Gg497b
author: Benedikt XIV., Papst

s

m

5l

E.

i

X

*

N

.-

A*

i

x

:

E

-

x

u

j

E

Aó

E.

E

-

: d

MM

que

J

&

21

ass

E

5

x

.

Y

2

FE

2

as

E

"

T

us g

d

23

z

£2

z.

M

r

v

Z

z

95

PA

od

p2

r

d

p

d

Ls

ii

*

T

-

2

t

2

a

Á2

n

E

yer

d

^

f

-

A

Ms

&

NT AT

m

C

MT

FU lm

p

—

x

ia nn —

A

MM

E

Fy; Blli Ilen Za Cg- 0![[ lï'c-:(,&s-c':

P- GUJ) t(/if

Zx/,o? j

Jen: Ccnvcntzus

Mezgeu 2Kaima(rffs Eä J7q90

r

r

——

f/ Ccyl; Dnl j jfx 1.

iib c u

g

j

! »

!

n

CAS[IS

CONSCIEN TIZE

DE MANDATO

EMINENTISSIMI $. R. E. CARDINALIS

PROSPERI

LAMBERTINI

BONONLE ARCHIEPISCOPI &c. &c

SANCTISSIMI D. N. PAP/E

BENEDICTI XIV

PROPOSITI AC RESOLung,

PUS

*

CoxrFEssAR us Owwisvs ÁTrOUE ANIMM »

URAM GERENTIBUS PERUTILE

AC NECESSARIUM,

Cux IxnickE. LOCUPLETISSIMO

Conv.

?

u)

&*æe

6&&4!288

äw&äaaf

/7$0.

1

Editio i» Germania quarta

SOOQOOOOOQOOGOOOOOUOGQOOOOO00C

AUGUSTZE VINDELICORUM

Sumtibus Marizmmi Rircen, & FinioRuM

MDCCLXVI,

e

ho

*.8.

ub

de

ää

i5

^ w

wne b .

À

j À.

t&

t:n;,s

^

ADLOPINTA

i

&

ä

LECTORI STUDIOSO

THEOLOGI/E

MORALIS

BIBLIOPOLA

C

Afus . Confcientie — zuffà

BENEDICTI XIV. pe-

ye in wnaquaque re propofiti ,

atque fapientif]ime | refoluti ,

cum ita pa[]Jun. ab. ammarum

Curatoribus | fuermt. excepti ,

ut jam defiderari sviderentur ,

!

placuit eofdem , ex multorum

unpullu, mea opera, tuoque

comumodo, Benevole Lefor,

eleg antioribus typis iterum de-

fcri-

*R

fcibi , atque Valz'quot. ettam

mendis , que irrepferant , ve-

furgart. - Maximum certe ti-

b ad affequendam metam

y? heologue AMoralis conferent

pondus , ft eo, quo affóles ,

Jiudio, & affhduitate excu-

ies, €9 evolves. luterea co-

watus. bo[ce eo$ equi boui-

que confulas , meque folito tuo

Javore compleifi pergas , ob-

mxevogo. lale.

sf as

T0Y

x*

3

l

CA-

É

5

"

,

Wt

S

Sefc

Laf

EC

»)

M

L

e

RN

N

3

LA

N

7

o

b

CC

$$

,

/)

d

"x

UAGOÍ UAR

J

. 'CASUS

C

ONSCIENTLE.

. ANNO MDCOCXXXII.

d

MSE ä*'szUARII..

CAS. 1.

Arochus pärum ftadiorum amans &

-

'mefciens quid agere debeat primis

horis nocturnis, frequentat domum

cujusdam Parochiani, ia qua coram pluribus infti-

tuit fermones fcurriles. Quaritur, angraviter pec-

cet, G in quotfpeciebus ? Refpondeo ad primam

quafitipartem, Parochum, attenta praecife fcurri-

litate fermonum, per f peccare folum venialiter.

Ratio eft, quia fcurrilitas per fe loquendo, five

P

inverbis, fiveingeftibusfita fit, dicit femper ali-

quam'inhoneftstem , ficque per fe femper importat

culpam venialem ; ergo, attenta przcife fcurrili-

tateverborum, peccabitvenialiter. 1ta La Croix,

Efcobar. &c. dixi: attenta pracife fcurrilitate ver-

boriwmn, quia fi per exiguum amorem erga ftudium

redgeratur Parochus ad fua minifteria obeunda in«

fufficiens , clarum eft peccare lethaliter.

Dixi

etiam per fz , quia per accidens poterit mortaliter

peccare , ut ex Refponfione ad fecundam p.

. — quefiti.

Refpondeo ad fecundam p. Parochum peccare pec-

cato fcandali, & contra illam virtutem, cuiícur-

rila opponuntur. Ratio eft, quia cum Parochus

teneatur pafcere populum exemplo, & fit lux fu-

pet

Lambertini Cafus . Conft.

z

Casus CONSCIENTIX.

e

r candelabrum pofita; fcurrilia proferendo coram

P

arochianis, idem eft, acillosadtnlia , vel fimilia

allicere, &invitare, in quo con(iftit fcandali ma-

litia, & proxima occafio ruinze fpiritualis proxirmi.

Hoc peccatum fcandali mortale erit, fi Parochiani

ex prolatione fcurriliam occafionem fumant mor-

taliter peccandi, ut docent DD. de verbo jocofo

à religiofo coram fceminis, quae inde occalionem

fnortalis peccati fümere poffint , quod facile eve-

nire poffet in Parocho tum attenta obligatione pa-

fcendi populum exemplo, tum quia nugee in ore

fz:cularium, blasphemize funtinoreSacerdotum , ait

S. Bernardus,

eniale vero peccatum erit, fiPa-

rochianis occafio ruinze venialis tantum praebeatur.

Ultra peccatum fcandali peccaret contra caftitatem

Deo promiffam , fi verba fcurrilia fierent caufa de-

leétationis venereze , G fic femper effet mortale ;

peccaret contra jufitiam , fi fcurrilitas proximi

famam denigraret, vel venialiter, vel mortaliter,

attenta qualitate materite, & fic difcurrendo de

alis materiis, circa quas fcurrilitas verfaretur.

Hzc communia funt apud 3mnes.

CAS. II. Capellanus raras habens eleemofynas pro

Miffis celebrandis , fzepe fuadet Pcenitentibus, me-

dium tutius ad confequendam zeternai falutetm ef-

fe dationem eleemofynsrum pro celebrandis Mif-

fis in fuffragium Animarum Purgatorii. Q. an recte

agat, veliit reprehendendus.

hendendum. Pri-

Refpondeo. Capellanu:n eífe repre

mo quia falfum docet ; licet enim datio eleemo-

fynz pro Miffis celebrandis in fuffrsgium Anima-

rum Pargatorii fit medium valde utile ad falutem

confequendam, cum fitopus charitatis, & miferi-

cordiz , confequenter opus meritorium, fi concur-

rant circumftantize ad meritum requifitee, ut do-

cent DD. agentes de eleemofyna

?

* 0

[

ttamen non eft

medium tutius ita, ut praeferendum fit obfervan-

tize mandatorum Dei,

'Tutius enim eft ad falutem

confequendam mandata fervare ; quam ex libera-

Ü

litate eleemofynas impertiri , cum dixerit Chriftus :

Si vis ad vitam ingredi , f[erva maudaia. Secundo

e

*

MreNsE JaNvanrrt.

9

m

jl

eft repreh;endendus, quia ex circumftantiis cafus ,

cum raras habeat eleemofynas, fatis aperte colligi-

ia

Il«

tur, talem eleemofynarum fuafionem, & quidem

frequentem, non procedere ex pura charitate er-

nt

ga Animas l'argatorii, fed potius ex motivo cupi-

or-

ol

ditatis, & avaritize, a qua quam maxime abhor-

»

rere debent Clerici juxta

1

1

2cros Canones.

HincS.

e

2

'

Carolusin inítitutionibus, ouas habetin ordine ad

adminiftrationemSacramentiPoenitentiZ,exprobrat

»

peenitentias Miffarum celebrandarum a Confeífa-

Jïff

at

rio impofitas, cum facile valeant avaritize fufpi»

cionem generare, Similiter in nltimaSynodo Dice-

h

Lurï

cefana de Sagramento Poenitentize habetur: .Sint

cauti Confe[favii in imponendis poenitentiis veccu-

ei &

miariüs, «ne venalis Sacramenti (ufpicio na[catur,.

le

Dicendum ergo, effe reprehendendum.

lej

CAS. IIT. Confeflariusfimplex ex incuria circa füum

ini

3

minifterium non advertens expiraffe tempus pote-

flatis fibi conceffzae ad excipiendas Confeffiones

de

Sacramentales, per duos Menfes plures excepit,

üh

Q. An üilam incurrerit poenam Ecclefiafticam.

Refpondeo. Nullam poenam Ecclefiafticam incurriffe.

pfü

1*

& Ratio eft, quia non eft in Jure communi , nequé

in Synodo Dicecefana exprefía aliqua poena Eccle-

d-

fiaftica contra Sacerdotes audientes Coufeffiones

j-

fine jurisdictione, & approbatione fui Ordinarit,

g

confequenter neque erit contra Confeffarium, de

J

quo in cafü. Eft tamen certum, quod poffet gra-

viter Epifcopus punire Sacerdotem andientem Con-

Qo*

feffiones fine jurisdi&ctione, & approbatione ab

t

ipfo reportata, ut teftatur Pignat. tom. 6. conf.

;H'n

X. q. 4. dicens , transpgrefforem effe caftigandum

)

arbitrarie ab Ordinario, ficque poffet graviter etiam

i

punire Confeffarium in cafu, fi ei conftaret de in-

0*

curia graviter culpabili.

d

|

(!g

JMENSE FEBR UAARII.

m

mn.

CAS.I. G

Acerdos pulfabat Citharam, velaliud In-

l5*

ftrumentum alliciens ad choress ducen-

do

das indomo cujusdam amici, quod dum audirent

u-

2

4

Casus CowscrkeNTUE

Juvenes & Puelle vicinze, convenerunt ad infti-

tuendas varias faltationes, & ifte tum precibus, tum

.oblatione munerum victus, pulfationem profecu-

tus eft usque ad finem noctis. Q. An peccaverit,

& ullam cenfuram incurrerit,

Refpondeo. Sacerdotem in cafü peccaffe mortaliter,

& poenam fufpenfionisipfo fato incurriffe. Ratio

J

primze p, eft, quia licet pulfare citharam in domo

cujusdam amici non fit peccatum , in Sacerdote

tamen pulfare citharam ad inftituendas faltationes

juvenes inter & Puellas a gravi peccato non po-

teft excufari. Etenim cum fit prohibitum Clericis

choreis intereffe, & quidem füb gravi, ut colli-

itur ex "Trid. feif. o1. cap. 2. ubi ftatuit fan&ta

$

ynodus, «t quz alias a. Summis. Pontificibus €9

4

fäcris Concil. de Clericorum vita; . €9 honeftate ve-

dinenda, de luxu, Clevitis &c. fancita funt, im

goflerunm iisdem poenis, vel majoribus , arbitrio Or-

dinarii imponendis obferventur , fequitur a fortiori,

rohibitum eífe Clericis choreis interefle cithari-

Zando, cum fic idem fit choreas tot malorum ori-

gines procurare, & promovere.

Si autem eft

prohibitum, & quidem fuüb gravi, ut patet ex

fenfü verborum Tridentini, jam graviter deliquit

nofter Sacerdos, cum fecerit contra prohibitionem

fub gravi obligantem. Neque dicatur, per acci-

dens Juvenes, & Puellas ad faltationes acceffiffe,

per quod videtur a peccato excufandus nofter Sa-

cerdos, Cont. eft. Do per accidens acceffiffe, at-

tamen ftatim ac Sacerdos advertit ad chorearum

inftitutionem, debebat citharze pulfationi finem im-

ponere, non vero precibus, & munerum oblatione

flecti ad annuendum Juvenum, & Puellarum vo-

tis de choreis inftituendis , reclamante confcien-

tia, per quod magis apparet Sacerdotis grave pec-

catum.

l

Ratio fecundz partis aperte conftst ex Synodo

Dicecefana lib. 3. de vita, & honeftate Clerici cap,

1. ubi habetur: ZMufica infirumenta in choreis gul-

EE

fare uec audeant fub poma fu/penfionis ipfo f. az:,j"'

3

:

MeNsE FEBRUARII.

5

i

currenda. — Quare fi hujus poenae. notitia non ca-

(

ruit Sacerdos, illam incurrit.

2

CAS. II. Diaconus vocatus a parocho in die Purifica-

)

tionis B. M. ad obeundum munus füum, renuit obe-

L

dire; unde cum populi admiratione omittitur can-

tus Mill. cum Min. Q. An graviter, & in qua fpe-

cie peccati deliquerit.

(j

7

ffe Diaconum faltem pec-

Refpondeo. Graviter pecca

i

c&to fcandali, & inobedientiz, Ratio eft, quia cum

te

Clerici aliquando teneantur exercere actus Ordinis

e$

fufcepti, utomnes DD. una voce fatentur ; fequitur

fpecialem obligationem exercendi actum Diacona-

s

tus habuiííe Diaconum noftrum vocatum in die Pu-

li

rificationis ad munus füum obeundum ; cum ex una

u

parte tunc nullus alius adeffet, qui tale munus

poffet praeftare, ut colligiturex terminis cafus, &

ï?'

ex alia parte omnia jam effent parata propter Miffae

/h

cantüum de more. Siautem attenta tali circumftan-

f«

tia, habuit fpecialem obligationem exercendi mu-

fl

nus fuum, fequitur ipfum peccaffe, cum a Parocho

(

vocatus of&cium füum praeftare renuerit: & quia

fi

tale peccatum ex natura fua praebuit occafionem Pa-

d

rochianis male judicandi de Ecclefiafticis, & detra-

24

hendi de perfonis Deo dicatis, & parvi imo nihil

)t

pendendi fun&tiones Ecclefize , & facras Ceremo-

em

nias, fequitur etiam peccaífe graviter, & quidem

Ti

eccato Ícandali, ut patet, & inobedientize, cum

j

arochusfit Paftor, & Superior. Dixi f/a/tem, quia

"

fecundam diverfas circumftantias, quze in facto pof-

i

fent occurrere, poffet effe etiam alterius peccati

reus.

[

CAS. 1II. Dum duo Tonfura initiati luderent aleis,

nie

jurgium ex fraudibus invicem inludo patratis,inter

0*

feexcitarunt, & fe percufferunt, non advertentes

j

poenam cenfürz, quam incurrebant. Q.Anrevera

d

illam incurrerint.

efpondeo. Cum diftin&ione, (

rius tamen fuppo-

: R

nendo illos tonfura initiatos e

!

o

e puberes, confe-

quenter non exemptos a poena excommunicatio-

)

nis, ut funt impuberes per cap. 1. & 2. de deli&is

Jj

puerorum) vel percuffio talis fuit, ut fuerit pecca-

il

tum

3

6

CAsvus CoNSCIENTIX

H

tum mortale; tum interne , tum externe; vel non?

j

finon, cenfuramnonincurrerunt, quiaexcommu-

niestio, cumfit pcena gravis, grave peccatum fup-

ponit ; & cum fit poena Ecclefiaftica, fupponit pec-

catum externe grave ,

cum peecata mera interna

3

foli Deo punienda relinquuntur; Ífi vero peccatum

fuit mortale, tum externe, tum interne, iterum

l

[

diftinguo : vel non advertentia foit vincibilis, vel

invincibilis ? fi invincibilis, quatenus anteceden-

Y

ternullam habuerintadvertentiam ad ftatumClerica-

lem, vel nullum fübortum fuerit dubium tempore

;

rixz ; tunccenfüram non incurrerunt; quia ut te-

ftanturSanchez, & Suarez, qu:o dicuntur de ig-

norantia excufante a peccato , & a poena, valent

etiam de inddvertentia, & oblivione; unde fiig-

t:

h

norantia invincibilis excufat, ita & inadvertentia

invincibilis , cum qua non ftat contumacia; fi vero

inadvertentia fuit vincibilis, excommunicationem

incurreruntpropter opgoütam rationem.

AMENSE

MARTLE

!ä

CAS. 1. ( Um quidam Concionator in omnibus Ec-

N

cleflis, adquas miffus fuerat in Monta-

nis ardore magno femper przedicaret Jejunium ; Pa-

rochus,apud quem fumetedebebat refectionem,prze-

paravit ipfi pro prandio folam polentam ex l'arina

Caftanearum confectam , dicens, nullum alium effe

cibum in Montanis ; unde Concionator/fequenti die,

nedum defiit confuetam concionem facere, fed &

— CL r PYEPNEE —

laxavithabenas, dicendo, Montiumincolas ad nul-

lum Jejunium teneri. Q. Anfitlaudandus Parochus,

& condetmanandus Concionator.

Refpondeo, Parochum laudandum, concionatorem

reprehendendum. Primze partis ratio eft, quia,ftando

terminis cafus , Parochus pure ex joco ita fe geffit

cut Concionatore, ut hic practice cognita quali-

tate ciborum , quibus communiter vefcuntur habi-

UepKLem. d uito3 ——

tantes in Montanis, populum fuum miferum , & fo-

,.

la polenta ex neceffitate contentum , folita rigida

as

—

concione jejunii fcrupulis nonangeret; fi autemex

—

—

joco

7

MxwsEÉ ManTIt.

fe geffit, & utfic con(uleret quieti fuze-pa-

n

joco ita

«

reecise ,

quis non videteffe potius laudandum? Ra-

tio fecundz partis eft, quia concionator generali-

Ui

o('«

ter afferendo Montium incolas ad nullum jejunium

na

teneri, fal(am docuit; etenim licet Montium inco-

u

m poleata vefcuntur, non

V

la, quiunice Caftaneart

nj

teneantur adjejunium , ficutinontenentur, ut do-

cet Tambur. cum aliis, qui unice pane, & aqua,

ydl

d

vel.etiam. vino vefcuntur ; cum.tales fufficiens

randium habere non videantur, quod a fortiori

((«

ore

videtur militare de fola polenta, quae quidem ci-

bus eft fatiativus , fed experientia parum nautriti-

t

vus; tamen dantur aliqui ia Montanis, qui cum

g.

unica polenta non fint contenti , aliis cibis vefcan-

opt

Ig-

tur, certe a leze jejunii non eximuntur. Repre-

hendendus eft ergo Concionator, quia fic genera-

(ia

«

liter loquendo falfüm dixit.

CAS. Il. Fures, nocte przecedenti diem Feftum, fu-

jpn

ratifunt a Sacrario omnia Indnmenta facra , prae-

ter illa.coloris nigri.

Q. An Parochus, mane fe-

quenti ad fatisfaciendum votis Populi pofit illis uti,

imo an teneatur.

Praemiffa narratione furti , ad tollendam

f

Refpondeo,

Id«

admirationem

inpopulo, & data impoffibilitate ha-

bendi Veftes, die fefto fecundum Rubricas propor-

P.

L

tionatas, poffe, &tenericelebrare. Ratio primze

partis eft, quia ex una parte quoad colores para-

lIlà

/lle

mentorum, non appatet latum effe grave praecep-

tum, teite Suarez de Sacr. & Homob. de exam.

J

I

Eccl.p. x.quaeft. 144.; quod fi in Miffali certi colo-

res pro certis temporibus ftatuuntur, eft folum re-

M

u

guladire&iva; exalia parte adeft rationabilis cau-

fa, quz eft obligatio fatisfaciendi przecepto in ot-

dineadífacrum tum in Parocho, tumin Populo, quae

m

i

caufa faüfficit, ne Parochus etiam venialiter peccet,

ut peccaret rationabili caufa nonexiftente, cum fa-

i

wþ.

ceret contra Rubricas ratione magnze convenientize

recep

tas , &peripfum bonus ordo turbaretur. 1ta

jl«

Gavant.

Diana. Tambur. Ratio fecundze partis eft,

i*

quia fi rationabili exiftente caufa , nec venialiter Pa-

j

j

rochus peccaret tali utendo paramento, jam urget

re-

8

Casus CoxscirENTUE

Preceptum audiendi Saerum, fi urget, non eft,

cur Parochus non teneatur cum talibus parzmentis

Miffam celebrare pro przcepti adimpletione.

CAS. 1II. Ceciderat exrupe Saba, cum effet ebrius,

vocatur Confeffarius ad eum, fenfibus deftitutum,

& creditum proxime moriturum, abfelvendum. Q.

An, fi ifte illum intelligat ebrium, pofífit eum ab-

folvere.

Refpondeo. Cum diftin&ione, vel Parochus eft mo-

raliter certus, quod Saba, qui eft fenfibus deftitu-

tus, & titulo ebrietatis rationis impos, etupe ce-

ciderit in peccato, puta quia folitus fuit fe inebria-

re, & pluries correptus roluit emendari, & tunc

dico neque füb conditione effe abfolvendum, eo

quia Saba nullo modo poteft prudenter praefümi

attritus, & fine attritionefaltem przefurpta nullo

modo impendi poteft abfolutio, ita communiter te-

ite Tambur, qui tamen quafi oppofitum fentit. Vel

mon eft moraliter certus, quod Saba ceciderit in

Jtatu peccati, eo quia, cum chriftiane vixerit, nec

ebrietatis vitio fuerit deviétus, przefumi poteft non

culpabiliter fe inebriaffe, fed peraccidens, tunc

fecundum benigniorem fententiam Recentiorum ex

praefumpta attritione , pofita conditione, /i £sc&

gax: dico poffe abfolyi.

E

JMENSE APRILIS.

CAS. T. i

N Brevi facrze Poenitentiarize. committi-

tur Viro ditcreto , vel fupplicanti Con-

feffario , facultas difpenfandi füper impedimento

affinitatis, orto ex copula cum Matre mulieris du-

cendz; at dum Commiffarius exequitur commif-

fionem, detegit copulam fuiffe cum Sorore, & ex

errore Scribentis fuifle fupplicatum pro difpenfatio-

ne fuper impedimento orto ex copula cum Matre.

Q. An poffit exequi Breve, vel aliud debeat pro-

curari.

Refpondeo. Poffe exequi, Ratio eft, quia licet ad

valorem difpenfationis exprimi debeat, an affinitas

fit in linea transverfali, ut docent Sanchez, De

Juft.

MewsE Arnizrts.

9

ft,

Juft. & Reinf. eo quia vel non datur difpenfstio

itis

in linea recta affiaitatis ex copula licita, vel ducere

2ffinem in linea recta indecentius fit, quam in linea

llS,

transverfali; Quando tamen affinites oritur ex co-

It,

pula illicita,non eft neceffariaexpreffio lineze re&ze,

Q.

vel transverfalis, cum ex copula illicita non oria-

»5ti

4

tur major notabiliter reverentiae obl

El

e

4 UA

o ex linea

reCta, quam ex transverfa, ut docent cit. DD.

t

fed in cafu affinitas orta eít ex copula illicita, er-

iU«

go non fuit neceffaria exprefio linez, íiautem

TUj

haec expreffio non fuitneceffaria, feguitur expret-

j

fionem unius linez pro alia non vitiare difpenfatio-

ünt

nem, cum fic vitium nom fit circa neceffario in

R

3

V

e0

fuüpplicstione exprimenda.

eini*'(. tor. 4. p. I81.

jmt

n. 108.

4[10

CAS.1I. Drufilla fciens, Maritum füum coitüm ha-

rYe

bere frequentera cum Belluis, vellet ab eofeparari ;

I

unde confulit Confeffarium, an fibiliceat procura-

(

re divortium.

Q. Quid ifte debeat illi refpon-

dere.

w

hiij

'Refpondeo. Pro veritate debere refpondere Drufillee,

tüy

ei licere procurare divortium, quoad thorum , &

ma

habitationem. Ratio eft, quia etiam per copulam

j

bettialem, & beftialitatem, five activam, five pat-

fivam caro dividitur in aliam carnem contra Ma-

trimoniifidem, exigentem , ut fint duo in carne

una. [ta Sanchez. Pont. Covar. Girib. Dixi gro

veritüte, qüia Confeffatius debetmulierem horta-

jtti-

ri, ne divortium procuret propter inconvenientia,

9n

uz inde fequuntur.

MO

CAS. HHI. Syrus novit, Uxorem faam fuiffe vi, &

$00

dolo corruptam a Pasquali, unde minis ab hoc exi-

ml

i

git pretium adulterii. Q. An Pasqualisin confcien-

LX

tia teneatur hoc dare.

t

Refpondeo. Non teneri. Ratio eft, qunia injuria irro-

(tre.

gata Marito, non eft pecuniz reftitutione compara-

pfO

bilis, fed folum fatisfaCtione exhibenda per figna

doloris, & pe* venize petitionem, ita exigente Ma-

Atid

rito, fecus non exigente, cum talis fatisfatio po-

^

niti

tius pudorem, & verecundiam affert Marito, un-

[

de nihil folvere tenetur Marito, maxime cum hoc

?

5

in

to

Casus CONSCIENTUIEX.

in jure reprobetur, ne Maritus videatur füze Uxori

lenocinium facere, Lef. Lug. Gitib. de reft. tratt.

2. dub. g.

JUENSE MAIIL

CAS. I. DArochusin Dicecefi fciens , Parochianum

ä

füum largiri quotannis eleemofynam

pinguem Templo B, M. dittode S. Luca, proprize

vero Écclefize nil fere conferre , ipfum acriter ob-

jurgat, dicens, ejus obligstionem effe erga iftam,

non erga illud.

Q. an uliam patraverit culpam ,

& in qua fpecie ,. fi patravit.

;ä

Refpondeo. Generaliter loquendo , & przefcindendo

2 particularibus circumftantiis, cum fermo fit de

eleemofyna libera , ut patet, cum fit de eleemofyna

pingui, peccare Parochum.

Ratio eft, quia Paro-

chus nofter, acriter objurgsndo Parochianum, abs-

que caufa ilium offendit; etenim talem eleemofy-

nam elargiendo Templo B. V. di&o de S. Luca,

nulli faceret injuriam , fed ex mera devotione hoc

I::

ageret, maxime cum etiam Ecclefie Parochiali

aliquam, licet tenüem, faceret eleemofynam, ut

colligitur ex illius verbis proprig Ecclefia nil fere

conferre; fi autem nulli faceret injuriam, clare

[

'ïn(

conítat non eífe objurgatione dignum, ficque l'a-

rocham illum acriter objurgando rmaale agere ,

peccare.

Hoc peccatum efiet contra juftitiam , ut

patet; effet contra manífuetudinem , cuin fit Pa-

i

rochus; alias etiam fpecie malitías habere poffet

N

juxta diverfurn objurgandi finem, cum finis fpe-

cificet actum.

[

CAS. II. Sacerdos nullam fere przeparationem Sacro

[

premittens, ut plurimum hoc diftracte celebrat,

& raro hsbet intentionem a&ualem confecrandi.

Q

Q. an lethaliter aliquando peccet.

k

Refpondeo. NullamSscro przeparationem praemitten-

D

do, cujns nomine orationes juxta rubricam Mifla-

D

lis intelliguntur, vper fe loquendo non peccare

h

graviter, eoquiailla verba pro temporis opportu-

[

titate ,

-

MeNsE Marr.

II

i

eitate , quze habentur inRubrica, fatisdenotant nul-

Wi

lum adefle praceptum illas preces recitandi, ut

not, Girib. & Tamb. de Sacrificio Mil

ige g

fi autem

noneft praeceptum, neque eft peccatum. Dixi per

fe loquendo, quia fi ex omiffione talis praepara-

tionis per accidens fequatur diftractio in celebra-

tione, ut colligitur ex terminis cafus, tunc pof-

JUm.

fet graviter peccare, $i diftractio eflet notabilis,

u

eo quia nolens fe przparare fciens ex tali omifüione

oriri notabilem diftractionem in celebraticne Sa-

p'læ

D

crificii, idem effet, ac velle talem notabilem di-

"uI

ftraCtionem in cau(a, quod eft velle peccatum : Éte-

ymy

nim fi in Miffa notabilis diftraCtio attualiter volun-

taria in Canone, vel contecratione , aut füumptione,

ndo

eft peccatum grave, ut DD. afferunt Tamb. tum

to

propter magnam irreverentiam in Sacrificio, quo

N

quis profitetur Deum effe fümme venerandum ,

Duft

tum propter periculum errandi, quod practice vix

li

abfuerit; ita erit peccatum grave talis notabilis

QiV*

diftraétio voluntaria folum in caufa.

Qucd tamen

,

non militat de intentione aCtuali, cum ad Eucha-

hC

riftiam valide, & licite conficiendam füfficiat, juxta

üxx?h

communiffimam , intentio mere virtuslis, qua fane

m

Ia

etiam deficiente, nedim graviter peccaret, fed

nec Euchariftiamrn conficeret.

clare.

CAS. li. Parentes cujusdem Vidnz claufam eam

2

D.

tenent in domo, & aliquando eam verberant, ut

&

defifft a propofito ducendi Maritum Juvenem

b

y

pauperem, & conditione infamem. Q.an poflint

P

excufari a gravi.

Pg(':et

Refpondeo. Poffe excufari, Ratio eft, quia ex una

p

parte cum non poffit fine peccato filia contrabere

cum infami, ex cujus matrimonio fequitur familias

Oeto

dedecus, & ad dedecus confequuntur fcandala, &

)

xaï J

ifcordize, ita Parentes illud poffuntimpedire, abs-

jl

que violatione libertatis Matrimonii, cum filii li-

beri tantum fint ad contrahendum fine peccato, ut

jf

expreffe docet Laymau , de fponf. tra&. ro. p. r.

j

€. 2. & ex alia p. cum parentes habeant naturalem

ld

poteitatem , G jus moderatis coercitionibus filios

lll

cortigendi, etiam in vinculis privatim detinendo,

il

12

Casus CONSCIENTUE

& modetate verberando, ut fentit cum D. Thom.

Leand. in 4. preecep. Decal. difp. 7. quaeft. 6. & 7.

fatis infertur, poffe etiam tenere claufam filiam in

domo, &aliquando moderate verberare, ne peccet

fic contrahendo. Neque obftat filiam effe Viduam,

quia fi poteftas taliter coercendi extenditur ad filios

e

emancipatos , & hoc jure fanguinis, ut teftatur

Boítius innumeros allepans DD. etiam extenditur

ad filiara licet Viduam, quz parentibus fübje&a

fupponitur.

Melius tamen agerent Parentes Judi-

cis auCtoritatem implorando, cum difficile fit,

agendo de verberibus, moderate fe gerere erga

filiam, tum attenta qualitate fexus, tum attenta

parentum indignatione.

Rl

MENSE gUNIL

CAS. 1. | ä

Rchipresbyter, propter expenfas fatas

in Vifitatione fui Ordirarii, voluita Pa-

rochis fui Plebanatus, titulo majoris incommodia

Q.an

fe paíi, plus quam jufta taxa permitteret.

poffit retinere, quod obtinuit.

Refpondeo.

Non pofie retinere. Tum quiaillüd ma-

jus incommodum eft onus annexum honori Archi-

presbyteratus ; unde illnd de jure pati tenetur, tum

quia ex terminis cafüs habetur, quod taxa fuerit

jufta, & quod aliquid voluit füpra juftam taxam,

hoc dato clare conítat, illud plus effe injufte voli-

tum, & retentnm, cum omne volitum füprajuftum,

fit in

CCAMMESEGT T m RPE N

juftum, injufte autem volitum ngquit jufte re-

tineri.

CAS. II. Unus ex dictis Parochis obligavit fuos Pa-

rochianos fibi aliquid contribuere

penfis.

Q. an licite.

pro praefatis ex-

Ratio deducitur ex

Refpondeo.

lllicite fe geffilfe.

Barbofa de offic. & poteft. Epifc. alleg. 73, refe-

rente Decretam S. C. in quo habetur, /i effet con-

)

fuetudo, ut comumunitates procurarent Epiftopum

vifitautem , forvvauda eft , quamdiu voluerint, ipfa

famen cogendag mon fust, fi recufent.

Ex quibus

1

ver-

um

MzwszE Jowir.

m

verbis infertur, fi illicite agerent Parochi obligando

?

Laicos ad miniftranda viétualia Epifcopo vifitanti ,

h

fi adeífet miniftrandi confuetudo, multo magis il-

el

licite ageret Parochus , ubi talis confuetudo noR

lä

Cäg: IIT. Alter ex eisdem dixit pluribus, & in Dice-

üf

cefi, & in Civitate, quemdam ex Convifitatoribus

üf

deputatis fuiffe nimis rigidum , ferupulofum, &

i

malo animo affe&tum contra fe in Decretis condi-

il

tis, licet revera decreverit folum, quod ejus

n

officium, & neceffitas Parcecize poftulabat. Q. an

p

graviter peccaverit, & fit obligandus ad canen-

n

dam palinodiam, feu fe retractandum.

R

efpondeo primo. Parochum dicendo quemdam ex

Convifitatoribus faiffe nimis rigidum, & fcrupolo-

füum, non peccare graviter, quia fic potius laudat,

quam offendit Convifitatorem, cum talia verba

apud homines communiter idera fonent, ac effe

1

attentum, & delicatz conícientize, Refpondeo fe-

h

cundo.

Parochum addendo, Convifitatorem effe

Ya

male affe&um contra fein Decretis conditis. gra-

,

viter peccare. Ratio eít, quia idem eft ac dicere,

fuiffe injultum, & ex odio injufta edidiffe Decreta,

n?

quod eft famam proximi denigrare, tum ratione

hi

injuftitize appofitze ; dum decreverit folum ea, quze

im

Parceciz neceffitas poftulabat, ut patet ex terminis

itit

cafus, tum attenta dignitate perfonze, morum inte-

am

gritate, & doCtrina

raeftantis, utpote in partem

'oll

j

s Vifitationis ab Ordinario

ardui negotii paftora

Qity

deleCtz: ; Quod maxime in detractioneattendendum

fe

eft, cum fzpe detractio levis infe, gravis evadat

attenta perfonze qualitate, ut ex Leff. Andreaa M.

Dei.

s

Refpondeo tertio.

Obligandum effe ad fe

ee

retraCctandum , cüm hzc fit detra&oris obligatio.

tex

MENSE SgULIL.

d-

o

ftulit Agricola contra voluntatem Do-

pu

CAS. Iï DI

mini metere triticum ; interea cecidit

grando, quz totam feredevoravit meffem. O. ad

i

pbll?

quam compenfationem Agricola fit ebligandus ?

ge

3(.

H

C;-.svs CowscrENTUE

Refpondeo cum diftinctione ; Vel Agricola fuit in

mora theologice culpabili, fufficiente ad grave pec-

catum; velnon. Si primum, obligandus eft Agri-

cola ad compenfanduüm damnum ad ratam partis

Íperatz meflis, arbitrio viri prudentis, & periti,

(

quia fuit vera caufa damni. lta communiter. $i

non fuit in mora culpsbili, quatenus triticum non-

dumeffetaptum ad meffem, velquia impotens effet

ad habendos operarios, & fimilia, & fic ad nihil

eft obligandus Agricola, quia damnum mere ex

1

accidenti evenit , & Domini imperium de tritico

d

mnetendo erat irrationabile; ad damnnum autem me-

re caíuale neminem teneri, éft fententia commu-

j

nis.

CAS. 1I. Callitus egens mille libris Cenfum corifti-

tuit fuper przedium reddere folitum triginta dum-

taxat annuas, & obligat fe ad dand

nr

104

1 quotannis

alias decem; velviginti, quas eruet ex induftria

fua.

Q. an ifte contra(tus fitlicitus.

Refpondeo. Efe illicitim. Ratio eft, quia ille con-

tractus eft illicitus, in quo co

ien

21

mittitur ufura, fed

in prafato contractu ita eft, etenim cenfus ifte

faltem partialiter fundatur füper perfonam, confi-

derando induftriam, ut fru&um perfonze, cenfus

autem fandatus füpra perfonam ífceneratitius eft,

ut conftat ex Bulla Pii V, Cum otius apoftolicg fev-

vitutis, quz foeneratitios judicat cenfus non fun-

datos fupra rem immobilem ; cujusmodi fane non

eft perfona.

CAS. III. Mutuaverat Proculus Floriano centum au-

reos, & accepitab eodem in pignus przediunculum,

ex quo mutuaterius nullum capiebat fru&um; at

mutuans ita coluit, ut non paucos perciperet. (

anifte, dedu&tis expenfis, & labore, debeat illos

Cfii

in fortem fibi debitam computare.

|

t

Refpondeo. Fru&us prediunculi debere computare

in fortem fibi debitam, funt enim fructus natura-

les agri, qui detraCtis expenfis pertinent ad Domi-

num agri, qui in cafu eft Florianus mutuatarius ,

[

qui unice precdiunculum tradidit in pignus Proculo

*

MzNsE ÁAÁUGUSTI.

15

IIf

ob fui crediti fecaritatem ,

non alia ratione,

Ita

communiter Cont. Sotum.

p

g

j

ls

MENSE AUGUSTI

2

Apellanus cujusdam Oratorii juffus a

M

CAS. I. C

Patrono procuravit tempore

tatio-

10ll

nis comtmodari fibi varia indumenta facra ab aliis,

d

ne Vifitatores conderent alighod Decretum inde-

ii

corum Patrono,. Q.an, & cojusnam criminis reus

eex

fit Capellanus.

ttco

m

Refpondeo. Peccaffe primo, contra juftitiam, quia

cum Patronus Oratorii, in quo fleri debetSacrum,

!u

teneatur ex juítitia providereindumenta fascra apta,

& decentia ad Sacrum faciendum , ut ex Batbof.

tili«

& Diana, &iila non providerit, cum veftes Ora-

jum:

torii fupponantur attritze, ut colligitur ex manda-

M

fitia

to Patroni, & ex timore Capellani,' ne Vifitato-

res conderent aliquod decretum Patrono indeco-

1

(01t

rum, jam Capellanus commo

ndo alia indüimenta,

cooperatus eft injuftitize Patroni, fic ccoperando ,

fed

; M

injufte fe geffit, & 1njuftitiamm commifit, ut do-

cent DD. de Cooperante.

Secundo, contra Beli-

oni

us

gionem, quia cum Religio refpiciat cultum Dei, &

res facrze , ut funt indumenta Sacerdotalia, ad

geh

cultum Dei pertineant, fequitur Capellanum . alia

ij

Indumentacommodando, egifie contracultum Dei,

füne

impedimentum apponendo, ne Vifitatores debito

o [

decreto cultui Deo per facras veftes debito confu-

lerent, quod íane eft contra Religionem peccare.

d

Tertio, etiam peccato fimulationis, cum taliter

jlut

[

egiffe, fuitSuperiores decipere.

j

LV

CAS. 1I. Confefíarius, vocatus ad excipiendam Con-

feffionem Moribandi, invenit ipfum effe illaquea-

; jlos

tum excommunicatione refervata Summo Pontifici ;

unde nolebatabfolvere , nifi juraret, fe przfenta-

turum fi convalefceret, quod Juramentum nolens

illefacere, inab(olutus deceffit.

Q. an Confeffa-

3tort

)on!

rius graviter deliguerit.

Refpondeo. Negativ

Ratio eft, quia a peenitente

yis

C0

non puero, quïx in mortis articulo abíolvitur a

à-

oh

"16. Casus CowscikNTEX.

Sacerdote alias non habente facultatem abfolvendi

R1

extra mortis atticulum, extorquendum eft, fi fieri

poteft ( hoc eft, nifipcenitens fit fenfibus deftitutus )

"

tf

J

i

E

H

entum fe fe , fuüblato impedimento non per-

petuo, prafentandi, quamprimum coimode pote-

S

rit Superiori, ut colligitur ex cap. eor. de fenten-

tia excommunic. in 6. Hec funt verba Bonac. de

cenf. difp. r. quxft. 2. num. 11, Ex quibus infertur

in Confeffario effe obligationem exigendi tale jura-

mentum , confequenter in poenitente effe debi-

tum, fiautem adeft debitum, & non vult jarare,

cum poflit, fignum eft, non effe paratum ad obe-

diendum, ficque effe indifpotitum, fiautem eft in-

difpofitus, non male fe geílit abfolutionem dene-

( ARU 4 - PC AMEEEEAUEES

ando.

CAS.II1T. Parochusnonhabens vifi famulam, nefcien-

tem pulfare Campanas, omittit dare fignum Salu-

tationis Angelicae in Aurora, & in Meridie.

Q.

An fitexcufandus, velgraviter delinquatin officio

fuo, poft conceffionem Indulgentize Benedicti XIII.

Refpondeo, Graviter non delinguere in officio. Ra-

tio eft, quia nullibi reperitur hoc praeceptüm obli-

Curare tamen debet Parochus ,

a n

gans fub gravi.

quantum poteft, ut füo tempore dentur figna Salu-

tationis Angelicze , cum Paftori debeat cordi effe,

mediis noníolumneceffariis, fed etiam utilibus, ut

(

fane(unt Indulgentize , populum fuum ad zeternam

falutem dirigere.

[

à

MENSESEPTEMBRIS.

[

Ne

CAS. 1. Uidam. Clericus menfibus precedenti-

bus Auguftum lufit pluries ludo alea-

t

rum cum Cauponario ea conditione, ut quoties

i

fuiffet lucratus, toties ei fuiffet paratum fplendi-

dum prandium ,. & toties hoc folveret , quoties

h

amitteret. Semper vicit Clericus; at Cauponarius

D

intelligens , Clericis ludum aleatum effe interdi-

(

&um, recufavitprandia, de quibus convenerant,

(As

parare. Q. An jufte recufzverit.

f

Re-

MNsk SgPtzMnhRrIS.

T

V

Refpondeo, juíte recufaffe. Ratio e

tl

ft, cuia, qui I«

ir)

do vetito aliquid perdidit,

ftando in jure commn-

er

ni, folvere non tenetur,

ut colligunt, ex L. dlea-

rum Left, , Covar., Molia. fed in cafu C

auponarius

g^

lufit ludo vetito Clericis, &

z

poenis, etenim, licet Clerici

4

uidem (üb gravibus

d

eis ludentes mode-

Lf

rate, & recreationis gratia excufe

ntura peccato,

ut docent Bonac., Rofign.,

Layman. cum in hoc

n

fenfu jura etiam quoad Cle

ricos videantur a fuo

)bl-

It

rigore ceflaffe, tamen Clerici fape aleis ludentes,

jta ut attenta confuetudine vere dican

tur aleatores,

i

graviter peccant, cum hoe fit

$

tum Clericis in czp. Cleric. de v

it. &

pecisliter prohibi-

i.

neft. Cleric.

& in Trid. fe. 22. de refor. cap. x.

non obftante:

quacumque con(uetudine,

qua corruptela potius

ett

dicenda eít cum Sanchez

; & Molin. qnam confue-

au

tudo; porro Clericus no

fter aleis 1

uülit pluries, &

(C10.

fic habetur confuetudo ludendi:

lafit fplendidum

prandium, & fic h

abetur ludus immoderatus; er-

II

h

go Caupon

arius lufit ludo

We

prohibito Clericis, adhuc.

yylie

prohibitione vigente,

ficque non tenetur folvere,

ficati nec debuiffet fo

lvere Clericus, fi perdidiffet,

y

debet enim quoad fo

lvendum effe zequalis utrius-

j

que conditio, fi autem non tenebat

em

ur folvere , ju-

fte etiam folvere recufavit,

j

CAS. II. Przfatus Clericus non

potens prandia lu-

74

crata obtinere, timens ex

ad ipfum haberet recurfu

probrari a Superiore, fi

m, procurayit fibi in bo-

nis Cauponarii compenfa

tionem,

Q. Ántutacon«

fcientia id fecerit;

Refpondeo negative.

Ratio deducitur ex refolutiona.

primi cafus,

Ad valid

jent

am compenfationem debet in-

[ies

ter alias conditiones

credit

um effe certüm, & li-

j

quidum, ut docent fe

reomnes cum Diana, Leff,

j

gnil

Molin., at in cafu,

dato,

buerit obligationem folv

m

quod Cauponarius non ha«

0

endi, conftat creditum ne-

WI!S

dum non effe liqnidum,

fed nullum adeffe, ergo

retil

Clericus non tuta confci

entia fibi compenfavit.

arius,

tv

CAS. III. Sciens Caupon

quod fecit Clericus,

recurfüm habuitad Superiorem

»ut ejus officio bona,

m

Lambertini Cafus. Confc.

18 Casvs ConwscigzNTUE

in quibus ille fibi compenfavit, redderentur. Q.Ag

reftitutionis.

jufta foret petitio talis

Ratio deducitur ex ditis,

Refpondeo affirmative.

Si Clericus non potuit valide compenfare,

quia nul-

lum habeat creditum erga Cauponarium, & fibi

compenfavit, jam lefit jus reale Cauponarii, l-

u

fum autem in jure fuo reali quis non videt, polie

juftein judicium agere, ut ei fiat ablati reftitutio ?

D

MENSE OCTOBRIS.

chipresbyter habens pro certo, omnes

u;ïï

CAS.I. AR

obftetrices ignaras efle formze bapti-

zandi, vel intentionis necellariz, baptizatomnes

Parvulos, qui ad fe feruntur pro Czeremoniis, fub

conditione, nulla facta interrogatione circa bapti-

fmüum collatum. Q. An licite.

Pro refolutione hujus Cafüs legatur eruditiffima No-

. tificatio Eminentiffimi, & Reverendiffimi Principis

noftri Archiepifcopiad Parochos transmiffa in otdi-

ne ad obftetrices, circa materiam Baptifmi, & ibi

clariffima habetur ad Cafum refponfio.

CAS. II. Parochus nullum Librum fervat Confirma-

torum, füb pretextu, quod multi fuze Paroeciae

ï

ducantur a Parentibus ad fufcipiendam Confirma-

tionem , ubi miniftratur absque fui participatione.

Q. An fic delinquat graviter, velleviter in Officio.

ï;

Refpondeo cum Pofievino d

e offic. Parochi cap.

12. n. 42. delinquere graviter, Ratio Poffevini eft,

quia idem judicium ferendum eft de libro Confirma-

torum , ficuti de Baptifmo, & Matrimonio, fi ne-

ligente Parocho omnes negligant adnotare con-

2

rmatos, & confirmatorum Patrigos, fed Paro-

chum non habere librum de Baptifmo, & Matri-

i

monio eít peccatum grave, cum fit contra Pra-

ceptum Trident. feff. 24. de ref. cap. 2. ergo eft pec-

I6

catum grave non habere librum Confirmatorum,

li

& ficuti non excufaretur Parochus a gravi culpa

lt

nec ex-

dato qnocumque prætegtu in primo cafu ; ita

Cu a-

Ed

MrewsE N ovämnms.

19

cufatur in fecundo; cum fit ejus officium. Major

Àn

propofitio non probatur a Poflevino, poteft tamen

dis,

fic probari, quia tam oritur impedimentum diri-

mens ex Confirmatione, ficuti ex Bapti(ino &c.

ul

tam eft irreiterabile Sacramentum Confirmationis,

fii

2c Baptifmi. -

!

lt

ofe

CAS, III. Dum

Vehditdr- mufti no&Ge hoc duceret

ad Emptorem; prope civitatem advertit, per me-

dietatem fluxiffe; unde, ne Emptor conqueratur,

implevit continens aqua.

Q. An fitobligandus ad

aliquam, & quam refectionem.

Supponendo veuditorem mufti habuiffe obligationem

ducendi talem mufti menfuram, itaut emptio fuerit

conditionata. neinpe dabo tot nummos pro tali

lne.s

meníüura mufti domum meam ducta, ut communiter

Certiffime teneri

s

pti

practicatur, Refpondeo primo.

ad aliquam refeCtionem , tum quia vendit aquam

,Ii

ro mufto, tum quia per talem aquz/ mixtionem

pl

muftum fit deterius, quod fane eft Emptorem cul-

No

pabiliter damnificare ; ex damno autem culpasbili

ad refe&tionem teneri nemo eft ex Moraliftis, qui

:ipif

hoc inficiatur. Refpondeo fecundo, vel muftum

MX'

[3

r aqua mixtionem ita deterioratur, ut iputile fit

&i

E

mptori, qui muftum emit, vel ad confervandum

vel ad alios effectus , ad quos habendos requiri-

r

tur muftum perfeCtum, ,& fic tenetur ad refectio-

!gciæ

nem integram, cum Emptor in integrum damnifi-

rm

joDos

cetur. Ita Girib. de empt. D. Th., vel muftum

per aquz mixtionem non redditur totaliter inutile

"lts

Emptori, & fic tenetur reficere ad ratam damni

av

pretium pro aqua reportatum Emptori, reftituendo,

jb

jmie

ut fervetur aequalitas iqtär datum , & acceptum.,

i

JAMENSE NOVEMBRIS.

: [/)'g

ifü*

stti^

Uo Jüvenes inter fe amïciv anhelabant ad

CAS. T. D

ne

nuptias cujusdam Puell;, & ne lzde-

n)eC'

rent amicitiam, conveneruntad invicem, ut qui pri-

o

mus fuiffet illam ofculatus, illas procuraret, & al-

alit

ofcula

(X

,ter cedgret. Uterque iyit, at qui primus

ten-

;fa-

2o

CaAsUs CowsCIENTIE

tentavit infigere, illa renuente, non potuit. Unde

alterjus ad nuptias procurandas przetendit. Q, cui-

nsm fit adjudicanda pralatio.

ondeo, Nulli adjudicanda eft przlatio.

Ratit;)

Rïä

, quia conventio fuit de ofcalo infipendo, non

de pura tentatione ofculum infigendi, cum autem,

& de eo, qui ofculum infigere tentavit, & de eo,

uinou tentavit, verum fit dicere, non eft puel-

Jam deofculatus, neuter pofuitconditionemin effe,

ü

ficque nulli adjudicanda eft pra-iatio.

]

CAS. II. Dum quis venaretur in nemore alieno

fine Canibus, creditus fuit a Domino nemoris graf-

fatór viarum, unde, & occifus.

Q. An occifor

ATUL

V

poffit abfolvia fimplici Confeffario.

Refpondeo, poffe abfolvi. Ratio eft, quia homicidium,

uod cadit fub refervationem, eft homicidium vo-

luntarium, fcilicet apenfatum, & ftudiofe procu-

ratum: tale autem non eít homicidium in cafü, eo

quia Dominus nemoris credens venatorem elle

graffatorem viarum, hic timens, licet ex falía ap-

prehenfione de füa vita, illum occidit notius ex

ä

vita timore, & quodammodo in defenfionem, li-

cet cum exceffü moderaminis inculpatze tutele,

quam ex malo animo, dolo, & ftadio; qui autem

ita occidit, non incidit in. cafüm refervatum, no-

g

tat Girib., Rotar. cum Mazzüch,., unde poteft «

fimplici Confefíario abfolvi.

CAS. IIL. Habens quidam Canem manfüetum deam-

bulabst per montium cacumina, ubi cum efllent

plates Oves, Canis eas deterruit, & ruerunt prze-

cipites de vertice montium. Q. An teneatur dam-

na reficere Ovium Domino.

e

Refpondeo negative. Ratio eft, quia, ut quis te-

D

neatur damnum reficere , damnum debet eífe cul-

NT

pabiliter illatum, & non mere per accidens, ut

cum Rebel. Leff. &c. fed in cafü damnum illatum

Domino cvium eft absque culpa, & mere per ac-

lt

cidens, etenim cum Canis fupponatur manfüetus

[

Dominus Canis nullo modo praevidit , nec potuit

l)

pre-

[

MewsE DeckwnnISs.

le

.2;

!

previdere tertorem ovibus incuffüm, cum oves

deterrere non fit Canis manfueti, fed ferocis, ergo

I)

non tenetur Domino ovium damna reficere,

on

j

MENSE DECENMBRIS

e0

2

tenta a Confeffario, & executioni de-

l

CAS. I. Q?

mandata facuitate difpen(andi Bertam

füper impe

dimento dirimente ante Matritnoninm

j

contracto, cum fit conjugi, poftquain eam condu-

u

xit, invifa. Q. quid fit ci függerendum ad Matri-

Ini

R

monium de novo ineunduqx-, vel convalidandum.

efpondeo, neceífariam eíle renovationem confen-

füs, & cum litt. Apoft. apponstur claufula; nf

u

yo

alier conjux certior fiat de mullitate primi confen-

D

jus. E? tunc ab uivoque coujuge venovéiur , fug-

[2

gerendum eft etiam debere certiorare maritum de

nullitate primi confenfus, non tamen csuía falis

aüe

nullitatis recenfita, & deinde novum mutuum con-

Q

(1

fenfüm habere, Hzec eft fententia practicanda, &

uam eommuniter t

uentur DD. ut videre eft apud

,l

irib. de matr.

tom,

';*!æl

matr. Neque obftat ;

7. Cap. 1. de difp. impedit.

um

quod fcemina de przfenti fit

?

viro inviía, quia h

oc folum probat, magna dex-

teritate vel per ami

cum, vel per Confeffarium de-

1

ere virum certiorari de nullitate Matrimonii, non

vero probat, ad ineundum, vel revalidandum Matri-

2

monium fuüfficer

euti quibusdam formulis a DD. re-

jat

latis, & multom

inus copulam habere affectu mari-

tali,

cum hic modus nullo modo fit litt. Sac. Poeni-

p

j

tentiarize conformis ? Quidquid dicat P. Sanehez

cum aliis oppofitum tamquam probabile fuftinenti-

us.

;te

cul

CAS. IT. Parochus vocatus ad miniftrenda Sacramen-

4 i

ta

m

&

graviter infirmo invenit enm elfe phreneticum,

non poffe ei miniftrati nifi extremam Un&io-

rv

nem, ad quam etiam miniftrandam neceffe eft vin-

jell

culis conftringere.

Q. An Parochus debeat ejus

onit

Domett

ere ad tale officium peragen-

um,

?cos compell

B3

Re-

22

Casvs CowscreNTIX

f

Refpondeo, debere compellere. Ratio eft, quia ex

una parte, Parochus tenetur miniftrare Extremam

Unctionem infirmo, qui absque ullo Sacramento

eft proxime moriturus, quia in tali caífü hoc Sa-

cramentum eft illi neceífarium juxta Dianam,

Sanchez, Palao, & ex alia parte Phreneticus, qui

habuit perfe&cum ufum rationis , eft capax hujus

acramenti, ut ex Rit. Rom., fi abfit periculum

.

irreverentiz , ad quam cavendam poffe Phreneti-

cos ligari notant gravitfimi DD. cum Averfa, te(te

La Croix de Extrema UnCtione num. 2110; eoau-

[

tem ipfo, quod Phreneticus eft capax hujus Sa-

D!

cramenti, & ligari poteft ad cavendam irreveren-

[

tiam, & Parochus miniftrare tenetur , poteft, &

debet compellere domefticos, ad illum ligandum,

quia eft unicus modus, unicumque remedium &

uidem licitum , quo obligationi fuze valeat fatis-

acere, & infirmi falutem procurare.

CAS. 1II. Silvefter pauperrimus, & ha

bens copibfam

l

familiam, ut cum hac poffit pellere rigidum tempe-

m!

flatis frigus, quzrit modo in uno, modo in alio

f

pradio ligna comburenda: at, cum non inveniat

arida, & infruCtifera, csedit, & aufert fructifera ;

EN

vel quz poft paucos annos effent valde utilia Do-

[

mino. Q. An fit tolerandus , vel acriter reprehen-

l

dendus.

[!

Refpondeo cum diftin&ione. Vel familiaSilveftri in-

h

digens lignis ad pellendum frigus eft contlituta in

extrema neceffitate lignorum , ita ut fine talibus

lignis habeatur probabilis timor periculi vitze, vel

eft conftituta folum in gtavineceffitate ; fi primnum,

tolerandus eft Silvefter , quia in tali neceffitate

Q

omnia funt communía, & Yicuti in fimili cafu Do-

[

minus arborum illas czederet, & combureret;

n

quamvis effent fruCtiferz , cum nullo alio modo

füze extremze indigentiz

X

leret occurrere, ita

(

l

s

ias czedit, & combuf-

p

tolerari debet Silvefter, i al

Tál

fit. Si vero fecundum dicztur; eft reprehenden-

M

dus, ut clare conftat ex propofitione damnata ab

Innoc. XT. , quz efttrigefima fexta in numero.

Refpo

leqc

AN-

MzewsE JAwvAn:ir. |

23

1

m

ttO

ANNO MDCCXXXIII.

Y

m

qu

AMENSE 5HJVUARIL

jj

l

um

tius providit venenum Bertze conjuga-

i

CAS. I. TI

tx*, cum qua plura fcienter patraverat

el

adulteria, firmitertenens eo uti velle ad occiden-

|au

dos mures, quos ei valde noxios effe fciebat. Berta,

b

cum effet quadam die graviter a Marito verberata, ei

£

tradidit tale venenum, ex quo periit: modo vellet

&

contrahere Matrimonium cum Titio. Q. An poftit.

um

Refpondeo. VelBerta habuit animum ducendi Ti-

tium; vel non: fi habuit, non poteft; fi non, po-

"a

teft. Ratio primz partis eft; quia fic habetur tum

Viricidium effectu fecuto, ut ex ly ex quo periits

m

tum adulterium formale ut ex ly /cienter, tum ani«

Qe

mus contrahendi matrimonium cum adultero , ut

al

)

füpponitur, confequenter habetur, quidquid re«

ent

quiritur ad impedimentum criminis, quod dicitur

2

Viricidiun, feu uxoricidium cum adulterio, fic-

]o

que Berta non poteft cum Titio matrimonium inire,

hat

Ratio fecundze partis eít, quia fi non habuit talem

animum, jam deeft unum ex requifitis ad tale

At

impedimentum contrahendum, abfolute enim re-

j

quiritur cum Viricidio, & adulterio animus du-

W

cendi, ut ex cap. Siguificafli , €9 i quis vivente,

hh

cum fit impedimentum ab Ecclefia inductum, ne

qum

Conjuges fibi invicem mortem, machinentur, fic-

(itt

que Berta poteft Titium ducere.

Ita communiter

p

omnes agentes de impedimento criminis, de quo

g

unice dubitari poteft in przefenti.

CAS.II. Parochus vocatus ad Vetulam moribundam

110(!0

n

pro excipienda ejusConfeffione,invenit ipfam igno-

nb!lf

rantem Articulos Fidei, & periculum eft in mora.

d

Q. quomodo fe geret.

id

Refpondeo. Sipoenitens Vetula ignoret effentialis

requifita ad valorem Sacramenti, v. g. dolorem,

4

ve.

V

"

m 6

t

CasUs CoNwscikNTUE

vel propofitum, aut Trinitatem, & Incatnatio-

nem juxta propofitionem 64. damnatam ab Innoc.

XI. debet Parochus illam eo meliori modo, quo

poteft, inftruere, fecus Sacramentur effet nullum,

& Sacrilegium committeretur : Si vero Vetula la-

beretignorantia vincibili, vel invincibili Myfterio-

i;;

rum, quz non funt neceffaria neceífitate medii,

fed tantum neceflitate praecepti credenda, tenetue

f

monere Vetulam de ignorantia, & fi non poffit

tune illam inftruere, tenetur tum exigere ab ipfa

1

propofitum ignorantiam emendandi, tum curare,

)

ut emittat aCtum fidei de artículo ignorato, dein

f

illam abfolvere praemiffis czteris «d Sacramenti

l

validitatem requifitis.

Ita cum Viva in explica-

D

tione eitatz propofitionis.

ïw

CAS. III. Berta houeftis Parentibus nata, ipfis invi-

tis, contraxit Matrimonium cum fatellire, quare

parentes recufant tum ejus colloquium, tum ejus

afpectum, etiam poít petitam veniam. Q. Angra-

viter peccent.

Reípondeo. Vel parentes,

quos rufiicos fuppono,

colloquium Bertze filize, & ejus afpectum sd longum

tempus recufant, & in perpetuum recufare parati

funt, vel folum ad breve tempus; fi primum; pec-

cant graviter, nec poffunt abfolvi, quia permanent

in odio, ac vindicta excedente deli&um filize plebe-

j* poft petitam veniam; fi fecundum, non peccant,

— CT m Rs* - 4 « C c —

&

ia id honefte fieri poteft in emendationem filize,

in pcenam füi criminis, & ad aliarum filiarum

cautelam; licet enim filia non teneatur obedire pa-

rentibus, quoad ftatus electionetn, tenetur tamen

ftatum illis non indecorum eligere, & indecorum

eligendo, ut in cafü, cum infamia propria, & pa-

rentum, fane delictum committit. ea

punitione

dignum, utad br

eve tempus ejus afpectum, & col-

loquium Parente

S recufent,

]ta cum Girib. Diana.

Laym. de Charitate proximi,

MENSE FEBRUARIIL

CAS, I.'I'I

tius contra&tis Sponfalibus validis cum

Rofa, cognovit Francifcam Rofze fororem

DO

ex

MrewNsE FEBRUARII,

25

ilge

ex patte Matris, nunc fciens neutram ducere poffe,

ID00,

vellet faltem ducere, vel confobrinam, tantum

Qu

confanguineam Rof» ex parte Patris, vel confo-

w

l"ml

brinam, tantum confanguinesm F

i

ancifcze fimiliter

13

ex parte Patris.

Q. An poffit pro libito unam ex

D

ifis ducere.

edi

elut

Refvondeo, poffe ducere confobrinam Rofze, non vero

yit

Francifez , fi fit confobrina prima, & copula fue-

b

rit completa apta ad generationem.

Ratio primze

ratt

partis eft, quia cum Rofía, & ejus Confobrina non

dein

fint in primo gradu confanguinitatis conjunctze (in-

venti

ter iftas enim, & ftipitem debet necetfario mediare

lica-

altera perfona, quae primum gtadüm conttituit)

fequitür, fponfalia valida inita inter Titium, &

tv

Rofam non caufare impedimentum publicz hone-

qugre

ftatis (de quo unice poteft dubitari) inter Titium,

ejIs

& Confobrinsm Rofz, cum tale impedimentum

ge

ortum ex fporfalibus validis ultra primum gra-

dum non extendatur; poteft ergo Titius Rofz

ono,

Confobrinam ducere: Ratio fecundz partis eft,

u

quia inter Titium & Confobrinam primam Fran-

parati

cifcze ab ipfo coiplete cognitz militat impedi-

mentum affinitatis ortee ex copula illicita, quod

pEC

apell

dirimit usque ad fecundum gradum; Talis enim

jebe«

Confobrina eft confanguinea Franciícze, cum ambze

gant,

defcendant ex eodem ftipite ex parte Patris, &

mlïæ,

quidem in fecundo gradu, cum inter has, ac fti-

tUt

pitem mediet una tantum perfona, quze primum

Ire*

gradum confituit, & copula cum Francifca fuit

t

perfeGta, ut fupponitar; ex quibus fequitur, Con-

port

fobrinam primam Francifce effe affinem cum Ti-

p

tio in fecundo gradu, in eo enim gradu, quo

ifone

Confobrina eft confanguinea Francifcze, evadit affi-

ia

nis Titio, qui Franciicam perfe&te cognovit, un-

J

de non poteft illam ducere; dixi, fi fit Confobrina

prima, quia fi eflet fecunda, effet in tertio gra-

u,ad quem non extenditur impedimentum affi-

nitatis ex copula illicita; dixi, fi copula fuit

g cin

completa, quia ex hac fclum Rafcitur affinitas,

o

Nec dicatur, hac ratione Titium neque poffe du-

[4

cere

26

Casvs CONSCIENTIA&

cere Confobrinam Rofe contra dicta, quia fi Fran«

M

cifeaeft Soror Rofze, per copulam habitam cum

Francifca, eft etiam affinis in fecundo gradu cum

Confobrina príima Rofze, quae debet effe confan-

[

f

guinea Francifcze : Contra; Confobrina Rofz fo-

(

lum ex parte Patris non eft. confanguinea Fran-

Jl

cifcz Sotoris Rofze folum uterinz, cum Confo-

l

brina Rofz, & Francifea non defcendant ex eo-

tii

dem ftipite, ut refle&tenti patebit, & Titius pet

lam nullo modo evafit affinis Confo-

u

talem copu

IE

brinz Rofz folum ex parte Patris,

ficque illam

ft

oterit ducere, non vero Confobrinam tantum ex

parte Patris Francifcze ab i

pfo cognitze.

Ita om-

M

nes agentes de affinitate, & juftitia publicae ho-

[

Y

neftatis.

CAS. 1I. Petrus videns altetius animalia poffeffio-

"nem íaam damnificare, ut fervet fe indemnem,

illa occidit. Q. An peccet mortaliter , & teneas

l

tur reftituere.

le

N

Supp(;nendo cafum procede

re de Columbis, aliisque

fimilibus animalibus , ut

contingit de via ordina-

Vel Petrus nulla alia via poteft

[

ria. Refpondeo.

li

damuum impe

dire, vel poteft; Si non poteft,

Ti

non peccat, nec tenetur

reftituere, & ratio eft,

quia cum quilibet habeat jus ad

fervanda , quze

fua fuünt, habet & Petrus jus,

ne damnificetue

unde fi nul-

in iis, ad quze percipienda jus habet,

"

poterit abs-

la alia via poteft damnum reparare

talia occidere,

(

que peccato, & reftitutionis onere,

fi enim ad defendendas res füas magni tamen mo-

menti cum moderamine inculpate tutela pote

re volentem illum in-

Mi

quis absque peccato occide

re,

a fortiori poterit ani-

li

jufte talibus bonis fpolia

E

malia occidere, fi nulla a

lia via valet damnum im-

l

pedire, quod in praxi tamen moraliter impoflibile

[

ceníeo ; fi vero alia via poteft damnum impedire,

li

ut ordinarie loquendo fieri poteft, tum elamando,

)

tum artibus ingeniofis animalia arcendo, tum fa-

)

tisfa&ionem exigendo, ut pra&icare Tolent viri

X

timorati, tunc Petrus injufte occidit animalia,

D

[

inju-

N

MrwsE Manrttr.

er

hi

Qm

injuf&e Dominum illorum damrnificavit, & quidem

pnu

graviter,fi gravis fuit materia, ergo tunc gravi-

ter peccavit, & modo tenetur ad ratam damni re-

fan

flituere. -Ita Felix a Poteft. de7. praécept. Decal.

fo

fàl

CAS. 1II. Francifcus, poftquam confeffus eft peccata

li

lr

fua, interrogatus a Confeflario de fua profeffione,

refpondet ; exerceo profeffionem periculis plenam ;

&

w

merces prolibitas modo introducendo, modo frumen-

i

tum, modo vinum de uno ad alium locum afpore

tando. Q. An hic nolens defiftere a tali exercitio

[lan

n

fit capax abfolutionis.

ott

Refpondeo negative. Ratio eft, quia, etiam preefcin-

ho«

dendo a gabellarum defraudatione , & a pericnlo

notabilis damni familic , hujus furfuris homines.

ff:

experientia magiftra, femper habent pravam vo-

lüntatem faltem habitualem injuíte refiftendi, &

jelt)

vim inferendi, fi opus fuerit, miniftris publica po-

(

teftatis, usque ad effufionem Sanguinis, & mor-

tem; fi hoc, jam funt indifpofiti ad gratiam in

Sacramento reportandam, ficuti habentes |domi

que

Concubinam, quam propter utilitatem nolunt eji-

Ti

cere; confequenter fi nolint ab exercitio defitere,

otel

non funt abfolvendi.

lta in terminis Bonac. Na-

C

var. & Giribal. de poenit.

[10

£

otut

MENSE MARTII

pl

u

CAS. 1. Jtius vitricus vellet contrahere Matri-

d

monium cum Uxore Petri Privigni,

q

mortuo Privigno. Q. An potfit. .

m[fa

Refpondeo, poffe. Ratio eft, quiaaffinitas extenditur

y1t

folum ad confangiuneos foeminze cognitze refpeCtive

ad viruüm; & ad confanguineos viri, qui fcemi-

u

j ID

nam cognovit refpective ad foeminam, füblata mo-

d

do quacuimque affinitate mediata, remota; Ti-

iif

tius autem vitricus in cafu non eft confangnineus

andoy

Petri Privigni, fed tantum affinis in primo gradu

74

per copulam habitam cum ejus Matre, quam du-

[

Xerat in uxorem, unde per affinitatem cum Petro

contraCctam non eft affinis uxori Petri, quae, ut

talis

28

Casus CowscrEeNTUE

[

talis effet, deberet efe confanguinea cum Matre

Vl

Petri a Titio cognita, quare Titius poteft uxorem

Petri Privignui, mortuo Petro, fibi in Matrimonium

P

conjungere. Ita omnes tefte Reinff, & Sanchez.

[

agentibus de 2ffinitate,

i

CAS.II. Rufticus affuetus laboribus, quadam die je-

lite

junii non jejunzvit, licet non laboraverit.

Dum

Tug

[

autem de hoc fe accufat in Confeffione, graviter

objurgatur a Confeffario firmiter tenente, & afle-

a

rente effe peccatum in Ruftico non jejunare illa

li

die, qua non laborat. Q. An bene fe geíferit, &

i

verum docuerit Confeffarius.

' Refpondeo, tmale fe geffiffe, & falfum docuiffe.

Ra-

tio eft ; quia exempti a jejunio ratione laboris cum

ie

junio incompatibilis, quales (unt omnes ruftici

üS

la

à

orantes, & fpecialiter rufticus nofter, qui dici-

turaffüetus laboribus, vere excufantur a jejunio,

[

fi quadam die non laborant, non tamen fi plüribus

li

diebus fucceífivis a labore ceffarent, eequitas enim,

DO

& ratio poftulat, ut vires ex przecedenti die defa-

Ts

tigatas reficiant , & ad fequentem laborem come-

lt

dendo componant, & fic ad opus füum exeuntes

j

incperenon deficiant. Ita Diana, Giribal. & com-

&il

muniter DD. agentes de jejunio, ergo rufticus no-

ili

fter tali die a jejunii lege eft exemptus ; confequen-

Qn

ter & falfum docuit,

male fe geffit Confefiarius

Ter

poenitentem ultra debitum gravando.

k

CAS. TIL. Petrus feaccufat fzepius sudiviffe Amicos

mï

inter fe graviter detrahentes famam modo Fran-

W

cifcz, modo Catharinz, non fe retrahendo a tali

H

dl«

auditione przcife ob humannm refpe&um, abfque

di

eo, quod tamen illos excitaverit ad detractionem

l

vel de hac fibi complacuerit. Poft Confeffionem

petit a Confeffario , an fic detrahentes audire fit

Q

peccatum mortale, Q, Confeflarii refponfum.

hj

de

Refpondeo, Confeffatium , ut veritatis magiftrum,

li

teneri refpondere ne

gative. Cum D. Th. g. 73. att.

4. in corpore dicente, Si uon placet ei geccatum, fed

D

ex timore, vel neglig.

il

entia, vel etiam verecuudia qua-

fin

dam omittat veyell

ere detrahentem, peccat qu-z'azem,

MeNsE ÁPnuiLIS.

29

fed. multo eminus, quam detrahentes , £2 plerumque:

Mite

veutaliter.

In cafuü enim Petrus detrahentes non

X0I m

repulit ex verecundia quadau, cum idem fonetly

oni

ob humanum ve[pelium, unde venialitertantum pec-

lZs

cavit, nifi verecundia orta fuiffet ob magnam au-

&oritatem detrahentis, in quo fenfu nec venia-

dj

liter peccaffet; ut docet la Croix in 8. decal. prae-

Dw

cep. Licet fic refpondere debeat Parochus, ut ve-

vitet

rum dicat, monere tamen debet tamquam Medicus

T

peenitentem, ut faciat, quantum poteit ad detractio-

re il

nis peccatum impediendum cohzrenter ad ea, quae

rit &

in fimilibus cafibus docent DD.

h

MENSE APRILIS..|

; QUi

st

tius*fe accufat decies habuiffe rem cum.

CAS. I.TI

j d

foemina intra menfem.

Q. An fit. ei

ejnrmo,

ftatim deneganda abfolutio, an vero praemiffis de-

uribus

bids interrogationibus poffit abfolvi,

enitty

Reípondeo, debitas praemittendas eífe interrogatio-

defte

nes, & coharenter ad refponía, effe Titium ab-

cotne

folvendum, vel non abfolvendum. Retio eft, quia

euntá

fiexTitii refponfionibus colligat Confeffarius ipfum

V con-

effe in occafione proxima voluntaria, eo quia

15 o*

alias promiferit Confeffario foeminam dimittere,

quete

cüm potuerit, & non dimiferit, & eundem nu-

;ü'ar'ms

merum peccatorum exponat in Confeflione prz-

fenti, ac in aliis Confeffionibus, nec multum tem-

poris tranfierit ab ultimo peccato commiffo, non

Meits

poteft illum abfolvere juxta propofitionem 61. ab

us

p

2

Innoc. XI. damnatam, cum nequeatefformare ju-

t

dicium pra&icum de propofito pcenitentis, ejusque

difpofitione ad Sacramentum requifits. Similiter

d

ffonem

fi colligat Confeffarius, "Titium alias non peccaffe

j lt

cum tali foemina, fed interrupte hoc menfe decies

I

folum peccafle, tum ne vires erervaret, tum quia

n

defuit ulterius peccandi commoditas, & poffe fcc-

minam dimittere: non debet illum ab(olvere, nifi

j

(ftrum

D

71b

prius dimittat, eo quia licet aliqui DD. afferant

j

M

" .!4

talem poenitentem pro prima vice abfolvi pofie,

ld(dd'ü]

eum nequeat prudenzer dubitari de efücacia illiug

j

aj

pio-

ji

30

Casus CowsciENTLE

propofiti, ficnti non dubitatur de prima vice pro-

fel

mittente reftitutionem facere, tamen omnes ad-

T

vertunt caute procedendum effe, quia foemina domi

exiftens ad objeCctum przfens, quod mimis mo-

[

vet, & experientia docet, poenitentem abfolutum

D

ante fceminze dimiffionem, cum qua folet peccare,

[U

Óftatim ad votnitum redire, unde ftante illa occa-

N

fione proxima eít abfolutionis incapax. Pariter

rel

fi agnofcat Confeffarius, poenitentem effe in oc-

Yl

cafione proxima, fed involuntaria, quam nequit

Vil

pliyfice,. vel moraliter dimittere, alias tamen ea-

n

dem peccata expofuiffe in confeífione, ita ut nec

D

adfit emendatio , nec fpes emendationis, non debet

Mi

illum abfolvere, fed differenda eft abfolutio, ut

de habente confüetudinem peccandi loquuntur DD.

À

W

coharenter ad propofitionem 60o. àb eodem Innoc.

damnatam, eo quia non poteit efformari pra&i-

cum judicium de efficacia propofiti. Si vero Con-

Yij

$

feffarius ex poenitentis refponfis colligat, effe qui-

T8n

dem in occafione proxima involuntaria, fed alias

non fuiffe talia peccataconfeffum, vel adeffe emen-

y

dationem, aut emendationis fpem, ficuti fi colli-

hr

N

geret, non effe in occafione proxima, vel ex quo

D

multum temporis tranfierit ab ultimo peccato, vel

&

paucis diebus peccata compleverit, alias non foli-

t,

[

tus delinquere, vel ex quo foeminam dimiferi

[l

vel ex quo quotidie fce

minze Domum petierit, &

?

potuerit quotidie pecca

re, fed folum decies pec-

caverit, vel quid fimile; tunc fi ei denegaret ab-

Tih

li

folutionem , faltem contra charitatem peccaret,

ie

quia nullum eft fundamentum dubitandi de effica-

cia propofiti; fequitur ergo non effe ftatim tali

D

Pceaitenti abfolutionem denegandam, fed praemit-

]e«

tendas effe interrogationes, & fic cohzerenter ad

loyi

refponfa dandam eífe, vel retinendam abfolutio-

nem.

lt

CAS. II. Mulieres, dum fe 'accufant diebus Feftis

tl

Dttm

laboraffe per plures horas fine neceffitate, a Paro-

cho redargutze de lethali, refpondent, putare fe non

lo

peccaffe lethaliter, quia non laborarunt lucri gratia.

Q. An huic refponfioni acquiefcere poiï'xt Parochus.

Q«

MrexwsE Arniris.

31

ao

Refpondeonegative. Ratio eft, quia adrationem ope-

E

ris fervilis prohibiti die fefto impertinens eft,utrum

doni

fiat ex lucro, aut recreatione; ficuti enim inten-

; m

iufüm

tio, & animus lucrandi non facit opus effe fer-

vile, ita ab- oppofito intentio non lucrandi non

ccar

tollit ab opere fervili rationem fervilis, ut docent

[

hrlit

Nav.Suar. Facund. de obfervatione feftorum ; Qua-

relicet fceminz, de quibus in cafu, poffint a gra-

i o

vi peccato excufari titulo ignorantiz, fi fuit in-

T

vincibilis, tamen illarum diéto debet illas inftrue-

J[| &?

re, ut deinceps talibus operibus etiam fine lucro

j net

exercendis abftineant, nifi alia urgeat vera caufa

vt

talibus operibus vacandi.

jo, &t

tU

CAS. III. Petrus per annum retinuit rem alienam,

quam pluries potuiflet commode zreftituere. Q.

|onot

Quot peccata commiferit.

d

Refpondeo cum Giribal. de reft. tra&t. 2. c. 5. dub.

i (nt

4. Vel Petrus tali tempore expreffe, & directe

jieqe

renovavit propofitum non reftituendi, vel hsbito

Ü 4

propofito reftituendi non reftitvit, data opportu-

eet

nitate reflituendi, licet crederet Dominum effe

j coll*

rationsbiliter invitum, vel neutro ex his modis

ex QUD

fe geffit non reftituendo ; fi primis duobus modis

iU WI

fe habuit, toties peccavit Petrus, tum quoties ex-

ïgnfüll"

preffe renoyavit propofitum non reftituendi, fuit

m'x(W !

enim novus a&tus contra przceptum, ficque no-

|

eth

vum peccatum; tum quoties habito propofito re-

e$ pet*

ftituendi, data opportunitate cognita non reftituit 5

are

fic enim faltem implicite novam habuit volunta-

at

em non reftituendi virtualiter retractivam primi

g elit

propofiti reftituendi; fi vero neutro ex his modis

Ti [

r

fe geffit Petrus, per dilationem reftitutionis ejus

peccatum evafit gravius, non multiplex, quia nee

a i

novus habeturaétus,nec novum urget praeceptum,

j

jl*

nec fola phyfica interruptio fufficit ad novum pec-

catum ; unde folum eft perfeverantia moralis in

T FeRh

primo peccato, quod certe peccatum aggravat,

4 Iu

novum vero non conftituit,

Ti

1 g(aql:

aroühw'

je

^ MEN-

Casus CoNwscrENT LUE

32

y

MENSE MAIL

[

[

CAS.1. ]

tius (;onjugatus folitus habere rem.cum

Berta, quadam die fic ei dixit: Si mo-

[

reretur Uxor mea, ducerem te in Uxorem, cui

)

l

illa refpondit, & ego ducerem te in Matitum.

i

Moritur Uxor Titii, Q. an poffit contrahi tale Ma-

trimopium.,

de

de

Refpondeo, poü'ä Ratio eft, quia non militat fpecies

]i

illa impedimenti criminis, quod dicitur adulterium

j

cum promiffione futuri Matrimonii, de quo unice

dubitari poteftiapraefenti. Etenim, ut tale impe-

p

ten

dimentum contrahatur, requiritur adulterium 'for-

Y

male, & promiffio futuri Matrimonii, prout ex-

&

reffe loquuntur Canones, qui contenti non fünt

5

mplici animi, & amoris oftenfione, fed in cafu

t

(

habetur quidem adulterium, quod fupponitur for-

pk

male, atnon habetur promifiio, illa enim locutio

ducerem .te in Üxorem, ducerem tein. IMaritum

t

eft velleitas Matrimonii, defiderium promittendi,

q

W

& fimplex oftenfio animi, & expreffio amoris,

l

non vero Matrimonii promiffio , unde non obftat

1

p

tale impedimentum, quod obftaret, fi dixiífent,

ducam ie in Uxorem, ducam te in /Maritum.

Ita

Ti

omnes, ut videre eft apud Rofignol.

n

[

CAS.II. Confefífarius 2udita cujusdam poenitentis

lim

Confeffione illuminterrogat, quomodo eliciat a&tum

doloris de peccatis fuis, cui refpondet, fic dico

fen

in corde meo. Diligo te Deum meum fuperomnia,

n

Q.

Té|

quia fümme bonus es, parce peccatis meis.

[]

An audita hac refponfione poflit poenitentem ab-

l

folvere.

Refpondeo negative. Ratio eft, quia dolor requifitus

[

ad validitatem Sacramenti pcenitentize, cum fit

pars materialis ejusdem ex '"Trid. (eff, 14. cap. 3.

& can. 4. debeteffe expreffus, & formalis, nec

fufficit virtualis, ficuti materia KEuchariftize debet

$1

elle formalis , cum non füfficiat uva, aut triticums.

qua virtualiter funt vinum, & panis; at dolor,

u

Lü'ma

E

MewsE Marr..

33

utineafü, licet fit virtualis, contentussin a&u

dilectionis Dei fuper omnia, non tamen eft for-

malis, cum non habeatur expreíla deteftatio pec-

cnm

catorum; actus enim ameris non eft formalis aCtus

[

doloris, nec talis redditur per illa verba parce

N

petcatis meis, cum.in fuo rigorofo fenfu fumpta

Tltn,

fignificent tantum precationem, & orationem Deo

1

fattam, quze formalem dolorem non important ; un-

de Confeffarius, ut poenitentem abfolvat, curare

debet, ut formalem peccatorum dolorem emittat.

pet

Dixi in fuo rigorofo fenfufumpta, ut debent verba

etiun

fumi in cafibus conícientize refolvendis, quia fi

pnic

per talia verba rufticus intendat exprimere dolo-

i[npe-

fYem, & vere doleat, in re habebitur dolor for-

j Íot*

malis apud Deum, non fic apud Confeffarium, qui

Ws

ex talibus verbis fecundum communem intelligen-

yn t

tiam non poffet illum inferre.

in lt

CAS. I1I. Petrus ante annum decimum quartum com-

n t

pletum habuitrem cum Üxore frattis füi, dum tale

locit

peceatum confitetur , complevit annum decimum

if

quartum requifitum ad incurrendam refervationem,

wend

quo ad eafüm numeri quarti. Q. An fimplex Con-

amoti

feffarius poffit illum abfolvere.

n o

efpondeo negative. Ratio eft, quia in abfolutione

ii

refervatorum refpicitur tempus.quo datur zbfolutio,

y à

cum refervatio afficiat Confeffarium , ita Poffev.

de Pcenitentia, & fane fi peccatum heri commif-

ylentó

um, quando non erat refervatum, hodie fiat re-

aQ

fervatum , & hodie in confeffione exponatur, non

T

poteft a communi Confeffario abfolvi, quia hodie

tomuD

reftriCta eft in Confeffario jurisdiCtio, ut docent

dv

Tambur. Diana, Felix a Poteft. de Pcenitentia c. 5.

yan

n. 338. quareidem judicium nonerit ferendum in

cafu noftro, cum militeteadem ratio ?

equlfihli

qn

p

MENSE 3UNIL

Br y

2 (W;

CAS. I B

Erta affueta labori, fazpe de nocte e

rP

€

nte,

fomno excitatur a puerolacte indi;äA

cc

" dolüh

i

Lambertini Cafus Canfc.'

34 — Casus CoxscieNTIE

hzc, fft minori incommodo infantem nutriat, fiftit

3

fe (uper lectum, & fic puero lac probet. Interim

gravi fomno correpta in leCo puerum füffocst. De

!

mane lacrymans cum Marito fuo accedit ad Paro-

f

[

chum pro confeffione talis infanticidii inftituenda.

Parochus audita pueri fuffocatione dimittit five fce-

CA

minam , five virum ad Peenitentiarium pro abfolu-

f

tione.

Q. An Parochus potuerit abfolutionem im-

y

pendere.

D

[:

Refpondeoaffirmstive. Ratio eft, quia fi dubitari po-

teít, uniceeft vel titulo excommunicationis appo-

u

fitze in Synodo Dicecefana lib. 2. c. 2. de Baptifmo

M

T

contra tenentes infantes in proprio lecto intra an-

[

num, velratione homicidii voluntarii ; fed neu-

trum impedit abfolutionem ; non excommwunicatio,

I

i

quia eft folum ferendae fententiz, ut videre eft in

Synodo; non homicidium volunterium, quia ad

incurrendam hanc refervationem homicidium debet

f

efle ftadiofe, data opera, & malo animo ex pro-

l

I

pofito caufatum vel directe, vel indirecte, in cau-

fa proxima; tale fane non eft infanticidinm in ca-

[*

D

fu : licet enim potuerint peccare, & peccaverint

lr

parentes in lecto infantem fuffocando , fi fufficien-

tem non adhibuerintdiligentiam, tamen talis füffo-

i

catio , cüm non foerit ex animo deliberato cau-

[

fata, non e(t voluntaria in fe, vel in caufa pro-

xima voluntarietate ad refervationem requifita ; un-

de nulla in cafü habetur refervatio, confequenter

Parochus poterat illis , fi peccarant per omiffio-

nem debitze diligentize , abfolutionem impendere.

u

Tta Girib. Gabrin. Grof. de refervatione.

il

CAS. 1]. Titius graviter tentatus confentit, effica-

citer peccare proponit , occafionem peccandi quz-

Ti

Ie

fit, & invenit.

Interim dum fervet opus, hanc

i

fuam perverfam voluntatem millies repetit nullo

modo tamen illam revocando. Q. Quot peccata Ti-

d

tius commiferit.

D

p

Refpondeounicum. Ratio eft, quia omnes actus, &

motus fequentes uniuntur moraliter cum primo

&

h

«onfeufu efficaci in ordine ad externam ejusdem

Ti

actus

35

! ,M/E;NSE JUNII.

, Mi

ntern

a&us confummationem. Quod fi a&tum internum

"itins moraliter interrupiffet, & reaffumpfiffet, tunc

t D

tot effent numero peccata , quot intereffent reaf-

Dite

füumptiones, vel formales, velinterpretativze. Ita

(etdt,

communiter DD. agentes de peccatis.

velte

CAS. III. Petrus fic fe accufat, fepius juravi fal-

Molte

fum ; interrogatura Confeffario, quomodo falfum

u

juravit, refpondet in mea conftieniia, in fide mea

jia efl, & fciebat non effe. Quzritur, an Con-

T

feffarius debeat efformare judicium de juramento

in re, vel folum ex confcientia erronea.

appe

p

Refpondeo, non debere efformare judicium de jura-

4 al

mento. Ratio eft, quia przefcindendo ab intentione

| eu-

talia proferendi, non invocatur Deusnec immedia-

te, ut requiritur ad rationem juramenti ex ejus de-

yatit

eeühl

finitione; fenfus enim illorum verborum eft, hoc

ys d

eft verum, ut dictat mea confícientia, aut humana

fidelitas , in quorum verborum expreífione nullo

T

fane modo Deus invocatur, unde non habetur ju-

X pfþ

ramentum in re.

1 Cat.

Poteít tamen Confeffarius, &

as

debet eiformare judicium de perjurio peccaminolo

ex conícientia erronea, fi Petrus putans vere ju-

ayetit

Wa

rare, talia dixerit, cum apnd Petrum idem fit, ac

s li

fi vere juraffet. Ita Giribal. de

Q CAU

der, qui plures citat,

juramento, & Legxn-

à pro

4; !

yentt

MENSE 3ULIIL

ymibl

e

d

CAS. T. TI

tius cognita Catharina, ignorans con-

traxiffe impedimentum ad ducendam

illius Sororem Rofam, iniit cum Rofa Sponfalia:

efäü

modo cum venerit in notitiam, non poffe contrahe-

j u

hu*

re cum Rofa ob impedimentum affinitatis, vellet

faltem contrahere cum Catharina. Q. An poffit,

r pl

Refpondeo, poffe. Ratio eft , quiafi non poteit du

J l

cere Rofam, eft, quia habuitveram eopulam com-

pletam licet illicitam cum Catharina illius Sorore ,

Qu i

ex qua oritur impedimentum affinitatis dirimens

| pr/m0

matrimonium ufque ad f(ecundum gradum inter Ti-

tium, & confanguineos Catharinze intra quem gra-

um

(us

36 Casus CONS.CIENTIIE

dum includitat Rofa, qua utpote Soror Catharinz

eft illi confanguin

& in primo gradu: At inter Ti-

tium, & Catharinam perSponfalia inita cum Ro-

h

itam cum ^ Catharina nullum

fa poft copulam ha

habetur impedimentum dirimens, & maxime non

|

habetur impedimentum publicae honeftatis, de quo

folum appatere poteft dubium; nam talia Spon-

falis cum Rofa poft copulam habitam cum: Catha-

rina illius Sorore funt- invalida, utpote contratta

P

€um habente impedimentum sífiniratis dirimens

matrimonium ; ex Sponfalibus antem invalidis nul-

I

[

io modo nafcitur impedimentum publicze honefta-

tis, ut videre eft apud Pon. Reinf. & alios de hoc

tesat

Vs .

impedimehto agen

unde Titius optime in ca-

fu ducere poteft Catharinam.

CAS. II. Cajus inivit pacem cum inimico, attamen

n falutat, data occafione allo-

[

ipfüm videndo no

a

[

lloquitur. Q. An peccet con-

quendi ipfum non

EX

UC

tra przceptum diligendi proximum.

Refpondeo, regularit

erloquendo non peccare. Ratio

er loquendo hoimo privatus ex

eít, quia regula

tati

precepto chari

Leci

s folum obligatur ad exhibenda

ia fane non funt

V m TA EE d-

proximo figua €ommunia, qua!

falutatio ,

rallocutio ; talia enim exercere inter

fünt actus liberi, illa omittere interinz-

Y

zquales,

quales fant figna inur

banitatis, unde regulariter

j

cafu contra prae-

ioquendo centendum eft Cajum in

N

ceptum Charitatis non delinqu

ere, Dixi regulari-

alicujus circumttan-

ter loquendo, quiafi ratione

ti;, puta, Íi cederet in fcandelum , fi pluribus

ä

occurrentibus czeteros falutaret, & alizs inimicum

a falutatione excluderet, velquid fimile contin-

lt

geret, tunc Cajus graviter peccare

t, quiain ta i-

bus circumftantiis fslutationis ,

& allocutionis

omiffio effet manifeftum odii interni fignum. - Ita

Felix a Poteft. decal. przecept. num. 502. & feq.

à

CAS. III. Francifcus ex malitia non communicavit

in Pafchate, feu tempore Pafchali, modo tali elapfo

g

tempore putat quidem peccaffe, non fatisfaciendo

[

Ecclefi;m precepto, attamen non teneri fumere

acram

Q

MewsE AvucvusTr.

37

a

factam Synaxim pro fatisfa&tione praecepti annuze

rTi

Communionis. Q. An bene vel male fentiat.

.R

Refpondeo, male fentire, ita cum D. Th. Navar.Suar.

il

contra non paucos. Ratio e£ , quia tempus Pa-

Wot

fchale eft ab Ecclefia determinatum non ad finien-

d

u

dam obligationem, ut'contingit in przecepto au-

jpot

diendi Sacrum die fefto , & recitandi Officium in

t

die , fed ad folicitandam obligationem fumendi

SENI

facramSynaxim, quod colligitur ex verbis prae-

[fneht

cepti Ecclefize zd-minus iu Pafcha, unde tenetur

$n

Francifcus quamprimum moraliter Ecclefiz prse-

fied

e ht

cept.o fgtisfacere, Euchariftiam fumendo.

n ca

MENSE AUGUSTI

am.

CAS.I. [3Erta, cum effet Virginis interceffione

T

liberata a quadam infirmitate ,

juravit

(«

in honorem Virginis, quotidie ter recitare Salu-

tationem Angelicam flexis genibus , braehiisque

hatt

extenfis: Cum quadam die ex pigritia tales Salu-

us &

tationes non recitafiet, interrogata a latre, n

Lbenäl

illas recitaffet, refponditadvertenter, & cuiw in-

Ír

)n.!

tentione jurandi, juroger Deum, illasvecitaf/e.íciens

i

tamen illas non recitalfe. . Q. An.mortaliter pecca-

. Verit Berta, five Salntationesnon recitando, five

[j

j

jl

, jurando, illas recitaffe.

"

W

Refpondeo, Bertam lethaliter peccaffe jurando, ve-

d

nialiter vero nonrecitando, ita Sporer, & la Croix.

»vnlmüxlä'

. Rátio primze patrtis, quia in juramento aflertorio,

jurib

quale eft in cafu, defe&us veritatis impor:at (em-

er peccatum letbale, cum idem fitinvocare Deum

jpitn

qil

in teftem falfiin re five magni, five parvi mo-

menti; veritas enim , & falíitss confiftunt in in-

[] u'.l(s'x

-mioniS

divifibili, nec.datur magis aut mitus verum, aut

falfüm;, atin cafu defici veritas, & quidem cum

; I!

D

advertentia, & animo jutandi, ut patet ex ter-

minis cafüs, ergo Berta jurando fe recitaffe An-

5niclï

ir.

gelicas falutstiones, cum illas (civerit non reci-

jdi

ta(fe, lethaliter peccavit. Ratio fecundse par'is'eft,

d

Dd

. quia in juramento prorziffotio, quale elt velie re-

citare

-

j

38

Casus CONSCIENTIA;

fte

eitäre Salutationes Angelicas , qudad veritatem de

futuro non invocatur Deus in teftem veritatis ,

vel falfitatis, fed folum quafi in fponforem obliga-

tionis ponendirem cum juramento promiífam : ob-

í

ü

ligatio autem rei promifíae eft modo major , modo

T

minor ad rationem materize majoris, vel minoris

momenti, atin cafü materia, (eures promifía eft

levis momenti, nemo enim prudens tres Angeli-

$

cas f^lutationes tanquam quid leve non reputavit,

:

ergo illas Salutationes non recitando, venialiter

[

(

tantum Berta peccavit.

fü

CAS.1I. Foemina quaedam robufta habens cibum ne-

]e

du füfficientem, fed fufficientiffimum pro unicare-

h

feCtione, quia tamen lac ptaebet infanti, nollet

Y

fervare jejunium, quod tamen fine incommoda

l

poífet fervare , ut alias eftexperta. Q. Anin his

circumftantiis excufetur ab obfervantia jejunii.

1

Refpondeo excufari, [ta cum Diana, Leand. Girib.

T

l

de przcept. decal. Ratio eft , quia talis foemina

inter laCtantes vere locum habet, quz cum ple-

v

niori indigeant cibo ad nutriendum tum fe iptas,

h

tumparvulos, a jejunioexcufantur, unde non eft,

D

[

cur communi lactantium privilegio privetur per

It

hoc, quod fit robufta, & habest fufficientem ci-

bum pro unica refe&tione , & absque incommodo

Q

poffit jejunium fervare; ficuti qui in ferotina col-

I

latiuncala unica faturatur, non privatur privilegio

comedendi fex, vel feptem circiter uncias, ut

omnes fatentur apud Giribald. de jejunio dub. g.

nure. 66. confequenter dicendum eftà jejunio ex-

(4

cufari.

dh

-CAS. III. Confeffarius audiens confeffiones Juve-

Ion

pum, & Puellarum fe accufantium omnibus die-

bus feftis amori profano vacare, mutuo fe afpi-

D

ciendo , nec non plura colloquia per aliquas horas

(

inter fe habendo, exi

tin

git ab eis proiiífionem fe

e[þ(

a tali amore abftinendi

» quod cum nollent promit-

pri

tere , abíolutionem de

negat. Q. An bene fe gerat

talis Confeffarius,

Ten

Re

tht

MzNsE SkEPTEWMBRIS.

39

m

Refpondeo, practice loquendo bene fe geffife. Ratio

tf

eft ; quia licet afpe&us fuünt honefti, & colloquia

indifferentia ( de quibus cafum procedere fupponen-

lg

T

dumeft, cum de turpibus nulla fit difficultas ) fpe-

nodi

culativeloquendo nullum peccatum interfitfic amo-

ityti

ri profano, maxime quando tales actiones ad ho-

fi ol

neftum finem ordinantur, hoc eft ad Matrimonii

nge!i-

Sacramentum; tamen practice loquendo cum ita fe

tavtt

gerere maxime nimia cum frequentia, ut in cafu

"u

omnibus nempe diebus feflis per aliquas horas , effe

foleat occafio mortaliter peccsndi, nec non multo-

rum malorum origo, & caufa; homoenim & mu-

fudg

lier ignis funt, & palea, diabolus nunquam cef-

if

fat infufflare, ut accendatur , utadvertit S. Hiero-

noXXg:

nymus, & difficile fane fit in praxi a moroía de-

o

le&atione, vela pravo defiderio abitinere, expe-

ld

rientia pluries hoc comprobante non fine gravi

ld.

animarum detrimento , fequitur Confeffarium ani-

ii

marum zelo preeditum debere totis viribus incum-

bere, ut füos poenitentes a tali amore divertat,

gt

W pïe'

velfaltem ut illi tali amoris frequentize moderen-

tur ; quod fi abítinentiam, vel moderationem pro-

ïpflSi

miitere recufent, uti amatores periculi animarum

10l

füarum, juxta illud, qui amst periculum , peribit

r

in illo, non funt abfolvendi, fed dimittendi

Ex

u

gmm

quibus conftat practice loquendo bene fe geffiffe

Confeffarium.

j

q'üegïf

$"

MENSE SEPTEMB RIS

d

CAS. I. R

Uffcus multis miferiis oppreffus negat

qio &*

inanimo, & incorde Deum efle provi-

dum, & juftam, fed.tunc hzrefim hanc externe

;f

nonprofert, dumtamen paulo poft factus fit ebrius,

" [2

claris verbis dicit : Non credo Dewm e[fe provi-

T

dum, E? juflum. Q. An incurrerit excommunica-

1 hom

tionem Bullae Ccenze.

5

Refpondeo negative. Ita communiter cum Spor. in

fetm l

roni*

primum decal.praeceptum. Ratio eft, quia ad incur-

t gerat

rendam excommunicationem Bullze Coenz requi-

ritur, ut quis harefim animo conceptam voce, vel

actio-

i

4o

Cgsus CowNscrENTIjE

a&ione extezna diftin&e fignificativa, & morali-

ter mala affertive manifeftet, & profiteatur, ut

cum Sanch. lib. 2. c.8. n. 7, & 17. docentalii; atru-

fticus in cafu. hierefim manifeftans in ebrietate,

ä

illam non manifeítataCtione diftinCte fignificativa ,

& moraliter mala- affertive, tali enim tempore

cum fit ufu rationis deftitutus, talis vocis, aut

actionis ufüs incapax eft, ergo excommunicatioe

ä

nem non incurrit.

CAS. II. Titius Matrifuze rixas, & jurgia five cum

domefticis, five cum exteris tüm in ebrietate, tum

us

extra ebrietatem faepe excitanti mortem felicem, &

beatam exoptat, ut tandem fitfinis jurgiorum , &

peccatorum. Q. An peccet.

D

Refpondeo negative, ita Azor.Sanch. & Spor. inpri-

]

mum decal.przecep. Ratio eft, quia objeCtum talis

y

aCtus non eft mslum, optat enim Titius mortem

Matri, qua illi melior eft quam vita tot peccatis

Mi

fi

plena. Neque hic locum habet 14. propofitio dam-

3

nata ab Innoc. XL., quia ex morte Matris nullum

d

ex terminis cafüs ,

temporale commodum filius

fperat, in quo fenfü damnata eft citata propofitio,

l

cum vita Patris preferenda fit cuicumque com-

modo temporali proprio juxta rectum charitatis

[

ordinem; bene vero Filius folum commodum fpi-

D

Dy

rituale Matris ex ipfius morte fperat, & quidem

W

folum-ex füppofitione, quod fit a Deo in utilita-

tem Matris inors difpofita , quare ftando terminis

k

ü

cafus , Titius non peccat.

CAS. I1L. Petrus annorum quatuordecim famulus

li

cujusdam Rulftici fzepe non audit facrum in die fe-

p

fto, quia Dominus ilium relinguit domi ad cufto-

(s

diendum five Domum, five Armentum. Q. An ad-

D

iitmcaufa fufficienter excu(íans ab auditione Sacri.

Pl

n

Refpondeo affürmative. Ratio eft, quia impotentia

r

moralis, & officium cu/todiendi domum, vel at-

s

mentum per otones funt cauía fufficiens ad excu-

Cür

ur teneri

fandum ab auditione Sacri, Neque dicat

n

dimit-

MrzwsE OcronnRis.

4t

noi-

dimittere famulatum.

Contra: Alicui permiffum

ür, Y

eít domum , & armentum cuftodire non audiendo

atf

facrum die feíto, fi aliter nequeat haberi talis cufto-

letatt

dia, quare ergo non erit permiffum Petro? Hoc

ativi,

tamen folum procedit, fialter nequeatarmentum

.empo!e

cuftodire, vel licet plus effent famuli, plures non

, H

haberentur Miffze, velin parzcia, vel viciuiis.

t

Ita communiter.

ve d

IAMENSE OCTOBRPIS.

il

$

tit

(emt

CAS. T. D

Um privato Baptismocb vite periculum

I[Ily

baptizatur Infans, eum tenet Cajus cum

intentione agendi munus Patrini, illamque bapti-

zat Sergius; nunc mortuo Patre Infaatis, Mater

r r

libenter Matrimonium contraheret vel cum Cajo ,

m d

vel cum Serzio.

mta

Refpondeo, non obftare cum Cajo, obftare cum Ser-

pece

gio. Ratio prima partis eft, quia Cajo non obttat

jo du

impedimentum coganationis fpiritualis, de qua unice

qoit

dubitari poteft, etenim adhibitio Patrini eft czere-

m flbo'

monia inftitüta ab Ecclefia pto folo Baptismo fo-

oyol?^

lemni; & ex ufu Ecclefize conftat non requiri ia

ue &

privato Baptismo, qua ratione nomina patrinorum,

quur

qui privatim infantem tenuerunt, a Parochis inlibro

gdl)m MA

non. defcribuntur.,.nec ilis ab eodem cognatio

TU

contratta inculeatur, quod tamen prafcribit Trid.

j uüW

fell. 24. c. 2. de refor. quando folemniter in Ec-

[

clefia Baptisma miniftratur.

Mec obftat intentio

Caji, quia intentio pura agendi munus Patrini

non conftituit folemnitatem ab Ecclefia requifitam

| j

pro tali cognatione contrahenda,. fequitur ergo

"TM

Cajum in cafu ducere poffe matrem infantis. 1ta

ao

Sauch. lib. 7. difp. 62. Silv. v. Matrim. Ratio fe-

(,AM'

cundz. partis eft, quia Sergius vere Baptifmum

? Sacïi-

adminiftravitInfanti, & hoc fufficit ad contrahen-

dam cognationem fpiritualem, nec folemnitas ali-

jentà

pü

df

qua defideratur, unde Sergius. non poteft valide

1ta

&

cunm talis infantis.Matre Matrimoniuma inire.

exi

comimuniter,

"

CAS,

C5

din'

42

Casus CowsciENTUE

'CAS. II. Nobilis quidam timoratze con(cientize ruri

t

commorans vellet venationi operam dare die jeju-

t

nii, fed quia przevidit ob fatigationem fe impoten-

tem redditurum ad fervandum jejunium , confalit

D!

prius Parochum , an poffitlicite venari. Q. Paro-

f

€hi confilium.

H

[

Refpondeo , teneri Parochum nobili viro refpondere,

[

non poffe licite venari, ita cum Alef. Aften. cum

lh

quibus monet etiam Diana effe fentiendum. Ratio

li

eft, quia venari cum tali praevifione non eft uti

jure füo, fed eífet voluntarie impedimentum ap-

ponere obfervantiae praecepti jam urgentis, contra

obligationem non apponendi tale impedimentum,

€o quia Ecclefia , jejunium ut finem pracipiens,

N

pracipit etiam id, quod eft ad tàlem finem, jeju-

nium nempe , neceffarium : fed venari in cafü effet

7!

impedimentum apponere fini ab Ecclefia praecepto,

lj

fcilicet jejunio, ergo vir nobilis non poteft licite

t

venari, ne jejunio impedimentum apponat, ad

ill

quod voluntarie apponendum jus non habet. Haec

lie

refponfio virtualiter contine

j

Atur in 31. propofitione

Reïp»

ab Alex. 7. damnata.

li

fii

CAS. IIT. Titius furto furripiens a Cajo decem co-

ros tritici,

motivum furandi adeo efficax dedit

freq

lm

Semptonio, ut alias Sempronius non effet fura-

Ti

turus. Q. An Titius teneatur reftituere, Sempro-

N

nio non reftituente.

qu

Tà

Refpondeo negative. Ratio eft , quia Titius non fuit

[

caufa furti relate ad Sempronium nec pofitiva,

de

necnegativa, fed tantum occafio furandi; diítin-

(4$;

uitur enim caufa ab occafione in hoc, quod cau-

Viv

a vel producit effe&m, vel influit in effectum

[

phyfice, aut moraliter; occafio vero movet affe-

"t

cafio o

Cum, ut notat Panor, in c, // quaudo, unde oc-

tri

e&ive folum, non caufaliter movet , fed

D

in cafu

1

itius non influxitin furtum Sempronii pofi-

lal

tive, non enimintervenit mandatum, vel confenfus,

velpalpatio, vel recurfus,vel participatio:nec fimili-

efpg

ter

lu

pO

MeNsE NovEMARIS.

43

(e ul

ternegative, non enim ex officio tenebatur fur-

e

tum Sempronii impedire , ergo fuit tantum occa-

|pote

fio, quatenus füo pravo exemplo Sempronium

onii

ad fürandum induxit, quod eft quidem contra Cha-

1

ritatem, non tamen contra juftitiam peccare, ut

requiritur ad reftitutionis obligationem contrahen-

dam, ficque nontenetur. Eftcommunis.

Neque

onet

obftst propofitio 39. damnata ab Innocentio, quia

, Cl

inteigenda eft de vera cauía, non de occafione,

A

ut docet Carden.

eft i

um ty

- Con

MENSE NOFVEMBRIS.

entütt

Erta gravihabita contentione, & quidem

ipien

CAS. I. B

Y ]ä'

contumeliofa cum Catharina juravit fe-

al

rio; nolle amplius alloqui Catharinam, illiusque

guopt

domum frequentare; cum quadam die eífet a Ca-

Atlcit

tharina ad jentaculum habendum invitata, domum

nat, !

illius intravit, ipfamque eft allocuta. Q. An Berta

4 t

fuerit perjurii rea.

,poïlüüü

Refpondeo negative, Ratio eft, quia tale juramen-

tum fuit nullum, quia deremala. Etenim ex ini-

micitia nolle alloqui inimicum ; aut ejus domum

frequentare, eft peccatum contra proximi charita«

m O

X ded(l(

tem, confequenter quid malum, hinc & de re

et f

mala juramentum talia non praeftandi, ficque nul-

yer

lum , cum juramentum nequeat effe vinculum ini-

quitatis; unde non fuit Berta perjurii rea, vici-

namalloquendo, & ejusdomum frequentando, nifi

ex confcientia erronea talia

gl

.præüiterit. Ita Sporer

pof'

if

de Juramento.

mu

CAS. Il Dumnafcitur infans, Obftetrix dubitat, an

vivat necne , attamen fub conditione , /i es vivus ,

llüd [

debita materia, forma, & intentione illum baptis

ff

zat & in pede, Extra&o infante, nullum Obfte-

i

pit ?

trix vidit vite fignum.

Res defertur ad Capella-

i [

num abfente Parocho.

Q. An fe

peliat; vel non,

talem Infantem in laco facro.,

yip

R

efpondeo, fepeliendum effe in loco facro, ita cum

Wn['ellfllä

Homob. volum. 2, caf. 67. conful. mor. Poffev.

2 fm) ,

Q*

ut

44 Casus CoxscieNTIE

Gobat, La Croix lib. 7. n. 25o. Ratio eft, quia in

dubio de valore Baptismi ,. Baptismus ftat pro In-

fante,

fed in cafu dubitatur tantum de valore

Baptismi, cum dubitetur tantum de vita Infantis

a

tempore collationis Daptismi; quod enim Infans

natus.vifus fuerit mortuus, folum probat, natum

If

effe mortuum, non vero non vixilfe ,

dum fuit

QU)

baptizatus, ergo pro Infante ftat Bàptisma, ficque

fari

clare.conftat efle in loco facro fepeliendum.

Tlüs,

CAS. III. Titius injufte occidit Cajum Patrem Sem-

Mefpo

Áitia

pronii, modo petit veniam a Sempronio paratus ad

Tig,

ei fatisfaciendum, prout juftitia exigit.

efpondet

Sempronius, ex corde offenfam dimitto, infcriptis

lloe

tamen pacem dare nolo , ut publica juftitia locum

U

habeat. Q.An Semopronius tali animo accedens ad

y

Y

i

poenitentize tribunal fit capax abfolutionis.

10)

Refpondeo, practice loquendo, non effe abfolutionis

lg

capacem, ita cum Beja prima parte cafu ro. qui pro

Con

(

fe citat D. Th. Alenf. &alios. Ratio eft, quia licet

hls

fpeculative loquendo; ftet vera dimií(io injurise

ex corde cüm pnro zelo juflitize, quod fufficit pro

inimicorum dilectione a Chri(to przecepta, in quo

lts

fenfu explicari poilant auctoritates Scripture, &

[*

Yéfo

Conciliorum, qus a Deja adducuntur ad probandum

obligationem pacem in fcriptis concedendi inimico

C'bli[t

veniam petenti, & parato ad fatisfaciendum, pro-

V

ut juftitia exigit; tamen quia practice loquendo,

I

hr

nimis difficile, ac ratiffimum elt, quempiam inve-

nire, qui, dimifío odio, . ex puro amore juftítize,

N

non potius ex affeCtu vindictae velit in fcriptis pa-

cem denegare, cum propter humanze naturaz cor-

O

raptionem ulcifcendilibido hominum mentibus fere

fili

Tttn

infita fit, ut loquitut Catechifm. Rom. de 5. prze-

cept. Dec:log. cap. 6. num. 19. fequitur in praxi

Tite

nolentem inimico fervatis aliis fervandis pacem in

Dr

Iq

fcriptis. concedere, cffe in ftatu peccati, ficque

abfolutionis incapacem.

Pefpm

Tl

lii

MEN-

MewsEe Deckewnnirs.

45

quit

pro

yalut

MENSE DECEMBRIS.

nfanti

tius confitetur fe in priori confeffione ob-

nfons

CAS. in TI

litum fuiffe trium fornicationum.

Con-

Bu

feflarius dixit ei, teneri repetere Confeffionem,

lum f

quod nolens Titius precare, inabfolutus a Confef-

yege

fario dimittitur, Q. An bene fe gefferit Confeffa-

l

rius.

Refpondeo, vel talis oblivio &ontigit ex defe&u fuf-

mje

us

ficientis examinis, vel przcife ex defeCtu mero-

riz. Si primum, bene fe geffit Confeffariüs, Ra-

fondt

tio eft, quia fic prior Corifetfio füit nulla, & pec:

[ript

cavit Titius illam inf&ituendo, omifit enim culpa-

|locut

dens t

biliter id, ad quod obligabatur; fihoc, fane nt con-

fulat animzefüz, tenetur & priorem confeffionem

]

repetere, & negligentiam , quae caufía fuit facri-

jtionis

legze confeffionis, exprimere, unde bene fe geffit

Confeffarius. Si fecundum dicatur, male fe geffit

qui p

Confeffarius, quia omiífio alicujus peccati mor-

ja l?

talis in confeffione pér fimplicem memorize defe-

injr?

fl

Gum non invalidat confeffionem, fecit enim pceni-

tens, quod debuit; & in tali confeffione valida

i

directe remilIa füerunt peccata expofita, indirecte

ürt

pandm

vero peccata oblita, & folum tenetur poenitens

inimic!

oblita confiteri ad directam reportandam abfolu-

tionem, non vero priorem confeffionem validam

" Wl

repetere, unde in hoc caíu male fe geffit Confef-

luel]d'r

mim

farius non abfolvendo abfolationis capacem. 1ta

1

Spor. de Pcenitent,

juRi

"

jis

!

CAS. II. Berta videns Catharinam, habentem tres

ul

filios, femper blandiri Petro, & Joanni, econtra

;busf

d

z pf

femper etiam levide cauía objurgare, & verbe-

rare Francifcum, firmiter judicat, Francifcum effe

1 pml

ex adulterio natum. Q. An hoc

re cum peccato mortali.

Iftt temere judica-

r

Refpondeo affirmative. Ratio eft, quia habetur fir-

mus affeníus de gravi malo proximi ex levibusin-

diciis, ut requiritur ad judicium temerarium le-

tha-

A

46 Casus ConscrEeNTUE

thaliter peccaminofum. —Habetur affenfus firmus,

i

Té

dicitur enim in cafu Berta firmiter judicat; ha-

bentur levia indicia , quia Matrem blandiri uni

Mb

filio, alterum levi de caufa objurgare , oriri potelt

10

ex alio difparato motivo, quam ex adulterio &

30

faepius filii ex adulterio concepti a Matre prze aliis

Ti

legitimis diliguntur; eft etiam aífenfus de malo

dl

proximi, & quidem pravi, licet enim judicare

effe ex adulterio natum etiam ex levibus indiciis

dor

prafcindendo a particularibus circumftantiis, non

[

D

li t

fit quid grave fufficiens ad lethale, ut tenet Lef.

d

lib. ^. c. 29. dub. 2. n. a9. quod docent etiam Nav.

b

& Giribal. quia talis defe&tus utpote naturalis

&m

non eft colpabilis , tamen in csfu, cum judicium

Im

fit de adulterio Catharinge Matris Francifci, quod

u

eft quid maxime culpabile in foemina, eique inde-

corum, clare conftat, judicium effe de malo gra-

(

vi, confequenter Bertam temere judicaffe cum

i

peccato lethali.

CU

CAS. III. Conjugatus Conjugatam cognovit, & ut

[

de tali peccato confeílionem faciat, putat fatisfa-

n

cere fuze obligationi, dicendo , confiteor me com-

mififfe adulterium. Q. An bene fentiat pro valore

Re pon

Confeffionis.

ne

lil

Refpondeo, male fentire. Ratioeft, quia talis co

A d

jugatus duo adulteria commifitob duas injurias , &

Vilio

injuftitias, unam contra propriam Uxorem, alte-

r

ram contra Maritum foeminze cognitz; quas inju-

W

rias, & injuftitias Confeffario non exponeret, dicen-

[

do: Confiteor me commifi[fe adulterium , unde male

U

Titi

a Poteft. de adult.

fentiret pro valore Confeílionis. 1ta Filiuc. Felix

/ :

mg[

Gosesescee99999299992922292999

71

f

ANNO MDCCXXXIV.

Ml

duæ

MENSE SANUARIL

dha]

") [

Ufticus quidam, poft valida fponfalia ini-

€AS. 1. R.

ta cum Berta, ei tradidit rem , ex qua i

( y

veftem conficeret: modo cum absque caufa velit

g

: ille

t

MeNsE JawuARir:

47

fitmi

ille a Sponfálibus refilire, Berta rem acceptam da-

4b l

re recufat. Quizeritur, an licite.

diri u

Refpondeoaffirmatfve. Ratio eft, quia, licetresilla

i potd

terio d

non fuerit arrha, quae amittitur ab eo, qui fidem

a di

non fervat per fponfalia promiffam, cum non fue-

rittradita in ipfa celebratione fponfaliorum; tamen,

de nit

vel titulo fponfalitios largitatis, quae tranfit fub

dulcare

dominium fponfz, fi fponfus absque jufta caufa,

It

js, Y

ut in cafü , a fponfalibus refilit, ut cum commu-

ni tenet La Croix lib. 6. c. 3. num. 1236. vel titulo

net L.

damni five temporalis, five moralis, quod ex tali

m NJV.

injufta re(ilientia pati Berta cogetur; difficilius

ataral

ydicitut

enim Alterum inveniet, cui nubat, & per tale

repudium famz detrimentum obveniet, licite Ber-

, qu

ta rem acceptam dare recufat.

pe

nilo gt

CAS. II. Uxoratus rem habuit cum Confobrina fecun-

;gffe (um

da Uxorisíuze, putans, feidcirco

tendi debitum ab Uxore ;

modo confulit Paro-

privari jure pe-

j &t

chum pro remedio, ut absque culpa debitum con-

H (üds-h'

jugale valeat petere. — Q. Parochi refponfum.

Iu [

Refpondeo, Parochum teneri refpondere uxorato ,

!) i

nullo indigere remedio , fed poffe licite ab uxore:

lr

fua debitum petere. Ratio eft, quia in jure pri-

T

vatio juris petendi debitum eít folum taxata pro

J

al

committente inceítum cum perfona confanguinea

2

1u1$ m]h

conjugisin primo, vel fecundo gradu , ut colligi-

;et, dle"

tur ex c. de €0 , qui rognovit con[anguim. €9c.

a

cum folum intra talem gradum copula illicita di-

rimat matrimonium cum confanguineis perfonae

cognite, fed in cafü copula fuit cum confangui-

nea uxoris fuz in tertio gradu ; qualis eft con«

fobrina fecunda , eo quia inter hanc, & ftipitem ,

a quo iftae foemin; defcendunt ,

mediant alize

duze perfonze, ut regulam pro gradibus agnofcen-

If

is a jure canonico affignatam confideranti pate-

*

j

bit; ergo talis uxoratus

ure petendi debitum non

fuit privatus, ficque nul

Í

o indigeret remedio. Ne-

jdat

que obftat , ipfüum putaffe jus amittere; quia pu-

a

!)

fare, legem poenam confüituiffe, non eft poenam

qii r

eue

48 Casus CowscreNTUE

effe a lege detetminatam, & effettive illam incur-

Ío

rere; ut docet Sanch. lib. 9. difp.27. num. 14.

fo

t

CAS. III. Titius cum fufpicetur, uxorem füam cum

Petro adulterium patralffe, copitillam ad jurane

Qu

dum, quod sdulterium cum Petro.non commiferit,

liil

&

Uxorfic coaCta jurat: non peccaffe cum Petro,

intelligens intra fe, non pecca//e peccato furti. . Q.

at

An in re fcemina fit perjura.

üp

Refpondeo negative. Ratio eft. In cafü non habetut

k

ii

pura reftrictio mentalis damnata ab Innoc. XI.

p

quz includit mendacium ab intrinfeco malum, fed

life

fantnm habetur reftriCtio realis ; cum fignificatio

d

Tpel

conformis conceptui interno mentis loquenti per-

cipi poffit a Titio, refle&tendo ad verba, quibus

f

fcemina jurat, dicit enim tton peccaffe cum . Petro:

Q

uz verba cum latitudinem habeant, ut patét, a

ü$

lh

prudenti intelligi poffunt etiam de alio peccato,

adulterio excepto; & quidem talis reftritio realis

tl

fait tantum ad occultandum peccatum, ad quod

t

celandum jus habetuxor: hoc autem dato, fce-

liu

T

mins non fuit perjura, quia talis reftrictio in om-

lt

nibus cafibus, in quibus aliquis jus habet ad fe-

D

cretum occultandum, licita et, nec mendacium

Btiy

&let

includit, ut poft propofitiones damnatas fcripfe-

rünt Viva, Felix a Poteftate : unde dicendum ,

.

W'g&

non pejerafte.

Ut

"].n l

Qd

i

MENSE FEBRUARII

LOT

Uil

Uüicüs per multum tempus ignoravit

!

CAS. I. R

Myfteria Trinitatis, & Incarnationis,

tomyt

Q. An teneatur repetere Confeffiones tali tempore

liüm (

factas.

lm e

Refpondeo, probabilius negative. Ratio eft, quiaex

flen

una parte probabilins eft, fidem explicitam Tri-

Cfpon(

nitatis , & lacarnationis non eíTe neceffariam ue-

ilio

ceffitate medii ad falutem, ut tenet etiam. Emi-

lür

nentiffnus Gotti inter Recentiores, & ex alia

titj

parte propofitio 64. ab Innocent. Xl. damnata

QO.

nj

MewsE F EBRUARII.

49

juvg

folum in hoc fenfu procedit, quod poffit licite ab-

l

folvi, qui culpabiliter ignorat talia myfteria, non

|

. b

tamen quod valide nequeat abfolvi: ex quibus fe-

jum

quitur, Confeffarium, quitalem ignorantiam adver-

nifer

tiffet, illicite, non invalide Rufticum abfolviffe,

Petn

& Rufticum eo tunc incapacem fuilfe licitze, non

i

tamen valida abfolutionis, $i autem erat protunc

capax validze abíolutionis, dicendum, ejus con-

u

feffiones fuiffe validas, ficque non teneri illas re-

c X

petere, ut jam docuit Marchant. traét. 5. de Pos-

jun [|

nitentia, & etiam poft citatam propofitionem dam-

natam docet Viva.

ificif

Optimum tamen erit talem

i pe*

repetitionem Ruftico con(ülere ad omnes fcrupulos

qUÍDUI

fedandos, praemiffo explicito actu fidei circa In-

H

carnationis , &

peur

"Trinitatis Myfterium.

at

CAS. 1L. Berta fp

on(alia iniit cum indigno, cujus

eccatü

Matrimonium in familiz dedecus vergit. Q. An

]

l

»

W

talia Sponí2lia fint valida.

(reli

j qui

j

Refpondeo negative. Ratio eft , quia tale matrimo-

n i

nium contrahere, eífet contra pietatem , & cha-

inu

ritatem parentibus, & confsnguineis debitam, quia

tal b

probrum, & dedecas illis inique inferre, eosque

graviter contrittari, eft charitatisleges violare, imo

u

feipr

effet contra juftitiam, quia in praejudicium aliorum

;gudlm! !

vergeret, fi autem tale matrimonium inire, effet

contra charitatem, & contra juftitiam, nemo ad

illud tanquam ad illicitum, & cum peccato exe-

quendum poteft obligari; in malis enim promiffis

fidem non expedit fervari,

cap. in malis de veg. ju-

l

vit in 6. confequenter prom

iffioin cafu non eft ob-

ligatoria, ficque invalida.

morgvit

CAS. III. Titius exponit Parocho, ex errote con-

comitanter fe habente ipfum contraxiffe Matrimo-

' jonS,

nium ceum Franci(ca ,

em?()ïe

lum effe.

qua ratione modo putat nul-

Q. Parochi refponfüm pro foro con-

j

fcientize,

q

Refpondeo, Paroch"umrtenerirefpondere, effe nullum,

at

Trt

jum D

Katio eft, quia cum error concomitans ille dica-

tur, quo quis contrahens cum Francifca, pu-

i

; il

tando effe Bertam , paratus effet etiam contrahere

cum

dzmnllu

L

Lambertini Cafus Confc.

Casus CONSCIENTLE

5o

cum Francifea, fiillam cognoviffet , fequitur , fic

q

contrahentem non ponere a&ualem confenfum in

h

y

matrimonium , fedtantummodo paratum elffe ad il-

r

lum ponendum. fifcivifletetfe Francifcam; fed ad

a

matrimonium utpote contra&um indiffolubilem non

fufficit difpofitio contrahendi, fed aCtualis confen-

D

T0

fus defideratur, ergo tale matrimonium Titii cum

p

Franciíca ex errore concormitanter fe habente con-

at

tractum faüit nullum: ita cum Sanch. difp. 18.

h

(d

k

MENSE MARTIIL

10

Tiof

Ufticus in actu Confeffionis interrogatur

li

CAS. I. R

[

aParochocirca Symbolum , orationem

Dominicam, przcepta Decalogi, & Sacramenta,

]

uz recitare prorfus ignorat.

Q

uare przecipit ei

i

Parochus , ut prius illa memoriac ma

ndet, déinde

[

Pro viribus

n

ad illum pro abfolutione revertatur.

utilla

elaboravitrufticus , etiam aliorum adjutorio,

ft

memoriter addifceret, fed fruftra, unde ut antea ,

h

ignarus ad Parochum rediit. Q. An pofütillum

u$

abfolvere.

i

D

Refpon

deo affirmative, fi credat fingulos articulos ,

10j

iando fibi ab Ecclefiz Minifris proponuntur,

&

r fciat de illis, ac de przeceptis Decalo

$

$15

LT

W

Sacramentis refpondere, quando interrogatur;

Wï

deprecet

or Deum iatendens faltem confufe, que

u

in oratione Pater mofler continentur,

fRatio eft,

i

quia preceptum Eccleíiz de

fupradi&tis

ordinate

addifcendis, & memorixe tenend

is, quod exprei-

[

Qu

fum habetur in c. vos anite de con

fecr. dift. 4. & in

teí

Concil, tam 'l'olet. 4. & 5. quam in Rhemen, cap.

2. obligat folum prout ferunt hominum vires, ne-

$

mo enim ad impoffibile tenetur, & in omni prae-

K

dj

cepto legis pofitivze admittitur exceptio caufze ra-

o

tionalis cap. // guando de vefcript. fed in cafu ne-

quit rufticus abfolute füpradicta memorize tpandares

ih]

ergo , licet peccaverit, illa memorie non traden-

I

Tity

do tempore juventutis, vel illorum oblivifcendo,

; qqia

MewsE Mammm.:

5r

ihlhk

quiararo , vel nunquám recitaverit, tamen, fi re-

vfhma

fpondeat, ut Chriftianum decet , ut fupra dixi ,

foad

2; art. 8.

potefr, & debet abfolvi: ita cum D. Tho. 2. 2. p.

; al

jeri t

CAS. Il. Parochus, audito in Confeffione peccato

T5

perfeCtw Beftialitatis, juíiit Poenitenti , ut Supe-

riori fe praefentaret,

Obedit Pcenitens, & a Su-

Mirton

Tteq

periore facultatem obtinuit, utper Parochum fuum

n

a tali peccato abfolvi polTet.

Q. AÀn Parochus tali

Poenitenti ad fe pro abfolutione revertenti teneatur

credere , & illi abfolutionem impendere.

Refpondeo sffirmative. Ratio eft, quia, cum Supe«

rior , .ut bene notat meus Homob. de refer. faci-

ogatit

lis effe debeat in hujusmodi facultatibus conce-

d

dendis, noneft, cur poffit prudenter Parochus

éubitare de obtenta facultate illum a refervátis

m

æcipil [j

abfolvendi, illumque velle mentiri, & facrilegium

qétde

facere; undeilliteneturcredere, & abíolutionem

impendere, maxime cum in hoc judicio pcenitens

viror

fit reus, teftis, & accufator,

lta cum meo Gi-

u

anteh)

tibal, de refer..

jcios

CAS. TIT. Confeffarius Peenitentem, quia Superiore

facultatem pro abfolutione ab inceftu cum Sorore

uxoris füze commiffo obtinuerat, nedum a pecca-

ieolti

to ab(olvit, fed etiam fcienter amiffum jus peten-

*FF*W D

h

di debitum conjugale illi reftituit. Q. Àn bene fe

ln

gefferit.

ts

Refpondeo, male fe geffiffe. Ratio eft, quia facul-

7 q

;äjg Eftv

tas reftituendi amiflum jus petendi debitum eít quid

difparatum a facultate ab(olvendi a refervatis 3 t

g

certe, fi Ordinarius nullum inceftum refervaret,

a

J'&iu

quilibet fimplex Confeffarius poffet a qualibet in-

ceftuofa copula Pcenitentem abfolvere, nec tamen

g a

€o tunc haberet facnltatem rettituendi amif'am jus

1] v

petendi, utpote quia effet a facültate abfolvendl

nj pfæ'

yfe r

difparata ; ergo Confeffarius, qui pcenite

m,prae-

cife obtenta facultate a Superiore pro ab

olutione

jü v

ab inceftu , nedum abfolvit, fed amillum jus el

udüm

reftituit , male fe geffit. Neque obftat regula juris

füd g.

cendüt

minus inciuditur in majori , quia valet tantum in

rebpus

quia

CASUS' CONSCIENTIXE

52

rebus ejusdem generis, non vero diverfi generis,

ff

utin cafu, in quo valet alia regula a diverfis non

]fit illatio.

l

fü

y

MENSE APRILIS.

u

bh

CAS.T. R.

URicus in confafo exponens in Con-

fi

feíffione, fe turpia cum Sociis habuiffe

D

colloquia, pluriesjuraffe, & fimilia, interrogatur

f

a Parocho recenter promoto circa gravitatem , &

[!;

numerum peccatorum ; cui refpondit, nunquam fe

vd

inaliis confeffionibus talia expreffiffe, nec de iis

Q

a Parocho defüncto fui(fe interrogatum. Q. Anno-

W

vus Parochus debeat Poenitentem obligare ad pre-

Ó

teritas confeffiones repetendas.

[

Refpondeo negative, fi bona fidetaliter confeffus fit,

ut füppono. Ratio eft, quia, cum Ruftici fere uni-

l

formem vitze modum habeant, ex his, que una

hebdomada commifiife fatentur circa talia colloquia,

D

& fimilia, facile Parochus valet dignofcere, quan-

O

tum toto anno in fimili materia peccaverint, prout

h

requititur ad reCcum judicium efformandum,

l

peccatis remedium apponendum : quare,fi Rufticus,

(

de quo incafu, peccata fua folitusfuerit apud pro-

D

rinm Parochum fateri, ut/ex illis verbis uec fic

a Parocho defuuBo fui[e interrogatuim, clare colli-

RQ iU

gitur, fequitur, Parochum defuu&um reCtum.ju-

h

dicium de gravitate, & numero peccatorum hujus

D

Ruftici efformaífe, ficque inquietandum non elle,

hi

ut utar terminis Marchantii, nec teneri praeteritas

)

confeffiones repetere. lta cum de Lug.

CAS.1I, Berta in Pafchali Confeffione difficulter ob

Nl

magnam verecundiam turpia quzedam expofuit in

mþ

Confcffione Sacerdoti ei prorfüs ignoto: modo du-

(

bitat, an ex motivo verecundiae tacuerit pecca-

tum i

I

eftus cum Fratre ; quare maxime afgitur,

f

&u teneatur ultimam Confeffionemrepetere, an ve-

lu

ro peccatum, quód omififfe dubitat, confiteri ei

if

fufficiat. Q. Quid dicendum.

hij

Re-

MENsE ArnRirrzs.

53

'eta

Refpondeo, teneri ultimam confeíffionem repetere.,

j m

Ratio eft, quia ftatim, ac fosmina dubitat, an vo-

luntarie, ut colligitar per ly ex verecundid, omi-

ferit in Confeffione aliquod !ethale, dabitat de cul-

pabili invaliditate Coafeffionis: (i autem ita dubi-

tat, jam Confeffio iila eft reiterands, quia in du«

bio de culpabili invalidirate Confeffionis poífeffi

n n

ftat pro przecepto integre confitendi, . quod certe

hii

urget poft peccata commiffa, ficque etiam polfeffio

'rogm.gf

ftat pro nova confeffione talium peccatorum. Ne-

que dicatur, omittentem aliquam circumftontiam,

m u?

quan l

vel peccatum in confeffione non teneri przeteritam

T

confeffionem repetere, ita & in ca'u. Contra eft ;

Ane

non tenetur fane przteritam confeífionem repe-

AR

tere, qui bona fide aliquod peccatum in confeffio-

ne omifit ; at in ca(u, cum dubitet Berta, an pec-

WUS [l

catum omiferit ex verecundia, non bona fed ma-

2fe lr

la fide omifit; ideo tenetur ultimam confeffionem

g um

repetere: ita Sylvefter v. confz[/io.

10((0.131

, qu

CAS. IIT. Petrus annotum circiter duodecim absque

b protj

Parochi examine, & íine ejus licentia prafentat

an, «

fe linteo Altaris, ut cum aliis Pafchalem fuümat

vufitt

Communionem. Q. An Parochus teneatur illi fa-

Pudpm'

cram S$yuaxim miniftrare,

j

rec()lü'

Refpondeo negative. Ratio eft, quia'Parochus tene-

hm

tur bene Euchariftize Sacramentum miniftrare, quod

LmhüE;

nequit przeftare erga pueros, nifiillos ante primam

p h

umptionem examinet, aut de illorum idoneitate

per prudentem Confeffarium ei innotefcat.

Quod

[æfffi(ls

1 ex non miniftratione Sacramenti in cafu oriri

offet admiratio in populo, autpericulum infamize

j D)

in puero, huic malo obviam ibit Parochus alta vo-

joon (l*

ce dicens puero fe fiftenti linteo altaris. Nondum

i p

KEucharifliam [uftepiffi, venias cras, examen habebo

ygit

fuper tuam idoneitatem , [i idoneus eris, facramen-

tum tibi miniffrabo. Per hzc verba admiratio, &

:,Hn Ve:

lüte[i Ü

infamize periculum ceflabit. Ita cum Poffev, quoad

fübftantiam.

H

D$g

AMEN-

54 Casus CowscrENTIE

CA

MENSE MAIL

P

tius juravit, nolle fe aliam perfonam

ft

CAS. I. TI

li

carnaliter cognofcere przter Amafiam,

Áit

attamen aliam cognovit. Q. Anin re fit *perjurus).

fr

Refpondeo negative. Ratio eft, quia, licet tale ju-

ün

ryamentum adimpleri poffit absque peccato , adaliam

Ws

fc&minam non accedendo , ratione cujus videtut

Y

obligatorium , ut docet Sanch, tamen . quia tale

juramentum tanquam finem habet magis , acmagis

u

pravam amicitiam inter Titium, & Ama(iam fovere,

veti

& confervare, non tenet, quia effet vinculumini-

s

quitatis, ut clare conítat, unde illud non fervan-

lili

do, Titius non pejeravit. Ita cum Fagund. in decal.

Y

tom. z. pracep. 2.1. 2. c. 24. n. 19.

Yi

lu

[

CAS. IL. Petrus, videns apertam Sempronii offici-

nam, dicit Cajo: Si nufic ex mercibus Sempronii

d

acciperes, nemo fciret. Quo audito, Cajus plura

p

df

furatus eft. O. An, non fa&ta reftitutione per Ca-

Ti

N

jum Petrus ad aliquid teneatur.

hi,

Refpondeo , ad nihilteneri, Ratio eft, quia per tale

ft,

dictum Petrus non influxit in furtum , cum nec

li

LE

dederit mandatum, aut confilium, , aut alio modo

fe habuerit, utcaufafurti. Neque dicatur, fi talia

At

Petrus nondixiffet, Cajus furtum non commififfet,

Vs

unde eft caufa furti.

Contra enim eft ; Etiam ob-

[ir

je&tum non amatur, nifi ab intelle&tu cognofcatur ,

e

nec tamen intelle&tus eft caufa amoris; ita nec in

f

cafu.

Ex quo Cajus non fuiffet füratus , fi Petrus

Af

talia verba non dixiffet, folum infertur, Petrum

Ál

fuiffe occafionem furti, non vero caufam, cum non

fit explicabilis influxus proprius in tale furtum: fi

autem fuit occafio, non vero caufa, jam non te-

netur reftituere, quia folum contra charitatem ,

(45, ]

non contra juftitiam peccavit. Neque obftat pro-

pofitio 39. damnata , quia hzc procedit de caufa

ünfe

damni ,

Card.

JHEHE. de fimplici occafione , ut fiocet

"e

L

CAS,

Mzexsk Marr.

55

CAS. III. Berta ratione metus gravis nulliter cum

Petro Matrimonium contraxit, eique poftea copiam

fecit corporis füi absque reluctantia. Modo volens

Pfoton

Matrimonii nullitatem apud Judicem intentare, du-

nafim,

bitat, an ftante tali copula ejus matrimohium pro

us

foro confcientize adhuc fit invalidum. Q. Qüid di-

cendum.

Wj

alilun

R;afpondeo , vel copula habita fuitanimo conjugaliter

; vt

quiz t

vivendi, vel non: fiprimam, dicendum, matri-

monium modo eífe validum, dummodo Derta fci-

acmp

verit ante talem copulam, invalidum ratione me-

p ov

jumid

tus gravis füiffe matrimonium ; & ratio eft, quia

talis copula zequivalet confenfui; novus confenfus

o

aed

liber conjugaliter vivendi reddidiffet matrimonium

validum, utpatet; ergo & talis copula, fi fuit li-

bera, ut fupponitur, cum dicatur in cafu absque

relutiantia, &f fuit animo conjugaliter vivendi,

ni d

dummodo tamen Berta fciverit, füaum matrimonium

eppr^

er metum contra&tum ab initio fuiffe nullum , quia

( p]lln

data nullitatis ignorantia matrimonium non effet

: PCF *

ratificatum ; nihilenim eft tam contrarium confen-

füi, quam error , & forfan copulam non habuif-

»

ita Sanch.

fet, fi nullitatem matrimonii fciviffet,

a peffi

lib 4. difp. 18. num. 2. & lib. 2, difp. 54. num. 2. &

eu P

Reinf. Si vero dicatur, copulam non fuiffe ha-

gin z

íun

bitam animo conjugaliter vivendi, dicendum eft,

etiam de przfenti effe nullum ; quia, &i ad vali-

o j

M

ditatem matrimonii non fuit fuüfficiens confenfüs

f

expreffüs metu gravi extortus, multo minus con-

10

p

fenfus tacitus, per copulam habitus ex tali metu ,

[ m,l

áut etiam

j Ro

praícindendo a metu , fi fuit præcife caü-

1

ju]

fa libidinis,

Ü '

, ao

HMENSE $UNIL

fjrtu

n []On

at 3(el!v

Onfeffarius, audiens mulierculam quam-

CAS. T. C

dam fe unice accufantem divinis non

oufitt

j d

confenfiffe infpirationibus , illam abfolvit. Q. An

bene , vel male fe gelferit.

j

Re-

D 4.

(

56 CasUus ComwscreNTUE

&

Refpondeo, male fe geffiffe, Tta communïfer cum

Card. de Lugo difp. 16. de poenit. num.-103. Ratio

eft, quia divinis infpirationibus non confentire,

Í

dummodo non fit transgreffio infpirationis oblatzs,

l

(

quando offertur occafio frangendi pracceptum, li-

cet fit imperfeCtío, non eft pececatum , neque ve-

niale; eo quia ficuti fequi confilia non cadit fub

racepto etiam venialiter obligante, fed folum

T

cadit fub confilio, ita non operari juxta confilinm,

Yl

nullum erit peccatum, fed non reípondere divinis

n

infpirationibus, dummodo non offerantür in occa-

Yel

fione frangendi preeceptum, eft przecife non ope-

du

rari juxta confilium , ergo nullum erit peccatum:

la

fi nüllum peccatum, jsm conftat, male fe geffiffe

]

Coufeffarium, quia impendit abfolutionem , ubi

D

nulla erat materia ab(olutionis.

Dixi, dummodo

)

non fit transgreífioinfpirationis oblatze, quando of-

fertur occafio frangendi przeceptum , quia in tali

D

cafu effet peccatum talibusinfpirationibus non con-

lu

fentire; non tamen peccatum diftin&um ab ipía

[i

transgreffione przecepti.

Ti

CAS. 1I. Sacerdos, poftquam Hoftiam confecravit,

y

[

meminit , fe non confecraíffe Hoftiam pro folemni

Proceffione ad Vefperas habenda, nec alium effe

Sacerdotem Sacra fsfturum ; quare Hoftiam Con-

fecratam in Sacrarioreponit, & ex praeconfecratis

particulis unam extrahit fumendam ,

,& il'umit. Q.

s

An bene fegefferit.

Refpondeo, male fe geffife. Ratio eft, quia Sacer-

R

dos debet participare de fuo Sacrificio, ut colligi-

D

tur ex Concil. 'Tolet. 12.. c. 5. relato in c. velat.

Dü

22. de confecrat. difl. 2. nam quale, inquit, erit il-

Rerp(

lud Sacrificium, cui nec ipfe facrificans

articeps e[fe

cogno/citur ? Conftat etiam ex rubricis

h

jl

AE

iffalis, qui«

jet

bus Ecclefia docet, fi poft confecrationem conti-

ld

gerit venenum in Hoftia apparere, debere Sacer-

lbt

dotem aliam Hoftiam confecrare ; quod neceffzrium

ab'c

non effet, fi Sacerdos, relicta propria Hoftia, pof-

fenu

fet aliam ab alio confecratam, & in Pyxide exi-

Jer

ftentem fumere; imo nec etiam licitum eflet, quia

Q

L

Q-

. MewsE Jurrr.

B7

et n

folum licet aliam Hofliam confecrare ad Sacrificinm

, Mi

perficiendum, quod famptione Hoftize ab alio con-

fentit,

fecratz perfici pofiet.

Ex his fequitur, Sacerdo»

oblata

tem in cafü male fe gefiüiife.

üm, b

CAS. I1I. Titius furatus eft equum viri nobilissper-

Q6 Y

divitis, illumque fex annorum fpatio locavit. Q.

vt d

An etiam totum lócationis pretiam detraCtis ta-

d blon

men neceflatiis expenfis , reftituere teneatur.

j

Refpondeo, teneri folum reftituere equum, & id,

e dirl

/

in quo equus 'per ufum faCtas eff deterior, nou

n o

vero fru&tus locationis.

Ratio eft, quia equus

n o

clamat ad Dominum, & cum Titius per ufüum equi

Ccatnt

illam culpabiliter fecerit deteriorem, culpabiliter

ge/ü/]'e

Dominum damnificavit; unde tenetur & equum

m»"h

reftituere, & id, in quo equus fattus eft deterior,

Damino compenfare: Fructus vero locationis in

n

yundot

cafu fuünt pure induftriales, cum non fit cen(en-

ii

dum, virum nobilem, & perdivitem velle equum

locare, ut docet Leff. de juft. lib. 3. cap. 132. Quod

70 CU

ab i

fi dominus equi fuilfet vir plebejus, teneretur fane

"Tidius fructus locationis reftituere ,

quia effent

pretium ufus rei, non mera induftria, ut bene do-

fecrti

cet Sanchez, iu fum, tom. 1. lib. 2. cap. 23.

; fojnt

lm &

m

MENSE $ULII

fs

i. V

CAS. T. P

Etrus de nocte absque lumine domum

divitis ingreditur ad furandum vas ar-

genteum, fed interim pedibus vafa vitrea, &fpe-

NU

TU

culum magni momenti fregit.

QO. An tale dam-

h

4l

num teneatur Domino compenfare ?

, Refpondeo affirmative cum Molina tom. 3. difp. 278.

TLUM

H

i

/ll

Navar. & aliis, — Ratio eft, quia damnum, quod

o

per talem fractionem fequitur, non eft peraccidens,

"

fed per fe; hujusmodi enimi mala ex talibus a&tio-

g CO

«

acet

ribus fequi folent, & ut plurimum fit, quod in

abícondito furari tentantes pedibus in aliquod of-

Eehztlllül

fendant ,

& Dominum ultra furtum intentum,

f p

de d

perfra&ionem alicujus rei culpabiliter damnificents

g

quod totum quilibet rationis capax tenetur przvi-

ffe

ere;

u

58

Casus CouscrENTUE

dere ; undefi damnum fuit illatum per fe in cafü ,

W

fane tenetur Petrus illud Domino compenfare,

D.

l

CAS. II. Cum nobilis Ruri moraretur, ei nafcitur

Infans, quem vult in Baptismo nominari S/ortiam.

l

Atrenuit Parochus , dicens, non eífe imponendum

!!)

abluendo unda fslutari nomen hominis in Sanéto-

k

fum catalogum non relati; cui rationi acquiefcere

nolente infantis Patre, Parochus de facto puerum

nomine Petri infignivit. . Q. An fit laudandus Pa-

tochus.

(A

Q,

Refpondeo affirmative; & ratio eft , quia, licetnulla

i

lege univerfali praeceptum fit, ut imponantur no-

1

mina Sau&orum, attamen , quia fanctus Pius V.

&

in füo Catechiftno p. r. cap. 2. n. 25. & Paulus V.

1

in fuo Rituali £it. de facril. petunt , obfervari mo-

N

rem mults abhinc fzculis retentum a plerisque

Chrifti fidelibus, ut non nifi facra nomina daren-

d

J&

turrecenter baptizatis, quod etiam docet cum aliis

p

Barbofa de Parocho , p.2. c.28. & pr&cipit Sy-

10

nodus Dicecefana, fequitur, k Parochum monitis

Pontíficum, . & Doctorum.fententiz inhzerendo,

Yi

l

laudabiliter fe geffiffe, &, Íi egit contra Patris

lh

voluntatem, nonegi* irrstionabiliter, quia fic egit

Y

cohzrenter ad Pontificum ,'

& Dotctorum docu-

Yi

menta , necnon 2d legem Synodalem, ut ex lib. r.

(

cap. 2. de Baptismo.

t

CAS. III. Titius, poftquam rem habuit cum Derta ,

Lt

.

fcivit, eam fuiífe prius a fratre fuo cognitam.

Y

An exponens hoc peccatum fimplici Confefario

[

poffit ab hoc dire&e abfolvi,

Ti

Refpondeo affirmative cum Sanch. lib. 7. Matrim. difp.

fal

35. num. 9. & cum meo Homob. de Cafibus referv.

ju

j

quarto cafü, except. quarta. Ratio eft, quia in-

i

ceítus in primo affinitatis gradu, qui eft refervatus

fdu

inhac Dicecefi, eftinceftus formalis, habens nempe

D

ul

veram malitiam inceftus, qualis fane non eft in-

ceftus Titii, qui folum inceftum materialem com-

(s

[

mifit; ignorabat enim, & quidem invincibiliter ,

ler

Bertam füiffe prius a fratre füo cognitam ; unde

Íin

em in

ignorabat invincibïliter , accedere ad afün

pri-

t

MeNsE . ÁvGUusTI.

59

in edt,

primo gradu , qualisin re erat Berta: fi autem hoe

fare,

ignorabat, jam talis igaorantia tollit ab actu ma-

nolel

liism inceftus , & facit, incefturm effe pure mate-

rialem, nonformalem , ut ad refervationem requi-

fatin

ritur : quare poteft Titius a quolibet fimplici Con-

UM

*

iaf

fellario dire&e abfolvi.

uielen

p

AMENSE 4UGUSTL

dus i

CAS. 1. "T Itins , cum plnrima damna ob calumniam

a Petro illi appofitam pati coactus fue-

vet n

rit, deliberate,. & advertenter in hzc verba pro-

für 10

rupit: Crederem, Deumnon effe juftum, fi Petrum

?ius V.

calumniatorem non puniret. Q. An poffit abfolvi

as V,

a fimplici Confeffario.

NI

Refpondeo affirmative.

Ratio eft, qnia Titius non

QXetïsqü

eft reus blasphemize hzereticalis, ut unice ratione

u d

refervationis dubitsri poteft in prefenti ; etenim

com d

"

per talia verba non intulit injuriam Deo, vel per

ao

modum enunciationis continentis formaliter, aut

froud

virtualiter falfitatem contra fidem, ut effet ad de-

gt

fpefum Dei, vel per modumimperantis , ut /it smi-

at PW

[er Deus, vel per modum irridentis ,. ut dixerunt

jure

Salvatori Judzei: Zah, quidefiruis Templum Dei,

Wl dot

velper modum optativi, ut utinam Deus non effek

acdh

Omnuipotess, quibus modis unice blasphemia hzere-

ticalis contingit, fed folum Titius, taliaproferen-

nBBm'

do, indicavit potius velleitatem de füturo, quam

j v

voluntatemnegandi Deutn; quinimo tantum abeft ,

xl

quod Deum negaverit , quod potius copfeflus fue-

rit: illa enim verba Crederem, Deum ubn effe &c.

trlm!-'(r"

faciunt hunc fenfum, Crederem, Deur non eífe

juftum, fi &c. fed, quiacredo, Deum effe juftum,

l refeEV-

vindifctam faciet de meo calumniatore: quare non

r

.efem"ö

fuit reus blasphemiz hzreticalis , unde poteft a

10

fimplici confeffario abfolvi.

CAS. 1I. Petrus, & Berta pauperes matrimonium

! eu

m f

contraxeruntin facie Ecclefize ; fed , dete&ta in-

j

lh&h

ter ipfos impotentia abfolute perpetua ; vellent

m*IH

femper fimul cohsbitare füb eodem tecto. ut Pra-

jm

ter, & Soror, & titulo paupertatis in eodew le-

o

pll

660

Casus CowscrENTUE

&o cubare, unde confulunt Parochum. Q. Paro-

]

chi refponfum.

Refpondeo, Parochum tenerirefpondere, poffe qui-

demcohabitare, fi volunt, & periculum abfit in-

C

continentiz,, itaut tanquam Frater, & Soror vi-

tam ducant, ut refpondit Pontifex in cap. lauda-

bilem, at non pof(e in eodem leCto cubare, tum

Í

li

quia hoc eft prohibitum a Sixto V. per motum

.!proprium anno 1587. cujas Decretum per exten-

ten

fum refert Guttierz, tom quia talis cubatio eft ex

Ju

natura füa periculofiffa , & vix unquam coret

[j

tir|

periculo peccandi faltem per tactus, & am

Plexus,

ui inter ipfos prohibentur.

LT

CAS. III. Infirmatur ad mortem puer, dequo, li-

cet ad annos di(cretionis pervenerit, dubitatur, an

Reïw

fufficienter Enchariftie Sacramentum ab aliis cibis

fex

li

difcernat. Q. Antali Puero poffit, & teneatur Pa-

[r!]

rochus Euchariftiam miniftrare.

n

Refpondeo cum de Lugo de Eucharift, difp. 3. num.

Ratio

Q

34. & 44. pofle, fed non teneri.

rimze

i

a

rtis eft, quia, licet habeatur prohibitio de danda

P

b

uchariftia puero incapaci, ex quocunque capite

x

hzec prohibitio oriatur, nullibi tamen habetur pro-

[

hibitio de danda Euchariftia puero in dubio, an

tj

hoc Sacramentum ab . aliis cibis difcernat, fed fo-

"

lum eadem pro talibus pueris habetur probibitio,

i

aC circa extremam unctionem; fed pueris, de qui-

Q

bus dubitatur, an fin* doli capaces, dari poteft

li

extrema un(lio, licet fuüb eonditione, ut dari de-

bet in dubio vite, vel mortis ex Ritual. Rom.

V

Tej

Pauli V. ergo & dari poteft Euchariftia puero.

$a cafü, urgeütre mortis articulo. Ratio fecundze

$ ]

partis eft, quia, licet nullibi conftet prohibitio, in

tf

cafü tamen non conftat, puerum hunc effe com-

f!lhen

prehenfum lege de Viatico fümendo, cum non

&lte

conítet de ejus cspacitate: fi hoc, jam Parochus

"bn

non tenetur illi Viaticum miniftrare; quia in dubio

RefPon:

de obligatione legis non tenetur legem fervare.

Wm(

Poteftergo Parochus puero nofico Viaticum mini-

firare, fed non tenetur,

Tedi

U

MEN-

MrnsE SEPT&MBRIS. 6z

..

MENSESEPTENMBRIS.

ll qi

bfit w

CAS. T. B

Erta fexagensria, cum juVentqtis tem«

Ytor 7

pore nunquam labori, & induitrize pes

N

ercit, notabile fecundum propriam conditionem

e, lün

ucrum fecit , hac intentione, ne , cum dotem in-

o

fufficientem habeat pro fui füftentatione, poft mor-

x

tem Mariti mendicare cogeretur. Nunc mortuo

j elii

Marito, qui, quod fibi fuperfuit Nepotibus fuis

n Gd

teftamento reliquit, dubitat, an tale lucrum tenea-

plexis

tur hzeredibns reddere, vel poffit illud fibi retinere,

Q. dubii folutio,

10, D]

Refpondeo, poífe talelucrum fibi retinere, fiillud

i, d

"

fecit ex induftria extraordinaria przeter operas, &

fis cii

laborem debitum in Domus adrminifttatione : ita,

egtüt

cüm Leíf. Bonac. de refl. difp. 2. quafl. Yo. g. 2.

Gobat, & communiter, Ratio eft, quia bona ac-

) TUt,

quifita modo dicto nulla ratione veniunt compu-

yrinz

tanda interea, qua ad Maritum fpectant; fi enim

"

übtrahunt ex

nl

ad Uxores fpectant, quze f

enfis juxta

g p

propriam conditionem, ut Juriftz ,

&

"Theologi

e

docent, poftiori ratione poterit Uxor Incrifacta ex

)

m

induftria modo dicto

ta confcientia retinere. Dixi

h d

ex indv ; ia extraordinaria przeter &c. quia fecus

aM

cumi induítia, opera , & labor juxa propriam

TA

conditionem in domus adminiftratione (int quid

debitum larito ad ferenda onera Matrimonii, ita

y t

j

& lucrüm ad Maritum fpe&aret ,

ficque ejus hae-

"

redibus effet tradendum.

[

i

li

d

CAS. II. Titius maledicus adeo graviter de Fran-

0j

Cifca paupere detraxit, ut Petrüs, qui pro illius

UL

Ü

f m

fattentatione folitus erat eleemofynas elargiri, has

deinceps illi non ero

g

teneatur.

gaverit. Q. Ad quid Titius

P!MW)

4 d

Refpondeo teneri primo reftituere famam ; vel per

retractationem, Íi appofuitcrimen falfam, & etiam

1 feü i

yn

medio juramento reprobando, quod dixit, fiopus

fit, vel illam laudando in eo genere, in quo de-

tra-

u

pincsduit a

65

Casus CoNscrENTIjE

traxit, fi crimen erat verum , fed occultum, quia

don

ad id tenetur detra&tor; fecnndo, teneri compen-

g

fare damna , quz Francifca patitur ob privationem

By

eleemo(ynarum , quibus fuítentabatur , etíi poft

fhii

famee reftitationem Petvus nolit in pofterum ea-

ritil

dem praftare eleemofynas fuffragia : Etratio eft,

vili

quia injufte impediens aliquem a confecutione ali-

cujus boni, quod erat confecüturus , tenetur ad

Fefoon

reiitutionem , licet non quanti valet bonum im-

de Bu

peditum, fed folum quanti valere poteft fpes ; at

df

jn cafü, ut patet, injufle ''icius impedivit Franci-

te dj

fcam a confecutione eleemotynarum; ergo tene-

dttin

tur reftituere, quanti fpes Francifea valebat. De

Wt

r

Lugo, Girib. Homob.

fs

CAS. IIl. Cajus fciens, accedentem ad confangui-

C

neam conjugis intra primum , vel fecundum gra-

dum amitterejus petendi debitum, acceffitquidem

gih

D

ad confanguineam fuz Uxorisin fecundo gradu,

fed ignorans , effe illi uilo modo fanguine conjun-

J

lm

&am. Q. An vere jusad debitum petendum amiferit,

Ti (

"Refgondeo negative. Ratio eft, quia in textu cano-

tj

nico, ubi taxatür poena privationis juris petendi

file|

debitum inceftum committenti cum perfona con-

lod

fanguinea Conjugis in prinfo , vel fecundo gradu,

dip,

habetur haec particula fcieater ; legio: enim in

(l

üt

179

g )

260

. ff quis cum fi-

Mi

£ap. x. de €o , qui cogucv. cou

"

liafliva fua. fcienter. fuevit forsicatus , nec a IMatrt

Kl*m [

debitum petere , ec filiam unquam habere poteft in

tiS,(

Uxovem : fed in cafu non veriücatur ly fcienter,

tin

quia fceminam, quam Titius cognovit, nequidem

ln

confanguineam Uxoris fuze eife fciebat: ergo dicen-

T

dum, jusad debitum petendum Cajum in cafu non

IU

amififfe. Laym. tract.2. difp. 1. p. x1.

Ut

fs

MENSE OCTOBRIS. .

EY

..

J ]

CAS.I. [9 Ufticus cupiens filiam fibirecenter natam

ll à

in Civitate baptizari, ut frui poffit be-

Reficiis, a quibus non Baptizati Bononiz exclu-

Rffp. Sil

dun-

Tetire

MawsE Ocronnis.

63

Qts, t

duntur, unius menfis fpatio propter pluvias, &&

Comp*

glacies differt ad Ecclefiam Metropolitanam pro

Và [100!;

Baptismo illam deferre, licet commode, etiam

etli i

ftatim acfuit nata, in propriía rurali Parcecia potue-

erum

rit illi Baptismum

quiiod,

procurarg. Q. Àn Rufticus gra-

viter peccaverit.

atione r

Lt

Refpondeo affirmative. Ratioeít, quia, cum agatur

onm it«

de Sacramento neceffario necefütate medii, ratio

Lt

di&at: fümma diligentia curare parentes debere,

rit f

ne diu baptisma pueris differatur, ita ut diuturna

2

9 tee

dilatio fit peccatum lethale, ut bene docet cum

lebit, )

ï

communi Suar. difpnt. ar. fe&t. o. fed in eatu ha-

betur ifta dinturna dilatio, quze etiaàm, omiíls va-

ris DD. placitis, quz videri poffunt apud meum

ymant

Giribaldum de Baptif. cap. 3. num.18. clare colli-

wiun j

gitur ex Synodo Diccefana lib. 2. cap. 2. de

At

Baptif. ubi habetur.

Nefas fit ultra momun diem

g

Baptismuminfantibus dif/erre , ergo Rufticusin ca-

p n

pult

fu graviter peccavit, nedum diflerendo ultra no-

num diem, fed.etiam per menfem ; quinimo poffet

aífici poena excommunicationis; quze in eodem ca-

exn a?

r p

pite Synodali contra parentes ultra nonum diem

:

n

fic differentes comminatur ; quod eft clarum indi-

f

cium, graviter peccaffe noftrum Rufticum, Ne-

f

y' il ^

que excufari poteft fpe fruendi beneficiis, a quibus

excluduntur non baptizati Bononize: quia paren-

j m ?

tibus magis cordi effe debet falus fpiritualis infan-

T

j j

"

tis, quam commodum temporale, quod ad fum-

(f

mum poffet effe motivum differendi per aliquot dies

j

pep

non vero per menfem, propter pericula, quibas

göäæ

Rufticorum infantes fabjiciuntur, tum propter pa-

et

rentum miferiam, tum propter Matris inertiam, ra-

n

4l

tione cujus hyemali tempore fzpius Rufticorum in-

fantes füffocantur.

CAS, II. Petrus confitetur, fe dixife in contemptum

h

Dei, Bacchum.

"

Q. An fimplex Confeffarius poflit

i

illum abfolvere.

3nf€fm

j

fil

; Refp. Si ex interrogationibus agnofcat Confeffarius ,

H

p

poeniteptem addidiffe ly Zacclhum , ne Déum inho-

ni

Piud

nora-

x

64

Casus CONSCIENTUE

noraret, poteft illutn abfolvere, quia talís loquendi

p

modus eflet tantum blasphemia heereticalis. mate-

fur

rialis, qus non eft refervata; fi vero. compre-

füe

hendat , talia verba protuliffe advertenter, & ma-

litiofe addidiffely Bacchumtantum ad vitandas Ec-

Refjo

ciefize poenas contra hareticaliter blasphemantes,

tili

non vero, ne Deum inhonoraret, non poteft illum

qui

abfolvere, quia fic hareticalem blasphemiam ex-

€otii

ternam, & formalem, ficque refervatam protulif-

tele

fet; fuiffet enirn dictum contumelio(um, auferen-

dene

77

do a Deo omnipotentiam, quze illi neceffario con-

venit.

fig

il

CAS. IIT. Francifcus, ad fibi compenfandum, quod

trtu

3b

Àil

& jufte ei debebatur, & alia via habere nom po-

terat, quam clam, quod fuum erat, accipiendo,

XW

violenter domum debitoris aperuit, &, extraéto,

Qu

quod ad fui compenfationem fatis erat, oftium re-

ih

Toi)

liquit apertum, unde latrones ingreffi plura inde

furripuere,. Q. An teneatur damnum per latrones

1io

illatim reparare.

Jron

Refpondeo negative. Ratio eft, «uia folum caufa

Tote

proximadamni, &perfe, qualis illa eft, quze per

Ws |

fe ad talis effe&tus produ£tionem ordinatur, obliga-

Qü0

tur ad reítitutionem, ut docent communiter DD.

0j

cum Leff. de juftit. at aperitio januz non ordinatur

per fe ad damnum inferendum per latrones, non

Q,T

enim ex aperitione januze per fe, & ut plurimum

Duy

fequitur furtum ; ergo Francifcus non fuit caufa

yst

proxima, & per fe talis damni, ficque ad nihil te

ttum

netur. Qnod a fortiori certiffimum erit, fi Fran-

E

'cifrus unice intentus ad fibi compenfandum inad-

til)

Ebl]s

vertenter oftium Domus relfquit apertum.

obf

L

Q

M.ENSE NOVENMBRIS.

tv

CAS. I. C

Onfeffarius, audito in Confeffione inceftu

féry

sffünitatis in primo grtadu, Peenitentt

ühde

promifit per Epiftolam , fe petiturum a Superiore

Titgr

facultatem pro dire&ta abfolutione, deinde miíla

pro

l

MrwsE NovEkwnnis.

65

lgt

pro facultate Epiftola, antequam accípiat Refpon-

i m

fum, illum directe abfolvit. Q. An vere Paenitens

fuerit directe abfolutus.

Conpte

"

T

üsfo

Refpondeo negative, Ratio eft; quia, cum conceffio

Jemitis

talis facultatis dependeat a voluntate Superioris ,

teltili

qui , licet debeat effe facilis ad illam ,

& fimiles

mir d

concedendas , & íolitus fit concedere, tamen po-

teft ex aliqua jufta caufa fibi nota talem facultatem

| prom':i!'-

]

denegare

,

"

a

quoties enim evenit, üt, quod una,

drio t

& altera vice conceditur, alia, & alia denegetur ?

fequitur, Confeffarium neque polfe eífe moralitet

certum de benigna Ordinarii conceffione: quare fic

I W

) torp

abfolvendo, quantum eft in fe, invalide abfolve-

cipia

ret quoad ly dire£e ; & quemadmodum Sacerdos ,

exutà

cui effet expirata facultas confeffiones. audiendi,

fi hoc populo conftaret, ita ut non effet error com-

offint

Iu

munis, invalideabfolveretabfolute;fi, miifo nun-

r r

tio ad petendam facultatis confirmationem, feu

prorogationem , ftatim confeffiones audiret, quia

j o

non eltet moraliter certus, neceffepollet de facul-

, que

tatis prorogatione , ita in cafu invalide abfolveret

quoad ly directe. Puto, fententiam hanc, ftan»

a?

do rigori terminorum, eífe communem.

yitet !^

gt

( n

:

AS. II. Titio manifeflanti inconfeffione inceftum

cum Sorore Uxoris fnze,

imponitParochus, utfe

prafentet Superioripro dire&taabfolutione , &in-

hii

j iil

terim abftineata petitione debiti con

jugalis: :

Quo

audito, refpondet Titius, -

ignoraffe per talepec-

7 üfþï

catum fe amittere jus petendi

D

at perftitit Paro«

m J

chus in fua opinione ,

& docuit Titium hoc non

ürm.

obítante, tale jus amififfe. Q. An verum docuetit,

Refpondeo » probabilius loquendo , falfum docuiffe.

Ratioeft,quia fecundum communiffimam fententiam

].

privatio juris petendi debitum cenfetur poena, & in«

terpoenas contra inceftuofos inflictas enumeratur,

jone p

unde excommunicationi , non irregularitati compa-

p

fenten-

O

ratur ; & fimiliter fecungum communiffimam

tiam

gmde

d

Lambertini Cffus Confc.

66 . Casus CONSCIENTIE

tíam ad incurrendan poenam excufat ïgnbrantïa pee-

ne, maxime fi invincibilis fit; fed Titius in cafa

ignorabat, táli inceftui annexam effe talem poenam

Q

& quidem invincibiliter ,

ut facile credi poteff in

Ruficis; ergo probabilius non amifit tale jus;

ergo Parochus, probabilius loquendo, falfum do-

lef

cuit.

Dixi probabilius, quia non defunt DD.

J

uamvis contra praxim, fententize Parochi faven-

[

tes, oppofitum docendo , ut Sanchez de matr.

p

lib. dift. 32. num. 59.

eni

[

CAS.Ili. Petrus dedit mahdätum Cajo , ut furare«

yal

tur centum Sempronio, pravidens, Cajum, da-

Dint

ta commoditate , plusquam centum fuiffe acceptu-

[

rum. Furatus eft Cajus nedum centum, fed bis

centüm, illaque confumpfit, & impotens eft ad

(

Dubitat modo Petrus, an teneatur

reftitutionem.

reftituere bis centutn.. Q. dubii folntio,

(

]io

Refpondeó , teneri folum ad centum. ltatioeft, quia

non tenetur in cafu , nifi ut mandans, ut patet:

Mf

fed talis non eft, nifi in ordine ad centum, alia

RU

fuls !

enim non eft füratus Cajus in gratiam Petri, fed

nomine proprio, excedendo juffa mandantis: ergo

fübd;

non tenetur , nifi àd centum. . Neque obftat , Pe-

Brun

trum przvidiffe , fore a. Cajo furtum in majori

tf

&t

quantitate patrandum , quia per talem przvifio-

hi

nem non eft caufa damni relate ad Sempronium,

fed folum per mandatum , quod cum non fuerit,

Y

nifi ad centum, ad folum centum tenetur ; fecus,

ls

fi mandaus Francifco prima vice occidere Sergium

Tit

Te

rzvidiffet, ut potuiffet przevidere , poft primum

4

omicidium fuiffe Francifcum alia, & alia homici-

fæp

dia patraturum , teneretur ad damnum nedum per

fl

mortem Sergii fecutum , fed etiam ad ea,

ua

Quia

fequerentur per mortem cujuscunque a Francifco

pta

li5

occifi, dato, quod nullus illatum damnum per in-

juftum homicidium a Francifco patratum repararet;

li l

quod fane nemo dicet, ita in cafu : ita cum Arago-

lo jn

nio , de juft. qui plures citat contra paucos.

Woc

T f

AMEN-

lenen

MaNsEs Dsckwnnrs.

67

ntiay

dn at

AJATENSE DECEMB RIS.

(pni

tins volenti furare decem , füafit, ut

jotel t

CAS. I s

furareturviginti. Q. ad quid teneatur.

p ]u

Ifum d*

Refpondeo, teneri folum ad decem. Ratio eft, quia

it D)

Titius per talem füafionem non fuit caufa prioris

j fire

volitionis, qua altet furatus eft decem, fed folum

je nl

pofterioris volitionis, qua furatus eft alia decem ;

erat enim Titius jam determinatus ad decem fu-

randum; unde in ordine ad illa nullum influxum

furar:

prattitit Titius , bene veroinordine ad alia decem :

Im, à

unde decem folum reftituere tenetur. Ita cam Me-

Y

cceptit

Vg Vi

dina, Soto de rejiitutioz;e.

w elt l

CAS. II. Parochus extra tempus Pafchale folum in

n tenat

r

imaDominica cujuslibet Menfis accedentium ad

E

cclefiam Confeffiones vult audire,

pro munere Parochi,

Q. An fatis Qt

T

Refpondeo, regalariter loquendo, fatis effe , eo quia,

gt

licet Paftoris officium obliget ad Sacramenta ovibus

m ü

' Petri- L

fuis miniftranda nedum , quando adeft obligatio in

Mul

fubdito illa recipiendi, fed etiam quoties fubditi

rationabiliter petunt, cum non folum illorum ne-

t

i

ceffitati , fed etiam utilitati ex juftitia confu-

»i mujon

lere teneatur ;' huic tamen obligationi regulari-

p r J

ter fatisfacit Parochus ,

fi nedum tempore Pa-

emp[un'mfx

fchali, fed etiam omnibus primis Dominicis Men-

qon

fis cujuslibet eorum audiat confeffiones ; regula-

; H

riter enim loquendo, fi intra Menfem confeffio-

p

nem petant, rationabiliter petunt, fecus vero , fi

jff p

p jonit

fzepius; ergo, regulariter loquendo , Parochus no-

fter fatisfacit pro munere (uo.

Dixi regulariter,

nedum Y

quia, fi intra Menfem feftum folemne occurrat,

,dea.q

puta Nativitatis Domini, Pentecoftes , Affumptio-

" fw]illt

nis B. V. aut hujusmodi , vel fpecialis Indulgen-

m p&

tia lucranda, velfi detegeret fübditum Sacramen-

d

n

to indigere, velfiuna, vel altera vice quis illum

n

pro confeffione rogaret, tunc rationabiliter fubdi-

guwS.

ti facramenta peterent, & Parochus ex juftitia

teneretur taliter petentibus illa miniftrare, & fi

z

[2

D

68. Casus ComsciENTUIE

fecus ageret, muneri füo non fatisfaceret: ita

cum Bonac. q. 7. p. 4. S. 2. n. 23.

CAS. IIT. Franciícus cum pluries ovesa

d publicapa-

fcua duxiffet, quadam die vicinum agrum ingref-

fz,

egetes & manducarunt, & conculcarunt

cum notabili damno Domini. Q. An teneatur ad

damnum.

(3

Refpondeo negative.

