Gg3
author: Wigandt, Martin

N125 11858329 021

III IIIIIIIIIIIII
in iis e 1 E
IIIII IIIIIINI

UB Tübingen

4 cεW‧—Hsα .. WBð
OHιDINANDORUM, OW—
Eximii P. M. VIGANDT, Ord. Præd.
CGOMPENDIATUM,

S I VE

EPII O M E

Buden TRHEOLOGISE moralis, .
In qua
U Itatiores materiæ tractantur, Caſũsque Principalio-
res reſolvuntur adjunctis decidendi rationibus;
Traditurque facilis Methodus ad Quæſtiones moral
in Exainine Dro Cura Animarum „» & inſimul ag
R Quæſtiones in Examine Ordinandorum
dee rretucs exhecte⸗ reſpondendi:

U M
IND 17BVS ECESS 4
ZJam Capitum & Paragraphorum, quàm etia
KReruan &. Verborunm in ea contentorum.

Compilatore

*p. P. LUDOVIGGO FLIEGEN,
² Ord. Præd. &S. Theologiæ Præſentato, ejuſdemque

eiiiin Univerſitate Colonienſi Licentiato, ac in Ge-
nerali Studio Ordinis Regente.
TE RTIA EDIIIO
Prioribus auciior & locupletior.

Aaredunt i in fine Propoſirionex Damnata Quenellti eum
exphicato earum Veneno.

7 COLON £z 1GRITPPIN £,
Sumptib. OTIONIS J0OSEPIH ST EINHAUSS,
Bibliopolæ unter Fetten Hennen 17 1.
Ccxm e Eeete Saere care⸗ Kantatt ex Aeata, gr graie.

— .

Periluhti E Dol, Gimo Vio ac Bomeng „

D. JOANNI JACOBO
sCHLOSSEREN.,

Diverſorum S. R. I. Electorum Prin-
cipum & Ordinum Conſiliario, nec
non eorundem agenti in Aulãa
Cæſare, hujusque Supremo
Conſilio Imperiali

Aulico &c.
Domino meo ac Meccœnati

Obſervandiſſimo &c,

Periluſtris ac Cratioſe Domine

Patrone Obſervandißime!

innatæ cujusvis in Munerum obla-

. N quodlibet offerre cuilibet, ſed

tione ſeſe accommodare propen-
ſioni, Poſteritatem vel in Imagi-
nibus ſuis Veneranda docuit Antiquitas .
hinc ferè ſemper vel pido ctiam Herculi
appingi videmus Clavam, Achilli Scu-

tum & Sagittas, Jovi Fulmen, Triden-

1.

tem Neptuno, Mercurio Caduceum,
alia aliis pro ſuo cujusvis genio & ingenio

Symbola ar que Otmamenta. Quod' ſi ita

2 eſt,

p EDIC ATIO.

eſt, nuſquam ego ab antiquorum Legi-
bus receſſiſſe videbor, ſi oblaturus Tibi
Munus, Perilluſtris ac Gratioſe Domine,
tertiam iſthanc Editionem præſentis Libri,
ſive Compendii Univerſæ Theologiæ Moralis
(cujus Exemplaria plùs quàm tria millia
in prioribus duabus editionibus meis ſum-
ptibus excuſa, & per univerſum Euro-
pæum Orbem modò ſparſa pervolarunt)
gratioſis Tuis manibus obtulero, Tibi-
que velut Tutelari Deo nuncupavero.
Nam, quis amabo neget Munus iſtud in-
natæ Tuæ ad Sapientiam propenſioni &
amori conforme futurum? Certè, ſi
teſte Romano Sapiente ex durorum labo=-
rum tolerantid amor erga rem quampiam
dignoſcitur, nemo, qui iſtam hactenus
Tuam attentiori inſpexit oculo, dicere
auſit, à Te non ſummè amari Sapientiam.
Amaſti eam cum Sapiente, & ex quiſi viſti à
juwventute tud & quæſiviſti Sonſam tibi eam
aſumere, Sap. 7. Unde & factum, quod
magnarum rerum capax ingemum ſorti-
tus fueris, & accedentibus Tuis naturæ
ac gratiæ ſpecialibus prærogativis in ta-
lem Virum evaſeris, quem ſinguli velut
alterum in Eloquentiâ Ciceronem, in Ju-
riſprudentià Juſtinianum, in Conſiliis
Salomonem ſufſpiciunt ac venerantur,
habes nempè ꝑpro Capite Sapientiam, pro
Ocu⸗-

legi⸗
Tibt

Mine,

Libri,
loralit
millia
ſom-
Buro⸗
runt)
Tibi.
yero,
din-
ni &
, ſi
apo⸗
npiam
tenus
licere
tiam.
vlis
i eann
uod
orti⸗
atul?
n ta⸗
elut
au⸗
liis
tut,
pro
Deb⸗

DEDICATYTIO.

Oculo Jjudicium, pro Linguâ Facundiam.
Novit hoc Auſtria, Imperium, Mundus.

Etenim Maximi Cæſaris Suptemi Conſilia-

rii Aulici Agens veluti quoddam Sapien-
tiæ Lumen dicam an Flumen, Conſilia
prudentiſſima non guttatim ſpargis, ſed
cumulatim fundis, novit quippe Sacra-
tiſſimus Imperator illud Sapientis 11. Ubi
non eſt bonus (onſiliarius, populus corruet,
ſalus autem, ubi multa conſilia. Item illud
Saluſtii ad Cæſar. inquientis: Ego itaâ
comperi, omnia Regna, (iwitates, Natio-
nes zſque eò proſperum Imperium habuiſſe,
dum apud eos ſana conſilia ſtatuerunt, ſup-
peditantibus ea prudentibus Conſiliariis: Talia
talia Tu apud Supremum Imperii Conſi-
liarium ſuppeditas conſilia : Metiris
magnitudines rerum, neque illeæ me-
tiuntur Te: minùs eſt quodvis nego-
tium, nec Te adæquant res magnæ,
nec totum Te occupant multæ; Locus

eſt omnibus intra Te, & poſtquam omnes

excepiſti, vacuum adhuc hoſpitium eſt.
Experiuntur hoc ipſum, quicunque Te
adeunt, audis unum & plures ſimul, &
Poſſes ex tempore reſpondere omnibus.
Nec permiſcent ſe imagines rerum, dum
intra Te ſubeunt, nec ſe confundunt,
dum excunt, ſuus eſt ordo ſingulis, &
ſpatium omnibus, ſceilicet partiris Tene-
* 3 28-

DBEDICAYIO.
gotiis, nec totum te tradis, & pars Tui

omnibus ſufficit. Quod admirabilius eſt,

non eges moràâà temporis, ut res concipias,
nec ſtudio, ut expendas, vides uno in-
tuitu initia terum & exitus, vides fines, &
media, vides centrum & circulum, &
dum alii cireuitus quærunt, jam attigiſti
centrum, atque hæc omnia eâò celeritate
exequeris, ut cogitaſſe ſit feciſſe Atque
hinc eſt, quod tot tàmque diverſi S. R. I.
Electores Principes atque Ordines, Te in
ſpoum Conſiliarium nec non Agentem in
Aulà Cæſareâ præelegerint: Eorum Tu
partes ſtrenuè ſuſcipis, negotia ſapientis-
ſime pertractas, & in cenſpectù tot Princi-
pum loquerit Japientia: Hinc celehre illud
Græcarum ſeptem Urbium pro Homeri
ſapientiâà litigantium certamen quodam-
modò mihi in Te ob oculos poſitum in-
tueor & adgratulor, dum tot Principes,
tot Ordines, tot Provinciæ Te unum ſibi
venqcant ac repetunt. Sub Tuis itaque
grfatioſis Auſpiciis Sapientißime Domine!
prodire geſſit præiens iſthoc Univerlæ
Theologiæ Moralis Compendium, Tuam
ambit tutelam, ſub Tuâ enim, lſi ſit tute=-
Ilà, hiccè Liber liberè & tuto in orbem
ibit, & , ſi ejuldem Frontiſpicio Tuo per-
miſeris nomine illuſtrari, nullus ambigo,
quin tanti nominis prima ronte prælati autho⸗
ritas

ea

utn

4

win
jnju
ſbi
Datt
alten
bui
C0
met
Con
li,
iui
ed
offe
41
S
wenn
(rO
Kern
Din
I
hon
AI
intin
Voren

be

1 Tui
us eſt,
ipias,
10 in-
es, &
, &
tigiſti
titate
Utgue
R.l.
Te in
em in
n Tu
ntis⸗
finci·
il
meri
dam⸗
min⸗
ipes,
mbi
2e
nine!
erl
vam
ture⸗
tbem
per⸗
ig,
ele·
rila

DEDICATIO.

pitas totum commendabilius reddet opus, pro
ut me ſolatur Querricus derm. 3. de Nativit.
F. joann, Compeſcâtque Zoilos aliôsque
minùs æquos rerum æſtimatores, ne vel
injuriè carpant, quod non capiunt, vel
ſibi injurièe provocent defenſivum Tuæ
Patrocinantis dextræ Umbonem. Et ſanè
alteri præter Te dedicare nec potuĩi nec de-
bui praſens meum Theologiæ Moralis
Compendium, ut potè Tibi quà conſum-⸗
mato omnium Virtutum ac Scientiarum
Compendio, aliis quoque ſexcentis titu=
lis, præſertim vero titulo gratitudinis ob
inſignia mihi à Te collata beneficia ex aſſe
debitum, undè non tam hic Tibi Munus
offertur, quàm debitum ex ſolvitur, dum
id Tibi operis conſecratur.
Suſcipe itaque Perilluſtris ac Gratioſe Domine! hoc
meum qualecunque opus in aliquale grati animi holo-
cautoma, in demiſſiſſimæ devotionis Anathema,
æternumque animi mei Mnemoſynon. Qui interim
Divinum Numen identidem interpellabo, ut Tibi undà
cum amantiſſimâà Conthorali Tuâ in omni utriuſque
hominis ſoſpitare tot adhuc adaugeat annos, quot
anmilos ad Cannae collegit Hannibal, quod, dum ex
intimis animi medullis voveo, me ipſum ctotaliter de-
voveo, & perenno
Perilluſtris ac Gratioſæ Dominationis Tuæ

Cliens Humillimus
0TTO JOSEPHUS STEINHAUSS
Civis & Pibliopol. Colonienlſis.

* 4 PRI-

J D 25 ( ) 0= ”
AROI. U S SEXTUS Divini favente Aisn
Clementia Electus Romanorum Imperator me,
ſemper Auguſtus, ac Germaniæ Hiſpania- qu!
rum, Hungariæ, Bohemiæ, Dalmatix, ni
Croatiæ, Sclavoniæ &c. Rex, Archidux Auſtriæ, Dux

(E
Burgundiæ, Styriæ, Carinthiæ, Carniolæ, & Nir- itetd
tembergæ, Comes Tyrolis &c. Agnoſcimus & no- ,
tum facimus tenere præſentium univerlis, quèòd cùm oln
Noeoeobis Noſter Sactique Romani Imperii fidelis di- k:
lectus OTTO JOSEPHIIS STEINHAUSS 8TT
Bibliopola Colonienſis humillime exponi curarit, Mi
quem in modum PATRIS MARTINI WI- e)
GANDT Ordinis Pratrum Pradicatorum 7 heolo- um
giam moralem in quarto E& ejuſdem Compendium o
CoMFIIATORE LIDOVICGO FLIEGEN eyuſdem nir
Ordinis in 8S vo cujus eſt Titulus ZTribunaæl Confeſa- & .
niorum & Ordinandorum, prælo committere reſol- Neſi
verit, vereatur autem, ne æmulorum invidia hane ſrenl
editionem imitantium impendii & laboris ſui fruétu ün
fruſtretur: idebque nobis demiſse ſupplicarit, qua- I

tenus ejus indenmitati Privilegio Noſtro Cæſareo
* S . . . . 5
ſuccurrere clementiſſimè dignaremur, Nos ſub- l
miſſeæ pariter ac * quæ ejus petitioni annuendum

diin
cenſuerimus, ac proinde Authoritate Noſtra Cæ- nl
ſarea omnibus & ſingulis Bibliopolis, Bibliopegis: glen
Typographis, & alis quibuscuque rem Librariam woolt
ſeu Negotiationem exercentibus ſrinier inhibemus, no
vetamus, & interdicimus, ne quis ſuprd nominatam lt
Theologiam moralem ſeu Compendium ex toto vel caa
in parte ſub hac, aliave forma aut titulo per deceem kun
annorum ſpatium ab hodicrno die computandum, Nler
△ - 1.

(„) 30
UM intra Sacri Romani Imperii & Regnorum Ditonũm-
gquuue Noſtrarum Hæreditariarum Fines recudere, vel
uene aliis reciidendam dare, aliorùmve impreſſam appor-·
Impera rare, aut diſtrahere, citra præfati imperrantis, ejus-
Hipri que hæredum & ſucceſſorum voluntatem & aſien-
Alnam, fſum in ſcriptis obtentum aufſit vel Ppræſumat. Si quis
fie, Du verò ſecus faciendo Privilegium hoc Noſtrum fſeu
W. interdiéktum violare, contemveréque præſumpſe-
Er. rit, eum non ſolùm ejusmodi Exemplaribus ubi- .
moddan cunque locorum repertis perperam quippe recuſis,
dels d. ſeu apportatis (quæ dictus OTTO JOSEPH
IAUG STEINHAISS live propria authorfitate, ſive
Clali, Magiſtratũs illius loci auxilio, ſibi vendicare po-
I Wr terit) de facto privandum, ſed & decem Marca-
Tel rum auri puri pœna æratio ſeu Fiſco Noſtro Cæla-
endun reo & parti læſæ ex æquo pendenda, omni ſpe ve- W
ln niæ ſublata, mulctandum decernimus, dummo-
nfſt do tenor hujus noſtri Privilegii in fronte libri im-
le 1el. preſſus reperiatur. Mandamus itaque omnibus &
abune ſingulis Noſtris & Sacri Romani Imperii Regno.
ifudu rumque & Dominiorum Noſtrorum Hæreditario-
. rum ſubditis & fidelibus dilectis tam Eccleſiaſti-
Ceno cis, quäm Sæcularibus, cujuſcunque ſtatus, gra-
„ Ab. ds, dignitatis aut ordinis, præſertim verò iis,
endun qui in Magiſtratu exiſtentes, vel ſuo, vel Superio-
(. rum ſuorum loco Jus & Juſtitiam adminiſtrant, ne
quemquam Privilegium hoc Noſtrum Cæſareum
bimm violare, ſpernere, aut, transgredi patiantur: ſed ſi
benne,. AuOs contumaces compererint, conſtitutâà à Nobis
ndn mulkta eos puniri, & quibuscunque modis idoneis
d coerceri curent, quatenus & ipfi graviſſimam No-
ecen ſtram indignationem, prædictamque pœnam evitare
Ddum voluerint. Harum teſtimonio literarum manu
ua S * Nhoaſtra

0 egii⸗

) 9.

8 , Noltta fubſcriptarum & Sigilli Noſtri Cæſarei appres-

ſione munitarum, quæ dabantur in Civitate Noſtra

Viennæ vigeſima ocava Aprilis „Anno Milleſimo,
ſeptingentelimo „ vigeſimo primo, Regnorum No-
ſtrorum Romani decimo, Hiſpanicorum decimo
ochavo. Hungarici & Bohemici verò undecimo.

CAROLIIS m. pp.

vid. Frid. Carl. Com. de Schön-

born m. pp.

Ad Wandatan Jacra 6 æzſareæ
Majeſtarit proprium

J. §. Hayeck de Valdſtätten m. pp.

inonarun 2 I. Novembris 173 4.

1. §. Hhayeck ae Walihitenmn: pp.

7

FACUI-

N.

— ☛ —

iappker
e Noſtri
leſmo.
Uum N.
Qecino
0.

chön
cſcet

nb.

FACULTAS
H B T
PRIVILEGIUM CSAREUM.
Fr. HIUBERTUS STURM Ord.
Præd. SS. Theologiæ Præſentatus,

S& per Provinciam Teutoniæ Prior
Provincialis omnibus has viſuris &

lecturis ſalutem &c.

QC Sacræ Cæſareæ Majeſtas Decreto Viennæ

7. Junii Anno 17 12. dato, omnibus & ſingulis

Typographis & Bibliopolis, aliisque idulamku⸗

librariam negotiationem exercentibus, ſub gravi mul-

Cctà ſeriò prohibeatur, ne quisquam Libros ab Ordi-

. . . * * —- .
nis Prædicatorum Patribus editos, aut deincepseden-

dos, intra Sacri Imperii, Regnorumque ac Dommiorum

Suæ Cæſareæ Majeſtatis hæreditariorum fines fimili

vel alio characteris genere aut formâ, ſivè in toto, ſive
ex parte recudere, vel aliò recudendos mittere, aut
alibi impreſſos adducere, vendere, vel diftrahere
clàm ſeu palàm citrà teſtimonium aut conſenſum ſuprà
dictorum Patrum audearſeu præſumat.
Ego F. HUBERTIIS STURM, 88. Theologiæ
Præſentatus & per Provinciam Teutoniæ Prior Provin-
cialis, harum ſerie, meique Authoritate Officii con-
cedo Ornatiſſimo Domino OTTONI JOSEPHO
STEINHAUSEN, cjuſque hæredibus, & Poteſtatena
acio, ut Librum cui titulus: 7 &IBUNAL CONX.
— FESS A-

2

FESSAERIXUM ET OEFDINANDONUMI,

Ekerxvan
Exrimii Patris Magiſtri Wigandt Ord. Præd. COM. z
PENDIATUNM five EPITTOME ejuſdem Theologir iun
Moralis Compilatore Patre Fr. LODOVCO FLIE. irli
GEN ejuſdem Ordinis SS. Theol. Lectore, cjusdém-

que in Generali Studio Colonienſi Regente, legi-
timè cenſum & approbatum unà cum duabus Appen-
dicibus, in neviſſimâ editione venetâ adjectis pro bo.
no publico Typis evulgare denuò polſſit. In fidem Retik
hilſce Officii mei Sigillo munitis propriâ manu ſubſcri- lag
pfi. Datum Coloniæ in Conventû S. Crucis Ord.
Præd. die 9. Octobris, Anno 1730.

Fr. EHUBENYVUS SZYV K AM Ord. ₰ℳ
Praæd. Præſ. Provincialis Teutoniæ m. pp.
Fr. A NGELUS GULIELMUS N
MOLUS, Sacræ Theologiæ Pro- 5
feſſor, ac totius Ordinis Prædica- win
. 1* . . . * eteri
torum humilis Vicarius & Procura- rn
tor Generalis ac Servus.
Enore præſentium, noſtrique authoritate officii l
facultatem impertimur, ut Tribunal noſtri (hn
Patris Magiſtri Wigandt Compencdhatum, ſive Epiro- ee
me ejuſdem Theologiæ Moralis, à Reverendo Patre Ven
Lectore Fratre LUDOVICO FLIEGEN, Provinciæz Hhel
noſtræ Teutoniæ Studii Generalis Colonienſis Re-
genti, pro majori communitate examinandorum con-
fſIcripta, poſtquam à duobus Ordinis noſtri peritis Scho-
laſticis, à Superiore ejuſdem Provinciæ deputandis, de-
bitè reviſa & approbara fuerit, ſervatis reliquis de jure

30 ſervandis, Typis mandetur. In quorum ſidem his
1. ( manu propria ſubfcriptis Sigillum Officii noſtri appo-
Thecle ni juſſimus. Romæ in Conventu noſtro Sanctæ Ma-

00 l. riæ ſuper Minervam, 14. Decemb. 1720.

bre, E⸗ ;]— F. Galielmus Molus Vica-
APr. nuus & PErocurator Or-
Nbeee dinis.
Inden Regiſtrat4 Litterâ F.
. . 1
nubbi. Pag. 120. V .
cött. F. YZhomas Brabaat, Ma-
giſter & Socius mpp.

C OO%ũ MMISSIO
10 A. K. P. P† KX 0 VINCIALIS.

Anm. Um Reverendiſſimus Pater Vicarius & Procura-
— tor Generalis Ordinis noſtri Compendium
W Theologiæ Moralis, olim ab Exim. P. Magiſtro Wyi-

gandt editæ, dummodò à duobus Ordinis Noſtri ke-
X D. ritis Scholaſticis, 4 Superiore Provinciæ deputanclis,
Edic reviſum & approbatum fuerit, Typis mandari con-
ceſſerit; Ego infrà ſcriptus tanquam Superior Provin-
OcUIe ciæ in hunc finem A. R. & Eximium P. 8S. Theologiæ
Magiſtrum, F. Adamum Eſchenbrender „ & A. R. P.
„Præſentatum, modernum Regentem Studii Generalis
ehi Colonienſis, F. Adolphum S hien ino, ae
roe Colonienfis, F. dolphum Sc eipen, nomino, ac
WM „Geputo, ut dictum Compendium revideant, & ſi ita

r videatur debitè reviſum approbent.
dole Heidelbergæ 1 1.Januarii S
ArOiNee 1721.
H% F. CANDIDUS GIESEEKE,
e Orqd. Præd. Provincialis Teu-
.W toniæ mppria. ⸗

*

ATTROBATIO

E ſpeciali commitſione admodum Reverendi .
Digniſſimi Patris Provincialis CANDII. GlIE-
SEKE, Pibrum intitulatum : TRIBUNAL CON-
FESSARIORCUM ET O RDINANDORUM; Eximij
P. M. Nigandt, Ord. Præd. Compendiatum, ſive
Epitome juſea dem Theologiæ Moralis &c. à Reveren-
do Patre F. LUDOVICO FLIEGEN, Ord. Præd.

in Gener rali Studio Colonienſi Baccalaureo, compo-

ſtum, legimus, & cum voluptate perlegimus; In
quo cum nihil non ſolum bonis mo bribus, (e neque
Doctrinæ Angelicæ diſſonum, quin potis ad mores

refor mandos quævis opportuna „ menti & ſe xepé litte-
ræ Sanctiſſimi noſtri Præceptoris omnnia conſona &☛—

conſe ormia invenerimus Caſus & dubia difficilia juxta
Sacros Canones, ratiodes & fundamenta An igelica do-

ctè ceſoluta animadverterimus, meritò Compilatorem
ejuidem Præceptoris diſcipulum fidelem agnoſcimus.
Et cuia multis ad Curam Animarum aſpirantibus Uti⸗

liſſi mum comperimus, ut beneficio typi in publicum

prodeat, dignum cenſemus. Datum Coloniæ in
ConventuS. Trucis Ord. Præd, die 3 1. Martii, 1721.

Fr. Adamus ibenbtendey, Ordinis Predi- .
catorum, S6. Theologiæ Magiſter, eiuſ-

demque in Univerſitate Colonienſi Doctor
& Proſe ſor publitus, mopr.

IF. Adolphus Scleipen, Ordinis Prædicato-

rum, in UVni verſitate Colonienſis §8. 77 W
logiæ Licentiatus, & Generalis tulli

M Kegens mpbhr. 4

TRI-

1

c

Dre!

(onv

Leco
quan
Penol

benon

uu;
Auin

Leſole

Aurrun

(ln a
nmriur
ehelis
leſedi
Pendi
nibos,
nicnl

Pöllin

Mbi,
nidenc
Col 6

Ribunal Confeſſariorum Admodum Reveren-
. di & Eximii P. Magiſtri Wigandt, Ord. Pra-
endis dicatorum, ab Admodum Reverendo & Pererudite
Nag Patre LUDOVICO FLIEGEN, ejuſdem Ordinis in
(N. Conventu Colonienſi Baccalaureo, & §S. Theologiæ
E Lectore Ordinario, omiſs omni ſuperfluitate, per
quam ſuccinctâà brevitate compendiatum, accuratè
pPervolvens & examinans, reperi in hoc compendio ha-
beri omnia, quæ ſollicitam Animarum Curam concer-
nunt; Hujus itaqque Compendii præcepta, & Ange-
licæx Doctrinæ Sanctiſſimi Patris & Doctoris Thomæ
Aquinatis fundamenta conſerva Animarum Amator
zeloſe: Liga ea in corde tuo jugiter, & circumda
Lutturi tu. Cum ambulaveris, gradiantur tecum:
Cim dormieris, cuſtodiant te, & evigilans loquere
cum iis Prov. 6. V. 21. Profectè experientià duce fa-
teberis mignum animarum lucrum cum Dei ad jutorio
te feciſſe. Ne igitur hoc tam neceſſario & utilj com-
Pendio per omnia tum Sacræ Scripturæ & Sanctis Pa-
olim⸗ tribus, tum Sanctionibus Canonicis ac rectæ ratio-
lu m. ni conſentaneo, bonis moribus etiam informandis
hlicun aptiſſimo priveris, en prodit in lucem publicam rypi,
en uttibi, omnibuúſque curæ tuæ commiſſis, aut com-
Wil, mittendis proſit. Ita ex corde opto, & dignum judi-

6 Euni
n,
eyelen⸗
d Dred,
compo-
nus; Ii
G nece
mor;
epe ine⸗
lora
in unn
jcado⸗
arorenn

prali⸗

co hac decima Aprilis, Anno milleſimo ſeptingente-
ſimo vigeſimno primno.
Dochy FE. Henricus Hargardt, SS. Theolegis
Hoctor & Profeſſor ordinarius ac pu.
blicus, Examinator Synodalis Au-
40MAH guſtinianus, mopria.
ru- tahim. s, Mmopb
Segi⸗
. * CEN.

„ 1 —

CE NSI RA ODN.)INARII.

+ Ribunal Confeſſariorum & Ordinandorum Exi-
mii P. M. Wigandt, Ord. Præd. per Admo-

dum Revcrendum P. F. LUDOVICUM FLIEGEN,

Ord. Præd. 88. Theologiæ Lectorem, ac in Generali
Studio Colonienſi, Baccalcureum doctè compendia-
tum, ad Sacros Ordines provehendis non minus ac
Amimarum Curatoribus perutile, typo publico ſiſdem
communicandum cenſeo. Datum Colonixæ 5. Apri-
Es, 172 I.

Jo. Georg. Molitoris, &§ T peol. Doitor,
Proten. Apoſt. Perilluſtris Eccleſiæ
S§. Gereonis Canonicus, Sereniſſimi

Principis Electoris Colon. Conſiliarius,

ac Librorum Cenſor ordinarius, mpp.

An.

orumbr.
er Adnm-
LECEN
1Gcnenl
mmpenli
Tniii4.
coniden

e Ay⸗

. Docer. .

Picle

rnin
anun
.

R

SSSFt SSS SSSSSEE SSES
PREÆFATIO

AD LEC I O RE M; Sæc.

A Nte complures annos in lucem pro-
diit Liber intitulatus: TRIBUNAL
CONFESSARIORUM, &c. operâ & ſta-
dio P. Martini VVigandät, Ord. Præd. NJ.
Tbheologiæ Magiſtri, &c. qui quidem liber
ob ſtyli brevitatem, claras ac firmas ſen-
tentias, dilucidas variorum caſuum pra-
cticorum re ſolutiones & decidendi ratio-
nes, (quas hodiedum in uno vix Autho-
re Moraliſta ita cumulatim reperies) om-
nium ferè manibus teritur ac oculis uſur=
patur, velut abſolutum quoddam uni-
verſæ moralis Theologiæ Compendium;
nihilominus præfatum iſthunc librum ad
quorundam inſtantiam, pro majori exa-
minandorum commoditate, in contra-
ctiorem placuit Epitomen redigere, ean-
démque privatis primùm uſibus deſtina-
tam publici juris facere. Obſerva tamen,
quòd Quæſtiones quædam ſpeculativæ
hinc & inde Tribunali inſertæ, v. g. quod-
nam ſit conſtitutivum peccati, & c. de in-
duſtria ſint prætermiſſæ, eò quòd ad
praxin parùm aut nihil conducere videan-
tur. Nota inſuper, quod me per omnia ò&
in omnibus menti Authoris non accom-

modaverim, quaſdam enim ille tenet
*½ * ſen-

₰ („) be⸗

ſententias, quarum oppoſitæ meo nedum
perexiguo, quin etiam majori & meliori
aliorum judicio viſæ ſunt probabiliores,
ut legenti per decurſum videre licebit.
Cæterùm prineipaliores ejuſdem quæſtio-

nes caſùsque conſcientiæ cum brevibus
eorum deciſionibus ac decidendi rationi-
bus ex eodem deſumptis adducere pla-
cuit, ut examinandus ſui rationem ſciti
ex peditè exactéque reddere valeat, adje-
ctis hinc inde immixtisque perbrevibus
caſuum quorundam ſat intricatorum re-
ſolntionibus. Adduxi inſuper in famo-
ſioribus difficilioribusque controverſiis
præter rationes probatos quosdam Au-
thores, ut Lector curioſior, meo fortè
ſtylo ac quie ſ cere nolens, in iiſdem ocu-
los & intellectum ad ſatietatem paſcere
valeat & oblectare.
Utere itaque, amice Lector, hoc tem-
poris ac laboris Compendio, quod otio-
ſum nihil, didionis quidem parùm, at
ſententiæ multùm (præcipuè ex Angelico
Præceptore meo, cujus mentem & per-
ſæ pè litteram mihi præ cætetis arridentem
aſſequi conatus ſum) comprehendit,
quodque ex omnibus aliquid, ex toto non
omninò nihil continere ſine ullo doctrinæ
diſpendio, quin & cum maximo frudu
tuo experieris, Fave interim & vale, & c.

8
2

INDEX

Bneun X X XX X XX XEN XNE& ENX&
melioti 82 ee) ie)
hilore, ee e e e ,
è
revibu T J
lationii · . —
eH Ce1kAPITUIM
emn ſeti.
ce⸗ E ITI
dtedi P A RA G RAPHORU M.
rum te⸗ C 41PU7 JI. Proëmiale. Pag.
ke⸗ De Requiſitis in Confeſſario. 1
overl S .
dx 1 r U Y fIr-. 2
1 1 . .
cofort De Confſcientia. 10
emocu- §. I. De quidditate & diviſione conſcien-
Alcele tiæ, & in ſpecie de conſcientia ſcru.
puloſa & probabili. ibid.
cten. §. II. De conſcientia dubia & erronea. 17
0
doto. C PVU,2. II.
m, De Legibus. 236
ngelich §. I. De quidditate, diviſione & obligatio-
per ne legis. Pid.
denten §. II. De conſuerudine, ceſſatione & diſpen-·
ſatione legis. 36
heb §. III. De jejunio & pertinentibus ad illud. 3 9
d⸗ C APVT I. .
ol De Actibus humanis. 48
i §. I. De voluntario, & involuntario, ejus-
Ale,K⸗ que cauſis. ibid.

INDEX CAPITUM

§. II. De circumſtantüs actuum humano.

rum.
S. III. De moralitate actuum humanorum.

C 4bPVTY V.
De vitiis & peccatis.

§. I. De diviſione ac diſtinctione numerica
& ſpecifica peccatorum.
§. II. De peccatis capitalibus.

CAPVTVI

De virtutibus Theologicis.

§. I. De Fide & vitis ei oppoſitis, ſcilicet
ſuperſtitione, idololatria, magia,
divinatione, hæreſi, cc.
§. II. De Spe, & vitiis ei oppoſitis.
§. IIIL. De Charitate, & vitis illi oppoſitis,
præſerum duello, ſcandalo, &..

CAFPVT II.
De Religione, ejũſque actibus.
Item de voto, juramento,
corùmque relaxatione, &c.

§. I. De Horis Canonicis, quinam ad eas
teneantur & quando.
§. II. De celebratione feſtorurm.
§. III. De vitiis Religioni oppoſitis, ſcilicet
ſacrilegio & ſimonia.

52

6 G

70

ibid.

20

100

ibid.

II2

114

15

137
149

160%
CA-

Deh

Al

I

cà

t

1

,

⸗

— —
— —

70

==
= –

—
=

100

i.

IU

11

ET PARAGRAPHORUM.

CAPVTII
De Jure & Juſtitia.
§. I. De Juſtitia in genere & ſpecie.
§. II. De dominio, uſu, uſufructu em-
phiteuſi, feudo, ſuperficie, ſervi-
tute, poſſeſſione.
§. III. De ſubjectis dominii, ſpeciatim de do-
minio filiorum, uxorum, Religio-

ſorum & Clericorum,

§S. IV. De variis modis acquirendi dominium

in resinventas, theſauros, &c.
§. V. De variis modis transferendi domi-
nium, ſcilicet de præſcriptione, do-
natione, teſtamento, ſponſione, &c.

CAPVT M.
De Reſtitutione. Ejus radices,
modi injuſtæ acceptionis, &c.

§. I. De reſtitutione bonorum animæ &

corporis, ac injuriæ thoro illatæ.
§. II. De reſtitutione in bonis famæ & ho-
noris.
§. III. De reſtitutione in bonis fortunæ.

APPENDIX quorundam caſuum cir-

. ca materiam reſtitutionis.
5§. IV. De vitiis juſtitiæ oppoſitis, ſcilicet de
acceptione perſonarum, homicidio,
furto, rapina, injuſtitia Judicis,
Accuſatoris, Rei, Teſtis, Advo.

* * 3

173
ibid.

178

180

19

198

200
ibid.

220
226

238

INDEX CAPITUM.

9. V. De fraudibus quæ evemiunt in contra-

ctu emptionis, & venditionis. Item

de monopolio.
§. VI. De uſura. Item an licita ſit emptio
census realis & perſonalis. Item de
contractu Hiſpanico Mohatra dicto.
§. VII. De monte Pietatis, cambio, contra-
ctu ſocietatis, locatione, condu-

ctione, pignore, hypotheca, fide-

juſſione, tranſactione, mandato,
depoſito „commodato, precario.

C APVYZJX.

De Sacramentis in genere, & in
ſpecie de Baptiſmo, Confir-
matione & Euchariſtia.

6–☛APVTY k/

De Sacramento Pœnitentiæ,
Contritione, &c.

§. I. De Confeſſione, ejus qualitate, &c.
5. II. De ſigillo & ſatisfactione.
8.III. De Cenſuris in genere, & in ſpecie de
excommunicatione, ſuſpenſione,
irregularitate, &c. .
§& IV. De caſibus reſervatis in genere. Item
quæ & quot ſint excommunicationes

285

3 10

328.

352
355

370

386

reſcr-

310

§. III. De matrimonio, ejus materia,

ET PARAGRAPHORUM.

reſervatæ Papæ. Item de caſibus
reſervatis in Archi- Diœceſi Colo-
nienſi.

§. V. De Indulgentiis.
C PVT. rII.
De Sacramento Extremæ Un-
ctionis.
CAFVT rIiI.
De Sacramento Ordinis.
§. I. De Ordine in genere.
§. II. De Ordinibus minoribus.

§. III. De Ordinibus majoribus ſcilicet de

Subdiaconatu, Diaconatu, & Pres-
byteratu.

§. IV. De Sacrificio Miſſæ.
C A PVT XI.
De Matrimonio.

§. 1 De ſponſalibus, eorum effecti.

. bus, Sec.
§. II. Reſolutiones querundam caſuum cir-
ca ſponſalia.

forma
& miniſtro. Item de proclamatio-
nibus.

§. IV. De conſenſu matrimonii, an ſufſiciat

conſenſus conditionatus, item de
bonis matrimonii.

410
426

4³³

47F

4 5

456
466

BNDEX CAP. ET PARAGR.
§. V. De indiſſolubilitate matrimonii,
libello repudii, divortiis ejuſque
eauſis.
CAPUYVXr.
De impedimentis matrimonii,
& in ſpecie de impedienti-
bus. Item quo modo revali-
dandum ſit matrimonium

8. I. De impedimentis dirimentibus in ſpe-

cie, quæ ſunt Error, Conditio,

Votum, Cognatio, Crimen.
§. II. Cultus diſparitas, vis, Ordo, liga-
men, honeſtas. L
§. III. tas affinis, ſi fortè coire nequibis.
§. IW. Si Parochi & duplicis deſit præſentia
teſtis
Raptave ſit mulier, nec parti reddita
tutæ.
§. V. & ultimus. An matrimonia in locis

Germaniæ & aliorum Regnorum aut

Provinciarum, in quibus viget pax
religionum, non obſtante publicato
Concilii Trid. decreto, ſine proprio

Parocho Catholico celebrata coram

Miniſtris Acatholicis, ſint valida?

3o5

525

536
54
549

555

560

Requiſitis in Confeſſario

Procmiale.

De

Q. 1. Ad Curam animarum aſpirans tenerisne

teprius fſtere Examini.

32. E Concilio Trid. §s. 23. C. I1 5. his verbis:

Quamyis Presbyteri in ſuâ Ordinatione po-

teſtatem abſolvendi à peccatis æoccipiant, decernit ta-
men ſancta Synodus, nullum etiam KRegularemi poſſe

Confeſſiones Sacularium, etiam Sacerdotum audire,
nec ad id idoneum reputari, nis: aut Parochiale Bene-
Ficium, aut ab Epiſcopis per examen, ſi ita illis vide-
bitur, aut alias idoneus judicetur, & apprabationem,

qua gratis detur, obtineat, privilegiis & conſuetudine
Juicunque, etiam immemoriali, non obſtantibus.

7

S guid de Religioſo, Prælato , Licen-

auauaato vel Doctore promoto? ſuntne

tiliberi ab iſihoe examine ?

Dico, quòd non. Katio: quia Trident. univer-

ſaliter deſinit, nallum Sacerdotem, etiam Regularem,

pr

2* Caput N.

poſe Secularium, etiam Sacerdotum Conſeſſiones au-
dire, nis? & c. ùt ante Ubi autem Lex non diſtin-
guit, neque nos diſtinguere debemus, t ajunt
jura. Et licèt tali Viro non deſit ſcientia, fortè ta-
men deeſt experientia & prudentia ad hoc conſcien-
tiæ forum neceſſaria: cujus proinde examen Epi-
ſcopo committitur.

Jed nonne Epiſcopus ejnsque Vicarius hoc exa-
men Keligioſis, Graduatis ac Promotis
poteſt remittere?

Dico: Poteſt remittere omnibus, de quorum
ſuſſcientia & idoneitate ſe moraliter certum exiſti=
mat, præſertim Graduatis, Promotis, ordinariis
Profeſſoribus. Katio: quia diſcretio (quæ eſt ma-
ter virtutum) honeſtas, & æquitas poſtulat, ut non
examinentur tales, qui publicum habent ſuæ ſcien=
tiæ Teſtimonium. Et ideo notanter dicit Trid. cit.
Siita illis videbitur, aut alias idoneus judicetur.

Tenenturne Confeſſarii Negulares intra Or-
dinem ſæpius ſe examini ſiſtere ?

Dico: Scire hoc debent ex ſuis propriis Statutis
in noſtro Ordine Valentiæ 1647. ord. 4. ſic fuit ſta-
tutum: Ordinamus, quòd, qui impoſterum appro-
bandi erunt ad audiendas Confeſiones tam Fratrum,
quàùm Sæcularium & Monialium, nisi alias ſint gra-
duati, vel in Studio Generali Prædicatores vel Lecto-
res inſtituti, tribus vicibus, de triennig in triennium,
in aliquo Conyentu, ubi vigeat Studium Theologiæ,
examinentur, & ſolum poſt tertium examen ſimpliciter

appro-

pyola
Nlaſtun
ropincl

NN
Aſalnte
Zadn
Ehe
hetit fi

Elzt⸗

. N
Cur
Fehiam

Core ſi

l.

ſeſnt

Ynon diE.

Nr.
6, dr ins
. 1
, kondtn
e cohſctn
damen Ei⸗

1r hor er⸗⸗
Proot

de glonn
rtumn eiikd

ordinam
gue eſtm
glat, ur pon

nrloeſcen

it Tid d⸗
illtie⸗

zntrult⸗

tis Karun
ſefuith
eunn

n Prati

iis ,urhi

uvi LOA

,triennimt
1 Theeli

erſile

De Requiſitis in Confeſſario. „
approbati eſſe cenſeantur, declarantes, quòd alids

guantum ad forma m & locum examinis ſervetur uſus
Provinciarum. Hæc ibi: ðWJMD

Quid eſt Cara animarum?

e. Eſt obligatio prædieandi ac docandi ea, quæ

ad falutem ſunt neceſſatia, ac tollendi morbos ani-
mæ adniniſtrando Sacramenta.

Et hæc cura duplex eſt, una ordinaria, quæ com-

petit vi officii v. g. Parochis & ſupra; altera
delegata, quæ competit Keligioſis.

Quid eſt C onfeſio?

e. Eſt legitima & ſacramentalis accuſatio de pees
catis propriis poſt Baptimmum commiſſis; ad eorum
veniam virtute clavium obtinendam, coram Sacer-

dote facta.
QLuid eſi Confeſſarius?

ꝶ. Eſt Sacerdos habens pote ſtatem Clavium.

. Quic eſt poteſtas clavium?

z. Eſt poteſtas ligandi & ſolvendi, quâ Judex Ec-

cleſiaſticus dignos recipere, indignos excludere
debet à Regno. Ita S. D. in Suppl. 3. p. J. 17. a. 1.
Adadit ibidem S. D. quòd Ss. Trinitas ſeu DEUS
habeat Claves Authoritatis, Chriſtus Claves Ex-
dellentis, Eccleſia, ſeu Miniſtri ejus Claves Mini-
erii.
Portè poteſtas Clavium alia ordinis, alia juris-

dictionis, prior eſt quid phyſicum, & cuivis datur

A à2 Sacer-

4 Caput 1.

Sacerdoti in Ordinanone; poſterior verò eſt quid
morale, daturque tunc, quando quis in Confeſſa-
rium deputatur, eique ſubditi aſſignantur.

ded quare in plurali vocantur Claves,
cùm ſit una Clavis, quæ aperit
& quæ claudit?

Dics cum Angel. Doctore cit. J. 17. a. 3. in Corp.
vocari in plurali Claves ex comparatione ad diverſos
actus, quorum unus eſt judicium diſcretionis de
idoneitate confitentis, ob quam poteſt ſolvi & ad
Kegnum recipi, vel de inidoneitate, ob quam
ligatur & à Regno Dei excluditur; alter actus eſt
ipſa actualis abſolutio ſeu receptio ad Regnum, vel
excluſio ab illo.

Quid eſt approbatio?
m. Eſt authenticum teſtimonium idoneitatis in or-
dine ad excipiendas confeſſiones. Hæc approbatio
datur Religioſis ab Ordinario, jurisdictio verò à
Papa, utraque aliis Sacerdotibus ab Ordinario, quip-
pè cui immediatè ſubjiciuntur.

Apbrobatus pro una Diæcefi potéſtne excipere
Confeſtiones in alia?

. Non poteſt. Katio, quia in illa non eſt aàp-
probatus. Poteſt tamen Parochus ubivis locorum
audire ſuos. Natio, quia iſthæc Jurisdictio non eſt
contentioſa, nec exigit ſtrepitum judicialem. Ita
Fagn. in 5. cap. Ne pro. de pænit. n. 29. & 56.
Pias. Prax. Epiſcep. p. 2e c. I. 4. 2. n. 5. Barb.
Trid.

i. ſ.
munlter
Kinum
Alexan

Rilzu

)
el 4ppr

1b Aen

e
14, 3

ine

When ken
pt .
Neglin
eſtin .
alae

be
un

N.
Hrm
lc⸗ n 4
nige ſe
tein doe
lige⸗

Do requiſitis in Confeſſario. 3
erd etg Zrid. ſ. 23. c. 15. n. 20. plures allegans, & alũ com-
nCond muniter contra quosdam recent. ſpecialiter Augu-
u. ſtinum Matthæucci in ſua Cautela l. I. . 9. prop. 13.
Alexand. PIIl. n. 4.
(love V MMV
m Keligieſus Epiſcopo praſentatus & injuſtè re-
ytrsbatus abſol viene validsè
M. Nequaquam. Ratio, quia talis revera non
alden eſt approbatus. Unde extat propoſitio damnats
reinbt ab Alexandro VII. n. 14. Satiafacit pracepto annuæx
hil Confeſſionis, zui conſitetur Regulari Epiſcope præſen-
un rato, ſed ab eo injuſte reprobato. Semel verè legi-
er dn t timeè & illimitaté approbatus ſinè juſta causa ad exa-
men revocari nequit. Patet ex Bulla Piü F. quæ
incipit: Romani Pontificis. Et ratio eſt, quia talis
Regularis per authenticum teſtimonium idoneiratis
eſt in poſſeſſione ſui juris, ex qua nemo ſinè juſta
cauſa eſt deturbandus.

1

grunm, 4

eitalzinol

d Quodnam eßtoficium Confeſſari?

io ed

naio i) Ne. Eſt pœnitentem audire, ac diſponere, & di-
ſpoſitum injunctà ſalutari pœnitentiâ abſolvere.
excih 4H Quotuplex eſt ejus officium?

„.. Eft triplex, ſcil. Judicis, Doctoris & Me-
non eth dici. Ur Zadex debet dilcernere inter lepram &
loc lepram, id eſt, inter ſpecies peccatorum, eorum
Gionond circumſtantias, numerum ac peccata reſervata; de-
jlem. n. nique ſententiam ferre. Ut Dodor debet pœniten-
tem docere neceſſaria neceſſitate medii & præcepti,
5,Bib aliaque ad Sacramentum Peœnitentiæ & Euchari-
. à ; iæ

—
—
—
=

6 Caput I.
ſtiæ neceſſatia. Ut Medicus debet pœnitenti præ-
ſcribere ſalutarem medicinam, & antidota dare
peccatorum.
Cæterum præter hæo adhuc tria in Confeſſore
deſiderantur, ſcilicet puritas mentis, ne, dum alios
mundat, ipſe ſordeſcat, Scientia & Prudentia.
Ratio, quia ſinè his triplex offi cium antè mentio-
natum debite nequit adminiſtrare. Præterea im-
plorare debet aſſiſtentiam Spiritus S. Katio patet
ex arduitate & ſanctitate hujus functionis.

Confeſarius ſins requihta ſcientiæa fungent

officio, peccãtne mortaliter?

Affirmo cum S. T h. opuſc. 6. Ubi ex ſententia
Salvatoris adducit illud: S cæcus cæcum præſumat
ducere ſecum, in foveanm primus ductor cadit, indè
ſecuton. Ex quo ratie patet, quia ſe & pœniten-
tem exponit periculo lapsus in foveam damnationis
perpetuæ. Sicut ergo Confeſſarius ſtupidus con-
feſſiones audire nequit, ita nec poteſt aliquis eidem
confiteri cognito uùt tali. Katie, quia peccato
illius cooperaretur.

Jed ſi quis dubitet de ſuæ capacitate?

Dico: Poteſt ſtare judicio Examinatorum, qui
eum cenſuerunt idoneum, ſeu approbârunt. Ita
communiter DD.

Tenetürne Confeſſarius ſomper in indi viduo ju-
dicare, hoc veliilud eft mortale vel veniale?

Dico, non tenetur. Ratio, quia illud eſt mo-
rali⸗

llterin
Coctiſi
jncieiun
ſvo gen
ſieo n
& dbol
ſaguhor
koe ine
finper⸗
Hlne l
cnorum
ſhonte
ihleneet
1le reni
M
Meni

7

1 5
lenetur y
A m
Ponhens
ein bren
Pelerin
tdenn 3
n ſe
lum,
rker

itenti r

idota dn

Contchoe
dumale
Prudenti
tè menti⸗
Eteten in⸗
atio puid

1futhen

1 ſenteil
ſteſtn⸗
alit,
peenier
Imnationn
idus cl
cviseigen
iu peen

tute?

um,
tunt

nicef⸗

n
00

De requiſitis in Confeſſario. 7

taliter impoſſibile; contingit enim, quèòd viri etiam
doctiſſimi vix interdum poſlint tam exactum ferre
judicium; ſufficit ergò, ſi ſciat, illud eſſe tale ex
ſuo genere. Neque opus eſt angi Confeſſatium;
ſi eo momento, tuo pœnitentiam injungere vult
& abſolvere, ſinè ſua culpa non habeat diſtinctam
ſingulorum peccatorum memoriam. Katio, quia
hoc in confeſſione longa, v. g. generali, præſer-
tim per aliquas horas protractà, videtur impoſſibile.
Hinc ſufficit, quòd recordetut majoris partis pec-
catorum, & cognoſcat ſtatum pœnitentis. Unde
ſi pœnitens confiteatur peccata mortalia, quæ nec
ipſe, nec Confeſſor dignoſceret; ſed tantùm putaret
eſſe venialia, valida eſſet confeſſio & ablolutio.
Ratio, quia nihil deeſſet, quod ad valorem Sacra-
menti requiratur.

Teneturne Confeſſarius pænitentem
examinare?

v. Si viderit pœnitentem in aliquibus deficere,
tenetur vi officii, ſecàùs non. Natis, quia hoe
eſſet multiplicare entia ſinè neceſſitate. Si autem

pornitens planè taceret, (dùt quidam ruſtici) debet

eum brevibus & diſcretis quæſtionibus adjuvare,
præſertim eirca illas materias, in quibus præſumit
talem peccare; in materia tamen lubrica non mul-
tùm ſe detineat, nec ad particulares modos deſcen-
dat. Katio, tum, ne parctur laqueus animabus:
tum, ne Confeſſor ex Doctore ſanctitatis ſiat Do-
Ctor peccati.

A 4 Ccon.-

s Cpe I.

Confeſarius conttitutus in mortali teneturne
brius confiteri
Dico, non tenetur, ſed ſuſſicit, ſi conteratur.
Katio, quia nullibi extat talis obligatio; ſi tamen
velit celebrare Miſſam, priùs confiteri tenetur.
Katio, quia de hoc extat præceptum in TZiid. ſ.

Potéftne aliquem neſcientem neceſſaria neceſii-

tate medi abſolvere?

Mortale.

Quid eſ? neceſſarium neceſßitate medii
& præcepti?

e. Neceſſarium neceſſitate medii eſt illud, quo

etiam invincibilirer ignorato aut inculpabiliter non
habito ſalus haberi nequit. Neceſſarium verò ne-
geſſitate præcepti, quo invincibiliter ignorato ſalus
adhuc obtineri poteſt.
Quænam ſunt neceſſaria neceſtitate
meodi ?2

. Hæettia: Primam, quòèd Deus ſi & dili-

gentibus ſe Remunerator ſit, ad Hebr. 11. vel,

quod idem eſt, quò d Deus ſit unus in eſſentia Re-
munerator bonorum & Vindex malorum; Secun-
dum, publicato jam Evangelio explicitè ſcire, Ver-

bum

un

Trinit
Mrehel
Ful
,

lorum

Dico, non poteſt, ſed priùs eum inſtruere tens-

tur. Katio, quia horum ignorantia eſt peccatum

tt
Mert
im

. .ł 46l

oen
N 6

euſtunt

vontetanut
tamen
li tenetn!.

nettſ.

Pe Fequiß iu in Confe ſario. 533

pum Dei eſſeincarnatum, paſſum gc. Tertium,
Trinitatem Perſonarum, quæ etiam hoc Yeriu com-
prehenduntur: D

Falta regit judex, mens inmonali, opemque,
tres, caro.

—

CKCeven ſunt neceſſaria neceßitate
—;—— broecct 2

. Sunt varia- Primum eſt Symbolum Apoſte-
lorum. Secundum, Oratio Dominica. Tertium

Saalutatio Angelica. Quartum, decem Præcepta.

kuere teno⸗

peccnun

ken

lvd, qoo

biliter non

mvetone-.
hratolad

te

E4
,11. ſel,
nin Ne⸗
. Nll⸗
ire, Ver

pu

S==

Quintum, ſeptem Sacramenta,. Sextum, quinque
Præcepta Eccleſiæ, & cea, quæ ſpectant ad Eucha-
riſtiam, Pœnitentiam, & cærcta Sacramenta dum
actu ſulcipiuntur. Vel etiam continentur dimidio
hoc verſu:

— Credo, Pater, Mandani, Eeccliße la, ern.

Quid ſi pænitens tam ddik hßit memoriæ,
ut non poßit præcibuos etiam Fidei arti-
culos retinere, Poiséhne tIN

* In tali caſu Conteſſarius debet Pernifenti
ſubſtantiam credendorum ante abſolutionem bre-
viter ptoponere, & unà cum eo elicere actum Fidei,
Spei & Charitatis. KRatig, quia actualis eorum
Myſeriorum fides, ſicut ad' ſalutem æternam, its
& ad juſtiſcationem indiſpenſabiliter requiritur.
Ex quo ſequitur omnes confefliones durante
illa ignorantia factas ceu invalidas zeiterandas
L A 1 eſle

.

10 Coaput J.

eſſe. KRatio, quia defuit dolor ſupernaturalis,

utpote, qui ſine fide illà explicita concip- non

poteſt.
00o& o. H. enee 060700*7*0

CAP U T II.
De
Conſcientia.
F. I.

De quidditate & diviſione conſcientiæ, &

in ſpecie de conſcientia ſcrupuloſa
& probabili.

AQAQLuid eſt Conſcientia?
*. L. St dictamen intellectûs practici, dictans

quid hic & nunc ſit agendum vel omitten-
dum. Differt à Gugereſi, quod hæc dictet in

communi & nniverſali, quid agendum ſit vel
omittendum Eſt autem Syndereſis habitus pri-

morum principiorum practicorum, qualia ſunt
Bonum eſſe faciendum, malum fugiendum, quod tibi

non yis fieri, alteri ne ſeceris, &.

Quotuplex eſt Conſcientia?
B. Eſt Quintuplex ,ſcilicet, Recta, Etronea,
Dubia, Probabilis, Scrupuloſa. Kecta eſt, quæ
verè judicat aliquid eſſe faciendum vel non. Erro-
J nek

liu g

ſelis,
Dabia
ſolpend
cbiech
den
Cun ol
blbus.
Adbere
Dolisre

ecenn
ico

gul ve

(l,

uur⸗

Li⸗

1
K
Grn
n
ineien
Dii
ue e

cor

Noſeete
onlli

ernatutilt:

oneiß⸗ Nn

entie,
pulolt

1, icant
omitten⸗
idter in
N ſt 1
birus pri
alis ſat
gutt

Prole,
elt ⸗
,. E.
el

De requiſitis in Confeſſario. 11

nea, quæ ex principiis falſis creditis tamen pro
veris, judicat aliquid eſſe faciendum, vel non.

Dubia eſt, quæ nec aſſentitur nec diſſentitur, ſed

fuſpendit judicium circa bonitatem vel malitiam
objecti. Probabilis eſt, quæ quidem determinatè
judicat: hoc eſt bonum, hoc eſt malum, attamen
cum formidine oppoſiti & ex motivis ſolům proba-

bilbus. Scrupuleſa demùm eſt, cùm quis parti
adbæret uni, ſed ex levibus & inanibus, imò ſæp
nullis ratiunculis.

Quid c ſerupalus & quotuplex?

B. Scrupulus eſt inanis timor & anxietas alicubi
peccatum eſſe, ubi non eſt. Alius eſt Speculativus,
qui conſiſtit in ſola cognitione z alius Practicus,
qui verſatur circa actiones & res agendas in parti-
culari; & hic poteſt eſſe vel de præteritis, vel de

futuris, vel de præſenti.

Licetne agere contra ſerupulos „ conſcien-
tiam ſcrupuloſam ?

M. Licet agere contra ſcrupulos coꝑnitos ut ta-

les. Ratio, quia taliter operans habet adhue ju-

dicium certum & prudens de honeſtate ſuæ actio-
nis; hoc enim per ſcrupulos non excluditur, eùm
in eis nullum ſit fundamentum.
Dixi : Cognitos ut tales; ſi enim non cognoſcat
verè eſſe tales, agendo contra illos peccat, quia
agit contra conſcientiam; poteſt autem eos cog-

noſcere vel ſtudio, vel oratione, vel prudentum

conſilio.

1

Qllot

12 Caput II.
Quot ſunt cauſæ ſcrupulorum?

B. Sunt variæ. Prima eſt naturalis quorundam
complexio, frigida, melancoliea, timida. Secunda
debilitas capitis orta vel ex melancolia, vel ex nimiis
vigilis, abitinentiis, ſolitudine &c. Tertia, per-
miſſio Divina in pœnam præcedentium peccato-
rum. Qkarta, tentatio deæmonis. Quinta, ſcru-
puloſorum ſocietas & converſatio Sexia eſt igno-
rantia, quâ quis diſcernere nequit inter licitum &
illicitum. deptimæ denique, pertinacia proprii
judicii.

Quæ & qunot ſunt ſcrupulorum

remedia?

. Potiſſimùm ſeptem ſunt. Primum Remedium,
ſi ſcrupuli oriantur ex prima cauſa, fiat vitiatorum
humorum purgatio; ſi ex ſecunda cauſa, ſubtra-
hantur occaſiones melanceliæ, & exhilarentur
ſpiritus honeſtis recreationibus. Serundum, ſi
ſcrupuli oriantur ex tertia & quarta cauſa, optima
medicina eſt devota ae continuata oratio, item
generolſa reſiſtentia diabolo facta. Tertium, ſi
proveniant ex quinta cauſa, fiat ejus oppoſitum.
Quartum ſi ex 6. vel 7. eauſa naſcantur, ſtudio &
prudentiorum conſilio fuganda eſt ignorantia &
frangenda proprii capritii pertinacia. Qaintum,
non ſæpius repetere easdem confeſſiones =
enim ſcrupuli non extirpantur, ſed nutnmiuntur.
Sextum, ut ſcrupuloſus nunquam conſenſum præ-⸗
beat ſerupulis, ſed ſemper contraveniat. Septimum,
ut

t con
glitet

1
Pelos,
Cbloſe

anitnun

Celent
volle
unn
Gär
ſlie

horundin
. Hlunt
lerbimnis
tis, pel⸗
peccno⸗

914, lell .

eſtihno⸗
licitum

Propii

eſteiu,
iliarorum
, lobier
milarenuut
un,
,opimmt
io, ken
tiufn,
poſitum
ſtudiod⸗
kantis
inttuin,
tmontur.
umplr⸗

De requiſitis in Confeſſario. 13

ut conſiliis, quæ aliis ſcrupuloſis ſuggereret, ſi re-
quireretur, ipſemer utatur.

Quid faciet confeſſarius cum ſcrupuloſo in adee

und communione, cum v. g., judicet ſeru-
buloſus ſe eſſe indipoſitum?

u. Si Confeſſarius ſciat id fieri propter ſolos ſeru-
pulos, compellat eum, ut communicet etiam linè
abſolutione, ſi ſcilicet nihil habeat, quod gravet
animum. Hinc etiam illum iterum iterumque ac-
cedentem ad confeſſionem, cum ſtatim tamen rite
confeſſus ſit, non audiat, niſi juret ſe habere pec-
catum mortale. Medium Porrè ad ſcrupulos fun-
ditùs tollendes principaliſſimum eſt ſe conformare
judicio prudentis Confeſſarii.

Quid & guotup lex eſt ſententiæ
brobabilis?

M. Sententia probabilis eſt, quæ habet motiva
& argumenta aliqua veritatem ejus ſuadentia, cum
formidine tamen partis oppoſitæ. Alia dicitur pro-
babilis ab iutrinſeee, id eſt àratione; alia ab extrin-
ſeco, id eſt ab authoritate, V. G D. Thomæ. Unde
duo ſunt principia probabilitatis, ſcilicet Ratio
ſeu rationes ac motiva, a quibus deſumitur proba-
bilitas intrinſeca; deinde authoritas ſeu teſtunonia

Doctorum, à quibus deſumitur probabilitas ex-

trinſeca.
Notanda hic eſt differentia inter ſententiam pro=
babiliorem, tutiorem „ tutam & minus tutam.
ð Proba⸗

14 Caput II,

Probabilior eſt, quæ & fortioribus nititur rationi-

bus & plurium DD. authoritate. Tutior eſt,
quæ magis remota eſt à periculo peccandi,
quæ duæ indè differunt, quèd nec præcisè
omnis probabilior ſit tutior, nec econtra. Sic poſt
commiſlum peccatum obligari ad ſtatim pœniten-
dum, tutius eſt, non autem Probabilius Tuta
eſt, quæ ſimpliciter remota eſt à periculo peccandi.

Eſtne licitum ſequi ſententiam verè probabi-
lem dillantem aliquid licitè poſſe fieri?

M. Dum homo tenetur operari „ poteſt talem
ſequi ſinè peccato, dum facta ſu flicienti diligentia
ipſi non occurrit alia probabilior Katio, quia ta⸗
lis agit, quod poteſt, & ultra poſſe nemo tenetur.
Hinc homo rudis ad authoritatem pii & docti v. g.
Parochi, Confeſſarii &c poterit ſibi formare con-
ſcientiam practicè veram & illam ſequi. korei⸗
itidem puer vel puella ruſtica in defectu Con eſſarii
vel Parochi conſulere Parentes vel alios, eôzque tu-
tò ſequi, modò ſimiles non quærant biandi euti.
KRatio, quia, ſi fortè errarent, tamen excuſaren-
tur ob ignorantiam invincibilem.

Licetne ſequi ſententiam probabilem
relictà probabiliori?

. Non licet, Natio, quia exponit ſe periculo
peccandi, qui etiam ſequitur; Qui autem amat pe-
riculum, peribit in ilo, Eccl. 3. lta Contenſon,
Gonet, alique Thomiſtæ communiter contrare-
gentiores Probabiliſtas. In-

lnte⸗
ſam te
tutiore⸗
vel tor
eytta .
Kcram
Diri
eireꝛ n
loppler
emn,
eb⸗
lhen
lben
incertis
blorn,
monts
Nn
(qunn
Detur
nmn ac
fmior
len;
Podab
lle
Dln
Drode
Uec 4
da,
enni,
Tor er
6loo ti
Ne⸗ 44

tur tation⸗
Tltior el,
peeemt,
ee prerle
Feot
nponſen⸗
ils. Tis
0 Peccinli

zrolcs⸗
ſeni

Nelt telen
Algentt
9, glittr
notenetult⸗
docivg
mare con⸗
Potetit
Hulellari
eböqetl⸗
ndicicut,
excularer⸗

De requiſitis in Confeſſario, 15

Inferes r. Quòd circa Sacramentorum ſubſtan-
tiam teneatur Miniſter ſequi ſententiam certiorem,
tutiorem & probabiliorem, nec uti poſlit materia
vel formâ probabili, incertâ vel dubiè, (intellige
extra caſum neceſſitatis.) Katio, quia exponeret
Sacramentum periculo nullitatis.

Dixi: Circa ſubſtantiam Sacramentorum, ſeu
circa materiam & formam; hanc enim Eccleſia
ſupplere nequit, ſicut ſupplere poteſt jurisdictio-
nem, hanc namque dat Eccleſia, unde qins vali-
dè abſolvit cum jurisdictione tantùm probabili.

Inferes 2. quèòd medicus vel chirurgus, per ſe
loquendo, obligetur in conſcientia, reſictis mediis
incertis & probabilibus, applicare certa & proba-
biliora. KRatio, quia ægrotum exponeret periculo
mortis vel ſaltem morbi diuturnioris, ita Sanch.
Bonac. & alii apud Buſenbaum hic. Item judex
(quando opiniones verſantur circa jus) ſemper te-
netur ſequi probabiliorem. Katio, quia tenetur
rem ad judicare illi, pro quo ſtat plenior probatio,
fortior titulus, clarius jus, melior conditio poſſi-
dentis; ſed hæc non habentur, niſi ubi eſt ſententia
probabilior: Ergò.
Inferes 3. Advocatum ſuſcipere poſſe patroci-
nium cauſæ probabilis, etiamſi judicet contrariam
probabiliorem. Ratio, quia non fert ſententiam,
nec decidit jus inter partes contendentes ſicut ju-
dex, ſed ſolùm proponit merita cauſæ loco ſui cli=
entis, qui eſt actor & litigans; ſed actor habet jus in
foro externo exponendi ſuas rationes probabiles,
ergo etiam licitè hoc poteſt facere per advocatum.
Nec advocatus per hoc poſitive inclinat judicem in
eam

16 Caput II.

cam partem contra quam tenetur ferre ſententiam,
ſed negative tantùm, nimirum ſolùm oſtendendo
merita ſnæ cauſæ, & in ejus favorem ſinè fraude ar-
gumenta & jura allegando, quod eſt proprium ad-
vocati officium. Ita Bonac. & ali apud Buſen-
baum hic.

Inferes 4. Quèòd Confeſſarius, dum curat vel
judicat ſuos pœnitentes, teneatur ſequi ſenten⸗
tiam magis probabilem. KRatio, quia eſt judex &
medicus; ſicut ergo judex & medicus; ut ſuprà
dictum eſt, tenentur ſequi ſententiam probabilio⸗
rem, ita & Confeſſarius. Ex quo

Inferes y. Confeſſarium non poſſe abſolvere pœ-
nitentem, qui juxta ſententiam minùs probabilem
ſcienter fecit contractum in probabiliori ſantentia
Conteflarii docti & prudentis peccaminolum, niſi
ſit paratus corrigi. Ratio, quia ut ſuprà dictum eſt,
non licet uſus ſententiæ probabilis in concurſu pro-
babilioris, ex quo fit, quèd ille pœnnitus ſit indiſpo-
ſitus. Unde tenetur eum monere ac inſtruere de
ſequela ſententiæ probabilioris, & pœnitens tene-
tur parere; ægrotus enim per omnia tenetur ample-
cti certas medicinas medici, & reus tenetut parere
juſtæ ſententiæ judicis, ſed Confeſſarius eſt medi-
cus & judex pœnitentis, ergo. Et hoc vel maxi=
mè verum eſt, ſi Confeſſarius ſit vir doctus & pru-
dens; aliud enim eſſet, ſi pœnitens eſſet multò do-
Gtior Confeſſario, judicarétque ſine pravo affectu
ſuam ſententiam eſſe probabiliorem opinione,

quam alias Confeſſot æſtimat veriſimiliorem.

1 Dr
le.
notiris
llhenci
rcicinn
ilte —
glod P⸗
Wlne
Oſiz i
1atione
40 in ho
Atubin
lntent

De Conſcientia 17

ſelenrnn II.
oltenern
ten De Conſcientia dubia & erronea.
topriunt M
anid Quotuplex eſt dubium aut conſcientia
dubiag
nirin E. Dubium aliud eſt boſitivè, aliud negativé ta⸗
ul leneie

Pin le. Primum eſt, quando ex æqualibus mediis &
eliſueer motivis poſitivis Pro utraque parbe pugnantibus
ſuſpenditur judicium. Secundum eſt „ quando
judicium ſuſpenditur ex nullius motivi pro utraque
Parte apparentia. Rurſus aliud eſt ſpeculatpum,
quod procedit modo univerſali & abſtracto, ut ſi
abſolute quis dubitet, an die jejunii liceat veſci
ovis; aliud practicum, quando dubitatur de ope-
ratione hic & nune exercenda, uùt ſi quis dubitet,
olum, I an in hoc loco & tempore id liceat. Alud item
ddund, eſt dubium uris, aliud facti, ùt dum dubitatur de

1
3: Ul ſut

grobinle

lolrer epe⸗
jobablen
iſanrentt

„ jure ſeu lege, an extet, vel de ipſo facto.
Sſendardeg
hlnel Licétne agere cum conſcientia
* H practicè dubia.
etult allhe

etute B. Non lieet. Ratio eſt evidens peecandi peri-
n culum. Licet tamen agere cum conſcientia ſpecu-
deelmd lative dubia, dummodo aliquis ſe in praxi reſolve-
u rit. Katio, quia cum tali dubio ſpeculativo ſtat
emdor certum & rectum judicium de honeſtate actionis.
o ed Cæteràùm nequit hoc dubium deponi temerè &
opinioe pro libitu, nee ad levem aliquam ratiunculam, ſed
en. ex rationabili fundamento.

BS Hæc

18 Caput II.

Hæc autem fundamenta ſunt 1. Authoritas DD.
& exemplum Virorumtimoratorum. 2. Rationes

ex principiis moralibus deſumptæ, ex quibus

formatur ratio præcisè probabilis.

Quospeccato peccat agens eum conſcientid
practice adubia 2

. Peccato ejusdem rationis, cujus rationis eſt

peccatum, de quo dubitat. Hinc 1 mè, qui dubi-

tat, an hic & nunc ſibi liceat docere in die teſto, &
tamen docet, peccat peccato inhonorationis diei
feſti contra religionem 24, qui practicè dubi-
tat, an ſit mortale, & tamen agit, peccat mor-
taliter, vel qui dubitat, an ſit furtum, detra-

Gio &c committit furtum, detractionem &c.

Jed quid „ſRi dubitet an ſit peccatum ſimpliciter

ſive mortale ſi ve veniale?

. Cùm in praxi communiter repræſentetur ali-
qua malitia gravis aut levis, hinc, ſi tali dubitanti
repræſentetur gravis malitia ſaltem confusè, vel ejus
periculum, peccat mortaliter. KRatio eſt, quia vel

adeſt cognitio & alia requiſita ad peccatum mortale,

vel quia exponit ſe periculo. Si autem repræſente=
tur levis malitia vel non appareat periculum
peccati mortalis, non peccat nisi ve-
nialiter. Quòd ſi quis ita aflectus
ſit, ſive mortale ſit, ſive ve-
niale peccat mortaliter,
quia amat peri-
culum.
Ca-⸗

Dinut
dam⸗

“

Nenk
R
cobſcere
Nin er d
nlnus ne⸗
Eprotumn
lnntivn
Celgend
1
dat, gul

Geellber

arinn

oritas 5.
1 Rarioner
ex gubu

ienti⸗

rationit

qui Cubi⸗
leo,l
tionis
Gice au⸗
eccat II⸗
m, Cale
m ae.

ſmplein

enterurik
lidubien
86, Feleſul
1, gun
nn moltae
eyrtene
erieolum
e⸗

Rus

0

De Conſcientia. . 9
C A1 SU S

Tirtius eſt perplexus propter contrarias guas-
dam obligationes, putans v g ſe eſſe obli.
gatum ad non deſerendum, agrotum,
vaudiendum Sacrum diefeſto,
gquid faciet?

B. I. Exquiret aliorum conſilium, ſi poſſit.
H. 2. Si hoc non poſſit, quia v. g. ſolus eſt &.
conſideret, quantum tempus & res patitur, quod-
nam ex duobus ſit minus malum. In caſu autem
minus malum eſt omittere Sacrum, quàm deſerere
ægrotum, quia præceptum audiendi Sacrum eſt af-
firmativum & Juris Eccleſiaſtici, præceptum non
deſerendi ægrotum eſt negativum & Juris naturalis.
. 3 Si putet utrumque æquè graviter malum
agat, quod velit, nec in ullo peccabit, quia tunc
deeſt libertas. Ita Metzger, Sporer & alii.

Danturne uni verſalia quædam principia ac re-
ulaæ juris, juxta quæ conſcientia dulia
(vel etiam erronea) posſit reformari?

. Sunt imprimis illa univerſaliſſima principia:
Quod tibi non vis fieri, alteri ne feceris: Quod tibi pis
lieri, alteri feceris. Præter hæc ſunt adhuc alia
principia ac regulæ juris ex prioribus deductæ,
quarum l

Prima eſt: In pari delicéto vel causa potier eſt con-
ditio poſidentis, quia poſſidens bonà fide] ultra
B 2ꝛ jus

20 Caput II.

jus dubium proprietatis, in quo ambo ſunt pares,
habet etiam jus poſſeſſionis, quo alter caret. Cæ-
teràùm hæc regula non tenet extra materiam juſtitiæ
in materia aliarum virtutum, ſed ibi tenet illud: In
dubus tutior pras eſt eligenda.