Ratio eft, quia ex damno ca-

l

füali nemo in foro conícientize reftituere tenetur ,

1

ut generaliter docent Theologi; fed in caíu res

[|

ita fe habet; etenim, cum pluries ad talia pafcua

lil

Francifcus oves duxiffet, & quidem licite, nec

Q

alias id eveniífet, nec ex ordinarie contingentibus

T

debuiffet tale damnum przevidere, fequitur, omif-

N

fionem diligentia in non cuftodiendis ovibus,

Y

quze damnum intulerunt, non fuiffe culpam theo-

logicam faltem latam, bene vero damnum cafüa-

!

le effe reputandum, ficque ad illud Francifcum non

[j

4

teneri.

Ita communiter.

i

tif

a

M

ANNO MDCCXXXV.

li

E

MENSE SANUARII

hi

1

tius puellam fuz conditionis fub fpe

W

CAS. I. 'TI

futuri matrimonii defloravit; modo vo-

ln

I

lens eam ducere, obftat illius Pater, damni pert

deflorationem puellae illati compenfationem prae-

J

tendens, ut alteri übi bene vifo filiam nuptui tra-

tj

.. dat. Q. Utrum jufta fit Patris przetenfio.

lil;

Refpondeo negative. Ratio eft, quia Titius ex vi

fj

contractus tenetur puellam ducere, cum ad hanc

1

AC

ducendam, non vero dotandam fe obligaverit,

T

hocque puella acceptaverit; unde, fi hanc duce-

iefe

re paratus fit, & maxime cum ejusdem fit condi-

lt

tionis, abunde fatisfacit: eo modo, quo, fi Pau-

ütem

lus vendat domum Petro cum pacto, ut intra men-

Ten

fem pretium folvat, & fic intuitu talis pecuniz

anm

MeNnske jJaNvARrr.

69

tel:

fibi debitze ineat cum Franciíco conttactum focie-

tatis, fi Petrus paratus fit tempore prefixo pre-

blip

tium folvere, & Paulus nolit acceptare, non te-

v ingrea

netur ad damnum, quod Paulus pateretur, fed effet

ulcamt

ei imputandum, quia Petrus praecife tenetur ad pre-

eaturi

tium folvendum intra menfem, non ad aliud Pauli

damnum reparandum, ita Titius tenetur ad ma-

"

trimonium, non ad compenfandum pecunia dam-

eftetit

num, quod puellae per deflorationem fequitur,

quia contra&tus fuit de matrimonio ineundo. Ir-

ealü f6.

Tta

paícu

rationabilis ergo, & injuíta Pairis praetenfio.

te, Ti

communiter cum Mazzuch. difput. 2. cap. 233.

num. 59.

entibus

, oril-

CAS. II. Petrus reus tum perfeCtze beftialitatis, tum

(giQDN)S:

inceftus in primo affinitatis gradu petiit Superio-

av

rem ad facultatem obtinendam, ut a proprio Pa-

um cut

tocho ab utroque cafü abfolvatur: at petiit qui-

ifbam

dem, & obtinuit facultatem circa inceftum, nul-

lum vero ex oblivione de beftialitate verbam fe-

cit. Q. An Parochus, hoc audito, poffit dire&te

d

Pettum a beftialitate abfolvere.

Refpondeo negative. Ratio eft, quia, licet facul-

tas pro refervatis a Superiore obtenta extendatur

U

ad fimilia peccata poft obtentam facultatem com-

miíffa, ut docet Bonac. de leg. difp. 1. q. 3. p. 7.

j

& fimiliter facultas indefinite obtenta pro refer-

vatis extendatur ad omnia reíervata communia,

j 9

p

[u)

105*

tamen facultas obtenta pro tali determinato re-

fervato expreffo non extenditur ad refervata di-

( P

verfze fpeciei, eo quia licentia intelligenda eft jux-

wnem f

ta verba petentis..In Cafa licentia expreffe pe-

nupml

tita fuit pro ineeftu: ergo non extenditur ad be-

ftialitatem,ficque Parochus non poteftab hacintuitu

un í 4 "

facultatis obtentv poenitentem dirette abfolvere.

0f i

ht

Neque obttat, poífe directe abfolvere poenitentem

WA [

tit

, Ut

a refervatis, fi hic habens tefervata confeíffionem

fecit apud Superiorem , vel apüd habentem facul-

p

tatem in refervata, licet ex oblivione, non ta-

j

men ex malitia, illi refervata, non expofuit in

l

n

i

(

confeffione; & hoc. » titulo praefentationis, & ob-

js p

*

3

1iVi-

p

70

Casus CoNwscrENTIxX.

livionis refervatorum: ita & in Cafü, cum idem

)U

militet motivum.

Non.obítat, inquam, quia in

f

tali ca(u Superior, abíolvendo poenitentem , inten-

dit illum abfolvere , quantum poteft, & per talem

Mi

Superioris intentionem,pofita poenitentis oblivione,

hi

t

tollitur refervatio : atin Cafu petitio facultatis pro

p

Ti

refervato determinato expreffo Superioris intentio-

[

nem reftringit ad illud talerefervatum, cum licentia

non extendatur ultra verba petentis ;- ideo in hoc

D

cafu non poffet Parochus dire&te poenitentem.a be-

]i

fialitate abfolvere. 1ta cum Lugo de pcenit. difp.

i

20. feCt. 8. num. 122.

Q

Dufs

]

CAS. III. Sacerdos, poftquamfcetam reddiderit Ber-

W

tam , &.fcetu animato ei potionem tradiderit ad

abortiendum, hinc, effectu fecuto, fa&tus fit ir-

regularis, recuríura habuit ad facram Pcenitentia-

ü

riam pro difpenfatione feper talem irregularitatem

[/

his verbis: Sacerdos fa&us irregularis ob procura-

Msf

tionem fotus animati , effe&u fecuto, petit faculta-

Tee

iem, ut a proprio Parocho fuper talem irregulari-

tatem difeenfetur. Obtenta tali facultate , Parochus

pnfiw

executor, re ex integro audita, judicat, talem

hi

facultatem eífe fübreptitiam. Q. An re&tum fit ta-

p

Ttb

lis Parocbi judicium.

i

Refpondeo affirmative. Ratio eft, quia pro difpenfa-

W

tione füper irregularitate ex abortu fupplicans de-

W

bet exprimere, fifoetus erat ex fe genitus, &

hoc ex ftilo Curize; quia in hoc cafü major poni-

tur difficultas in difpenfando, ut teftatur Alphon-

l

fus de Leone: at Sacerdos hoc non expreffit in

Tsl

füpplicatione, ut patet, & vere foetus erat ex fe

.

[

genitus, ut ex terminis Cafus

*

ergo fubreptitia

fi

ef

fuit faf:ultas obtenta.

Dui

lu

AMENSE FEBR UZR]I.

Qe

te

CAS. T. T]

tius inivit fponfalia cum Berta füb hae

tta

conditione, Ííi Pater meus intra annum

confenferit; at Pater, antequam fuerit de con-

L

en-

1

MeNsE FrenBRUvARII.

7I

m ï&egx

fenfu requifitus, obiit. Q. An talia

fponfalia o

, quii

foro confcientize fint valida.

3, iieh

yertülm

Refpondeo affirmative. Ratio eft, quia per mortem

bliyi,

Patris fuit purificata conditio; finisenim talem ap-

onendi conditiónem fuit, ne Genitor zgre fer-

ltatsp

ret talematrimonium, eique difpliceret; at per mor-

intent

nliend

tem Patris totaliter, ceffat talis conditionis finis,

0 ]bl

unde conditiohabetur ut purificata : ficuti ergo , fi

emale

Pater confenfiffet , valida fuiffent talia fponfalia ,

ita & in cafu. Sanch. lib. 5 de mat. difp. 7. num. 19.

T

CAS. II. Confeffarius, andito in Confeffione pecca-

to cum Cognata fpirituali , negative dubitat, anin

il t«

ferit d

Liberculo, in quo defcriptam: habet facultatem a

s f i

quibusdam refervatis abfolvendi, defcriptum fit &

ajteni

tale peccatum: attamen, tali dubio non obftante;

direCte pcenitentem abfolvit. Q. An bene.

laribtet

pfl)[llïö'

Refpondeo negative. Ratioeft, quia Confeffarius ve-

fattltt

re effet dubius de facuitate in certo refervatum , &

vulari

pofleffio tota effet pro refervato , quod ei certo con-

ml'm;

ftatefferefervatum ; unde, fic dire&e abfolvendo,

, at

exponeret fe periculo inyalidam abíolutionem im-

y dti

pendendi. Belloch. de caf. referv. p. r. q. 2. num. xx.

Mazzuch. difp. x. q. 3. di(. 21. num. 68.

ia

CAS. III. Parochus venereis culpis affueto pro poeni-

fj

tentia injunxit, matrimonium contrahere. Q. An

j *

hojusmodi poenitentize genus illi potuerit impo-

nere.

3

Ijof Pom'

T

pl

Refpondeo negative. Ratio eft, quia, licet Optï;h!ltl/l

D LH

effetei confulere matrimonium , juxta illud Apo-

d

ftoli : Melius eff nubere ; quam uri ; tamen non

eft opus a Confeffario imponendum tum propter

immenfum onus , quod fecum afferttale Sacramen-

tum, ut ait Fagundez in lib. q. 2. Ecclefiee prae-

l

Cept. C. 5. num. 4. tum propter maximam liberta-

tem, quam lMatrimonium requirit , quicquid in con-

fi

]

trarium dicat Diana cum Leandro.

1

T

d [

E 4

MEN-

[

72

Casus CowscrEeNTUIX

O

" MENSE MARTIE

Ten

CA ]

CAS. 1. P

Arochus hujus Dicecefis absque licentía

dtni

Ordinarii in matrimonium conjunxit

dübita

cum Petro Bertam, duz annos vix tredecim na-

ta 'ex Imolenfi Dicecefi ad fuam fe contulit Parce-

hs

fetal

ciam cum füis Genitoribus, ibique per annos de-

as

cem, & ultra habitavit cum iisdem , & aliis fuis

Parochianis fide dignis, qui illum de Bertze liber-

H

Rfpox

tate , etiam medio

Juramento

Rilf l

Q. An bené fe gefferit,

, certum fecerupf.

ioet

[

Refpondeo, male fe geffiffe. Ratio eft, quia in In-

du!q

füruCtione, S. C. Univ. Inquif. pracipitur tum,

Q

quod, fi contrahere volentes fint externi, fuper-

p

ol

fedeatur in licentia contrahendi, donec per literas

Ordinarii ipforum doceant de eorum libero ftatu ,

idm

tum , quod Ordinarii przecipiant omnibus, & fine

Àtyi

gulis Parochis in eorum Dicecefibus exiftentibus,

l&t d;

ut pro matrimoniis cum exteris contrahendis

Yolo,

non facisnt publicationes in eorum Ecclefiis, nifi

lrot

certiorato Ordinario, à quo, vel ejus Vicario Gene-

EU

rali prius teneantur fidem authenticam reportare ,

Df

quod pro tali matrimonio. füerint examinati Teftes

! EFE['V.

ineorum tribunali , quiprobant ftatum liberum con-

m

trahere volentium &c. Si autem hoc aperte prae-

cipitur, contra talem Inftru&tionem, ut patet, egit

As

Parochus, conjungendo in hac Diceceli Imolenfi

[

Tetly

Bertam cum Petroabsque proprii Ordinarii licentia:

Chy

ergo male egit. Neque Parocho prodeffe poteft,

Omnp,

Bertam íe contuliffe in füam Parceciam cum fuis

Genitoribus, ibique per annos decem, & ultra

Pqtat

cum iisdem habitaffe ,

effe

& de ejus libertate per

plures Parochianos fide dignos ,' etiam medio ju-

Refpom

ramento , ei conftitiífe.

Non, inquam,

rodeíe

U fg

poteft, quia, cum Berta difceíferit ab

molenfi

Dicecefi in zetate nubili, cum effet annos 13. na-

de D

medi

ta, de hac urget Inftru&io S. C. adeo ut requi-

lütjo

rantur tum literze Ordinarii Imolenfis, quibus do-

Cüngu

entica

ceat de ejus libertate , tum licentia auth

Illdulg

rdi-

MevsE Manrrr.

T3

Ordinarii hujus Dicecefis, contra quatm Inftructio-

nem cum egerit Parochus, male fe geffit.

CAS. II. Paulus exponit Confeffario, commififTe qui-

e lieent

cotuxi

dem iuceftum cum Nepte fibi confanguinea, fed

jecim t

dubitare, utrum tale peccatum alias fuerit confef-

fus apud Confeffarium privilegiatum. Q. An, ftan-

lit Pare

te tali dubio ,

TT

abfolyi.

poffit re&te per talem (20nfeiïärium

all

Refpondeo negative. Ratio eft, quia poffeffio non

"t lbt

fecent.

ftat proPaulo , fed prorefervatione, in quam cer-

to ei conftat incidiffe, cum ei certo conftet , in-

ceftum commififfe in fecundo confanguinitatis gra-

a ln It

du, qualiseft copula cum Nepte fibi confanguinea,

W w

qui inceftus in hac Dicecefi refervatur; unde tale

, lr

peccatum Confeffario privilegiato ad direttam ab-

folutionem obtinendam confiteri tenetur :

quem-

er litet

admodum certus de emiffione voti, & dubius de

ero It

;, & lh

impletione , tenetur votum implere , ut communi-

ter docent DD. de voto ,. quia poffeffio ftat pro

Qentibus

voto. lta propter eamdem rationem certus de re-

trihend

efis,

fervato commiffo , & dubius de confeffione facta

ario Ua*

apud, Confeffarium privilegiatum , tenetur apud

fimilem Confefíarium illud' confiteri. Mazzuch. de

veportli

wi Ti

referv. difp. r. q. 3. difp. 21. num. 73.

penumat

CAS. TII. Francifcus pluribus gravatus pcenitentiis

!

ge p

alias fibi impofitis feiens die fefto Titularis Eccle-

Til

m

fiz Parochialis conceffam effe. Pienariam Indul-

jiInol£

gentiam omnibus , qui rite confeífi, & facra Eu-

sl

chariftia refecti talem Ecclefiam viitaverint &c.

de w

omnem ad eam lucrandam adhibnit diligentiam ,

m am

putans, ficab oneretales pcen

itentias implendi

(

eífe abfolutum.

Q. An verum fenferit,

Wrg(e l

Refpondeo in praxi male fenfiffe, Ratio eft, quia, li-

] gel.

! wde

je

cet fpeculative loquendo , & maxime , fi fermo fit

de pcenitentiis mere fatisfaCtoriis, & non fimul

l ïmülenb

medicinalibus, per confecutionem Indulgentiz Ple-

fos

,l

"m n

nariz confequatur etiam quis remiífionem cujus-

hoc enim fonat

qibus

cunque pcene debitze peccatis ,

cenitens

u

induigentia Plenaria " & fic amplius ad P

tiam

Qu

74 Casus ConscrENTUE

tiam a Confeffario injun&tam exequendam non vi-

elle c

deaturteneri, cum ceffettitulus fatisfa&tionis; ta-

tenl

men ia praxi adhuc urget obligatio injunéctam fz-

CAS.T

tisf;&ionem adimplendi, tum quia in praxi nimis

fepl

incertum eft, an quis plenariam fuerit lucratus

Sndulgentiam, tum quia ordinarie pcenitentia eft

prim

etiam medicinalis, &a relapfu przefervativa, tum

fefpon

quia Pontifices in Bullis Tubilai prafcribere fo-

pecca

lent Confeflarüis, ut congruas, & falutares pce-

totju

mitentias confitentibus imponant. Quze omnia pro*

d

bant, in praxi explendam elfe a poeniten!e fatis-

füm p

factionem , etiam in caft, quo quis Indulgezü

'tepen

Plenariam lucrari conatus fuerit. Ita cum rheo Gi-

find

fievet

rib. de pcenit. tra&t. z. c. r2.

WW

MENSE AP RILIS.

Cmi!x

pote

Erta affinis Petro per copulam illicitam

& a

CAs.' I B

habitam cum Petri fratre ,

cum non

Jetei

nifi cum periculo gravis infamize , & notabilis dam-

IWen

ni, attentis particularibus circumftantiis , poffeta

'ütpe

nuptiis refilire, illas contraxitcum vera intentione

Cf

matrimonium ineundi, licet nullum effet tale ma-

mtemg.

trimonium. Q. An hoc fuerit fimulare Sacramen-

b

tum cutn peccato.

g,

Refpondeo, negative. Ratio eft, quia fimulare Sa-

cramenturm cum peccato eft ponere materiam , ei

w

applicando formam ab

intentione conficiendi

mM h'

sque i

a(hmä

Sacramentum 5 quía eotunc i

rrogatur injuria $a-

Y

cramento , ficuti injuríam irrogaret Deo, qui pe-

lls

jeraret fíne animo jurandi : in hoc fenfu procedit

propofitio 29. ab Innoc. XI. damnata , ita ut neque

l'lum,

li

urgens metus gravis fit caufa Jufta Sacramentorum

Atj

adminiftrationem íimulandi.

At in cafu nulla irto-

gata fuitiniuria Sacramento matrimonii , cum pro.

UT

pter impedimentum dirimens neque pofita fit ma-

"n

teria talis Sacramenti, cuiforma applicari poffet:

Equnde[

unde non fimulavit Sacramentum cum peccato,

tf

Bl

adeo ut Sacrilegium commiferit, ut tenet Viva in

t

explicatione citatae propofitionis, & La Croix lib.

Cbgnoü

entiam

$. pgrg. I, num, 162. ubi teftatur, hanc fent

eie

mem

-

]

MeNSE APRirrs.

[

15

at D

effe communemw. Ad fummum dici poteft, Ber-

tam fimulaífe contractum.

tionis :

neun!

CAS. II. Conjuges extra vas de communi confenfu

oX t

"t lucui

fe polluerunt. Q. Quas ciréumftantias debeant ex-

primere pro integritate Confeffionis.

ajteni:

natir

Refpondeo, debere exprimere nedum malitiam talis

eit 1

peccati contra naturam, fed etiam circnmftantiam

ütars *

conjugii, & quidem conjugii determinati , ita ut

omhi

debeant in confeffione exponere commififfe pecca-

enie )!

tum pollutionis cum conjuge: & ratio eft, quia

tale peccatum nedum eft moilities contra naturam ,

lulgei

mineo:

fed induit fpeciem adulterii, cum neuter Conjux

fervetalteri corpus füum cafte, quod ad bonum

fidei pertinet; necfolum fit adultertum cum alíena

$

onjuge peccare , fed etiam omne quod non habet

poteftatem conjügii: & hac ratione exprimenda

jun ii

eft circumftantia conjugii. Quia poftea per tale

J| f0m ?

peccatum nulla habita fuit injuftitia adverfüs Con-

jugem, cum vir, & Uxor de commnuni confenfu

nl 44?

ii QD*-JIE

tale peccatum commiferint, debent exprimereetiam

n n

circumftantiam conjugii determinati, quia fecus

deue

intelligeretur injuftitia adverfus Conjugem. Ita

d

docent Dicaftil. lib. 3. de Sacram. tra&t. 10. dub.

7. num. 82. Diana tom. 2. tract. 6. refolut. 186.

| g

CAS. III. Titius impofitam a Confeffario pceniten-

jefüthy

tiam bis in menfe per annum jejunandi animo

] CBPGFIW

adimplendi acceptavit; fed, quia ob fragilitatem,

r mum

& in jejunando difficultatem jam fex elapfis men-

Doi Q

fibus illam non adimplevit, petiit alium Confeffa-

n

l prot*

rium , illumque, ut inaliam pcenitentiam permu-

VIM[][D:

taret, rogavit, neampliuseidem periculo eam vio-

. An fecandus Confeffarius

-romento r

landi fit expofitus,

i nil?

poffit eam permutare, non audita ex integro , aut

M

n

ex parte priori confeffione.

oml

lt

Refpondeo, affirmative.

Ratio eft, quia fecundus

phünp

Confeffarius non judicaret, caufa abfolute incogni-

j Pe

A

f

ta, ut afferunt DD. contrarii, eo quia licet non

(

cognofceret caufam clere, & diftinCte, ut requi-

reretur, fi deberet judicium ferre de juítitia, qua

yclt

j

j

pri-

76

CASUS CowscrENTIXE

prima peenitentia impofita fuit, illam tamen co-

mina]

gnofceret, quantum fufficeretad pcenitentiam per-

Sixis

imutandam titulo difficultatis ad illam implendam,

i od

ut in cafu: etenim ex qualitate poenitentize in pri-

Cl

ma confeffione impofitze non poífet non cognofce-

it la

ze aliquo modo caufam , propter quam fuit impofi-

Tütis

ta; ita, ut fi poenitentia impofita fuerit gravis,

(5 1

& diuturna, cognofceret cauíam fuiffe magni mo-

Tübeon

menti tum intenfive, tum extenfive confideratam;

n o

fi gravis, fed brevis, caufam fuille gravem folum

tj

intenfive ; fi mediocris, fuiffe mediocrem ; quod

fufficeret ad proportionem fervandam inter poeni-

Tte; df

tentiam, & peccatum, & fic ad poenitentiam pet^

f cur

mutandam absque nova, clara, & diftinéta omnium

Vyndio

peccatorum confeffione : unde etiam fine hac poffet

Vi

fecundus Confeffarius in bonum poenitentis priorem

da» W

cenitentiam permutare.

]ta cum meo Gitib. de

p

P

cenitentia tra&k. 7. cap. 12. dub. 9. num. $o. qui

trílis

plures citat Doctores.

Tft4 fe

pere.

AMENSE MAII.

Titnar

fühlla, [

CAS.lI."[ Itius tres habens filias ex prima uxo-

1litity

Plïfl'ü'caä

re, cum experientia viderit, bis fce-

cundam uxorem in partu expertam effe periculum

faliafew[

mortis, tum ut liberet uxorem a novo mortis pe-

LT

riculo ob affe&ctum ad uxorem, tum ne filize ne-

N

J (ed

cellria, & utili, qua gaudent, cuftodia per mor-

N

tem Novercz priventur, vellet uxori fuze tradere

finy

medicamen fterilitatis caufativum. Q. Aulicite in

Pe&an(

talibus circumftantiis lhioc poffit przef

tare.

llo bano fine

Obdga(

Refpondeo negative. Ratio eft, quia nu

Dfecjy

cohoneftari poteft fümptio potionis, qua

N

prolis con-

&t D

ceptioimpediatur; hanc enim, qua na

ta eft fequi

imeXL

ex co»ula carnali, impedire, eft contra naturam,

Peccm [

& natutalem generationis finem ; parumque;.

du

folum fecundum magis, & minus diftaret afen)mïs

emre "

effufioneextra vas, autab homicidio, juxta 1iiU

n

füt i,

Butri: Sunt paria occidere, €9 nafciimpedire ; qua-

hhl,

re, ficuti in nullo cafu licita eft mollities, aut 10e*

à

"t

tip (e-

tum occidere, ita fimiliter nuünguam licebi

m1mina

Qu

ul

MENSE Marr.

r

t m t

mina fterilitatem procurare; quod etiam pro-hibuït

Itentiny

Sixtus V. in Bulla de Abortu: confequenter neque

in cafü, nefiliz Titii optima priventur Novercae

ml

tentie i

cuftodia, neque ut ejus uxor a mortis periculo

O Cop.

in liberis in lucem edendis liberetur.

Eft com-

m fütinr

munis contra Torreblancam.

taetil p

CAS. II. Petrus, contractis fponfalibus cum Berta

Te uimit

fub conditione, fi intra fex menfes centum habuerit

vonfie

in dotem, nondum elapfo praefinito tempore, con-

m

traxit fponfalia abfoluta cum Francifca Bertze fo-

ocrem,?

rore: at, mortua Franciíca, matrimonium de prae«

n iniet?

nentíam

fenti cum Berta contraxit. Q. An fit validum.

inta o

Refpondeo affirmative, Ratio eft, quia fecunda fpon-

üne hacyi

falia abfoluta contra&ta cum Franciíca funt invali-

eispit

da, cum non poffint executieni mandari, nifi cum

peccato: etenim Petrus nedum peccavit, haec con-

n (

] TU 83*

trahendo, non expeCtata conditionis pütificatione

intra tempus determinatum, ut in confcientia ex-

peCtare debebat, fed etiam peccaífet, fi matrimo-

nium cum Francifca poft talia fponfalia, licet ab-

,

foluta, contraxiffet, non expe&ata conditionis pu-

rificatione , quia tali tempore obligatio expe&tandi

« um !

purificationis eventum non faiffet extintta per fpon-

jerit, 0

&i

faliafecundaabfoluta , fpecialiter, quia talia fpon-

W

falia non fuerunt contra&tus ultimus, & indiffolu-

4 (lliæ

bilis, fed diffolubilis, & per modum difpoüitionis

ad Matrimonium : fi autem viguiffet tali tempote

poit t

[ ]

d

etiam poft fecunda fponfalia abfoluta obligatio ex-

peCtandi purificationis eventum, jam fecunda

Q hu

obligatio fuit nulla, cum non autem hoc aperte

zi

precipitur, contra talem Inftru&ionem, ut patet,

jl

p

egit Parochus, conjungendo in hac Dicecefi Ber-

tam ex Dicecefi Imolenfi, cum potuiffetnon nifi cum

o i^

peccato exequi, eo modo, quo nulla communiter

ontt

nalh

mmqüh

dicitur obligatio matrimonium contrahendi cum de-

decore familiz,, quia effet obligatio ad peccandum,

Men.em

cum tale matrimonium absque peccato non poffet

, ]

um »

contrahi, fi fecunda obligatio fuitnulla, nulla etiam

jj

J

fuerunt fecunda fponfalia abfoluta, ficque matri-

jris !

monium cum Berta contraCtum fuiffet validum,cum

Jic

"

9

non

Casus CoNscrENTULE

18

fati,

non obftaret publicze honeftatis impedigentum ex

dicen

fponfalibus ortum , utpote quia folum ex fponfali-

bus validis oriatur. Itacum La Croix lib. 6. part 3.

Welpor

num. 8. clarius cum Palao ab ipfo citato.

x

bentu

CAS. III. Confeffarius iuveni venereis affueto ter

p

in hebdomada quindecim Pater, & Aveperannum

penhi

extenfis brachiis recitare impofuit.

"'alem poeni-

fu.

tentiam juvenisacceptavit quidem , fed non adim-

lim y

levit : quia tamen, Deofavente, a pravaconfue«

petend

tudine receffit, ad illam adim

plendam put?t non

1 db

teneri. Q. An bene fentiat.

feentis

tonmií

Reípondeo negative, Ratio eft , quid talis poeniten-

tonfort

tia nedum fuit medicinalis, fed etiam fatisfa&toria,

quod colligitur, ex quo fit tota poenitentia juve-

Ul

ni impofita; quare, licet ut medicinalis non effet

yvoti

lt

amplius obligatoria, juxta illud: /Vedicina mon ef

ita,4

opus valentibus ,. [ed male fe hábentibus: tamen ut

1

fatisfa&toria pro peccatis eft adhuc obligatoria, ne

W x

poenitentize Sacramentum parte careat integrali:

uare,

uod juvenis fita prava confuetudine emen-

Qs

n

atus, fufficit quidem , ut Confeflarius talem ei

minuere poífit poenitentiam , non tamen , ut li

Dilie

abfolute ab onere fatisfaciendi exemptus. Quod,

Tült d

fiquis non jejunavit in quadragefima , aut aliis

Á

diebus ab Ecclefia preferiptis, non amplius tene-

Ife, [

tur jejunare, hoc eft, quia Ecclefia in diebus je-

N

junii de pracepto decernit diem pro jejunio: at

RQSW&

Confeffarius imponens poenitentiam per annum,

Itq

pracipit talem poenitentiam ad fatisfaciendum pro

ib

lim 3

peccatis, & ut partemintegralem Sacramenti ; un-

de, etiam elapfo tempore praefixo, in rigore pro-

Tnati

ftare debet juvenis, de quo in cafuü, quod anno

teft (

elapfo noluit praeftare, Ita Salmat. & Gobat.

& f

D

fe

Tyat

AMENSE gQUNIIL

hnj

lit eí

tius ob adulterium uxoris ex Judicis

Tüem

CAS. I. TI

fententia, fecit divortium , modo, cum

QUf

& ipfe adulterium , licet (ecreto, commiferit, du-

Tmar

bitat, an in conícientià teneatur uxori rqcmwi-

jari»

MNsE Juxrr.

19

liari, illam

Jimenton

que tanquam uxorem habere, Q. Quid

ex [pot

dicendum.

DX

Refpondeo affitmative, Ratio eft, quia in cafa ha«

to,

bentur paria delicta , cum uterque conjux alteri

s affueh

per adulterium fidem fregerit, unde mutua com-

re perit

penfatio orta eft. Neque obftat, delictum uxoris

l'alem j

fuiffe publicum , illud viri occultum, quia hoc fo-

od nonit

lüm probat, deli&tum uxoris fuiff- fufficiens ad

rava o

petendum divortium per fententiam Judicis, non

fic delictum viri; non vero tollit , quinin con-

m put?t'.

fcientia deli&ta fint paria: unde, fi vir publicum

commififfet adulterium poft divortium , teneretur

li prent

confortem repetere , & ad illam redire juridice

fitisa&tot

compelli deberet, ut colligitur cap. ex lit, de di-

yientia ]!

vortiis, & tenent communiter DD. tefte Girib.

s oD

de matrim, cap. 20. traCt. ro. dub. 2. num. za.

hd

ita, quia occultum commifit adulterium , in con-

s; t

fcientia ex fe tenetur uxori reconciliari, illamque

lii

ut uxorem habere.

yreat if

CAS, II. Bertze ex illicito concubitu fcetze Amafius ,

yetulin?

ipfa infcia, potionem tradidit abortum fcetus ani-

Tarius uf

tamdt

[

mati caufativam; at poenitentia du&tus illam mo-

nuit de potione, & facile,,. fi voluiffet, recur-

xDpts (

füm habendo ad Medicos

; potuiffet abortum impe-

m P

d

dire , fed noluit. Q. An

jn d

refervatüm.

Berta ] inciderit in ca(üm

i

Refpondeo negative. Ratio eft, quia non incidit vel

n

p

in excommunicationem a Sixto V. latam contra

y

abortum procurantes',

al

quae adhuc viget poft Bul-

gctmeu

lr

lam moderatoriam Gre

gorii XIV. fi foetus fit ani-

matuüus, a quo tamen

virtute Bullze Gregorii po-

"T

teft Ordinarius abfolv

ere ,

aut alter Confeffarius

hn q

& (i0)9

ex fpeciali delegatione ab ipfo obtenta, velinre-

fervationem Ordinarii de homicidio voluntario.

Non inciditin excommunicationem Papalem, quia

yii

lata eft contra procurantes abortum fcetus animati ,

quem non procuravit Berta,

cum ftudiofe non

"Ti [

J

quzfiverit five per fe, five per alium , ut foetus

mmr'f

immature ex ejus utero ejiceretur, ut requiritur

gt

um per-

P LA

ad abortum procurandum, bene veïro abort

mife-

n

9o

Casus CowscirENTUE

miferit, mere negative fe habendo, unde non in-

cidit in refervationem Papalem, ut docet cum com-

muni Mazzuch. de referv, difput.2. cap.3. quaeft.

3. num.4o. Neque incidit in refervationem Ordi-

marii , quia inhanc incidunt folum , qui dolo, malo

(

auimo, & ftudiofe aliquem illicite occidunt, aut

coníaülunt, mandant, auxilium , ant favorem pra-

licia,

ftant; quae omnia pofitivum concurfum aut phy«

dotet

ficum , aut moralem important, qualem certe non

, Yitri

preftitit Berta , que mere negative fe habuit:

vilere

quare peccavit quidem graviter, quia'ex terminis

Tiénto

yredi

cafüs abortum poterat, & tenebatur impedire; at

in nullam incidit refervationem.

quiefa

te got

CAS. III. Petrus, fra&ta Capfula Confeüïdnarïi in

Ecclefia exiftentis , in qua Capellanus folet Bre-

EU

(in

viarium , aliosque Libros pro Confeffionibus au-

bitu

diendis utiles. affervare, füratus eít tum Brevia-

Tif

rium, tuüm alios Libros. Q. An, data, & admiffs

fententia negante, fufficere ad facrilegium przeci-

vero;

egui

fe fürari rém in Ecclefia , adhuc Petrus facrilegium

commiferit.

ia

Ts

t5

Refpondeo negative. Ratio eft, quiain fententia ne-

tIedar

ante &c. ad hoc , ut furtum fit facrilegium ratione

loci facri, üt hic unice dubitatur, requiritur, quo

Ton

N d

fit de rebus fab jure Ecclefiz , quia vel'illi tradi-

b

tze fant ad cuftodiendum , vel in pignus datz, vel

Til

alio fimili modo in Ecclefia depofitze : at ita non fe

habent in Capfula Confeffionarii Breviarium , alii-

Yi

ue Libri, quia bzec omnia per accidens funt in

pedi

Tiere

cclefia, nec aliquo modo funt fub jure Ecclefiz,

pote

fed fe habent ficuti fell , quas pro fui commoót-

. refr

tate mittere. folent Nobiles ad Ecclefiam:

unde;

quemadmodum in hac fententia, qui tales fellas

Qs ]

in Ecclefia exiftentes füraretur, noncommitteret

ilis

Yaly

facrilegium, ut inter alios docet Diana , Girib. de

Tite,

circumit. peccat. dub 4, Ita nec Petrum per tale

efbon

furtum ratione loci facrilegium commifilfe dicen*

&um eft.

(&lem

ACfat

AEN-

lagj

MewsE jurrr.

8r

ide t

t eümr

)

MENSE QULII

nem Ut

jolo, tl

CAS. 1. M

Ulier, quz nulliter matrimonium con-

idunt, d

traxerat ob affinitatem ex copula il-

'Ofem p

licita, monita a Confeflario ne debitum redderet,

n aujf

donec, obtenta a facra Pcenitentiaria difpenfatione,

| Cera

, matrimonium revalidaretur, cum quadam die non

fe hi

valeret viri importunitatem vincere, ei cum jura-

x fetti

mento afleruit nullitatem matrimonii, utpote cum

pediteji

predicto impedimento contraCti ; at nolens vir

quiefcere, adhuc debitum petit. Q. An adhuc lici«

te potuerit debitum petere.

Sonan

Refpondeoffirmative. Ratioeft, quia, licet Mulier

At

fciens nullitatem matrimonii non poffit reddere de-

fionud

bitum, Vir tamen adhuc retinet jus, non quidem

ton U

reale, cum matrimonium in re fit nullum, bene

!

&adn.

. vero pütatum ad debitum exigendum ; etenim Vir,

. ill-'n pWï

regulariter loquendo, non tenetur credere Fcemi-

; fatliläm

,nz afferenti, etiam cum juramento, contraxilfe

matrimonium cum impedimento dirimente orto ex

copula illicita, ficuti regulariter non tenetur filius

| fgn'telllïï?

credere matri alleganti ipfum effe fparium: unde

; j fäü;ï

fi non tenetur filius credere, depofito dubio, quod

ex tali jurata confeffione oriri poffet de matrimo-

] W

Ü

&W-I T

nii nullitate, poífet licite debitum petere, licet

Yl

mulier denegare teneretur. Quod fi foemina gra-

?

via, & clara adduceretindicia ad probandum im-

TU

pedimentum , tunc vir ante debiti petitionem te-

i u

n

neretur diligentiam adhibere, nec ante iftam licite

jl

g

p

poffet debi

tum petere. 1ta cum Diana tom. 2. tract.

(ü! «

6. refol. 175.

J

CAS. II Berta, vix tribus elapfis horisab Eucha-

(am

hi

il

neatur talem

riftize famptione, adulterium commifit. Q. An te-

[

'mlleï'

i

circumftantiam in confeflione ape-

i

(ito

rire.

l

Refpondeo negative. Ratio eft, quia, licet deberet

pet

yil j

talem circumftantiare exprimere, fi immediate poft

Sacramenti fumptionem peccaffet, cum eo tunc

gra-

Lambertini Cafus Cou[c.

AE

8

?

Lal

Casus CowscrENTUE

graviffimam commififfet irreverentiam contra Eu-

Netgo

chariftize Saeramentum , non fic, peccando tribus

eip

elapfis horis ab Euchariftize fumptione ; ceflavit

[

enim per tale tempus intermedium talis irreve-

li

rentiee motivum,

ni velimus dicere, dürare ad

lri

arbitrium: quare, ceífante motivo irreverentiz ,

diti

nulla effet talem circumftantiam exprimendi ne-

Á

ceffitas, qua unice ex tali capite oriri poteft. Ita

Tis «

Leand. de Euchariftia.

v

ün!

CAS. 1II. Titius bona fide Bovem emit ; quem ma-

Tor]

jori pretio vendidit Paulo : at, cum fciverit Ti-

V dà

tius, furatum fviffe Bovem, & Dominum efle

N

Francifcum, dubitat, anteneatur Francifco Domi-

hi,

no illud plus, quoda Paulo reportavit, reftituere.

li

Q. Qauid . dicendum.,

W

Refpondeo, non teneriillud plus Francifco reftitnere

-)

füppolito tamen, quod Bos non fit fa&us intrin-

[UN

Ten

fece melior, puta, fi adoleviffet, fed idem fit abs-

g

que intrinfeca mutatione. Ratio eft, quia eft fru-

€tus induftrize 'Titii, non fru&tus Bovis, cujus rei

Télj

fignum eft, quod , fi Titius iterum eumdem Bo-

tompi

ting

vem emiffet a Paulo pretio minori, & illum Fran-

Til

cifco vero Domino rettituiffet, Dominum indem-

nem fervaffet, cum nullam in re fua laefionem paf-

füs fuilffet ; fi autem illum indemnem fervaflet,

Rffpom

illud

lus ,

non ad Dominum Bovis, fed ad T1-

BU

"i

tium , ut fructus induftrize, fpeCtaffet, Itain ca-

Whr.

fü dicendum eft, effe illud plus induftrizee fruCtum,

ficque ad illud reftituendum non teneri. [Íta cum

&Y

mlw

Lugo de juft. difp. 17. fect. 1. num. 2o. contra Lef-

p

lum.

1üm,

Con

terp,

MENSE AUGUSTL

Yeto

Ti

l(

CAS. I. S

Acerdos apud Juüdicem leicum cum pro-

teftatione &c. Sempronium de gravifli-

Don

mo furto in domo Patrui fui patrato de illius man-

de Ll

dato accufavit, unde Sempronius fuit ad mortem

| ts l

damnatus. Q. An talis Sacerdos fit irregularis.

fiff |

Re-

MNsEÉE AUGvusrr.

83

o o

Refpondeo probäbilius negative. Ratio eft, quia in

do trih

cap. Pralati de homicid. in 6. permittitur Clericis,

; du

conqueri coram Judice de malefactoribus fuis, ne

ls fttere

laici fcientes, Clericos non poíle absque irregu-

ditire x

laritatis nota querélam coram Judice deponere , au-

verenia,

daciores fiant ad illis injurias inferendas ; damni-

mendre

ficans autem graviter Patraum Clerici ob fangui-

yotdl t

nis conjun&ionem eft moraliter Clerici malefactor

cum titulo propinquitatis Patruus, & Nepos unum

quem u

moraliterin rebustemporalibus computentur , adeo

verit ]

ut damnum uni illatum in alium redundet: quare

num &

Sacerdos nofter probabilius faCctus non eft irregu-

coDot

laris. Dico folnm probabilius , quia Textus ex-

eflitaet

r

effe loquitur folum de malefattoribus fuis. Ita

b

iana tom. 5. tract. 5. refolut. 82.

vt

C

AS. 1I. Confeffarins audiens Cajum exponentem,

Ws It

rem habuiffe cum Uxore fratris füi, illum interro-

dents

gsvit, an copnla fueritcompleta; & licetex ejus

uhd ;':'d:

refponfionibus cognoverit, non niíi dubitative de

; U

complemento copulze poífe confeffionem habere ,

m

tamen illum pro abfolutione ad Pcenitentiarium di-

illmo 1*

mifit. O. An benefe gefferit.

um i2

jonetn

Refpondeo, potuiffe illum dire&e abfolvere. Ratio eft,

fervall

quiain generali, & ordinaria refervati

9,

3

e non in-

&i

cluduntur peccata dubia,. nifi hoc exp

k

d

ffe expli-

Tune

cetur, cum lex refervationis fit ftrite interpretan-

; fl

da. Neque dicas, przfumptionem effe pro refer-

B

vatione, quia ex comimuniter contingentibus co-

s ontta l

pula praefumitur completa, hinc titulo talis prze-

fumptionis cadere tale peccatum füb refervatione.

Contra eít: refervatio de inceftu, fi ftri&te eft in-

terpretanda , comprehendit inceftum certum , non

[

vero folum prafumptum, cum autem in cafu ad

fümmum inceftus effet przefamptus, hunc potuif-

fet Confeffarius fimplex abfolvere, nec debuiifet

y (

EN-

poenitentem mittere ad Pcenitentiarium.

Ita cum

"

j

je grzvl

de Lugo de referv.

jl

jl gt

CAS. IIT, Titio fe accufanti in confeffione, centum

fuiffe furatum ,. fed Dominum ignorare , impo uit

eglllln's'

z

on-

f

84 Casus CowscrENTIE.

Confeffatius , ut illa in pauperes diftribueret; cui

fum

aruit Titius; at poft aliquod temporis fpatium

Ícivit, Petrum effe veram Dominum.

Q. An de-

figt

LX

nuo teneatur illa centum Petro Domino reftituere.

;

AU

Refpondeo negative, fi debitamn adhibuerit diligene

Jitr

tiam, ut Dominum inveniret,

Ratio eft, quia,

Q

cum Alex. 2. in cap. Dum tu, de ufur. jubeat,

Yonat

quz ufuris inique acquifita funt, fi non füperfunt

fühlü«

illi; quibus debentur, aut eorum heeredes, dari

&l

pauperibus, quod przceptum DD. communiter

( 1

etiam ad furtum extendunt, fequitur Titium, fi

debitam adhibuit diligentiam, ut Dominum inveni-

dom

ret; reftitutionem fecife eo modo, quo potuit,

Quf

& debuitin tali cafu; unde exemptus eft ab onere

hi

reftitutionis, comparente vero Domino rei, maxi-

s

$me cum taliter przefamendum eft de Domini vo-

t

luntate: & velit, res füas applicari pauperibus,

terj

lf

vel locis piis in remedium animze, quando illis uti

non poteft Leff, lib. 2. cap. r4. num. 43.

Tefor

fj

MENSE SEPTEMBRIS.

Wt

b

Dully

CAS. 1. Onfeffarius, audita Petri confeffione, ei-

füria

— que peenitentia impofita, fermonem

lisin

cum eó'habet de rebus fpititualibus quidem, fed

demo ]

impertinentur fe habentibus ad illius confeffionemi

unde inadvertenter inabfolutum dimifit; at taliter

T D

ln

erraíffe meminit, dum Petrum videt propejanuam

pits

Ecclefiz , eumque fic diftantem abfolvit, Q. An

Wt

^ bene.

id&

pon

Refpondeo affirmative; fi talis diftantia non fuit ni-

Then

mium excedens.

Hatio eft, quia ex una parte

non contrariatur Decret. Clem. VIIL hoc enim

ülgen

procedit de poenitente. vere, & proprie abfenti,

'eilk

€ile (

qualis non fuit Petrus in cafuü, cumi fuiffet in

Tel

Écclefia, & fub oculis Confeffarii ; ex alia parte,

Tetne

fi talis diftantia non fuit nimium excedens, qua-

[2

ä.'qU

lis fuiffet, fi folum diftaffet per 2o. paffus,

& fn

trus fuiffet moraliter przefens Confeffario, & ve-

lendi

rum

J

MeNsE SEPTEMBRIS.

85

bueret;x

rum fenfum habuiffent verba abfolutionis, cum de-

xis fptz

fignarent Petrum in Confeflarii confpectu pofirum :

( hi

yo r

uare attenta przecife diftantia, valide Confeffarius

etrum abfolviffet ,, & etiam licite, fifuiffet mora-

en

liter certus, Petrum poft confeífionem in lethale

) 6

l

H

non incidiffe, nec potuitlet cum dexteritate illum

N

fut,

,iü

'

vocare, eique fuam negligentiam aperire, & ficab-

on f

folutionis defectum de more fupplere. Ita Diana,

rl

& Molfef. p. x. traCt. 7. cap. 6. num. 59.

Conpit:

CAS. II. Cum Titio fe accufanti bis, vel ter in heb-

r Ti

jpomire:

domada fere per annum integrum, rem habuiffe

(1o poa'»

cum famula, noluerit Confeffarius beneficium ab-

of ab at

folutionis impendere, nifi prius e domo famulam

ejeciffet, ille re(pondit, tali famulze mutuo dediffe .

ore t

Jumini Y

centum, quorum recuperandorum fpes nulla fuüpe-

rerit, fi illam e domo ejiciet. Q. An hzc fit caufa

paugeu 1

fufficiens ad abfolutionem impendendam.'

andoili

,

Refpondeo negative. Ratioeít, quia ex una parte ,

ftando terminis Cafüs, occafio peccandi eft diutur-

us

na, cum fere per annum integrum cum tali fce-

mina Titius frequenter peccaverit; ex alia parte

nullum apparet emendationis fiznum, cum totam

Vf

fundamentum ad abfclutionem obtinendam (it mora-

- d

lis impotentia ad recuperanda centum, Íi fcemina e

u ^

domo dimittatur; fi autem occafio eft diuturna ,

n

nec apparet emendationis fignum , nolens foemi-

nam dimittere eft indifpofitus, eo quia cum tem-

t u

:ropeimf

H

porali detrimento non vult animz faze confulere,

J ^

ut tenetur juxta illud ;; Quid prodefl homini Cc.

adeoque abíolutionis incapax, lta cum Girib. de

peenit. tra&. 7. cap. 10. dub. 3. num. 26. Si ta-

20n

men ex iliis centum non recuperatis itius re-

x UI ?

digeretur ad extremam, vel quafi extremam ne-

ceifitatem ; volunt Cardenas, & Viva, in ca(u

N

Ms

effe caufam füfficientem abfolvendi, fíi ptomitte-

yic 9

fu.

]

ret occafionem exterminare ,

vel faltem debitis

T

pï

remediis periculum proximum peccati attenuate ,

& quia non urgerent Propofitiones ab Alex. VIl.

d j

& Ínnoc. XI. damnatze, cum caufa non dimit-

palïll*

UI

&»

tendi non effet tantum utilis , & honefta, in quo

m

3

en-

86

Casus CoNscrENTIX.

fenfu loquuntur damnatze Propofitiones, fed effet

Ti$,

neceffaria titulo moralis impoffibilitatis.

tet

CAS. 1II. Berta, acceptis perízepe muneribus a Fran-

lia

[

,Cifco, qui eiilla tradiderat fub fpe ab ipfa confequen-

di, quod praveconcupierat, nunquam voluit con-

Tefo

hr

fentire; quare dubitat, an talia munera teneatur

reftituere. Q. Quid dicendum.

Jl

J

Refpondeo negative cum Lopez, & Rebel. p. r. lib.

tem

Y

3. q. 7. num. 6. Rstio eft, quia, licc^ praelata

ls

munera amatores donent ob przfixum finem, fa-

minz tamen ilía non accipiunt fub paéto faciendi

fl)fe

copiam corporis füi, nec ut pretium impudicitiz,

]is.«

fed ut incitamentum, hoc autem dato, clare con-

t

qii

ftat, quamvis Francifeus, quoda Berta prave con-

It

cupierat, non obtinuit , Berta

N

m nqn teneri acces

pta munera refïituere.

[

[

(4$

MEJVSE OCTOBRIS -

cem

D

Arochus die fefto carens Hoftia majori

D

là

CAS. T. P

ad celebrandum confueta, Hoftiam mi-

[

norem in Miffa confecravit; at timens, ne inter

&j

*

I

Rufticos murmur nafceretur, extraxit a Pyxide

Hoftiam majorem, quz pro folemni Expolitione

Tneto

oftentavit, & popnloadorandam exhibuit. Q. An

Wi

i

prudenter hoc fecerit.

j

. Refpondeo negative cum Jacobo Marchant. iu refolut,

i

[

paft. de Sacram. traCt. 4. cap. 5. q. 3. cujus funt

verba fequentia: Cum in Mifía debeat exhiberi

dir

populo adoranda Hoftia in illo Sacrificio confecra-

1ion

ta, & oblata , talem cautelam non effe approban-

lts

fit|

dam. Melius tamen feciffet, fi majori ifti Hoftiz

alteram parvam confecratam perillud Sacrificinm

]

fimul adjunxiffet, quod facile fieri poterat, exhi-

bendo utramque adorandam: fic enim fatisfaceret

CAS

Caremoniz huic facrze, qua Hoftia Sacrificii hujus

populo adorandum exhibenda przecipitur.

Toc.

CAS, II. Titius bona fide vendidit Bovem Cajo, pre-

Id

timmque reportavit: at vix quindecim elapfis ho-

Tien

*

f1$,

MgNsE Ocronznis.

97

ris, Bos petiit ex latente morbo, ut fuit poftmor-

, feld

tem compertum. Q. An Venditor, ftanteignoran-

ibus ho

tia inculpabili talis defe&us, teneator pretium ac-

&

ceptum reftituere.

confit

Refpondeo affirmative, Ratio eft, quia, licet ftante

voluit o*

ta [eteit

bonafide, & ignorantia invincibili, non peccave-

rit Titius , tamen,, quia latens defe&tus, propter

uem Bos quafi ftatim periit, fuitcirca (nbftantiam

d gl

t

Bos enim notabiliter infirmus venditus fuit ut

r 'I)Iä,f

fanus, & quidem taliter ; ut fuerit inutilis empto-

.finem,ï

ri) fequitur , contra&um fuiffe nullum ratione ta-

lis. etroris, qui tollit confenfum abfolute ad con-

;;)Judiciü

tratus-validitatem neceflariam ; adeoque Titium

clate

yrave o

qui nequit alio modo , quam per pretii reftitutio-

nem, nocumentum Cajo illatum reparare, teneri

xeri d

acceptem pretium reftituere. Ita cum Girib. de

empt. & vendit. cap. 2. dub. 9, num, 89. Beja p.3.

C. . 24.

CAS. 1II. Francifcus , certo fciens, Petrum J

udi-

U

cem petere ad injufte amicum füuum accufandum ;

ex qua accufatione gravia pati cogetur damna;

Jofi t

alia via accufationem non valens impedire, illum

occidit, Q. An licite.

Bol

Refpondeonegative. Ratio eff, quia, cumfit damna-

5 nein;

a Dyit

ta hzc propofitio ab Innoc. XT. quz eft 18. in nu-

mero; JLicetinterficere falfum accufatorem , falfos

t

tefles , ac etiam judicem , a quo iniqua certo immiuet

it V

fententia , fialia via uon potuit inmocens dammn evi-

iave: clare fequitur , illicite egiffe Francifcum in

,ab

cafü: minus enim malum eft in cafualiquo rariffimo

aji"

damnum innocentis permittere, quam talem occa-

, d

fionem defenfivam concedere cum magno reipub-

jo

W

o

licze detrimento ob czedes, & homicidia, quz pat-

jen

fim hoc praetextu contingerent,

jifi

f&o:æ

$g

AENSE NOFEMBKIS.

i,

CAS. 1. (C

Apellanus fraude, & dolo facultatem affi-

u

*

ftendi matrimonio Bertze cum Sejo 2 Pa-

crljcnþy

rocho abfente obtinuit, & de fa&o aftitit, Dubitat

modo, an tale matrimonium, ob licentiam affi(tendi

U

duim

(

mendgciis.obtentam, fit validum. Q.Quid dicen

| ela

i

4

Q2

88

Casvus CowscrEeNTUE

Refpondeo, ca(us re.-fclutionem ab occurrentibus cir-

lt

cumftantiis dependere. Si enim ex his colligatur

vt, t

dolum, & fraudem fuiffe totam caufam. finalem,

Tün (

& motivum, tunc matrimonium fuiffet nullum,

ttli,

quia firma non exiftente caufa finali petitionis, li-

T

centia effet invalida; uihil enim magis eít contra-

dereit

rium confenfüi, quam error: Ífi vero colligatur,

vendit

dolum, & fraudem fuiffe folum caufam impulfivam,

ff

validurm fuiffet matrimonium, quia, firma exiften-

ab u

te caufa finali, valida fuiffet obtenta licentia. !ta

cum Barbof, depoteft. Epifc. allegat. 32. num. 133.

d

CAS. 1I. Rofa cum fere toto tempore auditionis Sa«

cti die fefto voluntarie fuerit circa res domefticas

(

dittraCta, dubitat, an Ecclefiz praecepto deaudi-

tione Sacri fatisfecerit; quate confulit Confeffa-

Qu

rium. Q. Confeffarii refponfio.

t

Itj

Refpondeo, .probabilius Conf'eiï'arium teneri refpon-

F

ïl' li

dere, non fatisfeciffe. Ratio eft, quia Ecclefía in

"p

auditione Mi/Tz precipit attentionem moralem, &

VDOL o

religiofam ad Dei cultum fpe&antem ; finis enim

qumdffl

eft, ut colatur Deus: quam attentionem indirecte

Ml

valet przecipere, cum fit connexa per modum for-

Tif (

mae cum actu externo , quem przecipit ad Dei cul-

it

Lb5

tum; talem autem attentionem non habuit Rofa in

TU

cafu: hinc, non fatisfeciffe, debet Confeffarius

QU r

refpondere, ad docendum, quod in praxi docent

Yi

Viri pii, & quod probabilius eft, Dico probabi-

Yo lm

liüs, quia non defunt

a

nentes.,

plures DD. o?poütum fufti-

G

Tetgr]

CAS. II Titius furatus eft

ullum equihum, qui

adolevit. Q. An teneatüur re

h

ituere, quantum va-

teft g

lebat pullus tempore furti, an detraé&tis expenfis,

*re d

quantum valet de praefenti,

temp()r

Refpondeo, teneri, quantum valet pr;:efenti. Ra-

WU

lo f

tioe£, quia in rebus, quae incrementum habent

Co(ue

ab intrinfeco, reftitutio facienda eft pretio fum-

Bre' ö

mo, fi fur illas vendit pretio fummo, licet Domi-

li

nus fali pretig res non vendidiffet, eo quia totum

fponde(

.

»

illud

Dütig D

MeNsE DegcEewnnrIs,-

89

entbut

illud incrementum , cum fit infeparabile a re furti-

s collpiz

va, totum cedit Domino, qui nunquam talium re-

m fiiie

rüm dominium amifit, eftque velut fru&us natu-

jet ul

ralis, qui femper Domino debetur: fed pullus in

vetitions !

cafu habet incrementum ab intrinfeco, cum ado-

s efteih

leverit; ergo Titius detractis expentis , fi pullum

) colligz

fenti, reftituere,

vendidit, debet Domino , quantum valet de prae-

impilins

1ta cum Leff. lib. 2. cap. 12.

tmà exïüey

dub. 16.

[icentà, à

» ln o

AMENSE DECEMBRIS. s

ii

domet

CAS, I. B

Erta vidua, vovit a carnibus abftinere

yto dedi

die Mercurii per annos decem, quod

t Corfel

quinque annorum fpatio in viduitate fervavit, at

cum tranfierit ad fecunda vota,

Maritus hoc ei

r

V

ohibuit, quinimo tale votum irritavir.

Q. An

oneri rel]

ir potuerit tale votum irritare

,

; & Berta absque

Fiedlelti

fcrupnlo votum non fervare.

efpondeo negative ad primam partem , affirmative

goralem.

quoad fecundam. Ita cum Pont

; finis a

io:Cafttopalao, Felic.

om d

2 Poteft, licet oppofi

tam doceant Sanchez, & Dia-

todt J

natom. 6. tr. 6. refol. 217. Ratio eft, quiatale votum

fuit a Berta emiffum tempore viduitatis, & fic an-

T

at Irt/

tequam fecundo viro fübjiceretur; unde, cum

Cuidi

tunc non dependeret a

tali viro in fuo regimine,

g

Vir non poteft titulo

rzefentis poteftatis irritare

u

votum, quod in fuo effe nullam habuit ab ipfo de-

Jico pf

h

pendentiam. Quiatamen votum tunc emiffum Viro

pitim

praefenti przejudicat, quia cum fui incommodo tene-

retur Uxori fpecialia alimenta providere,

hinc po-

aquïhun'l 12

teft tale votum indire&te folum irritare,

feu fufpen-

p

oterit licite

dere & Uxor titulo talis füfpenfionis p

(s ggpeBUSr

tempore falis matrimonii votum non fervare.

CAS. II. Titius dubitat, tum an ex (üo malo confi-

W

Jio fueritcaufa damni, tum an fuerit caufa abortus

ræfeü

foetus animati.

Q. An teneatur damnum compen-

« !

i4

- fare, & an fit

irregularis.

Refpondeo affirm

ative ad utrumque.

Ratio primae

fie ^"

0 qu

f14

fri

partis eft, quia, cum certo conftet , confilium effe

a*

3

CASUS CONSCIENTUE

[jo)

datum ad damnum inferendum , & dubium folum

fit, anin damnum inflüxerit, poffeffio non eftpro

libertate confulentis, fed eft pro confilio; eo tno-

do, quo, fi certo conftet, votum fuiffe emiffum,

& folum dubitetur, an cum requifita intentione,

poffeifio eft pro. voto: fi autem poffeffio eft pro

]

confilio, tota przefüumptio eft pro influxu in dam-

num, & fictitulo tslis confilii tenebitur Titius il-

(5 ].

latum damnuim compenfare , ut docet Lugo difp.

I9. num. 2r. quicquid in contrarium fentiant alii.

fdli

Ratio fecundze partis defumiturex cap. 24d audien-

petine

tidih , & cap. Significafti , lit. fecundo de homicid.

[ulu! Bg

ubiexpreffe decifum habetur, dubium de homici-

Tung

dio voluntario, ut effet in ca(u, cum fcetus fuppo-

&i

natur animatus, cenfendum effe irregularem quoad

v

tl

effectum ab(*cinendig d;vinis.

henig

CAS. . IlI. Sacerdos do&tus confeflus eft. apud Con-

füfi

feffarium fimplicem peccatum grave quidem , fed

[anf

dubium, an eífet, necne Ordiario refervatum,

od

fuitque a'tali Confeffario abfolutus ; at, cum modo

tye

fciat, tale peccatum vere efle refervatum , agitur

üpe

fcrupulis, an teneaturillud confiteri apud Confeffa-

rium privilegiatum. Q. Quid dicendum.

tj

plits

Wriy

Refpondeo cum Card. de Lugo difp. 16. fe&. 2. $. 4

fàt, d

& difp. 20. num. 20. non teneri.

Ratio eft, quia

ie.ä'äewl[

talis Sacerdos jam fuit a tali peccato legitime ab-

& n

folutus : confeffio enim facta fuit de peccato prout

r

eratin conícientia, & abfolutio tradita fuita Con-

quia !

feffario, qui, licet fimplex effet, habebat legiti-

Doti

mam poteitatem in tsle peccatum: refervatur enim

f)I!]m

ab Ecclefia folum hzrefis formalis certa v. g. vel

ADptol

inceftus certus, non hzrefis dubia, aut inceftus

prefümptus: ergo non eíft, cur, deveniendo in

Ut l

il Q

notitiam, füum peccatum vere fuiffe refervatum,

ii

illud denuo confiteatur apud Confeffarium privile-

turam

giatum ; ut in fimili docet Sanchez de voto dubio

Cl

perpetuz caftitatis, quod fi Epifcopus difpenfet,

tet p

non eft denuo ad Pontificem recurrendum, Íi certo

Caru. 4

poftea conftet, tale votum fuiffe emiffum.

IN-

3j n

Mexsk Jawvamu. - r

obum t

jo nonels

of 96 f!9 RP RPE ol v

ilio; &0t

fb enifi

ANNO MDCCXXXVI.

à Vlento

o dy

MENSE gJANUARII

|Lür

;uxn i «f:;

CAS. I. ]tius, obtenta faeultate a facra Poeni-

etL

tentiaria, ut cum ipfo a Confeffario vi-

fenliznï l

ro difcreto fpecialiter eligendo difpenfeturfuperim-

pedimentum affinitatis contractum ex copula habita

, Atl

T

cum Berta, ad hoc, ut pofüt matrimonium cum

de Jon.

Francifca ejus Sorore jam publice in facie Ecclefize

contractum revalidare, in Confeffarium elegit pro-

fetrs n

jnen Q

prium Parochuum: at, quia expertus eft, ab eo ni-

mis rigide tractari, illo relicto, alium quafivit

benigniorem , a quo obtenta difpenfatio fuit exe-

d zpuä[

cutioni demandata. Q. An vere potueritfecundum

de?m p

Confeílarium eligere.

referatut

Refpondeo affirmative. Ratio eft, quia ex una parte

, U v

Breve non amittit füuum valorem, ex quo fuerit

iom, *

adapertum a Confefíario diverfo àb eo, quiillud

exequitur, namlicetlioc afferuerint. nonnulli fim-

j (

jm.

plices (utorterminis Lezanze) tamen quia in Brevi

non indicatur eumdem effe debere, quiliteras ape-

foit

43

riat, & exequatur, ideo non obftat fuiffe ab alio

i

t

t0&

t U

adapertum, quod prae czeteris clare docet Bonac.

0j

eg h

de leg. difp. r. q.2, p. 2. num. 3. ex alia parte non

obítat prior eleCtio Parochi in executorem, tum

) necfatü M

li 3 f

quia major Peenitentiarius per diCctum Breve non

|14!

p

potius unum, quam alium elegit Confeífarium, fed

folum Confeffarium virum difcretum ab Ordinario

forvati

certt"

approbatum , utadvertit meus Rofignol. de mat.

cont, 15. przenot. 25. tum quia, cum talis difpen-

fatio committatur folum pro foro interno, Major

[(2]

Peenitentiarius illam committit ad formam & na-

ff

turam Confeffionis facramentalis; quare ficnti in-

artuf f

x oU

choata confeffione apud rigidum Confeffarium po-

devo

ptis

teft Poenitens ad benigniorem accedere , ita, & in

d

cafu. Rofignol. loc. cit. Gobat. de mat. tratt. 5. c.

37. num. 167.

nlfillm n

CAS.

92 CasUs CoNsciENTLE.

CAS. 1I. Petrusliber Bertze conjugatze matrimonium

!]

promifit poft mortem viri fui; at captus amore

Francifce hanc duxit in uxorem. Pofr contractum

U

tale matrimonium, adulterium commifit cum Berta,

Obeunt deinde vir Bertze, & Francifca. Q. An

liecvi

Petrus, & Berta poífint inter fe matrimonium

qui t

inire.

Refpondeo affirmative. Ratio , quia ut inducatur cri-

TNepont

minis impedirentum, quod dicitur adulterium cum

iceo d

promiffione , de quo unice dubitari poteft in prz-

fenti, debent fimul effe promiffio, & adulterium,

pecaand

utdocent omnes ; Hoc autem non verificatur in

dl

ertionr

cafuü, nam licet fuerint promiffio, & adulterium ,

promiffio tamen fuit ante adulterium retra&ata,

W

quod fufficit, ne refültet eriminis impedimentum,

(j

cum fic effet finis impedimenti; fuit enim retra-

T tj

Gtata, fi non per verba, faltem per fa&tum, fcili-

Jtoni

cet per matrimonium initum cum Francifca poft

Jhrig

promiffionem Bertze fa&tam, & ante adulterium pa-

f

tratum; quze retra&tatio fatis eft, quoad effe&um

kfmnie

raefentem , fi a promittente fiat, utpote ab initio

irtita, & a jure reprobata, licet non fufficiat re-

moytu

tratatio pet factum contrarium ab una parte tan-

Tillon

lii

tum ad extinguenda fponfalia valide contracta, cum

fponfalia, ficutiad hoc ut inducantur valida, de-

dijenfe

beant effe mutua promiffio, ita utextinguantur, re-

1 dj

tm, quo

quiritur mutuus confenfus. Si ergo promifüo fuit

3 R

!

|

ante adulterium retraCtata, jam non fuerunt fimul

promiffio, & adulterium, ideo nilobftatad validum

Yely i

matrimonium inter Petrüm , & Bertam.

QXMQ Y

n

ii

CAS. IIL. Paulus furatus eft fcuta 5o. animo intra

I Alile [

quadrantem iila Domino reftituendi. Q. An pecca-

verit lethaliter.

4deoy

Välfde

Refpondeo negative cum Lugo de juft. diíp. 8. fe&.

ire,

2. num. 42. Ratio eft, quia per talem ablationem,

& brevem retentionem regulariter non infertur

ve nocumentum proximo, ratione cujus ablatio

(s g

ä:a

dia

retentio eft graviterinjuriofa; dico regulariter,

quia fi peraccidens damnum grave obveniret Domi-

lefor,

no, & effet a Paulo przvifum, tune fane lethali-

-

t.ïss fed

ter peccaret.

MEN

lt valij

l

MewsE FrBRUAnIr.

93

at

MENSE FEBRUARIL

àplUS 0*

t contu:

jt um

CAS. 1. Um in Brevi facrze Poenitentiarize, quod. .

Titius, ut füpra, obtinuit, legantur

ia 4

hzc verba ad. vitanda fcandala , ortum eft dubium,

mattinu

quid talia verba fignificent. Q. dubii folutio.

nducttt?

Refpondeo dicta verba fignificare, difpenfationem

alteriumt

oteft n

ideo dari, ne per feparationem przbeatur occafio

peccandi peft temeraria judicia, *detractiones, odia,

- dul

verifiati

diflenfiones , & fimilia, quae omnia ex feparatione

-adülteri.

ordinarie loquendo feguerentur. Ita communiter.

CAS. 1I. Petrus liber adulteravit cum Berta uxore

; o

yedirent

Caji, poftea captus amore Marthzs, hanc duxit

em t

in uxorem ; at, cum hzec eicito apparuerit exofa,

Ez&um L

promifit Bertee matrimonium poft mortem Caji, &

iancllt ?

Marthz. Obeunt Cajus, & Msrtha, Q. An Pe-

trus, &Berta valeant matrimonium contrahere.

dulterigqf

d ei

ote ab

Refpondeo negative. Ratio eft, quia obäat impedi«

Y

Uil

(

mentum criminis, quod dicitur adulterium cum pro-

miffione matrimonii; etenim ut hocindücatur, re-

m tl

quiritür, quod fimul fint adulterium, & promiffio

onid

p

p n

durante eodem matrimonio ; quod contigitin cafus

(a

fuit adulterium, & quidem formale, ut (upponi-

inf

tur, quod non tollitur per matrimonium cum Mar-

o

J

fyeui

tha; fuit promiffio matrimonii non retractata per

verba, vel per factum, quaz, five przecedat, five

m

fobfeqnatur adulterium , fufficit ad i

fnpedimentum

i.

inducendum; unde fimul fuerunt,

int?

& quidem du-

rante eodem matrimonio , Berize fcil

icet cum Cajo,

, n

adeoque obítat tale impedimentum

dirimens, ne

valide Petrus ,

& Berta valeant matrimonium

rfä

inire,

dl

n

x

J

p

ient

CAS. III. Paulus exco,mmunicatus bona fide acce-

dit ad Confeffarium

cui

j

; cüi omnia fua peccata con-

np

fitetur, & ab eode

m abfolvitu

r quidem a pecca-

gl

tis, fed non a ceníuris, Q. An

talis confeffio fue-

rit valida,

fane leflh

-

Re-

p

Casus CONSCIEN';?IE

94

Refpondeo cum meo Girib. de pcenit. traCt. 7. cap. 1r.

apud ]

dub. 2. Confeffionem fuiffe validam.

Ratio eft,

licum,

u

Disit

ia eo ipfo quod Paulus nofter bona fide acceffit ad

6

onfeflarium, eique omnia fua peccata fuit con-

fntia

feffus, jam acceffit cum naturali oblivione , zequi-

busjl

valenti ignorantisee invincibili excommunicationis,

bt

quo dato, ex una parte fuit capax abfolutionis,

füiden

quia excommunicatio reddit folum abfolutionis in-

(AS.IL.

Capacem pceenitentem excommunicatum fcientet

contra Eccleíize prohibitionem accedentem ad Con-

qu f

feffarium non habentem jurisdictionem in excom-

Hef;ooade&,

municatione, non vero bona fide ad talem Con-

iti of

feffarium accedentem: ex alia parte Sacerdos non

ly dlh

carebat jurisdictione in peccata expofita, eo quia

p

licet Ecclefia potuiffet tollere jurisdi&tionem a Sa-

D !

cerdote refpectu excommunicati, & fic irritare Sa-

cramentum, hoc tamen cum ex nullo textu colli-

OT

hg.

atur, fed folum habeatur prohibitio , quae non

extenditur ad cafüm naturalis oblivionis, fequitur

UT

confeffionem Pauli fuiffe validam, quidquid dicant

[117

Vafq. & Urtad.

Woeg

il

r

MENSE

MARTII

& 5fm0!:w

Mmäeo [

CAS. I. ï

N füpradi&o Brevi, quod Titius obtinuit,

Pt

legitur: dummodo prafatum impedimen-

tum fit occultum, 69 feparatio inter. Titium ,

VY Q&l

Fraucifcam fieri non pojfit absque fcandalo. Q. pri-

t [

laufula, fiillud impedi-

Ydito

mo, an fabfiftat prima c

tüm T

mentum fciatur a tribus.

redutel.

Refpondeo, regulariter loquendo fubfifrere. Ratio eff,

ef'gnim J

quia occultum, de quo loquitur facra Pcenitentia-

Ua

ria, illud eft, quod a nemine, vel a tam paucis

fcitar, quod neque eft famofum , neque mani-

tlten

Eïme IN

feftum, neque notorium fàcti, veljuris. Hocau-

Wmm üe

tem verificatur in cafü, quia regulariter loquendo

ir,

ÉN

perhoc, quod tres in aliqua rurali Parzecia fciant int*

Pfüüm

pedimentum, atam paucis fcitur, ut neque fit ia*

femm

mofum, velmanifeftum, vel &c. utnaturze lumine

lhe

Of Ti

fatis conftat; qua ratione communiter docent D/

li

apu

& fe

s

MENSE MaAnT1tr.

95

r t

apud Rofignol. impedimentum non poffe dici pub«

Juto d

licum , nifi plusquam quinque perfonis innotefcat.

de acedi

ta Rs

Dixiregulariter, quia fi talesoccurrerent circum-

ftantize, ex quibus appareret impedimentum a tri-

jone, s

bus illud fcientibus facile effe publicandum , tunc

nünicitns

effet publicum , fi non aCu , faltem virtute, &

abfolui

quidem proxime.

olutioni:

CAS. HI. Q. fecundo, quidimportent verba illa abs-

m fci

ntem d

que [taudalo in fecunda claufula appofita.

n in exo

Refpondeo , talia verba importare, quod fi feparatio

] talen

fieri poffet absque eo , quod eífet occafio peccan-

Satetdos L

di, difpenfatio effet nulla ob falfitatem in fuppli-

fiu, 09

. catione expofitsm, vi cujus in brevi legitur, d-

Ringem *!

minere gericulum fcandalorum , ui ajferitur.

cicat

Q x U

CAS. III. Pcenitens tradidit Confeffario Chartulam ,

in qua nummi continebantur, dicens, Faveat cele-

^

iio, Q

iOHii) lliï:'

brare 20. /Mif/as, cui refpondit Confeffarius, Li-

benter viginti Miffas celebralo , at, cum pecuniam

quidqmdrr

numerando, invenerit eleemofynam pro qualibet

Miffa non excedere füuzmmam novem bononenorum ,

tot tantum celebrat Miffas , quot correfpondent

T]I/

eleemofynae confuetz. Q. An licet.

Vil

Refpondeo affrmative ; fi non potuit pænït&nt&m

Tv

conyenire , qui talem ei eleemofynam tradidit.

(

Ratioeft, quia eoipfó , 'quod non potuit pcenitene

d.

t j

tem conveuire, vel ut illum de errore moneret,

yiin

vel utonus tot Miffas celebrandi bona fide accepta-

j W& Vr

tum recufaret, propria au&toritate potuit Miffas

reducere ad zqualitatem confuete eleemofynz ;

, M

etenim fic agendo non peccaret, vel contía ju-

T Pæ]]][(x

ftitiam , quia fervaret zequalitatem, vel contra fi-

delitatem, quia promiffio nulla fuit, Utpote ex

mn

errore incongrui ftipendii in chartula inclufi, vel

n

f

contra declarationem facrae Congregationis juben-

j itiós

lüqu!

tis , Sacerdotes acc

ipientes ftipendium minus con-

ar[[ef

gruum, tot debere

h

iffas celebtare, quot promi-

"r

ferunt, quia facra Co

utoet

l

ngregatio füpponit fcientiam

Datllfæ

M

incongruitatis ftipend

üi, quz defuit in cafu ; ideo

licite fe geffi

Ze Confeffarium dicendum eft cum

" doceü

[* Ej

)

Casus CONSCIENTIX.

96

Donat. tom.3. tract. 7. quzeft. 46. & 47. Rotar.

qt p

finen,

tom. 3. Theol. Mor. lib. x. de Sac. cap. 2. part. 6.

guuie

nuim, 15.

[

Aite

MiENS.E A4P RILIS.

10 d

At

Imiliter in fupradicto Brevià Titio obten-

Mponi

CAS. I. Q

a Qng

*^ to legitur, f/ublata occafione amplius cum

SSovove Francifce peccandi: at, cum adhuc in ea-

ptté g

dem domo habitet cum Titio. Q. An Confeffarius

o

poffit cum Titio difpenfare.

jcd;

Refpondeo, vel Titius ita fe abftinuit a turpitudine

tto; f

cum Sorore Francifcze , ut occafio peccandi nullo

Wt

d

modo fit proxima, vel non ; fi primum, poteft Con-

felfarius cum Titio difpenfare, quia talis cohabita-

CAS.W]

tio non eft moralis occafio peccandi, ut patebit

terminos confideranti: fi fecundum , vel talis co-

;

pra p

Ménimy

habitatio eít voluntaria, aut involuntaria; fi vo-

luntaria, abfolute non poteft difpenfare, nifi di-

U (;'UL

lIere |

miifa Sorore Francifcze, quiahoc per modutn con-

por

]

ditionis neceffarize prze(cribit facra Poenitentiaria;

fi involuntaria, tunc Confeflarius, qui in hifce mate-

u '5?2923

Atf

riis debet effe rigidus , pracfcribere debet modos,

quos DoGtores in fimilibus occafionibus ad aver-

Rïfpondgo,

tenda peccata affignant, ut occafio de proxima fiat

At

remota ; fiita contingant , tunc poteft difpenfare,

M

fecus fi fecas, ita cum Tibur. Navar. de execut,

D W'*(

litt. Sac. Pcenit.

aüü'-ï&:

feth|

CAS. II. Petrus per tres annos abfinuit a przce-

pto Confeffionis & Communionis adimplendo, di*

Ofem.

cens fe non effe difpofitum , cum non poffit de-

Qüod pi

onere odinm, quod erga occiforem Fratcis fui

It quj

j

abet; proinde nolens Sacrilegium committere,

n

AClef

Q. An, & quot peccata commiferit.

ii Hll

Refpondeo primo , peccaffe contra przeceptum Con-

ia il

feffionis, & Communionis; & ratio eft, quia i

mh"m

cuti, ut docet Lug. de Euchar. difput. 16. fett.

liec

Ws ;

2. num. 17. graviter peccat contra preceptum de

fil

dtlopi

Euchariftia fümenda excommunicatus non curans

Vürius

auferreimpedimentum ad praeceptum obfervandum,

u

; ls luij

MNsE AP»hRirts.

97

ut potet, & tenetur, quia Ecclefia przcipiens

g

finem, prxcipit media ad finem necelfaria ; ita

N

graviter peccavit Petrus in cafü contra preceptum

Confeffionis, & Communionis non fe difponendo

ad tale preeceptum fervandum per odii depofitio-

$

nem utpoferat, & tenebatur juxta illud : di/igite

inimicos vefiros.

Refpondeo fecundo, taliter fe abftinendo fex pecca-

Tition:

anplint

ta commififfe; Ratio eft, quia per fex vices , ut

idhuc i

patet, culpabiliter omifit parere przecepto; prze-

ceptum enim Confeffionis, & Communionis du-

Confelt

plex eft; quia unum ftare poteft, & ftat fine al-

tero; fiergo per tres annos culpabiliter non pa-

j tm'iwü;

ruit przecepto Confeffionis, & communionis, cer-

cc:mdl W

, poteuu

tum eít fex peccata petrum commififfe.

Vs coli

CAS. III. Confeffarius Paulo, qui facrilege in pro-

sh Y PX

pria Pargcia Euchariftiam fumpferat, impofuit, ut

,yd

iterum in eadem Parzecia facram fumeret Synaxim :

yiiótd

&;, quia parere recufat dicens, fe paratum effe

nj BL

fumere Euchariftiam in qualibet Ecclefia, nolle

x ol t

tamen ad Ecclefiam Parochialem denuo accedere,

ei denegat ab

T

À

Xeretio

folutionem. Q. Án benefe gefferit

Ts

Confeffarius.

iet &

Refpondeo, male fe gefiffe. Ratio eft, qtjïa finis

jor 404*

Eccleüz przcipientis Euchariftize fumptionem in

E mximx [

Pafchate in propria Parzcia duplex eft, ícilicet

r

al

Ob bonum animz, & ob reco

guitionem proprii

" d o

Paftoris;

Paulus autem per Communionem in Pa-

recia, licet facrilegam, recognovit proprium Pa-

iil ?

orem, unde ei remanet confuülere bono animze,

dimpe

quod przftare poteft digne fumendo Euchariftiam

n0n 9

in qualibet Ecclefia, cum tale animae bonum ab

)vem Ft

Ecclefia intentum habere poffit per dignam Eucha-

g

riftize fumptionem, five in Ecclefia Parochiali, five

It

extra illam;

ergo in Panlo nulla erat obligatio

"

Euchsriftiam

ra

denuo in Parecia fümendi, ficque

HO [f

6 [

nec jus in Confefízrio ad illum cogendum per ab-

difp

[ !

folutionis denegationem, unde male fe geffit Con-

re

uf

feffarius. Hoc totum patet in fimili de Matrimo-

us 1

p

nio,

m

La bertini Cafas. Coafc.

98

Casvs CowscieNTUE

nio, quod fi invalide contrahatur in facie Eccle-

defice

fiz, ob impedimentum dirimens occultum, ob

fen, |

tenta difpenfatione , opus non eit ,

ut denuo co-

£, (ui

ram Parocho, & teftibus revalidetur, í:d fufficit,

&a

il

ut novus habeatur confenfus.

CA5l

Mil

n

AENSE Md

lintrs

N fupradicto Brevi, quod Titius obtiriuit,

tünfit

CAS. T. I

Ti

legitur etiam: audita prius ejus. Sacra-

iori

mentali Confeffione.

Q. primo, »n, fi non effet

linttm f

conícius peccati lethalis ,

fatis ei effet ad fruen-

dum beneficio difpenfationis , fidiceret: 4b u/tima

üer g

W& d

Confcffione: nullum peccdtum commifi.

t qua

Ti

Refpondeo negative. Ratio eft, quia licet quis non

$ W

teneatur confiteri peccata jam per facramentalem

abfolutionem deleta, tamen quia Ecclefia poteft

ftt oy

Confeffionem praecipere in hypotefi, quod velit

Cf

beneficio difpenfationis gaudere, cum non tenea-

Ti p

tur difpenfare ,

& ita de fa&to precipiat, ut ex

Vidt i

verbis Brevis, tenetur Titius v

ere facramentalitet

LUIM

confiteri ,, & fi boc nolit praeftare,. defe&tu con-

Vi ton

ditionis a facra Pcenitentiaria przeferiptae, nom po-

Tif

ita communhiter,

terit frui beneficio difpenfationis ;

UT

cum fecus fere totum BDrevis A

po&o!ici robur

Fæ Ihllllcpaw

corrueret , quicquid dicant Gobat, & Lezana.

Wttin

CAS.1I. Q. fecundo, an valeret difpenfatio, fi Ti-

M!lmm

tiüs apud Confe

fíarium fpecialiter eleGtum facrilege

tite

confiteretur.

Refpondeo, vel T

itii confeffio effet facrilega ob de-

fec&tum doloris, aut o

b reticentiam peccati non

habentis refpectom ad difpenfationem , vele

et

i

rca rem ,

de

$, ]

facrilega ob defe&tum integritatis ci

valet difpen-

qua petitur difpeníatio; fi primum ,

hceffu 1

fatio , quia fic ex una parte adhuc c

oncurrerent

omnia, quz ex difpofitione ftyli facrae Pocniten-

D. "

tiari:; ad validam, & legitimam difpenfationem

It

«?Pmms

requiruntur, ut fupponitur,

ex alia parte difpen-

[

Afllic

fatio ex genere fuo cum facramentali

Confeffione

M

i

Oldeo

non contetütur; f ecundum, non valet gia

il lt

MgwvsE Marr.

99

ate D

deficerent requifita ex parte caufze ad difpenfatio-

lïtuniv D]

nem, cum non fuerint in Confeffione manifeftata

den t

(ethfi

ea, qua erant manifeftanda

: ita Rofignol. Gobat.

& alit.

CAS.1ll. Paterfamilias non mittit filios (uos ad Do-

&rinam Chriftianatn , & Parochus non curat , ut mit«

E

tantur; unde Filii debita carent notitia M

yfterio-

ius oj

rum Fidei. Q

. Quis eorum teneatur reddere ratio-

nem dé animabus puerorum.

us 3

Refpondeo utrumque, Ratio eft, quia Parentes non

f none

fet ad ff

tantum filios genuiffe, illosque alere contenti effe

TEU

debent ex /. fi quis a liberis, fed onera omnia,

qua: ad parentes incumbunt, explere debent, in-

ter quae praecipuum eft, filios in fpiritualibus, . &

TM

maxime neceffariis ad falutem iuftruere vel per

meeh'.ï'ï

fe, vel ísltem peralios idoneos; Parochi tenen-

dl r*

tur.oves fuas paícere,

& maxime parvulos fpe-

cialiter indigentes , ut quis eis Doctrinze Chriffia-

j, qu

ym not te:i'

nz panem írangat. Hoc autem dato, quis non

cipidts f

videt in cafu tum Patremfamilias non mittentem

acramdt

filios fuos ad Doctrinam Chriftianam , tum Paro-

ib

chum non curantem, ut mittantur, teneri reddere

rationem de animabus puerorum, fi ex eorum defi-

ol M

j

dia filii careant debita m

a COEW

"

yfieriorum fidei notitia;

pl

T UA

v2e huic Pattifamilias !

vaeh

uic Parocho! quia in aie

judiciiin eos vertetur illud

Jeremize: Parvulipetie-

; & uwi,ü

M

vunt pauem , 62 nonerat , quifrangeretzis. Ita com-

fittoy i

pen

D

muniter cum Lezana part. 8.£om. z. difp.6.quaeft, 12.

j

x

MENSE S$UNIIL

( 02

; [e

yd&

amr

CAS. I. 1

N füpradi&o Brevi conceditur Confeffa-

d m

rio ele&o facultas Titium abfolvendi ab

TL

Inceftu in

primo affinitatis gradu commiffo ob co«

c at

pulam cu

d

uabus Sororibus Berta, & Francifca.,

li

Q. Primo,

an, fi

à

g M

Titius nolit frui beneficio difpen-

gipe

(iti!

fationis füper im

pedimentum , poffit fimplex Con-

[j

4

feffarius illüum di

re&te abfolvere.

TA

f

d

efpondeo negative..

-Ratio eft, quia ceffante caufa

jj 0

finali mandati, ce

f Vaw'

flat 8; effeCtus , cap. fi pau)ïwr

Xoo CaAsus Coüscmunm

de prab. in G. haec autem ceffat in cafu, etenim

Cum

caufafinalis , & quidem totalis, cur facra Poeni-

fali

T0v

tentiaria det poteitatem abfolvendi ab inceftibus,

abfo

qui ab ordinario fupponuntur refervati, eft, ut

poenitens beneficio difpenfationis ineat de novo

p

matrimonium digne, & liber ab omni culpa, ut

patebit Breve confideranti; ergo cum nolit ma-

trimonium inire, quod per facram Poenitentiariam

finaliter intenditur, ceffat, tanquam effectus, fa-

(AS, I.(

cultas illum ab inceftibus refervatis abfolvendi.

CAS. II. Q. fecundo, an, fi differatur difpenfatio-

hi li

0 (

nis executio per fex menfes, poffit fimplex Con-

Qllalis [

feffarius Titium direCte abfolvere ab Inceftibus in-

[

terea commiflis.

E

x

Refpondeo, velcaufa talis dilationis fuit legitimum

impedimentum, velfraus, & dolus; fi primum,

tünjl

affirmative, eo quia illaclaufala; liac vice ab/olvas,

li |

Ti

quz apponitur in Brevi, utpote gratia liberaliter

li

concefía a potente illam concedere , non ita coaré&tat

|

Tétjs

procul dubio facultatem ad peccata ante conceflio-

u&ïcus

nem commiffa, quin etiam ad committenda ex-

v

Denty

tendi poffit, intra tamen certum tempus, quod

fufficiat ad verificanda moraliter illa verba ftac vitt

(it hj

uod tempus íane erit fex menfium fpatium ,

UFFCL f

caufa dilationis fuit legitimum impedimentum: i

Mietg i

M IT

fecundum, negative, quia fraus & dolus non de:

bent patrocinari,

fecus poffet talis facultas per

MW

annos, & annos protrahi contra mente

m facrae

d

Pcenitentiariz. Ita cum Lugo de poen. difp, 20.

t

fe&. 8. num. 126.

TR

DT

CAS. I1I. Q. tertio; an, fi per annos differatur di-

fpenfationis executio, & novos Titius non com-

QUàm f

Uif €0]

miferit Inceftus, valida erit difpenfatio.

Al de j

Ratio defumitur ex eodem

Refpondeo affirmative.

L

Lugo loc. cit. ícilicet, quia ad verificanda illa

fm, [

l

verba fiac vice fafficit, vel quod tempus abfolutio-

nis non longe a conceffione diftet, vel quod le-

rpondeo,

itima caufa differendi intercedat, vel quod abfo-

E I

lutio fit de peccatis narratis, '& non aliis novis »

Wl'l]m j

cum

]

;

Mews& Jurrr.

1OoI

3

fu, d

cum hoc modo verificarentur illa verba, /c vice,

facn P.

ratione materiz, quz eífet eadem : fiergo Titius

novos non commifit inceftus, poteft a comimiffis

p il

äün E&I;

abfolvi, & fic frui beneficio difpeníationis , licet

eat t t

per annos fuiffet dilata difpenfationis executio.

j c !

m noit

ATENSE g ULAL

vifetbrt

Um in fupfadi&ö Brevi legantur etiam

eHE&BSJ !

CAS. T. C

hz duz Clautule z Titio pro tam enov-

ibfolveti

snis libidinis exce[fu injunfa pomnitentia falutari, €9

difpeii

alia, quz de jure fuerint injungeuda... Q. primo,

mplex «

qualis in praxi eflet Titio a Gonfeflario poeniten-

tia imponenda.

xceftibi

Refpondeo in praxi Titio pro tam enormis libidinis

exceffu poenitentiam effe imponendam attentis cir-

x g

cuinftantiis conditionis, fexus, & cetatis ipfins;

hr

TT

[

e

uia ízpe poenitentia, guze eft gravis refpectu

nis, vel infirmi, velnobilis, eft levis refpectu

st lo

juvenis, fani, &ignobilis ; Quare fi Titius effet

yonita i

ufticus, fanus, juvenis, fed pauper, qui viCctum

aue o

laboribus fuis fibi compararet, vel imponi poffet

,mmïtteuüf*

poenitentia falutaris, ut per tres menfes quinde-

teIDPUSI M

Cim Pater, & Ave extenfis brachiis qnotidie re-

ul

citaret. Si vero effet Rufticus juvenis, fanus, fed

] (þaf!'um J

habens.in bonis, ei imponendum effet jejunium

jgett

femel qualibet hebdomada, & eleemo(yna fuo fta-

Qs ^

tuiproportionata, Si vero effet fenex , & mifer,

j me [

ei poffet injungi recitatio tertize partis Rofarii per

g *

tres menfes tribus diebus cujuslibet hebdomadze,

[: !

& fic diverfimode juxta diverías circumftantias, ita

ut tamen poenitentia fit gravior , fi deli£&tum num-

TU

fuit confeffum.

quam fuit in confeffione expo(itum; levior, fijam

f

jUS nj

Íta cum citat. Tibur. Navar, Go-

bat de. mat. tr. 5. fe&. 4. cap. 37.

jfato

CAS. 1I. Q. fecundo, quid importet fecunda clau-

gt

re ld

fula, a//a, qug de jure fuevint injungenda.

yer

"

7 usil

j

Refpondeo, talem claufülam importare, injungendas

d

"

effe alias pcenitentias juxta naturam aliorum pec-

g Q^

catorum in confeffione expofitarum, . ita ut j poe-

j 1l

3

nitens

^

10

X

CasUs CowscrgzNTUE

nitens detraxilet, vel fürtum. commififfet, ultra

vilt,

obligationes reftitutionis famae , vel rei, eíletim-

ls

ponenda etiam peenitentia talibus delictis propor-

teti

tionata. Ita cum mox cit. DD.

fili

CAS. TIT. Petrus, velle fe fequenti nofte equum

d

vicini fai furari, parrat Sejo amico. quiait: Fa-

Xem .

Ti

cilius ^ft eguum furavi tempore Miffz , quo etiam

vetis

canes abfunt: quo audito ,. Petrüs- tempore Miffze

equum furatur.

QO. An, non reftituente P

eþro ,

wífen

Sejus ad equi reftitutionem teneatur.

tinil

Refpondeo teneri, Ratio eft, quis ficuti, ut docet

Molina, qui parato furari poft o&to dies fuadet fu-

rarihodie , tenetur refituere, non reftituente illo,

Il

qui rem aceepit, cum fit.vera caufa efficax t

i

UM

furti, quia fur intra o&to dies potuiffet im;

",

velmutare voluntatem ; itatenetur in ca(u a

icus,

propter eandem rationem ,

non reftituente fare,

fhum

liaty

equum Domino reftitnere; fuit enim caufa, ut iaii

elfon.

tempore Petrus fecurius furtum commiferit, a quo

to ef

potuiffet no&cturno tempore impediri.

das

U n

il

MENSE AUGUSI

»'.'Ilim

N fupradicto Brevi legitur, prafeutibus

Rnj

CAS. I. I

laniatis fub poema excommunicatiounis. Q.

ilter

Yotn

primo, anidem eífet Literas comburere.

D

CAS. II. Q. fecundo , anfufficeret auferre figillum.

2

CAS. III. Q. tertio, an fatis eífet illas lacerare per

Ti

E

medium , licet adhuc commode legipoffent a quo-

N

Tüm

cumque.

Ad I. II. & III. Refpondeo affirmative, Ratio om-

)ifi:e,

tbond

nium eft, quia finis facrze Pcenitentiariz talem

ii

claufulam apponentis eft, nelitterze obtentze pro-

fint in foro externo; hic autem finis optime ha-

li

betur omnibus modis enarratis, nam combuftio ad

lr

Üontng

talem effeCtum plus eíft , quam literarum laniatio ;

Ptl

laceratio per medium illas inutiles reddit, f

icuti ip

praxi nullius roboris eft fcriptura per medium di-

n d

*

vifa ,

tmnem

1

"

MEst* Avausri.

103

ilet, d

vifa, licet commode legi poffet ; ablatio figilli ab

, eliti

ilis omne robur tollit, cum literz facrae Poeni-

Glis poyt

tentizrie , nonnififigillo munita, habeant Apo-

ftolicarum Literarum valorem; quare illas laceran-

do per médium, comburendo, figillo fpoliando ,

offe «t

qui aiti

idem fuit quoad finem intentum , ac illas laniare ;

in legibus enim intelligendis non grammaticalibus

, qui

verbis eft adhzerendum , fed intentioni legislatoris

ipote Mi

infiftendum.

Ita La Croix, &alii Doctores talem

ente D

elaufülam explicantes.

ti, ut ou

$ iuadegï

MENSE SEPTEMBR]S.

(

L

Upradi&tum Breve poft executionem non

et 1

CAS. I. S

fuit a Confeflario laniatum ,

vel combu-

a 'a".r: :

ftum, vellaceratum per medium, velfigillo fpo-

Qu

h

liatum. Q. An fubfiftat difpeníatio.

n

Refpondeo cum Rofignol. loc. cit. affirmative. Ra-

niixiuP

tio eft, quia mens facrae Poenitentiarize illas par-

]

ticulas, pra/entibus laniatis , apponentis , fuit uni-

ce, ne literz fuffragentur in foro externo , uti

colligitur ex sliis particdlis, inforo judiciario nul-

latenus fuffragentur , ad intercludendam viam , quae

8l

j

avtiquitus vigebat, ut per exhibitionem hujusmo-

! ijtl

di literarum fatis probaretur difpenfatio ; non ve-

ial

romensíuit, ut literis non laniatis nulla effet di-

tefer

fpenfatio , unde quoad fui valorem fabfifterent.

li

CAS. lL. Petrus tradidit Cajo pecora centam z i-

matacum pa&to, ut quandocumque illa reftituerit,

s henttf

ad eamdem zeflimationem reftituat, & interea eo-

poil'cnt i gï

rum fru&tus, &lana zequaliter dividantur. Q. An

licite.

Refpondeo negative. Ratio eft, quia etiam in con-

e

yo?

niti

4f

tra&tu focietatis animalium capitale ftare debet pe-

PV

riculo apponentis , niii periculum in totum , vel

p

in partem reje&um fuerit in alterum per novum

q

Nid

j

WL

contra&tum sffecurationis, fa&ta gravaminis com-

penfatione, ut omnes docent; at in cafü capitale

f IIMU

non ftaret periculo apponentis, quia Cajus obliga-

Idl /

fmltï'

eliit

tionem haberet reftituendi pretium pecudnm juxta

eeiti-

[]/]

4

104 Casus CousciEeNTIE

zeftimationem, quam habebant tempore traditionis,

100

& decrementum pretii, (i quod effet, non fpe&a-

Ti

ret ad Petrum, unde falvum femper effet capitale;

deli

ex altera parte periculum decrementi pretii non

u

effet rejeé&tum in Cajum per novum contractum,

Dutd

facta gravaminis compenfatione , quia lucrüm pe-

ln

cudum effet zequaliter dividendum ,' quod przeftan-

Til

dum effet vi fimplicis contractus focietatis, unde

qua e

nate &c.

contraétus fuit illicite initus. Ita cum Lugo, Og-

ylii

il

CAS. llI. Uxor conceffit Marito votüm caítitatis

Ti n

emittere, eoque emiífo, illi adhuc petenti debitum

(nos j

conceífit: modo dubitat, an fuerit Viri peccato

teriid

cooperata. Q. dubii folutio..

& part

Yi

Refpondeo, probabilius negative. Ratioeft, quia li.

Dodo.

cite uxor póteft reddere debitum viro illicite pe-

tenti folum propter circumftantiam fe tenentem ex

yran

parte perfonze, cujusmodieft votum in eafü ;; nam

tem (

üüfl

ficuti, data tali vovendi facultate, licite poteft

guri

Uxor petere, ita & reddere-absque cooperatione

ad viri peccatum, illud folum permittendo, quia

Y o

dat operam rei licitze ex párte actus, ad quem

i y

vir adhuc habet jus, cum per votum illud non

ib

filt

amiferit, ficuti non amifit dominium in corpus

Uxoris per matrimonium acquifitum; quo jure ad-

w

huc pofito ex parte viri, fequitur uxorem non

Wt

efle exemptam ab obligatione reddendi, & fic in

M

tali redditione viri peccato non cooperatara. Quod

fi vir per emiffionem voti de confenfü uxoris in-

D

tendiffet illi remittere obligationem reddendi, hcc-

i.

ue ei manifeftaffet, tunc certo peccaret redden-

tün,

Yal

9, & effet peccato viri cooperata, 1ta Palauf.

Bonac. de Mat. q. 4. p. 3. num. g..

( 1m

Vi

JIENSE OCTOBRIS

RUs |

ätgm [

Egitur tandem in toties: citato Brevi,

BY

CAS.I.I

-^ cum ut de null

tiovetur Berta,

itate prioris confenfus cer-

"ii

ita tamen caute , ut. Titii delittum

N

son detegatur, tum ut inter fe Titius, €8 Bertade

4070

um

*

E

MwsE Ocronnis.

105

: traditts

swovo contrahant. Q.primo, quid agendum fit, fi

tot f

nequeat dete

deli&ctum.

gi nullitas confenfus, guin detegatur

jet cylt

i prea

Refpondeo cum Portel. & Lezana, ut minimum effe

conttu

neceffarium, partem coníciam nullitatis matrimo-

nii rogare infciam , ut fi forte confenfus matrimo-

a lüttisy

1od pret

nialis ab initio fuiffet nullus, denuo confentiat,

o[atis, t

quia ex uga parte nontenetur Titiüs detegere tur-

pitudinem fuam, ut ex verbis etiam colligitur; ex

lag

alia parte, cum totus antecedens contractus fne-

m ciltü

rit nullus quoad totum actum, utpote inter per-

nti debl

fonas inhabiles , neceffario ad talem contrattum

firi pect

revalidandum requiritur novus confenfus legitimus

ex parte utriusque, qui numquam haberi poterit,

nifi parti infcize nullitas prioris confenfus aliquo

&,.Q:J.'J

tl

modo innotefcat, cum nil poffit effe volitum quin

pracognitum ; unde ut minime neceffarium eft par-

e tehenlt

tem confciam rogare infciam ut fupra.

Quod

v ciny d

fi neque hoc minimum haberi poffit, quin dete-

, lii p

gatur deli&tum, vivere debent, utífrater, & fo-

] cgopefä'iï

ror, cum nunquam haberetur confenfüs. : Contra-

vitendo (

g d v

rium poífe in praxi obfervari docent plures DD.

an bene & cohzerenter literis facree Poenitentiarize

/

yan ii

judicent alii.

jm 05

CAS. II. Q. fecundo, an debeant denuo contrahere

; U

coram Parocho, & Teftibus.

i [ qm W

j

j &

il

"

ondeonegative, tum quia hoc clare conftat ex

m V

"

l

ü

S Brevis particulis nul/is his teflibus adhibitis,

9 uxoti

tum quia, cum impedimentum fupfonatnr occul-

r

jnl

tum, matrimonium in facie Ecclefiz; haberetur

validum, licet nullum effet in foro conícientize.

a f

j

CAS. 1II. Sacerdos , urgente neceffitate celebrandi,

non habens copiam Confeffarii jurisdiCctionem ha-

bentis in refervata, quibus obnoxius eft, folum

Ji

aCum contritionis Miílze facrificio przemifit, Q.

Àn peccaverit,

eiut W

!

Refpondeo, vel Sacerdos efat obnoxius tantum le-

(tj

^i

thalibus refervatis, vel etiam non refervatis: fi

Ti d

ö Bgf:

primum, affirmative, faltem fpeculative loquendo,

eo

j

2

106 . Casus CoNsCIENTLE

eo quod ex una parte non habeat copiam confeffa-

jf

rii, cum füpponatur nullum adfuiffe Confeffa-

[l

rium privilegiatum, qui eft Confeffarius pro re-

Tub d

fervatis, ex alia parte non tenebatur vel venialia

Qu btn

ii

vel lethalia alias confeffa confiteri, ut ab his di-—

BIN

reCte, & a refetvatis indireCte abfolveretur; un-

de, przmiífo aCtu contritionis, licite potuit ce-

Teonin

lebrare, faltem fpeculative loquendo* dico fpeca-

tüc fj

lative, quia cum in praxi non adeo facile fit con-

li;tmq

tritionem elicere, practice videretur quaedam pra-

pudt i

fuümptio decontritione, pofito alio medio faciliori,

Atiline

puta confeffione venialium , ita cum Suar. difp.

Tirmitoy

23. de poenit. fe&t. 2.

Si vero fecundum dicatut,

negative, quia tenebatur tunc fervare divinum

n

Vi

receptum a Tridentino his verbis expreffum:

pios,

ANullus fibi coufcius peccati mortalis, quantumvis fibi

Qüett

contritus videatur , absque premiffa facramentali

Atoch

confeffioue ad facram Euchariftiam accedere debet :

unde tale praeceptum non fervando , ut poterat,

db dojo

olorg

cum (aüpponantur Confeffarii fimplices , illicite fe

Ym (

geffiffet. Ita cum cit. Suar. difp.66. fect. 4.

t d

JMENSE NOVEMBRIS.

(

ürir l

CAS. T. P

Etrus in ludo alearum lucrum reportat,

Mpondeo:

eo quia infpicit chattas alterius ex fola

m&gt ;

illius negligentia , vel eas didicit. nofcere inter

Ws

ludendum, licet nullo modo fignaverit.

Q. An

teneatur lucrum reftituere.

Wi

WM

Refpondeo cum Lugo, & Giribal. negative. Ratio

lii

eft, quia alterius chartas infpicere ex fola adver-

fïä:'iica

farii negligentia, & eas inter ludendum nofcere,

Tiéjetr

nullo habito figno, non fünt fraudes, vi quarum

lle]lo.

lucrum reportatum, vel damnum illatum quis te-

fritiom]

neatur reítituere, ficuti effent arte fe componere

ad contrarii chartas infpiciendas, vel aliqua nota

fignare; fed potius indnftrize vocantur communi

T

]udentíum confüetudine approbatze, quae ludi con-

tractum non vitiant.

CAS. ITI. Juvenis annos natus duodecim, cum at-

b

borem afcendiffet ad nuces furandum , & plures

Tf

) m

£

MeNske NovEMnnis.

IC7

m tl

jam in finu abfconditas haberet, cecidit, & per

f& Cuii

cafüm »sdeo fuit fenfibus deftitutus ,

ut obierit ,

àriüs jv

nullo dato doloris fipho , 'ei tamen a Parocho ,

qui ftatim accefferat, abfolutione fub conditione

rv

üt at

impertita. Q. Primo, an bene fe gefferit Parochus,

illum abfolvendo.

lveretini

ite p

Refpondeo affirmative, tum quia difficile eft tale fur-

j d

facllt

tum fuiffegrave, cum nuces fintres parvi momen-

ti; tum quia, etiam füppofita gravitate culpaze, non

rquadiny

poteft inferri per tale delictnm juvenem illum non

edio fa.

Chriftiane vixiffe, quo fundamento forte tollere-

n Sur d

tur rationabilis przefumptio de dolore

.

5

uia ad judi-

dom dittt

*

e

s d

candum non Chriftiane quempiam vixi

, non fuffi-

cit unicus, velduplex culpabilis actus , fed multi-

$ mxeüpl

plices, & continusti requiruntur , quifüpponi ne-

at

queunt in juvene annorum duodecim ; unde habuit

d

Parochus fundamentum rationabilis pra»furoptionis

qudm d

de dolore, vi cujus docent, plures & graviffimi

. pt pot

Doé&torumin hisce cafibus impertiri poffe abfolutio-

, ilict

nem füb conditione; quare bene fe geffiffe Paro-

um

chum dicendum eft.

CAS. III. Q. fecundo, an ille juvenis fit fepelien-

M

dus in loco facro.

eun t

Refpondeoaffirmative, tumquia, utdi&ctum eft, non

me,igseh'.*f

conítat graviter peccaffe ,

tum quia etiam data

gtavitate non conítaret fuiffe notorium peccatorem;

gt

tum quia, licet hoc conftaret, cum fuerit füb con-

Ve[if, |

ditione abfolutus, & bene, fecundum probabi-

l6

liffimam fententiam , non poffet ei denegari Eccle-

)gat

x

foi

j

i

fiaftica fepultura; hac enim ex lege fynod. folum

meretrices in odium criminis, & decedentes in

; hm

duello privantur, quamvis ante mortem figna con-

s U

tritionis oftenderint.

puoo t

114

gig

MENSE DECEMBRIS.

nir?

j

[ h

Ulier vocat proprium Confeffarinm in do-

CAS. T. M

mum füam, ex caufa Confeffionis di-

v

t

fparatæ D f

[3

r

d Confeflarlus ipfa occafione eam ad

tur-

"

u

108 Casus CoNwscrEeNTIX

hd

turpiafollicitat, Q. Anfit denunciandus vi Bulle

Gregorii XV.

h

Refpondeo neggtive.' Ratio eft, quia nulla claufula in

Conftitutione Gregoriana contenta in cafu violatur,

& fignanter (in quo unice effe poteft difficultas )

autly pratextu Confeffionis, quia nullum przeceffit

confeffionis velamen, aut ly occafione confeffiouis,

(45.1

quia nulla przceffit caufa confeffionis invitatio , ita

yitur

cum Puteob. de poenit. q. 5. art. 9. n.

finem citante Bordonum.

$

24. -v"erfus

lir n

( (

CAS. II. Faber lignarius ad mortem vulneratus, re-

bonis

mittit vulneratori fuo & injuriam, & damna, qu&

15 68

inde familize fequuntur.

JAn Filii, mortuo Pa-

Atb

W.

tre, poffint

petere ab (l)c'cixfore damnorum com.

penfationem.

j

r

Refpondeo affirmative. Ratio eft, quia jüs ad compen-

&t

fatiornem damnorum, quae familize in cafu fequun-

ptiori

tur, non acquiritur occifo, nec ab ipfo derivaturin

filios, fed iminediate acquiritur filiis, quorum jus

f (

lafüm eft; filii enim jus habent, ut a Patre alan-

UET

tifore

tur, hinc ne eis ab aliquo alimenta impediantur:

unde Pater non potuit de tali jure filiis acquifito di-

(

?D.HEII

fponere, ficque licite filii poffunt ab occifore petere

damnorum compenfationem. Itacum Lug. de juft.

fio

rj

difp. 4. fe&. 3. n. 63.

M)hta

CAS. III. Paulus, cum poffet impedire furtum, &

Vl

damnum vicino füo inferendum , non impedivit,

CT

accepta pecunia, ut taceret. Q. Utrum acceptam

matio,

pecuniam poffit retinere.

frilri

fnj

Refpondeo affirmative. Ratio eft, quia ficuti Paulus

DIf i

potuiffet illam retinere ob alia onera, ita ob fer-

vandum filentium tempore, quo furtum committe-

Titoe [

batur; licet enim peccaverit tacendo, illa tamen

Ál

culpabilis omiffio erat pretio zeftimabilis, unde po-

i [

teft acceptam pecuniam retinere, nifi & ipía elfet

Afl

furtiva, quia tunc clamaret ad Dominum, ita

Camrah.

communiter,

&ïmitm

lm toi

AÁn-

m [

»

— MENsE JANvARr:.

109

ERE SSIPSRON

OR VAE

.....

L.

uubo 4e&dede d

,*.g.g*.ig dedteodie i d d

T

......

M

la lu

ANNO MDCCXXKXVIL .

afü vl

- difii

MENSE S4NUARIIL

üm præ:zf

CAS. I. S

Acerdos poft Miffze celebrationem ad Sa-

nf

criftiam reverfüs, certo cognofcens non

nvitat!

- vinum, .fed aquam confecraffe, dubitat, an tenea-

a 24 *

tur per vini confecrationem defectum fupplere.

Q. Quid dicendum.

pettti, !

Refpondeo non teneri ,

ita cum Suar. in

. difp.

85. fe&. x. Gobat. tom. z. tr. 3. caf. 2

n

GT.

i t

Brortt

"'amb, de Sacrif. Miffze. lib. 2. cap. 8. S. 5. num. 6.

yrum C

Ratio eft, quia, Sacerdote ad Sacriftiam reverfo,

jam Miffa omnino effet abfoluta, unde nova confe-

cratio non effet reintegratio primi Sacrificii, quia

galcott?

effet aCtio omnino moraliter diftin&ta, qua cum

Tuo

prtiori non conjungeretur, ficuti uniretur, fi de-

» deriiti

fe&tu detecto ad Altare, tunc nova fieret vini

j WW

confecratio.

4Die?

Neque hzc unio moralis haberetur

ratione continuationis temporis, ut praetendit

i edia.iï

Tannerus, ex quo immediate poft ingreffum in Sa-

í ggquimï

criftiam error detegeretur; nam moralis conjun-

sfore

€tio actionis non: habetur a tempore, fed exiis

jp )

omnibus, quze Miffam conftituunt, quae cum effent

abfolnta, non unirentur moraliter cum nova vini

confecratione.

fortum

y i

CAS.1I. Titius non confirmatus tenuit in confir-

matione Petrum filium Bertze, cum qua, vidua faCta,

ym a

matrimonium inivit. Q. An valide.

Refpondeo probabilius affirmative. Ratio eft, quia

LA

TÀ

ger cap. in Baptif. de confecv. dift. 4. ita non confir-

Vi

matus eft exclufus a Patrino Confirmationis , ac

[

JH

Infidelis; fed hic per omnes eft exclufüs nedum

i

uoad licitum, -fed etiam quoad validum ufum

lis; unde'

atrini, ergo & ille, unde per incapacitatem ad

&

j o

contrahendam cognatíonem fpiritualem in Con-

firmatione, in hac Titius tenendo filium Bertze nul-

mmum [

lum contraxit impedimentum dirimens matrimo-

cque

An

nium conttahibile inter inum & Bertam, fi

oc

110 Casus CowscrENTIX

hoc inito, ex hoc capite invalidum non eft cenfen-

cedir

pedin

dum. ltaGloff.indiéto cap. de Baptif. Sanch. Gi-

rib. de Confeffione contra La Croix,

& plures

qetim

alios non im

probabiliter oppofitum füftinentes.

qua

CAS. III. Parochus non habens reditus nédnma Con-

[

cilio taxatos, fed nec íufficientes ad congrue fe

det

Y

füftentandum, non applicat diebtus feftis Sacrificium

den

pro populo. Q. An fit tutusiu confcientia.

efpondeo negative.

Ratio eruitur ex facrze Con-

Qs

". gregationis Decretis toties repetitis, & fpeciali-

Tenle

ter ex illis fub die 8. Februarii j1716. & die 19.

lihn,

Januarii 1734. in quorum primo propofito dubio, an

ten]e

non habeutes congruam teneantur applicare Miffam

luttj

pro populo faltem diebus feflis, ita ut fimt cogendi in

ceafu

c. refpondit afirmative , cenfuitque , danda

WVi

Jeth

e[Je decveta alias de ve edita : in fecundo , propofito

Qüàm

eodem dubio de Parochis Caftri Romani, Porcilia-

tem |

ni, & Decim2e, qui nihilapopulo, recipiunt, cum

id, quod habent, a Dominis Caftrorum confequan-

Atf

tur, refpondit, feneri.

Nec obttat, infüfficientia

Tendor

redituum ad fe fuftentandos; nam ficuti non ob-

Tüllm

Mb n

ftat hac ratio , qui acceptans ftipendium minus

congruum pro celebratione Miflarum, teneatur tot

QUs (s

Miflas celebrare, quotpromifit, ut ex Deécreto fa-

Af

crze Congregationis tenetur, ita nec obítat, ut

I d

lfs

Petrus acceptans Ecclefiam , cujus reditus ad fu-

ftentstionem non fufficiunt , nonteneatur diebus fe-

"gt

ftis Miffam pro populo

QU

militat eadem ratio.

applicare., utrobique enim

RU

ld

.

A dubiw

MENSE FEBRUAKIILI

l!!'ü[,fM

Ptf [ 1

Btenta a Titio füper impedimentum cri-

Ht ij

CAS. I. O

minis difpenfatione ad v2lidum cum Ber-

PU f

Ti

ta matrimonium ineundum , dubitatur, an pro vali-

ditate matrimonii Berta talis impedimenti confcia

Ti

debeat & ipfa pro difpenfatione ad facram Poeniten-

1

UT

tiariam recurrere. Q. Quid dicendum.

144, ]

Refpondeo negative. Ratio, quia, quando in mate-

l

mx )

ria de contrahendo Literze faerze Poenitentiarize con-

"ftinigt

ce-

MeNsE FEBRUARH.

III

ceduntür uni parti, poffunt etiam alteri parti im-

el s

N

pedimenti confcie fuffragari, cum non ftet im-

pedimentum eífe füblatum quoad unam, & non

, &pe

quoad alteram, quare absque novo recurfu Berta

]nertas,

confcia difpenfationis a Titio obtentze poterit vali-

o (t

cuge/

de cum ipfo matrimonium inire , iia cum Tib,

Ms

Navar in 1.

de matrim.

p. de difp. matrim. & tþeo Rofign.

t

ftera o

CAS. T. Parocho defertür puer vix natus, (;ujus pa-

& fe

[

rentes ignorantur, habens collo appenfam char-

& dei

tulam, in qua legitur fuiffe baptizatum, eique no-

o dübin!

men Petri impofitum.. Q. An Parochns poffit, & de-

qe Aj

beat talem puerum fub conditione rebaptizare

| mg'ftzd[«

Refpondeo, Parochum teneri prius inquirere, an va-

,

leat habere notitiam illius, qui fchedulam fcripfit,

r

quam fi habere nequeat, poteft, & tenetur infan-

, Pt

tem füb hac conditione bzptizare /i non es bapti-

cipilll]tr Lj

zatus &c. quia deeft probatio ad moraliter certo cre-

yconfeq

dendum , infantem fuiffe baptizatum; fiyero habet

nfofiient

notitiam fcriptoris, & hic fit fidedignus, nec de-

"TOU

bet, nec poteft illum fub conditione baptizare ,

du !

quia ficuti dicto unius fide digni probatur coilatio

teneatnrï

baptismatis , ut ex can. pueros 110. €9 can. itaque

xDeret

i12. de confecr. difl. 4. ita per fchedulam taliter

s alb

qualificatam moraliter certo credendum eft infan-

us*

tem fuiffe baptizatum ; Quod fi fcriptor non fit fide

yr i

dignus, debetita fe gerere,, acfinulla fchedulaha-

yiqe v

beretur; Conftat hoc totum. tum ex Concilio a.

Mediol. füb S. Carolo, tum ex quo Sac. Congreg.

ad dubium propofitum : Quomodo fe gerere debeat

Parochus S. Spiritus i« Saxia, in collatione baptis-

T

matisinfautibus, gui ad Archihofpitale deferantur ,

Jive iidem habeant [chedulam de baptismo leflantem ,

dim

m

m

five non habeaut , €9 etiam fi ex colore, €? cmteris

1dumü]nnv

g

corporis qualitatibus deprehendatur eosdem e[fe con-

"

flitutos in &tate [ex , aut decem menfum , vel etiam

jmu

u

uuius anni cum dimidio : refpondit die 15. Januarii

1724. £[/e baptizandos fub conditione in onmibus cafi-

uramW

bus expofitis juxta inflruGionemz Infiruttio efl , quod

n

excipiatur a baptismo fub conditione cafus /chedula,

u

qua

112 Casus CowscimwTUE

pet

qua habeat certitudinem : ita legitur in Notificatio-

ton

ne Eminentifimi noftri in primo volumine fub'

num. $. contenta.

Q

CAS. IlI. Parochus videt Rufticos nullo impedi-

mento detentos Miffam audire ante januam, aut

IN

tro'i

feneftram Ecclefize, nec illos monet £eneri Eccle-

d

fiam ingredi. . Q. An peccet non monendo.

Íohi

Reípondeo negative. Ratio eft, quia ruftici e tali lo-

(

co Miffam audientes przecepto fatisfacerent; licet

enim non eflent in Ecclefia, tamen non effent ab

Rf

org1

Ecclefia fejun&ti, nec inter ipfos & Ecclefiam ali-

EU

qua interruptio haberetur, ut contingeret, fi inter

Mif

ipfos & Ecclefiam aliquid mediaret, ratione cujüs

bl

fejunctionis, & interruptionis plures merito dubi-

DT

tant, an exiftens in feneftra domus. fejunctze ab

Ecclefia fatisfaceret praecepto de audienda Miffa.

tise

9

Etenim in cafü Ruftici feneftra, vel januz Ec-

fiis,

clefi:e adhererent, quze funt partes Eccle(ize , &

vili

quidem aptze ad audiendum, vel videndum quid Sa-

d

cerdos agat in Miffa, unde non eífet, cur prza-

t

cepto non fatisfacerent; confequenter non appa-

51

ret, quomodo valeat peccare Parochus illos non

0

monendo teneri Ecclefiam ingredi, licet optimum

effet, fi ad ingreíffum in Ecclefiam Rufticos con-

li.

HiP'lfn

fuüleret: ita cum de Lugo difput. 22. num. 2. Girib.

fucu

tr. 8. de obferv. feft. c; 2. dub. 3. num. 24.

Ts

ls

Ti

MENSE MARTIL

bt

"i

CAS. I. P

Arochus cum apud non paucos DD. le-

to]la

giffet, poffe Confeffarium Jubilai tem-

ore ab h

zerefi abfolvere, anno praeterito tempore *

apti

]

ubilzei Titium tali crimine innodatum abfolvit.

teg bt

Q. Aninre potuiffet illam abfolvere.

j

Refpondeo negative. Ratio eft, quia licet antiquitus

ll-Iilfu:ol

affirmativa fententia non effet probabilitate defti-

Tibf

id

tuta, hodie eff abfolute improbabilis.propter op-

pofitam declarationem fub. Alex. VIT. die 23. Mar-

/i ebüptä

tii 1656. emanstam , quam quilibet videre poterit

frifgt

apud Matthacuc. de off.cur. Eccl. c. 2. , 18. Catd. -

Q^

Utl

,

]

MewseE MaARrTIT.

äng

ol

Petta ad. Confl. ZAlpoftolic. tom. 3. p. 180. Anaclet,

olumine &

tom. 5. juris Can. tit. 7. de lzreticis num. 405. & fi-

cuti de illa nequit dubitari, ita hodie non eft con-

troverfiz locus.

ul inpeé

g, $

CAS. II. Parochus habens nedum congruam, fedre-

teneri t

ditus valde congruam fuftentationem excedentes,

yendo.

folum diebus feftis applicat Sacrificium pro populo,

jci etll

Q. An fatisfaciat fuze obligationi.

erent; t

Refpondeo Affirmative. Ratio defumitur ex quo Sac.

o elfenti

ongr. die g. Februar. 176r. propofito dubio: am

pddomt

Parochi habentes pingues veditus tgneantur. quotidie

eret, U

Miffam applicare pro populo €2c. refpondit negative,

atione d

nihil aiiud addendo, ubi per ly negative clsre con-

merto Q

ftat tales Parochos non teneri Mifiam applicare pro

fjl

populo quotidie; nihil vero addendo, denotat ía-

diendà N'

ftis, ut czeteri Parochi ,

tis effe, ut illam applicent pro populo diebus fe-

jcut licet reditus fint

j| umug

fccle

valde pingues , fufficit ,

ut recitent Officium

jimquiao

Divinum, quod recitant alii habentes beneficium

, tit Yf

tecue.

* pot P

CAS. 1IT. Parochus, ad quem fuit delatus Infans ab

ys il

Obftetriee domibaptizatus, illum ftatim füb condi-

cet opti

tione rebaptizavit, hac motus ratione, quod de

RUQ'M [()

Baptifmo ab Obfítetrice collato femper dubitari

Qu ii

poteft. Q. An benefe gefferit, vel aliquam poe-

,

nam incurrerit.

Refpondeo, male fe geffiffe, & irregularitatem incur-

riffe. Ratio primze partis eft, quia non licet re-

[

baptizare füb conditione, nifi dubium füboriatur vel

s D

circa collationem, vel circa validitatem Baptismi

ubl[y ld

collati, quod dubium non habetur przcife,

ex quo

Baptifma fueritabObftetrice collatum, cum Obftetri-

od

li

ces poftdiligens examen approbatze, quales effe de-

iur ?

bentin hac

B

icecefi de mandato Eminentiffimi Archi-

epifcopi, validum valeant Baptifma conferre. Ra-

tio fecundze partis defümitur ex Catechif.Sacr.Conc.

ïceïi""qwf

abl

Trid. p. . de offic. baptifm. num. 57. ubi habetur:

sp ,

rebaptizantem puerum fiue debito examine, irregus

[ d

laritatis ponam contra vebaptizantes incuvrere,

v]def (

p)

[

" "ol

C /

P;

Lambertini quus Confc.

114. Casus CowscrENTUE

Debebat ergo Parochus prius indagare , an Obfte-

CNS,

trix effet ex approbatis, & fic (e ab(tinere a Ba-

Y«

ptismi, etiam conditionati , collatione ; an vero ex

d)

non approbatis, & fic obftetricem examinare, an

il

quze. Écclefia przecipit in. Baptismi collatione fer-

Wby

vaífet, vel non: fi fervaffet, 'non debebat illum

ullo modo baptizare : fi non fervaffet , debebat ab-

li

pjlb(

folute Infantem baptizare; fi tolum fuiffet dubium,

an illa fervaífet , debebat illi fub conditione Ba-

o

np:

ptismum conferre.

Ts

Qübq

MENSE APRILIS.

tireY

Ufticus, inftante Quadragefimali jeju-

CAS. I. R

nio, dubitat, an compleverit annum

21. adhibitaque diligentia, non poteft certior fieri.

Q. An teneatur jejunium fervare.

(

Refpondeo negative. Ratio eft , quia nemo obliga-

tur lege,. nili hzec illi fit fufficienter propofita; fe-

fs

cus , ut patet, eít in poffeffione libertatis; noneft

autem taliter propofita, quousque poft fufficientem

N, J

i

[:

diligentiam manet quis dubius, anlex fit illi im-

AL g(ü[

ij

pofita, nec ne; res itafe habet

quoad legem jeju-

Ti ]

nii relate ad Rufticum noftrum, ut ex terminis ca-

füs, ideoque non tenetur jejunii legem fervare

P SACL]Q

N

Suarez t. 5. in 3. p. difp. 4o. fect. g. n. 14. & tom, 3.

m 1

de retig. lib; 4. de. voto c. 5. n.

W

CAS. 1l. Parochus putat non ex debito, fed folum

ex quadam convenientia, & ad vitandam poenam

dl

duorum aureorum fe teneri Ecclefiam Matricem

li,

(en

adire, ut Fontis benedictioni afliftat. Q. An bene

Dofi

fentiat.

Refpondeo negative, Ratio eft, quia Parochi rurales

Drtm

tenentur adire Ecclefiam Matricem, ut Fontis be-

Lf

liten

nedi&tioni adfiftant, non preecife ad poenam pecu-

nizriam vitandam , aut ex quadam convenientia ,

I

fed ut pareant facrze Congregat. Conc. ita praeci-

i

ienti per füurn Decretum in una Savon. die 17.

$]

ülu,*n

N

ovembris 1691. ut refert Eminentimmus Petra

tom.3. pag. 53. num. 19.

Cand

CAS

t

MreNsE Marr.

II5

at (

CAS. TII. Parochus , quia lezitime impeditus adire

gert al

Ecclefiam Matricem nequit, utaffiftat Fontis bene-

anveod

di&tioni, perfamulum mittit Vicario Foraneo excu«

Qoitutà t

fationem. Q. An faciat fatis.

1

Refpondeo negative , cum XEminentiffimus Archie-

;ebit ln

pifcopus in fua Notificatio:

1? de benedictione Fon-

lebbiid

tis Baptif. quz in primo volumine eft p. in n. prze-

(

fet dUj

cipiat, Parochum legitime non impeditam adire Ec-

Jitiote

clefiam Matricem teneri, impedimenti caufa ju-

ftifichta, mittere alterum Sacerdotem , qui loco

ipfius Fontis baptistmalis benediétioni affittat: ex

$

quo clare conftat non fatis effe per famulum mit-

tere Vicario Foraneo impedimenkti excufationem.

fmyli &j

i um

MENSE MAIL

euior 1

Uficus'Pafchali tempore Euchariftiam,

yn

CAS. 1. PX

fumpfit in Ecclefia Metropolitana, &

r

fchedulam ibi obtentam Parocho fuo rurali often-

yis; *

dit, putans fic przecepto Pafchatis fatisfeciffe. Q.

jofcet

An fatisfecerit.

X fi llll ,«:'

Refpondeo nepative. ^Tum quia, fi ex Decreto Tn-

Jgem

noc. XI. 5. Febr, 1682. non fatisfaciunt preecepto

gtminis d

Pafchatis Euchariffiam fümentes Romze in Eccle-

m feté

fia S. Joan. Later. & S. Petri , ut aperte legi-

U

tur apud Pignatel. tom. 7. confult. 89. n. 18. ita

nec qui Bononic illam fümunt in Ecclefia Metro-

; M fO'F,

politana, nifi adfit Parochi, aut Vicarii genera-

um ?

lis, aut Emineptiffimi Archiepi(copi expreifa li-

; li

u

centia, qua» nec quidem füpponi poteft, cum op-

Qp

pofitum colligatur ex ejus Notificatione , quze in

rimo volumine fuüb n. 18. habetur, tum quia, ut

odl

ait Card. de Lugo, ficuti Ruftici absque fpeciali

licentia nequeunt matrimonium contrahere coram

y UP

n

pei

Parocho Ecclefize Metropolitanze , ita nec in hac

(

þnml

S(chale przcceptum adimplere.

T

CÁS.1I. Parochus ex Confeffione fciens famulum

,l

i

" d

fuum efle furem, claudit capfülas, quas prius non

fjj

M

claudebat , illonon utitur ad numerandas pecunias,

ficut utebatur. Q. An violet figillum.

Z

[-2.]

U

116 Casus CouscrENTUE

Refpondeo affirmative. Ratio eft, quia ex vi fcien-

tize Confeffionis efficeret, & omitteret, quodalias

na

non eifet facturus, vel omiffurus, cujus ratione

ho

confeffio famulo redderetur odioía, cum effet ta-

cite ilum exprobrare cum illius verecundia &

Refpo

eutí

rübore contra finem figilli facramentalis, qui fuit,

h

& eft, ne difficilem reddendo confeffionem, ab hac

fitr

fideles retraherentur, quod totum fane effet figil-

dl

Tum confeffionis violare. Lugo de poenit. D'ana

Qrfeft

p. 3. tr. 4. v. 76. quidquid dicant alii apud Leand,

q. 62.

idm :

opro

CAS. III.. Titius furatus eft Vitulum valoris 1o.,

lt

jllum educavit in Bovem valentem 20. , poftea pau-

N

latimdecrevitad r5. Q. Secundum quem valorem

yow

teneatur reftituere.

Vil

BOR

Refpondeo, teneri reftituere animal, fi adeft (ut

hoc

fupponitur) cum lucto ceífante, & damno emer-

Tedi

gente, fi quod occafione furti fecutum eft. Ratio

Cony

eft, quia Titius eft poffeffor malz fidei, hic au-

Tilis.

tem tenetur reftituere rem fi extat, & damna, fi

yoyf

qua fecuta fünt, compenfare; ergo Titius te-

nv

netur primo reftituere animal furto füblatum, cu-

! QU

juscunque valoris fit de prefenti, detra&is ex-

p

pentüis, quas Dominus feciffet, quia augmentum

vel decrementum valoris eft animali intrinfecum,

Rerpüïldu

quod in utilitatem, vel damnum Domini cedit, qui

x

At

nunquam animalis dominium arifit ; tenetur fecun-

do damnum Domino per furtum illatum compenfa-

"

re, confiderando valorem Bovis refpe&tive ad tem-

Tito

pus.quoillud vezdidiffet,quod uniceex circumftan-

D

tiis perfonze, officii, vel hujusmodi colligi poteft;

o

& fi his omnibus bene perpenfis res eflet adhuc

10

dubia, compenfandum eft damnum juxta valorem

D [qui

taxandum a prudentibus, & peritis in arte.

n

i, i

A

MENSE SUNIL

Videm

(

fah]m',

CAS. 1. P

Arochus, cujus reditus pingues funt,

-lli

Miffam traditam celebrandam die Domi-

qmbm

hj [

MeNse Juwr.

117

C vl ftà

, quotd

nica celebravit, dein intra hebdomadam pro popu-

jus ratin

lo obtulit Sacrificium. Q. An licite.

ib el£t

Refpondeo probabiliter affirmative. Ratio eft, quiafi-

a d

cuti Parochi habentes reditus pingues, ex diCtis

s, qiii

in Refponfione ad fecundum cafüm Martii, pari paf-

yem, d

fü currunt quoad applicationemSacrificii pro populo

ellet f2

enit, D

diebus feftis cum caeteris Parochis; ita pari paffu

currere debent

uoad libertatem applicandi Sacri-

pud La

ficium pro pop

ul

o die feriali, die fefto celebran-

0 pro eo, qui eis traderet eleemofynam; fedhanc

libertatem habent Parochi habentes reditus te-

jloris .

yofteaptt

nues, ut clare conftat ex refponfione ad dubium

n yultet

propofitum Sac. Cong. die 26. Jan. 1724. quam

videre non pigeat in

otificatione ab Eminentiffi-

mo,noftro edita die 14. Octob. 1732. Ergo, &

wl

hoc probabiliter facere poffunt Parochi hsbentes

reditus pingues.

Dico probabiliter, quia Sac.

mno 6T

TR

Cong, refponfum eft folum pro Parochis paupe-

dei- ia

ribus, de

( dunm Í

ropofito.

quibusþtanrtum fit mentio in dubio

1] Ti'iü lj

CAS.Il Parochus ad valvas Ecclefize Puerum re-

yliom, *

center natum videns absque ulla chartula collo ap-

dem&'is D

penía abfolute baptizavit. QO. Anbene.

gpment:

fu.

Refpondeo negative. Ratioeít, quia non eft abfolute

J d u

l

baptizandus infans, dequo certo moraliternon con-

ftat fuiffe baptizatum, ne Sacramentum periculo fru-

g Rol

ftrationis exponatur; hoc autem non conftabat de

, eom

Puero in cafü , eo quia licet commune fit his In-

jv

fantibus expofitis baptizatis teftimonium habere,

du

quo carebat infans praefens; tamen, quia fümus

vligip

in locis Chriftianorum, haberi poterat przefumptio

du

aliqua de Baptismo collato, ratione cujus non ha-

j

bebatur moralis certitudo de non collatione Rapti-

atl

fmi, & ideo non erat abfolute baptizandus ; hinc

effit,

Parochus taliter illum baptizando male fe

Videaturin confirmatione refolutionisDecretumci-

[

tatum in refponfione ad cafum fecundum Febcuarii.

CAS. III. Confeffarius cujusdam oppidi manifeftavit

5

quibusdam amicis in tali oppido gravia peccata pa-

udlepo

Re-

trari, Q. An absque iäil;i fra&tione.

IIS8

Casus CowscrENTUE

Refpondeo negative. Ratio eft, quia licet dubitentali-

lepet

qui, & alii magis communiter: negent Confeffa-

lique

rium frangere figillum talia manifeftando , fi aga-

hp

tur de ampla Civitste, & Dicecefl , quia fic nulli

£j

fieret injuria , nec eílet:periculum , ut aliqnis.in

inm ia

parriculari dignofceretur; tamen cum in praefen-

UE

ti fermo fit de Oppido, quod, ut plurimum , non

ia

eftlocus valde amplus, mec multum populatus ,

t

certum eft, Confelfarium manifeftantem in tali Op-

lj

pido gravia peccata patrari, frangere figillum Sa-

lil

crameutale, quia facile ex. tali locutione faltem

füfpicio contra famam particularium redundaret ,

ts p

Tüm n

quod füfficit ad figilli fraétionem : ita communiter

WA

cum Leand, de pæuit.— q. 3o. & 32.

Vf

Y

MENSE qQULII

fij;

Arochus cum quadam folum fufpicione

tepr

CAS. T. P

litis

legis prohibentis alienare bona Eccle(iz,

lttoc,

demum quamdam propria autoritate alienavit ad

Ecclefiam fuam reftaurandam , & ornandam. Q.

Tifun

An graviter peccaverit,

quy

& inciderit in poenas

D

Extravag. Zlnbitiofg &c,

lt

Refpondeo, graviter peccaffe, non tamen in poenas

lm q

incidiffe. Hatio eft, quia pofita füfpicione de exi-

VN

ftentia legis probibentis alienare bona Eccie(ize fta-

hu [

bilia propria auctoritate etiam ad Ecclefiam reftau-

bidg

randam. .Parochus tenebatt

"

x

rinquirere, num re-

LA

vera falislex extaret, & obliparet ; ad hoc enim

ij

obligat quxlibetlex eoipfo, quod deilla daturaliqua

üfpicio ; cum per talem fafpicionem erroneitas

1pet

CA$ ]

conícientiae nequeat effe invincibilis excufans a

peccato; unde taliter alienando füpradictam do-

Chfi&;

mum absque

Q f

previa inquifitione, ftante materia

hlem

;

gravi, qualis eft domus,

graviter peccat: quia

!

tamen per dictam fu

fpicionem haberi nequit in Pa-

V W

j

rocho praefümptio ,

& temeritas, quae legis no-

V

titiam fupponit,

utre

quiritur ad, incurrendas pce-

Quod

nas in citata Zxtrav.

Zimbitiofie contentas, cum

fint lat contra pteefüm

inüm

entes alienare &c, uc Bullam

Cidem

legen-

1

Mewsze ]ucrir.

119

dubl

legenti conftabit;ideo Paroclius , licet graviter de-

t at

liquerit, in foro tamen interno przediétas poenas

non incurrit.

do, lg

Suarez tom. 3. in 3. par. difp. 82.

nia fu.

fe&. 3. quoad primam cafus partem, quoad fecun-

t aligii

dam tom. 5. in 3. part. difp. 4. fe&. 5. num, 1.

Lin p

rimuto

CAS.II. Parochüs, cujus Ecclefia fita eft prope Ar-

chipresbyterslem, in qua Archipresbyter fpeciali

mit zl

pl

do&ttina; & fanctitate preditus omnibüs diebus fe-

ftis magno animarum fructu non unam , fed plures

-lglini

habet Conciones, non przedicat diebus feftis, pu-

jtire

Til

Jl

l

tans.inelius effe ad fuarum civium falutem , qua-

relitt.

tum numerus exiguus eft, has mittere zd audien-

conmit

dum Archipresbyterum. Q. An attentahac circum-

ftantia Parochus fit a peccato immunis.

Refpondeo negative. Ratio fümitur ex Tridentino

fell. 5, cap.2 dereform. ubi omnibus Parochis apet-

te przecipit Conciones habere diebus faltem Domi-

fniat

m (tlpit

7

nicis, &feftis folemnibus, tum etiam ex Conftitut.

ya f

Innoc. XIIL. pro regimine £cclefiarum pro regnis

al

Hifpsniarum edita, & a Bened. XILI. tanquam re-

Y

gula pro aliis Ordinariis confirmata, ubi'adductis

j in p

excufationibus , quibus Parochi Concionem non ha-

bentes culpam a fe amovere nituntur, & praefer«

ninye

tím, quia (oppetit copia aliorum babentium facras

Conciones in aliüis Ecclefiis , hzec habentur: /Ve

onelétt

ol

itaque fub inani , aliarumque fimiliwm excu/ationum

fiam rel

pratextutanta Chrifiang Reipublica pernicies firua-

tur , diftrifle pracipimus €2c. quare, cum Parochus

21

,. QU

d ho

W

in cafü dicto przcepto non fatisfaceret, non effet

m

a peccato immunis..

lda urai

]u

10

CAS. IIIL. Parochus, quiadocetpublice Do&rinam

2

Chriftianam, putat fatisfacere fuzeobligationi, li-

rad

cet fciat pluribus inter adítantes rudis minervae

talem

ublicam inftruttionem non füfficere ad fi-

(

[

dei rudimenta addifcenda. Q. An bene fentiat.

ao

yeqii

l-v

Refpondeo negative. Ratio eft, quia pofita fcientia ,

g Hb

uod pluribus ex adítantibus non fufficiat publiea

g

inftru&tio ad fidei rüdimenta addifcenda, per ac-

pentibn

cidens tenetur Parochus illos etiam privatim edo-

"Ti d

4

cere;

d

120

Casus CowscrENTIXx

cere; Si enim ad ipfum fpectat illis Sacramenta

Wefgor

sniniftrare, quórum capaces effe nequeunt, fi la-

qui

borentignorantia myfteriorum fidei, ut ex pro-

y

IY

pofitione 64. ab Innoc. Xl. damnata, fequifur te-

p

meri taliter fuos Parochianos inftruere, ut pra-

tio

diCtam vincant ignorantiam, & fic capaces fiant

10,

valide , & licitee Sacramentorum fufceptionis ,

nj

confequenter, fi pro illis publica non fufficiat in-

[2

ftru&io, etiam illos privatim edocere.

p

1ilj

MENSE AUGUSTI

p

fietün

tius pauper jam maturze zetatis elegit

i,

CAS. 1. TI

in Patrinum Confirmationis Paulum di-

vitem, a

quo ingentem fperat eleemofynam

Hs

uia Paulus eft vix 15. natus, obftat Parochus

tali elecioni, & quidem cum magna Titii triftitia.

C

Q. An bene fe gefferit Parochus.

Refpondeo affirmative, quia paruit mandato Eminen-

lzi

tiffimi Archiepifcopi, qui in fua Notificatione edi-

Aj

ta I

5. Septembris 1732. przecipit abfolute in Con-

Y

Yl

firmationi

s minifterio executioni demandari ,

quod

lia

in Concil. Med. 5. fuit fancitum,

& quantum fpe&tat

Titg

ad cafum przfenten,

ne juvenes fehes teneant in

Confirmationis Sacra

mento, cum (en ratio Con-

t

cilii) minime hoc per atatem conveniat.

Wi

i,

CAS. II. Parochus de Concionibus habendis panim

t)S

folicitus omittit praedicare per integrum menfem.

3

Q. An lethaliter peccaverit.

Ada

Refpondeo affirmative, quia integer menfis, &

tityi

in fe, & refpeCtive eft materia gravis, utaperte

forgg

docet Leand. tr. 7. de Paroch. q. 15. ubi alios ci-

i 1p]

tat; quod fane eft maxime rationi confonum, cum

16 t

integer menfis relate

N

ad quamcumque aliam mate-

ilpi

riam in praxi, ut pa

rS notabilis, ficque ut matería

fed üm

gtavis confideretur.

Yr|

& Pauï

CAS. I1T. Rufticus fzepe maledicit diei,

hore, ven-

tis, pluviis, & hujusmodi.

Q. An peccet graviter.

(s ll

DCT.

Re-

MrzwsE AvUavsr:.

121

At

Refpondeo regulariter loqüendo negative. Ratioeft,

unt, f

quia regulariter Ruftici non maledicunt ventis ,

Ut ecy

pluviis &c. quatenus Deus illis utitur ad nos

r t

uniendum, in qua hypothefi, cum effet indigna-

, Upre

tio contra Deum, effet peccatum grave, bene ve-

st

ro;

uia venti, pluvize &c. folent illis aliquam

fceyit

moleítiam afferre ; quze tamen, cum non fit jufta

cauíz maledicendi, nequeunt Ruftici a veniali cul-

fufülci:ü'

paexcufari, ut excufatur Job in füis maledictio-

nibus, quia hze procefferunt, vel ex magnis cala-

!

mitatibus, vel quatenus illa, quibus maledixit,

fuerunt peccandi occafio.,

Ita communiter cum

yis eli

Cajet. 2. 2. q. 13. art. 1.

uluf d

j

MENSE SEPTE]V[ERIS.

wl

ii l

Ortuo Parocho, ejus Nepos invenit

CAS. I. M

inter depofita fibi ab eo relicta, tor-

Vobni:

quem aureum, fíciens quidem eífe vel Petri, vel

if

Pauli, dubitans tamen , an fit determinate Petri,

jte t Ut

vel Panli, cumque de hoc nequeat certificari, Pe-

tit a novo Parocho , ad quem fpectet torques au-

yri, q

reus. Q. Parochi refponfio,

tun lj

teneit

nio Ua

Refpondeo, Parochum teneri refpondere, þretïum

[

aurei torquis effe zequaliter dividendum inter Pe-

trum, & Paulum, ita cum Azor. tom. 1. lib. 2.

x&&S ?m

€.15. S. Quinto quzritur ; Ratio ef, quia pofito

d

zequali dubio absque motivo potius d unam, quam

ad alteram partem impellente, & absque fpe cer-

menflfy

titudinem habendi, ad quem determinate fpe&tet

, Itf

torques aureus, zquale eft jus ad illum in Petro,

ac in Paulo, ut patet, unde absque lzfione talis ju-

j i

ris non poteft Parochi Nepos potius Petro, quam

f

Paulo torquem tradere, cum non fit rei Dominus,

ii

fed fimplex reftitutor, qui juris zqualitatem te-

T

netur fervare, & fic pretium torquis inter Petrum,

& Paulum dividere,

ote ?

C

AS. II. Parochus íciens þueros, & puellas fuze

Parzciae in Do&rinaChtiftiana a parentibus inftrni,

t gml[ff

5

non

M

122 QCasus CowscrENTULE

inh

noncutat, ut Ecclefiam diebus fefiis aecedant. Q.

An fit à peccato immunis.

dedin

Refpondeo, effe immunem faltem a peccato lethali,

lo

Ratio eft, quia cum docere Doctrinam Chriftianam

vitit

pueros fit przecipaum munus Parentum , & quodam-

ti d

modo Parochi fint ad hoc in eorum fupplementum

[

deputati, fequitur Parochum fcientem a Parentibus

(A5,1

pueros, & puellas füse Parcecize recte inftrui in

Conr

fidei rudimentis, quod eft (peciale intentum Ec-

lin d

clefize obligantis Parochos ad DoCtrinam puerisex-

planandam, effe faltem a peccato lethal: immunem,

Tefanj

utcum communi tenet Leand. tr. 7. de Paroch.

Áinin

tonen

q. 2. Dico /altem a lethali , quia non curare, ut

pueri, & puellz , licet rite inftruantur a Parenti-

[

bus, ad Ecclefiam diebus feftis accedant , vel ut

Bu

Ya

magis infidei rudimentis confirmentur, vel ut aliis

cend

exemplo fint, negnit in Parocho a quadam negli-

entiz 1pecie exculari.

Til

CAS. IIL. Petrus ruri exiftens non audit Sacrum

177

diebus feftis, quia per unum milliare ab Ecclefia

Aigtit

diftat. O. An peccet graviter.

J

lo

Refpondeo affirmative, attenta przecife di&ta diftan-

tia.

Ratio eft, quia unius milliarii iter, licetde-

Aptj

beat perreditum duplicari, non folet grave incóm-

Jiin,

modum afferre, ratione cujus ceffet erga Petrum

tulipi

I

l

Ecclefüafticum przeceptum urgere; ita magis corm-

m e

.

muniter, quidquid dicat Marchin. de ord. cap. 17.

Ui:nzm

n. 19.. Dixi praecife attenta' di&a diftantia, quia

od

fi alise occurrant circumftantize , juxta illas erit

051

judicandum, ut docet Suar. t.

ln :

fe&. 6.

3. in 3. part. difp. 89

D

ler p

M OT d!

MENSE OCTOBRIS.

li

i0) u'vr

CAS. 1. ä)

Arochus per duodecim fefta interrupta

il

intra annum orittit przedicare. Q.

Jüttni

peccet graviter.

Refpondéo affirmative.

Ratio defümitur'ex di&tis in

a,

f er

refpontione ad fecundum cafum Augufti ; fi enim

ldub

integer menfis continuus eft materia gravis, tum

in

Yi

.MEgNsE OcTonnis.

123

ieet

jnie, tum refpeCtive, a fortiori talis effent duo-

decim fefta interrupta intraannum ; ita fentit Leand.

nb li

loco cit. cum aliis, dicens, Parochum peccare gra-

1071

viter per duos, auttres menfes difcontinuos to-

gt

tius anni omittfens fuis ovibus verbum Dei

dicare,

pra-

pple

at

c

AS. IT. Parochus putat fatisfacere obligationi de

te tl

Concionibus infituendis , fi ante Vefperas popu-

tertun

]um doceat Catechismum. Q. An bene fentiat.

n pud

Refpondeonegative. Ratio defumiturex Tridentino ;

j immut

d hr

Etenim fefl.5. de refor. c. 2. loquens de oblicga-

Qira

tione conciones habendi, ait: Quicumque Parochia-

les habentes Ecclefias , plebes fibi commiffas-pro fua ,

raPuren

il « Vä

€9 éarum capacitate pafcaut , annuntiondo G2c, fec.

vel t

vero 24. c. 4. lermonem habens de obligatione do-

cendi DoCtrinam Chriftianatn, hzc habet: düdem

mám J

Epifcopi faltem. Dominicis , &2 aliüis feflivis diebus

gueros àn fingulis Parochiis fidei rudimenta €&c. . di-

d &t

ligenter ab iis, ad quos fpeEiabit , doceri curabunt.

-

Ubi notandum eft, Trid. agendo de Concionibus,

dicere plebes fibi comuiffas waftant aununtiando s

dà

agendo vero de Doctrina Chriftiana, dicere pueros

20 H.Cä

are It

Jideirudimenta ; ex quo diverfo loquendi modo clare

colligitur, obligationem conciones habendi difiin-

7 Detr

nià .lS q

&am effe ab illa docendi pueros Doctrinam Chri-

fianam; confequenter per hujus adimpletionem

i u

Patochum primz non fatisfacere.

anitt

ia If

CAS. II Titius quocumque dato verbo jurat,

Du ij

vel falfum.

non advertens, autdiftinguens , «n juret verum,

Q. An quoties jurat, toties gravi-

ter pecceti

Refpordeo negative. Ratio eft, quia taliter Jurans

lh

folum materiali

ter

[

jurat, & proferre folet per Deum

ua efl. per Deun

7201

? efl, nedum fine animo

i fnict

jurandi, fed ne quidem fciens jurare; unde nec

t

r

jurat, nec lethaliter peccat, faltem toties przefa-

ta verba profert, ita cum meo Girib de jur. c.

T21 W

I. dub. 3. n. 2x. debet tamen Confef(arius totis

m ta-

fi;",

;mli:

viribus curare, ut mglum poenitentis babitu

ici-

124

Casus CouscrENTIX

Comtm

dicitus evellat, aliquando ei abfolutionem differen-

Qot, /,

do, donec refipifcet.

CAS. ]i

COntrà

lujism

HMENSE NOFENHBRIS.

Aisfaci

CAS. I. P

Arochus putat fatisfacere obligationi do- | Moni

cendi DoCtrinam Chriftianam , (i tale

Ya

munus prafítet per Capellanum.

Q. An bene

n B

fentiat.

tünfi

Refpondeo negative. Ratio eft, quia, ficuti non fa-

7)

tisfaceret füae obligationi, fi vel totam curam ali-

:

liti:

cui Vicario committeret, quem folum habere po-

t Confe

teft in Coadjutorem, vel fi przedicationes totius

YX

anni per alios fuppleret, cum id folum illi per-

Vg

titeml

mittatur à Tridentino feff. $. c. 2. fi legitime fue-

rit impeditus; ita, non exiftente legitimo impe-

quii

diméto, non fatisfaceret obligationi docendiDo&tri-

fp'eciew

nam Chriftianam, fi tale munus continuo per Ca-

thils Q

pellanum praeftaret, cum ad illum, ut Paítorem,

Thià (

dirigantur verba Chrifti : Pa/ce oves meas , non ad

yyot

Capellanum.

tllion

CAS. 1I. Paulus fponfalia contraxit cum Herta co-

ram teftibus, poftmodum clam votum fimplex ca-

flitatis emifit. Q. ad quid teneatur.

[

Refpondeo, teneri matrimonium contrahere cum Ber:

ta pro matrimonio inftante.

Ratio defümitur tum

]

ex quo in c. . /eniens qui Clerici, vel voventes

hn

Pontifex dicat imponendam effe pcenitentiam o

mentitam fidem foeminz, quae poft contraéta fpon-

51

falia votum cafítitatis emiferat, quze pcenitentía

tem lh

non fuiffet imponenda, íi per votum caftitatis

fponfalia diffolverentur; tum ex quo votum in tali

lite ln

Án]

circumftantia non acceptetur a Deo , cum fit in

5

prejudicium tertiz perfonz, cum qua fponfalia

mmm

fuecunt contra&a; tum ex quo fponfalia jure pofi-

tivo habeant quidem imbibitam conditionem , iif

üetyg

veligionem. elegero ,

non vero mifi voluero 6Z-

*fPondea

libeim vitam duceve: Unde cum Berta pro matri-

EM

monio inftante tenetur Paulus fponfalia complere,

t

matrimonium de prafenti contrahendo, ita magis

, com-

»-

v

MeusE NovEMnBnis.

125

tem dl

communiter cum meo Rofignol. de fponf. 2. pras-

not. 4. in 4.

CAS. IÍI. Petrus

! fzepe blafphemat contra Deum,

contra B. V., contra San&Ctos, & in Confetfione

hujusmodi blafphemias non diftinguit. Q. An fa-

Al

]

tisfaciat integritati Confeffionis.

ligati

Refpondeonegative. Ratio eft, quia faltem blafphe-

im, :

mia contra Deum refpeé&tive ad blafphemias con-

tra B. V. & contra

anctos habet annexam cir4

)À

cumftantiam notabiliter aggravantem intra eamdem

(igit um

fpeciem, hinc notabiliter variantem judicium Con-

m CU i

effarii:s quase circumftantia cum ex alibi di&is fit

1177

in Confeffione aperienda, fequitur, hac non expref-

qtiotr t

fa, ut in cafu, confeffionem non fuiffe integram,

on t

ut requiritur. Dico faltem habere annexam talem

circumftantiam ,

uia non defunt DD. penes Lu-

| legitimQ 1

pitio B

gum de pcenit. dilp. xG. n. 278. docentes differre

dl

fpecie nedum blafphemiam contra Deum a blafphe-

Ifiton

4j

miis contra.B. V. & Sanctos, fed etiam blafphe-

gt

.

4

miam contra B. V. ab aliis contra Sanctos, in qüa

hypothefi certiffimum effet Petrum integritati con-

us m

feffionis non fatisfeciffe.

m Pt

fimpl

JMIENSE. DECEMBRKIS.

ett qu:

CAS. 1. C

Apellanus quidam noluit Petro proxime

um

morituro Extremam Unctionem mini-

qi ov

flrare, quia carebatStola. Q. An bene fe gefferit,

;nitendaf

ontract

CAS. II. Alter Capellanus noluit fimiliter ad mor-

J

tem infirmo idem Sacramentum miniftrare, quia

g

j

licet haberet Stolam, carebat tamen Superpelliceo.

yn ?

Q. An bene fe gefferit.

| volw ,

d

a

CAS, IIl. Parochus noluit faero Oleo Infirmum ad

lN

fl

mortem inungere, quia carebat tum Stola, tum

ais

"

Superpellice

9, Q.fimiliter an bene fe gefferit.

diïi",""m'f Refpondeo,

probabilius negative. Ratio eft, quia ve-

T

ftes facer.

dotales non requiruntur ad validitatem

RD

acramenti miniftrandi à folo Sacerdote, auta

ja 0007

vitan-

L

36 Casus CowscrEkNTLE

vitandam aliquam irreverentiam erga Sacramen-

tum; nam ficuti valida eft abfolutio data a Sacer-

g

dote fine talibus veftibus, licet nequeat dari nifia

w

N

Sacerdote, & nulla irreverentia irrogatur Sacra-

N

mento Poenitentiz illud absque dictis veftibus mi-

N

Vv

niftrando, ita valide, & absque irreverentia mi-

niftrari poteft extrema Unctio fine Stola, & Su-

V

perpelliceo. Solum ergo requiruntur veftes Sacer-

dotales in.collatione Extremae Unctionis ad fer-

vandum ritum Ecclefize , qui fane fervandus eft,

(

nifi urgeat.neceífitas, utin ca(ü , in quo infirmus

ab hoc mundo e(fet difceffurus absque hoc Sacra-

l)

mento ,.. & fic absque ejus fructu, in. mortis arti-

culo maxime neceffario, urgente vero neceffitate

poffet non fervari , fi aliter nequiret miniftrari :

AL

ln

ficuti non fervatur in fimili circumftantia ritus quo-

ad lumen, &. quoad preces con(uetas in Rituali

praefcriptas.

Neque.ex. hoc poteft inferri primo

miniftrari poffe, 'urgente neceffitate , etiam Viati-

cum fine $tola , & Superpelliceo ; 2. poíle mini-

ftrari Extremam Unétionem fine Stola, etigm nul-

la urgente neceífitate, cum fic miniftretur poeni-

CA

M

]

tentia. Non primum, quia Euchariftia eft Sacra-

mentum, ideo fpecialem exigit reverentiam, Non

fecundum, quia quoad Extremam Un&ionem adeft

u

li

in u(ü ritus ab Ecclefia przefcriptus illam miniftran-

n

di cum. vettibus facerdotalibus , qui extra neceffi-

tl

tatem fervandus eft; non fic habetur pro poeniten-

Tetnt:

el

tia przefcriptio femper. utendi Stola in ejus mini-

fterio; ideo, nulla urgente neceffitate, Extrema

f

Unctio cum veftibus facerdotalibus; urgente vero,

Quan

edi

ut in cafü, etiam absque talibus Indumentis mini-

;

ftranda eít; unde non bene fe geffit Parochus in

'bUa

cafu tale Sacramentum ob Stolze , & Superpellicei

Sfcus

defe&tum non miniftrando: Ita cum Polf.

mä[]uS

Leand. & aliis deExtrem, Un&.

At o

lemi

R*lx

5

€1

Te

pr

$8

Ulïe (

CA-

vY,

127

14,

3

U

Bu

120

&

ä

Ri X5

d» X

Lrie

i

f

A

UC

as

25

NG

e

ator

2V

(

fioit

x

»ts,

velisa

MNE

A

a

ää

f

?

* ä

UA

érett

VA

zRY

SOIGIOIÓN $

:

$:

3()(

Jlt, i

(

Y

TOA a.

A

r

les t

s ai*

yandist

CASUS CONSCIENTiI/E

yo m

BONONIENSIS DIOECESIS

dN

monis

PRESBEYTERIS

peteft

Ad difcutiendum . propofiti , ac refoluti, ab

minidr

s?

Anno 1738. usque ad 1740. & iterum impreffi.

jb

Vr f

"ANNO MDCCXXXVIIL

tjom i

oj* 9

MENSESANUARIIL

" duns

Olet Cajus in facris conftitutus Vefpe-

t

! d 3'

CAS. T. S

ras, & Completorium recitare , dum

veftibus fe exuit, ut cubitum eat.. Q.

ltl

An grtaviter peccet?

Qoriem

Refpondeo negative. Nam licet peccati gravis reus

q ]

r

cenfendusfit , qui notabilem Divini Officii partem

o p*

recitat dikra&us in illis externis rebus, quze ne-

v

ceffariam attentionem excludunt, uti funt fcribere,

1 615

pingere, & fimilia ; hoc tamen dicendum non eft,

(7) i

quando externg res , & attiones debitam non im-

ugen[e f

ediunt reverentiam ,

& attentionem, ut eft ve-

ml

Yi

[

ibus fe exuere, lavare manus, -& hujusmodi:

hr

Secus neque orationes recitandae a Sacerdote düm

Gu

jl

manusabluit, & fe facris vettibus induit, ut Mit-

fam celebret, congrue in Miffali praefcriberentürs

r

nequé laudabiliter fuiffet ftatutum ,

ut nonnulli

Religiofi viri, eo tempore; quo a le&o furgunt,

& fe veftibus induunt, B. M.»V. Officium , alias-

ue preces recitent, quod tamen optime fancitura

1

u

iffe dicendum eft, Cum tamen Cajus notter fo-

leat,

(

128

Casus CoNscrENTUE

leat, ut inquit Cafus; variare tempus a Rubricís

Kefpo

pro debita horarum canonicarum recitatione prz-

Ti

ícriptum, . fequitur ipfum a levi faltem culpa ne-

tapfx

quaquam poffe excufari,

Ita Suar. t. 2. de Rel. lib,

4. €. 26. n. 2. Rofignol. de Ord. art. 31. n. 3. Ga-

tj

Jen

vati. in rub. Brev. c. 5. feCt. x. tit. 6.

0b f

lus

CAS. II. Titius Domum füam Cajo vendens, dixit:

Yere

Vendo tibi Domum meam pretio mille aureorum,

um

fi nunc mihi ea folvas; vel mille & quinquaginta,

fi ea folverecupis poft annum. ' Q. Àn talis con-

[

tractus fit licitus?

(

D0n

tendat

Refpondeo cum diftinCtione. Si pretium mille & quin-

Atim

uaginta aureorum eft intra latitudinem jufti pretii

omus, ita ut mille conftituant pretium medium,

fupremum ,

dico Titii contrattum licitum effe:

nam ficut poffet Titius aureos illos mille & quin-

CA ]

quaginta ftatim exigere; ita poteft exigere illos

0

b

ft annum; eo przecipue quod poteft venditor

lp

omum fíüam vendere pretio fupremo; cum fit

ü M

dilata folutio; & medio tantum , vel infimo con-

tentus, quando ftatim eadem folutio fiat.

Siau-

Vs

tem aurei mille füupremum Domus pretium con-

"df];*

ftituunt, & ex eo folo titulo ,

uia fcilicet folvi

CIDOfe

0 h]'xl

*

non debent, nifi poft annum,

itius exigit pro

Ctlïpa ;

retio Domus mille & quinquaginta, contraétus

iInoe

omnino illicitus eft, quia idem eft, ac fi Titius

mille.mutuo daret, ut poft annum quinquaginta

i

fupra fortem reciperet, 1n quo confiftit ufura, un-

Jttus

de ab Innoc. XL propofitionem in num. 41. pro-

3

Of

fcriptam habemus. Ita D. Tho. 2. 2. q: 78. att. 2.

illu]

ad 7. Girib. de Contra€t. c, 2. n. 7g. Gobat. t. 1.

Jpling

tr. 7. caf. 18. num, 56g.

Diorgy

CAS. IIT. Paulus nuptias cum juvene Seja contra-

W f

. &urus, vellet Patrini munus in Sororis Sejze Con-

MaQn

firmatione fuübire. Q. an licite, & aliquod ex tali

ütng

NO 001

tur

munere matrimonii cum Seja impedimentum ori-

lotet

Iudufg(

Re-

Lqmlm

]

]

MeNsE FEsRvAnirr.

129

$z Nuti

Refpondeo, Paulum non poffe licite munus Patri-

tlitney

ni in Sororis Sejee Confirmatione fübire, quia jux-

t ii

ta praxim Ecclefize, & rituma Pontificali Roma-

. M

no preícriptum, neque Mas debet effe Patrinus

Foeminz, nec Foemina Maris, ; cum hoc minime

?x.n.;&

ob fexus diverfitatec: conveniat.

Si tamen Pau-

lus tale Patrini munus fuübiret, nullum ex tali mu-

doni E

nere Matrimonii cum Seja oríretur impedimentum ;

g aURt

cum Ípiritualis cognatio , de qua unice dubium

üingig

effe poteft in cafa, oriatur quidem inter Patrinum

n talís ;

& Confirmatum ,

hujusque Patrem & Matrzem ,

non autem ad alios confirmati con(anguineos ex-

tendatur, ut ex Tr

:

id. feff. 24. c. 2. de 'refor. ma-

mileltt

trim. videre eft.

n

d od

MENSE FEBRUARIIL

M

fidum &

jl

Onjugatus ipfa die, qua petiit copulam

exirert !

CAS. 1. C

conjugalem , & quidem ob folam vo-

i r

luptatem , petit a Confeffario facultatem acceden-

p, Q

di ad facram Synaxim, ut Indulgentiam lucretur,

Linimo &

Q. Àn talis acceflüus ratione di

Ts

&i motivi fit cone

i Y

cedendus?

|

1

retium &

Refpondeo sffirmative. Quía quamvis/opus conjugii

lial f

ob folam voluptatem exercitum noh careat omni

-

; oX

cülpa, & defe

tuveéniali, ut contatex damnataab

eonti

Innoc. XI. fub num. 9. propofitione , — & pariter

"13

copula ex mera voluptate petita indicium fit animi

NT

parum ad res divinas difpofiti, utpote quia ex tali

j u E?

a&u magna foleat mentis diftractio, & hebetudo

yn &T

oriri ; adhne tamen, cum ex una parte peccatum

M

h*

!l

illud veniale poffit de facili expiari, animusque

| GOb

ipfius conjugati virtute confeffionis, vel aliorum

piorum actuum. poffit in fe ipfo colligi, apteque

ad facram Synaxim difponi, & exaltera parte ha-

$"

beamus fpeciale lucrandze Indulgentize motivum ,

du

dicendum eft, petitam facultatem effe a Confeffa-

j

rio concedendam.

lil

Hoc prafertim dicendum, fi

El ) L

Iudulgentia lacranda cum diei folemnitate conjun&ta

accedere

foret, cum talibus diebus zfd Euchariftiam

niaxi-

i

Lambertini Cafus Conjc.

w

130 Casus CowscrENTUE

|

eoy

maxime deceat. Ita Joannes Clericat. ide Euchar,

Cien

decif. 53. num. 15.Pala. de Euchar. punct.3. num,

tisj

3. Suar. de Euchar. difp. 68. fe&.2.

Til

CAS. II. Confeffarius formam facramentalis abfolu-

]nte

tionis frequenter cum diftracione voluntaria pro-

Dem

nuntiat. Q. An graviter peccet ?

n

Refpopdeo

cum diftin&ione, Vel Confeffarius, qui

Tol

formam

facramentalis abfolutionis frequenter cum

fioj

(iti

diftra&tone voluntaria pronuntiat, advertit fe ali-

nando in fübftantia formze erraffe, vel nunquam

D

Todt

fe erraffe cognofcit. Si primum, dico, ipfüm graviter

peccare , qu

ia ditraétiones voluntarias tali tem-

rj

ore admittens , irritatio

nis periculo Sacramentum

fv

quit:

qui

exponit, quod fine gravi culpa contingere ne

tl

Si fecunduni, affero nullam adeflerationem, pro-

pter quam ipfe Confeffar

ius culpz lethalis reus

N

cenfendus fit, cum puru

attentionis, defectus non

importet carentiam ali

.

.

cujus re

quifiti ad Sacramehti

valorem , ficuti impor

taret defeCtus debitee inten-

tionis; neque

gravem irroget injuriam Sacramern-

51

1

um imminet fubftantialis erroris in

to, quando nuil

lte

l

prolatione formze pericul

um. Effet itaque Confef-

farius nofter reus culp:e venialis

, quia fan&

a fanéte

Aliüg

feclu(o

P

tractanda fine debita reverentia exerceret;

A

tamen fuperexprefi

o periculó) ip

fiusque Sacramen-

R"fp

od

ti contemptu, utgravis cu

lpzereus damn

andus non

s v

2. fe&. 3.

j

fit. Ita Sporer de Sacram. part. 1. €.

num. 157. Tambur. [de Sacram. l. c. 2. S. r. num.

Vüþæ

ppt

5. & 6. Gobat. t. r. trat. 7. num. 17.

ia

CAS.III. Parochus cum occafione confeffionis inve-

z Chriftianze valde ignarum;

femp

nerit Cajum Doctrin

dae&l

recefst ejus matrimonio cu

m Berta contrshendo

fitg,

affiftere, usque durn fiat inftructus.

Q. An, bene

lg

fe gerat ?

lempus

Refpondeo malefe gerere. Ratio eft, quia

quamvis,

Uonem

xta

cum juxta Synodum 5. Mediolanenfem, tum ju

7'1.

let g

varia Decreta hac de re edita, five fub Innoc.

tàly ;

an.1697. die r. ]unii, five füb Clem. XI. an. 1703*

il fo:

lhis

die 13. Septemb. przecipiatur Parochis, utexplorato

con-

MwsE Manrir.

131

de od

confenfu pro fpon(alibus requifito, non nifi fuffi-

(52

cienterinfidei, ac Doctrinze Chriftianze rudimen-

tis inftructos ad Matrimonium contrahendum ad-

alis l -

mittant; o:mnes tamen iftz leges debent femper

intelligi de myfteriorum ignorantia extra confeffio-

intatt f

nem detecta, falvoque femper facramentali figillo,

ut omnibus compertum eft. Cum igitur in cafu

jriüs, t

noftro dicatür,

;aii ignorantidtu occafione confef-

fionis a Parocho fuiffe dete

£

M

gente t

(tam, & ratione

ros-

ertitià

dicte igenorantizs Cajum a Parocho ad matrimo-

E

nium cum Berta contrahendum non adiitti, Pa-

m grait

rocham male fe.gerere dicendum eft; quis cum

; tali t

injuria Sacramenti, fra&ione figilli, & pcenitentig

mmeutrg(:

gravamine utitur notitia in Confeífione recepta ,

quod absque graviffima culpa fieri nunquam po«

o nequ

x ,

teft. Ita cum Sanch. de Matrim. l. 3. difp. 15. n.

g

19. Barboía de officio Paroch. c. 2r. num. 3.

Qu

d o

JMIENSE MARTIL

j

Oenitenti fe accufanti de furto decem

d

CAS. I. P

aureorum, fimulque dicenti vix poffe

ais t

fine faiinfimia Domino reftituere, imponit Confef-

at

TC

farius, utdictam fummam in Eleemofyaas eroget.

Q. An hoc Confeflarii judicium fitapprobandum ?

eff!; ]E'C.v

Refpondeo. Si, examinatis circumftantiis, difficul-

IESQCMW-

ponbos?

tas reftituendi fine infamize nota auferri poteft per

[

hoc, quod reftitutiofiat perintermediam perfonam,

Ü

.

QSEP

velperaliquam creditoripreftitam compenfationem

approbandum ncllatenns erit Confeffarii judicium ;

[

quia ceffante amittendae famze periculo , urget

À

df

femper reftituendi praeceptam obligans ad fumen-

da eamedia, quze ad fatisfa&tionem creditori prze-

li

du

H

j CO

ftandam conducunt, Si autem vitari nequeat infa-

ld

mis periculum, & hoc non fit tantum ad aliquod

tempus (inquo cafü poffet quidem debitor re(titu-

tionem differre, non autem ab illa per elargitio-

qu'H (

r

nem eleemofynz liberari ) fed perpetuum, in tali

o

u

cafü, cum nemo inferioris ordinis bona, ut funt

[nno

illa fortunz, cum ja&tura bonorum fuperioris or-

X

)

dinis, ut funt bona famz , reftituere teneatur,

J

w

2

appro-

132 CAsUs CoxscrENTUE

approbandum erit Confeffarii judicium, obligatio-

fin

nem reftitutionis inillam eleemofynze commutantis,

ler

cum talis etiam creditoris voluntas rationabiliter

tin

T

przefümatur. Tta Anaclet. tr. 9. in Decal. q. 6. n.

"

107. & 108. Gobat. t. r. tr. 7. n. 56. Navar. in Ma-

fil

nual. c. 17. num. 57.

h

lio

CAS. II. Maritus véto caftitatis ligatus putat fibi li-

eli

cere petere debitum , ne grave Uxorimatrimonium

10

reddatur , fi ipfe non petat. Q. An talis petitio in

D

cafu vere fit licita?

il

. Refpondeo, Maritum voto caftitatis obftri&um pofle

aliquando fe ad ufum conjugalem Uxori offerre,

non quidem ut proprio appetitui morem gerat,

fed gratia ipfius Uxoris, quze fortaffe etiam cum

1 [

incontinentiz periculo pre rubore non petit; in

hoc enim cafü petitio Mariti, ne grave reddatur

Matrimonium Uxori, potius redditio eft, quae pro-

effe T

inde peremiffum votum non prohibetur. Aliter ta-

À ya

men dicendum eft, fi uxor ipfa vovend: cafti-

tatis facultatem viro conceffit , aut faltem voti a

Ml

r

viro fuo emiffi confcia fit ; tunc enim petere de-

E'malu

bitum ad ipfam Uxorem fpe&taret, cum fciret viro

fuo vi emiffi voti vetitam effe ipfius debiti petitio-

Ts

E

(

nem. [ta Gobat. t. r. tr. 10. num. 579. Sanchez. de

*e

Matrim. difp. 7. num. 1.

B

CAS, HII. Habet Titius duos filios, quorum ut unus

r

Vi

ad facros Ordines promoveatur , illi Caftenetum,

Y

quo tota vivit familia, procongruo patrimonio ai-

lm

fignst. Q. An tale patrimonium ut legitimum pol-

lop.

fit admitti ?

Of

Refpondeo negative per feloquendo. Ratioeft, quia

Jmpo.

llj

ptzedi&ti patrimonii defignatio fa&ta a Patre ib unius

perfe

filii favorem, effet in przejudicium alterius fratris ;

qui portione legitimze fibi debitze privaretut ,

Vletan

jn totius familize damnum ,

cum in cafü,

quo

l5 m

Clericus ordinatus vellet fru&tus omnes ex Cafte-

!

lt.o

neto provenientes fibi fervare, ficuti poffet , fa-

dllþ 14

milia amplius, unde vi&tum fumeret, non habe-

$

natio

duüdetl(

ret. Cum autem legitimi patrimonji defig

ne

MegNsEÉ Arnirirs.

133

ib

fine alterius injuria, & lzfione fieri debeat, ta-

forütin

lem nequaquam effe eam , quas in cafü noftro con-

utondtl

tingit, dicendum ett.

Dixi, per fe loquendo,

ul o bt

nam fi Caftenetum libere fpeCtaret ad Patrem , &

TR

filius alter in perfe&a conítitutus eztate, una cum

dona-

Patre juri füo cedens in favorem fratris ,

tioni portionis fuz legitimze confentiret, dicendum

yht l^

effet filium Clericum, tanguam legitimo Patrimo-

ndrimms

nio pravifüm poffe ad facros Ordines promoveri.

iispeloi

Ita Girib. de Sac. Ord. c. 4. n. 65. Marchir. de Sac.

t o 7..di-fEc. Bs

ritn p*

af t

MENSE APRILIS.

yen gt

um

hi

m ee

CAS. 1. Q Acerdos variis inquinatus impuritatibus ,

C Wüm

*^ dum ad Confeffarium accedit, fingit fe

n

'effe Laicum, voto tamen caftitatis obítrictum. Q.

Cllkv q

An valide confiteatur ?

y, AE

u

Refpondeo affirmstive. Ratio eff, quia juxta com-

jtem

muniorem fententiam folemne caftitatis votum ef-

n petet

fentialiter a fimplici voio non difiert, cum folem-

m t

nitas addita voto fpeciem non mutet, ficutnion mu-

j

Ji

"T

1

D

tat addita contra&tui, vel juramento: licet proin-

n

de Sacerdos, qui, dum confitetur, fingit fe eTe lai-

Ccum, mentatur, adhuc tamen ,

cum fufficienter

exponat citcumftantiam pro Sacramenti valore ape-

yorum

Y

i

Mu

t

tiendam , nempe votiligamen , fequitur ejus fi&tio-

j Gd

nem,'atque mendacium, culpze venialis rationem

a

non egredi, ficque nüllatenus Sacramenti valori

Legit'lmum-["

obeffe. Neque obftat, perfe&tionem a folemni voto

importatam, majorem effe debere illa laici fimplici

s odl

a

jv

[

caftitatis votoobítri&i, cum hzc major, velminor

perfe&tio per peccatum amiífa, peccatüm de una in

p

alteram fpeciem non transferat, fed tantummodo

|ten

lus minusvegravein eadem fpecie efficiat. lta Pa-

jriv

ij

3. tr. 23. difput. unic. pun&t. g. n. 6. Lugo. de poenit.

j o

g

[4

difp. 14. n. 149.

li pGD

m

CAS.II Rufticus quidam juvenis, qui certus eft fe

i^

duodecies commififfe mollitiei peccatum, coníite-

fs

T

tu£

jl :

3

N

134 Casus CoNscrex TUX

turfe talepeccatum decies, aut duodecies commi-

]

fiffe. O. Anfacrilege confiteatur ?

te

Refpondeo affirmative , nifi ignorantia eum excufet.

p

Ratio eft , quia'certus de numeto Peccatorum le-

*

li

thialium nequit talem nümerum fub dubio exprime-

Q

re , cum ex T'rid. feíf, 14. c. 5. omnia peccata non

f

folum in fpecie, verum etiam figillatim, hoc eft

uantum ad numerum, prout dittst Confcientia,

1

nt aperienda. Quiautem certus elt, fe daodecies

An

/t

commififfe mollitiei peccatum ,

&,. confitendo

dicit, fe illud decies , aut duodecies commifit-

i5

fe, confitetur ut dubium peccatum, quod in ejus

confcientia certum eft, ficque facrilege confite-

tur. Hoc tamen non dicerem, fi quis numero cet-

to adderet fub dubio majorem ;

difficile enini

D

eft , quod tunc poenitens graviter coram Dea

delinquat , cum iíta additio tantutsmodo ma-

Ti

joris fecuritatis ftudio fieri foleat ,

ex fcru-

Que

ulo, nonex malitia, uf in cafunoftro contingit.

Tefno

ixi: nifi ignorantia eum excufet ; nam feeperuftici

propter eorum fimplicitatem certum etiam nume-

n

tej

rum füb expreffione numeri indeterminati fine cul-

aexponunt, quod proinde advertere debent Con-

p

effarii, ut nümerum certum inauirant. Ita Ana-

ü'üb

LT

clet. tr. 14. difp. 8. q. 2. n. 31. La Croix L. 6. parí. 2.

C, 167. n. Ó18. Suar. difp. 22. Se&t. 5. n. 38.

i

Y

Vr

CAS. IIT. Concionator ipfadie, qna publice loquitur

contra lethale peccatum , lethali peccato obnoxius

Q&(«

li

reperitur. Q. An concionando fcienter in taliftatu

*

novum peccatum committat ?

tl

Refpondeo , per feloquendoullum peccatum faltem

lii

l

grave comittere, Ratio eft, tum quia nullum ha-

Cün

beturprzceptum divinum, aut humanum obligans

fub lethali concionatores , ne verbum Dei in ftstu

dj

Yi

peccati lethalis populo exponant; tum quia actus

Yi

concionandi non affumitor nt immediatum fanctifi-

Van

cationisnoftrze inftrumentum, ficutiaffümitur con-

20 (

feCtio Sacramentorum ; ideoque non videtur tan-

tairreverentia actum illum inlethali exercere, Ut»

qui

MzwxsE Marr.

4135

qui fic illuni exercet , damnandus fit

ulpze lethalis.

jes m

ns fieti po-

Dixi per fe loguendo , ham per acck

teft, ut, &i vel predicti concionator

pe"camm

fatu pecca-

m ext

publicum fit, velideo nihi! ducat 1n

xtor

ticoncioncm fuam h

4AU

ab

ere, qui

a Verbum Dei, ejus-

con

Ot r

tione

jp eyytte

que fru&tum contemnit; ipíe

fcandali, vel contemptus , ?

3

L

vem

jurism Seri-

peEC&WE

m ht ,!':

ture, & Evangelio infera

fs 'äcqaæ novz culpze

ethalis reus fiat; & in hoc fenfu iu

gi poteft

;onfcent

ba Pfal. 49.

od

Angelic. in comment. füpra illà ver

Pectatori autem dixit Deus &c. ita Suar, tom. 3.

o

s tyonile

àn 3. part. difp. 16. fe&. 2

m odl

"

qe u

f

)

j

MENSE MAIL

ümenv

feile w

CAS.VI. Acerdos Miffam celebrare folet fine Cruci-

coram /

fixo fub oculos pofito , patva cruce in

cmod f

Tabernaculi Oftiolo depicta contentus. Q. Anabs-

3

g

que culpa ?

i

Refnondeo non vacare culpa fsltem veniali, Ratio

T d

eit, quiajuxta Miffse Rubricas, quas per fe viola-

iam 1*

re absque culpa faltem levinou poflumus,Crux tem-

vtifine

pore lifiz inter Altaris candelabra collocanda pre-

fcribitnr his verbis: Super Zlltare collocetur Crux

gpent U?

.f

dn medio, Candelabra faltesm duo part. 1. tit. 20. num.

L' (). gaïï.

1. & hoc ad reprzíentandum Altare Crucis , in

(

o

quo Chriftus fe ipfum obtulit Patri; clarum au-

)

tem eft, Crucem a Rubricis praefcriptem non illam

jl

effe, quzecin Tabernaculi Otiolo depicta videtur ;

400

Eovelmaxime, quod, five ex Epifcop. Czremon.

«

L.2.c. 12. five ex ipfs praxi, & confuetudine Ec-

clefize edocemur , Crucem in Altaris ornatu pro

Miffa infervientem cifm Crucifixo effe debere, quod

t

cum nullatenus de Cruce in Oftiolo Tabernaculi

" HU'I'W' j

l

Md

depi&a verificetur, fequitur Sacerdotem hac par-

j

sb

va depicta Cruce tempore Miffze contentum , a le-

a-

)

vi faltem culpa non eífe immunem. Ita cum

t

u

vant. part. . in rub. miffal. tit. 20. de Lugo difp.

a,

2o. de Euchariítia fe&t 2. n. 79.

jinit

Hdgtüf

CAS- '

(efcem

l4

U

NI

136 Casus CowscrENTUE

CAS.TI. Capellanus a Parocho reprchenditur, quia in

tetil

Miffa pof Calicis fumptionem folet aqua loco vini

incun

Calicem purificare,

fionis motivum ?

Q. Andeturin csfü reprehgn-

-

Refpondeo affirmative : Nam Innoc. IIT. incap. ex

pérte de celeb. Miff. inquit: Refpondemus , quod

CA

ftmper. Sacerdos vino perfundere debeat , pollquamm

Ltotum acceptavit Euchariflig Sacramentum, ltem S.

Puni

Pius V. in ep. ad Epifc. Taracon, die 8. Januarii

& ddi

X571. alfignavit quantitatem vini pro purificatio-

Tejanio

ne Calicis adhibendam. Denique Rubrica Miffalis

prinee

part. 2. tit. 1o. num. s;-przefcribit, quod Sacerdos

Jirodh

miniftro vinum fundente fe purificet, deinde vino,

plit,

& aqua digitos füper Calicem abluat. Cum autem

Virüm

eX his clare appareat Capellanum non fine culpa

loco vini Calicem purificare, jure merito a Paro-

1j Wg.

cho reprehendi dicendum eft.

iet b

ta cum Azor., p. 1.

p ;

- 12. €. 20. q. 7. T'amb. de facrif. Miffze L. 4. c. 9.

Yacal,

D. 3. Pafqualigo q. 209, n. 2. Gavant. in rubr, Miff,

pár. 2 tit. 10. n. 5

fiione.

tifr

CAS. III. Parochus Cape'llanum.habens valde erudi-

Titton.

tum,

pium, onera Parochi füftinentem , oratio-

ni tantum, proprizeque quieti indulget, Q. An ita

Ton jy

fe gerens in con(cientia fit tutus ?

Tebinge

Reípondeo negative. Sicuti enim Parochus mon

veG:

Msb

in confcientia tutus , quando legitime non impedi-

D

tus munus przedicandi Verbum Dei per Capellanum

du

exercet, cum hoc nifi in ca(u legitimi impedimenti

t

iyt

ipfi Parocho non permittatur,, ut Trid. feff. 5. c.2.

videre eft ; multo minus erit in con(cientia tutus ,

Trügs

quand

ogeneratim oneraipfiincumbentia,nullum ha-

2.3

bensle

*

gitimum impedimentum , Capellano exercen-

da rel

inquat.

Neque refert Capellanumi effe valde

aj

eruditum , &

pium, magisque ipfum Parochum ora-

ius |

tioni , füze

que quieti indulgere; nam ad Parochumut

Dlet in

animarum

Paftorem

0

tum adjutor eft,

» non ad Capellanum, quiatan-

loguitur Chriftus, dum dicit :

Drim

Pafte Oves meas :

ex quibus Verbis infertur, Pa-

&lnongs

tochum orationi t

antum, & quieti incumbentem

in confcientia tut

't tof

um noneffe, cum, utíüo mu-

U t

neri

A

Meusz Junmn.

137

itur, i

neti fatisfaciat, labori, & orationi, prout opus eft

v lotor

incumbere debeat.-

i r

D]

MENSE g$UNIIL

. 1

Qut.

tnus

conus, abfente Parocho, ex przefam-

jl P"

T

CAS.T. Ta

l

m

taipfius licentia, Puerum in Ecclefia

AU

Parochiali folemniter baptizavit. Q. An peccaverit,

"

&

At

& aliquam poenam incurrerit ?

p

Refpondeo affirmative quoad utramque partem. Ratio

ii

rimae eft, quialicet Diaconusex fibi commilffa per

d Srcert

arochum facultate baptismum folemniter conferre

kinferit

poífit, cum ad hoc fit ordinatus, ut in Sacramen-

um e?

torum minifterio Sacerdoti inferviat ; adhuc tamen

j n

i, praedi&ta commiffione non exi(tente, folemni-

iioa Iv

ter baptizat, cum fibi jurisdiCtionis actum ufur-

] Ayot. i

pet, ad quem non eft ordinatus, gravi cülpa non

214*

vacat. Ratio fecunde partis defumitur ex difpo-

tiir

fitione legis in cap. 1. de Clerico uon ordinato mi-

uifirante, in quo habetur , quod fi quis baptizave-

ritnon ordinatus , irregularitatis poenam incur-

dlie

rat.

Cenfeo tamen , quod fi przedi&ta facultas

m ,orti

Q

non in fimplici futuro confenfu , vel ratibabitio-

neParochi füundaretur, fed in talibus fignis, quze

ipfius Parochi confenfum pracfentem manifeftarent ,

ho H *

ut contingeret, Ííi Parochus jam alias fignificaf-

gonit

fet talem iolemnem Baptismi adminiftrationem per

;Cz l'h['w

Diaconum fibi gratam fore , tunc Diaconus fic

tfti od

baptizans ab omni culpa , & poena remaneret im-

fa.

j

munis.

Ita cum Salmatic. in curfu morali c. 4. n.

entiat

20. Suar. de bapt. difp. 31. fe&. 4. Girib. de bapt.

à sulii

c.3. n. &

in) ext

CAS. II.

Sacerdos ante celebrationem recordatur

P

unius lethalis in ultima confeffione obliti, & pro-

rochm *

pter inffantem neceffitatem , absque nova confef-

PaW"rn'

fione celebrat,

Q. An teneatur confiteri quam*

n qülll

primum ?

d

Refpondeo affirmative. Ratio eft, quia de Sacerdo-

fertüti "

te.noflrro verificatür cafus. Concilii Trid. feff. 23.

Miflam ce-

gum

1

"

.€. 7. hempe quod, in(ï,ante neceflitate ,

ebret

138 Casus CoNSCIENTUE

lebret absque illias peceati coäfefüone , quam fi

Medt

poflet D

remittere ex divino praecepto ante eam-

tut, f

dem Miffam deberet.

Ecclefiaíticum enim przece-

eondin

ptum confitendi quamprimum. poft Miffam " exten-

jmmin

ditur ad . omnerm cafum, in quo dicta confeffio ex

divino prz:cepto ante Miffstn praemitti deberet, &

f if

m

propter urgentem necefüitatem przemitti nequaquarm

L2

poteft. Cüra autem certum (it, quod, quando ante

[5

Miffatn recoidamur alicujus gravis peccati in ulti-

ma confeífione obliti, tenemur prius, quam ad Alta-

fe accedamus, ipfum peccatum, Jlicet indireGte

abfolutum, clavibus fübjicere, ut de eodem dite-

€e abfolvamnr; hinc eft, quod , urgente cele:

(4511

brandi neceíftate absque pradi&ti peccati pra-

via confeffione, quamprimum poft Miffam ad ean-

t

dem confeffionem tenemur. Ita Card. de Lugo difp.

Doni

14. fe&t. 7. n. 151. Girib, de Euchar. c. 9. n. 38.

10 ex

CAS. III. Medicus vocstus ad invifendumInfirmum

Tefond

Ceplan;

gravi morbo laborantem , nullo faCcto verbo cum

Mlüäm i

ipfo Infirmo, ut per Pcenitentize Sacramentumani-

miz füz coníulat, de hoc tantum ipfos Infirmi pa-

tum'pub

pl y

rentes monet. Q, An fit a culpa immunis ?

Db

Refpondeo. Vel Medicus przcife monet Infirmi ph-

Tf

Üitim

-

rentes, nec aliam follicitudinem babet , ut certus

i

fiat, an Infirmus animze (üze jam confuluerit; vel

certo credit ejus monitum perventurum ad aures

h lo

Yetter

Infirmi, ita bt paratus fit per fe ipfum clare lo-

DN

qui ad Infirmnm , fi ejus parentes praftare hoc

t

negligant. Si primum: dico, ipfum Medicum a

gravi culpa non excufari, cum íatis non obediat

dling;

lr g,

Decretis five Concil, Later. fub Innoc. IHl. cap.

Jufirmitas de posnit. & remiff. five fan&ti Pii. V.

fhonf,

CA TI

in Bulfa, quze incipit /uper gregem , per quam

fub graviffimis poenis przcipitur , ut omnes Me-

deliber

dici, cum ad Infirmos in le&to jacentes vocati

lpra

fuerint, ipfos ante omnía moneant , ut idoneo

fie (

Confeffori confiteantur ; neque tertio die ulterius

Rerpünde

eos vifitent, nifi eis conftiterit, quod infirmi pec-

eata fua confeffi füerint , quamque Bullam ipfi

(iengi 1

e-

Ro

k

"MexsE Juri.

139

ne, Qu

Medici, dum ad Doctoralem Lauream promoven-

jtO 1ntet

'

tur, fe ob(ervaturos jurant.

Si vero dicatur fe-

yeninp

cundum, dico ipfuüm Medicum effe ab emni culpa

l

ilhm at

immunem ex illa regula:

Qui per alium facit, per

N

]

M

fe ipfum facere videtur. Tra Card. de Lugo de Sa-

j debtts

cram. pcenit. difp. 15. feCt. 3. n. 38. Diana tom.

ttinegi

1. tr. 3. refol. 198. n. 3. Homob. de ftat. part. a.

quad

[

L

eccatilt

kuam E

;

z

X

Ü

j

MENSE g$ULIL

g eoden

".

urgem (&

.CAS. 1. VI

rnobïlïs podagra detentus in Domo fua

petii t

rorali non curat, ficuti poteft, ad Sa-

crum diebus feftisaudiendum, utin privato ipfius

ilim *

Av

Domus Oratorio celebretur, Q. An poífit a pecca-

to excufari ?

4423

Refpondeo affirmative. Ratioeft, quia Ecclefiae prae-

sjmi

ceptam tantummodo obligat Fideles ad audiendam

(o veti

Mitfam in Ecclefia, vel alio publico loco ad cul-

cramei

tum publicum Deo de

ferendum electo ; unde licet

poíffit vir nobilis uti privilegio audiendi Miffam

?

fosltit

1

!

m

in privato domus füz Oratorio, veriümilus ta-

men eít, quod non teneatur , przefertim fi ftipen-

o

diarium quzerere Sacerdotem oporteat; quia ne-

d

Va

mo uti fuo privilegio cogendus eít, fecus, quod

n

in alicujus favorem conceditur, in ejus onus con-

(

yiurtm

H

verteretur. Hac ratione, licet poffit quis vefpere

fi

h

przcedenti recitare Matutinum diei feqnentis, ad

xlp

p

hoc non tenetur, etiamíi pro die craftina impe-

f

n s

dimentum pravideat.

lta cum Diana part. g.

tr. 4. refol. 19. Homob. de caf, confc. vol. 1. re-

jjs 107 ,

[nn

fponf. 42. Gobat. t. z. tr. 3. n. 255-

s f

CAS. 1I. Titius tempore Sacride praeceptoaüdiendi

UAU

deliberato animo impuras fovet cogitationes.

Q.

ü o

Au przecepto fatisfaciat , & temporis circumftan-

]'x

cere

tia fit in confeffione aperienda ?

VE

n

li

Refpondeo quantum ad primum. Titium przecepto au-

(10

diendi Sacrum non fatisfacere, fi tempus, quo deli-

m

Iu

Vf

berato animo impuras fovet cogitationes, fit tem-

ye DI

d

pus

140 Casus CosscrEeNTUE

etiam &

pus notabile; cum etiam pura diftra&io volunta-

tia in cogiiationes indifferentes , Ífi (it diuturna ,

Decen)

attentionem illam auferat, quze una cum au ex-

die &

al t

terno audiendi Sacrum praecipitur in cap. doíentes

de celeb. Miff. fi vero di&is cogitationibus deli-

berate fovendis tempns modicum infumatur , erit

S,au.:-

uidem adhuc grave peccatum in fpecie luxuriz,

l

,fed cum leve fit in ordine àd preeceptum Sacri de-

vote audiendi, eidem przecepto fatisfacere dicen-

dum eft. Quantum ad fecundum dico, circum-

n v

ftantiam hanc temporis non eífe neceffario in con-

feffione aperiendam ; licet enim majorem quam-

Jit,

dam deformitatem cum reóta ratione importent de-

jus,m

liberatze türpes cogitationes habitze Millze tempo-

&aïwsg

re, utpote fpecialiter ad cultum Dei dicato, &

hn

ratione hujus circamftantize aliquam etiam contra

religionem malitism contrahunt, adhuctamen hzc

Wf

tam ]

nova malitia neceffario in Confeffione aperienda

üelitg.

nonef, cum venialis terminuim non excedat, nif

Ofartgr

direCte ex temporis ipfius Sacri contemptu proce-

Qundo

dat. lta Suar. t. r. de relig. 1. 2. c. 28. n. 16. Caf-

Yufa

fian. a S. Elia. V, circumftantia n. 1067

"l ning

perr

CAS. III. Capellanus ruralis vocatus die fefto a .no-

; bili foemina ad celebrandum in privato Oratorio,

lr ex

Aile hu

fciens ibi tali die jam aliud Sacrüm effe pera&tum,

Abf

ire recufat. Q. An bene fe gerat ?

Syet

Refpondeoï, Capellanum bene fe gerere. Ratio, quia

il

Wi lin

in oratorio privato unicam dumtaxat Miffam in

Tüi tem

die celebrare licitum eft juxta Pontificize con-

ceffionis tenorem ;

& proinde fi quis. ícienter

fat, ]r

Miífam alteram celebraret, vel ad celebrahdum

(A$:TI

induceret, gravi peccato obnoxius fieret, quia

Ndien,

predictum Oratorium refpe&tu fecunds , & ter-

Cünfeml

tia Miffze eft locus omnino ineptus, utpote pro

3 tatoe

eisdem nullatenus - approbatus.

Et hoc valet,

CiDotde:

etiamfi nobilis fcemina primam Miffam in die fefto

(ltqngn

non audiviffet , neque e domo egredi ad aliam au-

Vorítet

diendam poífet, nim cum abfolute unica tantum

Btte

Miffa in Oratoriis privatis permiffa fit, ut conftat

i

etiam

j ENUT

lo

MeNsE

AUGUSTI.

I4t

IRtn v

etiam ex declaratione Clement. XI. füb die 15.

Ti dilz

Decemb. 1703

. ipfa neceffitas audiendi Miffam in

cum at

die felto non erit motivum fufficiens ,

ut Miffa

altera celebretur. Tta Girib. de Sacrif. Miffze c. 8.

yesp. d

itionby

Yümat :

S. 6. n. 29.-

gtl lu

MENSE AVUG USTI

)URT Qd

sfacetet

co, t

dua quzdam Puerum bimulum folet fe-

CAS. L. VI

cum ducere tempore Miffz;, cum non

ffarío i

jorem Q

habeat, qui illum domi cuftodiat ; fed ifte modo

mporienti

flens, modo cadens, modo clamans & Matrem ,

Mif f

& alios perturbat. Q. An praeftet, ut Mater in ca-

fu Sacrutm etiam in die feíto omittat?

j d.

etam (

Refpondeo pratare, ut ipía Mater in cafü Sacrum

wetaneo

etiam in die feíto omittat,

'Tum quía reverentia

debita loco facro & Sacrificio ,

one 9

quodque in eo

) exlla

offertnr , poftulat ,

ut puer domi remaneat ,

tetmnl

quando fine debita quiete, & decentia nequit in

Écclefia cuftodiri : "lTum quia Sacri suditio non

p n*

i

eft neceffario procuranda, quando notabilis aliqua

pertarbatio five proptia, five aliena intervenit. Cum

d!

igitur ex terminis expofiti cafüs , bimulo modo

flente, modo cadente, modo clamante, reverentia

yio O

Ecclefiz;m, & Sacrificio debitanon falvetur, & ma-

| d

gna perturbatio five matrem , five alios cruciet,

dicendum eft, przftare, ut Mater,

fi non habet ,

17 RW*

qui bimulum dormi cuftodiat , cum fuo bimulo do-

at

[

mi remaneat, & Sacrum etiam in die fefto omit-

tat. Ita Gobat. S. x. tr. 3. caf. 14. n. 218.

ia

li

jis.

j

CAS;TIT. Dubitat Famula, an fatisfecerit przecepto

| celd

audiendi Sacrum, cum fere totum Sacri tempus in

f

coufeífione peccatorum facienda infümpferit, Q.

a Parocho dubii folutio.

nid

d FPOJ

Refpondeo famulam przcepto audiendi Sacrum ne-

Jioc *

' quaquam fatisfeciffe. Ratio eft, quia licet, dum quis

inde^

confitetur, przefens fit corpore, &pofliteffe fimul

PU

mente habendoeodem temporeintentionem audien-

yia ?

diSacrum ; adhuc tamen, cum Ecclefia exuna parte

, LO*

atten-

en[

3142 . Casus CowscikNTUE

attentam —MiB'æ auditiónem per modum orationis | hi

teneit

precipiat, &exaltera, quiin enarrandis peccatis,

& audiendis apportunis Confeffarii confiliis tempus

infüumit, vere dici nequeat, quod Miffam attente

Nefoi

o

2udiat, eidemque Miffas per modum orantis affi-

p

ftat, famulam in cafü nofiro requaquam prace-

Tem,

pto de audiendo Sacro fatisfeciffe dicendum eft,

pea

& ita ad propofiti dubii folutionem debet Paro-

chus refpondere cum Rofign. de Miffa audienda

- expl

art. 18. n. 9. Lugo difp. 22. fect. 2. n.

Cl

22. Girib.

let aj

de obfervat. Feft. t. g. c. 2. n. 24-

OCCOITÀ

CWAS. III. Parochus ruralis nova facra Indum&nta

dus m

defert ad Superiorem Conventus S. Francifci non

tportet

multum a Paroecia fua diftantis, ut ab illo bene-

quly

dictione doneatur. Q. An bene fe gerat?

Gs

[

Refpondeo negative. 'Tum quia regularis Superior

nj

nullo jure poteft facra Indumenta ad ipfüm aliunde

liil

delata benediCkione donare, ut conftat ex decreto

ftiffio

Alexan. VIII. fub die 27. Septemb. 1659. in quo

Conff

füb $. 18. de Przelatis Regularibus, habentur hxc

Verba :

AEcclefiaflicam fa

VRT

inm

W»-H.

elle&ilem pro. fevuitio

patit,

dumtaxat fuavum: Ecclefiarum , vel monafleriorum

benedicant: "um quia juxta refcriptum facrze Ri-

051

tuum Congregationis füb die 17. Januar. 1733. ad

Tot T

inftantiam Eminentiffimi Archiepifcopi: noftri Pro-

"ls

Íperi Lambertini emanatum, ut ex ejusdem Notif.

iL t

20. volum. r. apparet, pro di&ta Indümentorum

t

Macrorum benedi&ione in hac Dicecefi delegati re-

QRWW

manent Vicarii Foranei, ficque, íi Parochus nofter

tely

aliqua indiget benedictione, ad proprium Vica-

tiom)

riura, non ad S. Francifci Conventus Superiorem

Te, (

nova facra Indumenta deferre debet ,

ut bene

Sery

fe gerat.

Ql f

n 10f

MENSE SEþTEniBRJS

d ff

lt yra

Umerum certum peccatorum ignorans

flæ pr

CAS. I.N

confitetur Titius fevicies, autcirciter

obfie

perjuraffe ,

Q hn

at

inde poft Confeflionem liquido depre-

fe fal

hen-

E

MzxsE SePrEMBRIS. 143

m oni

hend/it fe perjaraffe tricies. Q. An hunc exceffum

/

Vs at

teneaturin nova Confeffione aperire.

iil t

Licet enim ex communi dottrina

ifm d

Refpondeo teneri.

aut aliud

non fit de novo exponendum unum ,

Torud

uüm, quod certo dignofcatur poft. confeffio-

quam r

peccat

nem;:-

fi, preemiffo fufficienti examine , incertus

cend d

peccatorum numerus cum illa particula , circiter ,

deiet

fh ais

expofitus fuit,

quia per additionem di&tze parti-

culz etiam ille raajor n

umerus videtur fufficien-

1, 20

ter exprefíus : fi tamen poft Copfeffionem menti

hi

Diii

t

[

er exce-

occurrat nüumerus peccatorum nota

dens numerum incertum in Confefüone expreffum,

y du

jund

oportet eum iterum mapifeftare , quia dici nequit,

dU

quod per additionem illius particulee circifer , tuffi-

cienter expofitus fuerit. Imo addendum hunc ex-

"u

ceffumin numero peccatorum , qui poft Confeffio-

ytis o

nem inmemoriam cadit, nonobfcure indicare con-

pfümai

tigife defetum etiam mediocris diligentizein di«

f ex d

fcuffione conícientize , ficque integram przteritam

Confeffionem utpote invalidam fore. Íta cum Go-

59 n

qpentur:

bat, t. 1. tr. 6. n. 420. Lugo difp. 16. n. 79. Girib. de

poenit. tr, 7. c. 7. n. I7.

g J

infun

c

AS.1I. Cum quodam die fefto in Ecclefia rurali

m

non reperiatur, nec aliunde pro tunc poffit haberi

i

hoftia confüueta pro Sacrificio, dubitatSacerdos, an

[b

fit minus maium Miffamrelinquere, vel cum parya

dem M

formula celebrare. Q. Quidin cafü agendum ?

jument

Refpondeo, Sacerdotem debere cum parva formula

| ddegïï."

celebrare. Ratio eft, quialicet , nulla urgente ra-

ochust

tionabili caufa, non fit recedendum a confuetudi-

m

ne, qnz juxta Card, BonaL. 1. rerum liturg. c. 19.

p

Sxculo XI. inclinante introduéta fuit, celebrandi

TE

cum hoftia confüeta; adhuc tamen , quando urget

rationabilis caufa, ut eft illa audiendi Sacrum in

die fefto, potett fine hzfitatione a contuetudi-

TM

ne przdicta recedi, quia nec ullum adeft Eccie-

fi; preceptum hoc vetans, nec ipfa introducta

i i

confüetudo in omni eventu ad eam fervandam nos

12

obligat, cum zequaliter in hoftia majore,

aurc i

nore facrificium perficiatur. Quod fi ex ufu. mino-

118

n

W

144 Casus CoxscieNTIE —

ris formulz aliqua populi Miffam audituri admí-

| fefpoté

ratio przevideatur, idem populus de cafü przmo-

confen

nendus erit, & fic omnis offenfio , & admiratio

bretr

ceffabit. 1ta cum 'Tambur. de facrif. Miffae L,2.

n

c. 8. $. 8. n. 16. Pasqual. de facrif. Miffae q. 2xr.

do fei

n, 2. Gobat. t. x. tr. 3. n. 46.

vt

Tm,

CAS. IIT, Interdi&us ab ingreffa Ecclefiz propter

violationem praecepti Communionis Pafchalis Mif-

fam frequenter audit in Oratorio privato.

. Àn

d

fine peccato, & violatione interdicti hoc fieri poffit?

fetini

L0

Refpondeo affirmative, Ratio eft , quia peculiare in-

1n boni

terdictum, quo puniuntur, qui przecepto Commn-

lus f

nionis Pafchalis, quamvis pluries admoniti, obe-

wiüte

dire detre&ant, . privat quidem amni participatione

fioe

divinorum in Ecclefia ; ita ut fic interdictus nec

BN

celebrare, nec dare , aut recipere Sacramenta , nec

m

aliquod. minifterium facrum exercere, nec Miffam,

fitie

aut aliquod officiüm divinum audire in ea polfit

Doni

fine gravi peccsto , & violatione interdi&ti ; ex-

100 f

tra Ecclefiam tamen ea omnia, quz licita erant

Ut

ante hanc cenfuram , licita remanent etiam poft

DN

ipfam. Hinc cum nomine Ecclefize , in odiofis pra-

fertim, non veniat Oratorium Privatum juxta re-

quadr

gulas r5. & 26. juris in G. poteft fic interdictus

Á

Tetfes.

2

ue ulla culpa, & interdicti violatione Mifíam

Q n

ratorio privato audire ; ficut Sacramenta Poe-

nitentizz , Euchariftize, & hujusmodi, fidifpofitus

Mi

fit, (ümere poteft.

Ita cum Suar, de cenfur, difp.

25. feCt. 4.

Qu

titin

dn

MENSE OCTOBRIS.

fins,

d rer

licus antequam triticum in area divi-

l

od

CAS. 1. V!

datur, exigit, ut tota tritici maffa cri-

ï

iil

Vil

bretur expeníis communibus , Domini fcilicetagro-

rum , & ConduCtoris ; quod tanien zegre fert ipfe

Jj

Condu&or. Q. An Condu&or poffit fibi pro damno,

cumy l

Decur

figguod patitur, ifx bonis Domini compenfare?

QiDflo

Re-

lanjy

E

MegwsE OcTonnis. 14h5'

ditarl dj

. Refpondeo cum di&in&ione. Velagrorum Conductor

caft pras

confenfüm przebet, ut expenfis communibus cri-

& sitir

bretur triticum, antequam 1n area dividatur, licet

- Nilie ;

intra (ealiquo modo hoc zegreferat ; Vel oftenden-

RE

do feinvitum, veluti coatte, & propter metum

majoris damni ad tales expenfas concurrit, Sipri-

efie p

mum, dico locum non effe compenfationi, etiam-

afchalls

fi ipfe Conductor damnum aliquod experiatur, quia

ipfi utpote confeutienti nulla injuria facta eft, . Si

ito, (/

cfieri t

fecundum, dico Conductorem licite polfe fibi pro

damro, i quod neceffario ex tali fatto patiatur,

in bonis Domini compeníare, quia injufte in re-

yetar

bus fuis lzfo, debitis fervatis conditionibus, com-

epto (

i, o

petit compenfstio. .Dixi, fi quod dámnum necef-

yp

fario ex tali fa&to patiatur; fl enim perufum ordi-

od

narize induftrize poffet adhuc fieri indemnis, non

vinet a

neceffario ex Villici facto, fed ex propriz indu-

u

p

firixz defectu, damnum pateretur, ficque ad res

n ei po

Domini pro compenfatione confugere licitum ipfi

x €

non foret. Ita etiam quoad fübftantiam Dotores

Jicia et

communiter.

t etiam J

CAS. 1I. Plauftrum vini, cujus pretium curfens erat

odiols

quadraginta librarum, Petrus emit a Paulo pretio

m j^

librarum triginta quinque ,

eo quod per duos

i

menfes traditionem ipfius vini expectare deberet.

ione 1l

Q. An ifte contra&tus in confcientia fit tutus.

qmenta !

Refpondeo.

Ut licitum fit merces: minoris emere,

Í poü'

O dl

N

quam actu valeant, debet Emptor aliquem juftum

titulum fic minoris emendi habere, ut contingit ,

dum ex anticipata folutione fequitur lucrum cef-

fans, damnum emergens, periculum non baben-

n

di rem emptam, vel non habendi finceram, vel

uod tempore tradendae mercis pretium futurum

nig Ü

it illud idem, quod ante tale tempus perfolvitur;

tt

( malä

nullo enim ex his, aut fimilibus titulis interve-

fal

niente, injuftitia, & palliata ufura committiturs

n

cum, ex quo quis pzzecife per aliquod tempus fua

d

pecunia privetur, non recepta merce, lucrum in

i

folutione minoris pretii exigat, quod licite fieri

ne-

Ra

Lambertini Cafus. Confc.

146 Casus CowscreNTUE

|

nequaquam poteít, faCtumque reftitutioni obno-

xium eft. Cum autem non alia caufa affignetur,

propter quam Petrus emata Paule pretio tringinta-

quinque librarum plauftrum vini, cujus pretium

(l

currens erat quadrsginta librarum, nifi quia per

duos menfes ipfius vini trsditionem debeatexpetta-

n

re, ut ex terminis cafüs videre eft,

atet, talem

yis

contraCtumin confcientia tutum noneífe. 1ta com-

àn

muniter cum Girib. de contract. 3. c. 2. n. 85.

Tbn

CAS. TIT. Ruralis Parochus prohibuit, ne in publico

UT

Oratorio intra fines fuze Parcecize Miffa celebretur

hi.

diebus feftis ante Parochialem, quod zegre tulerunt

fil

plurimi ex- Parochianis,

Tum

prohibitio,

Q. An juRa fit Parochi

at

Refpondeo. Cum facra Congtegatio pluties decrevit,

n

Ordinarium fancire poffe, ne diebus feftis Milfa

li

in Oratoriis

ublicis celebretur ante Parochialem,

tel

ut refert Illu

[

tiffimus, ac Reverendiffimus Brafchi

fej

llEqL

in fuüo promptuario Synodali c. 107. n.23. & 24.

:

fi Parochi prohibitio innixa eft Epifcopali decreto,

l

aut alicui

nodali- conftitutioni ,

dicendum elt,

juftam elfe

P

arochi prohibitionem , cum ad eum-

i

dem fpectet curare, ut in ejus Parcecia Superio-

Áini

rum decreta, & Parochialia jura in füo vigore

lI)

j

permaneant:

i antem parochi prohibitio przcife

fv

$b ipfo promanat, dicendum eít, eamdem probi-

[

bitionem nullo jure fubíiftere, cum eadem facra

hi

"Congregatio cenfüerit , Parochum ex femetipfo

facere non poffe przdi&tam prohibitionem, ut pa-

ln

riter ex Decretis 28. Januar. 1640. & 27. Junii

N

1641. apparet.

Hinc cum Eminentiffimus Archie-

x

Tu

pifcopus nofter expreffe mandaverit 2. Augufti

Qtt;

1735. ut in publicis Oratoriis ruralibus ultra mil-

liarium .a Parochiali Ecclefia non diftantibus Mifía

if

ante Parochialem non celebretur; in aliis vero

$

ultra milliarium diftantibus etiam ante Parochiale

m

valeat celebrari, dicendum eft, quod in hac Dios-

cefi juxta Oratorii qua

l

j

CAS,

itatem Parochi pr'o'hiiïitio

lR

jufta, velinjufta cenfenda et.

[

MEN-

MreNsE NovEMBRrISs.

147

toni oj

af

MENSE NOVEMBRIS.

o fringi

tius ruralis Sacerdos, cum quadam die

As pré

CAS. T. TI

i p

non inveniffet, qui ejus Miffze infervi-

ateydt

ret, reli&a Miffa, fe ipfüm devotionis caufa pro-

at t

riis manibus. facra Synaxi refecit.

Q. An lau-

, ]u

danda fit talis devotio,

o

Refpondeo, per fe loquendo laudari non poffe.. Ratio

n p

eit, quia ltcet hic ufus fe reficiendi propriis mani-

.eelelte

bus facra fynaxi, qui antiquitus in Ecclefia vi-

g hu

guit, ut ex innumeris Ecclefiafticze hiftoriz mo-

t hao

numentis apparet, nulla (cripta lege prohibitus fit,

adhuc tamen , cum multis abhinc faculis talis

ufus in Ecclefia ceífaverit, & oppofita vigeat con-

pgdev

fuetudo, quam infringere per fe loquendo non li-

ddis E

cet, dicendum eit, devotionem Sacerdotis nolftri

d

feipfum devotionis caufa facra Synaxi reficientis

imidtt

nequaquam pofle per fe loquendo laudari. Dixi,

nj

er fe loquendo, nam Íi dies occurrat vel magnze

yili &

indulgentiz:, vel SanCti alicujus, quem maxime

talis Sacerdos foleat venerari, ex his, vel alio

vntin *

j a

fimili gravi motivo Sacerdotem noftrum in cafu,

a füpe

uo omnis alius defit Sacerdos, a quo facram

o vig?

umat Euchariftiam , eamdem poffe e facro Vafe

jo ye

fumptam fibi laudabiliter propria manu porrigere

dem ]^

dicendum ef. Evitari tamen debet in cafu proxi-

« delm lï'*

mi admiratio: quod de facili fieri poteft vel per

gl

hoc, quod pradi&a Euchariftiee receptio fiata

.

neity UE D

Sacerdote

anuis Ecclefize claufis, ita ut alius ne»

k ,

mo fit prae

Á

ens ; vel per hoc, quod fi qui fint ad-

u5

ftantes, eos Sacerdos moneat, ne admirationis

occafioném fumant , fi quod cafu ei licitum eft,

$ j

y

ipfum facere intueantur. Tta cum Suar. t. 3. in

ntii

2. p. difp. 72. f. 3.

omob. de exam. Ecclef. p.

| ähl! j

3. tr. 4. C. 1r. Girib. de Euchar. e. óini

puoe

hi

CAS. 1I. Monita fzpe fzpius Caja la&ans, ne in

je&o teneat Infantem fine debita cautione , non

l

emendatur, & quodam mane Infantem in leCto

2

more

*

:

148 Casus CoxscrENTUE

X

mortuum invenit.

Q. An poffit a fimplici Confef-

&l

fario abfolvi ?

Refpondeo affirmative. Ratio eft, quia licet Caja In-

1f

fantem ante completum annum in leécto retinens

fin

iaf

fine debita cautione ipfüm expofuetit fuffocationis

Ti

periculo, quod ex natura fua grande periculum

ht

eft, & füb excommunicationis ferendze cenfüra l,

2. c. 4. in Dizcefana Synodo vetitum, & ulterius

ii

rea fit füffocationis fecutze, cum ipfam fuffocatio-

nem, utpote fzepius admonita, przvidere deberet,

]

& przcavere; adhuc tamen, cum'ex terminis

cafüs habeamus, ipfam Cajam quidem mane In-

(

fantem in le&o mortuum inveniífe, non autem

ipfum infantem data opera, & prameditato malo

Q

animo occidiffe, nequit dici cafum hunc fuüb refer-

li

vationem venire homicidii voluntarii, ftudiofeque

fin

atrati, de quo unice dubitare poffemus; & con-

f

e

quenter ipífam Cajama quocumque fimplici Con-

Mu

feífario abfolvi poffe dicendum eít. Quod fi at-

[

qu

tente, ut par eft, advertent plures fimplices Con-

Y

feffarii, non ita facile cogent poenitentes mulie-

hr

resad fubeundum plurium aliquando milliariorum

iter, utad Poenitentiarios pro abfolutione obtinen-

hn

da accedant. Ita cum Homob. de caf. referv. part.

pur

jote

2, caf. 3. except.13. Girib. pcenit. c. 15. n. 65.

Qtor

t

CAS.TII. Parochus fciens Titium, quia ad Parochia-

lem Ecclefiam confugit, reum effe proditoriz oc-

M

cifionis ; eum petentibus laicalis curize miniftris,

Yh

nullo faécto verbo, concedit.

Q. An ftante certa

D

fcientia proditionis bene fe gelferit?

Qu

de

Refpondeo negative. Quia licet reus proditorize oc-

cifionis Ecclefiaftica immunitate non gaudeat, ut

pir

(A$,

conftat tum ex jure communi i cap. x. de lioii-

Thor

cidio, tumex Bulla Greg. XIV. juxta illud Exod.

SSi quis per induflriam occiderit proximum fuum, 68

Yeri

gper infidias , ab Zditari meo evelles eum, wt moria-

Te

iur; ÉxtraCtio tamen a loco immuni fieri nequit

Refpc

nifi au*toritate Judicis ordinarii Ecclefiaftici, &

tru

interventu perfonz: ab eodem Judice deputatz, ut

yà,

in Congregationibus fub Clem. IV; & B

enedict.

ht

XII.

MeNusEe DEcEMnnis.

149

XIII. fancitum eft. Si igitur Parochus

Titium, qui

ii nl

nfugerat,

laicalis cu-

ad Parochialem Ecclefiam co

bo, conceffit, etiam

riz miniftris , nullo facto ver

et ]

ftante certa fcientia circa patrata

m a Titio prodito-

.0 fedtei

riam occifionem,

male fe geffit,

ut ex difertiffima

ffociont

it Eminentiffimus

peidi

infru&ione, quam de hac re edid

- cenfuni

Archiepifcopus nofter füb die 25.

Ap. 1735. fatis

fufe apparet.

& ule

foffocit

e debet

MENSL; DECEMB RIS.

termi

mane I

Ajus e

mit a Titio Domum ea conditio-

n adtem

CAS. L. C

ne, ut, quandocumque v

oluerit, ipfe

qto m

m,q

uod dedit , repetere ,

& re-

N

Cajus poffit pretiu

Q.

ftituere Domum.

AÁn iitg contraétus fit vali-

vliolte

dus ?

y t

Refp

ondeo affirmative

. Ratioeft, quia nullo jure

hibitum ef, ne pa&tum in

emptione ponatur ,

nplii (it

pro

amen,

& Emptoris favo-

d 14

q

uod in Venditoris grav

Venditori impofitum.

,

jies C

rem vertatut,

fi gravamen

i

s m

majori pretio compenfe

tur.

Tale enim paCtum nul-

lam ufüram continet, C

um in cafu non interveniat

lr

fed vera emptio ,

ut clare colligi

p at

purum mutuum ,

perit Em-

dn t

poteít ex eo, quod f

Domus pereat;

,

Ti

ptori, & fi ifte nolit retto ve

ndere Domum , ne-

u

it trepetere pretium ;

ua

de re dici nequit ;

d Pm*;i'l'

qi

tium Titio cum facultate

ij

Cajum deditfe mutuo pre

ibito,

acceptis interim fu-

illud recuperandi pto

» mini

pra fortem fructibus, c

um i(ti vere ipfi Cajo tan-

;an[e [2

quam Domino Domus debiti fimt. ]tac

um Rofignol.

de contra&t. praenot. 4. contr. 2. n. T.

& feq. Azor.

ditoie!

part. 5. inftit. mor. l. 8. c. 12.

rgüdfï"' B

CAS. II. Petrus uxoratus patrat adulterium , inde,

! Mm'

mortua Uxore ,

etit ad facros Ordines pro

mo-

edi-

ybrt

veri. Q. An tali promotionialiquod obftet imp

h

mentum?

PL

Refpondeo negative.

Ratio eft, quia dici nequit Pe-

"UM

trum in ca(u Bigamu

m effe bigamia interpretatl-

ua dubitari unice poi-

Ilfïmh

va, & fi&ione juris, deq

iffe in matrimonium

yut

(

fet; cum neque dicatur dux

vi-

a

DA

Á

j

.150 Casus CowscieNTIXx

viduam, feu corrüptam, neque fecundum matri-

monium, etiamíi invalidum, contraxiffe. Cum

itaque mulier, quam, durante matrimonio, Petrus

!

ex adulterio cognovit,

ta affeCtu maritali falte

non füerit ab ipfo cogni-

tali,

m apparenti, d externe

tem,

dicendum eft, nullam incurriffe irregnlarita-

er quam, foluto mat

rimonio, a fufcipiendis

(à

ordinibus arceatur,

cum ifta irregularitas pro fim-

plici uxorati adulter

io expreíía in jure non habea-

ilo

tur, ut iz cap. muper,

perfpicuum eft. Ita cu

E2 cap. debitum de bigam.

Al

Caffian. a S, Elia V. Bi

m Silveft. V. Bigamia n. 1.

pred

gamia n.. 17.

Vfond

CAS. III. Duo Parochi valde vicini, quorum fubditi

feraly

. in parvo numero funt, frequenter, nulla facultate

yta

petita, ab eorum Parcecii

s per aliquot dies abfen-

u

tes fiunt;

modo uno, modo altero abfentis vices

lüp

füpplente. Q. An fine culpa hoc fieri poffit?

[

Refpond&o negative. Nam frequenter a Parcecia abeffe

hopti

eft contra Parochorum ftatum, qui Refidentize ob-

Comi

ligationem importat, ut

m

fam Superiorum men

ex Trid. & contra expref-

Ws

nis abfentes fine debi

tem , qui proinde variis poe-

DO

ta facultat

e

erftringunt, Si

igitur abfentia, ultra triduum e

a

e nondebet, li-

guhy

centia in hac Dicecefi a Vicario Foraneo, & pro

Dextf

ipfo a Parocho Seniore in fcriptis obtenta effe de-

Yetiy

bet; fi ultra triduum

"udy

cario Generali,

» ab Ordivario, vel ejus Vi-

2ly

ut Eminentiffimus Archiepifcopus

p

nofter in Inftru&ione a fe edita fub die 6. Martii

1733. aperte przeci

it, ac difponit, cum neque

(

arvus numerus fu

b

ditorum neque füpplementum

Ial

arocbi vicini,

five alterius fuübftituti fine obten-

titg

ta in fcri

tjio

fent, vel

ptis debita facultate a refideritia excu-

reddant abfentes a culpa,

& poenis im-

efpoy

munes, ut ex pluries datis facrze Co

ngreg. Decre-

done

tisinfuperlauda

ta Eminentiffimi noftri Infiru&ione

rj

videre eft.

tit

t

t

lt Y

Yale

Yolo

AN-

141

: MrewsEÉ JaNvan1:Ó:.

m m

"o 9922

i, Q

o, us

" ANNO MDCCXXXIX.

o t

Y etet

MENSE 9ANUARII.

'egit

f cipal

Bftetrix pärtui affifte

ns, videns Infan-

CAS. T. O

tem vix nat

um mor

te periclitari, di-

s pni

&o eum in fronte fignat,

on hà

ito inaqua luftrali madefa

Q. An necefte fit

d lgt

um Baptismi formam profert.

.

(üb conditione iterari.

amieui

praediétum baptisma

Quocumq

ue enim modo con-

Refpondeo affirmative.

us, qui

bus valide conferri

d

feratur Baptisma ex trib

quan-

TOU

poteft, tanta fe

mper aqu

ae copia requititur,

cetto verificetur ,

quod

fies il

tumvis parva, ut de ip

fa

fupra corporis parte

m,

q

uam tangit, aliquo modo

m

decutrat, & fluat, c

um fine hoc fluxu ablutio per

poïflt?

mfignificata neq

uaquam poffithaberi.

baptismi forrma

Infrali madefactum,

nedit

Cum autem per digitumin aqua

fantis frontem fignat,

non habea-

ienti

qua Obftetrix in

fra exyt

tur certo ea aquz qu

antitas, quze ad dictum fluxum

variis

defideratur, eo quo

d tale fignim in minima etiam

guttula perfici quea

t;

hinc ne Infans dubio retma-

ggüt !

nentiSacramenti va

lore fümm

i irreparabilis damni

Jebet, l

iterum fub conditione baptt-

o, &t

periculo exponatur,

T

zandus eft. Ita, cum Suar.

de bapt. difp. 20. fe&.

leps "

2. Rotar, p. 3. apparat. c. 4. n. 0. Roncsg. tr. 2. €.

sepiito

2. n. XX.

ca&itatïä ligata

je 6t

CAS.lII. Berta, qua voto fimplici

fcit Titium ma«

cm n

matrimonium cum T

itio contraxit,

joae

ritum fuum adulterium patraffe.

Q. Anpetente Ma-

f

rito teneatura reddendo

debito abftinere.

ettà *

Refpondeo teneri,

donec

'Titii Mariti delictum con-

celli

donet.

Ratio eít,

quia non remiffo per Uxorem

3

pu

fe Maritus privatur jure petend!,

(

Mariti delicto ip

debitum correfpon-

d

cui tantum in Uxore reddendi

det: hoc autem pofito, talis eft

Bertze conditio ;

fervare

ut votum caftitatis a fe emiffum integre

valeat, proinde & tene

atur, eo modo, qu

od fimili

voto adítrictus non po

teft reddere deb

itum intra

ime-

j

152 Casus CONsdIENTIJE

bimeftre ad deliberandum de melio

ri ftatu eligen-

ol

doa jure conceffüm, quia tali tem

debitum reddere non tenestur. Di

xi: Donec Ma-

pore Conjuges

lplïm

i

titi deliéctum condonet: quia ex quo Uxor voto

ca(titatis ligata fit, non

per hoc privatur jure con-

:

Rn

donandi delictum Macrir

i, qua proinde condona-

pux

tione fecuta, in iflo jus

petendi, in illa reddendi

ii

debitum revivifcit. Ità cum Girib. de matrim. c,

1g.

Wi

n..85. Sanch. L.g.d. 6. n. r4. & I5.

den

[(T

[

CAS. III. Clericus fponte docens pueros Communi-

!

tatis elementa Grammatices quaerit a Parocho, an

fub poena peccati eos fimul fidei rudimentis im-

D

fin)

buere teneatur. Q. Parochi refponfum.

vele

Refpondeo, Parochum debere refpondere affirmative.

V

Ratio colligitur; cum ex Leonis X. conftit. 7.

ium

ftinction

anno I51

4. emanata, in qua S. 32. absque ulla di-

lon

e leguntur hzec,, Statuimus, & ordina-

g

» inus, ut Magiftri Scholarum ,

& Przeceptores

1f

s pueros fnos,

five adoleícentes nedum in Gram-

foror

» matica, ac czeteris hujusmodiinftruere debeant,

95

verum etiam doceie teneantut ea,

3

»»

ligionem pertinent, ut funt,

quae adre-

articulifidei &c. ;

praecepta divina,

N

'Tum quia facra Concilii Con-

d

gregastio huic dnbio ad inítan

tiam Archiepifcopi

Pj

Spalatenfis propofito : ,,

an fcilicet Epifcopus co-

At

» gere poffit Ludimagiftr

os five clericos, five lai-

Alito

» CoS a nemine conductos, utpuerosfüos Doctri-

»» nam Chriftianam edoceant:

R&(Wm.

», €xpreffe refpoudit : ;,

die r7. Julii r6g8.

&U

Prius hortando,deinde prz-

n

cipiendo cogere poffe ;

Tum denique, quia hoc id

clare precipiunt & Cl

em. XI. in fuo Edi&to r3.

Qi

eptemb. 1713. & Emi

nentiffimus Archiepifcopus

lii

nofter in fua Inftructio

ne 14. O&tob. 1732. hac de

aQ

re editis,

per quzeomnia nonnifi affirmativum effe

llle

poffe Paro

chi noftri refponfüm dicendum eft,

Xify

tig

Tnod

MENSE FEBRUARIIL

C

l'lbu-

CAS.. C

Ajus impubes matrimonium,

quod de

fetn

praíenti contraxit cum Hele

na, hac

i

po

i

]

MeNsz FrBRUARI.

153

àtt el

oft aliquot dies e vivis erepta, vellet cum Titia

e Corjg

ipfius Helenae forore inire, Q. An ali

Donec

quoq obítet

Uut si

impedimentum.

Refpondeo affirmative; licet enim Matrimonium im-

A jre

Je o

uberum, . malitia non fapplente zetatem, a jure

lla ii

irritumfit declaratum, eo quod

I

raefumatur defectus

judicii, atque confenfus requi

H

ti ad fic contrahen-

itrit t

dem ; adhuc tamen tale matrimonium ex c. unic.

de defponf. impub. in fponíalia refolvitur, quia

« Comne

jus prafümit impuberes velle fe obligare eo modo,

Darocit

quopoffunt, & proinde, Íi nequeunt fe obligare

iantis

ex adducta ratione vinculo matrimonii, preefumit

velle fe obligare vinculo fponfaliorum, nifi ex men-

ffimat

te ipforum contrahentium expreffe conftet oppofi-

ol

tum. Hinc, €um ex fponfalibus vaiidis publicae

q um

honeftatis oriatur impedimentum, quod in primo

, Vb

gradu dirimit matrimonium, dicendum eft, Cajum

Dratto

nequaquam poffe matrimonium eum 'T'itia Hclenze

forore inire. 1Ita cum Bonac. de matt. q. 2. panét.

um nuat

e d

9. D. 51. Girib. c. 13. n. 32. La Croix L. 6. part. 3.

qui Y

n.

2.

(

CAS. 1T. Francifeus Paterfamilias, cum ob tempo-

epti

on

ralia negotia diffidium aliquod habeat cum proprio

j

Parocho, puerum ei recenter natum alteri Parocho

us a

baptizandum defert.

Q.Quidfitde Francifco, &

alieno Parochobaptizante fentiendum.

a

Q05 D«

Refpondeo, fentiendum effe Parochum, & Francifcum

hi

It

fe male geffiffe. Ratio eft, quia licet Baptismum

(emotg

conferre non fita&us jurisdiCtionis refpectu illius ,

qm 1 l]b"

qui fuüfcipere debet Baptifnum, cum ante hujus

, Bo

fufceptionem nemo. Ecclefize fubjiciatur, eit tamen

ciqii?

^ t ^

actus habentis jurisdi&tionem circa fideles, quibus

[7

ille aggregandus eft, qui Bosptismum ipfum pro-

M .

xime eftfüícepturus. Hinc, cum talis fitordo pra-

ju i

dictze jurisdictionis, ut quilibet Parochus tantum-

1nodo in populum fibi commiffum eam valeat exer-

cere, ut ex cap, placuit, cap. nullus, aliisque plu-

J

ribus compertuth eit, fequitur Parochum noftrum

j qu'

fe male geffiife, & quidem graviter, puerum bz-

)

ptizando ; qui pars eft populi fpe&antis ad alterius

n

í

A^

-

154 Casvs CowmscrENTLE

|

Parochi jurisdi&tionem, Ita pro Parocho fentien-

dum eft, nifi aliter ex confuetudine, & ufu per-

miffum fit, vel nifi ignorantia eundem excufet,

| CAS.I.W

Licet autem hzec ignorantia facilius excufare poffit

Francif:um, eo quod Parochorum jura fcire non

[

(s

.

teneatur; adhuc ab omni culpa non eft cenfendus

&i

1

mmunis, cum agendo, utin cafü, fpecie quadam

vindi&e , -& injurize in proprium Parochum age-

w

re videatur.

Ita cum Rotar. de bapt. c. 4. n. 35.

La Croix L. 6.'p. r. n. 274. Barbof. de offic. & po-

Vefon

ii f

teft. Parochi p. 2. c. 18. n. 7.

(o)im

fn g

CAS. III. Capellanus recenter eleCtus in ruralem

quem

Parochum, gaudet, quod ex immemorabili con-

Tolo

füetudine in ejus parcecia nou fuerint a Deceffo-

Vin

ribus Parochis inftitutze conciones, quia, cum fit

Adhi

rudis minervae, putat fic excufari, fi eas non ha«

beat.

Q. ÀÁn vere a culpa conciones non habendo

tlj

excufetur.

1ili

Aüfem

meri

Refpondeo negative. Ratio eft, quia ex üna pirte

btb

Concil. 'Trid. feff. 5. c. 2. de refor. divinum ex-

i, (

ponens mandatum aperte omnibus animarum cu-

Yelii

ram habentibus przcipit,.ut diebus faltem Domi-

nicis, & feftis folemnibus commiffas fibi plebes

(tüfe

proíua, & earum capacitate pafcant falutaribus

—

Wy

verbis: Cum autem ex alia parte non folum idem.

lo q

x

Concilium poft fuüpradicta damnet quamcumque

ofiti execu-

confuetudinem, quze decreti a fe ex

nnoc. XIII.

T CT

tionem valeat impedite, fed infuper

j

l

etic

& Bened. item XIII. fumti Pontifices in datis fü-

l

er hoc negotio Bullis diftri&e przecipiant, ut non

dedi

obftante przetextu oppofitze immemorabilis confue-

lg |

tudinis, quam pravam vocant, adhuc fupradictum

Concilii decretum de falutaribus Verbis ftatutis die-

Ref?Ondg

Vilste

bus ad populum per Parochos habendis inviolabi-

lii

literobfervetur, nihileft, per quod Parochus no-

E

Cütfü

fter à culpa, & quidem gravi,, va/legt excufari.

Deatg

Á

l &l

: MEN-.

)

MeNsE Manrtir.

155

ddo fa.

MENSE MARTIL

&uis

CAS. I. Ulier proprium infantem la&ans, alte-

n exi

rum lucri caufa lactandum recepit, qui

uf

ra frieu

defe&u lactis pro duobus la&tantibus non fufficien-

f cerlei

tis viribus paulatim deftitutus moritur. Q. Andi-

€a Mulier graviter peccaverit, & adaliquam rece-

ccie qui

ochumy

ptz pecunie reftitutionem teneatur.

C V.

/fic, )

Refpondeo cum diftinctione. Vel di&a Mulier adver-

tit fe füfficientem pro duobus laCtantibus lactis

copiam non habere, proindeque ex ipfo la&is de-

fe&tu provenire virium deftitutionem in puero,

fn füril

quem lucri caufa laCctandum fufcepit; vel nullo

rabili u

modo praedicta advertit, Si hoc fecundum dicatur,

j Dete

& fimul di&a Mulier, quam debuit, diligentiam

a, QUP

adhibuit in przedicti pueri cura; nec peccati ali-

&us m

cujus rea, nec nifi juxta regulas poffefforis bonze

fidei alicui reftitntioni obnoxia cenfenda eíft, Si

nonii

autem nutrimenti defectum, & ex hoc gravem

pueri languorem przvidit, vel, utcontingere etiam

x m

folet, debitam diligentiam in eodem puero nutrien-

divinum ?

do, & curando omiíit; tunc & ipfam Mulierem

niminm *

veluti homicidii ream graviter peccaffe, &ne lu-

Jtem fs

crum ex violata juftitia reportet, ad inftar malaz

fji

fidei poffe(Toris ad refitutionem receptze pecuniz,

filuta

non quidem integrze, fed juxta prudentum judicium

tolum I

taxandz, teneri, dicendum eít. Ita communiter.

j cu

yliti d

CAS. II. Parochus judicans nullum dari irreverentize

[nnot

pericnlum Parochiano amenti ad extremum vitze

deducto Viaticum Sacrofanctum

sind

in

plaml

bene fe gerat.

præbgt. Q. An

)

j

li j

Refpondeo cum diftin&ione. Si Parochianus a nati-

j

vitate sinens eft, nec aliquid unquam de admira-

jl

bili Euchariftize Sacramento cognovit, male fe geífit

j m

000*

Parochus, quia perpetuo amenti, fivein vitze de-

g

curíü , five in mortis articulo, etiamfi nullum ti-

meaturirreverentize periculua, ex laudabili Eccle-

fiz confuetudine facrofan&ta Eucbariftia porrigenda

non eft ; cujus ratio effe poteft,quia ex una parte per-

uN

petuo

L

156 Casus CouscrgNTUE

.petuo amentibus ficuti parvulis hoc Sacramentum

termi

ad falutem neceffarium non eft, & ex alia,cum diftin-

d)

guere nefciant communem cibum a facro, nequeunt

nun E

huic reverentiam aliquam, ut valde conveniens

Dutqu

eft, ex interna fide, ac devotione exhibere, $i

dotetm

autem Parochianus tantam poft rationis ufüm in-

t

ciditin amentiam, aut lucidis aliquando gaudet

Thünl

intervallis, quibus & excellentiam Sacramenti di-

DT

gnofcere, & aliqua animi difpofitione ad idem re-

cipiendum e valest praparare, tunc, nifiaperte

conftet ipfüm incidilfe in amentiam lethali itreti-

tum peccato, neque unquam hoc retractaíffe, &-

dem Sacrofanctum Viaticum porrigendo Paro-

CAS.W I P

chum noftrum bene Ííe gerere dicendum eft,

uia ,

fi dum fuit ,

Sisle]

vel eft aliquando mentis

hi

uze compos , apparet in ipfo Parochiano erga hoc

Sacramentum devotio; fuinmo hoc bono privan-

Npnti

dus non eft, pofito femper, quod ex circumftan-

Jl

tiis amentize, velex confuetis experimentis prü-

xipij

; denter credatur nullum dari irreverentiae pericu-

b

Ita

lum, ut in hypothefi noftri cafus exponitur.

Wsy

cum D. Thom. 3. p. q. 8o. art. 9. Roncag. deSacram.

Tepyn

tr. 4. C. 7. n. 4. Girib. de Euchar. tr. 4. c. 8. n. xo. &

fe ejdo

xr.aliisque communiter.

Ws

CAS. IIf. Utvenationi czeteroquin licitz poffit rura-

] jtter,

lis Sacerdos fummo mane incumbere, folet Miffam

lg, d

celebrare hora ante Auroram.

Q. An graviter

As

peccet.

Yil

| Dtiy

Re-fpondeo affürmative, Ratio defümitur five a deci-

&ntts

ma quinta Miffalis Romani rubrica prafcribente,

lice

ut tempus celebrandi Miffas privatas ab Aurora in-

[

Cipiat, & ad meridiem terminum fumat, five ex

r

TYefenj

Ecclefize confuetudine praefertim in Italica regione

"n ex

noítra ubique recepta, quas generalis rubri-

A um

cc&, & legitimze confuetudinis regulas fine pe-

10]fsg

culiari privilegio, vel urgenti motivo , infringere

Uàm. (

nemini unquam licere compertum eft. Quamvis

autem non ita ftrictim fümendum fit Aurore ini-

UT

tinm, & Meridiei, ut nequeat etiam Miffa tertia

liO fuo

horae parte ante Auroram incipi, & poft meridiem

tet-

, "Wio

I

MraNSE APRiLIS.

157

Sactum?

terminati, quemadmodum Summi Pontifices Bene«

lum

di&. XIII. & Clem. XII. feliciter regnans in eo-

10 eft

rum Ediétis hac de re editis explicarunt , tanta

& Quvet

nunquam

erit licitze venationis honeftas, utSacer-

exibete

dotem no

frum hora ante Auroram proprio arbi-

onis d

trio celebrantem a gravi culpa excufet.. Ita com-

n p

muniter Au&tores deSacrificii temporeagentes cum

Pacraméz

D. Thom. in 4. dift. 13. g. 1. art. 2.

d ib

, il

AMENSE APRILIS.

ethal it

at

rochus non vult in Pafchate Parochia-

CAS. T. PA

n

um fuum ad communionem admittere,

eno d

cena

quia de injuria clam fibi illata veniam non petiüit. Q.

o n

Àn fit de jufitia laudandus,

ao gt

dgogi

Refpondeo negative. Vel enim Parochus Parochia-

yna-

ex n

num,aq

uo claminjuriam accepit, a facra

erindi

xi publice rejicit, & fic graviter fama

m Parochia-

ni fui laedit, ad quam falvandam occultis peccato-

entie p

bus facram Communionem, de-

ponitih *

ribus publice petenti

j; ii

negandam non effe

Theologi docent: Vel occul-

AU

te eidem Parochiano prohibet, ne ad altare accedat,

priusquam de injuria fibi illata veniam petierit ; &

offttt

patiter, cnm fic agendo paftorali abutatur jurisdi-

£,

&ione, & loco dimittendi ex corde injuriass, ut boni

[ol

g Yi

Paftoris eft , de eisdem potius vindictam fumere

hU gü«'

videatur; nequaquam poteft de juftitia laudari.

Denique ratione temporis pafchalis, quo non acce-

dentes ad facram Synaxim ab ingreffa Ecclefive pu-

a?

blice interdicuntur, patochiano pracdi&to, & publi-

;

A

cz famz difpendium, & gravia alia damna immi-

k

nerent, quod utpote femper privatee injurize rea-

m

tum excedens, juftum nunquam effe dicendum eft.

l[alla

1ta cum Tambur. c.6. de communione S. 2. num.

pettis

jJis !

1o. Maderno quzeft. 5. art. g. nnm. 3. Girib. de 5a-

cram. cap. 6. num. or.

0 n

j 0

CAS. II. Vidua pauper eodem in le&o dormit cum

; Anfofl

dum parandi alium le-

li

filio fuo adulto, eo quod mo

n

étum non habeat. Q. An hocp

offitin ca(u licite fieri.

ge-

p ^

f

158 " Casus ConwsciewTUE

Refpondeo. Sitalis cubandi modus aliquam przbet

igfo:

matri, aut filio proximam peccandi occafionem,

yau

ex qua proinde frequentes lapfus fequantur, cer-

oper

tumeft feparationem, quocunque modo effe fscien-

litio

Ctoi

dam, cum omni praecepto ptzedictam peccandi oc-

cafionem etiam vita/ nofirz difpendio, quando

[

alia remedia utilia non funt, fugereteneamur. $i

vero ex dicto cubandi modo nulla fequitur oífen-

fio Dei, vel non nifi valde raro hoc accidat,

quam filius con(cientiz

(A5]

eo quod tam mater,

bonsz praefidio muniantur, & fpiritualia adhi-

beant remedia, quibus tentationum vires folent

ite

extenuari ;

tunc urgente expofitz neceflitatis

ltferk

motivo licite fieri poífe, quod alias illicitum

ET

foret, dicendum efít: nam sd fugiendam remo-

ls

tam peccandi occafionem , qualis in hypothefi

Refpo

effet noítra, grave fübire incommodum , quale

ptim

effet ex. gr. fupra nudam humum, vel tabulam

cubare ,

nulla. five Divina,

five Ecclefiaftica

&xpl

liib

lege obítringimur. 1ta cum Giribald. de pocnit.

Wt

cap. xo. num. 3o. La Croix de peccat. L. 5. num.

Y

i

239

eq.

NT

CAS. IIJ. Rufticus Juvenis tempore Bacchanaliorum

fiqu

cum aliis fuze zetatis,& conditionis viris,ac fceminis

TOU

foletintereffe Choreis, in quibus frequenter patitur

N]

motus pravos. Q. An poífit abfolvi, fi nolit a tali

ts

chorearum ludo abftinere,

tl

Á

Refpondeo affirmative, ftando terminis expofiti cafus.

*M

Licet enim chorez, ut fieri folent, res fint ple-

hs

nz periculis; adhuc tamen, cum ex nmatura iüa

fint res indifferentes, & poffit quis fervato Dei ti-

clef

pra ertim

Girj

more eisdem absque culpa intereffe ,

anitas, & ho-

Bi!' b«

quando temporis circumftantia, urb

nefta focietas aliquo modo id po

ftulant; di-

EH

cendum eft,

rufticum noftrum abfolvi polle;

üny

etiamfi nolit a tali chorearum ludo abftinere.

e€

U

que refert juvenem iftum in przedictis choreis mo-

od

tus pravos frequenter pati, quia cum motus llU

h

praambula quidem fint & incitamenta ad peccatt

fl]l)]e )

j motus

ls

düm, non autem fint päccata, quando

ipfos

2

Y

MzeNsE Marr.

159.

ipfos non quzrat, nec iisdem confenfüm prabeat,

u w,

jta ut morofa deleGtatione, turpi defiderio, vel

Loneat

pattgt,?

opere peccet , quod cafus nofter non dicit, abfo-

lo dfe f

lutione indignus cenfendus non eft.

]ta cum La

Croix L. 5. de peccat. num. 264. & L. 8. de proecept.

yeadt

decal. n. 887. S. 9. aliisque communiter,

, Qu

Leneumu..

egnluti

JMENSE MAII

hoc st

conítt

CAS. 1. "T Imens Parochus, ne infirmus, quem Oleo

facro inungit, ante peractas omnes un-

Ttnslia

vites 0

&iones decedat,- injungit Capellano przfenti, ut

: fuecenn

inferiores fenfus ungat, dum ipfe füperiores inun-

jrs t

git. Q. An Sacramentum dicto modo valide, aut

mdam I*

licite conferatur.

'

i y?

Refpondeo sffirmative quoad utramque partem. Ratio

yodum, (

primz eit, quia Sacramentum extremze unctionis

, vd i

ex pluribus unctionibns, verborumque fortis par-

fíecel

tialibus coalefcit, ita ut quzelibet nnctio, quae fua

!

Q p

particulari verborum forma in ordine ad producen-

LL

t

dum fnum effectum integram, & ab alia un&tione,

formaque independentem habeat fignificationem ,

ficque valide poteft tum fücceffive, tum fimula plu-

ha

i ft

4

ribus Miniftris confici. Ratio fecundze eft, quia

yenl

ofito Sacramenti valore periculum ipfum; ne in-

!

&

rmus ante peraCtas omnes unctiones decedat, li-

,

jl

citum reddit, ut eodem tempore, quo unus Mini-

fter fuperiores fenfuüs inungit, alter, qui praefens

agol!

elt, inferioresinungat, quamvis hocextra neceffi-

[]

tatis cafüum, utpote contra ritum , & praxim Ec-

x

clefiz fieri absque gravi culpanon poffit. Itacum

f

Girib. cap. unic. n. 42. Dian. part. 5. tr.3. refol. 88.

K

Barbof. de Offic. Paroch. cap. 22. num. 8.

[[E; j &r

^

//CAS.TI.Confeffariusignorans ignorantia craifa quem-

dul&ütv

dam eafüm effe refervatum in Bulla Coenze,ab eo poe-

)

uf

p

(

nitentem abfolvit.Q. An przedicta abfolutio fitvalida.

$

Refpondeo negative.

Ratio defumitur ex Trid. feff.

j df

14. C. 7. dicente, perfuafum femper in Ecclefia Dei

a

fuiíffe, & veriffimum e(le, nullius momenti abío-

Itb

if

j

lutionem earm effe debere, quam Sacerdos in eum

u

[

pro-

160 Casus CszcmNTUE

fitmot,

profert, in quem ordinariam, aut fübdelegatam

non habet jurisdictionem.

Cum autem Confeffa-

n 7

rius nofter, ut pro certo pono, nullam habeat ju-

risdi&ctionem in pontificios cafüs Bullae Coenze, dato

quod poenitens ex praevia notitia cenfürz illis a-

nexae in aliquem illorum inciderit, etiamfi bona

: Wil

fide peccatum fuum confeflus fit, invalide eft abfo-

lutus, nifialia fimul non refervata confeffus fit,

at

docdlg

quibus directe abfolutis a refervato fimul indire&e

debbnt

abfolutusevadat. Neque ignorantia Confeffarii ali-

quid prodeft, ipfa enim utpote craffa reum quidem

Bll

gravis negligentize in addifcendis rebus ad pro-

Mbotieo

prium munus fpeCtantibus Confeffarium declarat,

Ti r

nullatenus vero poenitentem juvat, cum nulla ig-

b

norantia etiam invincibilis praebeat Confelfsrio ju-

m

risdi&iionem, ut pcenitenti beneficium abfolutio-

Otdne

Téos tr

nis per fe valideimpendat. lta communiter cum

La Croix L. 6. part. z. n. 1548.

tentom

It qu.

CAS. III. Titius electus in ruralem Parochum tribus

Teltfat

jam transattis annis a fui Parochialis Beneficii pof-

feffione percipit, ejus parentes ip(oinfcio variis mu-

Frslen

ho

u

neribus plura vota pro ejus electione a Parochianis

alb

ï

obtinuiffe.

Q. Quomodo fic electus fibi confu-

QO tl

lere debeat.

—

'iti qgg

Refpondeo. Quamvis quzlibet ele&tio fimoniaca ipfo

Yi elg

jure irrita fit, nifi vel fic electus expre(fe con-

-

M"Jxete

tradixit, velipfoinfcio ab alio in ejus odium per-

«t Yi

Qul

a€ta fuerit, ut ex cap. nobis fuit 27. & cap. fi-

cut tuis litteris 33. de limonia aperte colligitur, ac

Id

proinde teneatur quilibet beneficium dimittere ffa-

Cüm (

tim ac percipit fe fuifíe fimoniace electum, etiam

^ B

ub

ipfo infcio alii in ejusfavorem hoc egerint; adhuc

tamen cum Titius nofter per triennium parochiale

$1]

beneficium, ad quod mediis muneribus fuit eleCtus,

l

J

!

j

hm

"at

bona fide poffederit, poteft Gibi confulere per re-

gulam triennalis poffeffionis, & in,ifta fibifaven-

lr 0

Aetr

te quiefcere, nifi fponte velit pro majore animi fui

quiete eidem beneficio renunciare. [ta cum Go-

| Conf

rznez de trien. pofleff. q. 12. Ugolin. tab. 4. C. 6.

S. 9. Suar. L. 4. de firnon. c. 57. n. 9. Girib. de

fimon.

Ligiy

MewsE JUnrr.

P

fimon. tr.

bdelern

þ. dx)zb,ïg. Anacl.- tit, 3. de fimon,

m Confé

num, 278.

n uber

(ete, di

MENSE S9UNL.

ie li

(iumi bt

Erts Vidua fæpius defiderat Maritum vi-

CAS. I. B

vum non propter opus conjugii , fed

ide i

yofelüs

4

topter füftentationem familiz ; at excitatis ex

ul inde

oc aliquando. venereis motibus , iisdem turpiter

»feflarià

dele&tatur. . Q. An teneatur fub gravi peccato di-

- &a Mariti defideria vitare.

m g

y ad pi

Refpondeo negative. Ratioeft, quiaquamvis defide-

y declart

rium Bertze inutile fitnullumque ex eofibi, vel fa-

iil

milie expectare poffit emolumentuto; tamen per

fs j

fe malum non eft , cum ad fuftentationem familize

y abf

ordinetut , non vero ad excitandos in Berta vene-

reosmotus, cum ifi, ut iaquit cafus, aliquando

ypnitet

tantum contingant. Qua de re, cum per accidens

fit, quodprzediCti motus, in quibus Berta turpiter

hum £t

deleétatur, ex defiderio Matiti faepe fzepius repetito

al

excitentur, optimum quidem erit, ut Berta a dictis

y varism

inutilibus defideriisabftineat, non tamen füb gravi

yodib

culpa abftineretenebitur. Eo modo, quo fi quis in

f e»

ludo catteroquin licito, cui fz»pe fzepius dat ope-

ram, nop nifi 3liquando graviter iraícatur, reus gra-

wüfmä?i'

vis culpze cenfendus non eft, licet nolita tali ludo

abftinere. Et ratio pro utroque cafueft, quia res

g[effe [

eflet nimis ardua, & cui imbecillitas noftra impar

x E

&

foret, fiomneid, quod nos aliquando ad peccatam

induxit, fub gravi'culpa fugere teneremur, Ita

Omgïm

cum de Lugo de pcenit. fe&. 10. n. 150.. La Ctoix

initi

L. 5. dub. 3. n. 252. & feq. Girib. de poenit. c, zo.

n u

dub. r. n. 8.

titij

[

1l

l MJCJ

CAS. IT. Dum in die fefto pergit Parochus ad Altare

" er"

Miffam celebraturus, totopopulo fpe&ante mone-

;

" Qe[ f

tur qnemdam Parochianum duobus milliariis di-

at

ftantem morte periclitari.

i

Q. Quid agere debeat

d 4

fi Confefiarius alter defit.

acuf"

L

p

Re'-'

La;zbertini Cafus an*/'c.'

i^

gman-

162 Casus CowsciENTUIE

àu

Refpondeo teneti differre, aut omittere Miffam, Ra-

tio eft, quia ex una parte przeceptum Confeffionis

Wi

in articulo mortis fortius eft, quam illud audiendi

Q

Miffam in die fefto, & ex alia parte nullum im-

ho

minet Jamnum non audiendi Sacrum in die fefto,

quando hoc absque ejusdesm culpa contingat. Ma-

Xximum autem damnum imminere potett illi ,

ui

morti proximus ob defectum opportoni Miniftri

non confitetur.

C

Ad vitandam interea populi ad-

mirationem , illum de caíu inftantis neceffitstis

Iu

Patochns admonebit , ut vel alibi adeat ad Mif-

n

fam audiendam, fi commode hoc fieri poffit, vel

Hiii

ibi expe&tet , fi forte tempus fuperfit poft przdi-

qum|

€tum periclitanti fübfidium, vel denique íciat fe

W

nullatenus peccare , fi Miffz auditionem ob defe-

€&tum Sacerdotis celebraturi omittat. Et ita age-

M;onä«

re debet Parochus nofter, fi Confeffarius alter de-

D

lig

fit, qui parochiano extreme indigenti valeat fub-

venire. l1ta cum La Croix L. 6.

lt

aliisque communiter.

part. 2. num. 223.

Tene

I

CAS. III. Juvenis Fámula volens nubere accedit ad

Quo

Parochum, füb quo Patrui (ui domicilium reperitur,

fé(e

altero relito, fub quo babet domicilium fraternum,

Yé[)

quia, priusquam alteri ferviret, in Patrui Domo;

fali

non vero in illa Fratris vitam ducere Con(uevit.

tetds

Q. Au Patrui Parochus fit praedi&ti Matrimonii af-

fiftens idoneus.

t

Refpondeo affirmative. Quamvis enim per fe loquen-

It

n

do in concurfü duorum Parochorum, ; fub quorum

fj

uno Fratris, fub altero Patrni habeat domicilium

juvenis famula nubere volens, primus , non ie-

Cf

cundus fit ejus M«trimonii affiftens idoneus, hoc

Quo

Uil

tamen non valet in cafü, quo ante.famulatum ea-

dem juvenis fraternum jam reliquerit domicilium ,

g,

illüdque Patrui

ro faa habitatione elegerit , a

i.

quod proinde exclufo illo fratris animum révertenct

retinet , quotiescumque fsmulatum relinquat, nam

CAS1

p

cum in hoc fraternum domicilium de materiali feha-

Tioq

best, nullatenus ad praediétum Matrimonii cele-

foly

cene

brandi gEe&um deþet confiderari. Qua dere dä

m

teng

MewsE Jurrr.

165

Qifom

dum in cafu noftro juvenem"famulam ad idoneut

Confefs

Matrimonii fui affiftentem Parothum acceffife. Ita

Mi andier

cum Pignat. t. 5. confult. 79. n. . Ba:bof, de offic,

vlim j

L

Paroch. part. 2. c. 21. n.34. & feq.

j o

wl

i '1*

MENSE gULIL

u M"

n

CAS. I FOannes e fe&ta C!alvini fattus Catholicus

p9

p

. dubitat, an valeat baptismus , quem

$ Detei

in aqua naturali a Miniftro Calvinitta füb hac for-

dot il

ma recepit; Ego te baptizo in nomine Patris, &

j poilt,*

Filii, & Spiritus fanéti (ecundum auctoritatem ,

p p

quam tribuit mihi Calvinus.

Q. a Catholico Mi-

u (ci

niftro dubii folutio.

n U

ETU

V Refpondeo. Cum Ecclefia Catholicafemper ut validum

approbaverit, & nunc quoque approbet baptismum

tns d

ab hzreticis Miniftris collatum, quando retentis de-

j wl

bita materia, & forma non deficiat intentio faltem

, 004

generalis faciendi, quodfacit Ecclefia, ut ex Trid.

feif, 7. can. 4. compertum eft, valere bapti(mum ,

quod Joannes in ca(u noftro a Miniftro Calvinifta

eens

ium t^

recepit, erit pracfentis dubiifolutio. Nequeobftant

iil

verba addita formze , illa etenim juxta naturalem

puni^

fenfüm, quem habent, non videntur addita ad inda-

cendam fubftantialeih formze neceífariz variatio-

r o

neu, fed przcife ad fignificandam poteftatem ,

p

quam Minifter ex errore particulari a Calvino de-

Ícendentem fe putat habere ; quod Sacramenti va-

"13

Id

lorinullatenus obeft, nifi per eadem verba expref-

ibg

fe intendat Minifter non aliter Sacramentum confi-

" d*

cere ,

[

f

uam per pradictam Calvini virtutem , in

n

quo Ca

[

nihil efficeret. Iia cum D. Thom. 3. p.

o

uzft. 64. art. 9. Lug. difp. 8. fe&. 3. num 1. Ma-

fami

"4

-

ern. de Sacram. quaeft. 1. art, 1r. num. 15. Tem-

T

* bur. lib. z« cap. 2. S. z. num. 7. & 8.

eierh !

4»'

CAS. 1l. Accufans fe poenitens de furto gravi, licet

li

unll.

) r

pluries interrogatus, non vult exponere Confefía-

at

rio quantitatem integram rei furatze, ex quo inab-

folutus remittitur. Q. Quis damnandus, pceni-

filu

[

tensne, an Confeffarius.

d

2

Re-

i

164 CASUS-CONSCIENTIIE

T

Refpondeo, eífe damnandum utrumque , fed magis

[21

per fe loquendo fecundum.- Ratio pro primo eft , quia

tuy

cum non folum probabilis, fed tutior & magis pia

Mi

fit opinio, quz docet pcenitentem ad exprimendas

B

in confeffione circumftantias notabiliter in eadem

fpecie aggravantes teneri, male fe gerit pcenitens,

D

ten

qui obítinato animo integram rei furatze quantita-

tl

tem exponere, licet pluries. a Confeflario inter-

cli

rogatus , recufat. Ratio pro fecundo eft, quia fen-

[l

tentia afferens pracdictas circumftantias non effe

[

neceffario in Confeffione aperiendas eft pariter

Auben

vere

robabilis, utpote innixa five Trid. feff. 14,

digni

€.5. imponenti dumtaxat onus exprimendi una

cum nuümero peccatorüm circumftantias, quze fpe-

tepet

ciem peccati mutant ,

& afferenti nihil aliud in

Yho

V

Ecclefia a peenitentibus exigi, five au&toritati gra-

tit

viffimorum Do&torum , qui cum Angelico Prz-

ceptore fententiam eandem docent. |Cum autem

ex alia parte teneatur füb gravi Confeffarius fe-

ui fententiam vere probabilem poenitentis , ut

Q$,

''heologi communiter trsdunt, dicendum eft, Con-

feffarium magis per fe loquendo effe damnandum,

qui eundem pcenitentem nolentém exponere quan-

leet

Ítoyi

titatem integram rei furatz, licet alias bene di-

p

fpofitum , inabfolutum dimifit. Dixi, per felo-

tiotjs

quendo, quia fi certze quantitati rei füratze annexa

fit cenfura, velrefervatio, Confeífarium nullo mo-

Y

do effe damnandum dicendumeft. Ita cum Gob. t. 1.

UV

[

tr.6. n. 380. Boff. p. z. mor. tit. 1. $ 23. n.225. Lug.

'

n

de pcenit. difp. 16. n. 1 67.

[

?

CAS. III. Cujusdam oppidi Parochus conqueftus eft,

f

li

quia die Sabbati fancti in Ecclefia Regularium in

fa&

eodem oppido commorantium pulfantnr campanae

tüm

ante* fonitüm Ecclefize. Parochialis.

dete

Q. An jure

poffit de hoc facto conqueri.

füm

[

Refpondeo affirmative. Ratioalferti colligitur tum eX

Tet

verbis Bullz 22. Leonis X. S. 14. praecipiantis , uf

flüm

Clerici tam Szeculares, quam Regulares die Sabba-

ti majoris hebdomadze, antequam Campana Cathe-

ühte

gl

dralis, vel Matricis Ecclefize pulfaverit, Campa-

nam

MreNsE ÁAvavsTt.

isg

nam in Ecclefiis füis pulfare minime poffint , tum

monn

ex Decretis facrarum Congregationum , five Ri-

ml

tuum 6. Feb. 16o8. five Concilii 15. Mart. 1727. &

k nigtn

Noftrz Dicecefanze Synodi l. 1. c. 5. in omnes tam

p

Szcularium, quam Regularium Ecclefias eandem,

ter ial

utfüpra, confirmantibus ordinationem. Licetau-

dipentt

tem in fupradi&tis difpofitionibus fiat fermo de Ca-

t quio

thedrali, vel Ecclefia Matrice, adhuc tatmen Paro-

Jfario 1*

chusnefter, cui jura, decusque Ecclefiz füze tu-

, qui:

s Don:

eri incumbit, jure merito de fato in cafu expofito

conqueftuseft, cum enim eadem ratio de Parochiali

eft p

habendafit; quando in Oppido , velrurali loco alia

( fell.1

dignior Ecclefia, cuijus Matricis conveniat, non

p t

reperitut , quamreperiri in cafü noftro non conftat.

,qel

1ta cum Card. de Luca de przeemin, di(c. 42. n. 14«

y li

Urfaja inft. crim. l. 1. tit. 10. n. 195.

avant, p. 4.

vorttit

tit. xo, rub.ar.

Y

vlito:t

j

n d

MENSE 4UGUSTI.

4iris !

jieii t

Um quadam die intra o&tavam Pafchee

uff e?.. )

CAS. I. C

Petrus e fua rurali parcecia ad'Civitatem

hi

fe contuliffet , audiens in Cathedrali Ecclefia Epi-

onat

fcopi Miffam, deejus manu cum aliis plaribus fum-

T

pfit Euchariftiam. Q. An adhucpracepto Commu-

pet L

nionis in propria parcecia fümendze teneatur.

at ani

Refpondeo affirmative, cum enim diftin&a fint, ac

" aoj

feparata omnium paroeciarum confinia, dicendu:a

um GP) l

jf

eít, fubditum alienze parcecize facram Euchariftiam

f. 2;5'

J

lj

in Cathedrali fümentem Cofnunionis pafchalis pree-

cepto in cap. omnis utriusque fexus injunéto nomn

fatisfacere, przfertim peft declarationes hac in re

,uqueff'b

)j

factas tum a facra Concilii Cong. MenfeSept. 1649.

qu

1

tum. füb Innoc. XI. 5. Feb. 1682. qui eadem ratione

[ [j

determinavit fupradicto praecepto non fatisfacere

(p

eum, quiin Ecclefiis Patriarchbalibus Urbis Vati-

cana , aut Lateranenfi ad facram Synaxim accede-

jyrll

ret. Neque alíquid refert Petrum facram Euchari-

1 j

ftiam de Épifcopi manu fumpfiffe, nifi enim hoc fa-

ciatex expreffa ipfius Epifcopi , vel proprii Parochi

d;e D

facultate , numquam per Comimunionem prz

tctam.

"

i

paxc-

fi

ha-

. (

[

166 Casus CONS('IIENTIIE

ï

et

pafchali przecepto fatisfaciet, & proinde ad Com-

munionem iterum in propria rnrali parcecia fümen-

il

dam tenebitur.

1ta cum Card. de

ugo 1. 1. refp.

Corfe

mot. dub. 15. n, 3. Pign.

t. 7. cenfult. 89. n. 18.

a(

&irib. de Euchar. c. 8. n

28

folent

fefari

CAS. II. Clericus ex

quo docendo pueros elgnenta

Grammatices ,

& Aritmetica libras bis centum,

qui

& ultra quotanris lucretur, petita Parocho, an

tevii

*«

hoc titulo poffit ad facros Ordines promoveri. Q.

*

W pe

Parochi refponfüm.

(j

Refpondeo. Quamvis librarum bis cer;tum anhuum

Atl

lucrum, quod recipit Clericus elementa Gramma-

p o

tices, & Aritmeticze pueros docens , füfficiens for-

Qiüm

taffe fit ad congruam ejusdemClerici fuftentationem,

oy

adhuc tamen tale lucrum nec beneficium eft , nec

al

patrimonium in bonis ftabilibus pofitum , quale ex

x

mente Sacrae Congregationis Concilii Tridentini

interpretis pro valido collationis Ordinum titulo

Il

idem Tridentinum feff. 2r. c. 3. de reformatione

expofcit. Qua de re Sacra Congregatio dubiis ipfi

(

propofitis tum Menfe O&ob, 1589. tum 23. Maji.

1609. in quibus quzrebatur ,, anex lucris, per at-

B

» tem Muficam, per Magifterium Grammatices,per

Tf2jfg

telii

»» gradum Theologiæ,&hujusmodi acquifitis ad Sa-

» Cros Ordines promoveri aliquis queat, refpondit

Mi

» nonpoffe, fed requiri omnino vel beneficium, vel

fitCor

» Patrimonium ad vitam promovendam,honefte fü-

f(

»» ftentandam fufficiens,, : utin inftructione Emi-

nentiff. Archiep. Lambertini x. Febr. 1734. hac dere

N

edita füb num. 7, videree

fs

ft. Ettale ei.iïe debet Paro-

W,

chi noftri refponfum. «

ltl

. 'CAS. 1II. Confeffarius in Dicecefi orat am-icu—m füuum

Ailin

Bononiam petentem, ut obtineat a Pcenitentiario

ahug

Obu;

facultatem. abfolvendi poenitentem ab inceftu in

onfeffione audito.

Q. An violet aliquo modo Sa-

Yof

cramentale figillum.

late

Tieg

Refpondeo cum diftin&ione, Vel amicus Confeffarii

ü b01

ex receptainceftus notiti

a venire poteft in cognitio-

ff

nemillius, qui tale deli

&um patravit, & confeffüs

eit ,

ii

|

]

MexsE SePTEMBRIS. 167

d

eft, vel hoc nequaquiam mbraliter contingere po»

-

&t f

ic

n

p

Si

TU

FH

"uv

m

dicatur ex quo vel locus , in quo

Confeffarius audit Confeffiones , fit parum amplus,

»)rf

hd

vel Confeffarii amicus eos diftincte cognofcat, qui

folent pro expiation

e confcientize ad eundem Con-

feffarium accedere, refponfi

o debet effe affirmans,

0f el?me;!

quia fic,

& Confeffio redditur odiofa , & pceni-

J Cf

Si vero dicatur fecundum,

tenti injuria irrogatur,

periculum,

Arocin/

DOV

*ex quo ob rationes oppofitss nullum fit

nullam in

ut reus predicti fceleris dignofcatur ,

Cafu figilli violationem contingere dicendum eft.

d

Meliori tamen confilio aget quilibet Confeffarius , fi

v

ro obtinendis hujusmodi facultatibus refervatum

, Cronoi

P

ca

Dcinrdt

fumin Confeffione auditum per epiftolam figillo

[ta cum Le-

ntabyst

obfirmatam Poenitentiario exponet,

melt,!

and. difput. 10. de poenit. q. 39. Bonac. fe&. 5.

pun&. 4. n. . Girib. c. 18. n. 25. & 26.

, qui

. Tride

fina

j

MENSESEPTENMBRIS.

if

Ufticus quidam pluries confeffus eft gra-

CAS, I. R

via peccata Capellano valde ignaro,qui

n 2 5

nec tefervataa non refervatis , nec alethalibus ve-

"n pr

nialia diftinguit. Q. Anillze Confeffiones fint ne-

miticesy

celfario iterandae.

(ftisaco

p

: Refpondeo negative. Quamvis enim graviter delique-

rit Confeffarius, quineceffariafcientia non munitus

fuV

fe ad Confeffiones excipiendas expofuit; adhuc ta-

jodt

f

Qone J

men, fi rufticus peenitensbene difpofitusad diétum

'24. häcöï"'

Confeflarium bona fide acceffit, fuit valide abfolu-

tus, cumad Valorem direCtz , velindireCtze abfo-

i

lutionisprzter materiam , formam, & intentionem

Miniiri, quasin ca(u adfuiffe pro certo puto , nil

aliud defideretur. Habebit igitur di&tus poenitens

'yäi,

J

ceuid

onus iterum fubjiciendi clavibus refervata, fi quze

W*ihl

poffit a czeteris peccatis di(tinguere, habenti facul-

T

tatem in illa, non vero iterandi Confeffiones om-

nes apud indo&um Capellanum jam factas. Dixi»

fi bona fide acceffit, nam fi data opera talem Con-

(orie

f(

tuerit utiliter me-

005

1

feffarium elegit, a.quo non po

ffus

deri, in hoc cafü , cum femper

facrilege confat

?

o

n

4

169 Casvus ComwscrEeNTUE

l

fit, Confeéffiones :mnes iterare neceífe eft. Tta

ew

te di

cum Gobat. t. 1. tr. 8. n. 103. Girib. de peenit, c,

17. dub. 2. n. 1o.

Tont.

déd

CAS. 1I. Confeffarius, quide re turpiin Confeffione

tin|

audita morofe dele(tatur, ne differat ab(olutionis

fant

verba proferre, nullo pro fe praemiífo contritionis

actu pcenitentem abfolvit.

ova

3.

gravi culpa excufari.

Q. An poffit a n

3

pos

Refpondeo negative. Ratio eft, quia tale fingi nequit

incommodum ex dilatione abfolutionis in expofito

1

Cafu , ut preeceptoeliciendae contritionis przepone

deret, cum longa temporis mora opus-non fit , ut

$1 ]

Confeffarius ex corde dicat: ,, Poenitet me offen-

»» diffe Deum, quia füumme bonus eft, nec ultro hoc

asl

[

»» in :eternum faciam ,, Quod &i vere tempus deeffet,

ngXï

ut contingere poffet, fi Confeffarius ptzedictus pos-

lm

Con

nitentem füum in mottis articulo conftitutum vide-

feneg

xet, tuncreus novzeculpz non foret, fi fecus age-

ret, quianeceffitas alium prompte abfolvendi prze-

Moyd

cepto contritionis in fe ipfo eliciendze praepondera-

Yoyen

guda

ret. ]ta cum Dicaftil. de poenit. difput. 10. dub. 8.

[2

num. 232. Girib. de Sacram. in gen..c. 5. dub. 4.

num. 15. & 21. Gobat. t. 1. tr. 7. n. 198.

füny

&if

-CAS. TIE. Sacerdos in Canonicum Collegiate cujus-

h i

dam Oppidi ele&us nullam unquam recepto Cano-

imy

nicatu fidei profeffionem emifit , ex quo poftaliquot

Ua

annosangiturfcrupulo , an teneaturad aliquam re-

Y

ftitutionem.. Q. Quid refpondendum.

Yoli

Refpondeo,Obligationem emiittendifidei profeüïonem,»

—

aC pr

quze aperte colligitur five ex Trid. feíT. 24. c. 12, de

tend

Tne

reform. five ex Pii IV. conftitutione 89. impofitam

effe dumtaxat provifis de beneficiis curam anima-

OTer

rum habentibus ,' aut de Canonicatibus, & Digni-

Mprg

tstibus in Ecclefiis Cathedralibus, non autem pro-

Drecif

vifis in Collegiatis , fiv

eiftze in Oppidis fint, five

.Ulïro;

in Urbibus reperiantur,

T yot

legibus nulla me

cum de iftis in fupra addu&tis

ntio habeatur. ta refpondit facra

* T

Concilii Congre

gatio tum in una Avenionenfi 1586.

s

a de te

tum in alia Catanzari 9. Februarii 1726. Qu

cu

;.üpen

MewxsE Ocronnis.

169'

efle dl

eum Sacerdos nofter, ex quo in Canonieum Collegia-

d peti

tz affumptus fit, ad przedictam fidei profeffionem

nonteneatur , nullo eadem non emiffa fcrupulo angi

debet, cutm certum fit ad nullam quoque percepto-

ol

rum fructuum reftitutionem teneri. Ita cum Emi-

ap(ott

nentiffimo Lambertini in Inftruct.fub die26. Auguft.

) contrü:

1736. Garzia de benef. 3. patt. c. 3. n. 12. Barbof. de

plitun

poteft, Epifc. 3. part. alleg.dþ. n.15.

fingi

JMIENSE OCTOBRIS.

in expo

js prapt

Ofquam vovit Joannes , fi Deus eüm

not d

CAS.T. D

: pe of

prafervet per Menfem a gravi peccato,

in quod folebatincidere, fex Juliosin eleemofynam

c um

elargiri; neteneatur, quod promifit, implere, ul-

us det

tima Menfis die przdi&um peccatum deliberate

ldu

committit. Q. Anadhuc ad dictam eleemofynam

bt

teneatur.

ii

Refpondeo negative.

Ratio eft, quia conditionate

folpdit

vovens per fe loquendo ad voti executionem obli-

! præpm?ï

gandus non eft conditione non adimpleta, cum non

j 10 U

cenfeatur voluiffe fe obligare nifi pofita conditione,

hg

T

quamvis, quod dicta conditio non ponatur in eífe,

ex ipfius culpa contingat. Cumitaque Joannes vo-

w

tum füum emiferit fuüb conditione ,

fi Deus eum

8 gravi culpa per Menfem przfervet, quod idem

g

eft ac dicere, fiipfe vovens, Deo adjuvante, per

!

o

|

lii

Men(em a graviculpa abftineat, licet ex ipfius pra-

vo fine procefferit, quod conditio adimpleta ron fit,

ac proinde gravius idem crimen deliberate commit-

pf

tendo peccaverit , adhuc ad fex Julios in eleemofy-

(

46.1

nam erogandos obligandus non eft, Dixi, per fe

Iul

x

loquendo, quia fi mens Joannis fuiffet fe obligandi

j

i ,n],!'

ad przediCtam eleemofynamin cafuü, quo per ipfum

I) 1

Óf

precife ftaret, ne appofita conditio adimpleretur,

tuncoppofitum concludendum foret. Tta cum Girib.

]s !

de voto C. 5. n. 57. & 58. Suar. 1. 4. de voto c. 17. n.

p

20. Filinc. tr. 26. c. 6. n. 158.

n

"i

J

ff

CAS. II, Pau'ís , & Francifca ex Dicecefi Mntinen-

o

p

fi per anbos 2c. & ultra viventes in forma Matri-

lj

t

5

monii

D

170 Casus CowscireNTUE

monii in hac Dicecefi Bononienfi aomicilïum ha-

Cont

bent ,

Mortua autem Francifca vellet Paulus fub

um

eadem parcecia aliam ducere uxorem. Q. An pro

jroni

tali Matrimonio fufficiant confuetae publicationes.

ifb

'Refpondeo negative. Quamvis enim Paulus.& Fran-

qui

cifca vixerint in forma Matrimonii per annos 20.

pr:

ultra inloco, ubide prafenti domicilium habent,

df

& Franciíca mortua:eft, adhuc tamen, cum legi-

time non conftet Francifcam fuiffe veram Pauli uxo-

rem, non fufficiunt pro novo contrahendo Matri-

monio confüetae publicationes , fed ulterius requi-

( ]

titur atteftatio cum legalitate Ordinarii, fub quo

idem Paulus teftatur jam cum Francifca Matrimo-

Jrebe

nium contraxiffe, ut ex prz:dicta legitima attefta-

AC

tione appareat Francifcam fuiffe veram Pauli uxo-

il

rem, & proinde quod eadem defuncta Paulus ad

Refpon

aliam ducendam abfolute liber evadat. Ita expreffe

itüm

colligitur ex refponfione Sacrae Congregationis a

dubium octavum circa Matrimonia exterorum.

porre

pf

CAS. 1II.

Peenitenti obftinato animo. recufanti fe

t

praefentare- Superiori pro obtinenda abfolutione a

fuin

refervatis, permittit S

uperior dicta motus obftina-

&

tione, ut ab inferiori po

Ífit abfolutionis beneficium

Deee;

N

obtinere, Q. Án ftante etiam tali facultate di

&us

dCf

^ poenitens poffit abfolvi.

lettis

Refpondeo cum diftin&ione. Sidiétus pcenitens prae-

mym

ter famze proprize diminutionem , quze inftitutioni

d

Sacramenti intrinfeca eft, prudenter timet aliud

Cütn

il 1

grave damnum Sacramento extrinfecum fibi immi-

nere , fi Superiori pro obtinenda refervatorum ab-

p

folutione fe fiftat, in hoc cafu cum ipfe jus habeat

It yi

non accedendi, & ut poffit per inferiorem abfolvi,

de n

Superior facultatem concedere teneatur, ftante tali

fote

facultate eidem , utpote qui optime poteft elfe di-

Q lum

fpofitus, beneficium abfolutionis per inferiorem

d&hnn

Confeffatium denegandum non eft, Si véro dicta

Otgt

cenitentis obftinatio in aliquo prudentí timore, ac

Qüide

judicio non fundetur, quam in ilio, proprize inta-

per ]

mationis cum Sacramentiufü connexz, tunc etiam

Yolo

D

pofita facultate, quam Superior contra jus pr(::pä'ium

Mewsge NovEeMBRIs 17 1L |

Yetliqn

conceffit, ipf& peenitens utpote qui injuftum ani-

aol

[2

rfeverandi

mum femp

otius in peccato,

UE

uam accedendi ad

er retinet S;:u

periorem $

j

facultatem prze-

iicstot

i&am non conceffiffet , ita indifpofitus eft, ut ne-

u

aquam abfolutionis capax cenfendus fit, Ita cum

ju n

E

obat. t r. tr. 7. n. 732. Card. de Lug. de poenit.

40005

jum li

difp. 20. (e&. 20. n. 238. & 240.

j, uni

Pal

AMENSE NOFEMBRIS.

ondo J

0s f&

Ajus publicus Peccator Parocho, cui

j, ub

CAS. I d

confitetur,

minatur mortem ,

nifi ei

t Mif

prabeattum Abfolutionem Sacramentalem, tum

facram Euchariftiam.

ii st

Q. Anliceat aliquo modo

ul*

in cafü impio Caji voto indulgere.

TS

[j exy'

Refpondeo , licere quoad fecundum, non quoad pri-

( a(:wnüï

mum, Ratio afferti imul, & difcriminis eft,quia,.cum

porrectio 7

hariftize etiam indignis facta non fit

eronm

per fe ab ;

eco mala, illud praeceptum Mat-

g

thzi c.7. &

ffum , non dandi Sanctum canibus ,

jlout

feunon porrigendi Euchariftiam indignis, eft tan-

otis 0W

tum obligans fecundum quid , ac proinde, ficuti

st

peccatori occulto publice petenti tenetur Minifter

jied

facram przebere Euchariftiam , ut famz ipfius pe-

tentis confülat, ita peccatori etiam publico minanti

viei

mortem poterit Minifter licite przbere Euchari-

; m!htm

ftiam, ut propriz confulat fecuritati, Ex adverfo ,

T

cum prolatio Abfolutionis füpra indignum utpote

falía fit femper ab intrinfeco mala, quemadmodum

T fig

tobat etiam Auguftinus c, 19.L. contra mendacium,

m

yol

in nullo cafu licitus effe poteft, ideo preceptum

flmt

ep

r

folute.

de non abfolvendis indignis obligatfemper, & ab-

fild

Nifi igitur petat. Cajus Euchariftiam in

]l(i

u

h

odium religionis, & fidei, veladeandem pofitive

dehonorendam, in quo cafü ipía porte&tio impia

r J[gllüæ

foret, Parochus ex motivo vitandi mortem , non

Í Vew j

quidem per prolationem Abfolutionis, bene vero

i

UIW'

per porrectionem Euchariftioe. poterit impio Caji

,rgpflæ

o

voto indulgere. Ita cum Gobat. t, r. tr. 1. n. 273.

USFWP

"u

& 276. Girib. de Sacram, c, 6, n. 22. & 24. uar,

e€

i

&

172 Casus CONSAC!ENTflE

de Euchar. difp. 67. fe&. x. in fine, & fe&. 4. iu

aj

refp. ad r.

]nài

CAS. 1I. Conjugata, ne filiis ultra vires gravetur,

Refon

vovit debitum non petere, & maritum rogare ne

lt

petat, fed ex metu, nemaritus ob ip(a alienus fíat,

Donf

làn

fervato primo fecundum, quod vovit, non fervat,

Q. Angraviter contra votum deliquerit.

&

duc

Refpondeo negative , fi metus fit vere prudens. Ratio

R

eft, quia voti oblivatio ceffare videtur, quoties

dule

ex ipía voti executione aliquod grave damnum

0nte

prudenter timetur, per quod votum non amplius

Vitol

de meliori bono dicatur, quodque fi tempore emif-

fi voti cognitum fuiffet, numquam prudentis judi-

ongm

cio tale votum emiffüum foret. Hoc autem videtur

aj

Vsy

fequi in noítro ca(ü , nam fi metus conjugis ut

ttin

vere prudens ex circumftantiis dignofcatur , dam-

yide

num, quod ipfa timet a marito, fi eum roget,

L 6j

ne debitum petat, vere grave eít, moliorique

bono, de quo votum debet effe, repugnat, cum

alienatio unius conjugis ab alio foleat effe plurium

ll

five fpiritualium , five temporalium malorum ori-

(5 1

go, ut experientia tefte in familiis quotidie vi-

demus; ideoque ficuti nunquam conjux pruden-

ter voviffet rogare maritum , ne debitum peteret,

fs «

tmylg

fi praedi&tus timot tempore emiffi voti ipfius menti

lt li

occutrilfet; ita occurrens poft votum eandem fal-

Al

tem in hac parte a voti executione excufat. Dixi,

faltem in hac parte; quia,

cuim hac parte non

EO

WMear

fervata poffit conjux fieri pr

zgnans, & proinde

|

tünt,

poffit ceffare finis non peten

di, ne filiis ultra vi-

res graveturt, poterit eodem gravitatis tempore

| "dj

debitum etiam petere, quin votifraga cenfeatur.

lür,

fàt fjc

1ta cum Suer. i. 4. de voto c, 9. n. 4. & c. 69.

lür po;

E. r. &

muniter.

4. Palao punét. 20. n. 5 aliisqqe cfæm-

-

lt d

Mlaï'lt

CAS. HI. Cuidam rurali Ecclefize Altare Privilegia-

ipofig

1itig ;

tum pro quslibet fexta feria conceffum fuit fu

.conditione, qu: d in eadem Ecclefia quinque fal-

ferr

tem Miffz quotidie celebrentur.

Q. Anfi

iffae

linis ;

ali-

Qä(þgm'

: MewsE D.ECEMBRIS. 1'3771

&t

aliquando fint pauciores , quam

quïqque , adhuc

Indulgentia fubfiftat.

s r

Refpondeo affirinative, dummodo hoc raro contingat,

A t

Licet enim facra Concilit Congregatio approbante

(i ln

Pontifice Innoc. XIT. declaraverit5. Jun. 1694. ce-

lebrationem . Miffarum in Altaris Privilegiati im-

- on f

etit

dulto przefinitarum quotidie neceffariam effe; ad-

hucíftamen dicendum , quod fi aliqua die contin-

ydens. )

gat przfinitum Miffarum numerum integrum non

i, U

haberi , non per hoc taliter conditio privilegii

ye d

conceffioni adnexa deficiat , ut ipfum quoque pri-

non atr)

vilegium ceffet ; ita enim refpondit eadem facra

mpore t

Congregatio füb Clem. XI. ad dubium num. r.

df

propofitum die 3o. Jul. 1706 fub claufula a no-

yen r

bis pofita, fcilicet: Dummodo hoc raro contingat,

euny

untin di&i Pontificis Bullario part. 2: pag. 542.

eut;^

videre eft; & hoc idem docent Gob. t. 1. tr. 3.

j ein

n. 64o. Dian. part. 9. tr. 2. refol. 2.

, tht

.ugmïy' b

NMENSE DECEMBRIS.

ello p

narün'

CAS. T, Um moritur ruralis Sacerdos piz cui-

quot

dam fodalitati adfcri

us difponit, ut

WX pra.f

ejus corpus habitn ejusdem foda

f

atis induütum ad

o

tumulum deferatur. Q. An

praedicta difpofuiq pof-

T od

fit laudabiliter exequi.

i eeïxm' j'

Refpondeo negative. Quamvis enim pius, ac lau-

Xcufü[. ,

dabilis fit mos laicorum , fi ad oftendendam ve-

nerationem, quam in vita erga Sanétos habue-

( paï[ï ;

' & grc.'

runt, difponant in morte, ut alicujus Religionis,

iisid

vel Societatis habitu induti ad tumulum deferan-

alis U

tur, quando eorum vita contumeliasm non infe-

;

,U

rat facrze Velfti, & in religiofa vefte non fepelian-

"

tur poft vitam prorfus irreligiofum, ut Theophi-

j

lus Rainaudus part. 3. feCt. 1. Eteroc. fpirit. ad-

notavit; laudabilis tamen effe non poteft talis di-

fpofitio, fi fiat a Sacerdote, velalio clericali mi-

D

litize adferipto, cum quilibet ex his ad fepulturam

inP.

deferri debeat ea facra indutus vefte ,

quam or-

dinis. fui ratio depofcit, ut füb titulo de exequiis

quinqgffl

al

difponit Rituale Romanum , quam difpofitionem

oms

174 Casus CONscmNnæ

ï

habe

omnino fervandam efíe przecipit etiam .Ciem. XI.

per Edictum füum die 4. Febr. 1705. hac de re

Pud

editum , ut pag.

Que

manifefte apparet.

317. Bullarii ejusdeqx Pontificis

eude

dit,

CAS. Il. Parochus ruralis quodam die fefto, quo

t

tenetur Sacrificium offerre pro populo, celebrat pro

Trüt

defuncto prafente cadayere, cum alius non adíit

Sacerdos pro eodem celebraturus, antequam fe-

Y

log

pulturz tradatur. Q. An bene fe gerat.-

&i

Te i

Refpondeo cum diftinctione. SiParochus talem cha-

fify.

ritatem exercet celebrando die fefto pro defun&o

Atf

profente, pro quo alter celebraturus non inveni«

b tr

tur , cum intentione offerendi etiam Sacrificium pro

V tefg

populo altera die intra hebdomadam , bené fe ge-

(

"d

rit, hoc enim modo ex una parte retinet, quan-

tum poteft, quod antiquiffimi eft inftituti, ut fci-

licet Miffa praefente córpore defun&i pro eo ce

lebretur, antequam fepulturz tradatur: ficnti fub

titulo de exequiis inquit Rituale Romanum ; ne-

Ilj

que ex tali parte populum füum privat eo fpiri-

W

tuali auxilio, quod ipfi ex divino preecepto pet

Sacrificii Oblationem praeftaretenetur, ut feff. 25.

Ut

c. 3. Tridentinum docet. Si vero ita celebrat die

fefto pro defuncto praefente cadavere, ut altero

COf q

die non fit pro populo celebraturus, male fe gerit,

D

przefert enim confilium przcepto , & juftitiae cha-

( yot

fitatem , quod omnibus ex communi do&rinz

|

N

zequum non effe, compertum eft.

&t

CAS.III. Petrus obligavit in teftamento haredem

n

fuum ad przbendas quolibet anno alicui puella

[€)

hanz centum libras, utpoffitnubere. Q. An

lial

ofí

fi

T pe

b

it talem pecuniam Pue.

;læ inutilem Patrem ha-

DIESO

enti praebere.

Tuli

Refpondeo affirmative. Ratio eft, quia licet Paella

Wei

habens Patrem inutilem nequeat toto fermonis ri-

Tüm

1 Efpl(

gore Orphana appellari, adhuc tamen, cum deha-

bente inutilem Patrem verificetur , quod careat

ipfits

praefidio Patris illiusque opem defideret, ficuti de

biti f

vere Orphana verificatur, dicendum ef.

jam

We g

aben-

»

MrNsE JawvAnrr.

175

m Cen!

habentem inutilem Patrem legato centum librarun

s i

Puellze Orphanz nubenti relicto poffe gaudere.

jen Pont

Quemadmodum enim jus dans viduis privilegia,

eadem mulieribus inutiles viros habentibus conce-

fe ht

dit, cam parium eadem fit juris difpoitio, ut ex

cap. inter corporalia 2. de transl. Epifc. & ex com-

, Ceiti

muni Do&orum mente colligitur. Ita in noftro cafüu

]los st

loqui debemus. . FHoc tamen facilenon admitterem ,

Iifequy

fiFilia habens inutilem Patrem cum alia Patre ve-

l

re carente concurreret, nifi illa effet ifta paupe-

g tlem

rior, quo in cafu illa adhuc eligi poffet. [Ítacum

o delut

Amoftrat decaufis piis L. 4. c.7. n. 43. & feq. Bar-

: ponilyé

bof.tr. var. axiom. 174. n. 14, Dian. tom. 6. tr.

crifcmy

8. refol. 45.

at

Anet, d

GARUBRÜRRUSSUDRON ROSSUSRCS EUA 03

| lïmi; LU

ANNO

MDCCXL.

ii gt

r i

omata !

MENSE JANUARKIL

rint at

Overat Petrus infacrze Familiz honorem

præcepiü

CAS. -I. V

tres Juiios in eleemofynam elargiri ,

r, II

unutm Viro feni, Mulieri laétanti alteros.

1 ce]gbüt

Agno-

fcens autem Virum fenem, qui Uxorem lactantem

i X 'f

habebat, eidem Viro omnes tres Jviios przebuit. Q.

ude bf

1

&n voto a fe emiffo fatisfecerit.

(

a

1uïflti:;

Refpondeo affrmative. Ratio eft, quia nec res, quam

Vovens vovit , nec voventis finis, ut ad voti com»

ementum requiritur, in cafu noftro defideratur,

N

on primum, nam dare viro feni uxorem laCtantem

"

Y

habenti Julios illos,quos Petrus dare voverat mulie-

T

ri perinde fe habeat, ac Julios eosdem mulieri ipft

praebere,cum datum viro, qui caput eft mulieris, ipfi

mulieri per fe loquendo datum intelligatur. Etprzeci-

pue in cafü noftro, in quo id ,. quod per fe a voto

] hCet ?1

refpicitur, non eft directa translatio dominii duo-

[ m

J

rum Juliorum in la&antem mulierem , bene vero

A p

[

ipfius mulieris fublevamen, quod per przeftitum ca-

I

"90*

j

piti familize fubfidium ab ipfo Petro obtinetur. Ne-

pttl W

jl

que deficit fecundum, nam finis a Petro vovente

jutem-

B

o

176 Casus Cosscrekiio

(AS

intentus , fcilicet honor przeftandus Divo Jofepho

in virofene, & Deiparz cumPuero JEfu in la&an-

a

te , mulier ipfius zequaliter, & forte expreffius ex-

D

[

hibetur, fi laCtans mulier ipfius viri fenis fit uxor ,

quam fi ipfimet viro extera cenfeatur, . ut per fe

omnibus compertum eft. Itaquoad fübftantiam cum

ko

onac. de voto dif. 5. q. 2. pun&t. 7. $. 3. n. 8. Leff.

Bu

T

L. 2, c. 76. dub.16. n. 150.

ls

M

CAS. 1I. Medicus, qui Infirmum Confeffione Sacra-

*

mentali confcientiam fuam expiare nolentem non

h

x

deferuit, quia graviter zegrotantem , dubitat, an

li

.bene fe gelferit. Q. Dubii folntio.

lt

Refpondeo, febenegeffiffe. Ratio eft, quia quamvis

tirel

MV

Medici prz oculis habere debeant, quam jurameuto

Jüs

fervando excipiunt, S. Pii Quinti Conftitutionem;

Tif

4y

ipfis interdicentem , ne ultro poft tertium diem

fed:

zegrotum vifitent, fi ille renuat confiteri, hocta-

lind,

men in eo feníu eff accipiendum , ut Conftitutio

if

laudata tamdiu fervetur ; quamdiu poteft unacum

charitatis praecepto , *& fpirituali ipfius Infirmiuti-

i

litate fervari. Servari autem fic nequit in cafu In-

We

[

firmi graviter zegrotantis: fi enim hic nolens pro

[|)

U

nunc confiteri a Medico deferatur, morbo magis in

dies probabiliter ingravefcente, damnationis ater-

du!P Í

Vity

nz periculo facile exponitur, quod quam moxime

flmd

charitatis praecepto, & fpirituali ipfiusmet Infirmi

Yl

utilitati opponatur, nemo non videt. Ex adverfo,

fi Medicus talis Infirmi curam non deferat , non mo-

l.

1]

dica fulget fpes , ut idem Infirmus paulatim cor-

iE (

ore convalefcens & fpiritu convale(cat ; quod enim

h

odie non obtinetur, forte Deoadjuvante, mediis-

que piorum hominum exhortationibus obtinebitur

cras. Bene ifaque fe geffit Medicus nofter, qui Pon-

tificiz Conftitutionis mentem, rationemve potius ,

AT

quam vetba refpiciens Infirmum fuum utpote gra-

viter zegrotantem non deferuit, quamvis conícien-

Mi

W

tiam fuam nolueritexpiare.

Etita vro dubii folu*

Ion

tione tetendum eft cum Suar. de poenit. difp. 35-

liere

fe&. 3. n. 4. Girib. de juram. c. 3. n. 68. Bonac. diíp.

Tmc

4 puf*.&. 16. D. 10.

CAS.

I'WZ

m

L]

MewsE FEsBRUAnII.

UN

blo

CAS. IIT. Pater quamvis dives filio fümme peroptanti

ad facros Ordines promoveri recuíat conftituere

f |

g

Patrimonium , ad cujus titulum quocumque alio

kon

deficiente ordinetur, Q. An graviter peccet.

er

p

Refpondeo affirmative.

Ratio afferti colligitur ex

naturali pietatis lege, vi cujus ficuti tenetur Pater

ld.

Filiis, non habentibus unde vivant, alimenta prze-

bere , cum juxta Apoft. 2. ad Cor. 12. non debeant

at

Filii Parentibus thefaurizare, fed Parentes Filiis ;

! 0.

ifa, nifi aliter Patrem juíta caufa fuadeat, puta,

T

fi attenta Filii infcitia, vel morum improbitate eum

nequaquam idoneum alraris miniftrum fore adjudi-

Wi

caret, tenetur Pater Filio peroptanti ad facros Or-

dines promoveri confüituere Patrimonium, ad cu-

jeto

nety

jus titülum, quocumquealtero deficiente, ordine-

tur, cum Patrimonium ipfümalimentorum loco fuc-

dat

cedar; ratio enim naturalis, & pietas fufficienter

octi

ho

fuadent, patrem nequaquam poffe absque gravi cul-

pa Filios impedire, neeum ftatum eligant. adquem

(um

yt

a Deo vocatos effe cognoverint. Quod evidentius

i

€xeoapparet, quia parentes juxta proprii ftatus

lr

conditionem ad ea media Filiis praeftanda tenentur,

; n

quibus per ftudia, aliasve exercitationes, ad fequen-

jslt

dam fututo tempore Dei vocationem idonei fiant,

tet"

àc inveniantur ; $quod omnino foret inutile, fi po-

m

ftea2d eandemDei vocationem exequendsm poiTent

um

t

nulla etiam concurrente rationabili caufa impediri.

Ita cum Reinfeft. de przce

p. decal. tf. 9. q 2. n.

du

x9. Rofig. de ord. in communi. q.3.art.2

14

7. hlarchip.

ul

de ord.in partic. par. 2. c. 7. n. 4.

yat

MENSE FEBRUARIL -

lj

ilv

CAS. L. TOannes, poftquam Mutuo dedit quingentos

aureos Titio, doxit in uxorem Sejam

g(ï

ipfius 'l'itii filiam, Cum autem nequeat aut repetere

"

d

mutuatam pecuniam , aut dotem de prafenti obti-

N

nere, usque dum utrumque recipiat, obtinuit a

)

ilb

Titio domum in pignus, ut interim ex eadem fru-

étus

Lambertini Cafus CO!?JE.

,

178 Casus CoNscrENTUE

&us utrique fuo credito correfpondentes recipiat,

eit,

Cent

Q. An licite poffit praedictos fructus recipere.

tusi

Refpondeo. Promutuata pecunia per fe loquendo non

Ten,

poífe, bene vero pro fibi debita dote. Ratio primi eff,

quia pa&um Anticrifeos , quo fcilicet inter Credi-

pte

& Debitorem chutum eft,

ut Creditor

T.

torem ,

hu)

tamdiu pignore utatur, pignorisque fructus per-

lat

At

cipiat, quamdiu pecunia mutuata a debitore refti-

tm

tuatur, juxtacommunem Theologorum, & Cano-

n

LT

niftarum fententiam ufurarium eft, ut colligiturex

10

i

text.inc.r., &o. deufuris. Nifiitaque ex vi mu-

]if

tui contingat in cafu lucrum aliquod ceffans , vel

(un

damnuüm emergens , nequit Joannes e domo in pi-

& (

gnus accepta fru&us mutuatze pecunize correfpon-

i

dentes recipere ; & fi quos receptos haberet , eos-

J0

dem vel in lortem compntare, vel reftituere tene-

retur. Ratio fecundi eft, quia per fpecialem juris

CA

difpofitionem in C. Salubriter de ufüris, ftatutum

dos

eft, ut poffit Maritus ex re pro dote uxoris oppi-

[Jw(-»

ji

norata frué&tus recipere ; & hocpropter damnum,

ia

quod fentit idem Maritus five in alenda Uxore,

eut

gam aliter nifi recepta dote alere non teneretur,

five inaliis Matrimonii oneribus , ad quze fuftinen-

Tefyoy

da dos ipfa pariterordinatur. Ita cum Spor. de utu-

Io li

rac.4. fe&. 3. num. ror. & feq? Leff. L. 3. c. 2o.

Cünf(-

num. I41. Girib. de co

toie

& Ior.

ptr. tr. 3. cf 3. n. 97.

qua

m

CAS.1I. RuralisSacerdos proprize Matris, fororisque

fe i

importunis precibus victus una cum eisdem qua-

Int

dam bacchanaliorum nocte choreis, in honeftata-

del;

men domo inftitutis, larvatus interfuit, Q. An poffit

"

lais

a gravi culpà excufari.

Xitj

dl&a

Refpondeo affirmative. Quämvis enim male fe gefle-

rit Sacerdos nofter ex eo, quod omnibus facrorüm

E

lo

Alrarium miniftris fecus agendum fuadeant optime

ptui

faCtz facrorum Canonum ac Synodorum difpoll-

Tntne

tiones, utin Inftructione, quam die 2o. Decemb.

tf

an. 1737. hac dere ediditSs. Dominus nofter Bened.

füm

XIV. pro Ecclefize Bononienfis regimine , videre

W dl«

[2u£

-

179

MENSE FEBRUARI.

lettel

eft, adhuc tamen, cum ex circumftantiis cafus Sa-

ttpt

cerdos przediétus non alio fine, ac motivo fivelarva-

tus incefferit, five choreis interfuerit , nifi ut mo-

Xnendot

itoytoit

rem gereret Matri, ac Soreri, quarum importunis

precibus non valuit refiftere. & ex altera parte cho-

j C

a

rez , quibus larvatus interfuit, fuerintin honefta do-

mo inftitucze , peccare quidem potuit ex aliqua levi-

ii

tate, nimioque in priorum fanguinem affectu , non

s'c'x'oge Ü

tamen graviter contra obedientiam, propriique fta-

[ NV'

tus oblipationes eum deliquiffe dicendum eft, cum

ol

non appareat, vel fcandali occafionem aliis prze-

eexit

buiffe, vel fe expofuiffe periculo turpium afpe-

Jfns s

&uum, atque obíccenarum cogitationum, ad quod

jonit)

a Clericis, . aliisque altarium miniftris arcendum

ul

directe

funt fupfalaudatæ Ecclefiafticee difpofi-

Zwm

tiones.

W

vetellt

CAS.TIT. Cajusalioquin pius vocatus ad fonos eden-

li

dos in quadam Domo, ubi inhoneftz inftituuntur

pxuts?

chorez , quzerit a Confeffario , an poffit tuta con-

(ot Qb

fcientia (onos edere in dicta domo, Q. Quodnam

nda U

erit Confeffarii refponfum.

j fendt

ia fufr

Refpondeo cum diftin&ione, Si Cajus fine gravi dam-

no poteft a fono in tali domo edendo abftinere,

yol. ;

M

ho

Confeffarii refponfum erit , Cajum non poífe tuta

[^

TE

conícientia fonos edere in dictà Domo. Ratio eft,

quia licet , ex quofit vir pius, pro certo ponatur,

numeros , füb quibus fonos emittit, non effe per

fe dire&ctivos chorearum inhoneftarum, ipfumque

I

foros

[5

jnt

in talium chorearum afpectu nullatenus turpiter

delectari, adhuc tamen, cum quilibet ex chari-

i

1 i

tatis lege teneatur, quantum in fe eft, malum pro-

Ximi impedire, vi ejusdem legistenetur fe a prae-

di&a domo. retrahere, ne per fonos a fe editos

"

aliorum impudicitiis cooperetur,

Si vero Cajus

btlt'

prudenter timeat grave aliquod damnum fibi im-

j

minere, puta, figravem aliquaminjuriam , aut vi«

tze (uze lzefionem timeret, tunc Confeffarii refpon-

r Jj

«g,D if

fum erit, ipfumi poffe tuta confcientia fonos edere

xollen'a/

in dicta domo, cum ex una parte choreze tantum

ex

''"

2

Casus CoxscrENTUE

180

ex aliorum malitia turpes evadaüt , & ex altera

nemo teneatur in magno proprii damni periculo

Refpot

aliorum, peccata ex charitatis lege impedire, lta

todi

10l

cum Suar. difp. o. de charit. fett. 3. n. r. Palao

Tüed

difp. 6. pun&t. 1c. Girib. de fcand. c. 7. n. 43. & 46.

€xem

N

ï

MENSE MARTIL

t

tis b

j Octe diem Cinerum prsecedente comedit

'Titius ad mediam usque no&tem juxta

cipit

fonitum Horologii czeteris per horze dimidium tar-

ii

dioris. Q. An fregerit Quadrágefimale jejunium.

quuto,

extpi,.

Refpondeo cum diftinctione. Si Horologium, ad cu-

quibis.

jus pulfationem usque Titiuscomedit, etfi ex prze-

nl

cipuisloci, quod aliis etiam vicibus foleat atten-

di pro regula, utpote per fe bene directum, nul-

Qu

lo modo Titius jejunii violator dicendus eft, fe-

Dusq

tiones

quens enim praedicti Horologii pulfationem pru-

1 yt

denter,

& cum morali certitudine operatus eit,

fi

4 C0l

uia quamvis fequatur veloti opinionem unius

Au&toris, adhuc illa o

inio tali folida ratione ful-

ta eft, ut nequa

am

j

anc tenens in propofitio-

U

(i)ü

Alex. VIT. damnatam incidere

teoyl

nem füb n. 27. :

£0 i.

cenfeatur. Si vero przedictum Horologium , cujus

Audiom

pulfationem per horz dimidium horologia czte-

ra pra:ceffere, talis naturze eft, utnon foleat at-

Yetg ex

tendi ,

utpote inconftans ,

& male direCtum,

i, Q.

l

T

tunc nequit idem Titius usque ad hujüsmodi pul-

Mi

fationem comedens a jejunii violatione excufari ,

hm

cum hoc fit veluti fequi opinionem unius Aucto-

ris junioris, quze nifi alicui folido fundamento nixa

fünpit

fit, ex damnata füperius addu&ta propofitione pro:

Yem ir

babilis nequaquam cenfenda eft. 1ta cum La Croix

0])

ligs

Vvile

de jejun. fe&. 7. n. 471. Sanch. L. 2. de matrim.

difp. 41

þOfo, «

CAS. 1I.

"Capellanus die Sabbathi fan&i miffus a Pa-

et

rocho ad domos parcecize benedicendas, ibi be-

üm, a

nedictionis beneficium elargiti recufat, ubijuxta

Intoj

l Ver

Confuetudinem quatuor faitem oya non recipit. Q.

An fit ab ani culpa immunis,

ïwam B

ht

"TOf[S

Re-

Niltgt

E

MzwxsE Maanrrr.

18r

&

Yi pet

Refpondeo negative. Quamvis enim Capellanus Pa«

rochi vices gerens in benedictione domorum: pa-

ypeüire

rceciae jüs forte habeat, ut obfervetur loci con-

AL B

füetudo, ne fiipfe fileat, ab unius, & alterius

n

exemplo Parochiani omnes fücceffive confuetudi-

nem

arocho favorabilem deftruere fenfim nitan-

]i

tur, adhuc tamen cum ex una parte benedictio-

nis beneficium elargiri recüfans, ubi ova non re-

ente C('ff

cipit, praebeat rudi populo occafionem fufpicandi

octen j

Nmidiat!

in ipfo, vel in Parocho turpe avaritiz vitium re-

gnare, vel ova przedicta in BenediCtionis pretium

le g

ginp, 4

exigi, & ex altera parte alia nor defint media ,

quibüs decentius jura Patochi teneantur, dicen-

, diergt

dum eft, Capelianum agentem ut in ca(u, effe ne-

fot

quaqnam pofíe ab omni culpa immunem: eo przeci-

efium, !

pue, quod ita agendo foleant etiam jurgia, & conten-

yis d!

tiones oriri, quze cum difficillime poffint omni cul-

fitionef

a vacare, Áltaris miniftrum non parum dedecent,

ta communitur,

opett '

iond ?

iT

CAS. IIL. Sacerdos in magno quodam oppido mul^

1 pf

j

tz: exiftimationis vir, ut cuidam Conciónatori ami-

at ((f

co füo tempore Quadragefime nuizerum captet

g, ^

auditorum, eupdem fupra meriturm extollit, alium

ylgi

yero ex omni parte meliorem non parum depri-

"

EW'

mit, Q. Quam culpam, quamve obligationem incure

]

; diru

rat.

qsmod

Re(pondeo cum diftinCtione.

Si przedicta depreffio

j at

zelum, ac mores Concionatoris depreffi praviter

qnius A^

tangit; tunc absque dubio Sacerdos noíter gra-

amelit

vem incurrit culpam, gravemque reparandi damna

]u

ii

p

obligationem, cum fama, & honor alteri debitus

CUf

Ia

graviter ldi, ac deturpari fine gravi culpa non

T

poffit, & Concionator depreffus, qui omne jus

.

habet ad propriam famam, honoremque fervan-

J

1

dum, ad eorundem etíam reparationem jus habeat,

r

»ndiil !

fi intotum, vel in partem aliorum cau(a pereant.

Si vero fatta deprefüo tangit przcife eloquen-

i W

(

j [eär'

tiam, ac dicendi modum ipfius depreffi Concio-

matoris, tunc quamvis

eccet Sacerdos contra

W

fi

mïcai'us, Concion

ator:em

veritatem, quia, ut inä

*

3

aimi-

j

1824 Casus CowsciENTUE

Réi

amicum füpra meritum exrollit, & alium depri-

pe

mit ex omni parte meliorem , & contra charita-

EE

tem, quam erga proximum noltrum fervare te-

nemur; gravis tamen culpze reus dicendus non

CAS,

der

eft, nec ullam gravem incarrit juítitiae obligatio-

nem, prafertim cum Concionator deprellus apud

gin

cateros eruditos ejusdem Oppidi viros nullum

ten

qui

propriz excellentiz diminutionem paffurus fit,

fed aliquam dumtaxat apud vulgares, & indoCtos,

- tüit

quorum judicium parum femper, aut nihil exiüi-

Q.'j

defo

:

matur, lta communiter.

1

cerdoy

tenent

AMENSE APRILIS.

lus

tius , qui a die Pafchz anni proxime

tme

CAS. T. '"äl

elapfi 1739. Confeffis non eft, cum in

Tüen

Int,

Pafchste currentis anni 1740. nullius lethalis culpz

fibi confcius fuerit. absque ulla ConteffioneSacra-

piof

mentali facram füfcepit Euchariftiam.

Q. An ali-

Ti

hii

quod fregerit grave praeceptum.

Relpondeo negative. Tum quia Theologorum quam-

Seet

plurium mens eft, aunuz Confeffionis przce-

1b0r

Aüfen

ptum nonnifilethalis culpae reos afficere, qua da-

ta opinione conftat Titium noftrum nullius letha-

Toilro

lis enlpze fibi confcium ex przetermiffa in fecundo

fim

Pafcháte Sacramentali Confeffione nullum fregifle

Xm ]

grave przceptum.

'lum quia etfi illa admitta-

mluq

tur opinio ,

qua

docet per pofitivum Ecclefie

lf

praceptum in C. O

mnis utriusque fexus expref-

A.

fum omnes Chrifti Fideles five conícii, five non

1 P

culpze lethalis ad faciendam femel in anno Sacra-

(A8,

mentalem propriz confcienti:e expiationem te-

femp,«

neri , adhuc dici poteft, Titium in cafa nullum

tüjag

fregiffe grave przeceptum ,

cum laudatum Cap.

non importet , quod Confeffio non fit differenda

iqu

li.

ultra annum a Confeffione ultima incipientem,

Clle ?

fed praecife , ut femel faltem fingulis annis ft,

quod proinde locum adhuüc habere non poteft in

lefoos

cafu noftro ;

fi Confeffio in Pafchate currentis

D à

jeris

anni 1740. omiífa fiat,

antequam integer annus

& Januario , vel Martio inceptus fluat. Ita cum

Vant

ei'n. :

E

MENSE Arnriris.

185

dinm d

Reinf, tt. 1. deprzcep. Ecclef. dift.3. De Lug. de

f

tita hr

peenit. di

ar 3. dub. x.

p. 15. fect. 8 n.157. & 161. Vafq. q. 9o.

n fervare

üicodis t

. CAS. V. Cum unus ex duobus Capellanis, quibus

demandata eft cura cujusdam Ecclefize Beatze Vir-

ig p

oprelis t

ginis Marize miraculis clarae in Montanis dicatze ,

'ros Y

tempore Pafchali podagra laborans celebrare ne-

quierit, ad implendum Patchale przeceptum pe-

pafïum;ï

& ins

tiit ab altero , itemque facram Synaxim recepit.

k nitg

Q. An vere di&um przceptum impleverit.

Refpondeo negative. Ratio,eft, quia quamvis Sa-

cerdotes, qui in Pafchate Miffam celebrsnt, non

teneantur Communionem de manu pcoprii Parochi

)

fumere, velin Parochiali Ecclefia celebrare ; adhuc

ni proS

tamen quandó vel nolunt, velex aliquo impedi-

Q&) u

mento przeditto Pafchatis tempore celebrare neque-

unt, cenferi debent ut laici, & proinde ut. przece-

gtdist

ellor

pto fümendi facram Sxnaxim in cap. Omnis utri-

PUA

n

usque fexus de poenit. & remif. expreffo. fatis-

faciant, vel ad Parochialem Ecclefiam debent ac-

cedere, velut alibi eandem fumant, facultatem

yorit g

ab Ordinario, vel a proprio Parocho obtinere., Cum

joit !

autem hujus obtentae facultatis nulla fiat mentio in

j C

nofítro caíü, dicendum eft, Capellanum noftrum,

ills l

|

I

(

qui impotens ob Podagram celebrare facram Syna-

xim Paíchali tempore a focio Capellano recepit,

l

um li

I

nequaquam Pafchalis Communionis przecepto fatis-

li

r

feciffe.

u p

lta cum Rofig. de Euch. q. 9. ar. 3. n. 12.

Lug. difp. 18. fe&. x. n. 31. Girib. de Euch. c.8.

exis *

n.25. .

" n

l ao

CAS. IIT. Speciofas Juvenis poftquam per aliquod

pllUW*

temporis fpatium per dulcia verba fpem nutrierit

cujusdam Viduze maxime peroptantis in fponfum ,

& qua munera interim varia receperat, eadem re-

li&a, aliam fceminam in uxorem duxit, Q. An li-

ju

fl*

cite poffit recepta munera retinere.

Refpondeo affirmative. Cum enim dulcia vetba , qui-

bus à Juvene noftro nutrita fuit per aliquod tem-

n

' .poris fpatium fpes Viduze eundem maxime pero-

ptantis in fponfum , vera promifforia non fuppo-

u f

"

pan-

' R'e;;

184 Casvs CowscrENTUE -

nantur, dicendum eft, munera ab eodem juveneín

yof

ca(u noítro recepta non fuiffe fponfalitias arrhas,

byr,

fed pura dona provenientiaalibera Viduz: volun-

Con

tate ita agentis, ut Juvenem facilius ad matrimo-

(

$

nium fecum contrahendum alliceret,

Hoc adütem

pofito, cum nutrire przcife fpem alterius non im-

p

ye

ponat onus dandi alteri, quod ab eo fperatur , fe-

Di

quitur nullam contigiffe in cafu exparte Juvenis

juftitize violationem, & proinde ad nullam teneri

Ü

receptorum rmunerum teftitutionem

» ficati a pari

Nfo

nulla oritur obligatio reftitutionis in muliere il-

Iefi

leCta per munera ad a&tus turpes, quos receptis

[u)uii

muneribus ,praftare recufat, quamvis cognofcat

tir,

eadem munera fibi unice ad dictum finem ab alli-

t

ciente praeberi.

Ita cam Barthol. a S. Faufto de

di

N

Rett. difp. 27. quaeft. 18. aliisque.

Nik

UM

bra

AE SA MAIZ.

ttor

T0n

CAS «L (*

Um quadam die Capellanus rutalis ex

obitu Matris magno animi moerore gra-

ior

vatus effet, petiit a Parocho, an absque culpa

gn

poflet tali die' Horarum Canonicarum recitatio-

lx

nem omittere, cui Parochus refpondit affirmative.

fiti

Q. Aa bene refponfum fuerit. ,

qut

f

Refpondeo negative. Nam ficuti a Divini Officii

recitationenon excnfatur corpore infirmus, quan-

Y

Y

do absque gravi incommodo, & corpocalis nocu-

[1

menti periculo praeftare eandem poteft, ita, cum

Cs

recitatio przediCta magis fpirituali animi folatio,

quam ipfius gravamini valeat infervire, dicendum

fü

€ít, Capelianum noftrum nullam habere impoten-

ity

Te

tiam moralem, qu:z euudem etfi magno animi

moerore gravatum a Canonicarum Forarum reci-

l

tatione excufet.

Et quamvis difficile quam ma-

xime fit, ut men

Ws

S tetra proxime fecutae mortis

£e

imagiae oppreffa ,

ac a

gitata pradictze recitationi

li

debita cum attentione

» 8€ devotione incumbat,

tio

hoc non fufficit, tum quia diftractio in ca(u foret

be

involuntaria, tum

quia per attentionem externam

9t

Pu :

MeNusEs Marr.

185

m jv

'poffet interioris defectum fupplere. Ttacum Tam-

Is ari

bur. L. 2. in decal. c. 5. $. 8

(e vol

confil. 2. dub.

: n 13. Sanch. L. 7.

a mirin

CAS. II. Cum Ruralis Clericus obtïnuerit Benefi-

Tocattt

rits nott

cium, cujus snnui fructus fexaginta librarum pro-

ventum non excedunt,

certo credit ad nullam

pentt/

arte J

Divini Officii recitationem teneri. Q. Àn nimium,

& plus quam par eft, fibi indulgeat.

ullam i

f ay

Refpondeo affirmative, Cum enim jura dicentia, Be-

neficium dari propter officium , indiftin&te de quo-

t moléto.

Yi f

cumqué five pingni, five tenui beneficio loquan-

tur, ut patet tam Cap. ult. de refcrip. in6. tum fefr,

s u

qenàt

9. concil. Later. feb Leone X. tum verf. de-

, Fl

clzrantes in S. Píi Quinti hac de re edita Con-

ftitutione , conftat, Clericum noftrum nimium fibi

indulgere, dum credit fe ex tenui fexaginta li-

brarum proventu ad nullam Divini Offieii recita-

]]

tionem teneri.

Et quemadmodum qui fponte dat

nomen militizs, vel pauperem ducit uxorem, tene-

g ii

marott

tur militare, &uxorem zlere, etiamfi quod con-

gruum eft pro militis fuftentatione, & pro alenda.

jsgut t

Uxore integre non receperit; ita qui tenue bene-

; retii

ficium fponte acceptat, etiam ad illi adnexam

vfürmao

quotidianam officii recitationem tenetur, quamvis

fru&tus ab eodem beneficio provenientes honefta

l'w')i Oü

nequaquam füftentationi fafficiant.

lta cum Cle-

ric. cap. 17. Erot, nutoer. 17. Corrad. de difpen. L.

emüs c,ï

paraiistïï

4. Cap. 2. numer. 52.

;f[, ';[3;

CAS. IHI. Ruralis Parochus Presbyterum in füa pa-

nini V

roecia commorantein objnrgat, quia, etfi pluries

i

invititus, publicis fupplicationibus, quae quolibet

ete t

menfe fieri folent, intereífie recufat. Q. Àn jure

j

nf

( i

merito fieri poffit pradi&ta objurgatio.

ofi

Refpondeo affirmative, Ratio et; quia quilibet Sa-

TM

cerdos vi characteris maximi, quo eft inlignitus,

eue

T

laicis prebere debet exempla pietatis , ac devo-

tionis, omnemque, quantum n fe eft, auferre de-

j [f

bet ab eoruündem oculis ad

n

Hüi

rationis, ac fcandali

j Ü

occalionem. Oppofitum autem contingit in

C-a ?u.

l D

J

3

1n

186 CAsusk CONSCIENTIE

in quo nullum certze pietatis exemplum , bene ve-

ro admirationis motivum przebet Sacerdos nofter,

f

dum pluries etiam invitatus fupplicationibus iilis

[|

intereffe recu(at, quibus omnes ferme laici pre-

[

fertim in ruralibus locis magno devotionis ardore

&

affiflere non dedignantur. Ut igitur idem Sacer-

dos agnofeat male fe gerere , indeque ab errore

f

fuo retr*hat , locus jure merito datur praedictae

j

objurgationi, eo vel maxime quod, fi Sacerdos

1

titulo Patrimonii fit ordinatus , memor effe debet

D

peculiari quodam vinculo fe(e Ecclefiz fervitio

l

mancipaffe, cum talis fervitutis neceffitas, vel

[

Ecclefi; commoditas in caíü faerit , ut idem in

5

minifterium Altsris aí

ut ex Trident,

tumeretur ,

N

felf. 21. cap. 2. de refor. compertum eft.

D*

[

MENSE gUNIL

f

[

tius transactis nonnullis diebus a co-

CAS. 1. TI

Be

pula habita cum Francifca Vidua , ei-

T

dem fe effe ex ejus concubitu foetam afferenti

)

potionem abortus caufativam prabet, ex qua ex-

pulfio, & mors fcetus ex alio amante quatuor

Nf

ante menfes concepti fecuta eft, Q. An poffit a

&

fimplici confeflario abfolvi.

&

p

Refpondeo affrmative. Ratio eft, quia procuratio

D

abortus, & mors inde fecuta animati fcetus ad

refervatum cafum non pertinent , nii fuerint per

L

fe, & formaliter intentz ab eo, qui potionem

praebuit ipfarura caufativam , nam ad incurrendam

j

ex caufa homicidii etiam in abortu fecuti cafüs

refervationem, hsc duo fimul concurrere neceffe

it

eft,

d

nempe ;

ut hominis occifio vere fequatar ,

& ut eade

m per fe intenta, ac volita dici pof-

)

fit;

cum in refervatione non materialis, fed tan-

h

tummodo formalis abortus confideretur.

Porro

in noftro cafu licet ex

h

"p

potione, quam Francifcee

E

itius przebuit, expulfi

O, G mors animati foetus

Ti

de

fecutafit; adhuc tamen dici non poteft ,. quod hzc

fuerit per fe intenta, & formaliter volita a Titio ,

fe|

nam

tei

,

Mrwse Josr.

187

, bt

- Francifeam quatuor ante men-

dos nl

nam ignorans hic,

te fcetam , nil aliud inten-

fes füiffe ex alio aman

ylbus i

dere potuit ; quam abortum foetus inanitmis, quem

liti pra

H

ex concubitu nonnullos ante dies cum ipfo habito

onjs at

eadem Franciíca fe concepiffe afferebat. Cum ita-

jen t

que abortus in noftro' cafu fecutus formalis dici

X

non poflit, utpote per (e a Titio nullo modo in-

t prat

tentus, Titium nullam incurriffe cafus refervatio-

at

nem, & proinde potuiffe a fimplici Confeffario

effe ii

abfolvi dicendum elt.

De Lug. de juft. difp. 8.

» feni

fe&. 6, numer. 86. Tambur. L. 6. de przcep. de-

las , ?

cal. cap. 4. Girib. de facram. poenit. cap. 15. num. 67.

ütiom:

x ff

.CAS. li. Poftquam Berta externe tantum, & non

!

ex animo fponfalia cum Titio inierit, eumqne in-

de in fponfüm ducererecufaverit, hic nov

a fpon-

;

falia cum Caja ipfius Bertze forore contraxit. At

ortis Cajam inter, & Titium diffidiis, hic iterum

gt

Bertam, quz ipfum ducere parata e£ ,. in uxo-

rem quarit, Q. Quid agendam, ut Titius & Ber-

Vi &

Ü

j

ta rite inter fe Matrimonium contrahant.

x qunt*ï'

i gua-r«:i

Refpondeo, ad facram Poenitentiariam pro opportu-

ná difpenfstionerecurrendumfore. Ratio eft, quia

n palf l

ex quo Berta externe tantum , & non ex animo

prima fponíalia cum 'Titio inierit, perfpicuum eft

rocini

fübfitere quidem ifta pro externo foro, pro in-

freis?

terno vero non fic. Hoc autem pofito fequitur, ex

N

H

"

gettlt 7

advetfo nova fponízl

jA,.C

juze Titius cum Caja Bertze

ot

j

forore contraxit, invalida pro externo , valida vero

Jl

eurte

pro interno foro effe adj:

da,itaut ex valido

in primo cafu, invalidum in f.

H

2l

l

do, & ex invali-

at u

ge

do inprimo, validum in fecundo inferatur. Dum

3

p

y

igitur impedimepntum publicze honeftatis ortum ex

it

fponíalibus cum Caja contra&is fit mere occultum ,

g"

& pro foro interno, in quo tantum ex di&is ipfa

! FO"

hzc fponfalid valida funt, poteritfacra Poenitentia-

f

ria, quze pro occultis iuipedimentis opportuna gatu-

(

det facultate, difpenfationem pro cafu noftro ne-

TUb

1W

ceffáriam concedere, ut Matrimoninm praedictum in-

qll

(

j

ter Titium, & Bertam rite, & valide celebretur.

V

L

y

11 $8 Casus CoNscIENTIX

| Refpor

CAS. IIL. Petrus, & Francifca ignorantes fe effe.in

fecundo gradu effines Matrimonium inter fe pub-

Cuy

Ti

lice contraxerant. Cum autem de przedicto impe-

bt

dimento, quod per plures annos occultum remanfit,

modo ipfi putati conjages confícii facti fint, pro

inpol

iratoe

opportuno remedio Parochur confulunt. Q. Quod.

fit,

nam Parochi debeat e&'e confilium.

&it

efpondeo cum diftinCtione. Si predicti putati con-

quan

i

juges, qui ignorantes fe effe.in fecundo gradu

1

&t

afünes Matrimonium inter fe publice contraxerunt,

de

redicto impedimento conícii faCti non fint,

Áicull

nifi poft lapfüm decennii, Parochi confilium erit,

[

jirs d

ut ad facram Poenitentiariam pro opportuna di-

fpeníatione obtinenda recurfus fiat. Cardinalis enim

efora

Summus Pcenitentiarius, ex conceffione ipfi fa&ta

(iti ye

»

m ]

&b Innoc. XIl. per Bullam, quam pro Poeniten-

tiariz;z regula edidit, ia Mattimoniis contractis

p

cum ignorantia impedimenti confanguinitatis, vel

(5.11

affinitatis in fecundo gradu, poteft revalidationem

&xpel

opportunam concedere: dummodo pradictum im-

edimentum occultum remanferit per decennium.

Qem

$

f

i vero impedimentum, quo dicti putati conjuges

difin

publice contraxerunt, remanfit occultum perplures

]utn ey

quidem annos, ftandum difpofitione ejusdem Bullze

Rffþonde

Innocentianz füpra laudatz, ut ex loftructione

hac de re edita à San&Giffimo Domino noftro Fe-

tenyl

liciter Regnante die 2. Octob. 1738. aperte vi-

Ti

Jiopt

dere eft, & juxta has regulas debet confultus

Parochus refpondere.

Im.DEm

D

Dv (

MENSE SULII

feSSa(

at

CAS.II. QCiens Psrochus Titium rufticum, qui,

ne carceri propter debita traderetur, ad

ho

Parochialem Ecclefiam confugerat, dolo, & frau-

Vs ,

lenf

de fuiffe ab eadem extractum, indeque a Curice

àpti

Miniffro captum , eidem Miniftro füb excommu-

nicationis cenfüra przecipit, ut.loco facro eundem

Btism

Viclt

"Firtium reftitueret. Q. An Titio non reftituto de-

Wmm

tur 1ocgs in cafu fupradicta cenfurze.

Re-

-

MENSE jULn.

189

»

Refpondeonegative. Ratio eft, quia cnm poft facrae

«t ol

Congregstionis Decretum die 22. Dec. 1716. ema-

tere p

natum, & a Summo Pontifice Clem. XI. appro-

üit iny

batum illae. dumtaxat extractiones a loco immuni

m ei)

impofterum fuffragentur, quz» aut violenter pa-

it ftl,

aut fub fide falvi condouctus fecuta fue-

trate,

Q

rint, fequitur Titium noftrum, qui dolo przecife,

& fraude extractus fuit a Parochisli Ecclefia, ad

DUlali t

quam confugerat, nulla amplius Ecclefiae imu-

nitate gaudere, Hinc idem 'litius ita ab Ecclefia

ndo g

CTaXerutt

extrattus jure capi potuit a Curize miniftro, gain

; pon i

hic ullam incurrat excommunicationis cenfuram ,

& proinde dicendum, Parochum, ex ignorantia novi

Ü

Bïiufn

þO" Yi (l«

juris effe locutum , dum (ub excommunicetionis

dinisen

cenfura Titium fore dixitloco facro reftituendum,

cum yere ex fupra laudato Decreto conftet Titio

ner

etiam non reftitnto nullum dari locum in cafu faü-

)l

(

pradictee cenfurze,

; ent

nutats

CAS. II. Cajus villicus, nut e Civitate venientem

i

1j

expectet Dominum füum. nobilem ac divitem ,

|

iL

1

quem in Patrinum pueri fibi recenter nati elegit,

atenniit

ipfius pueri baptismum ad trizefimum usque diem

corjira

differt, Q. An dictum motivum a gtayi culpa Ca-

yerplütes

jum excufet.

e(n Bxf&æ

hr

Refpondeonegative. Ratio eft, quia cum ex una par-

iv

te nulla alia parvulis przeter Baptismum compa-

yofio?

randa falutis ratio relicta fit, & ex altera iisdem

apett'ef-

propter zetatis !mbecillitatem infinita bene pericula

qonlus

impendant, facile intelligatur , ut inquit Cathe-

chismus Romanus part. 2. de bapt. num, 28. quam

gravi culpa fe fe obftrinpant, qui eosdem infan-

tes Sacramenti gratiadiutius , quam neceffitas po-

ftulat, carerepatiantur. Hac dere tam ex Ecclefize

stl

praxi univerfim recepta, quam ex pluribus Syno-

J t

"

dis, & prafertim in prima Provinciali Mediola-

eit

nenfi,

n

& in noftra Dicece(ana L. 2. cap. 2. de

(j

"1

Baptifm, ftatutum eft, ne ultra nonum diem Ba-

.gcorrf

ptistni Collatio differatur, cujus proinde ftatuti

J enni

violatores prelaudata Synodus noftra latze ex-

communicationis poena perftringit. Nifiigitur Vil-

fl 5

iil

licus

j

CasUs Cowsbxswrm:

199

licus nofer ex ignorantia legis ,

& praxis uni-

&ent

kt )

verfim receptz» a gravi culpa excufetur, neque

motivum expectandi Dominum, quem in Patc-

mj

num elegit ,

ipfum a gravi culpa excufat

]ta

cum Suar. difp. 31. fe&t. 1. Diana part.g. traé&t,

Re,fpn;n(

[2

6. refol. 1. Leand. difp. 1. q. 13.

CAS.11I. Cujusdam oppidi Parochus Cajo, qüi jam

Ti

promifit fe daturum/ centum libras Xenodochio,

D

antequam a Xenodochii Re&oribus eadem promif-

&T

fio fuerit acceptata;, fuafit, ut dictam pecuniam

T0r i

Parochiali Ecclefi,oe donaret, ut fa&um eft. Q.

7)

An talis donatio: valeat.

^

&tfon

Refpopdeo affirmative. Ratio eft, quia quamvis pro-

Gli i

miífio faCta in caufze piz favorem valida , & it-

tetusi

revocabilis ab aliquibus cenfeatur , etiamíi nulls

o

ub

interveniat Promiílarii acceptatio , adhuc tatnen

probabilius ef nullam oriri in promiffione prz-

hht,

dicta five. naturalem , five civilem obligationem ,

intoj

AULerr

quaimdiu ejusdem prormiffionis acceptatio non acce-

dat; cumomnis promifíio per fe refpe&ivefit juxta

fatür,

cujusvis contra&tus naturam, quiífine mutuo duo-

Wüse

rum coníenín confiftere nunquam. poteft.

um

le ad

itaque promiffio faCta Cajo in favorem. Xenodo-

[

chii neque dici poffit acceptata a Deo quantum

(Ue x

addebitum, cum non fupponatur ipfi Deo imme-

QUf

o

diate facta per modum Voti, neque, ut inquit ca-

fus, acceptata fuerit a. ReCtoribus Xenodochii,

(

dicendum eft, potuiffe pro libito eandem Cajum

—

PO

ue alicujus injuria five ex fe, five ex alte-

absq

CAS,T

rius íua

fione éasdem libras centum, quas Xeno-

Parochiali

dochiodare propofuit, voluntate mutata

feeni

Écclefi; donare & confequenter donationem it

Cotda

cafu faCtam valere. Ita cum Spor. de prom. cap.

& 69

2. fe&. 2. num. 39. & feq. Lug. difp. 23. de jult.

riUs in

fe&. 3. num 35. & feq. Sbogar. tr. 138. num, 4

M?the

*

ho

MENSE AUGUSTI

v

Confe

dfe I

CAS. L. [3Uella honefta ex ira gravem alapam

illtur

exten-

Clerico ad ejus finum manum

denti

memm

L

Mexsg AU«vusrr.

191

praxie

dentiinflixit, cum tamen an vere eam tangere vele

r f

let, necne , certo non fciret.

Q. An excom-

n inPe

municationis poenatn iqcurx'erit.

x

7

19 t

Refp&ndeo negative. Ratio eft, quia ad incurrendam

excommunicationis cenfuram neceffe eft, nt Cle--

jo, d

rici percuffio ex füadente diabolo fa&ta fit, ita ut

enoto.

nequeat a lethali culpa excu(ari, Cum autem ira,

em pri

ex qua Puella gravem alapam Clerico inflixit ,

non alio ex fonte, utapparet, orta fit, quam ex

] pecuna

n df

zelo fervandz propriz honeftatis, dicendum eft,

eandem Puellam utpote a gravi culpa in noftro

anyiot

cafü immunem excommunicztionis poenam nulla-

tenus incurriffe, Et quamvis certo non fciret , an

ida , V*

(am] D

idem Clericus ad ejus fiaum manum extendens

hyc r

eam vere tangere vellet, nec ne , hoc nihil ob-

ftat ,' cum ad juftura defenfionis titulum vehemens

x&?xoï-e ä

imminentis injurize prefumptio fufficiens fit, non

lig

tio n

autem lzefionis futurze certitudo omnimoda requi-

ratüur.

Potuit igitur Puella contra hujusmodi ma-

2

nus extenfionem, quae ut plurimum terminari ío-

ed (

let ad ta&tum, preetermiffa verborum defenfione,

m XU ?

qu2 nihil , vel raro prodeft , verbere fe tueri, cum-

que ex tali faCto commendanda potius fit , quam

!] ql]& "

objurganda, nullam Excommunicationis poenam

Dag futd

cinqt!

iucurriffe dicendum eft.

Ita cum Bonac. in Bullam

Coenze di

f

n

otot

communiter.

p.2. q. 2.xpunrft..6. S.1. n. 3. aliisque

im Ü

ye &

CAS. II. Panlus Senex confitetu'r fe in zetate adole-

Qi$

10

fcentize plara commififfe obíccena , nec tamen re-

atapa (U

cordari, an ea confellus fuerit, fed valde timere

opat o

fe ea filentio przeteriiffe,

Q. Quomodo Confeffa-

2

.

D

rius in cafu fe geret.

H

4

Refpondeo. Ex quo Paulus przcife non recoräetur*

anobfezna, quz in adolefcentize zetate commifit ,

l

confeffus (it, nulla oritur in ipfo obligatio, curm

de hac re recordari non teneatur, prafertim poft

diuturnitemporis lapfum, & in ztate fenili, in qua

j j

14

memorive vigor decrefcit. Ex quo autem idem

u^

P

au-

3192 Casus CQNSCIENTIB

Paulus valde ulterins timeat; ne przdicta obfege-

na tacuerit, debet Confeffarius mediis opportunis

us

Teri

interrogationibus invéftigare, undenam oriatur hic

$

magnus timor, fi enim valde timeat ex levi fun-

Bu

damento, uti fcrupulofis accidere folet, przdi-

&us timor nihil faciendus eft ; fi vero valde timeat,

ex quo fciens, vel dubitans obfcoena, dum ea com-

mifit, effe peccata, credat fe ob ruborem, vel fimilem

caufam eadem in confeffionibus fatis filentio pre-

CA$,

teriiffe ; in calu confaülendum eft eidem Paulo, ut vel

tantum obfíccena ,- quze timet tacuiffe, clavibus de

[

pr2efenti fubjiciat, fi bona fide in confeffionibus fa-

tl

&is proceffit, vel utuna cum obícoenis etiam inte-

&a

gras tepetat confeífliones, (i ex quo mala fide in

ii

eisdem faciendis procefferit, íacrilege factas effe

dignofcatur. Ethoc modo juxta circumftantias fu-

Rof

&t

periusrecenfitas Confeffarius in cafü cum poeniten-

lili

te füo fegeret. Ita cum Giribald. de poenit. cap. 11.

num. 4. & 6. Dian. part. 3-tr. 4. refol. 108. Madern,

tllim

filür

q. 4. art. 8. num. I4. -

ü

i

RU

CAS. II. Parochus affitere renuit Matrimonio, i;uod

Wi

Caja contrahere vellet cum Titio, qui a nativitate

Pdy

fürdus fimul, ac mutuseft. Q. An bene fe gerat.

3£en

torji

Refpondeo cum di(tin&tione. Si Titiusanativitate fur-

daus fimul, & mutus nullo modo fignificat fe intel-

iil

(

ligere, quod ad fubftantiam Matrimonii pertinere

IN

certum eft, optime fe gerit Parochus, fi tali Ma-

trimonio affiftere renuit, ne illi affiftat aCtui, quem

(

ex neceffarize cognitionis , confenfusque defe&tu

D

tüm

jure meritoinvalidum, ac nullumputat, $i vero

Afl

exfignis, & nutibus ipfius Titii poffit Parochus

fieri moraliter certus eundem agnoícere, quid agat

fllin

Matrimonium contrahendo, male fe gerit Paro-

^6jb

"ütm ]

chus, fi przedi&to Matrimonio affiftere,. alio non

obítante impedimento, recufat. Ratio eft, quia

Ti i

nullum datur dirimiens impedimentum, & contra-

Ti

hentes agnofcunt quid agant, validum, & licitum

CA.& I

eft Matrimonium, cui proinde Parochus ex officio

tlonen

tenetur affiftentiam fuam preebere ; dura fecus ni-

bt

mis foret bominum dictorum conditio, fia con-

.juga-

nj

MeNsE SkPTEMBRIS.

193

id d

üppott

jugalis ftatus ele&tione abfolute & absque ullo dt-

Loratur;

Ícrimine prohiberentur. Tta cum Bof, de Matr. cap.

3. n. 53. Rofig. de fponíal. contr, 14. difp. 1. S. g.

x li

Sanch. de fponíal. difp. 8. n. xr.

let, If2

mm:'mn

m

MENSE SEPTEMBRIS.

d

lenti

CAS. L EfIliusfamilias fub fpe lucrandi officium

anlot

r

valde honeftum ,

& utile recufat re»

lavibi

cognofcere publicis externis a&ibus Patrem utpo-

onidus

te vilis conditionis, licet eundem interne diligat ,

e':ü

& externis etiam pecuniee fübfidiis adjuvet. -Q. An

il

di&us publicus agendi modus poffit in cafu licere,

J

Refpondeo affirmative.

Cum enim negligere tales

du

actus externos in cafü non provenit ex defe&u fi-

atl

ait

lialis obfeguii in Patrem, fed ex fine lucrandi offi-

cium valde honeftum, & utile, quo nc» tenetur

jj t

filius in Patris gratiam privari, dicendum eft, prze-

dictum publicum filii cum Patre agendi modum

uod

;onut

poífe in ca(u noflro licere,

Eo przcipue,

icto

a nitfi

Peter in cafu nequit effe rationabiliter de

agendi modo invitus, cum ex una parte ipfi Patri

glj.e geu'n

cordi effe' debeat filiorum honor , atque decens

fto

utilitas, & ex altera pietas filii in ipfum per fab-

t

fe It

fidia ipfi a filio preeftita fuffüicienter manifeftetur.

| perm

Quamvis itaque pradictas agendi modus filio in

j a?

honore jam conftituto non liceat, quia tunc pu-

Qu *

blicis externis a&tibus recognofcere Patrem quan-

(

W

$n

tumvis vilem nullum ipfi filio przejudicium potetft

)

afferre, oppofitum tamen dici debet in caíu, ne

j p

filius, quod lucrari fperat, cognofcendo externis

121

qu

a&tibus Patrem magno fui detrimento amittat. 1ta

getl

cum Rofig. de patr. poteft. difp. 3. c. r. n. 13. Bo»

;, 1l

ff

nac. in 4. decal. preecep. difp. 6. q. unic. pun&t. 2,

d

num. 4.

Lor

u

"

CAS. IT Franeifcus obtinuit a fan

&a Sede dïfþenfa-

Í

tionem impedimenti affinitatis , fed exprimendo

s

copulam, quam habuit cum íüa affine, non ex-

"t

preitit

j!

p

:'Lamberti(li Cafus Confe,

194

CasUs CoNwscrENTIX

àc

preffit intentionem , quam perrdi&amrcopulam ha«

"Pü

buit, obti

£R

di(cilicet difpenfationem, Q. An ob-

w

tenta di(penfatio &t nuila.

n

he

Refpondeo affirmative, Quamvis enim diverfimode

fentiant Au&orescirca valorem, vel fübfiftentiam

le

D

di(penfationis füper affinitatis, vel confanguinita-

pus

tis impedimento a fan&a Sede obtentz , quando

f

in fupplici libello reticetnr vel copula habita, vel

prava intentio obtinendi fscilius vi copulze habitee

Qu

r

difpenfationem ; adhuc tamen pro praxi dicendum

eft, dilpenfationem obtentam fine praevia manife-

r

ftatione przdictae copule ptavaeque intentionis ,

hii

nullam , ac fabreptitiam e&e, cum ita a fummis

vgi

&y

Pontificibus ftatutum fit, ut validius inter con(an-

uy

guineos, & affines deteítabile inceftus crimen

impediatur. Hoc timen intelligendum pato, pri-

D

b

mo , quando przedicta intentio fuit exterius mani-

d

feftata,, cum Ecclefia de internis non judicet, fe-

cundo, quando eadem intentio fuit inter copulam

lite

habentes reciproca, cum zequum non fit, utunius

ps,

itm

delictum alteri noceat, tertio denique , quando

tum.

alia füfficiens difpenfationis caufa enarrata nonu

fuit, cum fecus obligatio manifeftandi five copu-

Ts

lam, five intentionem in copula habitam non vi-

lta cum Sanrch. de Matt.

deatur amplius urgere.

tr. 8. di(p. 25. n. 30. &

L. 6. c. x. n. 56. & feq.

31. Corrad. in pragi difpen.

Qs,

CAS. III.- Juvenis in aetate annorum viginti confti-

tutus, cum effet gravi infirmitate detentus, vo-

[

vit ,

fi convalefceret ,

deterininato infirmorum

le

um

Xenodochio toto vitee fuze tempore infervire.

fui

autem infirmitatem füam perfecte evaferit, vellet

lia

adhuc per aliquod tempus voti fui executionem dif-

Refpo

ferre. Q. An, & per quale tempus hoc liceat.

ten

Refpondeo, licere, fed ad modicum tempus. Ratio

pri

primze partis eft, quia dum dicitur, quod condi-

Epp

tionate vovens purificata conditione teneatür fta-

flet

tim,

eu quamprimum poteít , votum fuum im-

]üx

plere , illae particule ftatim , feu quamprimum

Ium

acci-*

MewsE Ocronsnis.

195

T

sccipi debent juxta communem prudentium viro-

Q n

rum fenfum , in quo aliquam femper temporis di-

lationem admittunt; ficuti alias fimiles obligatio-

nes fub.dictis particulis enunciatas explicare fo-

5ï$g35mpa

gU

lemus.

Ratio fecundze partis eft; quia ubi non

datur rationabilis caufa differendi ad notabile tem-

:fanä&i&

2

pus voti facti executionem, licita effenequit prze-

yabito

dicta dilatio juxta illud , quod legitur Deuter. 23.

Cum votum voveris Domiuo Deo tuo , non tardabis

üle hi

diet

veddere, 62 fi moratus fueris , reputatitur tibi in

piccatum. Cum autem, exquo juvenis tiofter per-

ria m

fe&e jam convaluerit , & attenta ejus annorum

Yentiot

; afinm.

viginti ztate fit jam bene aptus, ut Xenodochio

de przefenti inferviat, nulla appareat. rstionabilis

lt 00'«)*.-3'-

caufa differendi ad longum tempus voti facti exe-

y C

cutionem , imo ex quo votum perpetuumfit, quo

l Vm !

magis differtur ejusdem executio, miniüs de eo-

vtet

demreddatur Deo, dicendum remanet, nequaquam

u

"

licere, ut idem juvenis ultra modicum aliquod tem-

Jt

v

pus, putaultraípatium quatuor, velquinque men-

f

Ü

fiam Xenodochio, ut vovit, differat infervire. Ita

g,

cum Spor. de vóoto cap. 2. feCt. 3. n. 11x. & 117.

ERE

Tambur, L. 3. in decal, c, 12. $.3.

Í (iye u

am D

, de i

axi dl

MENSE OCTOBRIS.

Apellanus inftitutus ut quotidie absque

CAS. I. C

ulia vacatione juxta inftitutoris men-

ypiti

tem celebret, dubitat, an juxta eandem celebrare

4ent

teneatur fivein die Commemorationis omnium De-

p ii

?

functorum, five in Ceena Domini, fi aliquando

Ker

^

hac die ei celebrandum dccurrat. Q. Dubii folutio.