Secunda: In dubiis pars tutior eſt eligenda. Tu-
tior, inquam, non comparativè, quia aliàâs hæc re-
gula rariſſimis materiis poſſet applicari, rarò enim
utraque pars eſt tuta, ſed adyerſatiyve, id eſt, cujus
oppoſita non eſt tuta.
Tertia: Cùm partium ſeu litigantium jura ſunt
obſcura, reo favendum eſt potius. quàm actori. Quæ
vera eſt tam in cauſa criminali, quâm civili, &
fundatur in jure poſſeſſionis, quo reus actorem ex-
cedit. Excipitur cauſa actotis pia & favorabilis,
t matrimonium, dos, libertas, teſtamentum,
tunc enim favendum eſt potiùs actori, ùt definitur
C. Si quis accepit. 3 3 4. 1.
Quarta: Inſpicimus in obſcuris. quod eſt veriſi-
milius, vel quod plerumque conſuevit ſieri. Ut,
contraxit quis cum vidua, & longo tempore habi-
tavit cum illa, quæ dicit ſe non eſſe cognitam,
in hoc obſcuro Vidua præſumitur eſſe cognita, quia
ſic in matrimonio conſuevit fieri.

Quinta: In obſcuris minimum eſt ſequendum.
Haæc regula locum habet, I. in pœnis, juxta illud:
In pœnis benignior eſt interpretatio facienda. 2. In
dubio de quantitate injungendæ pœnidentiæ; unde
in hoc præſtat errare in mediocritate, quâm in
exceſſu. z3. Cùm quis in conſcientia perplexus
eſt, inter duo mala eligat minus: unde eſt regula
Sex-⸗

Lerta
inellge
melis e
lud:
tytniont
tn
Metatte
len;
Probert
Agenuse
Uer
connle
ſelg
bio,
1 D
legent
zel
Deoab
4 D
lch ſt
De
unr vot
D
Geite
1Dr
teneturk
D
Petereg
9
Unpore
Aatg.

ofunpun
caret. (1
eriam ultin
netillad!

gentu. I

1 alilsheen

ti, tadbern

ic eſt, t

ln juruſ

14dori. E. n
feſſus fuerit, nec ne, tenetur ſe accuſare ſub

An nil,

1s aCorendd.
orabi

eſtamednunn
i Cehvin

oG Smms

. ſer 4

enporeſne

le cognin
cognitcg

6 beunß L

, ſunß⸗
“ 13
R—P
gvin
ii ier
leel ie

De Conſcientia. 21

Sexta: Ex duobus malis eligendum eſt minus,
intellige de malis pœnæ & damni, non verò de
malis culpæ ſeu de peccato; de hoc enim procedie
illud : Non ſunt ſacienda mala (etiam winima) ut
eyeniant bona.
Septima: Dubia ſunt: in meliorem partem inter-
pretanda, ſaltem negativè, id eſt, in non pejo-

rem; quia quilibet habendus eſt bonus, donec

probetur malus. Sed de hoc infrà latius, cùm
agemus de judicio temerario: Ex his:
Inferes 1. Practicè dubitans, an per ſe mortale
commiſer?t, vel non, vel an commiſſum con-

dubio.

2. Dubitans, an excommunicatus ſit, tenetur

ſe gerere ut excommunicatum.

3. Dubitans, an caſus ſit reſervatus, non botel

ab eo abſolvere-

4. Dubitans, an die Jovis vel Sabbathi tran-
ſacta ſit media nox, tenetur à carnibus abſtinere.
5. Dubitans de voto; ejusque obligatione, te-
netur voto.
6. Dubitans de poteſtate Pralai, tenetut ei

obedire.

7. Dubitans, an beneficium ſi it nimis tenue,

tenetur horas recitare

8. Dubitans de valore matrimonii non Poreſt
petere debitum.
2. Mercator dubitans de juſtitia⸗ contractüs,
non poteſt eum firmare.
Ratis. horum eſt evidens Peceandi betieulum.

22 Caput II.

Qui agit cum conſcientia vincililiter
erronea, peccätne?

. Peccat agendo & juxta & contta. Katio,
quia agit contra conſcientiam. Nec ex hoc talis ho-
mno fit perplexus, velex neceſſitate peccabit, quia
poteſt & tenetur illam conſcientiam, utpotè vin-
cibiliter erroneam, deponere.

C A SO F.

Cajio dictat conſcientia invincibiliter erronea

mentiendum eſſe ad eripiendum prox imum
periculo mortis.

Q. an teneatur mentiriꝰ

ꝑ. Affirmativè. Katio, quia non mentiendo
ageret contra conſcientiam.

Quidſi ergò non mentiretur?

. Si error ſit invincibilis, peccat contra chari-

tatem non mentiendo; ſi autem ſit vincibilis, ſup-
poſito, quòd non ſit victus, etiam peccat, ſi au-

tem ſit v'cus, mentiri non debet, quia jam appa-
ret id ſibi eſſe illicitum. Cajus itaque in dicto caſu
pPutans ex errore vincibili ſibi eſſe mentiendum, tam
agendo contra quàm ſequendo conſcientiam pec-
cat, peccat agendo contra, quia agit contra con-
ſcientiami, quod nunquam licet, peccat itidem ſe-
quendo illam, quia eſt vincibilis.

t0
a lgu
mene
credar
ſceentur
tlo,gu

d,

ligke

N

M,

Uanti, 10

ead.
auun n
Wenr.

jbiltter

ntta. e
choctalele
ccabt gii
urpolt in

,Olnun

mentienl

donnuchi

cbils, .

eccak, ſu⸗
naſum
in ictoen
ndom, II

entiemne.
cobta

iidein

ter errem

De Conſcientia. 1

Quænam eſt digerentia inter conſcientiam
erroneam invincibilem, & conſcien-
tiam relbtam:
M. §. D. 4. 17. de verit. 4. 4. inquiens: KRecta
ligat ſimpliciter & per ſo, erronea autem ſecundum
quid & per accidgens: dico autem ligare ſimpliciter,

quia ligat ſimpliciter & in omnem eventum; erronea

autem ligat ex ſuppoſitione & ſub conditione, quod
credatur eſſe recta. Cæterùm difſerentia inter con-
ſcientiam erroneam invincibilem, & vincibilem hæc

eſto, quod licet obliget utraque, prior excuſet à

peccato, non item poſterior.

Ergône tunc duplex committitur peccatum,

unum nimirum non deponendo illam
conſcientiam, alterum

V. G. mendacii?
Dico, eſſe unum peccatum. KRatio, quia igno-
tantia non eſt formaliter peccatum, Sed cauſa

peccati. Poteſt tamen interdum eſſe ſpeciale pec-

catum, ut ſi quis ignoret ea, quæ omninò ſcire

tenetur.

SJed ſi quis erroneè judicaret ſe teneri ad aliquid

impoßibile, V. G. incarceratus ad
audiendam Mißſam?

Dico: Non peccaret. Ratio, quia impoſſibi-

2

hum non eſt obligatio; ertor ergè debet eſſe circa
materiam poſſibilem.

CA-

24— Caput II.

C A § U F.

Nempronius Sacerdos errones Judicans ſe eſſe ex

communicatum celebrat. Q., an peccet
bPeccaro Jacrilegii & fat irregularis

. I. Eum eſſe ſacrilegum, cùm ſe judicet eſſe

indispoſitum, licet erroneê, eſt enim affectus ita:
volo celebrare, ſivè ſim excommunicatus, ſivè

non.

N. 2, Eum tamen non fieri irregularem. Ratio,

Qquia pœna non incurritur „niſi agatur contra legem

veram, & non ſolàùm putatitiam: irregularitas

autem eſt ſaltem quaſi pœna. Ex his

Sequitur I. Judicans ſe jocosè mentiendo peccare

mortaliter, ita peccabit.
2. Si quis laborans nil habeat præter panem &

parum lardi, ac judicet ſe non audere comedere,

comedendo peccahit.,

3. Putans eſſe jejunium, quando non eſt, pec-

cat, ſi non jejunet.
4. Si infirmus putet ſe teneri ad Miſſam audien-
dam, quamvis non teneatur „ ſi tamen poſſit,
etiam cum gravi incommodo, non audiendo pec-
cabit.
5Qui rem ſuam invincibiliter etiam putat eſſe
alienam, eam tucò nequit retinere.

Conſcientia Jubſequens vitidtne allum:

–—

HB. Non vitiat, ſi actus bonꝗâ fide factus ſit; ſecus

ſi malà fide. Katio patet.

8. 8

Eit pine

Finebil
Amen
enno,

Dortd

(ubora

Pyimna

lei; ln

Sec re
1e Præe
Cucnnr,

Trti
ſett
ſi⸗
D

niſieſta

1 heecen
larit?

ſejudicet
afleckusin.
icatus, Mn

Arem. At,

contrileger

iregneraua

ndo pecen

ter panend

ecomecete,

onel 1 ⸗

lam zudjen⸗

wen holi
diendopen

n Puunch

4e

uolizlecn

De Conſcientia. 25 *

Quid eſt conſcientia vincibiliter
erronea?

N. Si ignorantia eſt vincibilis, etiam conſcienti⸗
eſt vincibiliter erronea; ignorantia verò dicitur
vincibilis, dum aliquis tenetur ſcire, & poteſt ſcire.
& tamen non ſcit. De hac ignorantia infra redibit
ſermo, cùm agemus de cauſis involuntarii.

Porrò tria ſunt, quæ homo ſcire tenetur, ſine ,
quibus actus humanos exercere non poreſt.

Primum: Quilibet homo tenetur ſcire articulos
fidei; quia qui non crediderit, condemnabitur.

Secundum : Debet homo univerlſalia juris natu⸗

ræ præcepta callere, ad quæ præcepta Decalogi re-
ducuntur. G

Tertium : Ea, quæ ad ſuum officium propriè
ſpectant, quilibet ſcire tenetur. Sic quilibet
fidelis præcepta Eccleſiæ, Curatus luos
caſus, Medicus, Cauſidicus, Pro-
curaror, Religioſus, &c. ſub
mortali tenentur ſeire ea, quæ
ad eorum officia ritè exie-
quenda reſpectivèe ſcitu
neceſſaria ſunto.

26 Caput III.

Heeno
. . Maivun
De nepnijn
—‚„„ Drecept
Legibus. zuln
. gallvo:

5 4 1, guo
De Quidditate, diviſione & obliga-

tione Legis. ui
. Muural
Quid eſt Lex? m
Inuna .

g& L. St ordinatio rationis ad bonum commune ab
eo, qui curam communitatis habet, pro-
mulgeta. Itaque ad legem requiritur 1 mè, ut ſit 4
ordinatio rationis, id eſt actus intelle cts aliquid
ordinantis præcipiendo vel prohibendo. 24dà, ut
ſit juſta 3t1, ut ordinetur ad bonum commune, 1.0
4 ut ſit lata à ſuperiore. 5105 ut ſit promulgata: Abehi
Promulgatio autem definitur: authoritativa inti-

gbehi

bnporis
matio legis, requiriturque ad obligationem legis lmiinnn
ſolùm ut conditio ſinè què non, ſecus populi ac- ar
4 ceptatio. Nedkur:
Quomodo diperunt Lex & præceptum? iun
. . . . . 2 dabs,
B. Intribus: 1. Quia Lex datur communitati, Mul
. . . 7 2
præceptum perlonis particularibus. 2. Hæc à Aln

ca pite

„

oblige⸗

commmane!
habet, gil
m, uul
ectusalgi
D. 16 1
cotmmu
tonign
ritatira n
tionen

pruf

mmmuditn,

aapt

De Conſcientia. 27

capite reip. illud à quovis ſuperiore ponitur. 3.
Hæc non exſpirat mortuo Legislatore, benètamen
illud mortuo præcipiente. Porrèò præceptum affir-
mativum obligat ſemper, ſed non pro ſemper;
negativum verò ſemper & pro ſemper. Patet in
præcepto affirmativo : bonora Patrem & Matrem
quod non obligat pro ſemper. Et in præcepto ne-

gativo: Non mæœchaberis, non aſumes nomen Domi-

ni, quod obligat pro ſemper.
Quotuplex eſt Lex?

u. Eſt ſeptuplex. Prima eſt Eterna. Secundæ,
Naturalis. Tertia, Divina vetus Quarta, Divina
nova. Quinta, Humana Eccleſiaſtica. Sextæ, Hu-

mana civilis. Septima denique eſt Conſuetudo,

quæ habet vim Legis, de qua latiùs infràâ.

Ad quam Legem ſpectant pracepta
Decalogi?

ꝶ. Omnia (excepto tertio de ſanctificatione
Sabbathi præcisè, quantum ad determinationem
temporis) ſpectant ad legem naturæ. Katio, quia

ſunt immediatè ejus concluſiones,

Portò præcepta Decalogi his verſivus conti-
nentur:

Unum crede Deum, nec jures vana per ipſum.
Sabbatha ſanctiſices, habeas in honore parentet,
Non ſis occiſor, fur, moœchus, teſtis iniquus.
Alterius nuptam, net rem cupias alienam.

Qus

18 Coahput III.
Quid eſt Lex naturalis, éſtne

mutabilis 2

B. Lex naturalis definitur à S Th. h q. 97. a. 1. in
Corp. Quòd ſit Impreſſio divini lumini: in crea-
tura rationali, qua inclinatur in debitum actum & fi-
nem. Hæe propriè & formaliter mutari nequit. Katio,
quia, quod jubet vel vetat, eſt per ſe & intrinſecè
bonum vel malum, ergo per nullam formalem muta-

tionem vel dipenſationem poteſt ſe aliter habere;
poteſt tamen mutari impropriè & materialiter, qua-
tenus deſinit ejus obligatio propter mutationem

materiæ vel circumſtantiarum. Talis materialis
mutatio eſt in matrimonio clandeſtino, item in lege

uſucapionis, quâ non accipitur alienum, ſed ne

lites ſint perpetuæ, reſp. transfert dominium rei
de uno in alium.

CA § O◻ F§.

dempronius habet Votum Caſtitatis (cujus obli-

gatio eſt legis naturæ) propter periculum
incontinentiæ petit diſpenſationem in
iillo à Pontifice.

Q. an diſzenſare bpoſßit?
B. Non poteſt Summus Pontifex diſpenſare die

recte, ita ut manente voto deſinat obligatio, ſed indi-
recté tollendo & relaxando votum.

Nota tamen S. Pontificem hoc tunc non facere

nomi-

domnine /
Absi ſic
k. gai⸗
ſpenlue
Patrorqu
Charrione
Runn gon
lang Leit
mate de

Daore

ere
1.
UI ln
Prrcete
llen,
ℳ l
1l lami
in ecie
telteg, n
ll, Eee⸗
lberpt
h!
Porantia
Cladach
Un
egen ne
ca lm
Aleſi ſe
ſigt lone

De Conſcientia. 29

„. nomine ſuo, ſed nomine Dei, & ſi abſque juſtâ
, causd ſic diſpenſaret, nulliter diſpenſaret. Ratio
eſt. quia inferior ſine juſtà causà nequit validè di-
ſpenſare in lege ſuperioris &c. Item Lex naturæ
9ai patitur quidem ſimplicem interpretationem, ſeu de-
nE clarationem, non tamen propriè dictam Epikiam.
nadini Ratio, quia hæc juxta Philoſ 5. Etbic-c 10. Ef, emen-
equit. datio Lenis, ubt deſicitipropter univerſale; Lex autem

Einiik naturæ nequit deficere ſen emendari, ut dictum eſt.
halemmu SH MVv
lterhog Poréſzne dari ignorantia invincibilis
tialtter, dx Legis naturæ?
Inötioeen . ä
s mati Ante reſolutionem nota, præcepta Legis naturæ

iemink ad 3. Claſſes poſſe reduci, ſic, ut in prima claſſa
um, ſedt ſint illa univerſaliſſima, non tam præcepta, quàm
ominimmm præceptorum omnium principia: Bonum eſt faci-
endum, malum fugiendum : Quhd tibi non vis ſieri,
&c. In ſecunda claſſe ſunt, quæ ex iſtis ſolo naru-
rali lumine per facilem diſcurium deducuntur, uti
in Decalogo ſunt V. G. præcepta honorandi pa-
ecdil rentes, non furandi, non fornicandi, non menti⸗
grin endi, &c. In tertia claſſe ſunt illa, quæ diffi-
„Ccilius ex prioribus eruuntur. Hoc prænot.

Se

venn B In homine rationis compote non poteſt dari
iignorantia invincibilis præceptorum primæ & ſe-
cundæ claſſis, benè tamen terti?e.
lta S. D. 1. 2. . 94. 4. 6. in O. Ubi ſic ait: Ad
ere legem naturalem pertinent primò quidem quædam præ-
W cepta communiſſima, quæ ſunt omnibus nota: quædam
10,

autem ſecundaria praceptæ magis propria, qua ſunt
“ ꝗuaſi concliſiones propinqua principus. Quantuàm ergè
non . 2

o

30 B Caput III.

ad illa principia communia, lex naturalis nullo modo

poteſt à cordibus hominum deleri in univerſali: deletur
tamen in particulari operabili, ſecundim quod ratio
impeditur applicare commune principium ad particulare
operabile propter concupiſcentiam vel aliquam aliam
paſſionem. &
Ratio 1. & 2. p. eſt, quia iſta principia ſunt
conjunctiſſima lumini naturali intellectùs practici,
ſicut illa principia ſpeculativa V. G. Zotum eſt majus
ſuâ parte: Quodlibet eſt vel non eſt ſunt conjun-
ctiſſima intellectui ſpeculativo; ergò ſicut hæc non
poſſunt ignorari ab intellectu ſpeculativo, ita nec
illa à practico. Præcepta verò ſecundæ claſſis de-
ducuntur ex prioribus cum ſumma facilitate nenne
exteriùs docente, ſed vi ſolius rationis naturalis.
Katio 3. p. eſt, quia ut ait S. Th h. q. 93. a. I.
in Corp. Hæc ita ſunt de Lege naturæ, ut tamen
indigeant diſciplin, quâ minores à ſapientioribus
inſtruantur.

Actus interni hoſſünene Præcipi lege
Humand?

B. Imò, Eccleſia V. G. hos nequit præcipere di-
rectè, quia Eccleſia juxta axioma non judicat de in-
ternis, & actus internos, non poteſt cognoſcere ne-
que punire, ergò nec præcipere.
v. 24d, indirecté & concomitanter poteſt præ-
cipere actus internos, ſi actus externus nequit con-
ſiſtere ſinè interno
Hinc primò Eccleſia præcipiens recitationem Ho-
rarum Canonicarum, quæ eſt actus externus intra
ſpeciem

leceem .
fonem,
160,0
t Re. 9
dicte o
3d, 5
een, n
nrentionen
et, dlte
deni

ſuuſ.

„

l

Do,1
Prragt,
Dode, i
lentionel
un, .

00 ſuit/

N Mn
bantig
Wan
14 ſobl⸗
Sc ,
Uli cehtnn
unci tle
wnnlui⸗

De Legibus. 31

tulm ſpeciem orationis, concomitanter præcipit atten-
i: ddu tionem, quia ſine illà oratio non ſubũſtit
1 gol un 24, Cajus validè non ſacrificat, abiolvit, bapti-
Cpartu Zat &c. ſine voluntate illa ponendi, ſinè hac enim
Ilan aln dictæ actones non ſunt humanæ ””ß”ßV
S3I0, Sacro aſſiſtens animo irridendi Myſteria
eincipininn Sacra, non ſatisfacit præcepto, quia non habet
is pudie, intentionem audiendi, quam Eccleſia indirectè præ-
tuncei Ccipit, directè præcipiendo externam auditionem
unt coln. Sacri.
cut hecbo

vo, u O. Jatiifat præcepto affirmati vo, 767 airitürne
e clilae. Jgnata ac reſtexa intentio ſatigacien-
tate nenine dipræcepto ut talid
turalis Dico, non requiri. Ratio, quia Lex non plus

q 93,l præcipit, quàm voluntariam operis executionem.
4, teNW Unde, ſi Petrus in die feſto audiat Miſſam ſinè in-
pteniin tentione ſatisfaciendi præcepto, equidem ſatisfacit.
KRatio, quia adimplet ſubſtantiam operis præcepti.

ge Jed quid ſi Petrus expreſsè intendat per illam
auditionem non ſati facere
bræcepto ?
rechere⸗
dickir H. Probabilius eſſe Petrum equidem ſatisfacere,
oleel quamvis non improbabiliter eontrarium teneat
Wigandt. Katio, quia præcepta tantùm obligant
poteltt? ad ſubſtantiam operis injuncti Unde diſparitas
nequiteol eſt de eo, qui debet mihi 100. Imperiales, & dat
mihi centum non animo ſolvendi, ſed gratis do-
onemf“ nandi; talis enim per hoc non ponit actum juſtitiæ
husum commutativæ, Petrus autem ponit ſubſtantiam

tetnus
ſpecen RK acus

32 Caput III.

actus præcepti. Nec refert, quèd actũs non ope- onitun
rentur ultrà intentionem agentis, quia id intelli- l
gitur, quando eſt in poteſt-te operantis, ſatisface- coporali
re vel non. Kôn. Leſſius. Layman apud Buſenbaum ind, 1
hbie Item Bonac. loco cit. q. I. punct. 10. n. 19. Citans muun

ibi & alibi plures alios. .
Lex bumana obligätne in conſcientia? 1
Afßirmo; quia recta ratio docet, Leges juſtas eſſe Nanr
ſervandas. En
Lex pænalis obligtàne ſtatim ad bænam (g
lfkubeundam? kni
N, Si ſit latæ ſententiæ, putà excommunicatio- cnn
nis ipſo facto vel jure, &c. obligat ante ſententiam Ure
judicis, ſecùs ſi pœna ſit ferendæ ſententiæ. Natis hin
patet ex ipſo textu Legis, ſi nim addat, vel non
addat, ipſo facte, ipſo ure. Lex autem pœnalis eſt Al
illa, in qua apponitur pœna; ut ſi ſtatuat Princeps, lgllnin
ſi quis piſces clàm in urbem intulerit, & c. pendet i nn
100. florenos. „R Uinn
. B uumhen
Uude poſſumus dignoſcere, quòd Lex Mrt
bumana obliget ſub mortali? uinal
“?VB le

Dico, ex 7. principiis. Primò, ex intentione M
Legislatoris volentis ſic obligare. Securd?, ex
verbis præceptivis, ſi intentio Legislatoris accedat. tloe
Tertib, ex gravitate materi?. Quartò, ex una Cnueh
Lege alteram explicante, aut ex communi ſenſu zinliule

homi-

üs nonoN

uin id in
tis, latete

pud Bidelhtet.

0. l galfi

ſientis

eges lltuc⸗

mmuneni⸗
Nte lentennin
tentiæ. M

dhr, Neln.

e enlst
tuat iinceßi
Ve. pehc

80 Len
1

er intennin
SlurCN. 1

muGNR

icel dellige vi coactiyvâ. Item Legis
1oris acleli 4

ſO

De Legibgt. 33

hominum arbitrantium Legem obligare ſub morta-
li. Quintò, ex adjuncta gravi pœna temporali ſeu
corporali. Sext?, ex gravi appoſitàâ cenſurl. GSep-
timò, ſi fiat transgreſſio ex contemptu, & hoc etiam

Unde potes cognoſcere, guòa Lex humans

etiam obliget cum periculo vitæ ?
*. Ex duobus. Primò, ſi Legis obſervantia ju⸗
dicetur eſſe majus bonum, quàm propriæ vitæ con-

ſervatio. Secundè, ſi transgreſſio Legis humanæ
Ccum metu mortis alicui incutiatur in contemptum Le-
4d eene

gislatoris & Legis. “
Ex primo, miles non audet diſcedere ex ſua ſtatio-
ne, Parochus ex ſua Parochia, nec Carthuſianus
veſci carnibus.
Ex ſecundo, nulli licet comedere carnes die pro-
hibito.
QLüinam ſubjiciuntur Tegibas.
„F. li omnes, qui ratione utuntur, & poteſtati
Legislativæ ſubduntur; hinc infideles & Catechu-
meni non tenentur Legibus Eccleſiæ, quia per
Baptiſmum Eccleſiam nondum ſunt ingreſſi; benè
tamen hæretici, qui Eccleſiam ingreſſtejus ſubjacent
poteſtati. Item amentes perpetui, pueri ante ſepten-
nium ordinariè, ſive ante rationis uſum, non tenen-
tur Legibus Eccleſiæ, unde illis carnes die vetito dari
odlunt. Item Religioſi exempti non tenentur Legi-
us Epiſcoporum, nec Clerici Legibus civilibus, in-
lrot Princeps vel
Monarcha non tenetur vi coactivâ, ſed dirxectixà tan-
tum ſuis Legibus: quia, ut dicitur exira. de conſtit.

94 Caput III.

C. càùm omnes: Quod quisque juris in alterum ſtatuit,
iyſe eodem jure uti debet.
Dixi: Princeps vel Monarcha; Eſt autem Mo-
narchia Principatus unius, ſeu quando omnia poteſta-
tis & majeſtatis jura ſunt penes unum pro communi
utilitate adminiſtrantem, & hic tenetur ſuis Legibus,
quoad fſolam vim directivam; nam, ſi loquamur de
regimine Ariſtocratico, ubi Optimates dominantur,
ejusque Leges vocantur Senatus Conſulta, vel ſi ſermo
de regimine Democratico, ubi ſuprema poteſtas eſt
penes cœtum populi, ejusque Leges vocantur Plebi-
ſcita, non eſt dubium, quemlibet tùm ex Optimati-
bus, tuùm ex populo, teneri Legibus etiam vi coacti-
v3. Katio, quia quilibet eorum reſpectu totius cœ-
tus eſt verus ſubditus.

Dicti amentes & infantes, ſicut & infideles ob-
Ailitgganturnè lege naturali
e. I. Infantes & perpetuò amentes verè non obli-
gari ſaltem in actu ſecundo & actualiter. Katio,
quia in ĩpſis deficit notitia & ſufficiens libertas. Hoc
tamen non obſtante manet ſemper illicitum jam dictos
excitare ad ea lege naturali prohibita. Undéè peccant
omnes hi, qui ſimi les inducunt ad libidinem, iram,
homicidium, furtum &c.
B. 2. Infideles uſum rationis habentes obligantur
lege naturali. Katio, quia ſubduntur poteſtati Legis
lativæ Dei quòè ad leges naturales.

Ignorans legem obligaturne es?
q. Enorans culpabiliter obligatur, ut clarum eſt,
cum reputetur ſciens. Ignorans inculpabiliter in tan-
tùm poteſt dici non obligari ad illam, quod ea m trens-
Lre⸗

G Nrctenco
Rmina
plem,
ehe
4
1. Decc
mi tid

Umpolna,

⸗ El

Driunne

Dipen
0

N N
ſundh,
lres ii
aterlt
Nelc
lwenin
Corlenal
dbt
Huhlin
littute
SS
lolrnla
N nn
Nend mne

terun ei

ſt autem M.

mnia port⸗
procomm
rſuis lerbo

Uloqumre

8domuumm,
4, Nelblem

umnpotttit

cUrur M
nerOpiim

tiamn elco.
u totiue

ſgfceleng

vere nch⸗
liter.
beius H
vmm un

Undeean

linem, inn

tesoblenm
Peltule⸗

4
4
Milrerintr⸗
deimm

De Tegibus. 35

grediendo non peccet; poteſt tamen dici obligari ad
illam in actu primo, cum lex ipſi ſit verè impoſita &
applicata, quantum eſt ex parte Legislatoris.
Jed quid, ſi ignoranti invincibiliter le-
Fgem ſejunii apponerem carnes?
. Peccarem mortaliter. Katio, quia iſti igno-
ranti (aliud eſt de puero, ut ſupra) lex jejunii vere eſt

impoſita, & per accidens eſt, quod ignoret.

Cajo Ebrio in die jejunii do carnes edendas?
S an licitè? ðͤ
k. Negativèe. Katio, quia uſus rationis eſt in
Ebriis tantum impeditus per accidens. .
Peregrini & vagi tenenturne Lepibus
Locorvumm
. Primò, qui ſunt in territorio alieno, ſive tran-
ſeundo, ſive immorando, non tenentur Leges parti-
culares ſui territorü ſervare. Ratio, quia tales leges
extra territorium non obligant.
B. Secundè, Peregrini & advenæ tenentur ſervare

Leges territorii, per quod tranſeunt, ſaltem ad vitan-

dum ſcandalum, V. G. audiendo Sacrum in die feſto,
abſtinendo ab opere ſervili; & in die jejunii à carni-
bus, ſi ſint ibi vomo mane reſpectu feſti, & totâ die re-
ſpectu abſtinentiæ. Idem dic de vagis. Ratio, quia, qui
ſentit commodum, ſentire debet & onus; Commodum
autem ſentiunt in deobligatione ſui territorii „ergo
ſentiant & onus in obligatione Legis territorii, per
quod tranſeunt.
d. Tertio, ii, qui veniunt ad locum animo ibi per-
petuò manendi, vel domicilium, ſeu quaſi domici-
C 2 lium

36 Caput III.

lium figendi, tenentur Legibus particularibus loc
illius. Katio, eſt eadem.

„F. II.
De Conſuetudine, Ceſſatione & Diſpen-
ſatione Legis.
Quideſt Conſuetudo?
. Eſt jus quoddam moribus hominum conſtitu-
tum, quod pro Lege ſuſcipitur, cùm deficit Lex,
quæ tripliciter poteſt deficere, I. cùm planè non eſt

TLex, 2. cùm fit inutilis, 3. dum eſt dubia vel obſcura.

Conſuetudo eſt triplex. Prima ſecundam Legem,
& hæc vel legem confirmat, vel ſaltem interpretatur,
ſi ſit dubia vel obſcura, & ſic valet contra tertium de-
fectum, unde eſt illud: Conſuetudo eſt optima Legum
interyres. Altera eſt præter Legem, ſeu inducitur
moribus utentium, ubi Lex non eſt, & ſic valet con-
tra primum defectum. Tertia eſt conſuetudo contra
Legem, quæ repugnat Legi, & fic valet contra ſecun-
dum defectum. Ex quo patet, quòd conſuetudo tri-
plicem habeat vim, nim. interpretandi, abrogandi ac
inſtituendi Legem. .
Quot modris poteſt abrogari Lex per

conerariam conſuetudinem?

tr. Tribus. Primè, ſi Legislator eam expreſsè ap-

probet. Secundè, vià conniventiæ, ſi eam ſciens
& volens toleret. Tertid, viâ præſcriptionis. .
Quantum temporis, & quæ conditiones requi-
runtur, ut abrogetur Lex vis bpræſoriptionis?
.. Decem paſſum requiruntur anni, ſi Lex ſit i
vi

it; 40))
Arreit
longnm
Muum, ed⸗
litaniin
Condttonen
ulo U
lkkie n
Um neene
lgtrr
Ccenm
lrroelcrin
Nionen.
onblte
Il dle

1. Cl
imnile⸗
rongmn
legt
Anmns ili
Anontnnt
hatilini
oalene
nhekk
igun

eſtrem
Nac

iculartbul

& Dilhe

inum colin
m dehtle
nplanena
biaveloblan
ANNmn LY
nierprernn
mrateniumd
loptina an
ſern induch
Vſe vala
ſuenndo nn
tcontiaſn
onluetcht
,ibrzol⸗

Lexp
59
mexpek
ſiem ſ
rptun
. eri⸗
6

De Legibus. 37
vilis; 40. vetò, ſi ſit Lex Eccleſiaſtica. Ratio, qui⸗

ad præſcribendum adverſus Legem requiritur tempus
longum, tale autem Jure Civili cenſetur eſſe decen-
nium, ſed adverſus Jura Eccleſiaſtica ordinarium pr-
ſctiptionis tempus cenſetur eſſe ſpatium 40. annorum.
Conditiones verò requiſitæ ſunt: Primò, ut conſue-
tudo illa ſit rationabilis, id eſt, nec rationi, nec
juſtitiæ repugnet. Secundò, ut legitimè præſcribat,
nim. tacente Principe, & certo annorum numero, ut
colligitur e cap. ſinali de Conſuetudine.
Cæterum ad inducendam hanc conſuetudinem non
eſt neceſſarius titulus nec bona fides, ſicut ad præſcri-
ptionem. Katio petitur à voluntate Legislatoris, qui
rationabiliter velle poreſt, ut conſuetudo valeat, licèt
malà fide inchoẽtur.
Quandonam ceſſat Lex?
u. Ceſſat tunc, quando non ampliùs conducit ad
finem à Legislatore intentum, ceſſat autem Lex duplici-
ter, negatiyè ſcilicet & contrarie; ceſſat negative, quan-
do Legis obſervatio non ampliùs utilis eſt fini Legis,
quamvis illi non adverſetur; ceſſat contrariè, quando
Lex non tantùm eſt inutilis, ſed & ſini Legis adverſatur.
Rurſus dupliciter poteſt ceſſare finis Legis, ſcil. in

particular:i & in communi; ceſſat in particulari, quan-

do ceſſat reſpectu unius vel plurium; in communi verò,
quando celi reſpectu omnium; vel etiam poteſt ceſſa-
re adæquate, id eſt ex toto, vel inadæquaté, id eſt expatte.
Quid eſt Diſenſatio?
e. Eſt Juris communis relaxatio facta ab eo, qui
poteſtatem habet relaxandi.
Potéſine Legislator diſpenſare in ſuä Lege?
* Poteſt diſpenſare ſecum & cum alis in ſua Le-

C052 ge.

318s Caput III.

ge, uti & in Legibus prædeceſſorum ſuorum, cum
quibus parem habet poteſtatem. Katiò tuùm quia
ejuſdem poteſtatis eſt Legem condere ac tollere, tum
quia par in parem non habet imperium, benè tamen
in inferiorem.

Valéstne Dißenſatio data ſine juſta cauſa?

Akfirmo. Katio, quia Legislator ſine cauſa validè
poteſt tollere Legem reſpectu totius communitatis,

ergo & reſtringere per diſpenſationem; peccaret

tamen diſpenſans, quia eſſet infidelis & imprudens,

ait S. D.

Quid ſ. Dipenſatio oltenta ſi ex cauſa

falſa, valétene è
. Non valet. Natio, quia diſpenſans ſolet ſubin-

telligere hanc conditionis clauſulam: Si preces veri-

tate nitantur. Nec item valent Reſcripta Pontificia,
quando obreptio vel ſubreptio eſt vitioſa ſeu malitio-
ſa, etſi ſorteè illis ſepoſitis facta fuiſſet diſpenſatio.
Patet ex cap. Super litteris de reſcript. Eſt autem Ob-

reptio allegatio falſi, Subreptio reticentia veri perti-

nentis ad rem, pro qua petitur diſpenſatio.

Quid ſi caufſa à principio ſit vera, ſecd

hoſtea ex toto vel e harte ceſſet?
V. G. Sit caſus: Epiſcopus à Papa habet delega-
tam poteſtatem (ad preces alicujus Comiris) diſpen-
ſandi in impedimento dirimnente, ut filins Comitis
contrahat cum quadam Comitiſſa ad ſedandas lites,
quæ ceſſanr ante diſpenſationem. Q. An nihilomi-
nus poſſit diſpenſare?

„..’ . . 7 2
N. Negativé, Ratio, quia ceſſante causà adæquatà

vel principali diſpenſationis celſat & ipſa.

Valtt-

Uii,

alt
. Val
Amacc
ſone. E

Pürju

Etfetcnl

alune!
glintel
4

u
fruiwon⸗
lond
eri
Ne
Alt:
iorke

ile
Node
uier⸗
jur D
Qo eſt
Dtrlei

fuorumn, d
datid tune
ctollere,
1, bene un

GRa cae

e canla
Cormmununtt
em; pean
npnk

er aa

ſolet li
6 preet n
rabonfe
la ſeumnn
ſet Alpeli
Eſt antend⸗
ntia veni i
ſario.

er; ſ

er

Fubet g
mits) A
ſlins r⸗
ſedendhs

An ainiin

e
usi ac

De Legibus. 39

Valétne diſpenſatio continens errorem ?
. Valet, ſi error nihil faciat ad rem, vel ſit tan-
Nam accidentalis, ſi V. G. erratum ſit in nomine per-
ſonæ. Secus, ſi error ſit ſubſtantialis. V. G. circa
principalem cauſam diſpenſationis. Natio, quia tunc
deficit cauſa, cui innititur voluntas diſpenſantis.

Valétne Diſpenſatio ſuper impedimento conſan-
guinitatis vel affinitatis, quando bræ vis
habita eſt copula, & bæc non fuit
expreſſa in libello ſupplici?
. Juxta modernum ſtylum Curiæ Romanæ in
praxi non valere. Ratio, quia reticetur aliquid, b

quod fortè diſpenſatio non fuiſſer conceſſa.

Quænam ſunt juſtæ cauſæ diſpenſandi ?
. Neceſſitas, Utilitas & Pietas. Ita &)lveſter, quũ
addit: Sed quia caſus ſunt innumeri, nec in hoc da-
ri poteſt certa regula, ſtandum in hoc eſt arbitrio bo-

ni viri, judicantis cauſam eſſe rationabilem.

K. III.
.— De Jejunio.
Quid & quotuplex eſt Jejunium?
. Jejunium eſt quadruplex, ſcilicet Naturæ, &

eſt abſſinentia ab omni cibo & potu, ita ut à medĩia
nocte mihil ſumptum ſit. Spirituùs, & eſt abſtinen-

tia à peccatis. Virtutis, & eſt abſtinentia à cibo & potu

juxta regulam temperantiæ, & JYejunium Eccleſiæ,
quod eſt abſtinentia à cibo juxta regulam ab Eccleſia
Præſcriptam. Obligat ſub mortali, quia Eccleſia po-
xſt & vult graviter obligare.

C 4 Quot

40⁰ Caput III.
Quot ſunt de Eſſentiæ Lejunii?

m. Hæc tria nim. Delecdtus ciberum, qui ſignificat
abſtinentiam à carnibus, & ab ĩis „ quæ à carne origi-
nem trahunt, certuim refectionis tempus C unica re-
fectio. Licita tamen eſt ſerotina collatiuncula, quæ
tamen excedere non dehet quartam partem illius quan-
titatis, quæ ſufficit ad inegtarn cœnam. KNatio, quia
moraliter talis exceſſus cenſetur eſſe gravis.

Exkcuſätne à mortali parvitas materiæ in E ſu
Carnium, V. G. barvus bolus?
Afirme; unde non peccant coqui in die jejunii
guſtantes ea, quæ coquunt ex carnibus; neque enim
video, cur in hoc Eccleſiæ lrrcepeo non poſſit dari

parvitas materiæ, ſicut in aliis. Seclude ſcandalum
& contemptum.

Prandium debetne eſſe continuum?
Affirmo de continuatione morali ungde ſi quis
(non in fraudem jejunii) à medio prandio ſurgat
cum animo illud reſumendi intra modicum tempus,
non peccat. Cæterùm menſa nimis diu protrahi non
debet; communiter autem cenſetur protractio mor-

diei.
Violaturne Zejunium per ſumptionem
Ilte, Caße, aut Chocolate?

Quòd YThee non violet, certum eſt, idem dic de

veronica, aqua ſalviali & ſimilibus &c. non enim ſunt

nutritiva, aliud foret, ſi lacte coquerentua, lac enim

per modum cibi ſumitur, item Caſfe, licèt ſit mate-
ria ex fabis compoſita, ideôque aliquo modo nutri-
tiva, non violat jejunium. Katio, quia nec carnis
mor⸗

tifera, ſi duret ad tres horas, quæ eſt pars notabilis

ortifnri
inpedi
hores eam
buſabl
iite, in
Clduurz
(gerun
Utſeſanuun
ANdbia
erte, ſia
gunun,
uie
nfrna
lpurtien
fatſkenr
ndn
lin, a
nat
lrebrin

AA mol

Udber

Uunkccke

4nii!
qalſigit

C iceI.

tioncll g
temilliugu

n. Mao, G

Wis.

nerie tl/

ol
iin deſin
3; heguetit

lon pollt
Leimi

nuum
unde l
Drndio i
icutn tenp
uprortin
rotracti⸗ nn
pas Norhl

ptoren
44ℳ%
„idlen dt
nonenin’.
ntul, lrer
lcet ſum
modo N
iunec

ad' 2. ubi ait: Jejunium Eccl

mortificationem, nec mentis ad cæleſtia elevationem

impedit. Chocolate autem, ſi componatur (uti Au-

thores eam deſcribunt) ex ſaccharo aliiſque ingredien-
tibus ſubſtantialibus cibis, & ſumatur in magna quan-
titate, frangit jejunium. Aatio, quia tune per ſe
ordinatur ad nutritionem, habétque rationem cibi.
Cæterùm an potus vini immoderatiùs ſumpti fran-
gat jejunium, pulchrè reſolvit S. D. 2. 2. 4. 147. 4 6.
K. — non ſolvuur, niſi
per ea, quæ Eccleſia interdicere intendit inftituendo
jejunium; non autem intendit Eccleſia interdicere ab-
Iinentiam potũs, qui magis ſumitur ad alterationem
corporis & digeſtionem ciborum aſumptorum, qudm
ad nutritionem, licèt aliquo modo nutriat, & ides

litcet pluries jejunantibus bibere; ſi autem quis immode-

ratè potu utatur, poteſt peccare, & meritum jejunii per-
dere, ſicut etiam, i immoderatè cibum in una comeſtie-
ne aſumat. Hæc ibi
Inebrians tamen ſe in die jeju ii juxtà aliquos pec-
cat mortaliter duplici peccato, cbrietatis nempè con-
tra ſobrietatem, & fractionis jejunii contra præce-

pium Eccleſiæ.

C S O◻ K§
Andreat accuſat ſe: fregi jejunium,
quomodo examinandus?
V. 1. An per eſum carnium vel per duplicem refe.-
Rionem fregerit, quia hæc differunt ſpecie. 2d&,
an aliis ſcandalum dederit & quot? ʒ3u0, an & quot
induxerit ad frangendum: .

. .

4 case irr
QAQLuid, ſi tertiam ſumpſerit refæctionem?ꝰ?

. Tertiam præcisè ſumendo non peccavit de noo Anin

mortaliter, quia jejunium fuit fractum per ſecundam Eiin
retectionem, & hinc, ſi ſumat tertiam, aut quar. diim .
tam, manet idem peccatum, licèt gravius. m n
„. . u lr
PEftne idem dicendum de eſu carnium n, allt
„ „ mnz . . . teit,
. Negativè, quia hic peccatur toties, quoties ihe
comecduntur carnes, cum Eccleſia abſolutè prohibue- *
TR eſum carnium, & aliunde præceptum non come- iin in
dendi carnes ſit negativum. L 6 l
N . . . orn
Qi dies Natalis Domini cadat in feriam 6. *
Ane lieitus eſus carnis? . N
B. Eſt licitus ob feſti excellentiam, ut patet ex cap. m

explicari de obſerv. jeſun. & à fortiori ſi cadat in Sab-
bathum ob eandem rationem, quia, ubi eſt eadem 4
ratio, eſt eadem juris diſpoſitio; in illo tamen caſu
religioſis, quibus ex ſua regula eſus carnium eſt pro. Kr
hibitus, non licet comedere carnes. Ratio, quia eer

. .. . 1„4 enh
ibi excipiuntur, quibus ex voto vel regula prohibitus
— * 2 . , it 1
eſt eſus carnium. Pro quo l

Nota, quòd aliquorum Religioſorum regula & Cpini
ſtatuta non obligent ſub culpa, ſed ſub pœna tantum, nnli
uti eſt in Ordine noſtro; unde, ſi Dominicanus illo Nen
1

die privatim extra communitatem, ſecluſo ſcandalo &

pl.
⸗ . beum.
contemptu, comederet carnes, incurreret poœnam, lrien
ſed non culpam coram Deo. ninnd

MN

N

O”J”MU De Legibus. 43
ctait ben Ambroſius Laxioris conſcientia juvenis die Cinerum
perſan proximo die Jovis ſequente liberè carnibus veſcitur,
m, E dictitans primum illud quatriduum poſt Bacchanalia
vius, non eſſe annumerandum Quadrageſimæa. Praterea
cum die Jovis convivio intereſſet uſque ad mediamno-
carnun dem, audito primo boræ dusdecimæ idtu farcunen ap-
prprrehendit, & medium deroravit ante 12. hboræ ſonan-
otes, u eictum, alterum queque dimidium poſtea ſtatim de-
Nune granmte glutiyit: reprehenſus à ſocis reſpondit: patum pro ni-
tumn nnde Hilo reputart, nec Deum tam rig:dum eſſe, ut medium
farcimen aternis puniat ſupplicus. Rurſus in feriis ro-
gationum à carnibus non abſtinet contra receptam alio-
in fenin rum conſuetudinem.
Q. 1. Quando incipiat Quadrageſima? 2. Quan-

o incipiat obligatio abftinendi à carnibus

4 R . 2
ri die Veneris? 3. Num ſit obligatio
n Ka abſtinendi à carnibus in feriis
Linene rogationum ?

carniunek, u. Ad 1. Quadrageſimam incipere in die Cinerum
Nu,exreceptâ hodie conſuetudine, nec ſunt 40. dies per-
gnli olin fecti jejunii in Quadrageſima, miſi addatur quatri-
5 duum illud Dominicam primam præcedens, incipit

um d Ergo horà duodecimâ noctis, quæ præcedit feriam
1 5

emum quartam Cinerum, & deſinit horà duodecimà noctis,
mnimam quæ præcedit Dominicarn Reſurrectionis. Iia Fagn.
16 Nanchl cap. 6. num. 1I I. ex commin. & complures ali. Am-
lu

a pen broſius igitur die Cinerum carnibus veſcens violat je-
6 4 . .
ue junium Quadrageſimale.

B. Ad 2. Obligationem abſtinendi à carnibus die
6 Vene-

44 Caput Ul.

venetis incipere cum primo pulſu horæ duodecimæ
noctis. Ita Fagn. cap. 10. num. 3. Sanch. lib. 2. ma-
trim. d. 41. num. 40. Katio eſt, quia audito primo
pulſu eſt hora duodecima mathematicè finita, & per
accidens eſt, quod uno pulſu nequeat indicari hora
duodecima, “ poteſt hora prima. Ambroſius
itaque peccat, tam primam, quam poſteriorem Ppar-
tem farciminis devorando. Nec parùm reputari de-

bet, quod Legibus Eccleſiaſticis tam ſeriò prohibetur.

Nec Deus puniet farcimen, ſed malitioſum farciminis
devoratorem, certè unicum pomum contra Divinam
prohibitionem malè contrectatum, Adamum proto.
parentem noſtrum juſto Dei Judicio in exilium ejecit,
ad æterna inſuper ſupplicia damnandum, niſi reſi-
puiſſet & pœnitentiam egiſſet. Et nos infelices poſte-
ri unicum illum pomi prohibiti eſum hodiéque lui-
mus poſt tanta temporum intervalla.
m. Ad 3. In feriis rogationum abſtinere à carnibus
conſilium eſſe & maſtorum devotionem, nullum
verò præceptum vel obligationem „unde paſſim multi
quidem abſtinent conſuetudine devotionis, aſt non
obligationis. Ita Laym. Theologiæ moralis Lib. 4.
7ract. 1. cap. 2. num. 8. Fag. (A. 6. num. 8. Fill.
Tom. 2. Tract. 23. cap. 5. num. 102. ex communi.
Obſervat tamen Vigandt noſter & bene, illam abſti-
nentiam in pluribus locis (non dicit in omnibus) non
eſſe de præcepto. In quibuſdam verò ut in Belgio eſſe
de præcepto : proinde conſuetudo cujuslibet loci
examinanda & penſanda eſt.

„ *
„ „ „*
„4

* Qri

ugn
Eignndun
.
Gineno 4
Peenmon
ii, üh

Prict,

cir ted

N e
Uu nrlon
b
munplin
leene,
dinn ſ
Iohre c
erlläcen
Cenhagr
Mhhber
Tlkumn
N
n, n
Sale
dallunn B
Ne

De Legibuauss.“ 45

2 dohe Qus eſt fatigatus ex labore ob recreationem
nch lin Aſſumpto, V. G. ex Ilndo pilæ, Venatione,

audin Ziſcatione, &c. excuſaturne
fwin,, JqG] W à Jejunio?
tindieri hr

Anbrs ; Diſtinguo, vel prævicht aut prævidere debuit ſe
1 fatigandum & ad jejunium impotentem fore ex impe-
tenden mento à ſe voluntariè poſito, vel non: Si prævidit,
ur ai peccat mortaliter in ſua cauſa non Hejonande „ S& à for-
rnohe den tiori, ſi formaliter intenderit ſe fatigare, ut non jeju-
umtuen naret. Ratio, quia eſſet in fraudem jejunii. Si non
o Die rrvidit, nec prævidere petuit, mortaliter non pec-
nn cavit defectu voluntari.
An un AQuaænam excuſant à Zejunio ?
iſcezſal . Hæc tria, ſcil. Impotentia, Neceſſitas & Pie-
holedel ras melioris boni.
Ob Impotentiam excuſantur juvenes infra vigeſi-
te 1 onk mum primum annum conſtituti, ſenes puta ſexagena-
nem, I rij, ſi viribus non ampliùs valeant, infirmi & con-
lepaſin valeſcentes, fœminæ gravidæ ac lactantes, gravidæz
ons, In eriam, ſi timeretur periculum aborts, Poiſent co-
vra b medere carnes. Item agricolæ & alii quoque paupe-
en b'h res ſufficientiam prandii non habentes, quibus etiam
er N quandoque licet comedere carnes, ſi alium cibum
ImM non habeant. Aatio, quia Eccleſia ceu pia mater non
mntbe I Vvult tantam & tam difficilem abſtinentiaaim.
tin Beon Ob Meceſſitatem excuſantur laborantes, itineran-
Gnelbeke tes, non tamen barbitonſores, ſartores, pictores,
ſcholares, fila ducentes, quorum labor eſt exiguus;
excuſantur tamen conjuges alias debitum reddere non
valentes. H

46 Capit III.

Ob Pietatem excuſantur Medici, Prædicatores,
Confeſſari &c. ſi aliàs ſuæ nequeant functioni ſatisfa-

cere, &c.
C A & OJ.

Matthiæ quadrageſimales cibi plurimùm nocent,
& ideò diſpenſatur cum eo, cui tamen unica in ſie co-
meſtio ſufficeret, imò eaſden carnes dat filiis, quorum
tamen nullus decimum quintum annum attingit.

An tam cænando, gquaàm cibos vetitos
feliis dando peccet mortiferè?

&. In utroque peccare mortaliter, & imprimis;
quod cœnando peccatum incurrat lethale, probatur,
Tum quia, quando aliquod præceptum continet mul-
tas partes & diverſas, ſi quis ob juſtam cauſam non
poteſt adimplere unam, manet adhuc obligatus ad
ſervandas alias, ut patet in præcepto de celebrandis
diebus feſtivis, in quibus non potens audire Miſſam,
tenetur nihilominus non laborare. Et eſt textus in
cap. Cum dilecti, de dols & contumacia, §. Praterea.
Tuùm etiam, quia diſpenſatio, cum ſit ſtricti juris,
non extenditur ad diſſimilia & diverſa, in quibus ea-
dem non reperitur ratio, arg. c. 1. & ibi gloſſ. de ofic.
deleg. Undè, licet diſpenſatus ob virium debilita-
tem, ut carnes in die jejunii comedat, poſſit etiam
cœnare, quia reparatio virium & roboris, quæ eſt
cauſa diſpenſationis in carnibus, reperitur etiam in
cœna, non hæc reperitur in diſpenſato ob id ſolùm,
quia piſces nocent, cum abſtinere à duphici comeſtio-
ne non noceat. Ita Medina in Cod. de jejun. q. 5. &

7. 11. Navarrus in Manuali c. 21. num. 2 5. Angel.

in

i⸗ 4 e
ad
fettosſ
Peſenin
ſepemo
ellieclt⸗
Uigmm
nbchie
ni, ime
latonisu
Olknent
Crilinn

lu⸗

D:
tumenſel
Ihlun,
benfert
Gun e 9
Gühtter
lutheen
ei Gaeme
Ueni

Cuiad

19

.

llaen

Preædickon

nchoniſn

innun tede
mnica is ie
llis, gunn
tingit.

0t Vetin
re
& Unpin
e; Poben
COntinetu
n calunn
Obligemg:
e ceſeen
uchre Mn
eſt lext⸗
In
1t ſtrich ,un
inctbu⸗
Higcſin
kiuni
. polta
ns, u
Litut elnnt
cbilſin
li unek⸗
eiun. 3

De Legibus. 47

in ſua ſumma iract. de jejun. q. 9. de abſtinentia à cibo.
Be. ad 2. Eum pariter peccare mortiferè dando cibos
vetitos filis, quos ætas juvenilis à jejunio excuſat,
præſertim, ſi filii rationis uſum jam habent, quod in
ſeptennio feré ſemper contingit. Katio eſt, quia,
etſi Eccleſia non obliget ad jejunandum juvenes ante
vigeſimum primum annum, ne augmentum quanti-
tatis debitæ, quod trino ut plurimum indiget ſepten-
nio, impediatur: obligat tamen omnes, qui uſum
rationis habent, ut in diebus, quibus alii jejunant,
abſtineant ipſi à cibis prohibitis, & conſuetudo intet
Chriſtianos recepta hoc ipſum interpretatur.

Caupo in loco Catholico, potéſtne in die
jejunii beregrino baæretico
apponere tarnes?

Dico: Peccat mortaliter peccato ſcandali, quo
tamen ſecluſo excuſari poteſt, ſi exinde timeat gravo
malum, vel adſint graves minæ, vel peccatum equi-
dem fieret abſque ejus cooperatione. Idem eſt judi-
cium de opifice reſpectu famulorum hæreticorum,
qui pariter peccat, ſed excuſari poteſt, ſi alios famu-
los habere nequeat, & hi eum deſerere velint, niſi
eis det carnes. Idem dic de coquo Catholico Domini
Lutherani in eodem ſenſu.
Qui alium aliunde certò cænaturum in dAie je janii
invitat ad ſuam cænam, peccdene

in vitando?

Dico: Non peccat, ſi ſolům urbanè invitet, &
non urgeat importunè; ſi verò neſciat eum aliunde
abſolute reſolutum eſle cœnam, peccat mortaliter.
ee

492 Cadut III.
KRatio, quia quantum eſt de ſe, dat ei occaſionem
peccancdi mortaliter. =

Petrus ſub initium Quadragefmæ ob morbum

diſpenſatur à jejunio, poſt quindenam vero

toraliter ſanatur, potéſtne frui illa
diſpenſatione pro reliqua
bartes
Dico : Probabilius non poteſt. Ratio, quia di-
ſpenſatio rationabiliter debet intelligi ſic, ut ſubintel.
ligatur donditio: Si & quamdiu indiges.

nnennn

C AP UT W.

De Voluntario & Involuntario
cjusque Cauſis.
Quid eſt Voluntarium

z. X7 Oluntarium rectè diffinitur à S. Th. r. 2.

7 6. 4. 1. eſſe id, quod eſt a principio in-
trinſeco cum cognitione finis. „

Quotuplex eſt Voluntariumꝰ

. Eſt multiplex. Aliud eſt neceſſarium, quod pro-

cedit àvoluntate determinata ad unum, urt eſt amor
patrix. Liberum aliud, quod eſt à voluntate ad
utrumlibet indifferente, ut eſt amor viæ. Aliud

ſr.

De Actibus Humanis.

ſynale
icle alud
rekt min
eper mr
follen, u
Ieuum

. elptelo i

Iſckon

Eenmun con
Norlas
Lennunnt wo

Wn e h

Denie
lhnrrg
tun e.

eli lil

6Cloungen
berr ſa

pechencd

lien⸗
nian

AN

Cunglebe

ei occaſone

ob morte
nafn Nr.
ruitlla
4

tie, git⸗
c, ur ubin

18
4 iuſhtl

n, uu
1,
1 volunne
. iæ.

De Actibus Humanis. 49

ſormale, quod eſt à voluntate actu influente. Vir.
tuale aliud, quod eſt vitus & effectus prioris. Item
poteſt mihi aliquid eſſe voluntarium phyſicè, ut quod
ipſe per me facio, V. G. percuſſio à me facta, vel mo-
raliter, ut ſi fiat ex mandato, conſilio, petitione &c.
Iterum aliud eſt expreſum, quod actu formali vel
expreſſo à voluntate procedit. Iuterprætativum aliud,
quod fictione aut ſtatuto juris vel per Epikiam ſeu pru-
dentum conſilio à voluntate procedere cenſetur.
Rurſus aliud eſt oluntarium in ſe, quod in ſe ipſo
terminat volitionem. Aliud in ſua cauſa, quod in ſe
non eſt formaliter volitum, ſequitur tamen ex alio

objecto, quod eſt in ſe volitum.

Denique aliud eſt directum, quod ex poſitivo vo-
voluntatis influxu procedit, vel immediate, ut fur-
tum à fure, vel mediatè, ut mors ex porrectione ve-
neni. Indirectum aliud, quod poſitivè expreſsè à
voluntate non procedit, ei tamen imputatnr, eò quèòd
habeat facultatem & obligationem malum aliquod
impediendi vel non impediendi.

Licetne ſemper ponere actionem ex ſe li-
eitam, unde & eſectus bonus & malus

ſe qui poteſt?

. Non ſemper. KRatio, quia non propter quod-
cunque bonum poteſt permitti quodcunque malum.
Unde Petrus in quodam conſortio proponens caſum
conſcientiæ in materiã luxuriæ ,ſi prævideat & bonam
inſtructionem aliorum in ordine ad excipiendas con-
feſſiones, & ſcandalum puſillorum præſentium, male
agit proponendo ob rationem prædictam.
D Quando-

50 Caput W.

Quandonam eſfectus malus ex causd vel aclione
aliqud ſecutus cenſetur voluntarius e

z. Tunc, quandò nec juſta cauſa eſt ponendi talem
actum. 24d, quando effectus malus fuit præviſus
vel prævideri potuit & debuir. Hinc
NB. Confeſſarius Muliercularum Confeſſiones ex-
cipiens, licet exindè patiatur motus carnis, non pec-
cat, quia habet juſtam cauſam. Idem eſt de Chi-
rurgo; medico, Medendi causà partes ſecretiores
viſitantibus.
Econtra autem Cajus & Caja Lectioni Hiſtoria-
tum lubricarum dediti peccant propter motus inordi-
natos indè ſecuros, quia non habent juſtam cauſam,
effectus quòque & prævideri potuit & debuit.
Jed quandonam erit juſta cauſa abtionem ponen-
di, ex quâ ſequitur effetus malus?
. 1. actio, quæ ponitur, debet eſſe ex ſe licita &
honeſta. 24, examinandum eſt, quomodè effe-
tus malus ſequatur, an certò, an probabiliter tan-
tum, ſi certò? major cauſa requiritur, vel malum
imputabitur ad Lulpn; fi probabiliter tantum: ali⸗
ter fortè dicendum foret.
Deindè, an agens ſpeciali obligatione teneatut
malum impedire, vel, an influat directè vel indirectè.
Ex his reſolvuntur caſus ſequentes:

CASOXS YI.

Caja prægnans, non cavens ſibi à perturbationibus
animæ & corporis lecer , quia ad id obligatur ob pe
riculum abortũs vel etiam damnationis prolis.

nß
Mernmer
Giejun

u0
Lcongertn
Mrernce
Ncb, n

(or
Inn ii
rtnc 1

Cone
C Ponit
l in x
MKce

lno
N
Jlemiaſt⸗
un ii
WIT
en 0,
Mr

A elallien
tariut?
ponenditin

fuit ril

Onkeſſonae
rnis, nolpe

Ntes ſechtn

motus in

ſtimenin,
lebnit.
ioneſteluet
malui

eerlehil

Womdt
ar, Welm
ler unmum!

rtione kenen
eelind

eltur hinz
bignnn

4

„

De Aädibus Humanis. 51

II.

Caja pectus nudans vel inhoneſtè ſe ornans inter-
pretativè vult lapſus puſillorum indè labentium, quias
actio ejus non eſt licita. —“

Cajus Clericus dans ſe inutilibus confabulationibus

& converiationibus, nec præparans animum, inter-
pretative & indirectè vult diſtractiones in Horis Cano-
nicis, in Miſsà &c.
IV.
Caupo valens abſque ſuo gravi damno recuſare vi-
num iis, qui ebrietati proximi ſunt, alias indè in-
ebriandi, peccat.

V.

Confeſſarii & Parentes indulgentiùs agentes cum
ſuis pœnitentibus & filiis indirecte volunt eorum re-
lapſus in peccata, quia non obſtant efficaciter, cum
poſſint & debeant. HM

Petrus indigens petit mutuum à fœneratore, qui
non mutuabit niſi ſub uſura; vel Paulus à Parocho,
quem in ſtatu peccati mortalis eſſe ſcit, petit Sacramen-
tum ſibi adminiſtrari ob neceſſitatem & utilitatem ſui.
Vel Titius petit ex juſtâ causâ juramentum ab eo, qui
vel eſt pejeraturus vel per falios Deos juraturus prævi-
detur. (. an hi peccent?
ge. Negative, Ratio, quia hi utuntur jure ſuo,

& ad altemus malitiam ſe habent permiſſivè.

d

52 Coput IV.

Petrus, qui per luſum chartarum cadit in blaſphe-

mias & juramenta, eſt reus illorum, quia poſuit cau-

ſam &c.
Voluntarium & volitum ſunt ne idem?

Dico: Non ſunt idem. KRatio, quia volitum
non eſt id, quod à voluntate procedit, ſ circa quod
voluntas verſatur, & ideo eſt quidem objectum vo-
ſuntatis, non tamen effectus ficut voluntarium: Unde
pluvia, aëris ſerenitas & ſimilia poſſunt à me eſſe voli-
ta, non tamen ſunt mihi voluntaria. Interim utrum
que in eodem actu poteſt reperiri, nam actus à volun-
gate imperatus eſt voluntarius, in quantum procedit
à voluntate cum cognitione, & volitus, in quantum
gſt objectum voluntatis imperantis.
Item voluntarium differt à libero, quia omne li-
berum eſt quidem voluntarium, non tamen è conver-
ſo, ut patet in amore beatifico. .

Patefine dari volitum expreſiè nolitum?

Dico : Poteſt, ſi agatur de nolito inefficaciter, ut
patet in projectione mercium in mare metu naufragii.
Dixi: Si agatur de nolito inefficaciter, quia vo-

luntas non poteſt ſimul velle idem efficaciter, & nolle
efficaciter, ſicut nec efficaciter tendere in duos ulili-

mos fines totales & adæquatos, quia impoſſibile eſt
idem ſimul eſſe & non eſſe, ait S. D. hic a. 2.
Quid eſt in voluntarium
g. Involuntarium ab Ariſtotele deſcribitur, quod
vel vi vel ignoratione agitur; ſi enim vi, eſt ab extrin-
ſece:

4

ſco erge
icognin

ena

1. M
Cpſen

. un
Sinnen
Violen l
gli vl
Hhiinun

laer lu

1 Me
ſen
ſtin

Rrarch,

nllario E

n.
necre
Pi it⸗
Umrtcle

Rſcz
5 s

Thomim

uENur

11
Mn .
lnerin
l. T

dirinblict

nin poſtita

e igen
guin Clen
ſedcrcaudu
nobjecunn
tartum: Un
Nimeelen
laterimm uen
n A rol
Unrunptoct
1, inquum

qvin omn
tamenecon

nolun
intfiutt,
etu ut
Citer, inn
citet, A
re in Aul
4 inpeſtil
14, 21
n
cuibitut⸗ 4
,Aaben

De Actibus Humanis. 53

ſeco: ergò non voluntarium; ſi ignoratione, non
eſt à cognitione, ergò iterum non eſt voluntarium.

Quænam & quot ſunt cauſæ in voluntarii?
. Sunt hæ quatuor, ſcilicet Violentia, Metus,
Concupiſcentia, Ignorantia.
Quid eſt l iolentia?

v. Juxta Philoſophum 3. Etbic. c I. eſt id, quod
eſt a principio extrinſeco, paſo non conferente vim.
Violentia ſimpliciter talis tollit omninò peccatum,
quia tollit voluntarium; hinc, ſi quis violentiâ ad-
hibità manibus Thus idolo offerret, aut ſi virgo vio⸗
lenter ſtupraretur, non peccaret.
Quid eſt metus: L
Be. Metus à S. Th. infrà q. 41. benè definitur:
Quèd ſit paſſio, quà refugimus malum futurum, ciui
reſiſti non poteſt. Metus hic alius gravis, alius levis.
Graris eſt, quo timetur grave malum, V. G. mors,
mutilatio &c. qui etiam Deicur cadens in virum con-
ſtantem. Metus Leyvis eſt, quo timetur malum leve
vel grave ex cauſa tamen levi vel improbabili, dicitur-
que à Juriſtis cadere in virum inconſtantem, ac perſo-
nas meticuloſas à concepta ſententia facilè dimovibiles,
ut, ſi quis metu pluviæ, luti, pulvcris, S&c. in dic
feſto omittat Miſſam. Item alius juſtè, & alius injuſte
incutitur.

Metus cauſatne involuntarium?

Dico : Opus ex ſolo metu factum eſt ſimpliciter
voluntarium, ſecundům quid tamen involuntarium.
lta D. Zh. I. 2. J. 6. a. 6. Ratio 1. p. quia eſt ab in-
3 trinſeco,

54 CLAkpät WV.

trinſeco, ſcilicet à voluntate, & eſt cum cognitione

ſinis, ſcit enim V. G. mercator, cur merces in mare

Projiciat, ergò eſt voluntarium. Katio 2. p. quia,
ut aliquid ſit involuntarium ſecundum quid, ſufficit
voluntatem incfficaciter reniti, ſed hoc ſit in caſu po-
ſito : Ergò. Ex quo .
Scquitur, Juramentum metu gravi, imò gravis-
ſimo extortum, (modè ſine peccato & damno proxi-
mi ſervari poſſit) eſſe ſervandum ob reverentiam Divi-
ni Nominis, ut patet ex C. ſi verò de ſure jurando.
Iſtem tenere votum ex metu naufragii emiſſum.
Omnes item promiſſiones vel contractus cum aut coram
Deo factos etiam ex metu gravi, validos eſſe & adimple-
ri debere.
Excipitur Primò Votum ſolemne ex metu gravi
emiſſum intra primum quinquennium. Ez Cencilio
Tid. ſ. 25. 3.: de regul. C. 19.
Excipitur Secundò traditio rerum Eccleſiæ facta per

metum, licèt juramento firmata ſit. Katio, quia

juramentum nequit eſſe vinculum iniquitatis; ini-
quum autem eſt radere bona Eccleſiæ ſine ſolemnitate
requiſita. S 3
Excipitur Terti? Mattimonium contractum ex me-
tu gravi ad eum finem injuſtè incuſſo, at habetur c.
yeniens de ſponſ.

Excipitur Quartò dos promiſſa per metum. Item

jurisdictio ex metu data vel prorogata, L. 2. F. de ju-
dicüs c. Ubi periculum de Elellione. Denique autho-
ritas tutorum, L. 1. §. ult. F. de authorit. tutor. Hinc
extant illi verſus, quos refert Gloſſa:

Tutor, judicium, dos. ſacrum, copula, pvotum,

Haæc ſex vi facta de jure ſcias fore nulla,
Catera jus patitur: ſed poflea reſtituantur.
metus

* Me
is ln
Cehlennn
In ptu

not add

e elbn

Hic

1. Tin
rohibthe
gu bakl

etit

ler. Net

üicmons

(
Ienl .

onen

benclin
lo eeut
cline 01
trin ſgt
ige cond

i S
nngidl
1, gonſe

De Acibus Humanis 85

um cogliin Metus excaſatné à peccate? .
nerces immt
to2.,. i.
iqid,

chtinclin

. Metus gravis excuſat à peccato in legibus buma-
nis & divinis poſitivis. Ratio, quia illæ leges non
cenſentur cum tanto incommodo & rigore Obligare.
In legibus autem naturalibus inaximè negativis V. G.
non occides, nullus metus excuſat. Katio, quia,

quæ talibus legibus prohubentur, ſunt intrinſecè mala.

1, ind gn
darnnon x1:
Hinc

erettunh 1. Titius degens in Terris hærericorum, ſi diebus
l 1 prohibitis ex metu gravi carnes comedat, non peccat,
kgi enin quia Eccleſia in tali caſu non obligar. Si verò ſolùm
nde imeret irriſionem, niſi comederet, peccaret mortali-
Eckaim ter. Katio, quia hic non eſt niſi metus levis, & va-
mni timoris juſta excuſatio non eſt.
cr 24 Cajus in periculo naufragii vel ex alio gravi
6.

metu V. G. cum alis in navi exiſtens licitè poteſt con-
feſſionem dimidiare. Ratio, quia præceptum con-
Clelelen fitendi integrè eſt præceptum divinum poſitivum, in
Num qͤuo excuſat metus gravis qualis eſt hic. Meru verò
iqiats; Ceſſante, omiſſa in præcedenti conſeſſione peccata ape-
mnelemm net in ſequenti. Natio, quia non aniſchatur ab in-
tegrè confitendo, niſi pro illo tempore, quo erat
tactun merus, nec tempus integrè confitendi.
, N A⅓ 11) Caja metu mortis forucans & Semproniur
adorans idolum, non excuſantur propter metum. Na-
uun 8 iio, quia fornicatio & idololatria ſunt intrinſecè mala;
daite, AQLuid eſt concupiſcentia?
rit N. .

4

z. Eſt amor vel deſiderium, quo appetitus ſenſi-
zlli e rxivus fertur in objectum delectabile, & voluntatem
6 Allicit ad illud proſequendum.
S B D 4 Quotu-

5* Caput Il.

Quotuplex eſt concupiſcentia?

ꝶ. Eſt duplex : Antecedens & conſequens. Pri-
ma eſt, quæ antecedit actum voluntatis, eſt que ejus
cauſa, ut cùm in aliquo visà puellà accenditur libido,
voluntatem rapiens ad delectationem quaſi naturaliter.
Secunda eſt, quæ conſequitur voluntatem, & ab ipſa

præviè operante excitatur, ut cùm quis deliberatè vult

affici venereâ delectatione, ut promptius per hoc in
operationem veneream feratur, eamque eò magis
concupiſcat. Et de hac ſupponitur, quòd non cau-
ſet involuntarium, cùm ex actu libero voluntatis ſe-
quatur & cauſetur.

Concupiſcentia cauſatne involuntarium?