4l

ul

Refpondeo ,

pro dubii folutione per fe loquendo

W

Ül

ho

teneri prima, non autem fecunda die, Ratio pro

rima eft, quia cum ex nulla pofitiva lege, ve

xu»püi

approbata confuetudine vim legis habente fatis con-

d;

q

ftet applicationem Sacrificiorum tali diefieri debere

[os

juxta mentem Pontificis, vel Ecclefize Defuncto-

xmla

rum omnium fuffragium , nulla adeft efficax retio

ex-

la

t

2

196 Casus CossciEeNTLE

excufandi Capellanum noftrum, fi tali die Sacrifi-

Bul

D

ciuin non offerat juxta mentem fai inftitutoris. Ra-

tio pro fecunda eft, quia fi die Ccenz Domini ali-

]e,

quando celebrare contingat, hocnon de jure aliquo

(l

comrmiuni , fed ex peculiariSuperiorum indulto, &

j

favore tali perfonae conceflo procedit , tali autem

w

W

favori derogare non poteft difpofitio inftitutoris,

cum ifte nequeat Capellano a feinftituto aliam cele-

brandi obligationem imponere , przter illam, quae

Cj

fii

de jure communi permifia eft, itaut illze particulz,

quotidie, absque ulla vacatione &c. illos quidem

LT

y

i

refpiciant dies, qui vel ob majorem decentiam,

vel ob aliud motivum folent de jure communi ad

ljq

noncelebrandum concedi, non vero illos , in qui-

àn

Y

busex peculiari aliquando favore , ac privilegio ce-

Jebratur.

Íta cum Pafqual. de Sac

WV

1135. & aliis.

rif. q. 1133. &

f

T

CAS. IT. Rufüicus Paterfamilias, ex quo audierit

qu

plures gabellas impofitas effe ad pompas immode-

qu

ratas publice fuftinendas, vehitut plurimum inCi-

[)]

vitatem fructus cujusdam fui pftedii absque folutio-

o

ne gabellae, Q..An licite.hoc faciat.

li,

dtre

Refpondeo cum dillintuone, Si ex ond vulgi przecife

lt (e

audivit Rufticus gabellas plures fuiffe impofitas ad

i

ompas immoderatas publice fuftinendas, dico eun-

t

dem gabellas fraudando illicite operari, quia cum

N

vulgus ut plurimum obftreperefolest, quandoim-

Wi

ponuntur, velaugentur gabello, etiamfiex jufta,

)

& rationabili canfa hoc fiat, ipfius vulgi diétum

nequaquam praebet rationem vere probabilem , quze

&b esrundem gabellarum folutione excufet. Sive-

dic,

fira

iità

s audivit Ru-

ro gabellas przedictas fic effe impo

d

fticus nofter a viris boneftis, & fide dignis, tunt

cenfendum eft rationem vere probabilem ipfi fave-

re, ut licite poffit vebere in civitatem Preedii fui

fructus absque folutione gabellee , cum enim non

temere jucicet tales gabellas contra juris regulas

CA

fuiffe impofitas, optime poteft ab earundem folu-

, dum-

fün

tione excufari, Hoc tamen intellvigendum eft

mo-

z

MexsE Novrwnnmrs. 1197

die u

modo abüt'pez*iculum depauperandi fe & familiam

ioris,

in amiffione rerum , quas vehit fine folutione gabel-

Tapinis

l, ftante enim tali pericnlo, cuilicite fe, alios-

que exponere nequit, etistmfi gabellze non forent

dl

t

jure impofitze, easdem licite fraudare nequaquam

, t

poteft, Itacum Lugo difp. 36. dif. 6. Leff. L. 2. c. 33-

if

num. 67. Girib. de juft. cap. 5. num. 58.

yaliingl

CAS.III. Cum dies anniver(aria , qua Miffa de Re-

il $

parit

quiem juxta Teftatoris mentem celebrari debcbat,

in duplex primze claffis feftira. inciderit, judica-

os qui

vit Parochus easndem Miffam die immediate lequen-

Tecentt

ti, quze erat de duplici tantum 1vinori celebran-

Ym

dam fore, Q. An re&um fuerit Parochi praedicti

$, IW

judicium.

vl

g u

Refpondeo negstive. Ut enim celebrari poffiat Mit-

fz» de Requiem in die, quz fit de ritu duplici, five

majeri, five minori , requiritur copulative,

L

-

quod tales À

i

iffze

fint a teftatore przferipte , &

q00 1

2

quod dies, in qua celebratar, fit vere dies illius

ff

obitus annua , ita enim difpofuit facra Rituum

que

Congregatio, bt ex ipfius Decretis hac dere edi-

tis, die 22. Novemb. 1668. & 25. Sept. 1669. vi-

dereeft. Cum igitur in noftro caíu dies imrmedia-

te fequens ad feftum primze claffis ,

in quo.Miffa

L,jg(Pmïl'i

de Requieri celebrata non fuit, non fit amplius dies

yiusv

(0u

annua obitus Teítatoris, dicendum eft, non po-

tuiffe tali die, utpete de ritu duplici quantumvis

m

2

minori Miffam antecedenti die omillam celebrari,

[l

fed debuiffe in slteram diem nullo duplici ritu im-

ymi

peditam ejusdem Miffae celebrationem transfetri ,

& proinde, cum fecus a Parocho noftro fuerit ju-

od

dicatum , rectum non fuiffe judicium cenfendum

eít,

dl

"

u

)[[]I

MENSE NOVEMNMBKRIS.

j

CAS. I.

, at

4

Dole(cens in arte fcribendiperitus, ut

ursf

(

cum Caja fibi affine Matrimonium fine

Bre-

nie

fqmptu contrahere poffet, fal(um conftruxit

ve

yd

D

3

198

Casvs CONscrENTUE.,

ve Datarim, in

quo opportuna difpenfatio conti-

It

nebatur.

Cum autem ejus fraude detecta confa-

aC

)

geritad Ecclefiam, petiit ab Ecclefize Retore, an

i

effet in tali loco fecurüs, cui Rector affirmative

refpondit. Q. An bene refponfum fuerit.

[

W

Ti

Refpondeo affirmative, Quamvis enim Brevia, qua

fe

folenta Dataria pro Difpenfationibus Matrimoniali-

bus expediri, utpote nomine ipfius Pontificis fcri-

h

pta, jure merito inter Apoftolicas Litterasenume-

n

rentur, adhuc tamen dicendum eft, adole/centem

Tl

nofrum, qui falfum Datariz Breve conftruxit,

[/U!!

yet:

nequaquam Écclefi& , ad quam ejus fraude dete-

t

a confugit, fecuritate privari. Ratio eft, quiain-

j

ter cafus a jure afyliexceptos, quos Benedic. XIII.

lteo!

er fuam Bullam, quze incipit. Ex quo Divina,

i

ilos addidit Bullae. Gregorianz , recenfetur ille

Ti

dumtaxat falfificantium, non vero falfo conftruen-

ld

tium Appf^olicas Litteras, uti ex verbis laudatz

fen

Ballz apparet. Cum igitur ex una parte fit quid di-

d2

verfnm veras Litteras íalfificare, ac falfas confttue-

Vm

re, & ex altera lex in odiofis ex communi regu-

(

la reftringenda fit, nonamplianda , dicendum füpet-

eft, Adolefcentem in ca(u pcenas quidem incurrif-

Íam

fein Bulla Coenze contentas, cum in illa tam Apo-

Tif

ftolicas Litteras falfificantes, quam falfo fabrican-

0 f

tes diftinCte, & expreffe recenfentur , non tamen

ed

Ecclefiattica Immunitate privari, cum in Benedii-

D

na Bulia falfificantium quidem ,

cantium mentio nüllatenus fiat,

falfo autem 'fäbgi-

L

l

CAS. TI. Petrus Confeffario fao exponit, ad facilius

L

obtinendam im

]

Ve

pedimenti confanguinitatis difpen(a-

tionem falfo in fupplici libello narraffe fe cum con-

Yah

fanguineas, guam in uxorem jam duxit, carnalem

lite

copulam habuiffe, quid agendum , vt Matrimonium

vl

Án

przdictum ex invalido in validum traufeat,

ho

Refpondeo, ad Datariam iterum fcribendum fore. Ra-

[l

tioeft, quialicet alii obreptionis,

vel fubreptionis

cep

defectus,

per quos difpeníationes a Dataria obten-

à ]

.tæ

El

MewNsE NovEMnRits.

199

fitio t

tze nullze fünt , quamdiu occulti remanent, pofüint,

t a

ac foleant per favorabilem Peenitentieria re(cri-

wdore,.

tum fanari, ut contingerct ex, gr. fi ipfa copula

abita cum affine, quam quisin Matrimonium du«

j a;ärmau"

cere intendebat , nonu fuiifet in fapplici Libello

t

natrata, adhuc tamen ad cafüum copulze falfo nar-

ratz ejusdem . Poenitentiarize facultas neguaquam

revi, Y

atti

fe extendit, cum in Innocentii XII. Bulla fupet

Poenitentiatiae facultstibus de revalidandis Matri-

ntifii!

moniis nulliter contra&tis ex caufa fubreptionis ,

efasetta

Jolecet

vel obreptionis o

ccultze Litterarum Apoftolicarum

efformata cafus nofter expreife exci

iatur per hzec

eotftroy

atf de

verbas Praterquam, fi falfitas confi&at in narratio-

ne praceden

tis copulze, quz tamen antea non in-

j qu'niv.

tercefferat.. Ut igitur Petri Matrimoni

um ex falía

U

copule

narrationeinvalide cum confanguinea con-

vo D

tra£tam in validum convertatur,

nova impedimene

vnltrd

uftze caufze narratione a. Dataria

pl

ti difpenfatio ex j

peteuda eft, utin&r

u&tione a fanét. Domino noftro

hi n

luculen-

T

die 2. O&, 1738. hac de re edita fub n. xo.

tiffime edocemup

T

mobL g

CAS. III. Ut contra ufurpatorem przedii ad Eccle-

lum fj

fiam Parochialem fpectantis : expen(as litis fufti-

n incif

neat Parochus, opportunam pecunize fammam a Ca-

n

sdem

) tgm A,

o recipiens, paffivum cenfum fuper alio eju

Qu

E

Zcclefize praedio fundavit. Q. An licite, & v

alide

gg

praedictum cen(üm fundaverit.

nl

du

Refpondeo negative , quoad utramque partem. Ratio

eft, quia contractus q:

ilibet,

quoad dominium ali-

uod five directum,

fve utile Ecclefiafticze rei

ii

uv

ive immobilis, five mobilis pretiofz ; que fer-

jsdje

dr

vando fervari pote& , in alium fine debita facul-

qui

tate, & folemnitate transfertur, illicitus, & in-

MW

validus e&, ut aperte colligitur tum in Extravsg.

j

Ambitiofze, tum in cap, Nulli de rebus Ecclefive

in dominium

&t

non alienandis, Cum autem przedictu

circa illam preedii partem, qu

2 pro quantitate re-

yore j

ft, in ipfum Cajum

ceptz pecuniz ceníui fubjectae

"

&.exa

]tera parte nulla

at

"T

/

? Parocho transfexatu:,

4

200 Casus ComscrENTLE

fiatmentio,

uod debita facultas, stque folemni-

2b

tasin cafuno

r

roadfuerint, dicendum remanet , fa-

hU

am cenfüs impofitionem, etiarmfi ad fuftinendas

CA

contra alterius predii ufur

patorem litis expenfas

fuerit ordinata, ita prohibi

tam effe, ut prorfus il-

ü

licita, &irrita cenfeatur.

lta cum Bonac. de alien,

[

bonor. Ecclef, q. unic.

t

puné&t. 2. n, 9. Riccio decif,

Áita

49. & 7r.

Pin

h

MEJVSE DECEMBRIS.

Tj

n

Omo dives, fimulque pius, & humilis

i i

CAS. I. H

proxime moriturus ,

t

difpofuit, uteo

defun&o , ejus cadaver absque

omni prorfus fu-

Vi

nebri pompa ad tumulum defer

atur, cui difpofi-

ln

tioni Parochus reftitit,

Q. Quinam laudandus ,

Der

lIer

divesne, an Parochus.k

ondéo cum diftin&tione,

bui

d

"j

Si pro fuünebri pompa

Cotor

pracife irtelligatur,

quod ad nobilium, & al-

youi

tiorum gradaum diftincti

onem fieri folet , non Pa-

lis

rochi refiftentia,

fed divitis difpofitio laudanda eft,

cum id elegerit v

toff

gis Deo placere

irpius , & humilis, quod ma-

1 f

compertum eft, Si vero funebris

Yi

&r|

pompze nomine veniant

pii, acreligiofi illi ritus,

het,

qucs in fe

peliendis mortuorum corporibus Bea.

Ti

il

torum A

poftolorum exempla fecuta,

ac regulis

t

S

anC&torum Patrum inttruCta fervat Ecc

di-

i

lefia,

Ws

cendum eft, Parochum, non vero divitem laudan»

Yer

dum fore.

Cum enim

spette przeferibat Ritusle

&iQ

Romanum tit. de Exeaui

is, utfacras Caderemonias,;

ac Ritus ,

quibus Santta Mater Ecclefia in fi

at

liorum faüorum exe

lim

ft

quiis uti folet, Parochi fümmo

udio obfervare debeant,

atque ufü retinere, &

(AS

boc idem per edictum füum

Clemens XI. confirma-

verit, ut in ej

cati

merito infertur ,

usdem Bullario videre eft, jure

Atny

beat ultima defu

quad executioni mandari non de-

Apo

nétorum voluntas in ea parte,

fef

in qua eorüm c

orpus absque ulla honorificentia

ab. Eccleíía infti

tuta huümari przeferibant, uti jam

tivit

a

lmple

;

J

MrewsE DEcEMnBRIS.

20I

Je fs

ab annis 1699. 15. Jun. etiam Romana Rota de fu-

mane)

netibus definivit,

(uinen

CAS. II. Cum duo Peregrini Romam devotionis

sespe

irotsi

caufa adeuntes quada:m die in vie rixati, baculis,

quos prze manibus gerebant, graviter ad invicem

it d

o

fe percufferint, reconciliatis inde anizuis pro oh-

tinenda Sacramentali abfolutione ad proximiorem

Parochum accefferunt, qui eosdem abíolvit. Q

An vere potuerint a fimplici Parocho abfolvi.

l$

Refoondeo affirmative.

Ratio eít,

quia fi 4liqua in

oppofitum dubitsndi ratio adeffe poteft in cafu , — il-

la maxime eit propter excommunicationis cenfu-

& hn

jit, Wt

ram, quzx ledentes Romipetas Bulla Coenze per-

ftringit; praedi&a autem ratio nihil evincit, nam

roríüs

laudata Bulla exprimit quidem interficientes, vul-

TR

nerantes,.ac mutilantes ; fimpliciter vero percue

Slatu

tientes non exprimit; quos tamen exprimere de-

buiffet ,: fi étiam hos voluilfet Pontifex latzs ex-

communicationis poenze fübjeCtos. Cum itague in

i o

ip, l

poenis verba ftricte fint accipienda, ut cáp. ia nce-

t n

nis de reg. jur. in 6. dicendum eft,. Peregrinos

ydandaé

noftros , qui fe invicem baculis percufferunt, nul-

od t

lam incurriffe cenfüram, quod valet, etiamli gra-

? funebr i

viterfe percutiendo , aliqua carnis contufia , tu-

dummodo

r

mof.

vel macula in cute appareret ,

nullum vernm vulnus infli&um fit.

Pofito autem ,

d

x u

quod Peregrini przedi&ti nulla refervata excommu-

nicationis cenfurainnodati remenferint , in dubium

delit

lw

m

M

vetti non poteft eosdem potuille a fimplici Parocha

abfolvi.

]ta cum Buard. L. 2. can. 1o. 9 2. n. 2,

i

b

'E

Ugolin. c. 1o. v. Vulnerantes num. 2, Bonac. in Bul-

t

lamn .Ccenge q, xr, pun&, r. n. 3.

deln d

gt

CAS. IIT. Cajusjuvenisad donum perfeverantiz in

r

caftitatis virtute impetrandum diei fibi bene vifae

Im:

annis fingulis eligendae in honorem fantti Joannis

Apoftoli jejunium vovit. Attalis jejanii inde per«

d

tzefus opinatur per unicum jejuniuin pervigilii Na»

j a P.h

tivitatis Dominieze poffe fimul votum a fe einiffum

gtl

uf

aedicta poffitadmitti ut tuta,

j l

implere. Q. An opinio Pr

5

A:

202

Casus CouxscreNTIX

Refpondeo negative. Quamvis enim per fe loquendt;

Cot

unico actu poffit quis pluribus obligationibus fatis-

cit

facere, adhuc tamen non videtur poffe juvenem

Bu

noftrum unieo pervipilii Nativitatis Dominicze je-

lr

junio, & Ecclefize preeceptum , & vottum a fe

fex

:

emiffumimplere. Katio eft, quia votum jejunandi

fi o

in honorem fan&i Joannis Apoftolia Cajo emiffum

iny

videtur cadere fupra jejunium alias non debitum,

Ya

tum quia novam carnis aflliétionem debuit idem

bol

Cajus intendete, dum eam ordinavit per votum ad

Yal

donüm perfeverantize in caftitatis virtuteimperiran-

lu

dum, tum quia, ut dicitur in ca(u, jejunii in vo-

gt

to promiffi Cajus fuitinde pertzfus , quod nifi de

tontir

novo jejunio intelligi apte non poteft. Dicendum

n

uod etfi.Cajus fit liber in electione diei

itaque,

t

ro jejanio , cum jejunium voverit diei fibi bene

tanti

vifz fingulis annis eligendae, non tamen ita liber

fiine

eft, ut poffit, tsnguam tuta admitti opinio illa ,

(ilor

qua putat eadem die, qua jejunium aliquod ab Ec-

clefia przeferiptum elt, uteft illud pervigilii Domi-

nicz Nativitstis , pofe fimul jejunii votum a fe

(5

emillum implere. lia cum Girib. in primum decal.

[i 'l);.'u

Üirte

pracep. c. 5. n. 7. Mazuch. n. 16.

£,

ff P i f ff fD f

RP'?W«

yng

Qs

ANNO MDCCXLI.

Wt t

lam [

Is

MENSE SANUARIIL

illa

m

CAS. I. Ertze adulterze mortem minatu;' Meritus,

|

Tlg el

fiadulterii commiffi veritatem occultat ,

TlD"re

ul

jn,

jilli fit confulendum.

unde ipfa a Confeffario confilium petit, Q.

i

Q g

Tgttte

Refpondeo cum diftin&tione, Si novit Berta Marito

Otl

certo innotuiffe adulterium, confultius erit veniam

fitor

injurize petere , ac pcenitentize üignis Conjugis

Tütm

iràm lenire, ne forte ipfius furorem in fe magis

con-

Tüm 1

5

E

- MewsE JANvAmiIr.

203

fe lol

concitet, fi cognitam veritatem voluerit pertina-

ibus

Si vero Maritus de adulterio a

citer occultare.

f jora

Berta patrato levia dümtaxat indicia ,. lovemque

opitite

habeat fufpicionem ,' confülendam erit Bertze, ut

vuttm 1

fe adulterium commififfe neget, negationemque,

It )um

"

fi opus fit ,

juramento confirmet, intelligendo

4]0 emi

intrafe, noncommififie adulterium, quod tezeatur

on d

Marito interrogantiaperire. Quamvisenimamphi-

dehit i

bologica, & aequivoca locutio , ubi nulla inter-

r o

venit rationabilis caufa, adhibenda non fit, licitus

eimpt

tamen eft ejas ufüs , quando agitur de evitando

ii i

gravi damno famz, & vitz , utin nofito cafu

uol Yj

contingit,

Negue uteretur Berta in cafü reftri-

!

]

Dik

Gione pure interna, & mentali, quia de facili po-

Uiont

teft Maritus agnofcere , Üxorem non teneri cum

lk.

i u

tanto propriz infamis , & vitx periculo turpitu-

W

eni

m

dinem fuam fateri. Íta Cardenas in prop. damnat.

od

y

DP

difert. 19.c. 2, num. 17. Pifglii p ..

CAS. IT. Cajus perpetuo Carceti juíta de caufa man-

yonm

cipatus pluries tentavit fugam , & demum fratto

(rn

Carcere fugit. O An

eccaverit five tentando fu-

gam, five frangendo

É

arcerem,

H

Refpondeo negative quoad utramque parteni. Ratio

primz partis eft, quia perpetui Carceris pcena ,

qua pcoenae mortis zquiparatur, adeo gravis eft,

lu

ut reus, quamdiu fpes affalgeat, jus omne ad il-

lam evitendam retineat, cum nulla poteftas hu-

mana, nifi aliud poítulet commune bonum , ad

J

illam fübeundam valeat obligare.

Ratio pofterio

ris eft ,

uia cum licitum fit in cafu fugam ar-

at

ripere ,

licita quoque effe debent media ad fu-

20

( Ü

gam, & conlequenter ipfa Carceris fractio, fine

K

qua ex hypothefi fuga haberi noa poteit.

Cum

c'ommunis

igitur hic non agatur vel de /gravi

.

[

»

boni periculo

,

vel de aliqua jadicis , aut mini-

Bu[na

$o

w

firornm ipjuria ,

aut lafioné , poterit ad fume

mum dici , Cejum teneri ad- reparandum dam-

15

i

)

num fecutz írattionis, numquau: vero eundeim,

[/a

"

ive

a

204 . Casvs CoNsciExTUIE

five tentando fogam, five franzendo Carcerem,

adh

peccatfe, [ta D. 'I'hbom, 2.2. q. 69. art. 4. ad 2. Lugo

neri

dejuft. &

jur. d. 40. feCt. 4. n. 41. & 42

pol

CAS. lil.

2um ruralis Parochus , ad confecrandam

Con

Particulam pro miviftrando Viatico Parochiano mo-

Tij

ribundo, Miffam celebrare deberet, nolitcelebrare,

cont

quia Altare carebat luminibus opportunis. Q. An

fpit

bene fe gefferit.

pon

Refpondeo cum diftinctione.

Si pro carentía lumi-

r

num opportunoruüm , carentia quorumcunqne la-

dii

minum abfelute jntelligatur ,

dico Parochum fe

D

bene geíüiffe. Ratio eft, quiain quacumque hypo-

feii

teli, five diei fefti, five Viatici miniftrandi, illi-

Yebtys

citumeft, utpote contra reverentiam debitam Sa-

Mek

crífidio, Milfem absque.ommni lumine celebrare.

DO

Si vero intelligatur tantummodo carentia luminum

CAS.]

ualitate , aut numero per rubricas praeferiptis,

mal

€ Parochum fe geffife dicendum eft. Quam-

Cent

Tüm ;

vis enim ex tubricarum lege duoe faltem lumina ex

cera in quolibet Ssctificio fint adhibenda , lex ifta

1em,

porty

precifo feandalo urgere non debe? in cafu necef-

fitatis, qualisille eft, in quo nofter Paroch'is re-

tfes

peritur; in hoc enim cafu ,

i

&raq

H

1nicum lumen *uf-

Vfon

ficere, &illud five ex cera, five ex oleo, avt fe-

füm e

vo confectum fit, fufficienter pofíe infervire com-

muniter docent Auctores, ut ex Azor, l. to. 6,

Yque

foríig

28. 3. 5. Girib. de Sacrif. Miffze tr, 5. c. 9. La Croix

fl

l. G. p. 2. n. 208. S. x1..

Noyin

inQy

Ve g

MENSE FEBRUARIL

Tiülf

f&

tius nonnullis vix transsftis horisab

CAS. T. "I'I

ultima denuntistione vellet Matrimo-

freper

f0 ce

nium cum Berta contrahere. Q. An Parochus lici-

-

te poffit Titii votis annuere.

Acr

RUs

Refpondeonegative, Quamvis enim ex Concil. Trid.

efl. 24. c. r. de refor, Matrim. expreífe non ha-

fmfe«

iCepi

beatur, quod Matrimonii celebratioadaliquod tem-

Tuü]lat

us, puta ad fpatium duorum faltem, vel trium die-

Mopri

»am denuntiationem differri debeat ;

Wlutl

,mm. poft ultii

&d-

-s n

;

MznusgE FesBRUvAnRIL.

203

) Cattis

adhue tamen, cum finie poft ultimam denuntiatio-

i

j

T

nemíit, ut fi aliquod obftet impe

entum; detegi

poffit, atque op»portune deferri , menti ipfiusmet

otfcratt

Concilii, & Ecclefiz valde confonum eft, vt ulti»

CUM

ma peta&ta denuntiatione Matrimonium itatim non

fs

contrahatur, fed dnorüm fzitem, veltrium dierum

us (

fpatium pro iisdem impedimentis, fi qucefint, op-

ponendis fuperit.

Hac dere praxis eft plurium

Fenti

Synodalium Conflitationum firmata, ut absque Or-

'

1CUT?

diiarii licentia ultimae denuntistionis die lY

À

atrimo-

aroch.

nium noncelebretur , niftultircam denuntiationem

w U

fieri illa die coutingat , ad quam immediste Ád-

ventus, vel Quadragefimze initium fubfequatur.

Bünf!': i

dà

am

ltaex AC Ecclef. Mediol. deInftruct. Matrim. part.

e (

4. €.2. Girib. de denunc. n. 1o.

hl

CAS. II. Sciens Sacerdos in Oratorio campeftri re-

U

centerconftrüu&to , & nondnm benediCto, ex duo-

j

rum rixa fecutam efle violentam (anguinis eifufio-

nl

nem, Miffam in;eodem celebravit, anteguam op-

du i

u

portuna foret benedittione reconciliatum. Q. Quot

Qd

od

leges fregerit.

j

Refpondeo, unicamlegem fregiffe. Ratio e(t, quia,

jo, i

cum ex can. r, de confec. d. z. Miffze Sacrificium

iryire t

nequeat celebrari in Ecclefiis, vel publicis Ora-

ao

toriis , nifi prius fuerintfacro Confecrationis, vel

faltem BenediCtionis ritu divino cultui dicata, clate

) n u

appatet, Sacerdotem noftrum, quiSacrum peregit

in Oratorio Campeftri recenter conftruCto, & íi-

ve ante, five poft fecutam Sanguinis effufionem

jl

|

nullatenus benedicto, contra fupra laudatam le-

gem egiffe. Non apparet autem , quomodo aliam

fis

regerit, cum dici non poffit aliam fregiffe , ex

quo celebraverit in loco pollato , nam cum loci

facri pollutio a jure inducta , utpote importans

egalemmaculam, legali tantummodo fanctitati ex

Confectatione ,

autBenedi&ione ortze opponatur;

dicendum eít Oratorium in cafu noftro , utpote

Jlv

nullatenus confecratum , aut benedictum ; neque

proprie fuiffe per violentam Sanguinis effu&ionem

lt

l:

pollutum ; & proinde ftat Sacerdotem in eodea

rfae

2c6 Cksus COoNSCIENTUXE.

[20

Oratorio celebrantem unicam dumtaxat legem fre-

giffe , ut dictum eft. Ita ex Pafqual. de Sactif. q.

€X

P

39. n. r. Anaclet. de Sacram. g. 12. n. 116.

N

CAS. H Paulus accufans fe in Confeffione de re

uo

gravi furto fablata, non explicat tempus ,

ff

rem asblatam apud feretinuit. Q. An przeditta Con-

fice

fefiio habeat fütficientem integritatem.

To3

Refpondeo cum diftinCtione. Si Paulus tempote , quo

ha

apud fe rem ablatam tetinuit,

per novum fpecia-

y

lem a&um pluries renovavit propofitum non refti-

[

tuerdi: vel data pluries opportuna reftituendi oc-

üle

elidt

cafione, etiam cum advertentia ad Dominum ra-

tionabiliter invitnm ,

potens reftituere non relti-

plüs

tnit, ejus Confeffio fufücienter integra dicenda

extt

noneft. khatio eft, quia, cum n$vum elicere non

j

tün

reftituendi propofitum , veldstateftituendi accalio-

ne pon refituere, fit elicere novum a&um , . vel

lo

expretlum , vel implicitum contra przeceptum non

tio

€0)

retinendi alienam rem , quod, utpote négativum,

femper, & pro femper obligat; hinc eít, quodin

fpei

cafu Confeffio ipfiusmet Pauli, utpote non explicans

tur

numerum peccatorum, fufficienteni non habret in-

fey

tegritatem. Si vero Paulus nunquam potuit refti-

tuere, vel femper fuit in eodem hon rettituendi

[/3)

ropofito, nec aliquando majus domini malum fe-

Vs

cutumfit; tunc, cum diuturnitastemporis nec nu-

me;um augeat peccatorum , neque circumftantiom

sT

importet neceflario in Cenfefüione aperiendam , di-

Turg]

cendum eft , Pauli Confeffionem etiam non exprello

Wj

tempore, quo apud fe rem ablatam retinuit, fufit-

cientem integrititem babere. Ita Bonc. de reftit.

Refp(

[

difp. 1. q. 6. n. 10. & LI. Girib. C. 5. n. .

lvi

qna

AIENSE MARTIL

Ia

al

De

CAS.L R

Ufticus in forma pauperux:n petiit a fan-

&a Sede, & obtinuit Difpenfationem

tot,

ad contrahendum Matrimonium cum Caja fibi in

ürj

quarto gradu affine: Antequam tamen Matrimoniume

Ut

contraheret, ex obitu cuJusdam confanguinei fql-

[7]

tite

&

MeusE Manrir.

207

tl

ei advenit pro ftatu füó pinguis hzereditas. Q. An

de at

ex obtenta Difpeníatione poffit valide praedictum

.f

Matrimonium contrahere.

[inte d

Refpondeo cum diftin&ione. Vel difpenfatio a Ponti-

npti, (

radit

fice obtenta, & per Commiffarium executioni de--

n

mandata eft, autequam Rultico adveniat pinguis

emmpute)

hzreditas, velnon. Si primum , dico, Ruftcum

yun i

jam vere, &legitime difpenfatum poffe valide ai-

Cum Matrimonium contrahere, abletus eit enim

t not

Himeri

obex invaliditatis contractus Matrimonislis, quae

o

etiam adveniente pingul haereditate revivifcere air-

te no/

plius non poteft. Si fecundum, dico, quod non

exiftente caufa finali difpenfationis, qnando hzc

p f

]

lat

petitur a Pontifice, vel ceffante przedicta caufa

tunctemporis, quando Commiffarius eft difpen(a-

ao

a,

tionem executurus, nequit amplius ipfa difpenfa-

tio executioni mandari, cum ibtentio Pontificis

gt

nqu

concedentis, & alteri delegantis executionem di-

fpenfationis nonnifi veritati expofitze-caufze innita-

d &

one

tur; proinde dicendum, impedimentum adhnc per-

feverare: & Rulíticom ex obtenta difpenfationé non

p i

offe valide praedictum Matrimonium contrahere.

otuit f

velitit

j

ta Layman. l. 1. tr. 4. cap. 22

& 15. Suar. l. 6. de Leg. c. 20, num. 13.

. de difpenf, num. 14.

j al

yis t

CAS. IT. Cum quodam die fefto non haberet Parochus

ouml

fiendam ,

ruralis viaum ad celebrandam Miffam, celebravitin

gontt

mufto. Q. Anlicite, & valide confecraverit.

d

Ü

i,

]

Refpondeo sffirmative quoad utramque partefn. -Ratïo,

g dl

cur valide confecraverit, eft, quia muftum, ex

4

uvis matuyis expreíffum , eft verum vinum de vite,

quamvis impuram , & imperfectum, & proinde

materia vere fufficiens pro Calicis confecratione.

[

Ratio, cur confecraverit etiam licite, eft, quiain cafu

neceffitatis licitum eftadhiberi vinum, etiamfi non fit

g

totaliter purum, & defaecatum, qualeeft muftum ex

[ e."fiiä

uvis maturis expreflum , ut colligitur ex cap. cum

a

omne de confecr. di(t. 2. ubi dicitur potfe in necetfi-

Jutt

|

J

tate botrum in Calice exprimi, & aquamifcer:, &

gü)ï

ita

208

Casus CoNscrEN' TUX

ita confiei Sacrificium.

€

'Cüm itaque habeaátur iri

caíu diei Feftineceffitas audiendi Sacrum, & exal-

N

tera pzrte ufüale vinum pro Sacrifició conficiendo

D

nequeat, ut inquit cafüs. nofter, adinveniri, Pa

tochum nedum valide ,

fed etiam licite in mufto

l

celebraffe dicendum eft. Ita ex Tambur. de Euchar,

J

1

l, 4. c.x. $. 2. n.2. Girib. c. 2. n. 15.

CAS. IlI,. Sacerdos finita Miffa, cum jameffetinSa-

p

lll

criftia , Fragmentum in Patena iavenit, Q. Quid

hi

facere debuerit.

Je

" Refpondeocum diftinGtione. SiSacerdos fragmentum

(dl

in Patena invenit, antequam veftes Sacerdotales

füty

exueret, idem fragmerntum , utpote Sacrificii a fe

li

peracü reliquiam ,

fumere tenebatur,

cum hzc

Ya

fümptio ejusdem Sacrificii, quod cenfetur morali-

Quà

ter perdurare, complemeptum fit, ac perfe&io,

&

Q

Si vero przedictus

3

jacerdos fragmentum invenit,

[2

poftquam veftibus fpoliatus jzm fuit, debuit velin

'Tabernaculum illud deferre, fi commode, & abs-

Läyl

(S,]

que populi admiratione fieri potuit, veltuto, &

decenter illed fervare, utabaltero Sacerdote con-

&i

UT

füreretur, fi adeffet, qui eadem die celebraturus

foret, veldenique in caífe, quo five Tabernacu-

Rffpünr

lum, fivealter Sacerdos celebraturus deficeret, de-

letior

buitab eodem foümi, qui Miffam tunc celebravit,

lt

m

1ta ex Adnot. SS. D. N. Benedi&i XIV. de Sa-

crif, fe&. o. S. 146. Zucher. refol. mor. de Euchar.

Ts

caf. 2. menf. Decemb.

Qu

fim

hii

MENSE APRILIS.

fOV(

tito.

CAS. I. hfi

Aritns quidam in abfentia fuoe Conjupis

lo j

fapius habuit deleCtationem de aCtu

Cenq

conjugii five praterito, five füturo, absque tamen

QUl

periculopollutionis. Q. An tales dele&ationes Vo*

flua l

- luntarie eliciendo peccsverit,

Capn

Tnan

,Refpondeo negstiveperfeloquendo, Ratio eft, quia

dele&tatio fpecificatur ab objeCto, & proinde taiis

l, 1

Cum autem actus

st delä&a?io, quale obje&tum.

*

con-

ln

MENsE A»pnirrs.

209

beitut

conjugii, qui in noftro cafu eft obje&tum, de quo

] &CX:

Maritus in abfentia Conjugis deleétatur, licitus fit

nf

ipfi Marito, licitum quoque ipfi erifde eodem

*Bifi, h

Conjugii aCtu, five futuro, five przterito, de-

j m

le&ari. Neque refert talem deleCtationem in Con-

t

jugis abfentia non poíle conjungi cum copula:

nam ficuti poffunt Conjuges, quando non adeft

ff

periculum pollutionis honeftis ta&ctibus, & ofcu«

lis invicem delectari absque peccatc, etiamfi copu-

i

lam non intendant; ita abfente eodem pollutionis

periculo poffünt per fe loquendo absque peccato

gmen'

deleCtari de a&u Conjugii, five practerito, five

li

futuro, etiamfi copula pro tunc nequeat obtineri.

l4

um ht

Dixi, per fe loquendo, hoc eft, attenta przcife

)

natura praediCtve dele&tationis ; nam propter ali«

r

quam inordinationem, qua de facili in tali dele-

w

€tatione inyenitur , nequit fortaffe a veniali cul

pR

mine

excufari.Tta Girib. de Dele&. mor. c. 16. n.

f

[

112.

Laym. l. 1. tr. 3. c. 6. n. 12.

b 'W

.'C

JMUE

AS. II. Titius in die jejunii morofe dele&tatur de

efu carnium, quas mente revolvit,

d

contra jejunii- praeceptum.

Q. An pecceþ

*

Jebeit

jperni

Refpondeo negative. Cum enim in die jejunii nonin-

vereta t

terior de efu carnium dele&atio mente percepta,

fed tantum externa carnium manducatio ,. & qui-

gt

BÀ

-----

dem non aliquo naturz jure, fed tantummodo po-

ib

fitiva Ecclefiz lege prohibita fit, fequitur Titium,

qui de efü carnium, quas mente revolvit, moro-

fam fovet dele&stionem, nequaquam contra jejus

nii przeceptum peccare. - Nifi itaque Titius pravam

foveret voluntatem carnés comedendi tempore ve-

tito, quod cafuüs nofter non exprimit, nullo mo-

et

do ipfüm peccare contra Ecclefiae praeceptum di-

t

9l

e'iE

cendum eft. Dixi contra Ecclefize przeceptum;

N

40 üi

quia cum in vanis hujusmodi cogitationibus füper^

10 j

flua quzeri foleat deleCtatio, non erit Titius ex hoc

i

capite ab omni faltem levi cülpa immunis. Ita Lay-

man. l. 1. tr. 3. c. 6. n. 9. Anaclet de przecep. De-

j Bü( lj

cal, tr. g. dift. 7. num. 18.

(

]

CAS.

j

Lambertini Cafus Con/ä.

mlo CASUS CoNuscrENTLE

CAS. IIL. Capellanus accepta eleemofyna. aÀ cele-

brandam Miffam pro re gravi, differt celebrationem

per aliquot dies. Q. An graviter peccet.

Refpondeo cum diftin&ione. Velres illa gravis, pro

j

qua celebratio MiiIze fuit impofita Capellano, eftres

aliqua pendens, & neceffitas de przefenti urgens ,

ä

velnon. Si primum, ita ut tempore illo, quo

Capellanus diitulit celebrare, infirmus ex. gr. jam

obierit, Sententia pro lite prolata fit, vel fimile

aliud negotium tranfierit, dico, Capellanum ne-

que poíle a gravi culpa excufari, neque receptum

Miffz ftipendium poffe retinere, cum gerit contra

li

mentem illorum , qui Miffam pro re gravi absque

dilatione celebrandam poftularunt , & Miffa,, re

q

gravi jam transacta, nequeat amplius habere po-

v

ftulatüm effe&tum. . Si fecundum, dummodo Miffe

poftulatores omnimodam non exigant celeritatem,

dicendum eft, Capellanum per aliquot tantum dies

G

hoc eft, ad modicum tempus differentem Miffze

celebrationem, nequepeccare, necue ad aliquam

reftitutionem teneri : cum Miffa poffit adhuc obti-

nere poftulatum effe&tum, & modici temporis di-

*]1letio in Miffarum celebratione. etiam a facra Ri-

Ti

tuum Congregatione permiífa fit. Ita ex Marchin.

€. 31. num. 2. & 5. Anacl. tr. 14. dift. 5. q. 8. n. 97.

[

hi

Girib. c. 6. num. 38. &. 39.

Ü

W

MENSE MAIIL

CAS. I.

Rancifcus detentus in Carcere tanqusm

reus caufze capitalis petit a Confeflario,

utrum Judici interrogariti denegare poffit delictum

Ti

quod vere commifit.

refpondere.

Q,' Quid debeat Coqfefï'arius

p

!)

Refpondeo cum diftinctione.

Si Francifcus fcit aut

&

dubitat, fe non effe legitime interrogatum, eo

N

quod de ctimine a fe patrato non dentur fufficien-

tia fndicia, vel non przcefferit iufamia, autfe"

miplena probatio; tunc Confefífarii refponfio erit,

li

eundem Franciícüm caufze capitalis reum poffe ab-

fe

oiu-

i

ME&SE Mart..

21l

D

tatiun

folu—te negare deli&tum. — Ratio eft, quia cum Ju-

dex non íervato jnris ordine jus non habeat inter-

Vi$, 1

rogandi reum, illümque obligandi ad veritatem

manifeftandam , ut colligitur ex cap. cum opor-

o dit

teat, & cap. inquifitionis de accufationibus; ne«

um

l, C'

que Reus, quamdiu illi non conftat, fe eífe juri-

dice intertogstum, tenetur ad mentem Judicis re-

Lp

fpondere, íed licite poteft in polffeffione fuze fa-

villt

mz, fuzque vitze fervari.

Si vero Frauciícus ab

anun

fetefi

oppofito fciat, fe effe juridiee interrogatum, erit

jE coti

Confeffarii refponfio, ipfum teneri veritatem fate-

ri,etiam fi veritate manifeftata morte plectendus fit;

m

quia ficuti Judex fecundum jur& interrogans habet

(( t

jus exigendi veritatem manifeftandam ; ita reus fe-

qat]

cundum jura interrogatus tenetur obedire, ac veri-

ol U

tatem fateri. Ita ex D.Thom. 2. 2. q. 69. art. r. Lieffio

eletit

€. 3I. n. 12. Girib. de juft. & jur. c. 6. n. 41. & 45.

n

.CAS.. 1. - Uxor obtenta. difpenfatione impedimenti

j li

i

dirimentis occulti reddit debitum Marito

etenti ,

hi

non prius certiorato de nullitate prioris Matrimo-

Til gf

nii,

Q. An licite reddat.

i

s

efpondeo negative. Ratio eft, quia Matrimonium

Marcit

etiam obtenta impedimenti dirimentis difpenfatio-

Rnf

ne non' poteft revalidari, nifi ex parte utriusque

Conjugis ponatur novus confehfus, . cum nullus

contraCctus validus fit, ubi confenfüs contrahen«

tium defideratur.

Cum autem nequeat unquam

poni novus confenfus a Conjuge impedimenti igna-

r t

ro, nifi prius notitiam certam habeat de nullitate

! Onf[

'ü"

prioris confenfüs, & Matrimonii, hinc fequitur, Ma-

"

d

rito non prius certiorato de nuliitate Matrimohii

p

(09

prioris, juxta confuetam claufulam obtentze di-

fpenfationis, non poffe licite Uxorem debitum red-

dere, cum ifta copula refpe&u Uxoris con(íciae

$U D

nullitatis przedi&te non Matrimonialis, fed vere ,

j

NU

fu

& formaliter fornicaria dicenda fit, utex fapientiffi-

utfü» ,

ma Infructione a San&tiffimo Domino Noftro Ee-

n

[/

nedicto XIV. hac dere e

^

9)

dita 2, Otob. 1738. apere

n

J

te videre eft.

lj

O.2

CAS.

212 Casus CowscrENTUIE

CAS.IIIL Petrus fingit fe velle redimere Cenfum

annuum, quem Paulo folvit, ut ab eodem Paulo

diminutionem fruCtuum extorqueat, cum de fa-

€&o neque poffit redimere, neque velit.

U-

trum preedicta fructuum diminutio poffit ut valida

in conícientize foro tueri.

Refpondeo negative. Ratio eft, quia Petrus fingendo

fe velleredimere annuum Cenfüm ad extorquendam

& Paulo fructuum diminutionem, nonnifi per do-

lum, & fraudem ipfiusmet Pauli Cenfualifte con-

fenfum obtinuit.

Cum autem dolus, & fraus,

)

dantes caufam contractui, ipfuüm contractum irri-

l,

tum reddant, fequitur, non poífe faCctam fructuum

diminutionem tanquam validam in con(cientize fo-

M

1

rotueri: Non quidem, quia Petrus jus non habeat

redimendi füum Cenfum ; fed quia cuin nolit, nec

offit proxime Cenfüm fuum. redimere, dolofe fe

gerit, ut fructuum diminutionem , quam unice

4

Tle

quzrit, valeat obtinere. Ita de Lugo de contract.

difp. 21. n. 171. La Croix l. 3. part. 2. n. 1018.

Í

[

BENSE SUNIL

il

J

Arochus in Montanis, ad reftaurandam.

CAS. I.

. Ecclefiz fuz Capellam B. V. dicatam,

unam ex duabus argentets Lampadibus, eidem

Capellz dono datis ab Ecclefize Patrono, vendidit,

D

dubitans, an ipfi talis venditioin przedicto cafü li-

1

incurrerit.

ceret. Q. Analiquam excommunicationis poenam

D

Refpondeo negative. Nam etiam dato, quodlampas

lt

argentea, quam Parochus nofter vendidit, non ex-

Ti

cipiatur a lege Extravagantis Ambitiofze per cap.

T

terrullas 12. q. 2. dici adhuc non pote[t,dan.in

n

Cafu locum Cenfurz per dictam Extravagantem in-

N

fli&tz. Ratio eft, quia laudata Bulla non perftrin-

fe

itexcommunicationis Cenfura alienantes fine Con-

B

fenfu Apoftolico Ecclefize bona five immobilia, five

Cap

mobilia pretiofa, nifi 'hoc faciant ex certa

fcientia

legis

[

MENSE Jonrr.

215

Cut

legis prohibentis, ut conftat ex illis Ballze verbis :

m D

ISi quis contva hujus nofira prohibitionis feriem quid-

ndi

quam alienare prae[ump/ferit. Cum igitur Parochus

lampadem vendiderit przecife dubitans, an ipfi in

ut?sliä

Cafu reftaurandi Capellam talis venditio liceret ;

non vero fciens, hoc fibi effe abfolute interdictum,

aufu temerario praefumpferit praedictam rem alie-

finga)

nare , dicendum eft,

potuiffe quidem peccare

quett

eaignorando, quz ícire ex proprio munere te-

i pl

nebatur, non taimen aliquam incurrifíe excommu-

lg o

nicationis cenfüram. Ita ex Gavant. in Manual, Epif,

x frati

v. Alienatio n.24. Suar. de cenfür. difp. 4

qm ift

n. 2.

/

.'feü. YO.

NU

CAS. II. Bononienfis Presbyter, domicilium habens

OU

in Deccefi Mutinenfi,

Officium ,

ac Miffam ce-

n

Doi *

jmk)»'ï

lebrat deSanttis Bononienfibus, quia in Bononienfi

. Dicecefi poffidet Beneficium. Q. An licite.

, V

fl

m o

Refpondeo negative Ratio eft, quia cum potentius

je od

fit vinculum domicilii, & refidentize , quam Be-

neficii,- obligatio recitandi Officium tali ritu,, &

p

forma, nequit confuürgere ex Beneficio tali loco

exiftente, quamdiu obítat habitatio Beneficiarii in

alio loco, ut.in cafu noftro contingit.

Sicuti

roinde extraneus tenetur fe accommodare mori-

a?

us, & legibus locorum, in quibus habitat; ita

d

Beneficiarius debet fe accommodare confuetudini

us

celebrandi, & recitandi Divinura Officium juxta

L.

ritum loci, in quo refidentiam füam 'fortiretur.

if

Et hzc eft praxis, juxta quam omnes facris Or-

dinibus initiati Miffam celebrare folent, Canoni-

r d

casque horas perfolvere de Sanétis illius Eccefize,

in qua eos morari contingat.

Qua de re Bono-

[od

P

nienfem Presbyterutm in Civitate Mutinenfi com-

UL

"by

morantem, qui rstione Beneficii, quod poffidet

4

in Bononienfi Dicecefi, Miffam, & Officium -de

San&tis Bononienfibus celebrat, nequaquam licite

d

fe gerere dicendum eft. Ita Gavant. de rubric.

)

P

t

; HHJW

Breviar. fe&. 2. cap. 2. num. 1g. Filliuc. tr. 23*

"

j

n

cap. 7. D. 221.

CAS. .

O5

214 Casus CoxscieNTUE

CAS. III. Capellanus devotus, ac bene affe&user-

D)

ga Parochum füum , folet in Canone Miffz poft

expreffum Epifcopi nomen, illud Parochi. recen-

p

f

fere. Q. An poffitabomni culpa excufari. "

l

Refpondeo negative. Cum enim ex przcepto S. Pii

pw

Quinti in principio Miffalis relato praecipiatur, ut

B

nemo aliquid addat,. vel omittat in. Miffz cele-

bratione , fed ea przcife fervet, quae approbatis

p

ritibus praefcribuntur, dicendum eft, Capellanum

]

nomen fui Parochi in Canone addentem non

oue

p

ab omni culpa.per fe loquendo excufari.

»

ixi,

D]

ab omni culpa; quia cum additio unius tantum

If

Qii ]

nominis, & quidem non ex fine introducendi no:

ü

vum ritum, fed folummodo ex affeCtu nimio erga

u

Parochum, materiz parvitatem non excedat, ne-

Ti

quitin cafü adinveniri culpa lethalis.

Dixi, pet

lg

fe loquendo, quia fi Capellanus devotus ex ert-

t5

rore invincibili operatur, erit nedum a gravi, ve-

]

rum etiam ab omni culpa immunis. Ita ex Gavant.

l

in Rubric. Miffal. part. 2; tit. -

8. num. If'Tagnb. de

ille

Sacrif, l. 2. c. 5. S 3. n. 6.

tf

MENSE g9ULII

Mf

QUs

Ufceptis duobus oneribus nonnullatum

ICAS. LG

Miflarum , applicavit Sacerdos prima

&t

Sacrificiaad mentem illius perfonz , quz primo

i,

ro iisdem oneribus cipendium datura erat.

Q.

Ya

fe

' An przdicta applicatio licita fuerit,

C0

Refpondeo negative. Ut enim fru&tus Sacrificii vali-

nj

de, & licite alteri applicetur, neceffe eft, ut in

D

Sacerdote Sacrificium applicante detur intentio ab-

foluta, & determinata; hoc eft, ab omni eventu

ferr

Quad

in futurum contingente independens : Nam ti Sa-

8tür

crificium applicari poteft juxta mentem illius, qui

lxls

rimo ex düobus daturus eft eleemofynam , ve

fit

Á

fruétus Sacrifïcj.i.d'ebet infcientia, & acceptatione

Deimanere füfptenfus, usque dum eleemofynz pri«

trai

mo datze conditio adimpleatur; vel debet de ptz-

[

vel

fenti—illi. Ptodäfï'e » qui conditionem eleemofyne

Von

pri-

-

j

ME&SE Jurir.

215

f !

primo adimplebit. Neutrum autem dici poteft. Non

lfe j

primum; fecus poffet nunc etiam applicari fatis-

Lreot

faCtorius Sacrificii fructus pro eo, qui eit in actuali

lethali peccato, ut illi profit, quando fuüturo tem-

nl

pore juftificabitur; quod dici nequit. Non fecun-

iattt i

dum; fecus effet in facultate illius, qui poteft po-

nere, vel non ponere conditionem, reddere fibi

fie

pprti

proficuum, vel non proficuum fru&um Sacrificii,

pells

qui fibi jam fuit transacto tempore applicatus; quo

pariter nihil abfurdius dici poteft. Hac de fe fa-

jon

cra Rituum Congregatio.

15. Novembris anno

. D

; fotft

1605. fb Clemente XIII. illorum confuetudinem ,

gtl 10

qui Miffas celebrent pro iis, qui primo funt ftipem

nio ef

elargituri, tanquam, a vetufto Ecclefize moreabet-

rantem, explofit, ac€ improbavit. Ita ex Homob.

NWIJ

äxx'h '*

de exam. Ecclef, tr. 4. c. 14. num. 130. Marchin.

iO.

"u

tr. 5. part. 2. cap. 3r. num: 9.

rii,

CAS. II Ludens Titius rufticus cum filiofamilias

t

iuze conditionis una die obulos quadraginta amifit,-

J

à

altera die fexaginta lucratus eft..' Q. An h

:

oc: Ip«

crum poffit Titius retinere.

Re/fpondeo , poffe Titium'abfoluite refinere obulc;s

d

quadraginta, quos jam altera die amiferat: Sicut

ii

enim Titius perfeverante eodem ludo, in quo ami-

s

fit, poterat licite recuperare pecuniam amiífam,

h4 pfü

ita poteft eandem in novo ludo. recuperatam licite

t

retinere; nam cum dicte pecuniz dominium ex

confen(u ipfiusmet Titii acquifierit vi ludi filiusfa-

f

milias, poteft hic eodem modo . vi novi ludi lucra-

d

tz pecuniz dominium in eundem Titium trans-

ferre. Quantum vero ad aliosviginti obulos fupra

)u j

l :FU

]i

quadraginta, filii familias qualitas eft attendenda: fi

Wh M

enim conftet, praedictum filium ex praefüumpto Pa-

jit, P

tris confenfu plenam habere-dictee pecunize. di

f

u

fitionem ; tunc etiam viginti fupra quadraginta

la-

cratus obulos poterit Titius retinere.

Si vero non

EEPW

Q'VW

levis adfit füfpicio, quod hic pecuniv exceffus

[ /

p

vel fit furto e paterna domo fublatus vel contra ra-

(;

sludoexponatur; cum

[

tionabilemw voluntatem Patri

4

aib AsE CoNscrENTIE

fit lucrum pecuniz, quam filius alien

e

teft, erit íuo Domino reftituendum.

are non po-

CAS. III. Parochus nulla obtenta facultate czedit

arbores frugiferas fui Beneficii, ut eas vendat,

& pretium in ufüs füz Ecclefiz; neceffario con-

vertat. Q. An aliquam poenam incurrat.

Refpondeo affirmative.

CT RUT CIES - CT ORERI I lp s

absque ulla facultate a

Nam fi arbores frugiferze

.

—

Parocho incifz in magna

fint quantitate, ita ut

ex przedicta incifione . no-

[

tabilis deterioratio fun

di fequatur, pzenam incur-

I

rit Parochus excomm

unicationis in Éxtrav. Am-

1il

bitio(ze infliCtam , quia iftae arbores folo cedunt,

Dl

& judicantur pars fundi, quemBeneficiarius fine

N

confenfu Apoftolico nec alienare poteft, nec red-

dere deteriorem, ut ex decif, Rot. Rom. docet

k

Donat. q. 69. n. 16. Gavant. i

n Manual. Epifc. tit,

an

de rebus Ecclefiz non alie

n. n. 18. & Boff. n.

pt

422. & 439.

Si vero incifz arbores in tanta

fe

non fint quantitate, ut praedi&tze Extravagantis

h&

poona incurratur; incurret Parochus in hac Dice-

i

celi pcenam fufpenfionis ab officio, & beneficio

QU

&X

fationem illatorum damnorum, cum arborum non

ad Archiepifcopi beneplacitum , nec non compen-

Ife

caeduarum incifio, etiam titulo expendendi earum

lum

pretium in ufüs nece

ffarios Ecclefi;e, (ub praedi-

Qe.

€is pcenis vetita fit,

fi abque Ordinarii vel ejus

us

Vicarii facultate in fcri

ptis obtenta fiat

fei

, Ut aperte

ex oynod. 1. 3. c. 1. videre eft.

r

t

lit

MENSE A4UGUSTI

pr

Cit;

CAS. I. P

Etrus, qui plura habuit fornicandi pro-

pofita,

per lapfam notabilis temporis

feq

interrupta, non v

ult numerum talium propofito-

ht

rum in Confeffi

one aperire, unde inabfolutus a

k

Tan

Confeffario rejic

itur. Q. An fit jure reje&us.

Refpondeo, affirmative. Ratio eft,

Qu

^ plura habuerit fornica

quia cum Petrus

dec

ndi propofita, hzecque per

D

lapfum notabilis temp

oris fuerint interrupta ; di-

cen-

MENS,EJ AUGUSTI.W

217

cendum eft, eundem Petrum non unum, fed plura

! n?n 1

commififfe interna peccata, quze numero cenfentur

multiplicari, quoties ipti voluntatis actus morali-

ile (

Curn autem ad Confeffionis

; vetdt

ter interrumpuntur.

integritatem omnia, & fingula peccata non fo-

ho d

lum quoad fpeciem, fed etiam quoad numerum,

explicare neceífe fit, ut habetur ex Trid. felf. 14,

'frugïiæ

€. 5. & ex alia parte noluerit Petrus propofi-

in nj

torum fuorüm numerum aperire, dicendum eft,

fone ?

eundem Petruüm, utpote indifpofitum, fuiffe jure

m jnt

merito absque abfolutione rejectum. Ita ex Gi-

w, &

rib. de integrit. confeíff. c. 7. num. 36. & com-

cedurt

muniter.

lus Q

CAS.IL. Rafticus in voluntarià ebrietate gravitet

Ut

percuffit Clericum, quod ante ebrietatem ex malo

uf

animo ,

quem nuütriebat in ipfüm, fe fsCturum

i

praevidit.

Q. An in Excommunicationem Papze

&

refervatam inciderit,

t

$ f d.

ii

w

U

Refpondeo affirmative. Nam ad incurrendam cenfu-

j h

ram nihil aliud requiritur, nifi quod una fimul

1.

cum interno aéu peccati ponatur ipfum factum

externum füb cenfura prohibitum, etiamfi inter

1 Compt

orum I

internum peccati aCctum, & ipfum factum exter-

num aliqua temporis mora intercedat.

Cum ita-

yfi ii

b ye

que Rufticus ex malo animo, quem nutriebat in

d

Clericum, przviderit ex una parte delictum a

fe in ebrietate patrandum: & ex alia parte fe vo-

Iu[al.

luntarie inebriando noluerit jam przvifi inde pa-

trati mali periculum evitare, dicendum elfe, ta-

liter pofuiffe peccatum , & factum fub cenfura

f

prohibitum , ut ratione a&tus ante ebrietatem eli-

citi, & ratione gravis percuffionis in ebrietate

"d

fecutae in excommunicationis cenfüram contra vio-

nid

|s ^

g

lentam manuum injectionem in Clericos latam,

nj

* & Pontifici refervatam, inciderit. Nitiigiturigno-

il

hi

;

rantia juris laboraverit Rufticus, ceníeri nequa-

quam poteft a dicta cenfuraimmunis. 1ta ex Suar.

i

de cenfuür. difi

cumF

"

punct. 4. num, 1o,

p- 5. fe&t. r. n. 20. Bonac. difp. 1. d- I

1 æcqui:

CAS.

rug*h

d

05

Qu

218 . Casus CowscrENTIE

ad

CAS. 11I. Diaconus fimulans externe fe habere inten-

tionem, quam verenon habebat, accipiendi Sacer-

w

dotium intraannum, Heneficium Curatum obtinuit,

Tà

T

licet mutata inde voluntate Sacerdos intra annum

|

ti

effettus fit.. Q. An fru&us Beneficii tali anno cor-

refpondentes poffit in con(cientia retinere.

[»

D

Refpondeoaffirmative. Quamvis enim ex difpofitione

«

cap. commiffa de elect. in 6. non folum tnortali-

f

terpeccet, fed etiam ad reftitutionem percepto-

rum fructdum teneatur, qui Beneficium Curatum

E

li

accipit absque animo fufcipief&di Sacerdotiumintra

annum a jure przeferiptums adhuc tamen, cumin

jin

laudato textu habeatur, przdictam difpofitionem

itde

j

quoad fruttus non valere, quando qui Beneficium

tine

obtinuit, mutata voluntate promotus ad Sacerdo-

tium fuit, clareinfertur, Diaconum noftrum, qui

ju

imutata voluntate intra annum Sacerdos effe&tus

ab

qui

eft, ita conditionem ab Ecclefia exigitam adimple-

fel,

viffe, ut poffit in- confcientia obtenti Beneficii fru-

€tus etiam primo anno correfpondentes tanquam

K

Y

fibi debitos retinere. Ex quo itaque fraus aliqua

ex parte ipfius Diaconi eo tempore, quo Benefi;

CA

cium Cüratum obtinuit, intercelferit, inferri qui-

ul

dem poteft, ipfum graviter peccaffe ; non tamen

Ü

ad aliquam perceptorum fructuum reftitutionem

hg

teneri, cum ipfa fraus, quantum ad fructus reti-

dm

nendos, per voluntatis mutationem, & conditio-

RQRW

nis impofitze adimplementum fufficienter purgetur.

j

]ta Layman lib. 4. tr. 2. cap. 14. num. xo. aliique ex

D)

Barb. dg offic, Paroch. c. 6. num. 15. -

Tel

€0|

MENSE SEPTEMBRIS.

do|

Ccufans fe poenitens de copula habita

Yer

CASL A

cum Meretrice, recufat folvere pretium,

lion

quod pro obtinendo illius- cor

D

,

poris ufuü promifit.

€xt

Q, Àn hoc ftante poffit abfolvi,

Reípondeo negative, probabilius loquendo. Ratio

Cün

eft, quia, quando in contractu onerofo, etiam de

lent

re iilicita faCto, una pars adimplevit, quod jam

ang

pyomiferat, &quum eft, ut etiam altera pa

rs füam

Qs,

adim-

»

r

MzwsE S&PTEMrüzIS.

219

adimpleat promiffionem ; cum etiam res illicite fit

letett

d

pretio aeftimabilis, . non quidem ut illicita eft, fed

jmobtir

yatione periculi, aut damni, cuife expofuit, qui

rem illicitam executus fuit, aut ratione volupta-

AORU

tis, vel utilitatis percepto» ab eo, qui opus illi-

]iamo

ett,

citum fieri procuravit,

Hac itaque de canía, qui

Meretrici pretium fpopondit pro obtinendo illius

diflt

corporis ufu, eodem nfu jam confecuto pretium

itm mot

folvere tenetur, cum Meretrix non fe obligaverit

n prtet

ad gratis faciendum , quod illicite fecit, fed fo-

n u

Ytüm?

]um dependenter a pretio, quod turpi conditione

jam adimpleta folvi omnino licite poteft. Et pro-

n, Cl

inde, fi poenitens fe accufans de copula habita cum

yofition

Meretrice recufat folvere pretium, quod pro ob-

yenehd

j

tinendo illius corporis ufu promifit, tanquam in-

juftus rei alienze poffeffor , probabilius loquendo,

Ym

abfolvendus non eft. Dixi, probabilius loquendo,

lo &

quia oppofita etiam opinio füua probabilitate non ca-

m iäF!f

ret.

Ita Homob. in exam. Ecclef. part. 2. tr. 9. c.

Jeneit

G. q. 24. Diana tom. $. tr.

7. refol. 59. Sz Girib. de

w um

reftit. c. 4. num. 8.

feg.

fras ^

[ fat

CAS. II. Dum Sacerdos pera&ta Confecratione Si-

aferti

gnum Crucis fupra Calicem cum Hoftia efformat,

Hoftia e manibus in Calicem cadit, unde fere to-

non titté

dbotiowe

ta remanet madefacta.

Q. Quo ritu profequen-

Ws

dum fit Sacrificium..

y o

Si commode extrahi

Refpondeo cum diftin&tione.

t pitt

potefta Calice aliqua fenfibilis Hoftíze pars, quze

o iif

non fit Sanguine madefacta, debet Sacerdos pihil

reiterando profequi Miffam, czeremonias, & figna

confüeta cum przedicta refidua Hoftize parte facien-

do usque dum integrum Sacrificium perfecerit. Si

JJ

vero Hoftia ita remaneat madefacta, ut extrahi

ul

i

li

non poffit a Calice pars feufibilis, & ad perficien-

dum de more Sacrificium idonea ; nihil a. Calice

P n

l

Pfümt

extrahi debet, fed omiffis Signis, & Crucibus, quze

cum ipfa Hoftia, vel fupra ipfam Hoftiam fieri fo-

Yf j

lent, debet Sacerdos una cum Corpore fumere

Sanguinem fignans fe cum Calice, & dicens: Cor-

l'o d

'H

pus, & Sanguis Domini noftri &c. & ita usque

q

1]

a

Püt

[

*

a20 Casvs ComwsciENTUE :

Ita ex

ad finem Sacrificium profequendum eft.

g

Rubr. Miffal. ti£. 0. n. xo. Gavant. in easd. Rubric.

dig

part. 3. & D. 'Tho. q. 83. ar. 6. ad 6.

$at

[

CAS. IIL. Francifca vovit recitare quotidie fepties

Ctr

Pater, & Ave in honorem B. V. fed ob negli-

Co

gentiam fzpe fzpius non recitavit. Q. An gra-

,

di

viter in tali omiffione peccaverit.

Ten

Refpondeo negative. Ratio eft, qu

ia ex una parte

lg

nequit vovens ex communi mente Doétorum fe

T

obligare fub gravi ad ponendam materiam levem,

1j

cuüm Deus talem obligationem, utpote impruden-

[j

ter faCtam, non acceptet, & ex altera parte fiü-

lia

gulz illze recitstiones fuerunt juxta terminos cafus

,

ex mente Francifcae voventis fingulis diebus affixe,

t

& proinde, cum omiffio unius recitationis non ha-

beat continuationem cum omiffione alterius, di-

CAS.

cendum eít quamcumque omiífionem , etiam fae-

pul

pet

pius repetitam, nunquam omiffionem gravem in-

ferre. Nifiigitur Francifca ex erronea confcientia

Nfpo

putaverit fe teneri füb gravi ad fingulas illas reci-

15

tationes, nunquam in tali omiffione, quantumvis

1er

fuerit omiffio totius materize pro qualibet die pet

[2f:

Votum promifíze , & fuetit fepe fzepius repetita,

B

eandem F'rancifcam graviter peccaffe dicendum eft,

Átej

Tta cum Dian. par. 4. tr. 5. refol. 36. Sporer de voto

Qte

tr. 3. c. 2. fect. 3. num. 89.

T

ü&(

st

MENSE OCTOBRIS.

C0

i

[/]

CAS. T. P

Eccatori Excommunicäto.c.vcculto Com-

munionem publice petenti Sacerdos Par-

lin

ticulam;Praebuit non confecratam, ut Sacramenti

[

4l

reverentiz confuleret, Q. An bene fe gefferit.

lr

C!pf

Refpondeo negative. Tum quia, dum peccatori oc-

;culto loco confecratze przbetur particula mon

pti

confecrata, intervenit fimulatio, quae in Sacramen-

Jut

torum adminiftratione tanquam perniciofa, & exe-

agf

crabilis ab Innoc. XI. in prop. 9. profcripta eft.

tp

'Tum quia ex tali porrectione Hoftize non confe-

pot

crate praebetur occafio idololatri;, quze longe

d

gra—

»

-MewsE Ocronnis.

d

gravius, & deterius peccatum eftipfo peccato in»

A

T

digna füraptionis.

Sicuti ipitur ad reverentiam

Sacramento fervandam licitum non eft peccatori

o

occulto publice petenti Sacramentum . denegare,

cum ipfe Chriftus Dominus a participatione fui

Wt

Corporis non repulerit Judam , quamvis ipfum in-

(hi

dignum effe non ignoraret; ita pro eadem reve-

tentia Sacramento fervanda nequit loco confecra-

x um

tz prorrigi Hoftia non confecrata; tum qvia non

Joto

funt facienda mala, ut eveniant bona; tum quia

jam l

major eft itrreverentia, quz in cafu patratur a Sa-

fmpté

cerdóte, quam fitilla, qua in fuícipiente vitatur,

i part

1ta ex D. Tho. in 3. part. qn. 8o. art. 6. ad fecun-

ninos ct

dum. Dian. part. 4. tr. 4. refolut.

bus f

47. Suar. tonf. 3.

w 191

in tertiam part. dif. 67. (e&. 4. -

Jertt

CAS. Il. Poftquam mulier permittente Marito co-

, &t

pulam habuit cum Mariti Fratre, eidem Marito

petenti debitum negat.

Q. An jure negare poffit,

gt

T

Refpondeo affirmative.

Nam quamvis unius Con-

j l

jugis deli&tam non debeat alteri praejudicium in-

Qoantit

ferre, fi alter Conjux innocens fit, ut colligitur

je d

ex eap. difcretionem ,, de eo, qui cognovit Con-

epeti

fanguineam ; attamen, quando alter Conjux patrati

i d

fceleris confenfu, velfuafione particeps fuit, uter-

sv

que debet eandem poenam incürrere, cum ex ad-

duCto cap. habeatur, ei tantum non debere offi-

cere affinitatem Conjugis poft Matrimoniuminique

contra&am, qui hujusmodi iniquitatis particeps

h

non extitit, cum hic füo jure non debeat fine (ua

j

culpa privari. Cum itaque, ex quo Mulier copu-

(

/

lam habuerit cum Mariti fratre, permittente Marito,

(

clare appareat, Maritum fuo confenfu fuiffe parti-

Sii us

cipem patrati inceítus ; fequitur, nedum ipfam Mu-

gg'iflï.

lierem ratione affinitatis cum Marito contractee

awtl

privatam effe jure petendi debitum, fed hoc eodem

h !

jure privatum quoque effe ipfum Maritum.

Dato

d

[4

autem, qüod Maritus tali jure privatus fit. ipfi,

T

utpote illicite petenti, jure merito debitum negari

n

oteft. lta ex Girib. de Matrim. c. 19. num. 55.

n

p^

d

anch. de debito conjug. l. 9. difp. 27. n. 3-

S'

;

432 CWAïsus CONSCIENTIE :

feI

CAS. 1II. Putans vir quidam pius fexaginta dumtaxat

Tne

.milliaribus L»uretum Bononia diftare, ad B; V,

Lauretanam peregrinationem vovit; fed iude di-

X

qu

ftare cognovit milliaribus centum, & quinquaginta,

bat

Q. Àn teneatur predictum votum implere.

fefl

Refpondeo negative. Cum enim certum fit ex una

et

fit

parte ad votí valorem tequiri confenfum voventis

in rem voto promiífam, G&jex alia. parte nihil fit

fe

magis contrarium confenfui, quam error, nec vo-

li

luntas feratur in incognitum, dicendum eft, virum

Jit

lr

pium, qui peregrinaticnem vovit ad B. Virginem

Lautetanam ex errore, quo putavit Lauretum fe-

llj

xaginta duntaxat milliaribus Bononia diftare, cum

dido

diftet milliaribuscentum, & quinquaginta, ad iter

veti

t

hoc fübeundum nullaterus obligari. Eo przecipue

quod vovens ex regula generali ad voti adimple-

leth

mentum non obligatur in eo eventu, qui fi menti

teri

voventis tempore emiffi voti occurriffet, verofi-

4tT

Dicen-

militer fuiffet ab ipfovovente exclu(us.

(AS

dum itaque, quod, cum emiffum Votumex defe&u

v

confenfus circa notabilem circumftantiam peregri-

dem

nationis promiíIz non valeat, vir pius nullatenus

teneatur praedictum votum implere. ItaSuar.tom.

Tesfi

2. de relig. de voto l. x. c. z

i

.:;n. 8 Beat. part.

1 Jf

X. q. 33. refol. 2.

lter

!Q'lam

tüm

HENSE NOVEMBRIS.

W

Ajus poft Confeffionem in Pafchate ft-

Iu

CAS. I. C

ttn

€tam advertit (e duo peccata lethalia

fufh

ex oblivione omififfe, Q. An intra eundem at

num teneatur iterum confiteri,:

QO

itren

. Refpondeo cum diftinctione. Si Cajus in Pafchate

dUm

alia lethalia confeffus eft, confiteri iterum non te-

v fü)

netur.

Ratio eft, quia przceptum Confeffionis

Sacramentalis femel faltem in anno faciendee juxta

hi

Decretum Concil. Later. füb Innoc. 1I]1. nihil aliu

C;Xillt(

tloüem

i$mportat, quam ut quisque, poftquam diligentet

f&f

fe-excufferit, & conícientize (uze finus omnes,

efit a]

latebrag exploravit, peccata confiteatur; guit;us

LE Rn

J

Mrwse Novrewnnis. 223

fe Dominum , & Deum fuum mortaliter offendiffe

TU

meminerit, ut inquit Trid. feff. 14. c

"

Cum

?, al]

fedindi

igitur Cajus ea peccata in Pafchate confeffus fit,

uibus fe Dominum mortaliter offendiffe recorda-

guqug:

batur, dicendum eít, dta fatisfeciffe annuze Con-

pltt.

feffionis praecepto, ut vi talis przecepti peccata ex

oblivione ormifía iterum intra eundem anpum con-

ii ed

füm v

fiteri non teneatur. Si vero peccata, quz in Pa-

yirte t

fchate Cajus confeffus eft, fuiffent tantum venia-

Tof,

lia, advertens poft Confeffionem fe peccata letha-

m elii

liaex oblivione omifitfe, intra eundem annum con-

B. Vir

fiteri iterum teneretur: quia cum aunuze Confeflio.-

nis praéceptum. nonnifi circa lethalia verfetur,

Laydis

l. dilii M

dicto praecepto non fatisfeciffet Cajus per folam

i *

venialium Confeífionem , & proinde teneretur in-

tra eundem annum, five de oblitis, five dewaliis

Eopr:

lethalibus, fiquze denuo commififet, iterüm confi-

VO u

, QU

1X

teri. lta Lugo difp. 15. n. 164. Diana part. 4. tr.

) qu

4. tefol. 2c6. Girib. de peenit. c. 5. n. 46.. -

ij t

CAS.II. Res injufte füblata periit apud fürem , fed

unat

periiffet etiam apud Dominum ex incendio in ejus-

It f*

dem domo fecato. Q. Utrum Fur ad aliquam te-

jus u

neatur reftitutionem,

]tit

j

g' BNF

Refpondeo negative, Quia, fi Fur in caíuad aliqüam

teneretur reftitutionem, hoc eífe debet vel ratione

rei acceptz, velratione injuftze acceptionis: Neu-

trum aatem dici potett,

Non primum ; nam res

MS

accepta amplius non datu

r, cum ex hypothefi apud

urem perierit,

Non fecundum, cüm injufta ac-

1 p

ceptio non induc

Y

at reftituendi obligationem, nifi

.ectah ^

fuerit caufa effic

ax damni,

qualis non eft in cafu,

n u

quo res furto füb

lata etiam apud Dominum ex

incendio in ej

us domo fecuto periiffet.

Dicen-

ii

dum proinde , quod, fi Fur nuilo modo ex re fur-

yi?

du

to füblata faCtus fit ditior, & res eadem , qua

g Ü

apud ipfüm periit, eodem modo apud Dominum

st

ex incendio:periiffet, ad nullam teneatur refli u-

»

"

reftitationis, licet invito Domino Merces tranftu-

tionem: ficuti Nauta liberatur a. quocunque onere

m

jj 0

lerit ab.una Navi ad aliam deteriorem, in qua

perie-

gb

—1224 Casus CowsciENTUE

perierunt, quando etiam prima Navis , a quä Mer-

ett,

ces translatze funt, in eadem tempeftate naufra-

ts

gium pafía eft.

lta ex l. 1. ad Legem Rodiam

ten

de jactu. Leff. de reftit. l. 2. c. 12. n. 92. Tam-

Qu

bur.1 86585 3. 021 S.. 8:

of

fn

CAS.III. Cum Titius creditor agrum &erilen;, &

fer

incultum, quem a Cajo debitore recepit in pignus ,

$a

excoluerit, fructus aliquos inde percepit, Q.An

eoídem fru&us licite valeat retinere.

qu

[]

Refporideo negative. Ratio eft, quia quamvis Titias

d2

fru&bus ex apro perceperit, ex quo ipfum pro-

(nd

priis expenfis, & laboribus excoluerit; adhuc ta-

fu. |

men certum eft, quod tales fructus fpeCtent ad

velus

Cajum, qui dedit agrum in pignus; cum frué&tus

[

eoipfo, quod ex aliquo fundo nafcantur, ad Do-

[

minum fundi pertineant, ut clare conftat ex l. z.

It0.|

cod. de aCt. pignor. & c. r. de ufur. Nifi igitur

N

j

uf

conftet de expreíía, vel faltem praefumpta Do-

hec

mini voluntate libere concedentis, & condonan-

on

tis tales fruCtus," debent fructus ipfi, extra&tis

qui

expenfis, & laboribus in agro colendo infümptis,

Bonj

vel Domino fandi reftitui, vel in fortem compu-

Citio

tari; fecus Creditor tales fructus fine jufta caufa

fapra fortem recipiens ex re aliena, nullatenus

B) fu;

offet ab injuftitize labe excufari. Ita ex Rofig.

:

tife,

C

de contra&t. contr. 3. praenot. 12. n. 3. & 4. Na-

m

yar, in Manual. c. 17. n. 216.

Cs

Teti

MENSE DECEMBRIS.

ls

Cife

CAS. I. P

Aulus Presbyter accepta Eleemofyna pro

facrificio in talis animae fuflragium of-

Refpon

ferendo, Sacrificium obtulit quadam die, fed abs-

füeri

que intentione fatisfaciendi debito contracto pet

pluri

eleemofynam.

20, f

offerre.

Q. An teneatur Sacrificium novum

-

prin.

Refpondeocumdiftin&ione. Si Paulus nunquam ha-

ate

buit intentionetn applicandi Sacrificium juxta illi-

þliug j

us mentem , qui eleemofynam prabuit, clarum

fü!]m .

, et»

li,

-MeNsE Decewvunrs,

225

u

eft, Paulum nequaquam debito a fe contracto fa«

il Qu

tisfecifle, quia nulla praeexiftente determinata in-

m Rol

tentione , babitualiter faltem durante , dici nequit,

u

quod pro uno potius , quam altero Sacrificium

offeratur.

Si vero ab oppo(íito accepta Kleemo-

terlen.

n3 pro Sacrificio in talis animze fuffragium of-

j

tinpig

rendo, habuit aliquando intentionem applicandi

pit &

Sacrificium juxia mentem petentis; dicendum eft

quod.etiamfi eo die, qua Paulus obtulit Sacrifi-

cium, novam non habuerit intentionem fatisfacien-

vis Ti

di debito contracto per Eleemo(íynam , taliter ei-

pfüm j

dem debito fatisfecerit, ut ad nihil amplius tenea-

adhuc i

tur. Hatio eft, quia cum applicatio Sacrificii fit

gt t

veluti.ejusdem donatio, quz a Deo acceptatur,

n i

etiam aptequam fiat ipfiusmet Sacrificii actualis

n al

Obíiatio, neceífenon eft, quod voluntas applicandi

Qter!

ro tali anima exiftat, quando fit Sacrificium, fed

uffieit pra:cife fuiffe, & retractaram non efle. Et

Ng

Bfm],m Ji

hzc eft praxis, juxta quam pii etiam Sacerdotes

T

non funt folliciti de renovanda intentione ea die ,

j, a

qua ofierunt Sacrificiusn , dummodo jam habitam

) if

nonretractaverint. Dicendum proinde, neque Sa-

p (00)

cerdotem noftrum in hac h

potefi amplius teneri

fnfta C

pro fui debiti fatisfa&tione

$

acrificium novum of-

ferre. lta Girib. de S.crif. Miffze c. 4. n. 3. Ca-

nullateï

i,

cheran. tr. 9. c. 4. $. 2. n. 3o. Lug. difp. 8. fe&.

,ur

n. 93.

CAS. 1l. Ut diutius devote populum in Ecclefia

retineat, folet ruralis quidam

arochus Natalitia

Noécte tres Miffas fucceffive celebrare.

j

cite hoc faciat. .

Q. Anli-

eemü(*'

Refpondeo negative. Quamvis enim olim non de-

ag

fuerint Theologi, & Canoniftze, qui, tefte Diana

j P

pluribus in locis, & de Lugo de Euchar. difp.

cglfrW

20. fe&. x. n. 25., docuerint, licitum effe poft

jj

primam Natalitie. NoCtis Miffam fucceffive imme-

diate duas alias celebrare ; hoc tamen dici am-

n

plius non poteft, cüm per plura tum Sacrz Ri-

n ]BX[M

tuum Congregationis, tum Synodalium Conftitu-

lo*

"

D]

Laæbertim' Cafus Confi,

226 Casus CowscrEeNTUE

Q

tionum Decreta tales Miffas fucceffive celebrare

vetitum fit. Cum enim pluries Sacrze Rituum Con-

BU

regationi propofitum fuerit dubium , an liceret

iþn

$

acerdotibus, Natalitia Nocte Celebrantibus tres

j

Miffas fucceffive celebrare, eadem Congregatio

Rf,'/pül

femper refpondit: Non licere: ut conftat ex De-

T

cretis emanatis die 7. Decembris 1641. , die g.

f

Auguíti 1653. , die 20. Aprilis 1664., die r5. No-

vemb. 1678. Corfirmatis poftremo (ub Clemente

' f

Ya

Xl. die 18. Decembris 17c2.

Quibus Decretis

i

innixa Synodus noftra D'cecefana, füb poena fu-

[

fpenfionis ipfo fsCto incurrenda , przedictas tres

p

Miffas fucceffive celebzare vetat, uf c. 5. de ce-

Tuten

lebratione M ff videre eft; & ex Pignatel. tom.

into

7. coníult. 25. Girib. deSacrif. Miffae c. 7. n. 14.

] Wi

CAS. IlI. Berta , ad magis fovendum amorem in

B

Puerum Jefum, in Miffa nocturna Natalis Domini

1

enixe petiit facra refici Communione, . cui peti-

ht

tioni Parochus annuit,

D. An Parochus bene fe

fün

iow

gefferit.

Vi

Refpondeo negastive. Nam ex füper addu&is pro

fecundo hujus menfis Cafu Decretis five facre

N

Rituum Congregationis, five Synodi noftrze Dic-

cefanz , zqualiter vetitum fuit , tres fücceffive

Qf ]

Miffas Natalitia Nocte celebrare, ac facram Syna-

Yete

Qomm

xim in Miffa, quze celebrari permittitur , depo-

Wed

fcentibus exhibere. Cum autem przdicta Decreta

vim legis habeant ,. & obedientiz obligationem

M'm

jnducant, Parochum noftrum , quiBertze petitioni

annuit, male fe.geffiffe dicendum eft. Ita cum

Gj

&xe

fupradictis, aliisque communiter.

Y s t

[/7In

d d d-

GE UR T WUUFIP EU E

"

"

T.

......

di-dedredede d d d d dede d

WO

ACcjg

tif (

h, f

ANNO MDCCXLII. -

Wi

gm Y

MENSE SANUARIL

türe

maJo

CAS. L. "I Empore Jubilzi. quo conceffa fuerat fa-

mno

cultas commutandi vota, petiit Petrus a

od

on-

MeNsE JANUARII.V 227

diwe

Confeffario comtntationem juraüenti ad Dei ho-

m !

norem fa&i de nos amplius aleis ludendo. Q. An

n lia

ftante legitirma permutandi caufa,

potuerit tale

bug t

juramentum Cocfeffarius permutare.

Qrepti

Refpondeo affürmative, Ratio eft, quis cum jura-

$29

menta promifloria in honorem Dei emiffa nil aliud

fint, quam:promiffiones reddeudi Deo jnratam

sb

rem ; ita ex communi mente Docterum mdnunt

|ett!

naturam voti, uf moraliter loquepdo vinculum

Decr*

juramenti predi&ti a vinculo voti non differat,

(enà

cum unum zque, ac aliud eandem omnino obli-

4s [

gationem inducat.

Licet proinde , fi de aiiis ju-

de

ramentis fermo fit, qu» diverífam a voto impor-

|, tor

tant obligationem, privilegium , quod communi

3

juri advevíatur, de uno ad aliud nequest extendi,

potetit in noftro cafu privilegium commutandi vo-

yren t

t» extendi ad commutationem juramenti in ho-

; Diet

norem Dei eiwiff de non amplius aleis Indendo,

ag

cum juxta regulam juris, quod in uno zegaipara-

iae s

torum di(pofirum eft, etiam in altero difpolitum

cenfeatur. Íra Auacl. de juram. n. 41. & de voto

o r

u

n. 52. Laym. l. 4.tr. 3. c, z1. Homob. tr. 7. q. 77.

li

CAS, If. Antonius eccidendo Cajum ex defectu

qeellire

plenze advertentize venialem tantummodo culpam

j

commifit. Q. An teneatur füb gravi culpa re(ar-

X

D

)

cire damnum occifi Caji familize inde fecutum.

o

Refpondeo negative. Ratio eft, quia ficuti, fi in

i

Caji occifione nulla prorfus intervenidet culpa

: petl

]u

ex eo, quod per motum primo primum, vel per

cafum omnino fortuitum ipfiusmet Caji occifio

yit 1

accidiffet, nullatenus ad reparandum damnum oc-

cifi Caji familie fecutum Antonius teneretur;

ita, fi ex defe&tu plenze advertentize gravis culpa

non interceffit, nulla debet ipfi Antonio obligatio

gravis imponi , cum zcue repugnet, quod habea-

, I.

tur effe&us absque ulla cauía, ac quod effectus

major fua caufa admittatur

Et ficuti iu foro ex-

terno gravi poena puniti non folet illud deiictum,

fuerlt J

frtts

quod in eodem foro non probatur ex negligentia

(

z

gra-

oa38 Casus CownscrENTULE

graviter culpabili, vel alía gravi legali culpa ae-

cidiffe ; ita 1in foro interno, feu confcientize nemo

Iety

T

ad gravis damni reparationem damnendus eft, qui

Ti

in eodem damno caufando gravis theologicae cul-

Ti

pa reus non fuit., Ita Leff. L. 2. c. 7. n. 27. Lug.

Tiori

difp. 8. fe&t. 5. Girib. de reftit. dub. 4. n. 26.

Qul

, CAS. IIL. Rufticus Paterfamilias confitetur fe dili-

QU

gere filios füos plus quam Deum, unde tanquam

r

reus gravis culpze increpatur a Confeffario. Q.

£l

An fit jufta Confeffarii increpatio.

T

[j

:Refpondeo cum diftinctione.

Vel Confeffarius ex

EXSEANOS

confeffione agnofcit, Rufticum Patremfamilias fi-

S ii

[

lios fuos plus, quam Deum diligere amore appre-

r

tiativo, ita ut propter nimium amorem , quem

Wrte

nutrit in filios, ita finat ipfos male vivere, ut

at

Deumipíum offenderenon vereantur, veltantum-

y

f

modo agnoícit, Patrem filios plus, quam Deum

diligere amore pure intenfivo, vi cujus ex. gra.

Quoj

Ticu

intimius doloris fen(fu afficiatur ex infortuniis fi-

ia

liorum, quam ex offenfa ipfius Dei ; Si dicatue

dttt

primum, cum ex precepto dilectionis Dei tenea-

)

mur Deum fuüper omnia appretiative diligere , ita

m

ut fimus parat! omnia potius amittere, quam ipfum

P

Deum, Confeffarii exprobratio juftiffima erit, jux-

ta illud Matth. ro.

051

Qui amat filium , aut filiam

Si vero dicatur fe-

Ti

i

fuper me , mon ef me dignus.

cundum; injuftam efie Confeffarii objurgationem',

de [

dicendum eít, cum prseceptum dilectionis Dei nos

q

ad Deum füper omnia intenfive diligendum non

h

cogat, lta ex Palao de Char. difp. r. punGt. 2. n.

5. Girib. c. 4. n. 13. & feq. Sanch.1. 2. c.33. 1. 2.

Reöo

Ti

la

MENSE FEBRUARIIL

ten

Uralis Parochus recufat abfolvere Rufti-

W.

CAS. I. R

Nit

rici, fanCte Sedi refervato, licet fciat, eundem

cum a peccato gravis percuffionis Cle-

DT

l dl'&gg

Rufiicum propter incommoda zetatis , & corporis »

,

& elfe perpetuo impeditum, Q. Anbene fe gerat.

ley

Re-

1 'ulbuS

7

MzxsE FEBRUARII. '229

ln

um |

Refponaeo affrmative. Cum enim ex Decreto Cle-

mentis Oétavi ita refervetur Pontifici gravis Cle-

d

u

rici percuílio , ut etiam quacumque necefütate ,

nifi fit neceffitas articuli mortis, cuicumque infe-

s

riori Confeffario adempta fit abfolvendi facultas ;

nullam dari in Rurali

arocho facultatem ad abfo-

fe d

lutionem Ruftico noftro impendendam, comper-

Rufticum noftrum eífe

as

tum eíft. Neque refert ,

o V

erpetuo impeditum ; quamvis euim eximatur a

!

e

ge adeundi Apoftolicam Sedem , non eximitur

tamen alege fe praefentandi eo modo, quo po-

füs t

fas j

teft, Epi(copo, cum ab ifto , in cafü impedimen«-

ipore-

ti predicti, abfolutionis beneficium valeat obti«

mere. Poterit igitur Parochus , fialiqua gravis ur«

qua

eatneceffitas , & facilis non pateat aditus ad

t )

pifcopum, Rufticum (fuum abfolvere cum onere

tantam-

; Jun

fe prefentandi Epifcopo , eo tempore , & modo,

p

quo poterit,

Czeterum fieundem extra mortis ar-

ticulum abfolvere per fe loquendo recufat , bene fe

yi T

gerere dicendum eft.

lta Bonac. de Ceníür.

jet

t

difp. 2. q. 3. punct. 6. n. 16. Girib. c. 2. n.25.

fe, !

Suar. de pcenit, difp. 3o. fe&. 3. n. 12. Lug. difp.

20. feCt, 10.

, ipüm

J (uie

fs

CAS. IT. Titius difpenfatusin Quadragefima adco-

r*

medendas carnes przcife ex motivo, quod val-

joet|

de ei noceant cibi Quadragefimales, iis diebus,

quibus comedit carnes, jejunium non fervat. Q.

fatt

Àn graviter peccet.

i P

o

Refpondeo affirmative, Ratio eft,

uia cum abfti-

p

nentia a carnibus non pracipiaturab Ecclefia tam-

quam res pertinens ad.effentiam jejunii, fed prze«

1

]

cife ut res magis ad carnis mortificationem condue

cens , fequitur, ut qui diebus efurialibus Quadras

gRUm'

gefimz difpenfatus eft ad comedendas carnes prze«

j

cife ex motivo, quod valde ei noceant cibi Quas

dragefimales, adhuc ad carnis füg mortificatio-

',,,udeln

(po[iir

nem, pet comeftionem unicam teneatur. Et ficu-

d

tiex quo jejunii przeceptum pluribus veluti par-

ftione,

W

tibus moralibus con&gt ,Qnempe' unica come

x2

ane

t

230 CasUs CoNscIENTUE

abfinentia a carnibus, & nbnmmquam etiam ai)

i

W

ovis, G laéticiniis , feguitur, ut poffit quis ali-

ti

quando ovis, & la&ticiniis vefci, nec ramen plus

quam femel comedere, a:t carnibus uti 5 vel fi

D

[

nondum quis vigefimum primum annum exceffit,

t

oflit plsries fe cibo reficere , nec tamen carni-

us veíci, ita infertur, ut femel edendi lege te-

1o

l

neatur, cui carnes ex fuüper adducto motivo je-

juni: ternpore conceduntur. Cumque hec do&ri-

;

pa ita fit confirmata per iterata Edicta, quze fan-

&iffimus Doiminos nofter Benedictus X1V. die 30.

Maji, & 2. Augufti 1741. promulgavit , ut nulla

amplius oppofitze opinioni probabilitas remaneat ;

dicendum eft, certo graviter peccare Titium , qui

(s

diebus, quibus comedit carnes, jeiunium in unica

comef(tione non fervat.

Ita ex D. Thom. in 4. dift.

t

L:

15. art. 5. Cajet. in2, 2. q. 147. art. 6. La Croix, l.

jui

4- Q« 140. n. 1269.

tii

CAS. III. Cajus , cui enus incumbit familize, vetu-

A

lam, ac cxcam Mftrem acrioribus verbis quoti-

Rtt

i5

die increpat, eo quod esdem velit fe negotiis do-

mefticis non fine aliquo eorum damno immifcere.

lfj

D

Q. An peccet Cajus contra quartum praceptum

Decalozgi.

'tte

lm !

Refpondeo cum diftin&ione, Si verba, quibus uti-

b

tur Cajus ad increpandam quotidie Marrem cce-

N

h

cam, & vetulam , adeo afpera fint, ac dura, ut

contemptum prafeferant Matris, & amori, ac re-

Qu

verentize Matri debitze adverfentur, Cajum pecca-

En'e

fümy

re, & quidem graviter contra quartum Decalo-

dio

gi prxceptüm, pro certo dicendum eft, cum ex

vi prz:di&ti praecepti teneantur filii non folum

f d

corde dilligere, fed etiam ore, & externis acti-

m'a[

bus parentibus amorem , & reverentiam exhibe-

Al

re. Si vero acriotibus verbis utatur Cajus non

quidem ratione alicnjus odii, quod habeatin Ma-

us]

trem, vel ex aliquo reverentiz defectu in ean-

L

dem, fed przcife, ut illa domefticis negotiis non

cau[a

fe (e. immifceat, & hoc modo detrimentum fami-

Wr

iee

MegwsE Manrrr.

231

tiam:þ

liz evitet, dico, Cajum contra quartum Decalogi

]is t

praeceptum non peccare ,

cum reverentiam Paren-

tibus debitam adhuc integram fervet,

nifi fortaffe

en pl

ex modo loquendi elata voce:, vel alia circumftan-

vll

:xcelfg.

tia, exceffas aliquis in preedicta increpatione con-

n eut

tingat, quo cafü dicere deberemus, Cajum non

forea levi faltem culpa immunem. Ita ex Tambur.

lge h

1. 5. indecal. c. 2. $.2. Tolet, 1.5.c. 1. Trullench.

tvo *

: dolt

l. 4. c. 1. dub. 2. n. 2;

j lb

die ?

- pl

NMENSE MARTIL

1heat

CAS. I. T3Aulus una hora poft folis ortum come-

m nl

Duqm,

i

dit ex pane, & pifciculis in quantita-

] 4, dl:'a

te feptem unciarum , non advertens effe diem je-

TOlX

junii, de quo inde admonetur.

Q. An teneatu£

tali die adhuc fervare jejunium.

Refpondeo affirmative. Ratio eft, quia cum ex uns

,Uv

arte non dicatur in cafü , quod pluries de mane Pau-

: quo'n-

ii d

us comederit, ficqueunicatn comeflionem , in qua

ilcefo

natura jejunii confiftit, reddiderit impoffibilem ; &

ex altera non fit contra jejunii fübftantiam, quod

eptum

comeftionis ordo invertatur, dicendum eft, Pau-

lum poffe adhuc , cum de jejunii die sdmonetur,

u

jejunium fervare, & proinde ad jejunium tali die

fervandum teneri, Igitur, cum pro ea refeCtiuncu-

a

la, quam Paulus licite fero fecilfet, poffit ea cibi

ift, [4

t

quantitas infervire, quam Paulus, non advertens

$ u

effe diem jejunii, fümpfit una hora poft folis or-

tum; eamquecomeftionem, quar faceret in pran-

Qu

dio , optime poffit in cafu usque in ccenam diifer-

Qu D

re, dicendumeft, ita Panlum agere debere, & fic

j [

I$ )

fervare jejunium.

Ita cuin Girib. de jejun. n. 75-

Boffio caf. 18. n. 105. Filliuc. tr. 27. c. 2. n. 29.

exi*

][li

p

CAS. IT. Francifcus contractis fponfalibus cum Bet-

,pm)

n

y [

ta, Copulam habet cum ipfa; inde juftam invenit

$"

caufam refiliendi a fpon(alibus , quae quamvis da-

"retur etiam ante Copulam , tamen ignorabatur,

n

4

E

n

w

232 . Casus ComscirEwTIE

Q. Àn fecota Copula poífit ex dicta jufta caufa

& fpon(alibus refilire.

j

&l

Refpondeo sffirmative.. Ratioeft, quia cum voluntas

lii

inincogaitum nonferatur, nemocenfeturper pro-

N

prios actus illis juribus renuntiare , qua sttionig

tempore fe habere non agnofcebat.

D

Et pro'nde

D

quamvis Francifcus animum oftenderit permanen-

[

di in fponfalibus contraétis eum Berta, per Copu-

lam habitam cum ipía; adhuc tamen, cum ante

[

il

przedictam Copulam ignoroverit jus, quod habebat,

Ai

recedendi a promiffione, fequiturneque poft Copu-

lam amittere proprium jus, ficque poffea conrra-

€is fponfalibus refilire : Eo nimirum modo quo

txorignorans Mariti adulterium , & proinde etiam

jus, quod ipfa ad divortium acquifivit, non cen-

,

fetarjur' füo renuntiare perhoc, quód Marito debi-

tumreddat, neque animus cohabitandi cam eodem

Tti

Msrito, dum ejusaduiterium ignoratur, aufert ab

li

eadem Uxore jüs àd petendum divortiam , dum

Toor

patratum adulterii delictum detegitur. 1ta Lefíius

h

l.2. cap. 42. dub.

7. nuin. 34. Filliuc. tr. 10. c. 8.

l xr. n. 296.

Refp(

lx

CAS. ITI. Filiusfamilias ftatuit nomen date militiae ,

D

propter quod peti: a Patrepecuniam fuo ftatui con-

hi

venientem.

Q. An Pater teneatur in conícientia

&

filii votis annuere.

T

W

Refpondeo affirmative per (eloquendo. Ratio eft, quia

ui fta-

y

filii ex vna parte in el gendo vitze ftatu ,

li

tus perpetuitatem Importet, ut eft ftatus

i

eligio»

li

nis, Ordinis (acri, & Matrimonii, five ftatus per-

l

petuus notfit, dummodo ipfi filio , ejusque fa-

Qu

milie comveniens fit, liberi cenferi debent. Cum

prd

autem ex altera parte teneatur Pater jure naturze

alinienta filiis przbere juxta propriam conditionem

& d

Wy

acqualitatem; non eft, per eloquendo, curfilio,

E

qui ftatuit nomen da:e militiz nulli dedecus affe-

renti, pecuniam proprio ftatui convenientem ne«

Tij

get.

ii

Dixi . per fe loquendo : nam íi ex hoc,

]Ug:

quod talis filius daret nomen militie , aliquod

a

gra-

T

|j|

MENSE APntLIS, . 233

w

grave damnum vel domefticze gubernationi, vek

ipfi Patri accideret , aliter effet loquendum ; Cum

Itj

enim in his , quze ad domefticam pertinent guber«

3

nationem, Filius Patri fübditus fit, idemque Fi«

7)

t

19

lius teneatur, vi naturalis pietatis , etiam a Reli-

u

gionis ingreffuabftinere, u£ Patriin extrema , vel

QN

1]

Id

gravi neceffitate conftituto fübveniat, Patrem in his

Cwje

circumftantiis non teneri in conícientia Filii votis

annuere, dicendum eft. Ita ex Thom. Sauch,

p u

in Decal. l.

beh

4. 6 85- D. 15 & feq. aliisque com«

muniter,

Copt

D

] q!lO

MENSE APRILIS.

X

Ü ca*:

Aulus uxoratus ignorans Catharinam effe

pQ

m

CAS.1. P

conjugatam , adulterium cum ipfa com«

eotd

mittit, cum promiffione Matrimonii in cafu , quo

fert

Mulier, quam habet de prafenti, moriatur. Q. An

da

mortua Pauli Uxore, & Catharinze Marito, poffit

E

E

Pauius ducere Catharinam.

Qu

Refpondeo negstive.. Quemadmodum enim fi Paulus.

uxo'atus adulterium committeret cum Catharina

fuET

uxcrata cum promiíione eam ducendi in uxorem

ftetim ac liber evadat a primo conjugio , non po«

Ts

teít etiam mortua propria uxore ducere Cathari-

jentà

.

nam,

,

ita licet uxoratus adulterium committat

cum Catharina , quamigriorat effe uxoratam, cum

promiffione eam ducendi in uxorem ftatim ac mu-

m

n

u

lier, quam de przfenti hsbet, moriatur, etiam

hac muliere mortna una cum Catharioze Marito ,

u

ul l4

nequit ducere Catharinam. Ratio pro utroque eíts

[»

;r'

quia, cum ad contrahendum in cafu criminis im»

Lf

um

pedimentum non requiratur , quod uterque fciat

u

fe duplex adulterium patrare, fed füfficiat, quod

uonem

unus sgnoícens conjsgium alterius , cum ipfo

J

adulterium committat. cum promiffione Matrimo-

) J

jj

"a

nii, fi liber a ta'i corjugio evadat, dicendum eft,

r [2

fufficere, qucd Catharina fivelibera fit, five con«

jugsta non sgnoícatur, fciat Panlum effe uxor&á«

j p

f

tum: ut adnlterium cum ipío patratum fit, & di-

3

€a«

f

234 Casus CowsciENTIx

catur ex utraque parte formale , prout requiritur ,

utuna cum promiífione Matrimonii impedimentum

ü

inducat. Ita ex Anacl. de imped. cri«m, num. 93.

Girib. c. 14. n. 13. Roncagl. c. 17. n. 2.

Refpw

Y

CAS. II. Solus TTitius confcius eft impedimenti affi-

j

nitatis ortze ex Copula illicita inter Antonium, &

Bertam. Q. An dum fiunt publicationes

to Ma-

l

t

trimonio , teneatur hoc impedimeatum

arocho

]

.

revelare.'

l

lir

Refpondeo affirmative per fe loquendo. Ratio eft,

quia quando agitur de vitando alterius gravi damuo,

ip

|

hn

& peccato , tenetur quis mali caufam maiüifefta-

At

re, etiamíi probare non pofüit, & prafertim ubi

[i

Superioris przeceptum hoc poftulat. Sumus autem

.

li

in cafa

.

nam in Matrimonio cum impedimento

[/!

dirimente celebrato non folum gravis injaría ir-

i

rogatur Sacramento, quod (ic contractum eft nul-

I

lum, fed etiam grave damnum, [ve fpirituale

ï

ipfis contrahentibus , qui lic fcienter contrahendo

y

hi

peccant, live temporale proli, quze hoc modo na-

fciturs eft illegitima, irrogatar. Quamvis propte-

rea folus Titius con(cius fit impedimenti affinita-

&

tis ortze ex copula illieita inter Antonium ,

Bertam , dum fiunt publicstiones , tenetur per fe

loquendo przdictura impedimentum Parocho re-

US

velare. Dixi per fe loquendo, nam fi vel fperatet

profuturam effe privatam admouitionem , ut con-

trahentes opportunam peterent difpenfationem ,

vel fibi grave dámnum imminere timeret ex illa oc-

culti criminis denuntiatione, in hoc cafu ex com-

W

fir

muni feutentia ad przedictam denuntiationem non

tenetur, quia vel neceffaria non foret, vel lex

illum in cafü uon obUgaret.

]ta ex Girib. de de-

REfpo,

1

nunt, n. 45. & 48. Bolf. c. 7. n. 173. & 159. Palao

D

pun&. 13. $. 6. n. 5

Y

€

CAS.UL . Perronius, viralioquin bonus, filim habens

Qü

ludo, & ebrietsribus deditum , veritus uxoris in-

dignationem, ipflusque filii audaciam, omniadiffi-

o

mu-

XPG

MrwsE Marr.

235

ifim

mulat. Q; An poffit in cafü ab omni culpa ex-

?

enia |

cufari,

Dn, Q

Refpondeo negative.

Ratio eft, quia fi czteri, qui-

uram te-

bus paterna non incumbit follicitudo , c

nentur habere fnorum domefticorum , ( qui enim

d

füorum maxime domefticorum curain non habet ,

im, d

tefte Apoft, 1. ad Cor, 5. e

ftinfidelis, & infideli dete-

10

liorum habere de-

P

rior;) multo magis Pster curam fi

bet, cum ad fiiios recte educandos naturalis pie-

tatislege , ac peculiari

uodam-vinculo adftringa-

*

ndio tenestur Pater filios

0 eü,

tur. Cum proinde omni

.

.

.

a peccatis maxime gravi

bus ayertere, atque in

It

huné finem objurgationes , ac punitiones oppot-

i

m u

tune adhibere ; nifi agnoverit Petrcnius , ipfe

etiam objurgante , nullum fore in filio emenda-

AU

tionis fpem

; imo magis ex impudenti uxoris ira-

ina

li&a . augeri;

cundia , ipfiusque filii audacia de

ui delicta filii

ii 1g:

clare infertur , eundem Petronium,

ludo, &ebrietatibus dediti omni penitus omiffa ob-

r

a

jurgatione dilfimulat , poffe ab omni culpa excu-

fari, ItaSot. l. 5. q. 2. art. . Navar. c. 24. n. I8.

o t

Azor, part. 2. l, 2, c. 4. q. 17. & 1.

roplt

tufaa

MENSE MAII

)U

!

Du

ho/ |

CAS. 1. S

Ciens Parochus, Antonium fuum Paro-

'peuit'.

chianum fepulturam elegiffe extra Eccle-

j as

fiam Parochialem, ilium morti proximum ad revo-

o

candam ele&tionem fattam coegit, & de fatto re-

j

vocayit. Q. An di&us Parochus in aliquam Cen-

ytt

furam inciderit,

&] D»)

7 [

Refpondeonegative. Ratio et, qnia Excommunica-

T3

tionis poena per Clementis Quinti Conftitu&ionem

Pt

infli&a contra eos , qui ad electionem fepulturze ,

vel ad mnutationem ele&a aliquem inducunt, a

eos tantummodo c»fes fe extendit, in quibus ali-

len[

qui ad vovendum, jurandum, vel fide interpofita,

,;:n

feu alias promittendum inducuntur , uf ex verbis

i

fi

ipfias Conftitutionis, quze incipit ; Cupientes de

j

pzu-

256 Casvus CoxwscrENTUE

Teff

panis, videre eft. Cum autem in noftro cafü nulla

Cofi

at mentio de voto, juramento , vel alio fimili

vinculo promiffionis, perfpicuum eft, laudatam

Q

Conftitationem nequagüam ad cafum noftmum ex-

1l

A?

tendi, Deinde cum przdi&ta Conftitutio in Paro-

Áipi

chorüm favorem edita fit, & joxta regulas juris,

iq

quod in.favorem alicujus inductum eít, in ipfius

firi

damnum retorquerinon debeat; ex hoc etiam ca-

tun

pite, Parochum noftrum neqnaquam in cenfüramin-

Rof

cidiffe, dicendum eft. Ita communiter apud Say-

&

rüm l.4.c. 12.n. 8. Suar. difp. 22. fe&. 4. num. 25.

Filliuc. tr. 15. c. 7. q. 3. Bonac. deexcommun. ex-

liore

l'üf!/!

trav. Bull. Coenae difp. 2. q. 6. punt. 4. n.2. & 3.

—

Tio f

CAS.TIL. Rufticus quidam confitetur, fe inopia pret-

tur

yot

fum dixiffe nullam Dei ineffe faze familize provi-

dentiam,

uó vix audito , Confeffarius Poeniten-

D

tem inabf.

ol

utum ad Pcenitentiarios mittit. Q. An

Y8o

Confeffarius bene fe gerat.

poi

h,

Refpondeo negative. Ratio eft, quia cum agatur de

perfona Ruftica, quz regulatiter loquendo ea non

Q

[

diftinguit, quae funtdiftinguenda, antequam Con-

Jet

feflarins poenitentem ad Poenitentiarios inabfolutum

Yef|

mittat, inquirere debet primo, an pcenitens pau-

[

0

:

pertatis taedio affeCtus ita ex puro impatientize im-

ii

b

etu protulerit biasphema verba ,

aut ad impro-

Wt

um ipforum fenfüm non plene adverterit; nàmin

h

tali cafü, ficuti a gravi culpa , ita etiam a refer-

vatione excufaretur. Secundo, dato, quod Pce-

D

Ü

nitens przedicta verba proferendo lethalem culpam

contraxerit , debet Confeffsrius inquirere, an etiam

corde crediderit, Deum revera familize fuze pro-

videntiam non hsbere ; fi enim hoc Rufticus credi-

diffet, cum effet formalis haerefis reus ,. ad Poeni-

(

tentiarios inutiliter mitteretur, .qui ab hrefis cri-

mine abfolvere nequeunt. Tertio denique , fi poe-

n

niteus vere incidiflet in cafum blasphemize hzreti-

D

calis, & non hzrefis, Confeffarius debet exami-

nare, an detut locus abfolutioni indirectz , dum

lis

interim facultas proimpertienda abfolutione direCta

p

obtineatur, Cum itaque nihil ex his egerit Con-

*

feffa-

Msksa Tun:r,

237

feffarius nofter, nonnifi male fe gefïiiï'e femanet

u

concludendum.

fid

Vdatin

CAS. III. Cum Berta fuerit fzpe a Marito verbe-

m ex:

ribus correpta, utpote valde loquax , & querula,

Puro-

fugiens quadam die fe recepit in paternam domum,

ii

Qutiy

a qua recufat ad Maritum reverti. Q. An confef-

n if

farius poffit Bertam abfolvere, firenuat ad Mari-

at

tum redife,

icun

Refpondeo cum diftin&ion4? Si Maritus graviter,

ld Sal

& cum exceffu Bertam uxorem verberibus fzpe

In. 2

[, eX

corripiat, dico, eamdem Bertam , utpote quze ra-

tione fimplicis loquacitatis non praebeat ipfi Ma-

j

rito rationabilem caufam eam graviter verberibus

cortipiendi, jus habere recedendi a Marito ; &

i Wr

proinde, etfi ad Maritum redire nolit, non poífe

pïOP

u

]

ex hoc capite abíolutionis beneficio privari.' Si

(s

vero lMaritus leviter tantnm DBertam verberet,

prout habita ratione perfonze , conditionis, & fta-

tus, id judicat pro ejusdem uxoris emendatione

TM i

opportunum , dico,

ertam jus non habere rece-

am

dendi a Marito, cum Maritus jure füo poffit uxo-

i CDE

rem ratione nimize loquacitatis etiam moderatig

l

[jjrtn

verberibus caftigare.

Sicque quamdiu Berta im

h,

pat

g W

hoc cafü ad Maritum redire recufet , praefertim fi

Maritus de tali reditu follicitus fit,

indifpofita

mptt

erit, ut eidem abfolutionis beneficium conferatur,

m

1ta Girib. in 4. Decal. przecept. c. 2. n. z. Bonac,

d

pun&. 7. n. 1. & 2. Filliuc. tra&. 28. part. 2. c. 9.

X t

Q. 3. 0. 141

a

pedül

s ts d

z

MENSEQU

IV 1

"

f!dl'

Amulus quidam quinquaginta fucceffi-

g

. CAS. If 'F

vis furtulis Domino fuo nec diviti, nec

T

i

pauperi furatus eft viginti quatuor julios fine

u

previa intentione perveniendi ad talem fummam ,

& fine advertentia ad priora furtula, dum fingu-

g'.iml

lis vicibus furatus eft. Q. An teneatur füb gravi

n

| -g&i

prodi&tos julios reftituere.

(

Re-

n

238 Casus CONS&IENTIE

Refpondeo affirmative. Quamvis enim, ex quoFa-

&

b

mulus paulatim füratus fit fummam viginti qua-

tuor jeliorum fine przvia intentione perveniendi

Yi

ad talem füummam, & fine advertentia ad furtula

Im

Q

antecedenter commiffa , rite colligatur, ipfum nun-

|

1

quam in przdictis furtulis graviter peccaviffe ;

D

adhuctamen, cum obligatio gravis reftitnendi non

[

folum ex gravi injufta acceptione, fed ex nota-

(ti

bili etiam rei accepte quantitate confurgat , di-

m

cendum eft, famului* füb gravi ad reítitntionem

lx

n

teneri. Et quemadmodum plures leves obligatio-

nes ortze ex pluribus levis rei emptionibus fuccef-

fivis gravem unam conftituunt obligationem fol-

ii

iil

vendi rem emptam, fi hzec ad quantitatem gravem

pervenerit, ita plures leves obligationes ortze ex

10

pluribus rei levis furtulis fucceffivis taliter potfunt

Vr

moralitercontinuari , utratione notabilis rei alienze

?

fimul fumpta gravem reftituendi obligationem in-

g

ducant, quod ex profcripta per Innoc. XI. propo-

LT

Tet

fitione 38. fatis manifefte apparet. 1ta communiter

ex Navar. in man. c, 17. n. 139. Sauch. 1. 7. Mor.

Y

€. 21. num. 2. & 9. Girib. de furto dub. 3. num.

t

19. & 20.

N

CAS.1II. Antonius nonnullas arbufculas in agro alie-

Tten

xf

no recidit valoris tunc (cutorum decem , valitu-

ras tamen triginta, ut fpes erat , poft annos de-

Qs

DN

cem, Q. Quid folvere debeat Domino agri.

o

Refpondeo, folvere debere juxta prudentis viri judi-

Eu

cium, Ratio eft, quia ex una parte, cum refti-

d

tutio commenfuranda tantummodo non fit. valori

l,

praefenti rei, in qua damnum proximo illatum eft,

Ql

fed exiftimationi damni provenientis ex ipía ab-

n

lata, vel deftru&ta aliena re , fequitur, quod li-

e (

cet Arbuículz in agro alieno recióae non excedant

p

de praefenti valorem fcuütorum decem , adhuc ta-

i^

fmen, cin vigeat fpes, ut poft nonnullos annos

fcutorum triginta valorem habitura fint , non fatis-

faciat Antonias propriz obiigatoni erga Dominum

ER

agri, fi precife (ummam fcutorum decem reffituat.

|

|üg

Exaltera autem parte, cum fpes fcatorum triginta

MrxsE jurrr.

39

quit

de futuro totidem fcutorum valorem de prafenti.

u (

n

ä

nonhabeat, fed tanto minus valeat, quanto majo-

enfe

ribus infortuniis ipfze 4rbufculze in toto decennii

furtii

lapfu obnoxiz funt; hinc eft, quod confideratis

m fute

omnibus circumftantiis , nonnifi juxta prudentis

wile:

experti viri judicium fümma illa, major fcutorum

n

decem , & minor icutorum triginta, taxari poteft,

x nl

quam Antonius Domino agri tolvere debet ad re-

um

parandum demnum, quod per arbufculerum inci-

Itioni

fionem illatum eft, Ita ex Navar. l. 4. c. 1. n. 52.

ligit

Azor. 3. part. l. 4. c. 25. Bonac. de reft. difp. x.

ficee*

q. 3. pun&. r. n. 8.

CAS. HI. Vir dives, &nobilis vult menfas luforias

n I

in füo rurali Palatio tenere diu noCtuque paratas ad

;a&'em

nobilium virorum, ac feeminarum honeftam recrea-

Q

wolit

tionem, etiamii ítiat aliquos inde occafionem arri-

jalie

pere ad fovendos turpes amores.

Q. An poffit a

n j

gravi culpa excufati.

Reípondeo negative. Quamvis enim aliis miniftrare

M

rem omhnino indifferentem , ut eífet pro viro di-

D

n

vite, ac nobili parare menfas pro Indo moderato,

j

2, nb

& brevi cum delectu temporis, & perfonarum ,

pofífit ab omni culpa vacare : tamen cum tenere

menías luforias diu, noctuque paratas, viris fimul

p ii

ac fceminis, licet nobilibus , prefertim quando

yalme

quis certo fcit aliquos inde occafionem arripere

os *

&d fovendos turpes amores , quod ex plerumque

h

contingentibns praevidere difficile haud eft, non fit

fl l"e"

amplius res indifferens, bene vero res mala, me-

i

j

dia qua aliis przebetur occafio péccandi; dicendum

m

y

eft, virum nobiiem, utpote qui in cafa aliorum pec-

catis absque nlla neceífitate cooperatur, effe ne-

u

W

quaquam poífe a gravi culpa immunem. Ita Suar,

J

de Charit. difp. 1o. fe&. 4, Coninch. difp. 18. n.

j

U-æ«'l

217, aliique.

,huc ,

y

u

MENSE 3 ULII

ogmïil';a

Ufticus non habens, nec inveniens pa-

j

CAS. 1. R

n

nem, quo vivat, accepita Domino fi

l]lp

d

mu-

540 Casus CowsereNTIX

mutuos decem julios cum obligatione eos reftitu-

pui

I2

endi tempore meffis, Q. An adveniente meffis tem-

b

pore teneatur acceptos julios Domino reddere.

$d

efpondeo affirmative, Ratio eft in primis, quia li-

[

cet przedictus Rufticus effetin cafu extreme psu-

per in re, talis tamen non erat in fpe, & proin-

D

" de ficuti non potuiffet clam , vel manifefte furri-

tm

Intn

ere a Domino decem julios, nifi cum onere re-

ftituendi tempore debito ;

ita non potuit fübve-

die

((à

mire proprize neceffitati mutuos accipiendo a Do-

fnino eosdem decem julios, nifi füb eodem on-re

D]

feftitutionis. Secundo; quia etiamíi in extrema

Ti

neceffitate omnia dicantur communia, valde ta-

Ti

men probabile ef, quod ad fubveniendum ipfias

At

Ruftici neceffitati non teneretur Dominus donare,

lu

N

iij

fed licite poflet mutuos dare decem illos julios,

uibus ipfe Rufticus indigebat. Hoc antem pofito,

[

NI

Mi

cut jure potuit a Domino contra&us mutui iniri,

& Rutticus de facto ex pecunia vi contrattus mutui

Mi

acquifita neceffitati proprize fübvenit; ita non eft,

ii

us

cur vi ejusdem contractus, adveniente meffis tem-

pore, pecuniam mutüo accepíam reflituere non

Ws

teneatur. lta ex Bonac. de reft. in gen. q. ult.

dien

unc. i. n. 35

Navar, l. 4. c. 4. num. 21. &

lut fj

alii apud eosdem.

Vitüta

XCAS. IT. Confeffarius cum ignorantia vincibili ex-

t

qen]

.communicationis in eum latze, qui extra mortis

articulum complicem in peccato turpi abfolvit, ta-

LT

gt

lem abfolutionem elargitus eft. Q. An predictam

ten,

excommunicationis poenam incurrat.

Dote

Refpondeo cum diftinCtione. Si Confeffarii ignoran-

dClen

tia ita vincibilis eft, utfit sperte volita, & aff-tta-

Vores

ta,dico , Confeff;srium nequaquam poffe abexcom-

t

ll

&fe

municationis pcena excufari. 'T'um quia nolie (c're

UE

ceníuram, eft fpecies quzedam contemptus in Sa-

periorem , & proinde, ne commodum ex delicto

»

Eu

recipiatur, non debet gratiam immunitatis ab ipía

Y

? d

ceníurze poena importare. 'l'um quia ignorantia af-

lt

fe&tata reddit actum ex ipfa provenientem dire&te,

( & perfe voluntarium, & proinde ita fcientiz s qui-

para-

jj

MexsE Jurr.

24X

paratut, ut a cenfuris fcientiam , & temeritatem

t

[s !t

exigentibus non excufet. Si vero Confeflarii igno-

rantia, licet graviter culpabilis, . expreffe volita ,

jef

& affectata nonfit, cenfeo , eumdem eife a dicta

qui

cenfura imzmunem. Ratio eft, quia ad incurrendaim

v p

excommunicationis poensm pro cafu noftro impoft-

g

le lu

tam audacia requiritur, Gk temeritas , ut ex ter-

minis Bullee Benedicti XIV. feliciter regnantis fub

flere?

: fül

die 17. Junii an. 1741. videre ef. Cum antem non

dicatur operari ex audacia , & aufu temerario ,

iai;:

) oni

qui ex ignorantia quantumvis vincibili operatur,

nifi hzec tit expreffe volità, & affeCtsta, qua fcien-

xtreti

Ide t

tize equiparatur, dicendum eft, Confeffarium efle

in hoc ca(n ab excommunicationis poena immunem.

Bo

donut)

Ttaex Suar. difp. 4. feCt. 10. n. 2. Palao tom. 1. tr.

; ul

2. difp. 1. pun&. 13. n. r. Leand. difp. 9.q.21. .

W po!if."s

CAS, III. Sejus cogit paffim rurales famulos diebus

tyri

feftis viridaria rigare, & Soli exponere frumenta,

T

& alia grana.

Q

frokat]

cogendo peccet.

. An ad prædi&a opera famulos

fs

eje n

Refpondeo circa primum, quod eft, viridaria rigare:

f [

dicendo, quod cum tale opus nunquam

eri fo-

2 d

leat fine aliqua neceffitate, & proiude, veluti ex

natura fua, cum neceffitas illud faciendi morali-

Ed

ter conjungatur, nullum per fe videtur importare

eccatum ,

cum in cap. ult. de feriis opera fer-

à H

a

vilia diebus feftis prohibeantur , nifi neceffitas ur-

jl

geat, qua legem non habet. Circa fecundum au-

TU

tem, quod eít, frumenta, & alia grana Soli ex-

ponere: obfervandum eft, an adfit neceffitas hoc

j

faciendi: fi enimgranain ingentem maffam, gran-

yw

lt

dioresque acervos congefta tabem aliqnam con-

trahere poflent ex humore non fatis exficcato;

M

u

tunc etiam feftis diebus Soli exficcanda exponi

,W

poífunt absque peccato, ex füpra jam pro primo

addu&a ratione: fi vero haec przcifa neceffitas

! ii

pro die fefto non urget, ut contingit,

quando fru-

e , di-

menta, & grana nog funt in tanta quantitat

cen-

"

m

Lambertini Cafus. Con[c.

j

242 Casus CowscrERTUE

cendum, non poffe opus hoc plane fervile diebus

Jtr

feftis przeftari, & proinde Sejum noftrum rurales

al

famulos hujusmodi grana feítis diebus Soli expo-

t

nere cogentem peccare, 1ta Sanch. in conf. 5. c,

fi

2, dub. 18. n. 1x. Palao puné&t. 1o. n. 3. Regin. l.

fisi

ts

13. €. 50

Tred

MENSE AUGUSTIL

Dd

M

Ufticus in via publica invenit annulumi

ev

AU

M

CAS. I. R

cumlucido lapillo, quem vitreum effe

r

putans, vendidit vili pretio alteri ruftico, qui pa-

n

riterlapillum vitreum effe putabat. Q. An emptor,

Aütter

certior inde fa&us, lapillum effe adamantinum,

tuy/

teneatur initum contrattum refcindere.

[

Y

Refpondeo affirmative. Ratio eft, quia mutuo con-

trahentium confenfui , ad valorem cujuscumque

dj

contractus requifito , nihil ex communi axiomate

(AS

eft tam contrárium , quam error. Cum itaque Ru-

fticus in cafü noftro annulum adamantinum pro vi-

dit |

Ti

treo vili pretio vendiderit, altergue Rufticus eo-

U

dem pretio vitreum , non adamantinum annulum

t

fe emere exiftimaverit, & proinde tam venditor,

quam emptor ex errore, & ignorantia circa fuüb-

m

ftantiam rei vertente contraCctum fuum inierint,

lie

dicendum eft, emptorem, ftatim ac certior factus

As

fit, lapillum annuli, quem vitreum putabat, effe

I

adamantinum, initum contraCtum, utpotenullum,

Y

refcindere omni jure teneri. lta cum D. Tho. p.

B

2. qu. 6. art. 8

eff. 1. 2. c..17. n. 27. Girib. de

pto

contr. c. T. n. 29.

po

CAS. IL Parochus rnralis quadam die curiofitate

EU

itfe

motus Calvini librum fcienter legit, ignorans ,

lije

ignorantia tamen craffa, & fupina, legentibus hze-

- reticorum libros impofitam effe excommunicationis

WUI

cenfuram. Q. Àn przedictam Cenfuram incurrerit.

Ts

Refpondeo negative. Quamvis enimlegentibus etiam

fte

ex mera curiofitate libros haereticorum impofita

tül

It

fit excommunicationis cenfura, & quidem Pontifici

UM

&i

in primo Bullze Ceenze capite refervata, fi priïdi

[

hn

MeNsE AvcusTr.

243

elm

libri contineant herefim , veltraCtent de religiones

LUH

adhuc tamen cum ad incurrendam przedictam cen-

l exp

furam non (ufficiat habere fcientiam facti, id eft,

u st

cognofcere librum effe auctoris hzeretici, fed etiam

il

juris fcientia requiratus, hoc eft, nece(fe fit fcire

tali le&ioni adnexam effe cenfuram , dicendum eft,

Parochuim noftrum excommunicationem in cafu

l.

non incurrilfe,

R3tio eft, quia fcienter legere li-

brum Calvini cum ignorantia, quod leCtio prae-

di&i libri füb excommuricationis cen(ura vetita

anIus

um

fit, etiamfi przdicta ignorantia craffa fit, & fu-

pina, non eft legere cum tali fcientia, quze ad in-

qui j

etnptol

Currendam poenam fufficiat, cum poena hzretico-

TW

rum libros lezentibus impofita nonnifi a directe ,

& vere fcientibus incurratur.

Ita Duerd. !. 2. q.

tyo t

26. num. 3. Sanch. l. 2. c. 10. num. 38. Bonac,

]s

difp. 1. q. 2. pun&. 4. num. 8.

qxon

CAS. III. Plures Famuli ftipendium accipiunt a No-

d

lt

bili Viro zere alieno valde gravato, unde hic fit

m v

magis impotens ad fatisfaciendum Creditoribus fuis.

tic

]

Q. An illi, ftatum Domini

appnius

conícientia fint tuti.

-non ignorantes, in

elldl'füf )

[ [g

Refpondeo cum diftin&ione. Si Famuli &erto mora-

VWl

liter fciant, virum nobilem ex ftipendio ipfis fo-

luto impotentem magis reddi-ad fatisfaciendum

p il

ibat ) []

Creditoribus fuis, & ex alia parte ipforum copia

nl

neceffaria non fit ad confervandum decorem, &

fatum familie Domini convenientem ; tanquam

| Tho^

a

-probabilius dicendum eft, eosdem Famulos non

poífe a Domino ftipendium recipere , vel retinere

acceptum , "nifi forte tantumdem eidem Domino

inferviendo acquifierint.

Si vero ex adverfo non

.W]rä.o

gt

habeant Famuli certitudinem moralem de majori

i

impotentia Domini ad debita folvenda, velita int

1

Ü

aQ

neceffarii, ut Dominus fine ipfis cum decore fibi ,

u

füeque familize debito vivere nequeat 5 tunc Fa-

hu,eniil

mulos (tipendium » Domino recipientes omnino

Impam

in confcientia tutos effe, affirmamus: Sicut enim

L

J

j

ominus, nea ftatu fibi debito decidat, excufa-

fii

Creditoribus fuis; ita ex-

(l

tur, fi non fgtisfaciat

cufari

f

2

244 Casus CowscrENTUE

Vs

cufari debent & Famuli, ut proinde non tegean-

tll

tur vel a domo recedere, vela recipiendo

ipen-

J

dio abítinere; lta Navar. c. 17. n. 270. Vafq. de

reftit. c. 11. dub. 2. n. 82. Tauibnr. tr. 4. c. 7. $.

(f

N

x. n. 34. Bonac. difp. x. q. 8. pun&. 2. . n.3o.

J

[/7

MENSESEPTENMBRIS

n

Ufticus confitetur , fe aliquam exercuif-

Bul

CAS. I. R

lij

fe operationem ignorans , an effet ve-

dfbxl

nialiter tantum , an vero etiam mortaliter mala. Q.

lt

Pro qua culpa ftare debeat Confeffarii judicium.

Dos

Refpondeo. Stare debere pro culpaveniali. Ratio eft,

Yi

quia nulla aC&io cenferi debet graviter peccami-

i

nofa , nifi ejus malitia fit formaliter, vel virtua-

lls

liter volita: quod ut contingat , füfpicionem, feu

dej

dubitationem de gravi culpa occurrere neceffe eft ;

lx

fecus omnia fere rufticorum, perfonarumque idio-

D

tarum peccata, ut funt imprecationes , verba ob-

mg

Íccena , & hujusmodi, effent dicenda lethalia, ut-

i

pote commiffa ab illis , qui ea quidem mala effe

CA

cognofcunt, venialia autem effe, vel lethalia pror-

lt

fus ignoranf.

Cum igitur non dicatur in cafu,

quod Rufticus operationem exercuerit fufpican-

DI

[)

do, feu dubitando , eam effe poífe graviter pec-

ht

caminofam, fed przecife quod illam exercuit igno-

W

rans, an eífet venialiter tantum, an etiam morta-

N

liter mala, fequitur, quod nullo modo periculum

&

malitiaé gravis adverterit, & proinde quod de levi

at

tantum culpa damnandus fit. ita Boff. de peccat. S.

Ir

15. n. 79. Dian. p. 5. tr. 15. refol. 31. Girib. de act.

hum. c. 3. n. 36.

97*

E

L

CAS. II. Berta non adhuc certa.de morte Mariti no-

lt

vum contraxit Matrimonium cnm Cajo, quod in-

Ts

telligens Parochus eidem Bertze d'xit, ea tali du-

Ti

rante incertitudine non poffe petere, nec reddere

debitum.

&t

Q. An Parochus vera docuerit.

Xin

inj

Refpondeo.vere Parochum docuiffe quoad petitionem,

i

non fic quoad debiti redditionem, Ratio primætgar-

7

MexsE SgerEwnBRIS. 245

tis eft, tum quia Berta per Matrimonium tali incet^

tqeaz-

titudine contractum nullum jus acquifivit in cor-

j3

usalterius , cum poffef;io mala fide incepta nul-

af

um tribuat jus, tum quia petendo in cafü fe expo*

6

neret fornicationis periculo , nempe periculo cogno-

fcendi virum , qui vir füus non fit, Ratío fecundae

partis eft, quia cum Cajus non dicatur confcius in-

certitudinis Bertze, potuit bona fide Matrimonium

Ii

cum Berta contrahere, & proinde, cum vi juris

ver at

in corpus Bertze acquifiti; & vi bonz fidei, in qua

fupponitur perfeverans, poffit licite a Berta petere

fietyt

debitum , illa debitum petenti Cajo denegare nul-

la. (

um.

latenus debet. Tota haec do&trina fundatur in cap.

Dorninus de fecundis nuptiis, in quo expreffe ha-

gioed

bentur hzc verba —Super Matrimoniis , quze qui-

ectam

dam ex vobis contraxerunt nondum habita obeun-

. vitt

tis conjugis certitudine, refpondemus: Si aliquis

a, n

de morte primi conjugis adhuc fibi exiftimat dubi-

74 di

tandum, ei, qui fibi nupfir, debitum non deneget

]JE

[l

pofulanti, quod a fe tamen noverit nullatenus

21 Hh'

exigendum. Íta ex Girib. de Matrim. c. 19. n. 77.

j V

aliisque communiter.

yh e

a prot

CAS. IIL. Cam Titius ab amico olim fuo gravem

il

quahdam palfus fuiffet injuriam, ftatuit, ipfüm,

guotiescumque obvium haberet, non amplius fa-

[plcïm

t PEC

lnutare. Q. An Titius in tali propofito perfeverans

poffit abfolvi.

m

y mott

Refpondeo negative. Quamvis enim non teneamur

yicii

ex charitatis przecepto exhibere proximo fpecialia

I

amicitize, & benevolentiz figna, qualia funt, eum

|ie

Ul

blandis alloqui verbis , &in falutatione praevenire ;

j

u

adhuc tamen cum otniffio falutationis in cafu, quo

quis aliquem, utpotefibi amicum , folitus erat an-

ib

tea falutare, fitde facili fignum odii , vindictze , &

inimicitie , & poffit vel in gravem proximi inju-

il

riam, velinaliorum fcandalum cedere , dicendum

[Bh E

gt

ii

eft, omiffionem przdictam prsecepto diligendi pro-

ximum adverfari. Niít igitur Titius & ex corde

injuriam remittat, & mahnifeftet animum fuum ad

mufmr

Bgn-

falutationis antiquz o&ifia paratum , faltem , q

[e)

zpü'

[*

u

246 Casus CowscrEeNTIE

do alter, utpote offenfor, ipfumin falutatione prz-

qu

Cit

veniat, idem Titins ita indifpofitus eft judicandus,

ut beneficio facramentalis abíolutionis donandus

(

non fit. Ita cum Valent. tom.

3. d. 3. q. 3. punct.

D

2. Tambur. in Dec. l. 5. c. z.

$- 3. n.12.

dc

B

JMENSE OCTOBRIS.

i

tet

Rancifca eft moraliter certa, Cajum pra-

CAS. I. F

vis affe&ibus, defideriis, & verbiseffe

td

DU

| graviter peccaturum, fi ipfa tempore bacchanalio-

[

rumad choreasaccedat, ad quas aliz fceminze fine

AU

tali periculo accedunr. Q. An teneatur füb

culpa a tali acceffu abftinere.

| gravi

a«

efpondeo negative, Quemadmodum enim non tene-

Wa

ij

tur Mulierfemper, vel diu domi fe continere, fed

n

licite poteft moderate exire five caufa vifitandi.con-

fanguineas, & amicss, five caufa honeftze, pro-

MW

[

prioque ftatui convenientis recreationis , & hujus-

Do

modi, etiamfi fciat aliquem ex infirmitate ob ejus

W

intuitum peccaturum ,

cum ad vitandum proxi-

Q

mi peccatum etiam ex fragilitate proveniens ne-^

*

N

ln

mo vi charitatis proximo debitae cum gravi fuimet

incom:modo teneatur : ita licet Franciíca fit mora-

[

liter certa, Cajum eífe graviter peccaturum, fi

ipfa bacchanaliorum tempore ad choreas accedat ,

IY

non tenetur a choreis faltem toto przdiéto tem-

y

pore, vel diu abftinere , fed licite poteft ad eas-

dem, dümmodo honeite fint, modefte, ac tem-

P

N

peranter accedere ,

quin talis acceffus. charitati

proximo debitz adverfetur. Eo przefertim quod,

l

cum Cajus non tantum ex.fragilitate, quam ex

malitia , pravis fcilicet defideriis, & verbis fit pec-

L

caturus , nullatenus culpze ipfins Francifcze adfcri-

fi

bendum videtur, fi ad impedienda peccata Caji

N

toto bacchanaliorum tempore , quod nimisarduum

fortaffe illi effe poteft,

a choreis abftinere parata

non fit. Ita ex Girib. in

pr. Decal. praecep. c. 7.

n. 63. & communiter,

1

CAS. l. Ca

ja juvenis modefta , quamvis fciat, fui

proefentia

[

m , & collocutionem effe Titio , cum

quo

247

MrexsE OcronznRis.

Q6

quo fpön[:alia con

traxit, occafionem plurium pe&-

(cand,

catorum, non vu

lt fe oculis Titii fubtrahere, di-

hanc mihi propitiam

Oa

cens: Si terga verto Titio,

, pübd

nubendi occatione

mamitto. Q.

. An przedicta nuben-

di cauía Juvenem

Cajam fufficienter excufet.

*Refpondeo affirmative.

Quamvis enim ad extenuan-

.

dam fpiritualis ruinze oc

cafionem a Titio acceptam

tis lege rarius , quam.po-

n

teneatur Caja ex charita

jüm

teft, ad fecum loquend

um Titium ipfüm admitte-

erlise

ze; adhuc tamen cum vic

haritatis przedictae non

hanal

teneatut Caja privari jure

fibi jam ex fp

on(alibus

ne f

teneri fe abfolute

acquifito ; dicendum eft, neque

illum hac

b grar

ab oculis Titii fubtrahere, licet fciat ,

occafione in peccata plura !

furum. Quod potio-

jonter

é

aja aliam non fperet

gi jure dicendum videtur, fi

bendi occafionem ,

ere, H

zeque fibi propitiam invenire nu

d

neque continentize

ftatum füftinete pa

ratafit: tunc

g, pv

etiam cum juftam

habeat caufam fovendi licitis

modis &micitiam Titii, etiamfi

Titius ex fui infir-

Lt

a

PU

mitate , aut fmalitia tali occafione abutatur, poterit

l proxi-'

Caja eandem amicitiam five modefta füi przefentia ,

j

five moderata confabulatione fovere ,

quantum

i lii

preedictam

opus eft, ne cum gravi fuo incommodo

Íta ex Gi-

(nori-

cum TTitio nubendi occafionem amittat.

1my

rib. in pr. Decal. ptzecep. cap. 7. ut füpra.

li

p fe

CAS. III, Armenta Caji ducebant fa

muli ad pafcua ,

t

eaque finebant, infció tamen Cajo,

vagari per pro-

yc r

ximos Sempronii campos, undein

gens frugibus

À

t

dammum fecutum eft. Q. An Cajus in cafu tenea-

quD;

tur de damno Sempronii campis illato.

TE

Refpondeo negative. Quia neque

ex Caji mandato ,

f

fuafione, aut alio impulfü , neque ex ip

fius Caji

D

negligentia graviter culpabLili ,

fed ex fimplici fa-

i Q

gt

mulorum incuria, ac culpa , infcio ip

fo Cajo , in-

' gens damnum Sempronii campis illatu

M

m eft. Cum

i pars.'l

autem conveniens non fit, ut qui

damni alteri

j*

teneatur in foro

ilati culpabilis caufa ngm fuit,

Judicis fen-

"m

con(ícientiz , przfertim ante omnem

um

tentiam , adreparationem ipfius damni in aliena re,

4

ve

qBO

248 Casus ComscreNTEE

five ex armentis, five ex alia caufa, fecuti , di-

vt

cendum eft, nepoenainfligatur, ubiculpanon eft,

lii

Cajum in csfu nequaquam de damno proximi Sem-

[

pronii campis illato teneri. Ita Card. /e Lug. de

T

DN

uft. dift. 8. v. 41. Molin. difp. 713. Lelf. de juft.

loA

qu

l

9. dub. 17. Tambur. in Decal. l. 6. c..4.

ä

$. 2.

l;';.

4*

yot

Ql

W

Q

JMIENSE NOFENMBRIS.

m

CAS. T. "T'Axatoa Prïncipe pretio pro qualibet fru-

ftli

J

J

menti menfüra, Mercator quidam fra-

I

mentum vendidit, exigendo, & recipiendo pro

hr

qualibet menfura duos Julios ultra taxam. Q. An

q

diétus Mercator contra juftitiam peccaverit.

W

j

TW

Reípondeo cum diftin&ione. Si frumeutum vendi-

tüm a Mercatore in cafü non excedit in bonitate

Ti

Id

frumentum vulgare, cujus pretium a Principe ta-

lus

xatum eít, & folet ab aliis Mercatoribus commu-

Wt

niter obfervari , diceudum etft,

Mercatorem con-

tet

tra juftitiam peccatfe. Ratio eft, quia pretium le-

lif

gale taxstum a Principe, feu Magiftratu fupponi-

[

tur juftum , nifi manifette conftet oppofitum , &

tmp

in foro con(cientize fervandumi eft,

proindeillud non folum in foro externo, fed etiam

Si vero fru-

li

D

mentum in bonitate excedat , dummodo duo iulii

fupra t2xam recepti non excedant venditi frumen-

ti pretium naturale, erit Mercator ab omni inju-

^Y

T

ftitize labe immunis.

n

Sicuti enitx triticum longe

inferius tritico communi vendi debet pretio infe-

k

riori, ita, fi in bonitate fit longe melius, pretio

ff

taxam excedente, jure merito, & absque ulla in-

líe

juftitia, vendi poteft. 1ta Homob. confult. 2. part.

o

6. refp. 15. Diauna part. x. tr. 8. refol. 52. Girib. de

Vk

Contr. c.2. n.58.

'ï«ïv

[

CAS. II. Confeffarius in

uadam rurali Parcecia, ut

lo

populum alliceat ad fr

t

entiam Sacramenti peeni-

lo

tentio, non alias folet, étiam pro gravibus cul-

d«

pis, poenitentias imponere, quam opera alias d

-e-

hi

L

Á

Mzxsk NoveMBRIs. 249

uf

; bita, ex.gr. auditionem Sacriin diefefto , & fimi-

&0004,

lia. Q. An iíte agendi modus eíle poffit ab omni

ii a

culpa immunis.

[ug, à

Refpondeonegative. Ratioeft, quialicet in eo cafü ,

4e j

TX

quo Confefíarius prudenter timet; ne acediofus

peenitens, multis gravatus delictis, fit executurus

condignam fatisfactionem , fi plura libera opera ei

pro pcenitentia imponantur ,

poffünt una faltem

h

cum aliquo libero opere etiam opera alias debita

adhuc tamen re-

pro eadem poenitentia imponi ;

jet fro

ü

lariter loquendo debent Sacerdotes poenitentize

j

iniffri, quantum fpiritus, & prudentia fuggef-

m f

ip g

ferit, proqualitate criminum , & poenitentium fa-

cultate, falutares , & convenientes fatisfaCtiones

M.

ll

injungere, ne fi forte peccatis conniveant, alieno-

rum peccatorum participes efüciantur , ut inquit

| m

'[rid. felf. 14..c. 8. Cum autem tota hxc dottri-

jonidt

nadeftrnatur, fi renerale inotivum alliciendi popu-

pl

lum ad Sacramenti frequentiam licitum redderet ,

n

utnon alia opera etiam pro gravibus culpis poeni-

Z

tentibusimponatur, praeterea, quee jam fünt aliis

ium h

titulis debita; dicendum eft, modum agendi , quem

WOH?'

tenere folet Confeffarius nofter, elle non poffe ab

n

omni culpa immunem , Ita Lug. dilp. 25. n. ó7.

| um

Averf. q. 13

. feCt. 3. Girib. de poenit. c. 12. nüm,

roftt

44. & 43*

u 'H!'

n*

CAS. IIT. Titius, me a fuo ftatu decidere cogatür,

j i

non folum antiqua non folvit, fed nova etiam con-

ln

'gerit debiia, Q. Anutrumque Titio liceat.

j lu

/

ïil

j

Refp. negative, Quamvis enim poffit alicuialiquando

licere folutionem debitorum jam contra&orum dif-

st

ferre, ne fübire cogatur grave incommodum de-

j

cidendi a proprio ftatu , fi itatusiftefit jufte acqui-

fitus , fi nihil in f(üperfluos fümptus infumatur , .&

Creditoribus ex tali dilatione eequale incommodum

non immineat; adhuc tamen nemini licere poteft

4

;æüi'

novacongerere debita , ne a proprii ftatus decore

tl

decidat. Ratio eft, quia nova congerere debita in eo

lt

ftatu, quo quis videt fe impotentem ad folvenda

anti-

i

250 Casus ComwsctENTUE

antiqua, aliud non eft, quam furripere alienàm

patf«

fem cum impotentia reftituendi , & cum evidenti

ton,

pradicte impotentize cognitione , quod nonnifi in-

nl

vito Domino contingere poteft, cum nemo unus

l

PUR

|

ex Creditoribus fponte confentiat amittere, quod

fibi debitum eft. Cum autem, ut conítat ex dam-

!(51

natione Innocentiana prop. 36. nonnifi in extrema

guve

necefütate, vel faltem ita gravi, ut zequiparari

dem

feit

poífit extremas , qualis certe non eft illa confer-

vandi decorem proprii ftatus, furari licitum fit:

ht

fequitur, licitum nonfore Titio in cafu nova con-

lii

gerere debita, ne decidere a fuo ftatu cogatur. Tta

cum Layman. l. 3. tr. 2. c. x2. Lug. difp. 2x. n. 6.

Ton

Carden. part. 3. difp. 23. n. 36.

Confe

ee

n

MENSE DECEMBRIS.

tenta

lilite

CAS. I. P

Etro recidivo impofita fuit a Confeffario

poter,

pro poenitentia recitatio intecri Rofarii,

Wte

& unius tertic partis, quoties in idem peccatum

Vj

incideret. Daüm autem redit ad pcenitentize tribu-

l

mnal, confitetur, prima recitatione completa, fe-

fl

cundum tribus vicibus omififfe. Q. An omiffas Ro-

ponam

]

farii partes teneatur iterum recitare.

MO

Refpondeo negative. Nam illa tertia Rofarii pars a

Di;h $

Petro recitanda,quoties in idem peccatumincideret,

X

utpote quze fuit impofita a Confeffario non ut Judi-

n

ce, fententiam fupra expofita crimina proferente ,

b

fed ut Medico, remedia przefcribente ad praecaven-

lii

dum relapfum , non eft pars integralis Sacramenti,

l

Lt

necproinde uttalis vel ad remi(fionem poenze trans-

fänm

aCtis peccatis debitze , vel ad fpecialia a Deo au-

Itl

xilia impetranda pro praecavendis peccatis futuris

Dong

€x opere operato conducit.

Sicque quamvis dici

Wre

pofüit, quod peccaverit Petrus ea media non exe-

L

quendo, quz ipfi data funt, ut fe a relapfu coer-

»l

ceat, adhuc tamen cum nequeat amplius haberi fi-

dij ;

nisintentus a Confeflario , qualis fuit vitandi in

peenitente fecundum, & tertium relapfum; dicen-

$, ]

dum eft, Petrum non amplius ad omifías Rofarii

l0no

p

N

l

^

MeusE Deckwnn':s.

251

aliet |

partes teneri, Ita zequivalenter apud Dian. Coord.

evidert

tom. 1. tract. G. refol. 21. Sanch. tom., 1.1. 3. c. 5. n.

ynifi t

17. Fagund. in Decal. tom. r. przecep. 2. l. 1. c.

Q Undt

: D« 21.

f qui

x ür

CAS. II. Confeffarius Pcenitentis , quifoletinjunttas

) exiat

graves poenitentias non adimplere, imponit qui-

dem pro atrocibus deliCtis pcoenitentiam gravem ,

4 Q^

equpt

fed nonnifi füb onere venialis culpze, fi eamomit-

itom d

tat. Q. An licite poffit fub levi tantum culpa pce-

Va (

nitentiam dictam imponere.

ic, d

a Db

Refpondeo affirmative. Quemadmodum enim, licet

Confeffarius in Sacramento Poenitentize judicium

exerceatnomine Chrifti, & judicii natura poftulet,

ut pcena commenfüretur culpze ; adhuc poteft, at-

]i

tenta rationabili caufa, & majori Pcenitentis uti-

litate poenitentiam levem pro gravibus culpis im-

vt

ponere, quin ex hoc poffit inferri Confeffarium

inur

agere contra Sacramenti inftitutionem , ita licet

jecatut

Confeffarius non proprio , fed Chrifti nomine fatis-

"

faCionem imponat, & facramentalis judicii natura

Jett , A:'k

requirat, ut gravis pzena füb przecepto graviim*

yls

onatur ; poterit adhucpromajori Poenitentis uti-

i

tate gravem pcenam füb levi

pracepto , absque

ulla Sacramentalis

j nl

judicii lafione imperare. Ratio

t

eft ,. quia tam in primo, quam in fecundo cafu ita

n u SW(

Sacramentum Peenitentize inftitutum eft ; utSacra-

mlest

menti Minifter facultate ligandi, atque folvendi

d

fibi credita eo modo uti poffit, quem Poenitentis

U

st

faluti utiliorem fore crediderit. Cum igitar Confef-

at

farius nofterex rationabili ca

ufa vitandi majora de-

pot

liéta fui Pcenitentis ,

qui folet poenitentias injunéctas

Mrg,l

non adimplere, easdem etfi graves fub levitantum

li

onere imponat , licite omnin

n

j d

o hoc agere dicendum

l D 4

eft. Ita Card. de Lug. de pce

nit,

difp. 25. fe&. 4. n.

j

59. Dian. t. r. tr. 6. refol. 31. n.

5. Suar, de poenit.

1

dií. 38. fe&. 7. n. 5.

r

l]

vt

1

CAS. 1. Titius absque filiis moriens , de maxima

j þsgm

bonorum fuorum parte difpofüit in favorem cujus-

am

Casus CowxscrEkNTI/E

252

dám Ecclefize ; Fratriautem valde egenti ne obulum

eem

quidem reliquit, Q. An Titius ita agens fitin con-

Ícientia tutus.

for

$i

ü

Refpondeo negative. Ratio eft, quiaífi charitas om-

yel

nino poftulat, ut graviter indigenti faltem ex bo-

ydi

|

C

nis naturz, & ftatui fuper(luis (ubveuiatur, multo

l

ftritior, & urgentior efthzc obli

ioerga F'ratres

Ti

in gravi conítitutos necefli/a:e.

nc cum Titius

p

plura habens bona , quippe qui de maxima bonorum

W

fuorum parte in Ecclefi:e favorem difpofuit, ne obu-

i

P

lum quidem reliquerit Fratri valde egenti, videtur

dicendum, in conícientia tütum non effe. Quam-

NI

A

vis enim non teneatur l'rater Fratri aliquid ex ju-

Íftitia in teftamento relinquere; fi tamen Frater fu-

bens,

Teom

j

erftes valde egenus fit, tenetur magis, quando

Ty

abet, unde libere polfit difponere, ita ex chari-

—R

hi

tatis, ac pietatis lege Fratri fuüperftiti providere,

ut eidem juxta indigentize gradum (ubveniat. Tta

Mf

ex Laym. l. 3. tr. s. c. 5. n. 17. de Lug. difp. 24.

qui

adi

n.175. Bonac. de contr, difp. 3. q. ult. pun&. 3.

n. I3.

Bu

D

fie

Eüllp

Yil

ANNO MDCCXLIIIL.

i,

w

MENSE $SANUARIL

D

qui

Apellanus Ruralis ex negligentia Mif-

CAS. I. C

pj

fam celebrat ad longum tempus abs-

&[,

que Clericali Tonfura, qua de re a Parocho tan-

QUij

quam gravis culpze reus corripitur. Q. An jure

lifen

fic cortripiatur.

(isd

Refponde'o*negatïve. Cum enim fimplicis tonfurze de-

d

D

latio fub poena quidem privationis privilegiorum ,

4

vel privationis, aut inhahilitatis beneficiorum, non

autem fub aliqua forma lethalem culparn indicante

48

dit4

przcipiatur, nt in c. 6. feff. 23. Concil. Trid. & in

1-

Iif, |

Bullis Sixti V. hac de re editis videre eft;

Y

tb

.

cen-

MrwsE ]awvAnrr.

253

»obim

cendum remanet, Capellanum noftrum nequaquam

Eine

fore per fe loquendo de gravi culpa damnandum.

Si tamen negligentia Capellani praedicti velclarum

las Ott

prefeferret Ecclefiafticarum legum contemptum,

a

vel cum rudis populi admiratione , atque fcandalo

P

y, m

conjüngeretur, tunc ratione harum circum(tantia-

rum jure merito a Parocho de gravi culpa corre-

x Pt

m Ti

ptum fore dicendum eft.. Ita ex Marchino de Ord.

bonora.

in part. tr. 2. part, 1. C. 6. n. 3. & feq. Dian. mo-

, d

ral. jpítit, part. 2. tr. 4. refol. 183. , Henriq. l.

videti

1O. C. II.

H

(uam

AS.II. Titius nonnullis gravatus debitis, nec ha-

jexjr

,€

atl

bens, undeeafolvat, cum invenerit annulum au-

reum, cujns fruftra quzefivit Dominum, & vellet ad

qüä[ff

folvenda debita annulum inventum infümere. Q.

ex d

An licite poffit.

)IOVI:IMI

.Refpondeo affirmative. Si enim aliquid obftat , eft,

jj d

uia res inventa, cujus Dominus opportunis etiam

i.

Punü.y

adhibitis diligentiis 1ignotus eft, prafertim fi illa

maneat in propria fpecie, debetjüxtapraefumptam

Domini voluntatem in pauperes , velaliaspias cau-

g

fas erogati: ex quo videtur, eandem rem infumi

non poífe pro folvendis debitis, quibus aliunde in-

ventor ipíe gravatur.

Cum autem Titius in noftro

Cafü, exquonon habeat, unde debita folvat, dici

|

poífit ex una parte pauper, & exaltera inventum

annulum, neipfe debitor vexetur a Creditoribus ,

l

quibus, ex bonis propriis fatisfacere eft impar ,

offit revera in piam caufam infümere, dicendum

Qu o

eft, nihil obftare, quin Titius licite agat, utpote

yys p

qui agit juxta praefümptam incerti Domini volun-

pl

tatem , annulum aureum inhimendo in extinguen-

,errc

dis debitis , quibus aliunde fatisfacere potens non

eft. ItaGirib. de reftit. c. 5. n. 34. Rofig. praenot. 8.

fut? ld

n. 2, Lug. difp. 20. n.5.

À 1DIU

[

CAS, TIT. Petrus bona fide per aliq.uod tempus poffe-

m

dit Agrum, deinde poítquam per annum dubitave-

»

gl ii

J

j

rit, Agrum effe alienum, certo alienum effe cogno-

üdl

vit. Q. Quid reftituere teneatur,

n

Re-

-

254. Casus CoxscrENTIX

Refpondeo, Petrum teneri primo ad reftitntionem

seni

quii

Agri, fi Agri ipfius dominium, prafcriptionis le-

Ti

itimee beneficio, non acquifivit. Secundo , detra-

Jiri

€tis expenfis , teneri ad reftituendos fructus pari-

fetun

ter non przeícriptos; qui, loquendo de ordinaría

preeferiptione inter praefentes, funt fructus! corre-

j

fpondentes ultimo triennio five bonze, five dubie

puni

fidei poffeffionis, dummodo tamen idem Petrüs an-

p

no dubiz poffeffionis moralem diligentiam pro veri-

que

ca(ü

p

tate rei inquirenda adhibuerit , in tali eni

(j

er dubium füperveniens bonz fidei polfeífio non

Áil

interrumpitur, ac proinde neque przfícriptionis

l

con'inuatio impeditur, Quod fi Petrus non adhi-

buit diliryentiam prædi&am, tunc, cum initio du-

at (f

bie pofleffionis Jam evaferit malze fidei poffeffor,

Yif

annus ille iater utiles ad przeícribendum non po-

Uïïfl, |

DN

terit amplius enumerari, Denique fi Petrus bona

fi&i'uu

fide pofledit Agrum pro tempore infufficienti ad

d d

aliquam five ipfius Agri, five ejus fructuum le-

itirnam przefcriptionem, dico , Petrum teneri re-

if

?

ituere Agrum, totumque id, in quo factus eft di-

n

tior integro temporé five dubie, five bonze fidei

(5]

offeffionis, cum legitimum titulum non habeat

retinendi five fundum, five fruCtus ex alieno fun-

Véy

QOf

do perceptos, fervatisfemper regulis expenfarum,

l

ut füpra dictum eft. Ita Girib. de juft. & jur. c. 4.

[ [

n.76. &

$.7. n. 3.

77. Laym. 1. 3. tr.x. c.8. n. 19. OVarru.

DUNQ

Dem

JMENSE FEBRUARIL.

e

hi

E

lp

£AS. I. R

Uflicus graviter ab altero vulneratus

e[i

uamvis ex denegata pace agnolcat

At

Offenforem fuum fümpturum inde occafionem per-

feverandi in odio, & ira, dicit fe quidem ex cor-

Yulny

» de remittere offenfam ,

velle tamen ipjuriz fibi

lg,

Mlatae juridicam fatisfaCtionem. Q. An poffit abfol-

lgm

vi, fi in tali propofito perfeveret.

Qu

Refpondeo affirmative, tam fi nomine juridicze fa-

lt

-

üt

tisfactionis veniat compenfatio damni, quod Rüfti-

&t

eus in bonis vitae, & fortunze paffus eit, quam

ye-

7

|

MeNsE FesnUARIL 255

|

lituüo:ai

veniat profecutio aCtionis coram Judice, donec fe-

quatur punitio rei. Ratio primi eft, quia nemo te-

Yfionis »

netorcedere juri fuo, fed licite poteft pro damno

l, den

fs at

fibi illato debitam petere.compeniationem. Ratio

ortinat

fecundi eft, quia ficnti Judex , ex motivo punitivze

juítitize , licite poteft injuftos aliorum Offenfores

Qs cut*

punire: itaexeodem motivo poterit Offenfus licite

five Q

Peirise

petere a Judice, uf injuria fibi illata puniatur. Et

quemadmodum poteíft Judex reum punire , etiamfi

enjm d

n proy?

preevideat illum inde occafionem fümpturum odii ,

&irz, italicet idem przevideat Offenfüs, poterit

'elito Y

fui Offenforis juridicam petere punitionem, ícan-

riptiot

qon adi

dalum enim paffivum Rei, & Offenforis, Judicis,

aut Offenfi deliCto imputari non poteft. ' Si itaque

iniio

Ruficus nofter, dimiíffo vere, & prattice omni

yolilt

odio, & affectu vindictze, ex puro amore , zelo-

n non f

que juftitize velit injuriz fibi illatae juridicam fatis-

éis Polf

g

a&ionem, non eft, cur abfolvi non poffit, etiamfi

in tali propofito perfeveret. 1ta Suar. de Charit.

)

j

difp.

fe&. 5. Homob. de Exam. tr. 6. €. c.25. q.-

p f

i'iï V"

1

f i

112.

mbur. l. 5. in Decal. c. 1. $. 3. n. 9.

n li

CAS. IT. Petronius, qui intra Ecclefiam exiftens gra-

y babat

ve vulnus inflixit Ruftico extra foras Ecclefize

je0 li

commoranti, petit a Parocho, utrumin eadem vel

in altera Ecclefia immunitatis beneficio valeat gau-

ïgu(mm.

$

dere. Q. Quodnam Parochi debeat effe refponfum.

coVin

Refpondeo cum diftin&ione. Sive gravevulnus, quod

Petronius intra Ecclefiam exiftens inflixit ruftico ,

extra fores Ecclefize commoranti , ita grave fit,

Jl

utíecum ferat vel vulnerati ruftici mortem , ve

alicujus membri mutilationem , Parochi refponfum

yilt

effe debebit, eundem Petronium , fecuta morte ,

í ,guofcl

aut mutilatione przedicta, non illius tantum, equa

j p

vulnus inflixit, fed cujuscumque etiam alterius

n

Y [ g

Ecclefize immunitate privari, hoc enim expreffe col-

n]lmï

f

ligitur ex Bulla Benedicti XIII. quae incipit — Ex

)Dmtsh

uodivina: — Siautem grave vulnus ruftico infli-

urn tale non fit, ut mortem , aut aliquam ruftici

j

j

mutilationem fecum ferat, Parochi refponfum erit,

j

Petronium tam in illa Ecclefia , e qua patravit

wþ

eli-

[2

256 Casvs CowscrEeNTUE

delittum, quam in altera quacumque afyli jure

thandi

dbl

gaudere, cum deli&ctum ab eo patratum nullibi per

canonicas leges ab afyli jure excludatür.

r

AS. III. Cajus non

)arum avaritizje deditus, cum

cendam

$

horrea frümento p

|

ena poffideat, in gravis indi-

fetdua

nationis actum prorumpit, ex quo audierit indi-

pl

Ctas effe publicas preces ad obtinendam pluviam

àc

pro ortu fatorum. Q. An fufficienter fe exprimaft

erime

in Confeffione dicendo , fe

d

gravem igdignatignis

actum commifiífe.

du

Refpondeo negative. Naminptrimis debetexprimere,

du

fe talem indignationis aCtum ex motivo avaritize

ial

Jtin

commififfe, cum malitia avaritize ab illa fimplicis

indignationis diverfafit. Secundo, etfi Cajusactum

dtey

iudignationis fortaffe non elicuerit contra indictas

ht

fupplicationes , ut'funt res ad Religionem fpeCtan-

[

tes, fed praecife, quia fant medium ad pluviam

hd

obtinendam pro ortu fatorum , adhuc Caji pecca-

lii

tum adnexam fibi videtur habere irreligiofitatis

malitiam, .quae utpote ab illa indignationis ,

Mi

avaritize diverfa, ad confeffionis integritatem ex-

Ti

primenda pariter eft.

tuni

communiter.

]ta de Pognit. Auétores

r d

&di

ftty

MENSE MARTII

[

MT

CAS. I. p

Oftquam Berta, deMatiticonfenfu, cum

M

&

&j

usdem Mariti Fratre copulam habuit,

j

petenti Marito nollet amplius debitum reddere.

ltione

Q. An jure poffit debitum denegare.

lg

Refpondeo negative. Quamvis enim ex quo Tnnoc.

Cend

'l'ertius refpondens Przpofito Magdeburgenfi in

fohltn

Cap. Difcretionem tuam deeo , qui cognovitcon-

lol

fanguineam, dicat affinitatem poft matrimonium

f

.

inique contraCtam ei non debere officere, qui hu-

x !

jusmodi iniquitatis particeps non extitit, foleant

Tiety

plures Auctores ex adverfo inferre, delictum unius

fent;

Conjugis alteri etiam nocere, quando alter etiam

lt y

Conjux patrati fceleris confenfu , vel (usfione par-

"—

Qd

ta aífit-

tic'ep.s f'uit ; adhuc tamen non videtur hoc i

magm-

| m

!

7

D

MrwsEe Manrrt.

257

"

alv

mandum, nt Bertze Maritus in Cafu jure petendi

hii

debitum privatus fit; "um quiaargumentuma con-

trario defammptum non eft efficax in jure ad indu-

.h]S, (

cendam poenam, qualis eít privatio juris ad pe-

s indi

tendum debitum , quando t»lis poena in jure ex-

jetinde

preifa non reperitur. Tam quiacrimen commiftum

n yinam

a confentiente Marito non vere, & proprie ipfura

exyte

crimen inceftus eft, fed tantum fecundatio, & re-

gt

du&tive, pro quo in laudato capite nalla pradicti

juris petendi debitum privatio impofita eft : Cum

primt

itaque ex jure clare non conftet, Bertze Maritum

ayatiti

in Caíu jus petendi amifilfe, dicendum eft, neque

ümplici

Bertam jure merito poffe Marito petendi debitum

EUY

denegare. 1ta Dian, t. 2. tr. 6. refol. 242. n. 4«

u

Anton. aSp. S. n.620. Dicaftil. & alii.

! ïpe&w

CAS. II. Titius, dum abfolvitur, recordatur peccati

| plum

lethalis, quod non aperit Confeffario nifi poft pro-

j p

latam abfolutionem. Q. An validefitabfolutus.

igrib

ïo[;ïi !

efpondeo negativeper feloquendo. Ratio eft, quía

" R

steneie

Titus in Ca(u fcrens, & volens reticuit pecca-

Ap&tri

tum aliquod, quod antequam integre prolata fo-

ret elfentialis formaabfolutionis, confiteri poterats

& debeat, rogando Sacerdotem, ne abfolutionem

incceptam perficeret, antequam ei novum crimen

confiteretar, ficutiad Sacramentivalorem ex T rid,

feff. 14. c. 5. neceffarium omnino effe perfpicuum

eft. Cumigitur idem Titius non aperiendo pecca-

jr, d

hn

tum füum Confeffario, nifi poft prolatam abfolu-

J

j

tionem , reddiderit Confeffionem dimidiatam, &

fei

in materia neceffaria non formaliter integram, di^

j

[

cendum eft , non fuiffe per fe loquendo valide ab-

folutum. Dixi, per feloquendo, nam fi interves

'g 1

d

niffet vel perturbatio mentis, quase üt plurimum

n

folet in Cafu contingere , vel bona fides, qu

a

Ti«

!

z

dllo-

j

tius putaffet, interrumpendam non effe ab

-

ntt

Dd

nem ptopter reverenti

E

dehitam Judici prof

fententiam, in tali

r

L

i

'itius ita excufaretur;

unljj

] g

ut valide abfolntns cenfendus foret, a peccatis

quidem ante abfolutionem expofitis dire&e, ab al«

p

tero

u

Lambertini Cafus Confé.

l,

258 Casus CoNwsciENTIE

tero vero indireCte, ficque cum onere illud ite-

Aelpo

rectam tollatur.

rum clavibus fübjiciendi, ut per abfolutionem di-

[

Ita Zuccher. de Sacram. Pcenit.

Tinj

ad Caf, 2. Januar. & communiter.

lg

CAS. III. Petrus, necogatur imperfectam relinquere

l5 )

domum, quam coepit latite zedificare, cum nequeat

qui

alio modo pecuniam.invenire, eamdem mutuam

tee

füb ufüra accepit. Q. An licite hoc fecerit;

d

i

Refpondeo affirmative. Nam cum mutuum petere fit

LT

petere rem per fe indifferentem, & licitam, utpote

]ix

quze fieri poteft absque peccato, & nonnifi per ac-

of

cidens, . & ex malitia alterius occafio peccandi

filri

us

alteri fiat, fequitur, nos nonteneri, juífta acce-

Mey

Q

dente acrationabili caufa;a tali petitione abftinere.

d

Cum autem caufa perficiendi domut, quam' Pe-

t

trus coepit laute zedificare, jufta ac rationabilis

t

it, cum fecus nequeat Petrus vel commoditatis

ex.

gratia in domo fua habitare, vel eamdem aliis lo-

Jfe

care gratia utilitatis, infertur , Petrum poffe in

J

Cafu, fi alia via non poffit, ex pecuniis füb ufura

y

scceptis incoeptam domum perficere.

Quando ta-

Yil

men Petrus ita laute domum coepiífet zedificare,

ut tale zdificium ipfius Petri conditionem , ac

U$,

Tiotg

ftatum multum excederet, jam licite profequi non

Unr

offet, quod omninoillicite inccepiffet, & pro-

inde illa ceffaret rationabilis caufa, propter quam

ty

tantum licite pecuniam faüb ufuris accipere poffet,

UR

ut di&um eft. Ita Suar. de charit. difp. 1o. fe&t.

V

!

. num. 1. & 4. Bufemb. l. 2. tt. 3. cap. 2. art. 2.

onac dePec. dift. 2. q. 4. punct. 2. num. 21.

Refpc

:

hn

" MENSE APRILIS.

4f

hen(

CAS. T. PA

terfamilias tempore carnifprivii ad efum

Wr

carnium legitime difpentatus, ne plu-

At

res pararentur men(z,

ad integram familiam fa-

U

cultatem fi

bi conceffam per Medicum extendi cu«

Yel

ravit.

Q. An licite.

di

Dier

Re-

Ilpu

MreNsE Arnrirrs.

259

Wite

Refpondeo negative. Ratio eít, quia Paterfamilias

oneni«

t Po

curando, ut per Medicum extendatur ad totam

familiam facultas circa efüm carnium, fibi tantum

legitime concefía, ex illo motivo, ne fcilicet plu-

res parentur meníz,, Medicum inducit ad id, ad

dingner

Lnegiet

quod jus Medici nullatenus fe poteft licite exten-

) w

dere; cum ad Medicum quidem fpectet judicare

stil

de morbis, vel morborum periculis, non autem

de inopia, & impotentia parandi plures Menfas;

n pet

de qua, fi vere detur, judicare debet Ecclefia.

1j

D

Dixi, fi vere detur; nam zquali, vel forte mi-

nori fumptu eo, quo Paterfamilias parcam , &

f peri

fobriam fibi tantum concellam falubrium carnium

peccarn

ia at

Menfam ad integram familiam extendere paratus

t

eft, poterit eidem familize Menfam alteram in Qua-

Varm

h

dragefimalibus cibis parate, quando ejus neceffi-

ationi

tati fübvenire quaerit, non vero gulae indulgere 5

nnoliti

ex quo fequitur, quod, cum facultas in Cafu a

nals

Medico pro familia concefía , dici debeat absque

jufto motivo, & dolofe obtenta, illicite omnino

j v n

[ t

Paterfamilias fe gefferit. Ita ex Benedict, XIV.

nandots

vol. 1. inft. 15.

wdificit

CAS. II Ex quo quidam Parochus. elapfis annis

nen,

nonnullos Parochianos.extra Parceciam in Pafchate

i t

communicantes non reprehenderit, Paulus hoc

124

anno absque exprefía ipfius Parochi licentia in

yter g

alienà Parcecia Pafchali communione refeé&tus eft,

rg u

Q. An Panlus przsdi&tus Pafchali preecepto fece-

m

rit fatis.

,2 i

R

efpondeo hegative. Ratio eft, quia quamvis Pa-

h

rochus elapíis annis aliquos füos fübditos extra

Parceciam factam Synaxim fümentes non repre-

j

henderit, adhuc certum eft, neminem poffe (ine

expreffa Epifcopi, vel Parochi fui licentia Pa(chale

(

jdn

j ?m

Communionis przceptum extra propriam Parce-

ciam adimplere.

Hinc cum dici debest in Cafu,

llmm i

vel Parochum ex rationabili motivonon reprehen-

j

j

diffe Parochianos praediétos, vel paftorali fuo mu-

neri non fatisfeciffe, eosdem Purochianos non cor-

ripiendo, nullatenus a violatione Pafchalis prae-

le

R2

cepti

260

CaAsvus CoNsciENTUE

oteft excufati

fdi

cepti ex praeterito Parochi filentio

j

Q

Paulus nofter, dum absque expre

a ejusdemmet

Parochi fui licentia facra Synaxi extra Parceciam

Mf

elyn

refeCtus eft. Ita Girib. de Euch. c. 8. n. 28. alii-

u7

que cominuniter.

*

| m

Iu

lt

CAS. III. Medicus non folet fuos Infirmos de con-

feffionis peragendze neceffitate admonere, nifi ve-

| WW

NY

te judicet eosdem lethali morbo affectos fore,

ha

ne ipía admonitio defpectui habeatur. Q. An bene

Ay

fe gerat.

[77

'Refpondeo negative. Cum enim Medici omnes, dum

DT

doctoralem lauream recipiunt, jurent, fe fervatu-

[/

H

ros fancti Pii Quinti Conftitutionem, in qua ex-

j Iv

preffe praecipitur , ut cum vocati fuerint ad infir-

$M

mos, ipfos ante omnia moneant de facienda Con-

que

feffione Sacramentali,indifcriminatim loquendo de

CA5

infirmis omnibus in leCto jacentibus, five lethali

dom

mnorbo affecti fint, five altero non lethali graveu-

pus,

tur, fequitur, non bene fe gerere Medicum no-

ftrum, qui füos infirmos de Confeffionis peragen-

M.

dz neceífitate admonere non folet, nifi vere ju-

Re OL

ho

litet

dicet eosdem fore lethali morbo affectos. Neque

fatis excufari poteft ex adducto motivo, ne fcili-

lil

J

cet ipfa admonitio defpe&tui habeatur, nam vel

i þu[

ATtem

^hoc non accidit, ficuti non accidit, dum infirmi

lm

Yon]

omnes ad Xenodochia accedentes, etiamíi lethali

morbo affe&i non fint, ftetim de eorum conífci-

Wt

entia per Confeffionem Sacramentalem expianda

Tgj

admonentur, vel & fi penes aliquem pracdicta ad-

Wi

- monitio defpe&ui haberetur, adhuc alienus defe-

I

€tüs Medicum non excufaret, cum hic teneatur,

Te

quantum in fe eft, obfervantiam a fe juratz Con-

| lotjj

ftitutionis incorruptam fervare, Ita SS. D. Nofter

ftplo

Bened. XIV. vol. 2. Notif. 2.