Dico: Concupiſcentia antecedens non tollit nec
minuit, ſed potiùs cauſat voluntarium imperfectum,
prout commune eſt homini & bruto, & non eſt for-
maliter idem cum libero. KRatio, quia facit, ut vo-
luntas majori impetu, complacentiã, ac intentionc
feratur in amplexum boni ſenſibilis & delectabilis.
Aliquandèò tamen minuit, imò omnind tollit voluntari-
um perfectum ſeu liberum, quo homo differt à bru-
to. Katio, quia vehemens paſſio oculum ſeu judi-
cium rationis ita turbat, ut parùm vel nihil attendat ad
Propolinonem finis ac meciaralun, cùm ſæpè abſor-
eat rationem, ut homo non ſciat quid agat, imò
amentem faciat, ut ait &. D. hie ad 3. Quod etiam
patet in motibus primoô primis, & in iis, qui ex amo-
re vel ira rediguntur ad inſaniam, ubi non ſalvatur co-
gnitio indifferens, ſeu indifferentia judicii, ſine qua
non datur libertas.
Ex quo ſequitur, quèòd talis paſſio etiam minuat
. vej

lolr
luntario

⸗
1 lon
Colreno
Dnidiu
Cungt,
elexeticun
s. C.i
Nemoccict
Clupt
lan. hin
i Cezt
Ganrinol
Iunnh⸗ e
agn. A⸗
llere
u,
Slenen

4 .
V Ckpolunen

Ommnen
nir
Nenn, e 1
lnkeg
egeheid

Voborni

Cunſtzc
6 /

3 in

i)
geſtt. NM
„ eſtquetn
nditurlie
Alinuturähne
m, Nbb
deliberaen
us pet loi
le ed
uo onc
wolunnnut

gtariun

on wolit
mpetfedimn
nonet
ſacit, und
c intennon
Gelectabi
Hirvolopen
umn ſeuſl
älanendr
ſenei
4 gal⸗
Qol elint
ut erann
n ſalertur 0

um mimn

1

De Actibus Humanis. 57

vel tollat rationem peccati, utpotè quæ non eſt ſine

voluntario, & eo diminuto diminuitur.
Quid eſt ignorantia Er quotuplex?

&. Ignorantia, quæ magis ad rem noſtram facit,
ſoletque vocari privativa, eſt carentia ſcientiæ debitæ.
Dividitur Primè in ignorantiam juris & facti. Prima

contingit, cùm quis V. G. ingreſſum clauſuræ ignorat

eſſe vetitum ſub excommunicatione. Secunda, cùm
quis V. G. in venatione putans ſe feram trajicere, homi-

nem occidit.

Secundè in ignorantiam vincibilem & invincibi-
lem. Prima eſt, quæ adhibit diligentià poteſt ſupe-
rari: Secanda, quæ ſic ſuperari non poteſt, & ideo
dicitur inculpabilis. Vinebils alia eſt affectata, ut,
quando aliquis de induſtria vult neſcire, ut liberis
agat. Alia craſa, ut quando aliquis negligit ad-
diſcere.
Tertiò, in antecendentem, concomitantem & con-
ſequentem. Prima eſt, quæ nec directè nec indirectè
eſt voluntaria, & ideo vocatur antecedens, quia ante-
cedit omnem actum voluntatis. Secunda eſt, quæ
merè per accidens & concomitanter ſe habet ad actio-

nem, nec ad eam movet, neque ab ea retrahit, quia

voluntas eodem medo ſe gereret ſcientià præſente, ac
ſe gerit ea abſente. Tertia quæ conſequitur ad actum
voluntatis tanquam volita, & ut effectus ejus. Unde,
cum ſit voluntaria, eſt etiam culpabilis, ſ ſit circa rem
ſcitu neceflariam.
Ignorantia càuſatne involuntarium?
.. Primò: Ignorantia antecedens cauſat involun-
tarium ſimpliciter. KRatio, quia cauſat effectum om-
D 5 ninè

58 Caput W.

ninò nolitum, ac voluntati vel ſormali, vel virtuali,
vel ſaltem interpretativæ totaliter repugnantem.
B. Secundè: Ignorantia concomirans non cauſat
poſitivè voluntarium, nec poſitivè vel contrariè invo-
antarium ,Rſed voluntarium negativum ſeu non vo-
luntarium.
Declaratur exemplo: Cajus ardenter optat necem
Titi inimici ſuĩ, qui caſu obambulat per ſylvam, Ca.
jus putans eſſe feram, explodit Bombardam S& pu-
tans, quèòd interficiat feram, occidir Titium inimi-
cum ſuum. Hæc occiſio non eſt imprimis actu poſi
civè voluntaria. Cujns Ratlo eſt, quia hic deeſt actu-
alis cognitio, nimirum inimici, ad rationem volun-
tarii indiſpenſabiliter requiſita. Deind e non eſt poſi
tivè actu involuntaria. Aatio, quia non eſt contrâ in-
clinationem actualem voluntatis, ergò eſt voluntatia
negativè, id eſt, nec eſt ſecundum actualem inclinatio-
nem voluntatis, nec eſt contra illam, ſed merè indiſ-
ferenter ſe habet; ſi enim ſciviſſet ibi inimicum latita-
re, cquidem occidiſſet eum.
Bt. Tertio: Ignorantia conſequens cauſat volunta-
rium ſimpliciter, & involuntarium ſecundùm quid.
Ratio I. p. Quia talis ignorantia eſt directè vel in-
Girectè volita, in quo differt ab antecedente: Ergò &
effectus ſimpliciter voluntarius eſt.
Ratio 2 p. Quia ille ignorans ſæpè non produceret
effe Rum, ſi ſcientiam haberéet.
Porrò ad ignorantiam antecedentem ſpectat incon-
ſideratio humana in viro aliâs timorato, quæ etiam
tollit voluntarium.
Hinc ſequitur, quòd, qui ex oblivione aut incon-
Kideratione committit aliquid, quod de ſe eſt peccatum
mor⸗

ortake,
1
Tdconkule
iqemm
ginmertt
Tariumlcin
Monte
e. Tune
Plb,duma
ſuumnnony⸗
beregecil
rli
DU

rtſane

Thrtunde
1alnemn in
Crltnie
imincbile
onlngline
Pnbläre
Clrguine

ec

Lr

1. Kn
Ou,

mir e

Ui, velrun
gnapren
Irans hon d
lconnati
vurm ſeumon

nter *
per lbeml
bardam
Ur Ticumii

rimisaclif

3ranonem
mmde noncn
noncktcv
go etrolun
uleminelt
, d merei
jininicunk

eſt Grdenl

cedene: bi

enon Nohr

m hecttß⸗

0, u

ioneantn

Kelhe⸗

De Adtibus Mumanis. 59

mortale, V. G. detrahit, aut in confeſſionali vel ex- L

trà conſultus dicit contractum non eſſe uſurarium, vel
aliquem non obligat ad reſtitutionem, qui aliàs obli-
gatus erat, eò quòd non recolat, etſi habitualiter con-
trarium ſciat, aut converſatur cuam excommunicato,
non cogitans talem eſſe excommunicatum, non pec-
cet. Tunc autem hæc inadvertentia dicitur inculpa-
bilis, dum aliquis habet voluntatem & firmum propo-
ſitum non peccandi mortaliter, & examinat, adhi-
betque diligentiaam, quam communmiter adhibent viri
timorati.

Excuſatné ignorantia invincibilis à peccato
S abſolutéè?

.. Si ignoretur aliquid eſſe peccatum & quòè ad ſub-
ſtantiam & quèò ad circumſtantias, cxcuſat abſolutè:

ſi autem ignorantia invincibilis non cadar niſi in cir-

cumſtantiam, non excuſat abſolute. Hinc Petrus

invincibiliter ignorans Cajam eſſe alienam & eſſe

scalt iN
Vecundüm .

conſanguineam, nec adulter eſt, nec inceſtuoſus;

ſi verò ſciat eſſe alienam, & invincibiliter ignorer eſſe

conſanguinem, adulter eſt, licet non ſit incestuoſus.

De Circumſtantiis Actuum Huma-
norum. S
Quot ſunt circumſtantiæ altis humani?

g. Sunt ſeptem à D. Th. hoc verſu comprehenſæ.
Quis, quid, ubt, quibus autliis, cur, quo-

modo, quando.

Circum-

5

60 Caput IV.

Circumftantia Quis deſignat qualitatem perſonæ
sperantis, V. G. quèòd ſcortator ſit voto caſtitatis vel
matrimonie obſtrictus.
Unde 1. conjugatus & ſimul voto caſtitatis obſtri-
tus, cum aliaà carnaliter peccans, tria committit peccs
ta, fornicationem, adulterium & Sacrilegium.
2. Cajus Superior non corrigens ſubditum 8 pec.
cat contra Charitatem & juſtitiam.
3. Filius ocidens parentem & peccat peccato homi-
dicii & impietatis in parentem. Vel Parrcida eſt.
Quid, denotat ſecundariam objecti conditionem,
V. G. quòd res, quæ aufertur, ſit ſacra aut mag
næ quantitatis.

Ubi, ſignificat qualitatem loci, V. G. quèòd homi:

eidium fiat in templo.

Undè occidens in templo peccat duplici peccato,

Homicidi ſcilicet & Sacrilegii.

Quibus auxiliis, denotat inſtrumenta vel media,

quibus quis ad peccandum eſt uſus, V. G. quèd ſolu⸗
tio maleficii procuretur ope magi vel demonis. Undeè.
I. Pettus fuſte virum honoratum percutiens pecca
peccato Læſionis injuſtæ & peccato contumeliæ.
2. Sicarios adhibens ad homicidium peccat & pec-
cato homicidii & ſcandali &c.

Cur, exprimit finem extrinſecum, quem ſcilicet
agens ſibi proponit, V. G. quògd quis furetur ad forni-

candum.
Quegmodo, indicat accidentalem operis modum,
V. G. intenſionem, voluntareitatem, libertatem,
coactionem, V. G. quèd ſtuprum vel furtum fiat
Volenter. Undè.
I. Violentè ſtuprans Cajam & peccat peccato for.

iicton &
Ulomlen.
1. Meal
Upprnnn an
Petlonlen.
Qundh.
b, ſani
tonbrel nor
undineg

unr
1 Aleſ
Wrums,
fetn

El

Cer
t Atalel
Unmtten D
ſchmebed,
k⸗ Aulbeh
wüchzi
legi

Le⸗ nen

limadt
lguef

cuitengru

1 kengete

litatem ler
OtO CAltut

dcaſtittinc
Cofmimik,
jegium.
ſchäimnt,
Crpecem
Patrcidnek
di condit
ſr cr aun
6. aln

den Nnd

demons ll
ernnengnt
utumele
nmn Netts

1, Ien 4
futenn

fed ſemper remanet in linea furti.

Actibus Humanis, 71

nicationis & in juſtitiæ, quia infert inſuper injuriam
perſonalem.
2. Res alienas auferens vi non ſimplex furtum, ſed
rapinam committit, quia infert injuriam realem &
perſonalem.
Quando, ſignificat tempus, vel qualitatem tem-
poris, ſacri vel non ſacri; item circumſtatiam dura-
tionis vel moræ in peccato, V. G. quòd quis perſiſtat
anno integro in affectu odii &c. Z

Quotuplices ſunt ( ircumſtantiæ?

B. Aliæ ſunt mutantes ſpeciem, aliæ notabiliter.

aggravantes, aliæ autem minuentes intra eandem
ſpeciem.

Quæ (ircumſtantiæ dicuntur mutare

Seciem ?² 4

u. Quæ actum transferunt ad aliam ſpeciem pecca-

ti, & tales ſunt, quæ afferunt novam con. vel dif-

formitatem cum regulis morum & rectæ rationis di-
verſam ab eo, quæ reperitur in actu morali ſecundàùm
ſe, qualis eſt V. G. circumſtantia loci ſacri in furto &
voti caſtitatis in peccato carnis inducens ſpeciem ſacri-

legii.

Quæ circumſtantiæ aggravant vel diminuunt
intra eandem ſpeciem ?

B. Qux augent vel diminuunt bonitatem vel ma-

litiam actúùs, non transferendo eum ad aliam lineam,
ut ſi quis furetur 100. Imperiales; tunc peccatum eſt
quidem gravius, quàm ſi unicus Imperialis auferretur,

Quaß-

62 Caput W.

.. m He.
Quandonam circumſtantiæ intra eandem 6
B lite ra vare!?
ciem dicuntur notabiliter aggray

. 3,4 „Com-
Relinquendum id eſt prudentum ateig Cen⸗
. Thæcregula: Circunm
umte tamen aſſignatur hæc regul ⸗ 6 1 hetenc
“l notabiliter aggravat » 4Auando i ſuppoſito,
talis conſtitutionem ſicftceret. M n e-
e⸗ ur. ortale ſufficeret ablatio mediiImpe
uèd ad furtum mor 3 Tum auferat, cenſebitur fur-
lalis„ & aliquis integrum circunr
renn tnaltter duplicare, & conſequenter
um ; .
ſtantinrn addere notabiliter aggravantem
4.

„ ¹ . 1 . .
2 am circumſtantiæ ſunt neceſſaris expri-
en, mendæ in Confeßione?

. .

i cilii . egitimam conſe-
ipſ. 3 ncilii er le 1
tamen ex 1 ſa Tatione ( P

id. . imendæ
entiam: ideo enim juxta Trid. I. cit. hin ed
circumſtarriæ ſpeciem mitantes, quia “H
ſeſl. ius non poſſet de gravitate criminum re lu
are⸗ . nitentiam,
. ruam imponere p n
nec pro iis congruam e pornirenriam:
. adem ko militat de ðõ norabili z .
Kr⸗ iud enim judicium ferendum
ibus; Idicium fere
gravantibus; aliud enim ju zun ann de
aliaque pœnitentia imjnngench elre n a eomal
inceſtum in prino gradu, 1

Vellorote,
ſu elce

ifurans

1nuseſtun
Obeunt
Ponenett
ltercdininn
ntnnene
gngeni

Iumrunn,

an:
Grcirunle
Pinenar.
. D.
ite Nicke
Uofetlarn,
inplt
AProben
ufl
Cern, i
Nol en
llle .
Dernio;
e, K
3 1leglei
A: b
N. D
Meyr h
M,C ,
alzir,
Aiang

kanden
raaft
njudicdoc
CirCußſa
de ſe al M
Sic ſipvin

Ntiommecullnn

lnemer e
In.

enig euft
.

ntantes ſrer
e, ſed n
tes uc
D.Th u

i vanios r
.14. leſen

timmm an
1. eiprinch
mum k
nitenon
5 Nolibin
rendumm

1

.
cenlebimur k

De Adkibus Humanis. 63

vel ſorore, quàm qui cum nepte, qui tamen inceſtus
ſunt ejuſdem ſpecici in genere moris. Idem dic de eo,
qui furatus eſt 1000. florenos reſpectu illius, qui fu-
xatus eſt unum tantùm. Ergè.
Ob eandem rationem recti judicii & pœnitentiæ im-
ponendæ tenetur quis confiteri circumſtantias notabi-
liter diminuentes, ut ſi mulier metu mortis conſentiat
in fornicationem, vel quis peccet ex ignorantia, aut
aliqua gravi tentatione; cùm enim ibi minuatur vo-
luntarium, etiam culpa alleviatur.
Dices: Tridentinum nihil meminit de exprimen-
dis circumſtantiis aggravantibus: Ergò non ſunt ex-
primendæ.
g. Diſt. Ant. Nihil meminit explicité, C. impli-
cité N. ideo autem explicitè non meminit, quia con-
troverſiam inter Theologos hac in re noluit definire;
implicitè tamen voluit, ut explicarentur, ut patet
ex probatione facta. Unde etiam in Catechiſino Ro-
mano juſſu S. Pii V. edito de Sacr. pœnit. 8. ſed quoniam
docetur, juxta mentem Trid. non modò peccata om.
nia, ſed & circumſtantias, quæ pescati grayitaten:
valde augent & minuunt, explicandas eſe.
Inſtas: Ergò ſaltem Contra Trid. facienda eſt inter-
pretatio; quia contra eum, qui jus clarum potuit di-
cere, & non dixit, facienda eſt interpretatio, ut ha-
bet regula juris in 6. Sed Trid. id potuit & non fe-
cit: Ergèò.
Be. Diſt. regulam juris: Facienda eſt interpretatio,
ſi mens legislatorig non ſuficienter ex ejus perbis colhli-
gatur C. ſecus N. Ex verbis autem Trid. ſufficienter
colligitur, quòd etiam comprehendat circumſtantias
geravantes. Et licet hoc ſit quid odioſum & pœna-
le;

64 Ceput W.

le, in quibus verba extra proprium ſuum ſignificatum
extendi non debent, ſecundum jura: Extendi tamen
debent, quando non factaà extenſione eluderetur mens
legislatoris, C. qnam & regula certum in ſine de reg.
juris in 6 & gloſſ. ibidem, ſicut in præſenti fieret non
factâà extenſione ad circumſtantias aggravantes.
Cæterum, quando Trid. ſubdit : Mibil aliud
pænitente exigitur, non excludit obligationem confi-
tendi dictas circumſtantias, ſed ſolùm inſinuat ho-
minem non debere angi, ſi poſtquam omnes conſci-
entiæ ſinus diſcuſſerit, nihil aliud memoriæ occurrat,
quodò confiteattur. .
Dices 2. Nullum de hoc extat præœceptum, nec
Divinum, nec Eccleſiaſticum. Unde etiam D. 7b.
in 4. diſt. 16. 4. 3. 4 2. ait: Alii verò dicunt, qudd
non ſunt neceſſariò confitendæ niſi circumſtantiæ, qua
ad aliud genus & ſpeciem peccati mortalis trabunt,
E& hoc probabilius eſt.
NR. Extare præceptum Divinum ſequens ex ipſa in-
ſtitutione Sacramenti pœnitentiæ, eò quòd ſit inſti⸗
tum per modum jndicu. Item de hoc extat præceptum
Trid. ut dictum eſt, vi cujus exprimere teneor nedum
formalem numerum peccatorum, ſed & rirtualem;
Circumſtantiæ autem notabiliter aggravantes, licèt
non conſtituant diſtincta formaliter peccata, benè ta-
men pirtualiter & aqui valenter.
Ad auth. D. Th. H. Illum loqui de circumſtantiis
quæ non valdè notabiliter aggravant intrà eandem ſpe-
Ciem, ut circumſtantia diei feſti vel dignitatis perſonæ
ſæcluſo ſcandalo, putà, ſi ille, qui peccatum com-
muiſſit, ſit Epiſcopus, Abbas vel Genera lis Ordinis ut
ait Gonet.
Bx

Prhut.
Moneen
Cöltraeum
us, noate
netur uum⸗
nun, gluhe
ölkno⸗
Kohzenn
Ei, edan
1 Neig
Cblue
Apbumetenn
XOrdinis
i Cen
ter aog
fiden AS
lnn D
Ckounſtn
. n
10, tegue
Propee inn
Oarhni e
Puone or
Pirnc
mpedinen
1 bt
. Ine
h, gun⸗
cun in .
ni⸗ zul

imſignifen
PExtendiun
luderemrmt
nin ſin hen
ſemti fertt
wantes
Mil A
grnonenat
n inſnunt
momdhesco
moriæ Occun

tecehum,
deetun D)
y AANt,
cunſtmtie,f
ortal trin

uensen 1
qud Nt
ertr rteht
e teheol
elnu
Pzwarte

ccat, M

e cicunt⸗
mdemun,
nitrohet

5 aa
Pecenmn

aals O⸗

De Aclibus Humanit. 85

Ex his ſequitur I1. Pœnitentem non teneri in con-
feſſione explicare ſuum ſtattun, miſi quando graviter
contra eum exceſſiſſet, V. G. ſi religioſus fuit menri-
tus, non tenetur exprimere continonem religionis, te-
netur tamen, ſi contigiſſet cum ſcandalo. Xa-
tio, quia ſic eſſet nova ſpecies peccati, nim. ſcandali; ſi
verèò ſtatus pœnitentis confeſſario jam eſſer notus, non
eſt opus exprimere; nam, qui accuſa ſe de ſubſtantia
actũs, etiam accuſat ſe de perſona. W
21. Religioſus profeſſus habens odinem Diaconatus
vel Subdiaconats peccans contra caſtitatem, tenetur
exprimere utramque circumſtantiam, nim. Religionis
& Ordinis S. in ſententia probabiliori S. Th.juxta quam

votum ſolenne Clericale ſaltem eſt circumſtantia nota-

biliter aggravans reſpectu voti monachalis; ſatisfaceret
tamen dicendo ſe eſſe in ſacris, quia ex Diaconatu non
videtur ad Subdiaconatum addi circumſtantia ita nota-
biliter aggravans: ſecàs eſt de Sacerdotio, hujus enim
circumſtantia eſſet neceſſariò exprimenda. *
3. Si quis fornicatus ſit cum alterius ſponſa de futu-
ro, uterque tenetur exprimere illam circumſtantiam,
propter injuriam irrogatam ſponſo.
4. Explicanda in confeſſione eſt circumſtantia co-
gnationis nedum carnalis, ſed & legalis ortæ ex ado-
ptione alicujus in filium vel filiam, uti & cognationis
ſpiritualis ortæ ex Baptiſmo & Confirmatione, item
impedimenti publicæ honeſtatis, ſi quis cum perſona
ita ſibi juncta copulam habuit. L
5. Si fidelis carnaliter peccavit cum infideli, V. G.
cum Judæa vel fœmina Turcica, tenetur id explicare.
Ratio, quia dum Eccleſia prohibet matrimonium fide-
lis cum infideli, facit hoc ex motivo ſpecialis turpi-
tudinis ejuſmodi carnalis commerci. Jum etiam,
E quiĩa

66 Capui F,

quia ultra hoc, quòd ſit contra virtutem caſtitatis, eſ
Anul contra decus religionis, pertinetque ad ſacrile-
6. Confeſſarius carnaliter cognoſcens ſuam vel ſuas
poœnitentes ſeu filias ſpirituales tenetur confiteri hanc
circumſtantiam. Natio, tuùm quia eſt ſacrilegium,
tùm etiam, quia reductivè ſpectat ad inceſtumn, vel
potis eſt ſpirituale ſtuprum, juxta S. Th. 2. 2.. 154.
g. 10. 4d 2.

Idem à fortiori dicendum de Parocho carnaliter

cognoſcente ſuam parochianam. KRatio, quia hæc
circumſtanmtia repugnat proprio ejus officio & ſtatui,
vi cujus tenetur promovere ſalutem ovium.
7. Si uterque carnalis complex habeat votum caſti.
tatis, exprimendum eſt. Katio, uia eſt dupler
ſacrilegium perſonale. Item puella cùm primo actu,
quo virginitatis florem perdidit, & vir, qui eum
puellæ 2 ſtulit, tenentur hanc circumſtantiam expri
mere, cum ſtuprum ſecundum S. D. 2. 2. 4. 144.
&. ſit ſpecies diſtincta luxuriæ. Et dato, quòd ſpecie
non änguarur à fornicatione, notabiliter tamen
aggravat, cùm in virgine ſub cura patris exiſtente oc-
currat ſpecialis deformitas, ſi corrumpatur.

FH. III.

De Moralitate Acduum Humanorum
In quo confiſtit Moralitas Actuum

EHiumanorum?

Dico : Conſiſtit in tendentia actus ad objectum u
ſubſtans regulis morum. Katie, quia omnis actus
.

ernropruſe
ſeeftbbil
Ailad hub

Cun
Zolwtun
ler ge
) uin
hn 4 4
Clerer
t erne
men tn
ins da
wiorter

. Kean
ui D 1
Deglare,
Naukarene
lii ini
Nllne har

Uugn

C
dar,
leg

De Altibus Humanis. 67

mctitit ex propria ſua ratione ordinatur in ſuum objectum, ut
tqut alm ſpecificabile in ſuum ſpecificativum: ergèò ab ordine

ad illud habet ſpeciem,
lnn Quot ſunt regulæ morum?

Aſni. Ne. Cum 8. D. infraq. 91. 4. I. quòd duplex ſit re-
Qinehn, Zula morum. Una remota & extrinſeca „& hæc eſt
Thuncl Pſa Lex æterna in mente Dei exiſtens. Qujus Katis
eſt, quia prima regula eſt illa, quæ omninò indefecti-
Locho rd bilis eſt, & in quam cæteræ reducuntur; ſed talis eſt
Pas, gün ſola Lex æterna Dei, ut patet: ergò. Alrera regula
lted elt eſt proxima & intrinſeca, & eſt noſtra conſcientia ſeu
dictamen rationis ab æterna Dei Lege deſcendens, ut
radius ab ea participatus, ſeu ejuſdem applicatio, quia
propior regula non poteſt aſſignari: Ergè.

Viumn.
lbearwonnc
gui⸗ r S
aumpümt Quot ſunt principia moralitatis?
A , A . Secundüm S. D. hic 4. 18. 4. 2. 3. G& 4. aflie⸗
uumſtanene Dari tria, nempe Objectum, Circumſtantias & Finem.
Declaratur exemplo: Occidit quis Clericum ex
Go, dif fine auferendi ei mille Imperiales. Objectum hujus
votbhiie actus eſt injuſta ablatio vitæ, repugnans charitati & in-
panßeilin juſtitix. Finis operantis eſt ablatio pecuniæ repugnans
npum. juſtitix?. Circumſtantia ſpeciem mutans eſt violatio
perſonæ ſacræ, quæ eſt ſacrilegium repugnans virtuti
religionis circumſtantia verò notabiliter aggravans eſt
WIu illa magna pecuniæ quantitas, quæ omnia in confes-
uminlk Rone ſunt exprimenda.
ℳn .
Quot & quæ ſunt ſpecies moralitatis.
lohen N. Duxæ, ſcilicet bonitas & malitia moralis. Ita
nnis §. D. hit 4. 18. , j. in C. Katio, Juia moralitas ut ſic
H E 2 eſt

68 Cput VI.
eſt quoddam ſuperius commune & abſtractum, quod

per bonitatem & malitiam velut per differentias ſpecie

diverſificatur; nam eſſe conforme regulis morum (in
qua conformitate bonitas moralis conſiſtit) & eſſe is

difforme, in qua conſiſtit malitia, ſpecie diſtinguun-

Kur. .

Porrò indifferentia objectiva (de qua ſtatim) ſolant

eſt ſpecies moralitatis imperfecta, incompleta, nega-
tiva, & ſtatus quidam tendentiæ in bonum vel malum,
ad quod in exercitio ex fine adjuncto determinari
poteſt.

Daturne altus humanus non ſolum ex ſaaa

Secie, ſed etiam in indi vidue
rrncißerens
. I. Indubitatum eſt, & patet ex S. D. h. J. 18.

«g. 8. quèòd dentur actus humani ſecundum ſpeciem
ſuam, id eſt, ex parte ſui objecti præcisè conſiderai

indifferentes, quales ſunt ambulare, levare feſtucam,

ire ad campum Sc. qui ſunt actus præcisé ſecunduùm
ſe nec boni nec mali moraliter, & ad utramque mora-
Etatem indifferennes. “
N. 2. Non datur actus moralis indifferens in indi-

viduo. Ita cum S. D. hic a. 9. Salmant. Joannesà

S§. Th. Gonet, Bellarm, & alii contra Scotum Val-
quet. alisque recentiores.
Ratio: Quia omnis homo deliberatè operans tene-
tur referre omnes actus ſuos ad Deum, non quidem
ſemper actu, ſed virtute. Et id eſſe præcepti docet
D. Th. ad Cloſſ. c. 3. Lect. 3. Quidam dicunt, qudd
boc eſt conſilium, ſed hoc non eſi verum. Hinc 1. 2.
J⸗

1444

nitixſera
urale tedh
Glünun,
Unde bl
ſolue, el

Ponoagt
Dreſre
ſiut

44

Di, 1

uncdt,
eiddhe

41 4lbil
Pyopter in
ubi erch
ipal mn
lati
h⸗ lulſ⸗
MWoN Pr.
niduinr
Klenluet
ſte, .

V on

dedd

ractum, K
ferentis lt

Hlis morum

ſſtit) Eck
ecie diſin

uuſtnin)an

num velmin
o deternin

ſliner /

viche

homo agit deliberatè.
onnplen,

Poreſtne idem actus ſimul & ſemel habere opbo-

De Aibus Humanis. 69

7. 44. 4. 5. ait: praæcipitur nobis, ut tota neſtra i-
tentio feratur in Deum. Eſtque præceptum hoc na-

turale reductum ad primum Decalogi, ſimulque ne-

gativum, nim. non facies opus vel verbum otioſum;
unde obligat ſemper & pro ſemper, non quidem ab-

ſolutè, ſed ex ſuppoſitione, nempe toties, quoties

1

Aitas ſpeties moralitatis, ita ut ſit Gonus
ee ſine & malus ex objedto wved
con verſo? .
Ditco, non poſſe. Ita Joannes à S. Th. Metzger,
Gonet & alu contra Cajet. Serram, & alios. Patet

ex S. D. h. 4. 19. 4. 7. ad 2. & in 2.: diſt. 19. 4. I. 4. 4.

xb D. 1

reci ot
levaefell
recGeſonn
utrannquen

man i
ra N

soper
m, 10

7, grECed
e Ntaa

inCit⸗
M. Un

4d 4. ubi ſic ait: Cam aliquis vult dare eleemoſynam
propter inanem gleriam, hic actus totus malus eſt,
(ubi excludit etiam bonitatem ſecundùm quid) icèt
non ab omni eo, quod ineſt, malinam habeat.
Katio fundata in S. Th. loco cit. ad 3. Bonum ex in-
tegra cauſa, malum verò ex quocunque defectu. Quod
axioma præcipuè in moralibus ſerviens communiter
attribuitur S. Dionyſio, ex quo illud adducirS. Th.
& ſenſus eſt, quòd in moralibus unicus ſingularis de-

fedctus, V. G. alicujus vitioſæ circumſtantiæ, puᷣta

vanæ gloriæ, totum opus ( aliàs ſecundùm ſe & ex
obje cto bonum) in exercitio corrumpat, reddatque
ex integro malum. n

2 Caput Ij.

Adut externus additne ſpecialem malitium eym
Vvel bonitatem intrinſecdam hdumn
altui interno?

Dico: Non addit. Ita Thomiſtæ communiter cum N
J. D. b. 4. 20. « 4. contra Scotiſtas. Katio, quia An mnſſen
in actu exteriori potentiæ executivæ nulla eſt libertas ααι7
intrinſeca, ſed tantùm extrinſeca, ut docent Philo- buis Den
ſophi; ergo nec bonitas aut malitia intrinſeca, ſed irnduu
tantàùm extrinſeca ab actu voluntatis imperante de. e; du
ſumpta p, quæ eſt talis ſecundùm quid in ordine ad münim
præmium accidentale beatitudinis, & pœnam acci. udds

dentalem. Muuigll.
Cur ergo confiteris abtum externum ? H”P” i
ick
. Dieo: Ideo, quia eſt complementum ſubſtantiale ajuß
malitiæ interioris. DNolpe
. Cyni eſt
r. . . Axrxrccl
De Vitis & peccatis. warn
De Diviſione, Diſtinctione numeri- ecn
rica & ſpecifica peccatorum. mi,
Quid eſt peccatum d
. .

ge. E dictum, faſctum, vel concupitum contra L- ilite,
— gem aternam. S. Aug. lib. 22. «ontra Fanſtum. ung,
Ubi ly dictum & . etiam includit non dictum &c. juxta Noyenian

—

De PVitüs & peccatis. 71

n malirier Legem- quæ negationes in illa definitione virtualiter
i1includuntur.

Quotuplieia ſunt peccata

ommnni Ne. Sant multiplicia; alia enim ſunt commiſſionis,
Nui,qalia omiſſionis: Alia mortalia, alia venialia: Alia
hullacllba carnaliæ«, alia ſpiritualia: Alia, quæ committun-
doceni bur in Deum, alia in ſe ipſum, alia in proximum;
minſet, item alia ſunt inſirmitatis, alia ignorantiæ, alia ma-
impenur litiæ; alia per exceſum, alia per defectum; alia de-
id nde mum ſunt peccata propriæ, alia aliena.
&un Peccata carnalia perficiuntur in delectatione car-
nali ut gula & luxuria, ſpiritualia verò in delectatio-
ne ſpirituali ut ſuperbia, invidia &c.
u Dividitur etiam peccatum juxta S. D. I. 2. 4. 72.
unſobl . 7. in peccatum cordis, oris & operis. Cordis eſt,
quod perficitur corde, ut odium Dei &c. Oris eft,
quod perficitur ore, ut blasphemia, detractio &c.

— . . . „
Odberis eſt, quod perficitur opere vel actione quàdam
V externâ, ut homicidium, furtum &c.
Quæ committuntur in Deum, ſunt V. G. peccata
Ä6. Contra Virtutes Theologicas, ut blasphemia, perju-

rium, idololatria, Sacrilegium, hæreſis, ſuperſti-
tio ejusque ſpecies, deſperatio, præſumptio, pec-

cata in Spiritum S. &c.
e numd Peccata, quæ committuntr in ſeipſum, ſunt Lu-
hrum. xuria „Gula, ſuicidium, mutilatio, infamatio
ſui, &c.

Quæ committuntur in proximum, ſunt peccata in-

mnnnne juſtitixæ 5 ſcandali Ec.
4 Peccata inſirmitatis ſunt, quæ ex gravi tentatione
1 . „ 1 „ .
Aumd⸗ proveniunt; ſic Petrus peccavit ex timore negande

l Chriſtum. E 4 Pec-

77 Caput V.

Peccata ignorantiæ ſunt, quæ non ſciuntur eſſe
Peccata; ſic Paulus peccavit perſequendo Eccleſiam
Dei, ut de ſe ipſo teſtatur I. Zim. I.
Peccata verò malitiæ ſunt, quæ ſcienter & volen-
ter committuntur; ſic peccavit ſudas tradendo Chri-

ſtum, in qua traditione alia adhuc intervenère pecca-

ta, nim. peccatum infidelitatis, avaritiæ, item De-
ſperatio, Deicidium, Sactilegium &c.
Unde peccata di verſificantur ſpecie?
B. Cum. JF. D. I. 2. 4. 72. a. I. Ab objectis for-
malibus, ita ut ordo ad objectum ut difforme regulis
morum, ſit ſpecificativum intriſcecum, extrinſecum
verò ipſum objectum. 1
Eatio, quia peccata ſunt actus humani, actus verò
humanus ſpecificarur ab objecto, ergo etiam diſtin-
ctio ſpeciſica peccatorum ſaltem primariò deſumitut
ab objectis ſpecie & eſſentialiter diſtinctis. Hinc
furtum ſpecie differt à fornicatione, cum aliud ſit
objectum furti, nempè, ablatio rei alieneæ, &
aliud fornicationis, ſcilicet copula carnalis.
Dixi: primarid, quia Secundariò & Conſecuti-
vè ſumitur etiam ex diverſitate formali præceptorum,
contta quæ peccata ſunt, vel per ordinem ad diver-
ſas virtutes, contra quas fiunt, vel per ordinem ad
eandam, ſub diverſo tamen reſpectu & modo.
HFinc primò homicidium & furtum indè etiam
ſunt peccata ſpecie diverſa, quia repugnant diverſis
præceptis; homicidium iſti: MWon ocides, furtum
illi: non furtum faciet. ;RTMWBW0
Secundè jam dicta duo peccata repugnant quidem
eidem virtuti, nempéè juſtitiæ, ſub diversâ tamen
. ratione,

ione,
Ir, Kun
Temnd
ſuſune
tamnen moe
lai er en

Pem
n

. Duo
en, lee

deln &

Bium, A

empe ten
Prceptun

pen oℳ

„
N. Ei
preni,
Dmle,
mangm
Tlata,
1nguaden

.

Uef l
ugeſn

hn ſluntur
endo Pedelt

enter 8
tradendo

erveniepen

titir, en.

.
ſpect
Aohjettn
ikornenegt
n, erctinle

30 etiamnd

urid delamn .

Einens. N
lei dlene,
rnals⸗
& (olleet

precepn

nemn 4d

er orditenn

Kmodo.
mm inch an
gnann Giet
9 ſ
des 1
gumi⸗

Velst t

. Quid eſt

De Vnis & peccatis. 73

ratione, quia homicidium lædit hominem in borie
vitæ, furtum autem in bonis fortunz.
Tertiò prodigalitas & avaritia utpotè ſpecie diver-
ſa ſunt quidem contra eandem virtutem, ſub dive rſo

tamen modo, quia prodigalitas opponitur liber ali-
tati per exceſſum, avaritia verò per defectum.

C ASOSOS

Petrus frangit jejunium Eccleſiæ, quod etiam

bpro paænitientiâ a Confeſſari ipſi injunctium
AYAI, juot peccata committit? 5

Be. Duo. Katio. quia peccat contra diver ſa per-

cepta, Eccleſiæ ſcilicet & Confefſarii. Et li cet Ec-

cleſia & Confefſarius idem præcipiant nempe? jeju-
nium, illud tamen præcipiunt ſub diverſo motivo,

nempè temperantiæ & pœnitentix, ideôque illud
præceptum, licet materialiter ſit idem, forzualiter

tamen eſt diverſum.
ergò græceptum materialiter ſilum

e. Eſt id, quod tantùm diſtinguitur ex parte præ-
cipientis, habet tamen idem motivum & objectum

formale, quale eſt V. G. præceptum Divinum & hu-
manum non furandi, præceptum jejunandi in Feria

quarta, ſexta, & Sabbatho, Quatuor Temporum
in quadrageſima, celebrandi Feſtum & Dominicam.
Unde ſi quis in Feria ſexta Quatuor Temporu-⸗ a-
drageſimæ comedat carnes, unicum nhur- 4 Nit.

74 Caput V.

tit peccatum; motivum enim in omnibus eſt unum,
ſcil. maceratio corporis.

Quid eſt præceptum formaliter di verſum

N. Eſt id, quod ponitur ex diverſo motivo; lhæc
autem diverſa ratio motivi debet attendi ex fine proxi-
mo, non remoto, ut V. G. præceptum jejunii Qua-
Arageſimalis pro fine remoto habet diſponere homi.
nem, ut faciliùs orationi vacet, pro fine proximo
autem mortificationem corporis. Hinc furtum aliud
eſt ſimpliciter tale, aliud Sacrilegium, aliud rapina,
uia motiva præceptorum prohibentium illud ſunt
Urmalter chverſa.

Unde peccata multiplicantur numero ?

m. Ab objectis numero & adæquatè diſtinctis. Hine
diſtribuens communionem pluribus una vice in pec-
cato mortali, committit unum peccatum mortale.
Katio, quia etſi multis diſtribuat, tamen ſe omnes
habent per modum unius convivii; qui verò exci-
pit plurium confeſſiones in peccato mortali, tot
committit peccata, quot abſolvit. NKatio, quia
quælibet abſolutio eſt actio completa. Item qui
unicâ abſolutione V. G. mille homines abſolveret,
totidem peccaret, quia tot perficeret Sacramenta, &
ſta actio, licèt phyſicè una foret, virtualiter tamen
& moraliter eſſet multiplex. Item oſculum libidi-
noſum eſt peccatum mortale, ſi ſit actio completaz
ſi autem ordinetur ad copulam, unum conſtituit

cum copula peccatum. Ltem qui uno actu læſit, oc-

cidit vel diffamavit plures, tot in uno actu habet
4 raliter numero malitias , quot perſone

Corlrte.
Gem owiun
mninegtn
unpom, ne
Qin
Communehin
lcrenen
nunn num
Motältera
kone ſen
lennor
in w
llnd
Otnllio

Men.

Uln

Aymnm
Gun &
Ats olun
ch t
I, u lr
6 rinna .
ſmaze
Lngts
une
Mientun
D
ionem
ſeh, 4

ibuseunnn

Arveſin

0 motio;
dierſie
diloonerhen
1o te un
lncefurmumd

n, Audef

rium Wln

uftere
ſncri
caum mote
Anen ſeom
gui elden
mondi,
Ntn .
a. lun 6
hetehhoin
Gacrammenth,,
zrtualtltc-
olallm hi
i 6 Conp 4

mmumn NNN

actu, lelt,
n Ahn 1

.

eli⸗,

De Vitiis & Peccatis. 75

ſunt lxſæ. Item, qui abigit vel furatur totum gre-
gem ovium, tot committit peccata, ad quot do-
minos grex ille pertinet, ſi ad unum pertineat, unum
tantùm, notabiliter tamen aggravans.
Qui verò uno impetu iræ circa eandem perſonam
contumelias, aut contra Deum plures blaſphemias,
vel circa eandem rem plura juramenta repeteret, eſſet
unum numero peccatum, quia eſſet unus numero
moraliter actus, ſecùs autem, ſi fieret cum refle-

xione ſuper ſingulos actus. Katio, quia ſic non

eſſent moraliter uniti. Item, qui habet intentionem
in tota Quadrageſima non jejunandi, non unum,
ſed plura committit peccata. Katio, quia una jeju-
nii omiſſio cum altera non habet moralem connexio-
nem.

Diſtinguunturne etiam numero, volun-
tate peccandi moraliter inter-
ruptâ aut reno vatà?
Aßirmo. Ratio, quia tunc tollitur moralis unitas
actuum & objectorum. Hæc autem tollitur, cùm
actus voluntatis nec in ſe, nec virtualiter in ſuo
effectu, nec in prudenti hominum judicio perſeve-
rat, ut patet ex his regulis.
Prima: Si plures actus ſucceſſivè ponantur circa
lura objecta numero adæquatè diſtincta, ut poſtquam
ratus es à Joanne, fureris à Petro.
Secunda: Si priorem voluntatem revoces per pœ-
nitentiam, & poſtea eandem repetas.
Tertia: Si deliberatè ceſſes ab actu, ut ſi ad dele-
ctationem veneream paulò ante derelictam redeas,

ſecùs, ſi ex diſtractione, aut indeliberatione ean-

dem

76 Capar Y.
dem dereliqueris. Unde fieri poteſt ,„quòd home

eâdem die voluntatem interrumpendo aut revocan-
do committat mille peccata odii, hæreſis, delecta-
tionis venerex & c. ”l
Quarta: Si actus nullam adinvicem dicant ſubor-
dinationem vel dependentiam, ut ſi unâ copulà abſo-
lutà tranſeas ad ſecundam. “ Sð
Quinta: Si inter plures actus nullo voluntatis effe.
Etu inter ſe connexos tantum temporis intercedat, ur

prudentum judicio cenſeantur diſcontinuari, ut, ſi

&SO his perſolutis ad eandem revertaris.

habitâ deleckatione venereâ ores Horas Canonicas,

Quid ei peccatum ex genere ſuo mortale,
quid veniale

B. Primum eſt, quod manens intra lineam ſuam
in tantum poreſt H ,‚ut ſit mortale, V. G fur-
tum oboli, quod in individuo veniale eſt, ſed ex gene-
re ſuo mortale. Sr
Secundum eſt, quod intra lineam ſuam in tantum
non poteſt excreſcere, ut ſit grave, ut mendacium
jocoſum.

Quot modis peccata mortalia exgenere ſus
ooßunt fieri venialia?

B. Tribus modis. Primò, ex levirate materiæ,

Sscundò, ex defectu judicii. TZerti), ex ſubreptione

vel ex indeliberatione. Non tamen omnia ex quolibet
capite poſſunt venialia fieri, ſed quædam ſunt, quæ
levitatem miteriæ non admittunt, ut Blaſphemiæ,
Perjuriaum, Præſumptio „Delectatio venerea, Si⸗
monia

Mria &
jenialia he

1tot

Don

Alnunn,
Are Prer

ne Conlcte

pem Cahe⸗

Nlumn. 7

lsciee

Fumlekt
ſarori al
Cn, Vnd
tone ini
Venm ad -
bunm ſo
Crnae⸗
idens ol
Nai
u erde
e.

lgnra

4r
le t
co in
Uncee
Ee, D

De Vitiis & Peccatis. 77
Joln monia &c. quæ tamen ex indeliberatione poſſunr

12 4. R .:
ant leh venialia fieri.

reſs l Quot modis venialia ex genere ſuo poſſunt
kKeri mortalia ?
madiceh . . . ”
unicone . Potiſſimàùm 7. modis. Primò ratione affe-

Qcts nimii, ut ſi Petrus plùs amaret Lucrum, quâm in-
ovolunmd pPlere præceptum audiendi Sacrum. Secundò ratio-
ginetlh ne conſcientiæ erroneæ, ut, ſi Cajus putet ſumptio-
l Caffeé in die jejunii notabiliter frangere jeju-
Cnn mium. Terti ratione contemptus formalis, ut, ſi
quis die jejunii bolum carnis comederet in contem-
ptum Legis jejunii. Quartè ratione damni, ut, ſi quis
o moré, lſartori auferret acuam, quam non haberet niſi uni-
cam, undè pateretur grave damnum. Quintò ra-
tione finis adjuncti, ut, ſi Titius furetur rem le-
vem ad fornicandum, vel Sempronius proferat ver-
nile, d bum jocoſum ad inducendam Cajam ad peccatum
ehldaß carnale. Sextò ratione periculi, ſic Petrus iteratò
fgens oſcula organica exponit ſe periculo mortalis
D keca Septimò ratione ſcandali, ut, ſi religio-

tra linenn

Ut Nenda us Sacerdos proferat verbum jocoſum cum ſcan-
dale. MUYMVMU
am ſ Ianorantia, quæ excuſat à peccato, ex-
Eeſatze etiam à pæna?
itate DM Aßfirmo. Etſi pœna ſit à judice infligenda, vel 2
alin,, ure taxata. Katio, quia pœna debetur prOo cul a;
mnuer u ergo in eo culpa non ſit; etiam puniti non ber.
lum um, D nde excuſatur ab excommunicatione, ſuſpenſio-
Pllpheu ne, interdicto, ſi actum, ob quem pœnæ infliæ
echale . ſant

7 Coput F.

ſunt vel infligendæ, ex ignorantia neſciverit quis
eſſe peccatum, vel ei cenſuram eſſe annexam, licè
ſciverit eſſe peccatum.
Item excuſatur ab excommunicatione lata in per-
cuſſores Clerici, qui occidit hominem invincibiliter
ignorans eſſe Clericum.
Item excuſatur ab irregularitate, qui putans ſe oc-
cidere feram, occidit hominem; item qui invinci-
biliter ignorat ſe eſſe excommunicatum, aut fuſpen-
ſum, & tamen excercet actum ſui Ordinis. Sic Lai-
ci plerumque excuſantur ab excommunicatione juris,
quia invincibiliter ignorant.
Non tamen excuſantur aliqui ab irregularitate pro-
veniente ex defectu, nec ab impedimento matrimonii,
etiamſi illa invincibiliter ignorent. NRatio eſt, quia non
ſunt pœnæ, ſed inhabilitates.

Unde deſumitur gravitas peccatorum?

. Ab eodem, à quo deſumitur differentia ſpecifi-
ca; unde peccatum tantò gravius eſt, quantò dignio-
ri opponitur virtuti. Hinc peccata in DEuM graviora
ſunt, quàm illa, quæ committit quis in ſe ipſum, &
hæc graviora, quàm illa, quæ in proximum commit-
tit. Ita S. D. hic. q. 37. a. 4.
Peccata illa in Dxu graviora ſunt, quæ ſunt con-
tra Divinam eſſentiam, quàm ea, quæ ſunt contra
attributa. Hinc odium Dej gravius eſt deſperatio-
ne, & hæc gravior hæreſi.
Peccata in ſe ipſum ea ſunt graviora, quæ com-
mittuntur in viram, quàm quæ in membra & ſani-
tatem; ea item ſunt graviora, quæ committuntur
in famam propriam , quàm quæ in bona corpo-
ralia. Idem

Nemd
cin contt
Contra n
ram, G.
cinen, &
runmim,
Deocna
deguim (e
S,Mno

Dbiwanir

urnurl
ene,
Mhunicik
E

E ſe

1 Nu
Ar cont.
Drelomen

heſciketic
Annexim,

one hung
m invinchi

qui Putwen

tem ui min
tum, alt ii
Orcinis Kel
Unicrrione

õ
entotaniim
Aio el glun

ccatorun
ſerentaßzt
quumce
nDewugema
inſeihin
vimumm Coſn

, que ſuntc
lur ſin ch⸗
t Aehens

De Vitit Peccatis 75

lIdem dic de peccatis in prox-imum commiſſis. Pec-
cata contra Virtutes Cardinales graviora ſunt, quæ
contra prudentiam ſunt, quàm quæ contra juſti-
tiam, & hæc graviora, quàm quæ contra fortitu-
dinem, & hæc graviora, quâàm quæ contra tempe-
rantiam, putà ex objecto ſuo.
Peccata ſpiritualia cæteris paribus ſunt majoris cul-
pæ, qum carnalia. Natio quia ſpiritus quidem promptus
eſt, oaro autem infirma. Carnalia tamen ſunt majo-
ris infamiæ. Ita S. D. hic 4. 5.

Quæ ſunt regulæ unum peceatum ab altero

diſtinguendi?

N. Potiſſimùm ſunt tres: Prima, ſi S. Litteræ tra-
dant, tale vel tale peccatum eſſe Dro execrandum,
abominabile, dignum morte æternâ &c. judicandum
eſt eſſe mortale. Secunda eſt traditio Eccleſiæ, ac
communis SS. PP. & fidelium conſenſus. Tertia eſt
tatio naturalis ita eſſe dictans ſaltem lumine ſuper⸗
naturali illuſtrara. Attendenda eſt hic etiam gravi-
tas pœnæ, quæ ab Eccleſia infligitur, ut excom-
municatio &c. item gravitas materiæ & damni illa-
&c.

Quot ſunt regulæ cognoſcendi, an quis per-
ſectè vel imperfecti in peceatum con-
ſenſerit?
&ꝶ. Sunt quatuor: Prima, ſi dubitans ſit timo-
tatæ conſcientiæ, nec ſoleat in iſta materia peccare.
Præſumendum eſt non adfuiſſe voluntarium perfe-
Rtum, quia in dubiis deſumitur fortiſſima præſumptio
2

20 Caput F.

ab alſuetis. Secùs, ſi dubitans eſſet conſcientiæ laxæ
vyel cauteriatæ. =
Secunda, dum ab actu interiori non proceditur
ad externum, ſignum eſt in perſona timoratæ con-
ſcientiæ, quòèòd non perfectè conſenſerit.
Tertia, quando quis dubitat, an fecerit aliquid
in ſomno vel in vigilia, & eſt anima timorata, ſignum
eſt non diliberat conſensus. ”
uarta: Horror peccati, timor, triſtitia tam

antecedens quàm concomitans, dum quis pravis mo-

tibus divexatur, quamdiu ratio ſuperjior reſiſtit etſi

in parte inferiori tentationem ſuperare non poſſit,

ſignum ordinarium eſt non adfuiſſe voluntarium per-
fectum; ſi tamen horror, triſtitia &c. oriantur poſt
actum patratum, non eſt ſignum diſſensüus
De beccatis Capitalibus.
Quot ſunt peccata capitalia?
B. Sunt ſeptem, hâc dictione comprehenſa: Sa⸗

ligia. Id eſt: Superbia, Avaritia, Luxuria, Invi-

dia, Gula,„ Ira, Acedia.

Quid eſt ſuperbia?
N. Eſt inordinatus appetitus propriæ excellentiæ.
Eſt ex genere ſuo peccatum mortale. Natio, quia
ſuperbia conſiſtit in hoc, quòd homo non velit ſubjici

DEO, & inordinatè ſe præferat proximo; ſed hoc
ex ſuo objecto habet rationem peccati mortalis, hos

*

Filia

cnum eſt averti à DEoO: Ergè.

lMrci
Nin. Dræſu
lrtſunn
grechence⸗
ſeuektiiun
Anlito
Nana h⸗
knirih

Auiter

1. N.

Melelene

moler
us'ſcdiei⸗
ehoneſt
lalſaßftaß
Afenrmun

1 Mino
Urrin
ln,
ſginchn
Poninrſc

Mi
Decczeumm

uiru n

Cconſctentrl

Don pro
a tinnotatet
hſerit.
n fecent in

mmorati in

or, triliti
mqui Prnin
perior teltn
erane non pol
VClurrarumm
Gc. orinnnn,
Cilendis

libus.
i

onpncfel
,Lönnin

nie eicl
enchi
. nortalen

.

De Vitiis & Peccatit. 81
Filiæ ſuperbiæ guot & guæ ?

. Præcipuæ, & ad quas ahæ reducuntur, ſunt tres,
nim. Præſumptio, ambitio, vanagloria.
Praæſumptio eſt inordinatus appetitus eorum, vel ag-
grediendi ea, quæ ſunt ſupra vires & merita noſtra .
ſeu eſt vitium ad hoc inclinans &c.
Ambitio eſt inordinatus appetitus honoris.
Vana gloria eſt inanis manifeſtatio propriæ excel-
lentiæ apud hamines.

Si quis ex vana g loria bro Chriſto ſubiret mor-
tem, eſſetne verus Martiyr?

u. Neg. NRatio, quia verum martyrium debet
procedere nedum ex morivo naturali, (quia alias ho-
mo ille pateretur ut Philoſophus, non ut Chriſtia-
nus) ſeg. etiam ex motivo honeſto ſupernaturali, qua-
le non eſt vana gloria. Imò, ſi ex vana gloria ut ex
Cauſa ſinali vitam profunderet, peccaret mortaliter,
& fieret martyr diaboli.

Quid ℳ1 varitia

. Eſt inordinatus appetitus divitiatum. Eſt ex ge⸗
nere ſuo peccatum veniale, prout ſcilicet opponitur
liberalitati, etſi poſſit fieri mortale ab extrinſeco, ur
ſi quis ob amorem divitiarum furetur, tunc enim op-
ponitur juſtitiæ commutativæ. .

Quid eſft Luxuria?
Fe. Eſt inordinztus appetitus venereorum. Eſt
peccatum mortale ex genere ſuo, & in ea non datur
parvitas materix. Katio, quia talis delectatio extra
F matri-⸗

32 Caput F.

. . 8
matrimonium ſemper pugnat graviter contra rectan-
rationem.

Quot & quæ ſunt Secies Luxuriæ ²

. Sunt ſex: Scil. Fornicatio ſimplex, Adulte-

rium, Inceſtus, Stuprum, Raptus, arnumconma
naruram Sacrilegium autem non eſt propria ſpecies,

iri in alio genere peccati V. G. Furti,
cùm reperiri poſſit in alio genere p uti,

micidii &c. . 2.
on eicr ſimplex eſt coitus ſoluti cum ſoluta jam
defloratãâ. aric leni hon
Adulterium eſt violatio alieni t ori. lakin
Inceſtus eſt coitus cum perſona ſanguine vel affinita-
te conjuncta, imtra gradus, in quibus non poteſt con-
. .* *
trahi matrimonium.
Stuprum eſt coĩtus illicitus, quo primò ellrurſ
virginitatis , ſeu violatur clauſtrum & ſignacu um
virginale, Puella primo actu, quo florem virgini⸗
uan⸗ perdidit, & vir qui eum puellæ abſtulit, tenetur
lam exprimere.
c circumſtantiam expr e.
hangak quia ſtuprum eiſtincta ſpecies luxuriæ,
juxta S T 2. 2. 4. 144. 4. 6. Vel notabiliter ſaltem ag-
Prawät. Non tamen vir tenetur de ſe ipſo dicere, ſe

. atu propriam virginitatem perdidiſſe, quia ſimilia

in viris non multùm æſtimantur.

Kaptus eſt violenta abductio puellæ propter coitum

atri lalem.
afſequendum, etiam matrimonia B z chu.
Vitium contra naturam eſt actus venereus
Enane rectæ ratoni, S ipfi ordini naturali act
vtnerei.

Pitium

aunſen
; llaaten

Vitiu

. Qun
ſidltaen
linun.
Maliteer
Auncoebl⸗
ler, e⸗
Nuls t
Eultrnrarfn
olenit

.

WAoriri
Deiclea
neceſariö

Mililruit

Mau,
Onliceri un
nen,
lhunr⸗
kunolmder
an n
Sorn
Viinte
erufenin
1n inn
lentj, ar
, Ar a

De Vitüs & Feccatis. 8z
rcomta 1
Vitium contra naturam, guot habet
6Weciess?
xurie . Quatuor, ſcil. Mollitiem, Sodomiam „Be-
apler, A Hialitatem, & yitium contra naturam ſecialiter
,Vrumar Aictum.
tpropcan. Mollities (quæ etiam vocatur Peccatum Onan) eſt,
eechil. 015 quando abſque concubitu, causà delectationis vene-
rex, procuratur effuſio ſeminis. Hoc peccatum
gravius eſt omnibus ſpeciebus luxuriæ. Katio, quia
fruſtratur finis à natura intentus. „
Sodomia eſt coitus maſculi cum maſculo, vel ſœmi-
næ cum fœmina, ita ut nec ſervetur debitus ſexus, nec
vas; ſi autem ſervetur debitus ſexus, & non vas, eſt
Sodomia imperfecta.
Beſtialitas eſt coitus cum beſtia, quæ tamen beſtia
neceſſariò ſpecificanda non eſt, quia in genere moris
nihil variat. Putant tamen aliqui non infundatè cum
Henno, coitum cum bruto valde ſordido debere
cxplicari tanquam circumſtantiam notabiliter aggra-
. vantem. R
Perislun Ad hanc ſpeciem reducitur coirus ſagorum & ſaga-
Pilteſirn rum cum dæmone, ſive incubo, ſre ecube, & fi-
ſeincien delis cum infideli, qui coitus etiam ſunt contra Reli-
ll, giuſ⸗ gionem. Beſtialitas eſt gravior ſodomi.
Litim contra naturam eſt, quando quis coĩt cum
epropetc ſexu fœmineo, ſed (ut loquitur S. D. 2. 2. p. 154. .
1. II. in Corp.) Non ſeryatur naturalis modus concum-
vengeb bendi, aut quantum ad inſtrumentum non debitum
i arul * us alios monſirnoſos & beſtiales concumbendi modos.

nicumſoluur

Ni.
guinenlaſn
usnonpotcki-

primd olint
m &lgnen
0 Kotem nn
Atult len

Os

84 Caput V.
Quid ſi aliqnis æftu libidinis abreptus peccer

carnaliter cum perſonâ conjugata, ſed
mortuâ, jquam ſpeciem luxuriæ
committit ?ꝰ

Dico: Non committit adulterium, quia per
mortem uxor ſoluta eſt à lege viri; itaque commit-
cit vitium contra naturam, quod ſpectat ad malitiam
pollutionis, non minùs ac ſi eam procuraret inſtru-
mento inanimato; aliud foret, ſi ex affectu ad illam
ut viventem habito cum illa coiret, quia tunc foret
adulterium in affectu.
Porrò caſtratus peccans carnaliter cum perſona

liberà duo committit peccata, ſcil. peccatum ſim.

licis fornicationis, & vitii contra naturam, quia

cit, quòèòd perſona, quam cognoſcit, inutiliter

ſe polluat.
Quid eſt Coneulinarius

m. Eſt fornicator frequens ſive aſſiduus cum eadem
perſona, ſive ſoluta, ſive ligata, ſive habitando ſr-
mul, ſive ſeparatim, dummodo adinvicem vivant ac
ſi eſſent conjugati. Concubinarius abſolvi non debet
niſi repudiatà concubinà.

C A Oο X.
Quid ſi ipſe & Concubina ſimul habitent

in eadem domo ?
. Per ſe non eſt abſolvendus, antequam eam
ejiciat, nunquam deinceps admiſſurus.
ℳN

t o
Nplmoduft
N. 1.
Cum tllen
guin an
1 (
metenn,
Penn
giintun
Tel erimſe
Gabunt i
nn
enco.
l .
K
Cllum l
um hen
cen
4 Alhenin
1, lper 8

NRNA
imhndh
lente

N
au

tenim,

ATM/N. ſe

Ennilen
r Umqhen
is, S

riplut gl
gata, 1

uxurie

um, gui
zitaquecom
eChitad nn
Nrocurner
Acual
, uiatueh

ter cun
. Peccnun
naturam, 4

nolet 7 nnn

ius
ſduus ane
ſie hebil
Cnicemmm
blohiinone

.

mul Atel
Aequn
.

De Eitiis & Peccanis. 85

Sed opponit ipſe: Scandalum indè ſecuturum vel in-
commodum.
. I. Quò ad ſcandalum, nihil facit ad rem,
cum talem perſonam ejicere ſit potius laudandum,
quàm ſcandaloſum.
. 2. Quò ad incommodum famæ V. G. quod
timeretur, charitas vult hoc incommodum eſſe poſt-
Ponendum ſaluti animæ. Imò aliquandè fingitur
equi infamiam, cum potius indè ſequatur honor.
Vel enim ſciunt vicini de Concubinatu? & ſic lau-
dabunt ejicientem: vel non ſciunt? & tunc non ſe-
quetur plùs infamiæ, quàm aliam perſonam dimit-
tendo.
B. 3. Quèò ad jacturam bonorum temporalium
dicendum eſt, ſi cohabitando maneat morale peri-
culum relapsus, potius amittendum eſt temporale,
quàm ſpirituale.
Si Sacerdos ſit Concubinarius notorius, ipſo jure
eſt ſuſpenſus, & ideo Midam celebrando fit irregu-
laris, ſuper quo diſpenſari non poteſt, niſi à Papa.

Quid eſt delectatio moroſa ?

x. Eſt deliberata complacentia de objecto aliquo
inhoneſto, per cogitationem apprchenſo ut præ-
ſente.
Quèd ſi delectatio proveniat ex motu primo, non
eſt deliberata, quia antecedit omnem rationis adver-
tentiam, züeefie nullum eſt peccatum; ſi verò ſit

ex motu ſecundo primo, qui eſt cum aliqua, id eſt

ſemiplena, non tamen plena rationĩs advertentia, eſt
plerumque peccatum veniale, hæc reperitur in ſemi-
cbriis, ſemi-vigilantibus &c.
F 3 Quot

86 Caput v.

Quot requiruntur ad delectationem moroſam

2. Plena advertentia. 3. Plenus conſenſus. Hinc:

tum.

* . . E .
Ciosè clepſit alterius burſam, ideo præcisè non pec.
cat, quia ſub illà ratione objectum non eſt malum.

cluſo tamen periculo in rem vel delectationem tur-

ſed feratur in eſum carnium, ut eſt contrà legem,

ut ſit peccatum mortale ²
B. Tria. I. ut objectum ſit graviter illicitum.

Primò, delectans in mendacio jocoſo non peccat
mortaliter, quia objectum non eſt graviter illici-

Secundò, delectans tantùm in modo, quo artif-

Seclude tamen affectum ad rem malam,
Tertid, Filius gaudens de parricidio in ebrietate ²
ſe commiſſo propter ingentes divitias inde conſecu-
tas, peccat mortaliter Katio, quia objectum de ſe
eſt graviter illicitum. ð
Ouartd, cogitans de re turpi ad bonum finem
V. G. ad ocencum, reſolvendos caſus &c. non pec-
cat. Si fiat ex curioſitate, nonniſi venialiter, ſe.

pem, quod ſæpè ſubeſſe poreſt. =ð
aint) Delectans dé eſu carnium die Veneris, ſi
præcisè delectetur de eſu carnium ibi ſiſtendo „non
peccàt, quia objectum non eſt de ſe intrinſecè mæ-
lum & illicitum, ſi autem ibi non ſiſtat delectatio,

peccat.
Quid ſi habeatur deſiderium, aut etiam
delectatio conditionata?

Prænot. T. Alia eſſe ita intrinfecè mala, ut nul-
là condhitione appoſitâ cohoneſtari poſſint; talia ſum

blaſphe-

Uliheni⸗
Einecè m
ele non n
Drano.
Aommen
Celet li
um dob
lemn ornie
N. l.l
Uinſece m
neltur o
pon ſuntl
beem odi
X 1
II e
1agel
len, ſ
an, mo

ler excl

cnun.
Dolrn (
n eſto,

Derl
Sacrig
Satrumn
ni,
A. AA
naneſei
Aekele

tem nart
le!

witer iln

nſenſug Hi
coſo non e
ſt grie 1

do, o 4
hrreis umn
gon eſt mnn
lun,
ns inde ol
objekund

ſus N. non.

1venidlien,
Aectatonem!

cie Venti
bi Kendo,
ſe innnſen
ſtn Cleck
con H

, Al ie
4ℳ

ſnt, tall!
Mnt, 1
Uui⸗

De Viuüs & Peccatis. 927

blaſphemia, odium Dei &c. alia ſunt quidem in-

trinſecè mala, ſed aliquâà conditione appoſità poſſunt

eſſe non mala, talia ſunt Furtum, Homicidium &.
Prænot. 2. duplicem poſſe apponi conditionem:
alia omnem malitiam ab objecto removet, talis eſt,
ſi eſſet licitum &c. alia non removet omnem mali-
tiam ab objecto V. G. ſi non eſſem religioſus, vel-
lem fornicari. His prænot.
B. I. Deſideria conditionata (ſi ſint de re ità in-
trinſecè mala, ut nulla conditione oppoſità coho-
neſtari poſſint) etiamſi conditio auferat malitiam,
non ſunt licita. Hinc deſiderium, quo DEUM ha-
berem odio, ſi eſſet licitum, manet malum.
B. 2. Deſideria conditionata (quæ ſunt de re,
in quàâ materialiter ſpectatâ poteſt non eſſe malitia,
vel quæ ſolum eſt prohibita lege poſitivà) poſſent eſſe
licita, ſi addatur condito removens omnem maliti-
am, modè ſit ſecluſus affectus ad rem malam. Sic
poſſet excuſari: Vellem capere alienum, ſi eſſet li-
citum. Sed quia hæc ſunt valdè periculoſa, &
prolata coram aliis etiam ſcandaloſa, ab illis caven-
dum eſto.

C A5S US

Petrus ita diſcurrit: ſi non eſſem Religieſus, vel
in Sacris Ordinibus, uxorem ducerem, non audirem
Sacrum die feſto, vel non jejunarem in Quadrageſi-
ma, ſi eſſet licitum.
Be. Ad I. Petrum, etiam ſecluſo affectu malo,
non eſſe immunem à peccato, quia periculum eſt

ne facile exurgat irrepens complacentia.

ss

88 Caput V.

w. Ad 2. in duobus poſtremis admitti poſſe ex. H
cuſationem, quia carnes deſiderare, vel omit· poln &
tere Sacrum, caſu quo id non eſſet prohibitum aut u
præceptum, per ſe non eſſet peccaminoſum, niſi “
ex hoc diſcurſu ſequatur offenſio vel ſcandalum. 4
N. 3. Si opponatur conditio non removens ma-
litiam, deſilri erunt illicita graviter vel leviter
Pro qualitate rei, Katio, quia tunc ſemper manet uhn
affectus in rem malam. Hinc peccat Cajus, qui Nytie
vellet furari, ſi non eſſet infernus, qui vellet for- Mrolu
nicari, ſi non eſſet religioſus. Coian

Qualis conſenſus requiritur, ut motus carna.

lhcele e
les ſint voluntarii? Pntcul

Pranot. quod conſenſus alius ſit directus ‚ indi- An un
rectus alius. Directus eſt, quo quis motus carnales ſliümcke
in ſe excitat, vel in exurgentibus ſibi complacet.
Indirectus interpretativus eſt, quando quis exurgen-
tes motus non reprimit, cum poſſit & debeat. In-.
directus virtualis eſt, quandò ponitur cauſa proxi- u
ma talium motuum, tunc enim, qui formaliter 4
vult cauſam, virtualiter vult effeétum. Hoc pra. Kau
not. 4
. I. Certum eſſe, quod non requiratur præci A
s& conſenſus directus, cum ad peccatum ſufficiat l
voluntarium indirecte. Hinc ſehen
Q an, ſi Cajus motus naturaliter exurgentes ad- K
vertat, nec reprimat, ſed permiſſive ſe babeat, cum cnndh
tamen poſſit & debeat reprimere, dicatur peccare mor-
taliter, ad quod. .
. 2. Affirm. Katis, quia, cum ex und par-
te illi motus per ſe & ex ſe ſint materia gravis, in-
terpre-

nini polet
Vel on
Ohubimm
inoſum,
ſcandalun.
removens
ter vel ben
ſemper mni
t Cajid9
gui dette

notut ℳ

jreckus .
motus
ſcpi Conp

vquß enle⸗

deben
1 cuuſn r
i formdl

n. HocH

quiratu t
nn ii

Axllene/
ſ hah, 16
rmudiN

4
1ex unn n
5 ſelple

. De itis & Peccatit. 85

terpretativè cenſetur illos velle, cum ex alterâ parte
poſſit & debeat illos reprimere, nec tamen repri-
mMmat.

Jed quid, ſi Titins timeat, ne, ſi præſen-
tes motus reprimere ſtudeat, in
Fortiores incidat
&ꝶ. Hoc caſu eum non peccare, permiſſive &
negativè ſe habendo, modèò ſecludatur conſenſus &
periculum delectationis. Katio, quia juſtam habet
cauſam.
B. 3. Ad hoc, ut dicti motus ſint voluntari,

ſufficere etiam conſenſum virtualem. Undè, qui

ponit cauſam proximam iſtorum motuum, vult etiam
illos juxta illud: qui vult cauſam, vult effectum,

ſubintellige, ſi deſit rationabilis cauſa.

—

Titius delectatur carnaliter circa Cajam con-

Jugatam, abſque animo tamen opus pa-
trandi, quotupliciter peccat?

. In praxi dupliciter cenſetur peccare. Katio,
quia delectatio deſumit malitiam 3 objecto, quod
objectum, quia eſt copula illicita cum Cajà, & hæc
ſit veſtita his & illis circumſtantis, etiam delectatis
contrahit malitiam iſtarum circumſtantiarum.

F 5 ALuc

2⁰ Caput E.
Quæ ſunt cauſæ , ex quibus ujuſmo .

di delelttationes ori-=
untur ?*

Bt. Sunt tres: Prima eſt honeſta, utilis, & ne⸗
ceſſaria, ut cùm quis ſtudii gratiâ tractat vel legit caſus
de hac materia, vel audit confeſſiones.
Secunda eſt cauſa per accidens, quæ tamen om-
ninò indifferens eſt, vel parùm utilis, ut quædam
converſationes publicæ, eſus quorundam ciborum.
Tertia eſt cauſa per ſe, ex ſua natura, tendens in
hujusmodi delectationes, nec habet utilitatem vel

honeſtatem annexam, ut ſunt colloquia de rebus

turpibus, lectiones turpium librorum, laſcivi aſpe

Tenemurne omnes has cauſas removere?

B. Primi generis cauſas non tenemur removere per
ſe, ſecluſo nimirum periculo conſensũs.
Secundi generis cauſas ſub mortali non tenemur
removere; ſi tamen tentationes inde ortas vVincere
non poſſimus, etiam ſub mortali tenemur remo-
vere.
Tertü generis cauſas abſolutè & ſub mortali te-
nemur removere. Katie, quia de ſe ſunt inducti-
Quid eſt meretricium? 1
Bt. Eſt turpis quæſtus venalis corporis fœminæ.
Semper in omni caſu & actu eſt peccatum mortale.
Item mortaliter peccant illi caupones, qui in ſuis
domibus tolerant meretrices, ut eò plures ibi ho-

fpi-

Uit den
eten.
Doreſtan
pemnit,
ſene n
buucin n
D:
lrnmr a
Aonim,

Deynt

lirt
bae⸗
re

6

Perſe conl

tie n
Amer

lo Penh

er
frerw

4A,
enh, le⸗

De Vitiis & Peccatis. 91
1 jtſn. pites divertant. Ratio, quia ſunt participes alieni
i. peccati.

Poreſtati tamen publicæ licitum eſt permirtere
lupanaria, & ita fit Romæ, ubi Papa ſciente & pa-

, , ü tiente permittuntur lupanaria. Idem fit in alis qui-
urlid busdam civitatibus.
, Dixi: Permittuntur, non approbantur, ſed to-
dus tndd lerantur ad cavenda majora mala, V. G. adulteria,

u⸗ ene ſodomiam, & ne honeſtæ fœminæ ſollicitentur.

bet ueltauunm L9 4
login en Petrus ſcit mulierem turpiter viventem, guæ
un Mit enixè poſtulat ſibi ab eo locari domum, quam
& eidem locat. Q. I. an peccet mortali-
liter ? 2. an petcunias ex meretri-

.
reoet . . l
eneſn cio acquifitas posſit accipere
mmnnnoſe 4 Muliered —
Pis⸗ . . 2. . 2 2 „
von eamn M. Ad I. negative. Ratie, quia locatio doms

Ae ons inm Per ſe conſiderata non eſt mala, nec fit ex intentio-
tenendmn ne & fine mortifero ex parte Petri, ergèò Sc. Unde
D. Th. I. 2. 4. 1 8. a. 4. inquit: Ea, quæ per ſe con-
( woni ſiderata non ſunt peccatum, nec babent illud inſepa-

ſeſnr nii rabiluter annexum, effici bona vel mala ex circum-
ſamia ſinis, ergò.
Ahdmonendus tamen erit à confeſſore, ut ſimili-
R; bus perſonis, quantùm fieri poteſt, locare domurk
bem Avcat. Kuatio, quia rarò fit his locatio tam puro
be⸗ 4Ane, ut non miſceatur aliquid mall.
mn Se. Ad 2. Detrum nec peccare illas pecunias acci
V ti piendo, nec ad ullam reſtitutionem teneri. Natio,

quia

22 Caput V.

quia nulla eſt Lex Divina vel Humana, Canonica, vel
Sæcularis, quã talis reſtitutio præcipiatur. Et pro-

pterea non eſt dicendum L. ilam C. de collect. .lege-

tur 23. 4. 4.
c A4SUVSI

Paulus Caupo permittit at meritrices prepè
Caußonam ſuam habitantes quibuſcunque ad-
venis inſer viant, non eo ſine, ur pec-
cent, ſed ut bilares reddantur &
Abentius plures es di vertant.
QL. An peccet mor-
taliter
e. Affirmativè. KNatio, quia ille, qui facit ali
quid, quod judicio boni aut prudentis vir ſt ſußici-
enter impellen: oinur⸗ in culpam mortiferam, ejuſ-
em c reus. Ergò. .
e ec quòèòd Paulus non modè conſentiat oc-
caſioni inductivæ ad fornicationem, ſed & eandem,
quamvis intentione minus principali offert, ergo
e4 ſuprà enumeratas ſpecies Luxuriæ perfedte ſin
aà ſcilicet intervenit ultimus terminus venereorum
ſie ipſa ſeminis deciſio) reducitur luxuria imperfe-

6ta, in quàâ non intervenit talis deciſio feminis &
ad eam ſpectant amplexus, aſpectus impudici, Can-
tilenæ turpes, oſcula, ornatus laſcivus, tactus,

turpiloquia &c. de quibus ſerviant hæc practica: .
L.

en

. Tt
tis lomwoit
lheliu lt
lAprtst
w llin

aee inake.

membrse
cher

iilnſ

le nortller.
1ldaherln
lii
PWes non
a, 1 pul⸗
gocedlt
cao ſandl
clliare

QA
oln

Cd

Ek
Aatnd 4
ter. De
nne nuim
ulrreting

en oau

1, (molie
cipiatur. bi
,de Clichel

1,

nuruntel

iltſtuna S aſpiciat partes ſecretiores ſivè in alià, ſivè in
fue, h aliis vel in ſe ipſo abſque neceſſitate, videtur pecca-
llm re mortaliter. Katio, quia hoc naturali honeſtati
Herta, valdè adverſatur, niſi excuſet hic Levitas.
gr. Si aſpiciat in parte honeſtà animo libidinoſo,
peccat mortaliter, quia intentio eſt mortalis. Econ-
„tra, ſi puella ſe præbeat adoleſcenti conſpicendam.
ile, ſiſe quo credit ſe turpiter aſpici, peccat mortaliter pec-
mus Cato ſcandali, ſi hoc faciat datx operàâ abſque ne-
nintſetn Ceſſitate.
„Qud ad amplexus inſpicienda eſt intentio & peri-
è V
di olet, Q, Paulus canit Cantilenas turpes,
4 quomodo peccat?
nunir nn, B. Examinandus eſt animus & intentio ſe vel alios
ninut e 7" excitandi ad carnalia, quæ, ſi adſit, peccat mor-
luxun . taliter. Deinde, an eas cantet coram aliis, &
iſ⸗ (tunc maximè, ſi cantilenæ ſint turpes, peccat mor-
s inpu 83 taliter etiam peccato ſcandali, quia hoc vix fieri poteſt
is, ine delectatione & conſensus periculo. Compo-
he

De Vitiis & Peccatis. 93
Q. Petrus aſzicit Cajam, Zuomodo

Zeccat?:

BR. Si aſpiciat in parte honeſtà, delectando de
ejus formoſitate, non eſt peccatum ſaltem mortale.
Si aſpectus ſit diuturnus, eſt periculoſus, quia ta-
lis aſpectus facit, ut phantaſia rem illam apprehen-
dat non ſolùm ut delectabilem visi, ſed & carni,
ſicque in Affectu facilè ſequi poteſt complacentia &
in membris rebellio.

nens quoque cantilenas graviter obſcœnas peccat
motr⸗-

94 Caput F.

mortaliter, ſicut & pictor & artifex pingens vel
fingens picturas aut ſtatuas inhoneſtas. Katio, quia
ſunt ruina proximi, cum muhti indé ad peccatum
incitentur.
Q. Titius oſeulatur Cajam, guomodo
peccat ?

N. 1. Si ſit oſculum causâ amicitiæ juxtà conſue.
tudinem patriæ, per ſe eſt licitum, ſicut & delecta-

tio indè conſequens. Natio, quia hoc eſt tantùm
ſigno externo teſtari benevolentiam, & unionem ani-
morum, quatenùs fundatur in conjunctione ſangui-
nis &c. Cavendum tamen hic eſt ſcandalum.
Ne. 2. Si oſculum fiat, quatenus eit delectabile
carni (quod aliter vocatur organicum) abſque ulterio-
ris voluptatis intentione & inordinatà ſpirituum com-
motione, juxta allquos Titius peccat ſolùm venialiter:
uia, licet oſcula tanquam præambula ad copulam
ordinentur; non tamen niſi remoté. Juxta alios
tamen peccat mortaliter propter rationem hanc, quia
oſcula etiam ut delectabilia tactui ſunt naturaliter or-
dinata ad copulam carnalem alliciuntque naturam
corruptam, in praxi, quia eſt res periculoia, hu-
juſcemodi oſcula vitanda ſunt.

L. Caja ornat ſe Q., an beccet ?
x.. i ornet ſe honeſte & modo ordinario, jux-

ta patriæx morem & perſonæ quahitatem, per ſe lo-
quendo non peccat, nec tenetur abſtinere à tali orna-

tu. Ratio, quia talis non cenſetur prohibitus.

autem ornatus t laſcivus „ Caja peccat mortaliter.
Katio, quia præbęgt alus xuinam. Qaid D

. Conk

Eele, niſ

kiui
ude ddl

lCe le⸗
une, Peccar
Ehlain
Dohrene,

CAte⸗

Nemo li-
U Mlti
. Culizol
not
1. I
A Lan,
eMadens,
1 1. 4.
aulgannt,
M horrt
Ulscngn
Ned
clunm
X . Ke
kione

De Fitiis & Peccatis. 95

ler Pungen Quid , Caia itè laſcivè ornata acce-
5 .
1. Nalt dat onfeſſarium?
We N eer B. Confeſſarium facilè non debere talem abſol-
vere, niſi ex circumſtantüs colligatur in eâ efficax
4 braholtum à tali laſcivo ornatu abſtinendi, quem
„Juoné qiſſuadere abſolute incumbit Confeſſario. Et etiam-
ſi Caja replicet, ſe hoc non Practiceate ex malà inten-
ie tione, peccat tamen mortaliter, ſi ornatus ſit val-
ſcnt de laſcivus „ & deficiente firmo propoſito non eſt
a doc Ami abſolvenda.
3 Aumnonent
junchone l⸗
Gandin Prænot. T—actus fieri poſſe. 1. Causà medendi, aut
un eit Eiti alià neceſſariã. 2. Caus voluptatis concubitus.
nabſqielmn z. Causi voluptatis tactus ſecundum ſe. Hoc præ-

Q. Andreas exercet Tabtum, an licite?

ſprininn not. . .
unee ,. 1. Si exerceat tactum ob cauſam primi gene-
ul Ac ris, in quacunque etiam parte, Andreas non pec-
. uni cat. Katio, quia iſte tactus eſt rectæ rationi con-
em nt ſentaneus.
n INe B. 2. Si Andreas tactum exerceat ob cauſam ſe-
untqenu cundi generis, examinandum eſt, an tactus ſit in
petalin? parte inhoneſtà & ſic peccat mortaliter. Ratio, quia
talis contactus eſt libidinoſus. Taliter quoque pec-
cat tangens abſque causâ in parte inhoneſtâ, etiam
feertt: abſque intentione copulæ, quia latet magnum peri-
„Eulum.
otCindidn . V ..
e . z. Si exerceat ob cauſam tertii generis in par-
ten 9. un te inhoneſtà, videtur etiam peccare mortaliter, ſi

W autem ſit in parte honeſtâ propter voluptatem illius,
N mum tactus ſecundum ſe, res eſt valdè periculoſa, cum illa
eC .

gqua-

2⁶ 7 Caput V.

„ 1 . r2.
quæſita voluptas tactůs ſecunduùm ſe facilè degene
re poſſit in voluptatem veneream.

Quid, ſi Andreas replicet, ſe Sonſum
us
V dicendum eſſet, ſponſis quèͤ ad ta
an femn t non plùs licere, quàm liberis.

Ned quid, hi tanquam maritus ſimilia exer-
ceat ergà conjugem?

. Si tactus excerceat Üt neceſſarios ad excitan-

dam naturam reddendi debiti gratia 4 non becca
Si abſque ordine ad copulam . ide cum pen
pollutionis vel in ſe vel in altero conjuge, vel
de ie ſimul, peccat mortaliter. Si autem abſque
ali gerieulo etiam ſinè ordine ad copulam ſolius

t, non pecceat, niſi venialiter,
voluptatis causà exerceat,

. .01 . — Xx . .
Uia ſtatus matrimonialis illos excuſat à peccato mor
qu
cali.

Quid dicendum de . 470 loquente turpia?

. —4
B. Si obſcœna loquatur ex delectatione venerei

vel cum probabili ejus periculo, vel n rc n
audientibus, peccat mortaliter. . His verò, ſic
periculo ſcandali excluſis, talia loquens ſolum .
levitate & ſcurrilitate, peccat tantum venialiter, quia

levitas animi excuſat hic à peccato mortali. Propt

ericulum tamen turpis delectationis, ſiye in
k in aliis, ejusmodi diſcurſus Kaoktatti ſunt va
ſuſpecti, & ſæpè peccata mortalia. Ucere
Hinc dictus Cajus in confeſſione debet icere⸗

Don tuntum
n kuruln
Cecallo.
Od .
Dhrer &
Tllum Kumm
Curis mup⸗
Contrt altir
. Aa fe

Eetadritne

cale, Ull ſe

Em.
mntn ina
Celentt.

ſt e gn

CONaNauI
In,, guen

M ino
1 Ptec
Mnlit
Uone
Violeiter
faliter 1

1 1 klene

De Vitiis & Peccatis. 97

le der non tantum, an ipſe ſit carhali ter delectatus, ſed
& an ſimilis delectationis in un o vel pluribus fuerit
ſe decallllbb
Què ad auditorem diſtinguendum eſt, an com-
laceat & delectetur in re audita, vel etiam per
u AN riſum ſuum alteri der occaſionem continuandi di⸗-
in bem ſcurſus turpes, quo caſu peccabit mortaliter, &
Contrà caſtitatem & contrà charitatem ratione ſcan-
1ſmila e dali. An verò ſolùm delectetur in modo, vel ri-
„Qeat ad vitanda ſcommata, quo caſu non cenſetur pec-

rios ades Caré, nili venialiter.
1 . * . .
Quid eſt invidia
eum

nſge⸗ ¶A. Eſt Tiiſtitia de bono alterius „ in quantum ab
Ganenki invido æſtimatur dimmnutivum proptiæ gloriæ vel ex-
coplln cellentiæ. Juxta S. D. 2. 2. 4. 36. a. 1. in Corp.
t, niieni eſt ex genere ſuo peccatum mortale. NRatio, quia
— r.
ripermn contrariatur charitati, cùm tendat contra bonum pro-
B . 7 . 1‧1 .
ximi, quem & quod tenemur diligere.
Quid eſt Gula 2
ne Be. Eſt inordinatus appetitus cibi & potũs. Ebrie-
nl tas perfecta eſt gulæ ſpecies, & ſe inebrians pec-
N 1 ſa cat mortaliter. Natio, quia violenter privat ſe ra-
ee tone, quæ eſt optimum bonum hominis. Dixi
ae Fiolenter, per quod differt à dormiente qui natu-
nei valiter ſe privat ratione.

14
gte turft

vonl. „ .
i, N . Quid agendum cum eo, qui confitetar:
oatilun Fu: ebrius!
Be. Petendum. 1. An tantùm ſemel an ſæpius,

G . &

8 Caput F.
97

nee
& quoties? 2. An totaliter tare fuertt guhau: nee
Si Potuerit lubire SS ſü ebrietate alios non
ſe inebriaverit? 8e lin malo exemplo alios ad e.
Eanclliaaverir incitaverit? 4. An non eomml
ſtus æquales ua peccata, quæ ante civit; i
tit in ebrietate a Uer e potuit ſe commiſſurum D
ſaltem facile enieti jn cauſa, ſint damni
ülla 5 licins ennerut in conſcientia reſarcire.
Llva altel 2

C A F νS

inebriari ſæpé in ſua taler-
ſcit aliquos inebriari Japeè in ſa ere,
Laeas isque nihilominus vinum ,
2 Hantin volunt „ vendit &

ccet
broßinat. Q. 77 5
mortaliter 2

.qg. 1 50. K. 1.
õ eur DnOn2. pod icchaſac
5 .„ . 6
illos homin nto pe eb
Rn ſequi ſnr quèòd dando illis vinum in tane
3 mon Poll ignorantiam excuſari,
i⸗ erer non poſſit per ignorantiam lii⸗
ed ſeiens & volens fuit cauſa, quòè nehetnan
⸗ l. quòd te A. de reb. cred. Nayvarr.
32 3 . ℛ0 I 21.

Quid eſt ira?
„ 2* * C X„ 0
Eſt inordinatus appetitus vindictæ. HM er gr.
a peccatum mortale. Aatio, quia c
nere eccatum mor
riatur charitati & juſtitiæ.

CAoUö.

Tint nun
in,
pier.

er

N. aſe
Aguckree
nn giince

Acein

ortemn

omnoe

1. Md
1 Uinden
4ADrinmn
k
Akkag
In tiltitl

1lt tutbin,
: & volun
tietne Aen
10 Alos adt
n non CN
ANltei ſct,
mülkurum
1ſinr dami
telatcie.

Nin ſuund
N, (Nl

endit

cit

poru, inehi
Vinumn I
m exculn,
A inebrien
ud inebunn

dr. De
uat

ℳ

De Eitiis & peccatis. .

Titius non appetens quidem gravem Vindi.
asm, interius tamen exardeſcit, vel
exterius excandeſcit, aut iram
ber ſigna & clamores patefa-
cit. Q. an geccet?

. Per ſe non peccare mortaliter, niſi paratus ſit

99

aliquid facere, quod eſt mortale, vel niſi ſequatur

grave ſcandalum. Hinc, ſi dicat ſcriptura: Om-
nis, qui iraſcitur fratri ſuo, reus erit judicio, loqui-
tut de ira, quæ tendir ad homicidium „vel qu
ꝗquis mortem alterius deſiderat.

Quomodo dißerunt ira & iracundia,
iratus & iracundlus?

. In hoc, quèd ira & iratus dicant actum,
iracundia & iracundus ſonent habitum „ quande
nim. quis eſt irà habituatus per frequentatos actus.

HM Quid eſt acedia?

B. Eſt triſtitia ſeu tædium, vel vitium inclinans
ad triſtandum de bono ſpirituali Divino, quatenus
eſt Divinum. Dixi, quatenus Divinum eſt; nam
triſtari de opere bono præcisé ratione annexi laboris
vel difficultatis, non eſt peccatum acediæ.
Eſt ex genere ſuo peccatum mortale. KRatio,
quia triſtitia contrariatur charitati; proprius enim

effectus charitatis eſt gaudium de DxO; acedia

1.

G 2 autem

100 Caput V.

autem eſt triſtitia de bono ſpirituali, quatenus eſt
Divinum.

iritum S. patet ex
Porrò, quot ſint peccata in Spiritum S. p Iimdrct.

J Caniſio.

CAPUT VI.
De Virtutibus Theologicis.
.
De FIDE, & vitiis ci oppoſitis.
Quid eſt Fidei à

*. Es Virtus Theologica inclinans ad credendum

ea, quæ DEUsS revelavit immediatè per ſe,

vel mediatè per Eccleſiam credenda propoſuit. Alia
eſt fermata, quæ habet adjunctam charitatem; in-

fſormis alia, quæ hanc non habet adjunctam.

Quodnam eſt objectum formale
quod Fidei?

. Eſt DrVsSs, quatenus excedens naturalem
coeutionem⸗

Quodnam eſt objectum formale quo?
. Eſt infallibile teſtimonium DEIrevclantis.

Qued

ul⸗
1. Mon

Qums
N hjri
doloro n

lnch
l, u d

E⸗

Ine
Nen,

nen ſce

Mn!

h bo

N el

lke en

Deog 4 4

X Qun
Derale n
Cthed
. Idto

De Virtutibus 7 heologicis. 101

„qumm Quodnam eſt objebtum materiale fidei

Btum .. *. Eſt omne id, quòd Divinàâ revelatione nobis
i Innoreſcit-

Quandöò obligat per ſe Præcebtum Fidei?

N. In primo inſtanti uſus rationis morali, quan-
VI do homo in aliqua fidei veritate eſt ſuſfticienter in-
ſftructus. Secundò ſæpiùs per vitæ decurſum. Zer-
ti0, ut probabiliùs in articulo mortis.

Algu

—

Quando per accidens obligat Præ-
ceptum lidei?

gen . * Tunc, quando quis tenetur elicere contritio-
1 i nem, vel ſuſcipit Sacramenta, & quando tentatio-
nem ſine actu fidei ſuperare nequit.

Gs AA ce
„
mmmeciae Ke
„,† . . J
proli m. In hoc differre, juxta S. Aug. quòd credere
cheen DEUM eſt credere DEUM eſſe, credere DEo eft
cſenan credere vera eſſe, quæ DEBVS loquitur, credere in
DEUM eſt credendo amare, credendo ei adhærere,
rnd & membris ejus incorporari.

Quot ſunt regulæ fidei ?

. Quinque. I. Eccleſia. 2. Concilium ge-
nerale ſumptum cum Papa. 3. Papa ut loquens ex
ℳ, Cathedra ſeu ſine Concilio. 4. Scriptura Sacra.
J. Traditiones.

Eſtne idem credere in Deum, credere
Deo, credere Deum?

4
edens muun

1 teſclmm

102 Caput FI.

AQuot ſunt ſymbola fidei .

g. Tria , Primum eſt ſymbolum Apoſtolorum
ab ipſis Apoſtolis conditum. Secundum eſt ſyinbo⸗
lum Nicænum in Concilio Nicæno contra Arrianos
compoſitum; ac demùm Symbolum S. Athanaſu,
quèd, licet à privata perſona editum ſit, fuit tamen
authoritate S. Pontificis pro regula fidei receptum &
approbatum.

Quot ſunt notæ vel characteres veræ
Eeccletæ?

e. Sex: Nim. Quèòd ſit Perpetua, Una, San-
a, Catholica, Apoſtolica, VEiſibuis ſeu Abpecha-
bilis, Perpetua, quia neque deficit, neque deficiet
unquam. Una, propter unitatem doctrinæ. San-

ta, ob puritatem doctrinz, & quia eſt ſponſa

Chriſti ſine ruga & macula. Catholica, id eſt,
univerſalis. Apoſtolica, id eſt, fundata ſuper Apo-
ſtolos. Viſibilis, ut ad eam ingredi volentibus pa-
teat acceſſus.
Nota, hic ſermonem eſſe de Eccleſia militante in

terris, non de triumphante in cœlis, nec de patien-
te in purgatorio; ex quo patet, quòd triplex ſit Ec-

cleſia, militans, triumphans, purgans.

Quotuplicia ſunt vitia fidei oppoſßita ?
8. Duplicia, alia enim opponuntur ſecundùm
exceſſum, alia ſecundum defectum.

Que-

N

enen

1 HMe: 5
ſis hoc,
n, GEnnro
doe dne
n, qun
nulgoni
cpmum i

11 Uyno
Cner, uns
Uirere, .
Kifuſe
Nn meomn
kubene,
Alm Dpin

Ma
Pernnnn

N Nr.
Pennc 0
n A
4, lx

n Apofn
Mum el h
COhtra Mür
m §. AMlan
ſit, funta
hdei ecehe

leres Vje

4, Ue, 0
in len A
nene En
Goctrine 9
qnui 4
lic, It
nchrſipeti

Aiolennbus

Jeſaniltan
,ner e t
d tipeerſtn
ns
Aroſe

tur ſolin

De Pirtutibus Theologicis. 103

Quænam ſunt, quæ opponuntur ſecun-
dum exceſſum )

r. Hæc: Superſtitio, idololatria, magia cum
ſuis ſpeciebus, divinatio, tentatio DEI, Ppræſtigi-
um, cdivinatio ſomniorum, Necromantia, divina-
tio per Pythones, Geomantia.
Nota, quamvis hæc omnia vitia ſint comtra Vir-
turem religionis, tamen etiam ſunt contra ſdem;
in quantum habent annexam firmam fidem infalli-
bilis effectus.

Quidq eſt Suberflitio?
u. Eſt vitioſus cultus veri vel falſi DEI. Et hic eſt
duplex, unus ex parte modi, alter ex parte objecti.
Primus eſt V. G. ut, dum quis in Lege nova vel-
let uti ritu Veteris Legis, audire Miſſam, ſed non
niſi ante ortum Solis, aut à Presbytero oanne dicto,
aut habente albos capillos. Secundus eſt, quando
cultus Divinus exhibetur ill, cui non debet ex-
hiberi.
Quid eſt Idololatria?
x. Eſt cultus; quo colitur creatura loco Dei. Eſ,
graviſſimum peccatum. Ut patet.

Quid eſt Magia à
N. Eſt ars immutandi corpora, aliaque mira per-
petrandi ope dæmonis. Hæc ars, ſi tendat ad no-
cendum alxeri, dicitur maleficium, quod duplex
eſt, ſcil. veneficium, quo homini aut animali infer-
tur corporale nocumentum, & philtrum, per quod
S 6 4 ope

„
.

104 Caput VI.

ope dæmonis exciatur in homine carnalis amor vel
odium. Z

Quid eſt tentatio D EI ?*

. Eſt, cùm quis aliquid facit ad experiendum

aliquod DEI attributum.
Quid eſt Divinatio 2
. Eſt prædictio rerum naruraliter incognoſcibi ·
lium, vel per expreſſam dæmonis ad aliqua mani-
feſtanda inpocationem, vel per tacitam opere po-
ſito. V
Divinitationis, in qua dæmon expreſie in-
vocatur, ſunt ſoquentes ſpecies:
Primèò Præſtigium, in quo homines præſtigioſis
quibuſdam apparitionibus ſe aſpectui vel auditui ho-
minum ingerunt ad futura prænuntianda.

Divinatio ſomniorum, dum dæmones per ſom-

nia homini futura prænuntiant.
Necromantia, quando dæmones ſe ingerunt per
aliquorum mortuorum apparitionem vel locutio-
nem.
Diyinatio per Pythones, quando dæmones futu-
ta prænuntiant, vel per vivos, ut fit in correptitiis
vel per quædam ſigna, quæ in rebus inanimatis ap-
parent; quæ ſigna, ſi appareant in aliquo corpore
cœleſti, tunc dicitur Geomantia, K in aqua; Hi-
aromantia, ſi in aẽre, Aeromantia, ſi in igne;,
Pyromantia, ſi in viſceribus animalium immolato-
rum, Haruſpicium.

Diyini-

Djoinatie⸗
unt in

Aralee

l, Inn, 4
rurr contin

Alnta
1a on cohr
rtleie
Gentu conli
an e
Uencdan 1
linnn h
Pümn ek
Ctumm uinn
Cönnis.
Kounde
innein
Teri
iMonni,
atknlt,
En,
Un V

carnhelss amde

67

1d apein

io?

luer ieog
Ad iqur
talttamn Opel

ion 1anni
er ſpeet
hmines Niß
Civel udi
mtinndt
Næinones

nemn e

do demore
ſt in n
bus inminn
in Aqn
ntt, n .

mlun imm

De Virtutibus Theologicis. 10 5
Divinationis, in qua dæmones expreſsé non
funt invocati, ſequentes ſunt ſpecies:

Aſtrologia judiciaria Planetariorum, qui ex mo-

tu, ſitu, aſpectuque ſyderum judicant & prædicunt
futura contingentia, etiam libera.

Augurium, ſi per voces vel motus avium futu-

ra non cohærentia colliguntur.

Sortilegium, dum ab homine fit aliquid, ut ejus
eventu conſiderato innoteſcat aliquid occultum.
Pana obſervantia, quà aliqua fiunt ad id obti-
nendum, ad quod nec à DEO, nec à natura ſunt
inſtituta, cujus quidem quatuor ſunt ſpecies.
Prima eſt Ars notoria, quæ ad acquirendam ſci-
entiam utitur mediis nec à narura nec à DEo ad id
ordinatis.
Secunda eſt obſervatio ſanitatum, quà aliquid
inane & inutile adhibetur ad obtinendam ſanitatem.
Tertia eſt obſerratio eventuum, nim. fortunæ vel
infortuni, ut, ſi cum ſocio ambules, & caſu vetula
vos tranſit, & ex hoc infortunium times.
uarta, incantationes & figuræ collo appenſæ,
dum V. G. ſchedulæ vel imagines ad collum por-
tantur.

4(0) P.

—☛à4

10⁶ Caput VI.
CA SOJ.

Joannes ægrotans collo geſtat ſchedulas, in
quibus non aliud, quàm d. Scripturæ dilta,

& Cbriſti Domini crux continentur, & hbis

non modò priſtinæ ſanitati reſtituendum
confidit, ſed & nullo deinceps re-
pentino malo, quouſque illas

deferat, poße ophrimi

crealt.

Q. Quid agendum Conf-ſſori?
. Quòd Confeſſor Joanni prohibere debeat, ut
dictas ſchedulas vel non portet, vel non in illis,
ſed in DEo omnem ſuam fiduciam collocet, ob
eujus reverentiam & in honorem duntaxat litum

eſt tales ſchedulas deferre. D. Thom. 2. 2. 4 96.

4. 4. Cajet. ibi. S. Anton. 2. p. tit. 12. c. I. §. 1 3.
& alii omnes tm Theologi, tùm Jurisperiti 26.
4. 2. Cap. illud. & 4. 6. cap non licect.

Ratio, quia hujuſmodi ſchedulæ nec virtute na-
turali poſſunt talia efficere, ut patet, cum non ſint

cauſæ naturales, nec virtute divinâ aut eccleſiaſticàâ
habent vim ad tales effectus producendos, cùm
nec ſint Sacramenta, nec Sacramentalia, & per con-
ſequens in illis ſic fidere vana eſt obſervantia.

Quænam ſunt oppoſita fidei ſecundum
deſotum è4
k.. Infidelitas, quæ eſt carentia fidei, & eſt t·
plex, negativ«, priyativa, contraria.

1

Negati-

MMyciy
Adirit de
Ale hecs
rapy⸗
ebii rcl
cholti,l
lenn huben
Cultrar
Skctene
Imr dge
kem el cone

eci: li

lonte

. Me
un peninu
Alclre el
iclo f
Uhnd 4
mſrle
etteyilt n,

Tmume
el Uclent

AAnsh
ln, rt

De Virmibus T beologicis. 107

Negatiya eſt nuda carentia fidei in eo, qui nihil
audivit de fide, vel cui fides non eſt ſufficienter pro-
poſita, & hæc peccatum non eſt, benè tamen duæ
hedt, aliæ ſpecies.
nprure i Privatiya eſt carentia fidei in eo, qui potuit &
entur, UI gebuit credere ſed non voluit fide ſibi ſufficienter
leuudn propoſità, licèt in intellectu nullum poſitivum erro-
rem habeat. L
Contraria eſt carentia fidei in eo, cui, etſi fides
let ſufficienter ſit propoſita, ramen expreſsé & forma-
imnt liter aliquam fidei veritatem negat, vel aſſerit erro-
rem ei contrarium. Et hæ duæ complectuntur has
eil ſerier Paganiſinum, qui renititur ſidei nondum
ſuſceptæ: Judaiſmum, qui renititur fidei in figura
ibere ſuſceptæ; & Hareſin, quæ renititur fidei cxplicirà
roni? ſuſceptæ.
Ocet ,
nan H Quid eſt Hæreſis
oln. 2,1, /6½ . B. Eſt error pertinax contra fidem in eo, qui fi-
IL dem ſuſcepit. Eſt duplex, ſcil. formalis, quæ eſt
nusen cum pertinacia, & materialis, quando quis ex ſim-
ce. plicitate vel ignorantia invincibili diſcredit alicui ar-
nec ul ticulo fidei.
t, cum un Hæreſis formalis eſt peccatumn mortale, ut patet
aut eM ex ipſa definitione, ejus pœna eſt excommunicatio
ende, maſor latæ ſententiæ Papæ reſervata, ſed debet eſſe
ala, Ae exterius maniſeſtata. Unde, qui hæreſin animo
bPlenutan conceptam verbo vel ſigno ſufficiente declarat,
lurit quantumcunque in oecculto, etiam nemine vidente
,ndn „el audiente, eſt excommunicatus, quia jam eſt
1 acus hæreſeos externæ, S& ſolàùm per accidens oc-
di, & (ultus.
Du-

lt l⸗

108 Caput FPl.
Dubius in fide, eſtne hæreticus 4

Dico: Megatiyè dubius non eſt hæreticus. Katie,
quia non habet judicium, cùm illud ſuſpendat: Ergo
nec habet judicium erroneum. n.
Duhbius verò poſitivè ſive affirmativè hæreticus eſt. a ſu
Ratio, quia poſitivè negat infallibilitatem Eccleſiæx: allm, l
Ergò negat poſitivè articulum fidei, & de illo ve. füm Ai
rum eſt illud in jure: Dubuus in ſide eſt hareticus, agnofi met
qui proinde non poteſt à quovis abſolvi, non tamen mmſkimik
eſt excommunicatus, niſi dum exteriùs manifeſtat. bde.
NMegans unum fidei articulum perdit totam fidem. Hianeni
Katio, quia fides aſentitur arnculis Fidei propter unum Mmimonig
medium, ſcil propter veritatem primam, & qui abh Atſenmn
boc medio recedit, totaliter ſide caret. Ixa S. D. in (S, wacr
terminis.
Negans in conſortio hæreticorum ſe eſſe Papiſtam
ſeu Catholicum, agit contra fidem. Katio, quia,
qui ſe negat Chriſtianum, negat Chriſtum, ut Raht,
habet & Aug. tract. 113. in voan. Secus eſt de eo, 1
qui negat ſe Presbyterum vel Religioſum, ubi tamen
eſt; poteſt enim quis eſſe Catholicus, & non Pres-

Detrut ere

. . . . . NMimrgin;
byter ſeu Re igioſus. Proindè, licèt ſe negando ta ani
lem mentitus fuerit, non tamen debet cenſeri adju- znſe n
rator fidei. Peccat item, qui à Tyranno interro- “
. Aae

atus de ſua fide verbis utitur ambiguis. Natio, quia i
erubeſcit Chriſtum illo tempore, quo urger præ- ,

ceptum confuendi. el,
„ „
* *
* Mle

CA5US. At

De Firtutibus Theologicis. 109

enes C A S§17.

ereticls N
aſen Petrus exercet alliones „ 7* ſignificant fal-

ſam Religionem. Q. An liciteè
e hetaa e. Vel ſunt actiones de ſe ordinatæ ad cultum
iltnem l falſum, vel ſunt de ſe & primatiò ordinatæ ad alium
A finem? Actiones primi generis non licet exercere Cajo,
leeftus ex quovis metu id fiat. Ratio, quia hæ ſunt in-
loki, nolm trinſecè malæ, talis actio eſt V. G. Thus offerre ido-
urtis nmd lo Scc. Actiones ſecundi generis poſſunt aliquandò
edrtoumi licite exerceri, ſi adſit juſta cauſa, hinc intereſſe
flafninen Matrimoniis & funeribus hæreticorum amicitiæ cau-
men,6 Sa per ſe non eſt peccaminoſum, modò, qui inter-
e. ludl eſt, non commumccet ritibus & cæremoniis eorum,

nle El⸗ C A & O I.

Ntl,6 .
3 Cuihn Paulus audit Conciones, ſumit Cænam,
dan A canit P/ almos bæreticorum.
olum, din Q. An Licite?

eus, AH B8., Primum in coertis circumſtantiis poteſt eſſe licitum
ee V. G. dogmata eorum confutandi, vel famulatds
ebet enll? præſtandi causà, ſecluſo ſcandalo & periculo perver-
Tr ſionis. Secundum & tertium eſt illicitum abſolute.
“ E Katio, quia hoc eſt communicare in falsà religione.
uge
Nei Quid, ſi ergo Princteps mandet ſubditis
ſibi Catholicis adire (onventus
Hereticerum ?

Be. Non licet Catholicis ſequi hoc mandatum. Ka⸗
b, quia hoc ſpectat ad promotionem hæreſis.

0 CASUS

. Caput VI.

C 4 & O° & MI.

Titius utitur veſtibus aut ſignis propriis
bareticorum vel infidelium. Q.
an Licite? .
B. I. Signis & veſtibus diſtinctivis unius natio-
nis ab alid Titius ex Caus juſta uti poteſt. Katio,
quia hæ veſtes non ſunt ſigna falſæ ſectæ.
Br. 2. Veſtibus ab hominibus certæ religionis
uſurpari ſolitis (ut cſt Pileus flavus judæorum Romæ)
ctiam Titius uti poteſt V. G. ſi quæreretur ad mor-
tem, ut evadat. Ratio, quia hoc ſignum poteſt.
ad alium uſum V. G. ad occultandam ſuam perſonam
pplicari.
le 3. Veftibus infidelium, quibus palam proſi-
temur ſuam falſam ſectam, vel, quæ adhibentur
tunc, quandò actualiter exercent ſuum cultum ſu⸗
Perſtitiolum, uti non licer. KXatio, quia tunc ſie⸗
ret quædam exterior profeſſio falſæ religionis.

L. Quæ ſunt Pænæ Hæreticorum

B. Hæ : Excommunicatio major ipfſo facto re-
ſervata S. Pontifici. Secunda Irregularitas, ſi hæ-

reſis ſit notoria. TZertia privatio jurisdictionis ſpi-

ritualis, qua privat excommunicatio major. Quar-
ta Privatio ſepulturæ Eccleſiaſticæx, ſi accedat ſen-
tentia judicis. =

4 Eſtnè Licitum Libros Hæreticos Legere?

B. I. Jure naturali illorum lectio eſt prohibita

omnibus, quibuſcunque indè imminet Periculum
* per

enetori
Prüm it
albaſcun
lar 4
Uelgore
Cultunt bxd
Uumen n

ber, gl

lbet ſel c

3. Ulher
cle Ne
Lieni

Un
Dodielige
40 n.
Eer, eſt 1
ſanemnle
A pre

X N
ne leckete
WlNS

,
ancho,

n hi

II.

n preprui

um.

Twis urins e
iporeſt. 1
r ſece.
Ocentr lg
blrorunke⸗
eletetut aln
Ve ſonun
n fuamnpend

bus palunp
14. „*½
qur Ahibe
Cuum allun
10, guin m
e elgoon.

ticoru!

jor o un

ullariss, 6
unsdictonn
d .
GIfacto nolit ſubeſſe Papæ canonicè electo.

tio mol.

iut

4

1 40

De Virtutibus Theologicis. 111

perverſionis, uti ſunt rudiores, & in rebus fidei
parùm inſtructi.
N. 2. Jure Eccleſiaſtico eſt prohibita omnibus
uibuſcunque non habentibus Licentiam, undèe
cienter legentes, vel retinentes, vel imprimentes,
vel quomodolibet defendentes Libros hæreticos, in-
currunt Excommunicationem Papalem, ad quam
tamen incurrendam requiruntur quatuor: 1. ut Li-
ber, qui legitur, ſit Authoris hæretici. 2. Ut
Liber vel contineat hæreſin vel de Religione tractet.
3. Ur Liber hæreticus ſcienter legatur, retineatür-
que &&. 4. Ut Liber legatur ſine authoritate &
Licentià.

Quid eſt Apoſtaſia?
R. Eſt retroceſſio à bono, uod quis ſolemniter
profeſſus eſt. Et eſt triplex, à Eide, 4 Keligione,
ab Ordine. Prima non differt ab hæreſi eſſentiali-
ter, eſt tamen accidentaliter gravior, & in confes-
ſione explicanda. Omnes tres ſunt peccata morta-
lia, ut patet.

Quid eſt Nckiſmaæ
k. Eſt ſpontanea ſeparatio ſuimet ipſius ab uni-
tate Eccleſiæ univerſalis. Eſt hæreticale, ſi quis de

Quid eſt Blaſpbemia

. Eſt, quando proferuntur verba contra Deum

& Sanctos, quibus inhonorantur vel vilipenduntur,
cetiam ſolùm mentaliter. Eſt pPeccatum mortale gran-

de:

112 Caput VI.
de: Quia, qui blaſphemaverit nomen Domini, mor-
te moriatur. Levit. 24. .
In peccato blaſphemiæ neceſſariò explicandum eſt
an ſie in DEUM, B. Virginem, vel Sanctos. Katio,
quia blaſphemia in DErUM. Virtuti latriæ, quæ eſt

in Sanctos, virtuti duliæx, quæ eſt in B. Virgincm,
repugnat virtuti hyperduliæ?, quæ ſpecie differumt.

F. II.
De SPE S&c.

Quis I Bes
. Eſt Virtus Theologica;, quà voluntas fertur
in DEUM ut beatitudinermn ſuam, obtentu quidem
arduam, Divino tamen auxilio aſſequibilem.
Quodnam eſt objectum formale
quod Wei è

. Eſt DEUS, ut beatitudo objectiva; beatitu-

do autem formalis eſt conditio requiſita in oblique

connotata.

Quoadnam eſt objectum formale quo Pei?

ge. Eſt DEsS ut auxiliator, juxta illud Pſal. 17

Deus meus auxiliator meus, & ſperabo in eum.
Quoaznam eſt objeceium materiale Kei ?
B. Primarium eſt Deus poſſidendus, ſecunda-
rium funt omnia bona ſpiritualia abſentia & ardua
Divino auxilio aſſequibilia.
Quande

u⸗

1 Tun
Mrunn kdei

E
. Hrcd
ler er ene⸗

Diher
lenchl,
ſe er ſuedn
nul ſli cſ

E
X. d
Gel on,

kehnet 5
kilen ar

Mtnd 4

N. R
Col Den
g, Mu
Nen li hec

line,
elt anf

De Virtutibus Theciogicis, 113

1 Demini,1 Quando obligat bræceptum Zei?

tlendan . Tunc & eodem modo, quo obligat præce
“ Pptum fidei ſuprà.
. Quænam vitia opphonuntur Lei?
in B.N

Cecie lmn H. Hæc duo, fſcil. Deſperatio & Praæſumptio
hac per exceſſum, iſta per defectum.

Quid eſt deſperatio?

B. Deſperatio definitur à S. Th. quòd ſit: Fuga
voluntatis, qua quis refugit ſalutem aternam acqui-
rere per media ordinaria, eo quòd judicet eam ob-
tentu ſibi eſſe impoſſibilem.
ohmuf

Cbtennnu⸗ Q. guotupliciter peccat deſperans 2

elublen N. Vel deſperatio eſt conjuncta cum infidelitate
ſunel vel non: ſi primum: duplex eſt peccatum, ut perx
e patet. Si ſecundum: eſt ſimplex peccatum, ut
, he itidem patet.
iinin Nd unde ſcis deſperationem habere vel non
babere conjunttam infideli-
⸗ tatem
aillu k. Inde, ſi deſperans ſpeculativè judicet ita eſſe,
the“ quod DEVS V. G. non remittat peccata pœnitenti-
bus, aut nolit peccatori dare gratiam ad converſio-
nem ſui neceſſariam: tunc eſt conjuncta cum infide-
dis, litate, ſecus autem, ſi illud judicium ſpeculativum

8 H Quid
0

114 Caput VI.

Quid eſt præſumptio?
. Præſuinptio defmitur, quòd ſir Adtus ve-
luntatis, quo bona ſupernaturalia inordinatè exſpe-
Gantur, V. G. gloria, gratiaæ & ſimilia, vel ut
ait D. Th. cum quis ſperat ſe veniam obtinere ſine pe-
nitentia, yel gloriam ſine meritis.
Eſt proprié ſpecies peccati in Spiritum S. quie
per illam tollitur vel contemnitur adjutorium Spiti-
tus S. pexr quod homo à peccato revocatur.

Q. quotupliciter peccet præſumens?
m. Præſumens præſumptione Pelagianorum, qui
præſumebant obtineri gloriam propriis viribus &
per opera naturalia, vel præſumens præſumptione

Lutheranorum, qui ſperant à DEo gloriam ſinè bo.

nis meritis, peccat dupliciter & peccato præſumptio-
nis & infidelitatis. Aliter verò præſumens peccat

ſolùm peccato præſumptionis, ſicut ille, qui nimrùm

ſidens D EIgratiæ differt pœnitentiam uſque ad finem
vitæ. Cæterùm qui mortaliter peccat cum ſpe ve-
niæ, duo comittit peccata, unum ex præſumptio
ne, alterum illud, quòd committit.

H. III.

De CHARIIATE.
Quid eſt Charitas
. Eſt Virtus Theologica, quâ voluntas DEUM
diligir tanquam ſummum bonum propter ſe, &
proximum propter DEUVM.
Diffen

Der

onunn n

Mem 1k

1. 0
rs Dun

U. D.
hone

Ceron 9

e

N e

e Omn
eß
Wpetder

Tenen
.x A

un,

ſiu ℳ

n
nordikete
ſimnlig,
obtidert i

Gpirium

juonin⸗
vocnuur.

eßtnen
Cnginnonn,
vopri in
S Pralue
glorun l
õ
eſumens N
tile,guinun
mmulge A
cen alnſy
mer Prlun
i

411.

2
wvolubtu

opret?
proptel 1

autem reſpicit D EUM ut veracem.

De Firtutibus Theologicis. 115

Differt à Spe, quòd hæc reſpiciat DEUM, us
bonum nobis, Charitas verò ut bonum in ſe; Fides

Quodnam eſt oljelkam formale quod

Charitatis?
. Objectum formale quod & quo eſt ſola bo-
nitas Divina.
Quogdnam eft ejus objedtum materiale?
e. Primarium eſt Drws, ſecundarium proximus,
ſcil. homo, Angelus, beatitudinis capaces; undz
dæmon & damnati diigi non debent.
Quando obligat præceptum Cbaritatit?
H. Eodem modo, ſigut Fides & Spes.
Quomodo eſt Deus diligendus?
&. Super omnia appretiatiyè, id eſt, ut DzwUe
rebus omnibus creatis affectu, imò (ſi Caſus oc-

currat) effectu præponere debeeam, & malim om-

nia perdere, quàm DEüUM & ejus amicitiam.
Teneornèé ex præcebto diligere proximum
ð etiam altu interno ?

F. Affirm. juxtà illud: Diliges proximum tnum
ſicut te ipſum Undeè non ſatisfacio præcepto dili-
gendi proximum per ſolos actus internos.

H 2 Teneornè

116 Caput VI.

Teneornè etiam diligere inimicum, &
quomodo

— . I1. Teneor illum diligere non ſolàům negati-
ve: id eſt, non habendo illum odio, ſed etiam
poſitivè juxtà illud: Diligite inimicos vestros. .
Bz. 3. Teneor inimicum diligere dilectionc uni-

verſali & generali, hoc ſenſu: ut diligens DEUM

& proximum, non excludam meum inimicum, non
tamen per ſe obligor eum diligere delectione in par-
ticulari, ità ut ſpeciali motu Dilectionis movear ad
inimicum. Dixi: per ſe, quia per accidens urgen-
te neceſſitate vel metu ſcandali teneor eum etiam ſpe-
Claliter diligerc, imò animo debeo eſſe conſtitutus

& paratus illum in particulari diligere, ſi hoc exi-

ant circumſtantiæ, undè hæc eſt generalis reguls
Theologorum: ex pracepto teneor inimicis exhibe-
xe ſigna amoris communia, quæ omnibus commu-
niter exhibentur V. G. quæ Civis Civi, Vicinus Vi-

cino &c. ſolet monſtrare. Ex conſilie autem exhi-

beo ipſi ſigna particularia amoris, quæ ſolent qui-
busdam perſomis particulariter exhiberi, ad quæ ul⸗
tima etiam obligor ex præcepto ſi hoc exigant cir=
cumſtantiæ.

Quinam ſunt Adtus Charitatis?

. Sunt Eleemoſyna & fraterna correctio. Opers

miſericordiæ tam ſpiritualia, quâm corporalia vide
in Catechiſmno.
Daturnè præceptum E leemoſynæ corporalis 2

v. Dari tùm naturale, tùm poſitivuum. Nata-
rals

e nid
Proöimut
tipun ver

Aud: /,
i

V
Aimem
Dünne, 4
guiſn in
N

Daturnt

D
funnn
Nt D
Timali
MuriN.
Retculu

1 A
Pelen
Periolo 1
W
recto
er eme
Uer Num

icun, 6

ſollm u
lio, ſed enn
peſtros.
e dlecione
ligem Din
NInimcumn,A
eckione nr
tonis more:
Aditenu
hr elummetunßg
elle coniu
e, Nes
genetalung⸗
mimicselti
hmnnibusconn
i, Mänu
ie amen dl
or Ceng
deli, Aqe
Hoe eign⸗

ir1
pntecti⸗
opotin
13 Aſpor. 6

. M
uum 1

Deo Virtutibus Theolegicis. 117

rale quidem, quia reécta ratio dictat amandum eſſe
proximum, & conſequenter ei ſuccurrendum poſi-
civum verò, quia immiſericordes damnabuntur; juxta
illud: lie maledicti.

ded guid ſi quis det Eleemoſynam ex bonis
illicitè acquiſitis *
B. Vel ſunt acquiſita cum injuſtitiâ vel abſque 2
ſi primum, illicitè dat, quia herum non eſt Do-
minus. Si ſecundum V. G. ex opere meretricio ac-
quiſira ſint, dat licit, quia dans tunc eſt Domi-
nus.

Daturnè præceptum ( orrectionis fraternæ
B. Dæti juxta illud Chriſti: ſi peccaverit in te
frater tuns, corripe eum. Quia, ſicut Charitas vult,
ut ſuccurram miſeriæ Corporali Pronimi ita & ſpi-
rituali. Hoc præceptum per ſe obligat graviter „
maximè Superiores, quod additur, quia privati ſæ-
pè& excuſantur à mortali.
Jub guibus conaitionibus obligat boe præa-
ceptum graviter ?
. Sub his: Prima eſt, ut moraliter fim certus
de peccato mortali proximi; iſque credatur eſſe in
periculo relabendi aut non reſurgendi. Setunda
eſt, ut ſit ſpes emendationis, quia hæc eſt finis
correctionis. Tertia eſt, ut proximus non credatur
aliter emendandus, ſi V. G. nec per ſe ipſum, nec
per alium emendetur. Quart« eſt, ut ſervetux
debitus modus & debitum rempus. Modus qui-
I 3 dem,

118 Caput VI.

dem, quia præceptum correctionis hoc modo non
obligat, ut ad eam tenear cum gravi meo incommo-
do, ſeclusa nempè extremâ neceſſitate. Tempus
verò quia aliquandò correctio differtur utilius, ut
poſtmodum detur eò fructuoſius.

Cajus peccat ex ignorantiéâ, obligorne
ipſum corrigere è
. Si ignorantia ſit culpabilis, & adſint condi-
ctiones ſupradictæ, obligor, quia tunc eſt in grayi
miſeria ſiritual Si ſit invincibilis, & quidem de
re neceſſarià neceſſitate medii ad ſalutem, omninò
monendus eſt, etiamſi habitâà notitià formaliter ſit
peccaturus, quia hæc ignorantia illum exponit peri-
culo damnationis ſuæ animæ. Si autem ſit invinci-

bilis de alià re, monendus eſt, ſi fructus ſperetur.
Peccantem Itatim de fero Q. An licité

B. Ordinari & non. Katio, quia ſub præcepto
ſervandue eſt ordo correctionis fraternæ, qui eſt hic:
ut eum Primè corripias inter te & ipſum, Secundèò,
ſi te non audierit, adhibeas teſtes. Terti?, ſi nec
hoc proſit, dicas Eccleſiæ aut Superiori.

Quznam ſunt vitia Charitati oppeſita?

B. Sunt ſequentia: Odium, Diſcordia, Conten-
tio, Scandalum, Schiſma; Duellum, Bellum, KRixa,
Odiaæm eſt averſio voluntaria à Deo aut proximo
ſub ſpecie mali & nocivi repræſentato.
Diſcoriia, quà quis voluntati alterius de bonoDivi-
20 vel humano ex intentione contrariatur.
Comes

*

Cuntent
Andumm.
Niracel
CNNIt.
Atem,

d, Ult

granier e
Mſnin
in ba.
Delune
elte
l end
Duelyn
ln. Nar
Ellane, 5
änrn
Ner
in eo aaln
Uctun,
ib ſe ſal
Dellnn

Ount (xC

Gchnte ve
Nüens,

hennhtesco

An ieeli
e iui
N WN
19.
N 0t

Ny. gueß
Sedtere

hoc modon
meoinconn
ſſitate. Tan
Ertur ullin

9
& Aſint on
tune elt ing
6, & guidn
Auuem nnn
tit ormd
lum eymni
zutem Er imin

.

ffoluher
3 eit/

1z, gu
iln, Naun

Td,l
erion.

iapeſ

er lis e
Bilun,

Deo t n⸗
tato.
ibeboll

jut.
1 6

obltim

X

De Virtutibus Theologicis. 119

Contentio eſt vitium inclinans ad inordinatè alter-
candum.
Rixa eſt contradictio in factis, ut dum ex ira ſe per=
cutiunt. In invaſore eſt peccatum mortale, in eo
autem, qui ſe defendit, poteſt eſſe ſine pecca-

co, ſi ſit moderamen inculpatæ tutelæ; ſi autem

graviter excedat, etiam peccat mortaliter.
Diſcordia eſt in corde, contentis in ore, rixa
in factis.
Bellum eſt congreſſus multorum contra multos.
Seditio eſt congreſſus paucorum contra paucs
vel partis communitatis contra partem.
Duellum, ſeu monomachia eſt quaſi duorum bel-
lum. Nunquam hoc eſt licitum, niſi pro vitæ de-
fenſione; & dum bellum ex conſilio belliducum re⸗=
ſolwitur in duellum pro bono communi, quale 1I.
Reg. 17. fuit inter David & Goliath. KRatio, quia
in eo caſu ceſſat motivum, quo duellum redditur
illicitum, quod eſt ſe conjicere in periculum mor-
tis ſine ſufficenti cauſa.
Duellantes & provocantes (putà ſolemniter) in-

currunt excommunicationem reſervatam Papæ; ac=

ceptantes verò, concedentes locum, aut non im-
pedientes, qui poſſunt impedire, aliquo modo co-
operantes conſilio, mandato, auxilio, litteris, etſi
actu duellum ſecutum non fuerit;, item ſpectantes
de induſtria, funt excommunicati excommunicatio-
ne non reſervata. Ita T1i4d. ſ. 2 5. de reform. c.
12
Nota ſententiam damnatam ab Alexandro VII.
Pir equeſtris ad duellum provocatus poteſt illud ac-
septare, ne timiditatis notam apud alios incurrat.
H 4 Qsis

—

120 Caput Ir.
Quid ergo brovocatus reſponde bit pro-

vocunti?

Dico: Reſpondere poteſt: Paratus ſum duellum
acceptare, ſi Dei & Eccleſiæ legibus non repugna-
ret. Vel, ubicunque armis invaſus fuero, armis
me defendam, ut vitæ meæ conſulam. Generali-
ter adhiberi poteſt quæcunque reſponſio, quæ non
importat acceptationem formalis duelli. De duel-
lo ulteriùs redibit ſermo, quando agetur de caſibus
reſervatis.

Quid eſt ſeandalum & guotuplex ?

N. I. Scandalum benè definitur eſſe dictum vel
factum minùs rectum, præbens proximo occaſio-
nem ruinæ ſpiritualis.
Be. 2. Scandalum aliud eſt datum, aliud acceptum,
& hoc eſt vel puſillorum, vel Phariſæorum.
Primum eſt, quando aliquis ſuo malo verbo vel
facto intendir alium in peccatum inducere, vel licèt

ipſe hoc non intendat, tamen ipſum factum tale ſit,

ut de ſe natum ſit inducere, vel ponere occaſionem
ruinæx, & hoc etiam dicitur ſcandalum per ſe vel
activum.
Secundum eſt, quando quis ex dicto vel facto al
cerius ſumit occaſionem peccandi, & hoc etiam dici.
tur ſcandalum per accidens, & merè paſſivum.
Tertum eſt, quod oritur ex ignorantia vel infi-
mitate ſcandalizati.

Ouartum eſt, quod oritut ex pura ſcandalizati
malitia.
Nota, quèòd ſcandalum activum ſemper ſit pec-
cCcCatum

cnun in ſe
Chuntatl;
Opeke ml
ſcandalum
Gliſenal
e ane en
ſlt i⸗
Knümr
ernn Aen
n, lcon
bin ah,
Deatb, Ne
gi oro e⸗
Atenenr ,
PMctr We
Ocale
ſc in e⸗
de ſeio
Fen
Gunmoco.
eſihnc
gool lne 5
nner
rilnun
ATMmioni
tid mut
Cnched,
10 flere
or
Mln,
5, iui
ſulileg,
Viri Nerf

ndehit onn

us ſumn dd
us non
ſus fuero,
alam. Cen
nlo, gun
ueli. Ded
getur cell

unhlet⸗
k elſe lln
proximo

,Aliudmeyn
riſrorun⸗
mm ele
Wrogte, Wl.
nlacumtlel
Z

Allun er ,
lco r
hoc clanc

nun. 8
ormnta D

ler ſandii

enper

De Virtutibus Theologicis. 111

catum in ſcandalizante. Natio quia contrariatur
charitati Et quidem diſtinctum eſt peccatum ab
opere malo, ſpecialiter in confeſſione explicandum;
ſcandalum verò paſſivum ſemper eſt peccatum in eo,
qui ſcandalizatur, & hoc ii ſit puſillorum, etiam eſt
ex parte ejus peccatum, qui ſcandalizat, non verò,
ſi ſit Phariſæorum. Ex his:
Sequitur Primò, quòd materialiter tantùm coo-
perari alterius peccato non ſit dare ſcandalum, maxi-
mè, ſi cooperatio ſit indifferens, ſi fiat ex rationa-
bili cauſa, & ſi alterius peccatum impedire non te-
nearis, nec poſſis ſine tuo damno. Sic conjux con-
jugi voto caſtitatis obſtricto ex juſtitia petenti poteſt
& tenetur reddere debitum. Sic peccatori occulto
publicè petenti Euchariſtiam, danda eſt illa vel etiam
occultè petenti, ſi peccatum ſciatur ex confeſſione;
ſic in loco permixtæ religionis Lutherano carnes in
die vetito petenti carnes dari poſſunt; ſic infidelibus
vendi Poffin ea, quæ ad eorum ritum pertinent,
dummodo eorum uſus ex ſe bonus ſit, ſecùs non.
Secundò, quòd directè petere vel cônſulere alteri,
quod ſine peccato facere is nequit, ſit ſcandalum,
id verò petere, quod ſine paccato facturus non eſt,
ſine illo tamen facere poteſt, non ſit ſcandalum, ſi

ex rationabili cauſa id fiat. Sic licet petere ab uſu-

rario mutuum, ſi aliàs indigeam; ſic licet petere à
venefico, ut tollat veneficium, quod ſine pecca-
10 tollere poteſt, etſi ſine peccato facturus non ſit.
Porrò nullum cadit in viros perfectos ſcandalum
paſſivum. Ratio eſt: qui ſcandalizatur, paryulus
ℳ inquit Hieron. ſuper illud Matth. 18. Qu

ſiy ſcandalivaverit unum de pufillis iftis: Ergò majores
ſen viri perfecti ſcandala non recipiunt.

122 Caput Pl.
C A SOSI

Titius per aliquot annos babuit concubinam,
ex qua genuit filios, quos, ut illa majoriſta-
cio enutriat, perſiſtit in eadem inviſenda cum
ſeandalo Vicinorum. Q. 1. An poßit
non obſtante ſcandalo ſubvenire
in omnibus huic mulieri eam-
gque ac filios inviſere,
2. Quid agendum

¶onfeſſori?

v. Ad 1. Titium poſſe, imò teneri ad ſubveni-
endum ſecretò & non per ſe, ſed per alium tam ſi-
lis, quàm mulieri. Eilis quidem, quia juſtitiæ
Lex poſtulat, ut eam, quæ filios tuos ablactat,
enutrias.

. Ad 2. Titium abſolvi non poſſe à Confeſſore,
quouſque deſiſtat à ſcandalo. KRatio, quia, cdm
illla ſubventio occultè & per alios fieri recte à
Titio poſſit , abſquè hoc, quòd ipſe ingreſsu

ſuo det occaſionem ruinæ & temerarii judicii viden-

tibus, non poteſt à peccato ſcandali excuſatri, &

⸗ „

CA

.

6

Uutbema,
ler tunc il
vo ft, u
e,
G

bhe

sinbe
EKernut
Aindi d
lin bipbe

enns ordin

Gunrmar il
nitoni e
nmn, u
Vhle, cum

Eu Kin

un IMmunn

N W

8 alken

gemtes in
Pollunne
dn Cm
(el,
collee

De Virtutibus Theologicis. 12
. C A4 NOS.

t toneku Eußhemia Ancilla Gbillæ, olim bonæ famæ, vi⸗
illanim det nunc illam in continuo vivere concubinatu,
inviſeni Juo ſit, ut non modò neceſſe ſit dictæ concu-
. 4 binæ, adll eam ornandum Jubvenire, ſod

enee & menſæ concub inariorum mini-
ie. ſtrare Q An peccet
te. mortaliter, & abſol-
MM vi poſßtit ?

3. Euphemiam non eſſe mortali culpz obnoxiam
n illis in rebus concubinatiis inſerviendo, quæ de per
tenerl An ſe & ex natura ſua ſunt licitæ aut indifferentes, ſœus,
Hperdimt ſi in alis obicquiis illicitis occuperur. KNatio,
n, Jluf quia Euphemia non cooperatur illis actibus, qua-
lustusi tenus ordinatis ad concubinatum, ſed cooperatur
duntaxat illis, quatenus ſunt actus deſervientes nu-
tritioni & ſuſtentationi naturæ, & corporis orna-
mt mento, quomodo D EUVetiam cooperatur eiſdem.
Ne, u, Undè, cum abſolutè loquendo inſerviat actui come-
los kei i dendi, & inſerviendi, ut eſt actus hominis, non vi-
d iſ⸗ . tii, immunis redditur à peccato, ut egregiè oſten-
ri udcin dit Cajet. z. 2. 4. 147. 4. 4. . .
Aul ola/ Quia tamen ex hujuſmodi obſequiis ſæpius ipſæ
ancillæ in pericula animæ incurrunt, ut, quæ vi-
dentes impudiciſſimos concubinariorum actus non
poſſunt non contupiſcentiæ illecebris exagitari, agen-
dum cum Euphemia à Confeſſore erit, ut domo illa
diſcedat, ne in peccatum aliquod præceps objectà an-
ie conſpectum Occaſione labatur.

7
1

CA.

124 Caput I.
C AS O &§.

Theosderus innocentis pitæ adoleſcens videt ſubind?
domi ſuæ opera ſerviliæ exerceri diebus Sabbathinis &
Sanctorum Vigiliis uſque in multam noctem; deinde
ſapè adyvertit ancillas diebus Feſtis in reficiendis veſtr
bus ſuis occupari. Deniquè mortue parente pidet to-
tis diebus feſtis à ſartoribus pro luctu peftes confici,
omnes que liberos domi contineri, nec ad ſacrum aun-
diendum dimitti. In quibus omnibus non param ſcan-

Q. An ſit juſtum ſcandalum?

B. Materialiter injuſtum videri & acceptum, non
datum Theodori ſcandalum. Certè enim conſuertu-
do illa, quàâ non pauci diebus ſabbathinis ex devo-
tione abſtinent, obligationem non habet, ſed per
ſe licitum eſt laborare uſque ad mediam noctem,
Ratio eſt, quia feſta non à veſperà, ſed à media
nocte inchoantur, recepta per totam Europam con-
ſuetudine. Ita Fag. cap. 6. num. 2. Fill. cCap. 11.
num. 207. Juar. tom. 2. de relig. tract. 4. lib. 4.
cap. 31I. num. 3. Laym. cap. 2. num. 1. Si tamen
alicubi conſuetudo vigeret obſervandi feſta à veſpera
ad veſperam, idque ex obligatione & non tantum
ex libera devotione qualem devotionem multi ha-
bent diebus ſabbathinis & vigliis Sanctorum] ea om-
nino lobſervanda eſſer, licet communiter omnia fe-
ſta univerſalia & particularia durent integro die na-
turali „ quædam tamen dioœceſana alicubi medio tan-
tum die obſervantur. Eiull. cap. 6. nupz. 100. Juar.
Cap:

1ellnn
lserege,
Necelſirne
Ains com
Acllanm
bu kelis,
dchin vol
lbei ol
nemes, &
i beis ob
Hl. ρd
Ntlemn
Prtim pe
Ir mul in
Gld, g

RKm

Dehe

5 e

1. Dun
tcepot
Doni⸗
e ue 4

De Firiutibus T heolegicis. 12

cap. 11. num. II. Deindè ancillæ pauperes, qua-
les pleræque ſunt, excuſantur vel Parhetachnt vel
ent ilt / neceſſitate, ſi ſua reficiant & ſibi laborent, cum
Calkeie alias communiter tempus non habeant. Denique
uſenz Fctſanmar furdrer veſtes pro luctu conficientes die-
1 reßcienli Mob eſtis e plerumque debent citò confici, nec
,nmnuril 4 k us bro eſtis poſſunt abſolvi. Similiter viduæ &
i u eri poſt mortem parentis à publico tantiſper abſti-
mi an neler⸗ & ſacrum non audientes excuſantur in mul-
uun in tis locis ob receptam conſutudinem. Ita ouar. Laym.
Fil. & alii. Cæterum, tametſi prædicta omnia
per ſe non ſint illicita, quia tamen habest aliquam
hr) beciem peccati, idcirco diligenter curandum eſt;,
ut nulla priæbeatur ſcandali etiam paſſivi & accepti
Aacceplun occaſio, quantùm commodè fierxi poteſt „ quod re-
eimah te paſſim monent authores.
pbethins ed
n kubet, — ———

CALP UT VI.

uoyeme . .
4 + De Religione, ejusque Actibus.

6. 14 1 . 2
4 Quid eſt Religio:

umn. 1 ſu

ndi hie E .
ne A Mil Se. St Virtus debitum DEO cultum exhibens,

– Qustuplices ſunt ejus actus?
R— 5„ 2
unimonn ſt Duplice⸗ ſcil. interni, & extern. Interni
inego Peyrento e „ & oratio.
e 10 eſt prompta & parata voluntas exſequendi

cubime ca, quæ ad Dini
10o Divinum pertinent cultum.
Ora-

yt. 10 .

126 Caput PII.

Oratio eſt elevatio mentis in DEUM, & definitut
à8S. Th. quòd ſit petitio decentium à Deo.
Actus externi religionis ſunt Adoratio, Sacrificium,
Oblatio, Decimæ, Votum, Juramentum, Acdjure-
tio Divini Nominis, ejusque in laudem Aſſumpuo.
Qugtuplex eſt adoratio?
Be. Eſt triplex: Latria, Dulia, Hyperdulia. Pri-
ma competit ſoli DEO, Secunda exhibetur Sanctis
Tertia B. Virgini.
Crux, in qua Chriſtus pependir, adoratur La-
triâ, idque ex duplici titulo, ſcil. ratione contactis
membrorum ejus, ex quo eſt ſanctificata & ejus
ſanguine perfuſa, & in quantum eſt imago Chriſti
in ea extenſi. Ratione contactús etiam adoramus &

veneramur clavos, ſpinas, lanceam, indumenta

& ſacra ejus tabernacula, quæ ſunt præſepe, ſpe-
lunca & hujusmodi; non item aſinam, cui inſe-
dit, nec terram, quam leenir &c. quia hæc poſt
Chriſti contactum manſerunt pervia uſibus commu-
nibus; nec item os Judæ, nec manum infligen.
tem ei alapim, quæ ut indignè eum tetigerunt.

N C(rux & alia adorentur Latrid ratio-
ne contaltus , cur non &
B. Virge
Dico: D. Th. 3. p. 4. 2 5. 4. §. dat diſparitatem
inter B. Virginem, & res inſenſibiles, quæ ipſum
tetigerunt; hæ enim ſecunduùm ſe nullius veneratio-
nis ſunt capaces, & ideo in earum adoratione nul-
lum eſt periculum exiſtimandi, quòd adorentur ra-
tione ſui: B. Virge autem ſecundm ſe ekt crer
cultus

Elli, &
(leatuta, 4
Utione ſoi
Cum elt.

1. Ap
lon bono

1. Mn
nule 6ppon
lor Aler
inhecdi,
V..
lumaln
n. M⸗
ſagu o
lun en
henti, 5
Uun ſeiuni,
um ſi
en dm!
MWmxcd
Mlexck, 4
Clemnin
X cumon
ſalile⸗

D ſ

1 N, &
Den.
Oratio, Aili
nentum,
dem Allim
atio!

1, Hyendli
,ehubenn

Odhe, adorn
l rone n
ſnil
n N img
ctiamadhen
ceann, ir
lunt preſe⸗
AMnum, l
e. lin hu
rinuitbis
cmamun inn

eun teügenn
R

Luari c
N

bils,
nulig ſene
n Aorte
10 abon
Alinlec

De Religione 127

eultůs, & quidem hyperduliæ, cm ſit rationalis
creatura, & ſic facilè poſſet putari, quòd adoretur
tatione ſui, quod erroris periculum omminè vitan-

dum eſt.

Quid ef Vorum?

&. Eſt promiſſio deliberata ſoli Deo facta de me-
liori bono poſſibili.

Quotuplex eſt Fotum?

n. Eſt multiplex. Primum eſt abſolutum, cui
nulla apponitur conditio; aliud conditionatum „ Ee
hoc obhligat conditione impletà, ſi quis ſuâ culpà
impediat, ne conditio impleatur, manet obligatus
voto.
Item aliud eſt Reale, aliud Perſonale, aliud Mix-
tum. Keale eſt, quod concernit bona voventis, ut
ſi quis vovit ex ſuis bonis exſtruere Altare &c. Vo-
mum perſenale eſt, quo ſolum concernit perſonam
voventis, & per alium impleri non poteſt, ut vo
tum jejunii. Mixtum denique concernit bona &
Eernan ſimul, V. G. vovit quis peregrinari ad ta-
em locum ſacrum, & offerre decem pondo ceræ.
Item votum aliud eſt ſimplex, aliud ſolemne. Sim-
plex eſt, quod emittitur privatim ſine omni extrinſeca
ſolemnitate. Solemne eſt, quod fit in facie Eccle-
ſiæ cum omni ſolemnitate. Et hoc iterum duplex eſt,
ſcilicet Monachale, quod emittitur in approbata
religione; & Clericale, quo ligantur Clerici ex vi
Ordinis ſacxi.

Quet

122 Caput FII.

Quot requiruntur ad obligationem Voti ?

Tria, nim. Deliberatio, Propoſitum voluntati⸗
& Promiſſio. Deliberatio inquam plena & talis, quæ
ſufficit ad peccatum mortale.
Quæ eſt materiæ Voti?
g. Propria voti materia ſunt opera conſilii, ſeu
quæ aliundè non ſunt præcepta. Natio, quia illa ſunt
Deo grata & abſolutè voluntaria. Undè vota Evan-
gelicis conſiliis contradicentia, vel cum iis impoſſi-
bilia, ur non ingrediendi religionem, nubendi &c.
ſunt nulla, imò peccata morralia. .
Ratio, quia ſunt Deo ingrata, & ponunt obicem
Spiritui S. moventi ſemper ad meliora. De re tamen
præcepta poteſt fieri votum. Katio, patet ex uſu eo.
rum, qui caſtitatem vovent, & tamen ad illam aliàs
tenebantur, & tunc contrahitur duplex obligatio,
nim. temperantiæ & religionis.
Vovens peccatum etiam veniale peccat mortali-
ter. KRatio, quia peccatum veniale tunc fit materia
gravis in ſpecie irreligioſitatis, ſi offeratux Deo in
cultum.

Quid ſi aliquis vo'vet rem bonam ob malum
JRinem, V. G. eleemoſynam ob vanam
gloriam?

Diſtingus cum noſtro de La Crux, ſi malus finis
intret objectum promiſſum, quod fit, dum inten-
ditur principaliter, votum eſt nullum & peccatum;
ſi verò malus finis ſolùm ſit motivum vovendi ex-

trinſecum, ut ſi quis voveat religionem militarem,
ut

Un kabeat
elum potu
ſece,

Mr.

DN:

fI vorere

Gluntlus
kaunci
Genee.