Wng

þï*um

t

JMMENSE MAIL

11

CAS.T. C

Ajus mutuat Menfe Majo decem mo-

l

iT

dios tritici Petro cum

acto , ut fibi

Menfe Áu

gufo mutuet decem corbas vini, quo

Qyam

fcit

|

. MewsE Marr.

26r

fcit Petrum abundare, & fibi przevidet defuturum.

exeud

Q.An talis contraétus ufuram involvat.

demnt

t ecian

Refpondeo affirmative.

Cum enim, ex generali re-

atl

gula, omne paCctum, vel gravamen,

five onus ad-

ditum mutuo przter id, quod ei proprium, & in-

trinfecum eít, reddet contractum ufürarium, fe-

siat

quitur ufüram involvere contractum illum , quo

T

Cajus mutuat Menfe Majo decem modios , tritici

los 1

Petro cüm pa&o , ut.fibi viciffim mutuet Menfe

Aniiti

Augulfto decem corbas vini, quo fcit Petrum abun-

dare, & flbi prz:videt defutucum : obligatio enim

e$, dit

ifta, quze pretio aeftimabilis eft, importat onus ad-

ervati

ditum mutuo ultra id, quod mutuo proprium,

intrinfecum eít, ut €lare patet,

]ta La Croix l.

qu es

aL

9. p. 2. de ufür. dub. 7. q. 151. n. 9o5. Bonac. dift.3.

v r

quae(t. 3. punct. 3. & alii.

]uendobg

CAS.II. Duo Ruftici tempore Miffe de praecepto de

e Jetl

domefticis eorum negotiis pernotabile quidem tem*

que

pus, fed interpolate, ad invicem collocuti funt.

um *

Q. ÀÁn przcepto audiendi Sacrum fatisfecerint ?

perzggï'

Refpondeo negative. Ratio eft, quia cum locutio,

at ]

licet interpolata, de domefticis negotiis per nota-

N

[é [ille

bile tempus habita excludat per notabilem Miffze

ym V

partem attentiobem externam ab Ecclefia przce-

ptam, per quam quis efficitur religiofe affiftens, &

y i

moraliter przefens Sacro, dicendum eft, non fer-

f r

let

vari cum locutione przdi&ta fubftantiam a€tus ab

( [

exl

Ecclefia imperati, ficque praeceptum de audienda

Miffa non adimpleri. - Hinc ficuti non fatisfaceret

Ecclefize przecepto ille, qui interpolate difcederet,

gl

& rediret, dummodo difceffus etiam interpolatus

, tenf).ïr'v

"]

notabili Miffze parti cortefponderet : ita eidem prae-

cepto non fatisfaciunt ruítici, qui de domefticis eo-

j ule

rum negotiis per notabile fpatium notabili Miffze

parti correfpondens ad invicem locuti funt.

]ta

Gobat. n. 288. La Croix n. 653. Paíqualig.tom. 2.

q. 1324. n. 6. & feq.

a

CAS. I]I. Judex anceps, cuinam parti adjudicet

"u

quamdam hareditatem ob rationes, quas proutra«

ia

E

que

f

M

262 . Casvs CowscrENTUIE

que parte putat zequales, illam tandem adjudicat

Patoc

parti, quam fibi magis in alio negotio profuturam

quica

fperat. QO. Anhoc fieri poffitfine lzfione juftitize.

Qu oj

Refpondeo negative. Si enim Judici liceret in Cafu

| . sm g

totum adjudicare illi parti, quam fibi msgis in alio

B

i,

negotio profuturam fperat, licitum zequali jure

Ut

efle poffet eidem Judici pecuniam. accipere pro

v;l

ferenda fententiainfavorem unius prze alio, quando

Ve

litigantes pro feopiniones zeque probabiles habent,

lp

AML

quod poft j«m profligatam ab Alex. VII. propofitio-

nem dici amplius nequit.

Si igitur poft accura-

(451,

tam caufze difcnffionem, infpe&isque cum juris,

1dg

tum facti momentis pro utraque parte adductis,

tj ek

Judex adhuc anceps eít, cuinam parti hieredita-

um

tem adjudicet, debebit vel partium confen(u Ar-

C&&mpe

bitros$ deputare, vel fuadere, aut imperare com-

Tet

pofitionem , ita ut tandem cuilibet parti dimidium

aliqua

bzereditatis adjudicetur; fecusnonnifi injufteeum-

dem Judicem agere dicendum eft.

Íta Anacl, de

d Mponde

DAU

act. hl?m. dift. 3. n. 62. aliique communiter.

il

MENSE 3 UNIL

um

Wa

tj

M infpe&tis Do&rina, & pietate Ca-

'irer

CAS. I. DU

pellani Ruralis nonnulli ex Parochia-

lt

nisjurarunt.fe non alium praeteripfumin demor-

Tl

tui Parochi Succefforem nominaturos, alter fimul

ol

proponitur Sacerdos , qui Ecclefize utilior cenfe-

patto

tur. Q. An fecundus Sacerdos licite

pomt ab omni-

perii

bus in Parochum nominari.

li

Refpondeo sffirmative. Cum enim ex fine primario

n?fl:['jo

inftituendi Ecclefiaftica beneficia, qui fuit major

Dei cultus, & majus Eccletize bonum, clare con-

pitr [f

fete f

ftet, in electione ad beneficia, praefertim Paro-

Viütts

chialia , adefle obligationem fub gravi eligendi

digniores, illos nempe, qui utpote magis idonei

i i'w

Vfiej

ad promovendam fpiritualem proximi utilitatem,

dÜQ e

& ad.con(ervanda legitima Ecclefize jura , ipfi

War, ]

etiam Eccletiae utiliores exiftimantur ; manifeftum:

eft, a fortiori, licite poffe Parochianos in demortui.

a-

MrxsE Jusu.

263

adjuis |

Pai*ochi Succefforem nominare Sacerdotem illum,

tofütta

qui czeteris pavibus Ecclefize utilior cenfetur. Ne-

j

que obftat,

uod Parochiani juraverint, fe non

t in al

alium przter Capellanum in demortui Parochi

Succefforem nominaturos, quia juramentum prae-

gisindb

dictum, accedente Sacerdote digniori, non tenet,

quii j

ipere p

cum majori Divino cultui, Ecclefizeque utilitati

adverfetur. 1ta D. Thom. 2. 2. q. 63. art. 1. de

i, qua

Lugo difp. 35. de juft. &

s hao

jur. fe&. 2. num. 1o.

topoli

Anacl. tract. 11. nüm. 43.

: accit

CAS, II. Capellanus, qui per finceram promiffionem

m jüris

a duobus ex tribus Compatronis acceptam, cer«

T

tus eft, Parochiali Beneficio fe fore preefentan-

yereditt

dum; utmajori honore eligatur, tertium etiam

yen d

Compatronum aliquo non levi munere ad ipfum-

tite COb

met przfentandum inducit. Q. Anabsque labe

d

aliqua Simonie hoc egerit,

j

j

Jfezm-

Refpondeo negative. Cum enim ex communi Theo-

du

legorum, & Canorniftarum Do&trinaSimoniam com-

0

fnittat, qui dat temporale pro fpirituali , vel e-

contra; nequit a Simonize labe excufari ille, qui,

,

ut ad Parochiale beneficium eligatur, aliquem

ejusdemmet beneficii Compatronum ad fui przefen-

jebi t*

tationem non levi munere inducit; fic enim verifi-

catur, quod per temporale paret fibi viam ad fpi-

Pa

j zi

ritaale, in quo Simonia confiftit.

Neque refert,

quod Capellanus inCafü munus przebeattertioCom-

d

patrono przecife, ut majori honore eligatur, cum

[.Dr g

j 008

per finceram promiffionem a duobus aliiscompatro-

nis acceptam certo credat, fe fore Parochiali Be-

neficio praefentandum; nam cum duos alios Com-

epo

pt

patronos , vel aliquem ipforum poffit adhuc poeni-

g

tere factz promiffionis, inducendo per non leve

AO

munus tertium Compatronum ad fibi favendum,

dl

fub fpecie majoris honoris, fternit fibi viam ad

ore

Beneficium certius acquirendum, quod aSimonize

j

1]

Ti

labe excuíari non poteft. Ita quoad fübftantiam

Suar. Bonac. & alii,

m

D

(

4ürm

CASJ

W

RA4

äg4 CAsUs CowsciENTUE

ext

CAS. III. Sejus perfe&e adoptatus in Filium a Ti-

*tio, mortuo "Titio, vellet matrimonium contra-

yid

!

here vel cum Berta Titii Filia, vel cum Rofa,

Jifet

quaz ipfius Titii Uxor fuit.

Q. Bertamne ,an

Ailos

Rofam ducere poffit.

&

Refpondeo, Bertam ducere poffe, non Rofam. Ra-

yeut

T

ts

tio primee partis eft, quia licet cognatio legalis

3ntr

orta ex perfecta adoptione etiam in linea trans-

n

verfali dirimat Matrimonium , & proinde nequeat

q

Matrimonium contrashi inter filias adoptantis &

adoptatum; hoc tamen verum eft folum pro tem-

l re

pore, quo durat patria poteítas; ideoque hac

d

foluta, vel morte adoptantis, vel emancipatione

filiorum, poteít adoptatus Filism naturalem ado-

lm

O

tantis ducere, vel Filius naturalis adoptantis Fi-

BC

iam ducere adoptatam.

Ratio fecundze partis eft,

Ts

quia cum inter adoptatum & uxorem adoptantis,

Tiof

vel adoptantem & uxorem adoptati cognatio le-

galis fit ad inftar affinitatis carnalis, parit impe-

1

dimentum perpetuum , adeo ut nunguam poffit

Qtàc

adoptatus Matrimonium contrahere cum uxore

d.

adoptantis, & econtra, cum femper duret reve-

rentia debita tali modo conjun&tis, füuper qua ex

gen

tisf

antiqua Ecclefize confuetudine tzle impedimentum

Tlbts

fundatur, Ita ex Rofig.n. 13. & 15. Sanch. difp.

63. num. 28, & 3o. Girib. de Matrim. c. 12. num.

U'üiþ

44- & 45.

W

W

[

MENSE 39ULIL

(

U

D

idam capitis pcena bannitus acceäens

[/)

CAS. I Q

ad fimplicem Confeífarium confeffus

[)

li

eft, petens füorum criminum abfolutionem.

Cum

Tnit

tamen pluribus Cenfuris, & Cafibus refetvatis in-

tisf

nodatus exifteret, noluitilii Confeífarius abfolutio-

N

nis beneficium. impertiri,

Q. An bene Confeffa-

[*

rius fe gefferit.

(

Refpondeo negative. Ratio eft, quia ficuti poteft

princeps, & Respublica, ob difficultatem capiendi

hi

Dott

cap itis poena Dannitos , quemlibet in Miniftrum

Wi

exe-

MzmwsE jJourmn.

265

itum -

execntorem fententiz in illos lstze deputare; ita

um Cot

oteft hoc titulo quilibet de populo, tanquam Mi-

eum M

nifter juftitize a Republica confitutus, eosdem Ban-

tUD6 , d

nitos licite occidere, & quidem etiam proditorie,

& per infidias, fialia via eos occidendi non tup-

etat. Ex hoc autem, quod capitis poena Banni-

ilis,

tus poffit licite a quocumque occidi, przefertim fi

atio lg

intra profcribentis territorium reperiatur, infertur,

lipea t

eundem bannitum, fi aliuude fitbene difpofitus, a

de

quo!

ibet etiam fimplici Confeffário abfolvi poffe,

ptantisi

utpote qui femper veríatur in fatis probabili mor-

pro t

tis periculo, pro quo ex Tridentini Do&trina nujla

que b

eft &ive Cenfararum, five criminum refervatio. Ma-

idptiot

le proinde fe geífit Confeffarius in Cafu, qui ratione

lem 26

Cenfurarum, & cafaum refervatorum, noluit ban-

)ptantïs;.:

nito petenti abfolutionis beneficium impertiri, Ita

spirtir

Homob. tom. r. confult. part. 2. refp. 120. Boffius

zdou':

d

]

mor. nar, tit; 5. n. 12. de Lugo difp. 10. n. 82.

Qgnul

L

CAS. 1I. Cum impofuerit Petro Confeffarius pro Sa-

pen

12m

cramentali fatisfa&tione , ut per menfem quolibet

"m

die fefto duas Miffas audiret, Petrus proprize negli-

ret rey*

gentize indulgens, pro adimplenda fibi impofita fa-

: quua

tisfa&tione, folitus fuitduas Miífas in duobus Alta-

imenm

ribus eodem tempore celebratas audire. Q. An Pe-

d ii

trus propriz fatisfecerit obligationi,

$702

Refpondeo negative. Quamvis enim poffit quis eo-

dem tempore, & atu fatisfacere pluribus obliga-

tionibus, quando aliter non conftet de mente im-

ponentis obligationes, adhuc tamen quando aliter

conftat, nonnifi diver(o tempore, & a&u repetitis

«t j]

)

"H

obligationibus fatisfieri poffe dicendum eft. Cum

(m

igitur Confeffarii, imponentes pro Sacramentali fa-

n

tisfactione auditionem plurium Miffarum, intendant

i

communiter imponere opnus audiendi plures Miffas

f

(opi"

diver(is temporibus, ut apparet ex communi fenfu

Confeffariorum , & praxi poenitentium , fatis per-

)

fpicuum eft, Petrum, qui pro adimplenda fibi im-

Di

j)l

pofita fstisfa&tione de audiendis quolibet die fefto

per Menfem duabus Miffis, folitus fuit, propri

ec .ne.

)

gli

g

266 Casus CoNscrENTIX

gligentiz indulgens, duas Miffas in dnobus altari-

bus eodemtempore celebratas audire, nequaquam

obligationi fibi impofitze fatisfeciffe,

Ita Joan, de

Lugo deSacr. Euchar. difp. 22. fe&. x.n. 10. Tur-

| (A$1,

l

rian. difp. 16. part. 2. dub. 7. Girib. de obfer. feft.

d

tedi

C.2. I 15.

Y

CAS. III. Rufticus tauquavm gravis Sacrilegii reus ar-

qu

legi

guitur a Confeffario, quia cum recordatus fuerit

unius lethalis peccati in ultima Confeffione obliti,

Tef

dum erat proxime receptutus facram Synaxim,

n

hanc recepit, quin faltem Contritionis aCtum prz-

lt

miferit. Q, An jure ?ta arguatur.

[

denti

-Re('poxndeo negative: fi enim ru&icl;s . dum recor-

fael

lu

datus fuit lethalis peccati in Confeffione przevia

obliti, non poterat recedere a facra Menfa , quin

ml

circamítantibus przeberetur occa(io temere judi-

quid

candi contra ipfüm; in tali cafü, cum jam per

tegr

przeviam Confeífionem formaliter integram fuerit

Aliq

etiam a peccato lethali oblito indire&te sbfolutus,

quoi

nullam habuit obligationem prazemitteudi Contritio-

um

nis actum, ut licite ad facram Menfam accederet.

Tun|

Si vero rufticus idem obliti peccati memor recede-

Quy

re poterat a loco, in quo proxime recepturus erat

hii |

facram Synaxim absque füpraditta f'ui infamatione,

i

vel proximi admiratione, ut facile contingere po-

teít, cum plures foleant in praxi recedere, vel

)

le.retrahere ab altari, etiam dum a€tu admini-

ftratur venerabile Sacramentum, quia aliqua fe-

pufu;

i

quatur infamia, vel admiratio, tuünc recedere

debuit, ab altari, ut, przemiffa nova Confeffione

la

peccati obliti, ad facram Synaxim opportuna ac-

lerj 1

cederet difpofitione; & ita rufticus jure merito

Db

ro non przemitffo Contritionis actu arguendus fuit.

Fin

ta Girib. de Euchar. c. 4. n. 29. Suar. difp. 66.

W

feCt. 4. Bonac. difp. 4. g. 4. punét. z. n. 17. & 18.

Qu

'Tambür. ]. unic. c. r. S. 8.n. 6x.

72

ülte

Tüen

dent

EU

MEN-

MewsE AUavsri.

263

|

ls al |

MENSE AUGUSTI

QU qut

ijon &

o Clerico affignata füerunt in patrimo-

J Tr

CAS. 1. TIti

nium omnia paterna bona, annuatim

hr d

reddentia aliquid plus ultra taxam ducentarum li-

brarum, cum onere tamen alendi Patrem fenem,

quousque vivat. Q. An tale patrimonium poffit ut

Jren t

legitimum approbari.

És f

nre obl

Refpondeo negative. Ratio eft,|quia ut patrimonium

ynaxia

poffit tanquain legitimum approbari, debet confti-

um pre

tui faper bona ftabilia libera, & juxta Synodales

leges ducentarum librarum fra&tuum annuatim red-

dentia.

Hoc autem de bonis Titio Clerico a Patre

m r

fenein Patrimoniumaffignatis nequaquam verifica-

tur: quamvis enim, ut inquit Cafus, praedi&ta bo-

g pv

na aliquid plus ultra taxam reddant; cum vero ali-

và, (

yete J

quid plus non denotet fummam füfficientem ad in-

tegram Patris fuftentationem, fed przecife partem

jsr

aliquam diminutam fuüftentationis, clare apparet,

am ii

gpfolins

quod, deduéta integra Patris fuftentatione , inte-

Jonitit

grum non remaneatpro filio patrimonium ducenta-

rum librarum ; ficque conftat ; patrimonium przedi-

cedart

fetett

&um nequaquam poffe tanquam legitiinum appro-

st

bari. Ita ex Notif. 6. vol. 2. SS. D. N. Bened. XIV.

edita 1. Febr. an. 1734.

müone,

pgete

Qere, "

|^!

CAS.TI. Berta ex Pauli mandato rapta a Sejo, Sejum

d i

potius quam Paulum in Conjugem ducere parata eft.

y tbl

Q. Àn Sejum ducere poffit.

;l

p*

teïcïi

d

Refpondeo affirmative. Cam enim rapiens nomine al-

"

terius dicatur quidem auxilium, & favorem raptui

d5

warzMiä;"

prabere, non vero committere raptum ; fequitur,

Sejum, qui non pro fe rapuit Bertam, fed pracife

nnj[ïi

pro Paulo, & ut ipfiusmet Pauli mandatum exe-

I

ü

queretur,non polfe dici,nec vere efferaptorem.Cum

autem ex alia parte impedimentum raptus diri-

mens Matrimonium non oriatur, ut conftat ex Tri-

dentino feff. 24. c. 6. nifi inter raptam, quamdiu

eft in manu Raptoris, & ipfum verum Raptorem;qui

in

[l

l

»

268 Casus CowscikwNTUE.

jn cafu noftro eft folus. Paulus raptum- mandans,

!

non vero Sejus mandati executor, clare infertur,

interSejum & Bertam nullum taptus impeditnen-

tum adelfe, ratione cujus nequeat inter eósdem, fi

[

mutuo confentiant, Matrimonium valide celebrari,

1ta Girib. de imped. raptus n. 61. Averf. q. 12. fe&,

| yhni

3. aliique cominuniter.

| f

2bai

CAS.TII. Petrusnonnulla gravia peccata confeffus

ett ex dolore quidem offeníz: Deo illatae, fed fine

audxþns

propofito formali, & expreífo ea vitandi in futu.

Yeond

rum; imoaCtu judicans, fe quamprimum in ea-

lii

dem crimina relapfurum. Q. Anpradicta Confeffio

lr «

abfíolute invalida dicenda fit.

Qu q

Refpondeo negative. Ratio defümitur ex Tridentino

p

feff. 4. cap. 4. decernente, quod ad Sacramenti Poe-

Ym

nitentiz valorem nilaliud requiratur, quam dolor

TC

|

IIf

ex motivo fuüpernaturali conceptus , qui volunta-

tem peccandiexcludat. Cum autem tam bene ex-

pia i

cludat voluntatem peccandi propofitum formale, &

gtvf

Va y

explicitum, quam propofitum virtuale, & implici-

tum , inclufum in dolore univerfali, qualis eít do-

T

lor de offenfía bonitate divina, dicendum eft, de-

p

fe&um formalis propofiti invalidam non reddere

l.

Confeffionem. : Neque illa non peccandi voluntas

hii

inSacramento Poenitentize requifita vitiatut per ju-

n

dicium, quo quis judicat fe brevi in eadem crimi-

f

na relapfürum ; nam cum propofitum fit aCtus vo-

mk. W

ly

luntatis, & judicium fit aCtus intelle&tus , nullam

j

dicunt ad invicem ex natura füa oppolitionem, cum

videamus , quod etiam in hominibus fanGtis ftet.

C51

Tüety

cum bono propofito ju£us timor, ne ex vertibilitate

woluntatis humaunze de bonis iu malos mutentur.

PU

Dixi ex natura fua, quia fi de hominibus fragilio-

fe[fion

ribus fermo fit, timor de fnturo relapfu przeftare

poteft, ut in propofitoita nutent, ut ex hujus defe-

REEPWFX(

&u ipfa Confeffio omnino invalida dicenda fit.

Ita

üit ln

Zucher. de peeuit, ad cal. r. & Jun. num. 12

Tátfjy

29. & alii-

, Cülal

fllfpabl]

| r a

MEN-

|"lrg

I

MNsE SEPTEMRBR1S.

269

mstius

infetiy

MENSE SEPTEMBRIS.

petim».

(sdatm !

CAS. I. Uilia vidua, cum ex occulta fornicatione

aob

reddita fuit praegnans, verita, ne ejus tur-

VA

pitudo, turgefcente ventre, aliorum oculis pate-

fiat, ita domi fe continet, ut etiam diebus feftis

ab.audienda Miffa abítineat.

Q. An Sacrum non

qonié

» flb

audiens poffit a gravi culpa excufari,

j jn f

Relpondeo affirmative, dummodo non poffit fine fuze

n ina

turpitudinis nota fümmo marie, aut inaliquo Ora-

"onfel

torio remoto Miífam de facili audire.

atio eft,

quia quotiescumque non. poteft quis absque pro-

dentor

riz famz lafione przeceptum aliquod fervare, ad

idem íervandum non tenetur, przfertim fi tale

entbt

qm dut

receptum fit Ecclefiafticum , quale eft illud de

j volit

iffa audienda in die fefto; cum Ecclefia, utpote

pia Mater, fubditos fibi fideles non intendat cum

l

otmihd

gravi eorum incotamodo obligare.

Cum itaque

Julia vidua . grave fübiret incommodum, fi coge-

r nj

retur, occafione audiendze Mi(Ize in die fefto, pro-

fs elit

g[i, [2

priam turpitudinem ex turgefcente ventre aliorum

etiert

oculis patefacere, dicendum eft, nonteneri in Ca-

fu Miffam audire; ideoque Sacrum non audiens,

voluntas

etiam in die fefto, ab omni, ficgue multo magis a

r

m du

gravi culpa excufari. Ita Pafgualig. de Sacrif. tom.

2. q. 1336. n. 4. March. de ord.tr. 5. p. 3. cap. 17.

«

$n

n. 19. Laym. 1. 4. tr. 7. c. 4. h. 16.

«, QU

p

CAS. TI. Francifcus interrogatus a Confeffario dehu-

T

mero peccatorum mortalium , refpondet, fe nun-

fti 1

rif

quam fuiffe folitum illum exprimere. Q. An Con-

m

fnfí

l!

feffiones praeteritas repetere teneatur.

)u

n

Refpondleo cum diftin&tione. Vel Franciícus folitus

fuit non exprimere numerum peccatorum ex igno-

i h

rantia prorífus inculpabili, aut faltem non graviter

»

culpabili, vel ex malitia, feu ignorantia graviter

culpabili. .Si dicatur pri

mum, Francifcus non vi-

detur abfolute obligandus ad repetendas con

feffio-

taue

jf

nes praeteritas, cum filentium inculpabile, vell

im

2?5 Casus ComsciENTLE

Frn

tum leviter culpabile circa numerum peccatorum

lethalium, fi ipfa peccata expofita fint in genere,

Tuir

D

velípecie una cum dolore univerfali, & fincero

propofito non peccandi de czetero, ipfiusmet Con-

p

feffionis valorem non vitiet, ut in Confeffione

moribundi, aliisque Cafibus manifeftum eft.. Dixi,

non videtur abfolute obligandus ad repetendas Con-

feffiones praeteritas ; nam faltem in confufo nunc,

N

dum eft admoritus, tenetur exprimere. multitudi-

ün

nem numericam peccatorum, quam reticuit, ut fic,

ileu

quantum poteft, peccata füe, prout ea-habet in

con(cientia, in Confeffione prefenti exponat. Si

tiun)

poítea dicatur fecundum, jam ex fe patet, Confef-

liot a

fiones praeteritas nullas effe, imo fuilfe facrilegas,

At

UY

& proinde a F'ranciíco, fi modo velit valide confi-

j

teri, integre, quantum fieri poteft, repetendas

d

fore.

1ta Cleric. de Peenit, decif, 2r. n. 4. & 5.

df

Zuccher. caf. . Febr. num. I9. Girib. c

: 1II. num,.

(üm .

4. & feq.

quam

CAS, IlI. Joannes raptus'amore Francifco, eidem

Yl

li

quadam die ante Imaginem Divi Antonii dixit :

AU

Ego, tefte hac facra Imagine, duco te in Uxorem;

tetii

illa viciffim refpondente: & ego duco te in Mari-

tum; inde poft menfem idem Joannes infirmatur,

Théng

bene

& moritur.

Q. An Francifca mortuo Joaune, pof-

-—

il j

fit cum Cajo Joannis Fratre Matrimonium con-

feny

[

trahere.

Wüye

Refpondeo negative. Licet enim certum fit,promiffio-

n

nem inter Joannem & Francifcam non habere valo-

Tig j

rem velMatrimonii,cum defuerit pracfentiaParochi,

& teftium, ex Tridentini lege neceffario requifita)

dj

)

vel fponfaliorum, cum hzec contrahantur per ver-

ba de futuro, non de przfenti; adhuc tamen,

(4$,]

cum conjugium, in Cafu attentatum, invalidum fit

"Xler

defe&tu folemnitatis a Conciliorequifitae, non vero

E

dürd

M;m

defe&u confenfüs, dicendum eft, oriri ex , ipfo

impedimentum publicze honeftatis, cum hoc etiam

Re Pm

a Matrimonio invalido, dummodo tale non fit de-

Conl

fectu confenfüs, ex. fatis communi Doéctorum

! Yüln

menteoriatur. Pofito autem przedicto publicze ho-

| hn

neftatis impedimento, clarum eft, mortuo Joanne,

lg,

Fran«

MegNsE Ocronnmis. 271

aov

Francifcum nequaquam poffe cum Cajo Joannis

g,

fratre Matrimonium contrahere,

Ita Girib, tr. 1.

tf

€. 13. n. 33. Bonac. q. 3. punct. xr. n. 18.

Dian.

vet t

part. 9. tr. 6. refol. 53.

Vreffur

L. D

JIIENSE OCTOBRIS.

as C

lo türt,

CAS. I. [DOenitens, cui fuit impofita a Confeffa-

m

rio eleemofyna pauperi elargienda, pe-

m

,cuniam pro eleemofyna deftinatam infuümpfit in

hibe:

alenda Matre paupere, etíi eidem Matri ex alio

nat, |

titulo alimenta praftare deberet,

Q. An obliga-

[

Con

tioni a Confeffario impofitae fatisfecerit.

g

de u

Refpondeo negative. Ratio eft, quia cum Filius jure

naturalis pietatis tenetur Matri alimenta praebere,

gpe!end;f

dum Matri fit elargitio pecuniz pro eleemofyna

E

deftinatz, nequit amplius proprie. dici eleemofyna,

j

cum dici potius debeat folutio debiti legalis, ad

quam folutionem poteft per Judicem Filius com-

» t

pelli cafu, quo hic fit fatis dives, ut folvere poffit.

pir X

Cum itaque mens Confefíarii, imponentis pceni-

[/yore

in Me

tenti, ut eleemofynam pauperi largiatur, non fit

mensimponendi alicujus legalis debiti folutionem,

um

bene vero opus fatisfa&orium, ad qüod alio ti-

, p

tulo ipfe poenitens non teneatur, dicendum eft,

jum n*

peenitentem in noftro Cafu, qui in alenda Matre

paupere pecuniam infümpfit, quam tenebatnr in

gl

eleemofynam elargiri, obligationi tibi a Confeffa-

u W

rio impofitze nequaquam íatisfeciffe.

Tta Cleric.

aPatt

de pcenit. decif. 34. num. rr. Surd. de aliment, tit,

u

7- Q. 37. Dian. part. 6.tr. 4. refol. 54.

p

-CAS. II. Fi&us mendicus fecus viam fedens omni

j

P

)

externo conatu per Chrifti vulnera tranfeuntes

gv

adjurat, ut ipfi eleemolynam przbeant. |Q. An

ufu di&tze adjnrationis graviter peccet.

1294

Refpondeo negative. Quamvis enim fi&us mendicus

o

m u

contra religionem peccet, eleemofynam per Chrifti

vulnera in fal(a mendicitate implorans ; adhuc ta-

?M

men, cum füpponatur in ipfo fi&o mendico ani-

o

mus, & voluntas obtinendi quod petit, non ita

[/

vane,

fgn

TT

^

-t

Casus CoNsSCIENTIXE

vane & irriforie Chrifti vulnera conteftatur, ut

J

graviter lzed:tur divinus honor, & proinde neque

ut idem fiétus mendicus gravis culpee reus in ufu

UT

dictz &djurationis dicendus fit. Dixiinufu dictze

; nam fifictio mendiciin grave proximi

af

adjurationis

Y

damnum cederet, ut eveniret, fi ille copiofam

eleemofynam a tranfeuntibus confequeretur, tunc

j

certe gra

viter peccaret, non quidem contra reli-

Nef

gionem , fed contra juftitiam, unde & obligatio-

ytj

pem haberet reftituendi pecuniam, quam fub elee-

"

mo(íynz titulo recepiffet.

Íta Palao difp. 4. pun&t.

m

1. num. 5. Cleric. in erotem. c. 42.

q. 5. & 6.

M

"'Tambur. l. 5. in Decal. c. g. S. x. n. 4

T

'CAS. IIL Cum Parochus loci aquis Rheni circum-

fitnl

dati frequenter laboret capite , relicto in Parcecia

IT

Dom)

idoneo Sacerdote, qui ejus vices fupplere valeat,

folet Menfibus Julio, & Augufto in alio non valde

Tl

diftante falubriori loco morari. Q. An in confci-

*

Yi

entia fit tutus.

J

[

Refpondeo negati

ve. Tum quia Parochus, ex quo

s in

temperiem frequenter laboret capi-

t

propter aeri

tülls

te, noninde

habet caufam fufficientem, quze ipfum a

[

refidentia excu(at , ut conftat ex Sacrze Congreg.

1 t

Decretis five anno 1573. five die 7. Julii an. 1604.

-

hac dere emanatis. lum quia licet aeris intem-

Trryi

h

hi

erles a tefidentia excufaret , non potuiffet adhuc

V

p

arochus nofter, etiam reli&to in Parcecia idoneo

h

t

Sacerdote, ad eadem absque expreffa Ordinarii li-

D

fes abeffe, ut pariter juxta

centia per duos. men

Sacra Congreg.

hij

formam Concil. Trid. felf. 23. c. 1.

revit.

Cum itaque

üür

fub die 7. O&ob. anni 1604. dec

H

4f, ]

in noftro Cafu nulla fiat menti

o dictz facultatis

ab Ordinario expreífe obtent

2, dicendum eft, Pa-

julio, & Augutto in

NI

rochum, qui folet men(ibus

Werf

alioa Parocia non valde diftsnte falubriori loco

iil

morari, in conícientia tutum non effe, ut ex eru-

Dien

dita SS. D. Noftri Bened, XIV. Inftru&ione fu

m

die 6. Martii 'anng 1733. diffufe videre eft.

Pir

MEN-

lj

^

-t

13

MegwusE N OVEMBRIS.

hii

MENSE NOFEMBRIS.

lenet

n ul

CAS. I. CI

Jm parvam dumtaxat plateam diftet a

j äi&æ

Parochiali Ecclefia Domus cnujusdam

YOX

Rufici, putat hic fatisfacere praecepto diei feffi,

(

Miffam audiens e feneftra Domus fuze, unde Cele-

etu:,m

brantem commode intuetur. Q. An verumputet..

tf

- Refpondeo negative. Ratio eft, quia fi feneftra domus

obl

per plateam, licetparvam, fejun&ta eft ab Eccle-

fübds

fia, audiens Miffam e tali feneftra, nifi ad fit tanta

l. pl!ü.',

populi multitudo, ut ab Ecclefia ad Ruftici domum

; &i

ertingat, neque phyfice, neque moraliter dici po-

teft Sacrificio affiffens, & przefens, ficuti ad fatis-

j t

faciendum pracepto diei fefi neceífarium eft.

|Direi

Cum enim. praefentia fundetur non in majori, vel

minori diftantia, fed in communicatione locorum,

fe vt

avl

fi loca ex eorum difpofitione ita feparantur, ut in-

n

vicem non communicent,

excluditur non folum

phyfica, fed etiam moralis prafentia, quamvis per

accidens per fenfus percipiatur, quid fiat, ut cóon-

7 eX'ffï

tingit inhis, qui in duobus ejusdem domus cubi-

oret

culis folo pariete medio feparatis reperiuntur, qui

quamvis fe ipfos loquentes ad invicem audiant,

xæipïifw"*

Q

non tanien fibi ipfis prefentes vel phyfice, vel

T0b

mozaliter funt.

Quamvis itaque Rufticus e fene-

ftra fuze domus commode Celebrantem valeat in-

j

t

u

tueri, adhuc, cum nequeat dici, quod fit intra

Ecclefiam, vel fit

ars multitudinis Sacrificio in

i

ina;iï5

fcclefia perat&to affi

d

entis, dum putat fe e taliloco

jer ]*

fatisfacere diei fefti przecepto, falfum putare dicen-

otgf

dum eft. Ita Pa

fqual, tom, 2. q- 1304- n. 5- Rofign.

m

ar, XI. & alii,

r,* »

j

iJ

.CAS. II. Rofa juvenis Bononienfis cum a nonnullis

R

menfibus ad Mutinenfis Dicecefis locum non valde

I)

diftantem tranfierit ; receptis ab Ordinario Bono-

u di

nienfi liberi fui ftatus atteftationibus matrimoni-

um ibi contraxit.

Quod intelligens Bononienfis

&iur ^

]

Parochus, füb quo Rofa habet domicilium pater-

num ,

Lambertini Cafus Con/c.

um

274 Casus CowscrENTUE

num, judicat,

Matrimonium a Rofa contra&tum

yelin

Anre&tum fit Parochi Bononienfis

gore|

nullum effe. Q.

Pent

judicium.

is, quia ad

1iloali

Refpondeo ne

gative. Ratio eft inprim

Joniis

Matrimonii valorem non requirit

ur, quod conitra-

hatur coram Parocho fponfze , cum poflit zqua-

d Ml

wüino

liter contrahi coram Parocho viri, & proinde li-

cet Rofa habeat domicilium paternum füb Parocho

-

Matim

(t valide in Mutinenfis Dice-

yin

Bononienfi, adhuc pote

cefis'loco Matrimonium contrahere, fi ibi fpon

fi

huj

u

füi domicilimm reperitür. Secundo, quia cum di-

catur, quod Rofa a nonnullis menfibus ad Muti-

nenfis Dicecefis locum tranfierit, jam animum ha-

!

bere potuit ibi figen

di domicilium , vel quafi domi-

cilium acquirendi ,

in qua hypothefi poteft etiam

(l

valide Matrimonium con

trahere coram Parocho

ipfa moratur. Qua

ilo, füb cujus Parcecia Rofa

Teydl

de re Parochus Bononienfis ,

licet habeat in pro-

lucny

icilium paternum Rofe, a

dhuc

pria Patcecia dom

pree

non recte judicat, Matri

monium ab eadem Roíain

m

Mntinenfi loco contra

&umnullum effe.

]ta ex de-

L. 1. decret.

polti

clarat; Sacrze Congr. íub. an. 1573-

Bened. XIV.

1 Pefon

pag. 125. ntex inftruct. 15. volum. 2.

qyeat !

clare apparet.

——

Vi y

: CAS. III. Poftquam Luciu

s Matrimonium cum Livia

Mi

ipfum a prima juven-

EW

"contraxit, certior factus eft,

tuüte in Liviz Baptis

tmo Patri

nimunus exercuilfe.

Y

dum, ut Matrimonium pra-

Mlü

Q. Quo fit recurren

diCtum (anetur.

Trorj

Refpondeo cum diftinGione,

Si impedimentum co-

bil!'d

uo certior factus eft Lu-

latjo |

gnationis fpiritualis , de q

lug [e

,ctiüs, caeterorum- quoque ng

titie perventum eft,

fta ut occnltum dici non poff

it, ad Datafiam faci-

ad €0r

uf

endnus eft recurfus, nt Matrimonium invalide con-

tra&um fanetur, cum facraPoenitentiaria nullam cit-

ts

tem.

Í

Dütiy

ca impedimenta püblica habeat faculta

m

autem dictze cognationis impedimentum p

ublicum,

ndo hu-

& hh

aliisque notum non fit, tunc pro revalida

W ex

:asmodi Matrimonio ad facrze Poenitentiarize tribu-

nal recurrere fatis eft. Cum enim loquendo de im-

Qe,

pedi-

-

MewsE DrecrEwnnis.

275

oniris

pedimentis occultis, a quorum difpenfstione, vi-

ynoniet

gore Bullze Innocentii XII. abftinere debet major

Poenitentiarius , enumeretur illud cognationis fpi-

, quai

ritualis folummodo , quando fermo eft de Matri-

jyoniis contrahendis, non vero quando fermo fit

od tl

UE

de Matrimoniis contractis ; fequitur, quod fi im-

i

dv V

M

"

,

[2

dimentum in noftro Cafu occultum fit, poffit

)

i

b Pt

atrimonium .cum tali impedimento contractum

onfis D

per fimplicem fümtoi Pcenitentiarii di(penfationem

ib b

fanari, Íta ex inftru&. 2o. tom. 4. SS. Domini

4 cumt

Noftri Dened. X1V. feliciter regnantis.

Idd M

[

üm

MENSE DECEMBRIS.

quA ?

j

v EC

Ajus mutuo dans Petro fummam auri,

"' obligatfefe ad eam intratriennium non

',;'Zïll;y 6*

repetendam: Sed quia probabiliter putat, aliquod

etinp

lucrum ceífans, veldamnum emergens fibi tali tem-

A

pore eventurum, tria pro qaolibet centenario an-

j M

nuatim

poffit.

petit. Q, An fine labe ufuraf: hoc petere

ïmïüf

T.

Refpondeo affirmative. Quamvis enim mutuans ne-

opet,

queat aliquid recipere. vel pro fola carentia pecu-

nig, vel pro obligatione pecuniam non repetendi

em L*

intra triennium ; poteft tamen aliquid recipere pro

qm

damno probabiliter emerfuro, aut pro lucro intra

eyet

przdictum tempus probabiliter ceffaturo, quanti

fcilicet arbitrio prudentis poteft hoc perienlum acfti-

nf

mari; cum mutuans non teneatur cum fui proba-

bili detrimento beneficium ex füa pecunia mutua-

nenmm !

tario praebere. Cumigitur Cajus mutuans nullate-

(ui

du

nus fervetur indemnis nifi mutuatarius fe obliget

n

ad compenfandum integrum damnum, quod ex

4in p

mutuata pecunia eidem Cajo forte emergat, aut

Vikd

g

luctum. quod ceífet; fitria pro quolibst cente-

nummL

nario fpei lucri, velprobabilitati damni commen-

at

Jf

fürantur, poterit ea Cajus annuatim licite petere,

p

& hinc ab omni ufure labe excufari.

Ita P. Viva

|p

)5

W

id

E

i

in expof. prop.42. ab Alex. VII. profcripte , alii-

/t

t

d

que.

S 2

CAS.

n

"

s

276 Casus CowscrEexTUE

CAS. IL Antonius, dum male ageret cur Seja, in-

licity

vafüs fuit fri&to enfe a Titio Sejze Marito,

Qua

d t

de re, putans alia via non poffe vitam propriam

düsit

tueri, Titium przeveniendo occidit.

Q. An per

dnd

talem occifionem irregularitatem incurrerit.

dm

Refpondeo negative. Katioeft, quia licet Antonius

yie

deprehenfus fuerit in adulterio cum Seja T'itii uxo-

ï

N

re,. tamen fuit adhuc injufte a Titio invafus ad

efiti

mortem, cum hie non poífit vel uxori in adulte-

rio deprehenfze, vel AÁntonio cum eadem adulte-

potti

Ti

ranti mortem propria auctoritate inferre, ut con-

(f

ftat ex 19. ab Alex. VlI. profcripta propofitione;

hll

ficque cum idem Antonius, etfi propria culpa cau-

^ ] pitte

fam dederit homicidio, potuerit jure naturae & vi-

& 1

tam propriamtueri, potuit etiam licite, alio defi-

xl

ciente modo fefe defendendi, invaforem fuum prz-

veniendo occidere.

Cum autem ex Clement. $i

lp

fwriofus de homic. abfolute, & absque ulla di-

füinctione habeatur, quod irregularitatem nequa-

quam incurrat, qui-fuum invaforem cum mode-

À!

ramine inculpatz tutele fe fe defendendo occi-

dit, fequitur, Antonium, occidendoinvaforem Ti-

Ita

Jl

tium, irregularitatem nullatenus incurriffe.

ex Leff, l. 2. cap. 9. dub. 1. n. 237. Dian. part. 5.

tr. 5. refol. 47. Girib. in. 5. Decal. praecep. c. 1,

;CAS,I,'

n. 43.

"if

CAS. IIT. Vetüla minis, ac verberibus territa, ma-

m M

leficio in. catellum translato, deftruxit maleficium,

W

quod ad perdendum "Titii puerulum jam parave-

u li

À

rat. Q. An hoc contigerit absque novo peccato.

Refpondeo cum diftin&ione. Si fermo fit de Vetula

[

defiruente maleficium jam paratum in puerum

Refpom

medio maleficio translato in catellum, dicendum

n

eft, factum hoc non contigiffe absque novo pec-

]i

cato. Ratio eft, quia adhibere novum maleficium,

W

vel maleficium transferre de puero in catellum ,

3

cum fit magicze artis ufus, tacitam, vel expreffam

Déct

involvens dzemonis invocationem , eft res intrin-

fece mala, quse proinde, ad evitandumetiam quod-

i

[ P

cumque grave fibi imminens damnum, nunquam

icite

& D

N

É

MNsE JANUARIL

TT

In Sejaaä;

licite poteft executioni mandarl. Si vero fermo fit

lario, l

de Antonio, qui minis, ac verberibus vetulam in-

D DEOpr

duxit ad deftruendum maleficium, quod ad per-

Q hr

dendum ejus puerum jam paraverat, refponden-

tfetit,

dum e&, quod Antoníus, dummodo judicaverit

cet At

poífe vetulam deítruere malefcium paratum in

"

41l

uerum absque nova.dzemonis ope, novoque ma-

0 f

Mi

j

[2

ficio, eamdem ad hoc przeftandum licite cogere

yi ln ai::

potuit minis etiam , atque verberibus, fi aliud re-

dem al

medium non füppetebat; quia mens Antonii in

w Wt

Cafu fuiffet curare dumtaxat puerum, everten do

opofitir

diaboli opera, vetuleque maleficze execrando i m-

T

pietatem, quod quam maxime licitum dicendum

jtüre V

eft.

]ta ex Anacl. tr. 5. dift. 2. q. 5. D. 49.

[eJ

, ao

5o. Leff. 1.

MA

. €. 8. dub, . n. 48. Girib. loco. cit.

UA

fup. n. 49:

]enet?

Gosecoe992999999999992992 )

sqedé

iten

cun 9*

ANNO MDCCXLIV.

ydendo

valbto.

!

JDE WORO OGCANUAMREIL-

itille,

i. ff«

tius habens votum caftitatis, . confef-

CAS. I. TI

g 6

füs eft fe commififfe peccátum Forni-

cationis, non aperiendo ex oblivione circumftan-

tiam voti: inde putavit errorem corrigere in no-

tEfï'l'n; G'

va Confeífione, dicendo: Violavi votum caftitatis

m

am Pï»

inregravi, non explicando l'ornicationem. Quzr.

An hac fecunda Coufeffio errorem prime ínffi-

J

pEFü

cienter correxerit.

t

J

[ d

u

j

Refpondeo affirmative. Quamvis enim nonliceat cir-

cumftantiam peccati tanquam novum diftinctamque

n

» ul

peccatum in eadem Confeffione aperire, quia tunc

pro uno individuo peccato ad duplicem moralem

gt

Ji

p

fpeciem pertinente fübrogaretur duplex numero

i at

peccatum, quod non effet confiteri peccatum com-

e] [2n

miífam, fed alianon commifía ; adhuc tamen, quan-

1j

j

do in una Confeffione expofita e(t una malitia

d

gf

peccati , & ex oblivione omiffa eít alia malitia

h,

3

ejds-

! q

278

Casvs CouxsciENTUE

bium t

ejusdem, tunc fufficit, quod in fecunda Confeffione

quojii

hzc pofterior dumtaxst malitia exponatur, perin-

tite d

de ac fi effet peccatu:a phyfice a primo diftinctum.

Hinc eft, quod Titius, qui voto caftitatis obftrictus

; ia

confeffus eft fe commififle peccatum Fornicationis,

Ym

non aperiendo ex oblivione circumftantiam voti ,

m

&w

dicens in fecunda Confeffione , fe in re gravi vio-

laffe votum caftitatis, etiam non expreifa Forni-

Yi

catione, errorem primze füfficienter correxit, Tta

j

de Lug. difp. 16. de pcenit. num. 652. Disn. part.

lm;!

X. tr. 7. ref. 45. Viva prop. 5o. ab Innoc. XI.

od

damnat. num. I.

Ticel

(iie ef

. CAS,. II. Complacet fibi Francifcus de pollutione,

eugl

uam paffus eft in fomniis; fed quia nullam habet

exyte

delectationem fenfibilem, putat fe nullhtenus intali

fanii

complacentia peccare, Q. An verum putet, fe pu-

s

pee

tando ab omni peccato immunem.

dalor

l3.

Refpondeo negative, per fe loquendo, Ratio eft»

uia ficuti nemo potett fibi complacere de homici-

With

d

io in fomniis, velin ebrietate patrato, ita necde

folutione naturze, quam in fomniis paí[us eft, cum

4

tam in primo, quam in fecündo cafü complacentia

utpote de objecto turpi, & illicito, illicita omnino

51

fit.' Dixi; per fe loquendo; nam ficuti licita effe

poteft complacentia de homicidio in fomniis patra-

[

to, quando ea habetur ob motivum praeponderans,

V

ex.gr. ob ingentes res, bonum fpiritaale, vel quid

s

fimile, quod inde emergat; ita licita effe poteft

complacentia, absque ulla voluntaria fenfibili dele-

Rehgn

Catione, depollutione in fomniis fecuta, quando

li

talis complacentia fit ob motivum przeponderans ,

tio ej

puta, ut quis evadata tentationum vexatione im-

NUl

munis, vel valetudinem ad magis inferviendua

Qu

Deo recipiat. Ita P. Viva prop. 49. ut. füp. n. 18.

D

T

Lellt; . 4. .. 3. n. 105.

Anacl. tr. 9. dift. 4. hi 54

W

& 55.

ls,

CAS. TII. Dum TFundator cujusdam Capellaniz in

| - dien

fod

ejusdem fundatione dixerit: Eligatur Sacerdos,

qui quotidie celebrans oret pro anima mea; du-

Ilega

ium

MENSE FEBRUAR&.'

279

E

bium ortum eft, an Sacerdos teneatur Sacrificium

Confelhs

quotidie pro l'undatore applicare. Q. Quid pro folu-

füf, pdt

tione dubii refpondendum.

dtia.

irolfrior

Refpondendum affirmative. Quamvis enim hzec duo,

e

Ynitutt

Milfam pro Fundatore applicare, & o

pfo €o-

j

ntom d

dem feparabilia fint, & proinde [i exprimatur unum,

& non altetum, poffit obligatio in unum, & non

eguim

refh hn*

inaliud ferri; adhuc temen, cum tanta fit con-

.

"

n

t

yrexit h

unétio verborum illorum , quibus u

1us

Capel-

]

aniz Fundator, dicendo: Eligatur Sacerdos, qui

Disn. gt

nnoc, )

quotidie celebr

ans oretpro anima Aea, dicendum

Fundatorem Orationem , & impli-

videtur, ipfum

&S

cite etiam

(

a

crificii applicationem pro anima fua

Si enim noluiffet utrumque, debuiffet

jlnov

exegiffe.

ylem hi

expreltius

hoc indicare; quia fi ex aliqua ciccum-

henns n

ftantia clare conftet oppofitum, praefumendum fem-

inite

pereit, quod commt

Axili ts

r accidit, hoc eft, a Fun-

ute hp

lta Tamb.

datore applicationem Miffze pofci.

1. 3. c. 1. $. 3. n. 28. de Lug. difp. 21. fe&t. 1. n. 23.

IT

Barbof. t. 2.

de

ac

poteft. Epifc. alleg. 24. n. 35

deho

, il

MENSEFEBRUARI.

jl

pplacenta

a ontir

CAS, 1. ( "Apellants ruralis, qui ex Confeffionibus

ficla &

hd jam pluries auditis fcit Rufticum quem-

Jf

dam in occafione proxima voluntaria verfari, a

W

: eodem Peenitente iterum quodam die fefto voca-

Pondnln

"!

tus, Ífe ab ejus Confeífione audienda

Q

; excufat.

&t P

Q. Am hoc licite facere poffit.

Refpondeo affirmative, dummodo non adfit pericu-

moud

fb

a-

j]

lum, quod alii malum de ruftico fufpicentur.

W«

tio eft, quia cum fe excentare in cafu ab audienda

"J

Rulftici Confeffione non fit per fe loqiendo aliquid

j

de auditis Confeffionibus revelare, nec fitexercere

À

"

aliquem a&*

"€irca ipfam Pcenitentis períonam ,

qui ràtiona.*

ier effe poffit ipfi Pcenitenti ingra-

h)rn.

tus, dicendum , licite (e poffe Capellanum ab au-

dienda Rutftici Confeffione excufare. 1mo quemad-

T

lr

modum non folum licite; fed etizm laudabiliter

ccandi

SZU )

negatur Poenitenti abfolutio, ut.a fua pe

con-

i

4

f

280 CasUs CowscrEeNTUE

confuetudine reüþifcat » ita ob eum

dem finem po-

qodtJ

í

terit laudabiliter negari Confeffi

o, cum eodem

exu

modo in utroque caíu res utilis Peenitenti agatur.

Dixi, dummodo non adíit periculum,

quod alii

ho

m3lum de Ruttico fufpicentur;

quia tunc ex Con

quih

feflarii fa&to aliqua ífa

füti

ltem indirecta figilli fractio

d 3

fequeretur,

qua omnino illicita eft.

Ita cum

"Tamb. 1. 5. de peenit. cap.6. $. 3. n. r5. plerique alii.

n n

"

Y

Ü

E

CAS. TI. Dubitans Parochus, an pner in mortis ar-

[

ticulo conftitutus »d rationis

D

noluit illum facro Ole

ufüm pervenerit,

o inungere, dicens, in tali

PT

dubio puerum non ef

le inungendum. Q. An be-

i

ne fenferit, & bene fe geíle

rit.

Áipoi

Refpondeo negative. Ratio eft, quia Parochusvi fui

Bs

muneris toties tenetur Sacramenta five neceffaria,

T

tb 1

five ad falutem utilia ovibus fuis prabere, quoties &

( d

Sacramenta poflunt fine irreverentia conferri, &

oves poflunt illis indigere; pofitis enim duabus

totmpi)

tl

his circumftantiis, oves jus habent ad Sacramenta

Dd

vel abíolute recipienda, fifint abfolute capaces ,

vel fi füb dubio capaces, ad ea recipienda fub

a

aliqu

conditione: Sed puero noftro ex una parte poteft

acramentum Extrema Un

fl )

lonis fine irreveren-

tia conferri, ciim ejusdem fi

ub conditione recipien-

:

difit capax; & ex altera parte pote& idem puer

fub dubio ufus rationis Extrema Un&ione indi-

|

gere, tum ad abítergendas peccatorum reliquias ,

C

tum ad fuperandas Diaboli tentationes, fi & pec-

catorum, & tentationum capax fit: ergo nec bene

| lt

bitans,

fenfit, nec bene fe geílit Parochus nofter,

qui du-

[

puerum in mortis articulo conftitutum ad

If

^q

rationis ufum effe perventum, & i'lum noluit fa-

cro Oleo inungere, & dixit, non efle in tali du-

C'.Og; !

Yoppt

bio inungendum. [Ita Pasqualig. in theor.

& prax.

uN a

q. 375. Paulus tr. 26. pun&t. 9. n.

ü

Vso

n. 27. Dian. part. tr. 3. refol. 196

"

4. b'vogalf. tr. 78.

Yeter

CAS. III. Parochus habens e

]ree

leemofynas pauperibus

ais

fuze Parceciz diftribuendas,

eas diftribuit iftis, qui

lem,

folent ipfi confiteri,

licet fciat alios eífe in

a*

roecia

| deh

j

]

MeNse& Manrrr.

281

finemy

fcecia pauperiores.

Q. An poffit ab omni culpa

üm eota

excufari,

A apit

- qud d

Refpondeo negative.: Tum quia przefumendum eft,

ücex o

quod Teftatores, vel alii, qui Parocho relique-

runt eleemofynas Paroecize pauperibus diftribuen-

iil i

Ia

das, ipfas reliquerint, ut ibi juxta prudens Pa-

rochi judicium ordinarie loquendo di(tribuantur,

leriqoeu

ubi major paupertatis neceffitss dignofcatur. 'Tum

trortist

uiadum Parochus eleemofynas fibi ob przedictum

ervetiei

$

nem relictas illis dumtaxat diftribuit, qui folent

ns, int

ipfi confiteri, videtur aliquo modo violare jus

aliorum magis indigentium, qui ipfi &eque cogniti

Q An b

fupponuntur. '"Tum denique quia Parochus elee-

moíynas diftribuendo, ut in cafü, prabet paupe*

hus

ribus id fcientibus occafionem accedendi ad ipíum

] necetf;n'g.

titulo quidem Confefüionis , fed ob finem obtinen-

J quwä?

di eleemofynss / & proinde exponit animas fibi

contett &

commiffas periculo fimulandi fanCtitatem, & fa-

yim iab

ciendi Confeífiones invalidas, ut in fimilibus cafi-

rcrarti

bus non infrequenter contingit.

Parochus igitur

te C

fe.gerens ut in expofito caíu , prafcindendo ab

piendt i

j

)

aliquo rationabili peculiari motivo, nuBatenus pa-

itie potts

teft ab omni culpa excufari, Ita communiter.

irevereh

reci t

MENSE MARTII

um p£

ïwne d

relgib

Uvenis corruptz vitze dixit pluries So-

CAS. I ]

ciis füis , tempore Bacchanaliorum vo-

,l

Q. An fit denun-

u u

luptates venereas licitas elfe.

d f

i

ciandus.

4

Í

Refpon«eo affirmative.

Ratio eft, quia fextum De-

f

i

us

calogi praeceptum, per quod prohibentur venereze

[]

j

voluptates, cum fit negativum, eas femper pro-

"1

hibet absque ulla temporis exceptione. Hinc cnm

dicere, quod tempore Bacchanaliorum licitum fit

rgl[. o

venereis voluptatibus frui, fit przedicto Decalogi

preecepto directe opponi, fequitur, juvenem noftri

"

cafus, utpotefalfa, & hzeretica dogziata proferen-

u[]pff

M

tem, nifi ex jocoea protuliffe a Sociis dignofcatur,

[

lg

effe haereticae pravitatis Inquifitoribus denuncian-

ag"d

um,

Casus CouscrENTUE

282

düm, ut ex Edi&o ipfiusmet fanctze Inquifitionis

al

compertum eft.

forc i

CAS. II. Conteffarius , auäita?et.riConfemone fatis

q;f, n

Ya

prolixa, coram aliis dixit, Petrum nondum abfol-

vi, quia Confeffionem ftiam non adhuc finivit. Q,

Mu

[

| Ritimo

An dicta locutio figilli fra&ionem importet.

| tina

Yi

Refpondäo affirmative. Cum enim, communiter lo-

n

quendo, prolixa Confeflüio, pra&fertim in viris ex-

DT

tra cafum Confeffionis generalis, vel denotet mul-

ta peccata, vel certe gravem aliquem ipfius Poeni-

tentis defectum fignificet ; dicendum eft, quod

Confeffarius , qui coram aliis dixit, .Confeffionem

A

Petri faiffe prolixam, ipfumque Petrum non obti-

nuiffe abfolutionem, quia Confeffionem nondum

finivit, indire&e falrem, & vijtualiter dixit, Pe-

üby

1orj

trum vel multa patraffe peccata, vel gravem ali-

[Ju]

quem defe&um habere; & proinde, cum nulla fiat

mentio in cafu, quod Petri Coufeffio fit Confeffio

| Mfoor

generalis , de qua nemini ignotum eft efie proli-

tinm

Xam, fractionis figilli reus idem Confeflarius cen-

Qu

fendus eft. [ta Granado deSacr. contr. 7. c. r1. num,

-tüljar

2. 'Tamb. l; 5. de poenit. cap. 3. n. 15. & alii.

Qu

—

Tetir,

CAS. III. Cajus famulus Domino fuo graviter vegro-

M

D

tanti, & ferio min

anti privationem cujusdam le-

á

W

gati, in ejus favorem jam fa&i, fi ei non miniftra-

i

ret vinum , hoc ipfi miniftravit, ex quo, morbo

m

ingravefcente , mortuus eft

Q. An fit irregu-

Qu

latis.

li.

Refpondeolcum diftin&ioue. Si Cajus mortem Domini

[

fuinequaquam przevidit ex propinato vino fecutu-

ipf,

ram, dicendum eff, mortem praedi&tam per accidens

m

refpe&tu ipfius Cajielfe fecutam, & 'proinde ficuti

Yil

reus homicidii ex grayi theologica culpa dici non

lg

)

poteft ipfemet Cajus, ita neque ex fecuta morte

L:

irregularis dicendus eft, cum irregalaritas ex de-

Eu

licto, utpote grave malum, nonnifi

QX

A

gravi cul-

] tis v

pa incurratur. Si vero Cajus vel habuiffet prze-

ceptum a Medicis de vino'non miniftrando , vel

| 46

ail-

rj

— MiNsE APnrLis.

283

niltur

aliunde fciviffet, vinum in cafu zegroto Domina

fore mortiferum ; tunc dico, eumdem. Cajum ,

vfione l

ui, ne legato fibi a Domino facto privaretur,

vinum Domino porrexit ,

cum in caufa fuerit,

Ddom obf

vt ingravefceret morbus , indeque fequeretur Do-

ii (

minimors, tangnam ipfius morüs fecutz volun-

Vortet.

tarium auctorem irregularitatis impedimentuu ca-

nonicum incurriílle.

Ita ex Diau. part. 4. tr. 2«

monten!

refol. 2r. Leand. difp. 16. quaeft. 5. Girib. de cenfur.

i virisé

c. 6. n. 99. &. feq.

itofet m

fer

i

T

AMENSE APRILIS.

oti

CAS.I. [Oannes eximie peritus in cognofcendo

7 f0n0

gemmarum valore, emit gemmam pre-

? noni

tio peralios minus peritos taxato, fed longe mi-

G«(vf

(l

nori vero gemm:e valore. Q. An talis emptio fit ab

P

Vil

m

omni culpa, & obligatione immunis.

Refpondeo uffirmative.

xatio eft, quia res, quze pre-

tium a Principe taxatum non habet, tanti valet,

quauti communiter eftimatur, licet emptor ex pe-

T

(2

culiari füa cognitione fciat, rem pluris valere,

Lal

quam a viris in tali arte peritis communiter zefti-

metur.

linc quemadmodum, qui ex fpeciali &

1let 45

ff

nitione agnofcit in faíce herba-

extraordinaria cog

3

xUSdQK j

rum, qu: ad cibum hominum, : vel pabulum ani-

h

on s

/

malium venduntur, herbam adeffe pretiofam, ma-

0»

gneeque virtutis, poteft herbas illas emere pretio

E

h)

currenti, & communi, quia vili pretio commupi-

ter cftimantur; ita eum in noftro caífu Joaones

emerit gemmam pretio per peritos taxata, licet

(d

ipfe, utpote in cognoícendo gemmarum valore

n

eximie peritus, judicet eamde: gemraam pluris

(2 u

Áretd

valere ; erit ab omni culpa, & obligatione immu-

nis; falva enim eft tota ratio commutativa juftitize,

l

n

qua in emptionis contractu intercedere debet, fi res

du

ematur tanti, quanti a viris in tali negotio peri-

tis communiter zílimatur. Ita Rofig. cont. 2. difp.

4- S. 3. Tambur. l. g. Decal. tr. 3. c.

Ti

VAE nï. n. 38.

f

Girib. de cont, cap. 2. n. 105. feq.

l.

CAS.

x

[

284 Casus ComscrENTLE

die u

CAS. II. Audiens Parochus a Titio, hominem pro-

tll

xime moricurum velle confiteri, ad illumingreífus,

abfente Titio nollum poteft extorquere doloris

g

l

tümde

fignum, neque ullum ab adftantibus confequi tefti-

Tüm w

inonium de petitione abfolutionis. Q. Án hoc non

Ytad

obítante debeat moribundum abfolvere.

o

Refpondeo affirmative. Ratio defumi poteft ex Rituali

Pisq

q il

Romano , quod nullatenus ditinguens teftimonium

datvm in praefentia, ac in abfentía moribundi, ab-

folute difponit, quod fi moribundus confitendi de-

fiderium five per fe, five per alios oftenderit, ab-

folvendus eft. Hac de re licet Clemens VIIT. De-

51

creto püblico reprobaverit Confeffionem faCtam per

nuncium , tamen declaravit cafum de moribundo,

ii

qui, abfente Sacerdote, Confeflionem petiit, &

veie

oftea feufibus deftitutus accedenti ad ipfum Con-

p

feffario nullum amplius doloris fignum dare potett,

non comprehendi in fupradiéto Decreto, ut Cardi-

EU

nalis Bellarminus, Archiepifcopus Arrnacanus fé

t

ab eodem Pontifice audiville anno r19o$. teftati

DO

LT

funt. Debetigitur Paiochus nofter, qui a Titio

audivit, moribundum velle confiteri, eumdem mori-

dereg

bundum fub conditione abfolvere, etiarafi nullum ab

Jton;

adftantibushabere ulterius poffitteftimonium de pe-

ETU

titioneabfolutionis. 1ta Madern. quaeft. 4. art. xo.

Qd

Marchan. de pefte part. 3. €. 13. num. 8. Doff. part.

i

1. Mor. tit. 1. $. 25. n. 363. &

W,

€. 9. h. 29. & feq.

feq. Girib. dei poenit.

a

S

lt

CAS. IIL. Lucius, ex quo Miffam audierit, quz-folet

no6&te Natali Domini celebrari, putat, fe non tene-

dij

ri Natalitio die aliam Miffam audire.

Q. An ve-

fbon

rum putet.

051

Refpondeo affirmative. Licet enim ad magis foven-

W

dam Fidelium devotionem in die, quo memoria

hi

recolitur fingularis Myfterii nati Dei, introducta

p

fit confuetudo audiendi tres Miffas; nullumtamen

idq

zeceptum ex praedicta confuetudine firmatum eit.

öl'

n

de ficuti non tenentur Sacerdotes, tres"IVlifi."as.ra!i

1e

*

Mbuent Marr

285

die celebrare, ita, naturam fequendo celebra'ticnïs,

Atem p

taliter libera cenfenda erit trium WMiffarum auditio ;

ingrei,

& sd

fe dolort

& qui noCte natalitinm diem praecedente,

hi tl

eumdem diem fpe&tante, Milfam unam audivit, ve-

ln r o

tum putet, putando fe nullatenus ad alteram nata-

litia diejaudiendom teneri,

Ita Filliuc. tr. 5. c. 7. n.

]

207. Leand. depracept. Éccl. tract. 2, difp. 1. q. 19.

L ex itul

Pasqualig. 1253. n. 3. & 4. Bonac. de Sacr. difp. 4.

(timoni

q. &lt. punct. 1r. n. 1o.

undi,

tendi à

MENSE MAIIL

jerif, i

VITI, De

CAS. I. Etronius ,

initis cum Francifca vidua

Sponfalibus, certior fattus eft, eam po

um

primi Conjugis mortem fuiffe fornicatam, unde

yoribubi

tl

vellet Sponfalia refcindere.

Q. An habeat juftam

hW

caufam refcindendi.

[puU

fure o

Refpondeo affirmative, fiveante, five poft Sponfalia

,U

cum Petronioinita Fornicatio Francifcze fecuta fit,

jaca

v

Ratio eft, quia promiffioSponfaliorum non obliget,

quotiescumque poft promiffionem vel oritur, vel

yi 418

detegitur notabilis aliqua turpitudo , quge fi ante

768)""]01'1,'

promiffionem fuiffet cognita, nullatenus fatta faif-

gulum

n

fetipfa promiflio.

Cum igitur fatis verofimile fit,

quod Petronius noluiffet inire Sponfalia cum Fran-

,a P

cifca, fi ejus impudicitize confcius fuiffet, fequi-

yf r

tur, quod, cum nonnifi per errorem , & przdi-

d

CUe turpitudinis ignorantiam confenfum faum in

Sponfalia praebuerit, poffit, errore dete&to, ab iis-

dem Sponfalibus refilire.

Ita Leff. l. 2. cap. 42

dub. 7. num. 34.,Sanch. l. r. dif

307

p. 63. Bonaf:. de.

fponf. q. r, pun&t. 8. n. 16. & 17.

"

CAS. II. Eadem vidua Francifca, etfi prevideat

grave damnum fecuturum Filiis ex primo Marito

ng)

fl

fufceptis, omnem ponit artem, ut ad fecundas nu-

n

jnro

ptias tranfeat. . Q. An abs

ad optatas nuptias tranfire,

que grai'i culpa pofüit

m

Re-

[id

286 Casus gCONschNTUE

&

Refþondeo cum diftin&ione. Si Francifca paiïl;ra fit

Wofg, Y

pariter grave damnum cafu , quo ad fecündas nu-

um fen

ptias non tranfeat, dicendum, etiam prtaevifo no-

N

tabili damno primi Mariti filiis fecuturo , poffe ad

r

fecundas nuptias transire.

Ratio eft , quia cum

lex Charitatis unicuique di&tet, magis fe ipfum

dilizere, quam alios, nequit obligare przedictam

Muilierem ad impediendum damnum filiorum me-

dio dámno five temporali, five fpirituali ff quod

IT2

ipía fuftinere cogatur, fi in viduitatis ftatu per-

maneat.

at

Si vero eadem Flrancifca nullum, ve

levein ftatu, viduitatis dettimentum paffura fit,

tunc cum vi naturalis pietatis in filios teneatur,

quantum absque fui gravi incommodo poteft, ipfo-

L d

| Wsl

rüm damna impedire , fequitur, quod, pravifo

gravifiliorum damuo, non poffit absque gravi culpa

o

ad optatas nuptias tranfire.

1ta communiter.

1e, |

pe

CAS. III. Rofa famula fcit, alteram famulam füi fo-

lia

ciam impudice cüm Amsfio verfati iis noéturnis

horis , quibus Domina folet extra domum tmo-

| Rn

rari, nec tamen Do:uminam monpet, ne ejus ani-

&t]

mum &xafperet, faamque fociam infamet. Q.An

üm g

Rofz üientigum poílit a peccato excufari.

if

|

gEBS [

Refpondeo negative. Ratio eft, quia, cum unicui-

liy(

que mandaverit Deus de proximo fuo, ut habe-

v

tur Eccl. 17. lex Charitatis obligat nos ad im-

üal

P

oximi peccatum, quotiescumque hoc

[

ediendüm pt

absque gravi nofiro vel alterius incommodo impe-

Pit

dire potle fperamus.

Cum igitur Rofa, monendo

€0n;

Dominam, fperare poffüt in ga(u, ut altera fa-

erid

mula füifoeia ultro nocturnis horis cum Amafio

WSp

non verfetur, & proinde grave proximi pecca-

Uque

tum auferatur, nequit ipfius Rofze filentium a pec-

IXl

cato excufari. Neque timor exafperandi animum

Ti

I$

Domin:e ,

veo

peccantem famulam infamandi,

C

fufficienter filentem Rofam excufat; nam Domi-

fl(, Y

nz exafperatio vel erit tantum fortaíffe in Rof2

Titisi

apprehenfione, vel etfi reapfe fit fecutura, tanta

Wettt

l

non erit ,

ut aliquod srave damnum vel ipfi

[( 3

n

L

MrwsEÉ juxr.

287

;

] pafünä

Rofz, vel ejus fo

cie immineat. Ut autem, quan-

COfidàs t

tum feri poteft, etiam ordo C

haritatis ferve-

previo n

tur, primum Roíx onus erit, eamdem famulam

1o; ol

fecreto admonere, ut àb indigna converfatione

, Quia qu

abíüineat; nam Í(i poft fecretam admonitionem

islei

I

vult adhuc in peceato füo perfeverare, imputa-

p

re debet fibi ipfi, fi apud Dom

inam ,

cui dete-

üm p

ttere coa(ta fit,

gatur deliétum , famam füuam ami

NI

[ta cum D. Thom. 2. 2. q. 33. art. r. Girib. in z. Dg-

:

fhii v

cal. praecep. c. 5. n. 54. & feq. & aliis.

dlnm, Y

vffora i

; feneattt

MENSE SUNII

yihio

GAS. I. TyEtrus, qui a tribus menfibus confeffus

i, yei

monerat, érin vária incideret pec-

graian

cata lethalia, nullo praemilfo confcientio exami-

nuniten

ne, confeífus eft, quin tamen aliqued omiferit

hil

i

lida fuerit.

peccatum lethale. Q. Àn predi&a Confeífio va-

Iui:

s 00

lamm t*

Refpondeo negative, per feloquendo. Ratio eft, quia.

e ejus d

Petrus accedendo ad Confeffionem'pott lapfum tri-

!,et, Qi

um menfium [ine diligenti proprize confcientize

l

difcuffione graviter peccavit: eum przedicta dili-

gens confcientize difcuffio füb poena peccati morta-

yy ii

lis ex Concil.Trid.Decreto ad Confeffionem przsmit-

tenda fit. Neque excufari poteft, quod contefíus fit

" Dni .'Iik'

p

cum debitaintegritate, quze eft finis, ad quem or-

dinatum eft difcullionis praedittze przeceptum , nam

cuqe

golit!

Petrus in cafu per accidens quidem fuit integre

; D

confeffus; at, quantum ad íe attinet, fe ipfum

evidenter expofuüitpericulo omittendi alicujus gra-

j ii

( J

fl

vis peccati aceufationem ; quod periculum , per fe

n

loquendo, ipfam Confeffionem invalidam reddit.

o

«

Dixi, períe loquendo; nam fi Petrns fit homo

qum

rudis minervz, ( bona fide ad Confeffionem fa-

ciendam , etiam examine non pramiflo, acceífe-

j

f

r l

rit, vel Confeffarius hocadvertens, defeCtum exa-

minis in Petro per pro'prias interrogationes füpple-

T.

daeft. ItaCard.

Jf

J

vetit,tuncPetri confeflio valida dicen

"Ya

de Laurea difp. z2. art. 9. S.Vz. n.203.

Card. de Iä:g.

»

ggg Casus ComwscrENTLE

tette(

de poenit. difp. 16. num, 593. Cleric. de poenit, Dec.

22. num. I5. & feq.

eft; die

füficien

CAS. 1. Moribundus cum non agnofcat fe aliquo

Yuerni

gravari peccato lethali, renuit pariter confiteri

Quentes

veüialia, quze patravit; qua de re Parochus re-

tettpt

cufat facrum Viaticum eidem prabere. Q. An Pa-

fimnp

rochus bene fe gerat.

1nte ida

Refpondeo negative. Ratio eft, quia licet optimum

! pof

fit, & valde utile confiteri peccata venialia; nul-

Wi df

!

lum tamen datur de ipforum Confeffione przce-

R,

T

ptum, five protempore vitz, five in articulo mor-

tis; & proinde, cum moribundus non agnofcat,

:

l, $i

fe aliquo gravari lethali peccato , fi inde renuat

ifv

etiam venialia confiteri, nequit Parochus ex hoc

& ]u

N

przcife motivo eidem moribundo facrum Viaticnm

denegare.

Debebit igitur Parochus omni uti (üa-

difing

fione, ut moribundum ad patratorum venialium

&(lus

Confeffionem inducat, tum ad indirectam remiffio-

Tatías|

nem mortalis, fi quod forte lateret in anima,

n f

A

tum ad augmentum gratiz fanclificantis, tum ad

t

remiífionem partis poenze in. Purgatorii igne luen-

lts

dzc, tum ad confequendum indolgentiarum effe &um,

Jl

tum denique ad fatisfaciendum univerfali confue-

T

tudini piorum Fidelium. — At fi moribundus adhuc

-

u

rengat confiteri, poterit illum difponere ad ipfo-

rüm faltem venialium internam deteftationem, ip(i-

que taliter difpofito facrum Viaticum przebere de-

bebit, ut pracepto de hoc Sacramento in extre-

mis vitz recipiendo fiat fatis; fecus enim agendo,

$]

Parochus nofter male fe geret. Ita cum Gobst.

tr. 6. n. 253. Cleric. de poenit. Dec. 33. n. 22. &

tur, [

feq.

eligm

für at

CAS. II Confitetur Poenitens, fe per unum men-

fem gravia mala ex corde imprecatum effe Fran-

R*';Düude

cifco, & per idem tempus turpiter concupivifíe

N'm

pnellam.. Q. An talis Confeílio fit fufficienter di-

füy.

ftin&ta.

El

Atj

Refpondeo enum diffin&ione, Si Poenitens aliquando

lojis

intra menfem actus illos irzo, & concupifcentic

re-

U

Z

MamsE fürir.

289

petii ,

retractavit, vel üitnium frequenter in eosdem lapfus

eft; dico Confeffionem fattam, ut in cafu, non ete

fufficienter diftinCtam. Ratio eft, quia quando aCtus

it f d

interni vel retractantur, vel non funt nimium fre-

ter eill

quentes, ex ipforum retractatione, vel notabiliin:

arochs t

terruptione poteft de facili colligi ipforum numerus,

Qu iil

fi non przcifus, falte valde proximus vero; & pro-

inde idem numerus actuum, prout eft in confcien-

t optie

tia, poft diligentem ipfius confcientize diícuffio-

nem, ad fervandam neceíffariam Confeffionis inte-

jalia; t

e prat

gritatem, debet exponi, ut ex do&ctrina Concil.

joulo mt

Trid. feff, x4. c. 5. & ipfa Fidelium praxi proba-

agnolcr

tur. Si vero Peceaitens nünquam per menfem re«

"i t

traCtavit actus fuos, & in eosdem quolibet die val-

yxhos ex

de frequenter lapfus fit tanc dico, ejus Confef-

fionem expofito modo peractam fufficienter efe

rumïiaf'ïfj?

omni tl

ü

difin(tam; cum ex una psrte intelligatur, tales

um v

aéctus effe humano modo fecutos, & proibde per

at fe

2

i

varias humanas actiones faiffe interruptos; & ex

"

gt t

altera iidem aCtus valde frequentes, & nouretra-

nts, I

&ati cenfesntur in genere moris unüm peccatum,

licet realiter tot actus fint, quot fuerunt ipforuni

j

fD

phyfice interruptiones., 1ta Canus inrelect. de pee*

nit. patt. 5 de Lug. difput. 16. fe&t.14. n.566. Tame

fjl co9?

ndus a5

bur, de poenit.1. 2. c. 1. $. 5. . 32. v& feq.

r al i?

n l

MENSE 3ULIIL

præhe:e :

^

io D e

"

Edicds pulfum tangendo zgrotantium

nifn

CAS. I. M

u

Puellarum pr2vos motuas in fe experi-

tur, aliquando cum dele&tstione morofa; aliquando

p

etiam eum deliderio malo conjun&tos. Q. An tenea-

tur atalium infirmarum cütatione abftinere;

n [2

fut

Refpondeo negative. Tum quia ca(üs non dicit ;

[

c«ncïlþm"

Medicumincidere fréquenter in aCtus illos pravos;

ta ut intelligamus, eum in occafione proxima pec-

j l

(yel j

candi verfari; fed taütum aliquando ; per quo

nobis dumtaxat inünuatur occafio peecati remotas

ag

$1

-uplfcff

Lambertini Cafus Conft,

290 Casus CowsciENTLE

bufo

ad quam evitandam nemo tenetur a proprio.officio

abftinere. 'Tum quia cum Medicis perdifficile fit,

lii

ratione lucri ceffantis, & fortaífe etiam dedecoris

r6jiti

emergentis, fe a jam füfcepto officio retrahere, eti-

foral

amíi in curatione infirmarum frequenter incidant

D$u

1

in motus pravos cum delectationc, vel defiderio

n fiy

malo conjunCtos, dici poteft, ipfis involuntariam

|

vilet

effe przedi&tam peccandi occafionem, & proinde | Bm

excufari, fi in praedicta cura perdurent.

oc ta-

nün,

men intelligendum . eft, dummodo Medicus in tali

T.

ftatu conftitutus quarat, quantum poteft, perpro-

ii

prios bonos actus periculum peccandi extenuare;

[oun

fi enim nullam vult ponere diligentiam ad vitanda

peccata, tunc ad removendum voluntarium pec-

lil

candi periculum debet, quocunque potthabito

ys&

damno, ab infirmarum fuarum curatione abftinere. -

Tenta

Titen

Ita Anton. a Sp. 5.tr. 5. difp. 3. n. 144. Leand. difp.

|

7. q. 47. Girib. de poenit. c. 1o. n. 14. & feq.

l

|

Melponi

l

j mentu

CAS. IL. Antonius gravitera Philippo offenfus de-

)u

terminavit, in vindictam, quamdam Philippi do-

Va

mum incendere; fed ex ignorantia incendit do-

mum Alberti amici fui. Q. Án teneatur reparare

PO

damnum Alberto illatum.

Tüs, |

Toffer.

Refpondeoaffirmative. Ratio eft, quia quicumque pet

I5 v

- actionem formaliter proximo injuriofam adverten-

& $

ter pofitam direCte, vel indire&te proximo intulit

IT

damnum, titulo ipfius damni illati tenetur ad repa-

Wa

rationem ejusdem, licet, inferendo damnum, qua-

D

litatem ignoraverit particularis perfonae, cui illud

huj

tet

intulit; íicuti qui fcienter ad mulierem conjuga-

tam accedit, adulterii culpam , & pcenas incurtit,

feteg

licet ignoret, quisnam fit maritus uxoris,ad quam

ll poí

accedit; & ille, qui occidit Petrum,putans occidere

Wi

Paulum, damna ex homicidio fecuta reparare tene-

t

Átc

tur, & tanquam veri homicidii reus plectendus eff.

A u

Cumitaque Ántonius domum incendendo ex ira,

& motivo vindictz, pofuerit advertenter injuftam

a&tionem formaliter proximo injuriofam, ex qua

!

dire&te & per fe damnum proximi fecutum eft,

tenetur ad reparandum damnum Alberto ex com-

udio-

ET |

]

]

MrwsE AUausrr.

291

9prio od

buftione dämus' illatum, licet non Alberti, fed Phi-

df

lippi domum incendere cogitaret, cum obligatio

n dedec

reparandi damnum non fit defümenda ex actione

krhitej d

formaliter injuriofa tali determinatze perfonze, fed

fer incat

ex a&tione formaliter injuriofa proximo, ut etiam

dl deli)

in füpra adductis adulterii, & homicidii exemplis

volonitt

videre eft. Ita Dian. tom. $. tr. 5. ref. 9r. n. 2,

E

Bonac. dc reftit. difp. 2. q. ult. fect. 2. pun&. 2.

f

GH:

nurm. 9. Sporer. tr. 5. in 5. praecept. c. 3. fect. 2.

licus ih'

num. 4.

[l, pej

CAS. IIT. Clericus quidam poít fufceptum Subdia-

extenu!

conatum juravit, fed nolle amplius comcediis in-

ad vilab.

tereffe; at cum quadam die Socius elfet viri gra-

arium pe

vis, & fenis, eumdem comitatus ludicre reprze-

poü'(m)ï

fentationi interfuit, Q. An graviter fregetit ju-

g dbl

ramentum.

Veni d

f

Refpondeo affirmative. Ratio eft, quia quande jura-

mentum füpponitur validum five ex parte perfo-

ofiotr

nz, quz illud emifit, five ex parte materize, circa

p

ipcandt

quam emillum eft, (i poteft fine peccato. fervari,

graviter peccat, qui illud non fervat, & eft perju-

iyrreit

rus. Cum autem juramentum, quod Subdiaconus

nofter emifit de non amplius intereffendo comc-

eumqey

diis, validum fupponatur five ex parte perfonze,

jlv

cum Subdiaconus in ea fit zetate, ut plenam ha-

m*

beat cognitionem, five ex parte materize , cum

ipfa comoedie Clericis, przfertim facro Ordine

r d

initiatis, nequaquam liceant; idemque juramen-

aml]um' "?

7

cni:?g

tum potuerit absque peccato fervari, ut per fe pa-

n [

tet: dicendum eft, Clericum noftrum, qui gravem,

"

fenemve virum comitatus ludicrze reprzelentatio-

p P

hi poft juramentum interfuit, non poffe a gravis

(0[15.!1 :

i

j

perjurii culpa excufari; cum juramenti obligatio

er focietatem

epitt

J

predictam nullatenus auferatur.

T

i

ta communiter,

wk&"d

PU

u

AMIENSE AUGUSTILI

fu.l

Á

Aja confitetur, fe per annum omififfe

fcllW

4 [2

CAS. 1. C

s in die

J

jeiunia de pr:fecepto, & Mifía

fefto,

u

292 CaAsus CoNscrENTUE

ut Marito fub minis verberum fic jubenti

fe Ro ,

form

obtemperaret.

Q. An omiffiones pra:dictae poffint

tet ii

a peccato excufari.

nl vo

Jttture,

Refpondeo cum

diftin&ione. Si Caj

v Maritus. eä eo,

quo

d fit gulze deditus,

vult Cajam Üxorem in cce-

dee ia

na fociam, & zeloty

ia laborans,

Cajam domo

titntioa

h

iffam audiendam , tunc di-

EUR

Necont

exire non patitur ad

fi ad vitanda verbera

cendum, Cajam non: peccare,

tur in cafu ad ob-

homp

obediat Merito, cum non tenea

db

fervantiam legis humanz cum incommodo ita

11

procul dubio dura verbera fufti-

gravi,

quale e

& credidit, virum (u-

[

fere.

$i autem Caja novit,

vt

um ita jubere in contemptum Dei, & Reli

gionis,

Go do

uia fcilicet non curat de Praceptis Dei, & Ec-

clefiz, tunc, cum hoc fit ab intrinfeco malum, te-

ttetio,

N

netur Caja mortem

potius fübire, quam obedire Ma-

E

rito; & proinde om

iffiones a Caja expofitae in con-

feffione nequaquam po

ffunta peccato excufari. Ita

Tefponi

C. Sot. in 4. dift. 22. q. 1.

Matio

Corrad. quaft. 2. lit.

| Qom

Y

CAarSt.. 141 Solet Confeffarius quidam

fupra indifpofi-

tos poenitentes

, absque intentione

eos abfolven-

Toercel

terius, formam abfolut;onis, ne cir-

titodi

di, proferre ex

itlera

cumftantes dignofcant aliquem

recefiere inabfolu:

tum. Q. An licite hoc faciat.

w

e. Ratio eft, quia quamvis regu-

lm*&(v,x

Refpondeo negativ

fimulatio materialis. tam verbis,

Yetoy

lariter loquendo

ln

uam fig

nis exteriori

bus fa&a ob jufts;a cau/am

kti

liceat, & poffit effe

honefta,

cum etiam de Chrifto

uod finxit fe longius ire ; ni-

tm,.

dicatur (Luc. 24.)

Yetij

hilominus quoties

mulstio aliqua externaeft Deo

0 qu

aliquatenus injutiofa , tunc

in nullo cafu licita elle

fori d

poteft. Cum autem fimular

e adminiftratiunem 5a-

cramenti Pcenitentize per p

rolationem verborum

A0 d

abfolationis, fine intentione abfolvendi,

fit Deo in-

Wl

Yi w

iuriofom, quia eft uti ficte, & fraudulen:er, atque

&

adeo iudebite forma a Chrifto »d Saerasentum

ol

conüciendem inílituta; hine eft, quod neque a

occultandum abfolutionis de

fe&um circa indi/po-

t

ug,

n

Íf

0

D

fitos Poenitentes licitum e

r

ilil

e pote&,/abibimä

]

]

MreNsEe Avavsrt.

293

fie od

lg p

formam fine ab(olvendiintentione proferre. Po-

terit igitue. Confeffarius aliquam orationem fub-

miffa voce in ca(u fupra Poenitentem indi(pofitum

yios ex t

recitire , ne circumftantes dignofcant illum rece-

o r

dere inabfolutum ; non tamen Sacramenti admi-

Crm d

niftrationem per verba a Chrifto inftituta, contra

m , t i

reverentiam Sacramento debitam, (imulare, cum

nda velt

hoc femper illicitam fit, ut conftat ex propof. 1g.

eafü al

ab Innoc. X1. profcripta apud Vivam n. 7. & t1.

nimod :

CAS.III. Mercator videns indigentiam Caji ad e-

tbers li

, Virüm.

mendam mercem pretio fummo pecunia credita, &

ad revendendam infimo pecunia numerata, eidem

Rligioni

Cajo dixit, Mercem meam, quam todo vendo tibi

j &U

credito, paratus fum, fi indiges pecunia prafenti,

Q mnhm.f*

viliori pretio redimere. Q. An talis locutio in ca-

; d

fu Mercatori licuerit,

vf i

Refpondeo affirmative, faltem fpeculative

| loquendo,

exelti

i.e p

Ratio eft, quia pofito, quod tam pretium füummum,

uo merces venditur pecunia credita, quam pre-

r i

l

J

i

tium infimum, quo Mercator paratus eft eamdem

mercem redimere pecunia numerata, fint intra la-

B aov

ynis, Be!

titudinem jufti pretii; & ex altera parte nullum

( fnabfof

intervenerit patctum, quo Cajus teneatur mercem

pretio credito emptam foluto pretio tradere ven-

ditori ; nihil

"

rohibere videtur, quin Mereator, qui

a

mercem ven

t

1

dit, licite poffit ad eamdem redimen-

; tamW/'

dam fe Cajo paratum offerre: ficuti enim quili-

i d

bet alius licite emere poteft a Cajo hanc mer-

m 9,(

hr:

cem , ita licite illam emere poteít, qui ejusdem

venditor fuit. Dixi, faltem fpeculative loquen-

ngius yi :æ

il

p

do; quia cum facile fit, quod manifeftata Merca-

a

toris difpofitio ad mercem pretio infimo redimeh-

í

u

dam, attenta maxime Caji indigentia, pa&tum ali-

[

t

quod implicitum de mercis retrovenditione invol-

vat, utin foro externo praefumitur; dicendum,

]dl [j JC['

qu ,

Mercatorem debere in praxia locutionein cafu ex-

r

ofita, tanquam ipfi non licita, abftinere. ]ts de

)

ug. difp. 16. de juft. n. 208. Viva fupra propof.

u

(l

a

40. ab. Innoc, XI, damnat. & alii.

'bx

hr

MEN-

2

'2194 Casus ConsciEeNTUE

AMENSE SEPTEMBRIS.

eogui

qui zi

tl

CAS. I. D

Evotz mulieri, quz non folet alio mo-

do confiteri, quam in genere dicendo :

ditinil,

Confiteor omnia mea peccata venialia , recufat

onpertm

fjl

Confefílarius abfolutionem praebere, dicens, ipfam

Witou

teneri ad falvandum Sacramenti valorem aliqua

exprimere venialia, qua in particulari commi-

nb

fit. Q. An Confelfarius bene fe gerat, & verum

lj

dicat.

QU

Refpondeo äHirmative. Cum enim ex una parte val-

'mïahexe

de dubium fit, an peccata venialia, folum in ge-

gt

nere confeífa , fint materia certo fuüfficiens ad. Sa-

| t

cramenti valorem ; & ex altera, ubi de valore

onwg

j

todx

agitur Sacramentorum, tutior pars fit eligenda;

dicendum eft, non effe recedendum a praxi, juxta

quii

quam Fideles omnes , qui de venialibus confiten-

Mattin

tur, aliquod in particulari folent femper exprime-

xe.

Ex his autem fequitur, Parochum verum do-

| Mfpond

cere, cüum dicit, devotam mulierem ad falvandum

vits,|

Sacramenti Pcenitentize valorem teneri aliqua fsl-

Uond]

tem venialia exprimere ex iis, quae in particulari

| CITC; D

commifit; & bene fe gerete, fi eidem Mulieri non

llin i

alio modo, quam in genere venialia confitenti re-

t [oc

cufat abfolutionem praebere : Ita Suar. difp. 23.

—

rf

fect. r. n, ro. & alii.

Rn

Yisliy

CAS,1I. Dubitatur de valore Baptifmi puero ab Ob-

ftetrice ignara domi collati, hinc iterum in Eccle-

tjtsà

terfe

fia füb conditione idem puer folemniter baptizatur.

l&T

Mortuo preedicti pueri Patre, vellet patrinus Ma-

Valot

trem pueri in uxorem ducere.

Q. An pro tali

Matrimonio 'obftet cognationis fpiritualis impedi-

Téquir

mentum.

f

icr (

Refpondeo affitmative, Ratio eft, quia quando, or-

QT

to dubio circa Baptifmum privatim collatum, puet

ii

v

iterum füb conditione folemniter baptizatur, cum

Hnm.yg

primus baptifmus poffit effe invalidus, & proinde

validus poffit e(fe fecundus , praefümendum eft,

Cum autem

eontrahi cognationem fpiritualem.

cogna-

Mrwsg SsPrEMBPIS. 295

cognatio fpiritualis inter Patrinum, eum fcilicet,

LY

qui infantem in folemni baptifmo füfcepit, & M

A-

&t elio m

trem fufcepti infantis matrimonium impediat, &

* ditetdo

dirimat , ut ex Trid. feff. 24. cap. 2. de refor.

compertnm eft, ;hinc dicendur, tale cognationis

i, tei

cent, n

fpiritualis impedimentum ad matrimonium in cafü

tem sl

noítro celebrandum obftare. Ita Anton. a Spir.

ri conm

fan&o difp. 7. de matr. (e&. 9. n. 3

n. 31. cum aliis.

?4. Girib. c. 12.

TE

CAS.III. Mcevius & Berta volentes inter fe fecreto

patte v

contrahere Matrimonium, e Civitate Tridenti, cu-

jus erant cives, domicilium tranftulerunt in Jocum

m in £

non valde remotum, ubi Concilium Tridentinum

u ad d

T

r

omulgatum non eit, eo folo animo , ut absque

j digti

p

arocho, & teftibus Matrimonium contraherent,

rj

uod & contraxerunt. Q. An valide contraxerint

us o

Matrimonium praedictum?

or exnt

vetu

Refpondeo affirmative. Ratio eft, quia quamvis Mce-

vius, & Berta in eum locum fe tranftulerunt, ubi

falyani

Ldiquit

Concilium Tridentinum non eft promulgatum prze»

yprtiti

cife , ut ibi abfque Parocho, & teftibus Matrimo-

nium inter fe contrahetent, adhuc tamen in eum-

Jhujerte

dem locum, ut inquit cafus, proprium domicilium

n

tranftulerunt.

"TP

Quando autem Vir, & Mnlier ha-

bent in loco domicilium, vel in eundem quafi do-

miciium acquirunt, poffunt etiam juxta leges

ejusdem loci Matrimonium valide contrahere in-

m

]

il

j

ter fe; & proinde fi in eo loco promulgata non fit

f iv'ä?'f;v'mf

lex Tridentini praefcribens, quod ad

atrimonii

valorem przfentia Parochi, & duorum Teftium

Patx'mus «"'

)

l

a p

requiratur, Marrimonium fine tali prafentia con-

ul

gpeux- j

tractum validum dicendum eft, & ita declaravit

Sacr. Congr. ut in Brevi Urbani VIII. fub die 14.

Aug. anni 3627. apud Card. de Lug. refp. mor.

j9l

D]

dub. 26. num. 4. La Croix l. 6, part. 3. de Matr.

yumt*

num. 7or. aliosque videre eft,

7109 ('

& T

)

jum-'ïf;

TA4

MEN--

at

596 CASUS CosscrENTIE

MENSE OCTOBRIS.

&ionïs,«

tur o

|

l

us Familias furatur aliquando nummos

p

CAS. I, Flu

nitidti

Patri füo, ut poffit cum amicis ludere,

petellt

& honeftis recreationibus intere(fe,

Q. An tuta

conícientia id faciat.

ftets

exelh

Refpondeo cum diftin&ctione. Siattenta qualitate Pa-

em ]

tris, nummi, quos ab ipfo fürripuitFilius, ita fint in

Ym

'

modica quantitate, ut Pater necquoad (iibftantiam,

n

nec quosd modum tationabiliter effe poffit invitus,

nf

G perfpecta qualitate Filii, ipfi liceat aliquando

a

cum amicis ludere, & honeftis recreationibus in-

$tl

terefle, tunc dici debet, quod Filius vere furtum

lg. de

nhon committat, nec contra voluntatem Patris agat,

jf

Si vero

& proinde quod in con(cientia fit tutus,

Y

Filius in furripiendis nummis a Patre, vel ratione

ablatze pecunize,vel rarione modi clam furripiendi,

01

Tütrm,

vel ratione finis, propter quem nummos furripit,

poffit agnofcere, Patrem effe rationabiliter invi-

p

tum, tunc cum verificetur vel quod fürtum com-

$4

Ylor

mittat, vel quod alio modo contra rationabilem

Patris voluntatem operetur, femper alicujus cul-

p£ five lcthalis, five venialis, reatum incurrit, &

RC[*OHI

1on]

proinde agendo ut in cafu, in confcientia tutus non

-

"

&Xten

erit.

lta communiter.

leiq

T

CAS. II. Noloit turalis Parochus Infirmum ad mor-

W

tem faero Oleo inungere, quia carebat füperpelli-

a

ceo, & ftola. Q. Anbene fe gefferit,

Q

tt':r

di,

Refíoondeo negative. Nam pofito ca(u, quo infirmus

ex hec vita fit migraturus absque Extrema Unlio-

lnj

ne, fi-ifta nequeat fine przfcriptis veftibus mini-

fivari, cenfendum eft, Ecclefiam difpenfare a fu-

lo [

pradi&to vefium ritu, ne infirmus absque Sacra-

tll

menti, i non abfolute neceffarii, faltem valde uti-

i

lis fructu decedat,

Sicuti enim Sacramentum

ls

Tnt

Poenitentix,, etiam nulia nrgente neceffitate, fal-

E

*em privatim absque füperpelliceo , & Stola lici-

[

mae Un-

D

te minifiratur, ita Sacmmen;um Extre

étio-

5

j

Meswse OcronRISs.

297

?h

&ionis, quod Sacra

menti Poenitentize complemens

tum quodammodo

efle videtur, faltem quando ut-

di&is veftibus

Xio Dotots

vet receilitas, proderit fine pra

ids lnder

miniftrari.

Et quemadmodum excu

fat aliquando

peceffitas, fi

hoc Sacramentum fine lumine, & con-

( hn

feratur, ita neceffitas poterit

fuetis precibus con

excufare, fi conferatur fine fuper

pelliceo,

& Stola,

quiltit)

cum ia veftes non aliquo potiori jure a

Rituali

ac lumen cum co

nfuetis

sf

Romano przfcripte fint,

iftnt.

recibus przefcribatur.

Siig

itar ruralis Parochus

afft ia

infirmum ad mortem no

luit facro Oleo inungere

H

[d

ex eo

brxcife , qui

a carebat fuperpelliceo,

DI

Stola, male fe geffife dicendum eft.

]ta Pafqua-

ere ürtut

lig. d

e theor. & prax. quaft. 444. Gobat. tom.

Putis

i. trà

&. 9. caf. 22. num. 9o3. Dian. tom. 2. tr. 2.

$ NI

ref. 19. num. 5.

l

vl

CAS. III. Con&itutus in facris perfolvit ut. pluri-

yfurt

!

z

Qos

mum Canonicas Horas in loco, in quo pluries ex-

ertus eft fe pati diftractiones mentis non leves.

U

TT

Q. An fatisfaciat pracepto recitationis earundem

Horarum.

gtionn

[cijus 0

Si diftractiones mentis

ipcutt

:

ef'pöndeo cum diftinctione.

fedetiám

non leves tales fint non folum intenfive,

tntus o

extenlive, ita ut (ine debita mentis attentione, &

devotione notabilis pars Divini Officii recitetur,

dicendum eít, toties di&tze recitationis praecepto

n if

non fatisfieri, quoties notabiles iftze difira&tiones

d2

contingunt; ex quo enim quis voluntarie pona-

tur in loco, qui ratione clamoris , tumultus, lu-

di, & fimilium directe ad diftra&tiones mentis

f

cenfetur fe velie voluntarie diftrahere,

quo'"

impellit ,

ent

n

n

& confequenter noile fat

isfacere Ecclefize przecep-

to, quod eft de ftc

idiofa, & attenta recitatione, ut

ul

Dolentes de. celeb. Miff. $i vero

t

colligitur ex cap.

enon leves,

diftractiones praedictze, licet intenfiv

a?

& !

leves tamen fint extenfive, quia non multum in

qan

mente orantis pevdurant, tunc aderit quidem in

J

H

càfu aliquod faltem veniale pe

ccatum, fed prae-

MU

Horarum factum

cepto recitationis Cmc')'gifamm

X

ene

at

2

[ d

298 Casus CoNscereNTUE

effe fatis dicendum eft. . Ita Gavant, inrub. tom.2..

fe€t. x. c. 6. tit. 4. Marchin. ord

(5

in.tr. 3. p. 6. c. 12,

feny

n. 3. & feq. Gitib. de Hor.

Can. c. 3. n. 188.

yiatn

m

duix

MENSE- NOFEMBRIS

| dU

ulus in füa familia Primogenitus , fatis

l Vs

CAS. T. PA

dives, acceptat adhuc juvenis Benefi-

Q

cium pingue animo illud renunciandi Fratri minori

[

p

te, ducturus eft üxorem.

adhuc parvulo, quando ipfe, ut jam habet in men-

Q. An fine gravi culpa

ii

hoc fieri poffit.

Ti C

Tufiam

Refpondeo cum diftin&ione. Si —pauli Beneficium fit

Wwt

fimplex, nec habeat adnexum Ordinem facrum, &

p

Paulus eo animo acceptaverit, ut velit proprio

m

muneri fatisfacere, donec mutando ftatum idem

Ydte

Beneficium cum debita facultate dimittat ; tunc a

Auer

culpa faltem gravi excufari dicendum eít. Ratio

lg

eft, quia eti detur in cafu aliqua fraus, & ordinis

debiti perverfio ; nullo tamen jure probatur, Pau-

51

lum teneri füb gravi culpa habere animum perfe-

lts

verandi in ftatu Clericali, cum jura ei permittant

li a

ad nuptias tranfire, ut ex cap. «joanues, & cap.

um

JDiverfis de Cleric. conjug. clare colligi potett.

- vilide

Si autem beneficium preedictum importet aliquod

onus, feu minifterium, quod facrum Ordinem pe-

Hmi

tit, dicendum eft, Paulum non effe a gravi culpa

ul

immunem.

Ratio eft, quia munus aliquod, feu

lat

minifterium fibi affümens, debet omni jure curare,

toll

ut fe idoneum reddat ad exercendum munus fu-

abf

um ; & proinde fi Paulus Beneficium recipiens ,

Orn

quod Ordinem facrum importat, intentionem non

fite,

hsbet accedendi ad Ordines facros, imo pofitive

etim

intendit poft aliquod tempus minori Fratri relin-

Wy

quere Beneficium, & ipfe ducere uxorem, agravi

lite

.

culpa excufari non poteft.

Ita Sotus l. ro. de

li

uft. quzeft. 5. artic. 6. Tolet. l. s. caf, js. num.5.

Cen

anch. l. 7. de Matr. difp, 45. n. 14. & feq:

hitt

ter

CAS.

E

MexskE Novzswanis.

299

n bt

CAS. II Oblitus quidam Parochus confecrare Ho-

3

ftiam publice deferendam in co

ii

nf

u

eta metfis füp-

1199

plicatione, ad impediendam populi admiratio-

nem, Particalam confecratam affixit Hoftize gran-

diori non confecratze, & utramque publice detu-

A

lit.. Q. An licite hoc fecerit.

enitus,

Refpondeo negative. Parochns enim agendo, ut in

'etis Bs

caífa, ad vitandam populi sdmirastionem, epnndem

Tratri niat

menin-

popnlumin idololatrize faltem materialis eri

Nam cum Fideles adorent per modum

bet in m

duxit.

zrtyi Cj

unius, quidquid adorationi expofitum vident, jam

una cüm coníecrata Particula etiam grandiorem

Hoftiam non confecratam adorant.

Cum autem,;

nefcium

utper fe perfpicuum eft, nequeat Parochus fine

fsl

gravi culpa przdi&e idololatriz,

etiamfi non for-

eit gtj

maliter talis, populo fuo occationem przbere , il-

Íta Tambur. de

tatum 42

Bicite fe geffiffe dicendum eft.

Sacrif. 1.2 c: 8. n. 23. de Lug. difp. 8. fe&. 1r.

ia lt

n. 188. Girib. de Sacrif. c. 9. n. 89.

n ef. t

j a

CAS. III. Peenitens, qni exponendo peccata, obii-

hii

tus fuit aperire Confeffario, fe éxcommurticatio.

jmum p

j ptrmittit

nis cenfüra irretitum , fuit per hzec. praecife verba

5 & p

abfolatus ; Ego te abfolvo a peccatis tuis. Q. An

valide a peccatis fuerit abfolutus.

jg] potet

iet al

rdinem P

Refpondeo affirmative. Ratio eft, quia quamvis jux-

ta Ecclefiz przceptum abfolutio a Cenfuris. de-

wi

beat pracedere abíolutionem a peccatis; tamen

li^

jre d

nullibi reperitur, quod Ecclefia velit irritam effe

abfolutionem a

eccatis obtentam a Poenitente, qui

1: mulnggfj

oranino incülpa

b

iliter oblitus eft Confeffario ape-

T2

rire, fe effe excommunicatione irretitum ; nimis

!t

n

enim effet onerofum Pcenitenti invalidam absque

propria culpa feciífe füorum criminum Confeffione,

iif

[2

Licetigitur per preedictum: Ecclefie preeceptum

enit

ilicitum fit abfoivere a peccatis, non pramilía

5]&9!

cenfürarum abíolutione ; in cafü tamen, quo Pce-

m

nitens bona fide accedat, & cenfurze inculpabili-

)

effus

[

ter oblitas , peccata fua rite difgoütus conf.

1t,

(

3400 Casvs CowscrENTUIE

valio t

fit, validam obtinniffe

eccatorum abfolutionem

t d

dicendum eft.

Ttacum

$

uar. de cenf, difp. rofe&.

xv

9. n. z5. Lugo difp. 16. n. 612. Girib. de pcenit. c;

Jiet ii

Xr. n, IQ, & 11. Cleric. de poenit. decif. 35. n. 5.

iil Con

| Mervto

MENSE DECEMBRIS.

Vi

|

Yuoi

CAS. I. Atet unico filio füo, Clericali habitu

[

ET

/4*À jam induto, dicit, illum effe illegiti-

$num.

Hinc dum hic in dubio verfatur, an

atri

ia

danda fit fides, quzrir, an pofüt facris Ordinibus

àeti

initiari, Q. Quid tali Filio refpondendum.

| s

Refpondendum, poífe dubium deponere, & facris Or-

|üs.3

dinibus initiari. Ratio eft, quia ex una parte ex

tits,|

fententia fatis communi filius, qui communiter

cenfetut ex legitimo matrimonio natus, non tene-

tete ]

tur credere Matri affirmanti etiam cum juramen-

tyile

to, illum effe illegitimum; alleganti enim fuam

! ho

turpitudinem cum prajudicio tertii non debetur

Q

i

fides, ut in regulis juris hsbetnr. Cum autem ex

P

altera parte irregularitas, Jure Canonico introdu-

if

€ta contra illegitimos filios, pofita fit ob turpitu-

triri

dinis notam, quam tales filii ex eorum nativitate

hui

-

üXta communem hominum zflimationem contra-

]uis,

Wi

hn

:

ere judicantur, dicendum eft, filium clericali ha-

T

bitu jam indutum, .oui talem turpitudinis notam

V

apud alios non . habet, nallum irregularitatis im-

edimentum . habere, ficque tuto poffe omne du-

T

b

ium, quod ex Matris dicto ortum efífet, deponere,

üm

inh

facrisque Ordinibus initiari.

Ita Dian. part. 5. tt.

[2

5. ref. 30. Lug. difp. r3. feCt. 3. n. 62. . Anacl. tr.

9. diít. 4. n. 32. Girib. de reftit. c. 4. n. 103.

Ti

lorg

CAS. IL Rulticus habitans in Bononienfis Dicece-

hitii

fis confinio, cum peccatum refervatum patrave-

Win

rit, pergit ad viciniam Dicecefis Mutinen(is Parce-

ly

ciam, ubi di&um peccatum refervatum non eft,

Íbique confitetur, & reportat abfolutioners.. Q. An

valide lit abfolutus,

Refpandeo affirmative, Ratio eft, quia cafüum refer-

vatio

Mzwsr DeckwBRIS. 301

wxm

vatio ex communi do&trina principaliter, & di«

alfolotins

re&te afficit Confeffatinm , ejusdem ar&ando ju«

f, d. 101

risdictionem , ne a quibusdam peccatis abfolvat,

» depeni

Jicet indire&te tangant etiam Poenitentem , qui &

d5 n

tali Confeífario , cujus jurisdictio ar&ata eft, a

refervato cafü abfolvi non poteft. Cum itaque

M

Rufticus Bononienfis habens peccatum in Dicecef

Bononienfi refervatum, confeffüs fit idem pecca-

*

tum in Dicecefi Mutinenfi, in qua refervatum nom

Jeríeali hi

1 effe il

eft, fi alias fuit bene difpofitus , validam obtinuit

yr, an d

a Mutinenfi Confeffario abfolutionem, Ita Suar,

is Ordinis

de pcenit. difp. 30. fe&. 2. n. 4. Anacl. tr. 14. dift,

um

9. n.2. aliique communiter.

, ls

CAS. III. Tarquinius occidit in rixa Clericum, igno«

gns patte t

rans, homicidam in Cafu inrer alias poenas incure

commnt

rere irregularitatem. Q. An cafutalis ignorantiae

g, üon ?

evaferit irregularis.

m junot

Yi enim f

Refpondeo affirmstive. Cum enim irregularitas fit

i n t

u

oddam impedimentum Canonicum, quod ex juris

m anien d

4

ifpofitione nonnullis. defeCtibus , nonnullisque

nico intttd

criminibus adnexum eft, fequitur , quod etiamfi

T

homicidium committens nelciat, ex ignorantia

p natirit

juris, tali delicto adnexam eífe irregularitatem,

ym cutte

adhuc ipfam irregularitatem incutrat.

Quemad-

!

qureni t

modum enim, licet aliquis ignoret, ex copula illi»

iinis 3

cita oriri impedimentum affinitatis vel ex adulte-«

riatis

tio cum promiffione Matrimonii oriri impedimen-

: omne U

tum criminis , adhuc przdicta crimina patrando,

, o

inhabilitatem ad Matrimonium cum perfonis a jure

t

exceptis contrahendum incurrit; ita quamvis

N

Tarquinius , qui homicidium in rixa commifit, ig-

9)

noraverit irregularitatis impedimentam cum ho-

snicidio copulari, adhuc dicendum eft, quod evafe-

n

IDSUI

n

ritirregularis. Ita Suar. de Cenf, difp. 40. fet. 5.

jj

pat

Anacl, tr, 23, dift, 3. n. 5. & alii,

2

i n

n p Á

g^

AN-

"d

u

/3o2 Casus CoNsciENTEE

Tuiun

ANNO MDCCXLV.:

| d

elit o

MENSE $4NUARIIL

gii ii

ylofo.

CAS. I. VI

licus, & Hortulanus cujusdam Viri

Cortel

NobilisMiffam audiunt diebus fefüs in

Jumqe

Oratorio privato Domus ruralis ejusdem Domini,

gnave

utantes ibidem fatisfacere praecepto de Miffa die-

|

efhci

$:

us feftis audienda. Q. An fere fatisfaciant,

hu c.

Refpondeo negative. Ratio eft, quia Pontifex in Bre-

D

vi Conceffionis pro celebrandis Miffis inOratoriis

( IT

privatis, femper ponit hzc verba : Jolumus an-

fur

tem, quod Familiares fervitiis tu

Acteptun

us tempore ditlz

«yit, (

Miffe atfu non nece[farii , ibidem Miffa hujusmodi

intere[fentes, ab obligatione audiendi MifJam in Ec-

Weonie

clefia diebus feftis de pracepto minime liberi cen-

(tus

Jjeantur., Cum igitur Villicus, & Hortulanus non

Donin

veniant nomine illorum Familiarium, qui Domino

pelum

tempore Miflz actu neceffarii; fint, dicendum elt,

tem t

eosdem. in cafü pracepto de Miffa diebus feftis

etilen

audienda non (atisfacere.

lta ex claufula Bre-

vium füper addu&a, & ex Decretis tum Clem. XI.

lil p

'ttlero,

fub die 15. Decemb. 1703. tum Beneditt, XIV. fe-

Qnperf

liciter regnantis fub die7. Januar. 1741.

A[o t

RU t

CAS. I1I. Capellanus Ruralis, qui folet. audire Titii

Wa

Confeffiones, dixit coram aliis, Titium effe fcru-

J

C

pulofüm. Q. An fregerit Sacramentale figillum.

|

lt ],

Refpondeo affirmative, nifi aliunde extra confeffio-

nem Titius pro fcrupulofo jam dignofcatur. Ratio

l

eft, quia non folum peccata, fed etiam occulti de-

w

fe&tus, five Phyfici, five morales, fuüb. figillum

Confeífionis cadunt, quoties ex horum defectuum

Yi qi

revelatione verecundia , confufio, vel aliud dam-

Olge

num Peenitenti immineat; ex quo eadem Confef-

Ài

fio gravis, & odiofa, five per fe, (ive per acci-

REfPOnd(

dens, five directe, five indirefte reddatur.

Cum

t[ombu

autem ex quo Confeífarius coram aliis dicat:

1-

quocuu

)

MzwskE JAwvAmRir.

303

'itium effe fcrupulofüm, aliqua de facili verecun-

V,

dia, & confufio in eodem 'Titio oriatur, dicendum

ett, in obliquo faltem, & indirecte fractionetn fi-

l

gilli haberi.

Dixi, nifi aliunde Titius pro fcru-

pulofo jam dignofcatur, quia in hac hypothefi

jusdas V

Confeffarius de re per fe nota locutus fuilfet, nnl-

bus i

]umque ex Confeffione fequeretur gravamen, quod

em D

ravem , odiofamque eidem '"l'itio Confcílionem

jeMilat

efficiat. Ita Girib. de poenit. c. 18. n. 2x. Tam-

Clant,

bur. c. 3. n. 16. & feq. Homob. c. 20. p. x. exam.

q. 3. aliique.

ffex it D

n Oratori

CAS. III. Cajus agrum fterilem, & incultum in pi-

gnus dedit Alberto, qui agrum ipfüm ia pignus

A at

acceptum excolendo, nonnullos fructus inde per-

i

L

cepit. Q. Ad quem percepti fruCtus pertineant.

Olï ILWJW

Vif al

Refpondeo, pertinere ad Cajum. Ratio eft, quia

2

fructus ex aliquo fundo percepti tamdiu ad fundi

rtülanor

i

Dominum fpectant, quamdiu oppofitum per ex-

preffam, aut faltem pracfumptam.

omini volunta-

qiiDr

tem non conftet. Licetigitur Albertus, qui agrum

[cedün t

fterilem, & incultum fibi datum in pignus exco-

Iebus 1

ulüla Jf

luit, poffit ab inde perceptis fructibus tantum füb-

TU5

trahere, quantum pro expenfis, & laboribus fuis

]f fe

compenfandis fatis fit, fruCtus tamen reliquos ipfi

Cajo tanquam Domino fundi reftituere debet ; cum

fecus rei pignoratz fructus facere ufüra fit. 1ta

quite /

ex c.1. & 2. deufuris, & Rofign. de Contr. contr. 3.

m &

taenot. I2. n. 3. & Girib. tr. 3. c. 3. dub. 9. Tam-

i

ur. l, 9. tr. x. c. G.

] [igdkL

y

MENSE FEBRUARIL

it] qi

fu.

Ntonius falfis rationibus, & calumniis

[

J

CAS. I. A

(ib4 j

impedivit Clericum quemdam, quam-

j dtl'&m

vis dignum, a confecutione Beneficii, ut alteri

j ii

lorge.digniori poffet. conferri , ficuti faCctum eft.

*

d

Q. Ad quid Antonius teneatur.

Refpondeo. Cum quisquis jus habeat, ne falfis ra-

«

tionibus, & calumniis in bonis proprize famz a

atl

quocumque ledatnr, Antonius, qui famam Cle-

J '

rici

3'54 Casus ComsciENTUE

rici lzfit, tenetur vi juftitie eamdem, quanturà

(A8,

ofübile eft, refarcire.

Quamvis autem ex tali

Tf d

injufta fameze lafione Clericus, quamvis dignus,

Aaltit

Beneficium non obtinuerit, Antonius nihilominus

| Rejondto

non tenetur ad aliquam proventuum Beneficii non

Tif

adepti reftitutionem.

Cum enim fit contra Éc-

U

mf

clefiz, aut Reipublicze intentionem, digno Bene-

E

d

ficia conferre, digniore omiffo, fequitur, dignum

Yuiy

in concuría dignioris nullum jus, aut rationabi-

tuale,

lem fpem habere, ut ei Beneficium conferatur, &

Té ht

proinde cum Antonius nullum jus, nullamque

ltht |

rationabilemfpem Clerici lzferit, dicendum eft,

fusi

eumdem Antonium ad nullam in hac parte refli-

jitne,

tutionem teneri. 1ta D. Tho.2.2. q. 62. att. 2. |

jrevie

S.

ad 4. Emin. Gotti de reftitut. dub. 3. $. z. & n.

e

intende

Teit

CAS. IT. Petrus,licet pluries graviter peccaverit,

tps

ER

recufat przebere Deo in hac vita aliam fatisfaCtio-

nem

racter Sacramentalem illi impofitam a Con«

! Gifib, d

feffario,

nis,.

Q', An effe poífit a gravi culpa immu-

]

Refpondeo affirmative. Quamvis enim optimum fit,

1

e

t poeenalitates voluntarie affumptas fatisfacere

b

051 ']

eo in hac vita pro pectatis commiílis; nule

lum tamen de hoc extat praeceptum; nam

[

ined

dentinum Concilium feff. 14. de pcenit. c. 9. diffe-

uN

rens de fatisfactione, quz fit per poenalitates vo-

Wite

lufitatie in przefenti vita alfumptas , oftendit qui-

elid

dem, uberrimum ex eisdem fruCctum provenite ;

aliena;

fed nunquam talem fatisfactionem vi przecepti ne-

.. hili t

ceffariam dicit, nifi quando in Satramento Poeni-

Jreve

tentiz a Confeffario impofita eft. Poterit igitur Pe«

D

trus absque culpa, przfettim gravi, poft adimple-

iler hs

tam fatisfaftionem (ibi a Sacerdote in Sacramento

Trerr

Poenitentize injun&am, ab ulteriori fatisfaCtione

pro pcena temporali, propriis reatibus jam rite

EE

te[lmu

confeffis debita, abftinere, eamque fibi fervare in

Dn,

alia vita expiatório Purgatorii igne luendam, 1tà

&nt,

Cleric. de Poenit. decif, 3. num.

|"i

56. & aüie

3 Girlb. ci 1-'2* g.

CAS.

; Liiub.

" d

)

"

MrwNse M ARTII.V

305

»Q —CAS.TII. Medicus przbuit pharmacum Mulïgri praee

Jem ex i

gnanti cum gravi periculo foetus jam animati. Q,

i

yis digm

An licite hoc fecerit.

tiltínt

Refpondeo affirmative. Ratio eft, quialicet nunquam

hn

lieitum fit directe occidere innocentem, ut contin-

- t D

geret, fi pharmaci potio ad foetus animati expul«

digo J

fionem directe ordinaretur; licitum tamen eft five

It d

Matri przgnanti, ex urgenti, honeftoque motivo

jf raliort

tuendz, vel recuperandze proprize fanitatis, fume-

Dferaliti

re pharmacum ad eamdem fanitatem directe ordi-

nullas

natum, five Medico talem pharmaci potionem prze«

ndüm &

guanti Matri przbere, licet ex ejusdem phart

ci

yre rl

potione grave periculum mortis in animato

u

rcvideatur; quia in tali cafü mors feetus przeter

Wæ&.a

9$L&

intentionem agentis, & per accidens fequeretur,

ficuti in pluribus aliis cafibus absque ulla agentium

culpa contingit. Ita Leand. de irreg. tr. 5. difp. xx.

r p

q. 3. & 4. Andreas a Matre Dei tr. 13. c. 2. n. 64

g ii

fitam iU

Qirib. de przcep. Decal. tr. 10 n. 145. & 146.

eipr i?

MENSE MARTIL

ol

us no&u furatus eít aliquam Foeni

í fülishi

CAS. I. Tïä

yfis 0

uantitatem a quodam Rufítico: quia

j nm Ti

tamen die fequenti Milites refiduum fceni ab eo-

T

'dem Ruftico furripuerunt, putat ad nullam refti-

tutionem teneri.

Q. An verum putet.

lii

ia

Refpondeo negat. Ratio eft, quia quiinjufte aufertrem

Tsl

alienam, ad reftitutione ejusdem rei tenetur, etiamfi

talis res ab aliis fuiffet inde furrepta; nam fur, qui

| erP

przevenit furando rem, quam alter injufte abftuliifet,

men

(

füfcipitinfeilludidem onus reftituendi, quod pariter

et

j

j*

alter haberet. CumigiturMilites, quia Ruftico fur-

,rygmen

ripuerunt refiduum fceni, teneantur per fe loqnen-

m

o ad reparandum damnum Ruftico illitum,. ficuti

a

j

tenerentur etiam ad majoris damni reparatio-

s

V

j f

nem,'fi & ilam fceni quantitatem fürripuif-

fent, quam Titius antecedente mo(te furatus

gen n

eít; ita fequitur, quod etiam Titius, qui Mili-

wblc ;

es

Lambertini Cafus Confc,

flb

506

Casus CowscrEeNTIx

tes praeveniendo, fceni quantitatem fuürripuit , ad

ejusdem feeni valorem Ruftico compen(andurm te-

rint

F

neatur. Ita Bonac. de reftit. in gen. difp. z. q. 3.

EY

pun&. ro. num. 3. Girib. c. 2. num. 29.

quum |

olemt

CAS. 1I. Ruralis quidamSacerdos timens, ne ipfidefi-

il

ciant Miffarum eleemofynze, fupra onus, quod adhuc

h,

habet quinquaginta Milfarum celebrandarum, novas

&h

oblatas eleemofynas pro aliis quinquaginta Miffis

accepit.

Q. An licite hoc fecundum onus acce-

pilo,

perit.

|

thüs

d i

Refpondeo negstive. Cum enim quilibet Sacerd!os)

fb d

hbens onera Miffarum celebrandarum non poffit

ibl

nova onera licite füfcipere, niíi juxta Decretorum

in hac re exiftentium tenorem, infra modicum

it, d

tempus poffit omnibus fatisfacere ; & pariter, juxta

eadem Decreta, hoc modicum tempus ultra menfem

non extendatur, clare colligitur, Sacerdotem ha-

bentem jam onus quinquaginta Miffarum celebran-

(AS, 1

darum non poffe licite novas fibi oblatas eleemo-

"us c

Íynas pro aliis quinquaginta Miffis accipere, cum

neque intra fpatium trium menfium oneribus fatis-

&tten|

facete valeat. Hoc tamen valet per fe loquendo;

| Anor

mam fi fa&to verbo cum iis qui novas eleemofy-

Tetepit

mas exhibent,

& contenti illi funt, ut ad duos

fere Menfes fatisfactio differatur, poterit in hoc

! MPondeo

n

cafu & ruralis, & quilibet alius Sacerdos ultra

onus , quod habet, .licite novum onus fuscipere,

l

l

Nl

cum volenti , & confentienti nulla injuria fiat.

hw

]ta communiter.

lts

Yl J

CAS. IIL. Interdi&us publice propter violationem

l

m

praécepti Communionis Pafchalis, paratus parere

lm

przcepto, recurrit ad Parochum, ut confiteatur

peccata fua,. & ab iisdem obtineat abfolutionem.

| tf

loflro

étum Parochianum abfoivere,

Q. An Parochus extra cafum neceffitatis poffit di-

Tredi

li, Q

Refpondeo affirmative , dummodo talis peccatorum

Cilori

Confeffio extra Ecclefiam fiat.

Ratio eft, quia

| . OInrj)

hoc genus interdicti, quod incurritur propter vio-

) (CIg )e

lationem prscepti Communionis Pafchalis, nom

m l

?

pri-

u Wto

»

MzNs& ÁPnirrs.

397

triptii

findon

j

e

rivat hominem participstione Sacrämentorum;

lb1.0)

d tantum privat formaii inereffu Ecclefize, tan-

quam locifscri ad Deum orandum, colendumve

folemuiter inftituti, & Ecclefiaftica Sepultura. Si

teirit

igitur ille ,

qui tali interdicto innodatus exi-

quotdr

If m, hu

ftit , paratus eft parere Ecclefia prazcepto,

& fe prafentare coram Ordinario, vel ejus Dele-

aginta L

gato, ut ab Interdié(to ab(olvatur, poterit Paro-

0nus 4*

chus, etiam quolibet feclufo neceffitatis cafu, ejus-

dem Confeffionem extra Ecciefiam audire, eidem-

t faceti

que, fi rite difpofitus inveniatur, Sacramentalis

105 p

abfolutionis beneficium impertiri.

Ita cum aliis

Juvrelott

Suar. difp. 35. fe&. 4.

o

f ol

p

Schig

MENSE APRILIS.

verdoten

j cdte

Uo Famuliin quadam taberna rationelus

cas. t D)

di rixati fünt,

Poft nonnullas horas

ytüs du

jpere d

unus ex illis nova convitiain alium protulit, quiira

etibusté

accenfus ftricto enfe convitiatorem füuum occidit. Q.

An occifor, qui ftatim poít faCtum in Ecclefiam fe

dognete

recepit , Ecclefie gaudeat immunitate.

s eloti/

yud d

gt

Refpondeo cum diftin&ione.

Si fa&um expofitze

rdos 17

rixofz occifionis extra ditionem Ecclefiafticam

contingit, dicendum eft, occiforem Ecclefiz im-

fosci

munitate

hujusce c

gaudere. Ratio eft, quia illi tantum

onfugii beneficio ubique privantur, qui

vel proditorie, ut ex Bulla Greg. XIV. vel animo

viohttd

rameditato, ut ex Balla Bened. XIII. proximum

y

l

j

u

um occiderunt, nullatenus vero, fi homicidium

fi

m

tantummodo in rixa, & ex irze furore, ut in cafü

j

«

noftro contingit , fecutum fit.

Si vero occifio

j

praedicta intra Ecclefiafticze ditionis terminos eve-

hit, dicendum eft, confugium ad Ecclefiam oc-

cifori nullatenus profüturum. . Ratio eft, quia pro

yertitt

Ó

omnibus ditionis Ecclefiafticae locis viget Ponti-

j & d

cislex, vi cujus quicunque. homicidium patrat

ynt

p

etiam in rixa, dummodo cafuale non fuerit, vel

1]

ad propriam defenfionem , a praedictae immunita-

f

tis

*«

308 Casus ConscrENTLE

tis beneficio excluditur, ut ex Bxilla Clement., XII,

quz incipit. m Supremo, videre eft. -

lat st

furins :

CAS. I1I. Paulus jam moriturus, licet voluntarias

quett

poenitentias nunquam amplexus fit, putat fe fa-

áimil p

tisfeciíTe

ro pcena temporali, propriis peccatis

j d

RUT

debita, offerendo pro tali fatisfactione auditiones

fis, t

Sacri in die fefto, jejunia & alia hujusmodi, ad

quzx ex Ecclefize pracepto jam tenebatur. Q. An

vle t

probabile fit, quod Paulus putat.

Tuao j

dittn

Refpóndeo affirmative. Ratio eft, quia ad fatisfacien-

Qd

dum Deo pro peena temporali debita peccatis, jam

lil

quoad culpam remiífis, non requiruntur nece[ífa-

Is d

rio opera füpererogationis, fed aliunde etiam de-

w

bita, five ex przecepto, five ex voto, fufficiunt:

Tk (

ficuti enim fervando prtacepta meremur vitam

&ternam, ita per opera fa&ta ex praecepto poffu-

mus Deo debitam przebere fatisfaCtionem; eo prte-

cipue quod opera przedi&a, utpote fen(ualitati op-

pofita, funt aliquo femper modo poenalia, & pet

O8.1,

confequens etiam fatisfaCtoria fünt.

Qua de re

quemadmodum Ecclefia jejunia, & alia pia opera

Antye

nobis przcipit, ut mediis iisdem honorem fimul,

& fatisfactionem Deo przbeamus; & largitas Di-

| pefs

vinze munificentiz tanta eft, ut idem opus digne-

f peri

tur recipere five pro folutione obfequii, five pro

i diloti fu

culparum noftrarum fatisfactione ; ita probabile

:' Mi

erit, quod Panlus putat, nimirum, ipfüum per ope-

|

Wi

ra alias debita Deo pro temporali a fe luenda

D

poena fatisfeciffe.

Ita Cleric. de Poenit. decif. 4.

tiu

n. 3. Girib. c. 12. n. 6. Suar. difp. 37. fe&

. 6 Lug.

Toyi

dii'pf 24. feCt, 6. num. 41*.'

tene|

thün

CAS.IIL Petronius egreditur de domo Cají, &ad

Tátney

alia diftra&tus, non eft de oftio diligenter clauden-

ito

do follicitus, unde Fures Caji domum ingrelii,

elet

grave damnum ipíi Cajo intulerunt. Q. Àn Pe-

tronius ad reparationem praediCti damni teneatur.

D

dlfOn

Refpondeo negative. Ratioeft, quia quamvis Pe-

iüm

| lg

tronius per omiflionem illius diligentiz, quam fo-

';

E

MeNsE Marr.

309

lementd

j

lent accuratiores homines adhibere , faciliorem

furibus aditum ad ingrediendam Caji domum reli-

E volutatt

uerit, non fuit tamen per fe caufa voluntaria

:

pust

amni per fures Cajo illati, neque gravis *licu-

tils petti

jus juridicz, . vel theologicz culpae contra com-

mutativam juftitiam reus füit; cum, ut inquit Ca-

D audätiog

ügmodi, Y

fus, omiffio diligentize in oftio claudendo ex fim-

Cum igitur

atot, Q5

plici folum inadvertentia fecuta fit.

fartum in domo Caji fecutum ad purum cafum

fortüitum reducatur, dicendum eft, Petronium ,

fitisface

eratis , J

qui ad alia diftra&us per accidens de oftio domus

Caji diligenter claudendo non fuit follicitus,nullate-

r neceli

nus ad reparationem damni per fures Cajó illati te-

ld de

neri.

Íta Anacl. tr. 9. q. 9. num. 77. Girib. de

, lii

reftit. c. r. n, 33. Bonuac. Pun&. 3. S. unic. n. 6.

rem v

gtopto p

em; 6017

MENSE MAIL

nfoaliti

ylia, 0

CAS. 1. TUravit Debitor de fatisfaciendo Creditori

Qu &

fuo intra

rzefixum terminum certae diei,

à p ?

Annuente autem

reditore ,

terminus folutioni

yrem lIt

Q. An Debitor

prafixus ad aliam diem differtur.

gt

'- fit perjurus, fi intra hunc novum terminum Cre-

0i mgne*

ditori fuo non fatisfaciat.

k

j i m

urament-

; r

»

Refpondeo negative. Watio eft, quia cum

i

n D.

tum fit lex, quam jurans fponte fibi ip

imponit,

a fe ld

juramenti obligatio ultra ipfiusmet jurantis inten-

y, d

tionem extendenda non efít.

Sicuti igitur ex vi

novi termini ad debiti folutionem conceffi -non

(C&I f

tenetur amplius Debitor ad folutionem intra pri-

mum tempus folutioni prafixum, fuper quo ju-

ramentum cadebat; ita erit dicendum , quod mu-

)C"'Md

l wdeïl

ute'ü*

tato ex Creditoris confenfu tempore folutionis ,

j ^

gtli

celfet, nifi fuerit renovata juramenti obligatio ;

& proinde fi Debitor intra novum terminum Cre-

as

j

ditori füo non fatisfaciat, agat quidem contra

f

»

Cium de novo firmatum, non tamen perjurus

n

hh

]ta Bonac, de juram. difp. 4. pun&. 17. n. 13. & alii,

Mla-

4 1

n

U3

CAS.

*»31*0 Casus CowserEN TUX

*

CAS. II. Parochus in copfinio Dicecetis exiftens vo-

cat Parochum alterius Dicecefis ad Confeffiones

€

f Pt

audiendas in propria Ecclefia, & ipfe audit in Ec-

j

a,

clefia Dioecefis alterius irrequ

iito Epifcoporum

villlste

confenfü, Q. An hoc valide,

& licite fieri pofüit,

tenetut,

Refpoudeo affirmative quoad utramque partem, ubi

EU

ditequ

non vigetoppofita confuetudo.

Te inten

quilibet Parochus

Ratio eft, quia cum

Yufto p

habeat ex vi Beneficii Parochia-

A

latenus

lis ordinariam jurisdi&ionem in proprios Subdi-

tos, poteft illam deleg

are cuilibet Sacerdoti ap-

ad dig

probato, & proinde etiam alteri Parocho five

ial

ejusdem , five alterius Dicecefis.

Mitr j

Hac de re Sa-

Ti qllä

cra Congr. Épifc. die 25. Maji anni 1640.

Epifco-

po Civiratis Plebis przecepit,

ne ullo modo Con-

u f

feffiones füorum Subditorum a Parochis etiam vi«

cet,

i oo

cinsrum Dicecefum ad fuam ratione alicujns fefli

tione in

juxta folitum accedentibus audiri impediret, Di-

tc Gir

Xi ubi non viget oppofita confüetudo,. hac enim

exiftente, non poterit Parochus unius Dicecefis

in altera, licite faltera, Confeffiones audire, irre-

quifito Epi/copi iilius confenfu, ut eidem Epifco-

po Plebis przediéta Sacra Congr. fequenti anno

X641. refcripfit. Ita D

iaua part. r. tr. rr. refol. g.

Leend. difp. 1x,

;CAS. LE

q. 59. Girib. c. 14. n. 49. & 5o.

ET

CAS. I11. Bernardus vendidit equum Sempronio, cni

' j (

defeCtum occaltum equi non aperuit, cum füper

hoc minime fuerit interrogatus; fciens tamen,

| [

l& (etm

Sempronium non empturum equum,

fi equi defe-

|

Q

&as detegeretur.. Q. An graviter

f

i

Uii qu;

ad reftitutionem aliquam teneatur,

peccaverit , &

l

tiode

j QUi

Ref»ondeo cum diftin&ione,

Si defeftus occultus

| QPCI' ib

equi talis fit, ute

quurit reddat alteri noxium, ve

inutilem, dico,

UI

ad refícindendum

Bernardum graviter peccaffe, &

contractum teneri ; Ratio eft,

Yenig

quia qui per grav

em dolum, dantem éaufam con-

Vi

tracui, rem aliquam vendit,

graviter peccat con-

3 gj

tra juftitiam, & contra&um i

tritum facit.

Cum

Tüja Jit

autem, quandotacetur vitium reddens rem vendi-

Tuii,

tam. emptoriinutilem , aut noxiam, vendatur res

| «to

dj

per

| WWe q

m

Mzws&g ]uwrr.

41I

*xiftey

/onfeffos

er grsvem dolum dantem caufam contra&tui;

auditind

inc eft, quod ita vendens graviter peccat & ex

bilcoot

nullitate contraCtus ad pretii accepti reftitutionem

: fietydi

tenetur. $i vero defectus occultus equi non red-

dat equum noxium, velinutilem ad finem ab empto-

urten, U

re intentum, dico, Bernardum, dummodo equum

ft, quaa

T

ufto pretio vendiderit, & de occulto defe&u nul-

ä

atenus fuerit interrogatiüs, neque peccaffe, neque

rios &i

ad aliquam reftitutionem teneri. Ratio eft, quia

cerdoti

in cafü occultans defeCtum equi , ut fibi confulat;

rocho [

C proe

: de r

ntitar jure füo , nec ulli facit injuriam ,

inde, quamvis Sempronius non fuiffet empturus

j lpílo

equum, fi defectum equi agnoviffet, dicendum ad-

vnib (

huceft, ftare contraétum, & Bernardum effe five

n i

ab omni peccato, five ab omni reftituendi obliga-

alicigs f

d

tione immunem.

Ita D. Thom. 2. 2. q. 73. att.3»

pedie. à

in c. Girib. de contra&t. c. 2. n.96. & 1oo.

, hicet

jos Diei

audire !

jv

j

idem b

MENSE g9UNIL

^(uepti i

CAS. 1. S

Ejus per notabile tempus diftulit adim-

11, rel.

;

lere peenitentiam fibi a " Confeffario

p &

impofitam, illamque poftea in ftatu peccati adim-

plevit. Q. ÀÁn graviter peccaverit.

nprono/

cun i

Refpondeo affirmative quoad primam, negative quo-

jens t

sd fecundam partem.

Ratio primze partis eft,

f ag

uia quando tempus poenitentize non eft a Confef-

eccgmitr !

$

a

rio determinatum, mens Confeffarii eft, utexe-

quatur quamprimum commode poteft, ficuti in

us (5

operibus implendis ex voto, aliisque fimilibus con-

tingit; hinc eft, quod fi absque rationabili caufa,

poxn P

ut fupponimus, fed przecife ex gravi negligentia

tb

per notabile tempus diftulit Sejus pcenitentiam fibi

j h

a Confeffario impofitam adimplere, nequit per fe

T

j

Ratio fecundze partis eft,

T D

a gravi culpa excufari.

:rp

Ü

quia ficuti graviter non peccat, qui praecepta je-

fit

h

junii, Miffz» audiendze, Officii recitandi, & hu-

r n

jusmodi in ftatu peccati lethalis exequitur; ita

yel

j

neque qui in eodem ftatu. poenitentiam Sacramen-

4

talem

312

Casus CONSCIENTUE

talem adimplet, praefertim cum per pcenitentiam

TVefpotia

in tali ftatu pera&am impediatur ad fummum remif-

ut Paro

fio poenze temporslis peccatis correfpondens, quod

ye tem|

non importat talem irreverentiam, ut ad cul

am le-

nt Üra

thalem trahenda fit. Hac de reneque Confe

f

arii fo-

hg, i

lent interrogare, utrum pcenitentia faerit in lethali

temen

peracta, neque de hoc folent Pcenitentes, bonze alio-

hendo

quin Confcientize, fe accufare,

1ta Madernus q. 5.ar,

€X ne

1. Lugo difp. 25. n. 32. Girib. c

. I2, n. 16. & 62.

Tuorj

fitej

CAS. II. Rufticus jurans

» 8€ verba inhonefta fzpe

agj

proferens cognofcit fe

mper fe peccare, non di-

3 py

ftinguendo an lethaliter

Q. An jurando,

» vel venialiter peccet,

inptef,

& inhonefta verba proferendo,

n

fit a lethali culpa

immunis.

Refpondeo affirmative. Ratio eft, qüïa nullaactio ceu-

feri debet graviterpeccaminofa, nifiejus malitia t

formaliter, vel virtualiter volita, quod ut contingat,

(4$, 1

]

dubietatem, vel fufpicionem de culpa gravi occurre-

re necefíe eft ; fecus omnia fere rufticorum, perfona-

quim

rumque idiotarum peccata effent dicenda lethalia,

utpote commifía ab illis,

qui ea quidem mala effe co-

tites

i;:n d&

nofcunt,

ignorant. Cumi

venialia autem eífe, vel mortalia prorfus

j d

gitur non dicaturinca(u, quod Ru-

Íticus jurando,

& inhonefta verba proferendo dubi-

| Ms

tet, vel fufpicetur,

fe graviter peccate, fed prze-

Vs

cife ,

quod illa verba proferat ignorans, feu non

diftin

Wtw

guens , an fint venialiter tantum, an etiam

neqm

lethaliter peccaminofa, fequitur , quod nullo mo-

D

do periculum malitize gravis adverterit,

& proin-

deten

de quod de levi tan

tum culpa damnandus fit. 1ta

tione

Boffius Moral. var.

par. r, tit. r. $. x5. n. 79. Dian.

QU4m

€Xi

part. 5. tr. 5. refol. 31. Madf:rll. d 4. art. f n. 6.

At

'CAS. III. Parochus non vult affiftere Matrimonio,

Ut

u

od intendit contrahere Titius, .eo

uod ifte

lr

: À

Ó

rationem Dominicalem , &

Decalogi praecepta

lefæ

ignoret. .Q. An bene fe gerat

.

eft;

—

ra

Re-

D f"i

3.

E

.

MrNsE J ULh.

313

yenitae

Refpondeo negative. Quamvis enim optimum fit,

Ib

ut Parochus fuaviter, & prudenti ratione ad bre-

deng o

ve tempus Matrimoninm retardet, ut qui igno-

d p

rat Orationem Dominicalem, & przecepta Deca-

Zonfelti

entinld

logi, in his addifcendis curam ponat ; non debent

tamen, nec licite poffunt a Matrimonio contra-

$, botiel

hendo abfolute arceri illi, . qui fcientes quantum

TOU5l

ex neceffitate fcire tenentur, ignorant, aut me-

. &

moriz imprimere nequeunt ea, qua alii Fideles

fcire folent; ut inter czetera fünt przcepta De-

onefta f

calogi, & Oratio Dominicalis. 1ta apud Riccium

e, Dont

in praxi Fori Ecclef. decif. 638. juxta primam

lst pet

impref, & refol. 576. in fecunda addit. Ex Boffio

quicad

C. 13. D. 5. & Diana part. 4. tr. 4. refol, 85.

TT

MENSE 9ULIIL

juspall

ho

CAS. T. F

Rancifcus in Teftamento fuo difpofuit,

riioture

— fru&us cujusdam Fundi infümi debere

n t

quotannis

pro Miffarum celebratione; tractu au-

nds t

tem temporis ifti fru&us, propter fundi meliora-

ml d

tionem, fiunt duplo majores. Q. An duplo ma-

slia r

jor debeat effe numerus Miffarum celebrandarum.

j N

seo t

Refpondeo affirmative. Ratio eft, quia fi Teftator,

po-

u i F

tens ampliffime difponere derebus füis, non aíffi

gnat

n l)

nec numerum M ffarum quotannis celebranda

rum ,

neque quantitatem fru&uum in celebrandis Miffisin-

, ! "

pl d

fumendorum , fed abfolutedifponit, fru&tus Fundi

Iit» &p*.

determinati debere quotannis in Miffarum celebra-

tione infumi, mers Teftstoris alia effe no

n poteft,

yint

TENM

quam quod omnes fructus,

detraCtis laboribus,

)

l

?

& expenfis in ipfiusmet. fün

Af

T

di melioratione in-

fumptis , in Miffarum celebratione infumantur.

uemadmodum igitur fi

fru&us annui fierent prop-

M:gdWOE?f

ter fundi deteriorationer

m

pauciores, celebrarentur

"T

Miffe pauciores; ita ad f

e

rvandam, ficuti oportet,

,gf PW?

"'Teftatoris mentem, i

fru&tus propter fundi me-

lior:

ationem fiunt etiam d

uplo majores , detractis,

ut fupfa , laboribus,

& expenfis, debent omnes

s

5

in

314 Casus CowscrewTUE

dlete, v

in augendo etiam ad duplum Mi(farum numero in-

inde t

fumi.

Ita Pasqu

fraicandi

X078. n. 5.

:

alig. de Sgcrif. nova leg;s q.

bt pro

CAS.II. Sempronius volens vendere Prædium,'wquod

(üaguita

eft Proculi preedio contiguum, fi&te agit de vendi-

ldl

tione cum viro przpotenti molefto vicinis; ex

ll re

quo Proculus ho:mo pacis tmovetur ad illum

lefe t

emendum fummi pretii folutione, Q. An contra-

tidey

€tus ifte fit validus.

r

| dj

Refpondeo affirmative. Ratio eft, quia fitio, & fraus

p

lod

in cafu verfatur quidem circa caufam impullivam

emptionis, non tamen circa fübftantiam rei venditze,

neque Sempronius a Proculo Emptore pretium ul«

tra füpremum juftum extorquet. Quemadmodum

l

H

itur, licet non infrequenter contingat , quod

ercatores fiCctione utantur, ac mendacio, ut

U. |

merces fuas fümmo pretio vendant, dicendo ex.

gr. pannum anglicum effe, vel parifienfem, tot-

T eleq

elibras pro qualibet ulna recipere jam potuiffe,

ii fupe

&

hujusmodi. quz ficta, & falfa omnino fünt;

!

ht ipf

& nihilominus nifi vel in qualitate mercis, vel in

4 ii

pretii quantitate notabilis emptorum lefio contin-

gat, contractus emptarum Mercium fuübfiftunt, &

Mpündeo

validi fünt; ita, licet Sempronius male fe gefferit

lm p e

in ufu fuze fiCctionis, Contraé&tus nihilominus cum

N

Proculo celebratus validus dicendus eft. Ita ex Vas-

MCQM al

L temuw

quez 1. 2. q. 7. art. 5 Sanchez in opor. mor. lib.

W n

4. cap. 3. num. $. Donac. de contr. difp. 3. quzeff.

. puné&. a.

n e

li l

CAS. 1II. Parochus in quodam Oppido, ut rezdi-

ficet partem collabentis Ecclefiae , folet pro quali-

moö t

bet Miffa, quae quotidie a pluribus Sacerdotibusin

'en eti

eadem Ecclefia celebratur, duos folidos de confue-

lts ei

pue,

ta eleemofyna retinere.

Q. Àn licite.

ol

Refpondeo negative.

Ratio defumitur tum ex jure

Tint, -

"communi cap. JJe his, füb tit. de Ecclefiis eedifi-

"It

candis, tum ex Concil. Trid, feff. 21. c. 7. de refor-

nulluu

mat. quibus in locis hàbetur, quod Ecclefiae reze-

Maril

dificatio vel ad Patronum, (i juris Patronatus illa

os Ec-

ts

fit, v-el ad populum, vel ad Beneficiari

cie-

z

jf

MeNsE AUGUSTI.VV :

I$

Yf pumetoe

clefiz , vel ad Parochum ipfüm pertineat,

ut pro-

inde ratione rezedificationis przedi&tze nnl

latenus

Doy2 lr

fráudandi fint Sacerdotes

parte eleemofynze illis de-

bita pro celebratione M

iffarum.,

!reditmy :

quaquám fpe&tet ad Sacerdotes M

&um igitur ne-

iffam przecife in

agit duv

KEcclefia celebrantes fübfidium pr

o collabentis Ec-

0 Vicitis d

clefize rezedificatione przebere,

Illicite Parochus il-

u al

le fe gerit, qui folet

T

tidie a pluribus in Ec

pro qualibet Miffa, quze quo-

de coní(ueta eleemoí

^

clefia celebratur, duos folidos

yna retinere.

lta ex juribus

i(tio, &f

fupra allegatis, ut e

x inftruct.

X2. vol. 5. S$. D. N.

y impulíinz

Benedi&i XIV,. videre eft,

v venditz

e p d

temaduoli

MENSE AUGUSTI

gat , (l

endac, 1

CAS. I. C

Onfitetur Vir nobïiis, in communibus

dieenio 4

Panperumn

eceffitatibus nunquam fole-

jenlen

re eleemofynas elargiri

,

licet plura habeat fao fta-

tui füperflua ; quod inte

lligens Confeffarius recu-

jin p

fat ipfi przbere benefici

otino i

rat.

um Abfolutionis. Q, An

adis, 8

onfefíarius bene fe ge

elio CO

lell!Jt/ ]

Refpondeo negative, Ratio eft,

quia quamvis non fo-

üm in extrema, fed etiam

] (egeffer

neceífitate teneantur divites

in gravi proximorum

minus 0

; Vi divini przecepti,

Taerle

eleemofynam ex proprio ftatu

i füperfluis elarpiri,

r, m

in communibus

talem pauperum neceffitatibus

nonnifi ex confili

9 tamen el

p

dam elfe dicendum e4.

eemofynam elargien-

Hac de re quia nemo fi-

bi füadet, aliqua f

i&a lege ad przedictam elee-

I

"

inofrnam in comm

unibus pauperum

indigentiis

UA

teneri, neque Con

feffarii folent div

ites Poeniten«

-e[düübb:ü

[»]

sdptt

tes circa di&e eleemofynz omiffi

nem interro-

&are, neque ifti accufare fe folent,

quod elee-

moíynam comm

uniter indigentibus no

n erogave-

"DO

rint, licet co

mmode potuerint erogare

n

Si igitur

iíis

Vir nobilis p

er om

iffionem przdi&z ele

d gl

nullum transgredi

t

emo(ynae

tur prave praeceptum;

male Cohi-

je

f

feffarius fe gerit,

dum ex hoc capite recufatbenefi-

o

j

cum Abfolntioni

S £idem przbere.

l1t»a ex D,

ul

!

hom.

[/2

]

316 Casus ConsciENTUE

diat, x

'Thom. x. 2. quzft. 32. art. 5. Card. de Laurea tom.,

aufert; |

4- difp. 13. Cleric. de pcenit. decif. 10. num. 3.

betr, qu

CAS. II. Frandícus angitur fcrupulo, valde dubi-

as vol

taus de valore ultimze a fe habitze Confeffionis,

vent, |

lum b

quia ipfam faciendo non renovavit peccatorum do-

enim i

orem, quam die antecedenti elicuerat. Q. An va-

;

lida dici debeat przedicta Confeffio.

Vs &

elt, ]

Refpondeo affirmative.

Ratio eft, quia Sacramen-

&if

Jiptt ]

tum Poenitentize adminiftratur per modum judicii;

cum autem in judiciis conclufioin caufa, & publi-

catio fententize admittant notabiletempus interme-

dium, poterit hocetiamin judicio Saeramentali ad-

| )

mitti.

Quamvis itaque optimum fit, ante abfolu-

tionem renovare dolorem; adhuc tamen, dummo-

51 0

do dolor elicitus non fueritretrattatus, vel novum

peccatum , aut complacentia de prateritis non fü-

itamjig

dolorem antecedenti

li lone

pervenerit, dicendum eft,

l

|

die elicitum ita moraliter perfeverare etiam pro

Q

die fequenti, itaut Francifcus nullatenus de valo-

re Confeffionis, fine expreffa, & formali reno-

Wefonda

Qs Dy

vatione doloris peraCtz , debeat dubitare, cum

]ta ex Gobat.

ipfius Confeffio valida dicenda fit.

Yocepty

tr. 6. n. 157. Tambur. l. 1. cap. 2. $. 4. & 5. Clericaf,

trimonia

de poenit. decif. 3. num. $.

Rtelca

tf

CAS.IIL. Quidam Confeffarius Ruralis pluries abfol-

Q

vit Poenitentem ab inceftu in primo gradu affinitatis,

pios v

on advertens effe peccatum refervatum.

Q. An

enim |

Confeflarins praedi&us fit a gravi culpaimmunis.

|

]iblls [

I

Dattem

Refpondeo affirmative, dummodo nullam habuerit

]

refervationis dubitationem. Ratiío eft, quia cum

Kai

1 Dep,

voluntas noftra nequeat moveri, & excitari ad

Vntes

quzrendam /fcientiam illius rei, de qua nullam ha-

Ti

bemus cogitationem ; fi nulla de inceftus referva-

tione dubitatio praeceffit, inadvertentia in abfol-

D

vendo a refervato cafu, five hoc pro unica vice,

trimpr

Cap.

*

five pluries contigerit, fuit omnino invincibilis,

&&f

& ipti Confeffario involuntaria; proindeque ipfüm

a peccato excuíat, cum ad peccandum non futfi-

ciat

7

e

E

MzusE SEPTEMBRIS. | 317

ciat, remote poffe, & debére ignorantiam juris

n

.l

auferre; fed requiratur pofíe proximum, quod ha-

betur, quando aliqua de lege incidit cogitatio, vi

- vile dl

cujus voluntas ad quzrendam legis notitiam mo-

Confelii

veatur.

Qua de re dixi, dummodo Confeffarius

nullam habuerit refervationis dubitationem ; hac

teatonuzt

enim interveniente, ratione inadvertentiz vincie

t n

bilis, & culpabilis , oppofito modo concludendum

eft. Ita exSuar. decenf. difp. 4. fe&. 8. num. 14.

& feq. Sanch. lib. 1. ca

ja at

p. 16. num. 20. & 2x. Caftro^.

jum jui:

Palao tr. 1. pun&, 25.

j &p

us intet

imentalis

MENSE SEPTEMBRIS. .

qtte ao

m lr

CAS. I. C

Um Clerieus quidam obtinuerit Benefici-

um noncontemnendum, folet infümere

j, vl

in emptione librorum omnes Bereficii fru&us, qui

eritistt

y anaie

fuse honeftze füftentationi füperfünt, Q. An licite

re n

.poffit hoc facere.

4

as

Refpondeo necative.

Ratio eft, quia cum ex fan-

yrmali t

€tis Patribus, && Conciliis fructus Beneficiorum

jtate,

j ex U0

vocentur vota Fidelium , pretia peccatorum , pa-

trimonia Chriti, & pauperum , detracta congrua

$ (jeric

Beneficiarii fuftentatione, infeparabilis eft ab Ec-

clefiaftico Beneficio obligatio erogandi fru&tus,

o

qui fuperfunt, in pauperum alimoniam ,

"aliosque

i?

pios ufüs in honorem Ecclefiae,

&

ei; hac

enim intentione faltem implicita Beneficia a Fide-

i.

libus erecta funt.

Poterit igitur Clericus nofter

a

partem .aliquam fructuum Beneficii non contem-

M

n

nendi infümere in emptione librorum proprio fta-

g

tui neceffariorum, vel convenientium : non tamen

a

omnes Beneficii fruCtus,qui proprize fuperfunt faften-

] nllnlm

hi

tationi, in librorum emptione licite infumere ; cum

(j r

hoc in pauperum, aliorumque piorum operurn de-

nu LH

"a

trimentum vertatur. Tta Salmat. de juft. & jur.

IJW

cap. 2. num. 41. Cleric. de Poenit, decif, 1o. num.

5. & feq.

i

»equg,

]E" V

CAS,

t

us

318

Casus Couscmwn)n.

Concii

CAS. 1T. In Molendinis quibusdam,

excepta Miffze

lieéte

suditione , nulla fit inter feftivos,

& feriales dies

diftin€tio.

Q. An hoc a P

hi

€'te tolerari.

arocho íciente poflit li-

Juton.

4 N

Refpondeo cum diftin&ione,

Si ex aliqua rationabili

caufa detur con(uetudo l

egitime praefcripta, ut

Molendina quazedam diebus

!

libus aperta fint,

feftis aeque ac in feria-

& molant, dico,

hoc poffe licite

a fciente Parocho tolefati, et

iamfi, excepta Miize

CAS,I.M

auditione,

nulla appareatinter feftivos, & feriales

j Wääl: 1

dies diftin&io; cum praceptum abftinendi in die

[

fefto ab o

peribus fervilibus , ubi urget rationabi-

lis caufa, atque neceffitas, non obl

& til.y

iget, ut notum

1 d

ex mero abufu hoc fit intr

eft. Sivero nulla utgeat rationab

ilis caufa, fed

OMentan

oductum, & hoc poffit

2 Parocho aliquo modo i

mpediri, hoc tolerando,

Telpondos

zale Parochum ^e gerere dicendum eft.

Ita ex

Qu cop

-ACt. Ecclefize Mediol, tom. r.

& ex inftrutt. 24.

vol. 3. Benedicti XIV. Papze, &

&t i

Archiep. Nottri.

ho &

D

|

$

ülhy,

CAS. IIT. Joannes domui, familizque Religiofotum

DN

quotidie inferviens , Communionem tempore Pa-

Atipge

fchatis in ipforum Ecclefia recipit. Q. An Eccle-

lnefe r

fize praecepto de Commgnione Pafchali fatisfecerit,

Noltnle

:

m.m hm

Refpondeo cum diflin&ione. Si Joannes ita domui,

—

b

ac familize Religioforum quotidie infervit, ut füb

ex t

eorumdem obedientia vivat & intra eorum do-

ehemüïx

1num, feu Monafterium refideat, , dico , ipfum Jo-

annem przecepto Ecclefize de Communione Pafchali

il

fatisfeciffle , cum in cafu interveniant iil om»

Tütm 4l

Uütn .03(

nes conditiones , quae ex Conc. Tiid. feff. 24.

Aider

cap. T. de reform. requiruntur,

nt quis a Com-

Vg

snatur.

munione Pafchali in propria Par

cecia fümenda exi-

Id

Si vero Joan

nes, licet domui, ac familiz

Religioforum .

quotidie

inferviat, (ub eorumdem

J ts

obedientia non vivit,

vel intra eoruüm Monafte-

Ollipui

E

rium non refidet, dicendum eft, pracepto Com-

Yon

Do|

munionis Pafchalis nequaquam fatisfeciffe propter

Mh

rationem oppoütam àÍupradi&a; ut ex cap. cit.

;

On-

d

H

[E,

MwnsE Ocromus'.* 319-

Concil, & ex pluribus Sacr. Congregat. Decretis

xeopti t

hac dere editis, & prafertim in una Laudun. 14.

x fridesi

Apr. 1685. in una Spolet, 19. Apr. 1692. in una

jtt pf

Barcinon. 21. Jan. 1713. & in una Ulyfipponea,

22. Novemb. r721:. videre eít,

Qu lo

raltiy

MENSE OCTOBRIS

je ac ia

oc poll

xcepta i

XCAS. L M

Ortuo quodam Presbytero, qui pin-

guem praebendam per nonnullos alios

$, &feti

poffedit, notabilem pecuniz fummam obtinuit Pe-

Vinendf ini

tronius ejusdem Presbyteri haeres , qui proinde

g nilotó

€x tali pecunia vellet fibi domum sedificare, Q

e

Ipen Wt

An licite poffit praedictus haeres in zedificio domus

ijs t

obtentam füummam infumere,

D &kUCf;(

loc t

Refpondeo negative. Si enim fru&tus Eccleüa'&ici.

pd. H

qui congruz fuftentationi przebendati fuperfunt,

ex inf

debent in pios ufus infümi, quia cum onere, &

digp M

pa&o faltem implicito a' Fidelibus : profe&i funt,

fequitur, quod fi quis eos titulo five donationis

] Rel[giok'»

in vita, five hareditatis poft Przebendati mortem

l tgmpafe,

accipiat, acceptos fructus in eosdem pios ufüs in-

.A f

fumere teneatur. Eo przcipue quod,

uemad-

j r

modum hzeres reprzefentat perfonam defun

i quoad

jllius bona, ita eaindem fub

ire debet obligationem,

quam citcailla defunctus ha

w iil

ex hac ratione res

bebat; & proinde ficuti

devitcta per votum faciendze

,u(erv'xt: Eï;

ntta

eleemofynz tranfit a

d hieredem ceum eadem obli-

d !

gatione, ita fru&us , qui a Praebendato in

paupe-

füm alimoniam

; aliosque pios ufus debent infumi,

n

cum eadem o

enli

bligatione ad haeredem tranfeunt ;

TH« "

& quidem poti

ori jure, cum magis intrinfeca , &

"T

adnexa videa

tut ecclefiafticis

fru&tibus obligatio

predicta, ntpote fündata in n

atura, & conditio-

ld W"a(

LA

obligatio ex voto,

ne talium bonorum, quam adnexa fit alicui rei

fi) «*

utpote quze przcife ab extrin-

Ofüm '11

feco, & ex voln

ntate voyentis proveniens eft.

DA

"

Non poterit igitu

t hzres P

resbyteri praebendati

yratt

ptt

«dificanda fibi domo obte

ntam füummam infuüme-

fecife

)

re.

K

P [

ca»

b -;

326

Casvs ComxscirENTIX.

re.

Ita Card. de Lugo de juft. & jur. difp. 23.

fe&. 6. n. 1o2. Sanch. concil. mor. lib. ?. c. 2. dub.

fapplt

abion lt

54. n. 2. Clericat. de 2oenit. decif. 1o. n. 22.

atfoc la

attierey

CAS. II. Parochus Puerperam, quze alios pepererat

fnitote,

filios, afferentem fentire fe mori,

enixe pe-

ii

ss a

tentem Extremam Unctionem, noluit facro Oleo

inungere, adhzrens judicio Obftetricis nepantis

g

& o

predictam mulierem eífe in mortis articulo con-

ftitutam. Q. An bene fe gefferit.

ie? )

Ainj

Refpondeo negative. Ratio eft, quia pofito dubio

üuicdy

prudenti de-periculo vitze, & rationabili timore

de morte Puerperz, hzc capax cenfenda eft Sa-

cramenti Extremze Unctionis, /faltem coliati (üb

| lI)

conditione : dari'autem in cafu noftro hunc timo-

rem vere prudentem de periculo mortis Puerperz,

(S. 1. ä

compertum eft, fi advertamus ex una parte faci-

litatem erroris in judicio Obftetricis negantis peri-

que fy

culum mortis, & ex altera infolitas voces Puer-

praber

pere afferentis fe mori, Extremamque Unctionem

enixe pofcentis, quod alias fecilfe experta partus

Wefponde

dolores, cafus non dicit. Cum igitur in dubio

QU o

ericuli mortis potuerit optime Parochus , faltem

tilice co;

lob conditione, Puerperam facro Oleo inungere,

| 'orüs pj

eumdem Parochum, qui judicio Obftetricis adhae-

** tdnj

rens in favorem periculi agere recufavit, male fe

M

W» Wi

gefli(fe dicendumeft. Ita Pasqualig. theor, & prax.

ts

quaeft. 384. & feq. Gobat. t. 1. tract, 8. caf, 22. .

ins]y

üJ

384. Rofignol. art. 3. n. 4.

» Qu

ïlchm

il

CAS. 1II. Parochus perintegrum diem folet non irfre-

158

*

uenter a Parcecia fua abeíie, nullo ibi reli£cto idoneo

acerdote, certus tamen, nullum ibi infirmum tali

B

A (üm

temporereperiri.Q.An poffit abomni culpa excufari.

Ut

Refpondeo negative. Ratio deducitur ex Edi&to San-

Y *Sacen

Rb

iffimdi Domini Noftri füb n. 17. vol. 1. paftora-

AW

Iium inftru&tionum hac de re edito, in quo *perte

lw

prohibitum eft Parochis a Parceciis fuis etiam pro

10.]j

1l

unica tantum die abeífe, nifi ibi Sacerdotem pro

li

[ &

audiendis Confeffionibus approbatum reliquerin',

qui pro aliquo repentino caíü poflit Parochi vices

up-

! lehm

æl

MzwsE NovrEwsBnis.

321

ju, d

2626

füpplere. Quamvisitaque certus fit Parochus, dum

abfens fit a Parcecia, nullüm ibi repeririinfirnum,

MO

adhuc tamen cum facillime poffint repentini cafus

l0s p

accidere, in quibus pro Sacramentorum admini-

& exce

ftratione, aliisque indigentiis, Parochi, vel alte-

rius Sacerdotis pro audiendis Confelfionibus ap-

It fiem Qs

eis ts

probati przefentia neceífaria omnino fit, dicendum

iticuo t

eft, Parochum noftrum, qui (olet non infrequen-

ter per integrum diem a Paroecia fua abefle, nullo

ibi reli&to idoneo Sacerdote, nequaquam poíle ab

yllo d

omii culpa excufari, .

abill £

[endiä

elï

AMIENSE NOFVEMBKRIS.

m

W

W

) lunc i

Acerdos celebrans in Oratorio privato

jj Pne?

CAS. T. 'S

folet omnibus diebus fefis pize, nobili-

] parte i

"

que fceminze Miffam audienti (

a

cram Euchariftiam

quis *

prabere. Q.An licite hoc faciat.

votes 1

d

Refpondeo negatiye. Ratio eft, quia in facnltate,

xpetipit

]

quze, pofitis quibusdam conditionibus, foleta Pon-

Lt

p u

»:

Chüs , i

tifice concedi pro celebratione Miffarum in Ora-

torüis privatis, nullatenus com

rehenditur facul-

o0 IDl

tas adminiftrandi facram Euc

h

ariftiam perfonis

tticis 4

ipfis, quarum contemplatione celebrandi facultas

gt m

if

concefía eft.. Hac de re (ut aperte docet San&if-

neor, V^

iA

M

fimus Dominus Nofter Inftruct. 13. vol. 2.) praxis

08' m

eft, quod petatur ab Ordinariis locorum pro di&ta

Eucharifti; adminif]ratione nova facultas, quze

d

ln

neque concedi folet, nifi pro aliquo particulari ca-

st

u

íu, in quo gravis neceffitas id concedendi occur-

rat. Cum itaque in cafü noftro non exprimatur

n

obtenta ab Ordinario facultas, dicendum ett, illi-

g

ib

J

il

cite Sacerdotem nobili foeminz in Oratorio priva-

21

"

to Miffam audienti facram Euchariftiam przbere.

)

Ita ex Quart. ad Rubr. Miff. part. 3. tit. 10. dub,

n

1o. Dian. p. 4. tt. 2. refol. 44. & 45. Girib. de Poe-

qr P

nit. C. 8. n. 47.

CAS.

"

X

j

P

lr

Lambertini Cafhs Coufc.

322 Casus CoNsciENTUE

fertin d

CAS. II. Titius Bertam duxit in Uxorem, eaque

]ooztan

defunéta, vellet ducere Cajam, quz fratris Ber-

tx jam mortui uxor fuit. Q. An licite poffit il-

|. depllne.

]ar ducere.

| quhsqu

L2

Refpondeo affirmative. Ratio eft, quia Titius per co-

ii

pulam habitam cum Berta uxore faa contraxit qui-

dem asffinitatem cum omnibus Confanguineis Ber-

tx, nonautem cum Dertz Affinibus ex vulgata

|

l!]

regula, quod affinitas affinitatem non pariat, Cum

igitut Caja, ex quo fuerit uxor fratris Bertze, fa-

&

afit dumtaxat Bertze affinis, non confanguines,

-CAS,I.R

fequitur, neque confauguineam efle, neque affi-

filim B

nem 'Titios proindeque nihil ex hoc capite ob-

alterum :

ftare, quin idem Titius, defüun&a uxore Berta,

f conya

licite poffit in uxorem ducere Cajam, quze fratris

Bertz jam mortui uxorfuit. lts Girib. de Ma-

Wlponda

trim. c. I3. nutm. 12. Sanch. l. 7. difp. 67. num. 3

eXCOII

Rofign. difp. 3. S. 1.

Ad pibi]

CAS, IlI. Perditus quidam javenis, qui pluries fe

ja&avit, ac gloriatus eft de peccatis Furti, Lu-

teiurad;

hr , «

xuriz , Blasphemize, & hujusmodi, dum confite-

t

tur, dicit tantummodo: Gloriatus füm de peccato

Til f

mortali. Q. Anfatisfecerit Confeffionis integritati.

Té,Qm

qian i

Refpondeo affirmative, per fe loquendo. Ratio eft,

'tit d

quia

cum tota malitia, quze in peccato Jactantie

"ag

reperitur, in eo fita fit, quod peccatum,

& óf-

fenfa Dei-affumatur tanquam medium ad captan-

ytelent

& laudem apud homines, ad quem

3b i

dam gloriam,

olyat

finem de materiali fe habet,

quod fi£ hoc, vel

D

illud peccatum; fequitur, quod optime, & inte-

gre confiteatur, qui tantummodo dicit: De pec-

ifis ,

cato mortali gloriatus fum. Dixi, per fe loquen-

abfolgt

iteide

M

do; oppofitum enim dicendum effet, fi perditus

uvenis complacentiam fimul de peccatis illis ha-

Wm [/

uiffet, de quibus gloriatus eft; quia cum cotn-

ütm I

placentia fpecificetur ab illo obje&o, de quo

j

i

quis cum ipía gloriatus eft, ad exprimendam,

URT

ficuti oportet, peccati fpeciem , debent illa omnia

]

obje&ta, quorum complacentia habita eft, in Con-

!

hoj

pra-

hignis

feífione aperiri, Et quia fæpiüïmg ja&tantia

er-

—

E

Mrewse DécEMBRIs. 323

fertim de peccatis Luxuriae admixtam habet Come

grem, a

placentiam de iisdem , hinc eft, quod hacrationa

frntris

Bie ol

fzpiffime adeft obligatio exprimendi obje£ta illa, de

quibus quis fe jaCctavit, & gloriatus eft. Ita Palao

t. 1. tr. 2. difp. 2. punct. r1, n. 5. Diana part. 3. tr.

'iosyete

4. tefol. 16t. Girib. de Pcenit. c. 8. n. 65. & feq.

ontrixg

uguineisäi

; ex vll

JX MENSE DECEMB RIS.

aria Ut

; Beris l

-CAS. I. I9 Ufticus in mortis articnlo conftitutus

yifangi

-* duo peccata confitetur, unum refer-

j nequ

vatum Epifcopo cum excommunicatione adnexa,

; qplte o

w w5

alterum refervatum Papoc.

Q. Ad quid teneatur,

fi conyalefcat,

u f

Q d)

Refpondeo cum diftinctione. S'i)/ Rufticus ignorabat

.a«

excommunicationis poenam peccatis fuis adnexam,

ad nihil tenetur , fi convaleícat: figuidem non te-

qi t

netur ad aliquid ratione refervationis, cum (ut ha«

fis fut?

betur c. 7. feff. 14. Concil. Trid.) in Ecclefia Dei

j üpna

cuftoditum femper fuerit, ut in mortis articulo

TM

nulla fit tefervatío: neque tenetur ratione cenfu-

j ii

fz, cum in eamdem utpote poenam non incidat,

qui eam ignorat. Si vero, quando Ruftieus pa-

N

travit deli&a, fciebat illis adnexam effe excom«

io j

municationis cenfuram , tenetur, fi convaleícat,

eatam,

prafentare fe Papz, & Epifcopo, vel Delegatis

m ald

ab ipfis, non quidem, ut a Cenfuris iterum ab-

ines;^

folvatur, cum jam fuerit direCte abíolutus, fed

".

ut paratum fe oftendat obedire Superiorum man-

ji]

datis, cüm non aliter fuerit in mortis articula

dictt

i

abfolutus a refervatis Cenfuris, quam fub poena

N

teincidendi in easdem fpecie Centuras, nifi, poft-

d

ii]

uam conyaluerit, fe prefentet, cni debet, ut

)u

d

,w:) u

i&um eft, Ita ex cap. eos qui de feut. excom. i

]ulï [RW:

6. Girib, de Poenit, c. 16. n. 43. & commuhiter.

at P

n

CAS. II. Lzelius habebat AgnumDei ceteum a fan&o

2

an[ [!h jf

f

Pio V. benedi&tum ; & quia audivit, eum elífe

| efïr

bus aureis yendidit, quame

i

T

inagui valorig, illum df)g

,

2

vis ;

324 Casus CowscieNTLE

vis hoc non licere cognofceret. Q. Àn polfit per

fimplicem Confeffarium abfolvi.