Ceran

X Nc
Prnaroonis
Corpattl
duk ci⸗
lapu.
uide⸗ Meo
sobe

Hr
heign,
Ulen
ud
eſteen
Wunnne

4

onen

gitumn latl
lena Erlig

ti!
detn collli
Dode wahr
laum üt in
mn, Mball

Apommnci
14. Delem
1, Patet ein
amen 1 lnl

lupbken elpt
le peccal un

letmehtn
okeemt De

ö

Superiore, V. G. marito re

De Religione. 129

ut habeat occaſionem luxutiandi
enim votum rei bonæ, cui
ſecè.

„ votum tenet; eſt
malum jungitur extrin-

Mune in poteſtate voventis in materis
gravi obligare ſe ſub veniali .
vel contra?
Ditco: Licèt ſit in poteſtate hominis vovere vel
non vovere, tamen ſuppoſito, quòd quis voveat,
quantitas obligationis dependet ex quantitate obje-
Qi ſecundùm ſe, quod ab intentione hominis non

dependet.

Quænam vota ſunt ſoli Papæ reſervata?
H. Hæc 5. Perpetuæ Caſtitatis, Religionis, Pere-
grinationis in Jeruſalem, ad limina Apoſtolorum &
Compoſtellam. In his tamen, ſi ſint conditionata,
poteſt diſpenſare aliquis Ordinis Mendicantium &
Epiſcopus. In voto ſolemni Monaſtico „juxta The-
miſtas, nec Papa diſpenſare poteſt, quamvis alii
ſatis probabiliter teneant contrarium-

Quot modis poteſt tolli votum?
v. His tribus. Primò per irritatrionem, ur fit à
ſbean uxoris, patre reſpe-
ctu filii, Prælato reſpectu ſubditi, domino reſpe-
Etu ſeryi. M
Secundò per diſpenſationem, quæ fit ab habente
poteſtatem, cui communiter admiſcenda eſt aliqua
commutatio.

1 Tertiò

13 Caput VII.

utationem, dum mutatur in aliud

Tertiò per comm
æquè pium opus. Addunt alii per ceſſationem, ur

( materia voti fiat impoſſibilis.
C A & O J. .

Zoannes ludo alearum deditus, ſubitâ paßio-
ne motus votum fecit de non ludendo aleis in
zoto vitæ ſuæ tempore, quod tamen votum
poſtea fregit. Pahblicato jubilæ inſtat apud
Confeſſorem, ut in tali voto diſpenſet, &
in aliud quod vits commutet. Q 1. An
illa ſubita paſßio excuſet ab obli-
atione voti. 2. An vigore
*dicti jubilæi poßit cum
ipſo diſpenſari?

g. Ad 1. Votum illud, quamvis ſubità paſſfio-

ne factum, eſſe validum & obligatorium. Katie,

quia Joannes ſic repente & ex paſſione vovens cog-
noſcebat id, quod faciebat, ad obligationem autem
voti ea ſufficit deliberatio, quâ quis eligir id, quod
ſacit, ut ait Paludanus in 4A. ſent. diſt. 3 8. 4. 1. G
Cajet. 22. 4. 88. 4. I. 8

. Ad 2. poſſe virtute jubilæi commutari hujus-

modi votum in majus vel æquè bonum. Katio,
quia ad commutandum votum non requiritur de ne-
ceſſitate cauſa, quæ obſtet executioni ejus, ſed ſuſſi
cit fohm, quod id, in quod commutatur ſit me⸗
liüs nulla alia interveniente causis,„ ut declarat S.

Thom.

Tom.
leſu

Punne
Aam
Egehe
turn de

Ael
dl

1. N

go

Onunn
ſgo
Elolce⸗
io,
Momikio
gulli De
ter hon⸗
Alud ſ
e.
Uüm fn
lens ed
llchẽ

De Keligione. . 11

Thom. 2. 2. 4. 8 8. a. 12. & Cajet ibi, ac Soto L. 7.
atinduu de juſt. & jur q. 4 a. 3. & inſuper eſt Natio, quia
onem, u Joannes relaxato hoc voto impoſteràùm ludendo unum
ſolum committet peccatum, ludendo ſcilicet ludo
lege humana prohibito, cùm alias inſuper contra vo-
tum delinqueret.

% C A J S Y/.

ſo aleut L
“ Angela ex de votione ergaà D. V. irginem, cui dies
4 Sabbathi eſt dedicata, emiſit votum non
1 4 nendi tali die: Q. An hoc
7 14 votum valeat ?
J.
bh.

B. Negativè, Katio. Quia votum debet eſſe de
co, quod Deo placet, & ad ejus honorem condu-
cit; ſed non nere, cùm ſit indifferens, utpotè nec
bonum nec malum morale importans, non eſt tale,
ergè Angela nihil vovit, imò promiſit Deo id, quod
dbit diſplicet Deo, quia nequaquam illi Pplacet ſtulta pro-
mm. miſſio, qualiseſt indifferentium „ cùm hujusmodi
oNÜHh Promiſſio proveniat ex ſtulta de Deo imaginatione,
Oneman quaſi Deo placeant ea opera, quæ non ſunt mora-
, liter bona, quæque vana & inania ſunt, ergò.
. 4100 Aluud eſet, ſi voveret non nere in die Sabbathi, ut
V. G. aliquoties Roſarium B. Virginis recitaret vel ob
Grni h;⸗ alium finem bonum; quia jam non eſt. opus indiffe-
n rens, ſed moraliter bonum. Arg. cap· paratus 2 3. q.
8 uucet I. cape diſciplina. Et S. Anton. 2. p. tit. II. 6. 2. § 1.
.
ecunt ł— 12 ℳ
TMr.

132 Caput VII.
C A &S M.

Anmna ſpeciali voto obligatæ« ad recitandum
ſingulis diebus coronam D. Virginis, cuùm
illam unico contextu & ſine aliqua interruptio-
ne poſſet perficere, diverſis tamen horis
ejusdem diei interruptis recitat
Coronam Z. Virginis
L. An voto ſuo
ſatisgfaciat?

x. Affirmativèe. KXatio, quia omnis actus regu-

lariter poteſt fieri per partes interruptas, exceptis his,

in quibus contrarium jura ſtatuunt, undè emptio,
venditio & alii contractus dempra ſtipulatione poſſunt
communiter fi ri per litteras & nuntios, & ſic
magno intervallo inter conſenſum unius & alrterius,
juxta text- nemo in princip. inſtit. de obl. & con-
ſenſ. ſed nullum jus naturale, Divinum, aut hu-
manum prohibet, quin roſarium non poſſit per
ſingulas ſuas partes &, interpellatis horis recitati,
ergoò &c.

SSHe
. S *
*

(ejul
mine
ir e
mt

XN.
CR
Promil
1.2. 4.
Mrrdldtt

wron

n horen
C nnk.
A V.
ere

im
4 Ganij
Uer href⸗
e reder

I.

recitone
ginit,
intenn
amnen en
recite
1

nis Aun
; Aenni
unde e
Axioreſ
untos, 4
uis A
e dl. 1
num, A!
von li
horis tecl

De Keligiene. 133
C A5 S TW.

Cajus in extremo guaß rerum ſuarum diſcri-
mine poſitus ad orationem confugiens Deum
bis Verbis eſt deprecatus: Domine, ſi ab hot
periculo eripiar, ſerviam tibi, luxus
riam fugiam, & eontinens ſomper
ero. Q. An per bæac ver-
ba aſtriétus ſie voto
ſimplici cafti-
tatis

. Negativèe. Katio, quia ad votum non ſuffi-
it voluntas ſeu propoſitum: ſed ulterids requiritur
promiſſio cum animo ſe obligandi, ut docet D. Th.
2. 2. 4. 8 8. 4. I. & cum co DD. communiter: ſed
Prædicta illa verba non ſigriſicant de rigore ſermo-
nis promiſſionem, nam, ſicut aliud eſt aſcendere
in arborem, aliud velle aſcendere, ut ait Gloſſa
in C. vendentis. Cod. de contrabenda empt. & vendit.
ita aliud velle iülla facere, aliud promittere illa fa-
cere, ergò.

C A5S UVS rV.

Titius ſuſcepto à tribus diebus religionis habita
in graviſſinam incidit infirmitatem, praindeque sum
conſenſu Conventus pro conſolatione ſuæ animæ ſolemi-
niter profi etur, ſed indè ad dies aliquot ad ſanita-
1em reyverſus, ut melius con valeſteret, in Patriam
1 3 fux

134 Caput VII.
fuit miſſus in domum matris, ubi nullum erat propè
Ordinis Monaſterium.
Q. 1. An illa profeſßio fuerit valida. 2. An

FProbationis annum extra religionem de licen-
tiä Prælatorum abſque alid probatione
complere ſufficiat

Quod ad primum attinet, S§. Pius V. conſtitu-

tionem quandam edidit, quæ incipit: Summi a-

cerdotu cura & c. Sub dats Roma dié 23. Aug. Anno
M. D. LX. Pontificitus ſui anno quinto ad inſtan-
tiam monialium Ordinis S. Dominici, in quaà con-
ceſſit illis, ut quando & quoties aliqua novitia de
Alicujus Medici conſilio ab hoc ſæculo tranſitura con-
ſpicitur, podlit profeſſionem pro conſolatione ani-
mæ ſuæ ante annum probationis emittere, dummo-
dò tamen in legitima ætate conſtituta ſir, ita ut ſic
decedens indulgentiam & alias gratias, quas alix
verè profeſſæ morientes conſequuntur, aſſequi pos
ſit; elargiturque illi ſie profeſſæ plenariam peccato.
rum ſuorum indulgentiam & remiſſionem in formi
Jubilæi. Ex qua conſtitutione, licet monialibus fi
ſpeciatim conceſſa, quia mendicantes in eodem pri-
Wilegio communicant, videtur aperteè colligi poſſe
Novitios habentes legitimam ætatem in articulo mor-
tis conſtitutos profeſſionem facere, etiam non finito
anno probationis. de SIJM
Sed totus difficultatis cardo vertitur in hoc, an
hæc profeſſio ſic emiſſa, ſi iſte Novitius non moriatur,
ſit vera & valida: ad quod
F. Hunc Novitium ſic profitentem S& ad ſanita-
tem

Ee ple⸗
Aonem:
ee N ſ
Ntio t
teſio ſoi,
lokmn

tullen her

n, un
Ment ſier
Kbi:
Myne ſi
M Mini⸗
kr khm e
ollcienn
ine
ln ſun
Integrum:
ligntonen
o guol.
iy
Moritus in
Cnndzind
Cli Decrenn
Inanete. l
19 46.
Mu.
um
Irirur
Kim
Alkrine
Unotrsque
Oberr

luin ta

jonefn &
ſenen 4
4 proheit
1

Piut
ibit: un
ſerg. A?
oqlintd 11.
nici, ingui
aAliqun i
lo tralm
(onloltut
micete,
unn it, u
tis, Au
nnu, Magt
enartum per
Monemn
lcer noni
gles in eol
ete cOlg
m in Aiolo⸗
,tiunmhen D
Airuyhr,
is ono

len & 40

De Religione. 2

tem poſtea radactum, debere novam emittere pro-
feſſionem, proindeque primam non ſufficere, ue
vere & ſolemniter profeſſus dicatur.
Ratio eſt tum, quia illa Pu V. conſtitutio & con-
ceſſio ſolům fuit ad effectum conſolandi novitios in
Alo ſtatu mortis, & ſic ad effectum duntaxat ſpiri-
tualem lucrandi gratias & indulgentias, ſi moriau-
tur, ut pacet ex verbis dictæ conceſſionis, ibi:
Carent merito caleſti, quo dicti Ordinis profeſa &c.
& ibi: Pro conſolatione animæ ſuæ &c. & infra:
Noyvitiæ ſic decedentes indalgentias & alias gratias,
quas AMoniales verè profeſſe &c. Ex quibus ſatis con-
ſtat iſtam conceſſionem habere ſolum locum in foro
conſcientiæ & ad utilitatem duntaxat animæ, & non
in foro exteriori, nec ad alios effectus. Tum etiam,
quia juxtà Tid. J. 25. c. 15. profeſſio facta ante
integrum annum eſt nulla: nullamque inducit ob-
ligationem ad alicujus regulæ obſervationem, aut ad
alios quoſcunque effectus. Neque in iſto Decreto
Pius E. diſpenſavit, niſi quantum ad hoc, ur
Novitius in extremis laborans profiteri poſſit ad lu-
crandas indulgentias. Ex quo ſequitur dictum Con-
cilii Decretum quo ad alios effectus ſuo in robore
manere. Ita Emman. Koder. in reg. 1. tom. 3. 4.
15. 4. 6.
Ad 2. N. Negativè. Katio eſt, quia ad facien-
dam profeſſionern neceſſariò, & eſſentialiter prære-=
quiritur annus integer & ſolidus, quo ordo mores
& vitam profeſſuri comprohavit, ipſeque Ordinis
Auſteritates pariter ſit expertus, ac regulam conſti-
tutionesque ad amuſſim obſervavit in domo Regu-
laris Obſervantiæ Novitiorum inſtitutioni deſtinata
8 1 4 ſecun⸗

—

15 6 Caput VII.

ſecundùm Clementis EIII. & Urbani VIII. Decreta;
Sed ordo non poreſt dici probaſſe mores & vitam
Titii, utpore, qui per tempus potiſſimum fuit or-
dini incognitus, ut patet, nec ipſe conſequenter
ordinis Auſteritates regulamque obſervavit in domo
Regularis obſervantiæ, in quâà non extitit, ergo.
Nec juvat dicere illum vixiſſe ſub obedientià Præla-
ti, detuliſſe habitum Ordinis &c. IIla enim debem
fieri non qualitercunque, ſed in domo Regulari cum
auſteritatum probà &c. adeò, ut verè & realiter
dicatur fuiſſe Novitius, quod in præſenti non acci-
dit, ut Hquidò ſatis patet.

Quid eſt Zuramentum?

. Eſt invocatio Divini Nominis tanquam primx

& infallibilis veritatis in teſtem alicujus rei.

Quid requiritur ad guramentum ut ſit

g. Requiruntur 3. conditiones. Prima eſt judici

um, Secunda eſt juſtitia, Tertia veritas. Judicio

caret juramentum incautum, juſtitia juramentum

iniquum, veritate juramentum mendax.

Quotuplex eſt juramentum ?
. Efſt quintuplex, feil. invocatormm, quo Deus
invocatur in teſtem. Imprecatorium vel execratorium,
quo Deus non ſolùm vocatur ut teſtis, ſed etiam ut
judex falſitatis, ut ſi quis dicat: Damnet me
Deus , niſi verum ſit. Aſſertorium, quo aſſeritur
veritas præſens vel pæterita. Premiſorium, quo
kio.

Proninn

Wei mal

lunbebo
uam
ine in
Ratiy
Kininn
eſe mrir
Vollen

Aun

eci

prnt

Peccamtun
Nem non
anplin
nem ve
el iner
ſe 1n wcee
Inde Cone;

el

N

VIII. Deue
nores N n
ſimum hurt
e CoNlet
cvavit in n
Leritt
bedientu
Aerum &
no Regln 4
ere AN
elenti Mt

gtun /

Pint el
Uetru. n
Cria ume
endu.

tu

thrun/
,Veltritta1

Mſenun,

De Keligione. 137

promittitur aliquid futurum. Comminatorium quo
alteri malum comminamur „ V. G. per Deum de-
lumbabo te. .
Juramentum quodcunque obligat ſub mortali;
hinc in formali perjurio non datur parvitas materiæ.
Ratio, quia Deum facere teſtem mendacii ſemper
eſt injuria grayviſſima DEO irrogata; poteſt tamen
eſſe veniale ex indeliberatione.
Tollitur iiſdem modis votum & juramentum.

Aurigæ, nautæ, ſimiles ve ex conſue-
tudine jurantes, peccantne
mortaliter?

Bg. Peccant mortaliter toties „ quoties cum ad-
Vertentia jurant, talis enim conſutudo eſt mortaliter
peccaminoſa; aliud eſſet „ ſi propter conſuetudi-
nem non advertant jurare, & conſuetudo non ſit
ampliùs ipſis voluntaria, putà, quia per contritio-
nem vel pœnitentiam retractata. Cræterùm Con-
feſſarius ſimulibus præcipiat, ut ubi contigerit illos
ex inveterata conſuetudine (etſi retractata) prorumpe-
re in voces blaſphemas vel juratorias, mox dolorem

inde concipiant & veniam à Dro poſtulent, certas
etiam ipſis preces injungat, &c.

§. I.
De Horis Canonicis.

Quid ſunt Horæ Canonicæ
. Nil aliud ſunt, quàâm Officium Divimam
1 F certo

Caus vr.

terto tempore & vocaliter ex Eccleſiaſtica conſtitu-
Gonc à perſonis Eccleſiaſticis perſolvendum.

Quænam ergo perſonæ Eccleſiaſticæ ob-
ligantur ad Horas Cano-

nicas e

318

Be
habeant beneficium Eccleſiaſticuom. Patet ex C.

finali, ſi quis Presbyter aut Diaconus.
Secundò etiam initiati minoribus Ordinibus, ſi

habeant beneficium pro honeſta ſuſtentatione ſuſfi⸗

ciens. Patet ex Cenc. Lateran. ſub Leone J. ſ.

9. c. 9.

Yertid omnes Regulares profeſſi utriuſque ſexus,

ui ad Chorum ſunt deputati. Unde ex triplici u-
tulo, etiam ſeorſim ſumpto; oritur obligatio reci-
tandi Horas Canonicas: Pprimò ex titulo Ordinis
ſacri. Secund?, beneficii. Zertid, Profeſſionis
religioſæ.
Horæ Canonicæ ſunt recitandæ verbaliter, &
integrè. Notabilem partem omittens peccat morta-
ſiter, & ſi ſit beneficiatus, tenetur pro ratâ ad re-
ſticutionem. Ita Pius V. in ſua Conſtitutione, gud
incipit: Ex proxime Lateranenſi Conc. & c.

Quid boc ͤ pro Kata e

Explico: Qui omiſit Matutinas, tenetur reſtitue-
re mediam partem fructuum; qui ſolùm Primam,
ſextam partem fructuum ; qui omnes unius diei
Horas omiſit, nihil lucratur, ſed omnes diei fructus

debet reſtituere.
e

. Primè initiati majoribus Ordinibus, licèt non
)

Die:
vel Pme

us 4 1

1 Ny
Penefco

Probebno

,
. S
Chuunoſt,

la non ha

unn , Dill
.X 4
10 ktuckus
s 5 lene

G 2

Dio: N.
Artom 0
Nttce Nen
Wrdb
ENKhinn
etömion
ſter juld

R5 uen

1
ler, e
rni

eſialutcu ont
vendumn.

eſaſtte 1

ro·

Unibas, ii
n. MN1

.
s Otdiin

lutennaien

Lun

utniulge .
lude anft
en obient
Eimlo 0

ens nn
,
linnnn,
nnt. 1.

444!

ſlun
ommes
nmerdilſi

4

4

De Keligione. 13 5

ded cui reſtituet?

Dico: Fabricis Eccleſiæ, ubi beneficia ſunt ſita .
vel pauperibus.

Quid Beneficium ſit valdè tenue, ecuſa⸗
tur ne à dicendis Horis?
. Negativèe. KRatio, quia jura indiſtinctè omni
beneficio onus Horarum imponunt. Ita tutior S&

probabilior.
QLuid, Beneficiatus nihil accipiat

Dico: Si abſque culpa ſua nihil recipiat, nec re-
cepturus ſit, non tenetur ad Horas titulo Beneficicii,
quia non habet Beneficium ſecundum omnem eſfe-
Gtum, niſi aliter ferat Eccleſiæ conſuerudo. Sive-
10 fructus hujus anni percepturus ſit alio anno cum

aliis, tenetur, ut patet.

Quid ſ: Beneficium ſit quidem collatum, ſed
nonadum in poſſeſtione:

Dico: Non tenetur ad Horas. Natio, quia ante
pacificam poſleſſionem non cenſetur quis planè &
perfectè& Beneficium conſecutus.
Nota hic, qui primo ſemeſtri non recitat Horas
Beneficium accipiens, etſi peccet, non tenetur ad
reſtitutionem, quia nihil habet ab Eccleſia, neque
iſte ex juſtitia tenetur recitare, ſed ex ſola Religio-
ne, quæ non obligat ad reſtitutionem. Patet id ex
Bulla Leonis X. & Pii V. ſecùs foret, ſi fund uioni
inſerta cſſet etiam primis ſex menſibus obligatio

orandi. Exſine

140 Capuat pPII.

Mune esdem modo Rata omißionis Horarum
accipienda de Parocho, ac de Be-
neficiato ſimplici 2
Dico: Non eſt. Nam, cm in poœnalibus &
odioſis benignior interpretatio ſit facienda, & æqui.
tas rigori juris præferenda, ideo practicè probabi
liùs videtur, quòd ly omnes fruitus, dum in Bullis
dicitur eſſe ab omittente Horas reſtituendos, intelli-
gatur in Parochis (imò & in alüs beneficiatis, quibus
incumbit onus Miſſas dicendi vel ſimilia agendi)cum
reſtrictione ad fructus Breviario correſpondentes, non
verò correſpondentes aliis oneribus Parochialibus, ut
ſunt concionari, Sacramenta adminiſtrare &c. Ratio
ergò pro Paroche facienda eſt arbitrio boni viri,
dividendo V. G. reditus in tres partes, quarum duæz
correſpondeant laboribus Parochialibus, tertia Horis
ut ſi quotidiè habeat 3. florenos, pro roto Brevia-
rio ſemel omiſſo reſtituendus ſit unus florehus.

Qui duo habet Sõ „ teneturne Sis

orare Horas 2

Dico: Non tenetur. Ratio, quia unico 20t
impleri poſſunt duo præcepta ejusdem rationis, ut
patet in eo, qui ex voto jejunat in die, quo etiam
& Præcepto tenetur. Quòd autem aliquis per uni-
cum Miſſam non poſſit ſatisfacere pro duplici ſtipen-
dio; ideo eſt, quia ſtipendium pro Sacerdote celebran-
te eſt lege vel conſuetudine taxatum, quo majus er

luſt Sacerdos exigere non poteſt. Quèd ſiin duæ
bus Eccleſis, in quibus eſt præbendatus, diverſa
ſint Officia, tenetur tamum ad Officium loci, in
40

o keic⸗

balen

Prſeſt.
(Nran
eln
iu

AKyne.
Immemott
. 1.
Bin 0

. D.l.
auun heln

00
Koman,

tutone An
ſtro Qene
Noſti reinr

] Denturorz

arenk ubet
Oungnir.
r n
Cerrn
Hor Ce
enii
Nec Coher
Orcien d
n e
Uingti
6 . 6

onit Hyn
40 de e⸗

in pendn
ciench, A
prabhce n
7, dum ül
lituendos,
eneficini
umüluagee
hreſponden
Prochidn
iniſkrrelel
tbitno !
es, umm.
,Mo woh
unus oreho

netürne n

ui ne
gen tuioin
nde,
malgn e
ro nle
alrch

7
6

De Religionée 141

quo refidet; ſi verò abſit, tenetur ad illud, in cu-

jus Eccleſia majori pollet Dignitate.

Profeßi ad Cborum deputati tenentürne extra
Chorum ad Horas? Et quid de Keligioſis
ejelctis, ad triremes damnatis, extra
Clauſtrum degentibus, Fugitivis,
Incarceratis?

Aßirmo. KRatio prime partis eſt non alia quàm
immemorialis conſuetudo ex ipſa profitentium praxi
vim legis obtinens, & à ſummis Pontificibus ur ob-
ligatoria declarata. Nam Pius V. jubet, ut omnes
etiam Religioſi teneantur orare juxta ritum Breviarii
Romani, niſi qui à 200. annis ex approbata inſti-
tutione alium ritum habuerint. Et pro Ordine no-
ſtro Clemens VIII. voluit, ut omnes juxta Breviarii
noſtri reformationem tam in Choro quâm extra te-
neantur orare. Katio autem qudad reliquos eſt: Quia
manent ſuhſtantialiter Religioſi, nec eorum profeſſio
extinguitur. Aliud fores, ſi hæc extingueretur,
ut fit in aliquibus ejectis ex ſocietate.
Czterùm Novitü non tenentur ſub peccato ad
Horas Canonicas, niſi ſint in Sacris & Beneſiciati,
& niſi particularia Statuta Ordinis aliud jubeant. Rem
nec Converſi noſtrate etiam profeſſi. KRatio, quia
ordinem non profitentur, ut vacent Choro, ſed
operibus manualibus, ut in ſudore vultüs ſui veſcan-
tur pane ſuo, ſuo & ſimt Servitores Clericorum
Monaſterii. Nec item Equites Commendatores di-
Kti, V. G. Melitenſes & Teutonici obligantur ad Ho-
Tas

—

142 Caput FII.

ras ctiam privatim. Ratio, quia ex vi profefſionis
non depurantur ad Chorum, ſed tantüm ad mili-
tiam, neque Regula cis hanc obligationem imponit.
Moniales tamen profeſſæ & Choro deputaræ ſub
mortali tenentur ad Hôras etiam extra Chorum. Katio
hujus obligationis eſt immemorialis conſuetudo ob-
tinens vim legis. Hæc eſt tutior & probabilior
ſententia, quam tenet N igandt, ſecutus Bonaci-
nam, Axor, Leſſ, Malderum, Sanchez, TZamb.
Buſenb. noſtrum Donatum, qui cum Reginald. op-

poſitam ſententiam vocat temerariam, cum Sanch.
improbabilem ‚ſcandaloſam & ſaluti animarum odio-

ſam. Dicta autem conſuetudo non eſt acceſſoria,
ſed potiùs antecedens omnem particularem regulam

er modum Sacrificii laudis introducta ad Dei glo-

riam & communc bonum totius Eccleſiæ.

Quid judicas de Canoniſßis?

Dico: Communitas Canoniſſarum ſæcularium ad

Chorum publicum, ubi eſt in aſu, tenentur ſub

mortali. “
KRatio, quia licèt non ſint Religioſæ, nec (exce-

t4 Antiſtirà) habeant vota, uti nec propriè Benefi-

cia vel Præbendas, habent tamen fundatos reditus

præbendis quodammodo affines. Item: Videntur
obligari ex conſuetudine.
Pixi: Ubr eſt in uſu; legi namque (ait Wigandt)
alicubi ab is, nec Sacrum, nec Horas per Hebdo-

madam cantari, ſed tantum dicbus Dominicis Mi-.
ſam, Veſperas ac minores Horas. Sed tunc atten-

dendum, an non ſit abuſus.

Tenen-

nert

Reponck
fie. reuth

le, gle

Matia inentt
Otandun N

uICpuI

Ner fuat nop
Cenres edinn

d Duente

Enſene n

lAle tan,
elſin e
At non igen

fetiſtunnin

teeſtent, in
Mon Eentur
6t; Menin

hiirle

i Lanpeti
dhkin,

r C

1e, ana
Man keſten⸗

De Religione. 14;

i ofeſ
inn Tenenturne etiam privatim ad Horas
enunpo .
emiſan Canonicas recitandas?

depuunr
KD Reſpondet Neuſſer, Leſſuus, Gobat. tradt. 5.
doblueteoe AFe. recit. Breriarij caſu 23. pag. 51 ſ. en n e⸗
Nhtl ee „ quèd non- KRatio, quia mn f irpei⸗
Pon Nu maria intentio Fundatorum Eccleſiæz Obligare “ R
unchex, Gradun pro Eccleſia tanquam miniſtras Rujus ſe 4
Negiueli nee 6 drunn haberent &c honcſt pieéque cducatehtun
1, Cun cie an K beneficiatæ , nec aliquæ habent ſutki.
Minumnumm Ril Paremnes . unde & integris annis abſunt, &
t woinn 2 u arentes vivunt. Wigandt tamen ait & bene .
lrem th ge ſent non tam multùm de benignitate Fundatorv .
ha , iuket, ne ocaſionem zrebeem negligeni ſa
llr penſu e. are erke etiam die integrum vel medium
exi ſ em, etſi poſſi
nſealinun recit Datuern ut ſi per multos dies abſint F nas
Euen non dentur. Ex his⸗ ueant accipere, aut certè iis
Collige j
Nr, N G ris; ern guid ü anonia & Canoniſſa Sacsla-
ohli hen virgini vel fœminæ ex Jas quoddam „ quòd alicui
funos c zend, comnpetit lo eo⸗ quòd aſſumatur in Soro-
1 aliquos C ac 3 umptione vivit jux-
e(i N Abbaiſſe nones. eie veite⸗ & cuidam
rAlivis, quia non emitti a. Dicitur Sacula-
Pulii niam Aeſignare i Vo⸗ Relisienisn ſed Cano-
Geg mwr ſit Clerica, eſt tamen Petſona . roince licer non
Zyp. & Neuſſer. CAelialtca, uxta

7.

Kequi-

144 Caput VII.

Reguiriturne intentio & attentio ad
Horas (anonicas?

. Vel maximèe. Katio 1. p. eſt „ quia oratio

(etiam Horarum Canonicarum) debet eſſe actus hu.

manus, fſed ſine intentione non eſt talis: Ergè. 4
KAatio 2. p. eſt: Oratio eſt mentis in Deum ele-
vatio; ſed mens ad Deum non elevatur, niſi atten-
dat ad ea, quæ lingua loquitur: Ergò.

Ceæterùm hæc intentio non ſemper debet eſſe actua
lis, quia hæc moraliter eſt impoſſibilis, ſed virtu.
alis ſughcit, cùm illa ſit ipſa actualis in virtute reli
cta exiſtens. Sed dices: Eccleſia non poteſt præcipe. h
“
. ?
de legibus. Ex quo patet, quod Titius orans

re actum internum, qualis eſt illa intentio & atten-

tio, ad hoc patet ſolutio ex iis, quæ diximus ſupt?

Horas Canonicas abſque ulla attentione teneatur eas

Spetere. . P

Porrò intentio & attentio propriè differunt, lick ze, V
doque confundantur; intentio enim eſt acdtus trn

Dluratis „nimirum affectus, volitio, ſeu propo.
ſitum aliquid faciendi, V. G. Sacramentum confr-
ciendi vel orandi; attemio verò eſt actus intellectus,
nimirum Conſideratio & Advertentia mentis- ad ora-
tionem exterius prolatam, vel ad objectum ejus.
Quo Breviario utendum ? Dominicanus

poteſtne uti Romano;

&. Clerici ſub peccato mortali tenentur uti Bro
viario Romano juxta ritum ſuæ Diœceſis ſaltem, dum

ſunt intra illam; dum verò ſunt in alia, in qu

celebratur feſtum illi Diœceſi proprium, poſſunt ſe

40

—

TcININ
bere non

i adtn

Neguin H
non ſupp

lu lel

litrn
M

15

giuur

Mlns

lin

Lollt cun

n; ſ

De Keligione. 145

ttettto d accommodare. Item; R
, beronmodhae. Item in caſu, quo Romanum ha-
* X . . .
Pere non poſſent, bene tamen alterius Religionis,
t, qug. il0 adinterim uti deberent. Dominicanus verò urt
bet elſen no Romano vel alio ſimili, niſi forte proprium
. 1 1† 7 .* 1 1. .
ttls: non bee. Ratio, quia ſuum & non aliud pro

ns in Denm ſua Religione eſt approbatum.
lind Ilußr mus Jui non poteſt perſobvere to-
ebeti n, bene tamen partem,
Pbiis, i. tenéturne

lün uu z. Si poſſit Matutinum recitare, vel aliam in
onhatet N rnn kloran ‚tenetur; ſi verò ſolum hymnu
Binent vel unum alterumve Pſalmum, ad nii tencrar. a.
Ir dum quia alias vix ullus infirmus excuſaretur ab Hloris,
od Iit quia vix ullus eſt, qui non poſſit ſaltem aliquid or .
ne rc. Quòd, ſi non poſſit abſque, benè tunen cuun
ſoeio, eùmque commode habere poteſt, tenetur.
ecdifeun Xatio, quia hoc dictat obligatio implendi præcep .
ri enin ſiquidem debitum tenemur ſolvere eO mochs eee
o, Ap poſſumus commode. e
Camenumnd

tawinl Qui non poteſt per ſe, teneturne recitare
umuDH per alium?
obſnmn i . Dito: Non tenetur. KRatie, quia onus dicendi
Dumnu e ſt perſonale.
1 Cæcus & ſurdus teneturne ad Horag?

U! . „. .
ne = . Si cæcus poſſit Horas memoriter recitare, vel
abl Poſſit cum ſocio, eumque commodè habere poſſit,
11, tenetur eb eandem rationem mox de infirmo inſinua-
ium tam; ſecs, ad nil tenetur, quis ad immpoſſibile
FK— non

14⁶ Caput PII.

non datur obligatio. Surdus loqui potens tenetur
ad Horas; non enim tenetur ſe audire, cùm non
ſſit, ſed ſufficit quòd ore pronuntiet & mente
attendat & hæc oratio ſufficienter eſt vocalis, quis

ſit ſemper cum aliquo ſono.

Qui non habet, niſi diurnum, ad guid?
. Tenetur dicere id, quod poteſt. Imo ex ra-
tionabili cauſa poſſent Horæ orari exceptis lectioni-
bus, & hæ dici poſtea.

Excommunicatus & degradatus tenen-
turne ad Horas ſaltem pri-
vatim?
Affrmo. Natio, quia alids ex ſua iniquitate re-
rtaret commodum. Sed non debet dicere: De-

minus vobiſcum, quia hoc dicitur nomine Eccleſiæ,

à qua ipſe eſt præciſus, ſed, Domine exaudi orat.

&c.
Quot ſunt cauſæ excuſantes 4Previario

. Quatuor. Prima eſt cæcitas vel infirmitas
gravis. Secunda, inculpabilis carentia Breviarii,
V. G. in itinere deperditi. YZertia repentina & gra-
vis occupatio, quæ cum Horarum recitatione non
poteſt perfici, & ſinè ſcandalo vel peccato, aut gravi
ſive ſui ſive aliorum incommodo nequit differri,
V. G. cura infirmorum, Concio, Confeſſionum
auditio, publica lectio, &c. Sed rarus cſt talis
caſus, ut Horæ non poſſint anticipari, vel dici poſt
negotium, Lelfet „juſta Papæ diſpenſatio.
Reſtat hic
cita

Hegare Sententias damnatas ſuper re-

trione
lles:
Roſe
ur in .
de
leen .
ſpi ,
lil luneſa
lem:
igue
lieruny
Aun
lnndee
Tiltare
lir ſen

ſunn,
i ſerti
α igen
nar Vapit⸗
konen mn
ANner
habu
altt 1 nl
Gt⸗
alena,

De Religione. 147

wemin citatione Breviarii. Alexander VII. damnavit has

re, cinmm tres :

intiet An Keſtitutio à Pio E. impoſita beneficiatis non debe-
rwdt kur in conſcientia ante ſententiam declaratoriam, e)
quòd ſit pœ&n.

„„ eãltem: Keſtitutio fructuum ob omiſſionem Horarum
,4 ſil ſuppleri poteſt per Juaftunque Eleemoſynas, gqua, an-
mwa teâ beneficiatus ex fructibus ſui beneficu fecerit.
t A Iterm: Habens apellaniam collativam, aut quod-
cehi⸗ cunque aliud Beneficium Eccleſiaſticum, ſi ſtudio lit-
terarum vacet, ſatisfacit obligation: ſuæ, ſi Offcium
tun ter per alium recitet. .
B Innocentius XI. damnavit hanc: Qui non poteſt
1/. retitare Matutinas & Laudes, ad nihil tenetar,

lupit⸗ TYuia pars major trahit ad ſe minorem.

rie anii
foanne: Canonicus totum Breviarium eo die Jus
Zmici ſebri tertiand cum notabili apitis dolore laboravit,

ſemel neglexit, id quod confitetur, Confeſſor autem

u W imn eum grapiter reprehendit, ſimulque injunvit reſtuu-
renn er tionem trutin florenorum faciendam orphanotrophis.
henin ] annes noluit acceptare pœnitentiam „ opponens ſe
mn tecrnmmm habuiſſe ſuſſicientem cauſam non recitandi Breviarium,
ccio/ U aut ſi vel maxime facienda ſit reſtitutio „non piders
negtit ſe, ur tanta & certis bauperibus in orphanetrophis
Conli ſit facienda.
Ammgi

148 Caput TII.

Q. 1. An beccaverit mortaliter Bre viarium
non recitando? 2. An quantam, &
cui obligatus ſit facere reſtitutio-
nem ? 3. An febris vel ca-
pitis dolor excuſet à re-
citatione ho-
rarum ?

. Ad 1I. Si Joannes ſenſit graviores capitis do-

lores ac debilitatem, & bona fide proceſſit, excu-
ſari poteſt à peccato, ferè tamen in hujusmodi fe-
pribus dolores non ita continuantur, quin ante vel
oſt prandium ſatis commode & abſque notabili va-
krudnis læſione recitari poſſit Breviatium. Ita com-
munis.
z. Ad 2. Quod Joannes vel nullam vel certè non
tantam obligatus ſit facere reſtitutionem, niſi pin-
guiſſimum Beneficium habeat, nullumque aliag⸗ an⸗
nexum onus, neque tenetur certis aut determinatis
pauperibus applicare reſtitutionem. Ita communis.
Et habetur expreſsè in Decretis Pontificum, præfer-
tm Pii V. in quo hæc habentur: Liberum verèò
eſt reſtitutionem facere vel fabricæ Benefici, vel
pauperibus, uibus maluerit Beneficiatus, nulli enim
determinatè obligatur, nec refert, utrum ſint pau-
Peren proprii vel alieni loci, ſi Beneficiatus pauper
it, poteſt reſtitutionem ſibi ipſi applicare, præier-
tim cum Conſilio Confeſſatii. Poteſt item applica-
ti reſtitutio Miſſis recitandis pro animabus in pur-
gatorio, nec eſt neceſſe, ut applicentur Ecckſi
hBeneficii, ſed poſſunt applicari ad utilitatem domũs
Beneficiati &c.
. Ad

ies
rt
mot
nun.
norr,

nbe

ſhein

dpeeſe
ole
ne .
infinn
Exog.
cam 0
min .
G (le⸗

De Leligione 149

ineoan L. Ad 3. Quod febris vel capitie dolores com-
6 muniter non excuſent ab horarum recitatione, niſi
vires corporis valde debilitent, & diutius durent,
ut tota die naturali ſeu 24. horarum ſpatio horæ
abſque notabili læſione recitari nequeant, quod ad-
mocdum rarò contingit. Ita ex communi Tanner. hic
umt. 172, Eilliuc. cap. 9. num. 29 3. Ubi recte.
monent in dubio, num adſſit ſufficiens excuſatio ex
ib morbo, ſtandum eſſe judicio prudentis medici vei
d ſuperioris.

10

ſusaeadd H
4 Aleſ §8. II.
noreblin S
„HM De Celebratione Feſtorum.
ae Quis A5 F. um, & quando ineipit?

gre Uiu⸗ H. 1I. Feſtum ſignificat diem inſtitutum ad vacan-
Getemmm dum Deo per opera Religionis & abſtinendum ab
GI opere ſervili. Talia Feſta ſunt Chrifti „B. Virginis,
un Apoſtelorum &c. Inter hæc numeratur dies Do-
berun minica, dicta à Domino Salvatore „ quæ (ſicut &
nefci, aliæ feſtivitates) quoad determinationem temporis
s, lid inſtituta eſt ab Eccleſia, ac ſucceſſit Sabbatho, quod
unkis 2 Judæis tanquam dies ſeptimus ſanctificabatur,
ens FEod. 2. Et juſtè quidem Eccleſia diem Domini-
e, M cam loco Sabbathi inſtiruit. Rano, quia in die Do-
Tenmgt minica multa præclara fuerunt geſta, nimirum Mun-
bunß dus creatus, Chriſtus in eo reſurrexit, Spiritus S.
ur ce darus eſt: &c. .r .
tenegen B. 2. Feſtum diverſimodè incipit reſpectu diver-
K 3 ſorum

1

1 5.* Caput VII.

ſorum actuum humanorum. Quoad jejunium in-
cipit à media nocte præcedentis vigiliæx. Quoad
officium Ecxleſiæ incipit à primis veſperis. Quoad
ceſſationem ab opere ſervili incipit a occaſu Solis,
(ubi tamen conſuetudo loci eſt attendenda) & ter-
minatur in veſpera ſequenti. Communiter tamen
dicitur, quèòd ab una ad alteram mediam noctem.
Tandem quoad obligationem auditionis Miſſæ ab
ortu Solis.

Quænam opera in die feſto ſunt facienda ?

B. I. In die feſto audire Concionem & Veſpe-
tas eſt quidem de Conſilio, non tamen de præce-
pto, ſed ad auditionem Miſſæ eſt obligatio ſub mor⸗
tali; nam, ut habet præceptum Eccleſiæ „ Satrum
NMißa oficium diebus feſtis reverenter, id eſt, cum
debita attentione & devotione audito. Unde nen
ſatisfacit huic præcepto, qui tempore Sacri in Eccle-
ſia dormir, aut hinc & inde per templum continuò
circumſpicit, nec is, qui tantùm fabulatur, vel
alias quasdam actiones eyxercet, quæ devotionem &
attentionem compati non poſſint; nec denique is,
qui exteriùs quidem nullam præ ſe fert irreverentam,
interius tamen nihil attendit, ſed voluntariè ad alia
vana & imperinentia, Miilæ prorsas oblitus, diſtra-
hitur, & tales peccabunt gravius vel levius, prout
tempere longiori vel breviori modis enumeratis im-
morabuntur, mortalirer ſcilicet, ſi per totum ſacrum,
aut notabilem cjus partem, venialiter, ſi parte non
notabin. Poteſt tamen quis lcitè ſub Sacro obliga-
torio recitare Horas Canonicas, vel ctiam ſe occu-
Pae in lectione alcujus libri, ſi fiat per modum
ratiomis & devotæ occupationis; ſecùs, ſi per moe
I »,

lüm in

Qor
ſu l
) K a⸗
el unn
on

Mle

jend

& lehe
le re
ſubm
oalll
elt 1
Dnde 1
. Corrot
latur,
Otonen
enigve
erelenni
ne N
1,
wenm
unlan
1pant

De Religione. —11

ftudii, aut profanæ recreationis animi. Quin & „
dum alia Miſſa commodè haberi poteſt, ſeu ſine
neceſſitate faciendo Confeſſionem Sacramentalem „
præſertim longam, ſub Miſſa obligatoria, hoc præ-
ceptum non impletur, cum tali namque confeſſio-
ne non ſtat, ut homo attendat ad actiones cele-
brantis; vel certè minus attendet ad ſui accuſatio-
nem.
Dixi: Sine neceſſitate, quia interdum in pagis,
ubi unica ſolùm eſt Miſſa, dum alius Sacerdos ce-

lJebrat in filiali, & alius in principali Eccleſia, ſub

cujus Miſſa prior confeſſiones audit, aliter eſſe vix
poteſt. Sð
. 2. Ut ſatisfaciat præcepto de audienda Miſſa,
neceſsè non eſt, ut quis celebrantem videat vel au-
diat, ſed ſufficit, ſi ita moraliter præſens ſit, ne
ex ſignis quibuſdam colligere poſſit, quid à ſacriſ-
cante agatur, ut patet in cæcis & ſurdis Sot. in 4.
d. 13 7. 2. 4. I. Navarr. c 21. n. 8. Con. hic
dub. an. n. 2. 99. & 300. Hinc Donatus noſter
tom. 3. tract. 7. 4. 107 num. 3. bene ſentit, quèòd
etiam is, qui è feneſtra vicinæ domũs ſuæ videt &
audit vocem Sacerdotis altè Miſſitantis, abſque ullo
dubio debeat dici præſens, vicinus & unus de cir-
cumſtantibus ad Miſſam. Hoc tamen communiter
non debet practicari.
B. 3. Integra Miſſa debet audiri ſaltem uſque ad
Sacerdotis benedictionem, juxta Can. 47. Conc.
Agath. c. cuùm ad celebrandas diſt. 1. de couſecr.
Unde venialiter peccat, qui etiam parvam aliquam
Miſſæ partem negligit ſinè cauſa legitima, qualem
cenſentur habere ii, qui Miſſ inſerviunt, ſi pro
K 4 ratione

132 Caput VII.

tatione officii ſubinde ex Miſſa exeant. Laym lib.
4 fum. tr. 7. c. 3. & tr. 1. c. 5. n. 7. Mortaliter
verò peccat ſecundum communem, qui notabilem
Micæ partem negligit V. G. dimidiam vel tertiam

partem, qualem negligere cenſetur, qui primum

poſt Evangelium venit, vel qui venit quidem poſt
Epiſtolam , ſed poſt Communionem ſtatim iterum
exit, ut ex communi docet Con. hic dub. un. num.
2853 M

ded num præcepto ſatisfacit, qui dimidiam
unius Miſſæ partem & reliquam dimidi-
am alterius audit ?
u. Probabilids negativè Con Suar. Fagund. & alii,

quanquam contrarium ſentiat igandt: Katio, ta-

lis enim non audit unum integrum Sacrum. Eſtque
ab Innocentio XI. damnata hæc ſaltem propoſitio, n.
53. Sati facit pracepto Etcleſiæ de audiendo Sacro,
qui duas eſus partes, im quatuor ſimul à diverſis
celebrantibus audit.

Porrò iſthoc præceptum incipit obligare pueros,

quando tantus rationis uſus in iis relucet, qui ad

mortale peccatum ſufficit; unde maturè à parenti-

bus aſſuefaciendi ſunt, ut Sacra piè frequentent;
quamdiu tamen eà ætate ſunt, ut nihil ſpiritualium
rerum capiant, neque quieti in templo contineri
poſſint, præſtat eos domi relinquere, ne alios gra-
viter turbent. Con. hbic n. 286.
Qusot ſunt cauſæ excuſantes ab auditio-
nvne Miſſæ è
Communiter aſſignari quinque.

Prims

Lajn
Morwle
notablen
eltetun
fi inin
idem l
im Renun
. AtNu

ipicyen
lind⸗

yl.6
Rati,
m. Ei
polt⸗ 11
100 Kl.
14i

e len

, l
4 en
egpenn

om

e aloege

De Keligiene 153

BPrima eſt impotentia ſpiritualis, ut ſi quis ſub.

jaceat interdicto vel excommunicationi, & per ipſum
non ſtet, quèò minùs abſolvatur. Vel ſi ipſe cele-
brans ſit notorius Clerici percuſſor, vel de crimine
denuntiatus tanquam vitandus. Huc ſpectat igno⸗
rantia ſive juris, ſive facti, quando lelheet quis vel
neſcit eſſe diem feſtum, vel neſcit extare præceptum
de audienda Miſſa, quod tamen vix fieri poteſt, ut
hoc quis ſinè culpa neſciat.
Qecunda cauſa eſt impotentia corporalis. Pro-

Pter hanc excuſantur captivi, ægri, navigantes.

Item, qui adeò diſtant à templo, ut id commode
adire non poſſint. Quantum autem viæ requiratur,
ut ſufficienter excuſet gencratim determinari non
poteſt. Saur. & alii numerant iter unius leucæ;
adeoque dimidium milliare Germanicum. Verum
attendenda eſt regionum conſuetudo, nam quibus-
dam in locis ſolet populus ctiam longiùs ad Sacra
excurrere, quia ad id ſe teneri exiſtimmat. Pariter
hinc excuſantun, qui quidem levius iter habent, ſed
id nunc per pluvias, nives &c. valde difficile red-
ditur. Item, qui malè hyeme veſtiti funt, præ-

ſertim, ſi longum iter pluviis & nivibus impeditum
habent..

Tertia eſt impotentia moralis. Hc excuſantur,

qui eundo vel redeundo timent periculum vitæ im-

minenz ab hoſtibus vel aêre peſtifero. Qui item
timent recidivum morbum, qui timent jacturam
famæ & honoris, ut honeſta mulier carens hone-
ſto habitu, velprægnans ex fornicatione occulta. Qu
timent damnum rerum temporalium, niſi quis cu-
ſtodiat domum, qui alioquin ſepararetur à comiti-
K 5 bus

154 Caput VII.

bus ſuis, qui ipſi in via neceſſarii ſunt, vel quis
ipſe iter ignorat, vel quia latronibus infeſtum eſt.
Quarta eſt titulus charitatis. Hac causà excuſa-
tur, qui proximo debet ſuccurrere in gravi neceſſi-
tate, qui ſervit infirmis, quos ſolos relinquere pe-
riculoſum eſt. Qui timent, ne, ſi ad Miſſas eant,
graves inimicitiæ oriantur, qui ſcit, ſe, ſi ad
templum eat, fore aliis ruinam peccati. Inde fœ-
mina quandoque poteſt manere domi in die Feſto,
ne ſit occaſiò peccandi alicui, à quo ſcit ex nimia
fragilitate ſe perditè adamari. Sot. in 4. d. 13. 4. 2,
4. 1. Saur. d. 88. ſect 6. & alii communiter.
Quinia deſumitur ex ratione officii & obedientiæ.
Hc causâ excuſantur milites, ſtationarii, excubi-
tores, paſtores pecorum, cuſtodes hortorum, ſyl-
varum, agrorum, pubhkci curſores, veredarii, &c.
Item mulieres, pueri, famuli, quos mariti, paren-
tes, Domini nolunt permittere ire ad Eccleſiam, dum-
modo non fiat conſuetudo, nec in contemptum
Religionis. Quèòd ſi famulus frequenter à Domino
impediatur, tenetur eum relinquere primà oppor-
tuntate. Idem eſt de opificibus „ quos magiſtri
V. G. ſartores, ſutores, &c. in vigilis aut feſtis
frequenter laborare cogunt, ſine juſta cauſa. Item
excuſantur viduæ maritum lugentes ad aliquod tem-
pus, ubi eſt conſuetudo, ut domo non exeant, ac
demum puerperæ tempore Purificationis. Navart.
c. 21. Suar. d. 38. Con. hic. a. G. & alii.

„„ *
*
₰

ECASsᷣUS.

1
ſan
ſubn
e /
un
NMenn
Gil
lt.

n e

4

V d
kum c
ust enal⸗
ani heclt
ngtent⸗
Mlluenn
ſe, l1
Toceſs
n de N
n a in
.4,1 ,41
et.

colenp⸗
Dom
Gind
lisantt
callr Ir
liqott
n eNen/
. W.

De KReligione. 1 55

A V

Reinerus Scholaſticus puer decem annorum, dum

ſacro diebus feſtis intereſt, ſæpè nugatur & garrit,
ſubinde ſero venit poſt Eyangelium, alias Sacrum val-
de inyuus accedit, neglecturus cert?, niſi pœnam à
praæceptore infligendam timeret. Preterea in feſts
MNativitatis Domini unum tantùm Sacrum audit,
& ultimo triduo hebdomadæ ſanctæ illud omnino ne-
gligit.

Q. 1. An peccet graviter. 1. Tempore Sa-

cri garriendo, vel ſerò ad Jacrum acceden-

do, illudque invité audiende 9 2. Ultime
tebdomadæ majoris triduo Jacrum ne-
gligendo, & die Nativitatis Domi-
ni anum tantum au-
diendao?

m. Ad r1. Quod Reinerus, ſi per tempus no-
tabile garriat vel nugetur (quamvis hujusmodi pat-

vuli frequenter puerili quadam incuri abrepti hæc

talia inanimadvertenter faciant, ac proindè à pecca-
to excuſentur, accedente non rarò ignorantià ſuæ

obligationis) aut nimis ſeroveniat V. G. ad Sanctus,

Kaane peccet, maneatque obligatus ad compen-
andum defectum audiendo aliud Sacrum, qu in
re Pædagogi potiùs & ali, qui puerorum curam
habent, attendere deberent,„ & monere de Miſſſa

devoté & integrè audienda, pueroſque nimis ſerèò

venientes ſubindè ſtatim dimittete ad aliud Sacrum.

156 Caput TIlI.

ſi commodè fieri poſſit, vel certò poſt Sacrum mo-
nere, ut aliud audiant. Deindé, ſi Reinerus
hunc formalem actum elicuit: non audirem Sacrum,
niſi timerem pœnam, graviter peccat, ſecàùs, ſi
illum actum non cliciat. Ita Fag. Suar. Santh. &
alii.
. Ad z. Nullam eſſe obligationem audiendi
Sacrum tribus ultimis feriis hebdomadæ ſanctæ. Ita
Azor. Tom. 1. Lib. 7. num. I1 3. Suar. ſect. 5. §. ſed

pins, & Tom. I. de relig. L. 2. cC. F. n. 16. Ubi mo-

net, conſuetudinem, quã paſſim illis diebus aſſi-
ſtitur divinis officiis & abſtinetur ab operibus ſervi-
libus, devotionis eſſe, non obligationis, quamvis
habenda ſit ratio ſcandali & publicè non facilè labo-
randum. Neque ulla eſt obligatio in Nativitate Do-
mini plura ſacra quàm unum audiendi. Ita Eag, .
3. num. 1. ex cemm.
A juibus operibus abſtinendum eſt in
Teſto

u. 1. Ab operibus ſervilibus, ut patet ex illo

Leyit. 2 3. Omne opus ſerrile non facietis in eo. Ope-

ra autem ſervilia dicuntur ea, quæ & verſantur cir-

ca materiarn externam, vel mechanica & illibera-

lia ſunt, V. G. ſuere, fabricare, vel requirunt tan-
tùm laborem corporis, & ab operariis tantuùm &
ſervis fieri ſolent. Ita DD. communiter ex S. Th.
bic a4. 4. ad 3. Ungde ſervilia non ſunt, adeoque
licita in feſto libros deſcribere etiam lucri gratià,
modicum pingendo delineare, vel efformare acu
linteum diſcendi gratiâ, itinerari, contractus facere,

ad ſcopum jaculari, modeſtè ſine ſtrepitu & clamo-

IE „

0
pt
Uien
non
ln
Ae
gui⸗
Mon
liac⸗
1.
una
ie,
dorrn
inem
lin
mor⸗

umm
Neinenu
Gacrun.
lech,l
GAnlhe

Audiend
ncr. I
g
.Ubire
ebib A
bus keci
quumit
Ncleld.
iteho⸗
la Eeve

i

eri
e0r
etſummndr
Uen
guinmu⸗
aorumm
161
;
cti gen
Ormuee
tus ſic
& οσ

De Religione. 157.

re circa veſperam ſeu tempore Divini officii
elapfo, per aucupium venari, modeſte V. G. hamo
Pilari Katio, quia hæc omnia cum his clauſulis
non fiunt potiùs per ſervos quàm per Dominos, &
ſupponunt deeſſe ſcandalum & Miſſam non negligi.
Si verò in actione pingendi, venatione, piſcatione
quie dictos limites transgrediatur, ſervilia ſeu ſervis
brobri & conſequenter in die feſto graviter prohu-

bita cenſentur.

. 2. In die Feſto laborare minori tempore quâm
unà horâ, eſt peccatum veniale ob levitatem mate-
riæ, laborare per duas horas certò eſt mortale. La-
borare unaâ longâ horà eodem die Feſto vel diverſis
interruptis vicibus notabile tempus ob moralem con-
tinuationem conſtituentibus, eſſa mortale probabi-

lius eſt, ſecs ſi fiat in diverſis feſtis ob defectum

moralis continuationis.

7 Quinam excuſantur à Celebratione
EFeßſtorrarmd“

m. Primè: Excuſantur Chirurgi pro neceſſaria

apertione venæ, Apothecarii, Piſtores, Molitores
præſertim à ventis & affluxu aquæ pendentes, fabri

Errarii ad ferrandos equos itinerantium, laniones

propter publicam neceſſitatem, in quantum labor
ille requirit & non ultràa. Barbitonſores, ſi unam
alteramve barbam radant, mortaliter non peccant,
ſecàùs ſi multas, niſi excuſet loci conſuetudo, ſcien-
tibus & non contradicentibus Eccleſiæ Prælatis legi-
timè introducta. ”Mc
Secundò

118 Coaput PII. D

Secundò: Qui vacant operibus vitæ neceſſariis,
ut qui cibos coquunt, ligna findunn, aquam vel

ligna pro culina afportant, ſed præciss, quamum
illo die opus eſt. Qui deficiente pane veſpere præ-
parant farinam ad pinſendum ſequenti die non feſto
Cavendum tamen, ne Miſſa negligatur.

Tertid: Pauperes operarii, qui ob neceſſitatem

corporalem non poſſunt ceſſare à labore, ſine quo
familiam ſuſtentare nequeant, modè deſit ſcanda-
lum & audiant ſacrum.
Quartò: Qui feriando paterentur grave damnum
in ſuis bonis. Sic ruſtici die Feſto ob probabile

tempeſtatis periculum poſt Divinum Officium colli-

gunt fœnum & fruges ſaltem cum licentià Parochi.
Item extenduntur linteanima lota, ne deſtruantur.
Pauperes ancillæ reficiunt ſuas veſtes, dum aliis die-
bus id non poſſunt. —
Quint: Sartores laborantes pro exequiis vel nuptiis
celebrandis, quæ non poſſunt differti. Mulieres,
pueri, famuli, artifices, quancd à fuis maritis,
parentibus „dominis, ſeverè ad laborandum urgen-
tur, ſed Miſſa non eſt negligenda. 2
Sextò: Vendentes (Sacro neglecto) in die Feſto
neceſſaria vitæ, V. G. carnem, pullos, ova, buty-
rum & ſimilia ad urbes portantes, V. G. ruſtici, ne
aliis diebus ſuum laborem prætermittant.
Feſtum ligatne extra territorium & itine-
rantes?

B. I. De itinerantibus & peregrinis dictum eſt

ſuprà in tractatu de Legibus, ubi videatur.

1
lihr

, N

Retio:
chin,
Vin
ſepn

M

40

tengo

N.
Mche
Drrun.
ſeck

m 1

r ſen
,

e mll
itgenn

7

Ncelti,

Abun 1
quumm
ehet t

e nonte

necelürure

, ſhen

ein e⸗

wednmn
b Uchti

cium

deſtrunn

Swelne
Mllan
uis mun
Ddumuge

a, d
. luſtich

De Religione. 159

N. 2. Non peccat, qui ſecluſo ſcandalo pridie
feſti laborandi causàâ è ſua parochia, in qua feſtum
eſt, vadit ad alium locum, in quo non eſt feſtian.
Ratio: Præceptum Eccleſiæ vetat quidem laborare
die feſto, ubi eſt feſtum, ſed non vetat exire à paro-
chia, & laborare extra illam. Unde talis exiens nomn
agit in fraudem feſti, ſed utitur jure ſuo. Aliud eſt,.
ſi expreſeè fraudem intenderet.

C 4S O *½

Patrus die Feſto mane ludit pila, ideoque ſacrum
omittit.

Q., An lethaliter deliquerit non ſolim omit-
tendo Miſſam, ſed etiam die Feſto ludendo
bild, ita ut diſtince utrumque confiteri
teneatur ?
. Negativè. Katio eſt tam, quia iſte ludus
non ceſt ex iis, qui continent laborem ſervilem, ſed
liberalem. Tum etiam, quia hæc circumſtantia,
quæ eſt omittere Miſſam propter ludum pilæ, non
mutat ſpeciem peccati, quia ſimilis ludus non eſt
ex ſe malus, neque ſpeciali aliquo præcepto prohi-
tus, ut conſtat: ſed neque etiam aggravat, cum
nec multiplicet rationem peccati, nec augeat diffor-
mitatem provenientem ex alia circumſtantia, ut do.

æt D. Z h. 1. 2. 4. 72. 4. 3. ergo &c.

16. Caput II.

1 1 §. III.

be Vitiüs Religioni oppolſitis, ſcil.

Sacrilegio & Simonia.

Luid ſt Sacrilegium
N. Eſt Violatio rei Sacra, id eſt, dicatæ cultui
Divino. Eſtque hæc violatio triplex, ſcilicet vio-
latio perſonæ, rei, & loci Sacri. Dicitur I. Vio-
latio perſonæ V. G. Perſonæ Clericalis percuſſio, for-

nicatio Clerici vel Monialis, vel alterius perſonæ

cognatione ſpirituali obſtrictæ, pertractio Clerico-
rum ad tribunal ſæculare, exactio veétigalium ah
lisdem. Dicitur 2. Kei, ſcil. Sacramentorum, præ-

ſertim Ven erabilis Sacramenti Euchariſtiæ indigna

adminiſtratio, ſuſceptio, irriſio, conculcatio, in-
digna tractatio ſacrorum vaſorum, corporalium, abu.

ſus verborum S. Scripturæ. Dicitur 3. Loc Ssacri,
V. G. infractio vel incendium ejus, ſanguinis vel.
ſeminis effuſio, ſepultura infidelis, vel excommu-
nicati denuntiati, violenta extractio perſonæ gau.
dentis immunitate, item furtum ex loco ſacro, ad

quod tamen ultimum requiritur, ut res quæ aufer-
tur, ſit Sacra, vel pertineat ad Eccleſiam, vel ſal-

xet vel auferret. l
Quid eſt malediclio?
x. Eſt jenprecatio mali, V. G., utinam diabolus
te

.„N

le l
Cintd
mmoi
lisd
mo,
mor⸗

Del
ſt:
P,
Deinn
Ulemn
ſadot
A
torit

ſenale
U.
nn
delnge
letar .

tem demandata ſit ejus cuſtodig. Unde Sacrilegium ünl

non committit, qui cuidam in Eccleſia burſam clepe·

endo.
Cn
conerae
GLon

8, 00

Cient ol
ſclicm
citut l.
cullo u
rius velie
tio Clenn⸗
gälumt
torurm, ,
kti inc
Cllcrio,
aliun,
Li
hnghins
elexcomm
eone 8
0 co,
um, 1eN
ectlee

buimmen

1

de Keligione. 161

te auferat. Eſt ex genere ſuo peccatum mortale
tantò gravius, quanto perſonam, cui maledicimus,
magis amare & revereri debemus. Parentes, ſi fi-
His diſcolis mala quædam imprecentur ex motu pri-
mmo, peccant venialiter; ſi verò ex animo, peccant

mortaliter.

Quid eſt Emonia?

Definitur 4S. Th. 1. 2. J. 100. 4. 1. in C. quòd
ſit: Studioſa voluntas emendi vel vendendi aliquis
Pirituale, vel ſpirituali annexum „ Pro temporali.

Dicitur ſtudioſa, ad excludendam ſimoniam mate“

rialem, quæ fit ex inculpabili ignorantia, eſtque
ſtudioſa idem, quod voluntaria. Per emptionem
& venditionem intelligitur omnis contractus obliga-
torius ſive oneroſus.

Quotuplex eſt Emoenia?
Eſt triplex, ſcil. Mentalis, Kealis, & Conven-
tionalis, ad quam reducitur Confidentialis.
Mentalis rurſus eſt duplex „Aalia purè mentalis,
alia mixta. Prima eſt, quæ conſiſtit in nudo pro-
poſito pro temporali emendi vel vendendi ſpirituale.

Secunda eſt, in qua, etſi talis voluntas non decla-

retur, pergitur tamen ad opus externum, V. G.
pecuniam pro Miſſa, non pro ſuſtentatione accipi-
endo.
Conventionalis eſt, quâ expreſsè vel tacitè initur
contractus ſuper re ſpirituali emenda vel vendenda,
ſed contractus executioni nondum eſt datus.

1 Kealis,

162 Capat PI.

Realis, quâ talis contractus de facto egecution
datus eſt.
Confidentialis eſt, quâ expreſſo vel tacito pacto
alicui procuratur Beneficium Eceleſiaſticum vel regu-
lare, ut is, cui procuratur, poſt tempus aliquod
procuranti vel alteri reſignet, vel ex eo penſionem

præſter. Hæc damnata eſt à S. Pio V. in Bulla:

Intolerabilis. .

Simonia quale eſt peccatam?

Dico: Ex genere ſuo eſt peccatum mortale, ita

ut nunquam ob parvitatem materiæ ſit veniale. Na-
tio, quia nulla res in tam parvo gradu poteſt eſſe

ſpiritualis, quin magna ſit Dei injuria eam velle

pretio æſtimare.

Semonia quas pœnas inducit?

Dico: Simonia realis ſive completa pœnas juris
inducit, quæ ſunt: Excommunicatio, ſicſpenſio &
interdittum, juxta declarationem Sixti V. .
Simonia, etiam confidentialis completa, nimi-
tùm dato vel accepto Beneficio, etſi accipiens non-
dum impleverit promiſſionem , utramque partem
ipſo facto ſubjicit excommunicationi Papali.
Cæterùm Papa Simoniacus non ſubjacet his cen-
ſuris. Katio, quia Legislator non tenetur ſuis le-
gibus vi coactiva, adeoque nec ad pœnas Legis.

Imò ſi quis cum licentia Papæ emat Beneficium,
non incurtit has pœnas, (quamvis & Papa peccet

& Simoniacus.) Ratio, quia hæc Papæ licentia eſt
tacita difpenſatio vel relaxatio juris Pontificii cjus-
que pœnarum. Porrèò

yy,
“
GNon
etn m
16
4 lnge
Pji
bil
Uiupen
en
Nle
Ii⸗
eleln
6 pon

ſue
lnte et
Narure.
laty
Ihr ler
Mlen
Uene
ſellie
elignnd
Aatin
Der ket
Peclet
tnete
Eetcipere

kl

ctecltti

aet
umn elte⸗
npus Lart

0 Pelm

V. 1 NNe

1

mottl 1
rendle 1

poet

n)

1 peen 4

“
Pkeu; u
Aocitenen

pnet li⸗t
enetilt un
ns en
thenfi

e canil

De Religione. 163

Porrò pretium in Simonia ſolet vocari musus „
non in quantum hæe vox ſignificat liberale donum,
ſed onus ac debitum juſtitiæ commutativæ. Hoc au-
tem munus eſt triplex juxta S. Th. ſcilicet à manu,
à lingua, ab obſequio.
Primum eſt pecunia, vel quævis res pretio æſti-
mabilis. Secundum conſiſtit in ſermone, laude vel
vituperio, un ſi quis laudet aliquem apud Princi-
Pem, vel vituperet. TZertium conſiſtit in ſervitio,
vel temporali miniſterio, quod quis alteri exhibet.
Triplex hoc munus, dummodo cedat in pactum
expreſſum vel implicitum, vel per modum merce-
dis ponatur, conſtituit Simoniam.

Nimoniacus ad quid tenetur?

R. I. Qui interyventu muneris, iſt eſt pecuniæ
ſeu pretii, Spiritualia guæcunque aſſequitur, ea li-
cite retinere non poteſt, ſed tenctur reſtituere jure
naturæ. &. D. hic a. 6.
AKuatio: Ex natura rei debet reſtitui, quod acqui-
ritur per contractum injuſtum: ſed contractus Si-
moniacus eſt injuſtus, quia in eo venditur „ quod
eſt Invendibile, ergò. D

. 2. Beneficium ſimoniacè acceptum (niſi di-

1 .

ſpenſatio vel potiùs nova ejus collatio obtinearur)
reſignandum eſt ad manus collateris. RD
Katio: Nemo poteſt Bencficium Gbtinere, niſi

Per legitimam collationem factam ab eo, ad quem

ſpectat. Unde etiam talis Simoniacus tenctur re-
ſtituere omnes Beneficii fructus, quos Percepit vel
percipere potuit, ſivè extent, ſive non extent; de-
ductis ſolum expenſis, quas fecit vel causꝗ ſruttuum,

L„ 2 vel

164 Caput VII.

vel in utilitatem Eccleſiæ. Silverò contigerit Simonis
ipſo neſciente, tenetur ſolùm reſtituere fructus extan-
tes, non verò bonà fide conſumptos.
Ex bis ſequitur primò: Clericus, qui principali-
ter frequentat Chorum, vel reciat horas ob quoti-
dianas diſtributiones, item Sacerdos, qui non ce-
lebrat, niſi ob ſtipendium, commitit Simoniam.
Secùs verò, ſi hoc temporale ſit motivum ſecunda-
rium, ſeu cauſa tantùm impulſiya.
Secund): Epiſcopus collatione primæ Tonſuræ &
Ordinum, Notarii pro teſtimon ibus, ſi ſtipendia
laboris ab Epiſcopo habeant, aliquid temporale ac-
cipientes, aut eis dantes, Cenſuras & pœnas Simo-
niæ incurrunt. Si verò Notarii ftipendium non ha-
beant, tamen ultra decimam partem aurei accipere
non poſſunt, nec eis dare licet ſine labe Simeniæz.
Ita Concil. Trid. ſ. 2 1. de Reform. Can. 1.
Tertid: Religioſus, qui dicit: Eligam te in Ab-
batem vel Priorem, ut me facias Sub Priorem Con-
cionatorem &c. non committit Simoniam, quia tunc
non temporale, ſed ſpirituale datur pro ſpirituali .
eccat tamen peccato acceptionis perſonarum „ am-
irioms, vel ſcandali. Si verò dicat: Faciam te Ab-
batem, ut me facias Cellarium, videtur eſſe Simo-
nia; quia illud Officium ſpirituale non eſt, ſed
omninò temporale
Quartò: Dare pecuniam, ne eligatur indignus,
non eſt Simonia, ſed opus maximè laudabile. Ita
noſter de la Cruz, dicens, hanc eſſe communem.
Ratia, quia ſolùm intenditur, ut ſervetur juſtitia
diſtributiva in bonum Eccleſiæ.

Quid

10
Non ve
Ele
non r
niͤd.
minit
moni
(e
enne n
non
er ſei
worten
im ge
poleio

l nole

Tiun

ur

1V
n co
l x

Atimnon
QAusenn.

Prnrd
b ut
luime
Girmonlar
n ſouttt

Torlurl

ſiſpen.

enpalkker
on
iut Gnk
rei
be Pnen
l
gumrinl
Mioen
o hinnmn
arum, 4
imte!
nr elesn

n ,⸗

ur nc⸗ .
comme

De KReligione 16 5
Quid, ſi conſanguineus Petri conſiliario Epiſco-

i det pecuntam eo paéto, ut inducat
Epiſcopum ad dandum Petro, de
Vimonid nihil ſcienti,
PBeneſicium?
m. Conſanguineus ille & confiliarius ſunt Simoniaci,
non verò Epiſcopus, nec promotus, cùm nihil in-

dè ſciant. Imò ſic promotus, ſecundum Conradum,

non tenetur reſignare Beneficium. Katio, quia ni-
mis durum eſt, ut qui culpam Simoniæ non com-
mittit „ puniatur pœnâ Simoniæx. Idem eſt, ſi
Simonia facta fuiſſet in fraudem electi vel promoti.
Cæterùm, ſi pecunia detur Prælato, vel eo ſci-
ente miniſtris, neſciente promoto, tunc promotus
non fit Simoniacus; promotio tamen eſt Simoniaca
ex ſcientia promotoris; ſi ergò id promotus reſciat,
mox tenetur renunciare; ſi autem reſciat elapſo triennio,
jam gaudere poteſt regulà Cancellariæ de triennali
poſſeſſione, ita ut elapſo triennio turbari nequeat
vel moleſtari circa illud Beneficium.

C §5OSY.

Titius in concurſu Beneficii pecuniis opera-
tur, ut (ajus magis idoneus à concur-
ſu deſiſtat. O. An commit-
tat Gimoniam?
i. Utrumque tam Cajum quàâm Titium manife-
ſtam comm iſiſſe Simoniam. Natio, quia quicun-
que dat vel facit aliquid etiam minimum pro ſpiri-
L 3 tuali,

166 Caput VII.

tuali, tanqus mn pretium ejus vel cauſam principalem
habendl ipium , eſt Simoniacus, ut doeet D. T b.
2. 2. q. 100. 4. 5. JSed in præſenti datæ ſunt illæz
Fecunr pro obtinendo Beneficio principaliter, qui-
ri collatum, ergè. Er, cùm Simonia, quamiſti
contraxerunt, fuerit realis, ut patet;, ideò ultraà
lethale peccatum & excommunicationem ipſo facto

incurſam, non potuit Cajus obtinere Benefcium,

nihilque valuit præſentatio, electio, confirmatio,

— 2 . . . 7 . . .
provilio, & quæliber alia diſpoſitio, & ſi obtinuit

Beneficium, illud tenetur relinquere, & omnes per-
ceptos fructus reſtituere, ut decernitur in exttar.
ſecundà de Simoniâ.

C 4S O S I

Petrus Presbyter habens Beneficium, cujus

reditus Valent ollo centum ſeutis, renuntiapit
illud eo animo & confidentiä, ut conſobrino
ſuo daretur, non alias renuntiaturus afßigna-
tà ducentorum ſcutorunm bortione ad Benefi-
ciati ſuſtentationem, reliquis in penſionem ſibi
reſervatis, & ut conceſßio facilius imhetra-

retur, proventuum ſummam nonifi ſencento⸗-

rum ſcutorum Pontifici enarrat. Q. An
Nmoniaca fuerit bæc renuntiatto,
&Oguid Confeſſori

ggendam

k. In hoc caſu nullam commiſiſſe Petrum Sime-

niam in hac confidentiali renuntiatione, eò quod

eon-

us non datis fuiſſet ſine dubio alteri utpotè dignio-

Conle
un tend
en,
Gel mod
conbce⸗
Coatrac
in n
glan in
Uencann
an
wwig⸗
tan l⸗

Eben
de

NoN ol⸗
den ni

Canß,⸗

ih/
Sorna
Ujelt v

tumn

C 41

ton
u gii
l den

8

inahlen

et D. h

e lonrir
palter,c⸗
. 3 .
dotagne⸗
, quni

iCeb n

nilo ſan
1

enebcun,
Cut i e

.

uni
1 69

4l Ben
Penſont

ut inten
l
t. 4
ntietlh,
1

Nrnumd

6

De Keligione. 167

confidere ſolum, quèd collator conferet Benefici-
um renuntiatum illi, cui renuntians conferri deſi-
derat, poſt renuntiationem libere & ſine ullo pacto
vel modo, conventionis factam, non eſt Simoniaca
confidentia. Katio, quia nullus intervenit eà in re
contractus non gratuitus, nec aliquid deductum eſt
in paéctum, quo collatio reddatur invalida. Cap.
quam pio I. 4. I. Interim, cuûm Petrus ad obti-
nendam facilids à ſede Apoſtolica gratiam tacuerit
ex propoſito verum Beneficii valorem quèò ad redi-
tus ipſos certos, litteræ ipſius fuerunt ſubreptitiæ
tam quò ad collationem, quàm quò ad penſionem,
debetque Confeſſor illi injungere, ut rem de novo

à ſede bollolte⸗ impetret enarratà veritate, ſecuùr

non P S gaudere penſione „ He conſobrinum ejus-
dem rei conſcium Beneſicio.

C ASOS VI.

In Confraternitate ecujuſdam Sancti, quæ multis pa-
riisq, Indulgentüs ac Privilegiits à . Pontificibus
eſt ornata, ſtatutum extat, ut ſi quis in eam in-
grecdi voluerit, ſolvat pro ingreſſu certam pecumiæ
quotam, & ſingulis etiam annis aliam.

Q. An præfatum ſtatutum ſit Nimoniacum ?

. Negativèe. Katio eſt: Tum, quia illa Con-

fraternitas non eſt religio, ſed quædam porius Con-

gregatio hominum ſæcularium ad bene faciendum.
Tum etiam, quia ſi pro ingreſſu monaſterii indigen-
is detur vel recipiatur aliquid ex pacto, nulla eſt

1IS
L. 4 Simo-

168 Caput UII.

Simonia, undè pro ingreſſu monialium, ſi ex pacto
2 5 —.
Petantur & dentur expenſæ neceſſariæ, & tempore
profeſſionis pro dote dentur mille aurei, non eſt

peccatum, cum hæc non pro ingreſſu abſolutè ſed

magis pro ſuſtentatione Monaſterii pauperis exigan-
tur, Ut inquit Cajet. 22. 4. 100. 4 3. Adeoque
etiam hujuimodi Confraternitatis cxpenſis vel pau-
perum Eleemoſynis provideri. Ut colligitur ex cap.

ſi quis deſpicit, diſt. 42. eſtque hæc expreſſa ſenten-

tia §. Antonini, 2. p. tit. I. C. I. §. 19. in fine. Gl-
veſtri verb. Confraternitas, q. 2. & verb. Simonia q.
I1. num. 7. Armilla verb. ſocietas num. 28. Jabie-
na verb. Confraternitas num. 1. Idipſum etiam
videtur ſentire Nararrus in Man. 32. num. 100.
§. quarto.
Ad onmem verèò ambiguitatem in hoc caſu tol-
lendam conſulunt DD. prædicti tutiſſimum eſſe, ut
hujuſmodi ſtatuta fiant ſub forma affirmativa: Vi-
delicet, ſi quis dederit tantum, recipiatur in con-
fratrem: & non per verba negativa, quia per hoc
pracluderetur via ad hujuſmodi Confraternitatem,
haberetque ſpeciem exactionis: ilud autem primum
habet ſofum rationcm voluntariæ recognitionis &
ſpeciem gratuitæ retributionis, ut colligitur ex do·
ctrina O. b. 2. 2. 4. 109. a. 3.

CASOS T.

Blaſius pollicetur cuidam Presbytero ſe effecturum, in
ei quidem conferatur Decanatus, in quo certam
habet penſionem : dummiodo intra duos an nos illam
redimat, & Satun det ante ingreſum centum au-
reos.

10
ite 4
(Urata
fone

ℳ e
le heni
4 ino
Umim
ini

1 4
Uelo
h 1.
Gnan,

leint
14),1.)
Gtionn

cleli

t/ in⸗

us
Notars
grin

iend)

hen

ſierpnn

„& tenpen
. 1
el, nond

4bloloe ,‚4

perpeigt
3. Mo
enſs
liginreri
Ptela n
,in fne
erb. nnttt
N. 19. M
iphun 6r
1, Elft 1

1Wwecdt
Remm
Ermmnt:
iimnint

, e N

Eratennnun
Auenpein
Aligtuen

V.

1 C

r
or ANMN

,ℳα

D

De Religione. 169

reos. Quo pactolinito & Decanatu obtento permutavit
inde ad annum didtus Presbyter cum quadam Eccleſis
urata æqualis reditus, accipiens aliquid pluris ra-
tione dignitatis, quæ eſt Decanatus.

8

Q 1. An penſionem vendere Gt Simonia. 2.
An Decanatus acquiſitio ſub pacto redimen-
dæ penſionis, donandique pro parte bretii ita
ſit NRmoniaca, ut bænas juris inducat. 3.
Utrum ratione Decanatht ſeu alterius aigni-
tatis poßit bplus exigi. Et dmum in
bis, zuid ſit C. onfeſſori facien-

aäaum?

. Ad 1. Ut probabilius affirmativè. Ita ſoan-
nes Major in 4. diſt. I 5. 4. 5. & Navarrus in Man.
Ap. 2 3. num. 111. & in Comment. cap. Si de
imonia.
Ratio eſt: Tùm quia ſecundùm doctrinam Gloſſ.
cap. 2. Ne Prælatus pices ſuas. Prælatus jurisdi-
cCtionem temporalem vendens, ſi eam habet ab Ec-
cleſia, Simoniam committit „ eò quòd talis jurisdi-
ctio judicetur ſpiritualis dependenter, id eſt reſpe-
&Qu S. Pontificis, à quo habet dependentiam, ut
notat S. Anton. p. 2. tit. . cap. S. 1 4. JZum etiam, quia

decimæ, etſi vendi Foſſint, jus tamen percipiendi eas eſt

invendibile, eò quòdClericus propter cultum Divinurn
debeatur. Et aliud eſt fructus vendere propter
L 5 Eccleſiæ

178 Caput EIl.
Eccleſiv neceſſitatem, id quod licet, aliud jus per-

cipiendi tales decimas, quod vendi nequaquam po-

teſt, cap. Altare, 4. 3. Richard. in 4. diſt. 2 5. a.
3. 4. 3. D. Th. 4. 1 0, ab omnibus veceptus. Ergo
à ſimili, quamvis fruétus penſionis ſint vendibiles,
ipſum tamen jus, quod habet penſionarius in Bene-
Ricio Ecclceſtaſtico, vendi non poterit, arg. de locat.
& conduct. cape veſtra.
Non tamen hujusmodi emptio ſeu venditio ipſo
jure excommunicationem inducit, quia extray. 2.
de ſim. quæ excommunicationis ſententia ferit Simo-
macos, comprehendit eos ſolùm, qui in ordine aut
Beneficio Simoniam committunt: Jam autem pen-

ſio, cum neque ſit ordo neque Bencscium, ur pa-
tet, & pœnæ ſint potiùs reſtringendæ quàm am-

pliandeæ, ſcquitur ad Simoniam in penſione factam
non extendi, ſicut neo ad eam, quæ fieret in Jure
Patronatis aut ſepulturz „ & alis Benefieio anne-

XIS.

quotieſcunque collatio Beneficii fundatur in aliquo

pacto non gratuito „eſt Simonia, ut docet D. Z h.

2. 2. 4. 3 8. 4. 2. Tùm etiam, quia in caſu propo-

ſito completur promiſſam totaliter à Blaſio, cujus

operàâ eſt Bencficium ſeu Decanatus Presbytero col-
latus, & id etiam, quod Presbyter ſpoſpondit, par-
tim adimplecur, ut qui ſtatim dedit centum aureos,

.

reliquos ſoluturus intra duos annos, ergo uterque

Simonid reali infectus eſt, adeéque ſubjacent pœ-
nis à jure ſtatutis. Cajer. in ſumma verb. Simonia
& 2. 2. q. 100. a. 6. Sylv. verb. Simonia q. 22. &
Sotue L. 9. de juſt. & jur. q. 6. & alii.

B. Ad 2. Affirmativèe. Katio eſt: Tùm, quia

B. Ad

2
gun I
1e Conl
ten.
aigreh
Cin t
ler Ke
Cöni.
ſnr in
Colron
e Hnn
Cot
neg
Puum,
Cm
u⸗
M Nie
Vlmnuc ge
Khu
tum, 8.
ſeda
ſenreni
luun,
Ae
Dne
it

Aud uke
guutung⸗
4.G.1)0
leytut hi
nt vendli
ariusinden
Ah. ttliu

endiig ii

gia extc!
iinoidieu
n aten
Gcum, u
de Ouins
tnſoone tidt
ſetetin ⸗
eneheio u

huur in
doct!

naue

Po,
ecet
Onclrek
h ,Ule
enrunn M.
ec⸗
cr
P,
is 4 4

.
H

tis tann .

De Keligione. 171

p. Ad 3z. Etiam affirmative. Ratio eſt: Tùm,
quia illa dignitas eſt res quædam ſpiritualis, ut ſa-
tis conſtat, ac proindé, ſi quid pro e exigitur
tanquam pretium, Simonia eſt. Zum etiam, quia
in cap. quaæſitum de rerum permutatione, inhibetur
expreſsè , ne permiſcearur dignitatum permutatie
cum fruéctuum compenſatione: ſed per ſe ſimplici-
ter Sacerdotium pre Sacerdotio, & dignitas pro
dignitate commutetur abſque alia ſuperadditione pe-
cuniæ. Quod, ſi fructus extiterint minores, quàm
ſint fructus akerius, eo caſu ad æqualiratem per
ſolutionem pecuniarum redigi poſſint. De quo vi-

de Sotum de juſt. & jur. lib. 9. 4. 7. a. 2.

Confeſſoris igitur partes in hoc caſu erunt, de-
clarare gravitatem peccati, & Pontificiæ excommu-
nicationis pœnam dicto Presbytero, ipſumque te-
neri ad renuntiandum Decanatum ſimoniaca acce-
ptum, & Ecclefiam curatam eodem vitio acquifitam:
cum omnis præſentatio, electio, collatio, & quæ-
vis alia diſpoſitio beneficiaria per realem Simoniam
ipſo jure ſit nulla, ut patet cap. i quis Epiſcopo, &
cap. Presbyterum, I. 4J. I. & cap. de hoc & . audi-
vimus de Simanta. Et in extrav. Martini, Eugenii
& Pauli II. & ideò debere non modo id, quod quæſi-
tum, & comparatum eſt ſi moniacè, relinquere,
ſed & fructus omnes reſtituere, etiam ante judicis
ſententiam. Quia, cum non fecerit tale Beneficium

ſuum, utpote per Simoniam obtentum, jus natu-

rale aſtringit, ut quiſque aliena & nullo titulo com-
Parata relincquat. Cap. Si rei. 14. 4. 6 & de reft.
ſpol. cap. grayis. Reſtituet autem ipfſi Eccleſiæ, de-
dEtis tamen expenſis gratiâ fructuum, & in utii-
tatem

172 Caput PIII.

tatem Eccleſiæ factis. Syly. verb. Simonia. 1 3. §. 3.
Nec ad dictum Beneficium ſuſcipiendum poterit
alius eum præfato Presbytero diſpenſare, quâm S.
Pontifex ſecunduàm Panorm. & Joan. Andr. in cap.
de Simoenia eodem tit. quamvis, ſi ſpontè renuntiet,
per Epiſcopum diſpenſari poſſe, ut habeat Benefr-
cium etiam curatum in alia Eccleſia, teneat Armilla
yerb. Simonia num. 82. & Tab. eodem num. 67.

& alii.

Kegulæ diænoſcendi „ an Smonia committa-
tur in collatione Beneficiorum?

Primò. Simoniam committit is, qui pretium
dat vel accipit pro Beneficiorum collatione, reſigna-
tione, electione, confirmatione &c.
Secundòè. Qui fundum, cui annexum eſt Jus-Pa-

tronats Laici, pretio ulteriori vendit vel emit, præ-

CS&, qui illud jus annexum habet.
Tertiè. Qui amico collatoris, electeris, aut
præſentatoris pretium vel aliud munus dat vel promir-
tit, ut ab eo commendetur, & operz illius Bencfi-
cium obtinear.

Quarth. Qui pretio accepto cedit juri dubio,

quod habet ad Beneficium, ut ſi duo litigent.
Quintò. Si Petrus V. G. reſignet Beneficium Pau-
lo fratri Annæ, ut ipſam recipiat uxorem.
Sexiè. Pecunia &c. data pro collationc Benefi-

eii à parentibu, vel aliis in favorem Beneficiati „
ipſo conſcio facit, ut Simoniaci ſint & donatores

& Beneficiatus.

CA-

De

1. !
1a

Iln Ater

1 E
n 1 1
1t. 9
ad
inen, 4
Nenn A .
lckinen
blrſclin
Wonen

Dommmne 1

Onnptione
ne Cc.
r a
rutt, ,
cllali

niA 1)
dum port
te, gunl

Andr.iti

ntetenunmn

best Dec
teneat Arm
Cen un. 6

u tonni⸗
um)
gvi Nrr

tione,

eleni S

Aleclens,
dlrrelen
1 Uben

juian
oligen.
enehcund
enn.
Mint e
m Pelekan
Con

De jure & jufſtitia. 173

—

C AbP UTI. VIII.
De Jure & Juſtitia.
De Juſtitia in genere & ſpecie.

Quid f gar
. Us ſive juſtum nihil aliud eſt, quâm æquali-
tas debita inter obligationem unius & Jus acti-
yim alterius.

Quotuplex eft jus?
v. Eft duplex, ſcil. Jus ad rem, (putà haben-
dam, quæ nondum eſt in noſtra poteſtate) & Jus
in re, quæ actu ut propria poſſidetur.
. Jus ad rem acquiritur per ſtipulationem, dona-
tionem, emptionem, præſentationem, poſtulatio-
nem ad Beneficium, per collationem Beneficii,
electionem, ſucceſſionem hæreditatis. Et hoc jus tri-
buit ſolam actionem in perfſonam „ jus verò in re

actionem in rem, quia res, ubicunque extet ,„

Domino repeti poteſt. Tale jus eſt & habetur per

emptionem & alios contractus ſecutâ rei traditio-
ne &c.
Jus adæquatè dividitur in naturale, quod rerum
natura, peſitivum, quod certorum hominum inter
ſe conſenſu, & in jus Gentium, quod communi
omni⸗

74 Ccaut EIII.

ommum nationum populorumꝗque judicio conſtitu- vdt

tum eſt. minis
. 2è Uelocte
L Quid eſt Zaſtitia ? ui
gX T, . hommine
. Juxta Ulp. L. 10. F de juſt. & jure: Eſt bnn
perpetua & conſtans voluntas jus ſunm cuique tribu-
. . - . * . — . ,
endi. Voluntas hic ſumitur pro habitu voluntatis. “
4,
uot ſunt Opecies Quſtitiæ ſc
4 .. S Kenndh
. Tr .
B. Sunt Tres, ſcil. Legalis, commutativa, & llite

diſtributiva. Katio, quia, cm juſtitia ſit ad alte-
rum, & hæc triplex eſſe poiſit, ſcil, partis ad to-
tum, partis ad partem, vel totius ad partem, hinc
rriplex eſt juſtitia: Prima legalis, Secunda commu-
tativa, Tertia diſtributiva. D
juſtitia legalis eſt perpetua & conſtans volumas mimnl
communitati tribuens jus ſuum. binniore
Coinmutativa eſt perpetua & conſtans voluntas par- Eſter
i tribuens jus ſuum, & conſtituens æqualitatem dkamn
arithmeticam inter rem, & rem. lebg⸗
uſtitia diſtributiva eſt perpetua & conſtans volun-
tas in Magiſtratu partibus communitatis jus ſuum Qus
tribuens, conſtituendo æqualitatem geometricam
juxta merita perſonarum. 4 Mu.
Juſtitia lgalis, quæ etiam generalis dicitur non Ml
quidem praædicatione, ſed virtute & imperio, et

vera ſpecies juſtitiæz in communi ab aliis virtutibus anin
diſtincta, quippe, quæ honeſtate ſpecialiter ardu “D
procurat primariè bonum commune, ut debitum ber
communitati, id quod in nullam alam cadit virtu- l er
tem. In Principe reſidet architectonicè; in ſubditis m
“ verò

ci0 conn

un:
(hite fi
en wolunte

Mzutetirerl
tia t 4.
panit
Ipmlehil
lrseconn

ans vo

ſ
s vOlunt 1

6 Z D

conkkinsr

5

Cicnu

lert
„ uftl

Man

De ſure & Ouſtitia. 175

verò minſterialiter, in utriſque tamen ejusdem eſt
rationis, utpotè idem utrobique objectum formale
reſpiciens.
Jusdicium verus eſt juſtitiæ actus. LPatet ex ipfo
nomine; ut licitum ſit, tres requiruntur condi-
tiones.
Prima, ut procedat ex inclinatione juſtitix. Se-
cunda, quèd procedat ex authoritate præſidentis,
uia alias eſt uſurpatum. Tertia, quèd proferatur

ſecundum rectam rationem prudentiæ, quia alias eſſet

ſuſpicioſum vel temerarium.

Quid eſt judicium temerarium, an .
guale peccatum?

Dico: Judicium temerarium eſt firma &e deter-
minata ſententia de malo proximi, catens omni du-
bitatione & fortmnidine, & ſinè indicio ſufficienti.
Eſt ex genere ſuo Peccatum mortale. Katio, quia
eſt contra charitatem & juſtitiam; proximo nam-
que fit gravis injuria in bonis famæ.
Quid eſt ſuſpicio temeraria? Et gquale
beccatum
Dico: Suſpieio temeraria eſt aſſenſus debilis de
malo proximi, ad unam partem determinatus cum

formidine oppoſiti. Eſt ex genere ſuo peccatum ve-
niale, licèt ſit de re gravi. KRatio, quia non in-

Jes ducit perfectum & completum conremptum, con-

ſequenter non contrariatur dilectioni proximi. Et
licet injuria conſiſtens in adu perfecto ſit peccatum
mortale, ſecùs ſt conſiſtat in aldu imperfeldto; Suſpi-
cio

176 Caput FIII.

judici, &
io aut em eſt quid imperfedtum in R e
i imperſectus motus, & ideos no
1460

Ita in terminis §.
iſi trabatur ad aliam lineam. Ita in
21 4
Th. quodi. 12. 4. 35.

uid eſt dubium & qualiter interpre-
tandum?
Dubium eſt ſuſpenſio animi circa mmalum bro-
i. . . . 1.
nm. Interpfctandum eſt in meliorem katen lh.
Mi. 1 . em. “
X1 negative, id eſt, in non pejor i
a, d tibi non vis flieri, alteri ne
0 . . *% . § e .
nuliu⸗ jones fuas accipi in pejus,
nullus vellet actine Lier
. ln . . .
melin⸗ r Richcan boneret ſe quidem peri-
dah n lecte, Heculetin⸗ . ſeed prałtiti.
lo erroris intellectus . e et.
d Ga ramen quèòd , quande agitur de entanl
a 10 „ poſſin
aori amnn ‚vel adbibendo remedio, poſſi. , e
2 . . . .
alidu⸗ t aliquando dubia accipi in ererkoen 1 nen
eſcht⸗ ndam ſi.
Agigten⸗ judicando, ſed per quan
n0 B

terius lia
tioneim ſupponendo 1d . quod eſt dete „ 4 ye-
9

us malum, etiam
dium, quod eſt efficax contra majus al ,
MmeülA ”
4 fNa contra minus. Ira §. 5 hi .end 1.
4 6 üm, ſi ex dubio vis formare judic de.
æterum, dis
bes in melius ſumere poſitivè.

Quid dicis as hunc Caſum?
4 . . ſtiſima.
Vir probatæ fidei refert de fœmina hour gu
uòd marito non ſervet fidem nain de eriorem,
dn eferenti & interpreter in partem det 2
viro referentt O. a uz eſt in poſſeſſione bonæ
Kacio injuriam færminæ 2 qrus & interpreter in
& non credo referenti,
fatnæ . 11 partem

Plren
eun el
De.
cault
conti
le, 1
ſae
lenedl
alten
n el

Atem
r in

le e

AUUn

ſunni⸗

anh
nte

fn⸗

n

re ſucſei,l

1 eſ nunti

in termmn)

mierne

CLmlig
em mem!
em.
ne keemt
gus ſcdl

glicen
s pralſt
tur de ,lte
1, an
erureſtfen
ellan i
arigr, (
flen,
60,44
cun,

De Jure & uſtitia, 177

Pattem mehorem, injuriam facio ill
eum eſſe mendacem. Ad hoc
Dico: Imprimis conſiderandum eſt, quibus ex
cauſis ille referens moveatur ad hoc referendum; ſi
conſtiterit fieri ex paſſione, odio, inhoneſto amo⸗
re, interpzetatio facienda eſt in favorem ſœminæ 5
ſi autem ex bono animo, ut nimirum adhibeatur
remedium, optimum erit, ſuſpendere judicium 3
ſi autem in actum exire velim dubium interpretan-
dum eſt in favorem fœminæ, id eſt, in meliorem
partem; quia juxta regulas juris, Juando partium
jura ſunt obſcura, reo farendum eſt potius quàm altori,
ille autem, de quo dicicur mmalumm „obtiner locum
rei: Jura promptiora ſunt ad abſolyendum, quum
ad damnandum, ut ait Abulenlſis ſuper c. y. de pra⸗
ſumptionibus. Porròͤ, quòd ex hoc ſequatur jactu-
ra in honore ipſius referentis, id ipſum referens ſibi

i, judicando

imputet, quia abſque ſufſficiente cauſa proximum

diflamat.

Judex in peccato mortali judicans pec-
cätne mortaliter

Aßirmo: ſi judicet in peccato mortali publics
valdè ſcandaloſo. Katio, quia ſic dat materiam
candali; ſecus, ſi peccatum oocultum ſit: KAatio,
quia ſic non dat ſcandalum, nec agit contra juſti.
tiam, ut ſuppono . adeoque nec contrariatur autho-
ritati juriſdictionis, quam retinet talis judex, nee
rectitudini judicii, nec virtuti geligionis, cdm non
conſecretur ſpeciali conſecratione ad tale Offcium
Per quod differt à Sacerdote indignè conſecrante, vel
abſalvente in foro pœnitentiæ,

g. Il.

178 CLput VIII.
6. I.
De Dominio.

Quid eſt Dominium?
I. Eſt facultas utendi re ſuà ad quemlibet uſum
lege permiſſum.
oc Quotuplex eſt Dominium ?
z. Eſt Duplex, Jurisdictionis & proprietatis.

Pprimum eſt facultas gubernandi proprios fubditos,

ejus actus ſunt: Præcipere, prohibere, permittere,
judicare, punire, præmiarc.
judicare, punire, p are.
Secundum eſt facultas diſponendi de re aliqua tan-
quam ſua in proprium commodum. .

Quotuplex eßt Pominium jurisdictionis ?
. Eſt Duplex, ſcil. Eccleſiaſticum & ͤcculare.

Quotuplex eſt Dominium proprietatis
z. Eſt Duplex, Perfectum & Imperfedtum. Pri-
mum eſt, quod continet proprietatem rei & com-
modorum ejus. Secundum eſt, quod tantum haber
roprietatem rei abique commodo, vel commoda

abſque proprietate;, & dicitur directum ſecundum
primam partem; utile verò juxta ſecundam partem.

L Quotuplix Dominium neile 2 “
. Eſt Septuplex: Uſus : Uſusſruitus, Empbi⸗

„

Uiu

teuſis, Feudum, Juperkcies, Serritus, Fo Mi. 4

Nm
uk,
En
llone
te eh
e/ a.

er⸗

in ebus
Penc

Wpruta
jgani
Imntur,

lli

ſonen
um,
Xmne
hr

ncia

(neclnn
em

Gnn
Ilcte
idn
ſn en
Weda
wecliece

mzgnn

. xr ,

ll ilir
Kerin

nlbe n

14
1 8jhit
ie
e, umin

en igun

liunt
n
6rinaid,

gerſimn.
rnne Ka

De gure & Ziſſtitia. 179

Uſus definitur, quògd ſit Jus utendi re alien ſal-
và rei ſubſtantid. Uſugſrulctus eodem modo defini⸗
tur, modè addatur particula: Et fruendi.
Emphiteuſis eſt Conceſſio rei mobilis cum transla-
tione Dominii utilis, retento directo, ſub onere cer-
te penſienis preprietario ſolvenda, pel in perpetuum,
vel ad certum tempus, quod decennie non ſit minus
Diſfert ab uſufructu, quèd hic etiam conſtituatur
in rebus mobilibu,
Feudum eſt Conceſſio rei immobilis, nim. Agri vel
pagi & c. tum translatione Dominii utilis, retenta

proprietate, ſub onere fidelitatis & obſequii perſonalis

Praſtandi. Hi contractus, licèt ſæpeè pro eodem ſu-
mantur, differunt tamen, quòd emphyteuta in re-
cognitionem dominii directi teneatur præſtare pen-

ſionem realem, feudatarius verò perſonale obſequi-

un, cujus tamen loco ſolet imponi realis penſio „
& tunc parùm differunt.
Superſicies eſt contractus, quo ſuperficies alieni
fundi ſeu ſoli alicui (qui inde dicitur ſuperficiarius)

„

conceditur ad ædificandam domum, plantandam
vineam vel hortum, &c.

er pitus eſt jus utendi vel fruendi re alienâ, aut ali⸗
quid circa eam impediendi. .
Servitus dividitur in merè perſenalem, quæ à per-
ſona debetur perſonæ, ut ſi quis uſum ſui Bry

concedat alteri. Et in merè realem, quæ à re im-

mediatè debetur rei, ur eſt V. G. jus, quo per tu-
um agrum vado, vel jumenta duco ad meum. Ee
in mixtam, quæ à re immediatè debetur perſonæ,
uæ illa re immediatè poteſt uti vel frui.
Servitus ARealis iterum alia eſt ruſticana, quæ
ð M z prædio

*.

186 Caput VIII.

rædio ruſticano, alia urbana, quæ prædio urba- o⸗
no debetur. . 2 1.
Poſſeſſio definitur, quèd ſt detentio rei, corpo- htem⸗a
tis & animi & juris adminiculo interveniente. Eſt n
duplex, bone & malæ ſidei. Porrò ad hæc bræfa- ,
ta dominia, ut valida ſint, requiritur titulus * Aun
eſt radix & fundamentum dominii, quo quis lapro⸗ eere
Pat Dominum rei, V. G. emptio, donatio, ſucceſſio 5
hæreditaria, legatum, electio r Ad hos titulo or- ane
. —— 1 — rr irI6E rei. .
dinaris requirſtur traditio S& Hoi eſſio rci. ieſ
. III Paunen.
De Subjectis Dominii.

Parvuli & amentes habénthe Dominium?
1
v. Etſi non habeant Dominium adluale defectu ur
usus rationis, habent tamen habituale, fundatum is mn
potentiis naturæ rationalis. Servus item „ quà ſer⸗ lece di
vus, nullum habet Dominium. Katio, quia eſt ſel, 8
arbor non ſibi, ſed hero ſuo frucétificans. . Un!

Quarum rerum Dominium bhabent Filii an
dne

familias —umh
, Habent Dominium proprietatis & utile bone- vulg;
rum caſtrenſium, quæ occaſione militiæ armatæ ac- denco
quiſiverunt, & quaſi caſtrenſium, quæ ſibi compa- rini
rärunt ex mülitia fagata vel togata, id eſt, ex Off-
cio publico, V. G. Advocati, Judicis, Profeſſoris e
&c. Ur nimirum lex faveat in caſtris, aulis, Oſk.·
ciis publicis ſub vexillo Chriſti mrtentbus
LQuarun .

Erdio uhr

lei, t
eien. 11
Aher t.
tünlus,
uslen
c, ucelt
hos tdoen

lel.

De Jure & uſiitiæ, 181

Quarum rerum Dominium habent uxores?
. Habent plenum Dominium bonorum para-
phernalium, 15 eſt, quæ præter & extra dotem
abſque intuitu matrimonii à ſuis acceperunt, L. 8.
C. de pactis.
Nihilominus uxeres, quæ habent parentes pau-
ere- vel proles ex priori thoro, ſi non habeant alia

ona, poſſunt ex bonis communibus vel aliis ſuc-
currere illis, nec tenentur cas expenſas (ſi mode-

ratæ ſint) ſoluto matrimonio computare in ſuam
partem, imèò poſſunt etiam moderatè ſuccurrere fra-

cribus & ſororibus.

all.
ofiniun
Adude Eerl
undun
lem, u
ie 1 u

unmh

8& uit
ie ALnm

Hiabintne Kehgioß aliguarum rerum
ominium?
Dico: Non habent ſaltemn in particulari. Ratis,
quia per votum ſolemne paupertatis ita ſe ſpoliant
omni Dominio rerum temporalium, ut Navarrus
rectè dicat, eos nequidem habere Dominium panis,
veſtis, &c. quibus ütuntur.
Item Religioſus nequidem per licentiam Papæ po-
teſt habere peculium omninò independens, ob ean-
dem rationem, nempè votum paupertatis. Poteſt

tamen habere pecunias in communi depoſito alſer-
vandas ad uſus ſibi à Prælato conceſſos vel conce-

dendos. Rasio, quia totum hoc fit ad placitum

Superioris, conſequenter non læditur paupertas.

Religioſus violant Votum Paupertatis pee-
càtne, & quomodo?
Dico, Peccat mortaliter ex genere ſuo. Ratio

M 3 quis

2

182 Caput PII.

quia per ſolemne votum omni rei temporalis Domi-
nio ſe privavit. In individuo tamen non ſemper
peccat mortaliter, ſed tantùm venialiter juxta quan-
titatem rei, ut contingit in furto. Ex his
Sequitur, quòd ad hoc, ut Rehigioſus aliquid
recipere poſſit vel dare, licentia Superioris requira-

tur, non quidem ſemper expr⸗ſa & formalis, ſed

tacita & rationabiluer præſumpta. KRatio, tüm quia
eadem eſt pis taciti & expreſi, per Legem cum
quid ff. de rebus creditis. Tum, qui« præſumptio
de voluntate Domini ſufficit, ut alienæ rei uſurpa-

Ko exculetur à furto Per Legem inter emnes, rece

F. de furtis, ergò & ſufficit ad excuſandum à vio-

latione paupertatis. Cæterùm hæc licentia debet
eſſe libera, ſeu perfectè voluntaria, id cſt, non

obtenta per fraudem, quia fraus nemini patrocina-
rur. Item debet eſſe ex juſta cauſa, quæ poteſt

eſſe V. G. pietas in egentes parentes, vel proximos

conſanguineos &c.
CA 5U

Senepromius Religioſus peſſdet de licenti? Sedi

Apoſlolicæ quoſdam Eccleſiaſtices reditus ultra eos,

gues pablice legendo exæ propriaâ induſtriâ acquiru,
quique de licentis Superiorum ſui Ordinis ſunt uſui ſus
conceſſi, & de utriſque libere donat, maxime paren-
tibus pauperibus. MV

C. An zut? conſeientis id facere poßit 2

x. Ad r. Affirmaniwè, ſcälicet quo ad illos red-

txUS,

„

ii
I

a
. 1
iſte ha
Cutn 4
reyoci
ſpul
l
Cnunt
ſun t
fein
ſi
ſoune
U
Ibs
Comnhan
E
opri

Concellt

ni,

Uenten
ſenllſen
4 N.6
7 3¹. 4

Ortloon
non lem
uniq
his
goſs ai
iori n
furnd,1
tio, ning
I LReNG
1e prrlun
enr iul
ennet,
lndumin
loemia
mini Haroc⸗
. gue 1
Fel Mun

, Mnm
ltis n⸗
n
At
tin 4

De Jars & Oaſtitia 183

eus, quos poſſidet facultate Sedis Apoſtolicx. Ratis
eſt. Tum, quia quò ad illos reditus Religioſus
iſte habetur tanquam exemptus à poteſtate Prælati,
cum ab eo nequeant per Prælatum amoveri, neque
revocari, ſed ſubſit immediatè Sedi Apoſtolicæ, ut
ſingulariter determinat Panorm. in c. niſi de præb.
&c. edoceri de reſcript. tum etiuam, quia Card in
Clement. 2. de vitâ & honeſt. Cler, affirmat Religio-
ſum tam late poſſe diſponere de fructibus ſui Bene-
ſicii regularis, quàm Clericus ſæcularis de fructibus
ſui Beneficii ſæcularis, maximè, quando Religio-
ſo conceſſa eſt à Papa expendendi facultas in ſuos
uſus. Mavar. de redit. Eccl. c. I. num. 3 3. ſe⸗
quutus Innocentium in cap. cum olim de Privil. &
communem in cap. in præſentiäâ de probationibus.
uò ad 2. An nempeè Religioſus de acquiſitis
propriãà induſtria, ſuperiorum licentià ad ſuumuſum
conceſſis poſſit liberè donare.
Bi. Non poſſe ſine licentia ſaltem tacitàâ ſui Supe-
rioris, & virtuali ad minus conſenſu Conventus.
Ratio eſt, tum, quia acquiſitum à Religioſo acqui-
ritur ordini & monaſterio, ita ut nequeat quidquam
impendere etiam in pias cauſas abſque Prælati con-
ſenſu ſecundum Gloſſam in Clement. 2. S. ſed & tales
de vit. & beneſt. Cler. & docet expreſsè D. Th. 2. 2⸗
J. 32. a. 8. ad 2. Tum etiam „ quia Religioſus
per ſolemnem profeſſionem tam ſe, quàm ſua omnia
Monaſterio & Religioni tradidit, & ſic omnis opera
ſua eſt debita ſuo ordini. cap. in præſentis de probat.
& anthent, ingreſſi Cod. de Sacroſ Euch.
Quod, ſi hæc, quæ Religioſus acquirit, con-
ceduntur ſibi à Prælato & Conventu ad proprium
M 4 uſam,

484 Caput PIII.

uſum, poteſt tunc omne id, quod parcè vivende
ſibi detrahit, parentibus & aliis in Eleemoſynam vel
alio pio fine lbere donare. 1. “
Katio eſt, tum quia habens Peeulium ſibi juſtè
eonceſſum, poteſt impendere de eo omnia illa, quæ
recta ratio adminiſtrandi peculii requirit, nam con-
ceſſo aliquo conceduntur inſimul ea, ſinc quibus
id nequit expediri. Cap. praterea de Offic deleg. &
can. ex iie. 5. porrò de verb ſignif. L. 6. Tum etiam quia
talis Religioſus poſſet ea convertere in uſus corporis,
ergò multò magis in uſus animæ, quæ eſt pretioſior
corpore. cap. pracipimus, I. 4. 1.

Quid dicis ad bos Caſus?
Primus: Eſt quidam elgioſir qui pecunias
non imponit communi depo IIO, peccatne morta-
Secundus: Prælatus Religioſo dedit licentiam ac-
cipiendi é ſuo depoſito unum aurcum ad emendos
libros, ipic verò illum ezpendit ad alios uſus ſibi
neceſſarios, peccatne? . „
Tertius: Prælatus videt & ſcit ſubditum ali uid
diſtrahere vel acquirere, & non contradicit; hæc
Prælati taciturnitas, excuſatne à vitio proprietatis? .
Ad primum reſpondet igandt 7 Talem Rely
gioſum non ſtatim damnarem peccati mortalis, ꝗuis
antentio judicat omnes. Aliud eſſet, ſi obſtaret ſpe⸗
ciale præceprum, & id fieret animo pecuniam Præ-
lato occultandi. —1,
Ad ſecundum dicitur, ſi adſit neceſſitas, vel li-
centia rationabiliter præſumpta, non peccat. Katis,
eſt cadem, quæ ſupra. 5 4

S.
☛

ſe⸗

Ma
u
e
1
An
ſuinn
Uem;
, 8
Khee⸗
A
n
Nr
1 . 1
um,
Uüni do
1laten
reſech
lebeſ
manuni
olni
ne

llnt

Ce vitend
lunkt

in i

t, Mund

ſ ginr
ſe lt
mneniant

uduce

Aein

4
gi Nen
peceane
Gr leenn
m 4 m

aios u!

bimni

SSõ
. Cnnetd
ilnl
wortli⸗
0 znuin⸗

Necent

1

De Jure & Ouſtinun. 185
ded quid ſi Religioſus luderet alſque

omni licentia?

Dico: Peccaret contra votum paupertatis. Ratio,

quia Pecunte exponere ludo eſt actus Dominii; hinc,

qui ab ceo lucratur, tenetur reſtituere non ludenti,
44 monaſterio.
Ad tertium facit hæc regula juris: Qui tacet, con-
ſentire videtur. Sed nota, duplicem eſſe taciturni-
tatem; una eſt permiſſiva, ſicut Deus permittit pec-
cata, & hæc non excuſat. Secunda approbativa,
& hæc excuſat.

Sed ande ſcis taciturnitatem eſe merè permiſſivam
vel approbativam? V

Navarrus noſter ex Donato id benè explicat. Pri-

n, ait, debere cognoſci circumſtantias perſona-
rum, rei, occaſionem, ob quas rationabiliter præ-

ſumi poſſit voluntas ſuperioris. Secundèò, ſi Præla-
tus ſciens taceat ex verecundia vel timore, aliove

reſpectu, quia nim. homo pacificus eſt, ſubditus
verò eſt inquietus, agreſtis, turbulentus &c. eſt

taciturnitas permiſira; approbatiya verò, ſi ex nul

lo ſimili motivo taccat.

Sed neque Religioſus evectus ad dignitatem etiam
Epiſcopalem vel Cardinalitiam Dominus eſt reditu-
um Benefici, ſed tantum habet jus eos adminiſtran-
di vel dipenſandi, tüm ad congruam fui ſtats
ſuſtentationem, tuùm ad pias cauſas. KRatio, quia

votum paupertatis non eſt incompoſſibile cum ſtaru

Eccleſiaſtico, imò exornat eum, ut patet exemplo

Apoſtolorum : Ergò non eſt ratio, cur non ma-
neat.

M 5 Porrè

156 Caput VIII.

Porrò hæc abdicatis paupertatis, ſicut & cuſtodis
caſtitatis adeò eſt annexa regulæ Monachali, ut con-
tra eam nec S. Pontifexæ licentiam poſit indulger e.
Cap. Cum ad Moenaſt. Ex quo liquet, quèd inca-
pacitas Dominii voto paupertatis annexa non ſit ex
conſtitutione Eccleſiz, ſed ex ipſa natuxa von

Oriatur.

Teneturne Monaſterium ex delilto vel
debito Religioſt?
m. Ad utrumque neg. Non enimer delicto, quia
delictum perſonæ in damnum Eccleſiæ redundare non
Jebet. C. cùm olim 14. de Privileg. Sed nec ex de-
bito, quia Religioſus proſeſſus tantum facultatis non
habet, ut nomine proprio æra poſſit contrahere.
PDixi, profeſſus, quia debita ante ingreſſum à
Religioſo contracta monaſterium tenetur ſolvere ex
bonis per Religioſum acquiſitis. Katfio, quia ne-
mo poteſt ex re aliena diteſcere, ſed in eo caſu bo-
na Rehigioſi jam erant debita vel obſtricta aliis:

Ergo.
Dor ſeu legarum alicui, ſi nupſerit vel filios

basbuerit, debeturne illi in conſcien-
tia „ ſi Religionem ingre-
diatur

. Affirmative. Katio, quia in dubio Religio-
rni favendum eſt L. ſunt perſonæ f. de Relig. & ſumpt.
funer. cap. ſn. de Sent. & re judic. Adjudicare au-
tem omnia illa, quæ pro nuptüs relinquuntur aliæ,

quando monaſterium ingreditur, cedit in favorem
Re-

Relgio
lo conl

(ler

. (
1
Ndl,
MGrlnnene
be 0
ſrnicem
ete
Mate.
ltrt
it g.
& Phe
Güper⸗
Kari⸗
it
let 4
Uento 3
reidene
Ucrannun
tüm,
ud

Domnin
On
linn

Mgere
hent 1

16 c,

Ali, A

exn honk
1 Natut N

ide

fedakdets

ed dee 4q1

ſaculmi

1 connnrt
ne grel⸗
netl iott

dineot

OPich 1

ſerit ;
.onſeur.
gre

lx
inquum
dit Ner

tio conſignari debet.
Et nd
ddir

De Jure & Zuſtitia, 187

„„„° .— —
Religionis, ut patet, ergò totum legatum monaſte-
Clerici ſæculares an & quorum lonorum
habent Domimum?
B. Clerici ſæculares Domini ſunt nedum bone-
rum patrimosislium, quæ (cil. ab hæreditate, con-
tractu, teſtamento vel donatione haben, & quaſi
pætrimonialiuns, quæ habent cx mihiiſteriis clerica-
Hibus, cantu, Miila, concionibus Sc. ſed etiam

frultuum congruæ ſuſtentationt ſuperſiuorum.

Ratie r. p. cit, quia ejusmodi Dominio jus illos

non ſpoliavit, nec ipii à ſe abdicarunt.

Ratio 2. p. eſt, quia, Qu: Jervit altari, viyat de
altari, & nemo militat proprus ſtipendis, 1. Co-
rint 9. Unde hujusmodi bona ſunt laberis præmia
& ſtipendia functionis, quilibet autem ſuæ merce-

dis pertectus eſt Domiaus.

Katio 3. p. Colligitur ex Trid. ſ. 24: cap 12. de
referm. ubi docetur, quòd Bensſiciati non reſiden-

tes & abſentes non ſaciant fruétus ſuos;, ergò argu-
mento à contrario (quod in jure fortiſſimum eſt)

reſidentes & præſentes fructus faciunt ſuos, eoſque
lucrantur, ſed hoc eſt idem ac fieri Dominium co-
rum, cap. un. de Cler. non reſid. in 6. & in uſu
uris Canonici illz Phraſes: Facerc ſuum & fieri
Dominum, æquipollent: Erg.
Ommninò verò us interdicit Peraſendta Synodus iip-
ſiſſima ſunt Trid. verba ſ. 25. c. 1. de referm) ne
ex hujuſmodi reditibus conſanguineos & familiares ſuos
augere ſtudeant, cum & Apoſtolorum canones probi-
beant, ne res Eccleſiaſticæs, que Dei ſunt, conſan.

Auineis

.

188 Caput VIII.

guineu donent. A fortiori illas in uſus profanos ex-
pendere „vel in luxum convertere illicitum eſto.
Porrò reditus ſuperflui dicuntur illi, qui ſupre-
mum congruæ ſuſtentationis gradum excedunt; no-
mine autem congruæ ſuſtentationis intelligitur, quod
Clerico moraliter eſt neceſſarium ad ſuam, ſuæ-
que familiæ ſuſtentationem juxta conditionem ſtatũs
ac dignitatis.

Sed, quid ſi Zeneficiatus babeat filios vel
fßlias, nedum legitimos, ſed Qurios,
poteſtne illos alere ex reditibus
Eccleſiaſticis

Dico: Non poreſt, ſi liberi habeant ſufficienti⸗
propria bona, V. G. adventitia 4 matre, vel, ſi
ater habet bona propria patrimonialia; id tamen
poſſet, ſi eos haberet in ſuo ſervitio, ſeu familia,
quam juxta ſtatus ſui decentiam alit.
Licèt itaque Clerici ſæculares Domini ſint fructu-
um congruxæ ſuſtentationi ſuperfluorum, hoctamen
Dominium limitatum eſt ſic, ut non poſſint de iis
teſtari ad cauſas profanas, ſed eos tenentur etiam
ex juſtitia applicare pauperibus, vel aliis cauſis pis,
reſtitutioni cæteroquin obnoxii. Ita docent ut pro-
babilius antiquiores D. D. quorum Catalogum vi-
dere licet apud Abb. in c. cùm eſſes num. 21. Adrian.
in 4. de reſtit. S. pro clariore ſent. Wav. Coyart.
&c. Unde S. Bern. Epiſt 2. ad Cano. Lugdunenſem
ait: Quidquid præter neceſſarium viſdtum vel veſtitum
de altari retines, tuum non eſt, rapina eſt, Sacri-
legium eſt, nim. ſi in uſus profanos expendatur:
Ergò

yden
nes 45
nonuurn
lerudt
honoren
r;
hecbonn
ali
I Rer
i Ne⸗
ul Ando
lor, G

ni

De
leder ſ
mnunhe
ſcſtar
Napy
I) ubi
D,
Acm
Uniporek
Gthtu n
moeſtenn
ulus
hent
Pecte pr
Diri,
Agud ů

prolmt
icktum n
l, gi in
excedunn
leliginn
ſuam I
tionenk

1at flut
14 n,
dinbet

berl ſofe⸗
mune, N
iin; in
io, ſu i
.
tun, her
wn gn
rrn
ldis ali⸗
la oenu
nC
Non 1 4
z Luie
n Ful
uch,,
ahen .

De Jure & Juſtitia. 189

Ergò eſt obligatio reſtitutionis. Katio, quia S. Ca-
nones ajunt, res Eccleſiaſticas eſſe res Dei, patri-
monium Chriſti, vota fidelium, qui eas Deo ob-
tulerunt per manus Prælatorum, ut per eos ad Dei
honorem & offerentium ſalutem fidekter diſpenſen-
tur; ergò eo ipſo Eccleſia tacito pacto obligat ad
hæc bona non in uſus profanos, ſed pios expendenda;
ergè ſi id non fiat, oritur obligatio reſtitutio-
nis. Reverà periculoſiſſima eſt ſententia oppoſita,
(ait Wigandt) uti ſupra Prpbannmn eſt de uſu cu-
juſcunque ſententiæ probabilis concurrente probabi-
liore, &c.
Quid ſentis de illis Beneficiatis, Cano-
nicis &. qui plura fimul habent
Beneficia?
Dieo: Quèd, qui ſinè legitima diſpenſatione
tenet ſfimul duo Beneficia, etiam ſolùm ſimplicia
incompatibilia, vel quorum quodlibet ad honeſtam
ſußicu ſuſtentationem, peccet mortaliter.
KRatio patet ex Tiid. O. 7. 6. 2. & ſ. 24. de Reforyt.

6,. 17. ubi videatur,

Dixi 1. Sine legitima diſpenſatione, quæ à ſolo
Papa cum cognitione & relatione juſtæ cauſæ impe-
trari poteſt, & ni cauſa ſit juſta, diſpenſatus in con-
ſcientia non eſt tutus, licèt fortè in foro fori non
moleſterur. Juſtitia verò cauſæ ſemper eſt metien-
da (ut S. Canones docent) non ex privato commodo
diſpenſati „ ſed ex utilitate Eccleſi?, quò etiam
ſpectat prærogativa meritorum in Eccleſia.
Dixi 2. incompatibilia, id eſt, quorum ſingula
exigunt continuam reſidentiam.
Dii z. Quorum quoslibst ſufficit ad boneſtam
. ſuſtens

—

mi, jungantur & uni conferantur. Item Parochia

non eſt opus. .

tantùm in die Horas recitans cx duplici capite tene-

ritudine Beneficiorum.

Zacobus plura habens Beneßicis ſimplici⸗ cum ſe

190 Caput VIII.

ſuſtentationem; poteſt enim quis tenere duo Bene-
ſicia ſimplicia reſidentiam non requirentia, quorum
neutrum congruæ ſuſtentationi ſuſſcit. Imò in qui-
buſdam locis eſt in uſu, quòèòd duæ Parochiæ ſibi

vicinæ, quarum neutra ſuſſicit congruæ ſuſtentatio-

Beneficio ſimplici V. G. Canonicatui unita reputatur
pro uno Beneficio, & in hoc caſu diſpenſatione

Quid ſi Petrus, ſine juſta cauſa & diſpenſa-
tione, teneat plura Beneficia, quorum qued-
libet ſuſſicit congruæ ſiſtentationi, non.
ne eodem die tenetur pluries dicere
Horas?
Affrmo, juxta regulam juris: Qui ſentit com-
modum , ſeutire debet & onus. AMinc talis ſemel

tur reſtituere fructus : I. Ratione injuſtæ poſſeſſio⸗
nis Benefici. 2. Quia non recitat Horas pro mul⸗

C ASOS YI

morti preximum videret, tria Religionis rota pré=
ſente Notario & teſtibus in manibus cujuſa am Prio-
ris emiſit, ut in habitu illius Keligionis ſepeliretur
totius ordinis ſufragia participaret. Nunc 4
ſanitatem rererſus dubitat, an ſit verè Religioſu,
aut ſaltexs tenca tür Ad ingrediendam Keligionem,

pGit⸗

—

in

wert

x II
Oſens
ob tit⸗
N
2ſe lc
1
e. At.
Ilin dl
ihri⸗
lEi.

lale

ntt
prdlenc⸗
R.
Aphn,
t at
ennie obll
lulz ſe d⸗
1tid ne

R e
Woent

mortem

reh. ele

Tund
Benfa 5
rilaiu
hon
ahn, D

le Cud der
tn, In
Imdnr
Parochiel
12 fulentn
ltem Dund
rin lenu

1 lelii⸗

16
„ tee
ſuug
4tiet,e
s dett

O ſytt
ne ul
plie gn⸗
nlryal-
louen

De Jure & ußitia. 191

peſitque tutâ conſcientid cum voto paunpertati re-
tinere illa Beneficia, & alia Acquirere?

M. Tria in hoc caſu peti. Primum eſt, an ſic
vovens poſſit dici Religioſus? ad quod g. negative
ob triplicem defectum. Imò quia non ſervavit com-
pletum Novitiatůs annum, quod exigitur à Ziid.
ſ. 2 5. cap. y. de regularibus. Secundò „ quia pro-
feſſio illa acceptata fuit abſque oonſenſu Conventũs
Cap. ult. adjuncta gloſſa de regul. L. 5. Tertiè,
quia nulla prœceſſit de vita & moribus profitentis
indagatio & diligens examen, ut præcipitur in Bul-
la xti V. de Anne 1587, quæ incipit: Cum de om-
nibus Ececleſiaſticis. J
Secundo petitur, an ſaltem maneat obligatus ad
ingrediendam Religionem, ad quod etiam . Ne-
gativè. Katio 1. Quia vovens non debet obligarf
ad plura, quam ſua verba & intentio ſe extendunt,
ut ait S. Zh. 2. 2. 4. 1 8. 4. 3. & patet ex co, quiæ.
omnis obligatio eſt reſtringenda. L. quidquid aſtrin-
gendo fj. de verb. Oblig. Jam autem verba hujus
voventis non ſunt Religionem ingredi, neque hoc
expreſsè vovit, nec fuit intentio ejus alia, quam
vovere ttia illa vota ad lucranda illius Religionis poſt
mortem ſuffragia. Et actus agentium non operan-
tur ultra intentionem eorum. L. non emnis f. de

reb. red. & cap. in. de præbend.

Tirtiò petitur, an poſſit tutâ conſcientiâ retinere

4 Beneficia & alia acquirere; ad quod g. quòd; cum
. triplici jure fuerit actus ille nullus, ut ſuprâ ractum
eſt, non poteſt Jacobo ſuperſtire producere aliquem
effectum, clauſula enim irtitans, niſi ſiat;, ur ſta⸗

tuitur

192 Caput &II.

tuitur in ea, eſt forma ſubſtantialis à legè præſtituta
arg. lege non dubium, & lege ſin. sap. ge leg. Et actus
factus contra formam ſubſtantialem à lege præſti-
rutam non valet, cap. cum dilecta de præſcripie adeo-
que poteſt Jacobus non ſolùm retinere illa Beneſi
cia, quæ antè emiſſa vota obrinebat „ ſed etiam
acquirere quæcunque alia.

C ANO I.

Petrus Parochus ruralis ſingulis ſerè bebdemadis in
urbem penit causâ inviſendi parentes, relido ta-
men ſemper ad occurrenies caſus Capellano. Ner
ipſe etiam Petrus „ ſi ſit in Parochia, onus aliud
vult ſubire ; quàm diebus tantuùm ſolemnioribus
privatim Miſſam celebrare, reliqua omnia per
Capellanum agit. Q. An teneatur reſtituere fru-
ctus tùm in abſentia illa frequenti perceptos, tum
in Officio curate per Capellavum & non per ſi
ipſum præſtito 2 .
. Ad I. Negativèe. Zùm quia ille, qui aliquan
tiſper tantùm abeſt, non videtur abeſſe, cum ſta-
tim ſit reverſurus, ut ex veterum Canonum ſenten-
tia dicitur in Concilie Tiid. ſ. 23. c. 1. Züùm, quia
interruptus ille dierum numerus non facit in toto anno
abſentiam duorum menſium. Jam autem Parochus
ex cauſa, quæ ex arbitrio ſuo videtur æquo, poteſt
abſque peceato mortali abeſſe per duos ferè menſes;
At patet ex Trid.l. cit. Ubi damnabilem ſolàùm de-
cernit abſentiam, quæ duos vel ad ſummum tres
amenſes excedit.
. Ad 2. Difficile eſſe talem Parochum excuſare

à culpa mortali, & ab obligatione fructummn par-

ten,

em,
Mu,
Ein,
teſtden
hon ſar
non ke
Cinti.
Uln en
ſun,
lqnid
eherte

De Ve

4

Mna
mInn
e,e
N1,N
tla lunrn
luus l,
Arünl
Ktum h
1e lan

I maher
Alnen

]

ge gtelli

leg badh

hge
FArgee
re A N
t,klei

I.

eklsmlt
es, eltn

ele

4, Mℳ
n ſlenun
lius nni
röſnn

erN:.
0 ME

ler gi
bel⸗ CE.
CrnAN

. li 1
harinton
uenlun
Auos icelt
plen in

1

.ſumm

oelun

De Jure & Juſtitia. 193
tem, quam injuſte & otiose percipit, reſtituendi
KRatio, tùm, quia reſidentia conſiſtit in deſervicntis.
& ita, qui nullo modo ſervit, haberur pro n .
reſi ente: non reſidens autem peccat mortiters &α
non facit fructus ſuos ex Trid.! cit. Jim quia 8e
non ſervit Altari „non debet vivere de illo cap. r. 1:.
7. 1. quod ſumitur argumento à contrario e l , 2.
Corinth. 3. qui Ahlari ſervit, de Altari ivere deb .
Tùm denique „ quia propter Officium datur Bene.
ficium de reſeript. cap. ſin hb. 6. Quoties a -
aliquid datur ob cauſam, eàò non ſecutà done n
debet reſtitui, f. de condit. ob turpem gſe. .

§. IV.

De variis modis acquirendi Domi-
nium rerum.

Cujus ſunt animalia domeſftica errantia

Dico: animalia domeſtica, etſi longiùs aberrent
manent Dominis, ut habetur tit de Kerum din Go-
ne, §. Gallinarum ſylveſtria verò ( ut lepores, cer=
Vi, aves, piſces in lacubus, Hluviis & mari) erran-

tia ſunt primi occupantis. Katio, quia, quod nul-

lius eſt, naturali ratione adjudicatur primò occupanti
Animalia autem per naturam fera, ſed per jadu-
ſtriam hominum cicurata, ut V. G. cervi, columbæ
&. quamdiu habent conſuetudinem redeundi, tam
diu manent ſub Dominio ejus, cujus ſunt; ſi verd
conſuetudinem hanc amiſerint, fiunt primi capien-
N iz,

uis. Katio, quia in ſecundo caſu cenſentur recupe-
raſſe nativam libertatem, ſecùs in primo. Ccæte-
rüm naturalem ſuam libertatem intelligitur recipere
animal, cùm vel oculos tuos effugerie, vel ita lit in
conſpectu tuo, ut diſficilis ſit eju proſecutio. Ita hæ

betur Leg. I. de inſtit. c. 1. §. Juidquid.

Qui venatur vel hiſcatur contra juſtam pro-
heikbitionem Principis, peccätne?
Dico: Peccat ſaltem contra obedientiam, quia
juſtam legem transgreditur; non poteſt tamen 4
Principe Ppuniri in vita „qui caperet V. G. cervum
errantem contra prohibitionem. Ratio, quia hæc
pna eſt improportionata ; melior eſt enim vita ho-
minis, quàâm beſtiæ.
Dixi: Saltem contra obedientiam, quia non pec-
cat contra juſtitiam „ qui venaretur vel piſcaretur in

loco non circumſepto, conſequenter non teneretur.

ad reſtitutionem in confcientia ante ſententiam ju-
dicis.

Cujus eſt Fera ab uno vulnerata, ab
alio capta?

Dico: Si vulnus eſt mortale, adeoque ſufficiens

ad eam capiendam eft vulnerantis, ſecus capienis.
Katio, quia in primo caſu fera moraliter eſt jam ap-
prehenſa, ſeu occupata, ſecùs in ſecundo. Si veroò

fera, quam unus proſequitur, cadat in laqueum
alterius, eſt primi occupantis, ſcil. vel proſequen-
tis, vel illaqueantis. KRatio, quia in pari jure me:
lior eſt conditio poſſidentis.

Quo-

une

N. Pr
onmrpr
Skis con
Ulter, n
ſacir n
Aenun.
, ecn
Polrnn.
WN
nod Non
lirt rrl
Urth:
Kahtnd

Olere Uelü

Pinale 1
(lnslrii
ulg fune e

Merh
llen
hon Cnt
Noncdhum
Uue preſcn
men ſt, B
, etſl 1
Politpo

n nlb⸗

De Jure & cuſtinie. 195
dee Quomodo peccatur contra Zuftitiam ligna
imd. n cædendo
gitur kenn

li M. Primò, qui eſt membrum communitatis, ſi
lie. hib contra Prohibitionem pro familiæ ſuæ neceſſitate in
. ſylvis communibus ligna cædat, non peccat mor-
hi⸗ taliter, nec tenetur ad reſtitutionem „ modòô non
Minn faciat magnam ſtragem. Katio, quuia non accipir
cene! alienum. Si tamen ex ſylva alteri appropriata cæ-
dat, peccat, & reſtituere tenetur ob ranonem op-
poſitam.
cn me . Secundèò: Pauperes colligentes ligna arida, dum-
α modo non violem ſepes, non peccant ob rationa-
A, u Piſiter Ppræſumptam licentiam.
t eunm Zerti Qui cædunt ligna in ſylvis oppidi vicini
& ceſpites in fundo vicini, regulariter peccant cum
Onere reſtitutionis; à quo tamen excuſari poſſunt,
I Nl ſi incolæ iſtius oppidi viciſſim in ſylvis aut ceſpito-
ter non u qinis alterius oppidi ligna vel ceſpites ſecent. Ratio,
ne e quia tunc eſt mutua compenſatio.

Gientiit, N

1, qon

Quis eſt Dominus rei berditæ?
e,“ Dico: Inventor rei perditæ debet adhibere poſſi⸗
bilem diligentiam in inquirendo Domino, qui ſi
oelh non compareat, fit rei inventæ poſſeſſor bonæ ſidei,
snondum verò Dominus, niſi poſt completum tem-
8 ÿ pus præſcriptionis 4 lege definitum; congruum ta-
nacl men eſt, ut quidquam de re inventa det pauperi-
nten gbus, etſi abſolute ad hoc non teneatur, nec Jure
4 poſitivo, nec Civili, nec Eccleſiaſtico „ utpotè
quod nullibi extat.
i

196 Caput VIII.

Cujus eſt theſ[aurus inventus ?

ge. Prime: Theſaurus propriè dictus jure naturæ
8c gentium fit inventoris, ubicunque reperiatur ;
ſed jure poſitvo communi, ſi inveniatur in fundo
proprio, fit quoque inventoris ; in fundo autem
alieno quæſitus & inventus ſine conſenſu Domini
pertinet ad Dominum fundi. Repertus arte magicàâ
eſt fiſeĩ; ſi verò caſu inveniatur, medietas ad in-
totem, & altera medietas ad Dominum fundi pex
tinebit. Ita habetur tum ex Inſtit. de rerum diyiſ.
tum ex Cod. de theſauris L. unica.
. Secund?: Si quis ſciens in alterius agro vel

domno latere theſaurum, emat agrum vel domum,
ſit etiam Dominus theſauri, utpote in proprio jam

fundo reperti.
Jertiò: & theſaurus ſit abſconditus in re mo=
bih . V. G. lana vel pane, cujus theſauri venditor
vel donator nullam habeat notitiam, emprtor ve
donatarius fit Dominus theſauri, quia funt primi
theſaurum occupantes. Porrò gemmæ, lapilli, &c.
imò & venæ metallicæ auri & argenti in loco pub.
lico inventæ, ſtando in jure naturæ, ſunt invento-
ris tanquam primò occupantis; de facto tamen ſeu

jure poſitivo civili & particulari vegnorum talia mi

neralia applicantur ad cameram Ptimipis.

Quid judicas de acceſßione & inædifica-
tione ? .
Dico: Acceſſio eſt, quà res accedit ad eam,
quæ tua eft, vel bonà fide putatur eſſe tua.

duplex, una naturalis, altera induſtrialis. Natu-
rali

ett
ru pe
Nats,
ſerſe
lio, gi
fon
am,
Nherte
Per indul
A. Uujn
Mivernu
ul⸗
Omne
hqt
ans
Clltn one
o ol
Nlee
ho, Ldl
LAlfener
mnteri
Wunr.
2lnelſe
Uelait
diſcat

„
Dor

ſunch
bappe

46
6 ure nun
de leinn
ttur ntn
foncome
lenla Donn
s Me
mechen A!
Pnun ni,
le mini

Atetius
m veldo

inperi

ncitus inn

helwuri ee

: enhe⸗

is Kf

6

.
nrne, lon

enin hof

1,luin

De Jure & Iuſtitia. 297

ralis eſt per nativitatem, ut patet in partu ſervæ
fœtu pecoris, in plantis & arboribus ſole noſtro
natis, & hæc tribuit Dominium. Unde Dominus
ſervæ [licèt pater ſit liber] fir Dominus prolis. Na-
tio, quia partus ſequitur ventrem. Idem eſt de
fœtu pecoris, de plantis, quæ creſcunt ex fundo.
Ratio, quia acceſſorium ſequitur principale, ut
habet regula juris. Altera eſt induſtrialis, quæ fit
Per induſtriam, quâ quid implantatur, inſeritur ,
&c. hujus acceſſionis induſtrialis regulam aſſignant
hi versus: H
Quidqaid plantatur, ſeritur vel inædiſicatur
Omne ſolo cedit, radices ſi tamen egit.
Ex quo ſequiur Primò, quòd in proprio ſolo
ædificans ex materia aliena, ſit Dominus ædificii
cum onere ſatisfaciendi Domino materiæx. Katio „
quod ſolo inædificatur, ſolo cedit.
Secundò, qui ex ſua materia ædificat in ſolo alie-
no, ædificium eſt illius, cujus eſt ſolum, & ſi
ædificaverit ſciens eſſe alienum, in foro externoò pro
ſua materia nihil expoſcere poteſt, licer domus di⸗=
ruatur. Katio, quia cenſetur donaſſe vel temerè
ædificàſſe. Excipe, niſi fortè hâe ratione uciliter
geſſerit negotium abſentis. Quòd, ſi bonàâ fide
ædificavit in alieno ſolo, credens eſſe ſuum, debent
ei à Domino fundi expenſæ & prerium materiæ re-
fundi. Katio, quia par non eſt, ut Dominus ſoli
locupletetur cum detrimento innocentis ædiſicantis.

2*

N Q V..

Domi-
De variis modis transferendi Do
nium.
Quot modis transgfertur Dominium?

mnia ac lues
incerta ſint rerum Domimia
erente Jus, ne

perpetug,. L. 1. F. de uſucap.
Quid eſt Præſeriptio

. iſt . . . . .

eam
nam & quot ſunt conditiones ad
E⸗ requiſitæ? en
prehenſæ;
Sunt quatuor, his verſibus õ
4 . e⸗ juſtus titulus, res D 4
hon praſcripto poſſeſſio remen⸗⸗ l.. 4
Primd debet eſſe æquaæ eu ei i
à rationabiliter 1
itas „ quã rationabiliten nn
8 cra Vel QAlrem neſciat eſſe zrerus wangun
juris in 6. Poſſeſſor malæ ſi
eſt K 2. jur
praæſcripis.

Ned quia ſi dubius ſit, an res ſit ſua ve

aliena à

. n⸗
. „ ile habitum, a
Dige: Si dubium ſit rationabile tequam

eglum
(pro.
temn in
boru fu
niat,
ſecnnc
onſa⸗
Nun
Aqm,
tombi
Tijti
rrlett

Clli tel

les & loe
Pubn,

tIlV.

ltemn juri
Cumni
anpore
ilbiner
Unlo zo.
ſeanm Nl
Kr
Nrleiden
Je pnl
Arn Romm⸗
nechchi⸗
Aun
Ma l
nn aſbe

nci Don

ittunn!

un r
bus,
Domink

9 2

72

lege mme

oner ℳ

es hen thl
plet.
a 1s,1
ieiin.
Altetiu.

ru

lubinn,

1

Dej jure & Iuſtitia. 199

tequam inchoetur poſſeſſio, non inchoatur præ-
ſcriptio. Katio, quia tale dubium ante ſufficien-

tem inquiſitionem facit malam fidem; ſi autem

bonã fide poſſeſſione jam inchoatàâ dubium ſuperve-
niat, non interrumpitur præſcriptio. Katio, quia
ſecundm jura, ſola conſcientia rei aliena facit ma-
lIam ſidem
Secundè requiritur juſtus titulus, id eſt, cauſa
aliqua, cui innititur poſſeſſio, & ſufficit titulus ra-

tionabiliter præſumptus & putativus.

Tertia conditio eſt res non vitioſa, id eſt apta
præſcriti. Unde præſcribi non poſſunt, quæ Jure
Civili vel Canonico ſunt prohibita alienari, V. G.
res & loca Sacra, religioſa, vel publicis uſibus de-
putata, ut pontes, via publica &c. nec jura ſpiri-
tualia V. G. jus decimandi, Beneficia conferendi &c.
Laicis præſcribi poſſunt contra Eccleſiaſticos, nec
item jurisdictio in perſonas & bona clericorum.
Quarta conditio eſt continuatio poſſeſſionis toto
tempore à lege definito, ita ut bona mobilia cum
titulo inter præſentes præſcribantur triennio, fine
titulo 30. annis; bona verò immobilia inter præ
ſentes præſcribuntur decem annis, cum titulo, in-
ter abſentes 260. annis, ſine titule 30. annis. Ad
præſcribenda bona immobilia contra Eccleſias alia-
que pia loca requiruntur 40. anni, contra Eccleſi-
am Romanam 100. anni, contra Ordinem S. Be-
nedicti 6o. Mendicantium, & eorum, qui cum
Alis patricipant, juxta Molinam & Leſſium , 100.
anni.
Nota autem, contra præſcriptionem in quibuſ-
dam caſibus dari Beneficium quoddam, ſeu reme-

200 Caput VIII.

dium juris, quod factà præſcriptione relinquitur
priori Domino, ut judicis authoritate poſſit reſtitui
in ſtatum priſtinum, ſeu in Dominium & poſſeſſio-
nem rei amiſſæ, & vocari ſolet reſtitutio in integrum,
quæ primò conceditur minorennibus. Secundò Ec-
cleſus, Hoſpitalibus, aliisque piis locis, quæ in
favorabilibus æquiparantur cum minoribus & pupil-

lis. Majoribus autem hoc Beneficium non conce-
ditur, niſi ex cauſa, quam judex legitimam exiſti-
maverit, qualis eſt V. G. fi conſtet, quòd quis
propter abſentiam causâ reipub. vel ſtudiorum &c.
præſcriptionem litis conteſtatione inrerrumpere non
potuerit. J
B. Secundò transfertur Dominium per promiſſio⸗
nem exteriùs ſeriò factam & acceptatam, eaque ob-
ligat ſub mortali. Ratio, quia lex naturæ dictat
ſidem etiam hoſti eſſe ſervandam. Eſt autem pro-
miſſio deliberata ac ſpontanea fidei obligatio alteri facts
de re licita, poſſibili, ipſique grata.

Jed Promißio ſub conditione turßi ob-
ligatne?

B. Antequam conditio redigatur in actum, non

obligat. Katio, quia alias daretur obligatio ad pec-
candum. Poſtquam verò in actum redacta eſt, ob.
ligat in conſcientia, obligatione ortâ ex natura pro-

miſſionis oneroſæ. Unde meritrici poſt uſum cor-

poris dare teneris promiſſam pecuniam. Katio, quis
tunc non datur (ut ſupp.) intuitu aut ex compla.
centia peccati, (de quo fortè jam pœnites) ſed ad
ſervandam fidem datam, & conditio turpis habetur
pro Lon adjecta.