WMarlbo e

pimodam

Refpondeo affirmative. Quamvis enim Lzelius pec-

at x

caverit peccato Simoniz realis vendendo rem fa-

debitum

cram pro pretio temporali, & etiam egerit contra

T Bow

prohibitionem « Greg. XIIT. hac de re fpecialiter

editam ; adhuc tamen nihil obftat, quin poffit zb

1

hoc peccato per fimplicem Confeffarium abfolvi.

Licet enim reatus Simonize realis fcienter con-

! €ags

traGtz in Ordinum fufceptione, in collatione Be-

neficiorum, & in Religionis ingreffu puniatur ex-

!

communicationis cenfura Pontifici refervata, ut ex

lem. VIII. Decreto Doctores docent; hoc tamen

!

de Simonia, quze in aliis rebus committitur, dicen-

dum non eít, quia deipía pariter in refervationum

(.1. |

Decretís expreffa mentio non habeatur: Cum au-

tem nullibi conftet, quod Simonia, quee in vendi-

Deun.

giatur

tione Agni Dei patratur, füb aliqua refervatione

Confef

vel cenfüra refervata prohibita fit, dicendum, nihil

obftare, quin Lzelius, qui reus c

enfetur Simoniz

quude

Conufeffario Ab-

"ttdi eí

pradi&ze, poífit etiam a fimplici

A0

folutionis beneficium obtinere. Ita.ex Bonac. de

Simon, difp. 1. q. 4. S. 2. n. 6 & q. 7. $. 2. n. 17.

& 18. Girib, c. 2. n. 24.

Tf

CAS. Ill Üxor Marito conceffit , ut votum emitte-

XC()mm:

r n

ret Caftitatis, eoque emiffo, adhuc debitum pe-

ia

tenti reddit. Q. Àn licite debitum reddat.

ï)"&ï', Q

Refpondeo affirmative. Ratio eft, quia cum Uxor ex

if

hoc przcife, quod Marito concefferit, ut votum

tis

emitteret Caftitatis, non fe privaverit jure petendi,

0C e

—

vel reddendi debitum ; etiamfi Maritus poft vo-

n

Telim,

tum illícite petat, adhuc Uxor licite ei

dem debi-

lirnag

tum reddit. Quamvis enim, quando circumftan-

etdom

tia, quze reddit petitionem illicitam, fe tenet ex

p C

parte actus, illicitum quoque fit petenti correfpon-

Ri

dere ; quando tamen circumftantia przedi&ta fe te-

b m'

net praecife ex parte perfonae , ut in cafu, illici-

CA5

tum non eft per redditionem debiti illicite petentt

tionjy

affentiri.

Hoc tamen non videretur dicendum, ll

Uxor confenfum przbendo in votum C

aftitatis &

tia Y

judic

Maritq

L£

MENSE ]ANUAR;I. 'gzsu

Anpolr

Marito emiffum , licentizm dediffet vovendi om-

nimodam, & integram Caftitatem, in hoc enim

im leltt p

cafü, Uxor ceffiffet omni proprio iuri, & fic Marito

hdeni n à

debitum illicite petenti non nifi illicite redderet.

) (geit

Ita Bonac. de Matrim. q. 4. punct. 3. n. 7. Sanch.

e f

l. 9. difp. 36. n. 4. Girib. c.19. n. 86.

quin pol.

o52

C2

Pas

?t

53

C X52 o

*

-

ariom aYi

€3ROBSES URRUR

GR

*ex

ET

E

7

&

r

E

ass

fcientet t

vollationel

ANNO MDCCXLVI.

| punratur.

fervata, Ut

i, oc um

MENSE SANUARIL

m .f*.m;æ*v

Ajus videns omnia fibi advería fortuna

refrrat

CAS. I. C

contingere, putat vere in mente fua,

»eaïu::(whz:

Deum effe erga íe immifericordem , huticque co-

quen

gitatum fuum aperit Amico, dicens: Indica mihi

u r

M

d

Confeffarium: benignum , quia habeo peccatum

rande nimis; Deum enim credidi absque tüiferi-

li

Cofefano:

cordia effe. Q. An ifte inciderit in cafum Bulle

i

Ü

Caenze tanquam forma!itqr haereticus.

a EX?"?""*C

uia ad incurrendam

Refpondeo negative. Ratio eft, q

Excommunicationem Cafus Bullzae Coenz re

quirie

yotu

"

tur,

uod herefis fit exterius manifeftata, cum

ic 68

Ecclefia non judicet de interno, neque illud pu-

l red

d.

niat; Cajus autem nofter dumtaxat putavit Deum

immifericordem in mente fuüa, utpatet ex termi-

o h

L

nis cafus, Quod fi id poftea manifeftavit amico,

)

Norlt

hoc egit, non ad tuendam, aut profitendam hze-

rit if

refim, fed potius ad deteftandam, ficque fuit pura

Jantos

narratio heerefis alias conceptze, ordinata ad tol-

(p &

C!

lendam culpam. Poterit itaque a quolibet fim-

undo t

lici Confeflario abfolvi.

]ta communiter cum

[

i, "

Giribaldo tr. 4. in primum praecept. Decalogi, cap.

tel

2. dub. 5.

p

-CAS.H. Quidam Sacerdos in familiaribus collocu-

rin

UM

ocos , & face-

tionibus folet frequenter abuti ad j

I il

tias verbis, ac fententiis faerze Scripturze. Q. Án

Uf

ii

(

b

judicandus fit reus peccati lethalis facilegii.

(1/] (

j

3

.Re-

3*9.6 Ca4sus CoxsciENTLE

Refpondeo affrmative, loquendo de verbis factse

Al V]

Tíit) CO

Scripturze formaliter talibus , nimirum dictatis a

| Vetaf

Spiritu Sancto, Ratio eít,quia violat res facras

proprie tales, ac frequens abufus verborüm An

| tadlg

gelis venerabilium continet contemptum, faltem

IT

implicitum ipfiusmet Dei, gravem injuriam irro-

gat Spiritui fan&o, cujus fünt verba, ut ex Graf-

)

[o]

1D.

-

2

cap. IQ. num. 17. vocante hujusmodi

tT [

abufüm immane ícelus. 1Ita ex Gobat de blafp.

nf

Accedit etiam fcand

cap. 20. num. 720. Re

gin. fib. 19. cap. 4. num. 57.

Üitg,

alum, attenfa qualitate perlo-

nse Sacerdotis.

Dixi--loquendo de verbis fa-

Ü (

crae Scripturze formaliter talibus — quia fi abute-

Iimisg

retür quibusdam vertbis, quae extant in facris

Altexy

paginis, relatis ex aliis, & quidem viris profanis,

tüm de

ut funt illa Fefti A&. 25. ad Caefarem appellafti?

piun.

ad Cafarem ibis

—— a gravi facrilegii culpa excu-

Toninei

fari poffet.

Yétdey

CAS. 1II. Clericus Beneficistus multoties committit

tl x

alteri recitationem Divini officii; eique cedens

Tetod

partem fru&tuum illis diebus correfpondentem, cre-

Todtm

ditfe ab omni culpa immunem. Q, An bene fen-

tiat,

tommi

-

Tüchys

Refpondeo negative. Ratio eft, quia obligatio reci-

Atechi

tandi Ofüciam Divinum in Clerico Beneficiato,

quicumque fit, eft perfonalis, obligans (üb gravi,

tte Wt

5

orta ex ipfomet Beneficio, cujus poífeffionem ad-

Vs Y

eptus eft, cum jure illud adminiftrandi ; cui obli-

p

gationi fi non fatisfaciat, tenetur fruétus refli-

'utioys

tuere, quze reftitutio eft veluti poena correfpon-

dens culpze,

Quare Clericus. nofter cedens al-

teteg

Detqte

teri partem Beneficii, fübit poenam, verum non fe

L 4 $j

exonerat culpa contracta

propter transgreffionem

perfonalis obligationis recitandi Horas Canoni-

511

cas,

Ita ex Alario lib. 2. verbo: Zorc Canonita.

Sanchez lib. ».

AT,

confil. cap. 3. dub. 62. Giribaldus,

ldinr

Leander,

aliique,

Colligitur etiam ex Conftit. $.

Dïmm

Pii V. declarantis

; eüm, qui Choro addictus Offi-

Obligey

cium non recitat,

tipond

um; & diftributio

licet fit przefens , praeter frau-

tum committere,

num amiífionem, grave pecca-

Ad(irin

Accedit Propofitio damnata ab

| pulfy;

*

ex

|

7

IX

MrwsE FEBRUARTITI.

327

Alex. VII. num. 2r. dicens — Habehs Capella-

: verbie j

niam collativam, aut quodvis aliud Beneficium

irum du

Ecclefiafticum, fi ftudio literarum vacet, fatisfacit

hat res f

vettorm d

füze obligationi, fi Officium per alium recitet,

trfon, fl

idn

MENSE FEBRUARII

33 V OUl

jutim ïr;

Ui

Arochus habens Beneficium pingue non

nfe 1

Z

CAS. I. P

vult docere per fe ipfumDottrinamCnhri-

ohat del:

p.4, Ut

ftianam filios pauperum, fed tantum quosdam filios

divitum, qui fingulis menfibus quzedam munera

nltafe p

ad eum deferunt.

Q. An fit Simoniacus.

je verbis

quia d ul

Refpondeo cum diftin&ione. Vel intervenit pactum

t r ht

aüt expreffüm, aut tacitum cum Parentibus puero-

vl

tum deferendi ea munera, vel nullum intervenit

m ii

pa&um; fihoc fecundum , Patochus non eft Si«

moniacus, quia cum Simonia fit &udiofa voluntas

giedpu

vendendi, aut emendi aliquod fpitituale, vel fpiri-

vfiesone

tuali annexum pro temporali, ad eam requiritur

aliquod pa&

um, vel faltem ut res accipiatut per

einne t&

aut motivi, ut ex

ondenen

modum pretii, commutationis ,

db

communi doftorum. Siprimum,

probabilius Pa-

rochus eít Simoniacus.

tatio eft, quia docere

Bigto r

Catechifmum eft fpirituale, quod Simoniz fubja-

ff

cere poteft, ut cum communi tradit Suarez !:5. 4.

c. I8. n. 24. & Parochus ea munera reciperet tan-

ys tb gr

Refioten !

qusm pretium. Neque dici poteft, quod ea reci-

peret aut titulo lsboris, aut titulo congruz faften-

ali; i

FUCUUS

tationis, cum ad hujusmodi laborem ex offício

Fh

fupponatur fatis fu-

p u

Y

teneatur, & Beneficio pingui

[j ul

perque provifus ; ergo videtur,

quod difficulter ng-

T.

fit a Simoniz labe expurgari.

L

at

CAS.II. Filiusfamilias, dum luderet, deprehenfus

[ori$ (

)

a Patre, ab eoque vehementer objurgatus, ad

at v

declinandam iliius iram, vovit fe non amplius

,

luforum ; mortuo autem Patre, dubitat, an adhuc

ex 0

obligetur voto.

Q. Confeffarii judicium.

ii

Refpondeo, Filium

familias probabilius non amplius

r

adítringi voto,

Ratio eft, quia caufa nedum im-

n

pulfiva, fed etiam motiva,

& quidem principalis

X4

vo-

7

[

328*'— | Casus CowscreNTUE

vovendi videtur Filio fuiffe, declinare iram Patris,

!

utexponitür in cafu:. Cum igitur, mortuo Patre,

cellet hzec ratio motiva, & principalis vovendi,

celiat etiam obligatio voti, quae tamdiu durat,

r T

quamdiu durat cauís motiva, & finalis vovendi,

ut cum Azorio, Silveftro, Suarez tenent Bonac.

dim r

^iro,

difp. 4. q. 2. p. 3. n. 10. Antonius a Spiritu fan-

[

asn&to, & communiter Do&ores; quia votum non

l

|juen

obligat ultra mentem, & intentionem voventis ;

i

vovens autem non cenfetur habüiífe inteutionem

iM

fe obligandi, cefíante caufa finali, & motiva voti.

Wnin:

[2

yits

CÁS.-TI. Sem

pronius tempore Quadragefimze di-

fp

enfatus ad carnes vi

ore Indulti Apoftolici, in

jb w

a

m d

vefpertina quoque refe

ione cum aliquo nennul-

mewt, '

lorum fcandalo ufus eft carnibus, fervata tamen

dunty

gantitate,

Q. An, fpectata Epiftola encyclica

falfüm

5. D. N. Benedicti XIV. non folum peccaverit,

tnelitia

fed etiam inciderit in cafum refervatum n. 7.

ipfiget

Refpondeo negative. Ratio eft, quia cafüs refervatus

volit

n. 7. continet fcandalofam folutionem Quadrage-

xio,

fima, non fcandalofam folutionem Jejunii: Sem-

ER

Toiferi

ronius autem vefpere vefcens cathibus folvit Je-

It aj

unium, quia Pontifex in Epiftola encyclica, quae

Cülpdi

incipit — Libentiffime quidem ample&timur— fta-

du

tuit difpenfatos ad carnes non poffe in vefpertina

—

A quit

refeftiuncula ea quantitate carnís vefci, quae Je-

V

junantibus permittitur, fed opus habere eo cibo,

Y

quo utuntur homines Jejunantes rectze, & meti-

cufat, |

culoíz confcientize,

Attamen Sempronius non

lotts

folvit fcandalofe Oradrage(imam, a qua fupponi-

illen

tur difp

enfatus vigore: Índulti Apoftolici ; ergo'

Tis foy

peccat, fed non incidit in Cafüm refervatum.

1

l

lt yjo

effet a

vero in Indulto Apoftolico obfervantia Jejunii

licer

ppofita per modum cotditionis, fi

nequa non

| Ms

et uti eodem Ind

ulto, ut contigit anno 1740.

Avlat

in Índulto hnic Civit

atia Pontif. fel.

regn. con-

f&axm

ceffo, tune probabilius cenferem,

Sempronium in-

€Blte

cidere in cafüm refervatum,

quia adhuc vere fcan-

li.

am,.

läri [

dalofe folveret Quadrftgeüm

&am

MEN-

D

E

MegwxskE Manrrr.

329

itm ?

"

IENSE MARTIL-

&

orhyo 3.

ls vortl

ii dor

CAS. L 'Tlt

us ingreffus cujusdam Artificis offici-

il

am cum duobus Sociis, ipfis infcis,

ls vovet

clam fürripit thecam auream; inquifitus autem de

^nent Be;'

furto, thecam fecreto reítituit; fed ut confulat

p

à votüt

quoque famze fuze, eosdem Socios adhibet teítes,

ui jurent, ipfum nihil penitus furripuiffe. QO. Àn

[ v

1t reus perjurii.

Tateti

uatenus. inducit ad j&ran-

Refpondeo affirmative, q

notiyari:

dum falfum, licet putatum verum.

Ratio eft, quia

virtus Religionis, quae prohibet, ne quis fallum

voefine i

juret, prohibet etiam , ne alios ad falfum juran-

gpfilti

dum inducat. Neque obftat, quod Socii exilti-

i w

J

ment, Titium nil furripuiffe ; nam hoc probat

av

dumtaxat, in Sociis juramentum efle materialiter

la at

i

falfüm , & inculpabile; at non excufat 'litium a

m petit

malitia perjurii, quia illa atteftatio fociorum eft

Im1;

ipfimet "Titio formaliter falfa, cumque ab ipfo fit

j relent

volita, & procurata, reddit illum perjurii reum, eo

modo, quo quamvis blasphemia viro amerti fit

TU

juni i

materialiter tnala, ei tamen, qui amentem induce-

bus tl

ret ad blafphemandum , effet mala formaliter, &

(

culpabilis; ita cum Suarez tom. 3. de Relig. lib.

1

Iu

g. de Juramento, cap. 14. n. 8. Bonac. tom. 2. difp.

T

4.quaeft. z. p. 111. Tamburino, Sanchez, aliisque

nva iQett

communius.

, W

u at

CAS. lL. Petrus Typegraphus in Confeffione fe ac-

cufat, quod feria fecunda Pafchatis quatuor circiter

|p, UP

horas infümpferit in componendis chara&eribus,

prün»lf ,

altero vero die , videlicet feria tertia, totidem ho-

qui

J

i(0)

It

ris torculariexpreífit. Confeffarius eundem arguit,

ut violatorem utriusque diei fefti.. Q. An jufte.

2l

antia J

Refpondeo cum diftin&ione. Si Petrus de utroque fe

nl

i

j

Í

accuíat, quod putaverit, effe utrumque contra diem

L

)m

feftum, merito a Confelfario argnitur; tum quia

,

egit contra confcientiam , tum quia juxta fenten-

j ro..lü

tiam probabiliorem nedum characteres in torcu-

cve

Jari exprimere, de quo non eft dubium, verum

etiam eos componere, inter opera mechanica re-

bl

cen-

D

430 Casus Cowscmuïm

cenfetur, ut tenent Suarez de Virt. Relig. lib.o. .

€. 25. n. 8. Palao parte2. tra&t. 3. difp. q. 5. n. 5.

Facundez, & alii apud. Girib, hic dub. 5. n. 43.

quia compofitio chara&terum per fe non ordinatur

L a Bl

ad locutionem, ficuti ordinatur fcriptio , fed eft

praparatio moteriz, & veluti fabricatio inítru-

dm, Ul

l

dim ope

menti Mechanici ad opus Mechánicum, fcilicet, ad

| dre Ya

ipfam impreffionem ordinati.

Si vero Titius de

utroque fe accufat ad majorem fuz conícientiee

Welfponds

quietem, putavit tamen primum fibi licuiffe, non

praeot

fecus ac charatteres fcribete, tunc dico, injufte ar-

Que li

gui a Confeffsrio de utriusque diei Fefti violatio-

iprd

ne, quia hzc quoque eit opinio valde probabilis

& ii

apud Homob. lib. 2. p. 4. refp. 34. Dianat part. 4.

ficifs,e

traCt. 4. refol. 62. Tamburinum, & alios; quare

vins i

Petrus, juxta eamdem operatus, diem Feftum non

tvl at

violavit.

Eftigitur dumtaxat tnonendus, ut ma-

T Qu

nendis chara(teribus dlebus feftis abftineat.

gis timoratorum praxim fequeus, etiam a compo-

[

mülto r

Siyeln

CAS. TII. Capellanus in Fefto fimplici accepit elee-

lla. ,

mofynam pro Miffa ad Altare privilegiatum cele-

DT

branda; ipfe vero celebrat quidem ad di&tum Al-

Jaler

tare, fed ex devotione dicit Miffam Votivam de

B. Virgine. Q. Án fatisfaciat fuse obligationi pro

ee;qug f

1Us d

accepta eleemofyna.

[

Refpondeo negative. Ratio eft, quia intentio confe-

N

non fr

rentis Eleemofynam fuit Altaris privilegio ftuí,

uitur autem, Íi Sacerdos in fefto fimplici

(d

WX

Miffam Votivam tecitet de B. Virgine, quia pri-

totidi

vilegium a Summis Pontificibus conceffum, eft re-

gulariter dumtaxat pro Miffis de Requiem, quan-

f ga

do non obítat Ecclefize ritus, qui non obftat in

Refpande

Fefto fimplici, quo Miffa de Requiem recitari po-

Atnte

teft. ld fatis füperque oftendunt tot Decteta 5.

ts,

R.C, a Summis Pontificibus confirmata, pr&-

ln

fertim ab Alexand, VIl.& Clem, XI. Ita com-

1 Chtes

muniter, & exptefle P. Merati in novis obfervat.

lug p

& addit, ad Comment. Patris Gavanti in Rubricas

Miffalis p. part. tit. 5. n.8.

[ Te

N

MEN-

hü Pa

6

o

Mr&8sE APnirts.

st

t, feligi:

D

dil

t

MENSE APRILIS.

dü

;

H

Erta Matet, ne Filias fuas diebus feftis

? non a

CAS.T. B

finat vagari per Civitatem, vel Oppi-

fiptio,

ibricatto t

dum,aut otio domi tabefcere, injungit eis quae-

am, fcilté

dam opera fervilia.

Q. An Filize teneantur obe-

dire Matri fic przecipienti,

rero. Titi

. Cotici:

Refpondeo affirmative. Ratio eft, quia ex 4. Decalogi

X fícato

pracepto Filii tenentur obedire Parentibus in iis,

[co, jf

quz licita funt ; licitum autem eft puellis, praefer-

Teti violi

tim poft Devotiones, & horis pomeridianis, ad

alde p

ea vitanda, quze in cafu expofita funt, plena pe-

Discum p

riculis, etiam diebus Feftis aliquibus operibus fer-

j d

vilibus incumbere, idque ex interpretatione prz-

om Fal

cepti, ac benigna pize Matris Ecclefize permiffio-

sendus üL*

ne, quze ficuti non obligat ad obfervantiam diei

fium tU

Fefti, fi aliquod grave damnum corpori immineat,

multo minus fi animze. Ita cum Emmanuele Sa,

yinet,

Silveftro, Naldo, Homobono, & aliis tenent Dia-

du

na p. 3. tra&t. 5. refol. 3. Bonac. hie difp. 5. q.

;;egiamm l:

unica, pun&. 3. n

. Cavendum tamen eft, ne

P

Mater ad finem lucri detorqueat opus Filiarum,

n [/'y()ffWDX

easque retrahat a piis actibus, quibus poffent faun-

jgtit )

&ius diem Feftum colere; quare monet Suarez

de. Virt, Rel. 1. 2. c. 26. n. 6. füpradicta cum mica

falis effe intelligenda.

jentio t

yleg?

CAS. 1I. Filius, inconfultis Parentibus, vult ducere

.

feio 15

in uxorem Cajam Paellam honeftam ; paris quidem

jne (

conditionis, fed pauperem. Q. Quomodo debeat

t

fe gerere Parochus,

»eq

DA

D

in

efpondeo cum diftinctione. Vel Parochus advertit,

FP

'1 R

Parentes fore quidem verbis, & animo contradi-

m

€turos, non tamen malitiofum appofitüros Impe-

0i

dimentum, & eo tunc debet Filio faadere, ut Pa-

lmat,) f

q n

rentes confulat; aliter peccat affiftendo, ficuti Fi-

j$ 0

lius peccat fic contrahendo; lz:dit enim pietatem,

0V

ac reyerentiam Parentibus debitam, ut ex Girib,

i

J

traét. 10. c. 5. dub. 6. n. 37. Quod fi, con(ültisaFi-

lio Parentibus, eorum confenfum non obtinet po-

te

p

[.]

332 Casus CoxserewTLE

deprehe

teft licite Parochus Matrin&nnio affiftere, cum Fi-

conícien

lius poffit licite contrahere; quia Filii, fatisfa&ta,

er petitionem confilii, reverentia Pareutibus de-

ita, in iis, quz fpe&ant ad corporis fuftentatio-

nem, & prolis generationem ,. funt. fui juris, ut

tradit D. Th. 2. 2.

104.2 5. Vel Parochus ad-

a. N

yertit, Parentes efle appofituros malitiofum im-

C0

pedimentüm; & eo tunc, fi propter paupertatem

fpon(ze nullum fit fecuturum damnum grave, de-

tes s

decus, aut irrationabile onus iisdem Parentibus,

g

Tilstene

ut in cafü fappouitar, poteft, & debet affi(tere ad

tiftre,

tuendam libertatem Matrimonii , non enim pau-

pertas fponfie, fi czetera non defint, eft motivum

! Mpouden

fufficiens pertinaciter obfifrendi Matrimonio Filii,

Ton ol

Colligitur ex Girib. citato, Pontio de Matrimo-

nio l. 2, c. r. Sporer in 4. preecep. Decal. tract.3.

Conjun

cap. 5. fect. r.

Agatur

Tente,

: CAS. IIT. Parochus ruralis habet in more de menfe

&0sdem

in menfem particulas confecratas, quae in Ciborio

j

Rltafe

pro Infirmis aflervantur, confumere, & novas

1 feri

confecrare, femel.tamen, & iterum deprehendit

Q'.ilm, [

in fundo pyxidis quosdam vermiculos ex fpecie-

&Eld] re

bus Sacramentalibus genitos. Q. An talem mo-

füt

rem fetvando fit tutus in con(cientia.

A af

Refpondeo negative, fed lethaliter peccare.

Ratio

I Mx

eft, quia in Concilio Turon. 4. cap. 4. apud Ga-

Vi

W t

vantum; in Mediol. pariter 4. p. 1. & in Synodo

tom, «

Bononienfi lib. ». cap. 3. & juxta communet fere

omnium DJ). fententiam,

;nchariftia renovanda

lo

^

eft de feptimo in feptimum diem; quas regula non

Itr

——

od ]

ita quidem ftri&te obligat, ut non. poffit etiam re-

novatio protrahi ad longum tempus, maxime fi

R, D

particulee confecrandze fint recentes, ut colligitur

OC o

At r

ex citato Concil. Mediol. permittente, quod con-

f

fecrentur hoftie poft feprem dies renovandz,

etiamfi fint avviginti diebus confeGtz ; attamen

dl

tanta dilatio non eft a gravi cülpa immunis, quan-

QUisq

do ex aliqua circumftantia vel loci humiditati ni-

45 r

mis fübjeCti, vel &c. adeft periculum corruptio-

itts

nis fpecierum ; quod periculum experientia cum

depre-

MewusE Mairr.

333

IX

deprehenäerit Parochus cafus noftri, non eft iü

(tete, et

conícientia tutus .pri&inum morem fervando.

Parentinst

JMENSE MAIIL

3 fufente

k f r

| Parodus:

CAS. T. Ortuo Divité, & inftantibus hezredi-

bus, publicatur Monitorium cum ex-

nalitiolin

communicatione contra fcientes, & non revelan-

r pupett

tes ipfius bona; Sejus fcit, Patrem fuum, dum ei-

m gt

'dem famularetut , plura fibi ufurpaffe. Q. ÀAn

1 Parettis

yet affiten

Filiusteneatur , vel faltem poífit contra Patrem

revelare.

n enim j

,dimitii

Refpondeo non teneri. Ratio eft, quia lex Civilis

irinoro 1

non obligat ad ferendum teítimonium contra fibi

) de Y

[ecal tt

Conjunctos usque ad 4. gradum, przefertim fi non

agatur de caufa ad totam Coramunitatem perti-

nente; ita neque lex Ecclefiafica credenda eft,

te d n

eosdem obligare, quippe quze legi Civili in beni-

xmlm N

guitate. cedere non debet; unde in cafü noftro

non tenetur lilius denunciere Pitrem.

Additur

yte, U

n a'eplä'?ï'

etiam, quod hujusmodi Monitoria non obligant, fi

[os ex

ex tali revelatione aliquod grave damnum timea-

tur probabiliter fecuturum; ex revelatione autem

A lo t

"

Filii fa&ta contra Patrem , vix poteft grave dam-

num ipfius, & totius Familiz abeffe, videlicet,

"

xf

dicordiz , & odia; ergo Sejus ex vi Monitorii

]ta Diana

p

,U

non tenetur revelare contra Patrem.

g

)b

tom. 5. tra&. z. refol. i61. & 162. Raynaud. de

,Ommdräü "

j

Monit. p. 1. c. 2. q. 20. & 24. Baunius, & alii,

itis d

Hinc, fpe&ato damno di(cordiarum , odiorum &c.

quod Filius ex tali revelatione toti Familiz infer-

qruä f

[

[

ret, videtur dicendum, nec etiam polle (licet de

Jus

hoc non difputent DD.) quia non debet illis cau-

fam przbere per id, quod poteft jufte omittere;

g t

jc d

fpe&tato vero dumtaxat juris communis privile-

, m

gio, & feclufo damno, licite poffet, quia privilegio

æ. [

quisque poteft uti, vel non uti pro libito fuo.

C

iil

n

CAS. II. Antonius propinato alteri veneno, ex quo

hu

irreparabiliter fecutura eit mors, antequam

hzc fe-

m ett

'qua-

jel

[/

,

334 Casus CowscreNTIE

quatur, peenitentia ductus acceditad Confeffariurt,

cui confitetur peccatum fuum. Confelffarius au

certulot

mendttet

tem eum abfolvit injun&to o.:ere, quod, fecuta

ferdum

morte,fe przfentet habenti facultatem in refer-

sufendo 1

vata, eique peccatum denuo aperiat.

Q. Àn

g

Poenitens, fecuta morte, teneatur parere Con-

J uioy

S&eyt ex

feifï'ario.

a

TOi (

Refþondeo negative. Ratio eft, quia Ántonius tunc

C

nec tenetur fe prsefentare habenti facultatem in

nis arjf

refervata, ratione peccati commilfi in propinatio-

eyuut,

ne veneni , quia ab hoc jam fuit direCte abfolutus

in pera&ta Confeffione, quíppe quod nulla tunc re-

fervatione tenebatur, cum hzec non afficiat nifi

aCtum confümmatum Homicidii: neque ratione

mortis poftea fecutze, quia hzc refpectu Antonii

rite confeiti, & abfoluti non ef£t amplius tmnortali-

i

ter peccaminofa, cum non fit amplius moraliter

fefaius

volauntaria, utpote in Sacramento Pcenitentiae ef-

peceat |

ficaciter retractata; quare non eft, cur eum fub-

txitde (

dat clavibus, five habentis, five non habentis fa-

At yen

cultatem in refervata, ergo non tenetur in ca(u

parere Confeffario. Ita Henriquez, & Facundez

ld

apud Dianam tom. 5. traCt, z. refol. ro. Homobo-

| lt ij

nus, & alii,

| rittor

CAS. 1II. Quidam Sacerdos in itinete c&lebraturus

|. Ms eny

Miffam die Fefto de praecepto pervenit ad quoddam

Sitdy

Yoey

Oratorium rurale, in eoque reperit unum tantum

Tüm q

libbaum Miffalem, cui fere integer deeft Canon

Miffze.

Q. An poffit licite celebrare, ut ipfe cum

Tevers

fft; E

Sociis fatisfaciat przecepto de audiendo Sacro.

are Vi

Refpondeo negative. Ratio eft, quia fic fe exponeret

[

Olutior

periculo errandi in re gravi, nempe circa Cano-

findal

nem, cujus profeCto: fingula verba funt materia

6 qui

gravis; adeoque etiam graviter peccaret: ita Ga-

vant. tom. 1. p.2. tit. r. citans Navarrum, & Azo-

Vg

rium

u

tivo, &

ilicet loquantur de Celebrantibus fine ullo

Imill

libro

É

iffali, tamen par eft ratio in cafu noftro, quia

refpe&u Canonis idem eft, ac fi nullus effet.

[-L]

mmy [|

l pori

ducitur etiam ex Conc, Mediol, z, præcipienïe:a-

ïitätem.

|

g

IE

Mewse ]un:.

335.

Confefit

,quod non

onfelrrit

cerdotibus, precipue propter Canonem

Exquoin-

memoriter dicant Miffam, aut canant.

: Qod, i

ferendum eft, neque ad fatisfaciendum pre

cepto de«

tatem i é

audiendo facro id licere, quia praceptum inte-

wiat. (

, que in Canone funt, prava-

r puetei

grandi Milfam in iis

to Écclefiaftico; quare

let unicuique alteri przcep

fcuti ex nulla caufa, precterqua

m grayis irreve-

immineret contra fan

Ciffimum

rentize , quae forte

Ántoniwt

Chrifti Corpus, &

Sanguinem, licet aliquid Cano-

facultata

licet periculo omittendi fe

nis omittere; ita nec

i popini

exponere.

(te abfolt

ullattnc

MENSESUNIL.

i d t

n ni

Oeminam nolentem reddere falutationem

T

CAS. L F

alteri Vicinz, cur qua rixata eft, Con-

aplis n*

feffarius jud

icat Abfolutione indignam, & ream

pliosnote

j

um

Ponitetit

peccati lethalis ,

quamvis ipfa fateatur, null

exinde odium habere co

ntra dictam Vicinam. Q.

j eur enm 3

An verum fit Judicium Confeffarit.

m hii

epelur in*

o cum diftin&tione. Si ex quo foemina.non

T2

Refponde

yo, Homon

reddat

falutationem Vicinz, cum qua rixata eft,

oriatur aliquod fcandalum, aut id aefti

metur nota-

peCtantibus

bilis contemp

tus ejusdem Vicioz , fi

cdt

circumftantiis loci, temporis ,

perfonatum, nec

non confuetudine Patrize, Judicium Confeffarii ve-

d

conum

rum eft; quia tu

nc non reddere falutationem eft

ethale contra charitatem , ut pa-

; d.

f

revera peccatum 1

d

tet; ac proinde qu

oties Fcemina non vult refalu-

oW

tare Vicinam , eft in ft

atu peccati lethalis, & ab-

(2

u

folutione indigna.

$i vero nullum inde feqguatur

D

(

fcandalum, faltem grave, nec grav

is contemptus,

ye (

"T

1

vel quia levis

fuitrixa, & utriusque indignatio,

f

vel quia jam ani

mum alienum a quocumque pofi-

(aft

dU

M

jo Fcemina ifta patefecit, vel alia

tivo, & gravi od

arruw-&

fimili de caufa, Judicium Confe

Íffarii non eft ve«

qibort"

abfolute loquendo,

(

rum, quia hzc figna omittere,

[ naRI

eft potius contra urbanitatem,

quam contra clia-

j eie j

]

ritatem, ltà ex Bonac. in x

Decalog. precept,

d

gctplew

h

éilp.

1

N

"

r

236 Casus CowscirENTUE

:

difp. 3. quaeft. 4. part. 3. Giribal, trat, 4. cap; 4.

dub. 4. num. 36. & aliis.

CAS. II. Juvenis quidam habens confuetuäinem fe

p

pollaendi, confitetur in Pafchate pollutiones com-

miffas; interrogatus autem a. Confeffario de con-

Spord

fetone

füetudine, eadem reticet, timens ne ultra tempus

tem cu

Pafchale Abfolutio ei differatur; habet tamen pro-

pofitum efficax non amplius peccandi. Q. An va-

| Refpono

miye f

lida fit ejus Confeffio.

i

Refpondeo negative.

Ratio ducitur ex Propofitio-

[2

ne damnata ab Innoc. X1, num. 58. ex qua habe-

Aioo ]

tur, teneri Ponitentem confiteri confuetudinem

tmo

peccandi, quando ex Confeflsrio de eo interro-

millarc

gatur; fi ergo Juvenis ifte eamdem reticet, fuz

1l h

obligationi in re gravi non fatisfacit, adeoque

ROUf

graviter peccat, & Confeffionem facrilegam per-

LOT

ficit; nifi forte ignorantia euta excufet.

Nec ja-

D

,

vat, quod habeat propofitum efficax non amplius

at

V t

peccandi; quia Confelfarius .adhuc habet jus ad

nj

idem propolitum experiendum ; & cum fit Judex

fimul, & Medicus, non poteft hujus partes im-

od

Du] f::;

plére applicando opportuna remedia, nifi infirmi-

?Xl'ümmgnïf

tates, & ftatum poenitentis plene cognofcat. ]ta

Cardenas differt. 37. in di&. Prop. 58. Viva, Re-

AL felty

ginaldus, & alii.

Titing x

CAS.IlI. Sacerdos celebraturus Miffam, dum induit

Q n

fe Veftibus facris, omittit Orationes, quze ad fin-

saüu [

gulas earum dicendze funt, Q. An ejus omiffio fit

[

immunis a culpa.

elli

Refpondeo negative.

Ef eixim ferhper talis omiffio

D

contra Rubricam vel praeceptivam, ut cenfet Ju-

lim ch

venin. tom. de Miffze Sacrificio quaeft. 8. cap. 7-

/onfe

vel faltem direCtivam, ut exiftimant alii.

Quare,

nifi ex aliqua rationabili caufa fiat, eft quoque pec-

Re(ponda

N

cato obnoxia, vel mortali, ut tenet Navarrus cap.

lchati

25. n. 73. apud Merati & Azor. part. z. lib. 13. c.

t5 m

29. q. 5. apud Alarium verbo Mifla n.42. maxime fi

Ders]i

omittantur aut ex contemptu fcienter omnes deli-

Ofe

berate, & cum advertentia, vel faltem veniali, ut

lion efE

cumRodetric. & Burchard. fuftinent communius

*

N-«

| lebel

Af

MewsE Jurir.

337

r L t

MENSE SULIEL

nftetodinez CAS. L. F

Rancifcus habuit rem cum Sponfa de fu-

turo,

dum

er aliquot dies poft inita

ollutiones ct

Sponfalia in ejus Domo adhuc morabatut; in Con-

feffrio de a

feffione autem przcife fe accufat , quod habuit

t ulirater

rem cum puella,

Q. An ejus Confeffio fit bona.

ibet tutey

Refpondeo cum diftinctione. Si Parochus , fun&us

di, Q &i

munere fuo, admonuit Francifcum , non eilicere

cohabitationem cum Sponía de füturo füb poena

ex opti

excommunicationis ipfo fatto incurrendz, lataim

ex qu t

Synodo lib. 2. c, 9. & Exminentiffimo, ac Reve-

vonfüetadit

teo Itter

rendiffimo Archiepifcopo refervatz, fi fe invicem

carnaliter cognoícerent, antequam per verba de

m vt f

V

rzfenti Matrimoninm contraherent; vel aliunde

fäCit j W

rancifcus id fciebat; tunc ejus Confeffio non eít

&crile

bona, quia reticet circamftentiam, quze licet non

ulet

x non àt

yariet fpeciem, eít tamen affetta excommunicatio-

"1

ne refervata, restione cujus peccatum confeffaüm

x habe

eft extra Jurisdictionem fimplicis Confeffarii : fi

p um 1

"P

vero id inculpabiliter ignorabat, Confefüo ejus

yis pit !

bona eít; quia ignorantía inculpabilis excufat ab

j Ib i

excommunicatione incurrenda, & fic etiam in ca-

.'ogüüff"' ;

fu a referyatione, quae non afficit peccatum, nifi

Di

Vigy

ratione excommunicationis.

CAS. II. Petrus Confeffarius tradidit alteri Confef-

It dur

s Q

[

fario chartam Sollicitationis figillo obfignatam , ut

eam daret cuidam Mulieri, quze ad ipfum pro Con-

[e]lh oni

feffione acceffura erat ; Alter autem Confelfarius

Sollicitationis ignarus, abfoluta Confeffione, fta-

t 'ZLS d

tim chartam. przedictam dedit Mulieri,

n

u

Q. An hi

n

i

Confeffarii fint denunciandi.

yal

) d

Refpondeo negative ; neuter enim eft reus tàlis Sol-

d

licitationis, qualis in Bulla Gregoriana exprimi-

N

tur; non primus Confeffarius, quia ifte follicitans

I

W

peralium Confeffarium, follicitaionem in Confet-

, ff

"

fione per chartz traditionem facienda

mandat 5

erol

non efficit; in Bulla autem Gregoriana lex De-

nun-

em

1

Lambertini Cafus Confc.

jl

338 CAsüs CowsciENTUE

nunciationis lata eft contra Confeffarios Sollicita-

tionem efficientes, & quidem cum fuis Poenitenti

elpont

bus, & demandantibus nec unum habetur in ea

tm, (

verbum, unde non debet ad eos extendi, maxime

petiote

il v

cum odioía fint potius reftringenda.

Nec habet

idiq

hic locum illa regula — Qui per alium facit, per

üilimt

fe ipfum facere videtur — quia ubi lex. mandan-

-

tes non expreffit, cum exprimere potuiífet, cen-

"

tirgum

lp

fendum potius eít, eos comprehendere noluiífe,

tüm $o

juxta illud — Lex fi aliud voluiffet, expreffiliet

tile fun

— Leg. unic. S. ia autcm lta cam Disnapart.

nl r

1. traétat. 4. refolut. 22. Bonac. Boffio, & aliis

Girib, tratt. 7. de Sacramento Poenit. cap. 1o. dub.

, tet:

Mobeiie

2. n. xr. Non alter Confeffarius, qii chartam figil-

hi

lo obfignatam tradit mulieri ; quia ifte ignorans

& E

quid in ea contineatur , absque ulla füi culpa. &

folum materialiter concurrit ad Mulieris Sollicita-

fü gr

tionem. Quando autem in Bulla Gregor. dicitur

&X off

Oriim

— five inter fe, five cüm aliis quomodolibet per-

Yqge f

petranda — füpponitur profecto in ipfomet Con-

feffario fcientia, & cognitio ejus, quod effiit,

tpa

quia füpponitur in eo vera formalis culpa, & qui-

mm'l [

dem graviffima, quam Summi Pontifices intendunt

Tit ln

l f:,'ng

er lezgem Denunciationis punire; & in hoc fen-

l(aticne |

fu intelligendum eft Decret. Alexand. VII. prohi-

bens illam Propof. n. 6. — Confeffarius ,' qui in

—

Trs i

Sacramentali Confeffione tribuit Pcenitenti chartam

lm Dnh

&c, Cum autem, feclufa fcientia, & cognitione,

A d

c'lhug j

nulla fit culpa, ut tradunt communiter DD. neu-

[

ter ex his Confeffariis denunciandus eft.

CAS. III. Parochus fciens, Virum Nobilem non fa-

—

tisfeciffe praecepto Ecclefize Communionis Pafcha-

| A

lis, eumdem quidem private admonet; fed vi-

dens, fe fe nihil proficere, diffimulat, nec ad

Superiorem illius inobedientize notitiam defert,

Wt y

utans, per privatam illam admonitionem, partes

uT

officii füi fatis impleviffe.

Q. An hujusmodi Pa-

ij

Vl'aliu;

roghi j-immglaüo fit peccato lethali obnoxia.

Iem «

pnor

Re-

Tm'()ne

d

UE

MenNssE Avavusrr.

339

farios Subt

fis P

Refpondeo cum diftin&tione. Si Parochus habet ve-

rüm, & fufficiens funde^nentum vel credendi Su-

y habegn d

perierem ipfum nihil effetturum cum Viro iffo No-

yendj aut

h, i

bili, vel timendi ex Denunciatione facta Superio-

rialiquod crave damnum fibi obventurum, ejus

allom f

joi lex n

diffimulatio nulli peccato eft obnoxia; quia in his

cirgum/tantiis praeceptum Denuntiationis faciendae

potati!

Superiori non obligat, ut communiter docent DD.

ndere n

ót, expt

cum Soto apud Alarium Verbo Corretiio; íi vero

tale fundamentum non habeat, & potius timeat

m Disnti

tanti viri gratiam amittere, Parochus diffimulan-

50[501 &

do, nec ad Superiorem deferendo notitiam illius

4 p 0.

inobedientize, gtaviter delinquit contra praeceptum

ebl.

j dhartam f

Chriti Domini (M

AtCa.

18.) — fi te non audierit,

j i i

/

dic Ecclefiz — Hoc enira przceptum, fi quem

]s f

fub gravi obligat, obligat profeCto Parochum, qui

lieris 04

ex officio tenetur modis omnibus faluti fasrum

| Gregaj !

Ovium providere.

Non fatis autem provideret

ugmüdüï

neque faluti ipfius Viri Nobilis, qui a Superiore

PT

objurgatus, fortaffe refipifceret; neque faluti alio-

$, quüd EF

rum, quibaus poffet talis diffimulatio innote(cere ,

jg ctlph

& (ic in illis parere fcandalum.

Quare merito in

ilices i

007

hac fynodo Bononienfi lib. 2. cap. 3. füb commi-

natione gravium poenarum, arbitrio ipfius Supe-

yi Vil g

rioris infligendarum, przcipitur Parochis , ut fta-

;iïal'm D

tim poft F'eitum Afcenfionis, vel ad eumdem, vel

opiten

ad ejus Vicariutn deferant notitiam de Contuma-

T

'g.

cibus fine dilatione, & fine ulla Perfonarum ex«-

yonitef DF'

dus [

cepf;ione.

i

MENSE AUGUSTIL -

Xobl

fti lA

Àja impudice verfata cum Parocho, a-

^l

CAS. T. C

on?

grotans cum periculo vitz, f[ciens,

fimi H

"I

non poffe a Complice fui criminis abfolvi, /ne

turpitudinem fuam alteri detegat, ftudiofe, &ex

no!liflllm ü'.

nitiore

induftria expe&at, quousque Parochus ipfe facrum

TM

Viaticum ad eam deferat, & tunc ante Communio-

nem eidem confitetur ,

& abfolvitur ,

Pacocho

TA

ignorante dolum Mulieris.

Q. An, attenta decla-

ratione ultima Benedi&ti XIV. circa Abfolutio-

f

2

nem

340 Casus ComNsciENTUE .

nem Complicïä in articulo mortis; valida fit hu-

Velpori

jusmodi Abfolutio.

raptie

fiecon

Refpondeo negative. Quia facultas, quam Summus

fo, i

Pontifex in ultima declaratione concedit Confeffa-

rio, ut in artieulo mortis valide poffit abfolyere

inpedir

Yitqoer

Complicem in peccato turpi, ne hic pereat de-

tsbl d

fectu Jurisdictionis in abfolvente, dummodp ta-

Ta Cütn

men ex parte Poenitentis difpofitiones a Chriffo

Domino ad Sacramenti valorem requifitae non de-

fie i

il g

fint, non eft extendenda ad cafum noftrnm, in

tll

quo Caja fciens ,. non poffe a Complice fui crimi-

nis abfolvi, ne turpitudinem fuam alteri detegat,

freret

Irtwr C

ftudiofe & ex induítria expectat ,.

nousque

Tracil:

Parochus , peccati Socius ,

facrum

iaticum

ad eam deferat, & eidem confitetur ,

cum com-

fedety

filonet

mode, ut füupponitur, potuiffet alteri confiteri ; &

cita sd

ratio eít, quia hoc eft eludere, & quidem in ma-

Ttt fie

teria gravi, mentem Pontificis, & privilegium

quendi «

ab eodem conceffum Poenitenti, przcife in (ui

fenfare

favorem, ne in zternum pereat, trahere in con-

fequentiam contra reg. Juris in 6. 28. & velle ex

Ntdis,

( jor

fraude patrocinium, & ex dolo lucrum reportare

prtia

contra reg. ex cap. /Sedes /4poff. de refcriptis; ubi

ia

habemus — dolus, & fraus nemini debent patro-

Itfeio,

lt fin

cinari — quod fane eft ad Sacramentum poeniten-

"-

Q i

tize accedere fine debitis d

ofitionibus. Quemad-

modum igitur, ut docent

j

D., Regularis, qni da-

Nedqr,

Yitg

ta opera iter arrjpit, ut extra Ordinem confiteatur,

Tty

virtute privilegiorum, quz illi unice conceduntur,

ne diu careat Sacramento, non poteft valide ab«

Yitt,

folvi propter ejus fraudem , & dolum, ut videri

; s.

poteft penes Rotarium de poenit. cap. 1. ita pari

Céfltjo

ratione in cafq noftro.

fiifr

CAS. II..Confeffarius ex Confemone Francifcae cog-

iife

novit, ipfam ignoranter contraxiffe Matrimonium

Rer.mgïeo

cum Impedimento dirimente Afünitatis in primo

hat

gradu, orto ex copula illicita cum Fratre fui Viri;

lii

timet autem, ne mulier certior facta Impedimenti,

Oml

adhuc fit habitura rem cum fuo putato Viro. Q.

"te uno

Quomodo fe gerere debeat Confeffarius,

egusi l

e-

p

P

u

MewsEe Aua USTI

941

valida i

Refpondeo. Si Confeffarius agnofcat, ignorantiam

Francifeze fuiffe, & effe invincibilem, quod bona

am

fide contraxerit Matrimonitim cum tali impedimen-

;

Smnæ

to, in eoque permaneat, non debet illam de tali

:

tUont

impedimento admonere,

fed in fua bona fide re-

t aDio

linquere. Ratio eft,quia,ftante tali prndenti, & ratio-

tjepereit

nabili dubio, aut timore,ne adhuc effet rem habitu-

dunmo:

ra cum füo putato Vito, ejus admonitio carteret

nes a n

fine, imo eflet occafio inajoris mali in. Fraucifca

ililze notà

ipfa; quippe qu:e cum hattenus fuerit in ftatu pec-

nofirum,

cati materialis fine offen(a Dei; admonita confti-

ce füi crt

tueretur in ftstu peccati formalis cum Dei offenfa.

eri deleni

Tgitur Confeífarius nofter debet perbelle fuaderé

y

VUSQU

Franciícze, ut denuo poft congruum tempus ad fe

M

T

Vistioy

redeat; interim vero a facra Peenitentiaria difpen-

t eun r

fationetn fecreto petere, eaque obtenta, & Fran-

ii

cifca ad fe redeunte, eam de impedimento certio-

qnidem ihc

rem facere, petita tamen prius liéentia fecum lo-

y p

M

quendi de auditis in Confeifione; & cum illa di-

race

fpenfare füuper di&tum inipedimentum, fervatis fer-

reein

vandis.

Si vero Confefiarius deprehendat, Fran-

9 &t

cifcze ignorantiam fuiffe, auteffe vincibilem , &

umf

eunlpabilem, debet ex officio eam monere de impe-

eft

epar!;;

f

dimento, quia jam eft in malo ftatu: quod fi no-

jebett

lit abftinere a copula cum putato Viro, czteris-

um p*

que illicitis inter folutos, donec difpeníatio obti-

g, Quet!

neatur, eam fine Abíolutione dimittat.

lta com-

hus Qd

munitef cum Alario verb. Matrim. num. 36.Sua-

y condt

rez tom. 4. difp. 32. fe&. 5. num. 3. Diana, Na-

varro, Giribaldo, & aliis.

conpelit

vtl

CAS. 1. Sacerdos ruri commorans quodam mane,

II , [ 1','

deficiente miniffro, qui in Miffa refpondeat, &

iLl

miniftret, ipfe fibi refpondet, & miniftrat. Q. An

licite.

d

n

s

. Refpondeo negative, fi nulla urgeat neceffitas. Ra-

latc?

vtis 18

tio eft, quia facit contra preeceptum Ecclefiz pro-

hibentis pluribus in Conciliis relatis a^ Juvenin.

atrell

tom. 1. diflert. 5. g. 7. cap. 1. art. 4. ne Sacerdos

Im edlil'»

fine uno faltem mini(tro celebret, revocatis privi-

f0 *

pl

s Emin.

ljegïis, alias Monachis igcluüs, de quibu

3

*

Bona,

n (

342 CasUs CowscrExTUE

|

Bona, conceffis,

Hinc Suarez difp

;.87. fecti s.

mili doet

Facundez in primum praecep. lib

* m

?

Cap. 2I. h.

| deeo,

4. & alii arguunt culpze lethalis conti

rafacientes,

Catorüm,

tanquam delinquentes in re gravi; limitant tameu

Togitds, Q

in cafu gravis neceflitatis, ut cum dandum eft Vía-

ticum Infirmo in periculo vitz conftituto, cum

|

tereexplc

|

d wetenti

audiendum eftSacrum in die Fefto & hujusmodi,nec

| u lt

non in cafü fpecialis difpenfationis, & privilegii,

|. Corfefne

Yuliie

AMENSE SEPTEMBRIS-

Te, lje d

lia p

Jella undecim annorum habnit copulam

(45]1. C«

CAS. 1. PI

incompletam cum Viro; in Confeflione

o fedtas

autem fe accu(avit tantummodo fe liabuifle tactus

Donieiea

inhoneftos cum illo, reticen

S copulam, «partim ex

J Ofm:

rubore ,

partim quia ignorabat modum fe expli-

dtm; |

candi,

parata tamen totum fateri, íi a Confeffario

Que die

fuiffet interrogata, ut putabat; fed cum Confefla-

tisfeceri

rius eam noni

nterrogaverit ,

ita Confeffionem

abfolvit. Q. An fuerit valida ejus Confefio.

|

|Mefponden

tns etia

Tebdom,

Refpondeo affirmative : non quidem quod Puella fuffi-

cienter expreffit peccatum füum dicendo, f& habuil-

trelisa p

31 foyfs

fe ta&us inhoneftos cum Viro ; co

pulaenim, quan-

tumvis incompleta, ut

pote participans diverlimo-

g'echmin

de a püris ta&ibus in!

Ioedias

ionettis rmnalitiam fpecificam

uxuriz;, explicanda eft in Confeffione fecundum

h.

fuam indivi

A

Alex

duationem , ut ex propof, dammn, ab

VII. ordine 25. & ex commu

ni Fideliumpra-

aio) j

uia reticens co-

Qp |

xi colligit Dominicus.Viva ; fed q

pulam ex ignorantia modi fe explicandi,

quod,

mlltavu

attenta ejus parva ztate, & animo

& die r

alias parato

—

adtotum inpenue fatendum ,

fi a Confelfario, ut

fioni f

putabat, fuiffet interrogata, credibile eft, fuiffe

Qdaret

preeci

a

püum. motivum ejus reticenti

o

bona fide

jf p

potius,

quam malitiofe Confeffionem fuam fine ex-

2179

preffion

& copule-abfolvit;

4

per hujusmodi autem

&ritu

bonam fidem, fecluf:

L

1 pofitiva malitia, fatis pro-

&5 lo

babiliter poteft puell

( —

a ifta excufari a non fervata

omnimoda integ

ritaté fuze Confeffonis, utin fi-

10 aei

mxfli

l

L j t

I

LE

MexsE SEPTEMBRIg. 343

M. o

ii»

v ln'u

Yl

"

mili docet Alarius lib. 5. verbo Confz[fio num. 55.

de eo, qui nunquam confefíus fit numerum pec-

Con

M

,

li

MCOUET

catorum, quod a Confeflario non fuerit inter-

rogatus, quem , dicit, íl abfuit melitia, fatisfa-

dundun l

Conitimto, t

cere explicando poftea numerum, & negligentiam

in przteritis Confeffiónibus, quie easdem repe-

Lhrjtsmed

tat; licet, ut poftea fübdit, tutius effet id per

, &ptiily

Confeffionem generalem przeftare.

Ergo etiam

Puella in cafa noftro, adveniente majori cognitio-

nlieann

do omif-

ne, fuz obligationi fatisfaceret ex

putau

JTPA

fam copulz lincompletze individuationczn.

wbait copal

CAS.II. Clericus ordinatus in facris anno elapfo, in

(;

cqfeüïql

quo feftam fanCti Laurentii Juftiniani accidit die

eh

i

Dominica, ex devotione erga dictum Sanctum ,

m r

Officium ejus tranftulit ad primam diem non impe-

vodum t g

ditam; quamvis in Breviario fit ab libitum, ea-

ETU

que die aliud Oificium non recitavit. Q. An fa-

Qu

tisfecerit fuze obligationi,

t Cotí

Refpondeo negastive, nifi id fecerit bona fide ; pu-

: Conf

j

tans etiam Officium San&ti ad libitum elfe transfe-

rendum, Ratio eft, cam $. R. C. pluribus in De-

i Podi

cretis a P. Merari citatis'tom. 2. p. 1. fect. 3. c. 1o.

ndo, fehe

in. novis obferv. & sddit. ad Gavanti comment.

jetim, Qd

declaravit, h

ujusmodi Officia occurrentía in die

s diveti

impedita alio

Ó

fficio de praecepto non eífe trans-

am f

ferenda. Clericus nofter ea die, qua officium S.

M

"

iofte

Í

Laurentii Juftiniani translatum :ecitavit, omiffo

[i

alio, quod fuiffet de przecepto recitandum, data

opera, & pro libito fao unum Officium in aliud

mutavit,

fic formam a S. Pio V. prxfcriptam

ea die non feryavit, ac proinde nec (uze obliga-

10

tioni fatisfecit, ut idem Summus Pontifex ibidem

declarat, dicens — neminem ex iis , quibus hoc di-

)

cendi , p/allendique munus nece[fario impofitum ff ,

ln

ec juvat

"

nifi hac fola formula fatisfacere go[/e.

ib

i

lericum noftrum illud proloq

uium apud Theolo-

$os Moraliftas commune — Officium pro Offi-

!

m

jj, I

cio — quia hoc intelligendum eft, quando tnuta-

tio accidit ex errore, ex inadvertentia, bona fi-

gnüfï I

j5, P

de; non enim eft praefümendum , Eccle'üam vel-

4

e

Y

344 Casus CoxscikNTIx

i

le obligare ad duo Officia eadem die recitandail-

tur; qna

lum , qui fine culpa et: non eutem quando muta-

celratut

biliter.

tio fit voluntaría, & data opera, adeoque

culpa-

gigpeq

Ita Bellarm. Regin.

Homob. Gavantus,

tgo teht

Rofignol. iliique magis communiter.

Yio, Attt

a, T

CAS. III. Andreas Sacerdos celebrans Miffam De-

funétorum pro Patre Antonii, a quo recepit elee-

nm, y

mofynam, dicit Orationem, qua in Miffali affi-

metiliet

A

ia at

fim a

gnatur pro Patre. Q. An bene.

derelr,

Refpondeo negative. Raiio eft, quia hujusmodi Ora-

tio pofita in Miffali pro Patre, affignatur tantum

qui p

pro.Patre ipfiusmet Sacerdotis celebrantis, ut

precei

Iicumq,

oftendit titulus, qui eidem prafigitur, ton bene

ergo dicitur pro Patre ejus, qui ttibuit eleemofy-

fntety

lus ad

nam, nam alias dicit Gav. tom. r. p. 4. tit. .18.

fodo (

de Rubr, Miffar. pro defunctis n. 13. de Patre cu-

abf fr

jusque non convenit Oratio in ore Sacerdotis,

ut patet audienti.

fis, g

Dunmo

qefitC

AMENSE OCTOBRIS.

Q o

l Q

Ufticus Dicecefis Bononienfis in die fe-

ifio v

CAS. L R

fto fancii Petronii fümmo mane, ne-

Do&or [

otiort

1m caufa, profecturus eft Mutinam. Q. An,

&

| Q5

ubi teneatur Miffam audire.

Refpondeo, nullibi teneri Miffam audire: non in Ter-

JNN

fiterio Bononienfi, cajus fupponitur Incola, . &a

ts

R

quo fümmo mane difcedens proficifcitur Mutinam;

teii

quía przeceptum audiendi Sacerum die fefto, utpote

affirmativum, obligat quidem toto illo tempore,

quod concjuditur ab aurora ad meridiem diei,

) Rnfpon

|

fey |

plus mipnusve, fed non obl'gat pro aliqua deter-

|

funt

minata dicti temporis hora, adeoque iu qualibet

liter

ene vifa impleri poteít,

Rufticus ergo nofter,

antequam iter aggrederetur, nom tenebatur im-

integ

ln

p'ere praeceptum auditionis Sacri, fed poterat dif-

àqu

ferre ad meridiem usque; fi igitur circa hanc ho-

Cüto

r2m jam creditur extra T'erriforium, a quo libe-

Jutt

rum illi erat ezredi, in ipfo Sacrum andire non

ml

tenebatur: fed neque extra Territorium tene»

Weri

tut;

I

MegNsE Ocronnis.

345

je techt

tur; quia extra Territorium, in quo Feftum non

1

h qpatdog:

celebratur, non urget preeceptum andiendi IV

iffam,

Vboque cj

quippe quod locum afficit, non Perfonas; nullibi

nob, Gant:

ergo tenetur: ita Diana p. 1. tr. 1o, refol. 14. Pa-

ef

]ao, Antonius a Spiritu fanéto, Sanchez. Girib. &

ins ifin

alii.

Limitant hanc fententiam, aliogunin commu-

nem, primo Naldus: dummodo iter faciens circa

0 fetepi d

jp MU

meridiem jam fit e Territorio egreffas; alias Mif-

fam audire vel tenebatur, antequam iter sggre-

ijusmod

deretur, fi praevidit non poffe alibi audire; quia

qui pravidet, (íe impedítum iri ab impletione

Yhatuüt t

lranlis,

pracepti, tenetur prasvenire ; vel tenetur poftea,

tton De

ubicumque opportunites MilTam audiefidi ei fe prze-

fentet ; quia, nt dictum eft, przeceptum refpectu

hitdeze

illius adhuc urget. Secundo FelixPoteftas: Dum-

TT

modo cauía egrediendi a Territorio fit vera, &

d t

abfit fraus, ut dicitar de Abíolutione a Referva-

fe Bu

tis, qua nemini patrocinatur.

'Fertio Suarez:

Dummodo nullum adfit periculum fcandali, nulla-

que fit Conítitutio vel Epifcopalis, vel Synodalis,

Ls

quze ornino fervanda eífet, ficuti & confuetudo,

fi que pie, & fanéte introducta reperiretur, ut de

nis ind

faC&to reperiri apud? plerosque populorum idem

o m P

Doctor cenfet.

ims. (

. CAS. 1I. Famulus fe accufat in Confeffione, . quod

de mandate foi Heri furatus eft modium tritici, de

s odbl

quotamen nihilipfeparticipavit: Confeffarius eum-

rf

dem obligst ad reftitutionem , fi Herüs i

(tüf

reftituat. Q. Anjufte.

pfe nOI.'l

fsl

t

Refpondeo affürmative. Ratio eft, quiä tam Jubens

u

vil

feu Mandans, quam Executor, feu Mandatarius

E

fant caufa totalis Furti, licet ille magis principz-

.

[

liter, ife vero minus: uterque igitur tenetur ad

!

g

M

integram reftitationem rei ablate; Jubens quidew,

qu

feu Mandans prius, independenter, ut ita dicam,

8 quocumque alio, utpote caufa principalior; Eixe-

2l

cutor vero,

feu Mandatarius in defe&u illius,

Dd

Jutte igitur Confeffarius in cafu noftro obligat Fa-

[«5

g

mulum ad reftitutionem tritici sblati de mandato

n

Heri; fi Herus ipfenon reftituat. Nec juvat, quod

onim

2

ni-

r(l'

i

*

546 Casus ComscreNTUE.

nihil famulus participaverit; nam hoc inducit uti-

fertel l

fimpiai

que aliam obligationem in Hero: ad reftituendum

prius, & ex integro, utpote ille, apud quem res

| Nejnceo

ablata reperitur, vel a quo confümpta eft; at non

T n

Go

eximit ipfum Famulum ab obligatione reftitnendi,

fi Herus non reftituat; íicuti non. eximeretur ab

281

obligstione reparandi damna, (i quze forte de alte-

Ym P

rius juffu, vel mandato intuliffet, per hoc, quod

incidi;

f Y

nihil in re lucri percepiffet : ita communiter.

tüm ao

CAS, IIT. Idem Famulus impotens de profenti ad

Jettito

reftituendum;, pro quiete füz& conícientiz petit

100 lo

per aliurn a Domino tritici condonationem, eam-

litio n*

que obtinet.

Q. Anrper hujusmodi condonatio-

li d

nem etiam Herus dicti Famuli fit abfolutus in.con-

fit vfi

Ícientia ab obBigatione reftituendi.

Yità co

Refpondeonegative. Ratio deducitur ex mox dictis,

vitem|

quia Herus utpote Mandans , eft caufa principalis,

fefori.

1*

Famulus autem mious principalis: jJam vero

|

S.T 6

cet abfoluta

ab obligstione reftitmendi caufa

Q ha

magis principali ab eo, cui füratum eft, cenfeatur,

ttizoni

& tit sbfoluta etiam cauía minus principalis: non

fic e converfo ,. ut docent cómmuniter Dotores;

toe d

Mefrords

fed ficuti reftituente caufa minus principali in defe-

&u principalioris, hzec adhuc tenetur illi damnum

Iisu&l]

C

compenfare: ita, fuppofita etiam condonatione

u h?k»

fa(ta cau(z? minus principali, adhue principalior

Ytwe

tenetur reftituere: ergo Herus in cafu nostro non

tdlis

eft.a fua obligatione abfolutus. Nec juvat, quod

litus

forte Dominus tritici ignoret, caufe condonet,

LUE

& putet etiam principaliori fe condonare; quia

prat

vrofecto motivum, quoad condonandum inducitur,

l;

€ft impotentia petentis: ergo hunc folum, &ex

lutio

fi: Q

tali motivo ab obligatione reftituendi abfolvit.

W

el

r

AMENSE NOFVEMBRIS.-

i

(j

CAS. I. S

Ejus vocatus ad ferendum te&imohïum

CAS, |

circa Patrimonium, fciebat ficte ab ami-

Ol'dp

'co conftitui pro quodam Clerico, utamicitiz de-

ferret,

pf

MrewNsE NovEMnRis.

9d

tdontd

ferret, teftatus eft falfum. Q. An poffit a quolibet

elttueris

fimplici Confeffario abfolvi.

i quent

efpondeo affirmative.

Ratio eft, qnia licet Sejus

Ti

in cafü noftro graviter peccaverit, & infaper ex-

relitnn

communicationem incurrerit latam in Synodo iib.

timerttrt

2.cap.8. contra Teftes deponentes fiifum circa

bona Patrimonii; tamen in nullam Refervationem

orté d

! dot

incidit: nom ratione peccati, quia in tabella cas

fuum Refervatorum refervatur folummodo pecca-

Titet

tum conflituentium Patrimoniurm fictitium ; & de

reentit

peccato "Teítium .deponentium nulla fit mentio ,

ng pé

non tatione excommunicationis, quia ejus Abfo-

wm, eum

lutio in Synodo nulli refervatur, ut legenti pate-

cunont

bit; fi autem eam refervatam voluiffet, expreffi(-

yosinor

fet utique, ficnti expreffit de excommunicatione

lata contra Sponfos de füturo, fi cohsbitantes in-

yt

rm

vicem fe cognoícant; ergo potefta fimplici Con-

fiit)

feffario abfolvi.

X

4 r

l

4

CAS. IT. Sponfas de faturo frequenter cogitat de co-

peni

'(ï;']

pula habenda cuin Sponía. poit contractum Ma-

lod

, (t

ilivne

trimonium per verba de przfenti;, de eaque mo-

pilis: P

rofe dele&atur. Q. An peccet lethaliter.

Dd

.

Refpondeo affirmative, fi fit vera delectatio fenfibi-

D

"

lis, & hon purum defiderium, excludens quem-

£

u

cumque actualem affe&um malum de copula futa-

)mf)ïläil'?ï

ra, habenda tetmpore, quo, contracto Matrimonio

dl

er verba de przfenti, licita erit. Ratio eft, quia

j motto

talis fenfibilis delectatio de preefenti habita appe-

titus fenfitivi non habet pro objeCto copulam fa-

'uW'-t ! QUGI

T

turam, ut futuram, fed copulam, quam veluti

a f

,K j

prafentem apprehendit, & cujus, vel faltem pol-

!]

lutionis de

rzefenti eft veluti inchoatio, & cau-

mb

ü'ï'ï"

hm P

fa: Cum igitur Sponfo de füturo copula non fit de

li

(

)

l

j

prafenti licita, íi de ea deleitatur, vere' dele-

al

Gatur de obje&to graviter malo, utpatet, & (ic

graviter quoque peccat: lta Sanchez, Boffius,

Girib. & alii.

J

CAS. IIL, Mavius, & Therefia, ex difpenfatione

re,l)mün "

Ordinarii, contracto Matrimonio per verba de

| gübïm

4

przefenti tempore prohibito fine folemniis, transacto

miti [2

€o-

f

:

34ä CasUus CoNscrENTUE

eodem tempore, petunt a fimplici Sacerdote, ut

& illiin

Miffam dicat pro Sponfis, ac benedicat de more

enm Aona

w D.

Nuptias. Q. Àn ifte fimplex Sacerdos licite pofíit,

Refpondeo negative. Ratio eft, quia Benedictio Nu-

(utttem

ex qiadum

ptiarum , utpote Solemnitas ipfius Matrimonii,

eft de jure ejus, cujus eft Matrimonio affiftere,

lt gito y

ficque'proprii contrahentium Parochi; non potet

As qii

ergo alter a proprio Parocho, five fimplex Sacer-

€————

Tetür ex

1 lj

dos fit, five etism alter Parochus, lictte Nuptias

Wüefeé

benedicere, nifi id faciat de licentia proprii Paro-

chbi; & isbsque ejus licentia benedicere auderet,

ao r

incurreret ipfo jure pcenam fafpenfionis impofitam

uoad abfolu-

GT. V.

a 'Trid. feff, 24. c. 1. & refervatam

dtti fig

tionem Ordinario proprii Parochi.

Q

uin imo Sy-

teri iteny

nodus noítra lib 3. cap. 3. declarat, nec etiam pro-

tio Patocho licere hanc Benedictionem , & hu-

& Thott

vetiar,

jusmodi propriis Capellanis demandare, falvo ta-

præpeptl

men legitimo Impedimento ; ergo minus licebit fim-

elDondeo

plici Sacerdoti fine licentia eamdem impertiri.

Aic m

Worimor

AMENSE DECEIBRIS.

| R, ]

Tegge |

CAS. I. D'Arochus follicitatus a Parochiana ad tut-

T& Ínpe

pia, non confentit; dicit tamen —— Bo-

| B d

num tibi, quod fim Parochus, (i non effem Pato-

fs

chus. .

. Q. Au fic dicens graviter peccet.

As j

W, W

Refpondeo affirmative: peccat enim primo , peccato

l&

fcandali, quia per ilia verba fatis indicat Paro-

infire

chianze follicitanti ad turpia fuam voluntatem con-

fentiendi in illa; quodque ideo non confentit, quia

t

timet poenam .

refervationem fcilicet, in quam

itime

confentiendo incurreret; non quod odio habeat

tas. [j

culpam, & Dei offenfatn.

Deinde peccat etiam

pandur

contra Caftitatem, quia talis voluntas eff yera de-

du

le&atio turpinum, nec eum excu(at conditio illa

hu

appofita — Si non eflem Parochas — quia hujus-

pj

modi conditio non tollit omnem tnalitiam ab ob-

0 "ga

jeGo, fed folam illam majorem deformitatem,

lür h

sam peccatum füum contraheret ex conditione

Qüi .

erfong, quippe cum confentire in turpia malum fit,

Tedia

lE

MaNsE Decgwanis. 349

Sacerdoy

& illicitum cuicumque, etiam non Parocho; ita

edicat de

cum Bonac. Alar. Palao, Girib, Do&tores commu-

lo lil

niter, Excufaretur tamen a peccato gravi contra

Caftitatem, fi non ferio, & ex animo , fed folum

Denediqo)

s alris

ex quadam levitate talia verba proferret: at non

Yonio al

fic pato polle facile excufari a peccato gravi (can-

hi; non

dali; quia, attenta propria conditione Parochi, te-

netur ex olficio acriter follicitantem reprehende-

(implex i

lictte Nj

re, & a propofito, quantum in fe eft, removere;

unde ne ex levitate quidem poteít fine gravi fca

ptoptii l

À

[ïl-

Icere u

dalo voluntatem confentiendi fimulare.

nisinpol

CAS. II. Vir quidam dives angendarum opum defi-

qoid d

derio flagrans, deliberate exoptat, ut Milites ex-

(irinos

teri iteruta Regionem hanc invadanb, fuasque in

nec fs

ea moras ducant, ut ipfe carius exinde fruges

onen, t

vendar.

Q. An peccet contra decimum Decalogi

life; n

praceptum.

pus tl

Refpondeo aífirmative. Ratio eft, quia ifte Dives

inpiti

adhuc megis ditefcere concupifcit cum aliorum

Proximorum damno, quod pati uniyerfaliter co-

guntur, Miliribus fuam Regionem invadentibus,

TU

in eaque moram trahentibus, quod enim propte-

rea fruges carius vendantur, cadit profecto in

oyian t

a z

grave damnum Pauperum; inde id deliberate in-

p d

tendere, eft velle proprias opes augere modis il-

; peccet.

licitis, quod prohibetur decimo Decalogi przcep-

to; contra hoc igitur peccat Dives in cafu no-

m p

ftro deliberate exoptans &c. 1ta ex Girib. tr. 14.

in fine.

d !

at

wl

CAS. IIT. Capellanus in no&e Nativitatis Domini

immediate poft Laudes recitat etiam quatuor ho-

tas. Diurnas, putans fequenti mane fe nimis occu-

| 0

* pandum in audiendis Confeffionibus.

Q. An re-

pecrl*

Ge fe gerat.

Refpondeo affirmative. Ratio eft, quia ex una parte

[u)

fübftantia praecepti recitationis Divini officii, quae

obligat fub gravi, confiftit inhoc, quod dican-

ä

(tjam *

tur horze Canonicz fingulis diebus naturalibus,

nl

qui concluduntur ab una media nocte ad aliam

T

l

mediam noCtem ; quod autem dicantur tali deter-

4 mälï'm"

mina-

350 Casus CowsciENTUE

faisc

minato diei tempore, eft modus quidam, & ci:-

& Pt

cumítantia non adeo neceífaria, & obligans dum- |

taxatfüblevi: ex alia vero parte ad excufandum

Aiique

ab hujusmodi levi culpa, fufficit quzecunque caufa,

lir ex i

etiam levis, non fervandi tale tempus determina-

eus Pat

tum pro unaquaque hora, utcum Tamb. Leand.

g Uxo

Diana, & Girib. doceut communiter Doctores:

OR

trltito

ergo a fortiori immunis erit a quacumque culpa,

pb n

qui id prze&at ex motivo charitas; quinimo fi pro-

dteo|

ptereatempus przeveniat, re&e infuper fe geritex-

ercens aCtum prudentie, & diligentiz.

Cum

püs, Q

fim Eer

igitur Capellanus nofterin Nocte Nativitatis Domi- |

ni ideo immediate poft Laudes recitet quatuor ho-

D togt

ras Diurnas, & fic praeveniat tempus recitationis

od

earüumdem, quod pravideat fequente mane fe ni-

tht

trin. d

mis occupandum in audiendis Confeffionibus,

quod eft opus excellentiffimze Charitatis, reéte

f d

utique fe gerit.

£45, 1]

1ió Cali

lercnt

SDarate.

ANNO MDCCXLVII.

Vfetio,

MENSE SANUARIL

|

1 Vito

Vi

lis proprium Filium, quem habuitex

a

CAS. I. VIä

erta ,

in cafu extrem: neceflitatis

XX&S, 1

baptizat. Q. An cognationem fpiritualem contra-

A tg

hat cum Derta,

Cotfen

Refpondeo cum diftin&ione: vel Berta eft legitima

,

Uxor Vitalis, vel non: Si primum, nullam cum

sst

fütte

ipfa contrahit cognationem fÍpiritualem, ut ex-

-

D

preffe habetur in cap. ad limina 33. p. r. & ratio

Ule. po

eft, quia hzc cognatio fpiritualis effet Vitali ma-

Wa f

Xima poena , cum eidem ufum Matrimonii impedi-

'Jüüne

AVithy

ret, quze poena confequitur culpam. Quis autem

,

dicet, peccare Vitalem proprium Infantem ex

Berta füa legitima Uxore genitum baptizando in

n

ut

cafü extremze neceffitatis ? Meietur potius, quia

Jülbs [

fuzs obligationi fatisfacit, & fpirituali faluti cou-

t W

ulit

TE

MewsE jJawguAnitr.

351

fulit fusceptze prolis. Sifecundum, inter Vitalem

qidm, d

x olpu

& Bertam confürgit. cognatio fpiritnalis , quaze

d excuioi

fubfequens Matriinonium impedit, ut clare colligi-

tur ex cit. cap. ad /imina, mbi tantum excipitur

HC QUE G

tps detetet

eafuüs Patris baptizantis' proprium Filium ex pro.

à Tam L

pria Uxore fufceptum, jam Matrimonio contra-

titer Dodt

Go, Neque hic urget füperior ratio, nam cogna-

tio fpiritualis orta poít Matrimonium contra&tum eft

cümqte c

quinimo 1j

poemna, non vero fi oriatur ante Matrimonium ;

etenim eo tunc pertinet potius ad quoddam amicitiae

per fe gut

genus, & vinculum unitatis, in cujus reveren-

entie,

vlvibutisD

tiam Ecclefia Matrimonium prohibuit inter perfo-

nas cognatione fpirituali obítriftas; & de facto

d quittori

Parochus baptizans cognationem fpirituslem con-

Ts

iif

d

trahit, quin fit poena: ita Sanchez de imped. ma-

[i

trim. difp. 62. n. 10. Bonacin. tract. r. de Bap. re-

s Conteu

fol. 96. n. 6. Girib. & alii,

C

CAS. IT. Quidam Sacerdos non abftergit Parificato-

Mn

rió Calicem, intra cujus latera nonnullze guttze ad-

089

harent, ab alia materia, quze eft in fündo Calicis,

feparata. Q. An guttae illae confecratze remaneant.

[

Refpondeo cum diftin&ione: vel guttze fünt fepara-

IMI

tze a vino exiftente in fundo Calicis ante infufio-

nem aqua, velpoít: Si primum, non remanent

confecratze, quia cum fic non fint licite confecra-

m Wh

eme I

biles, utpote cum aqua non mixtz, prsifümen-

dum non eft, in Sacerdote adfuiífe intentionem eas

iriodan

confecrandi, fecus graviter peccaret. Si fecun-

düm, probabilius remanent confecratz, quia funt

od

guttz vini aqua. permixti, funt iutra

alicem ,

nun

& per pronomen /ic defignantur; ergo ad eas li-

Verum

ntualen

cite poterat dirigi intentio confecrantis.

3

quia regulariter iftae guttze refiliunt in prima in-

: eft

fufione vini, antequam aqua infundatur, recte

athnwf

R

Gavantus 5. p. in Rubricas Miff. tra&, 7. n. 4, Pu-

teob. q. 1, de Euch. art. 3. n. 6. Girib. aliique do-

IUMEM

cent, confecratas non eife,

Ad repellendos fcru-

j

pulos curet Sacerdos ante confecrationem unire

m b

j

ür p

has guttas cum aliis partibus , fi commode id

vwd[ Wi

eri

-

E:

T

; Casus CONSCIEN TLE

J

35

fieri poffit, alioquin eas linteolo abftergat, utino«

Aeluio a

net cit. Gavant.

greiiten

m

CAS. TIT. Terewtius recufst federe ad Convivium,

jatyro f

übi tredecim fant invitati, eo quod timeat, unum

dex petün

x Difcumbentibus eo anno effe moriturum. Q.An

fitem

incidat in grave peccatum füperttitionis.

Vsl

h s

Refpondeo, cum ex D. Thom. timor pertineat ad ap-

DI

petitivam potentiam, qu: in homine cognitio-

nem fequitur, examinaudumeft, an Terentius ex fir-

tl

At j

mo intellectus affenfü, an ex levi tantum credu-

litate, ad mortem timendam in cafü ducatur,

Si

n ad'ym

primum, graviter füperftiiofe peccat: Ratio eft,

fttis uoy

h en

quia cum nec convivium , nec numerus difcum-

bentiuin apta fint fignificare, & multo minus eau-

|

890 Y

fare mortem , neque de hoc ulla Divina inftitutio,

Venetur,

| Wmdp

aut traditio: fi mors firmo judicio timetur, id eve-

| CL (

nit unice ex pacto tacite inito cum Doemone,

ut in fimili docet D. Aug. lib. 2. de Doétrina Chrift.

tettem.

vetiti

cap. 20. quod füperftitiofum eft, cum timeatur ma-

| Mipnds

]um ex medio prorfus inutili, & a Divina provi-

dentia minime inftituto: Si vero Terentius levi

Aliqü

|. Itlionai

tantum credulitate ducatur, & fine aliqua certi-

tudine futuri eventus, graviter non peccat,. quia

Debtojj

id potius ex animi levitate, quam ex przefump-

.

P

jitim,

tione mali, & pa&i taciti initi cum Dzemone eve-

ttü LOT

nit.

Limitant tamen DD. hanc refponfionem,

Ts w

dummodo quis admonitus de tacita Dzemonis invo-

Agta

catione ,

a vana illa obfervantia defiftat, alias,

lory

Nüty

ceffante eo, tunc ex ignorantia graviter peccatz

Tl

ita Leff. de fuperftit. lib. 2./cap. 43. dub. 7. n. 43-

Suarez, Girib. & alii.

üfü )

tür

1em (

JMENSE FEBRUARIX

dib, D

M. G

Udex in caufaduorum Litigantium, ratio«.

Cs T. ]

nes habentes hincinde probabiles, utfine

0

Votfte

injuftitia in utramlibet partem inclinare poffit, ab

uno pecuniam accipit, nt in fui favorem fententíam

Áfoni

ferat, Q. Àn peccet, & teneatur ad reftitutionem.

Lf

.Re.

E

MeNsE FgBRUARrIíI.

353

plb i

Refpo eo affirmative. quoad utramque partem : Tta

przíentem cafum refolville vifus eft. Alex. ViT,

prop. 26. profcribendo — Quando Litigantes ba-

Congiris

bent pro fe opiniones.zeque probapiles. poteft Ju-

timeat, t

dex pecuniam accipere pro ferenda fententia in

]

türum, (

favorem unius prz alio —— ex cujus. damnatione

JniS,

licet dilucide dumtaxat appareat, non poffe in ca-

tliteatali

fu Judicem pecuniam accipere, infertur tamen, eti-

am ad rettitutioneti teneri : Ratio eft, quia Judex

ne copii

ex jultitia tenetur gratis totam, & integram li-

entius exi

m cri

tem adjudicare; fed gnando Judex aliquid accepit

pro adjudicanda fententia uni potius, quam alteri,

lucafur, !

gratis non adjudicat, vendit, quod vendibile non

: utio e

eft, neque dat totum, ad quod ex juítitia tenetur ;

us diious

ergo peccat contra juítitiam & ad reftitutionem

n minosdr

ia ln

tenetur. Eruitur ex P. Vivalin dictam propofitio-

nem damnatoam.

yetür, t

CAS.II. Confeffarius in a&tuali Confeffione Peeni-

m Domo

tentem Ííollicitat ad actus ex fua natura tantum

ofttin Qu

veniiliter inhoneftos. Q. An fit denunciandus.

m

Refpondeo affirmative; & ratio eft, quia licet actus

Jipia pf

aliqui videantur ex natura.fua tantum venialiter

efehlius &

inhonefti, ex circumfítantia Confeffionis

Sacra-

alíqua ct

mentalis lethales evadunt propter graviffimam in-

eccat, QU

juriam, quaeSacramento irrogatur, & greaviter vir-

x pre u

tuti Religionis opponuntur; & fexcentis exem-

gmone df

plis con&at, aCtus alias leves ex natura fua, ex

jponfioté

aliqua circumftantia adjeCta fieri graves, maxime

emotis f

1i circumftantia addat oppofitionem alteri virtuti.

obf $

Additur, ex fignis etiam leviter dumtaxat inho-

viler p*

neftis facile coiligci a Poenitente animum Confef-

At

farii progrediendi ad ulteriora ; con(equenter ha-

betur totus finis legis przecipientis denunciatio-

nem Confeffarii follicitantis ad turpia,

Boflius

dub. 28. num. 5r. Felix a Poteft, tom. 2. part. 3,

j

€. 4. Girib. & alii.

u

CAS. III. Titius, dum die Fefto audit Miffam, fua

gt

L. 1

ib

copfitetur peccata, Q. An fatisfaciat praecepto.

fe T

g

Refpondeo cum diftin&ione, vellonga'eft ejus Con-

li

4

*

ei-

Lamberiini Cafus Con[t,

äiruüfïif'

]

3;4 Casus CowsciENTIXx

feffio, vel expedita; Si primum, adeout S$cerdos

vt tisfa

vuiim ihteg

eo tempore notabilem Miflz partem abíolvat, Ti-

yomum, nel

tios non fatisfacit praecepto Ecclefize : Ratio eft,

uia licet Confeffio fit a&io fpiritualis, tamen ex-

yeells , Ye

cludit attentionem internam, quz nece[laria eft

w pertatà

ts adaeg

adimpletioni prscepti audiendi Milfam, ut expe-

wetllitur

rientia docet , cum Poenitens totus fit in expo-

nendis peccatis, excipiendis Confeífarii admoni-

PT

tionibus &c. quz» mentem abítrahunt ab iis, quze

DN

p

i

in Sacrificio fiunt.

Si (ecundum, Titius fatisfacit,

T Cnts

if D

quia brevitas temporis non tollit fubftantialiter

«nihn a

adimpletionem przecepti, ficuti in aliquibus aliís

pe iif

preceptis parvitas materize excufat ab eorum-

dem tranfgrefíione. Adverte tamen, eam Miffze

Al yenatur

i. wl

partern , a qua Titius eft diftra&us per Conf«ffio-

i d

nem etiam bteviíffimam, non debere effe de fub-

ftantia Sacrificii: nam fiad ejus effentiam fpeCtat,

Viio us

quales funt confecratio, oblatio, & per plures

lt

( lus

etiam fümptio, Titius non fatisfacit, quia, licet

ifte partes modicze fint quoad durationem, maxi-

tejne

m tamen funt

uoad fübftantiam, & eílentiam

ETUTE

Sacrificii. Íta Girib. Rofignol, & alii communiter,

V quar

Ti b

h fti

JMENSE MARTIL

vim d d)

Qu d

Ntonius pcenitentiam Sactamentalem

Wi ty

CAS. 1. A

fibi a Confeffarto impofitam adimplere

Vi

non éurat, dicens, pet. acquifitionem Indulgentisé

Plenaric fe velle Deo fatisfacere.

Q. An excu-

if t

tun f

fetur ab onere adimplendi talem poenitentiatm.

E

Refpondéo. Quamvis aliqui doceant eum, qui con-

Decie;

fequitur Plenariam Indulgentiam , folvi ab onete

len füpe

adimplendi poenitentiam a Confefíario injunCtam,

lt nep,

tamen cenfeo cum Girib. aliisque, apud ipfam tratt.

D

?. cap. 12. dub. ro. num; 64. non excu(ari: Ratio

Vl duf

eft, quia poenitentize executio fpe&tat ad integri-

u

tatern Sacramenti, eftque de jure divino ; & fie,

Afl D) [

licet poffit Poenitens Indulgentiam Plenariam lu-

Wl famen

crando, aliisque mediis fatisfacere pro poena tem-

f g

porali ex peccato abíoluto reli&a, adhuc temen

&

tene-

Mzrwuss Manrir.

855

QU Stesri

tenetur fatisfactionem adimplete, ut faciat Sacra-

biolvat, 1

mentum integrum? tum quia, cum poenitentise. ut

: futo d

plurimum, nedum fint fatisfattoriz pro peccatis

$ Laene.

preteritis, verum etiam medicinales ad przca-

ecelfari

venda peccata furura, earum efficacia non com-

, 0 ey

penfatur adaequate Indulgentiam lucrando: ergo

it it ey

^

neque tollitur earumdem obligatio.

Alias ratios

ril adumoi|

nes vide apud Girib. vit.

ib iis, qu.

CAS. 1I. Cajus (implici Confeffario confitetur peccas

s fatisfat

fantialta

ta refervata; hic adit Süperiorem, ut petat facul-

ubus alli

tatem illum ab(olvendi, & eam obtinet; fed ante«

Qquam ab(olutionem impendat, reperit Cajum in

ib eorür-

um Vg

alind peccatum pariter refervatum de novo inci-

t Corit

diffe. Q. Àn vi obtenta facultatis poffit illum eti-

li de 1 |

am ab hoc ultimo peccato abfolvere,

f i

| Reípondeo cum diftin&tione; Vel Confelfarius fa-

: pit pl

tuitatem obtinuit abfolvendi Cajum a quibuscums

que cafibus refervatis fine diftinCctione, aut ex-

j qio at

a, ii

teptione aliqua: vel Impetrata facultas limitata

l edati

eft quoad 'fpeciem peccatorum , indeterminata ta-

Ortmts |

meu güantum ad numeruüm: vel tandem nedum

quoad fpeciem, fed etiam quead numerum defini-

ta, Si primum; eft valde probabile, poffe Cajum

etiam ab illo ultimo peccato refétvato abfolvi,

Quia facultas obtenta illimitata eft; ac videtur a Su-

yrentleg

adimplet

periore conceffa juxta indigentiam Caji usque ad

ultimum Confeffionis complementam.

Si fecun«

ilget

uüm; non poteft abfolvi, fi illud ültimum pec ca-

, Àneit

tum fpecie diiferat a prioribus, cum fbb conceífa

atf

facultate non veniat: fi vero claudatur füb eadem

Ípecie, probabilius poteít abfolvi propter ratio-

j q&':' [/d

nem füperius allatam.

"'Tandem fi tertium affera-

j n

[

ij

&'v

tur; negative tefpondeo ; cum enim Superioris

plirit

/

voluntas in cafu nedum quoad fpecietu, fed etiam

quoad numerum limitata fit ; talis etiam impetrata

li M

;

facultas cenfenda eft.

1Ita Rofign. de penit. quzeft,

i if

0i D]

8. att. 10. fe&t. 4. 'Tambur. de cafib, referv, cap. 9.

at

qui tamen, quz primo, & fecundo loco diximus,

tum aliquo ícrupulo admittit. Adverte iu hac

p

de jam

uci?lniü

icecefi, cam regulariter f::cu!tas quaratur

"m

audi-

[

j

856 Casus CoxsciENTIE

auditis ad ea dumtaxat cenfetur illimitata, unde

tte lo

non poffet Cajus a refervato, poft obtentam facul-

«

Tndios

tatem perpetrato, abfolvi.

qit; ut

CAS. III. Paróchus lampadem ante Sacramentum

|

mandues

Q. An lethaliter

el ml

Altaris non tenet acceníam.

H

!

fareiü

peccet.

[

Refp

ondeo affirmative, fi per diem, aut noCtem in-

! CASE|

tegram id negli

at: id deducitur ex Rit. Rom. de

Annongr

facra Euch. in

[

tab, S. 6.

— Lampades corameo,

Jusféf

nimirum Venerabili Euchariftizse Sacramento ) plu-

du (

res, vel faltem una, die, no&teque perpetuo col-

atio

luceat:— quz Rubrica cum refpiciat cultum tan-

to Sacramento füb g;avi debitum, graviter delin-

| Mpendeo.

i

q

uit Parochus illum negligens : tum quia ficuti ex

Dorüm n

communi

DD. fententia in nullo cafu licitum eft

|

l

|

pem T

Ti qui

fine lumine Euchariftiam conficere , quatvis ut-

ii deld

geret neceffitas de

ferendi Viaticum moribundo,

'

jta cum eadem rev

erentia debeatur Euchariftiz

]

|

Tüti qu

in incruento Sacrificio oblatz, ac in Sacrario af-

vinsy

Cenite

fervatz, a gravi culpa excufari nequit Parochus

|

E

É

tür;

negligens ,

per diem, aut noCem integram, ut

lampas ante

fan&tiffimum Sacramentum ardeat.

nifift

Diana tom. 2, tract, x. refol. 154. Gobat,

Bordo-

]

Qtni

( eban

nus, & alii.

Yf g

At

AMENSE APRILIS;

Vi

Cl «

Erentius peccator occultus enixe rogat

us

CAS. 1. T

Sacerdotem, ut ad Sacrilegium, & gra-

Qa (

ve ipfius damnum, yi

tandum illum particula non

j

confecrata communicet.

Q. An hoc licite pra-

dem f

ftari poflit a Sacerdote.

topuit

dem ex Innoc. III. cap.

V5 T

Refpondeo negative; fiqui

Vaf

de LHomine, de celebrat.

Miffarum, falfa funt ab-

E

jicienda remedia,

que veris funt periculis gra-

viora.

Ratio autem eft, qu

ia

ja, u

t inquit D. Tho-

Re!:mnd

.art. 6. ad fecundüum,

acer-

Benof

ynas 3. part. quzeft. 80

dos hoc faciens, quan

tum in fe eí*, facit idolola-

trare

N

Vif

itapl

MeNsE APRirLrs.

357

Iata, t

ttare illos, qui credunt effe hoftiam confecratam,

nkam i,

feu alios przefentes, five etiam ipfüm fumentem ;

quia, ut Auguftinus dicit, nemo carnem Chrifti

Crmera

manducat, nifi prius.adoret, quod fane gravius

t fethi

eft malum, quam formulam confecratam difpen-

fare indigno, ut clare infertur ex laudato Canone,

& ideo &c.

nodent

CAS.1L. Quidam Parochus In^ulgentiam centum

it, Ron

annorum obtinuit pro illis omnibus,

qui die-

$ COfatti

bus Feftivis, Vefperis, & BenediCtionibus inter-

nento)n

funt.

rpeo t

Q. a. Parocho ilius Indulgentize expli-

catio.

eultum &

Refpondeo. In conceffione Tüdulgentie centum an-

( dgiiu-

norum non eít fenfus, quod per illam relaxetur

j

j ln

poena luenda per centum annos in Purgatorio ;

fed quod remittatur tanta poena Purgatorii, quan-

oyt

ta. deleta fuiffet per poenitentiam centum anno-

mmorbas

rum juxta antiquos Canones; nam olim pro gra-

u

vibus peccatis, ver. gr. Adulterio, Homicidio &c.

Sucrt?

cenitentia feptem, & plurium annorum injunge-

yit P

atur; upde qui centum & mille peccata com-

ia

iififfet, debuiffet & mille annis poenitere, fi fieri

MT ana

potuiffet.

Illas tamen poenitentias agentes non

j t

folebant continuo, fed femel atque iterum jeju-

pare, aut fimilem aflli&ionem fübire, ut docet hic

Cardin. Bellarm. Itaque centum annorum Indul-

$.

gentie primario referuntur ad poenam in. hoc fz-

culo exfolvendam juxta laudatos Canones ; fe-

enitt

cundario, feu confequenter ad Poenam Purgatorii,

quia omnis Indulgentia minuendo ab Ecclefia in-

gm

I'Uv&g-y

u

i

juncta, minuit etiam partem poenitentiee, quae ei-

dem in altera vita, fecundum menfüram foii Deo

; li

14

cognitam, refpondet.

CAS. III. Clericus Beneficium adeo tenue obtinuit,

d

nt ad fuzx vitze füftentationem nom fufficiat.

Q.

f

An Officium Divinum recitare teneatur.

al

2

Refpondeo affirmative: quis omnia jura clamantia,

] j

Beneficium dari propter Officium, generaliter lo-

j

$

P

quuntur,nec inter pingue, ac tenue diftinguunt,

( r

utcap. ult. de refcript. in 6. Concil, Later. fub

e-

r.]

m

3

35»8' CASUS ConscrENTUE

Leone X. färm.

9. & clarius in Conftit, S, Pii V,

quid s

verficulo dec/ava

omnibus

x*

ntes &c. E2 qualiacumque alia Be-

nicfic

W .

fed Beneficium, quantumvis tenue, eft

Archipt

verum beneficium: ergo &c. Neque obftat illud

vetiam

proioquium —5 qui Altari infervit, de Alrari vivit

|

dlipre

—— hoc enim nen valet de illo,

qui fponte indu-

|

donoris

Gus eft minori ftipendio; Cleric

brendim

us autem íponte

Beneficium acceptavit ; ergo vo

luntarie fe omni-

m plur

bus ejusdem Be

neficii oneribus fubjecits prasfer-

UI

tim cum fervitium Aitaris diem non confümat,

pl

unde alia via potelft fi

bi vi&tum comparare, ut di-

citur in cap. Clevicus di

£. g1. Girib. tratt, 5. in

"i c

primum Decal,.

Aipetnt

precept. e, g. Homobonus , Ga«

r

vant. & alii,

fe comy

|

50 tene

du

AMENSE MAIL

1dfponí

CAS. 1.

Arochi quidam rurales, occafione Fefli

1.1

|

ä

Tefyonda

propriz Ecclefize, & Exequiarum, nullo

:

CO

. fa&o verhb

o cum pro»

fente Plebano Archipresbyte-

Comm

ro,alteri ex Parochis

Miffam decantandam commit-

jnourr

tunt: conquerenti autem Archi

presbytero refpon-

jusm

]

dent: Archipresbyter, & P.

x

TQue t;

Au rette fe geflerint,

arochi pares funt. Q.

& verum refponderint,

i

Áifnerit

Refpondeo in hoc cafa, qui fortuito in hargm Deci-

fRtper

fionum feriem irr

As (

f

epfit; Primo, fervandas effe eon«

LT

netudines locorum. quze,

ut inquit Fagnanus l. r.

Wt

decret. cap. 7

- D. 12, in fimilibus fere tot funt,

quot Dioscefes ;

tuml, k

Reinfeft

Secundo afferam S. P. Anacleti

6plb

uel. l. r. decrer. tit,

24 de Archipresby-

ii BXC

tero — - II!nd dumtaxat

chipresbyteros, fe

juvabit addere quosd Ar-

00.', W

u Decanos rurales , quod ipfi

Netg,

debeant fedulo ci

rcumfpicere mores,

vitamque

aliorum

Presbyterorum,

& Clericorum in füo Àr-

W

P

chipre:byteratu, atque

attendere, qua induftria

Qu

per eosdem Cüra exer

ceatut animarum, idque

anh

Épi(copo renuntiare.

Infaper Clericorum faorum

1 18

leviora jurgia amicebili

Ten

tt

tercomporere. — Cumque

laudatus Auctor nil a

slrond

mplius addat; neque ego ali-

Yij

quid -

L

o

MrwsE Marr.

359

quid adderem , nifi quod certo certius effet, ac ab

tit $ 0

Mue df

omnibus Confüitutionibus Synodalibus fancitum

S tene, !

Archipresbytero Plebano, tum propter praeemi-

( obfat

nentiam muneris, tum propter nomen ipfum Ar-

e Alharivi

chipresbyteri, quod dignitatem redelet , multum

[ponte i

honoris etiam fupra fimplices Parochos effe de-

ferendum. Harum brevium refponfionum inftitu-

tütem (pe

Ü

itie fe as

tum plura non patitur.

Cs p

CAS. II. Mortuo Divite, & inftantibus Hzeredibus,

1 Conlü.

ublicatur Menitorium cum Excommunicatione

àtate, utt

ajore contra eos, qui aliquid de ejus bonis ac-

tf

ceperunt, fi quamprimum non reftituant ; Fabius

àus, (

difti Divitis Creditor, arrept« Mortis occafione,

fe compenfavit in ejus bonis : Dubitans modo,

an teneatur reftituere, ne Excommunicationem

incurrat, confulit Confeffarium.

Q. Confeffarii

j

refponfum.

codm M

h

Refpondeo, non teneri ad reftitutionem, neque Ex-

Val

communicationem incurrere. Ratio eft, quia Ex-

communicatio major, cum fit maxima poena, non

reiytit

dam a

incurritur nifi ob peccatum lethale; in cafu autem

hujusmodi peccatum non intervenit, ut patet:

Atefo tj

es fiiht.

idque maxime, fi compenfatio fuerit licita. Quod

fi fuerit illicita , puta , quia propria auctoritate fe

detilt,

compenfavit, cam absque gravi incommodo per

um D

Judicis fententíam rem fuam recuperore potuif-

Íet, adhuc non reftituendo, Excommunicstionem

dus lt

non incurrit, fi tamen ejus Creditum erat cer-

Wagnan:«sfli

ete UA

tum, & l'auidum, nec plus quam fibi debeatut, ac-

h

"

cepit; ratio eft, quia talis retentio, quze fola la-

ni

ta E

-

xcommunicationis eft motivum, nec illicita

at

o

eft, nec culpabilis, ac proinde neque obnoxia

g m

cenae,

g, u^

(l

CAS. IIT, O&avius Votum fecit jejunandi fingulis

t

l

annis in Fefto fan&tze Apolloniz ; fed cum hoc

mlnfd

[ lüä

J*'r

- quandoque incidat in diem Dominicum, dubitat

n hàc die, vel Sabbato antecedente jejunare te-

Irüm ^

neatur.

Ultis

n

Q. Dabii folutio.

Ref

po

ndeo,cum ex D. Thom.2. 2. q. 147. art. 5.

4

jejuniam fi

t duplex, aliud afflittionis, ad mace-

ran-

que

"4

W

360 Casus ComserENTLE

fandum cgrpus, ut illud fpiritui fübdat, aliud ex-

Joileo

ultationis, ut jejunans liberius contemplationi-

gionis

bus vacet, & magis ad fpirituale gaudium, Fe-

Ano 1f

ftumque celebrandum difíponatur , videndum eft,

|

1.

an Oétaviss in Voto jejunii primum finem inten-

i, QU

derit, an fecundum; fi primum, debet jejunare in

Va ve

Sabbsto pracedenti juxra morem, & ufüm uni-

|

efion

veríalis Ecclefie : fi (ecundum; videtur, quod de-

al iny

bet jejunare éie Dominico.

Ratio eft, quia hoc

jejunium licitum eft; Votam autem licitum obli-

ief, (

at. Effe autem licitum, conftat ex D. Hieron.

DO2

epiit. ad Lucinium, D. Thom. cit. D. Antonino p.

getaitur

2.tr. It cap. 2. aliisque apud Saytum lib. 6. cap.

Qu ath

$. Neque obftat, quod can. // quis presbyter, dif.

DAR

3o. jejunium die Dominico prohibeatur ; nzm id

dutay

Qul

intelligitur, quando jejunatur ex contemptu diei

Dominice, vel ex fuperftitione, & errore hzre-

quuny

ticorüm ; alias ex devotione licet. Caeterum pro

m

LOnis

Cembri

praxi, ia dubio przfatz intentionis, & etiam

univerfalinsloquendo, licet poffit jejunare die Do-

--

putatio

-

minico, regulariter confulendum eft, ut fe con-

tora

formet fpiritui Ecclefiz , ad vitandam fingulari-

Tie

iniem,

L

ta þem.

m'» Slh

AMENSE SUNIL

D

DN

Ntonius prima Jubilzei hebdomada abfo-

CAS. T. A

lutus a tefervatis, fecunda hebdoma-

OW

IN

u

/

da alia peccata pariter refervata committit. Q.

An iteram polfit abfolvi.

hn

dim

Refpondeo, non eft ,improbabilis opinio affirmativa,

Ratio effe poteft; quia .conceffio hzec eft favor,

Rfffpom

il

qui non eft reftringendus, fed ampliandus : tum

quia fecus quis diligentia füa fibi noceret, dum

Tyer,

fcilicet ex fua devotione czteros praeveniendo in

H

acquifitione Jubilei in ipfa prima hebdomada,

Ua

non po[let illud in fecanda !ucrari, ut faciunt,

i

qui etiam ex negligentia omiferunt in prima prz-

A

ftare opera ad illad confequend

um requifita. Opi-

iloc t

nio tamen negans. probabi

lior eft, ac in praxi tu-

fs

tior, ut docet Mazucheilu

e de

S,& V.Girib. aliiqu

u-

At

E

MreNsE Jümx.

361J

dit, al

jubilzo, maxime fi extat declaratio facrze Congre-

nemphi

gationis Concilii füb. Clem. VIIL Menfe Maji

piudium, *

Anno 1620. cui obtemiperandum eft.

videndus d

t finem

CAS. II. Silvefter habens peccatum mortale in ani-

fua, cujus non recordatur , confitetur in Paichate

et jejunan:

&ulin t

fola venialia; fed. cum poft menfem a fa&a Cou-

"feffione illius peccati reminifcatur, dubitat, utruim

toty quidé

HfE, quüt

ad implendum praeceptum teneatur denuo confi-

teri,

Q. Dubii folutio.

licitom &

- D. Hiex

Refpondeo, Silveftrum teneri quamprimum confiteri

peccatum in priori Confeffione oblitum.

Ratio eft,

Antonim;

m lib 6a

quia adhuc urget przeceptum annuz Confeflionis,

cui non ef fatisfattum a Silveftro per Confeffionem

rohyn, d

at u

dumtaxat venialium ; ergo tenetur illud mortals

oblitum quamprimum (íubdere clavibus.

Dixi,

ontemiu &

ettore t

uamprimum;:. quia licet tempus annuz: Confef-

D

onis a prima die Januarii usque ad finem De-

Caterin p

*Uii; & e[?:'

cembris permulti computent; facilior tamen com-

Tmnare d)

putatio eft, & Eccl

fticze' confaüetudini confor-

miora

)

afchate in

f ub

Pafcha : cümque tempus Pa-

fchale determinatum fit non ad finiendam obl

a-

jam äagüïi'.ï

tionem, fed ad ulterius non differendam, í

equi-

tur, Silveftrum obligationi przcepti teneri quam-

primum fatisfacere,

1ta Suarez difp. a6. fet, 4.

I

Coninch. Layman, Sporetr, aliique.

pmsdi P.

CAS. LT. Petronius bene vslens mane fumpfit En-

h hii

chariftiam , & ve(pere infirmatur ad mortem. Q.

mll V

An deuuo debeat Communionem (uümere per mo-

dum Viatici.

Ij 2&!111?'3 *

Refpondeo, probabilius non debere iterum facram

gc d

Euchariftiam fumere.

Ratio eft, quia Petronius

lii

m

revera accepit Éuchariftiam in füze vitze confinio,

100

n

"

2 ql

& paulo ante mortem, eademque die, qua iturus

gtl

yh ü

erat ad zxternitatem, coníequenter eo tempore,

joe?

]

quo Chriftus pracepit fumptionem Eauchariftiz.

E üfï

Neque obítat, quod Petronius non cognoverit

19

hoc tempus advenilfe ;; nam ignorans eife diem

vifta

fetum , & mane àudiens Miffam , przecepto fatis-

jn r

facit, licet eo tunc non advertat, przcceptum vi-

al "

9

gere;

362 Casus CowscigRTUE

gere; ita apari: tum quia, cum per illam Commu-

(AS.1.5

nionem fuerit Petronius fufficienter corroboratus,

Tofie t

& fpiritu vivificatus, prudenter judicatur obten-

n die

tus finis illius przecepti, ceffante autem przecepti

(ü0 000

fine, przeceptum definit obligare : unde ficuti ex

Msonteo

hoc,motivo, uüt puto, communicat Sacerdos,

is t

qui vix completo facrificio conftituitur in vite

deinta

termino; ita a pari; quia paruta refert, quo

titepr

mors diftet a Communione potius per plures ho-

T0

ras, quam per plures horz quadrantes, modo vi-

viid,.

vificetur Communione facta in vi

:

Suarez, Pelliz. de Lugo, aliique.

tee termino;,

Á g

It tili

j phunt M

MENSE 3ULIL

j Ncrepi

Atochus ceïebrahs ultimamMiffam,unicam

lt ey

CAS, I.P

vertere

tantum confecrat Hoftiam, & poft confe-

Yatio

crationem recordatur, fe aliam debuiífe confecra-

te püblice exponendam pro sdoratione quadra-

äcienä

125

gintà Horarum. Q. An Hoftiam afe confecratam

pro fe, pro illa publica adoratione affervare poffit,

| WIIT

& fecommunicare cum 'aliqua ex particulis con-

fecratis.

ii a

Yi Q

Refpordeo negative: Clare colligitur ex cam. ré-

latum de Confecr. dift. 2. ubi dicitur, Sacerdotem

| Md

celebrantem non tantum debere participare de Sa-

n

WY

crarento, verum etiam de Sacrificio. Tum quia

in Rubrica Miffalis przefcribitur, quod fi in Hoftia

orral

confecrata venenum appareat, debeat Sacerdos

tatior

Te

novam Hoftiam confecrare, quam fumat; Id au-

Hteh

tem non eífet re&e ftatutum, fi liceret ei tunc fü-

mere Hoftiam ab alio confecratam, & affervatam

Tà

in Tabernaculo: imo id przcipere debuiffet, quia

ib

liei,

fecunda confecratio fine facrilegio fieri non po-

teft, nifi neceffaria fit ad perfectionem Sacrificii ;

LY

fed femel ac. poffet iicite perfici Sacrificium cum

Mltel

Hoftia ab alio con(ecrata, non effet neceffaria no-

Dittg

va confecratio ad ejusdem perfe&tionem ; ergo

Aügel'

&c.

[ta SS. D. N.

jened. XIV.in faüis adnot.

* Qu

p. 4. fec. 2.n. 149. de L

A

5. n. 76, Silvius &c.

ugo de Euch, difp. "m fec.

CAS.

E

MnsE Jurr.

565

CortoDot;

lmUm . CAS. T. Sacerdos Latinus poft Confecrationem tum

Hoftize, tum Calicis advertit , panem a fe confecra-

icatot 0i

tum effe corruptum.

Q. Qnid agere debeat cafu,

tem prat;

uo non habeat slium panem Azymum.

tde fiotir

Refpoudeo, licet ad valorem Sacramenti fufficiat pa-

it Sacer;

for i n

nis triticeus, five azymus, five fermentatus, uteft

definitum in Concil. Florentino, tamen de necelfi-

efert, g

tate praecepti Graéci in fermentato, Latini in azy-

r plurei!

mo confecrare debent; quz obligatio adeo gra-

, Inodti

viseft, ut neque ad audiendam Miífam in die fe-

lr fermi

fto, neque ad dandum Viaticum Infirmo liceat ab

hoc ritu recedere.

Unum tamen cafum exci-

piunt Madernus q. 2.art, r. n. o4. & Gonetus,

]l

nec repugnat Giribaldus, nimirum, quando quis

. poft contecrationem tum Ho&ize, tum Calicis , ad«

Tif i

verteret panem a fe con(ecratum effe corruptum.

&polat

Ratio eft, qui» datur pracceptum Divinum de per-

ficiendo Sacrifi.io, quod femper praevaletEcclefia-

Vffe cort

ione (

ftico ; & ideo illud obfervandum.

: conleat

CAS. IIT. Fabius emifit Votum recitandi centies in

fervareje-

umqu

anno Salutationem Angelicam, & nun

quam recita-

vit. Q. An peccaverit lethaliter.

ex c f

Suerdotet

Refpondeo cum diftinctione.

Vel emifit votum re-

Citandi cenries in anno Salutationem Angelicam

dyate uv

, Tw d

centum diftin&ctis diebus, adeout unicuique diei

correfpondeat una Salutatio Angelica; vel Salu-

iif

tatioues Angelicas vovit fimpliciter fine affignatia-

x

ne & diftriburione dierum :Si primum,Fabius letha-

i

liter non peccayit, earum recirationem omittendos

rtd

tf

& ratio eft. quia fingulae Salutationes Angelicze

fingnlis diebus affixze fünt materia levis, & onus

[5

diei, quod tranfit cum die, nec cüm reliquis coa-

h

fit

(l

lefcit in unum, unde Fabius centies dumtaxat ve-

nialiter peccavit. Si fecundum, Fabius eít reus

if

peccati gravis, quia totus numerus Salutationum

,ecemüï

Angelicarum, a vovente intentus, eít materia in

yRe

e gravis. Sanchez l, 1. c.

4. n. 14. Diana, Lean-

fiis o

der, & comm,

dpt"

7

MEN-

(i

-

11

364.- Casus ComsciENTLE

"

MENSE AUGUSTI

enm;i.

gniimm

ais ten

lvius pingue Legatum reliquit Uxori füz,

titdii, t

CAS.IT. SI

u Oforu

dummodo in ftatu Vidnitatis permaneat.

Q. An in

grediendo I(eligionem Legatum de-

t &

perdat.

ige

Refpondeo negative. Ratio e&ï gnia ita jura ftatu-

15, Ti

unt, ne melior ftatus deferutur ob confecutionem

| Q5

Legati: tum quia per Religionis ingreífum vere

(;

ftatus Vidualis fervatur.

Neque dicas, mentem

Ti lod

"TTeftatoris fervaudam effe in fpecifica forma, cnm

de illa expreffe conftat.

Refpondeo, mentem Te-

| Mi

| üare dic

fiatoris fervandam effe in fpecifica forma, quando

non adverfatur juribus; jura autem spud San-

O—äc'mm

]

-bne

chez. l. 7. de matri. difp. gx. num. 46. in favo-

rem Religionis habent tanquam non adje&as eas

nis 0f

conditjones, qua: fervatze in fpecifiea forma, utobti-

80 fip

neatur Legatum, a Religione retraherent: tum quia

tie (üp;

prafumendum non eft, Legsntem velle contra-

Oftci a

k

ríari difpofitioni juris; tum quia in cafa vere eti-

tm qu

am in fpecifica forma adimpletur mens Fabii, cum

trinfic

-

Qüe die

per ingreffum in Religionem non tollatur ftatus

-

vidualis, fed perficistur. Sanchez, Anton. a Spiri-

ag atf

tu fancto, aliique comimnuniter.

Ciatinm

CAS. II. Publicus Notarius conficit Inftrumentum

Qtinm

Wil

Ufararium fub nomine alicu

Ql

Q. An ad refticütionem teneatur.

jus liciti Contra'&us.

Refgondeo cum diftinctione,

Vel Netarius conficit

n

Intrumentum Ufurarium füb nomine alicujus li-

sT

citi Contra&tus, v. g. veri mutui, vel venditio-

nis, volente mutuat

rio; vel conficit di&um In-

Tutjel

ftrümentum, muítuatar

io nolente , aut fraudem &

dolum mneíciente. Si primum . Notarius ad refti-

jAn

| RefWa

tutionem non«tenetur; ratio eft, nam fippofito,

etat

]

quod mutüatarius p

Craut

pecunism ab Ufurario,

l

f&l

10 d

vocet Notarium , ut fab nomine alicujus liciti

Tilnaf

ContesCtas Inftrümentum conficiat, idem Nota-

rius non Ledit invitum, nec ex ufura recipit lu-

; $

crqm E

&

MeNsE SEPrj;:MBRIs. 365 |

crum ; ut facit Ufurarius; nam hic, etfi faciat rem

[]

gratam mutuatario, cum tamen recipit lucrum ex

ufüra, tenetur tale Iucrum reftituere: Si vero fe-

j Uxorit

cundum, tenetur ad reftitutionem, quia coopera-

$ perrpur

tur Ufürarío, & eft caufa efficax. ut ufurze folvan-

tur, & ex parte mutuatarii datur involuntarium,

jegati (

fitque illi injuria.

Ant. a Spiritu fancto, Bonaci-

na, Tamburinus, aliique.

2 jont

nfecutiot

CAS, III. Quidam Beneficiarius heri non i'ecitavit

rellnm &

Officium ; ut antem ab onere reftitutionis fe exi-

'às, frellt

- mat, hodie bis. Q. Ana reftitutione fit liber.

forma,

Refpondeo negstive : fic colligitur ex Bulla Pii V. ubi

menten T

clare dicit — Eum, qui non recitst füo tempore

03 QW'

Officium , non facere fructus faüos: — & rur(us

n Y

— Beneficiorum fuoraüm fructus, pro rata omiffio-

j i

nis Officii, & temporis , fuos non facere: — er-

; at

go; fuppofito hoc Pii V. Decreto, licet quis alia

forma, t

die fuppleat deféCtuim commiffum in recitatione

: toat

Officii, minime liberabitur a reftitutione fructuum z

velle at

tum quia onus Divini Officii eft 2ffixum diei, &

onfn vet

tranfi£ cum die ; ergo alia fuppleri non poteft : ne-

95 F äbifv ]

que dicas, intalicafü repeti zequale; nam id pro-

j

bat tantum, ettento jure naturali, liberari Bene-

ign, à pI

ficiarium à reftitatione, fupplendo alia die penfnm

horarum; verum in hac re attendendum eft jus

yimet

pofiüivum relatum Pii V. Leander p. 6, tra&t. g.

quzft. 15. Bonacina Pelliz. &c.

i Conitit

MENSESEPTEMBKRIS.

tart

T

e d

Ompejus in Pafchate non communica-

CAS. 1. ï)

viti & timens, ne Parochus illum de-

vel

i

nunciet Epiícopo, illi fummam largitur pecunize,

Q, An ifte Parochus fit Simoniacus.

ltf

r

| R

efpondeo probabilius negative, licet graviter pec-

m

cet, & in fuo munere delinquat.

Ratio eft, quia

in dato cafu, non datur exercitium poteftatisfpi-

) Ui

fipnnts

ritualis, & jurisdiCtionis, fed potius negatio illi-

jüe

us; Simonia autem comroittitur, cum attus ali-

j

quis,

u

g

366 Casus Conwscrew UE

quis, pecunis accepta, defcendit ab exercitio fpiti.

net p

tualis poteftatis : neque dicas: in cap. 42mo dé

teYdde|

Simon. prohibetur Presbyteris, ne à peccante pu«

yml,

blice aliquid accipiant , ut ejus peccatum Epifco-

j petm y

po, aut ejus minifiris celent.

Refpondeo , licet

]. monerti:

ex hoc textu aliqui Canoniftze dicant, omiffionem

actus fpiritualis pro temporsli pretio eile Simo-

| QS01

niacam; tamen multo plures id negant : quod

diCtum caput ponitur. fab titulo de Simonia, ideo

tnaty

jurtmeni

eít, quia Pontifex profequitur prohibendo, ne

etd d

Presbyter, propter gratiam, & favorem, Vere Po-

nitentem ad reconciliationem admittat, neque pro-

Ri

l, m

pter favorem a reconciliatione removeat, Qua

duo Simoniaca fünt, ltaque tunc folum omiflo

1

A g

&ctus poteftatis fpiritualis, propter pretiam , Si-

UR

|

Quitatis:

moniaca eit, quando in ipia omiffione relucet ali-

quod exercitium poteftatis fpiritualis, qnod cum

| libus ne

nhon vetificetur in cafu noftro, ideo &c. Gonzalez

in l, s. Decr. t, 3. c. 13. Barbofa, Suarez &c.

W

CA.S. II. Albertus promifit Sicario centum aureos, fl

Petrum occiderit. Q. Àn Albertus, fecuto effectu,

teneatur ftate promiffis,

ECAS.L*]

Refpondeo, aliqui negant, quia ex a&u injuffo, nimi-

| d

N m

rum homicidio. non poteft oriri obligatio juftitiae,

A& lfs

Communius affirmant cum D. Thom. 2. 2. q. 62

art. 5. Leffio, Lugo, Diana, Tamburino , & aliis,

Mi

Ratio eft, quia centum aurei non fünt ptomiffi pto

Cs

peccato, quod nihil eft, & invendibile, fed pro aliis

d t

circumftantiis, nimirum labore, periculo, füfcep-

otion

tis in patratione hormicidii, quze pretio zftima-

füte :

bilia funt, ac effe poífunt materia Contra&us:

Üffei

unde ficuti ex hac ratione Sicarius, patrato homi-

Dite .a

Cidio, poteft pecuniam promiffam exigere ; itaex

lt v

eadem Álbertus tenetür eam folvere.

Verum

Vtgg e

hzc opinio fatis communis, quomodo cohzret

cum eo, quod tradirt Greg. IX, tir.

-"

nomæ, [

$. Ibi enim Pontifex,

de pa&is cap.

€0, p

poftquam irritaverit pa&tio-

ia

f

ne$ Simoniacas , addit, ——

Quod etiam de aliis

dicendum eft,

qua obfervatz vergunt ín animae

"n prj

nétio«

L

detrimentum; nam etiam juxta legitimas fa

hes

mXImg

L

MgxsE OcrTOBRIs.

367

etciiol)

3 :

nes pactum turpe rei turpis, aut impoffibilis 7deju-

re, vel de facto, nullam obiigationem inducit — ?

eCtante

porro, fi, effectu fecuto, eilet cbligatio folvendi

itüm nl

pretium prumiflum , tale pactum non effet nullius

Qndeo,

» ümific

momenti: utinquit Gregor.

p eli

j

i

CAS. IlI. Thadzus, poftquam cum Berta vera don-

ant : QUi

traxit Sponfalia, alia contrahit cum "Therefia, &

fmohia t

ibendo,

juramento confirmat.

Q. An prima fponfalia per

fecunda diffolvauntutr,

m Verelt

, equep!

Refpondeo negative. Ratio eft, quia fecunda Spon-

vvedt, du

falia, cum fint de re illicita, utpote contra fidem

datam priori Sponfe, non poffunt juramento fir-

lum Onj

t

mari, fiquidem jurainentum non eft vinculum ini-

gelmy N

y tht

quitatis: confequenter adjectum fecundis Sponfía«

libus neque eft vinculum, Gitib. & comm,

s, qui t

i. Gonb

7 .

JMENSE OCTOBRIS.

Q aürff;f-

CAS. 1.

Heodornüs Diaconus habens Mutinze Dö-

ouo

tnicilium, ubi Officium occurrit de feria,

die craftina Bononiam venire debet, ubi feftum

gj

celebratur fancti Petronii, Q. Anhocfero Vefpe«

ras, & Matutinum fanti Petronii recitare poffit,

22 Q' ,

jt j

'm(), &' 3)

Reípondeo pofíe, fed non obligari. Ratio eft,

quia

: gtl

[

cum cras fit futu

rus peregrinus Bononize, potetit,

s lt

fed non fub obli

gatione, fe reddere huic Ecclefize

!

conformem,

& cras officium S. Petronil reci-

ienloy P

jo f

o d

fare: cum ergo officium

vefpertinum fit pars

i Cunh r

Officii craftini,

non eft improbabile, poffe antici-

pate-a 'Theodor

9 perfolvi,

tanquam pertinens ad

atb

idem craftinim,

g

&v:'y

Nequedicas, quousque Theo-

20

n

dorus eft Mntine

5

non poteft frui privilepio Bo-

g

noniz, quod eft co

nceffüm ratione loci.

Kefpon-

odi "

do bt

deo, proxime aecingendus habetur pro accin&o,

vent p

& ficuti proxime ingrefíus Religionem quibus-

ditiu)

dam privilegiis fruitur, quibus frountur jam in-

j

greffi, ut opud de Vecchis in praxi Novit, 1ta

)!

If

"

It

proxime acceffutus ad locum poteft incipere frui

pri-

363 Casus CoNwscrENTIE

privilegiis loci , maxime per aCtionem, qus com-

Val

plenda eit inloco. Tambur. cap.5. $. 2. num. 25.

Jatclios

Diana, Girib. aliique.

f in w

CAS. II. Publicas Concubinarius timens, ne in Pa-

-

fone E.

fchate arceatur ab Altari,

Parocho minatur mor-

Vitat; f

tem, fi illüi. Communionem negabit. Q. An Paro-

3 lepitn

-

i, at

chus illi poffit licite Euchariftiam adtniniftrare.

[

If

Refpondentaffirmative Sauchez l. 4. de matrim. difp.

ss

MOH

f

4. D. 12. Ant.a Spiritu fanCto t. 4. confult. 1.

Suarez, Bonscina, Gobat, Sporer par. r. cap. 3.

i (ed

Titm(

fe&t. 5. Ratio eft, quia aCio dandi Communio-

nem ex parte Miniítri eft bona, & poteft exerceri

pitde:

Jts dejg

abfque :peccato, etiamíi recipiens eadem male

hod

utatur; nemo enim tenetur cum difpendio vitz

defiftere ab actione bona, qua recipiens, fi vellet,

—

T&

Tinum

poífet bene uti. Ita laudati Auctores. Attamen

refpondet Divus Joannes Chryfoftomus, qui Ho-

ottah

(urrzr'iw

milia 83. iu Matthzum fic ait: — Non parva

leaffone

vobis iimiipet poena, fi quem aliqua improbitate

teneri ícientes, ei hujus menfz participationem

UTR OEU

Trbutio j

permittatis. Sanguis enim ejus ex manibus re-

quiretur veftris. . Sed fi quidem aliquis prze ve-

1

d

cordia, & amentia menfam adiverit, nullo timo-

re territus; abjice, Deum, non hominem timeas.

4 T (

Animam prius tradam meam, quam Dominicum

alicui Corpus indigne, Sanguinemque meum ef-

Y fes

fundi potius patiar,

quam facratiffimum illum San.

ROR

Non de

guinem przterquám digno concedam.

Conte]

ignotis, fed de notis haec difputo. Ita fantus

Doétor.

Nefponi

Tiafjye

CAS.IIL. Conceffa per Summum Pontificem Civi-

tati Bononiz Indulgentia, extenfibili quoque ad

OLfel

fllici

Dicecefim, ruralis Parochus, non expe&tatis Cir-

cularibus de more a Curia per Vicarium Forane-

oteli

Wïea à

um tranfmittendis , Indulgentiam populo publica-

n

vit,cum noverit in Civitate publicatam. Q.

yto Rt

licita, & valida fuerit hujusmodi publicatio.

Cellns

Ldm

Refpondeo probabilius fuiffe validam , certo tamen

illieitam. Ratio primze partis eft, qnia fi in Edicto

"Icepi

ta» BC

pro Civitate publicato leguntur hzc , vel zequi-

valen-

nj

Z

UE

. MrnsE NovEkMnbmnirs,

569

l queu

valentia verba —— ftatim ac notitia pervenerit ad

j2 t

Parochos Dicecefis — publicatio di&e Indulgen-

tiw in nullo fubftantiali defecit, non in defigna-

n reit)

minotur

tione Ecclefiz vifitandz. & operum, ut fuppo-

ritur, negue defecit in defignatione temporis fa&a

Q Ah

2 legitima poteffate, quia tempus a przedictis ver-

initilre

bis, faltem fub indeterminatione fuit delignatum.

etiam pro Dicecefi: mifi velis dicere, przdictam

matrind

nda

fa.

contil

claufulam- effe intellige

im non de qualibet no-

titia, fed denotitia Juxta morem Curiz, hoc eft

f I 08

Comriz

Litteras Circulares ; nam in hac hypothefi dubitari

oteltexdt

poffet de valore publicationis, quia Parochus tem-

pus defignaffet absque legitima faeultate, Ratio

.a a

Yi

40 W

fecondz. pariis eít, quia Parochus egit contra

rectum ordigem a Superioribus fancitum , ut ni-

p LVE

es, Ài

"i

mirüm Circulares expeCtentur, ad przcavendas

coufufiones, ac Parochorimn querelas,

s qvï'f

populi fu-

Non £

furrationes, quze de facili oriuntur, nifi in pub«

licatione Indulgentiarum opportuna temporis di-

| mxp.'o'

Ttributio per Dicecefim fervetur.

eicpit

at t

AMIENSE NOPEMBRIS.

iuis "

; nullo t

;;,

'Oafeffarius Mulieri confitenti, fe habuiffe

pen t

CAS. I. (

cum Amafio traCtatus inhoneftos

otiui

,Non fecifti,

» dixit:

j m*

quod habebasinanimo? fed,

fi quis tibi

fummam donaret pecuniz , quid face

mlül):»»'

Confelfarius fit denunciandus.

res? Q..An

m.

H

D

Ja i

Refpondeo cum diftinctione. Vel Mulier rgfpondif affir-

mative, vel negative: Si refpondit afficmative, &

pibee

Confeflarius tacuit, neceam reprehendit, eft reus

jj 0

i

j

j

follicitationis, & denunciandus, utliquet: Si eam

xpe

n

reprehendit, tunc folutio pendet ab exitu, Si enim

ii

poftea acceflit ad ejas dornum, & pecuniam obtulit

)

pro re turpi, reus eft foll

icitationis, quia talis ac-

tit.

celfus probat, eam interrogationem fuiffe Mulierí

j

yict

fa&tam ad turpem finem, atque eo tunc follicitatio

r

incepit. Sirefpondit negative, & [ic fuüit abíoiu-

1

ta, Bordonus in tribuna!i fidei cap. 23. num. 13t.

'Vl

Aa

docet

[

Lainbertini Cafus Confc.

370 Casus ComsciENTUE

docet non eíffe denunciandum, quia talis interro-

! Mj

gatio poteít accipi in bonum fenfür; poteít enim

dici facta in ordine ad dignofcendam diípofitionem

petat

( Cor

Poenitentis, an fcilicet fit digna Abfolutione ; f

ügefh

namque Mulier affirmaffet, eam non abfolviffet.

Tem v

Verüm Bord. cit. non poteft hunc Confeffarium a no-

hum

—— €

Txo

ta maximae imprudentize eximere.

Nem

CAS.]II. Titius ab hoftibus infequentibus fugiens,

Conj

obvium, quem habet, Equum afcendit, ut velo-

Tij

cius fugiat. Equus in ifta precipiti faga moti-

lia

tur.

Q. An Titius teneatur ad compenfationem.

[

li dele

Refpondeo, probabilius Titium teneri ad reftitutio-

1 df

nem zítimationis Equi. Ratio eft, quia Dominus

Equiin hac hypothefi non fupponitur confentire,

nifi füb onere compenfationis, fi Equus ipfe pe-

tierit; non enim intelligitur abfolute transferre

ï

Wl

i

dominium ejusdem Equi in utentem, fed dumta-

| UT

xat commodare in neceífitste, qua premitur; et-

o & ipfe utens intelligitur accepilfe in necefli-

tina

tate füb tali onere; ergo, pereunte Equo , tene-

tur Titius ad compenfationem. Neque dicas, Ti-

valuj

tium non teneri ad talem reftitutionem , neque

t der

ratione rei acceptz;, cum amplius eadem non ex-

| RCCPODdec

tet, neque ratione injuftz acceptíonis, cum im

lis t

extrema illa neceffitate, licitum fuerit eidem ac-

Vsf

cipere. Refpondeo, teneri propter quamdam taci-

l

Vi

tatn obligationem jure gentium introduCtam, qua

qui rem alterius in neceílitate confumit, fe tacite

Refpom

obligat ad rependendum, quando fuppetet copia.

lüris

Excipe tamen, nifi Equus etiam fine tali ufu ef-

fet periturus; nam tunc Titius ufu nullum dam-

lenfg

num Domino attuliffet. Leffius l. 2. de juft. & jur.

",

DT

€. 16. dub. x;n. xo. Rofign. dereft. difquif1. S. 2.

IN

CAS. IIL. Capellanus redargutus. a fuo Paroclo,

Ws

uod Arfenium ab Excommunicatione publice con-

[

tracta abfolverit, refpondit: Illum abfolvi, & ju-

ltjor

lem

fte potui abfolvere, Q. An violaverit figillum.

Rehd

Re-

and

&

o

MzwsE DrecEMBRIS. 571

alis itte»

potelt

Refpondeo affirmative. Ratio eft; quia manifeftavit

peccatum in confeffione cognitum: & (icuti, ut

ifpoffi

de commani teftatur Tannerus t. 4. difp. 6. q. g. re-

folutioes

us eft violati figilli, qui dicit — Abfolvi peccato-

; aol

Jirumar

rem publienm, qui mihi confeffus eft peccatum

fuum — cur non eft reus, qui dicit —— Abfolviab

—

Excommunicatione

ublice excommunicatum ;

——

Neque dicas, Cape

j

anum folum detexiffe actum

us figit

Confeffionis, qui laudabilis eft, non vero Excom-

Wit, üutve

municationem jam publicam. Refpondeo; licetta»

faga m

lis dete&io non fuerit odioía Poenitenti, fuit tamen

Yationen.

contra virtutem Religionis, quze nullo modo pati-

tur detegi peccata in Confeffione cognita. Sotus in

s t

4. dif. 18. q. 4. art. 5. Vafquez, Diana, aliique.

jja Dons

cotfeni

us i*

MENSE DECEMBRIS.

e tansi

d 2

CAS. L.F

Rancifcus, conftitutus in periculo Mor-

remiut !

tis, a fimplici Sacerdote abfolutus fuit

p n

- tüm a refer

vatis, tum a cenfuris, & poftea con-

yo, *

e dititi'

valuit, Q. Anteneatur fe przfentare Supetiori ,

ut denuo abfolvatur,

am, j

Refpondeo primo, Francifcut ut abfolutum a referva-

CRUL

j;, 09

tis nonteneri fe przefentare Superiori, etenim ab il-

it et/

lis fuit directe abfolutus; nam, ut inquit Trid, feff.

14. cap. 7. In Ecclefia Dei cuftoditum femper fuit,

[gmd&'mïï

, ut nullafit refervatioinarticulo mortis.

CUM

n.ltr [f ü?

Refpondeo fecundo, Francifcum ut abfolutum a cen-

p

"T

füris debere fe przefentare Superiori, fanitate ob-

e t

j

d

tenta, fub

cena reincideptice in eamdem cenfüu-

n

lp

ram, ut ha

b

etut ex cap. eos qui de fent excom.

in 6. & cap. ea noftitur de eadem.

Quare Con«

k

feffarius Francifco, ante Abfolutionem, debuitim-

qulfl r

ponere hoc onus, itemque fatisfaciendi parti lze-

Id

fee, fi Excommunicatione erat innodatus proptet

; nblïä*""

injuriam alteri illatam, v.g. ob Clerici percuilio-

nem:

quamvisnonnulli Áu&tores doceant, exi«

. OIVil L

ggulum-

gendum effe juramentum de hac fatisfactione pret-

ftanda; tamen alii plures docent, id folum ne-

[

Aa2

ceffa-

,

CAsus CONSCIENT LE

372

ceffarium effe. pro foro externo, quando res de-

Refpozd(

duGta fuit ad forum contentiofüm ; pro foro ve-

thtb

ro interno fufficere promiffionem, iimo & firmum

qupe

propofitum fatisfaciendi, eo quia Posnitenti etiam

ET

non jurato, vel cautionato creditur in foro Sa-

id otel

cramentali. Lezana , "'amburinus , Gobat &c.

Ti

nj

$g

ä

CAS. IT. Titius quamdam domum, quam locaverat

velte

Cajo, tempore locationis vendidit Petro, nulla in

feni,

Contrattu venditionis de. Penfionibus mentione

leede

(enio.

fa&ta. Q. Ad quem ex duobus Penfiones illae per-

teneant.

g

T0

Refpondéo: Perfoluto per emptorem pretio conven-

Qs

to, eique domo

L

2

ffipgnsta, Penfiones dividendz

telig

funt juxta proportionem temporis, pro quo fuit

foub utriusque dominio.

Ratio eft, quia Penfiones

i

fuübftituuntur loco fructuum, eisque correfpon-

dent; fed fructus cedunt Domino rei, cujus cen«

EOR

fentur fra&tus, ergo & penfiones: fed ante perfe-

Ál

Gsm venditionem venditor eft dominus rgi vendi-

t», & poftillam fit dominus emptor; ergo pro

tempore ante perfecam venditionem penfiones

debent perti

nere ad venditorem ; poft illam ad

emptorem.

Similiter refp. etiamfi pretium non

(5

fit folntum,. nec caut

io praeftita, aut fides data.

V

Ratío eft, quia, abfoluto Contra&u venditionis,

M

peufio a puntto,

Vi

res pertinet ad emptorem ; ergo

*

E

quo rei dominium acquiret, &

d ip(um fpectat ad

u

Excipe tamen,

ratam temporis dominii acquifiti.

tiày

nifi aliter inter partes fit conventum.

Rofignol.

de contr. difq. 5. S. 6. Girib, tract. 3. cap. 2. dub.

efyo

14. Palao, aliique..

alig

m

CAS. IIl. Quidam Parochus Coftam obtinuit a R&-

Cl

mano Pontüfice alicujus fancti Confefforis Pontifi-

Ttn

cis, quam judicans eífe infignem Reliquiam, illius

Ofdfcium in propria Ecclefia elevat ad Ritum du-

expï

ter

licem.

Q. An talis Cofta fit infignis Religuia a

Ri d

enunciatum effeCtum.

Tent

Orat

Re-

;

MewsE jJAwvAmrr..

94

3

lo fes ü

Refpondeo negative: Sacra enim Rituum Cong. poft

10 foro w

editum generale Decretum fub die 3. Juuii 1617.,

o & m

quo permittebatur Officimn dnplexin iis Ecc!

efüs ,

p eie

LéTed

m

1Y

five,

in' quibus inignis Reltquia atfervatur,

i foro $

ad occurrendum libertàti opinandi circa indicatam

i

abat &

magnitudinem partis corporeze, (üb anuo 1628. ,

9. Aprilis, przmiffa wberius declarando, taxati-

m locet

ve ptzeícripfit ad pracfat

um effectum talia efle cene

;0, Dülli

fenda, Capot, Brachiüm , & Crus, & quidem ad

s meníiot

hzc decernenda procefüt, non poftulatis refpon-

dendo in' Cafibus particularibus ( ut feepe contin-

s ille v?

git), fed per Decretum generale in Breviario Ro-

mano ad inftar Rubricze imprimendum, quo fa-

o eote

tis in aperto ponitnr, Coftam omnino exclufam in-

inia

s dj

telligt a numero infignium Reliquiarum.

yo U

4

$3

debicdeiebdeb rb

Toni

20

. (lj

ante pe

. ANNO MDCCKXLVIII.

sv

eg

I)

MENSE QANUARIL

, peniit

j i

h d

o('uitv

N

nfeffarius tempore Jubilai i

m 00

CAS. I. CO;

:O

uitenti, ut recitaret quingue Pater,

fs &

Hie, ut

& Ave pro fatisfa&tione Sacramentali.

ew.

citius fe expediret, recitavit hujusmodi preces

alternatim cum Socio in Ecclefía defignata, animo

T apu»

n! (

peä

tum Incrandi Jubilaeum , cüm implendi Peeniten-

2

1d timo

(

tiam. Q. An utrique oneri fatisfecerit.

, Mi

n

i Refpoudgo vegative. Si Confeffatius, vel Pontifex

ap

»"

aliud nou exprefferat, nec aliud apparebat ex cir-

cumftantiis; uti apparet circa jejunia, cum publi-

tibp.*

1 aRO

catur Jubilzenm in Queadregefima. l'ert enim com-

munis oninio, quod quando Confeffarius aliad non

ii

(f

gt !

expreffi£, nec cirenmftantie de ipfius mente ali-

ter indicant, tunc fatisfattio ab eo injuncta intelli-

| fito"

g

gi debeat de opere fupererogationis, ut paífir mo-

fel

nent DD. idemque in fimili ca(u dicendum effe de

Oratione, & aliis operibus a S. Pontifice pro Jubi-

P

Aa35

40

374 CasUs CoxscreNTUE

1zeo przefcriptis, fuadet ipfamet lex prudentize ceco-

Wi li

nomicae Ecclefizfticze dictans, fidelem Ecclefize Mi-

eub al

niftrum, qualis fane cenfendus eft Pontifex , nolle

& diciat

extra cafüm valde urgentis motivi, ac fpecialiffime

circumftantizee, pretiofüm Ecclefize thefaurum pro-

' Adpotdeo

fundere pro operibus jam debitis ; id namque effet il-

(xtefllo

lum profundere pronulla, vel minima caufa, quod

arerfal

juxta Bellarminum ; & alios f

a

it prodigalitatem.

Yl habui

d etiam füadet modus, quo i

t

em Pontifex talia

t f

opera przefcribit, nam (ultraquam quod ea impo«

& at i

nit, non ut opera pia ptzcite, fed nut onera im-

d «

plenda quafi ex pacto , quod plane denotat grava-

tlfv

men diverfum ab omni alio przecedente) fimal &

tidens 1

femel diftri&e przcipit Confeffariis, ut pro qui-

Til

busvis peccatis Pcenitentibus imponant falutares

tv

cenitentias, ut communiter innuunt Büllze Jubi-

Vitte

&i recentiorum Pontificum.

Ad quid me hercle

tortgl

duplex hzec diftinCta przefcriptio, í1 juxta mentem

lepect

Pontificis opera Jubilzsi non deberent effe diverfa

ilect

quoad fubítantiam a fatisfaCtione poftea impofita

d E

pro peccatis? Addo, poíle quidem perfolvi alter-

à, Wt

natim cum Socio orationem Jubilasi, at docet Rot-

habae

fius de Jub. fe&. 4. cap. 17. & conftat ex praxi;

6006'6)-7!

non fic tamen fatisfa&ctionem, quidquid in contrari-

linis ;

um dicant Azorius laff, part. 1. lib. 10. c. 7. q.

Ài p

io, aliique — Approbatam enim legimus , imo pto

à [

horo przceptam alternam Officii recitatiopem,

Vg

commendatam alternotm recitationem Rofarii, vel

g

&c.; permiffam tamen nullibi legimus alternum

Wi

Ti

fatisfaciendi modura: & fi praxim , confuetudi-

W

|

&(

nemque confülimus, hzc communiter eft, quod

Ya

fuam a femetipfo quisque adimpleat fatisfactionem,

ET

ni ob urgens motivum Confeffarius aliud exprel-

terfio

ferit.

um igitur confuetudo habeat vim legis,

ht a

dicendum etiam obhoc, Poenitentem ad sequate utri-

Qt, r

que oneri non íatisfeciffe, fed ( cum agatur de re

tenie

dividua) folum inadzquate, &

prc rata: ut cum

telts

Sancio inquit Pharaonius de P

cenitent, fefl. 22.

Tietn

tür et

CAcäp IT Sacerdos paulo ante con

feffus, dum eftad

Patite

Altare, recordatur peccati mortalis ex inculpa-

Um

^"

MzxsE jJANUAR1.

375

denltiem

bili oblivione non expreffi;, nec fine gravl peti-

Ecclefiel

culo tutic exprimibilis, Q. An fit neceífe utibi de

itifex , nu

eo eliciat aCctum contritionis.

Ipecitlilrn

dfanrümy:

Refpondeölcum. diftin&ione:. Vel talis Sacerdos in

mqneelid

Confeffione paulo ante pera&a habuit dolorem

univerfalem de omnibus peccatis a fe commiffis,

cata, (

digalitue

vel habuit dolotem particularem, ac reftrictum ad

onlifex

eá, quze faffus eft: Si primutn, dico, neceffe non

effe, ut ibi eliciat a&um contritionis de peccato

d ea inp

iL onera it

oblito, cum enim per illum dolorem univerfalem

ootat grant

retra&averit omnia peccata, Abfolutio immediate

9) d d

cadens füpra dolorem , caufavit gratiam directe

n

remiffivam eorum, quz expteffa fuere, & re-

miffüivam indireCte peccati obliti. ob incompoflfi-

nan; u

t Bule ]i

bilitatem gratix fan(bificantis cum. quocüumque

jj ne lt

mortalipeccsto, Propterea Tridentinum sit, ta-

le peccatum eadem Confeffione intelligi inclufum.

j

n n

Si fecandum, dico; attendendum effe, an Sacer-

dos adeo reftripxerit dolorem ad peccata expref-

of *WI'

fa, utab eo exciuferit alia, quae putabat fe non

eronut

gt d

habere.

Item, .an hujusmodi dolor fuerit ab eo

conceptus ex motivo fpecialis tupitudinis reful-

at ex p

din cont

tantis ab oppofitione ad peculiares virtutes, qui-

, 1067

bus peccata confefía opponuntur ; anu vero fuerit

ab eo conceptus ex motivo univerfali, puta, ob

ü$, n

fümmam Divinam bonitatem offenfam, aut ob me-

eciatit

| ROfäïürï

tum gehennz. Siquidem in primis duobus cafibus

utique neceffe eft ibi elicere a&um contritionis,

yus al

, cni

ut fe conftitaat in fatum gratioe: nam tünc, inter-

vehiente reminifcentia peccati obliti, hoc

viget

( di?

in anima, cum nullo modo fnerit retractatum.

In

'atisfal&'*il

aliti/

!]

tettio vero cafü neceffe non eft, utibi de eoeli-

l

ciat aCtum contritionis; cum enim hujusmodi do-

xah'kþf

lor, ratione motivi univerfalis ,

/rtualiter fe ex-

dan

"

"

tenderit etiam ad peccatum oblitum (nam qui de-

| ggamï* j

teftatur ex. gt. furtum, quia eft offen!a Dei, velex

ts P

a, ^

metu gehennz, implicite & virtualiter detefta-

tur etiam fornicationem , ac caetera peccata, quae

Jl

pariter funt offenfz Dei, & merentur gehennam)

d5

virtualiter fuit retracta-

ex !

/J

etiam iftud implicite, &

tum,

a 4

-

376 CasUs CoNSCIENTIE

— tum, ac proinde indirefte abfol

utum afque remif-

ejisim,

fum. Ita DD. comm.niter.

qull

&fenta

CAS. 1IL. Subdiaconus petit a Parocho , 2n tenea-

tür recitare divinum Officiumiis dieb

us, quibus fe-

bri quart

n2 laborat. Attenditur refponfio Parochi.

)

Refponíio data a Parocho hac eft : Vel hujusmodi

rebris intra diem ipfi relinquit tantum temporis ,

( I.'

ac virium, ut fine gravi incommodo poffit totum

divinsn Officium, vel faltem aliq

uam ejus par-

ia

tem perfolv

eres velnon. Si primum, tenetur

Qn QU

Subdiaconus illa die vel totam, vel partem Off-

At leg

cii, juxta tempus ac vires , recitare; nam quosd

hoc in tali cafa urget

f2eceptum,

Propterea S.

Mfonie

Carolus in fuo Conc. V

ediol. IV. ann. 1576

1

|

hm fi

feminerit, inquit, qui Officio adftriffus eft, fe febri,

euum.

morbove aliquo, vel adverfa. valetudine leviter ali-

Ws g

quando laborantem, non juflam propterea excu[atio-

lum

ntem liabere, quamobremillud intermittat , omittatvr.

tentib

Et quod dicitur de toto, valet etiam de parte Offi-

i;)fmug

Ci; damnata enim eft &b Innocentio XI. haec pro-

W y

pofitio 24. in num.

Qui non poteft recitare AMatu-

&üim |

tinam, & Laudes, poteft autem reliquas horas, ad

2 üt ]

nihil tenetur, quiamajor pars tralit ad. fe miuorem,

Tétdom

Si fecundum, nontenetür; quia impotentia ipfum

excufat.

-Gi,

Hine communis DD. tradunt, quod i

Duy

Subdiaconus ex. gr. mane fit liber a febri, ac fen-

w &Q

tiat fe habere vires fufficientes pro recitationeto«

Yens

tius Officii, debeat raane recitare etiam Velfperas,

de]

& Completorium, (i przevideat febrim poftmodum

chyr

a tali recitatioue ipfum impedituram ; eo quiaprz-

del

ceptuim divini Officii quoad fübftantiam obligat in-

tring

tra latitudinem totius diei; & anticipatio, vel

[

pofticipatio in cafü non eft ufus Privilegii, fed ob-

labe

igatio; qui enim ítvi&te obligatur ad aliquod mu-

Ti

nus obeundum, eo fun

gi debet, cum poteft, Unde

obligatio accidentalis

isq

; recitandi hanc, vel illam

Ydl]

Horam tali, aut tali hor

a temporis, cedit in calu

peti

obligationi fübftantiali,

imPll

In dubio poftea, an preditta tecitatio totalis, vel

Jüre

partialis, absque gravi nocumento: aut periculo

0bem

ejus-

MeNsE FEBRUARI.

a

i re

ejusdem, peragi pofüit, confulat virum prudentem,

ui li perplexum relinquat, deponat omne dübium,

,«

recitationem omittat

5 q

)

lj

itio?

äïl'l

MENSEFEBRUARIIL

1 bj

tm temy

CAS. I. & On advenientibus Patrino, & Matrina

pollt

defignatis, Parochus ad levandum In-

im ejur;

fantem de (acro Fonte-pro eis adhibuit Obftetri-

f, teni'

cem cum impubere, folo ex viris ibi przefente. Q.

partem t

An bene fe geiferit.

; f QU

?xo-r.;.f.letea

Refpondeo, Parochum id facientem male-fe geffiffe :

D.

V.

nam fi circa Daptismumtalis lnfantisBon erat peri-

culum in mora, non debebat, iaconfültis Parenti-

bus ejasdem, defignare alios Patrinos; fed Bapti-

id4

Da

f

fnium differre qnousque vel adeffent Patrini a

0il

rentibus jam defignati, vel alii ab eisdem loco

ipforum fubüituti, vel etiam zb ipfo, ad id ta-

X

LU

men prius ab illis obtenta facultate.

Przecepit

enim Tridentina Synodus feff. 24. de refor. Matr. c,

2. ut Parochus antequam ad Baptismum confe-

rendum accedat, diligenter ex eis, ad quos fpe-

(

&abit, fcifeitetur, quem, vel quos elegerint, ut

ofett

Baptizatum de facro Fonte fuícipiant, & eum,

vel eos tantum ad illum fufcipiendum adtuittat fuüb

tU

poena arbitrio Ordinarii.

Hinc Beja apud La Croix

m

de Bapt. n. 352. inquit mortaliter peccare Paro-

chum, qui, diu tardantibus Patrinis a Parentibus

defignatis, faf&us impatiens alium defignat in Pa-

j 9

f

trinum, quia facit contra jus Parentam obtruden-

do alium forte non gratum , vel cum quo nollent

nd

habere cognationem , quz juxta T nburinum ,

"

"Tuüdentino innixum. in cafü videtur cüm hoc ab

d

eis contrahi, eo quia fufficit defignatio Parentum,

ii

vel Parochi.

Deinde, etiam dabo, quod fuitfet

jpt, !

J

pericnlum in mora, nullo modo adhibere debebat

[ d

itipuberem ad tenendum infantem; licet enim

j

!

jure communi zetas neceffaria ad Patrini munus

0 fl)t"l

obeundum determinata non fi(, & propterea Ga-

: u

[

Aa5

at

—

5378 . Casus CowscrENTIE

battom. r. tr. 2. n. 555. dicat cum Barbofa, Pa« wwl

trinum de Jure communi effe poífe juniorem fuo

fadua

Filiaftro; imo puer feptennis, dummodo rationis

quodeude

compos, & baptizatus, ac habens intentionem

|- Deoro, (l

faciendi id, quod in fimili cafu faciunt alii Patrini,

1 volide C

poffit id przeftare, contrashendo etiam cognatio-

txigenti

nem fpiritualem, juxta Sanchez, Bafilium Pontium,

| ütopus.

& alios a Diana confentiente citatos part. 1o. tr. t6.

üiguis,

refponf. 29. verf, —— notandum eft hic — ; nihil-

s Vr

ominus quia in hac Synodo Bononienfi lib. 2. c.

quone

2. inter eos , qui rejiciendi funt ab Officio Patri-

102 feri

ni, recenfentur etiam impuberes, folam Obftetri-

podfpof

cem potius adhibere debebat ; nam , utnotum eft

done

ex Tridentino, non requiruntur neceffario unus

| tbos r

& una, fed fufficit unus , vel una.

| lo

pofito fe

CAS.II. Martinus ob ratiónabile motivum fui: di-

Cntayer

|. dpeciale

fpenfatus a Jejunio Quadragefimali.

Q. Anex vi

talis difpenfationis immunis fit ab onere jejunandi

lperiot

etiam in vigiliaS. Mathize, & quatuor T'etnporibus

luetit h

occurrentibus in Quadragefima.

tontelle

qto ]

Refpondeo cum diftin&icne: Vel hujusmodi difpen-

AC0qtye.

fatio fuit fpecialis, & ob aliquod particulare mo-

üemady

tivum univerfaliter extenfa ad quamcumque diem,

r

Sbyt

Venetis,

etiam fpeciali nota dignam , ut funt dies

1 Don f

ac Sabbathi; & tunc dico, Martinum durante eo-

T0 veni

dem motivo, ex vitalis difpenfationis immunem

OXT

eíle ab onere jejunandi etiam in Vigilia, & qua-

tuor 'T'emporibus przdi&tis. Vel fuit generalis,

OS

conceffa juxta folitum propter aliquod motivum

Décuni

ordinarium, ob quod fcilicet folet quidem difpen-

ftà mj

fati, excipiendo tamen dies fpeciali nota diguos;

& tunc dico, Martinum etiam durante motivo, eX

telor.

Quntgy

vi talis difpenfationis non effe immunem &c. Ra-

n

tio utriusque partis eft, quia diífpenfatio ex una

parte vim recepit a voluntate difpenfantis, ex alia,

qua fpeciali nota digna funt, ni aliquo fpeciali

Tefroni

modo exprimatut, omiffa effe cenfentur. cap. quia

dü(lis

gericulofum de fent. Excom. in 6. Porro in primo

l B

€afu voluntas difpenfantis ex ipfamet fpeciali ac

Wi l

uni-

MENSE FrEBRUARTITI.

379

Darbol s

univerfali difpenfatione fatis innotefcit, przecipue

juntoren:

fi ad urgentiam particularem motivi expoflti, ob

modo tj

quod eadem difpenfatio conceffs fuit, habeaturre-

s Inteninr

flexio; ftatim namque inde percipitur difpenfantem

nf af Pt

voluifle concedere difpenfationem proportionatam

m CQ

exigentiz petentis; quae propterea fi tanta fit, ut

linm Pot

fit opus difpenfatione etiam diebus fpeciali nota

utt, 105

dignis, (quemadmodum, ultra relatos, fünt etiam

Jl

H

dies Vigiliarum , & quztuor Temporum) pro his

fenfi[ih

quoque conceffa intelligatur, quamvis de iis facta

Offcio P

non fuerit expreffa mentio; fiquidem illud habetur

Olatt

Ay

pro difpofito, quod verifimiliter fuiffet difpofitum,

fi difponens fuiffet de hoc interrogatus, ut ex plu-

mb

n m

d w

ecelt

loco a fitili.

ribus juribus colligit Everardus in Topica juris

In fecundo autem caíü res ab op-

pofito fe habet: cum enim difpenfatus non reprae-

Hym !

)

fentaverit motivum exigens difpeníationem adeo

fpecialem & amplam, verofimile non eft, quod

Q à

tiete ]E

Superior cum gravamine proprize Con(cientize vo-

o Tept

luerit hanc illi concedere; fed tantüm , quod illi

conceflerit difpenfationem . generalem ,

nempe

quoad illos dies, qui fpeciali nota digni non fint,

od

adeoque quod exclafi intelligantur praedicti dies,

xiicre !

uemadmodum intelliguntur exclufi dies Veneris,

umque d

Sabbathi, quamvis hujusmodi exclufio expref-

fa non fuerit.

In generali namque conceffione

d (

Ü

non veniunt, quz quis non effet verofimiliter

"

conceffurus , uf: habet regula Juris in 6.

yis n

i

CAS.lII. Agricola non habens par Boum , neque

qui

pecuniam ad eos emendos, dicit Petronio,: Mu-

tua mihi 3o. aureos pro Bobus emendis, & fa-

;md

tebor, a te conduxiffe Boves , tibique tradam,

| o

[/

quantum dare folet

prolabore, quem fert par Boum.

u

Q. Àn fine ufura id peragi poffit.

unf/

49

n

Refpondeo negative: eft enim Mutuum Bobus con-

d[(wo I

ductis coopertum, ut fit manifeftum confideran-

a a

ti, Boves in tali pecuria viventes nunquam mori

ym r

"

poíffelocanti, nec ullis expenfis indigere. Hinc

ceftlante

[ pv

——

380 Casus CoxsciENTUE

*

ceffante omni pericnlo, & incommodo ex parte

quam df

dantis 30. aureos, fine labe ufura id peragi ne-

trferi, Q

quit.

intexdi f

Dico, cefíznte omni periculo, &. incom-

modo &c. Si enim mutustarius ratione hujufce

Vi Ml

| r c

mutui damnum aliquod, vellucrum ceffans pate-

retur, cui non fübeffet, (i non mutuaret Agrico-

| hm, t«l

la dictam fümmarm, in tali ca(n poffet utique , ad

! o fecun

fe indemnem fervandum, quid aliud exigere ul-

get, efa

tra

o. aureos mutuatos, conformirer tamen ad

R017

regulas

lhyta

ribus.

quoad Mutuum trsditas a fanig Do&o-

i, i

ljtspod

fiünem s

Micus dl

MENSE MARTILL.

| dgnà: J)

377

CAS. I. ] YUo Paupeures; unus ficte talis, alter vere

-^ talis, ambo tamen viribus, ac corpore

| s funi

validi, fed mirum in modur a labote abhorrentes

OLf

magnam pecunize füimmam ex colle&tis eleemofy-

j

-

:

Y

nis confecerunt. Q. Au propter fiétionem, & pi-

E

ritiam teneantur illam reftitnere veris pauperibus,

Vert

P

:

il

& impotentibus erogare.

lreij del

Tüm de

Refpondeo , paupe;'em fi&&um teneri ad reftitutio-

tteimim

nem; non fic pauperem verum. Ratio primee pat-

Hffþmm

tis eft; quia in tali cafu dantes eleemofynam des

Titor q

cepti fuerunt círca objeCtum Mifericordize, quod

eft miferia vera, non fi&ta; etenim mifericordia

'lïhxm e

ex D. Auguftino, quem refert Augelicus r. 2. d. 30

€Xporie

art, 1. eft alienz miferiae in noftro corde compalflio

!t nijo

tels f

ratione cujus tribuitur eleemofyna indigenti , ut

ejus miferia relevetur. Jam vero deceptio circa

fl j

tim, $

objectum aufert confenfum, ac propterea Impedit

translationem domiuii, ut patet exemplo Dotis

niteus e

reli&tze pro Virgine, quze fi accipiattir a puella fo-

V

lum putative tali, eam reftituere tenetur, ni &

Wt

dra,y

Majori Poenitentiario cum ea fuerit difpeníatum.

Addo, eos fuiffe deceptos etiam círca caufam fina-

lemm

lem ; licet enim charitas, & amor Dei fit caufa fa-

Tüffiji

ciendi eleemofynsm in communi, & fic, ut di-

Oif

catn, fit caufa remota; tamen caufa proxima, ob

At fex

quam

E

MzNsE MARTIL

381

quam fit eleemofyna huic in particulari, eft ipfius

ïdo a

id peng

miferia, quam reprafentat, & cui propterea quis

u&l

ID

intendit (ubvenire, ntreéte inquit Maftrius difp.

107

7. de: Reft. in com, q. 2. at. 2. n. 42. Cum igitur er-

cefn

ror circa caufam finalem, ntnote auferens confen-

fum , reddat aftum infubüftenrem, ideo &c. Ra-

a

2

!d

tio fecundas partis eft, quia ille quantumvis pi-

Advertit tamen,

le

d

ger, erat tamen vere pauper.

er tin

?;R

& quidem re&e Petrns Marchantius in Hor. Par.

anis D

lib. 3. tr. 4. fe&. 13. in fine, quod cum Apoftolus

dicat, Si quis non vult operari, wuon mauducet,

hujusmodi perfonz pigtze non merentur excufa-

L

tionem

,

homini namque diCctum eft:. /n fudore

Et de Muliere laude

J

vultus tui vefcevis pane tuo.

digra: Digiti ejus apprehendevuut fufum .. . . qua-

[ al

fivit lanam, 69 linum , €9 opevata eft confilio ma-

.

nuw

uaregm.

jj 7

a apturt

CAS. II. Poenitens po& diligens examen adhu? im-

jce

memor numeri determinati peccatorum ejusdem

em s

fpeciei, expreffir in Confeffione numerum magís

T Pguge:iiï

verifimilem , . addita particula u circa.

Nunc nu-

meri determinati memor , petit, an teneatur ite-

rum de omnibus confiteri exprimendo numerum

i rl

detefminatum. |Q. Quid illi refpondendum ?

) ?*inæ j

Refpondendum, quod fi numerus determinatus eft

1 (emtt

92 (

iinor numero verofimili expreílo , aut modico

jrü

illum excedens , non eft neceffe quidquam aliud

m

exponere in Confeffione, quia numerus minor jam

ia

h

in majori expreífo erat inclufus, & modicus ex-

"

ceffus fuit fufficienter expolitus per ly i circa;

ml

quod i prudenti judicio habet aliquam extenfio-

[

nem. $i vero eft major notabiliter, tenetur Poe-

nitens exprimere ea peccata, quze hujusmodi ex-

ceffum conftituunt, ex. gr. quis commifit 20. for-

a

nicationes , & confeffus eft, fe commififfe 12. in

£irca, in hoc cafu non eft neceffe, quod poenitens

iterum dicat, fe fornicatum fuiffe vigefles, fed

14

fufficit, quod dicat, fe in praterita Confeffione

L

j

omififfe confiteri ex inculpabili oblivione quinque,

aut fex fornicationes.

Ratio eft, quia ly 12. ín

ro*

n

circd,

382 Casus ComscireNTIE

dhujüsmod

tirtà , jam extendebat numerum ad duas, veltres

feandilim,

alias, non tamen ad o&o alias ; propterea illce

quinque, aut fex , quz juxta prudens judicium

dum; Secg

in eo numero noh includebantur, ideoque dicun-

atl

] qun p

tur conftituere exceffum refpeCtive notabilem,

debent exponi in nova Confeífione tanquam pec-

| muyine f

cata oblita: ita Sporer, aliique.

Neque dicas,

| m D

Teto, d)

peccatum femel expofitum ut dubiut debere ite-

tetmptn

rum' exponi ut certum, quando ut tale cognofci-

tur; ficque etiam numerum expofitum ut verofi-

lib d

milem debere iterum exprimi ut talem determina-

gutur D

Contra enim, trans-

te , quando ita cognofcitur.

miffo antecedente, quod a pluribus negatur, lig-

nanter a Sporer, nego confeq. Difparitas eft,

li

quia in primo cafu peccatum neque fuit expofitum

quoad füam rationem effentialem fpecificam; ubi

i'CAS. l,

e contra per numerum proprie vercfimilem fuit

expreffus idem numerus determinatus, fi non arith-

; fl il

Y

metice, faltem moraliter, ut acute oftendit Pu-

teobonellus de Poenit. q. 3. at. 5. n. 12.

AUC m

Val

CAS. 1II. Confeffarius ad extirpandam a Poenitente

ufolft j

confüetudinem proferendi verba turpia, imponit

8 pümi

ei, ut quoties impofterum fimilia proferet, lin-

| UEre, Ia

ua formet Crucem in terra. .Q. An Poenitens

Cl

teneatur id acceptare.

Refpondeo affirmative, fi Confeflarius hanc judicat

IU

neceffariam , eamque illi imponat ad aliquod tem-

]

Netüm «

Ratio [

pus difcretum, & exequendam in circumftantiis,

Venien

in quibus absque infamia Pcenitens id peragere va-

leat. Ratio eft, quia Pcenitens tenetur parere Con-

Inotjy

1

feffario nedum ut Judici, verum etiam ut Medi-

etiam

]

0 fine

co; alias fuperflua in hoc effet poteftas ligandi sd

infirmitatis medicamentum, & Tridentinum füper-

telt;in

flue praefcripfiffet Confeffariis, quod fatisfa&tionem

Og ;

imponant nedum in vindi&ctam, & cafítigationem

thfa j

ætm:æw

prateritorum criminum , fed etiam ut frzenum re-

trahens a futuris. Et hic nota, primo, hanc non

diverf

eífe in cafu itrationabilem , & indifcretam; cum

t ill

ex una parte aliquando nullum aliud remedium,

]

(tito

experientia téfte, &t hoc efficacius ; ex alia

Wenti

hujus«

MewsE APnrLi:s.

TE

393

dias, v

hujüsmodi confüetudinarii multoties przbeant

Ícandalum, cui, quantum fieri poteft, ett obvian-

Dropterti:

dens j

dum; Secundo, velle fefubmittere judicio Dei quo-

deoque

ad fatisfactionem,effe fimul velle diutius protrahere,

ve notd

quam par fit,

partem integralem Sacramenti,

maxime fi quis intendat Deo fatisfacere in Pur-

utquum.

Neqte &

gatorio. Déeinde quis eft certus, quod eo ibit?

I idet

Tertio, obligationem eam faciendi effe quid de-

tale gt

terminatum , ut reCte tradit Viva; Ífi tamen iffa

Q t vt

obligatio determinata non cenfetur füfficiens, im-

m Ü

ponatur Poenitenti etiam aliquid aliud.

ením, t

negattt

MENSE APRILIS.

(paritas t

t u

ecitium; !

ZElius viri valde nobilis, ac divitis fili-

olimiia :

CAS. 1. L

us, illectus magna pulchritudine Cajze

filie Villici, fpe Matrimonii eam defloravit, &

, f nott

: oftendt

ex animo cum ea inivit jurata Sponfalia de futuro.

»"

Nunc tamen previdens maxima inconvenientia

"a

infallibiliter fecutura, i cum ipfa Nuptias ineat,

ni lt

i

confülit Parochum, an, praemiffis non obftanti-

V['piä: m"

bus , poffit tuta conícientia ab hifce nuptiis abfti-

roferel

nere, quamvis Sponía enixe inítet pro illarum

Àn Breni

celebratione. Attenditur Parochi refponfum.

Refponfum Parochi eft, Lzelium in Cafa nedum poffe,

hanc ].

verum etiam debere ab hifce Nuptiis abftinere.

EN

t

Ratio eft, quia ex unaà patte hujusmodi incon-

venientia juxta communem fententiam przbent

j

motivum plusquam füfficiens diffolvendi Sponfalia

[r if

etiam jurata; juramentum enim non obligat, quan-

jun i^

fs

do fine aliquo peccato etiam levi impleri non po-

teft ; imo nec quando illius implementum eft contra

jiil)

bonos mores etiam naturales , ut perfpicue tradit

ii

Gloffa in cap. Si vero de jurejur. veri. Sa/utis

t

Til

l f

cterng. Ex alia Stuprum non habet vim inducendi

diverfi generis obligationem, fed ad fümmum au-

10 i

getillam, quz vi juftitize oritur ex fponfalibus.

retitiy

idcirco fi imminens fcandalum , fi injuria, quze

] o^

| h

parentibus, ac familize irrogaretur per hujusmodi

wlu)'

up-

,.

384 - CasUs CowscreNTUE

Nuptias, fi denique rationabilis timor inimicitia-

nus, À

rüm &c. préedictam juftitizs vim taliter enervat,

Yiberts

ut quamvis juramentüm vim non immodicam alias

YNoyias

füperaddat Sponfalibus, hoc non obftante, tum eo-

r

] J dd

ruüzmdem Sponfalium, cum juramenti in cafü tota

df Y

vis pereat, idem pariter dici debebit de illa vi, ei

lm n

|

fuperaddita a Stupro ; nunquam enim virtus jufti-

|

ire Pa

tixw poteft aliquem oblicare ad implendum opus,

litev,

quod fine peccato, & ícandalo non eift ip(i liberum

tels n

adimplere ; cum nuilum peccatum , quantumvis

Lutione

leve, poffit cadere füb precepto, & impercepti-

dl

bile fit, quod quis fimul obligetur przttare id,

ROAT

quod aliunde vitare tenetur.

Neque dicas, ju-

ttis Can

ftitiama contractus exigere, ut cüm jam puella ex

toct

parte füua conditionem impleverit fe copulz (ub-

| &libus

müttendo, fic Stuprator, quod fua intereft, im-

] m

pleat ipfam ducendo : Dico enim cum Giribaldo,

d

& aliis, juftitiam nihil aliud exigere, quam zequa-

LT

litatem.: Unde cum ratione nimie diíparitatis in-

Tedefs

ter hafce perfonas, non ponatur zequalitas nuben-

T ftn

do, quia fic una pars,

nempe familia viri ni-

mis praejudicata maneret, ideo alia via debet de-

!OT

florator latisfacere pn^llae, & parentibus ejus, nem-

| Cenitío

pe, ei dando tantam dotem, quanta puella fufficiat

| finffs

ad zeque bene nubendum pro (ua conditione, perin-

| fhofe (

de ac fi deflorata non fuiffet ;

figuidem excellus

dl Y

dotis, maxime inter villicos, de facili fanatiftam

i ;

lrT228

ii Cv

honeftati, ac parentum fattve

Vrter

plagam, & futu

interim confuli poteft

er ingreffam puella in ali-

quod Monafterium,

h

u Confervatorium, ut ad-

Refpond

vertit Cardinalis de Luca dé Dote difc. 142. n. 76.

Doh Q

Et fane zquitas naturcalis

oftulot, ut habeatur te-

titene

fpe&tus etiam ad dedecus re(uültans nobili integre

icite

familize ex altera

arte,'precipue cum plurimum

ftedinr

inter(it ipfimet Reipublica, ut nobilium familiarum

j j

decus integrum fervetur.

Hinc non effe in caíu

0i

difpenfandum a denunciationibus inquit Pax Jorda-

enimq

nus tom. 1. Eluc. Can. lib. 3. tit. 7. n. 5r. imo Ju-

Inem

dex debet interdicere hujusmodi Matrimonium. Di-

poflür

caftillus de Sponfal. difp. zo. n. 16. & patet ex cap.

Wt fj

Cum n t"a, de Sponf. ubi Glofia, & Panormita-

nus,

lasf

í

"

U

385

MzNsE A»nirIS.

Ot il

nus. Neque fic impeditur, fed potius perficitue

iter enetm

libertas Matrimonii; cum filius non habeat jus ad

modicam i

Nuptias Patri, ac familiz injuriofas. Dicaftillue

ante, tüne

ibid. difp. 4. dub. 18. n. 179. Quod fi opponas Ec-

hn ao

clefis praxim, quz in profequendis caufis Sponfa-

linm, maxime juratorum , nihil. ducere confuevit

n vitt

de lï'lla Til

five Parentum diflen(um, five Fatziliarum difpari-

'endit

tateun.

Nihil! profeto veritati adverfum dic! po-

df ipfi lb

teft, inquit Mufcetola in eruditiffina fua diller-

quantur

tatione fuper hanc materiam; fiquidem praxis

; jmpetty

Ecclefiz non ab arbitrario alicujus dicto, vel fa-

preltare

&o, fed a Summorum Pontificum refponüis a Sa-

cris Canonibus Corciliorum, (ive Generalium, five

: dicis ,

Parochislium, tandem ab Epifcopis ipfis in Syno-

amqu

lzcau-

o 00

dalibus Conftitutiofiibus addi(cenda eft.

inted

tem pro no(tra ftare fententia ipfe fufiffime often-

dit.

m G

Suffieist pro nunc Tridentini teftimonium

i quam :

feíf. 24. de ref. Matr. cap. x. dicentis, quod S. Dei

A

x i

WMX[

Ecclefis ex juftiffinis caufis Matrimonia ifti fimi-

lia femper deteftata eft, atque prohibait.

naljltäs

imi

yiità

CAS. II. Petronius pluribus debitis magnze confi-

us eJti

derationis gravatus, relictus foit sb uxore de-

&l

f

funCta dominus pinguis dotis, ficque potens com-

1006 p

imode füis Creditoribus íatisfacere, fiin ftstn. vi-

duali perfeveret; fecus vero fi tranfeat ad fecun-

em

l

Tut

da vota. Q. An in hoc cafu poffit licite iterum con-

trahere Matrimonium.

entul ^

e

*l

Refpondeo cum diftin&tione: Vel Petronius iterum

ríür, D

non contrabendo incurrit grave periculum incon-

tinentiz; velnon. Si non; dico ipfüm non poffe

IC p

licite iterum contrahere, quia fic effet negligere

D

medium aptum ad fatisfaciendum Creditoribus,

m p

mLJH

cum jis facile poffit fatisfacere; Si incurrit; di-

wmþ

co, ipfüm poffe licite iterums contrahere, licet

18131[10

s i

h

enim quis teneatur ponere media conducentia ad

finem, qüando hzc fine gravi incommodo poni

124

offunt; non fic tamen quando hzc poni neque-

((

i&

unt fine gravi periculo falutis aeterne.