1 7
eerius
6e imet
mittens
mento
mmiltoni
Nonins
Poniſi
Cs lun
lenos,
orr
Domminin
fonen e
ldd A
NN
ia
lepocuj
,
e aal⸗
nerorggt
icre,

ui,

CE
oru
ear im
lian el
e unn
1 non i
e tamer
tlo, 1

Clngin

pollt etn

m AlN

10 ig

Keltneſte
ſocs, gu
Orlon
utn non
gümm 4
ſudioran t
lettummeen

n der ,
tam, N

1 Nad d
E urn
gabali
4
Me 4
n Aun 9

nchde t

1er oMuf

Katio, quia eſt perſonale.

De Jure & uſtitia. 201

B. Tertiò transfertur Dominium per donationem
exteriùs ſaltam & acceptatam. Unde donatio me-
r& interna non obligat in conſcientia. Quèd ſi pro
mittens vel donans actum internum firmaller jura-
mento, teneretur in conſcientia non ratione pro-
miſſionis, ſed vi juramenti ob reverentiam Diwini
Nominis in teſtem vocati. Quod verum eſt, licèr
promiſſio ſit per vim extorta, V. G. in caſu quo
quis latroni mortem minanti Ppromittit 100. flo.
renos.
Porrè illi ſoli libere donare poſſunt „»AMui habent

—. 1 „— . .
Dominium bonorum, & ſimul eorum adunniſtra-

tionem cum ſaculkate dlienandi. Ex quo ſequitur,
quèd ad reſtitutionem teneatur, qui aliquid aCcipit
ab iis, qui non poſſunt donare &c.

Vonatio liberè fadta eſtne revocalilis

Dico: Donatio mortis causâ poteſt ad libitum
revocari, quia in hoc differt à donatione inter vi-
vos, quæ per ſe revocari non poteſt, ſed tantum
per accidens, & in certis quuſdam caſibus, qui
emergunt vel ex ingratitudine donatarü, vel ex prole
ſuſcepta, vel, Juia denatio eſt inofficioſa ut vocant
Juriſtæ.
Caſus ex ingratitudine donatarü ſunt 1. ſcil. 1.
Si donatarius donatori (non ſinè mortali culpa) in-
ferat impias manus, 2. Si ei inferat atrocem inju⸗
riam vel contumeliam. 3. Si bonis ejus inferat gra-
ve damnum. 4. Vel ſi vitæ ejus inſidias ſtruat. 5.
Si non impleverit conditionem donationi appoſitam,
hoc tamen jus revocandi non tranſit ad Uereckes.

N 5. V Nota

202 Caput UIII.

Nota autem, juxta Juriſtas, donationem Eccle-
ſiæ factam revocari non poſſe ob ingratitudinem Præ-

lati ipſiusque Capituli. Natio, quia cenſetur facta

non intuitu perſonarum, ſed ex pietate erga Deum.
Caſus emergens ex prole ſuſcepta eſt, ſi quis prole
carens Magnam bonorum partem donavit, & poſt
rei traditionem contra omnem ſpem naſcitur ei pro-
les. Hic caſus excipitur in L- ſi nunquam de revo-

candis donationibus. Ratio excipiendi eſt, quia

juſta eſt juris præſumptio ‚donatorem liberis orbum
talem don cionem feciſſe, cum hac virtuali ſeu ta-

cita conditione: Niſi proles ſuperveniant; nemo

enim præſumitur velle extraneum præferre ſoboli
propriæ.
Tandem caſus emergens ex donatione inoficioſa
eſt, ſi donatio ſit tam excedens & immederata, ut

præjudicet legitimæ, filiis aut parentibus debitæ,

& hæc ſecuduùm jura poteſt revocari quoad ſupple-
mentum legitimæ. Vocatur inoffcioſa, quia re-
H Officio erars paternæ in filio, urtpote quos
egitimâ defraudat.
. Quart? transfertur Dominium per Zeſtamen-
tum, quod nihil aliud eſt, quam Voluntatis noſtre
juſla ſententia de eo, quod quis poſt mortem ſuam
fieri vult cum directa haæredis inſtitutione.
Teſtamentum variè dividitur.
1. Aliud eſt ſolemne, quod habet omnes ſolem-
nitates à jure requiſitas; aliud minus ſolemne, quod
iis caret, vel non eget, uti eſt Teſtamentum militis,
vel ad pias cauſas, quod etiam privilegiatum di-
citur.
1. Teſtamentum ſolemne eſt duplex , unum

ſcriptum

ſptum
Ur, ſuan
rdid cun
eſt unn
or coram
clnet

A
legat
1

1. Ne
Ee nl
Ee, qn
Untecdo
4
a 4.
alemn te⸗

ſur
edi, i
lad uin
üur vel
elund cr
Unr inet
umpuberen
toni
minitate

onembal
rudinende.
cenletothi
te Agiben
,Kqun
murit, Aſl
nalannr it
ln len
nhbbetscl
Finullifn
cniumt
Urrkele

ttione itkfua

mneceun
ernbiu n
1 lan
c,
ſio 4 Unorſ⸗

n N u
lltt,,
ſortenn
ion⸗

tnn 4
bluu,,
igiee

:

De Jure & Iuſtitia. 203

ſeriptum ſeu clauſi
bi, ſuam Euc⸗ quo teſtator & hæredem ſcri
. voluntatem teſtibe . =
tradit ſo! . eſtibus ad ſubſcribead
eſt õ jure requiſitis ie dum
nPat , vel denuntiativum, in teramn
tor coram ſeptern teſtibus viva unm, in quo teſta
cup. Pptem teſtibus viva voce hæred
Lupat. edem nun-

An haæ⸗
. res teneatur i one,
. n con/
leg ata defunbtli abſque aris ice, ſoitvere
iris Ci Vilis 0
lem ,1 lis ſo⸗
nitate facta & quæ non 1
N ad pias cauſas „
Be. 1 egat! 8 2 ,1/ . .
de caui, riren Aer „quia reſpublica poteſt juſt
diſpenſandis K alem civium voluntatem chube in
e M a rhs „» & modum H n
infecto h bebi ſervato contractus in conſcienri de⸗
ma ca eg ebitur, unde dicitur lege hac coge
teſtam. Ex mperfec, c conſueti
taten⸗ ⸗ , ej EX nperfecto autem enngte
legis eſt defuncti non volumus. Et fini * i⸗
„ut obvietur fraudibus ac dolis r hu uis

Quinam teſtamenta condere poſſunt e
Quinam non

lerer ls rii prohibente, Primè non poſſur
ſub Patria R cauſas. Secundò nec Kli amilia⸗
lul ver Rer conſtituti, niſi de bonis ca res.
ſerunt crimen un ner uberes. Tertiè qui commi.
ſant in 2 xa eſt pœna
nteſtab . „quã ipſo
impuberes leen quibus vide Jurichis. a
b. „ futloli, mente ca ti ob defe- 14
tionis. Quintò ne . P efectum ra-
0 prodigus „ & cui bonorum Ad

* S

dexr

204 Caput VIII.

Sext ſurdi ſimul & muti, vel etiam muti tantum,

ſi ſcribere neſciant. .—K .
Ex jure Canonico teſtari prohibentur 1. Religoſi

ob vota paupertatis. Item Clerici de bomis congrus

ſuſtentationi ſuperſluis, niſi ad pias cauſas tantm.
Tæſtamentum eſtne revecabile?

Affrmo. KRatio, quia voluntas ultima eſt deam-

bulatoria uſque ad mortem. Excipe, ni Juramen-
to firmatum eſſer, tunc enim eſſet irrevocabile aà

extrinſaco vi juramenti ob reverentiam Divini Nomi-
nis, in quo tamen juramento diſpenſari pollet ſ
quis metu vel fraude ad id foret inductus.

Jed quid, ſi teſtamentum ſi falctum & næſcea-

tur filius poſthumus

Dico: Tunc rumpi Teſtamentum. Ita jura &.

C 4 J O I.

Titius infirmus Teſtamentum condidit, in qus omnis
ſua Eccleſiis & certis perſonis relinquit, praæteri-
tis comanguineis, etſi egenis ob inteſtinas cum iit
inimicitias. Q. 1. An abſolvi poſſit. 2. An,
quæ in dicto Teſtamento in inimicitüs fadto lega⸗
yit, ſint animæ ſue proſutura e

Be. Ad 1. Quèd, ſi conſanguinei ſint tales, quos
jure non poteſt exhæreditare, tune Titius abſolven-
vendus non erit, niſi mutet Teſtamentum, & hæ-

redem legitimum inſtitvat, ut notant DD. cap.

arn,
utl con
1o port
le
guals
1. 1¹
Teltane

o morn
lle ge

n Pn

MOIIN

gle nie
Munguam
ſunt
rockſ
Danah

ayunin

glanti
Pele⸗
lt v

C.

na

195
Ainn
tem
Kaorbe
u ee 6
Neſun

Indhti kun

r 1. M
e hogſs nn
Cauſs unt

cabike

Ulumetee
e, niſum

iteretl⸗

alai
Gun
81

m h

1
1, le
inin,
inſnu
1
Girin ,ℳ
liis
nencumn 6

De ure & Juſtitia. 10 5

li preteri. authent. non licet. Ratio, quia nullus
tutà conſcientia privari poteſt, publico inſtrumen-
to portione hæreditatis, ad quam jus legitimum
habet, niſi forſan ſubſit evidens & cognita cauſa,
qualis non eſt privata quælibet inimicitia. S
. Ad 2. legata quantumcunque pia relicta in
Teſtamento confecto ab homine exiſtente in pecca-
to mortali, nihil prodeſſe animæ ſuæ, utcunque
ille de peccato doleat & confiteatur, & in Dei gra-
tia ſpiritum efflet. Katio, quia talia opera ſunt
mortua, & ſicut caruerunt principio vitali, ita abs-
que vita perſeverant, quod enim unquam vixit,
nunquam reviviſcit, ideoque nec illi defuncto pro-
ſunt ad ſatisfactionem pœnarum, quas in purgato-
rio eſt ſoluturus, D. T hom. 3. p. 7.6 8. 4. 6. Richarda
Bonay. & communis in 4. diſt. 15.

C ASD S I

Petronius in Tiſtamento reliquit , ut certa panis
quantitas pro anima ſua in die exequiarum pau-
peribus daretur, quod legatum in aliud aquale
aut melius ab Epiſcopo juſta de cauſa commutatur.
Q. An hac commutatio haredes reddat tutos inm
conſcientia?

. Affirmativè. Katio, quia hæc commutatio
eſt in materia favorabili, ut quæ redundat in utili-
tatem animæ defuncti, & ideo poteſt in ea latè te-
ſtatoris legantis voluntas interpretari. Cap. cum dile.
dus de donat. ubi poteſt ab Epiſcopo veriſimiliter
præſumi, quod defunctus, ſi cauſam comtnuta-
tionis

*

Caput VItI.

tionis ſciviſſet nequaquam contradixiſſet, ac ideo ex
voluntate legantis probabiliter præſumpta fit ab Epis-
copo talis commutatio : Unde & dicitur cap. per-
venit 2. de jur. jur. qui melius facit, non aliud,
ſed idem facit. Tenent hanc ſententiam Syly. verbo
legatum 4. 4. 12. S. Anton. 3 p. tit. II. c. 2. §. 7.
prope ſinem. Angelus verbo legatum 2. n. 12. &£
plures alii. .
Quartèò transfertur Dominium per ſponſionem &
ludum etiam prohibitum. Eſt autem ſponſio con-
tractus, in quo duo de eventu alicujus rei vel veri-
tate contendentes ſibi invicem aliquid ſpondent,
ut ejus ſit, qui veritatem aſſequitur. Ludus eſt
contractus, quo ludentes recreationis gratiâ pacis-
cuntur, ut victori cedat, quod uterque expoſuit.
Poſtremò Dominium acquiritur per ſpecificatio-
nem, confuſionem, commixtionem &c. ſed hæc
propriè ad Juriſtas pertinent, in quibus videaneur,

C APUT H.

De Reſtitutione.
§. I.
De Reſtitutione in communi & bono-
rum animæ & corporis, & in-
juriæ thoro illatæ, &c.
Quid eſt Keſtitutio?

M. E* Atclus juſtitiæ commutativæ, quo damnum
alteri ilatum compenſatur ad ualaaa.

Mreceſ
urt qu
inim
Mn dim
Elgne
Aatlo,
ſone nio
leltannr
polet h
Algn
Eere

. Hr
Cini
Coltackie
t tanti
Mun eri
una⸗
nt

1. He
tanrum 4
in N
lles e

R
periin

&

1, ed
ptl rebkei
itur C) e
„ non An
m N
11, 0 n
1 1. f. I l

rſponſonrl
en Frtſee

is rele
1.

3 .
uid ſen

nl gtrüſe
terque a
Per Pechrn
en &. KAt
lub een

K.
n.

De Xeftitutisne. „ 207
Eſt neceſſaria ad ſalutem, non neceſſitate medui, quia
poteſt quis ſalvari abſque reali Reſtitutione, ur pa-
tet in impotente, ſed præcepti; quia juxſta S. Aug.
Non dimittitur peccatum, niſi reſtituatur ablatum.
Eſtque præceptum hoc formaliter affirmativum.
Katio, quia per actum, poſitivum impletur & omis-
ſione violatur ; implicitè tamen eſt negativum, &
reducitur ad præceptum: Non furandi. Natio quis
involvit hanc negationem: Ne retincas alienum. Hinc
obligat ſemper & pro ſemper; ſub mortali, ſi ſit
de re gravi; ſub reniali, lſi ſit de re levi.

Quot ſunt radices NReſtitutienis?
. Hæ duæ: Kes accepta, E& injuſta acceptio,
Claritatis gratiâ aliqui addunt tertiam, ſcil. ratione
contractüs. Ex re accepta tantuùm tenerur is, qui
rem alienam poſſidet bona fide, ex injuſta acceptio-
ne tantium tenetur V. G. mandans. Ex re accepta
& injuſta acceptione ſimul tenetur is, qui rem alie-
nam detinet mala fide. Natione contractüs autem,
Ri alicujus pacti vel conventionis debet & non
olvit.

Quæ eſt dijerentia inter has duas radices?

.. Hæc: qui obligatur ex re acceptâ, tenetur
tantum ad rem, ſi extet, aut ad fructus extantes:
vel in quantùm factus eſt ditior parcendo ſuis. In-
juſtus verò acceptor obligatur ad rem vel Xquivalens,
ſivè perierit ſivyè non , ſive caſu ſivè ſuâ culpãà, imò
etiam tenetur ad fructus omnes, quos Dominuæ
erat percepturus, ad lucrum ceſſans, damnum emer-
gens &.
CA.

20́8 Caput IX.

C 4 S O S

Titius in Confeſſione mihi proponit Caſum conſcientie

in materia reſtitutionis, quam ipſi injungo rererò
non injungendam, idque ex defectu ſcientie debi-
ta, obligorne ego ad reſtitutionem? L

N. Affirm. Aatio, quia ego utpotè carens ſcien-
tià debitâ, & ſic culpabiliter ignorans influo in
damnum. Idem dicendum de medico, ignoran-
ter conſulente medicinam nocivam, & de Advoca-
to iniquum præbente confilium in lite inchoat vel
inchoandà.

Quis obligatur reflituere
N. Non tantům ille, qui rem alienam habet ma-
1A fide, ut fur vel alius injuſtus damnificator, ſed
etiam, qui rem alienam habet bonà fide, ſi illa
extet, vel, ſi non extet, in quantùm factus eſt

ditior, quantàùm verèò ad malæ fidei Poſſeſſorem,

non ſolàùm obligatur ad reſtitutionem exſequens, ſed
etiam quovis modo cooperans ad damnum.
Quot ſunt cauſæ cooperantes ad damnum?

nmn.. Novem, comprehenſæ his verſibus:
Juſſio, conſilium, conſenſus, palpo, recurſus,

Farticipans, mutus, non obſtans, non manifeſtani.

Quid intelligitur per Ly: Zußio e
E. Intelligi mandantem, ſivè expreſsè ſiveè taci⸗
R, id eſt, faciende vel dicendo aliquid, ex quo

. e
*

.0. far
elillud

Cju ne
heca
inmtẽ
men h

1 40
(Ricter
ſar mn
Nem Obhio
un N
laluhi
.
1. K
mnifer

Zo iin

un,

Hu

ſun ain

irjingnn
g ſent 4
1

Notans indr

1 & n

lue imtt

gere!
hemmker
Canmifem
uprun tün
ei Plele
enerern

Adunwun.
1AAN

6eldi
A 8
6, nf

,

eprheH

4 . 6

De Keſtitutione. 209

V. G. famulus colligit Domino gratum eile, ſi hoc
vel illud damnum alicui tertio inferat.

CASO5S

Cajus mandat Titio, ut incendat domum Fempronii,
revocat illud mandatum antè executionem, idqaue
innoteſcit mandatario, ad quid tenetur ſi ta-
men damnum inferatur?

. Ad nihil. Katio, quia mandatum ſuum ſic
. . . X .
efficaciter revocatum nec phyſicè nec moraliter cen-
ſetur influere in damnum. Nec item ad reſtitutio-
nem obligatur ratum habens damnum ab alio illa-

tum. Katio, quia non influit in damnum, cum

ratihabitio ſe habeat à parte poſt.
Quid intelligitur per Conſilium

k. Suadens, aut precibus vel promiſſionibus ad
damnificandum inducens. .

Ego dico Sempronio: eas, vade, farare 4 Titio,
obligorne ad aliquid, ſi hoc reyocayverim2
e. Si efficaciter revocaverim, ad nihil obligor.
Ratio, quia tantùm precibus ſuaſi damnum.
Ned quid, ſi ſuaſerim, oſtendendo⸗facilitatem
& utilitatem furandi d
HBe. Etiamſi revocaverim, obligor tamen ad reſti-

tutionem.

42

121 d Caput M.

tutionem. Katio, quia concilium meum alten
manet utile, ſicque cenſetur adhuc moraliter influe-
se ctiam poſt revocationem.

Quid intelligiur per Conſenſum

. Intelligitur ommis ille, qui efficaciter appro-

bat damnum alteri inferendum, ut ſunt illi, qui ha-

pent dare ſuffragia, vora &c. eaque dant cum in-
juſto aliorum damno. .

C A § O0 §

PDecem vel viginti jus habent dandi votum yel ſußra-
gium ego ultimus ſcio major em numerum inclina-

te ad impofitionem V. G. injuſtæ Gabellæ, yvel ad

electtonem indign, & addo meum votum, obli⸗
gornè ad reſtitutionem?

B. 1. Si ad diéta requirantur vota omnium, &
ego meum pariter addam, tencor ad reſtitutionem.
RKatio, quia verè influo in dammum non minus
quâm alii.
M. 2. Si ad valorem dictorum non requirantur
undnium vota, ſed ſolùm plurima: difſtinguendum
eſt. Vel debitus numerus votorum eft comple-
tus ante meum, vel non? Si non obligor. di
ſit completus, ut quia ego ultimo vel penultimo loco

ſum, controvertitur, alis affirmantibus, me ob.

ligari, quia adhuc (inquiunt) meo tam benè, quâm

aliorum nomine , im poſitio vel electio iniqua pro-

nunt atur tanquam valida. Alüs negantibu, quia

meum

Welm v.
cinim acl
Gio in

Ratio
letendun

M Te
glis t
ejls 2

Denl fhe
ſn r

N

X. In
tur⸗ igurn
dc ttie .

meum N
oralter we

ſun

ceirt

lunil, O

e Cunt ou

,otut i ,.

ufnetR N ⸗R

eln etudl

wuomni.
1 1 tun

.

vel pentn
untthus,

inferendum.

eE

De Keſtitutione. 211

meum votum non videtur efficaciter influere „ ſive
enim addam meum, ſive non impoſitio vel ele-
ctio iniqua ſuum tamen ſortientur effectum.
Quid intelligitur per Palponom 2
. Omnis adulator vel laudator „ qui his modis
alium excitat ad inferendum damnum. Unde:
Cajus nobilis exprobrans alteri nobili ignaviam
ſuam in non ulciſcendo injuriam ſibi à plebejo jlla⸗
tam;, tenetur ad reparandum damnum ſi cveniat.
KXatio, quia alterum ſuàò adulatione excitavit ad illud

Quid intelligitur bper Kecurſum
g. Intelligi præbentem refugium malefactori, ut

ſi quis furem domi ſuæx recipiat, furta vel inſtrumen:
Iia ejus abſcondat &c.

Petrus furem accipit tanquam boſpitem, pel
ſuum conſanguineum ad quid tenetur 6

B. Ad nihil. Katio, quia iſthæc receptatio non
influit in actionem damnificativam.

tanquam

Quandonam ergò ſtic inflait 5
Be. Tunc „ quandè fur protegitur ad eò liberias
furandum „ quando res furtivæ occultantur, vel
loco furis venduntur &c.

„
cko i

negn D

0 2 Ssd

212 Caput IX.

ded quid, ſi fur mihi metum gravem inferat,

niſi eum recipiam, vel ſt uæratur 4
listoribus?

u. In his caſibus dans recurſum licitè agit, quia
ſuâ protectione non eſt cauſa per ſe damni, ſed per
accidens. L
Quid intolligitur per Participantem 2
Be. Intelligi S& participantem in demno, & par-
Licipantem in actione damnificativa. Utrumque
patebit in duplici caſu, nam I. Comedens V. G.
cum fure de rebus furtivis, eſt participans in dam-
no, & tenetur ſolùm pro parte, quæ ſibi obvenit.
2. Adjuvans furem, applicando ſcalam, agendo
excubias, ſubmiſt ando inſtrumenta eſt participans

in actione damnificativâ, & obligatur ad totum dam.

num. Undéè ſolet dici: participans in damno ob-

ligatut pro ratà rei, participant verò in actione in-

juſtà im ſolidum.

Quid intelligitur per mutum, non obſtantem

non manifeſtantem?
Pe. Mutus eſt ille, qui „ culn poſſit & debeat

verbo vel clamando damnum impedire, & nonim-

pedit, qualis eſt V. G. Canonicus tacens, aut Con-
ſiliarius ſilens, dum ft iniqua aliqua electio vel
conſtitutio, qui tamen loqui debent.
Non obſtans, eſt, qui non obſtat, id eſt, negli⸗

git ferre ſubſidium damnificato, dum ad'id ex ju-

ſtitia tenetur, tales ſunt V. G. Princeps, Magiſtra-
tus, Belkdux, ſi ob ipſorum culpabilem negligentiam
Ali

üpan
bus,
tenepto
Mor
on I
CaAtolem
tenennur
Mnurn
ſellre
edorer
eg, N
No
Concutre
Iendo,
lelo
Umpedin

. 4
iires
Wpuime
Donino,
un
lenetor
uenket
Püimol
eſt hec
eleq

d ole

Denn iſfttt
era¹

Gte i
Carnmi, N,

eipanen

–

Qumno, AI.

. Umm
(ortden

ticpen „

utad und
in N
ſet 1171

cce, AN.
taCels⸗ 1

Aiqu

.
Hunaddi

e
en geh

SN

De Reſtitiione. Airz

alii patiantur damnum à feris, latronibus, militi-
bus, quæ damna dicti omnes ex juſtitià præpedire
tenentur. .
Non manifeſtans eſt, qui poſt diamnum factum
non monet Dominum, aut non declarat damnifi-
catorem, quandè ad id tenetur ex Officio. Ita
tenentur cuſtodes Pecorum, Vinearum, Sylvarum,
Piſcinarum &c. qui ex contractu damna debent im-
edire & facta manifeſtare. Hùc reducuntur Col-

lectoret Gabellarum, qui obligantur curare, ne mer-

ces, Vinum &c. aſportentur ſine Vectigali.
Nota hic ex his novem cauſis cooperantibus ſex
concurrere poſitivè per influxum poſitivum concur-

rendo, ſic mandans mandando, confulens conſu-

lendo concurrit &c. reliquas tres concurrere negati-
— . - 1* W . . . .
vè, id eſt non impediendo, cum ex juſtitia debeant
impedire. S—?J́GðMc
Quo ordine debent hi reſtituere?

. Antè omnes debet feſtituere Principalis in facte
niſi res aliena in ſe apud alium extet, tunc is tene-
tur primo loco. Katio, quia res ſemper clamat ſuo
Domino. †
Juxta D. Thomam quò ad cooperantes primo loco
tenetur pfæcipiens. Secundè exequens, & conſe-
quenter alii, ut conſulens &c. Katio, autem quarè

ꝓrimo loco inter cooperantes obligetur præcipiens,

eſt hec, quia ille eſt principalis in facto, mandan-

do exequenti, ut damnum inferat.

*

Jed obliganturnk omnes cooperantes ad totum
damnum, ſiveè in ſolidum
Be. Si concurrerint ad totum damnum, tenentur

„

214 Caput IX.

in ſolidum, non omnes quidem abſolutè, ſed con.
ditionatè, nempè in defectu ſociorum. Qui autem
concurrerunt ſolùm ad partem, tenentur pro parte,

undè participans ſolùm in damno vel re furtivà, non
obligatur niſi pro parte, participans verò in adtio-
ne injuſtà, ſimul furando ex communi conſpiratio-
ne, agendo excubias &c. obligatur in ſolidum.

Qed zuid, Dominus remiſit obligationem
reſtitutionis exeguenti, utpoté bauperi
famulo, excuſaturnés guogué
Ppræcipiens, & econtra?

. Ad I. negativèê, quia principale non ſequi-

tur ſuum acceſſorium. Ad 2. verè affirm. quia ac-

ceſſorium ſequitur ſuum principale.

Minus principal's reſtituit loco principalit,

ad quid Principalis?
m. Obligatur minus principali ad refundendum
id; A minus principalis ſatisfecit Domino. Vel
in defectu Principalis habet alter Jus repetendi à ſo-
ciis ſecum ſecundarò obligatis, ſed pro ratâ. Quod,
8 Principalis in fad diſobligatur
ſi verò Principalis in facto reſtituar, diſobligatur
minus principalis, ùt de ſe patet.

Inquibus bonis poteſt inferri injuria

w. In bonis animæ, corporis, famæ, honoris,
& foxtunæ. .

Quotuplicis ſunt bona animen
v. Duplicia, feil. naturalia & ſupernaturalia.

Ne .
47

76.
me ſ
ci 4
uus
inpecn
N e
ſaude
ocut
cenco,
(c i
umn
ur. ha
Gammi

5
Cona
1

. Ey,
i,
i in alo
dchor
lriu
onig ſi
in
Cecilor
leß. Und
Henn non

Aia don⸗

De Keſtitutione. 215

ue, in V G. gratia, intellectus, judicium, ſcientia Gc.

n. Quiam In primis bonis tenetur reſtituere, qui philtro,
u gonn ma ficio, vexationc alteri abſtulit u um rationis,
Ie ſuntit, lci qua tum in ſe eſt, maleficium 0o lere, remedia
vedüch qui us corvaleſcat;, procu are, & omnia damna

in ldn impedivit alium à ſtad'o litt arum.
. In ſetundis bonis tenetur reſtituere, qui alium vivel
algee fraude induxit ad peccatum, idque pro poſſibili,
e n ſcil. ad melio a hortando, pro illo orando; qui alium
ſuuſt decuit falſa dogmata, revocando, & vera eum do-
mne cendo. Item Barochi & Prælati, quibus ex Offi⸗
ceio cura animarum incumbit, tenentur reparare
aine H damna, quæ ſubditi ex eorum negligentia patiun-
oa wur. Katio borum omnium eſt; quia, qui eſt cauſa
. damni, tenetur illud reſarcire.

ler ia Quomodò reftituet, qui damnificavit alium

l in bonis corporis, occidendo vel
A rinen mutilandod
Cr Domme. v. Primò: Injuſtè alium lædens in vita, mem-

r bris, viribus &c. tenetur læſo aut hæredibus neceſſa-
pom riis in alio genere bonorum reſtituere . etſi ex dam-
g n. corporali nullum ſequatur damnum in bonis tem-
voralibus, læſo quidem, ſi obierit & indigeat, in
J toniali iritualibus; ſi verò non indigea hæredi-
miiim Paus in. ke temporalibus. Et hoc verum eſt, etſi
nr, k occiſor pernà corporali à judice plectatur. Katio,
. quia hæc pœna ſolum eſt compenſatio injuriæ factæ
D remp. Unde, ſi lædens, quâmdiu vixit, reſtitutio-
cwine! neumi non fecit, ad eam tenentur hæredes. Ratiei,
Cyemu⸗ quia bona defancéti tranſeunt cum hoc onere, &
. ſ◻ℳ qu

A:

216 Caput I X.

qui ſentit commodum, uti eſt hæres, ſentiat etiim em ven
onus. zjam n
M. Secund?: Compenſatio damnorum realium e ſt ne
fit ſolvendo expenſas curationis, cibos cariores, lu. (c ſeent
crum ceſſans, id eſt, quod opificio V. G. feciſlet, i e
ſi læſus non fuiſſet, non verò expenſas funeris. Ka- dcendh
tio, quia etiam hæ fuiſſent faciendæ, ſi naturali Palſin l.
morte obuillet. “
B. Tertidè: Si qui ſe mutuò provocant ad duel. prlan!
dum, lædens læſo ad nihil tenetur. Katio, quia (Wwpere
læſus renuntiavit juri ſuo, uKunncect
B. Quartò: Injuſié occiſus nec licité, nec vali.
dè poteſt occiſori condonare reſtitutionem alimento- emm dur
rum pro parentibus, uxore, liberis, &c. Ratio, (ge ſil
quia occiſus obligabatur jure naturæ eos ſuſtentare. ete dn
F.. I. Qui ſtupravit virginem volentem & ſolum lie
leviter rogatam, ſecluſo præyio pacto, ad nihil te. ohle
netur. Fatio, quia ſcienti & conſentienti nulla ft Arenne:
injuria; ſecùs, ſi per vim, metum vel dolum b „
ca copulam extorſit, ob rationem oppoſitam. Un- W
de tunc tenet illud gnoma: Vel duc, vel dota: iig nun
¹

Quid ſi puella ſtuprata vel ejus parentes non (ihtn

Aad quid tenetur, gui ſtupraxit?

D

Patiantur damnum V. G. quia res man- dennt
ſit occulta? NRacha
. . . . . . . . iim.
. Stupratorem in conſcientià ad nihil teneri. Ven,
Katio, quia, ut ſupponitur, damna nulla ſequun- Uu ſan
tur, quod etiam inde collig-ur, ſi V. G. ftuprata mMſn
æquè commodéè nupſerit, ac ſi violata non fuiſſet, e, ann
in iſto tamen caſu poſſet ſtuprator teneri ad petitio- Timoni

nem

8, ſetninein

norum eit

0 CMiN,
0 V. 6. klt
las funend!
e, ſ un

ocNt 1d4
. Hitt,

lcic, Men
tonemndm
tis, N. 14
E eos Ilen
Gifronn
olemen Al
4, A ii
ſinten
n e Ein
Oppoltan
C, l ⸗

4 muntl
ia rel

1d iͤle
mnn e
V. 6
Olatao 4

eneli 4

pucllam ſtupravit, vegul

cam ducere immediate ex vi P

De Keſtitutione. 217

nem veniæ, ſi exigatur. Quod ſi verò dict⸗ ſtupra-
ta jam nupta incipiat primèò ientire damnum, quia

es a mari tuprator tune tenertiir
res fit nota 1 arito, ſtuprator tune tenetur damna
ſic ſecuta Compentfare, ur de ſe patet. Nota, quæ
. 6 . . 1. * . . „ 2 „ 17
hic ded irgine dicta ſunt, Præportionabiliter etiam,
dicenda eile de illa, quæ prius corrupta eſt, &
paſſim Hahebatti Virgo, ſicut & de vidu.
Be. 2. oli ſtuprator ſub promiſſione matrimonii
ue ariter tenetur eam ducere,
.* . 2 —α 11 = .
ſiv verè ſive ſicte bromiſerit. Katio primi e
tunc eſt contractus oneroſus. Eatio
ſictè promiſerit) eſt, quia, lic

ſt, quia
ſecundi (ſi nempè
et non obligetur tunc
n dttte ihtmed Promiſſionis, urpotè
quæ ficta fuit, obligatur tamen mediatè, id eſt po
ſonſ 1 er . 2= . 7
nere conſenſum verum, & ſic facere promiſſionem
validam. r
Dixi regulariter, nam in aliquibus caſibus ſimi-
1 Rubrut ſub ſpe matrimonii ſeducens puellam
cobli 4 quUi
gabitur 4 ducendo eam, qui caſus ſunt ſe-
quentes:
Primus eſt 5 ſi puella facilè colligere potuerit
ſtupratorem nen agere ſincere V. G. quia eſt diſi a.
ritas magna in nobilitate & divitiis. Ratio “
Caja tunc voluit decipi. 4
Secundus eſt, ſi Caja ſe
non eſſet.
ipfum.
Tertius ef 1 matri 10 rj
ia icandal ſt;, ſi cX tali matrimonio timeantur gra-
via ſcandala & mali exitus. Katio, quia hæc om-
nia ſunt juſta cauſa non ineundi matrimonii , maxi-

½¾

ſe finxit Virginem, cum
Ratio quia tunc quoque ipſa decepit

me, cum T. integr
me, c es aclhuc ſit integra „ utpotè cum ma-
trimohium nondutn ſit initum. . L
0ο5 QLuintas

4

418 Caput IX.

Quartus eſt, ſi ipfſa permittat ſe ab alio ſeduct
Katio patet.
Quintus eſt, ſi ipſa nolit nubere, vel parentes
nolint eam ſtupratori tradere, ſufficit enim, quod
Ktuprator paratus ſit eam ducere, nec ad aliquid
liud tunc obligandus eſt ſtuprator.

Ad guid tenetur adulter vel adultera?

Bz. Tria ſunt damna, quæ ex adulterio regula-

riter ſ'quuntur. Primum, quèd proles educetur ex
bonis patris putatitii. Secundum, quèòd accipiat do-

tem & ſponſalitium. Tertium, quòd cum aliis adeat
hæreditatem, ac ſi eſſet legitima proles.

Itaque . I. Si ex adulterio proles non naſcatur,
nec ullum aliud damnum ſequatur, adulter nihil

tenetur reſtituere marito adulteræ pro violatione to-

ri; ſi tamen id maritus reſciat, tenetur urerque ad
ſatistactionem Per ſigna doloris, veniæ petitionem,

&cc. ex praxi fide lum & Confeſſariorum.

N. 2. Si adulter ſit moraliter cerrtus prolem eſſe
ſuam, tenetur ipſe & adultera ad reſtitutionem dam
norum, quæ patri putatitio ejuſque legitimis filiis
Au⸗ inde obveniunt, uterque pro rata,
alteto deficiente quilibet in ſolidum. Ratio, quia

vel hæred

uterque eſt cauſa damnorum illorum.
B. 3. Si adulter rationabiliter credat prolem non

eſſe ſuam, eò quòd mulier putet eſſe mariti, vel

alias ſit levis, aut ſoleat rem habere cum pluribus, non

tenetur ad dictam reſtitutionem. Katio, quia in
dubio melior eſt conditio poſſidentis, & alias nemo
tenetur luere, antequam conſtet eumeſſe debitorem.
Be. 4. Adultera natà prole tenerur, quantum p -

teſt

el hue
e lcgiein
Ium, te
bond d
Lis extra

CAntnun.
ſinnte,
climen i
ere mn
ylamn ter
ſt, aim!
lalhahe
Qaan
Ieyehte
Nato, 4
4 9 leſti
un comn
Gendo,
eſauch

Kepidum;

ucere h
Cln 10
Pare

Natrimon
Nlire n

1 do l

un
it enin g

ec N u

Adhe

Auletio e

Holes ehlen
dd cſin

Dd cum A

loles.
Jles tonnis
, AI
Pro Golrnte
enetur uene
etiꝛ iiin
orun⸗

cenu n

Kmntorne⸗
1 6 .
ve Hum
Mele N
n. N,
iu
rirniis
(Ne muun,
unglvin⸗
utir 4 1

i, XNOH

4 eſl
.. guuantu

De Reflitutione. 219

teſt ſine vitæ periculo ac ſamæ diſpendie, laborares
ne legitimis prolibus vel hæredibus obveniat dam-
num, tencturque ad ejus reparationem, quiæ eſt
cauſa efficiens hujus damni. Reſtituer autem vel er
bonis paraphernalibusvel per compenſationem labo-
ris extraorchnarii vel parſimoniæ in victu & veſtitu.
vel inducendo prolem ad ſtiatum Religionis Mendi-
cantium. WW
B. F5. Si adultera nullo dictorum modo poſſit re-
ſtituere, non tenerur proli vel marito manifeſtare
crimen ſuum. Aatio, quia proles non tenetur cre-
dere matri. Unde eſt regula juris: Alleganti pro-
priam turpitudinem cum alierius Præfitdigig, (uti hic
fit, cùm filius cummuni opinonce ſit legitimus) nul-
la eſt habenda ſdes, Imò adultera per ſe loquendo
(quantacunque demuun ſit hræreditas) non tenetur
revelare crimen ſuum cum periculo famæ vel vitæ.
Ratio, quia bona inferioris ordinis, per ſe loquen-
do, reſtituenda non ſunt cum jactuta bonorumor-
dinis ſuperioris „ qualia ſunt fama & vita.
Dixi: per ſe loquendo, quia, ſi periclitetur bo-
num communc, tenetur revelare etiam cum vitz

diſpendio, ut ſi ſpurius regni vel Principatus hæres

eſſet hæreſi infectus, vel peſſimis moribus imbutus;

legitimus verò eſſet virtuoſus, Catholicus S&c.

. 6G. Si filius adulterinus factus adultus vellet
ducere filiam ſui parentis, quæ eſt ſoror ſua ex parte
patris, quod ipſe neſcit, ad hoc malum præcaven-
dum parentes id reſcientes, ſcil. uterque adulter,
tenentur adulterio non revelato omni poſſibili modo
matrimonium hoc impedire. Dein, ſi aliter im.
pedire non poſſint, tenentur ſaltem uni eorum 2 Vel,

2285 Caput IX.

ſi aliter fieri nequir, utriſque revelare. Katio eft,
quia convenientior modus ad tale malum præcaven-
dum hic non occurrit. Si verò jam ſint copulati,
& uxor puratitia gravida reperiatur, debent relinqui
in bonâ fide, ne majora inde mala propullulent.

Quid ſi mater vel adultera prolem
expoſuit? “Z

Dico: Si id fecit ſinè inſtinctu adulteri, tenetur
in ſolidum expenſas ſolvere domui orphanorum vel

hoſpitali prolem nutrienti; ſi utriuſque conſenfu
id factum eſt, tenetur uterque pro rata, vel in ſoli-

dum altero deficiente; ſi verò adulteram induxit,
ipſe prius tenetur, & ipſo deficiente adultera. Katio,
quia illa orphanorum domus erecta eſt ad nutrien-
das proles, quarum parentes ignorantur. Ergè &c.

§. II.

De Reſtitutione in bonis famæ &
honoris,

Quid eſt Fama P

v. Eſt multerum exiſtimatio de vita & moribus
alterius. Eſt duplex, Bona & mala. Prima eſt
multorum exiſtimatio bona, Secunda eſt &contra,
ubi quilibet homo tanquam pars homogenea retinet
naturam totius. “

gul

5 *

1. E

us exct

N. D.
.60. jucn
Peracum

(Ker. I.
netur ad
jule, ut
co ſye en
Perer uti
noncbli
Kr. l.
lu er
Danrur
encocri,

Paltem int

De KReſtitutione. 221

. 4 . 2 —. 7
” Quid eſt Honoer?
iM N. Eſt teſtificatio propriæ exiſtimationis de alte-

berce Tius cxcellentia ex intentione honorantis.
ICE . 4

uorupliciter fama lædi pozcft

era zln Be. Duph iciter. Primò per actum internum,
V. G. judicium temerarium, ſuſpicionem. Secundè
per Aum externum; quod rurſus contingit tripli-
adlai,. citer. I. Verum dicendo & juſtè, & hic non te-
1 ane netur 24d reſti itutionem. 2. Dicendo falſum & in
milqe n juſte, ur qui crimen alcm; imponit, ſive in juci

4

10 um,pi cio ſive extràa. 3. Dicendo verum, ſed injuſtè &
dultenmii præter juris ordinem, ut dum alterius verum, ſed
teadiu! tamen adhuc occultum crimen tevelatur abique ra-
dn An noribil cauſa, & hæc omnia poſſunt fieri duplici-
wrm ter. 1. Per verba. 2. Per facta, ut per paſquil-
las, ber appoſitionem cornuum ante ædes, deno-
tando f ſœminam eſſe adulteram.
Dantur adl huc alii modi ex Soto, V. G. amplifi-
cando crimen, benè fa tum proximi in ſiniſtram
partem interpretando, quæ explicantur hoc verſu:
Imponens, autgens, manifeſtans, in mala vertens.
Et hi ſunt modi, quibus directè læditur fama.
Indirectè autem fama læditur his modis: 1. Ne-
14! gando rectè facta & bona alterius. 2. Reticendo
e udn bona alterius eo loco & tempore, quo Cæteri reti-
centiam accipiunt PrO tacita vituperatione.
3. Diminuendo rectè facta & laudes alterius.
4. Ita frigide laudando, ut laus potius cedat in
diminutionem famæ illius, qui laud- tur. Qui mo-
di explicantur hoc verſu:
Qui negat, aut minuit, reticet, zeskargue remißd.
P Huc

ns ke

222 Caput 1I.

Huc ſpectant Contumelia, Convitium, Impropt-

rium, Suſurratio, Deriſio.

Contumelia eſt injuſta dehonoratio vel læſio hono-
ris per verba vel faéta manifeſta, ut, dum alicui

objiciuntur crimina ſua, vel ipfi inffigitur alapa.
Differt à detractione, quòd hæc ædat famam, iſta

honorem; unde detfacétio definitur à S. D. quòd

ſi injuſta denigratis alienæ famæ per verba occulta.
Conritium eſt, dum alteri objicitur injuria, quæ
in eo peccatum non eſt, V. G. vocando eum cæ-
cum.

Improperium eſt, dum injuriosè alteri objiciun.

tur Beneficia ab eo accepta.
Suſurratio eſt idem, quod detractio, què ad

materiam & formam; differt autem què ad finem,

quia intendit amicitiam ſeparare; unde gravius eſt
peccatum quâm detractio & contumelia. Katis,
quia majus nocumentum infert, tollendo majus bo⸗

num, ſcil. amicitiam : nam amico ideli nul ſt HD

comparatio. Eccl. 6. S§. D. 2. 2. 4. 74. a. I. in Corp.
graphicè idipſum oſtendit, dicens: Suſurro & de-

tractor in materia conyveniunt, & etiam in forma,

ſive in modo loquendi: quia uterque malum occultè
de proximo dicit . Diſfferunt autem in fine: quis

detractor intendit denigrare famam proximi, ſuſur-

7e autem intendit amicitiam ſeparare.
Deriſio eſt, ut, dum quis intendit, ut alter
erubeſcat, & eſt de malo vel detectu, qui ſerid

taxatur. Eſt peccatum mortale, ſi ſit de re graxi,

.„1 „7 . . . . . . . „1
ideque reſtitutioni obnoxia. Diſtinguitur 4 con-

vitio, nam convitiando intendit quis honorem de-

primere, detrahendo famam diminuere, ſuſurran-

Wura 1 d,

do mici
conlunde
Mota
laſie,
Ccachunnos
Cilivenn
ſpec⸗

Ncrin

Xl
lenentam
ohrtm 1
Decene d

imn, d
Cuenan

X Ne
tchenis e
Eimuli
weſtre
e; och
enarnn
uhid 1
INrin
en flle
Pollt man
lgron 10
per ⸗

V

tinn, iyn

) vel M
Ut, Qund

mrinii,
Ccando eun

Aeiit

Aracko d
en gnb a
uncde vnn
grumele. 19
olentomi⸗
nicn fll
17 4i

18: Mn

De Keſtitutione. 223

do amicitiam .
confundere. tellkre⸗ deridendo alium ad ruborem
Nora; quòd ſi inhonoratio flar factis oce
iMuſio, ſi naſo rugato, ſaſannatio, ſi verbis oel
cachinnis , deriſio; hæc autem gateni her is vel
diſtinguuntur, quia conveniunt in “ er ſolum
ſpecto. hine per ſe re-

Ni erime ,
en ſit publi
revelare?
. M. 1 ſit publicum publiciate ſacti & juri
ententiam judicis, portes id uhivis revel Juris Per
ftitia. Ratio, quia deäinquens her ernſt ſalvà ju⸗
reitate .. 1. unn per crimini
reitatem amiſit jus in ſuam famam, Pores Ane
pecrxare conca charitatem, quia, quod , men
fert, alteri ne feceris. tibi non vis

QLuanam 1 , „.
L equiritur eulpa, ut tenearis reſti-
tuere famam? SSZ

e Nor requiritut culpa Theologica ad hoc
en⸗ d d ituere famam, quam etiam ſine culhe
ruxiſti. NRatio uia reftitstio eſt ad k
„ quia rcftitstio eſt adhuc in

H 1
E poteſt⸗ .
porteſtate detrahentis, & non revocando approba

glenihn

Aunifn reria t.
* rril tantundem eſt, ac de novo famam tollere,
atio utique eſt reſtitutioni obnoxia. iee

art.

prenut, 1
ekh, .

Dkinguin

lrrf

Ex jam dictis ſequitur, quòd i
zjuriun m berce inmn uod, qui alteri fecit
nrin 1 ni famæ, V. G. imponendo ei crt
alſum, vel verum, occultum tamen, ir, ir⸗
poſſit manere occult lider cintir oln.
kole wanee ten um, peccet mortaliter cum ob
atione ad reſtitutionem ui detrahir parentilyus,
. Qui deti ahlt Parentibus,

6

N.. nſuer
ds hα iniuper peccat contra pietaten ui ſuperiori
itra pietatem, qui ſuperioribus

innele, t

contra leverentiam ſeu obſervantiam S.

La

7

2 24 Caput IX.

Quis eſt modus reſtituendi famam ?
Dico: Si quis alium infamavit de crimine falſo,
faeilis & conveniens modus eſt, ut coram illis, qui
detractionem audierunt, dicat ſic: Quando hoc
vel illud de tali vel tali dixi, deceptus hoc dixi,
modè autem deceptum me invenio, & falſum eſſe,

quod dixi, unde illud revoco. Qua ratione vita-

bit ſuum, & compenlſabit infamiam alterius: quèd
enim poſſit ſine infamia ſui dicere, ſe fuiſſe dece-
ptum, patet, quia ipſum peccatum deceptio quæ-
dam eſt. “
2. Si quis alteri famam abſtulit, dicendo verum,
ſed injuſté, ſuavior præ cæteris eſt modus, ſi dicat:
Quandèò tale delictum de tali dixi, putabam illud
eſſe verum, ſed ex poſt deprehendi, me dixiſſe

falſum. Quo modo infamato reſtituit famam, nec

. . p . . A
mentitur ipſe ſic dicendo, quia verum eſt, quèd

tunc dixerit falſum, quia invenit ſe id dicendo pec.

càſſe, peccata autem in Scripturis vocantur falſita-
tes. Cæterùm potiſſunus modus reſtituendi hono-

rem per contumeliam ablatum eſt veniæ petitio. 4

tio, quia per hanc ſe humiliat & deprimit, & al⸗
terum honorar. —„
Danturnè cauſæ excuſantes 4 reſtitutione
famæ?

Affirmo. Et primò quidem cxcuſat expreſſa con-

donatio infamati privati, cujus ſcil. fama non eſt
ahiis alligata. Secundò, neceſſitas, ut ſi quis injuſt
alium infamat, & is infamiam aliter non poſſit aver-
tere, niſi prodendo crimen ejus ocultum. Termèd,

impo-

inhee
ſorepr
leſtitati
Quart)
fümam
lius, 6
tu vit
lamiles

ctend
Mern da

3 Per
ejis per
ſationem
men 2lt

. N

u. Lat,

Aeln kel

E
Dioo .
A,
AInale,
Ralin 1

n achrin

Dis banun

eponnur.

er di
eleig ek

De Keſtitutione. 255

Nh imporentia moralis, ut fi reſtiture nequeas ſine atnis.
ſione propriæ famæ longe præſtantioris, tunc ehim
reſtitutio fiet in pecunüs, vel alio genere bonorum
.B uuct Quartd, cum pe iculo vitæ regulariter noh tenclis .
““ê famam reſtituere. Katis , quia vita eſt bonum me-
dglir lius. di tamen fama paublicæ perſonæ melior ſit, quam
N tua vita, teheris ctiam cum tali pericul. in.
Wmnt ſamäſſes alium de crimine, olt quod allar mune
en plectendus, pariter teneris. Quintè, per cellitz
eiii nem damni, ut ſi infamatus ſit per teſtes Convidus
un deeee vel Per ſententiam Judicis declaratus talis, v. elfamæ

Crinn hl
COrN A

M ejus per oblivionem reparata. Sextè, per compen-
Ecenh ſationem „ ſi duo ſeſe æqualiter infamarunt ſi ta.
mode, Umen abſit ratio ſcanclali.

hendi, N Obligatio reſt cué ndi famam tranſitne al
ſinitchmn. hbarsdes 9

eae . Negativé: Tenentur tamen compenſare dam-
1 * . * quia prima obligatio eſt perſonalis,
1 WNN. altera fcalis.
kmn
R Eſtne licitum infamare ſe itſam
. . 2 7
Hico juſta cauſa, V. G. ob Chriſti exem-
um, vel bonum virtutis licirum eſt f ipſum in-
farnare. r
nßrun Kati I irtn —
64 . ati0 tum quia homo eſt Dominus famæ ſuæ
ut plarun eſt ſupra. Tüm, quia fama eſt ur,
WAA nus Donum bono virtutis, unde laudz Diſi: .
xllreht 1 0 virtutts, undeé laudabiliter Pro lo

lme exponitur. Cæterum ſine juſta cauſa ſe inkann

2?

4
4

„

tb on levibus eſt leve, in gravibus eſt grave Ppecestui pro
wn i, digalitatis. Kat:e, qia eſt ir ationabilis Profttio

walan! tanti boni, quoct eſt SS „ quam divitr

—

226 Caput IX.

Porrè, qui metu tormentorum etiam graviſſi-

morum ſe infamat fatendo crimen à ſe non comiſſum,
ob quod mutilatione vel morte punierur, pecca

mortaliter, teneturꝗue retractare, licèt torments

renovati præſumat. Ratio, quia talis per Confes⸗
ſionem illius criminis poſitivè voaperaet ad de-
ſtructionem vitæz & membrorum ſuorum, quod

nemini licet.

F. III.

De Reſtitutione in bonis fortunæz.

Qui alium damnificavit auferendo, quod alls

habebat, ad quid tenetur?

M. Tenctur ad æqualitatem damni. KRatio, quis

violavit juſtitiam commutativam.

Qui alium damnificavit, impediendo, ne

adaipiſcatur id, ad quod erat in vie
habendi, ad guid

Dico: Non tenetur ex æquo compenſare, ſed

ſecunduùm arbitrium prudentis juxta qualitatem ſpei
ac conditionis perſonarum & negotiorum. Katio,

quia minus eſt aliquid habere in ſpe, quâm in re,

1 verò quis aliquid habeat in potentia tam propin-

qua, ut equivaleat ei, quod actu habet, tunc de-

2

bet reſtituere ex æquo. Ex his:
Reſolves primò, qui injuſtè impedit, ne Præben.
da detur digno, antequam firma tum ſit, quèd ei
4 “ detur,

†4

cknnl

Genr,
ſecund
perl
tſt 40
1eſtitutn
dumkee
Mati r
Cundue
Eelune
a tene
lumn tüm
Un, u
clleinmur
nb ⸗
Clencis.
Terti
Uln Pr
Gammun
yel lube
1 Cebito
lelt, P
Retur dann
Cetur ex
Cerne,
Müenen
ſlnet

4

X. y,
und he

De Reſtitntione. 22„½

dmgi detur, tenetur quidem ad aliquam compenſationem
non ndin ſecundum quantitatem ſpei, conditionem. negotü
ſan && perſonæ, ſi verò jam firmatum ſit, tune idem
lceom eſt, ac ſi jam habitum auferret „ & ideò tenetur ad
ls aln reſtitutionem qualis. Katio primi eſt, quia non-
petaen A dum fuerat adeptus, & multipliciter poterat impediri.
Raun, Aatio ſecundi eſt jam data. Idem intellige de quo-
cunque Officio. Ita D. 7 h. hic a. 4. 4ad I1.
Secundò, qui deſtruit ſegetem, gramina, ſemi-
na » tenetur reſtituere, non quantum valerent, ſi
jam tùm demeſſa eſſent & horreo invecta, nec ſo-
lùm, quantuùm in ſe valent eo tempore, quo con-
ni⸗ ſorun culcantur, ſed quanti æſtimantur omnibus conſide-
ratis & deductis expenſis in corum collectione fa-
ende,M ciendis. . —
enete ZTertibe Si debitor detineat pecuniam creditori
ultra præfixum terminum „ ex quo creditor incurrit
nI. α. damnum, quo ei ſubtrahitur, quod actu haber,
V vel habere debet, V. G. ſi pecuniâ eget, & ex mo-
ra debitoris agrum vel domum vendit minùs, quàm
nhehntt⸗ valeat, vel accipit pecuniain ſub uſura, debitor te-
netur damnum reſarcire ex æqquo. Si verò damni-
71 ficetur ex lucro, quod habuiſſet ex elocatione rei
e⸗ derentæ, V. G. equi, præter rem vel pecuniam
nhen reſtituendum eſt etiam lucrum non ex quo, quia
in ſolum eſt in potentia, ſed ſpectatis circumſtantiis. .

—

Miun
ſe, “ Aad quid tenetur Poſſeſſor bonæ fidei?
u bet, . Primò: Poſſeſſor bonæ fidei comparente Do-
mino ante legitimam præſcriptionem tenetur reſti⸗
eclit, ueh tuere rem furtivam, ſi exiſtat, vel in quantum fa⸗
un t, P 2 ctus

223 Caput I.

Aus eſt ditor, id eſt;, in quamthm propriis ſris

rebus pepe e1Cit.
Ralio, quia poſſidet, quod non eſt ſuum, &
ſcit, cujus ſie; qui verò ſic reſtituit, non poteſt 3
Domino repeterée pre getium à ſe furi pro re fuirtiva ſo⸗

atum. Kafis, quia alias ille Dominus emeret rem

Iutum
ſium. .
K.
juſto pretio emptam Kente bona fide quali vel mi⸗
nori pietio vendidit, ad
tunc Tes apud eum n

extat.
Si verò majori pretio Vendidit, tenetur reſtituere

eſſurm. KRatis, quia in eo res zquiralenddf

illum exce
exta; quòd ſi czce ſtuas ille ſir induſtriæ, ad mihil
tenetut. pani⸗ quia tunc in eo res non extat æ& X gvi⸗
Talenter cùm n noh ſit fructus rei, ſed ſpecialeh.

2t. Terti)
bon de le vendideri it, tenetur Domino xeddere totum

pretium. Aarié , uia in co res vquivalenter extat:
Ereße⸗ . ſDominus rem ſuam aliter recipere poſſit.
er. Quartè: Qui e emit rem bona. ſde 2 potes

verdo dig, ofcit eile furtivam, ut ſuæ conſulat indem-

nitati, poreſt recepto pretio licitè eam furi r reddere,

ſi moraliter certus ſit furem Domino reſtituturum,
ſi vero. incertus ſit, debet Domino reſtituere „ à

quem res ſemper clamat.

Major difticultas eſt;, ſi in eo ca aſu Domminus pe.
clitetur de re ſua furi reddita. In quo tutior &&

probabili lor ſententia eit! igandt 2 Pai- Deminicun

Soro, Iſe. Medina, Corarrupy. Harthol Medmna,

Cajet,

Setund): Si Poſſeſſor bonæ fidei rem furtivam .

Hihil tenetur. Katie, quia
ec in ſe, nec in virtute ſus

Si rem furtivam dono aceſperet „ℳ

Cit,
Auumtun

à di.
Henich

Alion u

tractunn

Preno,

gilr er

Natione,

vaſn

ſvunn 6
ſuni
Oeclhencl
Cluin
ſareur
ſed 10 (6
lem aAlen

lid 1 ½

Domminumn

Hal 1
Ver Doo.
. K
Nepar 20

2

. u.

De keſtitutiene. 229

n i d Cajſet, Slvium, Franciſcum Bona Spei, quos ſe-
quumtur Auguſt. Matthæucci 2 Gircken, Hienno .
lſun. £ alii contra Malderum, Arragon, Wolterum,
t, n Henmricum Strevesdorff Auguſtinisnum . . paucos
N Win alios; quòd ſcil. tunc em mprori non ccat reſcin idere con-
nus enelan⸗ tractum vum fure, S⸗ rem illi reddere recepto
pretio, ſed tenetur redder re Domino, uti colli-
tenin gitur cx J. D 2. 2. 7. 6u¾. 4. 6. i1 f. dicente:
e e Aattone autem rei tenetur eam reſtituere, quamdin
ram apud ſe habet; gaia qugd habet ultra id, quod
anr han ſunzm i gebet ei ſubtrahi & Aare et, (iti deeſt,
Ein in ſecundum formam commutatiyæ juſtitie. Ergèò in

„ telli igit eſſe dandum vero Domino, cum illi ſuum
Lnein ch deſit, furi autem nihil. Er Katis eſſe poteſt, (bræ-
teselft 1 Occupandoinſimu ſolutionem tacitam) quia æquè illi-
ie, citum cit rem alienam invito Domino diſtrahere vel
snonai, uſurpare „ quâm occupare vel retinere, ut Pater:
1, lſe⸗ ſed ad conſulendum propriæ indemnitati non licet
rem alienam invito Domino occupare vel retinere:
Pnoſet Egd⸗ à pari.

ſels
mmotti gquid tenstur Poſſe Mor 4 biæ ſidei?

Val Zenerdn 4
eguin , Bt. S ,tenetur dillgenter: inquirere veramn
hel kni Dominum, quem ſi diligentia adhibita invenire non
.
oluhlenl Poſſit , retineat, & continuet poſ ſſeſſionem ſecus

uollii verò non.
nflin . Secund) qui eſt dubiæ fei Pofleſſor, te-
vo Atan nesur ad dein ad quod Poſſeſſor malæ ſidei, ſcil.
Ktet a ipſam rem, lucrum ceſſans, damnum emergens,

& ex mixtis ctiam illos fructus, qui naturales ſunt.

A lee⸗ Caorasace Junt Mandar rei, & ad guem
ſn n ſ Veectant?
o! 1.. Frurts ali ſunt meræ induſtriæ, alii ipfius rei.

. P 3 Prumt

230 Caput IX.

Primi ſunt, quos ipſa res ex ſe nullatenus progig-
nit, ſed ſpecialis labor operantis vel negotiantis,
ſicut lucrum, quod negotiando acquiritur ex pecu-
nia, frumento, vino &c. Et hi fructus pleno ju-

re ſpectant ad illum, qui induſtriam adhibet. Aatto,

.

ſicut fructus rei ſequitur rem & Dominum ejus,

ita fructus induſtriæ ſeu lucrum indufſtrium opera-

tium. Pructus rei alii ſunt pure naturales, quos

natura nullo vel vix ullo hominum labore concuren.]
te producit, V. G. animalium fœtus, arborum ar

ma, camporum gramina, herbæ &c. Alii ſunt

mixti, qui proveniunt partim ex natura;, partim cx
labore, V. G. ſegetes. Item caſeus, vinum, ole-

um, lana &c. Fructus naturales ſunt Domini ipſius
rei. Katio, quia qualibet res fructificat Domino ſuo.
Unde bPoſſeſſor bonæ fidei tenetur Domino reſtitue-
re omnes fructus merè naturales, quin & mixtos
adhuc extantes, poteſt tamen deducere expenſas &
æſtimationem laboris; ſi autem dictos fructus con-

ſfumpfſit; tenetur reſtituere, in quantum ex iis ditior

0

Cui reſtitutio facienda eſt, ſi Dominus rei

ſit ignotus, mortuus, vel multum

diſßtang

w.., Prim): Si Dominus rei ſit tantùm ignotus in
particulari, reſtituenda eſt communitati. Katio,
quia ex innato amore in patriam præſumitur hæc
efſſe voluntas Domini. Si verò Dominus rei etiam
in communi ignotus ſit, pro ejus ſalute erogand
eſt pauperibus. Katio, quia ſic habet communis

Alus

ug & co
Alern du
una dudi

denda,

(Ald non

1. Elt
tutio fuckel
Duumrur 4
N. Vert
& labener
ceptr,
Eet, non
nino giſtn

d de re

Nllunn du

e Eidde

depolto,

Teſtiwuete
gi talis

ali ſicix

üdammn
Pune eb⸗

Dutte

Dico
Poxnitent

Qdamnhum.

tenns N
. 1e
l negonun
inimn ae
Chns genf
Clubet Nl
vommmumnet
ukriamon
lrlet, G
bore conn

3, AbINI
det, non tenetur propriis expenſis eam mittere Do-

Aune,ui
6, VIuINI
n Domuif
fcarun
Domion
unr
Vctre aen

Co nt⸗

Aumendd

Dumm
l nin

De Reſtitutione. 231

uſus & conſuetudo Eccleſiæ habens vim legis. Si
autem dubium ſit, an hic vel ille ſit Dominus,
juxta dubii proportionem inter utrumque eſt divi-
denda, vel in rtein mittenda. Katio, quia in eo
caſu non apparet convenientior modus reſtitutionis.
Bi. Secundèò : Si Dominus rei ſit mortuus, reſti-

tutio facienda eſt hæredibus. KRatio, quia illi com-

putantur quaſi una perſona cum illo.
. Tertiè: Si Dominus rei ſit multm diſtans,
& habens rem alienam ſit ſolùm obligatus ratione rei
acceptæ, V. G. qui eam invenit, vel bonâ fide poſſi-

mino diſtanti, ſed ſatisfacit Dominum monendo,
quid de re ſua fieri velit. Katio eſt, quia talis
nullum damnum intulit. Qui verò tenetur reſtitue-
re ratione acceptionis, ſive juſtæ, ut fit in mutuo,
depoſito, commodato, locate, ſive injuſtæ, debet
reſtituere & mittere ſuis expenſis. Katio primi eſt,
quia talis accepit rem in proprium commodum.
Katio ſecundi eſt, quia æquitas juſtitiæ poſtulat, ur
qui damnum injuſtè intulit, gravetur, & ſibi im-
putare debet ſumptus ſecutos.

Peotéſtne fieri reititutio per Confeſſarium 2

Dito: Poteſt, ſi id neceſſe ſit ad ſervandam famam
pesnitentis. KRatio, quia ſic ſufficienter reparatur
damnum.

SJed quid ſi 6 onfeſſarius ex oblivione vel ma-

litia ſibi aliquid retineat

Dite: Principalis debitor id teſciens non eſt H-
P 4 ber

—

21;32 Caput .

ber à reſtitutione, habet tamen actionem contra
Confeſſarium. KRatio, quia, qui tenetur ratione
injuſtæ acceptionis, obligarur reſtituere, erli fes
apud eum non manecat, juxta S. 7 b. bic a. 6. Jed,
Ergòè: —R—.”

Quid, ſi Confezſſariut ex craßa & aßfektata
ignoranttia non moneat pœnitentem de
reſtitutione, teneturne ipſe
reſtituere

Affirmo, cum Sylvio, Navarro & aliis. Katio,;,
quia Contfeſſarius ſivè proprius ſive alienus tenetut
ex Officio pœnitentem reſtitutionis monere, & ſic
damno (quod pœnaitens rem alienam detinende in-
Krt) obſtare, ergo. Excuſatur tamen Confeſſarius,
1. ſi ex obhvione vel inadvertentia non imponat
pœhitenti onus reſtitutionis. Ratio, quia tunc pro-
priè non eſt cauſa damni. 2. Si prudenter judicet
pœnitentem, utpotè litteratum, ſcire ſuam dobligatio-
nem; conſultiùs tamen eſt monere, quod tamen
modeſtè & indirectè fieri poteſt, dicéndo V. G. non

dubito, quin Dominus ſciat ſuam obligationem, &&c.

Quo ordine facienda eſt reftitutio?

Ante . nota, quèd creditores alii ſint reales,
qui ſcil. habent jus in re, ſeu ad rem debitoris, &
vocantur hypothecari; alii ſunt creditores perſonales.
qui directe habent jus in perſonam debitoris, in
pharz, Hoc not. ”
Dice I. Hypothecariis ſolvendum eſt prius, quim
credito-

(edtori

crogra⸗

i:

Tchei

Pins ſol⸗
ſpece.

Klert

Cern
emmpnon
lubent
e contt

latbtae

Cebiezere

N 1

Honen an cTediroripu⸗ chirographariis. Katio „ quia hypo-
Eenn uu thecarius & rem & perſonam ſibi obligat

lere, ei

e Reflitutione. 233

1
am habet,
chirographarius ſolam perſonam, ergò prior haber

. 2 1

1

. 4,1D — 1 Pe 1 ◻ Tras 4 1 1
.e ,4,4 plus juris, e go præterendus. Item inter hypo-

carios præferendus eſt is, qui habet anti

, e ,
ltetent e

0& e
e Aienun e.
moner,
rucene. 4
e ſunnöbi
e, guln
Hcendo 1!
Pignone,

6Aür.
lenm Ctbin⸗
ſtorei
n Gebion

4
N

Gnn

D

BPico z. &i bona debitoris non

3

othetam; nam, qui prier tempore,

vendum omnibus crediteribus
debita certa præ incertis & d
creditores certi ſunt melioris c
priùs ſolvi debent ea,
ſpecie. Katie, quia dominium non eſ

.

ut patet in depoſito, commodato, imè & in empto,

ſed non ſoluto, quia & hoc inyolvit conditionem:

Li fuerit ſolutum.

Cæterùm debita ex delicto, V. G. furto orta non
ſunt prias ſolvenda, quim erta ex contratu, V. G.
emptione. Katio, quia in uttoque caſu creditores
habent æquale jus. Imò poreſt eſſe, quèòd debitum
cx contractu ſit antiquius: Ergò hoc non poreſt jure
Poſtponi. Quèd, ſi tamen debitor ſit ſuſſiciens
ad ſatisfaciendum omnibus, debet prius reſtituere
debita ex delicto orta, quia ibi Dominus rei eſt magie
invitus, & ſic intelligendus eſt S. D. ſi objiciatur.

Ezx gua culpa oritur obligatio reſtituendi in

bonis fortung?

g. Ex ſola culpa Theologica mortali, niſi obli-

gitus fueris damnum impcdire ex contractu vel quaſi
conttaftu, aut ex alterius damno factus ſis ditior “

4 7 . . 71. ——
unde non ſufficit culpa tantùm juridica commiſia ex
inculpabili inadvectentia; unde ob homicidium vel
. pPpy incen-

7 .

234 coput X.

incendium &c. caſuale in conſcientiæa ad nullam te-

neris reſtitutionem; idem eſt, ſi pecus tuum de-=

fius. eneris ratio-
paſcat ſata alterius. Katio, quia nec tene

ne rei acceptæ, cum non habeas rem, ne⸗ ejus n.
litatem, ut ſuppono.; dein nec ratione injuſtæ are.
ptionis „quia in conſcientia nullam actionem inju⸗
rioſam commiſifti. Ergò ex nullo capite. n
Dii, in conſcientia, & ut alii addunt, Pcn 4
zjus naturæ & antè judicis ſententiam, quia ai
potes ex ſpeciali lege poſitiva, talis eſt V. G. lex,

quæ obligat ad reparandam læſio nem ex quadrupe-

de. Finis autem ejusmodi legum eſt ſtimulare civi.
um cautelam in damnis fortuitis Arrcavenchs GEqun
leges hæ pœnales ſunt „non ante, ſed poſt ju ici⸗
ſententiam obligant.

Quotuplex eſt culpa

. Duplex: Theologica & juridica. A re e1
ccatum mortale vel veniale. Secunda e Ben
he omiſſio ad impediendum damnum proxi mni

quiſitæ. D
Quotuplex eſt culpa juridica

Bz. Triplex: Lara, levis, leviſſima. Prima eſt

.1* „. — „ * in xe r0= 7
omiſſio diligentiæ, quam viri circumſpecti in re p

ria adhibent, V. G. dum quis pallium ſibi commo-
Hartuun relinquit in loco publico. Secunda eſt om

4 . ee.
ſio diligentiæ, quam ſolent adhibere viri ircumt

1 qui jum illud
ctiores in re propria, V. G. dum quis pallium

. ſit. .
relinquit in ſuo cubiculo, ſed ofium mnſ wang
TZeria eſt omiſſio diligentiæ, quam circumſpectiſſi-

mi adhibere ſolent, V. 6. ſi hoc pallium in tabrn

um exee

ſvo eline
tni, Urn
Culp
lus prei

el coln

Cuaupa

. In
Cipiennis
in urllitar

in utiltzt

N. NN
is 7 A

Maiſtru

Pgl, 4

em i
Cudi

Plent
orniit
Mutuo.
.V Ratio
len ,.
Wum !

d mn!
eCus uund
enetislue
, Ueſt.
Conen
zie.

ek 6
n er in
Kümlne

AVends N

El l

4 4½
la. Nn
urt i⸗

lylint
uunſbi ar
Cunti 4e

13;5
ſuo relinquit, oftium clauſit, ſed ſeram non ten-
tavit, utrum clauſa eſſet. &c. ”l
Culpa lata ſubdividitur in latiorem, quæ eſt do⸗
lus præſumptus vel Appatens, & latiſſimam, quæ

De Reſtitutione.

eſt dolus apertus.

Quotuplezx eſt contralctut, ob guem aliquis ad
un

reſtitutionem tenezur *
. Triplex: Primus cedit in utiliratem ſolius rc-
cipientis, ut in mutuo & commodato. Secundus
in utilitatem ſolius dantis, ut in depoſito. Tertius
in utilitatem utriuſque, ut in locato.

Quid eſt quaſi contraklus
Bt. Eſt quantùm ad præſens alienorum negotio-
rum executio, V. G. Cura, Tutela, Officium ſudi-
cis, Advocati, Procuratoris, Medici, Chirurgi 2
Magiſtrarus, Confeſſarii, Concionatoris „ Theo-
logi, Architecti &c. in quibus intercedit eontractus
ſakem tacitus.

Qualiter ex contractu gquis tenetur ad
reſtitutionem
Br. Ex contractu cedente in utilitatem ſolius acci-

pientis, ut in commodato, tenetur quis ad reftitu-
tionem etiam ex culpa leviſſima, non tamen in caſu

fortuito, niſi transferatur Dominium rei, ut in
mutuo..
KAatio I. p. Æqquitas poſtulat, ut in cuſtodia rei
aliene, quà erce in tuam uteris utiliratem, maxi-

„mam impendas diligentiam, ne Domino percat.

Katio

1

az6s Coabut IX.