Neque

j

l*

Pänümr

[

Lambertini Cafus ! Confc.

396 Casus ComscrENTUE

dicas, obligationem folvendi debita effe juris na-

T

turalis; ut enim bene refpondet La Croix deRe-

[

ftit. num. 442. non eít juris naturalis abfoluti, fed

fic«nity

conditionati, fi nempe ea folvi poífint fine dam-

? m i

no graviori, maxime in bonis altioris ordinis ; Ita

qui ertu

omnes e

iteva

100 dl

CAS. III. Colonus fodieddo terram in przedio fui

Domini, invenit fübtus quamdam antiquam ma-

tes, qii

ceriem quamplures monetas aureas maxiii valo-

M,

lis. Q. Àn poffit absque peceato fibi totam fum-

Yi Co

mam retinere,

z

j

Refpondeo, in hypothefi qua non conftet, ad quem

fpeCtent tales monetz, fic eífe diftinguendum,

Vel Colonus eas invenit cafoaliter, vel ex natu-

511

rali induftria, Si primum; dico, ipfum non pofle

licite fibi retinere totam fümmain : quamvis enim

Tois (j

jure Gentium tales xonetz fint omnes primi in-

1;

dam,.

ventoris; tamen jure Civili, quoad hoc pro ifto

t [

cafü attemperante jus Gentium, medietas earum-

Yilen)

dem debetur Domino Fundi: cumque iftalex non

Du

fit peenalis ,

fed difpofitiva, & communi praxi ac

confuetudine recep

ta, obligat in confcientia etiam

lVefoond

non interveniente judicis fententia. Si fecundum;

| mfhum

dico ulterius, attendi debere, an Colonus eas

ET

q

uzfierit cum legitimo confenfu, an vero fine le-

Vs n

itimo confenfu Domini illius Fundi, aut cum con-

Á

e

O

nfü per fraudem & dolum extorto , puta, cum

p

rztextu inde eruendi aliquantulum arenz , ve

IT

apidum ,

& fic occultando inquifitionem moneta-

0«

[

ti

rum, fi eas quz

fivit cum legitimo confenfu,

|

d

teft colonus eas omnes

fibi licite retinere,

d

to

[T

frarium, indubie obfervandum ; cum enim lex Ci-

quod appofitum non fuerit aliquod pa&tum in con-

delh'd.

fentientis nihil fta-

Qub

vilis pro ifto cafu Domini con

tem in-

ii

tuerit, pro eo adhuc viget jus Gentium,

j

ventam totam adjudicans primo inventori. Siau-

hi

tem illas quzfivit fine confenfa, aut cum confen-

Ti

duce]

fu per fraudem, & dolum extorto; dico, non

m

quidem ante fententiam Judicis, cum agatur de le-

teth

ge pomnali, & qua. non privat inventorem ipío

acco

Ady

Hf

MeNsE Marr.

li

. effe j

à Croix t

fa&o (ed poft Judicis (ententiam, Colonum teneri

lis ab(olu

Omnes monetas inventas tradere Dornino Fundi,

fic enim jura (anxerunt in pcenam mittentis ma-

fiat f

tis ordits

num in lFundum alienum fine confenfu Domini,

qui etiam in cafu fraudis, & doli non praefümitur

intervenire, & propterea fic adeft, perinde ac fi

non ad:ífet,

lta DD. communiter, hoc adden-

ip prei

attiqust:

tes, quod ii per Magiam fuilTent inventze , totum

maxlüi

id, quod alioquin ceffiet inventori, Fifco cedit.

"Vide Continuatorem Oper. Touraely de Jur..cap.

Lþi totami

3. ant. 4. fect. 2. pun&. 2,

uf ed a

du

MENSE MAIL

", à a o

CAS. T. !

' Arochus alienata fine licentia Cuppa Ca-

pfümmr

licis fpectantis ad. Ecclefiam, ex num-

qurii

mis inde fufceptis compsravit munufcu!a qnz-

nnes It*

dam , quibus paulatim ad Stuprum induxit Puel-

à bor o

lam füàm Parochianam. Q. Quot peccata com-

pedeas at

miferit; & an incurrerit Centuram latam a Paulo

g. il

ymir u

Il in extravagan, Zfbitiofa.,

n(rietat

Refpondeo, quoad primam partem, plura hunc Pa«

Sifecmi

Colonii

rochum cotmtuiliffe peccata* fi enim Cuppa Cali-

veto

cis etat adhuc apta Sactificio, & hocnon obftan-

te. eam vendidit ut fuam, fine animo reficiendi Ec-

. at

€lefie damnum,

eccavit peccato furti facrilegi,

, p

peccato infidelitstis in cuftodiendis rebus Eccle-

m a

ia füae curze commiffis, & peccato inobedientiae

n o

er aliquos jure divino, per alios humano, de rebus

ul

ccle

fiz non alienandis

. ltem commifit tot pec-

retit

"

cata mentalis ftupri facrilegi, quot habuit deliberata

M

detideria deflorandi puelia

m moraliter diftin&tas

T

"h

/

quibus fingulis addend» eft

malitia inceftus, fi co-

nii Ji

nationem fpiritualem, aut carnalem cum illa ha-

ij

[l

j

ebat,

j

Commifit etiam tot peccata fcandali,

t

quot interpolatis vicibus eamdem ad malum in-

quo

ducere tentavit; non enim requiritur ad pecca-

» ( D

tum fcandali a&tivi, quod a&u (equatur perfonz

j

tentatze ruina, fed fufficit mala actio externa

j

Ü

juP

inducentis, ut inter alios cum Navarro recte tra«

ij

2

it-

x

388 Casus ComwsciENTUE

dulb

dit Alphonfus de Leone. Si his omnibus addas

ftuprum reale facrilegum, aut, fi vis, facrilegam

ted n

realem fornicatonem, nec non innumeros prace-

J feri

Mpitt e

dentes turpes afpectus, & forte etiam tactus con-

Juotenti

fimiles, praefcindendo nunc a conftituentibus quid

unum cum copula, facile perci

Tofienfis

commiferit indignus Parochus.

pies, quot' peccata

Utgto:

Quoad fecundam partem , me non latet Decretum

lt p

S. Congreg. Concilii, extendens parvitatem ma-

i, (

gt e

teri;e usque ad 25. aureos, fcutis 40. monete

TE

Romanz zequivalentes; Quoniam vero eademS3.

Ia

Congreg. tefte Fagnano in lib. 3. Decretal. de

reb, Eccl. non alien. etiam dixit, tutum non effe

hr fe a

Iinnen 2

definirein hzc materia, quzenam res fint exiguae,

ddxed

ficque ad quos l:mites materize parvitas reducaturj

Vr c

ideo faniores "Theologi, & Caroniftze dicunt, hanc

Camin

elle determinandam lhabito refpectu ad majores,

Vile$

vel minores talis ÉEcclefizs facultates, ad circum-

ftantias loci, ac temporis, & ad confuetudinem,

CAS, TU

f T

Propterea fi valor Cuppze alienatze a Parocho, ha-

Tutn

bito refpectu ad hzec omuia, judicio viri prudentis

adhuc rcenfeatur exiguus, ille erit a di&a ex-

4l con|

commuünicatione. immunis; fecus vero fi fecus,

Corí

ni forte alienationis tempore ignorantia non affe-

fur refi

€tata hujusmodi cenfuüram ignoraffet,/ aut ad illam

Vs

non advertiffet, quo cafu adhuc effet ab illa im-

KaXe D

munis; ficuti juxta Filliuccium in fimili cafü im-

is l

munis etiam ellet ab illa Tridentini, quae eft Sum-

Of

10 Pontifici refervata,

teni

CAS. 1. Puella quaedam

domi a Clerico follicitata

fety

ad turpia, huic inflixit

Walapam. Q. An ob id fit

Tátio

excommunicata.

fegul,

AfCIe

Refpondeo cum diftin&ione: Vel hujusmodi follici-

tatio tota confiftebat in verbis ; vel admixtum ha-

elf

bebat aliquod facum. Si primum, & Puella po-

D

terat etiam folis verbis follicitantis temeritatem

i,

retundere, ac quodlibet ulterius attentatum cohi-

di r

bere, dico, eam effe excommunicatam, ni forte,

tibil

Csfitatis, ac proprii honoris amore percita, in

dito,

incontinenti, & quafi non advertens ita exceffetit.

tent

a-

E

E

MeNsE Marr.

389

hpibus d-

Ratio eft, quia in tali eafü przetergreffa notabili-

, ficrg

ter eft fines moderatze defenfionis, ob quam fo-

lam facri Canones permittunt Clerici percuífionem,

eros prat

n toQstt

ut patet ex cap. Signific

afli de t mic. & tradunt .

Innocentius in cap. Olim. . in fine de

reftit. Spol,

jentibus

quot gt

Hoftienfis, aliique communiter. 'Si fecundum, füb-

difinguo: Vel Puella poterat alia via fe ab eo

et Deta

liberate, puta, per fugam, aut clamando, vel non.

i non, certe non eít excommunicata, neque

ryitatent

peccavit ei alapam infligendo, quia tunc vere fuit

[

4p, mot

jufta,

& moderata defenfio, permiffa in cap.

oto ender

Si autem alia via po-

Denretl

vero 1, & cap. ex tenore.

terat fe ab eo liberare, dico, ea

m non effe im-

Ym n

munem ab Excommunicatione, dato quod Clerico

s f engu

inflixerit alapam ex propofito; tunc enim tene-

kasceltttt

batur aliam viam ample&i, ex. gr. fugiendo, aut

; d

clamando, ut conftatex fuperius adducta ratione,

T

Vide Sayrum de Cenfur. lib. 3. cap. 27.

$, «

. CAS. Il Fure fugiente cum re ablata, quis con-

:oufuetqd

Ltf

fulit Domino, ut, ad recuperandam rem fuam,

H

Furem infequatur ; evenit autem, ut ille hujusmo-

r

TT

di confilium exequens occidatur a Fure.: Q. An

Confulens propterea evadat irregularis, ac tenea-

ero f

tur refarcire damna ex tali morte fecuta.

tía 1101*

vel Confalens, dando

qutad J

Refpondeo cum dif'in&ione:

tb lll

.tale confilium, non advertit ad pericu

]um occifio-

nis Domini; vel ad illud advertit, fed noluit de eo

sl ol

ico, Confulen-

Dominum monete. Si primum; d

quæt/?ffm'

tem, fecuta occifione, neque eva

dere irregula-

ito (o'ht*l

rem, neque teneri ad refeCtionem damnorum,

Ratio eft, quia ubi nulla in

tervenit culpa, nec ir-

NLA

lla obligatio re-

regularitas, de qua agitur, nec u

farciendi damna potelt

intervenire , cum utraque

m "

fU

d in caíu non eft in Con-

u

t t

delictum füpponat , quo

*

d!

fülente; hi

c enim ex una par

te aliud non inten-

hi

(l

dit, quam fuüggerere Domino modum recuperan-

tene

di rem fuam, fi illeid cenfebat

expediens; ex alía

]

p

nihil aliud, quam bonum intendebat.

Si fecundum ;

j

m, non ta-

"

dico, Confulentem evadere irregulare

pe

Ratio pri-

men teneri ad refeCtionem damnkorum.

tned

4c

3

J

399

Casus CoNsCIENTI;E

mz partis eft , quia, previfo periculo occifionig

? Refodo

Domini, vel huic con(ulere non debebat iníecu-

Conmmüni

tionem furis, vel faltem fimul etiam hunc monere

Torefa f

debebat, ut fe:em infequendo adhiberer debiram

Confefa

caurelam; aliss ipfum exponebat periculo ibi eti-

tm & t

am amitrendi vitam , ubi res fuas recuperare ten-

que feea

tabat; notum enim eft, fures non folere incedere

'&d0

fine armis, & quamvis ut plurimum timidi fint,

Propier

nihilominus aliquando infolefcunt, & feriunt,

commyri

Hinc, cum ob ta4lem omiffionem Confulens reve-

bt jti

ra fuerit in culpa, fecuta Domini occiüone, uti-

aduflre

que cenfendus eft irregularis; licet enim fine gra-

Jtits te

vi culpa regulariter non contrahatur irreg'ilaritas

imorenta

ex homicidio cafaali, tamen quacumque vegli-

dny que

geutia, ex qua fequitur vita jactura, mortalis eva-

dit, ut cum Avila, & Gibalino notat Continuator

in ]

Yen B

Operum Tournely, de

rregul, par. 3. cap. 1. cui

qui ii

confonant Hottienfis ,

ï

oannes Andress, alüque

venille

celebres Canonici juris interpretes in cap. Si-

|

|

guificafli x. Exr. de hom. dicentes, fuffieere cul-

que pt

pam leviffinam; cum jn his cafibus non detur

| CAS TL

culpa levis, nifi ratione fübreptionis, & inadver-

Tüt m

tentize,

Ratio fecundz partis eft, quia, ut cum

farüp, r

Leffio, Sayro, & aliis inquit Bouacina de reft. in

j Qu

j

pií

gen. difp. r. quaft. 2. pun. 7. num. 16. Confulens

Vilotom,

noa coegit Dominum infequi furem, . fed liberum

hoec illi reliquit; propterea cum nuliam contra

Mgtnis

Dominum commiferit injuftitiam, non adeft mo-

tivum fufficiens ipfüm obligandi ad refectionem

$ qui

damnorum, ut tradit etiam &

Ammo

quibos

difp. x1. S. 39.

ofignolus de reü.- I

5io

feyero

HENSESUNIL

bifari

V d

a

CAS. I. S

Ergius approbatus ad fex menfes pro

excipiendis Confeffionibus Sacramen-

T

talibus, non advertens lapfum effe tale tempus,

ünj

abfolvit Pcenitentem a

peccato inculpabiliter ob-

Yal

lito in. Confeffione ipfi

pellan

facta intra Semelftre appro-

qe f

bationis. Q. An hujus

modi Abíolutio Qt valida.

-

Vetio

E

» Mews& Jun::.

39t

lo ocni

Refpondeo affirmative,

quia interveiüente errore

hebut (

communi (íaltem una fimu

l cum titulo colorato,

n hunc nox

Ecclefia füpplet,

feu confervat jurisdi&ctionem in

iberet deli

Confeffario ob bonum commune,

publicam quie-

ericulo ib d

tem, & ad evitanda inconvenientia, & fcandala,

etupenatl

quz fecus evenirent,

ut habetur ex l. Barbarius

folete intd

ff. de Offic. Przet. & Can. Jufamis 3. qu

eft. 7.

m (inil. [

Propterea cum in cafü noft

ro intervenerit error

h r & fefi!

omnes cre

debant, Sergium ha-

onlilos r

communis, quia

bere poteftatem

Jurisdictionis cum approbatione

occione, 1

ad abfolvendum, & cum etiam adfueri

t titulus co-

tenmínegr

loratus, nempe licentia audiendi Confeffiones, cum

ür implant

terminata ; ideo dicen-

ignorantia, quod effet jam

ucd valida fitilla Ab

foiutio. ItaInnocentius

unqe ii

dum,q

.

, moniser*

in caj

u

Dudum de Ele&t. & ibid. Panormitanus.

t Conttt

Ttem

Boffius, Giribaldus, omiffis aliis, Cardenas;

qui differt. 2. cap. 6. num. 149. teftatur fe non in-

,

4 p

fei$y 44

venille Authorem, qui contradicat huic opinioni,

s n p

quze propterea certa communiter reputatur.

, foffre

hus non d

CAS. II. Capellanus monitus ab amico, quampri-

mum minuendum fore a Principe valorem mone-

js, mlvf

quia t

tarum, mutuat Cajo certam quantitatem Duplarum

i de r

cum pa&o, ut folutionis tempore reddantur juxta

( Conli

valorem, quo Fraduntur. Q. An licite.

, fed li

m Bonacina de Contr. dif.

llam £

Refpondeo affitmative cu

on add !

3. quaft, 2. pun&. 5.

num. 14. Leffio, & aliis,

j rl

dummodo feclufa fuerint mendacia, ac

dolus , &

quibus Capellanum abhorrere cred

endum eft. Ra-

]us d

u

tui Duplae illae

tio eft, quia inprimis tempore m

dem etiam mu-

revera tanti valent,ac pro tanto i

tuatarius poteftillas expendere

E

aut impendere,

l

ni diu differat.

Deinde illa no

titia particularis ,

quam habet Capellanus, non reddit illum deterio-

ris condit

a

.

1oni

/ menlï! FH

is, nec aufert communem zeftimatio-

]s S!HW

nem illarum Duplarum

, in qua fundatur juftus

jle m

valot, ac pretium earumdem.

Propterea fi Ca-

jet

pell

anus mutuat eas cum pacto prz

di&to , utitur

i

non minus ac ille, qui vendit merces

nem (] W

jure fuo,

iculari notitia,

pretio currenti, non obftante part

(Fr validä;

4

quam

1392: Casus CowscreNTUE

quam habet proximé futurze diminutionis pretii

dePorit

earumdem ob ingentem ipfarüto copiam, quae pro-

sfptün,

xime »dveniet. Addo, mutuatarium poffe in mu-

fhuti pe

tuum recipere hujasmodi Duplas cum paéto eas-

eenecef

ti&s pol

dem reddendi in eodem vslore, quamvis proba-

biliter credat, brevi sugendura. elle valorem ea«

J ptox

rumdem, ut cum Cardinali ée Lugo tradit Cleri-

—

hyeyprim

catu$ deci(, 29. n. 24. Quare er.

go idem dicendum

non eritin catu noftro demutuante?

]

,CAS. IIf. Juveuis oculis, ac manibus [fciviens,

plories turpiter tetigit muliercniam, aliamque fz-

ius turpiter afpexit, femper tamen fiftendo in fo-

(51 F

jl

a

voluptate ta&tus, & afpeCtus, nec unquam in

Mo de

defideria nrolabendo. Q. An teneatur exprimere

fitdo «

jn Confeffione.

Tecell

afpe£tz.

qualitatem perfonæ five t:tta, five

Tunes|

tiongy

Räfpox:dea. Do&tores communius affirmare, eo quia

—

ls in

non folum tactus, verum etiam afpe&tus, quando

funt tucpes, id eft, fs&ti cam delectatione vene-

-

;|

Agendi

rea, ex natura fua ordinapntur ad copulam, adeo-

1. nfilitn

que participant malitiam finis; qui propterea ficut

lifceda

exigit exprefflonem qualitatis perfonze, cum qua

ins, à

quis coivit, ita&c. Verum quoad afpectus fic di-

Jitor jr

ftinguo: Vel Juvenis turpiter afpiciens muliercu-

Yisbit

lam, ítetit in illo afpe&tu delectabili mulieris qua-

tenus pulchrz;, nulla uiterius facta reflexione ad

& g

ts (

iliies qualitatem ; & tunc dico, neceffe non effe,

Wt

ut exprimat in Confeffione illius qualitatem: vel

teris

ftetit in illo afpectu dele&abili mulieris ut forma-

Iq

liter pulchrz , conjugatz, aut virginis, aut &c.

in tt

& tunc dico, exprifnendam effe qualitatem per-

(n

fonz nedum ta&z, verum etiam afpe&tze. Ratio

dio,

eft, quia obje&tum non fpecificat a&tum utcumque,

"

€ría

fed prout idem obje&um eft in apprehenfione ; fic

j

J

le,

enim eft bonum, vel malum moraliter, & confti-

Hinc

NI

tuit aCctum in tali fpecie bopa, vel mala.

(toi

quia ut plurimum turpiter afpiciens mulierem, fi-

Yoli

ftit in venereo afpectu illius ut pulchrze, multoties

hf

neque reíle&tendo ad illius qualitatem, an nempe

lt

fit conjugata, vel virgo &c. ideo Puteobonellus

[2

lo

Ug

MENSE jurn.

393

mutiois

de Pocenit. q. 3. art.

4.n. 9. cum Tambutino ait,

abftrahere a circum-

pmqu»

afpe&tum , non vero ta&um,

m pofe t

ftantia perfonze, quze afpicitur, ideoque illam non

r p

effe neceffario in Confeffione exprimendam. Quoad

"cum fint a&iones per actum exter-

Aavis J

taCtus poftea,

fe valoten

num pro

ximé exerci

tze circa objectum ipfum , pu-

70 traditl

dam effe objecti qualitatem.

tof exprimen

i?dem dil?fiï

MENSE SULIIL

s Tacin

aliamqe

Amuüla füi Heri Concubina tales inter

fiftendo i

CAS.L.R

angufias reperitur, ut fi a Concubi-

C Qnqua

nario declinet, infamize notam incurrat, cum pe-

r exyle

ticulo etiam aut meretricandi, aut in extremam

fire t

neceffitatem incidendi ; fi vero in ejus domo per-

maneat, & illi voluptuofe infervire recufet , ra-

tionabiliter mortem , vel faltem vulnera timeat.

j df

His in anguftiis confulit Confeffarium, quid fibi

pelis g

agendum. Attenditur confilium Confeffarii.

e(tulie v

^ QConfilium Confefíarii hoc eft, quod ipfa eadem die

Ü uiämxïdff*

proptees

difcedat ab illa domo, humiliter fe Deo commen-

dans, ac nihil metuens ; cum enim Deus fit ad«

mæ/ em .

edus V

juter in opportunitatibus, in tribulatione , pro-

ns mul

videbit illius famze, & indigentiz, fi ipfa bene

fe geret, & non abhorrebit a labore. Nec Fa-

mulieif

mula defiftere poteft ob hujufce confilii executio-

qellexit!

onelle n

ne; nam ex una parte Anima praeferenda eft cze-

teris rebus L. Sancimus S.penult. C. de Sacrof.

pl

Eccl. ex alia raalum Concubinatus eft przfens,

fjers uf

its,

in re praCticum, atque itreparsbile in hoc cafu

(fi non exeat ab illa domo) nifi cum vitze difpen-

piinit"

dio.

Econtra malum infamize,aut extremae pau-

Jfntli !

m r

eriatis, eft in folo periculo, & alia via repara-

ile, cum non defint tum humana, cum divina

reha

h l

fuffragia iis, qui corde fincero Deum qusrunt.

tefi

(

Qnod fi, non obftantibus hifce fuafionibus , ipfa

| mih.

j

nolit ab ea domo divertere, adducens pretextum

mj

J

infamiz , & paratam fe oftendens potius ad mor-

fd ni

D

tem fubeundam, aut vulnera; non 'eft abfolven-

ebet.

da , quia rationabilitet dubitari poteft , ac g

[

v

394 Casvs Fousc:zurxm

quod fi&e promittst, cum fic velit fe denuo ex-

fefponton

ponere evidenti periculo iterum fuccumbendi pec-

adborfin

cato minis territa; nemo enim pro quacumque

eotíait,

fna

na fama prudenter eliget mori, inquit Leffins

lo übi

de

j

Deinde cum inhsbitatio

g atode

uft. lib. 2. cap. z.

tunque 1

in eadem domo cum Concubinario fit occafio pro-

xima removibilis, edocta ab experientia praeteri-

tipre f

ta, debet illam declinare ; nec debet pluris zfti-

robta

mare periculum infamiz, quam periculum graviter

qit, N

offendendi Deum, & perdendianimam fuam ; Deus

TET

um u

enim, & anima etiam famze pracferri debent.

ton elet «

CAS. II Parochus baptizavitinfantem invito ejus

DO

Patre Judzo ; confentiente tamen Avo paterno

j a

Fideli. Q. An licite:

:

taufam

-

vilus, no

Refpondeo affürmstive: cum enim Aäus fi,t' ftipes

At tl

& caput omnium tam mafculorum, quam foemina-

i.

1b eniih

rum, perlineam virilem defcendentium, utpatet ex

Telitque

l. Nepotes f. de his; & S. Qui igitur inftit. de Pat.

—

t qu

Poteft. illtus confenfus anteponendus eft diffenfui

hst

parentum, praecipue in materia Religionis, ut

partibos

recte ait 'Tonellius Manud. Infid. ad fid. concl. g.

lolum f

n. 2. nam quousque vivit Avus , Parens nequit ha

quitur fj

bere alios in fua poteftate, cum ipfe tunc fit in. po-

que t m

teítate Patris, & qui ab alio poffidetur, alium pof-

isie

fidere non pofíit; l. ,S; evemiet, ff, ad 1. Juliam de

Vbl

adult. Quod fiopponas periculum deinceps Judai-

Zandi cum parentibus ; dico, tali periculo occurri,

cum Infans, recepto bapti(mate, educatur apudTi-

|

deles, uti fieri folet.

Confule Tonellium 1. c. ac

(A$,],

ibi videbis tempore Clementis VIH1. ac Urbani VIII.

fic fuiffe practicatum Romz.,

tis (oj.

CAS. IJI. Valerianus przvidet fibi fecuturam pollu-

Wocur,

tionem no&turnam, fi coenando comedat tales ci-

"itus

bos, vel'cibos tali módo conditos.

Hoc non ob-

L

ftante, abftinere non vult a tali comeffione ; inquit

enim: Talis comeftio prohibita non eft. Q. Au

Refpondel

pollutio inae fübfequens fit illi ia:

€lle ib

epátn.

putabil,is ad cul-

l; t

*

prt

Re-

£

4

MkeNsE AUcvusrr,

395

i, Refpondeo negative, fi non comedit hujusmodi cibos

mbend

adhunc finem, ut fequeretur pollutio, neque in eam

confenfit, quando fecuta fuit, neque de ea poftmo-

0 quia

Til

dum fibi complacuit. Ratio eft, quia tune evenit

m nj

per accidens , ac praeter intentionem ; comedendo

Eotealoy

namque iilos cibos, przcife habuit animum uten-

enfia pet

di jure fuo faciendo hujusmodi comeftionem non

at ln

prohibitam, nec illam foeditatem ullo modo inten-

dit. Neque dicas. ea

z

intendiffe indireCte, vel in

llim eri

caufa, volendo direé

illam comefticnem, ad

ftom; D

Contra enim cum illa comeftio

dDent,

quam fequebatur.

non effet 'caufativa pollutionis ex (e & fuapte na-

tura, potuit folum -eam przvidere ut fecuturam

j ii 4

yo gt

per accidens.

Jam vero effeCtus füb(eQuens ad

caufam licitam folum per accidens, quamvis prze-

viíus, non eft imputandus ad culpam ei, qui appo-

fuit talem caufam; fecus deberet quis abftinere

ivos f

m

ab equitando ;. & Conpfeffarii, Medici, ac Chirurgi

ll;'iïävf ü

relinquere deberent füum minifterium, etiam in

lï!ïv U

cafu, quo remotum effet omne periculum confen-

inf

Hs

fas in tales motus ;. & qui fentit pruritum in iis

artibus, non poffet licite fe perfricare etiam ad

eligint:

f

[»]

lum finem fedandi pruritum, quia aliquando fe-

fid, müf

s repuii!

quitur fpirituum commotio; quod fane quando-

ncfítin ]

ue eft moraliter impoffibile omittere.

lta Bot-

fius de Confeif. (erupul.tit. 1. $. 16. num. 2205. Gi-

, alium )

l. ]uï:armïr

ribaidus, Viva, aliique communiter.

inceps

sulo ot

MENSE AUGUSTI

att i

lfiom i

vf

Omitilla Vidua fe gravidam fentiens ex

CAS. I. ï

carnali concubitu cóüm Msrito Soro-

Ü

IWW

ris fuüi Conjugis defuncti, ad evitandam. infamiam

procuravit abortum.

Q. An a peccato illius con-

Itf

WLHE

s

cubitüs, ac crimine abortus abfolvi polffit a quo-

dii

libet confetfario.

f

j

jott5

Refpondeo, peccatum talis concubitus de fe utique

eife abfolvibilea quolibet Confeffario in hae Dice-

i.

cefi; tum quia non eft inccftus, cum affinitas non

bils

pariat affinitatem; tum quia etiamfi efiet hujus-

mo-

B

|

k396 Casvus CowscrENTUE -

Parocio

tnodi, hzc refervatio talis peccati non eft quoad

foeminas, (ed quoad mares tantum. .Circa crimen

ptere t

cante fin

sbortus poftea videndum eft,an fcetus effet ani-

matus, vel inanimatus: fi enim non erat anima-

Juodiian

tus, etiam, effe&u fecuto, abfolvi poteft a quo-

Mptlna,

t ;(

cumque Corfeffario, cum ifte cafus non fit refer-

vatus.

Si vero erat animatus, non fecuto effe-

€u , poteft abfolvi; fecuto autem effectu, requi-

Mi

ritur pro tali abfolutione Cónfeffarius fpecialiter

W yini 0

"srit i

ad hoc.habens facultat

, juxta preeferiptum a

Gregorio XIV. in Conftitutione incip.. SSedes 4-

Q pat

goftolica, übi pro tali crimine lata elt etiam Ex-

Jb

communicatio ab eodem Pontifice ibidem Epi-

ditomen

Ícopo refervata, ut inter alios notat Giribaldus

lt horta

omius

de Poenit. c. 15. $. 5. n. 6o.

"C

delderi

CAS, IT. Viater fui juris, ac valde dives, ne occi-

aquer

deretur a latronibus, in quos inciderat, ex ani-

fitemo,

mo, imo cüm juramento, illis promifit certam

que of

pecuniz quantitatem, fi illaefum dimitterent. Ob

—

tferfir

eam rem fuit dimiffus incolumis; nunc tamen in

Ym j

tuto pofitus, recufat im

ff

teneatur folvere.

plefe promiffuxg. Q. An

li,

Refpondeo affirmative: fic enim expfeü'e colligitm'

&tler erj

ex cap. Debitores de jurejur.

Et ratio eft, quia

Bo

licet non mereatur Latro, ut ei promiffam ferve-

&yette

tur, meretur tamen Deus, ut detur res promiífa

Wi

yiore

perejus nomen. Propterea Viator, qui promifit

pecuniam cuüm juramento, & ex animo, id eft, cum

quitià

vera intentione fe obligandi, debet vel obtinere

at

ab Epifcopo relaxationem juramenti, antequam

labatur terminus przefixus folutionis vel folvere,

l,

ne verificetur, quod Deus fa&us fuerit teftis

falütatis. Neque folvendo Viator cooperaretut

injuftz receptioni in tali cafu, nam ipfe precife

UL

faceret, quod füa intereft, relinquendo pofteain ar-

Cf

bitrio Latronis pecaniam folutam acceptare,. ve

Cüny

non,. Ita DD. communiter,

CAS. IIT. Infante periclitante, Obftetrix illum do-

atr

mi baptizavit, fed cum fubftantiali voluntaria mu-

Bo

tatione formz, Poft annos quindecim id refert

à-

t

MzeNsE SEPTEMBRIS.

UE

397

Parocho in Confeffio

ne , moneüs ipfum, ut pro«

ton ef

li faluti talis adolefcentis ;

(itea et

pterea confulat fpiritua

detegat illi, aut aliis

tus eftt

caute tamen, ne ipfius crimen

t ent at

Parochianis, probe confciis ,

ipfam (cire conferre

baptifma

, ac talem juvenem &

b ea fuiffe baptiza-

i oett at

tum. Q.

Quid agendum a Parocho in ifto cafu

noudtt

1 fecibe

Parochum in hoc cafuü curare debere,

ffeu

Refpondeo,

ut prima occafione Do&

rinz Chriftianze inter alios

as f

interfit etiam no

íter Adolefcens, &, fumpto ali-

taferi

facere ut hic ftet prope ipfum.

». o

quo praztextu,

imone habito circa neceffitatem

ji etixm3

Inde ferventi fe

Vitem

Sacramenti Baptismi, omnes adítantes vehemen-

ter hortabitur, ut una fimul cum a&u doloris de

st Cirbà

omnibus peccatis ab eis commilffis, eliciant a&um

defiderii recipiendi tale Sacramentum, fi forte ob

|[ves t

alique

m defectumillud valide non recepiffent. Po-

rat, U*

ftremo, fürnpto practextu il

los benedicendi cum a-

ynitt &t

qua luftrali, pr

ius bene madefacto afperforio, per

»

Yttered !

onem bapti

zet (proferendo fubmiffa voce for-

afperfi

ftrum Adolefcentem ipfi vicinum, dein

;unctn

mam) no

lum V

fucceffive benedi

catalios ; & fic falvo figillo Con-

feffionis, falva fama Obftetricis; confültum fuffici-

enter erit fsluti fpirituali ejusdem Adolefcentis;

fe li

non obfante illius inadvertentia: quamvis enim

itio d (

silim t

M

advertentia, quando adeft, plurimum profit ad

mberiorem fcuétum ; non eít tamen neceffaria ad

tes ptVl

valorem Sacramenti, fuppofitis omnibus aliis re-

qul Y

nv,ldf*

quifitis, ut. re&e tradit Rofignolus de Bapt. q. 3.

ya

[

art. 4

B

j

j, 1

VE

MENSE SEPTEMBRIS..

fi

tius ob plura peccata luxurize cum foee

£00

. CAS. L "1

minis commilía graviter increpatus &

LP

o pi

Confeffaris, vovit impofterum non amplius con-

v

J

cumbere cum aliqua fcemina.

Q. An licite poffit

Matrimonium contrahere, & confümmare, prius

non obtenta folutione ab emiffi voti ligamine.

X IHUE

dunmf

(

Re-

n ld

14

398 Casus CowscieNTLE

Refpondeo cum diftin&ione : Vel Titius » emittends

ex mefa

hujusmodi votam, habuit intentionem fe

A lberal

obligan-

t a

di ab abftinendum deince

ps a quocumque concu.

bitu, five illicito, five li

cito; & tunc certe, fi

vtl Tà

f erad;

vult contrahere , & confummare Matrimonium,

requiritur difpenfatio.

Vel folum intendit fe obli-

dnm 9t

gare in fubjecta materia, hoc eít, ad abítinen-

i. $i |

Vs à

dum . concubitu illicito, ob cujus frequentem,

aut repetitum ufüm fuerat graviter increpatus

t

a Confeffariis, & tunc opus non eft difpenfatione,

Wi

Íi velit Matrimonium contrshere; votum enim eit

fetün

qua dam obligatio

particularis, qusm fibi quis im-

giüpo

ponit, & proprerea tantum obligat,

quantum

fibàpe

quis intendit fe obligare.

In dubio poftea, «n Ti-

um

t:us intenderit fe etiam obligare ad abftinendama

concubitu Matrimoniali , non requiritur difoenía-

| bsw

w

tio; quia cum in dubio poffeffio ítet pro liberta-

loc n

te, cenfetur ad hoc fe non oblgaffe :- ubi enim

agitur de obligatione indücenda, facienda eftflri-

efponi

€ta interpretatio; & vovens przfumitur fe minus

A

&deo

obligare, ut ait Panormitanus in c. Éx parte de

Vll)

Cenfibus num. 3. & 4.

Vide Boffium de Coníc.

Tuerit

P

dub. part. 2. tit. S. 45. n. 1666. & feg.

tee ini

ln

CAS. IT. Mutuatariue ómnino infcius, quod mutu-

itlerf

ans in a&tu contractus intenderit meuntaliter lucrum

prday,

ex ipfomet mutuo, exactionis tempore ultrafortem

lls

.ei tradit aliquid ex amicitia, aut liberali'ate.

Q.

ag

Au mnutuans poffit tuta conícientia tale

C

plus acci-

pere, & acceptum ïetiuere.

$

n

Refpondeo cum diftinctione: Vel Mdtuanä , ex cit-

curnítantiis conjiciens Matuatarium ipfi tradere

hoc plus ex pura gratitudine fpontanea, mütat

primam intentionem , & tale plus recipit praccife

juxta motivum dantis; vel eamdem intentionem

QS,

ervando, iftud plus recipit tanquam lucrum ex mu-

CO;!

tuo ratione. mutui,

Si primum ; dico, ipfüm qui-

dem peccaífe peccat

o ufüra: mentalis,

pu|

perttütit , ac. quoties re

quousque

li

tionem.

Si

petiit illam pravam inten-

hur

ac tamen excluía, recipit tale plus

]

IUE

Mensg Ocronnis. '399;

U5, etri»

ex mera fpontanea gratitudine, feu ex amicitia,

*& liberalitate, neque illiciteillud accipit, neque

m [e dl

Qnque u

tenetur acceptum reftituere ; nihil enim inter-

ünC Cafi

venit, ratione cujus tam receptio, quam reten-

Matrimoi

tio evadat injufta; tunc enim illud plus eft

donum gratuitum, debito modo acceptum, & da-

tendit :

, d abl

tum, Si fecundum; dico, Mutuantem illud plus

; fregua:

ufürarie accipere, ac propterea, ut injufte ac-

ceptum, & acquifitum, debere illud reftituere ;

er incre

nam illa intentio corrupta, quam habet in a&u

difpent

Xtor egit

réceptionis , vitiat ipfam acceptionem, licet alio-

quin poffet effe licita, & retentionem rei, alias futu-

pur

ram apeccato immunem. Ita DD. communiter.

nt, qui

ol

ab

" CAS. III. Sumptis & pertranfeunte Romipeta duo-

bus uvze racemis, Villicus, ei obviam factus, im-

hi

pegit ille toridem calces, & pugnos, . Q. An per

t proi

hoc inciderit in cafum Bullze Coenge.

fle "u

"i

clend?

Refpondeo negative: nifi calces, & pugni fuerint

ytae fec

adeo beftiales, ut (quod neque apparet percepti-

3^11

bile) per tales i&tus alicujus partis corporeze fa&ta

um d

fuerit aperitio, aut mutilatio, vel ipfius Romipe-

tz interfectio ; verba etenim Bullz fünt hzcs

)

Jtem exconimunicamus, 62 anathematizamus omnes

intevficientes, mutilantes, vulnerantes &c. Komi-

, "

petas,[eu Peregrinos C?c. quze verba debent in-

uer lt

reultlt

telligi in fuo fen(u proprio, & rigorofo; cum

eraljs

agatur de re adeo odiofa, ficuti eft excommuni-

catio. major Summo Pontifici refervata.

Vide

jj pliit

Syrum Piacentinum Dilucid.

Bonacinam, Duardum &c.

part. 1. cap. 3. dub. 6.

ii n!'

n ii

AMENSE OCTOBKRIS.

yane ?

Apellanus foeminze accedenti ad ipfi con-

recipü Wj í

(?AS.»I. C

fitendum dicit e Confeffionali :

/ade ad

j ii

y

confitendum alteri Confeffario ; cum enim fim tua

j

O,Wum

ulchritudine captus, timeo ob infirmitatem meam

aliquem lapfum, fi mihi confitearis. Q. Àn fit de-

, QU

a

nunciaqdus.

P]t t

Re-

4

4&:0- Casus ComscirENTUE

Refpondeo affirmative cum Caftropalao,

uem

^

telltr $

fert, ac fequitur Eminentiffimus Cozza in Dubiis

DEU

fele&tis dub. 27. n. 168. — Ratio eít, quia illa ver-

100008, C

ba, cum enim fim tua pulchritudine captus, equidem

ilats at

i etim

non referuntur ad pulchritudinem Animze, fed.ad

illam corporis. a qua dum fe captum dicit, clare

tocintis

oftendit, quoniam amore illam profequatur, nimi-

d pios

rum, inhonefto & turpi; cujus ftimulis etiam fe

jl

adeo premi fatetur, ut fi illius Confeffionem exci-

Qu

piat, nec ipfemet fciat, an facrofantti Minitterii

lir

]

dunis)

exercitium, loci fanCtitas, & apprehenfio gcavifli-

li

mi fcandali alias fecuturi, futura fint fatis ad co-

Af

2U

hibendam impuram flammam ; & propterea illi fua-

Wtan fs

det, ut ad pedes alterius Confeíffarii fe conferat

—

Cirfiqn

pro expiatione proprize confcientiz.

Hzc omnia

tujlis ,

peratta a Confeffario in loco ad audiendas Con-

Yonum

feffiones deputato, & occafione Confeffionis, meo

goniity

videri, plusquam' füfficiunt ad inducendum onus,

graviler

ipfum San&iífimzs Inquititioni denunciandi.

QO perit

Atun (o

CAS.II. Igne cafualiter applicito domunculz: mu-

lieris, quae recenter parturit; Parochus parum di-

0

ftans iliico fuit accerfitus, ut iret ad ibi baptizan-

dum Infantem, & dandam Abíolutionem mulieri

mf'i'l'fm [

fiiter

ab omnibus derelicte, nec potenti e le&to furgere.

As he

Is tamen ob rationabilem. metum mortis, noluit

t t g

illuc intrare, quamvis adeílet tempus & fe con-

Vs

ferendi, & przedicta peragendi. Q. An talis omif-

Pefponi

fio &t illi imputabilis ad cul pam.

àüm |

Refpondeo a3ffirmstive cum S. Thomas, Suarez, cz-

bel, (

terisque communiter; ut^ videre eft apud Barbofam

tédib

de Off. & poteft. Parochi, c. x7. n. 12. tenetur

Gbli'rat

enim ex juftitia, non folum cum probabili, verum

N

etiam cum certo periculo fuze vitze corporalis, con-

li d

fulere neceffitati fpirituali füorum Parochianorum.

ln ey

Et fane fi ordo Charitatis poftulat , ut unusquis-

d Q

que in extrema neceffitate fpirituali preximi fül,

tondj;

potens ei fuccurrere, illi fuccurrat etiam cum cer-

US gr

to periculo vitze propriz, ut mente f;nCtorum

üm; |

Auguftini & Thoma de communiffima fententia

teita-

laij

UE

MriwsgE Ocrozsnis.

4oi

0 Q

teftatur Sporer tract. 3. in 4. prec. Dec. &. 6,

Jb

fe&. 4. n. 125.; quanto isgis ad id tenebitur Pa-

rochus, cujus funt oves proprie, . & qui ad hoc

yia il

lts eqt

alitur, ut de iis, quze nedum neceffaria funt, ve-

nimg, i

rum etiam utilia, ad fpiritualem falutem, fuis Pa-

ani

n dicit, t

rochi

2l

s provideat : Bonas Paflor animam fuam

Quatur i

dat pro ovibus fuis, inquitfumma veritas Chriftus ,

iL

ulis etsr

Joan. 3. Et. r. Joan. 3.

ur: /nhoc coguovimus

fionen e

Charilatem Dei, quouiam ile auimam fuam prouo-

&i Ms

bis pofuit, E? mos debemus (nota iltud verbum de-

emus) pro fratribus animas pouere.

Propterea 5;

nfio g

fuiis i

Augufinus lib. de men. c. 6. inquit? Temporalest

ferea Ill

vitam [uam pro mierua vita proximi non dubitabit

Chriftianus amittere, Etratio eft, quia vita fpiri-

, fe o

Watot

tualis , etiam aliena, utpote majus bonum, aóc

bonum ordinis altioris, przferri debet falüti cor-

.

jj

!

S»-ü

porali cujuscamque viventis.

Exhis patet, quam

graviter nofter Parochus deliquit, maxime in cafu,

ond

Cuant

quo periculum vitee erat folum probabile, & per

aCtum Contritionis poterat fibi confulere.

at

j pinit'

CAS. IIT. Rufticus certus de debito olim contracto;

incertus vero an fuo Creditori, nunc defunfto, fa-

li bsp'

jem ml

tisfecerit, fe immunem credit ab onere folvendl

iftius hzeredibus, eo quod hic & nunc dubium fit;

&ofurge

an fit adhuc debitor. Q. An fana fit lizec rufticana

lmï D .DC

doctrina;

$ &i

n t

Refpondeo negative: ex quo enim hic & nunc du*

bium fit, au (ir adhuc debitor, potius eredere de-

U

bet, fe non effe immunem ab onere folvendi hie-

fet

redibus Creditoris, cüm in ca!u poffeffio ftet pro

BJF ,

plld

obligatione certo contra&a, quam fane non adz-

,

quat, & a qua non eximit folutio dubia; ficuti du-

bium de Voto impleto, aut de Officio perfoluto;

ä

non eximit ab onere implendi Votum; & recitan-

di Officium. Neque dicas, in dubio méliorem effe

tonditionem poflidentis: nam ex hac regula po-

n

tius erüitur, Rufticum in ca(u teneri ad folvens

if ^

bligàs

]i

dum; cp.m, juxta di&a: Cpoffemo ftet proo

tio-

jj

du

Lambertiwi Cafüs. Confe.

u

402 Casus CowscrENTUE

tione certo contraCta. "Tenetur ergo in cafu lfol—

Refpo

vere he«redibus defunCti, & quidem in integrum,

intalr

ni certus fit de partiali folutione jam facta, utcon-

fnt n

tra Layman re&te tradit Merolla difp. 3. de confc.

df

c. 3. dub. 2. n, 65. in fine ; poffeffio enim ftat

dl

ro obligatione totali, & executio obligationis,

m

utpote quid fa&ti, nou praefumitur, nifi probetur,

p

utapud Boffium tradit Mafcardus de probat. concl,

miged

737. num. r. Hinc ficut in dubio, an quidquam

i.

Officii recitaverim , teneor totum Officium recita-

tss

re, ita &c. Vide Merollam l. c. id afferentem quo-

Til

que in cafü, quo etiam Creditor de folutione du-

lii tito

bitaret.

t

ftim,

dv i

HENSE NOFEMBRIS.

ilofy

CAS. I.

Erta ad fidem converfa rem habuit cum

qum

titylo

ÀJ. Cajo, quitenuerat ejus filium ad Ba-

tismum, dum, ipía adhuc in judaica perfidia per-

fiftente, folus ejus Vir fuerat Catholicam religio-

645 II

*ltie t

nem amplexus.

Q. An talis concubitus fit ince-

him.

fluo(us.

inlp I

Refpondeo negative, quia Derta non erat Cognata

leburis

fpiritualis Caji, hanc enim cognationem non con

traxit, quando ejus filias fuit Baptizatus, mam

0 [ent

, non füberat legibus Eccle-

t

tunc, utpote Judza

8 x

fize : non poftea, q

uando fuit baptizata; quia

Veten

quodab initio non 1

'abfitit, tra&u temporis non

fivinatur; ut cum Sanchez, Bonacina,

& aliis

if

tem

communiter tradit Continuator Operum T ournely

lo j

tom. 5. tra&. de Difpenf. in fpec. part. 1. €. 4. de

imped. Cognat.

lis j

fojter

CAS. IL. Executor teftamentarius ex le&tione Te-

ile

ftamenti conjiciens, Sergium reliquiffe pro anima

futmi

fua centum

iffas, utid executioni mandetur, Ami-

co fcribit Forofempronium, ubi juxta taxam oy-

d

ieret,

nodalem eleemofyna pro Miffis eft julius Urbinar,

Cere

minor Romano per tres aífes cum dimidio circiter,

reliquum, quod hic dari folet, fibi retinendo tan-

pabi

oltit.

Quj

quam fructum induftrize.: Q. Anid licite fieri p

Q-

Am

L

Mzwse Novewgnis. 405

) i at

Refpondeo negative: non enim locum habet fru&tus

n ittem

indufirize , ubi totum eft fub przcepto tradendum,

ls n

ficat in cafuü precipiunt tot Conftitutiones Pon-

d a

tificim, & S. Congr. Concilii, damnabile Iucrum

jo enim i

nl

appellantes quamcumque retentionem partis elee-

mofyne in hifce cafibus. Sufficiat, ad id clarius

ti at

dignofcendum, animadyertere, S. Pontificem, fi-

yrobit, t

mulque Archiepifcopum noftrum Benedictum XIV.

i quiüz

fel.reg. in fua Conftit. edita die 30. Junii 1741.

Tclum f

declarare, quod fi Laici, five Szeculares, parte

rentem (

dluffone ?

ftipendiorum five retenta, five ibidem, five alibi,

ubi minora ftipendia tribuuntur, Milflas celebrari

fecerint,. preeter alias poenas ad Epiícopi arbi-

trium , excommunicationis poenam , fi Clericus ,

five quicumque Sacerdos, poenam Sulpenfionis ,

A

ipfo fa&to incurrant, a quibus nnllus per alium,

n bboic

quam per Romanum Pontificem, nifi in mortis at-

ticulo conftitutus, abfolvi polfit.

lip d)

H

j

'CAS, III. Detentus in Carcere, non valens aliter

nic

i

ios t

vitare mortem, ac patibuli infamiam , occidit Cu-

ftodem Carceris, & fügam arripuit. Q. An id fa-

ciendo peccaverit.

ent Uf

Refpondeo, quidquid fit, quod fpeculative loquen-

em 101 ü

do fententia negativa in alíquo caífu poffit habere

zatus , !

locum , utinquiunt Lugas, Diana, Panimolla, &

us

2lii; practice tamerr abíolute dicendum eft, cuod

t t

detentus in Carcere licite non poffit occidere

empors

Cuftodem Carceris :

nam in primis nemo, fal-

n v

tem. regnlariter, damnatur ad mortem ni(i ferva-

a

to juris ordine; deinde cnm unusquifque faci-

i

du

lis fit ad credendum ,

fe eífe innocentem , vel

faltem non adeo reum, ut morte pleCti mereatur,

J

"

late niminm aperiretur via ad operandum con-

1

Q

formiter ad pr

opofir

ionem 18. damnatazm ab Ale-

xandro VII., fi

j

occifio in cafü ut licita admit.

n

1

ag v

Iul

teretur. Quare dicendum, neque ia tali cafu li-

J1US

cere occifionem Cuftodis, tum quia hic eft incul-

E

5

tum

j

d

pabilis , & exequitur mandatum. Judicis

d

i

fi

quia, ex D. Auguftino in Epiftolam ad Publico-

äenw

lam, & alibi, qui fine aliqua adminiftratione ali-

t

h

Cc2

quem

-4o4 "Casus ComscrmNTLE

Quem occidit , non excüufatur a culpa; tum quia

vullis]

denique, fi neque per appellationem ad aliud tri-

mme:

bunal poteft damnum impediri, id eft per accidens,

Jituam,

tsibuendumque proprio infortunio, non fecus ac

Q3

fi de Coelo vita tangeretur; ut inquit Viva ad di-

i

Ctam propofitionem 18. -

Yul le

v u

fanti,

HENSE DECEMBRIS.

ob lu

fipidin

Riftobolus, reliécto dominio dire&to om-

CAS. I. A

nium füorum bonorum, unicz Filiz,

Te

10 Q

quam habebat, ufumfru&um eorumdem pro medie-

ta'e reliquit eidem ; pro alia medietate Üxori,

yiti po

düm:nodo utraqne cafte vivat. Q. An fi Filia ali-

totmyi

& Uxor tranfeat ad fecunda vota,

Tepnli

cui nubat,

poífit licite confequi relictum a T'eftatore.

Yepond

lités r

Ratio

Refpondeo, ftando terminis cafüs , poffe.

n &

pro utraqueeft, q

uia caftze fünt Nuptie , & con-

& f

cubitüs, cum propria Uxore caftus, |can. ANicaua

&

dift. 3x. Me uon latet, Sanchez de Matr. lib. 8.

Yentio

difp. 91. n. 4. & 16. in eam potius inclinare fen-

cmerg

tentiam , probabilioremque exiftimare , quze ai-

tüln ex

firmat, in cafü, quo di&ta conditio injunéta fuif-

tto, ()

fet ab extraneo in ordine ad Viduam, polfe hanc,

fecundo nubendo, in teli cafu confequi relictum

st (]o

EY

a Teftatore: fecus vero dato, quod illam injan-

lr

xerit Maritus ipfius, eo quia cum fecunde Nu-

hvt

tizm fint Marito invifas, prcsfumitur quod per ly

que

cafle ipfe intenderit abftinentiam a fecundis Nu-

atj

ptiis. Quoniam vero verba intclligenda funt in

Pün

fuo ptoprio fenfu, qusndo huic nihil obftat, ne-

Ton (

que de alio conftat, qnod hujustnodi verba in a-

lium fenfüm detorquest , ideo in prima fententia

lis «f

üllo

fito, quam inter alios tradit Abbas in cap. «o

BemJ

ad te ext. de Cleric. Conjug. Unum hic addo ,

Nqug

eft. .quod fi Teftator appofuiffet hanc aliam. con-

alios

ditiopem loco przdicts : Dato quod non mubant ,

tancadhüc poffet Filia confequi relictum nubendo,

f

ipfo

non fic aufem Vidua; quia quoad Filiam jura fan-

R,

xeruut in favorem Matrimonii, ut illa conditio

tis [

nui-

UE

MewsEe DrsckEMza1s. 4g5

, Q

nullius fit efficaciz , adeoque quod ,' hoc non ob-

yad lil

ftante, Filia poffit alteri nubere: non fic quoad

per ais

Viduam.

Don fet:

CAS. II. Orta contentione inter duos Milites ratione

it Vimdi

ludi alearum, unus alterum provocavit ad fingu!a-

re certamen illico peragendum in loco parum di-

ftanti. ld audiens Clericus , cito eo fe contulit,

A

ob folum finem impediendi certamen ; fruftra vero,

direftot

fiquidem Milites, ejus precibus ,

& clamoribus in-

nice Fili

flexibiles, ad invicem dimicarunt, & coram Cle-

rico unus alterum interemit.

Q. An occifus fe-

m ?W [ïxEA

etatt

Y

()

peliri poffit in loco facro, & tam occifor in Ex«

24

communicationem, quam Clericus incurretit inlr-

il

atndt R

;

regularitatem.

AtUtes

Refpondeo. Cusm ifthwc pugna inter duos hos Mi-

lites rigorofe duellum dici non poffit, eo quia in

p

]

rixa & calore iracundim unus incitavit alterum ,

JUd r &*'

& ftatim &mbo fe contulerunt ad pugnandum,

. en, N

ex q

uo infertur non praemeditate, nec praevia con-

jfatt.|

i

L

ventione eos ad invicem dimicaffe,

inde fatim

nelinie

emergit refponlio, quod per fe loquendo , quan-

tum ex hoc eft, poteft occifus fepeliri in loco fa-

r quæ.

yjuntta:

cro, Occifor non incurrit io Excommunicationem,

nec Clericus contraxit Irregularitatem. Watio pri-

þoKe li

n ii

mi ac fecundi eft, quia privatio Ecclefiaftice Se-

ium £

pulturz , & Excommunicatio fünt poeuze graves ,

quis

ftatutz contra vere & proprie Duellantes , adeo-

M

quod

que cum fimus in materia odiofa, eos tantum

eCnno»

afficiunt, qui verum duellam commifere ; ficque

a d

?

cum illi duo Milites juxta di&a verum duelium

Üi

non commiferint, ideo &c.

Ratio tertiz pat-

LY

tis eft, quia ille Clericus internecionis alterius

u

nullo modo particeps fuit ;

non enim contulit

opem, non confilium, non mandatum, nonu de-

1 ü

UT

nique aliud quidquám , quod in homicidium , ab

SLF f

altero Milite perpetratum , influxerit; quinimo

rixantes ad pacem hortatus fuit; quautum in

j

a pu-

ipfo erat, eofdem diffusfit, ut abftinerent

ut ab

gna, uno verbo , fecit, quantum potuit ,

nj

eis omne malum averteret, fimulque eos recon-

4

cilia-

p

e3

456 CAsus CONSCIENTUE

ciliaret;

propterea non contraxit Irregularitatem,

Nec obftat,

!

quod fuerit przefens homicidio; pra-

featia enim, ob quam c

ontrahitur lrregularitas ,

€ea eit, qua

uüis homicidze affiftit, ut ipfuüm de-

lii

fendat, quan

d

O opus fit, vel íillum non prohibet

a cede, dum poteft, vel denique fua przefentia il-

lum audaciorem, ac fortiorem reddit ; quorum neu-

r T

trum cum de noftro Clerico verificetur; hinc eft,

qdmo

uod ab Irregularitate revera eft immunis.

1ta

Cl

D. communiter.

dl

Ml q

CAS. 111. Navi mercibus infidelium onufta ob ingen-

ii dio

tem procellam in fcopulos allidente, Titius ad

aj

littus maris exiftens, notabilem mercium portio-

o iew

nem furripuit, & ut hzec domum fuam defetretur,

n iVf

curayit.

Q. An incurrerit Cenfüram latam in

Buila Coenas Domini, & teneatur ad reftitutio-

a

Wepond

netn.

Ts Cün

fir cog

Refpondeo cum diftin&ctione. Velhujusmodi merces

g

unt quidem infidelium , fed Chri

ianorum, puta

Anglorüm ; vel funt infidelinm Paganorum, feu

Vne

"Turcarum.

Si primum ; dico Titiuzm cum Cen-

IT

U

furae notitia hujusmodi bona fürripientem. revera

t

illam incurriffe, ni forte habuerit animum illa refti-

tftt Co

tuendi vero Domino.

ts

Ratio eft clara, quia Bulla

WMn

expreffe fübjicit Cenfu

re fürripientes bona nau-

fragantium Chiriftianor

um, five in Navibus, five

yede

Oi

in Mari, five inlittore; & hzc certe réftitui de-

quet

bent per fe loquendo, cum ipíi non (int hoftes Ca-

tholicorum.

ifecundum; dico, Titium non in-

quer

polle

curriffe Cenfürarh , neque teneri ad reftitutionem,

Táy (

quia '"'urcze fünt hoftes infenfiffimi Catholicorum ,

Dtomi

furripientes his, quidquid poffunt fürripere. Unde

4,

fi aliquando fürripi aliquid poteft etia

m ipfis, hoc

Wto r

juíte illis furri

pitur in compenfíationem. Vide Sy-

rum Placentin

N

üb. T.

T

N

um i. fuprac. nempe par. 1. cap. 3

Cüth

Tiijs

LA

AN-

E

MENSE ]awvaRmn. ^ 497

yyarihi

ANNO MDCCZLI!X.

dio; p

egulari

t iftm à

MENSE $ANUARII

n rl

otantis vi-

UCIRU

Arquinia Mariti graviter 2egr

.

CAS. 1. T

cinbam mortem agnofcens, f

ufpirtis, at-

tlotüte

js

Id audiens

t; hittd

que clamoribus ccepit aerem replere.

iliius

Wi !

Galenus, olim cnm es luxuriofe ver(atus,

domum aícendit ;

eamque fic moeftam videns : heu,

inquit, quid e& ho

c? fi unum Maritum amittis ,

alium cito reperies.

Visne me, fi tuus moriatur

ob

bridens annuit; fun&oque Ma-

J

coniux? Cwi illa (u

*

lm r

tito fe ut Sponfos mutuo tractare coeperunt.

delnett

An fubfiftant hujusmodi Sponfalia.

. fahin

teligi

'Revfp,ondeo negative: fiquidem eti

am dato, quod Gale-

nus cam Tarquinia luxuriofe ver

fatus nunquam ip-

m;,

& hec annuens

fam cognoverit per adulteriu

a merti

interrogationi ejusdem verum

habuerit ánimum fe

ducen

di poft mortem Con-

um p

iliitpondendi, ipfumque

onm, d

jugis; adhuc deeftin ca

fü Galeni repromiffio ; hic

eum

enim per ea verba Tarquinize prolata, antequam

m, feve

ejus Conjux obiret, illi quidem oftendit animi pro-

uam vero ie

1l

ate

enfionem ad ipfam ducendam, neutiq

1

ipfum ducturum illi pofitive promifit,

ut ferio per»

bo

Propterea

/

";

pendenti eadem verba fit mauifeftum.

dul

/

cum uno ore DD. ac Jura clament, (ponfalia abs-

df

que mutua promiffione non poffe fübfitere, confe-

uens eft, ut i&hzec Sponfilia nullo plane valote

jolis

m ?

polleant: addo, eadem nullius sdhuc roboris fatu-

(

ra, etiamíi uterque vere alteri promififfet; nam

, vivente adhuc Conjuge, fa-

ol

promiffio Nuptisrum

€&a, nedum eft grav

iterillicita, verum etiam om-

7d 'LLM-

nino nulla & irrita, ut ex cap. fin.

De eo qui duxit,

& ex l. fin. ff de Pa&t. notant DD. Qnare ni oft-

ar-

10

modum fe ut Sponfos tra

&ando Galenus &

quinia Nuptias fibi legitime

.

promiferint, lace cla-

falia nequ

aquam fübfi&e-

rius eft, eorumdem Spon

re. Rofignol. t. 1. de Mat.

difp. 3. S. 5-

CAS.

N

CcA4

408 Casus CowscmwTUE -

CAS. IL.. Horam fparfo rumore Spon(alium, adve-

CASIT. H

nit Cajus, qui Tarquiniam fibi & non alteri nube-

ttrion n

idtin

re debere pretendit, eo quia mutuo fefe promi-

ferant, antequatma ipfa fponderet, ac nuberet Con-

&i rofq

jugi, nunc vita fanco.

Q. An jufta fit, ideoque

Minieoc

in foro confcientize fatisfacienda ifta praetenfio.

um

TOE

Refpondeo affirmative, fi T arquinia, ut füpponitur,

i,

fine jufta caufa olim retiliit a Caji fponfalibus, hic-

n C

que eam hattenus expectavit, nec interim emerfit

& t

juftum motivum Caji Nuptias repadiandi, ; Ratio

Te roe

eft, quia promiffio rite facta, & acceptata , evadit

imb d

debita, cujus obligatio fufpenditur quidem per im-

Tés Wi

otentiam intermediam, extinguitnr vero per fo-

levis , 1

j

a

m impotentiam perpetuam ; ut

atet exemplo

pnden

tum Debitoris ad extremam neceffitatem redacti,

fübdit

qui fi dein fist potens, tenetur fatisfacere Credi-

1 nol

toribus; tum promifforis rei, per veriditionem po-

&t

ftea alteri tradites, qui diffoluto ex aliquo cafu ven-

Tlomi

ditionis contra&u, recuperatam rem tenetut tra:

db p

dere promiffario, quando neque hic ea indienus,

nitzi

neque ipfe illius indignus fa&tus eft. Cum ergo

d ]

Tarquitia ex ^una parte rite promiferit Nuptias

v

Cajo, hicque talem promiffionem rite acceptave-

fit; ex alia nunc ipfa poífit Cajo nubere, qui ea

!

indignus factus non eft; dicendum, quod [i vult

ad íecunda vota tratfire, nec ulla premitur ne-

U

ceffitate nubendi alteri a Cajo, 'huic nubere tenea-

tur. Necobftant jnra, quae opponi folent; hzc

toll

enim ftatuunt quidem, quod fi unius fpon(a alteri

NT

mubat, debet cum ifto manere, eum pro eotunc

Véti

impleri nequeat prima promiffio ; at non dicunt,

aliqu

hanc penitus extingai, adeo ot foluto Matritno-

füs,

nio, fi velit deuno nubere, primo nubere non te-

neatur.

t

lmo cum in jure expreífam habeatur,

ln

gquum n

on effe, ut delinquens ex füe deli&to

RE ln

commodum reportet; inde co

lligitur, quod Tar-

Yat

quinia debeat nübere Cajo,

cum jampridem fe ipfi

hi

abfolute nupturam promiferit.

Vide Pontium

fl

2. €8p. 13; & Gir

Eïiï. i

i.baldum de Matr. 'cap. 2«

Tri

p

CAS.

]A

MewskE FEBRUARIirI.

409

filitm, u

CAS. IIL, Poft varia retum difcrimina Cajo de fa&to

T al

tandem nubit Tarquinia; at poít primum partum

0 [efe p

incidit in amentiam. Q. An Cajus licite poílit cum

: niübetet(

ea profequi maritale commercium.

ha d

Refpordeo cum diftin&ione: Velamentia Tarquinize,

t pratn

peritorum judicio, tanta eft, ut prolis, quz alias

conciplenda rationabiliter preevidetur, fuffocatio

iE p

in utero, vel immatura ejectio prüdenter timca-

nfelibus

ferit epr

tur; & in tali cafu dico, non polfe Cajum pto

eo tuünc eum ea profequi maritale commmercium,

andi, /li

ne prolem ifti periculo exponat, quod teite Ro-

piata, en

fignolo de Effect. Matr. pran. :

3

3. fe&..4. perom-

idem pe)

nes illicitum eft. Vel amentia *

l'arquinize eft adeo

wl

levis, ita ut, omnibus bene perpeuis, feclufum

ilel

*xen).

prudenter judicetur hujusmodi periculum ;; & tunc

ife

fubdiftinguo : Vel maritale commercium majus ,

facatel

ac notabile detrimentum affert faluti Tsrquinia ;

aditia

& tunc dico, non poffe Cajum &c. nam juxta S.

iqaa a

Thomam in.4. dift. 32. q. 1. art. r. Conjux non

habet poteftatem in corpus alterius ni falva inco-

j !enem':"*.:f

ü

?

...

iumitate perfonze. Vel maritale commercium non

[ Cund

afferc Tarquinke &c. & tunc dico , Cajum illud

ferit N

* profequi poffe, cum ipfum nil reddat illicitura.

: atcepft

ete, C:',

MENSE FEBRUARIL

quoi Ó

tius habens filiam nubilem, fed c;b ino-

yremmti *

CAS. T. "rl

yete t

. piam impotens illam dotare, ad eam

fjets Y

collocandam in Matrimonium , furtive (urripuit

s

j d

Scuta quingenta, quibus ipía facile Spopfum in-

venit, cui proinde fuit Matrimonio copulzta. Poft

pno

Don

aliquotannos Matrimonii confümmati detegit Spon-

fus, Dotem, fibi ab Uxore delatam, totam, fuiffe

/

[

Francifco ablatam per furtum. Q. An teneatur huic

2

i

Yi

vl

illam reftituere,

4

f

4f

Refpondeo cum diftin&ione: Vel fponfus adhuc fer-

vat hujusriodi Dotem impermixtam , aut difcer-

nibilem ab aliis. fuis pecuniis; & tunc dico, eam,

;

fi legitime przícripta non fit, eífe reftituendam

Francifco.

Vel hujusmodi Dos iam eft legitime

[ U

preefcripta, aut fuit ab eo permixia cum fuis qua-

lt

f

itas

.05

410 Casus ConscteNRTUE

litate fimilibus, & quantitate majoribus ; & tunc

Viite;

dico, Sponfüm nonm teneri ad ejus reftitutionem.

fetarin|

of

Ratio prim:e partis eit,

uia fes aliena quamdiu

rinüluum

przífcripta non eft, ac exiftit in fpecie ab aliis di-

fcernibilis, manet füi Domini, & ad illum clamat,

temea]

Y vel

ubicumque fit.

Hinc Sponfus in ifto cafu debet

ii obl

inter eos ferecenfere, qui putando dücere divitem,

duxerunt pauperem.

Ratio fecundz partis eft,

]. com

ob ;

quia per legitimam przefcriptionem transfertur.do-

MOi

minium ,

ob diétam rmixtionem Dos accepta

cenfetur morsaliter confampta , ut cum Glofía in l.

fadlia

. ff. de folut. tradunt DD. commun. Quare cum

bonz fidei poffeffor, uti eft notter Sponfus, con-

.

fumpta re accepta, ad ejus reftitutionem non te-

itnodoh

jonet

neatur, dicendum &c. Neque opponas, hunc te-

netiad id, in quo factus eft ditior; cum enim

w 6

Dos ei data fuerit ad füftinenda onera Matrimonii,

Séfed

nec exinde pro fe nllum lucrum perceperit, ex ea

in nihilo ditior fa&us eft; ideoque &c. Sporer,

Tefponde

La Croix, aliique paífim.

&X 03

i[fä, fi

CAS. II. Lutheranus Dux exercitus mixnatnr thortem,

idige

parentibus Sacerdotis, nifi hic legat Opera Lutheri,

COpUur

Q. An Sacerdos

aloyi

& coram ipfo Miffam celebret.

Tentüm.

poiïïlt ob tale motivum lícite ifta peragere.

quai

Refpondeo cum diftin&ione: Vel Lutheranus id facit

EUY

deliz

in Fidei, ac Catholicze Religionis contemptum; &

tunc certe nequit Sacerdos licite ifta peragete;

exten

nam, ut re&e inquit Duardus in Bul. Coen. Dom.

Q

Íe o

lib. 1. c. 2. q. 2. n. 16. id' effet virtualiter contem-

nere, aut negare fidem exterius, vel faltem coti-

Qoril

temptori cooperari: quod, utpote malum ab intrin-

ln p.

lotam

feco, neque ad parentum, neque ad propriam mot-

tem evitandam fieri poteft.

Vel-id facit pre&ecife

T

ad fuze potentiz oftentationem, vulgo per bravu-

ls wf

i

y4; & tunc dico, quod fi Sacerdos rationabili-

ter. tnetuit mali comminati executionem, ni dicta

BHQS |

peragat, poteft quidem ea licite peragere, feclu-

Cano

fo omni periculo fcandali ,

fübvecfionis

C

a$ D

funt enim ex una parte aCtiones malae, quia pro-

-

üieudi

H

À

E

—MENSE FrBRUARH. 41I

; &t

hibitze; ex alia, prohibitlio earumdem non cen-

feturin hifce cafibus intervenire, cum Écciefia non

itutone

la quamd

obliget cum tanto incommodo: fi tamen adÜt pe-

e ab ii

riculum fcandali, aut &c. tunc neque ad dittum fi-

linm la

nem ea licite facere poteft; przeceptum nainque fi-

o d

bi, vel proximo non inferendi laqueum iniquita-

ete diniz

tis, obligat femper & pro femper, ut trsdunt D.

D. commun. Propterea Apoftolus r. ad Cor. 8. di-

partt

cebat :

SSi efta f;audalizat. fratrem meum ,. mor

nefertüts

0s at3)

amanducabo carnes in cieruum , ze fratrem meum

fcandalizem.

-

Glofa

Quite d

ynlos, of

CAS. III. Alter Sacerdos majori Excommunicatione

innodatus, fed occujta, fciens. proximam fai ele-

em ao &

$j lurte

Gionem in Parochum, tacet, eo quod ipfe fit pau-

per, & habeat parentes egenos.

Q. An ita fe

fattir

gerendo peccet.

enit, &i

.Refpondeo ; hujusmodi Sacefdortem non peccare , fi

& t

, ex una parte prius ab(olvi nequeat a Cenfura; ex

alia, fua füorumve parentum eceftas talis fit, ut,

Dd

ni eligatur ad tale Beneficium, gravi incommodo

cogatur fuccumbere: peccaret veto, fi vel prius

a Lit

abfolvi poffit a Cenfura, vel faa, fuorumque pa-

i facero

rentum indigentia fit levis. Ratio primze partis eft,

fe

quia in tsli cafü locum habet Epicheja; cum enim

ii

obligatio fe excufandi proveniat a praefcripto Ec-

clefize, quae eft mater pia, jure creditur, hanc non

ml ,ü'

extendiífe przefcriptum faum ad hujusmodi cafum

[

cum tanto Sacerdotis incommodo, przecipue cum

Cæn JJ

fe eo tunc excufando fubfit periculo ingerendi ele-

gt

iem U

&oribus fufpicionem, fuo nomini, & chara&eri

jl

non parum indecoram, vel incurrendi apud ipfos

r2

notam infamim, aut faltem immodice charitatis

pm

erga fe, fuosve parentes.

Ratio fecandz par-

l

pr!«

hutti

tis eft, quia fi potef a Cenfura prius abfolvi,

id curare tenetur, ut fuüi electio canonice fizt;

HQW

alias evincitur contemnere , vel faltem negligere

J

| pl

Canones, ac prefcriptam Ecclefia ; & levis ege-

f

ftas non excufat ab obfervantia przecepti de impe-

jrls

dienda in cafu fui eleCtione ob inhabilitatem ratio-

i

"

*

gll

ne.

l

412 . Casus ComscireNTUE

Tenr t

ne Excomrunicationis. Rofignoluä tom, 1. de Cen-

für. q. 2. c. 18. monens in primo cafu, ultra ab-

1t) 0

tocom

folutionem a Cen(üra, debere Sacerdotem occulte

f

petere ab Epifcopo difpenfationem, ut füi eleCtio

ilor,

l

[

convalidetur.

O

Noin

MENSE MARTII

ftiin

.

lus )

CAS. I. (

Apellanus' noCurno tempore vocatus

Wopt

^ 'ad miniftrandam Extremam Unttionem

infirmo, fümpfit per errorem Oleum Cathecu-

DAU

menorum pro OleoInfirmorum,eoque inunxit zegro-

atl

tutn.

O. An valide.

Refpondeo. Licet opinio affirmans probabiiïs videa-

Md

tur, tum quis utrumque eft Oleum Olivarum ab

Copna

Viet !

Epifcopo benediftum, in quo per Concilis fitaett

hujusceSacramenti matetia remota ; rum quia urium

Te ad

Ieg.

eit. sb slio Ecclefiaftica tantum benedictione di-

verfum

s ficque Olei mutatio poteft quidem red-

que I

dere illicitam , non autem invalidam Sacrametti

puïa Y

collationem ; tum, quia denique diverfi fines, ad

um

* tor

quos unumquodque ordinatur, utpote fines ope-

rantis, extrinfeci funt, nec variant materix (uüb-

1t; i

ftantiam.

Tétine

Hoc non obftonté. fententia negativa

meo videri aperte collipitur ex doctrina S. Tho-

hr

ln dl

i2 ; cui ultra plutes alios DD. ad amuffim confo-

nant Acta Eccl. Mediol. par. 4. in Inftr.

Un&t.

Wme

65.

&(s

de dilig. in Minifir. ait enim Angelicus Opufe.

de Sacr. Un&t.. Si Sacerdos deprehenderit fe evv

ae,

i

AW

€$ ex errort de alio oleo (nempe Catechumenorum)

qe

lm

anxiffe , debet «

linc de oleo debito ungere , id elt,

de Oleo Infirmo

rum, üt ex contextu S. Doctoris

fita

fanifelte conftat.

Atqui fi Capellanusin cafu va-

lpon

lide unxiffet, non deberet amplius de Oleo debi-

tim

dee

to ungere; cüm enim error non ofliceret validi-

tati Sacramenti, non effet, cur unctionem itera-

Liry

fip,

ret; ergo fi poft nn&tionem eim Oleo Catechu-

menorum debet sdhuc ungere cam illo lafirmo-

DT

lia

rum, hocideo eft, quia cum illo unxit invalide.

Hine affero, in cafu faltem dubium eífe Sacra-

ut d

menti valorem, proindeque (monito populo, fi

*

ng

:

fecus

MewsE Man'tt.

E

43

1,1do.

fecus adfit Periculum Seandali, de inculpabili er-

|, ülttii

rore) unctionem fab conditione iterandam «gro-

tocum Oeo Infirmorum, ut apud La-Croix, &

tf Ocqu:

t lii df

alios , fancivit Synodus Colonientis anno 1662.

CAS. II Vidua quzdam tranfire vellet ad fecundas

Nuptias cum Sérgio, quoniam vero opus eft di«

j

fpen(atione, eo quia Sergius tennit duas ejus. ti«

;

1

H

um ad Confirmationem ;

lias ad Baptismum, & fi

yre vott

ideo petit, an interveniat triplex Cognatio fpiti-

Un&i

tpalis, an fit neceffe exprin;ere in fapplici Libello,

- Cathr

quod ille tenuit bis ad Baptismum, & femel ad

yxit &t

Confirmationem. Q. Quid refpondendum.

bils vt

Refpondendum, iu cafü duplicem tantum intervenire

Cognationem fpiritualem, una fcilicet ex tentione,

Jivarün

licet repetita, ad Baptismum; alteram ex tentio-

xl

Y

d

f

(

i gt

ne ad Confirmationem ; fic enim declaravit Cle-

mens VIII. apud Garziam de Juftis, &alios.. Ne-

J

que hoc mirum videri debet:

nam [ficuti ex co-

;þu—'xöcm [

mit

pula, etiam repetita, cum eadem Uxore, una

Sut

n

Yia.

i

tantum emergit affinitas inter ]

ritum, & Uxo-

ris confanguineos, quia eadem eft radix atfinita-

: fines

tis; ita ex tentione etiam repetita ad idem Sacra-

seríe

mentum una tantum emergit Spiritualis Cognatio

à n

(à 3«

inter tenentem & Matrem detentorum, quia ea-

dem eít radix Coguationis.

Econtra per tentio-

jfüm t

)u

nem ejusdem, aut diverfz prolis ad Baptismum

& Confirmationem duplex emergit Spiritualis co-

8U

gaatio, quia funt duo Sacramenta divería, adeo-

xlf/! [/

que duplex radix Cognationis; ficuti

er copu-

ii ele»i

lam habitam cum duabus Sororibus duplex emer-

git affinitas, quia duplex eft radix affinitatis. — Re-

$.

fpondendum fecundo, fatis effe, ac fimul necetfa-

;

.;

rium exprimere, quod Sergius tenuit filios Viduae

Uv

duceridz ad Baptismum & Confirmationem.

£

E

fatis, quia fic exprimitur duplex przdicta Cogna-

tio, quam Vidua habet cum Sergio.

£ft nece[füs

vium, ne quo ad unam tantum difpenietur , fic

]

lj

alia remanente indi(penfata Quaod ienuit filios &c,

ut duplicetur modus, quo volentes contrahere funt

cognati, nempe, per Compaternitatem , & Com.

li

inas

L

Jf

k414 Casus CowsciENTUE.

maternitatem, nam inter Patrem Filiam , aut

Matrem & Filium , fpirituales, ob maiorem inde-

B

centiam Matrimonii vix unquam Eccle

a difpenfat,

ut refert Fagnaunus in Cap. ex lit. de C

ognat. Spir,

& cum De juftis Anacletus lib. 4. D

(5 l 3

pend. num. 2co.

,

ecr. in ÁAp-

]hus, .

an n

CAS.IIL Orta gravi contentione inter duos , hi

yetit

fibi ad invicem , ac zequaliter detraxerunt. Poft

ho fi

aliquot dies unus ipforum inveniens alterum in

loco publico eum f»lutavit; at falutatus alterum,

licet advertens, non refalutavit,

Tfonde

Q.( Án, & quo-

t tf

inodo hic peccaverit,

( h

Refpondeo cum diftin&ione. Vel falutatus eft äequa-

difig ,

perfon;

lis, aut fere zequalis conditionis cum falutante, vel

eít conditionis longe inferioris. Si primum ; dico,

oj

quod peccavit mortali'er contra Charitatem; refa-

mpor

vittote

lutare namque falutantem, inter zquales, noneft

fignum fpeciale, fed generale, ac commnne dile-

primi i

Ctionis, quod juxta Do&orem Angelicum, alios-

rorq

* g

que communiter, neque inimico negandum eft; &

illius denegatio, fuppofita contentione przecedente,

^ fion

jure accipitur in fignum contemptus, tvalignitatis,

ld b

odii, ac vindiftae, adeoque eft füfficiens nedum ad

Qüm fup

caufandam magnam contriftationem in non refalu-

BN

tato, verum etiam ad illi prebendam occafionem

ol

Sns

reaffümendi inimicitiam, aut in ea perfeverandi, &

Confe

fi id palam fiat,

arit non rato fcandalum in viden-

tibus. Si fecundum ; dico, non refalutantem per

hoce

*m

fe loquendo nullius peccati ob hoc reum effe, prz-

vel (

ue fi ante contentionem etiam falutatus non fo-

lh

at eum femper refalutare ; nem in ifto cafü

Hebr;

omiffio refalutationis nequitadfcribi odio, contem»

letit

ptui, ac vindictz , nifi irrationabiliter ; cum re-

fs.

falutare falutantem conditionis notabiliter inferio-

lllam

tis, fit fignum fpeciale, non au

ldyt

L

ctionis, ut paffim monent DD.

tem generale dile-

;

Qüond

C g

! thUe

Otdina

MEA(

41$

MENSF APRILIS.

lm i

Oremm i

MENSE APRILIS.

tdipet

TATNO

Eretrix aliquando fornicata etiam cum

u hd

* CAS. L M

Hebrzis, & Caftratis, cognitis ut ta-

libus, expreffit quidem in Confeffione fe peccaffe

cum liberis, vél etiam cum uxoratis; at non ex-

! ditt i

preffit fe peccafíe cum Hebrzis, & Caftratis. Q.

rünt, «

An fufficienter fe exprefferit.

alletit:

s allenm

Refpondeo negative quoad utrosque, fi Caftratiutro-

, &j

ue tefte carebant. Ratio quoed Hebrzos eft, quia

cum hi fint Chrito infenfiffimi, qui eft Caput Ec-

clefia , ac Dux, & Lecifer nofter, commixtio

! eü:gaï

d

perfonze catholicze cum ejusdem eft ipfimet Chri-

fto injuriofa, utpote cum hoftibus ejus , ideoque

imu'm, i

importat quandam peculiarem majlitiam contra

h; t

virtutem Religionis, quze propterea debebat ex-

lt Q

primi in Confeffione, manifeftando qualitatem He-

u leö

jem, &l

brzorum. Exemplum clarum habemus in concu-

bitu cnüm Dzmone füb humana fpecie apparen-

n s

te; ficuti enim quamvis iftud peccatum reduca-

yuecelt

tur ad beflialitatem, eo quod commilfum fuerit

lnl

cum fuppofito diveríz fpeciei; tamen, quatenus

smedum

commiffum cum teaximo Dei, & hominum hofte,

non l

involvit fpecialem malitiam contra virtutem Reli-

otcalit

gionis, ut cum Tamburino notant La Croix de

t

Confelf. n. 1084, aliique comm. ideoque etiam ob

um n

hoc exprimi debet, quod concubitus fuerit cum

lotant

Dzmone, faüb fpecie vel puellze, vel conjugatze,

m e

vel &c,.;

ita licet commixtio .Meretricis cum

fatüs

)

"

Hebrzis fit fornicatio, vel adulterium, eo quod

M

i

fuerit cum Liberis, vel Uxoratis; tamen quatenus

dla: f

Ui

facta cum hoftibus Chrifti involvit peculiarem ma-

dj

litiam contra Religionem, ideoque exprimi de-

Ratio poftea

bebat, quod fuüerat cum Hebraeis.

e

"d

quoad Caftratos eft, quia eo ipfo quod utroque te-

fte carebant, erantinepti ad proprie feminandum,

ficque ad generationem, ad quam copula a natura

ordinata eft; propterea commixtio Meretricis cum

i

eis-

yf

416 Casus CONSCIENT U.

eisdem reducitur vel ad fpeciem quandam peécati

Qne

contra naturam, vel ad copulam effentiáliter im-

104

pem:

perfe&am; ad quam proinde rite exprimendam,

manifeftari debebat, eam foiffe cum Caftratis ntros

s

que tefte carentibus,

Quere cum Meretrix non

fs a

exprefferit (e coivilfe cum Hebrzeis, & Cafítratis,

[ OOT

dicendum &c. Lugo de poenit. difp. x6. fe& 6.

ii milg

Puteobonellus, & alii,

folum te

mojoriy

CAS. II. Sempronius foliicitat, ac provocat mulies

1090 d

T0j4m 00

rem 3d fecum peccandum, íed non quidem cum

animo revera patrandi tale deli&ctum, quinimo ex-

p

periendi an illa cafta fit, & vere conftans,

tiline h

Q. Arj

peccet mormlitef.

?5 pote

voris in

Refpondeo affirmative: ad hoc enim, ut petitioattus

ilicitafit, non eft neceffe, quod petens habeataui-

quiin

Marec

mum ponendi actum petitum; Íed fufficit, quod

US Fett

actus, faltem quoad apparentiam ferio petitus , fit

hod N

ialus; fic enim verificatur, quod ipía petitio (it

1

inductiva ad culpam, utpote ex fe induCtiva ad ac*

tum m3lum. Hinc Cajetanus 2. 2. q. 78. art. 4. ju-

te monet, effe animadvertendum, an actus petitus

poffit ab eo, a quo petitur, licite fieri, nec ne; haé

u$ L

enim eftradix licitze, vel illicitze petitionis. Simi«

liter advertit Navarrus in Manual. de4. praec. De-

D

cal. c. 14. eum non effe a gravi culpa immunem,,

Teust

üi petita Muliere, ut fecum dormire velit, aut

UY

fe cum ipfo metiri in eodem le&to, fi ex modo lo-

elponi

quendi non indicet fe id dicere ex joco , & animo

pre«

alieno a fimilibus perpetrandis; quod tradit etiam

Alex

Alphoníus de Leone tom.; 1. recol, 14. n. 27.

Teng

f

&i;vj

CAS. IIT. Confeffarius etizm pro lethslibus im ohit

li

r

fl

Poenitenti fatisfactionem in operibus alias de itisy

Vr l

licet hic poffit etiam peragere indebita. Q. Anma-

i

W

ii

le fe gerat.

Ceunu

Refpondeo: Confeffatium id facientem fine urgenti,

N

ac rationabili motivo male fe gerere, Ratio eit»

N Otif

quia ex Tridentino Confeílarii debent imponere

ii

poenitentibus fatisfactionem congrüam, in vin i«

ain

I-(WI»

E

M F!.NSE' Marr.

uT

lm p

Gam & caftigstionem pfæterïrarum exceffüum, nec

tiliter

non ut frenum ipfos retrahens a faturis. Jam ve-

yimepd

yo eam imporendo ebam pro lethalibus in folis

driis i

operibus jamo debitis, non ita bene fe gerit Con-

ereitis t

feifari

»s nofter; etenum quamnam vindictam, &

( Cilti

onem lentit Pcenitens ex tali impofitione,

cattgat

1. H

fi nihil gravaminis hacc illi (uperaddit, cum ad id

folum tenestur, ad q»od tenebatur prius ?

ua

mojori vi cohibet hoc frenum, fi ei nil additur de

Qcal m

novo, quod retrahat ? Neque dicss; ipfi imponi

Midem &

novam obbgationem, cam res jom debita ab eo

Contra enim, cum

uitimo e

ponenda fit ex novo titulo.

5 (.4

ratione hujus novz obligationis, ac novi tituli,

res ponenda non evadat magis pcenalis, & gra-

vioris incommodi , me hercle eft. captu difficile,

NU

quod in cafu fit vindi&ta, & caftigatio proportio-

0400

mata peccatis mortalibus, & frenum ab ulteriori-

VEUC)

l

bus retrahens, ad mentem Patrum Tridentini Sy-

ii

i

nodi. Rofign. de de Poenit. part. x. q. 5. art, 7. h,

l p

7. Nugnus , & alii.

"TEU

l

"

j

AMENSE MAII

s?

dU

A

jec n*

Ceafione Jubilzei, qua habetur facultas

ïOUiS ] L

CAS. 1. O

abfolvendietiam a Cafibus Summo Pon-

atl

"

tificiin Bulla Coenze refervatis, Confeffario fe prze-

Vr

fentat habens peccatum hzerefis formalis externze.

Q. Àn zb eo poffit &bfolvi.

v

velil

ex p

Refpondéo negative: cum enim crimen hzrefis fit

9 LP

pre ezeteris graviffimum, ac fpeciali nota dignum,

quitz

Alexsnder Papa V1I. fab die 23. Martii 1656. inhze-

rens declatrationibus alias a fuis Praedecelforibus

TP

faCtis, & ad removendam quoad hoc omnem du-

bitationezm, decrevit, facultstem abfolvendi ab

g5

hz r«ti non cenferi comprehenfaminJubilzis,velaliis

Blïag [j

Pa

fimilibus conceffionibus, nifi expreffis verbis con-

cedatur facnltas abfolvendi ab hzerefi; ut referunt

9]

SS. D. N. Papa Benedictus XIV, fel. reg. tom. x.

Notif, 4. ac liluftrifs. & Reverendi(s. D. Augu-

Ri[l

füinus Spinola, Epifcopus Savonen(üis, in Notific,

[

"

inp

facta

j

Lainbertini Cafus Confc.

[

418 Casus. CoxscreNTUE

fatta 16. Maii 1735. occafione Jubilzi conceffia fel.

eit (

rec. Clemente Papa XIT. propterea audiendi amplius

Tatod

t for

non funt quoad hoc oppofitum fuftineates, etiamfi

contraria opinio anno 1607. Romae fuerit approba-

il e

ta in facra Peoenitentiaria, ac olim fervaretur in

ER

praxi, ut refert Fi

fiborent

IO. h. Q65.

Hiuccius tom. x. tract. g. cap.

viyhra

i tety

CAS.II, Ultima die, qua idem jubileum expirat,

Wt

fe pariter Confeffario preefentat involutus occafione

tüliona

proxima peccandi, quain fzepius admonitus noluit

[j

unquam removere,

Q. An poffit hic lucrari Ju-

bilaeum 2

Ti

lite d

Refsondeo, poffe; non quatenus involatus occafione

b ln

F

n

roxima debeat a Confeffario illico abfolvi, quod

Yilisc

certe fieri non debet in cafu ; fed quatenus, cumin

wSyl

Bullis Jubilei regulariter Confe(ariis fit conceffa

pum

. facultas. prorogandi abfolutionet detentis aliquo

termin

impedimento pro ipfo Jubilzi tempore, poteft Con-

Tuteo|

feffarius hunc morem gerere cum praetenti Pcent-

tente ; eoque ad Sacramentalem Confeffionem rite

difgotito, illum a Catibus etiam refervatis vigore

dictx facultatis abfolvere, perinde ac fi Jubilei

tempus nondum fuiffet transa&um, ut dici folet

(45] [

de peccatis eo tunc oblitis, nam ratione judiciiper

Confeffionem intra debitum tempus incepti, Con-

foe

ftr f

fetfarius acquifivit jus idem judicium poftea cóm-

Jfo d

plendi, & Pecenitens fe per Sacramentum Deore-

if

concilisndi, ut vivae votis oraculo declaratunt $.

Va

.Pius V. Gregorius XlII. & Sixtus V. tefte Vega

C

apud Mazzuchellum de Caf. Referv. difp. z. q. 4.

dif. or. n. 8r.

Refpon

em,

CAS. H!T. Denique fe przefentat eadem die , Qui ha-

lter [

€tenus nullum ex praefcriptis operibus implevit;

Wi

g

imo illa ipfa die jam fregit jejunium : Fierine po-

h

&

teft, ut etiam hic lucretur Jubilaeum ?

Ya

Refpondeo affirmative, etiamfi caetera opera volunta-

Inij.

rie omififet animo non lucrandi Jubilzeum, dum-

pre.

modo animum mütet, ac intra tempus pro Jubi-

Wid

s cqm-

læo)præfcriptum (quo folum dicta faculta

"itli

apeut

E

MrxwsE ]ourr.

M

cotcallu

etit Confeffazio ) faltem' Confeffionem incipiat.

etdlany

atio eft, quia, pofita retra&tatione, impedimen-

Ylos, em;

tum non eft amplius voluntarium, fed neceffarium

&t ppro

faltem ex fappofitione.

Puteobonellus de Pcenit.

levatetu

q.6.3ri. 5. Unde ficuti quoad infirmos , aliosque

in& o

laborentes impedimento neceffario quoad unum,

vel plura opera exequenda, poteft Confeffarius in-

tra tempus Jubilei hujusmodi opera in aliud com-

um eyt

mutare, vel, fi id melius judicet, eornndem exe-

US OCC

cutionem in aliud tempus prorogare; ita idem di-

yiitus 14

cendum in ifto ca(u. Bonacina, Doffins, & alii cum

v lnctati

Puteobonello. l. c. Ethic nota, facta hac proroga-

tione ad terminandum judicium Saeramentale, pof-

ao

fe Poenitentem a' Confeffario abfolvi etiam a refer-

vatis commiflis tempore ihtermedio, etiam per plu-

js, QU

res vices, dummodo tempus a Confeffario praefcri-

g at Ol

ptum pro omnibus operibus exequendis , aut pro

us a

terminanda Confeffione, lapfum non fuerit: Idetn

ol

w

Puteob, ibid. n. 17.

MENSE SUNI.

a

i

gt dici

CAS. T. i

| XEfuntto Patrefamilias cum pluriBus De-

^^. bitis, quae contraxit partim ex contra-

|e adi

&ibus

licitis, partim ex uforariis, filius hzeres cer-

fi

u

at

tior factus, paternam hzereditatem non fufficere

j

oltat

pro adzequata folutione eorumdem , petit a Con-

fit

feffario, an prius teneatur folvere Debita ex con-

lagl

traCtibus ufurariis, quam ex licitis.

(

Confeffarii refponfum.

Attenditurk

M

hM

Refponfum Confeffarii eft, non adef['e hanc obligatio-

nem, fi bona, uti fupponitur, fint tantum perfona-

(it

liter obligata. Ratioeft, quiaex una parteifthec

Is

obligatio non evincitur ex jure, cum in eo quoad

]7 ;

hoc-nihil ftatutum fit; ex alia tota obligatio fol-

vendi in debitore provenit a lege juftitizz com-

lt

g

mutativae réfpicientis zequalitatem rei ad rem, ac

pracipientis, ut cuique reddatur, quod fuumeft;

2

ij

quidquid poítea fit, quod ab aliquo acceptum fue-

J

;

ï

rit licite, & absque illius injuria; ab alio illicite, &

TU

2

/

cum

F

420 Casus Cowscmwriæ

cum ejus injuria; cujus fatisfactionem curare per-

Mij

tinet ad aliam fpeciem juftitize, nempe ad juftitiam

Gohil :

vindicativam.

Cum ergo quilibet ex Creditoribus

DI

jus habeat ad rem fibi debitam ex refpectivo con-

paiis,

tra&tu, ideo ne alicui damnum inferatur, folutio

Qu (

in ca(a fingulis Creditoribus ad ratam facienda eft,

quis 1

u red

fcilicet, fervata ea . proportione, quie eft inter ip-

Ífa Credita; adeo ut cui plus debetur, detür pro-

quando

portionabiliter plus; minus, cui minus. lta Bona-

Ws rEl

cina, Sporer, aliique plures, addentes eam regu-

Wiquan

lam juris:. Qui prior ef; tempore, potior eft jure,

mitei

valere quidem inter Creditores habentes eamdem

f0 Y

rem fibi hypothecatam, aut ex patto obligatam,

LUR

non autem inter Credätores mere perfonales.

tv

ais

CAS. II. Materfamilias multoties Viro clam furripit

pecuniam, aut rem domefticam vendit, ut, que

fonen

fenlia

Familiz neceffaria funt, provideat. Q. An peccet.

at im

ptho

Refpondeo cum diftin&ione: Vel Materfamilias id

facit, quia Maritus fzpius monitus de occurren-

Pl

Cetta (

tibus indigentiis non vult ipfe neceffaria provide-

re; & tunc dico, cam nullo modo peccare ex-

HS!', (

4

pendendo pracife quantum íufficit, etiam cum

Yan, J

alienatione prudenti, ac difcreta bonorum com-

&C. [

munium: nam ex una parte, renuente Marito do-

i qny

mum recere, Uxor licite fufcipit ejus adminiftra-

wj

tionem ; ex alia M

a

4

ritus in calü noón potelft effe

Vel id fa-

dlhge*

quoad hoc nifi irrationabiliter invitus.

dato,

Quod

cit, quia in occurrentia circumftantiarum non

vult ad Maritum recurrere, & ab ipfío dependere;

Qüam

& tonc dico, illam peccare, tum quia fibi ulur-

te aj

pat jus competens Viro,

cui quoad hoc debet 1e

ftoti

fuübdere ; tum quiafive ille rnodus clandeftinus,

five

npt

illa difpoticafrequentia,przecipue in alienandis rebus

Ms

domefticis , folet difplicere, & quidem rationabi-

hs f

liter, Viro non renuenti neceílaria providere,

Tieliy

m

uando monetur; ut tradunt DoCtores communi-

TW

ter.

Neque dicas Uxorem non teneri ad inítar

? "q'i*

ancillae femper petere a Marito licentiam expen-

Cotnm

tendl,

dexädi. imo hanc effe juftam caufam non pe

9

dderi

7

&

| Mxnät ]uxm.

421 :

1 Cüfifi

Nolle fe ut Zncillam offendere, ut cum aliis inquit

end juli

Gobat apud La- Croix de Furto n. 1023. Contra

Cretilori

enim, id qsidem verum eft, quando agitur de ex-

petim e

penfs, alifque difpofitionibus tam quoad, rem ,

ator, fl

quam quosd modum Viro non difplicentibus, &

faciendie

quàs ille certo & facile concederet, fi rogaretur,

» et ii

ut recte ajunt Auétores citati; mnon fic autem;

, dettr

quando agitur de difpofitionibus Viro difplicenti-

s, ]il

bus vel quoad rem, vel quoad modum ; & a for-

og edfmit

tiori quando ei difplicent quoad atrumque, ut folent

ir 4f

evenite in cafü magna frequentiz in clam expen-

Kes eami

dendo, velalienando.

y oligtta

CAS. ITI. Loclius bona fide emit Equum ; poff mo-

sss

dicum vero tempus incipit dubitare, an furto fnerit

Wa

ablatus; at rmetuens tuta

A

:

ui, cum pecuniz amif-

T

ii i P

fionem, &i furtivus appareat, omnem omittit dili-

gentiam

Ü

itendae veritatis ,

adeo ut tandem

fiat ic

H

.jw

l

&

H

Q. Àn

Qu W

le hanc amplius digno(cere.

f

per hoc teneatur aliquid rettituere.

iM

vtiumus

CRefpondeo negative: illi enim imponenda non eft

; (

ii r

certa obligatio reftitutionis, de quo certo non con-

ftat, quod effe&tive lxferit juflitiam commutati-

) gt

etíam*

vam,

]am vero Lolinm effective in. cafu l1efiffe

&c. certo non confiat; nam inprimis incertum

norum '

e Marit

eft, an, fi omiffsm adhibuiffet debitam diligentiam,

inveniffet veritatem; quoties enim veritas, etiam

" MW

diligenter quaefita , non 'invenimr? Deiunde etiam

ü p()"fx')

dato, quod eam inveniffet, cuinam certo conftat,

; W

antittt

quod Equus eo tunc potius apparuiffet furtivus,

quam legitime venditus ? Nullifane. Tgitur, ftan-

fo d

te adhuc dubio , Lzlius obligandus non eft ad re-

qma

fütutionem certam ? precipue cum in dubio prze-

| ho

fumptio ftet pro innocentia venditoris non cogniti

alias mali ingenere furti ;; & actualis Equi pofleffio

e

"i :.»Bx

NU

bonafide a Lzelio incepta hunmc potiorem reddat,

t

meliorisque conditionis , ut cum Glolía in cap.

J

i

t

Nulli. dubium 12. q. 5. paffim monent Doctores.

"1 «

nt

Neque dicas, la:fam certo fuiffe a Lzlio juftitiam

eti

comimutativam, eo quod fus omiíffione caffam red-

at

diderit illam fpem, quarn forte alter habebat, quod,

g

hl

1

d 3

pof-

422 CAsus CbsscHiMTpE :

vien t

pofita veritatis inquifitione, agnofceretur Domi-

nus Equi; qui fpes, cum effet pretio ocftimabi-

nl o

lis, refondit onus in Lzium reflitueudi tantum-

vetumio

dem, quanti prudentum judicio fpes ifta valebst:

filatoui I

i, qnat

item, fuborto dubio, Lzlium evafiffe poflefiorem

lt tum ec

male fidei, Nedicas, inquam: fpes enim, quam

"

jb qum

forte alter habebat, utpote incerta quoad effe five

|

jinm ,

prafens, five przteritum , nihili facienda eft ad-

verfus a&tualem poffefforem certum.

£t Lxlius,

g,

r

fuborto duübio, non evafit poffeffor malze fidei ni-

fi fecundum quid, in quantum nempe eo tunc te-

[5

nebatur inquirere veritatem, quatenus teneretür

p lcta

-Equum, autejus partiale pretium reftituere. . Vide

Áiris r

(b

Bonac, de Rettit. difp. x. q. 2. p. 2. n. 9.

lo gari

ter dan

AMERNWSE JUELIL

n y

Tundo |

Erentius pecunia indigens accipit in

SCASL LUE

&l i

Cenfüm a Cajo Scuta trecenta, cum

tihg, (

onere illi folvendi quatnor cum dimidio pro quo-

m (

libet centenario, imó & fortem reftituendi elapfo

nt &

quinquennio. Non poft multum temporis illi arti«

dente fortuna, ludendo aleis, totidem vincit Vi-

Céhfoo,

fündifio

ro Nobili, ac Diviti; propterea prima Scuta tre-

centa dat alteri cum onere folvendi quatuor tan-

Teto ]«

hbt

tum pro quovis centenario,

tractus fit licitus.

Q. An u;ergug Con-

rl

CAS1,

Refpondeo ad primum cum diftin&ione :- Ve!' onus

reftituendi fortem elapfo quinquennio eft Teren-

toram

Tüthne

tio impofitum a Cenfualifta, aut ex pa&to cum

ipfo; & tunc dico, Contrafctum efle illicitum ,

" llofai

cum hujusmodi onera , & pa&a, reftringentia in

tlpfo;

Cenfasrio facultatem libere difponendi de re cen-

Wpatur

Wt

fita, abfolute prohibeantura S. Pio V. Conttit. 8o.

um ovus, reddantque Cen(ualiftam valde fufpe-

DI

&um,. de vo

luntate potins mutuandi cum lucro,

KNWS

quam emendi'Cenfüm, ut ínter alios notant Cen-

cius, & Duardus.

Vel ipfemet Cenfuarius fponte

Refpnnde«

füa, nulloque

quoad hoc cum ipfo pacifcente, fe

Vetjy.

ad hoc obigavi

t5 .& tunc dico, Contractum non

ln d

vi pE

E

MeNsE Jurrm.

423

videri illicitu

Teltr ]i

, €uüm neque in prafata, neque

H

al

1

in alia Confitutione Poncific

neque in.Jure id

HITEM

ContraCtum Con-

vetitum inveniatur, Addo, hi

DjUS

1

d ;M

ftitationi Pianze non adverfari, & effe

A0

n

1

1nc lici-

"

p

f5

tum, quamvis Ce

uarius r

orzdi&to modo pacifca-

pim

tur cum eo, qui pro ipfo in tali venditione fide

hm

l

u

toad ib

jubet, cum ibi folum prohibeantur pacta inter Cen-

füarium ,

& Cen(naliftam ,

feu eotruüm

nomine

jehài de

i p

Agentem, ut tradit Stephanus Gratianus diícept.

vlre hi

for. tom. 1. c. 19. n. 16. quem fcquitur Ceneius

de Cenfib. part, 2. c. 1. q. 3: art. g, in i

vur

€o t

I$ fettert

ergo licitus dicendus non erit Contrattus, fi Cen-

fuarius propria fponte, & feclufo guocumaxe pa-

mete, Ti

Go ad id (e obliget; — Quoad fecundum refpon-

$

deo pariter cum diftinttione: Vel Terentius al-

teri daudo prima Scuta 3c0. revendit priorem Cen-

r

füum, vél novum inftituit, Si primum; dico, quod

ftando vigori przedictze Conftitutionis, Contractus

accip

eft illicitus, etiamíi prior Cenfualifta rite preemo-

enta, P

nitug, & per menfem expe&iatus, emere noluerit ;

L

d

nam Cen(usnonrevenditur ceodem pretio, quo fue-

lia

ar!

rat emptus, ut ibi praefcribitur. $i fecundum,

01

J$ i

cenfeo, Contractum licitum eífe; nam quod in

n vinc

fundatione talis Cenfus alteri tradatur eadem nu-

: jcat

mero pecunia, ab alio prius accepta . de materiali

iqatuo"?

fe habet, nec penfio folvenda in cafü videtur in-

s

fra latitudinem jufti pretii.

CAS. II. Mercator mutuatzríus Panli, in fümma Scu-

, t

torum mille, previdet, quod fi poft annum ad

od

"

[

manus habebit faltem Scuta 5co. ipti offeretut occa-

rYoOn

( pïfm

m

fiofaciendi negotium valdelucrofüm. Eap

rOp

ter,ne

k

elapfo anno, qui eftterminus przefixus reftitutioni,

ij

j

cogatur a Creditore integre fatisfacere, iuit cuim eo

P

ps&nm ipfi folvendi nunc Scuta quingenta, dummo-

r

do pro reftitatione alterius portionis ipfi concedat

tempus biennii. Q. An tale pa&um fit ufurarium.

cun

notd"

"

Refpondeo, videri probabilius , quod non, fi inter-

é pa-

a,

veniat hinc inde a:quale gravamen; nam tal

C*Ce Ü

&um in fubftantia nihil alind. habet pro obje&o ,

r

jl

4

quam

".

424 Casus ComscieNTUIE

blig

quam affümptionem o

t

/'stionis mutni cum remn-

uf

tuo de przfenti; & fs

it hunc feníu

Mutus mi-

tjofiti

s

Ia

hi ex his 1000. Scutis Scuta quing

ad bien-

& prema

nium, & eg

21

70 ftatim tibi remutuo

5co. Ín 4$uo

tpponi

non contineri ufüram, inprimis aperte colleitur

(tltiice

t on f

ex S. Th.2.2.q. 78. art. 2.'ad 4., ubi poftauam

H

dixit rep

ignare mutuo obligsriocém ad mutuum

u

faciendum in polterum., fübdit: Licet tamen foaul

Yivato,

Tueca

mutuonti umwim aliquid uwliwd mutunm veciptre.

,

Deinde cum refpect:vum 9

is8vamen alter) mutuan-

ittt d

I-3

T00 f

di 'non imponati

*

it pro 3pfo mutuo formaltter,

1

quod datur vie

2l

AEl s

fed pro illa obligatione,

ditetdnt

quam vojuntarie quis füfeipit in ordine sd mutuan-

3

a

um; non video, curin hoc sdüruatur ufüra, fi-

quidem prafuppo

üta squalitate commutationis ,

|

ac refpectivi

V

*1

A

"a

aminis, tantum recipiupt, quan-

tum datur,

c€

K

dum hic gravat alterum , ilte a

QAS.U

lanceam juftitiz: zequali pondere sb illo grayatur.

Neque dicas, de rstione mutni effe, ut gratis de-

li M;

tur; quod aimplius non verificarur fuppofito re-

EU

fpe&tivo gravamine. Contra enim, inprimis non

qualibet impofitio gravaminis ultra fortem eft con-

Vi

tra naturam, & juítitiara mutui, alias obligari non

ET

poffet mutuatarius ad dandum pignus in fecurita-

li i

tem fortis. Deinde nego fuppoíitum ; cum enim

Qum y

At d

gravamen non imponatur pro ipfo mutuo, utifüp-

ponitur im objeCtione, fed pro obli:

ione &c,

Vigle

/

IY

achuc mutunm in cafü gratis datur. V

ide Rofign.

de Mat. & Ufur.

s

qua

pren. 1o, La. Croix de Ufl?r.z n.

891.

tFCS

lr

CAS. HI. Valerianus mutuavit Livio Seuta 25. ad

!

annüum; cum pacto. quod fi eo anno elapío prom-

ptus non (it ad ea reftituenda, ob moram folutionis

Sivi

füsto

ei folvere teneatur unum Scutum ultra 25. mutuata,

idque five ipfe Valerianus habeat, five non habeat

t

3.í

t

occafionem hzec impendendi,' feu negotiandi poft

N

e

annum. Q. Au hzc obligatio ei licite imponatur,

f

Refpondeo affirmative,

dummodo imponatur ex mu-

Vel

tuo confenfu co

ntrahentium , & ob moram cülpa

bilem, — Ratio

R'u

(

ens. in

)U

eft, quia Mutuz-ztarius exift

cui-

E

LE

MexsE Avavsrr.

45

It u

culpabili mora circa reftituti

onem fortis, peccat con-

m

jl

duj

tra juftitiam ob dilatam fol

ionem, ideoque digaus

0j

eft peena, füze culpze proporiionata, quse propterea

ei apponi poteiï ex conventione partium, ftatuen-

do feilicet, quod fi re&itutionis tempore culpabili-

üpt p

ter non reftituat, talem pcen

am lust; fic enim ipfi

m ad ii

ta,

ut cum o5coto,

non apponitur obligatio tnd

f

?

Navarro, & aliis tradit ]

,€t

fius lib. 2, de Jüft. &

"u

Jure c. 20. dub. 15. Quare eum unius Scuti folutio

ifel

fitin cafa pcena proportionata Livio, culpabiliter

) fotm

non reftitaenti poít annum Scuta 25. mutuata ,

[r)]

dicendum &c.

E

fl

t

ymtmt

JüEZVSE AUGUSTI.

cipint

Tüm ,

CAS.IT.

Uliercula fzpe male tra&tata a Marito,

ad levandum animi moerorem , folet a-

lo

Ut g

liis Mulierculis referre defectus proprii Mariti. Q.

00

An quoties id facit, folum venialiter peccet.

?

Y

Refpondeo cum diftin&ione: Vel refert defetus le-

ort

$0

ves, & parum infamatories; velgraves, & mul-

tum infamstorios.

s Il

]tem, veleos refert pluribus,

enm

quam par fitadlevandumanimi moerorem; vel uni,

tüo , v

aut alteri tantum , prout fufficit ad iftud levamen

ti0n

capiendum.

Sirefert defeCtus leves, & parumin-

famatorios, dico, quod etiamti eos referat pluribus,

lt

« de U

quam par fit ad &c. peccat folum veuialiter; quo-

ties id facit feclufo enimo graviter lzedendi famam

Mariti, vel alias graviter peccaminofo; tunc enim

lt )

velnullum, vel tantum leve dampum Marito canfat,

di

Si vero refert defectus graves, & notabiliter infa-

n

tnatorios,

n

5

E

o,eam quidem peceare mortaliter, quo-

P

ties cum

lena mali advertentia eos refert pluri-

» [j

bus, quam parfitad levandum animi mcerorem,

gghiit

2auteos re

t

ertalicui, quam novit eos aliis mani-

feftat

n

m

; non fic vero quando eos refert uni ,

I'Dmpambï

"Ti

g

vel aïïef.i tontum, quae eos aliis non patefaciet,

1U'

m (*

Ratio prims partis eit, quia cum in eo cafü Mu-

4

liercula opus non habeat referendi defectus Ma-

ld

Dd5

titi

j«

426 Casus CoNscikNTIE

riti omnibus iis perfonis, aut illi perfonze deter-

aïiqubw

minatz, quz tuba canet; eo ipfo quod vult his

d.

eos referre, velle fimul cenfetur gravem Mariti

hát:

infamiam ipde fequentem apüd tot perfonas: hic

hi,

enim valet ilia regula juris : Qui valt aniecedens,

p

vult etiam confiquers, cum unuim przevideatur in-

viler

fallibiliter fecuturum d »liud.

Ratio fecundze

M gt

partis eft, ,quis ex relatione defectuum Mariti,

[ Y

j

faCta uni, vel alteri, qua eos aliis non manife-

Vom Í

ftabit, vel non fequitur infamatio ejusdem

3

cum

duiute

prudens talia audieus potius attendat ad

raeffan-

sritr,

dum levamen referenti fuam afülictionem, quam

firtp

ad infamationem, vel fi fequitur infamatio, etiam

o

gravis, fequitur ex jufto motivo quzerendi leya-

iüfamïï

menu injuftae affli&tioni; cum fit nimis durum tem-

apd

pore injuftz aífli&ionis nulli poffe hanc manife-

confe

ftsre ad fe ali

quantulum füublevandum. Bonacina,

fare

Sporer &c.

I

CAS. II. Fabritius famulus enjusdam Mattonze, quos-

(

dam defeCtus graves morales ejusdem refert Viro

TWiert

prudenti ac Nobili, qui eos aliis non manileftabit.

Q. An hujusmodi relatio careat culpa mortali.

Mefpa

Togar

Refpondeo, hujusmodi relationem carere culpa mor-

deIC.'

tali, fi fiat ex jufto ac rationabili motivo ; non

110 tn

carere vero, fi fecus. Ratio primaepartiseit, quia

la

juftum, ac rationabile motivum poteft illam co-

tvl

onéftare : fic fi Vir nobilis proclivis fit ad eam

tot

ducendam , ideoque de tali Matrona a Fabritio pe-

i

tat informationem, certe hic non peccat morta-

Tyo)

liter, fi affümpto fibi munere ipfum informandi ei

qu

referat defeCtus graves, & fübftantiales Matrona :

fer.

imo id facere tenetur ob bonum ipiius Viri, cui

huj

recte debet confulere, ne decipiatur, ut inter alios

let |

tradit Viva g.

de Ref. art. 2. n. 6. Ratio fe-

cundze partis e

£,

quia feclufo quocumque juíto,

tll

&m

& rationabili motivo hujusmodi defectus referen-

di, talis relatio eft vera detrattio in re gravi, fa-

]

CXP

mam Matrons&e cor'umpens, non quidem omnimo-

[2

da, feu apud plures , prout quidam volunt re-

üüd

^ .fed

quiri ad hoc , ut illa proprie dicat'ur infamis

all-

P?Cw

l

E

Mäng AuGUsrI. . 427

tlotte à

aliqu& modo, & apud talem virum ut aperte tra-

-— )

od vl

dit 8. Thomas 2. 2

q.

C2*

ar. r. ad 2. ubi hec

li

av '*

habet: tiamfi um foli o

&s de ab[zute malum

dicaé, corrumpit faümam ejus aon in ioio, fed im

parie. Additur, infamationem reputari gravem,

ev

vel levem, conformiter ad qualitatem indignatio-

AO. 1 CUl

nis grayis, aut levis, quam perfona infamata ,

0U i

de ea certior faCla, conciperet.

Atqui (à Ma-

10l 1

trona fciret in cafu fe fuille a Fabritio, dicta re-

YY

sdett,

latione infamatam apud Virum Nobiler

iis

de quo

al

6 pf

agitur, dei(ta infamatione gravem indignationem

em, qu

conciperet, & forte graviorem , quam /i infama-

d

110

ta fuiffet apud plares Plebejos, cum fama, vel

atetdi

infamia apud iftos minoris foleat zeftimari, quam

In:

Jl

apud virum gravem, acnobilem, ergo &c. per

an

confequens di&ta relatio i hoc fecundo cafu non

- nin

caret culpa mortali, 1ta DoCtores communius.

CAS. III. Pcenitens exponit in Confeffione , fe data

n

1002

opera audiviffe detrahentem.

Q. Quomodo hic fit

ao

interrogandus a Confeffario.

[[À

r

Refpondeo, hujusmodi Poenitentem in primis inter-

rogandum eífe, an ab eo audita detractio fuerit

de re levi, aut notoria,

CU

t n

vel facta fuerit ex ju-

0 D

Íto motivo; an vero fuerit de re gravi, ac oc-

Si fuit de re

äSQRl Ü

culta, & fa&ta fine jufto motivo.

a

u

levi, patet, opus non effe, ut fiant Pcenitenti

f

tot interrogationes, fufficit enim ab eo ulterius

at

m

inquirere, an audierit detrahentem animo aliunde

*Cq

mortáliter peccaminofo , puta, cum defiderio,

quod detráhens famam Perfonz detractzé notabili-

fer laderet; fi enim refpondeat, íe eo tunc ha-

buiffe talem animum , ftatim conítat, eum gravi-

E

ter peccaffe, & in qua fpecie; finon habuiffet,

h

nulla eft neceffitas, quod Confeffarius fuper hoc

jam conítet, ipfüm

1]

eum amplius interroget, cum

peccaffe tantum . venialiter.

Quid fimile dic , fi

tir

exponat, detractionem fuiffe de re notoria, vel

"t

!d

eam factam fuiffe ex jufto motivo ; tunc enim

; 0

audire, & non impedire detrahentem, non eft

um Bo.

;fgccatum , faltem grave, ut inter alios c

naci-

D

*

428 Casus CowscrENTIE

nacina notat Sporer in 8. przec. Decal. c. 4. fe&.

Vxot

4. . 108. Si poftea Poenitens dicat, detra&tionem

fünm

ab ipfo auditam fuiffe in materia gravi, de re oc-

pi

culta , eamdemque factam fuiffe fine jufto moti-

à) f&C

vo; tunc ulterius ab eo inguirendum, an detra-

Tonef

hentem audiverit folus cum folo, vel coram aliis,

Si primum; ab eo petendum, en ipfe illum exci-

i

taverit ad detrahendum, aut ejus di&ta approban-

prce

do, illi plaudendo &c. faerit cauía , quod is con-

CA5 11

tinuaverit, vel auxerit detraCtionem ;5 fic enim

peccaffet contra Charitatem, & contra Juftitiam,

dürani

uti detrator, & ulterius commififfet aliad pecca-

tum contra Charitatem, ob (candalum huic datum.

Monde

Item inveftigandum, quo animo ipfumm audiverit ;

lioe ,

an nempe ex complacentia de darmmo proximi,

àccel

quod eft odium; an ex mera curiofitate fciendi

tioed

alterius crimina, quod comtmauiter dicitur venia-

Ycte

le, fed a Gavello mortale, eo quia ifta curiofa

ol

cognitio ef famce proxitmi diminntio ; an denique

V, Q

ex puro fine capiendi folatium ex dictis, & arti-

fa.

ficio detrahentis , quod veniale comc

iEEI

Yi

iuniter rept-

i,

tatur,

Sifecundum: faciendze illi fant ezedem in-

p

terrogationes tmox adductz ; & i pofitive , aut

Yil

negative influxit in detrattionem , advertendo ad

pot j

fingulos adflantes , ultra duplex peccatum contra

lm q

Charitatem , ob violatam dileCtionem proximi &

as

hl

fcandalum , reus etiam eft injuftitiz obligantis ip-

D

füm in folidum cuüm detra&ore, vel faltem in hu-

$

jus defe&tu, feu omiffione ad reftituendam famam

DA

perfonze infamatze penes fingulos. Et unurhquod-

[

que ex his peccatis tof malitias comple&titur,

110j

,

'

quot vel in ipfo, vel in aliis in cafü diftingui pof-

f

i

j

funt violationes juftitis, & charitatis, cum. onm-

[

tih

nium fit auctor,

)

ad fübitantiam.

vel particeps.

Ita comm. quo-

oüg

& B[

ni

IIENSE SEPTE]![B'RIS.

ïg'ïjm

4

Amillus non habens

CAS. I. C

animum perma-

l

nendi in ftatu Clericz

li, fed folum de-

Cf

ferendi hujusmodi habitum q

uoufque inveniat

Cep[i

XQe

»

Mzuss — 4;ä

l4

Uxorem cum pingui Dote, fumit Clericalem Ton-

etrattton

furam, ut interim cnjusdam Beneficii fructibus

, Ut

perfrui poffit.. Q. An ht reus peccati imortalistum

uio o

ob receptionem "Tonfurze , cum ob acceptionem

, & t

Benéficii.

|eorum d

ilum ex

CAS. 1I. An Beneficium retinendo cum dicto animo

peccet.

*

J

3 appait

od iv

: f d

CAS. III. An teneatur ad reftitutionem fru&uum;

i Jufiti

durante eodem animo, ex Beneficio perceptorum.

lind pett

huit

"

Refpondeo ad primum affirmative, fi ea fola inten-

N

tione, ac fine Tonfüram recipiat, ac Beneficium

QO pfoN

acceptet, nullo modo hzec alias füufcepturus. Ra-

o

tio eft, quia fic non folum decipit Chrifftum , &

J

r

[

j

Ecclefiam, fruftratque finem ab hac intentum in

pitl

('oll

collatione Tonfurz, qui eft, difponere ad Ordi-

nes, ut, his poftea füfceptis, conficiatur Eucha-

5

"

(u

rifia, verum etiam rem fpiritualem, uti eft Ton-

fuüra, ac Beneficium, ultimo ordinat ad rem tem-

J egs

poralem, fcilicet ad perceptionem fru&tuum, ac

vilelucrum, quod ex objecto fao mortale eft, ut-

[

MV Y

erfell

(

pote involvens majorem zítimationem tempora-

lium quam fpiritualium.. Hinc Catechifmus: Ro-

m C0

mox'u;

fanus de Sacram. Ord. ait: . Qua/lus at lucri cau-

fa ad Aitare accedere , maximum efl facvilegium, &

li

QKH"

to//

8. Bonaventura tratt. de prep. ad Miff. cap. 9. 7

v&, Domine Deus, quanti homines iufelices ad..Sa-

(

d

eros Ord:nesaccedunt, 62 Divina Mufleria accipiunt,

n

TI'a

L 227]

VoOnt

i

7n0u caleftem

pen

em , fed ter

"n quaventes; mom

n

Jpiritum, f£d lucrum Cc.. Ubi notandum illud re-

fting

e

en

ttum /z, denotans fceleris gravitatem.

Vide

R

ofignol. de Ord, part. x. quzft. 3. ort. 4. Lefüinm

ormm Y

de Benef. cap. 24. dub. 26. num. x23. Si tamen

pro fine ultimo fibi aliquo modo przefiguret.Deum

ipfum, tunc graviter non peccaret , ut probat

h

Navarrus in Enchirid. de Orat. cap. 22. num. x2.

& mifcel, 4x. Ex his patet réfponfio ad fecunium

) r

Cafüm; retentio enitn eft quaedam! continnata re-

.(olüüfï

ceptio. Ádtertium, dico, probabilius non tene-

u

n

[

430 . Casus CowscirENTUE

ri, fi facist, quod füa intereft tempore Clericatus;

fmet d

nam ex una parte in dicta receptione, & accepta-

daci

tione proprie non intervenit Simonia, cum non

plo

adfit contractio rei fpiritualis pro temporali, fed

jporet

fola intentio commodi temporalis per medium fpi-

Pt

ritnale; quod eft quid diverí(um a Simonia , ut no-

tat Suarez de Simonia lib. 4. c. 44. num, 4. & 11.

C51T

ex slia nullum adett jus obligans in cafn ad refti-

At q

tutionem ; cum lex. Cap. Commi[/z de Ele&t. verf,

qu d

Caterumin 6.fit reftricta ad Beueficium curatum.

vett,

l

Mponde

MENSE OCTOBRIS.

hia

lénfion

CAS.L F

AGo Edi&o a Judice, quod omnes, qui

afportant Uvas, ultra refeCtionem dam-

vl per

hts

ni, teneantur folvere Fifco duos Aureos. Cajus

ftipendio conductus ad cuftodiendas Vineas, eti-

D

tpe,

amíü, videat aliquos Uvas afportate,, tacet, eo

&Nime

quod ab iis munera accipiat. Q. Ad quid teneatur

fino i

ajus in foro Conícientize.

paui

Reipondeo, Cajum teneri rettituere ftipendia, & re-

delerj

farcire damna ab afportantibus illata, fihi ea non

n j

reficiant, Ratio eft, quia ptima injufte accepit, ut-

QUOCQH

pote dataob conventam cuftodism, quam non exer-

Yetisl

cuit; fécunda caufavit, non impediendo , aut de-

g

nunciando afportantes, prout tenebatur ex officio.

nh

Nonnulli ipfum obligant etiam ad folvendos au-

T

reos Fifco ob omiíffionem harum denunciationum,

Dhri

Alii tamen communius ab hoc onere ipfüm excu-

cedi

fant, quia fuper has mülctas nullum jus quefitum

piat

eít Fiíco ante fententiam Judicis, quae proinde

Üat

quomodocumque impedita, ad nihil tenetur Cajps,

Duün

pracipue cum ejus officium directe non effet Fi-

fed

fcum mul&is ditare, fed vinearum Dominos pet

m

cuftodiam indemnes fervare. Bonacina. Sporer,

aliique, ipfum eximentes etiam a reftitutione mu«

g

tin

nerum, qua accepit a transportantibus uvas, li-

[

cet enim peccaverit contra juftitiam , transporta-

tionem permittendo, ideoque teneatur, ut dixi-

-

mus, reficere damna inde orta; non peccavit ta-

men

furtu

ho

Msms& Ocronnis.

431

t Clert

men contra juftitiam , munera.accipiendo, cum

, as

* hacc ipfi data fuerint in recompenfationem favoris

Id C y

pretio seftimabilis ,

quem fecit transportantibus,

mpord], |

Sporer tra&. 5. in 7. & xo. prec. Dec. c. 5. fect.

T edin j

5. n. 138.

Tonja, Qb

CAS. II Poenitens occatione Plenarize Indulgentiae

num, 4

cafi lil

dolet quidem de omnibus peccatis mortalibus , ea-

e Eleds

que fatetur, ad venialia tamen ne quidem animad-

In Cüfatt

vertit. ' Q. An hic, cetera requifita ap'ponendo,

lucretur Plenariaz Indulgentism.

Refpondeo, lucrari, fi in ipfa pofitione ultimi operis

Is

omnia etiam venialia deleta fint, per virtualem ex-

tenfionem doloris ad igfs, feu per abfolutionem,

d Omnos, a

vel per aliquod aliud remedium: non lucrari vero,

CCLODD

fifecus. Ratio eft, quia ut reportetur totalis re-

reos, j

miffio poenze ,

debet intervenire totalis remiffio

Vineas, d

culpz, cui talis poena correfpondet; remanente

, acet!

enim culpa, non remittitur poeua, ut ex Augu-

qid ied

ftino inquit Gloffa in extravsg. Antiquorum de

poenit, & remiff. Negue dicas, culpam venialem

yendi t

deleri per ipfam Indulgentiam ; vel ab Ecclefia

f at

hanc iis concedi, quilíe de iis culpis accufavere ,

attoplb

quorum Confeflio cadit füb pracepto, uti non funt

? non x

venialia. Contra enim, cum Indulgentia fit lolum

, 221'0

inftituta ad relaxationem poenz, ab ea faltem di-

re&e non remittitur culpa, ut probaut Suarez, Vi«

p

olventel

va, & Boffius, czeterique comm. Et Ecclefia Ple-

jpi

nariam Indulgentiam exhibens, hanc folum iis con-

TTE

; wfw]]!h

cedit, qui ad eam fe rite difporunt per totalem ex-

ips Qu

piationem a culpa, ut colligitur ex fapra di&tis.

a

»n

Caeterum quia accedentes ad Sacramenta raro,, vel

[;//

nunquam praecife dolent de peccatis mortalibus ,

opetil

n0)

4

fed communiter intervenit dolor de offenfa Dei in

communi, in quo includitur deteftatio venialium in

Iu

"

genere, ut ait Cajetanus in 3. part. q. 37. ar. 2-

It

circa finem, ideo valde probabile eft, quod nofter

.,[uhD[*E

Peenitens iri cá(u lucretur Plenariam Induigeutiam.

J p

m

CAS. III. Commodatarius dubitans, an Équus per

7

etit a

)ecm'

furtum fuerit ablatus ob fuam incurigm: P

on-

[

432 Casus ComscikNTUE

Confeffario, an ipfe teneatur folvere Domino pre-

ul

tium Equi.

Quid illi refpondendum ?

*

,

nio ID (

R

eft

vt

oondendum, quod fi ipfe C

.Otmmo

datarius non eft

trilion

certus de incuria a fe hsbita in Equo cuftodiendo,

Sporer,

& quod propterea fur abftulerit Equum, non tenea-

ft:

tür in foro Con

AVT

entiz folvere Domino pretium

Q

Equi, neque ullam partem ejusdem. - Ratio eft, quia

a

quando certo non conftat de culpa, ftatin polfef-

fione innocentia; nec quis tenetur ad reftitutio-

TeVEDUN

new certaim ob purum dubium de damuo illato: ut

vll B

füpra dictum efc ad tertium Junii.

11 4

Tun

u

MENSE NOVEMBRIS.-

Mponde:

Doxveu

CAS. I. D3Etronius confcius, quod Vitalis zgre

ifweo

ac magno rubore falfunditur,. quoties

ablatis

ferf,y;mf'er

untur,eo praefente,quaedamverbairriforia

1 il

ejusdem , quantumvis levia, in hujusmodi verba

Vis, fe

f pe prorampit ad illius praefentiam. Q. An peccet-

inortaliter.

Yon Q

& yal

Refpondeo affirmative, & quidem toties, quoties id

Twe;

deliberate prz:ftat. Ratio eft, quia licet ea verba

irriforia in fe fint levia, tamen uta Vitali valde ap-

féneri

Doyig

prehenfa, & ut fufficientia ad notabiliter pertür-

in, (

bandum Vitalis animum, eique caufandum magnum

Vio W

ruborem, funt gravia contra Charitatem, ut cum

E

S. 'Thoma frequenter tradunt Dottotes, propte-

€0,

rea dicentes, ad efformandum judicium re&um de

dult

gravitate, aut levitate irrifionis, non folum atten-

trad

di debere ad dictum, vel fa&tum, quo proximus

irridetur, verum etiam ad qualitatem contriftatio-

ln

nis, ac erübefcentize , quze per tale di&tum, vel

(5.]

faCctum caufatur, an nempe hzc gravis fit, aut

Tonil

levis, ficati enim fieri poteit in alio genere, quod

l&ïxas 1

dictum, vel faCtum in f& leve, evadat grave ra-

$

tione circumftantize adjunCtz , v. gr. fcandali,

velalterius gravis damni a tali diGto, vel fa&o

RE 0R

J

fere

caufati; ita pariter fieri poteft

E

ut verbum. irri-

forium in fe leve, evadat grave ratione notabilis

fb

ll

tunc

perturbationis, ac gravis erubefceptiz ab eodem

caufa-

lu

lo

MeNsE NQVEMBRTS. '43,23—

Donitoy

caufa»fæ.

Quare cum verba irriforia a Petro-

nio in ca(u, prolata gravem Vitali caufent con-

15 f0

tritationem, & erubefcentiam, dicendum &c.ita

cu'odi

Sporer, aliique comin.

U

h"

Ti Y

CAS. II. Agricola occafione nundinarum bona fide

"i

emit Bovem a Fure, emptumque paulo poft pecu-

fatin

nia iodigens revendidit Sempronio, lucrandoin tali

d r

revenditiote quatuor Scuta. Pera&ta revenditione,

Ip

|lato

audit. Bovesm revendirum füilfe per furtam abla-

tum Cajo ab illo eodem, a quo ipfe illum emerat.'

Q. Utrum Agricola teneatur ad aliquid.

N$

Refpondeo cum diitinétione: Vel Agricola cum emit

Bovem a Fure, ilium emit minori pretio, quam in-

trinfece valeret ( Fures enim plur'es vendunt res

abistzs mipnoris quam valeant) ; & tunc dico, quod

fi illa quatuor Scuta inregrant juftum pretium Bo-

Isf

vis, tenetur hzec trsdereCajo, detraCtis expenlis 5

(.

IT

non lunt enim frnétus induftrize, fed pars pretii ,

NU

u

& valoris int in'eci ipfus Bovis. Vel illum emit a

2 GX

Fure pretio jufto; & tuncdico, Agricolam ad nihil

( av

teneri; illa enim quatuor Scuta non funt fractus

ali al

Bovis; neque pars pretii, feu valoris intrinfecXejus-

(fer pert

dem, fed fructus ipdu(triee, Vel denique una por-

jm magW

tio, puta, duo ex his quatuor Scutis requirebantur

a

ad inregrandum juftum pretium Bovis; & tunc di-

j

$

co, Apricolam poffe ibi duoretinere ut fraétum in-

m u

duftrize , alia vero, detraCtis expenfis, fore Cajo

tradenda.

Vide Giribaldum de Refüit. c.2. dub.

joi

p

1. num. 6.

[

j

CAS. 11I. Puella gravibus fubje&ta venereis cogita-

tonibus, neque illis confentit, neque follicite curat

ent

illas repellere. Q. Àn fit rea alicujus peccati.

Refpondeo, fieri utiqa/e poffe, quod Puella ita fe

"R

9

gerens excufetur ab omni peccato, fi nempe non

of

fübüt ull periculo confenfus, & dele&ationis ,

i

e [/

tunc enim eft mere patiens ha(íce tentationes

Ee

'30

pra-

P

Lambertini Cafus. Confe,

j '434 Casus CowscreNTIE

& praeceptum przcife eft deiis non przeftando con-

Jelyoni

fenfu, & de 3on percipiendo ex iis voluntario oble-

m d

étamento.

Quoniam vero in praxi fero vel ocius

a

do ett

ericulum confenfus, aut delectstionis regulariter

intervenit, quando quis follicite non curat vene-

denti f

reas cogitationes repellere; Diabolus enism (erpenus

Congre

Jignar

efl lubricus, cujus fi capiti, id eft prime fuggeftio-

kreim

ni, non refiflitur , totus iutima cordis, dum uon feu-

titur, illabetur , ut ait 1idorus lib. 3. de füm. bon.

1. ub

t. 3. ideo cenfeo, Puellam frequenter, vel diu ita

tun fj

ob itr

fe gerentem , non excufari ab omni peccato; eft

enim nimium fibi fidere, parum curare de extin-

&ione fcintilla profientis in ftuppam, &, hocnon

(5 TL

lib hac

obítante, prztendere, quod Deus evitet incen-

dium. Vide Dianam part. 2. tract. 17. ref. 33.

Mp

te,

OT

trimoh

MENSE DECEMBRIS.

Aerttus fürstus eft triticum coram Fran-

lelponde

CAS., I. L

cifco, qui ejusdem malo ductus exem-

elipfo

plo pariter furstuseft Oleum. Q. An, non reftituen-

tit, q

te Francifco, teneatur Laertius utrum

i de

reficere.

que ?amnum

lii po

qte i

Refpondeo negative: eo qnia neque füit canfà phy«

Ws

fica, neque moralis ablationis Olei, cum, ficuti fup-

Vg

;

onitur, neque jufferit, neque confulerit, neque

j

a

udaverit Francifco hojusmodi furtum, nec ullo

ts

tht

alio a&tu pofitivo in illud influxerit, aut ratione offi-

od

cii teneretur ipfuim impedire.

Igitur debet quidem

Qui]

reftituere triticum a feablatum , vel pretium ejus-

Cipis, l

dem, ac fe in Confeffione accufare de fcandaloal-

liteb

teri dato; at non tenetur ipíe utrumque damnum

ton t

reficere.

Ita DD, comm.

IT

W

CAS. IT. Snbdiaconus certior fa&us!äe abfentia Vi-

ri, no&tu acceffitad illius Uxorem. At Vir ex im-

provifo adveniens, deprehendensque Uxorem infa-

crilcgo Adulterio, hancoccidit, interim fugiente

Subdiacono. Q,. ÁAn hic fit irregularis,

Qe

7

E

MzewsE DeckMBmniS. 435*

reftnios Refponäeo negative: quamvis enim rei illicitze opea

Jlattariod

ram daret, tamen non fuit caufa ptoxima mortis$

fero ia

quam Uxori Maritus intulit; nec ejus fu:tiva libis

do erat ordinata ad cedem , quae omnino ex acci«

nis r

m

It COra v

j

denti fabfecuta et, ut in fimili cafu refpondit S,

s eui [

n

Ij

Congregatio Concilii die 13. Julii anno 1610. apud

Fasgnanum in cap. dé catero ext. de Homicid. &

t J

. dun a

fere in terminis Natalis Alexander tom. r, Epiff,

, de (üns

17. vbi addit, quod fi Subdiaconi Adulterium nó«

, vel i

tutn fiat, ad altiores Ordines nou eft admittendus,

ob infamiam criminis ,. & fcandalum.,

qetatut

vue de at

y, & ht

CAS. HI. Brotas contra&is fponfalibus cum Caffía

«t ia

fub hac conditione, dummodo Papa difpeufet ab

s

impedimento dirimente, pendente adhnc conditio»

ne, invenit puellam Caffia pulchriorem, ditioreme

que, cum qua ptopterea, prima reli&a, init Ma»

trimonium, .Q. An id faciendo peccet,

n

m torcit

Refpondeo, Brutum probabilius peccate, fi nondum

elapío difcreto tempore, cum alia contraxit, Ratio

d

eít, quia cum illa conditio appofita effet honefta,

ponté

ngnei

ac de jute poffibilis; utpote quia Pontifex non fo-

lüm poteft, verum etiam folet in fuppolito, aliis«

que impedimentis Conlimilibus difpenfare, Caffia

er Sponfalia fub ea conditione cum ipfo inita,

TU

; lat

acquifivit jus, quod Brutus per aliquod diferetum

etit,

tempus expectaret appofitae conditionis purifica-

tionem, eaque impleta & putificata, cum ipfa pe?

n, i

tomiffum matrimonium copularetur.

Nec obftat,

[

lþ fi

ionï

J

quod illius pu

rificatio penderet a volüuntate Prin-

cipis, nam folum eo tuncid, qu

oddependeta volune

yeti

tate Principis,reputaturimpoffibile,quando Princeps

e [

enfare, fecus vero fi folet, ut ex

non foletin eo difp

i d

la

P

d Julianum $. con/lat ff. de legat. 1. reCte no»

tat

R

ofignolus de fponfalibus prae z. n. xo.

p

lt

*

k Undo

)

rd

m[&u

Ee23

AN-

I

436 Casus CoxscigNTUE

lento

»J. ANNO MDCCL.

dlisvi

dicete:

Md

MENSE QJANUARIL

Acerdos hujus Dicecefis Romze degetis ,

tiopue

CAS. I. S

ob-

velum

fub initio proxime elapfi Decerbris,

m t

tinuit hoc Indulgentiarum reícriptum: Sandifi-

d

mus annait ufque ad tertium gradum, ac. centum in

150

articulo mortis , £? guinqguaginta D. Birgitta.

Nunc reverfüs in Patriam , non intelligens ly us-

foer

yits r

que ad ter

H

tium gradum, petit a Parocho figuifieae

yim

tionem taà

lium verborum, & an Indulgentiz tum

fiürm

in articulo mortis, cum D. Birgitta füfpenfa fint

cot

hoc anno Sané&to. Quid refpondendum ?

&i

Yen

Refpondendum primo ]y s/gu

e ad tertium gradum

Aituc

fignificare conceffionem Plena

rim Indulgentie in

feip

articulo mortis immediate factam a Summo Pon-

it en

Sacerdoti Supplicanti, cum omni-

tifice tum ipfi

Yhy

bus ejus confangui

neis ufque ad talem gradum in-

lom

clufive; fiquidem

talis clanfüla non eít reftricti-

Yerai

va, fed extenfiva, & ampliativa. Affines tamen

p

in praxi fb tali claufula comprehenfi non intelli-

eam

guntur , ni in libello etiam pro eis fuerit fpecifice

[

füpplicatnm : alias poftea 150. indulgentias pote

Ym

Sacerdos pro libito füo diftribuere, quibus malue-

rit, dumtnodo fint fideles, Refpondendum fecun-

M

li

do, Indulgentias in articulo morti

s hoc anno San-

Yàt

D. Birgittae fu-

if

&o non elte fufpenfas; illas vero

fpenías effe pro vivis,

fed lucrari poffe pro De-

fünétis, ut clare conftat ex B

revi Cum Nos nuptr

(AS,

Santiffimi D. N. Papae Benedicti XIV. Romz edi-

COR

to 17. Maji 1749.

mt

(üg

CAS.1I. Famulus Villici Virginem ctedens filiam

ejusdem , promiffione eam poftea ducendi, ab ipfa

Reïpn

copulam obtinuit.

At nofcens, jam ab alio eam

nik

DT

fuiffe corruptam , tutavit fententiam, id tamen

Ye]

ei non manifeftando ;

quinimo etiam pof ta-

Á

em

MzmsE JawUARuÀ.

437

,

lem notitiam propenfionem erga ipfam oftendens,

aliis vicibus eam cognovit.

Q. An teneatur illam

ducere ?

hi

Refpondeo affirmative: Nam etiam dato, quod, cog-

(

nito puellze defe&u, potuerit abfolute mutare fen-

.

u

tentiam, & absque ulla obligatione refilire;. quod

tamen cum Lugo negat Giribaldus de Matr. cap. r.-

"" S' ,

al

dub. 2.n, r9. circa fin,, fi poftea confcius fui ju-

ris, non praemonitam retractationis puellam often-

N

ITe I$

fione propenfionis denuó attraxit ad copulam, am-

plius refilire non poteft, Et ratio eft , 'quia cum

hodpus

ipfi innotefceret, puellam non nifi füb onere nup-

Jpatiet

tiarum ipfi indulgere, fi copulam füb tali tantum

fiigiat

conditione conceífam repetiit, & acceptavit, fa-

T

&o ipfo priftinam obligationem ratificavit ratione

interyenientis cohtractus onerofi: Do ut facias.

yr gt

Anacletus lib. z. Decr. tit. z. S./4. n. 115. Addo,

j

iigatit

fic ipfum decepiffe puellam apparenti continuatione

ao d

in eodem propofito: quid enim vero.praefeferebat

et i

illa propenfionis oftenfio, fubfequens ad promiffio-

]

in:

nem exterius non retractatam, ni fpeciem perfe-

qui

&

,

giit

verantiz in priori deliberatione? Sicuti ergo

jnes U

appar

[2]

2

nti promiffione Matrimonii induxit puellatn,

Á

yon 1b

etiam cormmptam, ad copulam, füppofita aliunde

dl

zequali conditione &c, tenetur in ntroque foro il-

atiny*

lam pefiive ducere, ut cum communi firmat lau-

datus AuGtor. l. c. ita qui apparenti continuatione

ii

yfuni?

in jam faCta promiffione induxit pueliam ad no-

p

vam copulam, pari modo tenetur &c. Vide Co-

"

l

,

niüc. difp

* t

o2

dub. io.

"

f

n

CAS. III. Sergius falutatus ab Ex&ommuniäato Ex-

j

Roii"*

communicatione majori, urbanitatis caufa, ei ca-

put aperuit, Q. An peccaverit, & inciderit in Ex-

communicationem minorem.

iem QLL

| Refpondeo cum diftinCtione. —Veltolis Excommu-

nicatus erat toleratus; velerat vitandus : Si pri-

"04

r

j u

mum; dico, Sergium ob id nullam Cenfuram,

nam poft Conftitut. adevi-

[

vel culpam incurriífe ;

tis com-

T d

tanda. Videlibus permiífum eft cum tolera

/:]

e€3

muni-

408 'Casus CowscreNTUE .

tl al

municare etiam fine caufa, utin profanis, cumin

Ti nl

facris, licet hi nequeant fub poena minoris Excom-

nil, à

municationis primi communicare cum fidelibus, nec

abíolute inter fe, àut cum vitandis,

La C€roix de

guadol

Si fecundum; dico,

li, E

Excomm. n. 260. & feq.

quit

Sergium peccaffe venialiter ,

ac incidiffe in

&c. ni ignorantia, inadvertentia, indeliberatio,

ii tet

jirs,

aut neceffitas ipfüum excufet ;; nam illa aperitio ca-

pitis, faCta in eo cafü, communiter reputatur

gratei

Jüfirin

honoris correfpondentia , & actus duliz civilis,

vetitus füb tali poena a Sacris Canonibus, acom-

(ift, j

nino tanquam indebitus vitandus; hic enim cum

peroet

n

Cntdas

illicite falutatfet, j

us non habeébat, ut refalutare-

tur, bene vero nt negligeretur, tum in poenam

Demo

at

criminis, cum ex charitate, ut nempe fe negle-

Ó

Vetl

&um videns, refipifceret. ^ Nec referr, id non

eln

honotis, fed urbanitatis caufa praeftitum fuiffe;

pam cum a&io de fe fuerit exhibitoria cultus ex-

apta l

terni, ab a&u exterioris obfervantiae excuferi non

hn

h, Vi

oteft, Deinde urbznitas non eft, fed perverfitas,

actio contra Sacros Cananes.

Quod fi falutatio

CA$.1

per verba clarius adinvenitur prohibita, hoc ideo

fült,

eft, quia verba funt figna communicationis ex-

lts f

preffiora. Ceeterum etiam nutus fünt hujusmodi,

wiit,

ideoque tam Os, quam /ale vitando negatur.

Bonacina, Giribaldus, & alii.

&w&ïv

Tk

n

MENSE FEBRUAMKIL

tot:

Erta advertens Paellulum füum ofcula-

CAS. I.

CA5,

tum a Vetula ccepiffe zgrot

are, illico

hon

ffe ex Ve-

judiczvit,

zgritudinem parvuli procefíi

tis,

tnle faícinatione, q

uam propterea denunciavit ut

Tem

Q. Re&e ne,

Ts

firigem San&tiffimze Inquifitioni.

an male fe gelfetit.

Y

int

Refpondeo, Bertam male fe geffiffe, fi aliud funda-

mentum non habebat; fiquidem nec ofculum Ve-

Refp(

tulz de fe, ut patet, nec zegritudop srvuli imme-

lif

diate fubfequens, praebet molivuim - tofficiens ip-

fam habendi, & denunciandi ut ftrigem; cum

Tit

alls

MreNsEe FrnsRUvARIr.

n

439

anls, en

talis zegritudo provenire potuerit ex aliqua intet-

oris Eye

na mala sfieCtione Infantis, ut fuadent tot inopi-

nati, ac ex improvifo advenientes morbi nedum

üdeliï*ag.z

FT

U

puellulis, verum etiam viris vegetibus & robu-

ftis. Hinc, ni Bertam excufet fimplicitas, aut

n

M

quid firile, gravis culpze ipfam incufat tum judi-

nde

cii temeritas in materia gravi, cum gravis lafio

juris, quod habebat Vetula, ne ipfius fama deni-

E

T.

graretur per illani denunciationem absque indiciis

fufficientibus. Addo, quod quamvis certo contti-

ilie cit

jus, at

tiflet, puellulum fuiffe infectum a Vetula, non

; enm &

per hoc ftatim ut ftrix heec habenda erat, ac denun-

cianda; namfleri poteft, quod naturaliter, & fine

y reatutr

Dzmonis concurífü id eveniat, ut ex $. Thoma

m yar

robat Ázorius Inft. p. x. lib. 9. c. 25. putidis enim

p

N

7etulze quandoque funt plevze humoribus, quorum

or, N

effluvia erumpentia ex oculis, ore, naribus &c.

iLtm

1 Q

(

'Il'ffx

apta fünt inficere corpora, praecipue mollia, acte-

nera: ficutilla foeminze menftruatze inficiunt fpecu-

ex;cm'ä

]a. Vide Land.tr. 9. de Vit. Rel. op. difp. 4. q. 28.

i

!

nb

CAS. II. Titius creditor Livii quinquaginta Scuto-

t

T

rum, audiens hunc e vivis ereptum cum tot de-

at

bitis fuo credito anterioribus, ut merito dubitari

dujus

poffit, anbona ab ipfo reli&a futnra fint fatis od fatis-

o tf

faciendum ompibus Creditoribus, cum apud fe reti-

neat Mobilia Defunéti in valore adaequantia fum-

qmam fibi debitam ,. ea fibi a

ppropriatm in Crediti

compenfationgm. Q. An licite.

[

CAS. IIT. Lata Excommunicatione contra detinentes

ii

bona Livii przedi&ti etiam ex motivo compenfatio-

nis, przefatus Titius metuens füi Crediti amiffio-

tl

n

j

nem, f| Mobilia manifeftet (neque enim habet te»

(

ftes,, neque docum

entum fufficiens ad iftud com-

h

probandum) reticet, retinetque Mobilia. Q. An

h

incidat in Cenfuram.

Jl

ti

Refpondeo ad primum ,

quamvis ifthzec Mobilia nul-

r

li fint fpecialiter obligata, in r

igore non poteft

"litius ea fibilicite appropriare, quoufque certo

non

€4

? ul

440 CAsUs CoxscrENTUE

non conftat, an bona a DefufiGto reli&ta fufficiant

dirimtm

pro omnibus' Creditoribus.

Ratio eft, quia cumea

Ain

picfar

non fuerint vere appofita penes ipfuüm in pignus fui

Crediti, ipfe in rigore illa poffidet nomine- Debi-

lios2,

ticiturt

toris, ut cum Lugo recte notat La Croix de Furto

1

n. 969. Propterea cum boua Debitoris, caíu, quo

1

fum'i

weeta

non fufüciant pro omnibus, attento jure naturali

debeant dividi inter Creditores ad ratam,

ut ait

1ebat

Confe

Giribaldus de Reftit. cap. 5. dub. 5.'n. 5o.; ideone

fuübíit periculo fe compeníandi cum re ad alias fpe-

fit, (

Tabere!

Gante, non poteft fllatim ea fibi appropriate in

compenfationem fui Crediti : fed folum poteft in-

um t

terim ea apud fe retinere in sffecurationem ratz,

hinc q

qua ad ipfum (pettabit.

Néc per hujusmodi re-

Jetta

tentionem incidir in Cenfuram; nam ex una par-

sullo

te impotentia fe alicer indemnem fervandi excufat

Vrv

hanc rétentionem 2 peccato, íine quo non incur-

yin

ritur Cenfura; ex 'alia Cenfara preefumitur lata

contra detinentes ex prztextn compenfationis in-

T

jufto, non vero ex juíto, ut in cafu.

Ex quo

x

abes refponfionem ad tertium.

Vide Giribal. tr.

doni

Cit. c. 6. dub. 4. n. 3:. & Rolignol. de Reftit. 3.

przn. I2. n. 17. & Íeqq.

p

Adyt

myl

MENSE MARTIZ

Mp;

CAS. I. Dvertit Agricola , Sororem faam fuiffe

ES

ab Am:sfio foetam : - propterea actus in

Ób

te

rfabiem, calcibus, ac verberibus cum fcetu ipfam

occidit. Amafius de hoe certior factus, lethale vul-

nüs infligit Agricolae, qui accurrenti Confeflario

fatetur quidem occilionem Sororis, atreticet illius

P

pregnantiam, foetusque mortem, ne detegat cri-

men occifz , communirer Virginis reputata.

*

"

u

An valida .üt ifta Confeffio,

1

Refp. Objective eam effe probabilins invalidom. Rà-

tio eft, quia eo ipfo , quod poterat

cato manifeítare etiam

absque pec-

oCcifionem fcetus una cum

illa forotis, jam id facere tenebatur, ut im

pleret

1vi-

7

TR

MrewsE Mamrir.

4

divinum przceptum de integritate Confeffionis,

dit f

,

n

fä.

Atqui revera poterat in cafu absque peccato ma-

min uigül,,

nifeftare etiam occifionem &c. nam, ut ait Ange-

tomis: [

licus 2. 2. q. 73. att. 2: manifeftare viro prudenti &

Croix ht

taciturno occultum. crimen alterius, nonad finem

ri$, Q

ipfüm infamandi, fed propter aliquod bonum, vel

) jure

neceffarium, non eft peccatum; ergo id facerete-

Falam ,

nebatur; per confequens, fiid non fecit, ejus

Confeffio, faltem obje&ive, eft invalida. Necob-

35

^ ad

ftst, quod peccatum Agricole connexionem non

haberet cum gravidantia Sororis, nam erat conae-

ppmprljafcl

im potel

xum tum fcetu occifo in ejus utero, qnod fufficit, ut

jonem hi

hanc quoque occiüionem fateri deberet. Hinc.

D.

ypetod !

Beraardus opufe. de for: hon. VI. inguit; De

mullo grorfus finiffre loguaris , quantumcumque fit

D$

vandiert

verum E8 manifefium , mifl im. Confeffiome, & hoc,

10 n n

:

ubi uon potes aliter sanifeftare peccotum. tuum.

J

Ó

CAS. II. Senex olim deditus Mollitiei cum intentione

i

LA V

ad feminas, expreffit quidem in antea&tis Confef-

I

fionibus voluntarios pollutiones, fed non expreffit

de

rava defideria ipfas concomitantia.

Q. An ad id

advertens, denuo fateri debeat pollutiones uua fi-

mulcüm delideriis ta&lium & talium faeminarum.

H

"n

Refp.xcum dif. Vel non expreffit hzec defideria cul-

f i

pabiliter; & tunc certum eft, quod fitemporein-

termedio rite co

ntie

£.

fY

us non e(t, debet ad id ad-

vertens denuo fateri

&c. nec non facrilegia, alia-

que mortalia, vel omilia, vel fscrilege expreffa ;

LU

pnam hzc omnia fünt materia neceffaria Sacramenti

Poenitentiz ; vel ea non expreffit inculpabiliter

n

& tunc dico, neceife non efle denuo fateri pollu-

(

V

rpli'!g'

tiones; fed fstis effe quartam ad hoc, ut fateatur

illa prava defideria cum debita expreffione qualita-

tum (ui,

um feeminaruni

licet enim. pollutiones

contemporanez fuerint hifce defideriis: tamen nee

[dn

cumillazcam his, neunehaeccum illis connexionem

effentialéhabebant,fed utraque ex feimportabant to-

tum fuum effe, & pe fe intelligibile, exprimibile, ac

Ees

[

ii

442 Casvs CowsciENTUE

fübfiftens,ideoque fipollutiones rite fuerunt ex

pofi-

Ti

tz, fuerunt quoque dire&te abfolutze

; ficque ex-

9

ponenda remanent fola defideria tali

um & talium

foeminarnm, ut peccata oblita.

Giribaldus de Sa.

cramento Poenitentiae cap. 11. dub. r. & comm.

CAS. III. Adolefcens jocans cum Paellis uni tandem

(5 1

frangit Virginale clauftrum , fed cum feminatione

adextra; cum

eiLk

H

a perficit aCtum cum feminatione

b

ad intra; fed dubius eft,

an hac effet Virgo, vel

trore

corrupta.

Q. An utrum

que fit verum ftuprum re-

feryationi obnoxiui.

que d

Eetet;

jnta

Refp. Primum tale non effe, bene vero fecundum.

D

Ratio primi eft, quia

fluprum completum (quod

Mefpon

folum intelligitur refer

vátum , quoties illud non

AX

exprimitur,) utpote fpecies naturalis luxurize con-

yd g

Ummatz , perficitur per feminationem eodem

actu factam

intra

itfüt

clauftrüm a. primo pene-

ET

trante.

Quare fi adolefcens ibi non feminavit ,

m

non eft per hoc refervationi obnoxius.

Ratio fe-

Twe

cundi eít, quia

i.

qualitas, quse naturaliter ineft,

furt

in dubio adfuiff

e przfuümitur, nmi probetur op-

pofitum.

terr

Jam vero Virginitas naturaliter ineft

djüs.

puelle, ut

pote quae virgo nafcitur ; ideoque eam

eryi

normitanus ca

in cafu, Virginem fuiffe przefumendum eft, — Pa-

t

P- 1. de adult. n. 5. & comm. Hinc

NG

fi Adolefcens

cum ea perfecit aCtum, &c. commi-

qu

fit ftuprum refervstiont obnoxium, cum hic etiam

ali

cum conufentiente fit refervat

um. Neque dicas, re-

D

ferv:

iionem extendi non debere ad cafüs dubios;

Cüt

id enim verum e(t, quando non intervenit pra-

H

pn

fumptio pro deli&i admiffi veritate ; hac tamen

frui

intecveniente, fi veritas ipfa non innote(cit, et-

thin

jam in foro conícientize

ftandum eft przifümptio-

ni veritatis, ut firmat S

m

anchez lib. z. Sum. cap.

Jo. num. 13. & 74.

Et fane ita fentiendum: nam

qe

hr

fecus Concupitores

Virginum vix unquam incur-

J

rerent ftupri re(erva

tionem , cum figna Virginita

tis valde fallacia fin

t

ritorum atteftatione

L]

» G& ea, quze affignantur, Pe-

pérquam raro in eis inve-

nian-

)

MrNsE APniris.

443

niahtur. Mazzuchel, de caf. refer. difp. 4. cap.:

uubu

; lt

23. q. T. D. XT.

m &dio

xldos e

& conm,

MEIVSE APRILIS.

sl d

alis rogatus a fure, utei opem ferret:

n

feminii

CAS. T. VIg

nauferendis a telonio Mercatoris, do-

feminità.

mumque afportandis bis centum fc

utis, abnuit, la-

eo tamen inftante, majorem-

Vitgo, v

tronemque corripuit,

fruprums

que fümm

am fe ablatü

rum jactante, nifi ei indul-

geret, tan

dem adjuvit ipfüm auferre & afportare

Scuta ducenta , ne für inferret Mer

catori gravius

oc fit culpze arguendus.

) feuitt

damnum. Q. An Vitalisobh

btom (

Refpondeo cum difti

n&ione. Velfur egebat Vitalis

auxilio ad Scuta.2

9)

^

o. auferenda, & sfportanda;

s flnt t

DUHETUS

vel non. 'Si primum; dico, Vitalem. effe culpce

nam formaliter concurrit ad furtum.

em eokt

arguendum ,

Si fecundum ;

dico, eum non effe culpz arguen-

tino.

p?ïr"

u

dum: nam ex una parte fecit, quantum potuit, ut

y

m

$

4

Furem a furto retraheret, ex alia cooperatus eft

fürto folüm materialiter,'imo & cum rationabili-

Ü

T

robettt Y

ter praefumpto confenfu Domini; cum enim rera

alilet Y

ejus utiliter geflerit, fic eum liberando a damno

eoque t

graviori, vere aderat con(enfus Mercatoris inrer-

retativus ; nec proprio cooperatus eft malo ,

fed

d

iberationi a malo pejori, & minori malo.

Ne-

otim J

que dicss , me non poffe cooperari mutilationi

& u

alicujis, ne.oecidatur, quamvis mutilatio fit mi-

m ]i i

nus malum occifione; di(paritas enim eft, quia

j df

cim homo non fit Dominus füorum membrorum,

[i;

.

pt

udenter prefumi nequit illius confenfus in fui

reenl

mutilationem.

Econtra cum Mercstor effet Do-

lii

(ct

minus, ac libere potens difponere de tota illa fum-

0tt

4ma, prudentet prefümi poterat ilius confeníus,

yd

f t

quod Vitalis cooperaretur ablationi portionis, ne

"1

majori quantitate privaretar, ut cum Diana recte

yjüm

am

inquit Sporer tr. $ cap. 1. n. 62,

gtf

[

CAS,

D»

w44,4. Casvus CoxscrENTUE

vetd

CAS. II. Eidem Mercatori conquerenti, quod plura

ereit

fecerit Credita, & modica affulgeat (pes eadem exi-

gendi, Titius, habens modum facile ad integre re-

116 |

cuperandam pecuniam credithm, fe offert &d illa

fs v

omnia emenda, dummodo Mercator ipfi ea vendat

premm

pretio longe minori: quod brevi executioni man-

dam

datur. Q. Àn Titius ea licite emat.

( n

tis t

Refpondeo affirm. dummodo tantum pro eifdeirx fol-

Aradi

vat, quantum in communi zftima

tofr,

tione valet jus

dittis

illa exigendi.

Ratio eft, quia juftum pretium rei

non delumitur ab eo, quod res valuit venditori,

p

neque ayprivata induftria, fcientia, -favore, aut uti-

ditionj

Qu

litate ementis,-fed a communi zftimatione in ta-

libus circamftantiis.

Cum ergo, fuppofita modica

Üpyf

Ípe talia Credita exigendi (puta, quia litigiofa

de t

iab

fünt, aut Debitores potentes, d valde diffciles

Eul

2d folvendum) hzec communiter zeftimentur pretio

longe minori; ideo Titius licite &c. Excipe tamen

bitor

lile,

cafum, quo Titius effet unus ex vrincipalibusDe-

bitotibus, id differret folvere, ut Debitum füum mi-

noris redimeret: item fi Credita effent in fe facilis

exactionis, & afolo Mercatore, utpote niminm pa-

vido, apprehenderentur ut difficillime exigibilia ; in

0S1

hifce enim cafibus non poffet TTitius &c. quia in

communi zftimetione non adeo parvi valerent: ita

v

DD. comm.

q

CAS* IIL. Uno ex duobus Confeffariis. affirmante,

q

j

merces poffe credito pluris vendi, quam pecunia

f

numersta, idque ratione lucri ceffantis; nega-

p

bat alter, eo quod tale lucrum compenfetur a ven-

dirione credito pluribus fa&a, ficque ex eo, quod

tali modo

percipiatur lucrum a pluribus. Q. Utri

Mf

fit adhzerendum.

H

Refp. Nentri ; fiquidem-vel iftud plus, quo pecunia

1

credits merces vendnntur, continetur intralimi-

tes jufti pretii , & tunc cert

um eft, merces non

habentes pretium a lege tax

atmm, etiam przcifo

Jlucto ce!,ïante aliove titulo,

ä

poífe credito pluris

vendi,

f

MreNsE

MaAt1r.

445

vendi, quam &c. ex gr. pretio fupremo pecunia

j qnij

credita; infimo vero, vel medio, pecunia nume-

bx euden

rata; cum nemo, per fe loquendo, teneatur res

d tht

foas vendere, maxime credito, infra pretium fu-

offen d i

p ed

remum juftum. Vel iftud plus , quo pecunia cre-

dita merces venduntur, excedit limites jufti pretii ;

xnutiot t

& tunc dico, quod fi hoc plus judicio viri pruden-

tis fit moderatum, ac conforme regulis quoad hoc

? ejfde

ttaditis a fanis DD. adhuc merces poffunt credi-

to fic pluris vendi; non quidem ratione lucri cef-

t valet j

retium:

fantis, cüm lucram per numeratam pecuniam alias

perceptibile, vere ei compenfetur per plures ven-

: Vendidt

ditiones credito faCtss, qug fecus non fierent, ut

yre, du 1

cum Molina, Salas, ac de Lugo, notat Viva

sfioteir

Opufc. de Ufür. quzeft. x. art. 5. n. 7. & La Croix

ol m*dü

Q

de empt. & vend. n. 944. fed ratione periculi non

D

habendze poftea folutionis fine moleítiis, imo &

de d

i

amittendi pretium folvendum ab aliquo ex De-

ütp

bitoribus; quod periculum fane eft pretio zeftima-

KU

i

!

bile.

iil

Tl

f

MENSE MAIIL

nl

Jj

ï,

um

VCAS. IT X/T

llicus, jam per annos viginti degens in

v

e

Przdio Viri Nobilis ac divitis, pluries

1l

erei

er fingulos annos furatus eft Domino modicum

quid, puta, tempore metfis modicumuvze &c. nun-

quam tamen intendens continuare in hifce furtu-

n

st

lis.

Nunc advertens, omnia hzec modica fimul

i s

fümpta facere unum fatis, petit a Confeffario , an

peccaverit mortaliter, & fub gravi teneatur ad re-

H

J

fitutionem. Quid refpondet Confeffarius.

42

Refpondet, quod vel folum hic & nuncadvertitfe Do-

1 4

mino furatum fuiífe in quantitate notabili ; vel hu-

jusmodi advertentiam habuit etiam prius, cum fur-

tüla profequebatur. Siprimum inquit; inadver-

r

^

J sz

tentiam ipfum quidem a g

T

[

vi culpa excufaffe , ni-

Im;ahij

hilominus ipfum teneri reftituere Domino res sb.

r

tá P

Jatas, fi adhuc penes ip

ium

extant; autid, in quo

] Fri»

ex iis factus eft ditior, cum res clamet ad Domi-

p ?

nuim,

T

: 4,:;.6 Casus ComscrENTUE

num, & ex alieno quis ditefcere non debeat,

fpiria

Addit tamen, quod fi nihil remanet penes ipfüm,

Tanili

nec in aliquo factus eft locnpletior, tunc non te-

terced

netur fub gravi refütuere, quia tanta obligatio in

105 T.

cafu nequit oriri fine culpa gravi, adeoque fine

Mi eo

gravi damno advertenter caufato, aut fine injufta

ai De

acceptione mortali, ut tradit Viva in 29. prop.

decr,!

damn. ab Alex. VII.n. xs. Si fecundum, inguit,

CA5.11

ipfum toties peccaíle mortaliter cum onere refti-

utal

tutionis, quoties fump(üit aliquid advertendo fe aut

|

D]

Ccomplere, aut continuare ablationem notabilem;

(l

fic enim deliberate damnificavit, àut perresit dam-

DI

Rificare notabiliter Dominum.

Viva ibid. n. 18.

jt, &m

cumque ex notabili deliberata damnificatione, eti-

Amotem

am facta per pauca furta, quis teneatur fub mor-

hn y

tali reftituere, ut conftatex profcriptione prop. 38»

qe dif

facta ab Innoc. XL. ideo in hoc lecundo cafu tene-

tur Villicus pro poffe reftituere.

Ts pof

] m

CAS. II. Vacante pingui Beneficio jurispatronatus,

tinden

Sacerdos plurima obfequia przeftat Amico Patroni,

yne

ut huic notam faciat, commendetque fuam habili-

Vrl

tatem. Q. Aninhoc interveniat Simonia.

Witig

Refp. cum dift. Vel per ly eosssendetque faam habili«

Voncut

tatem intendit laudationem fuze habilitatis praci-

Cunbit

fe, vel intendit laudationem füuz habilitatis eo

ttíron

Si

rimum?

QW

fine, ut nominetur ad Beneficium.

DD. comm. dicunt, id quidem effe periculofum; fi

wl

tamen Sacerdos vere intendat ad hoc folum ob-

XXor

ipr

ligare Amicum Patroni, inquiunt, in boc non in-

tervenire Simoniam. Ratio eft, quia talis laudá«

tüm

tio de fe eft quid temporale ; ideoque ob hoc illa

Ehy

tz'ftare, eft tribuere temporale pro tem*

obfequia

$

"

1

porali.

fecundum ; dicunt, intervenire Simo-

niam.

Ratio eft, quia laudare aliquem €o fine,

ut nominetar ad Beneficium, non eít amplius quid

&T

precife temporale, fed quid fpirituali annexum ;

eft moralis caufa, quo beneficium conferatut,

li

vià dire&a ad Beneficium ipfum ; ideoque ad hoc

'

illa obfequia praftare, non eft amplius tribuere

t

Jl |

temporale pro temporali, fed pro fpirituali, aut

N

piri-

E

Mzws& JUwrr.

447

tot d

fpirituali 2nnexo.

Hinc ficuti dare pecuniam

penes il

Familiari Epifcopi eo fine, ut ille apud hunc in-

Euf t01!

tercedat Ordinationem , eft fimoniacum, c. f/atui-

t gt

fius, X. q. 12. ita preeftare obfeguia Amico Patro-

Md

i

ni eo fine, ut apud hunc intercedat nominationem

t

1

ad Beneficium, eft fimoniacum.

Anaclet, lib. 5.

p

decr. tit. 3. S. 7.

dum,

CAS. IIl. Pueila capta pulchritndine Flavii , quem

) onent

utabat liberum, permift ei füi deíflorationem.

rtendo ia

oftea tamen videns illum familiariter agere cum

| fotabi

Caffia fua Conjuge ipfi Puellae ignota, innuptaque

tresit

ab ea reputata, claàm huic propinavit venenum,

i n

ut, zmula e vivis erepta, totum in fe verteret

jeitotes d

amorem Flavii, eique nuberet.

Q. An, Caffia ob

yibr

hane propinationem pereunte,

poffit Puella fi-.bs-

je ptuó

que difpenfatione Flavio nubere.

o u d

Refp. poffe: quando enim unfis ex Adulteris, alteto

omnino infcio , machinatus eft mortem Conjugi

ii

ejusdem, non füfficit pro inducendo Criminis im-

mito Ht

pedimento talis occifio cum preevio Adulterio ma-

elim t

teriali: fed eft neceffe, quod przecefferit adulterium

yor

utrinque formale; quod evenit, quando uterque

concumbens fcit, vel fe, vel alium, cum quo «on-

277 l

cumbit, vel utramque, j2m effe conjugatum Ma-

(tatis pf

ablitat

trimonio faltem rato, prout uno ore DD. fatentur

Cum ergo talis non fuerit concabitus Flavii cum

$p

riou

puella, utpote quia bhzc ignortabat, Flavium effe

i

uxoratum & Caffi; conjugem ; dicendum, inter

t o5

y bot t

ipfam & Flavium non dari Criminis impedimen-

tum, adeoque, quantmm ex hoc eít, ipfam pofífe

TL

Flavio nubere absque &c.

] Obh F

)

j

MENSE S9UNIIL

veti

T

CAS. I. £ Apellanus obligatus quotidie celebrate,

"

b

cum femel in hebdomada per annum ve-

|/

)

f

nerit Bononiam ad invifendos Coníanguineos &

Amicos, ea die, qua venit, nunquam celebravit. Q.

o^

uf [itla

An peccavit, & teneatar modo pofíibili fuppler

Mitffas non celebratas.

4

j

Re-

d

-448 CAsUs Coäscheræ

Refp. cum dit. Velin fundatione talis Capellanie

C i

titre De

fuit illi impofitum, quod quotidie celebret per fe

ipfum; velnon. Si non; dico, Capellanum pec-

peleipl

calie, & teneri &c. nam debebat alteri celebratio-

fonts not

teruam

nem comittere, fi nolebat, aut nequibat iis diebus

celebrare per fe; fiquidem Capitulum Sionifica-

| Sultffin

ium de Preb. permittens aliquando vacare, pro-

NUE

cedit folum, quando cautum eft, ut Capellanus

crtyrs,

quotidie celebret per fe ipfüm, ut ultra Fagnanum

ibid. n. 9. notat San&tiffimus D. N. Papa Benedi-

j W

T. ttn

€«tus XIV. tum Notif. 15. tomi 3. cum de Sacrif.

Milf. part. 4. n. 20. afferens apertam declaratio-

Üorgt, |

nem S. Congrecationis Conc. x8. Sept. 1583.

Si

(toniag

Deetet

fsit illi impofitum &c.

Si vero primum: dico,

potuiffe quidem Capellanum aliquando vacare,

pueat,

etiam ad hunc finem invifendi Confanguineos &

tewdit

n pr

Ámicos; cum hos ifitra annum aliquando invife-

fïlllt d.h

re fit quid honeftum ; at nou cum tanta frequen-

tia, & taliter, ut ob id przcife femelin unaquaque

&ut;

hebdomada celebrationem omitteret ; nam

oc

d ficri

Ípeciem potius habet voluptatis, quam honefta-

Tetopta,

tis; negue credibile eft, Fundatorem Capellaniz

tl

avcationi adeo frequenti fuiffe unguam confenfu-

EU

elete

rüm.. Hinc cenfeo , attento hoc folo motivo, id

quidem licuiffe quinquies, aut fexies in anno,

Cng. (

snultum diftabat, non vero pluries ; ideoque quo-

yiend

& CX

ad reliquas vices. Capellanum peccaífe, ac te-

neri &c.

^

(:hfls

oftet

Not

CAS.1I. Alter Capellanus pariter obligatus quoti-

die celebrare, femel in hebdomada pro miffa acce-

pit eleemofynam, & fic pro ipfam largiente per

annum applicuit. Q. An licite,

"

UT

Refpondeo Neg. ita refpondit S. Congr. Conc. die,

menfe, & anno przedictis, etiam Capellanus effet

titio

obligatus quotidte celebrare per fe ipfum. Idem-

n

ue refolvit S. Congr. Vifitationis Apoftolicz 18.

Com,

]

unii 1697. exprelle decernens, accipientem te-

neri ad reftitutionem ftipendii, & dantem ad no-

Tetic

S. Cong.

vam Miff'æ applicationem. lino praefata

Conc.

la,

E

"Mkwss Jourrr.

449

ls pdlt-

Cone, ibld. declaravit, Sacerdotes obligatos ra«

debrtgt

tione Beneficii, Capellanize, Legati.aut ftipendii,

tenu?ï'

per fe ipfos quotidie celebrare, diebus licitze vaca-

;

tionis non poíe Miffam pro fe ipfis, vel aliis, prae-

terquam pro fandatoribus, celebrare. Vide O

pera

im $

San&tiffimi D. N. Papze Benedicti XIV. loc. cit,

) vacito gt

CAS. 1II. Sacerdos jam habens ftipendium pro Offi-

Jt Capir

ciatura, feu praetentia accipit aliud ftipendium pro

fa.

. Sacrificii applicatione. Q. Idnelicite fieri poteft?

ht Dete

m de &t

Refíp. quoad hoc duplex circumferri Decretum S.

Y dechrit

Congr. sfürmativum unum, negativum alterum.

P :

Quoniam vero SS. D. N. inquit, de neut:o ex his

r d

Decretis fatis conftare; ideo dico, quod (i clare

pa!

eat

C AL,

obligsntem ad praefentiam, hanc folum in«

ii v

tendiffe; tunc utique accipi poteft aliud ftipendi-

uH

mutio i

um pro applicatione; cum prafentia, & applicatio

ia f

funt duo diverfa, & onus celebrandi in tali loco,

& ad t«le -Alrare, valde differat 4b illo applican-

j u

di fsctificium ; a'que hzc fententia videtur ufuü

j

"

m

xecepta.

Si tamen certo non conftet, obligan-

nat

tem ad przefentiam, hanc folam. intendiffe, tunc

n (

accipi non debet aliud ftipendium, fed Sacrificium

j CÓn

*mOliVOJ

debetetiam pro illo applicari, ut. declaravit S.

jp am

Cong. Conc. 18. Martii 1608. nam pro onere ap-

plicandi fufficit ordo habitus celebrandi, quique

leoqet

Íe exemptum prztendit ab onere applicationis,

üüe U

cleris probationibus hanc exemptionem debet

oftendere: Ita. SS. D. N. Papa Bened. XIV. cit,

Notif. 15.

jpiti

"d

MENSE 3ULIL

largif:ïff

Atius intetne dubitans, an Chriftus

CAS.L. Mf

; (ot

Dominus verefit in Euchariftia, quafi

e

Jl

u

ratiocinium continuardo, externe profert: Éqgui-

(

dem credo, quod ibi won fit. Q. Anfubfit Ex-

um

commuuicationi latae in Bulla Coene contra Hae-

gl

Hæ

It

feticos.

Ff

n !

Refp.

468

(9

Lamveriini quus* Conjc.

4so. Casus CowsciENTUE

gn

Refp. neg. Siquidem ad incurrendam Excommuri-

imfff& J

cationem requirituf aCctus externus defe haerefis

yebent,

interne manifeftativus, ut ajunt DD.comm. Cum

ergo allata verba hujusmodi non fint, utpote in-

Q45. L

diflerentia ad fignificandum aliquid etiam juxta

1uliens.

ibi non fit fubftantia panis ; ideo

lbt h

fidém, puta, quo

oyteriu:

Marius ob ea non fu

beft Excommunicationi &c.

]

Et parum refert, quod fi ea referantur ad id, quod

as

idem Marius habet in mente, eique uniantur, tunc

' W. en

toonici

hzrefim manifeftent; pro incurfü enim in Ex-

communicationem debent verba hzrefim manife-

Al d

fare ex fe, & fejun&im ab eo,

uod habetur in

odiion

mente, cum de hoc Eccleíia non judicet ,

nifi ad

Tsadat

extra fit fuffcienter manifeftatum.

turlum

: Sayruqs in

can. 1. Bul. Ccen. cap. 4.

tionem

v C

CAS. 1I.. Cauponari

us videns Romipetam velle op-

Puliis

rimere Cauponze famulam,

tot verberibus ipfum

Petron

ut bene totum i

lius corpus lividum re-

percutit,

Q. An incurrerit Éxcommunicationem

Comth

maneat.

o n

ejusdem Bullze.

V 6X

or enim non eft interfectio, non vul-

de

Refp. neg. Liv

nus, non mutilatio ,

de quibus loquitur Bulla;

terne

fed eff plumbeus quida

m color, ex eo proce-

oftetdi

deüs, quod in

corpore,

duro iétu infli&o, exiles

Vtüm,

venz contufze

fanguinem ad extremam cutem

diffundunt, ut rec

e inquit Duardus lib. 2. in cap.

10. q.2. n. 3. Non exim

eretur tamen a Cenfura,

fi ante ipfius poenitentiam

Romipeta moreretur o

impotentiam fe curandi;

licet enim verberatio

CA

fit in cafu mortalis ob

alias non fuiffet mortalis,

Don

circumftantias, ut cum Bon

acina notat Rofignolus

a-

tellit

cap.

1o. in Excomm. ejusd. Bul.

imo, juxta

rium

& Duardum probabili

ter e

tiam non exime-

lisqo

fatus fuiffet notabilis

Ws r

retur, fiin aliqua parte cau

rinfe-

ïmul

tumor, ob quem fecuta

fit feparatio cutis int

Qu

cus (idem dic, fi fra&um fuerit aliquod os;

) aut

neceííaria fit opera Chirurgi, qui partem lzjam

Refy.

adaperiat ad extrahendam faniem; tunc enim V€

tion

quat

habetur fciffura, adeoque vulnus; vel opus ei5

R,

fciffüram facere, & fic percuffio eft caufa

qulne-

4

ris;

&

hy

MeNsE AUGUSsTI. 451

x

&is, quod fufficit ad cenfuram; ficuti enim nihil

defe hat

intereft, utrum. quis occidat, aut caufam mortis

),emn, (

rzxbeat, l. nifül ff. ad 1. Cor. de fic. ita.

ni, tl

CAS. IIL. Petronius accepta gravi injuria a Clerico,

audiens hunc occi'um fuiífe nomine ipfius, ratam

il n

fi pj

habet hajusmodi occifionem, etíi difíplicentiam

Junicud

exterius oftendat. Q. An per hoc fit Excommuni-

torad lt

catus, & irregularis.

qiantiz

'

Refp., enm neque irregularem eífe, neque Excom-

enim i

municatum. Non ett Irregularis, quia licet in cap.

refim n

Cum quis de (ent. Excom. in 6.

Ratihabitio de

t hbt

occifione , aut percuífione Clerici, comparenthr

yliet, n

mandato ; tamen comparatio ibi non fit quoad in-

, m

curfum in lrregularitatem, fed in Excommunica-

tionem, de qua ibi eft fermo.

Hinc licet man-

dans Clerici occifionem, fecuto effeCtu, fit irre-

hm yéht

'

gularis; non fic tamen eam ratam habens, uti eít

peribus !

Petronius, Neque eft excommunicatus, quia ex-

u

communicatio, utpote poena Ecclefiaftica, lata eft

munics

pro ratihabitione externa, non autem pro interna,

ut expreffe notat Fagnanus in cap. Dolentes de

(s m"-";:

de Celebr. Miffar. Propterea cum Petronius ex-«-

terne de hujusmodi occifione

difplicentiam

quita *

y 0f

oftendat , dicendum, ipfum non effe excommuni-

c€atum.

mam &

If[i&ol f':

1b.2J

jb. 2

MENSE AUGUSTI

n

pot

Omninus nulla pollens arte, & a þueri-

jn (

CAS. I. D

tia affuetus famulari, non inveniens

m

Dominum , ut ipfum couduceret jufto falario, ne-

r|

ceífitate compul(us famulatum futcepit Viri Nobi-

0 ]"

lis cum falario valde inferiori; cumque eo Domi-

d

nus non minus utatur in operando, quam reliquis

j

famulis, ei tantam clam furripit,' quantum adae-

Q. An lieite,

K

quat falarium aliorum.

"

bus occultze compenfa-

)u [

efp. Domninum, fer

vatis legi

u l

tionis, licite clam

furripere , i non quantum adze-

m deeít jufto falario infi-

" elif,

uat &c. faltem quantu

d (

mo, Ratio eft, quia con

ducens una parte, eo ipfo

TM

quo

[

145-21 CasUs Cbr&scmNWæ

'quod conducit, debet Rare legibus juftze condu-

Relp, 16

ionis; exalia, una ex hiíce legibus eft, quod

Tatos

famulo conducto tribuatur falarium juftum fal-

mimt

tem infimum; quod propterea fi illi non tribuit,

poteft conductus fe clam compenfare, ut tradit

tetprei

Girib. in 4. Decal cap. 2. d. 3. n. 3o. Nec obftat

Aliticg

potcd

pa&um in Contrarium, eo enim ipfo, quod eft con-

ciminc

tra legem aut bonos mores, non obligat. Fagna-

(orüs

nus in cap. Z/ntigonus de Pactis. Et cenfetut fa-

i fne

' &um non animo condonandi reliquum, fed ne

amitteret illam commoditatem; quod enim quis

fités v

*facit neceffitate compulfüs, non facit libere , fed

Difan o

modo al

invite, & quafi coacte. Hinc Rofignolus de Loc.

tl exe

& Cond. przen. 9. cum Molina, Reginaldo, ac Re-

dntesdi

bello inquit, Domninum adhuc pofie &c. fi femet-

homli

ipfum obtulerit, quia neceffitas non minuit rerum

valorem, & merces ultronez vilefcunt quidem,

Ym d

fed intra, non infra lstitudinem jufti pretit. Alii

p

tamen inguiunt, in cafü effe aliquid plus minuen-

dum; nam merces ultroneae vilefcunt faltem pro

^

!]

. tertia parte pretii.

';*ita durante,

CAS. II. Cajus locavit Publio füa

a

operas füas, & filiorum ad molendum in ejus

molendino füb certa mercede pro fingulis annis,

l pe

" Q. An, multiplicatis notabiliter filiis, teneaturGa-

jus molere eadem mercede.

s

tlxmu(m

od

Refpondeo neg. Cum enim vltra juftum neutra pars

lþïe W

gravari de jure potuerit, prudenter praefumitur,

lnflrm

Clety

quod contralientes de tot filiis non cogitaverint,

Gils

per confequéns, quod neque de tanta multitudi-

düm

ne convenerint. Quare in cafü vel judicio viri

lüter

prodentis a Publio augenda eft merces, vel non

omnes funt obligandi ad molendum &operandum

cum

contra zxquitstem. Rebellus de Loc. & Cond. q

Tond

1. Silvefter V. Locatio q. 7. Aliique com.

CAS. 1II. Fabius occidit Bannitumnon zelo juftitiz»

Rely

vel ob bonum Reipublicz ; fed ut reportet pf*

101

dere

mium occifori ejusdem promiífum a

Princilfe. .

Imp

An fit reus culpae mortalis.

p

Refp.

UE

MausE SgPrTEWM2BAI:s.

455

jule w

. Refp. neg. fuppofits exclufione odii, ac vindi&te.

m d, q

a hm i

atio eft, quia licet expreffe folum intenderit prae-

li ant t

mium reportare, implicite tamen, virtualiter, ac in»

tre, t

terpretative intendit etiam bonum reipublicz, ju-

fütizque exercitium ; prudenter enim prafumi

p Md

y i

poteft voluiffe illum occidere occafione non pec-

lipis

caminofa, ficque ob aliquem ex iis finibus, ratione

L cene

uorum. peccaminofa non eft, Propterea cum

ifti fines fint bonum Reipublicze &c. 1deo ob iftos

mum, &

fines, vel faltem ob aliquem ex iftis finibus Ban-

qd,gnimt

nitum occidiffe dicendum eít, Caeterum fi nullo

modo aliquem ex hifce finibus intendiífet, a mor-

ml d

tali excufari non . poffet; tunc enim evinceretur

nl Acï'

T

p

intendiffe hujusmodi occifionem fub pura ratione

;mi

homicidii ob przzmium, quod ex .objecto fuo ma-

j

lum eft, & quidem graviffimum. Vide Gavel. fu-

fcunt

[

r

j prel :

per Brev. Theol,. pag.'239.

Jrs m

y Gd

MENSE SEPTEMBRIS.

vt

X peracta a Parocho celebrante f'ecun-

um i

CAS. I. V

da Confecratione, monetur, Parochia-

Hngulis H

num petiiffe Sacramenta,ac effe morti proximum:

, tenieti

cumque non adínt in Ciborio particulae antea

confecratz ; nec inloco alius Sacerdos, fümit

ipfe unam ex mox confecratis cum Vafculo Olei

il nl

t r

infitmorum, relittisque duobus ad cuftodiam fpe-

cierum confecratarum, eo pergit cum aliis ad ex-

Ti

Y

cipiendam illius. Confeffionem, eique miniftran-

j n

dum Viaticum, & Extremam Unctionem. Q. An

e n

vl

interrüuptio Sacrze aCtionis, & Miniftratio Viatici

s

y

cum dicta particula liceant in cafu, etíi in Miffa

T d

"d

nondum fuerit peracta Confümptio.

?

(

Refp. affirm. Cum enim Charitas Religioni, ac pu-

1] WW

U

ro Ecclefiz praecepto, feu Confuetudini przepon-

r

deret, obligatio providendi faluti Anim:e proxi-

[ )

mi przevalet obligationi non interrumpeudi Sacrifi-

cium, & non communicandi ante confumptio-

nem

3

454. Casus CowscteNTUE.

LUE

nem cüm particufa in eodem confecrata, ut cum

[

Diana, Avería, & aliie inquit. Quartus in Rubr,

Miif. part. 2. tit. 3. dub. 3. imo itain fimili cafü

ipri

fieri debere communis eft DD. fententia.

'Notat

jitit

lat ]

tameu Quartus ibid. quod fi confeffio moribundi

eum

longior futura fit ultra mediam horam, Parochus,

audi:o aliquo peccato, illum moneat, ut generalitec

imya

Leteti

fe accufet de reliquis, proponens ea pofftea lingil-

t

latim confiteri, fi poífit , ftatimque illum abfolvat,

€zteraque ei Sacramenta miniftret, omiffis Pfal-

ts

tj

mis, & absque alia mora revertatur ad perficien-

fleti

dum Sacriicium , ut Miffze unitas fervetur; &

[073

oftea ,:fi adhuc vivit, ad ipfum redeat, audiat re-

f

i et

quam Confeffionem, & denuo abfolvat.

: enim

tll

CAS. II. . Confeffarius dubitans de relapfu Poeniten-

tis, ante abfolutionem exigit ab eo juramentum,

Cotm

ti-

Tüm

quod relinquet occafionem proximam volunta

sliq

am, nec amplius relabetur in tale peccatum, Q.

An bene, vel male fe gerat,

w

» Q

Ratio eft,

qu

Refp. Confeffarium fic male fe gerere.

ten

quiafi habet rationabile fundamentum dubitandi

de non dimiffione hujusmodi occafionis, ac de re-

tur,.

Japfu Poenitentis , debet huic abfolute differre ab-

t& (

folutionem, non autem ab eo exigere juramentum

de occaíione dimittenda , ac de vitando relapfü;

cum'enim abíoluti ante dimiífionem ; regularitet

non ftatim dimittaet, & non relapfus plurimum

(AS

pendeat a remotione occafionum , & a divinis au-

xilis, quz licet debeamus fberzre, pendet tamen

fit

alibera Dei voluntate; fi tale juramentum ab eo

&1

exigit, Poenitentem relinquit in occafione proxi-

ma tum relabendi, cum pejerandi, ficque in proxi-

T.

mo periculo duplicis imali, fi antea erat in pericu-

ye

u

lo unius tantum , ut advertunt comm. DD.

t

CAS.IIIL Famulus etfi videat alium famulum res

li

Domini fürripere, tacet. Q. An tale filentium lt

ü

contra jufitizsm, & propterea, fure non folvente;

ipfe folvere teneatur,

Refp.

MexsE Ocronais.

455

R,

itt, Qb t

-Refp. cum dit, Vel ifti famulo fpecialitef commiffa

"us in N

eftcura, & cuftodia rerum dome(ticarum , vel non.

m elfe contra

t foll

Si primum ; dico, utique tale filentiu

mpedire va-

q N

juftitiam, fi absque füi gravi periculoi

refiftendo;

o m

leat Domini damnum clamando, aut

cum enim teneatur ex officio hoc impedire, non

, P

i fuo, adeoque ipfe pro eo

) g

impediendo deeft muner

Si fe-

polrtg

tenetur ad folutionem, fi ille non folvat.

luml

cundum ; fübdiftinguo:

vel videt alium famulum

res Domini fürripere, & congregare

h

animo afpor-

ormifs

tandi, & fagiendi, & tunc d

ico cuin

]

communioti

( perit

uftitiam cum obliga-

ervetit.

filentium adhuc effe contra j

k auftl

tione reftituendi, ni potens clamet, & impediat,

ut etiam dici folet, cum furantur extranei; inhis

I

enim csfibus famulus eft quafi domefticus , & fa-

miliaris Domini, certa mercede conductus ad

p Pt

m,ac proinde dam-

fürumetit

commodum, & utile ejusde

num Domini vitare tenetur.

Vel videt famulum

; volul

aliquid quidem furri

pere,

fed nefcit, ipfüum con-

ecatib

rtandi, & fugiendi; & tunc

gregare animo afbo

tantum contra Chatritatem,

dico, filentium elfe

quatenus potens non ev

itat malum proximi. Cae-

, Mi

terüm cum ex officio ipfum avertere non tenea-

n d

tur, non obligstur ad folvendum, fure non folven-

$C [

qifier

te. Giribaldus de Reftit. cap. 3. dub. 5. n. 43*

ramd.

do f&

MENSE OCTOBRIS.

nl

y d

CAS. T. N

Ovit Flaminius, Uxorem fuam febri ma-

TU

ligna, adeoque periculofa laborare , at

T *

fimnl etiam novit, eam effe valde apprehenfivam,

T l

& notabiliter contriftandam cum augmento morbi,

ulum, cui fubeft. Pro-

fi eidem manifeftetur peric

j

pterea cum ipf:

a

confeffa

fuerit hefterna die, &

[

[

ex devotione fa

cra Communione refe&ta, nedum

D)

tacet ipfe, verum etiam

curat, ne quis ei mor-

tis periculum patefaciat.

Q. An iftud filentium üt?

T

culpabile.

j

Ff4

Refp. .

d

/

456 Casus CowscirewTUE

Refp, affirm. directe enim opponitur Charitati,

eujua

at

lege deberet Flaminins faluti fpirituali

Uxoris

Df

con'ulere, nedum ipfam hortando,

ut divinar di-

fürey

Ípolitioni fe humillime fubjici

at, morbigue mole-

[

lam patienter ferat; verui

m etiam ut meliori

T

modo, quo poteít, animze füze

provideat, ferven-

tori

tius a Doo peccatorum veni^

m éxpofcat, Sacra-

11

mentis Ecclefize fe muniat

&c. Licet enim con-

feffa fuerit heíterna die,

& facra Communione

| CAS,

refeCta; tamen fi etiam

?»unc non füberat proba-

adt

bili mortis periculo

, incertum eft, sn per illam

fnen

Confeffionem,

& Communionem fatisfecerit prz«

ia

ceptis confitendi & comm

fte

mottls ;

uhnicsndi in periculo

men

cum id plures guidem affirment, alii ta-

mol

quam plures negent, nt videre eft apud Gi«

que

tiba

Idum de Eucb. c

jusmodi febri labor

ap. 7. dub. 3. Deinde cum hu-

(v

antes perfepe in phrznmefim

Ye

y

incidant;

verz ac debitze charitatis officium exi-

geret,

ipfam monere, ut petat, qüod, morbo ma-

lef

s ingrave'cente, ei miniftretur Extrema Un-

lg

à

io, teque interim ad eam

difponat, fic eam ube-

u

a,

riorí cum fructu perceptur

nec non auxilia po-

di

tentiora pro ultima luéta.

Cum ergo ittud

D

Charitatís exercitium obftruatu

r noxio illo filen-

tio,

quis Flaminii hoc culpz non impntabit ?

0

Nequ

€ ipfüm excufat przevifio contriftationis cum

y

augmento morbi: /una euim

C. C&

eft muito

qpretiofior

corpore.

minfirmus de Pcenit, & Kemif, ac

praferenda eft cateris rebus,

penul c. de Sacr. Eccl.

;

L. SS. rmcz'mus S.

CAS. IH. Valerius fummo mane di/ce

ffit e propris

regione, ubi celebratu

r feftum Patroni principa-

lieris, ac fe tranttulit in

aliam, nbi recolitur feftum

confimile. Q. An tenea

tur hie Sacrum audire.

ï

Refp. afirm. fi antequam difcederet;e

propria re»

gione, illad non audivit.

Ratio eft, quia praxis,

& ufus quaf co

mmunis jure gentinm inductus,

& approbatus

; 8€ unanimi coníenfü omnium Fi-

delium,

üperiorum,

& Paftorum receptus, hanc

obligatiþnem induxit

» fatim ac utrobique viget,

ac

r

UE

MeNsE Ocrosnrs.

457

Afl

ac obligat fimilis lex, aut confüetudo, ut notat

li n

Boffius de Jubil. fe&. 4. caf, 18. n. 44. Et quidem

i ditire

jure; ac merito talis ufus invaluit; fic enim

d nt

Religioni fit (atis, & graviori pondere nemo one-

T

retur ob exiftentiam in proprio, vel alieno terri«

a hn

torio.

Hinc Suarez tom, z. de.Relig. lib. 2. cap.

ol f

14. n, 15. abfürdum dicitin cafufentire oppolitum.

ao

Amtine

, CAS. III. Sempronius obligatus ratione Capellanize

Derity

ad quotidie celebrandum ad Altsre S. Mariz, per

menfem omnino deftitit a celebratione, eo

uod

h pit

eteri

in tali Altari fieri non poterst celebratio: per alium

1 perit

menfem celebravit ad aliud altare, quatnvis com-

UE

mode peffet celebrare in deputato. 'Q. An in utro-

d al

que cafuü male fe gefferit; ac teneatur ad aliquid,

idecnt

plirzys

Reíp.2d i. cumdift, Vel eratobligstus quoad folam

jbum e

praefentiam; & tuncdico, quoadhocipfum nec ma-

mit

le fe geífifie,- nec teneri ad aliquid, cum habuerit

m d

legitimum Al'aris impedimentum. Vel erat obliga-

T

tus etiam quosd Sacrificii applicationem; & tunc

sst

dico , ipfum fic male fe geffiffe, ac teneri ad füp.

plenda Sacrificia omiffa; impedito enim Altari de-

ent

il

fignato, recurrere debebat ad Épifcopum , qui vi-

pb

gore facultstis fibi a Tridentino conceffz, ipfi

ticnid

ro interim affignaffet aliud Altare, in quo cele-

opno,

raret, & fic ineliori modo poffibili "eftatoris

t

mentem implerit — Ad 2. Vel Altare S. Marize eft

4f

privilegiatum, & ipfe celebravit in alio non pri-

vilegiatos & tunc dico, quod male fe geffit, ac

obligatur reftituere , -aut in eodem tot Sacrificia

m

er alium fupplere, obfpirituale damnum Teftato-

riillatum.. Vei non eft privilegiatum , & tunc di-

co, quod fi obliga'io erat quoad folam przfen-

tiam, non acquitivit ftipendiim, utpote réliftum

[

ex fine habend! przefentiam. Si vero obligatio erat

j

etiam pro applicatione , debet [ibi retinere ratam

huic przcife correfpondentem, & reliquum refti-

tuere, cum applicanerit quidem Sacrificium, fed

non in loco debito, Roiïgnolu.s,I Puteob, aliique,

::

[]

Ffg

: MERN-.

j 458 Casus CowxscigNTLE

MENSE OCTOBRIS.

. Benn

aie)

€AS. T. C

Amillus certo fciens ex una parte Cleri-

pepet

cum quemdam malum effe, ac vitiofüm;

ünif

ex alia conjiciens, ob fi&as virtutes, apparentem-

abtent

que modeftiam, & probitatem, eum bonitatis fin-

eoden

£ularis fama pollere apud fere omnes regiones ;

tujus

folac

modo huic, modo illi dicit, eum effe infignem hy-

pocritam, & lupum in pelle Ovina. (Q. Án peccet

cont

mortaliter.

Ablo

hitur

Refp. cum dift. Vel hoc facit ex jufto, & rationabili

motivo, puta, ad neceffariam inítru&tionem , ne

leric t

tiet

quis ejus hypocrifi decipiatur, pravis moribus in-

beuis

ficiatur &c.; & tunc dico, quod fi id fiat, feclu-

frans

fo malo animo erga ipfum, tantnm abeft, quod

Con

Camillus peccet mortaliter, ut per hoc potius exer-

a

ceat actum Charitatis, & mereatur.

Vel hoc facit

K

fine jufto, & rationabili motivo; & tunc dico,

CA5

Camillum peccare mortaliter: licet enim is fit vi-

tiofüs, nec poflideat virtutem, feu bonitatem,

Der

quaà eít verze famze fundamentum ; tameu cum

Tem

€to

ejus malitia occulta fit, nec füpponatur alteri no-

Áti

Xia, nequit alii, absque gravi culpa, aconere re-

fitutionis, manifeftari. Propterea Camillus toties

xiüm

peccat mortaliter, quoties alicui id refert; gra-

W

viter enim ladit jus, quoed Clericus habet ad pro-

m

priam famam penes tales perfonas,. apud quas pro-

e

inde tenetut. modo poffibili famam reftituere, ut

t

tradunt DD. comm.

ET

CAS. TI. Troilus poft expeditum Breve, vigore cu-

di

jus poffit eligere Confelfarium, qui eum abfolvat

di

Ob omnibus Cenfüris & peccatis, etiam S. Sedire-

dà

fervatis, novum

peccatum commifit refgrvatum

I

Pontifici. Q. An vi

gore ejusdem Brevis etiam ab

hoc poffit abfolvi.

Y

$

[

Refp. affirm. Ratio eft, quia facultas, in cafü 'con-

)

cefía, generalis eft, aciillimitata, Unde ficuti fa-

1e

cultas tempore Jabilzei concefía, ob hanc ratio-

[/

nem,

£

MeNsE NoveMBRIS.

459

1

nem, dicitur extendi nedum ad peccata commiffa

ante Jubilaei promulgationem, fed etiam ad poftea

vprte l

perpetr

ata usque ad tempus abfolutionis ( Viva

AVl

Opufc.

De Jub. quaeft. 11. art. 3. n. 2.) ita facultas

fens Breve &c. & hoc etiamfi in

appiale

obtenta per pra

LDoniati

eodem exprimat

ur gro iacvice, pro uma vice; nam

hujusmodi verba non re

ftringunt conceffionem ad

6j npte

fola commiffa tempore conceífionis, fed ad unam

infges

Q At

confeffionem, adeo ut fi Pcenitens poft obtentam

Abfolutionem vigore Brevis, denuo in refervatala-

batur, Breveobtentum, amplius non inferviat. Ex-

x afíoti

cipe tamen caíum,

quo pcenitens dolofe diu diftu-

Vonem !

lerit Brevis executionem , ut inte

rim laxatig ha-

j mrbus

benis peccaret, & poftea abfolveretur: cum enim

| fat, i

fraus & dolus nemini debeant patrocinari, mens

ddi ol

Concedentis non eft, ut impertita facultas ad hzec

abfolvenda deferviat, Lugus de Peenit. difp. 20.

potget

f&l lcltc

fe&. 8.

Qu d"m

CAS. IIL. Foemina prægnäns, gravibus fuübjecta ve-

j is t*

nereis cogitationibus , fzepius experta eft, jejunii

|bonitte

remedio fe facile vincere hujusmodi tentationes,.

m f

e contra non jejubando fe pluries ab iís viuci. Q.

r altent

Án tenestur jejunare , quamvis jejunium fit no-

iC onete

xium fcetui.

illas to

Refp. [p(am nec teneri, nec poffe jejunare,

eoipfo ,

fetts f

Ratio

iet

quod

novit jejunium effe noxium foetui.

Yi qui

eiæ ,Q

iia non (unt facienda mala, ut eveniant bo-

na. Jam vero ftatim ac jejuniu

m eft noxium fcetui,

N

malum eft. Nec refert, quod plurimum inferviat

ad vincendas tentationes ; quamvis enim fit me-

non eft tamen me-

dium aptum ad talem finem ;

"i

dium unicum; frequ

ens enim

Noviffimorum tecor«

m

datio , occafionum

follicita fuga, feria meditatio

D

Paffionis Chrifti Domini , diligens fenfuum cufto-

o^

dia, humilis divini adjutorii poftulatio , vigilans

j

voluntatis fraematio &c. füunt media & ipfa valde

conducentia ad talem finem ; quibus propterea fi

ipfa opportune

, ac follicite ufafuillet, non victa,

g

fed victrix, Deo opitulante,

extitiffet.

At etiam

"UA

non eva-

[/)

demus, urfu horum mediorum tentationes

neice-

4

[

^

| 460 Casus Coksmxmm

[

fopreb

neícere; ito inobfervantiam jejunii illi effe occa.

nohilo

ionem proximam peccandi; quid tum? Adhuc

alis, d

debet non jejunare in cafü, r. quia fübeffe tenta-

ídn

tionibus culpa non eft, fed feges mereri, quoties

vidio,

illis voluntes refiftit: 2. quia occafio peccandi fti-

doc att

mulat quidem ad peccandum

3 at per fe peccatum

tinora

non eít, nifi fit volentaria:

Ideoque cum in cafu

foeminz voluntaria non fit, utpote quia fi pluries

(

cibum fümit, neceffario id facit, ut fe, acfoetam

ennin

nutriat, dicendum &c. Econtrario, in ca(u jeju-

nium, utpote noxium foetui

ia

(ficuti fupponitur ) in

fe eft peccatum,

Telpond

1em ]

tialo

MENSE DECEMBRIS.

den

ïErcator. emptore petente certam fpe-

Em

CAS. 1. N

^. ciem mercis, quam ipfe non habet,

Qfa

fingit fe pergere domum ad eam fümendam; at per-

Ritio

git eam emere ab alio vicino Mercatore pretio

i d

ex. gr. novem juliorum , emptamque deferre, ac

Viutm

d

illico revendit petenti pretio juliorum duodecim,

Q. Àn licitum fit hnjusmodi lucrum.

lx

Témi

Refpondeo cum dift. — Vel pretium Juliorum duode-

Tüm

cim non excedit limites jufti pretíi; velillos ex-

w

cedit. Si excedit; clare patet, nor licere hujus-

T

modilucrom, utpoteinjuftum. Si non excedit ;

fu

dico, licitum efíie , cum juxta di&ta unicuique re-

DC

ulariter liceat res fuas non vendere nifi pretio

upremo, nec quis tenetur vendere merces eodem

(

retio naturali, quo ipfe ess habuit. Et fane fi

al

ipfe ex fpeciali favore eas ab Amico habuit etiam

mj

eas vendere infra infim

ivfra infimum pretium, teneturne per hoc & ipfe

um? Certe quod non. Nil

iefn

mirum ergo, Íi fpeci

em mercis emptam pretio

N

novem juliorum poífi

t mercator aliquando reven-

dere pretio juliorum

duodecitna ,

k

hoc contineatur intra li

cafü quo nempe

mites jufti pretii.

Cate-

rum eft bene advertend

um,

non omnues res, qua

hebent novem julios pro pr

etio infimo , habere

pro medio decem cüm dim

5

idio, & duodecim pro

fupre-

E

1

MEws& DrcrMBRIS 4Ór

füpremo; efto enim hoc verificetur de rebus v.g.

ll o

nobilioribus ,

non verificatur tamen de omnibus

m 4d

Abf n

aliis, quzedam enim funt, quarum pretium infimum,

fi eít novem juliorum, medium eft novem cum di-

i Qu

midio, füpremum eft decem.

Propterea quoad

p d

hoc attendenda eft qualitas rerum,

confuetudo

deyets

a

timo:atprum, ut frequenter notant DD.

dià

CAS. 1I. Fur abítulit Équum a Viro divite, & pertri-

6;

ennium locaviteumdem modo luic, modo illi, acci»

in

piendo pretium locationis. .Q. Ad quid teneatur.

ponit

Refpondeo, Furem perfe teneri nedum ad reftitutios

nem Egui, verum etiam ad folvenda Domino pree

1

tia locationum, detractis expenfis faCtis circa eum«

dem Equum , quas pariter feciffet Dominus ,

eurimy

Equum penes fe habuilfet.

Ratio de ipfo Equo

ton 1j

clara eft ; quia nempe res clamat ad Dominum.

injity

Ratio poftea de pretiis locationum hzec eft; quia

lore d

ifta data fuere pro ufu ejusdem Equi:

offo pre»

iderté

tium folutum pro ufu rei fpectat ad Dominum, cu-

n doid

jus eft ipfa res.

Giribaldus de Reft. cap. 2. dub. 5.

ixi per f?, quia nonnunquam Nobiles przedivites

remittunt pretia locationum.

Verum ut ab eo«

r

rümdem reftitutione Fur fit exemptus, de tali re-

rellit

miffione debet certo conftare ; credulitas enim

icey

non eximit, cura ea, quze funt fa&ti, non prz-

on a

fumantur, nifi probentur, l. /m beilo $. fa&a fK.

pi

de Cap. Manrique QQ. mor. par. 2. quzft. 88.

j

J ul

CAS, III. Silvefter monetur. Confeffarium füum per

i

aliquod tempus perattz ab ipfo Confeffionis dor

mitafle.

Q. An teneatur illam repetere.

"

T

ho h

Refp. cum diftn&. Vel talis Confeffio fuit de folis

venialibus, & tunc certum eft, Silverum non

teneri &c. quia venialia funt materia libera. Vel

ndo'h

s

"m

fuit mixta mortalibus: & tunc fübdiftinguo: . Vel

j U

ex monito cireumftantize temporis, quo Confeffa-

d

rius dormitavit, cognofcit determinate peccata,

tf

qua hic percepit; & tunc dico, neceffe quidem

j

PU

effe,

[

462 Casus CoxscrENTUE

efle, at etiam fatis, quod de his iterum &onütea-

filet

tur:

cuti enim invincibilis oblivio alicujus pecca-

d

ti non tollit directàm abfolutionem eorum,

uae

vudi;

rite ponuntur, fed folum relinquit obligationem

peied

ilud confitendi, quando ejus quis reminifcitur;

gl

itá non perceptio aliquorum non tollit directam

eubin

abfolutionem eorum, quz confeffarius percepit,

n

fed folum relinquit obligationem iterum confitendi

fiul

€ea, qua &c. Vel non cognofcit determinate &c.

mina

& tunc repetenda eftintegra Confeffio ,. faltem fi

Treib

fuit brevis, & non a multo tempore fatta, quia du«

( )

bitari poteft de fingulis diftributive, cum numerus

imoc

peccatorum fit modicus , nec fit grave onus talem

ityen

Confeflionem repetere. Dixi: /altem fi fuit brevis &c.

dtt, t

nam fi fuit longa, juxta Lugum difp. 16. n. 6o7.

ütde

ac Putueobonel. quieft. 3. art. 7. fufficit in nova

Tots

Confeffione dicere. Scio, vel dubito, quod Con-

pos

feffarius non audierit unum, vel duo vel &c. gra-

via; fed in ea Confeffione non tales , vel tales

qup

fpecies peccatorum ex

ltpt

pofui. Vide Giribal, de Pæxj.

d

quam

Cap. 1I. düb. 3.

[

Pa

ob HH HHH HH RH

foly

a, (

d à

ANNO MDCCLILI

t

j

MENSE ANUARIL

Co

Arochus vocatus ad excipiendam Con-

CAS

CAS. I. P

feffionem infirmz;, invenit Concubinam

di

in domo Concubinarii graviter zegrotantem. . Q.

]?

Quid agendum in i&o cafu.

for

Refpondeo cum diftin&ione : Vel Concubina poteft

tia

alio transferri absque periculo ipfi accelerandi mor-

Vi

Y

tem, ícandali, & infamie , vel non. Si poteft,

Parochus debet iili pracfcribere, ut hanc fui trans-

Refp

lationem procuret, eamque, ut hzc fiat, adju-

vare, tum ad obviandum fcandalo proximi, fi

t

Concubinatus alicui innotefcit ; cum ad removen-

&

li

dum ab ipfa, & Concubino periculum rela[pfuso

[

o

463

MENSL' ]aNvARnrr.

i ol

faltem mentalis, cui alias fübfunt.

Et fi hoc ipfa

facere recufet , utpote indifpofita,

non eft abíol-

Cojtsa

teft fine dicto

fUR (

venda; fecus vero

fi fecus. Si non po

blir

MUA

periculo transferri

.

H

,

cüret, fi expedit, eos conjun-

I

ere in

Matrimon

ium, & fi non expedit, aut con-

lit d

u;

cubinus nolit eam ducere,

omnem curam adhibeat,

füb-

Is p

ne idem amplius a

d. eam invifendam accedat,

m codd

ftituta, fi opus fit, fpirituali &

honefta aliqua fce-

ii

firmae.

Ulterius hanc mo-

mina pro fervitio in

tze verum dolorem. concipiat

, li

neat, üt male actze vi

à, quie

cum firmo propofito qu

amprimum dimittendi il-

I murmi

]am occafionem , fi Deus dederit ,

10d poflit, ut

s £

entia fe

b

eo commen-

impenfius pro divina ailift

torerisi.

det, cum fpe divini adjutor

iipro vitando relapfu;

M

ut denique procuret occafio

nem illam reddere re-

ii

motam, vitando Concubini colloquia,

-

quoad fieri

&um ; f

i enim locus, in quo quis-

od (

poteft etiam afpe

i

f g

que prave vixit,

in afpeEiu. mentis o

pponit , quod

d tbf

jape ibi cogitavit , vel

gefft C. Palet di&. 9.

gam vividius id preeftare v

alet przfentia Con-

j du

bina? Si ad hzc omnia

cubini in fragili Concu

*

nveniat, confeffam ab-

Parochus eam promptam 1

"

folvat; nam

Í

ic illa eft in occafione folum remo-

H

ta, && materia

li, ut ait Cárdenas ; & fi aliquo mo-

icnlo, non tam dicitur iftud

do adhuc, eft in peri

rovi-

amare, quam invita fubire ;

& ideo magis

debit Deus, ne in illo pereat, ut ait S.

afilius in

Conft. Mon. cap. 4.

J

CAS.II. Fa&is denunciationibus Matrimonii ineun-

71

gium, Berta Caja foror ex-

gt

di Cajam inter ac Ser

feffione fe olim cum Sergio

onit Parocho in con

j v |

fornicatam fuiffe; unde ei

imponit pro poeniten-

tia, ut extra $

acramentum

denuntiet Affinitatis

Q. An Berta teneatur hanc pee-

n

impedimentum.

a5* |

nitentiam acceptare, & implere.

i Pg:eif;

tentia incongrua,

Refp

ondeo negative : eft enim poeni

hM

& injuncta cum er

rore clavium 5

cum obliget Ber-

; df |

tam, ad aliquid juri naturce

contrarium, nempe

ximi, l

amandam ,

detegendo turpitudi-

ad fe graviter inf

Sacramentum; quod nemo illi

d

nem füam extra

Ewi"!

prae-

p

]a

p

*

| 464 CasUs CoxscreNTIE

precipere poteft; ut clare colligitur ex S, Tho«

]

ma32. 2; quzeft, 70. art. 1. ad 2. in fine, ubiait: A.

- Q1 d

hil poteft pracipi homini contra id, quod

eft de jure

[

naiurdli. Hinc Berta tenetur quidem (fi

veeiimpo.

natura Parocho, five non

) feclufo periculo relap-

guüs;

fus, & cujusvis alterius

mali gravis, fecreto mo-

t

nere Sergium de imped'mento, ut ipfe vel defiftat

Ajtsmo

a tali Matrimonio, vel prius difpenfationem obti-

lirni

neat, ne fist Sacramentum nüllum , alizque vi-

Ml

tenturinconvenientia, quae fecus evenirent; onus

tpi ]

tamen. faciendi praedictam formalem denunciatio-

Yer IT

nem nec acceptare, nec implere tenetur, ut tra»

dunt DD, comm. :

itie o

&5ptet

fonte:

CAS. 1II. Sacerdos carens Miffarum ftipendiis, oc-

cafione , qua vult Jubilaeum lucrari, applicat Sa-

tpto

crificium pro Animabus Pürgatorii, loco eleemo-

Vim (

ini

iyus ad illud lucrandum praícripta,

dere e

ifti oneri fatisfaciat,

Q. An fic

Contr

tuto]

Refpondeo negative. Ratio eft, quia talis applieatio

Vewi

reducitur ad eleemofynam fpiritnalem, hoc carmi-

ne a DD. comprehenfam: confule, cajliga , folare,

a]ïquiw

vemitte, fev, ora; de quamon eftfermo in Jubi-

Yunt ;

a

fenfi;

20 ; ut cum cominupi docet penes me etiaw Za-

m

nardus in Dire&. de Pcenit, cap. 2r. quxft. 26. ia

fine; nomine enim eleemotyne abíolute prolate

W

hn

ea tantum, quz realis et, communiter intelligi-

pret

tur. ldque indicare videntur formulz , quibus in

Cot

confeífione Jubilaei, vel alterius plenarize Indul-

gentiz, folet eleemofyna prafcribis (unt enim te-

inc

dum

noris fequentis: Ejleemofynas pro poffe diftribuant :

falfo

vel Pauperibus & indigentibus perjouis , aut lotis

piis elcemofynas erogent, Atqui eleemolyna, qux&

Yon.

fet

impertitur per diftributionem, quaque erogabilis

eft locis piis, realis eft, non vero fpiritualis ; er-

C

go &c. ideoque cum nofter Sacerdos hanc non

Ti

erogaverit, dicendum,

quod oneri pro Jubilao

lm

prafícripto non fatisfecerit.

"Theodorus a. Sp.

puoi

San&. de Indulg. part. 1.

cap. 11. art, 2. Boffius,

tius

Viva, c&tterique comm,

MEN-

l!m;

E

MrNsE FesAUARIL,

465

151

JMENSE FEBRUARIL

Isj

h

u

TLT

CAS. 1. S

Ophronius, vere mendax in ffateris, non

Iredity

dat fuis adventoribus juftum mercium

pondus; has tamen illis vendit pretio infimo, tali«

icy

fecregom

,,,,,

terut, fi datum & acceptum ferio confiderentur,

Vel

l

L

hujusmod: venditio non excedat limites pretii jufti

LOne

fupremi. Q. An licite id fieri poffit,

ali

Refpondeo negst. nam /latera dolofa abominatio eff

'ent: v

apud Deum; 689 poudus equum voluntas ejus (Pro-

verb. 11.) Ratio poftea eft, quia licet Sophronius

t Ut iïli

ante Contractum per fe non teneatur vendere mer«

ces pretioinfimo; adidtamen tenetur ftatim, scfic

fponte convenit cum emptoribus: tunc enim ficuti

,

emptores tenentur viiniti contra&tus folvere pre-

a

tium conventum ; ita venditor vi ejusdem

one

p

tractus tenetur conventum metrcium

ondus trae

Qu

dere emptoribus: Emprio namque & Venditio eft

Contractus hinc inde obligatorius. Et ficuti, fta-

fit]

tuto jufto mercibus pretio a poteftate publica, nequit

Venditor absque injuftiria, & onere reftitutionis,

aliquid detrahere,Emptoribus , eo ipfo, quod fol-

'hoc æ

vunt juxta ftatutum; ita convento ex mutuo con-

? i!;;'*

fen(u pretio infimo; nequit Sophronius absque in-

eliti d

juftiia, & onerereftitutionis, aliquid detrahere

glb d

mptoribus, eo ipfo, quod folvunt juxta conven-

T0

tum. Aliasdici poffet, quod qui fponte vendidit

I iqm*ï-'

pretio infimo, & tradidit Emptori totum pondus

gihit

conventum, poffit poftea ab hoc licite fürripere

ie h

in compenfationem, quantum defuit ad integran-

jei

dum pretium fupremum, vel medium;

uod quam

d

falfum fit, & quot malis oftium aperiat, nemo

p

non novit. Vide Sporer Compl. in 7. Praec, cap. 6.

fe&, 2. n. 75. alias rationes afferentem.

1]

.

ylss^

AS. 1. Vicerat Ca

us in ludo notabilem fumma.m

"

Tibartio, cum volens aludo ceíffare, contra vo-

|

janc

7^

luntstem fuit adaCtus profequi ludum ; & in hac

anl*?'

j

profecutione, quod vicerat, perdidit. Q. An Tibur-

tius teneatur ad aliquid erga Cajum.

beh

Re-

Lambertini Cafus. Conjc.

Huï'

Casus CONSCIB*&TIJE

466

Refpondeo, probabilius eum ad nihil teneri ante fen-

tentiam Judicis. Ratio eft, quia, fi tenetur ad ali-

fifor

dul

nid, vel id eft ob injuriam ipfi illatam ; vel quia per

illizc :

ilam attraCtioneta fuit cauía fuübíecute amif-

fionis; vel quia denique ob eamdem non remaufit

Teoni

in Cajo voluntarietas neceflaria2d ludi validitatem.

tns dic

Jam vero nullo ex his capitibus Tiburtius tenetur

tiuset

aliquid reftituere Cajo &c. Siquidemnon ex primo;

pro injuria enim non debetur reftitutio , fed poe-

giu i

na: hanctamen nemo fubire teuetur ante fenten-

de ex

Yber

tiam Judicis. Non ex fecando ; Cajus enim non

folifi

obftante tali attraclione , poterat poftea vincere

ts cà

ficut prius, fifors seque illi faviffet :

uare for-

ptít.

tis potius defeCtui, 'quam attra&ioni imputanda

&tgitam

eít amiffio fubfecuta.

Nonex tertio; licet enim in

utroque ludente requiratur plena voluntarietas, ut

witr|

at

ludus refpectu utriusque fit etiam licitus; non fic

iotan

utfit validus; Contraftus namque ex gravi metu

Difen

injuíte incuffo celebrati, fünt involuntarii fecun-

CEN

dum quid ; & tamen, fi paucos excipias, ad quo-

tollyta

rum validitatem jus pofitivum requirit plenam vo-

Anirs

luntarietatem , czteri, utpote voluntarii "fimplici-

tontpi

ter, ab eodem jure füupponuntuf validi, cum eos

i of

precipiat infirmari inftante metum paílo. Quid

efte n

niergo idem dicatur de lüdo cum attrahente vel

fenedi

tertio, cum non fit inter exceptos ? Toitur poteft

quidem Cajus agere apud Judicem pro reftitutio-

Wieng

feadi

ne; antequam tamen hic eam mandet, ad illam

Ti d

nontenetur Tiburtius. Etratio fundamentalis eft,

quia voluntarium mixtum, utpote ex electione

proveniens, fufficit ad confenfum ; qui eft imme-

diata caufa Contractus; nec non ad transferendum

dominium, feu jus, quando intervenit titulus one-

051

rofus, ut in cafu ; quamvis non fic, cum folum

W d

intervenit titulus gratuitus , ut in conceffione ufu-

rarum, ac donatione pecunize fa&a graffatori, ne

i

injufte interficiat. Giribaldus de Contr. cap. Ir.

j

S.2.

lV

dle

' CAS.IIL. Oblitus Pcenitens gravis peccati, quod

annexamhabebatExcommunicationein refervatam;

LEN

alus

Wt

Z

467

MeNvsE M ARTII,

Ti atj

ehr al u

faffus eft aliapeccata, & ab iis abfolutionem obti-

nuit.

Q. An, n»on obítante Excommunicatione,

vlguay

QU a.

iithæc abfolutio fit valida.

L

»?M ^ Befpondeo affirmative

,

nam quando excommunica-

valtiltig

tus dicitur a Sacramenris exclufüus , & Conteffa-

tiucrég

rius erga ipfum jurisdi&tione privatus, id intelli-

ib

itur de excommunicato fcienter tali, non autem

, l^

e excommunicato fcienter oblito, vel infcio; nul-

ate lais

facramentalem ab-

libienim Ecclefia declaravit,

- enim u

folutionem hic impertitam elfe nullam ; quin po-

& yit

tius eam valere eruitur ex Trident. fefl. 14. de

quate K

poenit. cap. 5. dicente, & peccata, quze diligenter

jmyitan

cogitanti non occurrent, eadem confeffione i

cet i

univerfum intelligi inclufa: Addo , quod ef? ordi-

Vards t

matum propter chavitatem, non debere coatra chari-

jj i

tatem exerceri, utait D. Bernardus de prec. &

mv t

Difpen. Cum ergo poteftas aliquando arcendi fide-

ani lm

les a Sacramentis, fita Chrifto Domino Ecciefize

$, u

collata propter charitatem in remedium fcilicet

penste

Animarum, utrefipi(canr: ideoin eos non debet

til üg j

contra Cbharitatem exerceri.

Exerceretur autém

in cafu, fi abfolutio, noftro Poeenitenti impertita,

J cumjl

jlo, i

effet invalida; fic enim ille privaretur tam falutari

henlt

remedio absque füa culpa, imo dum eft actu im-

poteus , ob inculpabilem oblivionem, ad melius

jturr

fe ad illud difponendum. Beja part. 3. cap. 4. Spo-.

j Ó !,ïfü

rer de Poen, cap.5, q. 3. S. 9-

u

d

qie

MENSE MARTII.

diud

Alerianus inftituit Capellaniam cum one-

CAS. 1. V

re celebrandi fingulis diebus feftivis ad

tale Altare, affignato ad hunc finem congruo fli-

514 [

Accidit autem , ut dies,

y

pendio pro Capellano.

u

ze erat purze devotionis, nunc effeCta fuerit fe-

TL

$

ftiva de przecepto. .. Q. An Capellanus teneatur ifta

. die celebrare ad tale Altare.

p

l,

j

Refp. cum diftin&ione. Velaffignatio ftipendii, faCta

;

fj

fuit determinando tantnm pro qualibet Mifia, ex. gr.

h,i

Gg2

uos

468 - CAsvs CoNsciENTERE.

duos julios; & tunc dico, Capellanum non teneri

wd

&c. quamvis , etiam computata tali Miffa , adhuc

& p

verificaretur, quod ftipendium fit congruum. Ratio

o

eft, quiaintali cafuü eft certum, quod pro cele-

tondi

bratione talis diei nullum fuitzffignatum ftipen-

hus t

dium, cum fa&ta fupputatione conftet, hoc folum

atifan

voitu

correfpondere celebrationi aliorum dieruim. Vel

fa&a fuitin generali, determinando tantum ad au-

ii

num, autfruétus pradii ; & tunc

co,

vod

i,

Capellanus, etiam computata tali Miffs, habetfti-

wf

uum, tenetur ifta die celebrare ad

telit

pendium con

fale Altare.

j

atioin primis defumitur ex rationa.

f

biliter przefumpta voluntate Iuftitutoris, qui or-

dinando celebrationem faciendam fingulis diebus

10

feftis ad tale Altare, cenfetur voluiffe, quod idem

Cons

d

Altare nulla die feftiva careat tali cultu, nec po-

NerO

pulus commodo Mifíze, Secundo, a patitate Pa-

rochi, qui utpote obligatus applicare pro populo

tur

fa.

fingulis diebus feflivis, communiter dicitur obli-

f&d p

gatus applicare etiam tali die. Tertio, ab zequitate,

tetut

ficuti enim fi fefta aliqualiter minuantur, adhuc

? apellanus accipit totum integrum ftipendium, ut

Nefp,

lib. 3. c. x. de Sti

pen. Mif. tradit 'l'amburinus;

[

itafi unum, vela

À

,

ind feftum accrefcat , aequum

exclt

eít, quod celebret, maxime fi, attenta hac cele-

tgin

bratione, adhuc ftipendium eft congruum.

C

tul

CAS. II. Plena cum advertentia prorupit Titius

h

in hac verba: Credidiffem, Deumn uon effe Deum,

&i

f

( nonpuniret illum, Q. Anhæc fit blafphemia hzre-

ete:

ticalis.;

Tior

tem

Refp. negative.

. Siquidem ad blafphemiäm hzeretica-

lem requiritur , .quo

d formaliter, aut virtualiter

llgel

ccntineat aliquam falfitatem contra fidem ; quo

t |

non verificatur in cafu.

Licet enim in ea propo-

h

fitione conditionali: Credo, quod .Deus &c. videa-

EU

tur virtualiter contineri haec abfoluta: Credo, quo

at

Deus nou fit Deus, cum iffum uon puniat : qus

di

certe eft hereticalis, quia alligat effe Dei necei*

h

farium zeternum ,. & immutabile, contingenti pu-

lii

nitioni Creaturz ; tamen res ita fe non habet;

nam

[]

äl

MrzwseE Manrr.

469

M0 li

nam dicens: Credidiffem , Deum non e[fz Deum, fs

ifà, &i

&8;. per haec verba pracife exprimit fui animi

um N

prop

enfionem ad credendam (íi non adimpleatur

d o o

conditio ) dictam falfitatem, ut

indicat illud vet-

ts f

bum credidiffeni. Jam vero iufimplici propenfione

J

j

i

ad iftam faliitatern credendam, nec virtualiter in-

erti

volvitur di&a propofitio abfoluta; ficque verba:

antmdg;

Credidiffem, Deum wou e[fe Deum , fi non puuiret

00, Q

illum, exprimentia praefatam Titii propenfionem,

non fafficiunt ad conftituendam blafphemiam ha

eleirit

reticalem. Moronus refp. 95. T'amburin. lib. 2. cap.

ex t

6. $. 4. n. 22. Aliique.

i ;W

T ii

CAS. III. Novit Poenitens, quod fi dfutius excutiat

Confgentiam füam, probabiliter inveniet aliquod

j queï'ïdä

j, IY

aliud peccatum clavibus exponendum. Quoniam

vero jam fe exarinavit per tantüm tempus, quan«

pititt

*ue-Communiter füfficiens reputatur pro omnibus

0 por

jtar 0

fuze qualitatis , ulterius non protrahit examen,

fed peccata, quz ipfius menti occurrunt, contü-

T

tetur. Q. An valida fitifta Confeffio.

jor, Zs

pen':m-, L

Reíp. affitmative; nullibi enim przecepta invenitur

29

excuflio diligentiffima, & talis, ut probabilitatem

t g

excludat aliud quidquam inveniendi ulteriori in-

d

dagine. Etfane inaliquibus cafibus hzec effet vera

jm,

Conícientiarum carnificina; qui enim fiat, ut poft

IU

multiplicem, diutinamque peccandi licentiam fere

n

in omni peccatorum genere verfatus, ita feliciter,

"TL

& exa(te in memoriam revocet peccatorum fpe-

p

cies, numerum, & circumftantias, ut probabile

non fit, quod vel una prava cogitatio illius men-

bzmjl

tem fugiat? Tgitur requiritur quidem difcuffio di-

Ul/

"at

ligeris; non eít tamen neceffe, quod hzc diligen-

tia fit fümma : nec fufücit levis; fatis tamen e

" 5

d

mediocris, habito refpe&u ad qualitatem perfonz,

d

ac tempus, quo hzc confelfa non eft, ad fpecies ,

ac numerum peccatorum , ad peccandi confaetu-

dinem, & alias circumftantias.

Unde non valet:

jl

Si plus fe examinaret, plus inveniret; evgo tene-

f

tur fe plus examinare: hinc enim nedum attendi

j

debet Confefüonis integritas , verum etiam hu-

mana

m

1B 3

$

470

ICasus CoxscreNTUE

sana conditio, & quod Sacramentum non tedda-

tur Fidelibus timis onerofuüm.

Hinc qnia Poeni-

Tefpmé

etin t

tens, fe gerendo modo przdicto , fupponitur ufus

trs |

diligent'a mediecri in fe difcutiendo, valida di:i

debet e

as Confeffio. Ita comm. contra Cleric

eint

x

aþum

premo

w«e Poenit. dec. 21. n. g.

gt

licmyu

quod .

AIENSE ZPRHJIS;

toy

Ejus mutuat Livio pecuniam, ad decem

Qu

CAS. L G

annos, cüm paCto, quod fi interim al-

ade

ter contrsheniium moriatur, debitor fit liber, fi

€rütt

autem ambo füpervixerint, mutuatarius dare de-

dili

beat ali

Qu

quid ultra fortem. . Q. An talis contractus

fit licitus.

tradu

aluc

vRefpondeo afürma&ve , fiplus dandum a Mutuata*

E

rio fupra fortem, ita determinetur; vt vere uter-

lii j

bjo r

que fublit z qualipericulo amiffionis, &lucri zequa-

lis,

Ratio eff, quiain hoc cafü uterque incertus

3. du

eít de eventu futuro, ac fui juris, uti füpponitur;

CAS.|

propterea fi ambo zeque fabfünt periculo lucrandi,

Ter

aut amittendi zequale, intervenit, quidquid requi-

ritur ad hoc, ut ifte contractus fit licitus ; nam

dn.

ipfi

proprie hic non eft Mutuum, cum Mutuans ne-

W m

queat in cafü noftro repetere tem mutuatam in

Yi

omni eventü; neque Societas, cum nihil in com-

mune conferatur; fed eft Ludus fortis, feu con-

Ro

ventio fundata fupra vitam &. mortem ipforum

imy

contrahentium, qua, intervenientibus dictis con-

1el

ditionibus, licita eft, ut inter alios fradit Bqna-

Al

cina de contr. difp. 3. quaft. 3. pun. G.

f

beg

€AS. II Mercator irrequifitus, & fponte fua, mu-

Qne

rj

tuam ob:ulit Antenio pecuniam, quam de pro-

ximo negotiationi expofuiffet, Acceptavit Anto-

eu

nius, eademque ufüs eft in negotio fibi valdé lu-

ln

crofo. Nunc tamen petitus a Mercatore ut ipfi fol-

D

vat interelle lucri ceffantis

f

Cui ratio fit adjudicanda.

, id facere renf:it. Q,

pe:

Re-

mg,

- MegNSE APnirIs.

4n

o

Refpondeo rationem effe adjudicandam Antonio; una

qui b

pottrt

enim ex conditionibus requifitis ad hoc ut Mu-

"tuans licite poffit exigere compenfationem lucri

vili

AC

ceffantis, hbasc eft, quod Mutuatarius fuerit de ea

promonitus, eaque deducta fuerit in pa&um ante

perfectionem contraCctus, nam forte fub hoc onere

hic mutuüm non accepiffet. Atqui non legitur,

SK

quod Antonius fuerit in cafu praemonitus de-tali

compenfatione, & quod hzc deduta fuerit in pa-

i

Lal

€tum .ante perfe

C

onem contra&us, ergo &c.

interiai

adeoque &c. Additur in cafu, nullum proprie lu-

it ibe,

crüm ercatori ceffaffe :

ceffase enim a lucro ,

s direl

eft a lncro cohiberi, feu impediri, ut poft Domini-

eut

cutn Soto de Juft. & Jur. lib. 6, quaeft. r. art. 3.

tradunt DD. comm. Sed Mercator in cafü non fuit

a lucro cohibitus, feu impeditus, cum irrequifitus,

s Mütto

acfponte lua, adeoque volens, ac Inbens Ánto-

L vete Ut

nio pecuniam mutuaverit ;

ergo &c. ficque Anto-

nio ratio eft adjudicanda.

lucrjægu

Giribalq. de Contr. cap.

ye t

3. dub. 8. S. 1. num. 66.

N

"

CAS. III. Sergius accepit in Cenfum Senta milley

lol

fperans ea applicare cum lücro. — At quia fpei fun-

"qu

damentum evanuit, convenit cum lMercatore de

u

d

"d

ipli tradendis Scutis quingentis ea conditione,

utu

ut medietatem Cenfns, & annuse refponfionis fol-

Qu

sf

vat. Q. An Sergius id licite peragat.

90

Refpondeo negstive: quo enim titnlo juftificat onus

j

impofitum Mereatori folvendi medietatem annuaze

m p

refponfionis ultra medietatem Cenfus, fi, ut ajunt

f

Adveríarii, non infitait novum Cenfum, certe id

Q

facere nequit ratione lucri ceffantis, cum non ha-

beat fp

em fuündatam lucrandi: nec ratione damni

.

emergentis

?

per hoc enim non cogi

tur quidquam

J

L

habetque alia

"T

carius emere, aut vilius vendere ,

fcuta 5oo. otiofs: nec ob periculu

m amittendi for-

jl D

non denique ob

[

u

tem, ut Adver(arii concedunt:

com:iodum refültans Mercatori: hoc enim cum

u

fuum non (it, fed Mercatoris , mihil pro eo acci-

u

!u

pere poteft, ut tradunt D

D. comm. cum $. Tho-

quod e

i illud imponat ratio-

lk

ma. emgnet ergo,

ne

i

g4

":

z

472 CasUs CowsciENTUE

ne Mautui. .Atqui hoc, utpote ilfufarïum , licite

S&UQ

peragi nequit; ergo Sergius id illic

iie 1

cum Navarro recte tradit Rebe

ite peragit, ut

Qul

llus 2. par. lib. ro.

üzeft. ult. n. x2. Oppofitum t

amen dici deberet,

femor

1 effet difpofitus ad rite redin

'endam medietatem

fl

Cenífüs, & ad inftantiam Mercatoris cum eo ita

vilite

conveniret, fiquidem cum nemo teneatur benefi-

Mdl

cium alteri praftare cum fuo detrimento ». tunc

dibt,

offet eriam in Mutuo pa&tum inire, fe indemnem

!

101

ervandi , ut firmat An

gelicus 2. 2. quaeft. 78. art;

2. ad 1. & patet ex eo

» quod Mutuaos in cafu non

! O

reportatlucrum ; fed precife quarit fui damni re-

yeill

parstionem, obligando Mutuatarium ad id, ad quod

pro t

jam teuetur ex Ture naturze.

Vide Molimam difp.

excel

394- de Contra&.

! Refpor

tiler

JAMENSE MAIL

lE (

CAS. 1. (.;I.!vicula putans concubitum cum beftia

quaf

"^ effe peccatum veniale, modo coivit cum

tüere

,Ove, nunc cum espra, modo cum afina,

Q. An

dece

poffit abfolvi a fimplici Confeffario,

dolo

efpoudeo cum. diftinttione.

Vel Silvicula talem

Tom

concubitum

putavit venialem , cum aliqua tamen

tiof

fufpicione,

aut alía cogitatione de gravitate a&tio-

&t

nis: vel id putavit fine ulls füfpicione &c. Si enim

Y

utavit venialem fine ulla fufpicione &c. Dico,

i

5

ilvicalam pofle abíolvi a* fimplici Confeflario ,

Tan

quia tünc peccavit folum venialiter, cum in tali

p

concubitu unice apprehenderet venialem malitiam,

fat

H

u foóla proinde illi fuerit voluntaria & culpabi-

p

S. Si poftea eum putavit venialem , fed cum ali-

$

ua fafpicione , aut &c, dico; quod licet poffit

peculative defendi, Siiviculam adhuc effe abfolvi-

CAS

T0

bilem a fimplici Confeffario ;

in praxi tamen non

m

eft ab hoc abfolvendus ;

cum enim in cafü fit ea-

Q

dem operatio beftialitatis,

& quidem cum volun-

tarietate fufficiente ad mort

ale, five facta fit cum

Ref

ignorantia vincibili, five fc

ienter; fequitur, quo-

ti

ad fübftantiam eífe idem

peccatum, ( ignorantia

N

enim in his operationibus

non mutat fubítantiam

fi

a&u;:

2

MeNsE Marr.

413

*illm. h

a&tus, quam malitia primario confeqnïtür) ac pro-

inde ficuti Silvicula nequiret abfolvi a fimplict

peng!t,

Confeffario, & coiviffet cum ove &c. fciens id et-

pit.

lh

( d

P

ph

fe mortale; ita neque poteft ab eodem abfolvi,

melei

fiilud tommifit cum füfpicione aut &c. de gra-

Q at

vitate a&ionis; nam eft certum peccatum mortale

atüt d

befialitatis. Vide Merollam de Volunt. & Invo-

«l

OMUE)

lunt. c. z. dub. 13. n. 661. Puteob. q. 3. art. 4. $-

U u

o Ints

IO. D. 4.

el

1n Cál

CAS.1I. Foemina a pluribus honefta reputata, fed

i du

vera Meretrix, ab uno accepit exceffivum pretium

proturpi fui corporis u(u. Q. An teneatur illum

d idqu

exceflum reftituere.

Jita d)

Refpondeo cum diftin&ione. Vel Fcmina accepit

talem exceífüm, illum extorquendo per fraudem,

aut dolum ; & tunc dico cum .S. Thoma 2.2.

m b

quaeft. 62. art. 5. ad 2. ip(am teneri eumdem refti-

qoiriteta

tuere; dans enim in cafü non dedit volens, fed

deceptus. Vel eum accepit fiue ulla extorfione

à (

dolofa, & fraudulenta, ac vigore contrattus in-

jcilt

d

"4

nominati, Facio ut des, feu paCti initi detali pre-

tio folvendo;. & tunc dico, ipfam non teneri ta-

qua Y

tate.

em exceffüm reítituere, fi dans potuit de eo li-

bere difponere: nam ex una parte dsns in cafü

xc $

dedit volens, ex alia quamvis hoc ei datum fit ob

&t

ALE

rem illicitam , tsmen ipfa datio non eft illicita,

praecipue cum valde probabile fit, opus volupruo-

t !

I

fum, ob quod talis traditio fa&ta eft, non habere

u

pretium determinatum, Petrus Navar. de Reft. 1.

4. cap. 2. n. 118. & feq. Leffius, & alii.

-

CAS. lIl Sempronius, pluribus debitis gravatus,

non potett fuis Creditoribus fatisfacere, ni immi-

nuat convenientem dotem filiabus.

Q. Àn id fs-

[

cere teneatur, ut poffit (atisfacere Creditoribus.

m

Refpondeo cum diítin&ione. Velagitur de diminu-

1

tione aliquali; & tunc dico cum communi DD.

Sempronium ad id teneri: ficuti enim ob talem

"

finem tenetur minuerc expenías circa viCtum, ve«

5

g5

itum,

4

-

3474 Casus CoNsciENTUE

]u

ftitum , & manutentionem familiz ; ita etiam cir-

Yie

ca Dotem filiarum, ne Creditores damnum abfo-

fi

lute, vel faltem tantum damnum patiantur, Vel

h

t

agitur de diminutione notabili; & tunc fabdiftin-

Ten

uo: Vel per hanc diminudonem, judicio pru-

[o

entum, mutatur ftatus ejusdem, & filiaram, ab

tent

eis jufte acquifitus ; & in hoc cafu dico, Sempro-

trtr

niüm nonteneri ad hanc diminutionem notabilem ;

düs

utenim diciturin tractatu de Reftitutione: Nemo

tenetur decidere a proyrio [latu jufle acquifito, ut

CAS

Jatisfaciat Creditoribus. Idemque dic, ii diminu-

u

ta filisbus Dote, hze Sponfum non invenirent, cum

D

peticulo amittendi pudicitiam ; nam bona ordinis

ft

Inferioris non funt re(tituenda cam periculo amit-

tendi bona ordinis fuperioris. Velperdictam di-

p

te|

minutionem non mütatur ftatus, ant mutatur in-

jufte acquifitus; & tunc certe ad eam tenetar

Sempronius, cum amplius non interveniat caufa

Mef

excufans; ficque fe ad verum proprium ftatum re-

$.

fel

ducere'a.ï Leffius lib. 2. cap. n. 29. & aliicomm.

i

qu

MENSEGQUNAL.

tl

tl

pre

CAS. I. C

Amillus per plures annos fe impotentém

expertus ad . confümmationem Matri-

ys

monii, ad fimplicem contaCtum Reliquize cujus-

hN

dam San&i, cum qua fait benedi&tus, illico factus

eít potens. Q. An libere vacare poffit operi conju-

gii cum propria*. Sponía.

RAefpondeo negative ; fi poft requifitum triennale ex-

perimentum , poftque adhibita confueta remedia,

ä

five realia, five fpiritualia, nunquam potuit Matri-

monium. confümtaare, Ratio eft, quia in hoc ca-

fu intervenit moralis certitudo, quod nulliter con-

traxerit cüm propria Sponfa, ob impedimentum

Cl

dirimens impotentize perpetuze antecedentis, fuffi-

cienter manifeftatze per hoc, quod femper fruftra-

nei füerint omnes mfüs, non obítante valido re-

mediorum fübíidio; & quia nonnif per miracu-

lum

N

Mexuse ]unurr.

4ts

Jum hzc fuerit ablata. Quare ut Camillus poffit

lm (

libere , ac licite vacare operi conjugii cum Spon-

Dun i

t Ti

fa, debent tite mutuum renovare confenfum in

Matrimonium, nempe fecreto inter fe , fi impedi-

libl

mentum erat;occultum ; coram Parocho vero ac

dj

tefibus, fi notorium erat, & publicum; nam po-

A i

tentia de novo scquifita non reddit validum Ma-

p

trimonium, ab initjio nullum, & irritum. Giribal-

p

dus de Matrim. cap. 16. dub. 11. Aliique paífim.

: M

nf

CAS. II. Occafione cujusdam publicze lïcitatidnis,

| dinits

Aurelius rogavit amicos volentes emere, ne plus

AE C

offerrent certa quantitate, ut ipfe rem illam eme-

Tooln

ret pretio infimo; uti de faCto contigit, Q. Au

o

peccaverit contra juftitiam, & teneatur adaliquam

jtund

reíftitutionem.

ii i

1 m'e:'qr

Refpondeo affirmative cum Soto de Juft. & Jar. lib.

TE

bt

8. quxft. 2. art. 3. Ratio eft, quia licet Dominus

rei venalis hanc adhuc vendiderit pretio jufto, fuit

X

nihilominusinjufte ab Aurelio damnificatus. Ex

quo enim Aurelius eo modo fe getferit cum volen-

tibus emere, violavitjus, quod ille habebat, ne

fetraherentur emptores volentes emere pretio fu-

premo, vel medio, ipfümqué coegit vendere rem

pfent

pretio infimo; facta enim tali confpiratione, &

Y

monopolio cum amicís, non remanfit pro re aliud

3

r

etium , przeter infimum, quod pro ea offerretur,

v t ]

p

ropterea cum privata auCtoritate id ab Aurelio

riwaä"';

fieri nequiverit, fattumque refüitaverit in jactu-

ram, & dampum Domini rei venalis , dicendum,

quod Anrelius, titulo damni illati, peccaverit

t

contra juftitiam, G teneatur ad reftitutionem,

nempe, ad refeCtionem ejusdem,

jgdicio pruden-

tis taxandam,

:2

ï,

CAS. IIT. Petrus mutuath;ah

;xï Scuta centum fe ob-

ligans ad ea non repetenda per duos annos.

Q.

3

Au ultra fortem poffit aliquid accipere ratione af-

r

fumptze obligationis non re

UR

petendi tz'ilem füummam

It

per biennium.

Re-

)

m

476 Casus CONscmN"rm:

Refpondeo, ob tale motivum non poffe Petrum ali-

[

uid accipere ultra fortem; damuata enim eft ab

TE

. Alexandro VII. hac propófitio42. in n, Licitum

g

&fl muiuanti- aliquid fupra fortem exigere, [i fe ob-

pec

ligat ad nonvepetendam fortem ufque'ad certum tem-

ij

pus: qua, ut patet, correfpondet Cafui propofito

di

fere in terminis. Unde fi Petrüs habest occafionem

;

Mi

promptam , aut fpem vere fundatam proxime ap-

[/]],

plicandi talem pecuniam cum lucro, vel etiam fi

Imh

eà opus habet, aut quamprimum opus habebit,

Y

ad fibi przecavendum aliquod damnüm ; poteft qui-

t

dem convenire cüm Mutuatario, mutuum ab eo

li

petente, ut ipfi tale lucrum compenfet, feu dam-

trt,

num reficiat, ut füpra tradidimus in relponfione

ad tertium Aprilis : at pro mera obligatione for-

Nf

M

tem expectandi per duos annos, nil poteft ultra

fortem accipere, eo quia talis obligatio, fi atten-

j

te confideretur, aliud non eft, nifi quaedam pro-

€u

rogatio mutui, & fic quoddam novum Mutuum

fa

u

virtuale, pro quo, ficuti neque pro formali nil

t

accipi poteft; cum utrumque

t verum Mutuum;

u

& lucrum ex alterutro perceptum ratione mutui

fit vera ufura. Vivaad d. prop.

(

fol

i

MENSE gULIL

N

Y

d

Onfeffarius fimplex, audita Confeffione

Patris, qui fe accufavit de peccato car-

nali commiffo cum famula, fücceffive audit & Fi-

lium hoc idem cum eadem perpetraffe.

Q. An

Filium poffit abfolvere; & abfolutio Patri imper-

i

tita fit valida.

[i

Refpondeo ad. primam partem cum diftinctione. Vel

Filius exponit a femetipfo fe peccaífe cum Affine

in primo gradu; & tunc eít manifeftum , non

poíle Confeffarium eum abfolvere ,

uia exponit

inceftum formalem refervatum. Vel Filiustantum

exponit fa

eccaffe ex gr. cum libera, & tunc

dico, Confeffariam poífe, ac debere ipfum intet-

gä

roga-

MzwsE jJurn.

4Tl

zi

:ogarle D

an ea fit ipfi propingua (eft enim inter«

nl i

ac debet, fin-

rogati

o,Iquze communiter fieri folet,

N

gulis P

cenitentibus fe accufantibus de aliquo fimili

"

n

peccato, und

e non ingerit fufpicionem fractionis

vitsln

fi ipfe negat, dummodo fit aliunde

figilii; ) &

debet illum sbfolvere, non obftante

prona

difpofitus,

Nihit

ais

natitia habita in przcedenti Confeffione;

X

enim minus fcimus , quam id, quod ex confr[fione

^

u

Div. Bernardus; & ftrictior eft

ni

u

fiimus, ut ajebst

lh

obligatio figilli Sac

ramentalis illa Confeffionis in-

jtelt

tegrae.

Si. vero affirmat ut füpra ,

denegandà eft

120

illi abfolutio ut fupra. Vide Puteob. de l'cen, q. 5.

&t du

art. Io, n. 8

if

Refp. ad fecunda

m partem: Abfolutionem Patri im-

tote t

pertitam elfe

folum invalidam, fi ipfe fcienter

dul

& culpabiliter talem cir-

fiattee

peccaffet poft. Filium,

cumftantiam omififfe. Unde fi ipfe peccavit cum

hm p

Famula folummodo ante Filium, vel poft ipfum,

Matort

trsli d

ignorans tamen ejusdem peccatum, tunt Abfolu-

tio ipfi impertita eft valida, nam in ifto cafu in

..

[otutt

ye niis

ceftus e& inaterialis praecife: Ita comm.

CAS.1I. Uxoratus defloravit fuam propriam Con-

fobrinam. Q. An fine difpenfatione poffit ab Uxore

debitum exigere.

Refpondeo afürmative, etfi cum ea copulam com-

leverit. Ratio eft, quia in jure eft quidem vetita

o

iro exaCtio debiti cenjugalis, fi cum confan-

at

vinea Uxoris feienter fornicatus fuerit; at vetita

j

ibidem non legitnr talis exsctio, quando Vír fcien-

(l

ter fornicatus eft cum Confanguinea propria, ut

n

patet ex cáp. 1.

& £0 , Qui cogrov. Confa

ngu. ubi

dicitur: i guis cum. Filiaftra jua fcientev

[

ornica-

d

tus fuevit, nec a Matre (id ef, a propria Conju-

u

M

ge,quz, refpeCtive ad Filiaftram Viri, eft Ma-

D

ter) debitum petere potefl. Idque Theologi commus

n

niter tradunt, five Vir cognoverit Uxoris con-

p

Itf

fanguineam in primo, five in fecundo gradu; &

AU^

vice verfa fi Uxor fcienter fornicata fit cum Con-

J

"

fanguineo Mariti in primo, vel fecundo gradu,

yh

478 Casus ComscrENTUE

« CA

ut videre eft apud Giribaldum; cum ergo nofter

alft

uxoratus non defloraverit Confobrinam Uxoris, /ed

Tiün

propriam, dicendum, quod (íine difpenfatione pof-

fit ab Uxore debitum exigere.

Myo

CAS. III. Vovit Titins Religionem ingredi ; at pot

tiür

aliquot dies blanditiis puellze ille&us, nuptias illi

promifit.

non

hj

Q. Quamnam promiffionem ;eneatu?

implere,

Tion

pro

Refpondeo, per fe loquendo, Titium teneri primam

10f

* promiffionem implere ingrediendo Religionem ;

€on|

fienim vovens Religionem emiffis Sponfalibus, per

fe adhuc tenetur ad Religionis ingreffum, eo quia,

obul

[y

ob majorem ftatus perfe&ionem, Sponíalia jure

ü

&

pofitivo habent inbibitsm hanc conditionem «

j

]

Religionem elegeros a fortiori. debet votum Reli-

do,

£ionis impleri, quando Sponfalia preceffit: ita

n

Tüet

comm. Dixipoftea per/e loguendo, quia per ac-

lab

cidens «evenire poteft, quod, non obítante Voto

Wt j

prius emiffo, teneatur dacere puellam: puta fi

voti infeiam dicta promiflione ad copulam addu-

D

xiffet, & ni eam ducat, gravia oriantur fcanda-

f

ü

ox

la, jurgia, rixze &c. tunc enim, fi aliter non pof-

fet his obviari, teneretur certe, non obftante Vo-

to, illam ducere; cum enim tunc ingreffus in Re-

LET

ligionem non fit amplius majus bonum, cef(at vo-

WN

D

ti obligatic. Ita Girib. de Voto cap. 6, dub. z. n. 4.

et

1

AMENSE AUGUSTLI

fe

Ü

nuentibus Emptoribug tantum folvere

fe

'CAS. 1I. RE

[

Mercatori pro mercibus, quautum ipfe

pretendit, folet hic frequenter mentiri, ac falfo

du

Jurare, talem ac talem fpeciem mercium fibi plu-

Wi

ris conítitiffe ; unde fit, ut illi oblatum pretium

hi

augeant.

Q..An tuta conície

.

te

ntia Mercator poffit

iftud accipere.

Tt

'b |

CAS, 1E/0. 2; An f/hic Mereator fzepins correptus

non fe emendat, debeat Confeffa

0

rius illi impone-

2

re, ut Mercatura officium defera

t.

CAS.

| MENSE AUGUSTL

T9

CAS. TII. Q. 3. An fi dolo , vel fraude eos inducat

j

ad folvendum pretium juftum quidem, fed füpre-

mum , teneatur aliquid reftituere I:mptoribus.

o M

Refpondeo ad pri&æ*um cum diftinttione, Veltalepre-

i

tium augetur intralimites pretii jufti ; vel fupra

piis

hujusmodi limites.

Si fupra: dico , Mercatorem

(

non poffe tuta confcientia iftud accipere, quia fie

non fervatur zequalitas inter datum & acceptum ,

pisa

prout exigit juftitia commutativa. Propterea in

oro conícientize debet reftitni exceffus; nam in

(

confcientia nemini licet proximum fgum, ne in

$, pr

Si vero continetur in-

I)

obulo quidem, decipere.

ol

tra limites pretii jufti; dico, Mercatorem poffe

&c, quamvis enim peccet mentiendo, & pejeran-

em f

do, tamen non peccat accipiendo ; fiquidem ex

n

i n

una parte jam notum e&£, hafcequerelas effe con-

fuetas vendentium cantiones, quibus proinde fides

W [

(

habenda non eft; unde fibi itmputet, qui credit,

:l

W

pml

ut inquiunt Rebellus & Caftro palaus ; ex alia ac-

n ädlu

ceptum in cafu eft zequale dato, adeoque lege ju-

*fitize conforme. La Croix de Empt. & Vend. num.

(l

956.

N

n

$uU

Refg;ondeo ad fecundum, qüod fi pluries illi äü"lg-

navit falutares pceenitentias & opportuna remedia,

d

eique aliquando diftulit Abfolutionem ad finem

Ls

emendationis , nec unquam profecit, debet illi

imponere, ut ad tetmpus Mercaturz officium de-

ferat.

Ratio e£t, quia in tali cafu officium Mer-

caturze dici pro eo amplius nequit exercitium indif-

ferens, & occafio remota, fed proxima, ob trequen-

tem lapfum in mendacia ac perjuria:

uemadmo-

dum ludus dicitur vera occafio proximablafphemiz

iili, qui ludens frequenter blafphemat. 'Hinc ficuti

hujusmodi ludenti Confeffarius debet, faltem ad

tempus, vetare ludum, fi expertus eft reliqua

remedia effe inefficacia ad ipfum retrahendum a

n

blasphemiis : ita faltem ad tempus debet Mercatori

officium interdicere Mercaturze, fi reliqua remedia

)9

expertus e£ ineíficacia ad ipfum retrahendum a

men-

)

J/

480 Casvus Couäcnmnæ

mendaciis, & perjuriis ; nam ipfum relinquete in

e

tali Officio cum illó pravo habitu nihil diminuto,

eflet ipfum relinquere in formali periculo proximo

eijus

mp

relapfüs , adeoque in peccato, juxta illud Eccl, 3.

mjno.

Qui amat periculum, $n illo peribit, DusrteExpot,

neli

Prop. damn. v. occaíio proxima q. 447. Antonin.

tidet

de Poenit. quaeft. 6. pag. 54o.

tisfa

Refpondeo ad tertium affirm, cum Caftropalao, qnem

diam

&q

citat, 1c fequitur La Croix l. c. n. 955. tum quia

d

inductus per fraudem, ac dolum ad folutionem

pretii fupremi, utpote deceptus, non cenfetur vo-

'Orf

luntarie in iftud confenfiffe, tum quia per hunc

etitm

2,di

procedendi modum lazfüm eft jus, quod habebant

emptores emendi ab aliis pretío infimo, vel medio,

0481

eamdem mercem. EHinctantum Embptoribus refici

fia :

debet, quanti minoris emiífent ab aliis, fi fraus ac

filo.

dolus Mercatoris iis innotuiffet..

lum,

Deatu

AMENSE SEPTEMBRIS.

Mefpon

t

CRUN

& C0f

Olonus partiarius apno 'elapfo, um eg

.

CAS. I. C

ret, furripuit Domino tres corbas triti«

Titer

gua

vendi.

ci, animo tamen, cum primui poffet, illas fol-

ilox

Nunc ad pedes Confeffarii provolutus in-

Yed

quirit, juxa quam seftimationem teneatur Domi-

no fatisfacere, cum anno füperiore pretium tritici

Sy

modo creverit, modo decreverit. Q. Quid illi re-

Com

ondendum ?

jue

Quam

j

e

fpondendum, quod tenetur Domino fatisfacere

juxta illam zeftimationem, juxta quam verifimili-

Tant

ter is palfus eft damnum, feu intereífe; fic enim

Ti

l:mp

fervatur aequalitas , ad quam obligat juítitia com-

Oi

mutativa, cujus reftitutio eft actus. Bonacina de

reft. in gen. difp. r. quzft, 3. pun&. 11. num. 4«

p

Quare ti Dominus vendidiffet, aut confumpfiffet

Q

E

jllud triticum tempore füummze zeftimstionis , juxta

[j

illam reftituat; juxta mediocrem vero, vel infi-

ch

mam, fi tempore hujus, vel iliius fa&a ab eo

fuilet confumptio , demptis expenís, quas

Ti

circa

la

'

]

- MeNsE SEePTEMnBRIS.

481

NI

Et fi certum eft,

d

citca idem . Dominus feciífet.

cujusdam zefti

mationis tempore id fuiffet a Domi-

o p

no peractam,

plures tradunt, fatisfaciendum Do-

n

mino juxta majorem zftimationem; q

uia in dubio

wtelo

meliot eft innocentis conditio.

Magis tamen . at-

. Antrt

ridet fententia. Turriani, Sporer, aliorumque fa-

tisfactionem reducentium ad sítimationem me-

n

(

u

"

diam, habito reípe&u ad copiam, vel penuriam,

& qualitatem rei, emptorum &c. detrahendo ali-

fi

uid ratione expenfarum, & incertitudinis ; fi enim

ominus poterat vendere pretio fümmo, poterat

Veür r

retio infimo. Turrian. in 2. 2.

er hot

etiam p

M

lubcbag

2. difp. 10. dub. 2.

D.'Tho. to.

vel ml

CAS. 1I. Cajus, non obftante omni poffibili diligen-

dnus r

tia adhibita, certo fcire nou potuit, an füuo con-

Bo

filio efficaciter influxerit in homicidium perpetra-

tum.

Q. An debeat fe credereirregularem :ac te-

nestur ad reparationem damnorum.

$

Refpondeo affirmative quoad primam partem, & ne-

gative quoad fecundam. Ratio pr. pr. defumitur

acommuhíter contingentibus; cum enim regula-

T

riter pravium confilium operetur, & non nit) ma-

J

gna cum difficultate retrahi valeattotalis ejus ia-

illa*

Hoxus; hinc fit, ut, dubio non cbitante, an vere

influxerit, confilium adhuc influxilfe proe(umatur.

Wt

olutusï:

]j

n

Sayrus de ltregul. lib. 7. cap. 3. n. 2. Avila, &

i

comm. Caeterum fi. fcire cipias, quandonam pro-

ul

prie cenfeatur non influxiille, dico, id evenire z.

quando homicida confilii tempore jam erat adeo

gt

paratus ad occidendum , ut nuliam ex eo deter-

ii

minationem acceperit, nec ullum inde motivum

J

J lt

:'c»"l

furupferit cirius, facilius, crudelius, firmiusve

"

homicidium perpetrandi : fecundo cum Confulens

p |

ante homicidium, confili motiva aliis motivis

9*

contrariis elidere conatus eít, ac precibus etiam

importunis nifüs eftab eo retrahere volentem oc-

cidere : tertio,fi videns fe his non proficere,juxta

charitatis, ac prudentize regalas, occidendum mo-

nuerit, ut fibi caveret &c.

Vide Continuatorem

"

h

out-

(

Lambeyrtini Cafus Fohjc.

R

482

Casvus CoNscrENT ELE,

CAS1

Tournelli de Irreg. par. 8. c. X. art, 1. —— Ratio

witen!

poítea fecundze partis eff', quia nemo tenetur ad

feparationem certam pro puro dubi

Rebonc

o de damno il-

& cot

lato, uti cradidimus ad 3. Julii 1749.

r

tenti

CAS. III. Pcenitens protulit menda

[u

fione. Quid de hac judicandun: ?

cium in Confef-

fib

lius,

Refpondeo cum diftin&ione. Vl talemendacium fnit

Vove

cum adverrentia, & circa materiam gravem, feu

dent

lunja

neceff;5riam, puta, circa numerum lethalium, cir-

cnmftantiam mutantem fpecierm, aut aggravantem,

n m

vel niinuentem i» infinitum. circa occalionem pro-

jnpol

tiatyn

ximam, confuetudinem &c. & tunc dico judican-

dum, eam effe nullóm, & facrilegam, ni animi

tiot

perturbstio, ignorantia, vel fimplicitas fic co:fi-

Tife

tentem excufet; caret enim neceffaria fidelitate,

4tte

feu iotegritate. Vel tale mendacium fuit absque

tisf

adverrentia , aut circa materiam levem, feu uon

plins

Tbf

neceffariam ; & tunc dico, judicandum eam va-

lidam eile, i forre agaturde veniali, de quo tan-

t

tum Peenitens fe accufet, conícius fe illud. non

Refoo

commiliffe (in quo cafu fit Sacramentum nullum

ET

défectu verze materig), nam neque irrogatur gra»

Inalj

vis injuria Sacramento , neque variatur. notabili-

etiam

ter judicium Confeflarii, fi expofita fit alia mate-

m'xgc

ria,de qua vere doleat. Lugo de Pcen. difp. 14.

I2

n.

io.

iana, Rofignolus, & alii, a fortiori di-

ff

centes, valere Cozfeífionem, fi mendacium in ea

fj

prolatuim ad ipfam non pertineat,

p

Tet

al

MENSE OCTOBRIS.

Tiité

loc

CAS, I. V' I

llicus habita a Confeffario poenitentia

ye

confitendi per annum femel in menfe,

per primos tres meníss eam a femetipfo fibi com-

Q

f?(

mutavit in recitationem unius integri Roiarii pro

fc

qualibet vice; nunc petit ab alio Confeffario com-

mutationem ejusdem. Q. 1. an Poenitens fibi po-

3

tuerit Peenitentiam commutare,

tia

Saw

.. CAS-

El

MeNusE OcTonnis.

483

M

CAS. II. Q.2.an Confeffarius commutare poffit poe-

tetetr

nitentiam ab alio impofitam.

Refpondeo ad primum negat

ive cum Laurea,

Gobat,

edinto]

& communiori. Ratio eft,

uia comimutatio Poeni-

tentizs & eít actus jurisdiCtionis, & a&io facra-

i d

mentalis, cujusmodi p

lane non eft commutatio fibi

tiam facta fuiffet in me-

fa&ta a Villico, quamvis e

uod faCctum &

lius. Nec obítat patitas de voto,

daetnt

vovente, poteft ab eodem mutari in aliqu

id evi-

denter melius; cum enim hoc fuerit propria vo»

iven,

te. poteft

iigm,

luntate emiffum , propria etiam volunta

iyanta

in melius commutari ; non vero, ubi fa

tisfactio

e opus determi-

onem pf

impofita eft a Confeffario, qui tal

fi foifet ab ini-

a a

natum impofuit. Et quamvis hic,

,ail

tio rogatus pro mutatione operis ,

fortaffe indul-

fiffet; tamen fatim ac ipfe impofüit, & Pcenitens

Ts

hielist.

acceptavit tale opus, jam hoc habet vinculum fa-

i du

fisfactionis Sacramentalis; ficque non adeft am-

plius locus praefamendi,

quod ille confentist in

f

fubftitutionem alterius operis.

um v

Putgob. quzft. 4.

»quo t

art.

L

Refpondeo ad fecundum,

offe Confeffarinm ex ju-

lol

m u

»

fta caufa, nempe neceffitatis, aut utilitatis fpiri-

tualis Poenitentis , commutare in zequalem, imo

fot?

ga!utïf

etiam (interveniente tamen graviori motivo ) in

minorem pcenitentiam ab alio impofitam ; per hoc

alia ?

y d

epim non exerceret, imperium in primum Con-

feffarium , fed in Poenitentem, qui illi fe ipfumn,

gt t

faumque flatum, & conícientiam fubdidit ; nec

TTE

e revocat fententiam prioris, fed fuam pro-

propri

fert ;

hoc enim pofterius judicium non inftituitur

ad derogandum priori, fed ad confulendum Poe-

nitenti, in cujus favorem talis iteratio fit; neque

h

hoc torüm efficitur per modum appellatienis , fed

:

o

per modum noyi judicii, aequalis judi

cio praecedenti,

j ;g'.t i

u

quorum judiciorum neutrum adverfatur aiteri, cum

J

fecundus fe habeat tanquam facceffor prioris Con-

fcffarii in codem tribunali, ut cum Susrez difp.

no ?

$. fe&. 10. & Duardo difp. 9. fe&. 7. de Poen.

irodunt frequenter AuCtores. Nec perhoc primum

Sacramentum remanet mutilum , & imperfectum;

2

-

(*

484 . CAsus CowscrENTIE

fi enim duplex pcenitentia imponitur.in novojn.

dicio, prima eft pro praecedenti fubítituta, altera

pro prefenti; fi vero imponitur una tantum, hzc

a

spplicatur, & valet tam pro-

pracedenti, quam

pro prefenti. Et ha&tenus di

&a intelligo ,. quam-

vis prior poenitentia fuiffet impofita ab habente

f

poteftatem in refervata, & comtutatio fiata Con-

l

feífario fimplici, cum énim c

d

er hoc,

effaverit refervatio,

quod peccata fuerint a primo Confeffario

abfoluta, nil remanet, ratione cujus fecundus Con-

feifarius non

poffit fngm efformare judicium, Vaf-

] (A

quez, & alii.

j

(45

CAS. TII. Mulier periculofe

zegrotans, ftante pro-

Y

babilitate ,

quod feetus, quem in utero geftabat,

8

nondum effet animatus, pharmacu

m fuümpfit, &

N

procuravit abortum. Q. Àn licite.

k

[

Refp.' cum diftinct. Vel piocuravit abortum direte,

p

nempe, fümendo pharmacum ea intentione, ac

uü

€o fine, ut fequeretur abortus: & tunc certum

eít, illicite eam id praeftitiffe; nam fi illicitum eft

i

id praeftare, quando eft moraliter certum, quod

fzetus adhuc eft inanimatus, ut poft damnatam

fe

Giri

ropolit, de abortu ab Innocentio XI. tradunt

f

345

aldus de homic. dub. z. aliique comm, a for-

Y

tiori erit illicitum id przftare, quando eft folum

probabile, quod factus nondum fit animatus ; cum

in hoc cafü id facere, fit fe exponere formali pe-

riculo homicidü. Vel procuravit abortum folum

indirecte, quatenus pharmacum fumpfit ordinatum

ad fanitatem , licet per accidens ex illo timeretur

fecuturus abortus; & tunc dico, licite id ipfam

przftitiffe : quamvis enim in nullo cafu licitum

ft dre&e occidere innocentem ; licitum tamen

tb E. FR LL r a m u 5 d U

andoque eft aliquid agere, ex quo per accidens,

Te

&

contra intentionem

innocens incurrat grave

aliquod

ericulum: ut b

ene exemplificat Girib. l.

c. n. 146. hoc enim non eft intendere illi malum,

fed tantum

permittere, utilli immineat, ac inte-

rim nti jure

fuo,

MEN-

"

MaNsE NOVEMBRIS. 485

n

AMENSE NOFEMBRIS.

t di

It

Bfente Parocho Capellanus mouetur,

fi t

CAS. 1. A

Wi

infirmum paulo ante confeffüm gravius

u

zegrotare, & quamprimum deceffurum.

ropte-

b n

;

rea, ne ille decedatfine Viatico, & extrema Un-

hii

€tione, cito fümit Vafculuim Olei Infirmorum, &

n

de Ciborio Pyxidem, . ac celeri greffu currit ad hzec

A

Sacramenta illi miniftranda. Q. An in ifto ca(u li-

nàiite

ceat currere geítando Euchariftia: Sacramentum.

um T

CAS. II. Q. 2. an fieffetad Altare, liceret ei, ob

idem przeftandum, Miffam interrumpere.

CAS. IlI. Q. 3. quid agendum Capellano, fi ante

ii

Euchariftiz fumptionem vellet infirmus denuo con-

geltii

fiteri.

ll !

Refpondeo ad primum negative. Ratio eft, quia hic

agitur quidem de miniftrandis infirmo duobus Sa-

cramentis, quorum utrumque poteft illi multum

d

prodeffe; at non agitur de ullo Sacramento neceffi-

ont,

tatis.

imo in cafu curfíus formalís effet indecens

t m

ob realem przefentiam Corporis Chrifti, ante quod

jcfun

devotio, & reverentia adftantium non parum etiata

n €

minueretur, fi iliud prae manibus geftantem vide-

um

rent currere ; nam ftante confuetudine in contra-

tl

rium, jd admirationem caularet, ac rifüm. Pro-

ym, ^

pterea Poffevinus de Offic. Cur. cap. 5. n. 37. ait ,

d

quod Curatus vocatus de noCte, vel de die, cum

Dd

magna inftantia ad infirmum , tenetur quidem cur-

m

rere, Íi alias infirmus moreretur fline Confeífione,

aut fine Baptismo, cum iíta fint Sacramenta necef-

g n

faria; in aliis autem functionibus fatis effe, quod

r(dimfä l

Parochus feftinet, quia non funt abfolute neceffa-

riz. Et quod dicitur de Curato, valet, in hujus

abfentia, de Capellano in fubfidium conducto. Vi-

[

j W

de Poffevinum toto illo cap. hoc enim legiffe juvabit.

m

Refpondeo ad fecundum cum diftin&ione. Vel Infir-

mus eft in ipfa Ecclefa, feu prope Ecclefiam; &

in hoc cafu dico, etiam poft Confecrationem licere

db

"d

Capellano , obidem przftandum Miffam interrum-

"À

pere; quiatunc ex una parte interruptio modica

eft; ex alia ingens utilitas Sacramentorum ptzbet

3

u

.

-

!

s

486 Casus CONSCIENTUE

fufficientem caufam tam brevi interruptioni. Vel

fji

Infirmus eft in loco aliquantum ab Ecclefia remo-

I

to, & tunc dico, nonlicere, ob idem praeftandum,

Miffam interrumpere , quia cum füpponatur paulo

f

ante confeffus , quod hzecnon adeft urgens

necef-

de

fitas ; ideoque pravaletobligatio profequendi Mif-

£0

fam, eamque continuandi, ob reverentiam Sacri-

(

ficii, Diverfimode tamen deberet fe gerere Capella-

exe

nus in hoc fecundo cafa, fi Infirmus confeffus non

I

fuiffet, nec poífet confiteri; nam tunc fi capaxef-

fet Extremze Unctionis, vel etiam Viatiei, nec ad-

Y

elfet alius Sacerdos, non folura poffet, fed deberet

N

dl

perger

eetiam poft confecrationem ad ipfi miniftran-

CU

dum V

iaticam, vel Extremam Uxctionem, nt mo-

lo

ribundus ex attrito fieret contritus virtute Sacra-

10,

: dta cnm Zambrano, Tam-

menti, & fic(alvaretur

Qu

burino, & Capeaville;

Quartus iu Rubr. Milfal,

[

patt. 2. tit. 3.

fe&..3. dub. 3.

P

titg

Reípondeo ad tertium. Cape

llanum hoc in ca(u re-

quo

erbaculum, velalium

&0ni

ofita pyxide fuper parvum tab

debere ad Infirmum

decentem locüm ibi paratum ,

d totam Confeltfio-

LO

accedere, ipfumque aud

ire quoa

t

nem, fi hzec fit brevis; fi

vero hac longa futurafit,

[

debet ipfum

monere, ut

de gravibus, quze menti

fht

occurrunt ,

fe accufet , cum dolore univerfali de

h

eliquis, pro-

iO

omnibus & accufatione generali der

ponens ea poftes fi

ngillatim confiteri,

fitpoffit; &a-

ini-

Tá

timque illum abfoivat,.

ac poftea Euchariftiam

lis

nifttet, prout fieri folet in hifc

e circumftantiis. Sic

10

& obviatur fcanda-

or

enim, & providetur Infirmo,

lo. Quartus. l. c. Rotarius , & comm.

fi

di

AIENSE DECEMBRIS..

"tl

Erta uxor Sempronii ignorans, infaetem

IN

CAS. 1. B

effe filium proprii Mariti, ortüm

ex

ad Baptifmum.

.An

D

Conceubina, ipfum tenuit

iritualem five cum ipfo

contraxerit Cognationem fp

& Concubina.

li

infante, five cum Marito,

Tef

Refp

ondeo, in hypotefi, quod habuerit animum exer-

cen

di munüs ab Eccleíiz inftitutum, nempe verüum

f

l)!:lem

Qu

cfücium Matrinae , ipfam contraxiife coguati

pr

li

Ü

MxwsE DrcgwnAa1s.

487

ni, J

fpiritualem five cum Infante, five cum Concubina ;

jf

fin

robabilius tamen non cum Marito. Ratio, quoad

nfantem, & Concubinam, ex eo collipitur, quod

Qul

ftatim ac habuit przedictum animum. nil aliud defi-

d

derari videtur ad fpiritualem cognationem cum iis

aill

contrahendam : hzec enim ex inftituto Ecclefize eft

m ic

fjl

quid accefforium ad munusPatrini, vel Matrinze rite

(l

A

N

exercitum, ut in cafu. Hinc ficuti habita carnali per-

at

fe&ta copula cum uno ex Copjugibus, inde refultat

t

affinitas cum Coníanguineis ejusdem; ita fecuta

, DC

debett

vera tentione ad Baptifmum perlegitimum exerci-

tium Matrinz , inde refultat fpiritualis. cognatio

Qu

cüm infante, & illius Matre, feu Concabina. 1ta

j uU

Lopez par.2.Inftit, de Matrim.cap. 51.Giribald. tr.

e t

10. c. 12. dub. 3. n. 27. & alii comm. Ratiopoftea

y n

quoad Maritum defumitur ex refponfione , quam

. i

dedit Alexander I11.in cap. 2. de Cognat. Spir. Pe-

titus enim Pontifex, an feparandi effent Conjuges,

a

"W

quorum alter vel commnnem, vel alterius ex alio

gehwtm

connubio filium, five cafü, aut ex neceffitate, five

n

dolo baptizaffet, aut coram Epifcopo confirmandum

tenuiffet: Alexander IIL. c. Si vír, vel Mulier 2.

th

n*

de Cogoat. Spirit. corrigens antiqua jura oppofitum

jg n

ftatuentis, definit minime dittrahendum hac de cau-

li

a conjugium, ejusque jure uti Conjugibus permit-

Utläl P!

tendum, quia fi ex ignorantia id faé&tum, eos igno-

df

rantia excufare videtur: ut in terminis refert Nata-

m'l

lis Alexander de Sacram. Matr. cap. 4. art. 5. reg.

Io. Sed eademratio militat detentione filii Mariti

1

1

orti ex Concubina, quam Uxor fecit in noftro ca-

fü; ergo fiinillo excufatur ab amiffione juris peten-

f

di debitum, & a cognatione fpirituali contrahenda,

etiam in hoc.

M i

1

CAS. II. Sergíus tenuit infantem tum in baptifmo

fs

privato, cum in Ecclefia, quando fuppletae fuere

d

Caremoniz. Q. An ex hujusmodi tentione con-

1

traxerit Cognationem fpiritualem.

Refzondeo negative. Ratio eft, quia ad cognationem

n"

fpirituale contrahendam necefiario requiritur, quod

quis przeftet id, pro quo exEcclefiz inftituto contra-

hitur eadem cognatio. Jam vero id, pro quo ex Eé-

clefiac inftituto hzec contrahitur,non eft tentio adBa-

ptis-

488. Casus CoNscreNTIE

w r

tifmum utcumque, fed ad Baptifmum folemnem;

i

f

quidem ritus Patrini inftitutus non eft pro Bapti-

W

fmo privato, fed tantum pro Baptifmo folemni. Pro-

z

terea cum non verificetur, quod Sergius tenuerit

:

ad Baptifmum folemnem, fed tantum in privato, nec

non iu expletione fubfequentium caremoniarum,

quze pariter Daptifmus folemnis non fant; dicen-

dum, quod ex hujusmodi tentionibus cognationem

fpiritualem non contraxerit. Ita Rofignol. de Da-

ptif. q.6. art. 5. & comm.

Qu

CAS. III. Fortunius tenuit infantem ad Baptifmum

per Procuratorem.

Q. An etiam ex hac tentione

orta fuerit Cognatio fpiritualis; & an illam contra-

xerit Fortunius, an vero procurator.

s

Re/eondeo, exhac tentione fpiritualem cognationem

ABt

fuiffe contractam, eam tamen non contraxiffe Pro-

illa

curatorem, fed Fortunium. Ratio eft, quia fzepius ita

tün

declaravit Sac. Congregatio Concilii, nempe in una

Tor

Veronen(i die 29. Martii 1582. & 15. Martii 1631

h

ut videre eft apüud Nicolium in fuis Elucubr. Civil.

pro

lib. r. tit. ro impedim. 4. verf. au vero, &apud Re-

für

bellum, dicentem , fe infpexiffe Decreta, quorum

lici

unum hiíce verbis rem totam expedit: Procurator

A

sn0n cont?ahit cognationem

p

iwitualem fibi, fed. Man-

um

danti. Vide eumdemRebel

C

m deOblig Juft.poft par.

t

4.. €3p. 2. l. 9o.

Ratio poftea eft, quia actus hicnon

.

[il

attribuitur exequeati

, ied Mandanti , ut recte in-

4fü

quit Naldus Cophtatio Spiritualis n. 3. & patet pa-

Ino

ritate aCtus Marimonii, pariter per Procuratorem

illy

contra&ti; non enin; Procurator, fed Maudans fit

bor

Corjux, & Conjugisobligationem contrahit. Ídem

ten

ergo dicit debet quoad fpiritualem cognationem ;

«

pracipue cum hzc juxta Tridentinum contraha-

"

tur perfolos defignatos a Parentibus ; uti eft Msn-

D

dans. Hinc valet in cafüilla regula: Qui per alium

Y

tenet , pev fe ipfun teuere cen(ztuy, nam jura exprt-

R

mentia tentionem, intelligenda (unt de tentione

fe

phvüca, velmorali, ut optime Anacletus in 4-

P.

Detr, tit, 1z. num. 23. in fine.

IN-

t

*

' *

AA

C us

,þ

£OQOK

Z

e

q»

.ää*"?!g

«

M

AA

lenpt

Qä

At

MY

á

sj

d

Q

H

MUU

oD*

N

XNC

m i

A

X

A

Q

"

uY

"

*

2w$

( w

(»x

; tupt

N

—

AOOOQOOK

0

ä&

L

ivalo t

SGef

Yonint,

j i

n

o

INDEX RERLUM,

Quz hoc Libro continentur , lo-

pl

nl

cuplctifïimu's.

m o

À.

!Bortus. Mulier potionem abortus fcetus animati

T

caufativam' infcienter fümens, poftea admonita

j -

illam impedire nolens, incurtitne cafum referva-

gisit

tum. pag. 79. Aut qui pr&bet ejusmodi potionem

geinut

ceminze aliunde fcetze , afferenti ab ipfo gravidam.

i t

186. Pote(tne mulier periculofe decutobens frante

a

probabilitate, quod fcetus nondum fit animatus;

a

fumere pharmacum , & abortum procurare. 484.

Licitumne id Medico? 305. Procurans abortum

,(

"(

a quo poteft abfolvi. 395. Sacerdos procurans abor«

)

tum, petensque difpenfationem füper irregularita-

il

te,fed reticens, foetum ex fe genitum, gaudetne

du

difpen(atione? 70.

«

p

Abfolutio. poteltne dari fequentibus: ebrio proxime

u

morituro.9. Cormittenti peccatum, fed ignoranti

j

ilud in faa Dicecefi refervatum. 58. Furi ex ar»

bore cadenti, ac fenfibus deftituto. xo6.

Exere

centi periculofam negotiationem. 27. Poenitenti

3

obftinato, & recufanti fe praefentare Superiori, fi

tamen Superior det licentiam. 17o.

Peccatori

publico mortem minanti. 171. Uxori renuenti re-

verti ad maritum, a quo fzpius verberatur. 237.

p

Recufanti falutare inimicum, 245. Petenti pro of-

lgl

fenfa illata juridicam fatisfationem.254. Mori-

"T

i

ün«

Lambertini Cafüs. Confc.

h

IxpEx RERUM

Qu

bundo nullum przbenti fignum doloris. 284. In-

3

[

terdicto ob violationem Communionis pafíchalis.

o6. Ex inadvertentia non data poteftne dari di-

Vv

itanti.84. Efne valida, dum quis füb ea recorda-

To

tus peccati lethalis illud . poftea aperit Confeffa-

6;

rlo. 257. Licitumne proferre formam. abfolutionis

lic

D

füper indifpofitos fine intentione eos abíolvendi,

292. Abfolutus a peccato ratione propinati vene-

J

ni, antequam mors fecuta fuit, teneturne hac fe-

cuta denuo confiteri. 333. Abfolutio data ab eo,

ho

cujus approbatio exfpiravit , a peccato inculpabi-

t0

f

liter oblito in Confeffione tempore approbationis

[

faCta, eftne valida. 390.

Vide plura verbo Cou-

CU

fe[favius, & verbo Refervatio.

Zlduiterium. Poteftne pro illo etiam viaut dolo perpe-

€e

trato pretium exigi. 9. Adulter teneturne adul.

f

Ü

terze reconciliari. 78.. Teneturne adultera marito

di

mipanti ipfi mortem adulterii crimen fateri. 202.

t

Zvarus. Prorumpens in indignationem, quod audie-

rit indictaa preces publicasad obtinendam pluviam

ett

Q

pro ortu fatorum, quot committit peccata ? 256.

üà

x

[

B.

ex

ZAunitus poteftne a quoi:uxhque Confeffario abfolvi

x

B

ab omnibus peccatis & cenfuris. 264. Licitum-

B -gi

ne occidere illum ad aífequendum promiffum a

la

principe proemium ? 452.

Baptifmus. Licetne parvulos ab obftetricibus bapti-

1

Zatos füb conditione denuo baptizare. 18. 113.

ri3r. Quid faciendum Parocho, ad quem defer-

tur puer habens collo appenfam chartulam, in

qua legitur eum effe baptizatum, rrz. Quid,fi nul-

jam habet chartam, 1i17.

Poteftne Parochus li-

cite imponere nomen infanti baptizando reluctan-

v

tibus parentibus. 58. Autnon advenientibus Pa-

trinis defignatis adhibere obítetricem cum impu-

bere. 577. Quid incumbit Parocho, dum audit ab

obftetrice in Confeffione , aliquem — adolefcen*

tem non fuiffe valide ab ea baptizatum. 390

Poteítne tradi iufans baptizandus alteri Parocho,

a pa-

af

Qua uoc LinRgo cowTINENTUR, &c.

P

a parente habente quoddam diffidium cum Paro-

;

p

I'auiï

cho proprio 153. Àut an licite baptizatur infans

ne d

22 Retd

invito Patre Judzeo, confentiente vero avo pater-

nofideli. 304. Baptifmum differentes an peccant.

t C

62.189. Valetne Diaconus ex preefümpta Parochi

l

10

licentia folemniter baptizare. 137. Quid autem de

al

Baptifino a Calvinifta recepto fentiendum ? 165.

J rece.-

tb

Beneficiatus quotidie obligatus ad applicandum pro

hl d

fündatore, teneturne etiam in ccena Domini, &

ibcili*

commermorationeomnium fidelium. 195. Simulans,

tobatjot

fe habere intentionem intra annum fütcipiendi fa-

A

cerdotium, obtinensque beneficium curatum, fa-

citne fructus illius anni fuos. 218. Beneficium ac-

iuoytte

ceptans apimo illud refignandi fratri fuo, ac po-

)rne

ftea uxorem ducendi, an peccat. 398. Impediens

dignum calumniis a confecutione beneficii , ut

fà IDafi

i, 002

digniori confératur, ad quid tenetur. 203. Lici-

tumne beneficiato fruétus fuperflnos infümere in

jpdut

emptione librorum. 317. Authzredi ejus in zedifi-

n

"u

»

j

canda domo. 319. Poteftne committere alteri reci-

tatfonern officil divini, aliique dare fru&tus illi diei

correfpondentes. 326. Autillud non recitans, fi

i

ex poít bis recitet , eftne liber a reftitutione ?

365.

&

10 2!

li

Bigamia quando dignofcitur ? 149.

ob

Blasphemia. Quid requiritur ad blasphemiam hzereti-

calem, 59.63. 236. 261. 4683. Dlasphemia in Deum,

ii p

in B. V. in Sanétos, eítne explicanda ? 125.

n

i

m

C.

KE*

l

pellanus tecufans. benedicere domos, quod non

C

f

recipiat juxta confuetudinem ova, an peccat.

,

n

)

180 Autíi quotidie obligatus celebrare, invifit

[l

&micos. 447. Aut fi accipit ftipendia ab aliis. 448.

jj

& feq. Aut fi obligatus ad celebrandum quotidie

in certo altari, per unum menfem omittit, & al-

tero in alio altari celebrat. 457. Ad quid aurem

tencetur, dum dies fundata, quae prius erat fe-

493

-112

ftiva

xv

Ixpex RrRU M,

Cot

fliva ex devotione, fa&a eft. talis ex proecepto?

^

)

467.

ob

Cosfss quomodo licitus. 422, 471. Fingens,fe velle

[

redimere cenfum annuum, ut fructuum diminutio-

Tà

nem extorqueat, an peccat? 212

Pl

ü

Charitas proximiquomodo lazedi poteftper verba irri-

fi

foria. 432.

Quomodo a marito non admonente

uxorem periculofe decumbentem ? 455.

h

IH

Chorem. Licitumne Clericis choreis intereffe, aut

hi

mufica inftrüumenta pulfare. 3. 178. Aut illi, qui

E

pravos fentit motus. 158. Autpuelle, dum pra-

D

videt alium peccaturum. 246. Eftne peccaminofum

qu

edere fonos in choreis inhoneftis? 179.

nQ

Clericus. Ludentes Clerici aleis, & ex jurgio fe

s.

percutientes, neque advertentes cenforam, an il-

D

li

Jam incurrunt. 5. Clericus ludens Juda alearum

cumcauponario ea conditione, ut quoties lucra-

to

retur, ei fplendidum pararetur prandium, poteftne

lh

&

jufte a cauponario exigere prandium. 16. Autfi

)u

cauponarius recufaverit, poteltne ex bonis ipfius

procurate compenfationem. 17. Aut poteftne cau-

D

ponarius recurrere ad Superiorem, ut hzc bona

denuo ei reddantur. ibidem. Docens Clericus fpon-

te püeros Grammaticam, teneturne etiam rudi-

(ony

menta fidei docere. 152. Quisnam titulus fufficiens

b

ad facros Ordines fufcipiendos. 166. Quale patri-

D

mornium pro Clericis poteft cenferi legitimum.267.

An laudabiliter agit Clericus, petens poft mor-

tem fuam fepeliri indutus habitu cujusdam Soda-

litatis. 173. Clericali habitu indutus audiens a ma-

tre, fe effe illegitimum,debetne ei credere 300. Non

habens animum Clericandi, fed interim fructus

f

beneficii percipiendi, quomodo peccat ? 428.

f

-

)

feq. Quid de reftitutione fructuum ? ibidem.

Cognatio legalis quid inducit, 264. Spiritualis quando

ceutrahitur. 41. 294. 350. 486. & feq. Contra&ta

duplici cognatione fpiriruali, eftne neceffarium,

utramque exprimere, Íi petatur difpenfatio pro -

(

contrahendo matrimonio ? 413.

Com-

Quz uoc Lingo CONTINENTUR, &c.

Communio Pafchalis obligstne etiàm elapfo tempore

Rol

afchali. 36. Indigne fumpta in propria Parzecia

obligatne adhuc ad eam in illa fümendatm. 97. Po-

stl

teftne a Parocho denegari paero nondum exami-

ünihii

nato , fe tamen linteo altaris preefentanti. 53. Aut

Parochiano non petenti veniam de injuria ipfi illa-

fenult

ta, 157. Satisfacitne przecepto Pafchalis rufticus

du

fumens Éuchariftiam in Ecclefia Metropolitana.115.

Aut manibus Epifcopi. 165. Aut Capellanus zegro-

tans illam recipiens ab alio Capellano. 183. Aut

eft, i

famulis Religiofotum, dum fumaunt eam in eorum

ii d

1

Ecclefiis. 313. Debetne necellario fufcipi in pro-

m pr

nito/it

pria Parochia. 259. Poteftne dari a Parocho illi,

qui minatur ei mortem. 368. Licitumne Sacerdoti

non habenti copiam celebrandi, propriis manibus

'

)

upo:

S. Synaxi fe teficere. 147. Aut in no&te natalis

»ini

Domini-communicare. 226. Aut peccatori publico

aleerut

hoftiam non confecratam ptzebere.222. Autoccul-

s lutt

to id pete,nti, 356. Aut quotidie perfonam aliquam

potefmg

in orator!o privsto commuhicare. 32t. Qaid fa-

d

ciendum $i, cui S. Menfzs affidenti incidit pecca-

js il

tum lethale. 266. Peccans poft Communionem te-

o

neturne hanc cixj cumftantiamexprimere ? Sr.

gt u

us lt

bompenfatio damniían licita con du&ori ex bornis Do-

m

mini, dum villicus, antequam triticum in area divi-

datur, exigit, ut tota tritici maíía cribretur ex-

p

Ó

penfis communibus , Domini fcilicet, & conducto-

ris. 144 Eftne facienda ab eo, qui fugiens infe-

t "

quentes hoftes obvium afcendit equum, qui pzae-

o

cipiti fuga moritur. 370. An licita creditori ex

bonis mobilibus fui debitoris defuncti, qua& apud

íe retinet, dum alia adhuc debita anteriora ad-

funt. 439. Aut fi füb excommunicatione przci-

W&

piatur, ut detinentes bona defun&i hzc indicent,

f

ereditor non indicando inciditne in excommnunuica-

tionem. ibidem.

Quando licita oc culta compenfa-

u

tio? 451.

)pä'ft'

il

j/

Complex poteftne abfqlvere complicem ? 339.

Con»

lia

»

InpEx RERUM,

Qu

Concionator quomodo peccare poteft. 6. 124, Lidl-

&di

D

tumne, unum laudare concionatorem, ex quo alius

melior deprimitur ? 18r.

163

tent

Concubina ad quid obliganda.303. Quid agendum Cön—

cit:

feflario vocato ad zegrotam concubinam ? 462.

qu

fdl

Confe[Jarius exfpirante tempore poteftatis conceffze

dd

adhuc Confeffiones excipiens incurritne aliquam

fri

poenom.3 Poteftne a moribundo excommuhica-

D

to juramentum exigere, ut fe pracfentet legitimo"

Superiori, fi convaluerit. 3. Teneturne crederé?

T&

peenitenti ad Superiorem, ut fe illi fiftat, miffo,

001

C

& abfíolationem impendere. $1. Formam abfolu-

betn

tionis cum diftractione voluntaria pronuntians, an

graviter peccat, 130. Aut dele&tatus de re turpi in

qui

Confeffione audita, nec ante abfolutionem contri-

vai

d

tionem eliciens. 168. Quodnam judicium Confef-

tot

farii debet effe, dum quis confitetur, fe exercuiffe

[

aliquam operationem, ignorans, an efífet v

!eniali-

ter, an mortaliter mala? 244.

pet

Xifi

Confeffto. Quisnam dolor ad Confeffionem requiritur.

Tf

2. Defectus in Confeffione a peenitente commif-

]s quomodo integrandus. 45. Quaenam ad inte-

üm

gritatem Confeffionis requiruntur. 46. 52. 206.

(ifin

322. 342. Confeífio cum. ignorantia myfteriorum

tow

T'rinitatis & Incarnationis eftne validà 48. Aut

Ws

cum ignorantia neceffariorum neceflfitate przecep-

G

ti. 50.

Quznam materia ad Confeffionem fuffi-

V

ciens requiritur. 55.

An valida Confeífio ejus,

qui bona fide confitetur peccata, & excommu-

C

nicationis oblivifcitur. 93. Aut pera&a a Sacer-

[/

dote variis impuritatibus inquinato, fe autem fin-

gente laicum, voto tamen caftitatis obftri&tum.

Q

333. Aut faCta Confeffario ignaro. 167. Aut per-

aCta fine renovatione doloris pridie eliciti. 316.

tü

Aut illius, qui protulit in Confeíffione mendacium.

Q

li

480. Confitens fe decies aut duodecies polluiffe,

[

cum tamen certus fit, id duodecies factum, ad

quid. 133. Confitens, fe vige(ies pejeraffe &

h

poft Confeflionem deprehendens, trigefies fa&tum,

t

a

&

Quuc uoc Liggo CONTINE&TQR, &c.

u

ad quid. r42. 38r.

An in Confeffione rieceffario

explicandze circumftantize notabiliter a

[

[63i

gravantes,

quui;

163. Communioni pafchali an neceflario praemit-

tenda confeífio. 182. oniüttens ex oblivione pec-

du

cata mortalia in pafchate, ad quid. 222.teneturne

!f

quamprimum confiteri.

361. Requiriturne ad con-

feffionem propofitum for

male & expreffum. 268.

Citt

debetne ptémitti ad confeffio

nem diligens con-

? 469. Quinunquam

L

l

!

d

fcientiae examen. 287. & quale

Yi

expofuit n

umerum peccatorüm,

ad.quid. 269. Quid

l

t

requiritur a

d perfeCtam & diftin&tam peccatorum

I

Confeffionem.

o88. fuffcitne in generali dicere :

^. f

Confiteor omnia peccata mea venialia. 294. De-

abfola

fo

betne in Confeffione exprimi qualitas perfonze,

füns

uam quis turpiter tetigit, aut afpexit. 392. An

& türp?

valida Confeffio, dum quis in rabiem actus occi-

2 Conl

dit fororem ab Amafio foetam, occifionem fororis

L Confe

confitetur, reticet vero illius praegnantiam, ne

yertuté

detegat crimen ejus communiter Virginis reputa-

L verid

tz. 440. Licitumne in Confeffione juramentum

m pro-

petere a poenitente, ut relinquat occafione

i Con-

ximam,dum timetur relapfüs ejus. 454-

ii

feffarius fub Confeíffione dor

fnierit , qui agen-t

u

j

dum? 461.

j iib

Coufirmatio. Parochus non fervans librum Confirma-

(j

torum,

uomodo delinquit, 18. Non Confirma-

tus poteftne tenere confirmandum. 109. Poteftne

a,

fenex confirmandus eligere in Patrinum juvenem.

1 præo

y20. Poteftne mas Patrinum agere fceminz ? 128.

em ii

jo ejt

Confecratio. Licitumne confecrata hoftia, aliam prius

(com

confecratam fuümere , affervando illam pro folemni

a Ut

roceffione 56. 262. quid agendum Sacerdoti ad

u

$

acriftiam reverfo, & certo fcienti agnam a fe

f

j *fï

confecrstam rog. licitumne confecrare in hoftia

u

minori, dum non habetur major. 86,143. licitumne

confecrare in mufto ? 207. quoties confecratze par-

du

ticulze confummandas, & novze confecrandze. 332.

yli

cenfenturne confecratee particule lateri calicis ad-

hierentes 351. Sacerdos Latinus poft confecratio-

m

j

nem advertens, panem a fe.confecratum effe cor-

J

p

S 4

ru-

IupEx ReRUM,

Qu

ruptum, quid agere debet,

dum non habet azy-

)

mum ? 2363.

]/

Confuetudinarius. Quisnam talis cenfendns ; poteftne

abfolvi. 29. 85. teneturne fateri confuetudinem.

Ti

W

Couira&us quando ufurarius.

14. 128. 145. 177. 260,

p

275- 379- 398. 423, contra&

us focietatis quomodo

[

icitus. 1c3. contraétüs circa rem

d

quomodo licitus.

Ecclefiafticam

&

9. Contra&tus locationis ad

D

:

uid obligat. 452.

ontractus emptionis aut ven-

T

itionis quando nullus. 242. ar4. Vide verbo em-

[

ptio. & verbo venditio.

Dui

* Corveftio Fraterna obligatne F amnlam fcientem, .al-

[

teram famulam impuaice conver(ari? 296.

Ini

D.

C

D

/Iwhiyïcatio obveniens ex mora agricolze Domi-

0

no qualem obligationem inducit. 13. aut qusn-

Dj

do aqua immifcetür vino 19. aut per accidens fe-

$

cuta, 20. 68. 247. Poteftne quis occidere alterius

D

animalia poffeffionem fuam damnificantia 26. dam-

uis fibi

j

-Bificatio illata a latronibus ex eo, quod

D

debita clam accipiendo oftium apertum r

&l

iquetit,

ha

infertne reftitutionem ex parte hujus.

64. Cum

[l

aliorum ,damno

ditefcere concupifcens quomodo

h

peccat. 349.

*

3

Debitum. C

onj

47- 62. 6s.

ugalis debïtiïjus quando amittitur.

477. Amiffum jus a quo dari poteft,

51. Pote

ne vira conjuge nullitatem matrimonii

1

Íciente ,. id

ue ei afferente debitum petere. gr.

Poteftne r

eddi aut peti a voto caftitatis obftritto.

l

1O4. 132. 151. 324. debitum conjugale ex volu-

,f

ptate petitum arcetne a communione fümenda.

f

129 Poteíne etiam obtenta difpeafatione reddi

Dw

parti petenti, fed nondum certioratz de nullitate.

|

211. Poteftne uxor negare debitum petenti marito

confentienti in adulterium, 22r.

ti, tum reddi ab eo,

Poteftne tum pe-

dum certus nov

qui de morte conjugis non-

um contraxit matrimonium. 244«

ä

Q*

QUZE uoc Lrggo coNTINENTUR, &c,

übe

Poteftne reddi amenti. 40o9. Debita contra&ts a

Patre ex contra&ibus tum licitis, tum ufürariis ,

Hs

& relicta filio, quznam prius folvenda. 419. te»

lettcos

neturne debitor, ut fatisfaciat creditoribus, immi-

nuere dotem filiabus ? 473.

mj

ü

Denuntiatio. Quando Confeffatius ad turpia follici-

! QU

tans eft denuntiandus. ro7. 353. 369. 399. eftne

15

denuntiandus, qui tempore Bacchanaliorum licitas

Ti

effe voluptates venereas afferit. 281. Poteftne de-

$806

nuntiari vetula ofculata infantem ,. qui aegrotare

veth

caepit, judicaturque ex taliofculo id eveniffe? 438.

JDetraftio, Audiens detrahentes, & fe a tali detra-

etm d

&ione non retrahens, peccatne. 28. quomodo exa-

^

minandus, 427. Detractor ad quid teneatur. 6r.

uxor referens defeCtus mariti, quomodo peccat.

425. quomodo famulus referens defeétus graves

matronz viro prudenti.

26. quomodo aflerens de

j Dor

Clerico , illum hypocritam , & lupum in pelle

ovina ? 458.

TR

Difpeufatio. data ex aliquo errore poteítne exequi,

idet

8. Quid agendum, Íi obtenta difpenfatione fupec

e dl

impedimento ante matrimonium contracto fiat con-

Lt

jux viro invifa. 2r. Uni Confeffario concredita

| i

poteftne ab alio exequi. 19. Quid fignificant ver

'e| gh

ba illa difpenfationi inferi folita :

d vitanda [catu-

64, H |

dala. 93. quid illa: dummodo prafatum impedimzn-

quur

tum fit occultum. 94. quid hzecz &9 feparatio fievi

non po[fit absque [candalo. 95. quid ifta: Sublata

j

occafione amplius peceándi. 96. quidjalia : auditaprius

j pott

ejus Sacrameutali Confeffione. 98. Valetne cum Con-

l!rlmüF

effione facrilega? ibidem. Difpeníatus, ut abfolvi

poífit ab inceítu, ficque matrimonium inire, no-

.tege: kl

lens hoc inire; poteftne adhuc a fimplici Confef-

fario ab inceftu abfolvi, fuppofito , quod fit re-

]

l

u

u |

fervatus. 99. fi differatur difpenfationis executio

] i |

er fex menfes, poteftne fimplex Confeffarius ab«

;

[6)

lvere ab inceftibus interea commiffs. 1co. Sed

j

qii

quid, fi per annos differatur , & novi non coma

p

miífi inceftus, an valida erit difpenfatio. ibidem,

T

Quomodo explicanda illa verba : pro tam enormi

p

deli&io injungenda falutaris panitentía. xox. quge

l]

mos

1;

i

Iwpex ReRUM,

(

modo hz»c: alia, qua de jure fuevint injungenda?

ibidem. quomodo ifta: pra/entibus laniatis fab po-

T

na excommunicationis.102. Nonlaniato vel combufto

j

[

Brevi fübfiftitne difpenfatio. 103. quid illa fignifi-

cant : ut de nullitate prioris coufenfus cevtiovetur.

Ti

104. Difpenfati tenenturne de novo, contrahere

Q

coram Parocho & teftibus. 105. obtenta ab una

I

Ti

parte valetne quoad utramque. rio. quando nulla.

193.fi nulla, quid agendum. 198. petita in forma

K

pauperum, G obtenta retinetne valorem oratore

&

repente divite facto ? 206.

2l

JDivortium. An & quando licitum ? 9.

D.

[

JDubium. Ad quid tenetur dubitans, utrum omnia in

confeffione explicaverit. 52. xgr. utrum abfolvere

te

poffit. 71. utrum peccatum refervatum Confeffario

te

privilegiato expofuerit. 73. utrum fit caufa damni,

n

& abortus fostus. animati.

$9. Dubitans prius,

[

peccatum eífe refervatum, & ab illo abfolatus ,

oftea certo fciens effe refervatum , ad quid. go.

f

ubitans, ad quem pertineat torques v.

o

g, aureus

Y

poft mortem inventus, ad quid. r2r. Aut dubius,

b

f(

utrum obligetur quotidie applicare pro fundatore.

278. Aut utrum adhuc fit debitor ? 4or.

Duellum quodnam proprie tale dici poteft? . 405.

hi

E.

F

Leffio. Quinam eligendi ad beneficia przefertim

curata? 262.

Eleemofijna Poteftne elargiri a Parochiano alienze

Hj

Éccleiize fine injuria propriz. 1o. fictus mendicus

adjurans, & petens per Chrifti vulnera eleemo-

fy.

nam quomodo peccat, & ad quid teneatur. 271

t

D

l

eemofynam accipiens Parochus diftribuendam,

illam elargitur, qui ei confitetur, an bene, 280.

in communibus pauperum neceffitatibus non lar-

H

giens eleemofynam poteftne abfolvi. 315. Paupet

fictus, &alius vere talis : fed laborare potens;

ad quid tenentur 2 380.

H

Emptio. Licitumne in contra

&u emþtionis apponere

pt

Qux uoc Lisno CONTïNEüiUR, &c.

ii

ps&um. 149. Licetne perito in cognofcendo gem-

Y

marum valore emere gemmam pretio per alios mi-

od

nus peritos taxato. 283. Aut licetne eiere a mer-

T

catore omnía ejus credita, quibus recuperandis

lvt

modica fpes affulget, fed pretio longe minori, 444.

2 57z

n

quomodo redditur illicita ratione licitationis

$ 275«

du

! Excommunicatio caditne in puellam percutientem Cle-

Vf

ricum ipfam tangere volentem. 1r9o. 389. autin

hii

Romipetás fe invicem percutientes. oor. adt in

Dd

ebrium percutientem. Clericum , quod przvidit.

217. aut in Confeífarium abíalventem complicem

ex ignorantia vincibili excommunicationis. 240.

mtir]

aut in legentem librum hiretienm ,. fed ignoran-

(

tem: excommunicationem. 242. àat in percutien-

:,foirï

tem Romipetam. 299. 450. aut in fürripientes mer«;

dufb

ces infidelium in mari navi in fcopulos allidente.

phlIS)

406. aut in ratihabentem occifionem Clerici. Asr.

um

Excommunicatione lata, .ut revelentur bona de-

fun&i divitis, teneturne filius contra Patrem re-

i

i

velare. 333. Lata contra eos, qui non reftituünt

[

bona defuncti, ligatne creditorem, qui fe compen-

Vi

"i

favitin bonis defünCti. 359. Sacerdos excommu-

nicatus, fed occultus, poteftne inftante fui eleCtio-

)

ne in Parochum tacere. 41r. licitumne excommu-

nicatum falutantem refalutare ? 437.

A

r

/'-ï/'icatio.

»Qui conftruit falfum Breve Datarize,

(l

oteftne

Í

Fa

ici falfificator litterarum Apoftolica-

rum ?. 197.

[j

Foftum ,

u

2ndo, & per quzenam opera violatur. 30.

Ddx

j

241. 2X

3

. 329. Poteftne mater filiabus injungere

u

opera fervilia die fefto, ne vagentur per civita-

n

tem. 331. Poteftne celebrari feftum alicujus Sancti

füb ritu duplici a Parocho,

»

obtinuit? 372.

qui illius Sancti cogam

j

Fides. Profeilio Fideia quibus fieri debet. 168. Metu

mortis adactus a Lutherano, ut legat opera Lutheri,

j

U

aut coraipfo Miffam celebret, poteftne id licite? 410.

Filius externe non recognofcens fuum Patrem; quam-

" EM

vis interne diligat, ut honeftum affequatur officium,

;

an

INpex ReRUM,

(lv

an peccat. 193. aut ludendo, & pecunias perdendo

215. aut quando contra honorem parentibus debi-

$

tum. 230. eftne libor in eligendo ftatu? 232.

(à

urium. Quinam cooperari dicuntur ad furtum, 54,

li

Qui furatus eff equum, & illum locavit pluribus

h

anhis, ad quid. 57. 461. aut qui intendens furari

Ti

vas argenteum frangit vafa vitrea magni momenti,

[

57. aut mandans. |66. aut fuadens. 67. aut furatus

ho

pullum, qui adolevit. 88. Qui aufert animo refti-

tuendi, peccatne. 92. Quid fentiendum de furtis

filiorum familias. 296. quid de furtis uxoris. 420.

I)

quid de furtis minutis. 445. Furatus fcenum tene-

il

turne ad àliquid, dum die fequenti refiduum mili-

10

tes fürripuerunt. 305. Furi volenti auferre plura

P

5 poteftne quis opem ferre in jam ablatis alibi afpor-

tandis. 443. Ad quid tenetur famulus videns fu-

4

[

fem, & tacens ? 454.

C

['

G

gal;ellas E

e

Gdbe;la. Defraudans

N

1an peccat? 196.

H

H

[2

r£fis. Quid ad illam in;:ufrendam requiritur. 39.

t

325. 449. Potefine tempore Jubilzi quilibet ab

hzrefi abfolvere? rra. 417.

l

Homicidium perpetrans poteftne abfolvi a fimpliciCon-

hi

K

feffario. 2. Licetne occidere judicem injufte accu-

i

fationem petentem. $97. Occifor pro

orius gaue

detne immunitate Ecclefiaftica, aut faltem poteftne

d

li

a Parocho tradi miniftris publicis. r48. occidens

ex defe&u plenze advertenti: ad quid. 227. De-

prehenfus in adulterio a marito, ac ftri&to gladio

invafus maritum occidens an peccat, aut irregu-

laritatem incurrit. 276, Quis confulit Domino, ut

m infequatur, a fure Dominus occiditur, a

m

confülens; eftne irregularis. 389. Qui non

cit, fe efficaciterinfluxiffe in homicidium, eftne ir-

regularis, aut ad aliquid tenetur? 481«

Hora Canonitm. Anu fatisfit, dum quis fe veftibus

exuens illas perfolvit. 217.Poffuntne omittia Sacet-

dote magno moerore gravato ob obitum matris. 184*

ene-

Quie noc LinROo CONTINENTUR, &c,.'

rb

'T- netürne tenne habens beneficium adhoras. 185.

ibur

357. Cum diítra&tione perfolvens quomodo pec-

m

cat. 297. Licitumne transfefre officium San&i ad

üttüt z

libitum. 343. aut in nocte Nativitatis Domini poft

r pþ ;

laudes immediate recitare diurnas. 439. autin iti-

leni

nere fe accommodare loco, in quo quis commora-

Ts

tur. 367. aut omittere illis diebus , quibus quis la-

iUf

pl

borat febri quartana? 376.

IO

T2

tis, i

Dololatria. Poteftne Parochus fine culpa idololatrize

du f?»f

affpere particulam confecratam hoftize grandiori

um f

non confecratze? 309.

a i

diejunium quando violatur. 28. 180. 229. 231. Quinam

j

excufantur a jejunio. 38. 42. 291. Dubitans, utrum

lal

compleveritannum 2r. teneturne jejunio. 114. Pec.

catne, qui in die jejunii morofe deleCtatur de efu

carnium. 209, Difpenfatus in jejunio curat hanc fa-

cultatem extendi ad totam familiam, an bene. 258.

ii

Difpenfstus tempore quadragefimze utens carnibus

pro-refe&ione quomodo peccat. 228. eftne talis im-

munis a jejunjio in vigilia S. Mathize & quatuor

ir d

temporibus, 378. Teneturne ad jejunium foemina

alb

pregnans, dum ex una parte fentit, fe per jeju-

nium vincere tentationes , ex aliatimet periculumz

plïch'

foetui? 459.

fie at

Immunitas. Qu

inam gaudent immunitate Ecclefía-

jrs f

ftica ? 188. 255. 307.

yltllà

Jmpedimentamatrimonii. Quando contrahitur impedi-

t

mentum affinitatis. 27.322. Criminis. 23. 32. 92.

2 l

3. 283. 447. Exroris. 49. Impotentize. 59. publicze

) )gilu)'/

b

oneítatis. 187. 270. Raptus. 267. Teneturne quis

duf

fciens impedimentum ,

illud ante matrimonium

n*

I

contrahendum revelare? 234. Quid agendum Con-

m li

feffario, dum pcenitentem invenit cum impedimen-

y

to ignoranter contraxiíle matrimonium. 340. Vo-

jii

tum emiffum a juvene nunquam concumbendi cum

fcemina, impeditne, ne matrimonium contrahere &

]

coufümmare poffit. 397. Impedimentum impoten-

tize an ceffat , dum quis fit potens per contactum

reliquie cujusdam Sané&ti? 474.

In-

:IND*EX RzRUM,

Q

li

Inp

recatio. Licitümne alteri : imgrecarivmortemx ex

U

bono fine? 40.-

1

luceflus. Quando cotmittitur. 402. Quid agendum

Confeffario, dum quis peccatum inceftus confite-

lu

tur? 476.

Indulgeutia quando lucraripoteft, & adhuc fubfiftit.

172. Quomodo explicanda. 357. 436. Eftne valida

publicatio indulgentiarum Diceceti conceffarutn fa-

€ta a Parocho nor exfpectatis circularibus per Vica-

A,

J

rium transmittendis. 368. Poteftne lucrariab eo, qui

dolet de mortalibus non advertendo ad venialia? 431.

Jl

Jnfanticidium quandoïad culpam imputabile ? 33. 147.

i

)

f

1

nimicitia. Quzenam fignainimico exhibenda? a6. 44.

335 414*

Irregularitas an incurritur a Sacerdote cum protefta-

tione furem accufante, qui poftea ad mortem con-

demnatur. 82. Aut a miniftrante vinum graviter

t

zegrotanti, ex quo moritur. 282. Autab occidente

Clericam , fed ignorante, homicidamincurrere ir-

l

regularitatem. 2or. Aut a Clerico peccante cum

conjuge, quze a tmarito deprehenía occiditur ? 434.

'ubilaum poteftne luzcari, qui illo exfpirante prae-

fentat fe Confeffario involutus occafione proxima

1

€

peccandi. 418. Aut qui veniens ultima die nullum

adhuc opus prafcriptum implevit, & eadem die

jejunium fregit. ibidem. Qualis pro Jubilzco lucran-

do elargienda intelligitur eleemofyna? 464.

udex cuinam parti ftantibus zequalibus motivis ad-

" judicare debet fententiam. 261. Aut poteftnein ejus

favorem ferre, & quo pecuniam accipit? 352.

cudicium quando temerariaum ? 45.

duramentum ex quibus formulis dignofcitur, 35. af-

fertorium & promifforium quomodo obligat. 37.

Quando validum. 43. 54. Quando graviter pecca-

minofum. 123. 2901. Quis commutare poteft jura-

mentum. 226. Quis cenfendus perjurus. 309. 329,

Res juramento latroni promiffa eftne danda? 396,

p

Ucrum proveniens ex laboribus propriis conjugis

poteftne ab illa retineri, vel &gþetneh

æägdibus

"red-

Qv üdc Pixo CONTINENTUR , &c.

lrtemk i

reddi. Ór. Reportatum ex ludo infpiciendo char-

tas alterius , aut eas nofícendo an reftituendum ?

u

106.

*

15

Luxuria,, Peccatne neque confentiens, neque curans

repellere cogitationes venereas? 433.

T r

M.

ln

zj

bb Medivens dicly lofas, ventius

VA

viis, quomodo peccat? r2o.

pla-

o

AMaleficium novo maleficio deftruere an

licitum ? 1?6.

li

AMatrimonium. Poffüntne ab eo contrahendo parentes

14f

filios impedire. 11. Peccantne parentes, fi contracto

ipfis invitis matrimonio prolibus reconciliari recu-

d

fant. 24. Ex metu contrattum accedente copula

fitne validum. 55. Contrahentes cum vera inten-

tione illad ineundi, fed inhabiles. an

eccant. 74.

yoldde

m Cl*

Eftne validum contractum coram CapéMlano fraude

& dolo licentiam ei affiftendi a Parecho obtinen-

Ynytt

te. 87. ContraCtum ab impnbere an faltem in vi

tilen

tere t

,

onfalium valet. 152, Quisnam dicendus proprius

Ye C0L

1

arochus contrahentium. 162. 273. Quanam pu-

blicationes ad illud requiruntur. 169. Contrahentes

r

tey

cum impedimento, quod ignorant, ad quid tenentur.

f0X |

188. Poft ultimam denunciationem poteftne- ftatim

contrahi. 204. Quidlicitum conjugibus in matrimo-

Qul

den

nio, 208. Si matrimonium nullum, ad quem pro

]

difpenfatione recurrendum. 274. Licetne viduze

tranfire ad fecundas nuptias etiam praevifo gravi

,

damno prolibus fnis fecuturo. 285. Volentes con-

ii

trahere fecreto, ideoque domicilium transferentes

M.

ij

ad locum, ubi 'ridentinum non eft receptum, an

»"

valide contrahunt. 2905. Quando peccat Parochus

|

cere

|

matrimonio affiftendo. 331. Quis poteft benedi

nuptiis. 347. An licite contrahit, qui gravatusiipa-

guis debitis fatisfacere creditoribus

ii

pote& perte-

verando in viduitate, fecus non? 38s.

AMedicus quomodo peccatnon monendo infirmum, ut

confulataniniz füze. 138. z6o. Poteftne deferere in-

Ej

firmum confiteri nolentem. 176. Tangendo pulfum

puellarum graves motus fentiens teneturne abftine-

re a curatione ? 289.

AMer-

(

Ixpex ReRUM,

Mercator mentiendo merces fibi pluris con&itilïe,þ ad

p

quid. 478. Sicorreptus fe non emendet, quid agen-

)!

dum? ibidem. Si dolo, vel fraude inducat empto-

Y

res ad folvendum pretium fummum, teneturne re-

ftitnere. ? 479.

f

Mereivix poteftne promiffum pretium jufte exigere,

2x8. Peccans cum Hebrzeis aut caftratis teneturne id

exprimere. 415. Debetne reputata honefta exceffi-

vum reftituere pro fni corporis ufu pretium ? 473.

' Miffa. Quinam excufantur ab auditione Miffze. 40, 122

139. 141. 269. 344. 456. Satisfacitne praecepto au-

;ï

diendi Miffam voluntarie diftrattus.88. Aut confitens

p/

pertotum tempus facri. 141. 353. Aut qui fovet tur-

g1

pes cogitationes fub facro.139.Licetneinterdi&to au-

P

dire Millam in oratorio privato. 144. Confabulantes

tempore Miffz, fed interpolate, an fatisfaciunt prae-

cepto. 28&, Vel &i audiunt Miffam e feneftra domus

fuz.273. Velfamuli in oratorio privato Domini,

402. Quze praeparatio Sacro praemittenda. 1o. Sacer-

dos non habens nifiipdumenta coloris nigri poteftne

in die feftoillisuti.z. Non habeus copiam Confeffarii

jurisdictionem habentis in refervata, eliciendo con-

tritionem, accelebrando, an peccat. 105. Peccatne

Parochus, non monens rufticos ante januam Miffam

audientes. 112. Aut Sacerdos celebrans parvacruce

in tabernaculo depiCta. 135. Licetne poft calicis

fumptionem aqua calicem purificare. 136. Celebrans

in peccato teneturne quamprimum confiteri, 137. Li-

cetne plurafacrain privatooratorio celebrare. 140»

Aut ante auroram. 156. Autin oratorio violato,

2o5. Aut tres Miffas legere in nocte natalis Domi-

ni225. Vel qui audit Mifíam in hac nocte, tenetur-

1e ad aliam. 284. PotefineSuperior regularis benedi-

Z9ere indumenta facra fibia Parocho oblata 142.

$

uando poteft celebrari Miffa de requiem. 197. Aut

de quibus San&tis licitum celebrare. 213. Licitumne

aliquid addere in Canone. 214. Peccatne celebrans

absque tonfura clericali. 252. Dum integer deeft Ca-

non in Miífali, poteftne Sacerdos celebrare in die

fefto. 334. Peccatne Sacerdos omittens orationes

^praferiptas, dum fe faccis induit veftibus. 336. Aut

iniftrum in Mifiq fi-

poteftne Sacerdos non h'aben's M

j^

Qui noc LiBRO CONTINENTUR, &c

Bïtï!ïe. l

bimet refpondere, & miniftrare. 34r.. Celebrans

pro defunécto Patre aiteriuz, quali debet oratione

jl

EU

uti. 344. Debetne celebrans xecordatus peccati grae

gtum ij

vis inculpabiliter omilli elicere contritionem. 374.

Licitumne poft confecrationem peraétam interrum-

T

pere Miffam ad fübveniendum morituro, & non

telnel

reefentibas aliis particulam confecratam praebere,

453. Quid faciendum Saccrdoti, dum finita Miifa

hf-mä'

invenit frapmentum in patena. 208. Aut düm ho-

1

)

ftia cadit in calicem. 219. Porro varios cafus circa

.

cepa

ftipencia Miffarum refolutos lege pag. 2. 95. 21o,

onil

214. 224. 306. 213. 330.

AMutuum. Ad quein fpectant fru&tus przedii dati in pl*

ioytlt

r

gnus pro mutuo, r4. Licitumne mutuum fub ufura

at

accipere. 258, Licetne mntuare quantitatem necu-

niz, cujus valor minaendus etit, cum pactoillam

igre

reddendi juxta valorem, quo traditur, 30z. Qnalis

3 (Orti

Donit

obligatio in mutuo licite imponi poteft. 424. 470.

TR

An tenetur mutuatarius folvere intereffe lucri cef-

fantis,Gi fponte oblatum fait mutuum. 479. Licitum-

pott

n

ii

ne in mutuo aliquid accipere ultrafortem ? 475.

UP

D

Dui

O

Ccafio. Occafionem peccandi nolens evitare po-

n )1 !

teftne a Confeffario jufte non abfolvi.38.Poteftne

'vao

mater vidpa non habens slium le&tum dormire cum

m

filio adulto in eodem leCto. 157. Occafionem pec-

dul

candi prebens quomodo peccat. 239. Puella con-

2"

tractis (ponfalibus fciens füi praefentiam fponfo effe

re,

occafionem peccandi, teneturneillam vitare ? 246.

vnl

.

u

Zirentes non mittentes filios ad Do&trinam Chriftia-

g

nam an peccant. 9. Poffuntne damna fibi illata

M I

v. g. ob vulnera aut mottem remittere inferenti

fine prazejudicio prolium. 108. Poffuntne habentes

plures filios uni, ut promoveatur ad S. Ordines

caftenetum , quo tota fuftentatur familia, pro con-

gruo patrimonio affignare. 132. Peccantne, dum

jl

recufant patrimonium filio promoveri ad S.Ordines

[

peroptanti. 177, Quomodo peccare poffunt in di-

jj

"

€

.O-

^

Lambertini Cafus Confc.

bl

Iupzx RERUM,

,

K

le&ione prolium. 228. Poflüntne diffimulare filio-

rum peccata ? 224.

Farothus omittens fignum

falutationis Angelicze an

graviter delinquit. 16. Quid agendum,dum vocatus

ad infirmum invenit eum phreneticum.21.Aut igno-

rantem articulos fidei. 23. Poteftne dare Euchari-

fliam puero infirmo, de quo dubitatur, uttum fatis

eam difícernere valeat. 6o. Quoties tenetur füorum

Confeffiones excipere. 67. Quoties & quando pro

populo applicare? t10.113.116.Quoties habere con-

cionem ad populum.119.120.122.154. Aut fatisfacite

o m A RC E AE I u as EE E

ne,fi loco concionum populum doceatCatechi(mum.

123. Autfi curet hzec proponi a Capellano. 124. An

peceat non curaus, ut mittantur filiiad doctrinam

Chriftianam.99. Etiamfi afüis parentibus inftruantur

m

Euf

121.Autífi doceat quidem publice Do&trinam Chri-

r

ftianam, fciattamen plures illamnon c

apere, fatisfa-

24

citne tamen officio fuo. 119. Licetne

P

arocho fre-

—

quenter a fua parcecia abefle. 150.272. 320. Poteftne

—

copulare divertentes ex alia Dicece(i ad fuam Paro-

Ij

chiam. 72. Teneturne Ecclefiam matricem adire, ut

fontis benedictioni uffiftat.114. Aut fufficitne excu-

fationem mittere per famulum. 115. Poteftne aliena-

re bona Ecclefize.118. Aut vendere 2152. Quid agen:

dum,dum pergens ad celebrandum vocatur ad &gro-

tum periclitantem.161. Poteftne omnia oneraCapel-

D L N COEEEECELME

lano fuftinends relinquere, ut orationi ac propriz

quieti vacet. 136. Aut prohibere,ne in oratoriis publi-

cis Miffa celebretur ante Parochialem.146. Aut reli-

ftere Regularibus pulfantibus campanam ante foni-

tum Eécclefize Parochialis fabbatho fan€to.164. Aut

celebrare in die fefto pro defun&o. 174. Autrenue-

re matrimonio affiftere, 102. Aut refiftere diviti di-

fponenti, ut absque omni pompa ad tumulum defe»

ratur.2co, Aut czedere arbores frugiferas fui bene-

ficii. 216. Aut inducere Parochianum ad eligendam

fepulturam in propria Parochia,235. Aut dare licen-

tiam Parocho alterius Dicecefis excipiendi Confef-

fiones in fua. 210, Aut affiftere matrimonio, dum

fponfi ignorant neceffaria neceffitate przecepti. 312

Aut ex ftipendiis Miffarum ab aliis le&aru

m guid

rep-

J

"

Qu uoc Lisgo CONTINEN;rUR, &c.

htel

retinere pro zedificanda Ecclefia. 314. Carens lumi-

clita:

nibus opportunis pro altri an jufte recufat celebra-

re Miffam ad confecrandam particulam pro mini-

Mi

Atf

ftrando Viatico. 204. Sciens quemdam non fatis-

feciffe Communioni Pafchali poteftne diffimulare.

Ed

tuo

338, Teneturne füb mortali tenere lampadem ac-

2£EÓ

ceníam ante altare

E»PD

Efne zqualis cum Archi-

Fl

um

Presbytero dignitatis. 358. Alienata cuppa calicis

ad Ecclefiam fpe&antis ex.compattis nummis in-

j

n

ducens ad ftuprum puellam Parochianam quot com-

]

.'fmt.

mittit peccata. 387. Teneturne etiam cum pericu-

lo vitze füccarrere ovibus?

7 À

Rrinam

Pauper poteftne cacdere ligna fru&ifera? 22

Peccata. Diftinttio numerica peccatorum unde cogno-

It

d

W

nÜ

- fcitur. 34. 96. Eitne neceffario explicanda. 216. Non

difinguens an lethaliter , an venialiter peccet,

LL

Jf

y if

quomodo peccat? 312.

Pignus. Recipiens agrum fterilem in pignus,

eumq'kue

J

excolens poteftne fru&tus retinere? 224. 303.

» hi

Puuitentia, Poteftne venereo poenitentize loco imponi,

(ifo

121

ut contrahat matrimonium. 71. Poffuntne plüres poe-

nitentiz injun&z &non impletz per indulgentiam

i

1

plenoriam deleri. 173. ab uno Confeffario impofita

poteftne mutari ab alio. 75. Aut injun&ta confuetu-

j äg(u

dinario abolita confuetudine debetne adhuc adim-

pleri. 78. Qualis imponenda: 248. Eftne a pcenitente

YOf

F !

acceptanda.250.282.Poteftneinjungi gravis fub cul-

JPHN

Mit-

pa veniali. 251. Cuiimpofitum , ut audiat duas

If

fas, fatisfacitne, fiillas andiat fimul in duobus altari-

30

bus celebratas. 265. Aut fi impofita eleemofyna, fi

r

1

"

M

hanc dat pauperi m2

. 071. Peccator gravis non

aliam exhibensDeo fat

isfattionem,quam a Confeffa-

rio impofitam, an peccat. 304. Quando adimplenda;

autinpeccato pera&a inducitae novum peccatum.

211. Poteftne adimpleri per acquilitionem indulgen-

in

tiz» plenariz.254 Aut imponi in operibus alias de-

bitis. 416, Aut imponiloco peenitentie , ut quis de-

tegat impedimentum v. g. affinitatis extra Sacra-

mentum. 463. Poteftne pcenitens fibi commutare

a'

poenitentiam, 492. Aut Confeffarius ? 483, Pollntio

.;

i con-

procurataa conjugibus extra vas de cominun

fen-

Kk 2

IAupsx RERUM j

Qu

fenfu, quale peccatum. 75. Complacens de pollu-

)

tione in fomno habita an peccat. 278. aut praevideris

re

illam, fi certos cibos comedat. 304. 'l'eneturne pol-

luens exprimere prava defideria? 44r.

In

Promiffio nondum acceptata eftne revocabilis, 19. li-

u

gatae promittentem centum aureos cuidam, fíalte-

[

rum occiderit. 366. Qui promifit ingredi Religionem,

d

n

poítmodum puellz nuptias, ad quid tenetur? 478.

R.

b(

Efervatio. Caditne füper peccatum ante zetatem ad

refervationem requifitam commiffum, aft com-

[

pleta ztate confeífnm. 33. Poteftne direéte a refer-

&

vatis Confeffarius abfolvere eum , pro quo a fupe-

u

riore petit licentiam, quam tamen necdum accepit,

64. Poteftne habens duos cafüs refervatos. petens-

que licentiam , ut a quocumque Confeffarioabfolvi

pofüt, abfolutus ab uno, & obiitus altecius, etiam

ab hoc dire&te abfolvi. 60. Caditne fuper pzccata du-

bia. &3. Abfolutio a caíü refervato data ab eo, qui

ignorat ignorantia crafía, eife refervatum, efne va-

lida 159. Quis potett abfolvere a refervatis. 228.

Abfolutio a peccatis data pcenitenti oblito fe irreti-

tum excommunicatione, eftne valida. 299. 466. ha-

bens peccatum refervatum, & tranfiens ad aliam

ä:

Dicecefim, ubi refervatum non eft, an valide abfol-

vitur. 300. Abfolvens a peccatis, & non advertens

effe relervata, anpeccat. 316. Moribundus a refer-

vatis abfolutus, & reconvalefcens, ad quid tene-

tur. 322. 371. Licentia a refervatis abfolvendi ob-

tenta a Confeffario an adhuc fübfiftit, dum poenitens

in alia refervata incidit. 355. 360. 458. Qui nefcit ca-

fum effe refervatum

Keflitutio. Differens

anaquolibet abfolvi poteft2472.

reftitutionem quomodo peccat.

31. Quid tenentur reftituere fequentes : occafionem

furandi przebens. 42. 424. Pofleffor bonae fidei. 82

dum ignoratur Dominus. 83. Puella varia accipiens

a juvene munera, fed non confentiens in copulam,

quam ipfe affectat. 6. Vendens bona fide bovem,

fed inculpsbiliter latentem morbum

ignorans. ibi-

—

dem. Confülens. ro2,

accepta pecunia tacens. ro8.

430*

d

. Qv noc LirnRO CONTINENTUR, &c.

il

Fv

420. Juvenis ab Amafia acceptans munera, & illam

refptens. 183. Fur, dum res apud ipfum perit, quze

ii

eriiffet apud Dominum, 223. auferens id, quod erat

in fpe.238. Poffeifor bonze, dein dubize, pofteacer-

a

tz fidei. 253. 421, non clandens oftium, ex quo fur-

, lil

tum fequitur. 308, uon manifeftans defeCtus rei ven-

[rite

dendz. 310. mandatarius in defeCtu mandantis. 245.

u p

inveniens thefaurum in fando Domini. 586. praefcri-

bens bona fide. 409. commodatarius, dum res com-

hii

modata fuit furto ablata. 43x. Poffeffor bonze fidei,

dum aut rem emptam furto füblatam. 433. Perdens

f

inludo, aliumque cogens, ut ludum profequatur,

atela

ex quo lucratur. 465. Auferenstriticum, cujuspre-

te

tium crevit. 480. Ad quidtenetur, qui furatus eít

atit)

vitulum valoris 10 aducavitque in bovem valentem

petat

20. qui decrevit ad 15. 116. Poteítne reítitutio fieri

1bf

rein ablatam in eleemofynas erogando. 131. Datur-

, ln

ne gravis obligatio rettituendi in furtis minutis. 227.

Ad quid obligaturextreme paüper mutuas accipiens

n dü

0, q:ïl

pecunias.2390 Adquid famulus accipiens:a gravato

meyt

sre alieno ftipendia, ex quo fit magis impotens ad

»

fatisfaciendum creditoribus. 243. Non reftituens,

T

imo nova contrahens debita , ne a ftatu fuo deci-

j

dat, an peccat, 249. Licitumne inventumannulum

ad folvenda debita infumere. 253. Incendere inten-

41

dens.domum inimici ex ignorautia incendit domum

amici, adquid. 290. Fa&ta condonatione mandatario

[j

teneturne adhuc mandans? 346.

feniey

Refivi&iio mentalis quando habetur? 4g.

i

[eus perpetuo carceri mancipatus an fugiendo pec-

yter

(/!]

cat. 203. teneturne judici fateri delictum. 21o. po-

teítne occidere cuftodem carceris? 403.

1

S.

W

L

ZAcrilegium. Quid requiritur ad furtum facri!egmix

:

in Ecclefia. 0. abutens fententiis S. fcripturze ad

1]

jecos eftne facrilegas? 225.

D

Satisfa&tio. Poteftne quis fatisfacere pro poena tempo-

in

rali peccatis debitaper opera alias debita. 308. Sa-

cramétalis poteftne fimul przeftari recitando easdem

3

pre-

;

| (

Iupzx REeRUM;

pteces pto Jubilzeo injun&avs. 372. Teneturne quis

u

fatisfacere fuis creditoribus cum diminutione dotis

Y

fillarum? 473.

e

Scandalum. Parochus coram Parochianis fuis fcurri-

[

les inftitueris (ermones peccatne peccato fcandali,

f

x. Aut Diaconus vocatus a Parocho in die Purifica-

a

tionis B. V. àd obeundum munus füum, & venire

renuens. 5. aut Sacerdos recufans infereffe publicis

[

fupplicationibus. 185.

aut Parochus ad turpía follici-

tatus dicens: bonum tibi,

uod Parochüs fim; fi

f

non effem &c.348. autfollicitans puellam adfecum

1

concumbendum, ut experiatur caftitatem ejus?

Bl

16.

^

Ti

St

Sepultura, Baptizatus infans fub conditione, in dubio,

utram vivat, poteftne fepeliri inloco facro. 43. aut

fur cadens ex atbore, & fenfibus deftitotus? 107.

di

Sigillum frangitne Parochus ex Confeffione fciens fa-

f

mulum effe farem, claudensque capfulas prius non

claufas. 115. aut dicens, in tali oppido gravia pa-

trari delicta. r17. aut recufans affiftere matrimonio,

dum fponfos occafione Confeffionis in do&rina Ch ri-

T

ftiana minus in&ructos invenit. 130. aut rogans ami-

cum, uta Pcenitentiatio petat facültatem abfolvendi

ab inceftu in Confeffione audito. 166. aut vocatus ad

confuetudinarium , renuensque venire. 279. aut di-

cens, Poenitentem nondum ab(olutum.282. aut eum

effe fcrupulofüm. 302. aut publice excommunicatum

ä

a fe abfolutum? 370.

moniace elecum.

Ti

SSimoniaad quid obliratParochum fi

160. quando in electione committitur. 263. quando

in venditione rei facrze, 323. Parochus per fe nolens

docere filios pauperum, fed divitum, qui munera

ad eum deferunt, committitne Simoniam. 327, aut

dum accipit pecuniam abeo; qui non communica-

vitin Pafchate. 365. quando per obfequia practita

committitur fimonia? 446.

arius dicitur follicitans in

ISollicitatio. Quando Confeff:

Confeffionali? 337.. Vide Denuntiatio.

ISSponfalia conditionata quando valent.1o.70.77. quam-

m. 24-

a

diu obligant. 435. quemnam inducunt effectu

35

»

Qui: noc Lirsao CQNT;NEQTUR,&C,

25. Licetne refilire. 46.231. 285. Cum indigno inita

tuneqs

íuntne valida. 49. Contractis lponfalibus emittens

joteiij

votum caftitatis ad quid tenetur. 124. Sponíus pec-

yis for-

cans cum fponfa quomodo confiteri debet. 257. Li-

citumne fponfis delectaride copula habenda. 347.ju-

) fu.

ramento firmata diffolvuntne priora. 367. Poteftne

ePuri

adhuc diffolvi etiam deflorata a fponfo fponfa, 383.

&

:

jeni

Qualis requiritur promiffio. 407. Prius contracta

eum altera poft mortem conjugis an revivifcunt,

409. Poteftne refilire,qui füb fpe matrimonii cogno-

]s iity

Ícens puellam putans effe Virginem, fed corraptam

adienz

inveniens denuo cognovit? 436.

n 6j

Sterilitas. Licetne illam procurare ad evitandum pe-

riculum mortis conjugtis ? 76.

n

Stuprum quando committitur. 442. deflorans puel-

0 45

lam fub fpe matrimonii, ad quid tenetur? 68.

hus 1

Superftitio. Nolens affidere menfz, cui tredecim affi-

dent, quia timet, unum ex difcumbentibus mori-

(iensi

turum, peccatne geccato fuperftitionis? 352.

Puusnw

N

!

; !

j

if

fb

E

zflamentum quando exequendum.174.quando pec-

qus

T

cat in illo condendo. 251. Relinquens uxori pin-

if

i

li

gue legatum , dummodo inu ftatu viduitatis per-

Jcts

maneat, perditne ingrediendo religionem. 364.aut

at

perditne relictum a teftatore füb conditione, ut ca-

fte vivat, fi tranfeat ad (ecundas nuptias. 404. Exe-

, 0L

cutor teftamenti poteftne quid retinere ut fruCtum

i

induftrize ? 402.

qitu:

Tvflis.'Teftatus falfum circa patrimonium poteftne a

quolibet abfolvi ? 346.

m

[e nül 1

m

1|

M.

"

" Enditio, licitumne frumentum vendere ultra ta-

xam. 248. Quo pretio licet vendere credito mer-

ii

ces.293. 444. Si quis vendit domum locatam tempo-

"

relocationis, nulla in contractu de penfionibus men-

at

tione fa&ta, ad quem penfiones illz pertinent. 372.

Licetne emere, & ftatim revendere majori pretio,

T À

460. Quomodo redditur illicfxta quoad Pcateraszz;ög,

1á-

"

y

Ikpex Rgnuw,Qus noc Lrsno &c.

J/iaticum poteftne dari amenti. 155. Aut debetne ad-

miniftrari moribundo non habenti mortalia, & re-

nuenti confiteri venialia. 288. 'Teneturne demane

communicans, & vefpere ad mortem infirmatus fq«

mere Viaticum. 361. Licetne currere Parocho aut

Capellano ad Viaticum dandum ze

groto quampri-

ER r o

imum diíceflüro. 485. Aut Mifiam interrumpere,

ibidem. Quid agendum, düm ante Viaticum infir-

Md

mus denuo vellet confiteri? jbidem.

Fifitator potene füpra juftam taxam tamen aliquid

exigere. 12. Poteftne Parochus fuos Parochianos ad

E

eam obligare. ibid. Diffamans vifitatorem quomodo

eccat, 13, Licetne Parocho aut Capellano rogato

a Patrono Ecclefize procurare tempore vifitationis

2lia indumenta facra,ne quid indecorum Patrono

a vifitatore ftatuatur? r15.

Usffio extrema poteftne adminiftrari a Sacerdote, qui

caret ftola. 125. Aut fuperpelliceo. ibidem. Aut qui

caret utrisque. ibidem. 206. Poteftne fieri a duobus

Sacerdotibus. 159.DebetneParochus inungere pue-

rum, de quo dubitat, utrum ad ufüm ratiopis per-

venerit. 280. Aut puerperam afferentem, fentire fe

mori, q

uamvis obítetrix neget.

E

eft materia eiusdem valida? 412.

320. Quale olepm

F'otum. Poteftne maritus votum uxoris irritare. 89.

Quando obligat votum, 169. 172. 222. Ét quomodo,

175.201. 220..363. Quando adimplendum. 194.

Quamdiu obligat.227. V oto caftitatis adftri&tus for-

nicans quomodo confiteri debet.277. Votum jeju-

nandi in Fefto S. Apolloniz, fi inciderit in diem Do-

minicam , eítne adimplendum ? 259.

od —— —

Ufura. Conficiens inftrumentum ufürarium füb nomi-

ne liciti contractus, an tenetur ad reftitutionem 2

364. Vide Contra&us.

Laus DEO femper..

Jig

eu

T

Ti

deni

]

at

JCN

qu

Va f«

TE

n

hia

|

ä:

qu

0

nl

j Pit

toiat

d

EUCJ

pen[t 4

(QDis

fenti|

le ot ^

[

ilare.

n

um X

iE

(s

:

i je

j

j

D

j

lb 1]0.'05"

(

F

—— —

——

d

m

m

m

ss

N

AC

[«

i

Ed

—— —

9£5

il

[

—

—

—

—€———9

3.

As

i

1

;

RT

h

^

^

s

£

m

p

r

d

PA P.

hn

&

P

M

L

d

-

2

Vs

j

2

|

"u "3.

E

sE

),f

"

W j

2

g

hi.

UE

g&u

2

n

"n

355

W

lf as

N

Ri

j

"

N

B

E

1

W

t

g

LE

i

*

x

—

AE

3

H

313

h

Y

]

o

Ó *'Ag

**

s.

F

"

2

"

;"ä

Mgi?

As

2

)

C

*

g

»

É

*

x

-

Ws

p

!

"

Y

:

tl

ADNAE

r

»

siie M

M

as

2

B i,

du

3

L.

s.

[

d

ao

æ.;,«**'wæ

^

^

j

:

&

r

S

m

L.

;'D

vb

E

n

M

*

M

ga

à

d

Al

120 cm

Z

Y

X

W

19

18

CASUS

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

f

CONSCIENTI/E

ä

T2

DE MANDATO

16

LIM

ä

EEE

EMINENTISSIMI $. R. E. CARDINALIS

ä

PROSPERI

S

LAMBERTINI

Gu

BONONLE ARCHIEPISCOPI &c. &c.

R

SANCTISSIMI D. N. PAP/E

-T

BENFDICTI XIV,..,.-

"

E

PROPOSITI AC RESOLHTIAJ

PUS

CowxrEssAndus Owwisnvs AÁTOUE ANIMMM

URAM GERENTIBUS PERUTILE

d

AC- NECESSARIUM,

CuM IxunicE LocuprLETIiSSIMO.,

ä

E

——

——

pI—— —j

34

Editio n Germania quaria.

AOOQOOOOOOOOQOOOOOQOOUOOOOOOGOOS

AUGUSTZE VINDELICORUM

Sumtibus Mar:ismi RikcrR, ( Fini0RUM

MDCCLXVI

4 ^ Conyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com