Katio 2. P Quxævis res dum perit, Domino ſuo gu mar
perit, ſi he adſit culpa vel pactum, ſed commo. nn ct
dans manet Dominus rei commodatæ: Ergè. 1
Dixi » Si non adſit culpa vel pactum; ſi enim Gd
hæc adſint; liquidum eſt, quèd teneatis ad reſti. . &
tutionem. 40tmnO
Katio 3. p. Res perit Domine ſuo, dum ſubitd i 0
perit, ſed in hoc caſu aher V. G. mutuatarius ſtatim lw, la d
efficitur Pominue rei, quia per mutuum transter. l gaet
tur dominium: Er go. . Perenar
Ex cone, atke cadente in utilitatem ſalias aui
ut in depoſito, tenetur quis de dolo & culpa! ata; nii
V. G. t poſta ius ſe ipſum obruliſſet, vel acciperet
mercedem de induſtria. . Hr
Katio: Quia in eo caſu accipienti nulla fit grati⸗ emolit
vel utiltas, ergèò non debet gravari ad majorem noris;
diligenti am, quam homines Paſſim in cuſtodia rei ole
propriæ ſolent adhibere. . Konem.
Ex contra r cedente in utilitatem utriuſque tene-. cuum or
cur quis ex culpa lata & levi, non tamen de levis. Mccſit u
ſima mnec in caſu fortuito. walſtin tite
Katig: Æquum eſt, ut quis in cuſtodia rei eipræ. Gin on
Cis& in fuam utilitatem conceſſæ diligentem impen. Mrn n l
dat curam, non tamen tenetur ad ligcntiſſimam .„ ilin. g
quia non ille ſolus, ſed & Dominus commodum Wank ſe
reportat. um, q
Ex dictis reſolves hunc caſum: Aliquis hic acci. iucelt,
pit equum conductum, habe tue penes ſe mutuum Qur huj tj
& Palli ium commodatum, & de concreditis ab alio ſhenc
100. Imperiales, omnia hæc in via perdit. ſinè ſua uen poſte
culpa, ankerentibus e ea ſibi edonihus ,hic enim M in con⸗
tenetur reſtituere mutunimn, non item alia. Ratio, Klemt zer
quia ¹

Oa. 666
wKR.

2

1, ed anmn
2: H
Gumn; ſe

tenearit A

1o, unſt
uturaliut

Kutnum n

n ſlut ie
Xcllgelnn

t, Wan

Vari a

n mi iut
R unene

Ulgeneni
4 enn
Gus onm

Als ie4
verts en

1., e 7
1 ert

„ſ . 4
is, M.

6

De Keſtitutione. 7 2535

gquia mutuum perit ipſi tanquam Domino, non sau-
A P P 4

tem cætera.
Qualiter guis tenetur ex quaſi contractu?
Bt. Si quis aliquid ex Officio faciat in alterius
commodum, non tamen accipiat mercedem, tene-
tur ex dolo & culpa lata. Katio, quia non-pro
ſuo, ſed akerius bono laborat; ſi tamen Officium
illud quæäſiſſet, vel mercede conductus eſſet, tune
teneretur ex ceælpa leyi ob rationem oppoſitam.
Quaænam excuſant à reſtitutione in Bonis
foreung 2
m.. Pixe: Primè, impotentia Phyfica, quia ad
unpoſſibile nemo tenetur. Secunde, impotemtia
moralis ; unde non tenetis cum jactura tui ſtatůs
juſtè acquiſiti reſtituere, ſed ſecundàùm rectam ra-
tionem. Tertièò, neceſſitas extrema, quia in illa

ctiam potes auferre aliena ſine peccato. Quartd,
necceſſitas gravis ſui vel ſuorum, niſi creditor in pari

neceſſitate exiſteret. Katio, quia in primo caſu cre-
ditor non poteſt eſſe rationabiliter invitus, bene ta-
men in ſecundo. Quintò, ſpontanea creditoris re-
miſſio. Jext?y, ceſio bonorum, quæ 4 Legiſtis
vocatur flebile & miſerabile remedium, 2 jure inven-
tum, quo debitor nimio æte alieno gravatus bona
ſua cedit, ſeu relinquit creditoribus dividenda. Effe-
ctus hujus remedii eſt, ur debitor, qui noneſt
ſolvendo, non poſſit ob debita incarcerari. Gi ta-
nen Poſtea ad pinguiorem fortunam devenit, ma-

2*

„ p ⸗ .7 . .
net in confcçientia obligatus reſtituere, licèt, hona

ceſſern per actus more patriæ ignominioſos; Iilaen'm

238 Caput LX.

ignominia non tollit Jus creditorum, ſed infligitat
in pœnam præſumptæ culpæ debitoris in contrahen-
dis debitis ultra vires & in terrorem aliorum. dep-
timò, compenſatio, vel ut Juriſtæ ajunt: Debiti
& crediti inter ſe contributio. Octayè, authoritas
juris vel judicis &c. S=JMD

A P P E N D I X
Quorundam caſuum circa meteriam

Reſtitutionis, &c.

Poſſedi agrum alienum undecim annis, ad
£ .

quid obligor?
. Si bonâ fide poſſederim . decimo anno con-
pleto inter præſentes præſcripſi eum, ſicut & no-
venii fructus, decimi anni fructus, utpotè antè præ-
ſcriptionem completam perceptos refundere obligor,
quia nondum ſunt mei, ſunt quidem in præſci
bendo, ſed ſecunduùm Canones nondum Piaſertli
C. veniens de praæſcript. Fructus anni undecimi ſunt
mei, quia ager eſt meus.
II.

Per novennium poſſedi agrum, per trienniun

ona ſide, per sriennium dubiä fide,
per triennium mala fide, ad
gquid obligor 2
x. Trienno primo completo præſcripſi fructus,
agrum cogor reſtituere. In ſecundo triennio mihi

incum-

1

Peumbi
Appone
no tenen
cumm fru

Ccl.
Intra tt/
Gt in

hort

N. N
Melonn
ie . Ali
kelt
Abonr i
Döminus
Pietur

Uen pue

Deir

ng

1, ſed
nsincolne
n Alorun.
e Aum:
kayd, aut

1

ca Wetet

iin anni
dedmo an
um; lant
lpot
tekuncertt
nigen un⸗
Vndunſ
mmhinhtn

,ni
u.

4

leij
Go Nien
6

De Keſiiturione. 25

incumbit inquirere Dominum ad dubium tollendum.

Suppono fuiſſe dubium poſitivum. In tertio trien-
nio teneor ad agrum reſtituendum in optimo ſtatu
cum fructibus perceptis & percipiendis.
III.

Cajus bond fide colit agrum Kerilem gquem

intra tempus exiguum ita meliorat, ut fru-

Aus in abundantiä proferat. Domum bro cor-

boris ſui oblettamento in eo aæ dificat.
Titius intelligens eſſe ſuum,
litem intentat & evincit
agrum eſſe ſuum, ad
Juid Cajus?
kM. Reftituendum eſſe agrum deductis expenſis
Meliorationes verò ſivè expenſæ, aliæ ſunt neceſſa-
riæ, aliæ utiles, aliæ ſuperfluæ ſive voluptuariæ.
Si hæ ſeparari poſſint à re abſque ejus detrimento,

à2 bonæ fidei Poſſeſſore conferri poſſunt, cæterùm

Dominus, ut iſtam domum emat, cogi non poreſt,
videtur tamen quid ſolvendum ſecundm æſtimatio-
nem prudentum. . =èð
IV.

Petrus furatus eſt bovem macrum, quem im-
binguavit, & e incuria ill'us fadktus t
macer, ad quid?
Ze. Reſtituere debet bovem pinguem, quia in
illo ſtatu Dominus habebat Jus in illum, quced
ſervari debet illæſum; ſicut enim res fructificat Do-
nine

Caput IX.

240

mino ſuo, ſic & meho oratur, adeoꝗue melior de-

ber reſtitui.
Petrus faraur equunm Va lentem ro nunc 20.
Im/ Lerislibus, poſt annum vend it eum
pro 60. Im serialibus, ail guid:
. Teneri vel ad reſtituendum equum, Ve! 24

reddend los 60. Imperiales. Ratio, quia illi 60. Im=
Pperiales ſunt inctementum rei Propri iæ Domino.

Jea 17a d, ſ; nihil reſtituat, teueturn ie emptor .N—

Fur bond Fae equum emit, reſeiens

eum eſſe fureo ſublatum, 4 d

raſtitutionem illiut
B. Aflrmativè. Katio,
deis, ,hi illa equa utto ſhablata Panat binnu-
lum, cujus ille eru?

. Eſſ- Domino equæx. Natio, quia quxbber
1es d ſe fructilera fructificat ſuo Domino.

Tur rem ahienem miſeuit hfuis, y. C. oleun

oleo, vinum Vino, filiginem fili-
gini, 4 quid 52
. 81 res ſalvà ſubſtantia diſcermi vel ſeparari non

C c, fur miſcendo acquiſi wit e jus dominium, cum
ogserc tamen reſtituendi αquivalens . qaia Domino

competit jus in integrum cum ulum ſil Uliginis, Vinum
& Oleum., Vl.

qui⸗ eſt res non ſua.

op

4

1 kum
aui kite
1. N
ð AW
rem à 4 Pn
t Don
u, ſee
teſitutione
iſti .

all,

L A
iut; (Xte
n Gebet
un il, i II.
tei dens

De Reſtitutione. 441

Cajus bonâ fide poſßtidet rem alieneam, & vo⸗
luntariè eam deftruit, ad quid

frotun tenetur UYM
Nentn e. Ad nihil, quia in nullo factus eſt ditior.
nmnt Petrus furatur rem, quæ tamen zué periiſſet
iniil apud Dominum, ad gquid A un .
prr Donn . Eum non cximi ab onere reſtitutionis. Katio,

etureene quia fuit efficax & voluntaria cauſa damni.
, IH (ed guid ſi res pereat ſine furis culpa ?d
,4 u. Reftituet rem in æquivalenti, quia detentie
4 fuit ei voluntaria, & Domino competit actio in fu-
k eN re à primo momento, quo res ſubducitur, qus
Lvctio non extinguitur, niſi res vel pretium reſtirua-
Aa tur, licèt fur nullum perceperit lucrum, tenetur ad
teſtitutionem, quia hæc obligatio non ex lucro, ſed

61! —r . .
ui cx injuſtaà rei detentione oritur.
Paulus inmitatur bond fide ad bauſtum gene-
D roſi vini, quod poſtea ad vertit eſse
,V. Furto ſublatum, ad guid?
ſymment . . .1 * . — . *°
en . Si Paulus nihil ſolaebat bibere, ad nihil tene-
tur; cæterùm, ſi ſolebat libere, & ſuo peperce-

l rit, debet reſtituere, in quantum factus eſt ditior,
Cofiiin quia id, in quo factus eſt ditior, ſuccedit in locum
, 6l rei alienæ.

nin K L4

142 Caput IX.

Quid ſi beni fide invitetur ad prandium, 740

fſumpto noſcit furto ſublatum
g. Obligari ad expenſas, quas domi feciſſet, lict
etiam in prandio furtivo duplo plus conſumpfſiſſet,
quia in tantum pepercit ſuis, & factus eſt ditior;
ſi prandium fuerit minus pingue, quàm ubi ſe lau-
ciùs tractaſſet, obligatur ad æquivalens rei conſum-

ptæ. Si domi equidem ſolvere debuiſſet, V. G. quia

eſt commenſalis, ad nihil tenetur „ quia in nulle
factus eſt ditior.
IX.
wviſcujus ſatum ſuum mutat, cx 5 ℳ
intelligit, ſe non eſſe verum hæ-
redem, ad quid

1. Diligenter inquirat, an bona fua perſiftemt in

todem ſtatu, in quo fuiſſent ſeclusà hæreditate, ſi
meliorata ſint, tenctur iſtam meliorationem reſtitue-
te, in quantum factus eſt ditior, ſi ob exceſſivam
Rtats mutationem ſint deteriorata, ad nihil tenetun,
quia non eſt factus ditior.

Petrus boniâ fide uſus fuit ad annum veſße i

“ð?ð alienz, ad quid ?è
. Obligarur reſtituere, in quantum parcende

ſuæ veſti factus eſt ditior, ſi illa fuerit vilior, reſt.

tuet, quod de vili ſua attrivillet.

Petrus adit pinguem hæreditatem bonò ſide,

Donut
concla⸗

Mec

. V

V nor

dum,

teheor
lundum

del

De

1. P
uum
Ellu eſt
lellniet,
Uunn ſn
Compenl
Mum Od
n
Ceptig 5

9 lrg
4aa

„ D

tnliin,
Atun
omiſealie
hlunt
ka cti
guim ik
ſeas tei

,» gaun

een l
4,

eruint

1

ne ſupei⸗

usi hurdis
ormuent
1, Hcben
1, Anin

44
4
uunnmni⸗
ſietit mo

De keſtitutione. 243
Domus Petri conflagrat, pideo veftem in

conclavi inferiori, cum noen exiguo perſonæ

mea periculo arripio illam, repono eam
in ædibus meis, quæ cum veſte
comburitur, ad quid?

. Vel arripio eam cum inrtentione reftituendi,
vel non: Si primum, ad nihil obligor, ſi ſecun-
dum, ut Poſſeſſor malæ fidei in æquivalenti veſtem
teneor reſtituere, periculum tamen eſſet compen-
ſandum ſecundum æſtimationem prudeutum.

Paulus colie agrum preprium alieno αο,

Petrus agrum alienum euis ropriis,
H ad quid?
B. Paulus bonâ pde colens agrum proprium,
equum reſtituert, & in quantum parcendo ſuis fa-
ctus eſt ditior. Mal fide equos in optimo ſtatu
reſtitue?, & damnum per eorum detentionem cauſa-
tum, ſive id, quod Dominus lucrari potuiſſet,

compenſabit. Petrus malaà fide colens agrum alie-

num obligarur ad reſtituendum agrum in optimo
ſtatu cum omni melioratione, cum fructibus per-
ceptis & percipiendis.
Petrus ingit ſe pauperem, vel eſſe captivam
apud Turcas, & colligit elcemoſßinas,
ad quid?
.. Diſtribuere debet inter alios paupercs, dan-
H Qꝛ aum

4*

X

244 Caput IX.

Hum enim erat intentio ſublevare proximi miſeriam,
uam non ſublevat in acceptante, cùm non indigeat,
1a⸗ eſſet, ſi miſeria ſublevanda immineret, quod
enim in proximo eſt, reputatur præſens.

XIV.

Plures ſucceſtivè decerpunt uονν, vinea
tandem deſtruitur, quis tenetur re-
parare damnum?

r. Si plures decerpant uvas ex conventione, quili-
bet peccat mortaliter, & ſibi imponit onus reſtitu-

tionis in ſolidum aliis deficientibus, quia ſinguli in
gotum damnum influunt; ſi verò unus alterius furti

inſcius fuerit, quilibet peccat venialiter, & tenerart

pro rata.
L XV.

Henricus mandat occidi acobum, Manda-

tarius occidit oannem, quem putabat

eſſe Jacobum, ad quid

. Henricum equidem aſtringi ad compenſatio

nem damnorum, ſecùs, ſi mandatarius Oannem

benè noverit, tunc enim mandans nec eſt cauſa phy-
ſica nec moralis, unde tunc tenetur mandatarius
damna recompenſare.
. XVI.

Petrus vult auſſerre Paulo 100. Imperiales,
ſuades, ut auferat 50. vel ſaudeo „ uAt

50.4 Paulo & 50.à Cajo auferat,
agd quid obligor?
. Ad 1I. Ad nihil obligor, quia utiliter ago nego.

tium

tium D⸗
Per obl⸗
lum m.
influit.
nao,
te Detto
ulpote

Tret .

liun

1. D.
eneti a0

Dan 3

d. De
Ocaſtone

ſentein

tutions .

7 lirt

dilelmii
m Monil

münettt, S

Alens.

40, U
tenetur te⸗

Gpertione,f

onit onen
, guſi
Gnus Neiu
Aiter 1 A

un, .
un zul
int
4 omd⸗
nec all
etur muin

o. ItN
ſuctt

, ℳ

7

ttaliter,
perveniente detentione rei parvæ ad aotabilem quan-

De Keſtitutione. 24 5

tium Domini. . 2. Quòd damnum illatum Cajo
er ablationem 50. obliger reſarcire, quia conſi-
lum meum non intotum, ſed in mediam partem
influit. Quèd, ſi Petrus velit furari ab indetermi-
nato, & tu conſulas, ut furetur Joanni, deficien-
te Petro, teneris damnum Joanni illatum reſarcirc,
utpotè cujus es cauſa.
xXVII.

Tres cooperantur ad furtum 300. Imperia-
lium ægualiter, deficit ſecundus, ad
Juuia primus 2
. Duos reſtantes, primum fcilicèt & tertium ,
teneri ad reſtitutionem totius quotæ in ſolidum.

XVIII.
Dum potui, nolui, dum volui, non potui
rtreſtituere, ad quid

B. Peccavi toties, quoties pro qualitate materiæz
occaſionem habui reſtituendi, & nonreſtitui. Præ-
ſente impotentiâ phyſicà vel morali obligatio reſti-
tutionis non extinguitur, ſed ſuſpenditur.

XIX.

Petrus ob pondus minùs leve pluribus urbis

incolis damnum leve intulit,
acd juic ?
B. unptuni Petrus quolibet actu peccavit mor-
1 notabilem ſummam intenderit. Dein

Q titatem

24 6 Caput IX.

titatem etiam mortaliter peccat. Reſtitutio faciends
eſt perſonis particularibus, quæ, ſi non cognoſcan-
tur, communitati, ſi fuerint potiores de commu-
nitate, ſecùs uſui pio, vel pauperibus iſtius urbis
applicetur.
Hbilla ancilla confitetur hoc modo: Vado ad
Jorum, quandoqus ſtüßerum retineo, quan-
gogque ſuperaddo, quandoque impend,
ctcalcteis meis, qui multum terun-
tur, ad Juia ?

. Eam ob cauſam ancilla ſibi nihil retinere po-
teſt, undè, quod reſervat, in commodum Domi.

ni reſtituendum eſt.

7

Jed nunquid poteſt ancilla ob fipendium mi.

nus tenue clam recompßenſare 2

Dico: Non poteſt, ſibi imputet, quèd taliter
contraxerit, liberum erat ei plus exigere, vel alium
Dominum inquirere. Si verò Dominus minus dare

vellet anno elapſo, quàm conventum eſſet, occul-

ta compenſatio crit licita.

XXI.

Petrus furatur Imperialem, gquem imponit

Lotteriæ, & lucratur centum,
ad quid? .
. Tencetur ſolùm reſtituere Imperialem ablatum
. Aie

1lor een
glin de
tuendun-

Peirut
1

Dico
lum, i

Detpue
rione,
tarit

ve F
glayem
cic pro
mnncati,
40 umm
lümites W
D, d
ſenae.
grarem
rali xſti
mandat
1 potun
ls au nn

eſlimnolrt
Unon a
ores e on
eribus Kun

goch:
venno,
e inht
mn eu.

3 nilul eie

cornumodu

ſientn
Henſc⸗

gutet ſic⸗
egele 4

unumn

7
en 7

De Reſtitutione. 244347

alios ceentum, quos luctatus eſt, retinere poteſt,

quia de hoc, quod ſorti adſcribitur, nihi reſti-
tuendum eft.
XXII.
Petrus lethaliter percuſßit Clericum, dubi-
tatur, an mors ſit ſecuta vi per-
cußionis factæ?

Dico: Reſtituet pro rata dubi & damnorum fea-

hHum, in quantum ſcilicet putatur cauſaſſe damnum.

XxXIII.

Petrus mandat Paulum percuti eum proteſta-

tione, ne eum mutilet vel occidat, manda-
tarius limites mandati excedit, & occi-
dit, ad quid Petrus ?
m. Sub diſtinctione; vel enim Petrus mandæt
gravem vel levem percuſſionem: Si levem, cüm
dictà proteſtatione & mandatarius excedat limites
mandati, occidendo Paulum, Petrus non tenerur
ad damna ſecuta. KRatio, quia mandatarius exceſſit
lRimites mandantis exceſſu facilè & moraliter ſepata-
bili, cùm in ejus poteſtate fuerit finem mandati
ſervare. Dicaſt. Karchne S& alii. Sccus eſt, ſi
ravem demandet. Aatie, quia mors ſecuta in mo-
rali æſtimatione ſe habet per modum unius cum de-

mandata percuſſione gravi, & facilè cogitari debuit
2c potuit, in gratiam ſui hoc evehire potuiſſe. C.
Is qui mandat m 6. Kerchne & ali H

—

A4½ .

143 — Caput IA.
xxXIV.
Facriſta deprekendit furem in E ecleſiaæ in RKa-

&ranti, accepto ligone eum percutit Vicini
b6o Videntes eum adjuvant & furem
occidunt, quid putas
N. Percuſſio Sacriſtæ vel fuit lethalis, vel non?
Si primum irregularitatem incurtit; ſi ſecundum,
vel præbuit occaſionem homicidio , vel non? Si

primum, irregularitatem non evadit; ſi ſecundum,

immunis erit. C. Signißcaſti de Homicidio.

Ticius infenſus hoſtis C aji, mittit huic per fa-

mulum cibos venenatos, famulus mandato ob-
temherans accingit ſe itineri, poſt Jemiboram
Titius recegitans gravitatem Facinoris, re-
eractat mandatum, mittit ſecundum d re-
Vocandum priorem, ſed ſero nimis, Juia an-.
te quadrantem horæ ( ajus ſumpſit cibum,
& poſt boram exſpiraæt „LQan
reus ſit homicidii
. Suppoſità ſincerà revocatione ante homicidii
executionem coram DEo immunis eſt ab homici-
dio formali quoad exeécutionem, non intentionem.
Obligatur familiæ Caji damna illata recompenſare,

uia mandatum intoxicandi influit eſſentialiter & re⸗

iter in damnificationem occiſivam.

Tiriut
em int
ue,
uan
.

. N
non re
Naſin 4
Ron direc
omciciu
Funm,
ſrinn c
elor eke
tio L. P
le lncinn

Alche⸗,
unmnr,

1. 0

Koorum
eponati
e kterili
2oi

eeleſe n⸗
utit, M
6 unn
47

hals, N

it; na

,VNN

Ut; Aſen

liicten.

: huit

utantel

t enin

ſunnmt,
Cunlin 4
n, ſul⸗
4 n

“

ſe mn lon⸗
d o
rim
1 Gumet

4

PDe Reftieione. 249

Titius mandavit ſervitoribut ſuit, ut Zoan-

nem interficerent, quod & fecerunt, inſuper-

Jues, invenerunt 100. aureos, gquos ex bursa
Joannis furati ſunt. Q. An teneatur
Titius koſce aureos reſtituere?

p. Negativè, ſi Titius eâ intentione homicidium

non præcepit „Ut tales pecuniæ furto acciperemur.

KRatio quia furtum illud non fuit à Titio volitum,
non directe & in ſe, ut patet, nec in cauſa, quid
homicidium illud non eſt ex ſe ordinatum ad rtale

furtum, nec habent hæc duo delicta inter ſe neces-

ſariam connexionem, ita ut unum dependeat ab alis

velut effectus à causà, à diverſis autem non fit illa-

tio L. Papinianus f. de minor: &c. ad audientiam
de decimis.
XXVII.
Audreas Ttheſaurarius cujuſdam Comitis cum
nummis illius negotiatur, & factus dives, tan-
aem eſt morti proximut. Q. An acqui⸗
ſita poſtit legare ſuis, vel
an teneatur Comiti
reſtituere?
nu. Quod ſi Andreas abſque Comitis vel Dome-
ſticorum damno negotietur; Donuinium lucri ex
negotiatione acquiſivit. Ratio, quia pecunia de ſe
eſt ſterilis, undé quod eâ acquiſivit, induſtriæ ejus

adſcribitur, peccavit nihilominus pecunià Comitis

negotiando. G

45* Ccaput IX.
xXVII.
Urſula inſcio Patre accepit ab amante ſis

multas pecunias, gnas pro libertate arbitrii
occulte expendit. Q. An peccet mer-
taliter cum onere reſtitutienis?

„. Urſulam peccàſſe mortaliter. KRatio, quia
licer illa ſœda actio meretricandi, quatenus eſt res

humano uſui accomodata, ſit prætio æſtimabilis,
ideoque in genere entis vendibilis, in genere tamen

moris eſt invendibilis, quia eſt actus inttinſecè ma-

lus, pro quo nihil juſté poteſt promitti „ dari vel

accipi. Cæterum licet ſit de conlilio, ut haſce pecl-
nias Urſula det pauperibus, non tamen ad id obli
gari à Conteſſore poteſt, ſed uti ac frui dictis pe-

cuniis ſine ullo reſtitutionis onere poteſt, dummodo

ſinè dolo eaſdem Urſula obtinuerit ab go, qui ſor.

rat darc. Katio, quia nulla eſt lex divina ve hu-
mana, ut acceptum injuſtè de voluntate dantis, ita
ut turpitudo ſit ex utraque parte, alicui reſtituatun

& ita non eſt dicendum. §S. Illam. c. de Colas. cad.

legatur 23. 4. 4

rH-.te..

Cin ſa
ſericun
(wian
aureorii
Tingt
lodin
ſot teſt⸗
nerces
jolili
alel

debat a

non gebe
t cocer
Ouir inte

, . .
lLſiſori

or kiſei
Mor
8

4 4ARenn
bertate 4
t hecum
utietit
. Nit
Pins
Nrno n
; I Pebeti
Au mnt⸗
hr Oinitd, 4 .

—

lllio, u i

Ntamen 4

ai ac fuic⸗
epotete e
elltab
K ler dnn
olamme
, Muitt
ℳ. 74

0

De Reſtitutione. 51
XXIX.

Cuùm ſtatuto G ivitati roligt um ſit, ne quis
ſericum vel aliud ſimile mercium genus extra
Civitatis conſinium deferat ſub pœna bis mille
aureorum Fiſco applicandorum, gelatus .
Titius ad judicem de ejuſmodi crimine, ob
guod in earcerem conjeltus , adducit duos fal-
ſos tehtes, qut jure jurando afirmant tales
merces non fuiſſe e earum genere, quæ erant
probibitæ«, & ſic defraudant Fiſeum Q. An
tales teſtes ultraà beceatum mortalo ſin Iint
obnoxti reſtitutioni Fiſco
Faciengæ 2

N. Negative. KRatio tum, quia Fiſcus non ha-
bebar adhuc Jus aliquod in Ponis illis, cum pœna
non debeatur in conſcientia ante condemnationem,
ut docet D. Th. 2. 2. 4. 62. 4. 3. kum etia/n,
quia intereſſe remotum & extra rem non debetur.
L' ſi ſterilis. 8. cum per vend. f. de actio. enipt. Sed
hoc Fiſci intereſſe, cum pœnale ſit, eſt extra rem,
utpotè non connexum intrinſecè cum delicto
commiſſo ſed pendens omninè à¾
ſentantia Judicis condem-
natorxia: Ergò.

.4 () r

2 ½ 2 Caput IX.
XXX. .

Sempronius, cum ſciat lege probibitum eſe,
ne quis & civitate extrabat frumentum vel
merces talis generis ſubpæna amißionis earun-
dem, ipſe clanculum tales merces vendendas
extrabhit ſine ſolutione gabellæ & cætererum
pedagisrum. Q., An peccet meortali-
ter & ad reſtitutionem te-
neatur?

. Sempronium nec peceaſſe mortaliter, nec ad
reſtitutionem teneri. KRatio, quia in his gabellis
conſuetudo interpretatur animum legislatoris, ipſi
autem Principes ſciunt homines conſueviſſe illas de-
fraudare, nec ſibi à Confeſſoribus fieri ſcrupulum
de reſtitutione, cùm omnes ferè gabellæ quò ad

. . 8 . .* . 2
quantitatem & qualitatem fint dubiæ dari juſte.

Gly. verbo gabella 3. §. 14. in illa quæſtione, qua-
liter circa bujuſmodi ſe debeant babere Confeſores.
Et Armilla verbo gabella num. 18. idipſum fermè
his verbis aſſerit: Quando gabellæ ſunt dubiæ, an
ſint juſtæ, ſicut communiter hodie ſunt; Confeſlo.
res non debent cogere pœnitentes ad reſtitutio.
nem, quia exponerent ſe periculo ſur-
ripiendi à pœnitente, quod
fuum eſt.
* X. X. X X ſ

J-.„

eck Ai

Tliiu ſ⸗
lilendt,
muttit er
gle han
d

.

N In
44, gux
Ute ollt,
nitlreid
Celtreei
ure,
Ijurius .
Leu ut
u

rn

uIS eenn

ropreen
tocale
Promin

hami

dm
Uuuerque
io, el
nnon

hilitun⸗

rufhentun
niſtontun
cet ele
e Ce
cet ftin
em te⸗

notulie,1
uin inß

onluetle

get
.dubir di
l⸗ ſllten
nchere f
18. inn

lelun in

Aelmnz 0
nesed m

,.

Clloh.
E

De Reſiitutione. 253
Z XXXI.

Titius firmum habet propoſitum quendam oc-
cidendi, à quo bomicidio ut deſiſtat, pre-
mittit ei Cajus centum aureos de ſuo, dedit-
Jue ſtatim Zu ge ne „ cum fide certa,
Adandi indè ad menſem reliqua. Titius
proinde deſiſtit. Q. Ad quid

teneatur

. Titium non eſſe obnoxium reſtitutioni quò
ea, quæ jam accepit, licet, qui dederit, repe-
tere poſſit, quia lex non prohubet translationem Do-
minü rei datæ, ne maleficium fiat, ſed tantum con-
cedit repetitionem, ita, ut qui dedit, repetere poſſit
jure, idque in odium illius criminis, ne homines
injurias, quas in alios meditantur, pretio vendant.
L. ut puta. §. de condict. ob turpem caimfam, ergo
Aeue Cajus non repetat, erunt Titi. Con-
feſſor tamen debet Titio conſulere, ut tales pecu-
nias expendat in pauperes, quod ſi nolct, non eſt
Propterea ci denaganda abſolutio, dummodè quèò
ad alia habenda cognoſcat non eſſe ſibi debita in
fore conſcientiæ, nec ea velit aut deſiderer tanquam
Promiſſum legale ob homicidium, à quo gratis
tencbatur abſtinere, nullatenuſque placeat illi ſuum
factum illicitum, nec approbet illud dicendo ob id
eſſe aliquid fibi debitum, ſed probet ſolum affe-
ctum & deſiderium, quo eſt obſecutus dictis Caji,
putetque illa alia quinquaginta, K ſibi donentur à
Cajo, elargiri animo, quem habet obtemperandi
illi in omnmibus licitis & honeſtis, ut Opime de-
Elarat

2 Cabut 1X.
17. nüum. 41.
XXXII.

. . 7
Stephanus debet mille aureos, tranſadto ſolu.
tionis temgore dißert tamen uſque ad alterun
annum ob aliquod emolumentum, quod ilbi

indé eventurum Serat, & ne vili pretio ren

ſuam vendat, creuitor interim , etſi didtis
non egeat pecuniis, poſtulat inflanter ſili
ſol vi. Q. An Confeſſor debeat coge-
re Iephanum ad ſtatim ſol-
vendum à* .
. Negativè́. Katio-, quia creditor, licer vo-
luntate paſſione obcœcatà non conſentiat in tali de.
latione, conſentit tamen voluntate rectâ & Chn.
ſtianã, qua quilibet debet velle bonum ſuum abſque
alterius derrimento , & ita Confeſſor de conſenſu
virtuali creditoris poteſt dici dare dilationem, eo
uod, ſi omnia ea ſciret creditor, quæ ſcit Con-
fellor, eandem nequaquam denegaret. Arg. 47.
diſt. cap. ſicut hi. & cap. ſi qius de ſur. Aliud fo-
ret, ſi creditor eſſet in æquali neceſſitate.

.

. Iv.

De V

ceptio
ſur

gbocl er
ne, con.

kenn, .

ur hor
cum,
llu eſt

ihill haci

1iſo⸗ de⸗
here
mi. 0
i
rium
um,
ſecln
Kiir
l .
delum
cOru
lenr

Puf, in .

tritſihi
jut 1ℳ.
, 1
Nil gen
; e
1 inenn
Ieleat 4

reinr, .
lentit i1
Ne leli
hpuunfun:
elor ect
e Aluin
3 uß
egiet 4
6e6.
cMx:

De Keſtitutione. M 55

De Vitiis Juſtitiæ oppoſitis ‚ de ac-

ceptione perſonarum, homicidio,

furto, injuſtitià judicis, accu-
ſatoris, teſtis, Advocati.

Quid eſt acceptio perſonarum, & quale

Veccatum 2

. Acceptio perſonarum eſt vitium, quo id,
quod ex debito juſtitiæ conferendum eſt uni perſo-
næ, conkfertur alteri, non propter ejus meritum ad
rem, quæ confertur, ſed ob conditionem cjus,
quæ non congruit ad ipſam rem, ut ſi quis Benefi-
cium, Officium, Parochiam &c. conferat uni,
quia eſt amicus, dives, conſanguineus &c. quæ
nihil faciunt ad eſſe dignum Officio. Eſt ex gene-
re ſuo peccatum mortale. KRatio, quia graviter re-
Pugnat juſtitiæ, bono communi, & charitati pro-
Ximi. Omnes apud Sanchez. W
Ex his ſequitur Prim?, quoèòd collator ſæculari-
rium Officiorum tencatur reſpicere merita perſong-
rum, ſunt enim iſthæc Officia bona communia reip.
ſæcularis, ergò diſtribuenda ſunt juxta modum Ju-
ſtitiæ diſtributivæ, quæ reſpicit merita perionarum.
Lgo Kerchne, & alii communiter. SSZ
Secundè, quèòd collator Beneficiorum Eccleſiaſti-

corum, Curatorum aut Dignitatum ſub mortali te-

neatur ea conferre, vel votum ſuum dare digniori.

Intellige,

2½6 Capue IX.

Intellige „per ſe loquendo. Legatur hic Trid. ſ. 24.
de reform. c. 1. & 184 Katio, quia Collator vel

Elector &c. non poteſt ſinè vitio acceptionis perſonæ
gravi, quia in re gravi, uti in præſenti, pro cauſa

accipere conditionem perſonæ, quæ ſcil. non facét

ad negotium.
Dii I. Curatorum, quia non videtur eſſe per ſe

mortale, ſi conferatur ſimplex Beneficium alicui digno

prætermiſſis dignioribus, ut patet ex communi prari
Prælatorum, etiam ipſius Papæ, qui parùm cogi ·
tantes de dignioribus Beneficia ſimplicia conferumt
dignis. B .
Dixi 2. ſub mortali, id eſt, in foro poli & con-
ſcientiæ; nam in foro fori ſtat electio digni juxts
§. D. hic J. 63. 4. 2. ad 3. dicentem: Quantum ad

hoc, quòd electio impugnari non poſſit in foro judicia

li, ſußficit eligere bonum, nec oportet eligere melio-

rem: Quia ſic emnis electio poſſet habere calumniam.

Sed quantuùm ad conſcientiam eligentis, neceße eſt eli⸗
gere meliorem, vel ſimpltciter, vel in comparatio-
ne ad bonum commune.

Dixi 3. Per ſe loquende, quia in variis caſibus

etiam Beneficiajcurata dignis conferre neglectis dignio-
ribus licitum eſſe poteſt. Caſus vulgaris eſt: &
Patronus laicus praſentet dignum, debet Epiſcopus
acceptare & confirmare praſentationem, licèt ali
digniores eſſent; ſicur enim pro utilitate Eceleſis

eligendus eſt dignior, ita pro eſuſdem pace & tran-

quillitate acceptandus eſt dignus, etiam poſtpoſito

Vvendas.

digniore, ceſtque ratificanda electio ad lites præca-

u

Qur er

1. Ine
S lare:
contta
fundnon
kcit
Precelun
& utikio
Prebend
gue ma
delcer
ice pore
Prudentia
ie, ui
CrCumſtar
ob D

Minctye i

lan ĩ
dan,
ſlari
kyine
fehnu
Nitat,.

„. 1.
nConll

e Tifr
1 COlin:
enni,ne
e ſel i

ienn e
unaleit
commn
gni un
nlen on

ſoro l
em: C
ſtin fnß
tet Agn
Aert

õ
al in .

1 in nd
algußet
lelet h

1

tieſtet

— ☛

De Keſtitutione. 57

Quis cenſendus indignus? Quis dignus? Quis

dignior in bac materta?

p.. Indignum cenſeri, cui aliqua aut plures qualita-
tes jure ad miniſterium requiſitæ deſunt; dignum
& contra Beneficio eſſe illum, cui nulla qualitas d
fundatore, jure aut ſtatuto ſpeciali poſtulata, de-
ficit. Unde ille eſt dignior, in quo qualitates illæ
præcellunt ita ut penſatis omnibus judicetur aptior
& utilior Beneficio. Communis apud Piringh de
præbend. & dignit. n. 98. Quarè dignitas hæc, ejus-
cn majoritas non eſt abſoluta, ſed reſpectiva, vi-
elicet faciens perſonam utiliorem tali Beneficio, &
ideò poteſt minus ſanctus ob majorem doctrinam,
prudentiam & experientiam eſſe aptior huic Eccle-
ſiæx, quàm ſanctior & minùs doctus. Econtra ex
circumſtantiis Eccleſiæ flieri poteſt; ut minùs doctus
ob integritatem morum ſit fructuoſior futurus.

Cc 4 § &.

Princeps in ſuo ſecreto conſilio proponit N. ad quan-
dam dignitatem ſiyè ſæcularem, ſirè Ecclefiaſti-
cam, ad quam putat illum eſſe dignum, ſed Con-
ſiliarii ſciunt alium eſſe digniorem, cuſus forſan
Princepi non recordatur: Iind norunt aliquos de-
fectus in perſona propoſita, qui obſtant tali dig-

nitati.

Q. Quid ſit dicendum?2
g. I. Quod, etſi utile ſit Reip. & egregrium bo-
ni Conſiliarm opus, quandè commode fieri poteſt,
R revo-

2 3 Caput 1X.

ſe patet, tamen ſatisfacit oflicio, ſi illum, quem
gio approbet. Katio eſt, quia dignitas perſonæ

nitatem ſeu Officium, in qua re ſunt multæ cir-
cumſtantiæ perpendendæ, de quibus non eſt facile
judicare, ut docet D. T. 2. 2.4. 6 3. A. 2. & ideò

quamvis à4 Conſiliario ferente votum non videatur

curum, ut ait Sotus lib. 3. de. juſt. & jur. q. 6. a. 2.
Non negarem tamen, quod ſi Conſiliarius crede-

ad id, quod optimum eſt, inducere, non ſatis tunc
illi eſſe bonum, quod proponitur, comprobare,
niſi eſt melius quod novit, conſulat & ſuadeat: age-

uali facilitate poſſet id, quod melius eſt, obtinere, &
hoc relicto ex propria negligentia minus bonum præ-
cligeret, ut norat Augufſtinus de Ancona de poteſt.
Eccleſ. q. 3.0 a. 4.

ſacti, ſiwè occultus, poteſt & tenetur Conſiliarius vi
Ofſicii llum manifeſtare: ne defectuoſus & indig-
nus aſſumatur ad dignitatem. Katio eſt, tům:
quia „ ſicut licitum, imè debitum eſt Principi in-
quirere ſpecialiter de perſona promovenda c(ap.
Cum dilectus extray. de elect. Ità licitum & unus
— erit

revocare in memoriam Principi perſonam aptiore m
& digniorem, quando illa in propoſitu eſt, ut per

Princeps nominat, & non eſt indignus, ſuo ſuffra-

non eſt metienda ſimpliciter, ſed in ordine ad dig-

ſatis erit, quod à Principe judicetur quis dignior,

nilſi dignus, cap. Metropolitano diſt. 63. quæ digni-
tas, cum ſit meralis, potefſt etiam regulari per id,
quod ſecundùm prudentiam proponentis ſperar fu.

ret, & ſperaret ſuâ a ithoritate poſſe facilè Principem

ret ſiquidem contra propriam conſcientiam, ſi æ-

g. 2. Siv& defectus ſit notorius notoreitate Juris ſeu

erit oon
petone
Es We
et gi
Tum en
quotles
ſii, 1
cleſix e
&debe
me ill
nemb.2
Aano

uua

lubet in

u de
(aulr,

Pro liti⸗
8
üdey tern

Aetpid

Detn

Dect

.

e
ſalleer

Uril,
reege

Gddi

Midr

De Reſtitutione. 259
dtruf erit conſulenti, dum ab eo de qualitate alicujus
lum, t perſonæ inquiritur, veritatem propalare, &α defe-
MIh Lus manifeſtare. D. 7b. 2. 2. 4. 69. a. 2. Palud.
itse in 4. diſt. 29. . ultim. Bar. ff. a. L. ul. de adult.
dined6 Ppoſt gleſſ. §. Si bpublico extray. cap. ad reprimendum.
umie Tuüm etiam, quia in maniteſtatione defectuum,
onek quoties non inten ditur condemnatio aut Pœna inqui-
41e ſiti, ſed cvitatio erroris aut damni „ quod fit Ec-
gisdig cleſiæ electione aut confirmatione indigni . licitum
“H“ & debitum eſt tales defectus manitfeſtare „ & maxi-
qu me illi, cui ex Officio incumbit bono communi
Clleir Reip. proſpicere. Sot. de ratione tegendi ſecreti.
6 ſen enemb. 2. 4. 6. concl. 3. colligiturq ex cap. Jualiter &
r alu Quando de accuſ.
“ 4 Porrò hæc perſonarum acceptio pariter locum
üi z babet in judiciis fori exterioris, etiam in iis „ quo-
clehin rum deciſio relinquitur arbitrio judicis in favorem
e calr ſicut eſt juris & terminorum præſcriptorum
tonei pro litigantibus prolongatio vel reſtrictio. Unde ſi
npare judex terminas prolonget in favorem perſonæ, eſt
aun, acceptio perſonarum. Ratio, quia tunc attribuitur
ahin perſonæ aliquid præter proportionem ſuam, ut dicit
Nonmg, J. D. cit. a. 4.
ona e N xs

. QLuid eſt homicidium?
„ 16
N. Eſt injuſta hominis occifo. Eſtque triplex,
uKi ſcilicet homicidium limplex, aſſaſinium, E& prodi-
,, i torium. Homicidium Nimplex eſt, quod fſit ſine
hiie mercede, prævia tamen rixd. Aſſaſinium quanddo
—R quis mercede conductus, ſivè pro pecunia hominem
en A5 occidit. Produorium deniquè, cum quis nullapræ-
um vià rixaâ vel rancore, ſed potius ſimulatà amicitiâ oc-

KR 2 cidit

4260 Caput IX.

cidit veneno, vel à tergo, aliâs nil tale metuen-
tem. Hinc & dicitur proditorium à ly proditer,
qui eſt ſimulatus amicus.

Ahaſinus gaudeiné jure aſyli, ſeu immuni-
tate Eccleſtaſtica?
Dica: Non gaudet, ſicut nec hæreticus in eauſa hæ-
reſis „ nec reus de crimine læſæ majeſtatis,
aut mutilator in Eccleſia, nec homicida prodito-
rius, nec publici latrones nec item nocturni agrorum
depopulatores, &c. Cap. 6. de Immunit. Eceleſ.
Item Cap. pnali eed. tit. Demum Greg. XIV. in Bula
Càùm aliaàs. §. 2. & 3. Alii tamen rei quorumcum-
que criminum, V. G. fures, Sacrilegi, perjuri,
monomachi, ſive occidentes in duello, Parricidæ,
Sodomitæ, Adulteri &c. hâc gaudent immunitate.
Ita communiter Canoniſtæ.

Quid dicis ad hbunc caſum: Malefabctor con-

Fugit ad Jacerdotem, quem videt per blatean
ortare Euchariſtiam, & aſſociat
ſe comitantibus, gaudetne
immunitate?
Aſfirmo. Katio: Tùm quia Corpus Chriſti eſt
longè dignius locis piis, imò eſt ratio & fundamen-
tum immunitatis illis conceſlæ. Tum quiæ«, ſi de
Jure Civili L. unica eod. de his, qui ad ſtatuas &.
immunitate gaudeant, qui confugiunt ad ſtatuas
Principum. Item, ſi juxta aliquos DD. 4 morte
liberetur reus, cui Cardinalis obviam factus pileum
ſuum imponit, cur non à fortiori in caſu poſito?
Et hos ex vere præſumpta privilegiantis yoluntate &
laudabili

luudebr
guuet
Gucimn
Proche
ſolüm
gulle

Dice

gne ſe

Contra
ſinten
nts he
Tilere
tyrannt
nocene
Flat /
Dir⸗
didens,
Etone
Vrmmnc
in al
Pter tw
müni,
Knon
ero
Potelt
94
ces
Vipine

!

tle men
E

ſer ſpne

auinelli
ſe nuſ
nicch
Guni er
nutit. 1
4 WVLNI

ei gnonme
legi,

tnr Immu

6N,I

n git,
Ad

0

De Reſlitutione. 261

laudabili Eccleſiæ praxi. Non tamen immunitate
audet is, cui Euchariſtia affertur ad carcerem, li-
cèt ſtolam arripiat vel ciborium, nec is, qui vinctus
ducitur per Eccleſiam vel Cæmiterium, licèt in eo

proclamet ad immunitatem. KNatio, quia aſylum

ſolum eſt conceſſum illis, qui jam in libertate ſunt.
quales non ſunt iſti præfati.

Licetne occidere innocentem ?

Dico: In nullo caſu per ſe & directè id licèt abſ-
que ſpeciali Dei revelatione ſeu juſſu. Natio, quia
contra hoc extat ſpecialis prohibitio Exadi 23. Iu-

ſontem & juſtum non occides. Et ſolus Deus vitæ &

necis habet poteſtatem. Imò nec licet communitati

tradere innocentem tyranno occidendum, etiamſi

tyrannus vellet deſtruere totam civitatem , niſi in-
nocens traderetur, juxta illud: Fiat Juſtitia, pe-

reat mundus. .

Dixi: Per ſe & directe, quia indirect& & per ac-
cidens occidere innocentem non eſt peccatum, quâ
ratione Respubl. licitè exponit pro ſua defenſione

vitam civium, quilibet enim naſcitur reip. quin &

in caſu poſito innocens tanquam pars (quæ eſt pro-
pter totum) ſpontè ſe offerre tenetur pro bono com-
muni, ut à tanto malo liberet communitatem, quod
K non faciat, poteſt id reſp. ei præcipere, ſi præ-
cepto non obediat, jam fit nocens, & tunc ut talis
oteſt tradi tyranno.
Si dicas: In co caſu reſp. non poſſet tyranno co-
dices aliasvè res ſacras tradere ad illudendum, nec
Virginem ad violandum, ſi peteret, ergò nec à pari.

y. Eſſe diſparitatem, quia honor Dei eſt præfe-
R 3 rendus

262 — Laput IX.

rendus etiam publicæ ſaluti, illa verò traditio re-
rum ſacrarum eſſet Sacrilegium & injuria directeè re-

dundans in Deum, Virgini autem immineret mag-

num animæ peticulum, ne conſentiat in pecca-
tum. .
. .1. . 1⸗ ⸗A4— . . .
Similiter ſuicidium propriâ authoritate ſemper il-

licitum eſt, & præcepto illo Exodi 24. Non occi-
des, ſufficientenr prohibitum. Unde non licèt

mulieri ſe ipſam occidere, ne corrumpatur ab alio,
nec alteri, ut evitet peccatum, quia non ſunt facien-
da mala. &t. .

c A4 SOS è

Paulus in ſublimi turre conſlagrante exiſtens exilit per

feneſtram. Q. An ſit ſuicida ?

. Negativè. Katio, quia Paulus non intendit

ſe ipſum occidere, ſed evadere certiſſimam & ſæ-

viſſimam mortem, quod naturale eſt, neque indi-

rectè ſe occidit, quia id non faceret, ſi neceſſitas

non premeret.
u△uö᷑ 4 &Sv & .

Petrus pedem vinculis conſtrictum reſecat ad evaden-
dum, peccatne mortaliter è

B. Non peccar. KRatio, quia ex neceſſitate ſe
mutilat, agens non ut Dominus membri, quo ſe pri-

vat, ſed ut cuites vitæ, quam conſervat.

CAsUS. ůꝭ 81

Yater E
liclt.
. Pel
mlndaut
Ne, ſem
Conrrarin

Lirn

APrn

. in
Cllperr

Alterins
CuNdürm
hoc 4
ſoni. 5
ſengencl
kenke.
kaden
fendench
mocenk
Vandanm
1. J

n ſan
1 .

De Reſtitutione. 263

tradtoen
defk C A J OJ M..
h pater Filiam in ſtupro, maritus uxorem in adulte-

rio deprehenſas, aut ipſum etiam adulterum oc-
Re cidit. Q. An peccet

44 Mn . . . . .
”MÿM Peccare mortaliter. Aatio, quia occiſio ho-
Purüi minis authoritate privatà, ſeclusà naturali defenſio-

nſinſn ne; ſemper eſt injuſta, & quò ad illud de marito
contrarium eſt damnatum.

Licetné bomini privato occidere injuſts
B invadentem

.

leni ul, Afirme cum §. D. hic. 9. 64. a. 7. in C. id licere
Nfr.

in ipſo actu agreſſionis, ſervato moderamine in-
culpatæ tutelæ ad ſuæ vitæ defenſionem, non autem
mi alterius occiſionem intendendo. Katio, quia ſe-
ümum A cundùm jura vim vi repellere licet cum moderamine.
Ine nl Et hoc verum eſt etſi quis dederit cauſam inva-
Ieln ſoni. Katio, quia tunc non perdidit jus ſe de-
fendendi contra invaſorem authoritate publicàâ ca-
rentem. S
, 1, FEagdem facultas occidendi permittitur etiam ad de-
fendenda bona temporalia, dummodo magni ſint
momenti, item ad famam & pudicitiam conſer-
44 vandam.
1. P. habetur Exod. 22. prout citat S. D. hic a.
rerlliri 7. Si effringens fur domum ſive ſußodiens inyentus &
anli accepto vulnere mortuus fuerit, percuſſer non erit
reus ſanguinis. . A
2. P. Colligitur ex illo Proyerb. 22. Melius eſt
Enomen bonum, quàm dipitiæ multæ; Si ergò licet

.
5 ..

264 Caput IX.

occidere invaſorem pro defenſione bonorum tempo. mee
rahum, à fortiori licebir pro fama & pudicina, o dan
utpotè, quæ ſunt bona ordinis ſuperioris, qudm AKii
bona temporalia &c. De hac materia vide ca. onitil
ſus aliquot ab Innocentio XI. damnatos, incipen. gelbe

do 431. kefeiun
7 “ bonum
(eran.
Sacriſta, cui res Eccleſiæ ſunt concreditæ, videns iun
latronem illas ſurripientem, cùm nec clamando, ton.
nec alio medio poſſet furtum impedire, clavibus, X 4
quas in manu habebat, ita atrociter ilum per. en
cuſſt, ut & vulnere accepto indè ad paucos dies tnnn
morsretur, “ loz,
Q. I. An ad tuendas divitias & alia tempo- AAlehen
ralia liceat præcipuè Clerico latronem hil
oecidere? 2. An irregularitatem n
ineurrerit? duc

EB. Ad I. Affirmativè. Katio eſt: tům, quia, ehen
cuùm bona temporalia fint tam Laico, quàm Clerico um,
media neceſſaria & ordinata ad vitam tuendam, ſi (ue
licet abſque peccato pro vita propria tuenda vim i uinmen
repellere, licebit etiam bona temporalia vi à latro. batm
ne invaſa vi defendere, quibus enim viis licitum eſt
intendere in finem, erit licitum etiam intendere in inrod
media. Tùm etiam, quia veritas hæc videtur tam 5αο,
Jure Civiſi, quàm Canonico expreſſa. Nam leg. ( vol
Fwmem, ſf. ad LE. Corneliam de ſicarus dicitur, fu. umen!
rem nocturnum, ſi quis occidet, impunè feret, ſi (ne l
. Parccie

2

DhoruI en
4 dvin

elioin, A

atenn i
NtS, I

relltt,
e Cpnel
di 6, e
liter n

1e 41 e

G 1NM
ieo AAt
larid

un,
0) n⸗
tumn Cuencun
in Ge
oli ſil
ini lin
iuminmu
xzc itu

De Reſtitutione. 26 5

Patcere ei ſine fuo periculo non potuit id eſt ſinè
ſuo damno. Et f. ad Legem Aquil. lib. 4. idem
aſſeritur. Et in Jure Canonico ch. interfeciſti de

pomicidio. habetur: fi ſiné odii meditatione te tua-

que liberando hujuſmodi membra diaboli interfeciſti,
ſe jejunare volueris, bonum eſt tibi, id eſt, ſi volueris,
bonum erit, aſt non teneris. Hanc etiam ſen-
tentiam docet S. Th. 22.4 64. a. 7. in re. ad 2.

Cajetan. ibidem. Sylv. verb. excommunicatio. 6. 4. 4.

caſu nono. Sotus lib. y. de iueſt. & jur. 7 1. 4. 8. &S§.

Anton. 2. p. tit. 7. Cap. 8. §. 1.

S. Ad 2. Affirmativèe. Katio ℳ: Täm, quia

in peœnis ſtandum eſt juri poſitivo; jam autem in jure

imponitur irregalaritas contra omnes voluntarias oc-
ciſiones etiam juſtas, exceptàâ eâ ſola, quæ fit in
defenſionem propriæ vitæ, ut patet in Clement. uni-
ca de homicid. & diſt. 45. cap. Epiſcopum, & diſt. 51.
cap aliqantos & cap. Ie & 2. extrav. de bomicidio .
& ita communiter aſſerunt tam Theologi, quâm
Jurisperiti. Yum etiam, quia irregularitas, quæ
contrahitur ex homicidio, non trahitur ex eo, quod
tale homicidium ſit culpa, ſed ex eo, quod ſit voli-
tum, aut in ſe, aut in cauſa, aut effectu, & quod V

ſufficit velle homicidium ad incurrendam i irrege ula-

ritatem, habetur in cap. Rreijterem & cap. cotite.

batur de homicidio, & paret de Judice & aliis Officia-

libus, ergo, quamvis ocCili& ſit ſinè culpa, ut
in noſtro Cach imè quamvis ſit ex Officio & Præ-
cepto, ut in judice incurritur irregularitas, quia
eſt voluntaria & in jure non excepta. Contraria
tamen ſententia non cazet ſuâ probabilitate, ut vi-
dere eſt apud la Crois. 1. 7. n. 511.
R 5 Sed

2

. . . . 4 4
ded guid ſit latro bona non altu invadebat,

ſea cum illis fugiebat ? poſſetne Dominus vel
Mοo illorum lacronem ſic fugientem
= occidere

Br. Quòd, ſi alia non ſit via recuperandi dida
bona, cum quibus latro fugam ar ripit, quàm eun-

dem percutiendo & occidendo, non peccabit letha-
liter ſic occidens. Ratio eſt, quia defenſio non ſo-

lùm durat, quando latro actu, & per vim rapit,
ſed etiam, quando ſecum bona tapta defert: toto

ſiquidem illo tempore eſt in flagranti delicto, &

vim rebus infert, quatenus fugiendo per vim pro-
hibet, ne recuperet Dominus rem ſuam. Si tamen

ille latro ceſſavit à fuga, & in aliquo loco tuto ſe re-

Cepit cum bonis tuis, nequaquam eft licitum jam
illum occidere, ſed aliis viis & mediis oportet uti

ad recuperanda illa bona. Katio eſt, quia jam tunc
non eſt invaſor, nec infert vim in flagranti, ſed
cum morà & ſpatio: & ideò „ cùm ceſſet ag-
greſſionis actus, non dicitur defenſio vera & pro-

Pria, ſed vindicta, Sotus lib. y. de Juſt. & Jur. q. 1.

a. S8. Richard. in 3. ſent. diſt. 37.

Jed quig, ſ Dominus aut cuſtas bonorum
noieatronem, & ſperet poſſe juridicé pofſtes
recuperare ſua, poteſtne nibilominus
m eccidere?

B. Quod ſi hæc ſpes eſt certa certitudine mora-

bona ſua, tunc occidendo latronem peccabit mor-
taliter.

Ccaout x.

tlten.
lna tu
Nenn del
ol bo
lihes ti
Gendo.
Mtenn ,

Nuf

Ur ⸗
Kormtg hut
In ir
, Ne con

Wli

m hunpn
. llenn
4
ni, le,

Konn ton

Wlwn
AN.
un
ö

lmien

Ms .

Ker
li, quòôd abſque dubio ſit recuperaturus juridice i

t

invadele
„Domirer,
gienten

De Keſtitutione. 267

taliter. Katio eſt tüm, quia jam tunc non eſt in-
culpata tutela. TIaàm, Jquia in tali caſu ceſſat ex-

trema defenſionis neceſſitas, cum ali vi defendi

poſſint bona invaſa, quàm morte invaſoris. Quod,
ſi ſpes ſit incerta & dubia, tunc non peecat occi-

dendo. Katio Aſt, quia in his potior eſt ratio

tecupermml
nipt, Guuna.

n Perabikn
1defenlio e
A pet Sna

An Gelen r

tanti deldd.

do e un

ſuain. N

uo looynnt

n ekt hern:

medis Coni
t, glußne
in Beotanl,?
in
. curm (

lo Eudß

e
uar

wiliiß⸗
GiGOnA

craturus n
1 pacht

1.

atientis injuriam, quam inferentis.
P 9
Ned quis diſpenſabit in incurſa irre ularitate)

Be. Hanc irregularitatem eſſe diſpenſabilem, &
ſuper ea diſpenſare poſſe Summum Poœnitentiarium,
& omnes habentes ad id authoritatem à S. Pontifi-

ce: quia hæc non eſt ex ſui natura indiſpenſabi-
lis, nec continetur in illa „ quæ dicitur homicidii

voluntari, de qua loquitur Concil. Trid. ſ. 24. c.

6. nam per honucidium voluntarium ibi intelligi-

rur homicidium illicitum intentum ſeu volitum in

ſe ſaltem æquipollenter, ut latè probat Navarrus

in Man. cap. 27. n. 240. Jam autem in caſu Præ-
ſenti, ille, qui invaſorem occidit pro defenſione
rerum, non commiſit illicitum homicidium, nec
llud voluit & intendit in ſe ſed ſolùm in effectu,
& quaſi per accidens, quatenus nihil aliud voluir
aut intendit, quàm tueri, & fur, qui noluit de-
ſiſtere ab invaſione, ſe ipſum interemit.

Ligcétne ſe caſtrare vel caſtrari Ffacere 2
Dico: Non licet, nequidem ad retinendam te-—
neram vocem pro muſica etiam Divini cultüs. Quin
& parentes id in filiis Permittentes mortaliter peccant.
Katio „ quia cujuſcunque membri amputatio eſt
partiale

268 C⸗ pur T.

partiale ſui ipſius homicidium, exponitque ſe ho. nc, 0
mo per caſtrationem præſenti periculo vitæ. S. 7 9%.. 1
4. 6 5. 4. 1. 12 C. “ eyn
Licétne per medicinam vel alia media procu- günf
rare abortumgs „
p. I. Procurare abortum fœtu non animato, etſi
homicidium perfectum non ſit, eſt tamen pec.
catum mortale & quaſi homicidium contra naturam, E
Leſſius, Baſſeus & alu. Procurare autem fœtûani. er imn
mato & cffectu ſecuto præter peccatum mortale ho-
micidii inducit cxcommunicationem & irregularita-
tem. Dicaſt. FPilliucius, Bonac. apud bogar. Fœ-
tus autem præſumitur animatus poſt 40. dies, quia M
natura ſemper ſupponit pro maſculo, qui quadra- Nn ene
geſimo die animatur, femella verò die ſexageſimo, Frckfi
juxta quoſdam medicos, die octogeſimo juxta Rekrla
Ariſt. lI. . animalium c. 3. nc
. 2. Licet ſumere medicinam, quæ directè & AMun
ex natura ſua tendit ad ſanitatem matris, & non adq uürtw

„
expulſionem ſœtũs, ſi aliter ſanitas obtineri non pos- 14
ſit, ſaltem, ſi fœtus nondum ſit animatus. Idem itr, ur
licet, etſi fœtus eſſet animatus, ſi de matris ſani- S
tate jam eſſet deſperatum, & eà non ſanatà proles rn
e

prodire non poſſet. Katio primi eſt, quia abortus
ſequitur per accidens. Katio ſecundi eſt, quia me.. n
dicina eſſet favorabilis matri & proli; nam matrè ſa- N

4
natâà poſſet prodire proles & ſupervivere. Sbogar, z
VWigandt poſt Leſſium & alios. Sd,
Hlinc meritè ab Innocentio XI. damnaræ füunt ſe. u
quentes propoſitiones: Prima, ordine 34. Licet D
L H

procurare abortum ante animationem fætuas, ut puella
Qeprebenſa grayvida occidatur, aut inſametur. Se. t4
cunda,

nig N

Ilo Vitr. Al
mecu gi
on mimm

k uunen
copttanundr

eultemfenn
Tumn nO

n ingl
ud ge’
40. dt,f
lo, qiu
die ſeugen

alis, &
Cbtirtin
11⸗

Cde mum/

, guit
alie, ,

i umm/
minere⸗

umm ſr
l

. t
feli, t

fenmn

De Reſtitinione. 265

nc, draine 35. Pidetur probabile, onmem fæ
tum, quamdiu in utero eſt, carere anima rationa-

li, & tunc primùm iucipere eandem habere, cuùm
paritur, ac conſequenter dicendum erit in ull.
abortu homicidium commitii. Eitde
. „ .

WR Quid eſt furtum .
nue, rie⸗ nis. „. e . an⸗ . Domino rationa-
RK Quia ℳ Rapine
c gra

vior eſt fur
ſt furto, & utrumque eſt peccatum mortale ex

genere ſuo reſtitutioni obnoxium. S. D. a. 6. Kati
prind . S ln Seier Domino injuſtitia, cum Po⸗
nine iſe voluntarius per coactionem & poſitivè,
autem ſimplici per ignorantiam & negati-

—
. . . “ * . 7
VE Katie ſecundi . guia cCcontrariatur juſtitiæ quæ

ddn ut cuivis relinquatur, quod ſuum eſt
1X . . . . .
Dixi: Ex genere ſus, quia in individ
aliquandò eſſ 1 D e. horen
e veniale ex imperfectione aus, par
e „ 2

Vitate materiæ, Gc.

da rabinam alneitur Primò, ſi quis alterum
gen eundiun inæqualem contractum. Se-
n, 4 is faciat injuſtas exactiones tributorum.
„ſi latro quid extorqueat metu mortis imten:

tato. ius ti
Quartò, ſi telonarius titulo vectigalis plàs

extorqu 4
torcluct⸗ gui debetur. Idem eſt de aliis mmi
niſtris, ſi quid petant, qu
quis eis denegare, . 4 d * e A non uce

Qir.

.270 Caput II.

Quænam eſt materia gravis furti;

g. Varia ſuper hoc eſſe DD. placita, plerique

in eo conveniunt, ad Peccatum mortale ſufſicere
illam quantitatem, quæ attentâ qualitate perſonz
requiritur ad victum unius diei Pro tali perſona.

Undè, ſi quis à cive mediocri furetur medium im-
perialem, ab operario capitellum „ & à mendico
aliquos nummos, quibus ſe per diem aluiſſet, vel
quos in mercedem accepiſſet, Peccat graviter. Ratio,

AV

quia valor pecuniæ pro victu & mercede diurna ſufſfi-·

.. X . . . 4 1I1 . . 17 .
ciens, meritò cenſetur notabilis in Ordine ad illam

perſonam, quæ juxta communem vivendi modum

tali pecuniaà ad honeſtum unius diei victum indiget.
Si tamen à rege fureris duos aut tres ducatos ſeu au-

reos, peccares mortaliter, quia eſt materia de ſe

ſat gravis. Bannes, Serra & alii,

An & quomodo peccatur per furta minuta

HB. Si quis plura furta minuta committat ex in-
tentione continuata, ut ſe ditet »peccat uno pecca-
to mortali ex continuata voluntate mortaliter una.
Sic peccany mercatores mortaliter „ minutiores men-
ſuras vel leviora pondera habentes; caupones ſæpius
aquam vino miſcentes, ſartores, qui multas panni
Particulas auferunt, ſive ab uno ſive à diverſis &c.
Crterùm qui plura furta etiam occaſionaliter com-
mittit, ſucceſſivè tamen notabilem quantitatem ſur-

ripit, mortaliter Peccat, non quocunque actu,

ſed illo,

qui cum præteritorum furtorum adverten-
Ratiog, quia ratio-
Stavis ihjuria proximo, vel

tia materiam gravem complet.
ne materiæ gravis fit
comumunitati.

nugren
1i

D
non Nel
(llnr

Netatn
²
Dco:
Non Kein
(müͤllte

Dee

tons co
lies
C
UttſterY
Nun ln
Popeixo
GElin
2Nkad

is e

lcitt, U

1 tli e
ur meciunt

mene

gy
„ O à Mencd

Gucatoslaa

eſt maren

iurta mnut

COlmmnttr an
e morie,
Mnmmien
Cinolis ⸗
Ui molnsen
e4 Ceto

„ e 73
ſia ter &.
onlie

cunle 8
tulnacſel⸗
6,
gonind,
6

nortale ille.

De Keſtitutione. 77 1

ded gquid, ſi fur ante ultimum furtum mate-
riæ gravis completivum ſeris proponat à hur-
tis deſiſtere vel reſtituere, & zamen
voſtea furetur?
Dico: Non peccat mortaliter. Katio, quia
non adeſt moralis continuatio ob retractationem
voluntatis.

Peccatne occultè accipiens rem Juam, quan-
ds cam aliter recuperare nequit?
Dico: Non peccat, nec furatur. Katio, quia

non accipit rem alienam, quod ad peccatum furti
elſſentialiter requiritur.

Debétne reſtitui illud, gquod eſt noci-
vum alteri *

. . . WS . S . * .* .*
Dico: quèd non. Katie, quia id fini reſtitu-
tionis contrariaretur. HS

6 * 5 .
Ligcétne furari propter neceſßitatem
N. Quùm S. D. bic q. 62. a. 15. ad 4. In extrema
neceſſitate deberet aliquis etiam aliena auferre, ut
patri ſubyeniret. Ratio, quia tunc ceſſat rerum ap-
Proptiatio, utpotè contraria juri naturæ, per quod
quilibet poteſt & debet ſuæ neceſſitati ſubvenire.
rtetum inter propoſitiones ab Innocentio XI.
damnatas eſt hæc num, 36. Permiſſum eſt furari non
ſolum n extrema neceſſitate, ſed etiam in grayi.

Luid poteſt, & ad quid tenetur judex?
1 . . .
S.. Prund: Judex ſub mortali tenctur judicare

272 Caput IX.

ſecundùm probata & allegata; hinc, ſi merita cau-
xæ ſint æqualia, nequit uni adjudicare rem quæſtio-

natam, ſed debet dare Decretum compoſitionis ſwvè

diæte, quod ſtantibus meritis inæqualibus ſinè pec-
cato mortali injuſtitiæ dare nequuit.

m. Secund? : Judex ſæcularis non poteſt judicare

Clericos. Natio, quia ſunt exempti jure Impera-
torio & Civili, poteſt tamen comprehendere Ceri-

cum jure defenſionis innocentis vel pacis reip. eum-

que detinere, uſque dum propfis Prælatis Eccleſia-
ſticis eum extradat. Katio, quia oportet tranquil-
litati communi conſulere & tueri innocentes, hec
in quempiam ſententiam ferre poteſt, miſi in conyi-
ctum vel ſponè confeſſum. C. nos in quempiam.
. Tertid: Licet judici ſententiam mortis ferte
contra eum, quem ſcientià privata ſcit eſſe inno-
ſi ſecundum publica teſtimonia & allegata

centeim;
eſt nocens, imò ad id tenetur, ſi non in-

probatus

veniat viam, quàâ innocentem ſalvare poſſit. Katio,

quia judex eſt perſona publica, ergo etiam uti debet
ſcientia publicà reclamante etiam ſcientia privata.
5§. Doctor hic a. I. Colligitur etiam ex Can. judicent
cauiaâ 3. quem citat S. D. & communiter Thomiſtæ
cum pluribus aliis. J
Dires : Etlſi talis probetur nocens, reverà tamen
manet innocens; unde in jure prohibetur judici con-
demnare eum, quem æterni Judicis tribunal reum
non habet, C. cum aterni, de ſent. & re judicata
in 6.
g. Diſt. Ant. manet innocens abſolutè C. in judi⸗
cio N. Ad Caput cùm aterni, dicitur inxelligi de eo,
uem nec in foro interno nec in externo tribunal æter-
ni Judicis reum habet. Contra:

(untra
1. Dick
Elenn
Cnerm jet
Cmmn
kende,
1. M
Ciſing
u ANAne
ſiccare l⸗
PAlcan.
Cym,
Concenmnan
Ulgr E
b⸗
Cmnd
ſent n
lat r,
Cnmg.
Udrenn

eole Aurm

Xle
ndin
Centr)
enck
ler Mult
. A
Enon er
mo lon
Cemng.
d onel
8 de⸗

C, ſü Nrind

lualbes n

vonport i⸗
Npchethnl

ps khe

is brelruktd

40holt
jinnoceltes
, Mur

in lena
ntiam Modt

, 6
ta ſer d!
lenetut, 1

lere ol

ergoetan d,
uxorem ſuam, non poſſet cognoſcere eam, licèt

m ſem ,

n er .
mupien lun

De Keſtitutione. 2173

Contra: Talis ſententia foret injuſta, ergè.
v. Diſt. Foret injuſta materialiter C. formaliter
N. Eſt enim formaliter juſta, quia eſt ſecundum or-
dinem juris.
Comirà: Teſtes falſi non deſerviunt veritati inqui-.
rendæ, ſed iſti ſunt teſtes falſi, ergè.
E. Diſt. Maj. Teſtes falſi nec praſumpti ut veri
C. præſumpti ſubdiſt. Non deſerviunt veritati priva-
tim cognoſcendæ C. ut eſt in juditie N. Unde ctiam
judicare licet contra veritatem privatam, aſt non
publicam.
Contrà: Ex hie ſequitur, Pilatum non peccaſſe
condemnando Chriſtum, quia proceſſit ſecundùm
allegata & probata.
Be. NW. ſeq; Prob. Diſt. Proceſſit ſecundùm allega-
ta & probata legitimé & ſervato juris ordine N. ſecàs
C. nam Script. ait: Sciebat, quòd ex invidia tradi-
diſſent eum, teſtimonia non erant convenientia, ti-
mebat verò plebem &e-.
Comira: Si Petrus ſciret certò Annam non eſte

teſtes affirmarent eſſe: Ergèò 4 pari.
B. Eſle diſparitatem, quia Petrus gerit ſe ut per-
ſona privata, ſicque debet informari ſcienria privatâ.
Cuntrà: Papa nequit definire aliquam propoſitio-

nem eſſe de fide, quam ipſe ſcit non eſte de ſide .
bun licet multi DD. aſſerant eſſe de fide: Ergò 4 Ppari.

fide non dependet ex ſcientia privatà Papæ vel reſti-
6 1 – . „
monio hominum, ſed ex aſſiſtentia Spiritůs S.

Centra: Confirmator Privatd ſcientia ſciens ele-

Kum non eſſe dignum, non poteſt eum confirma-
re, ergò nec &c. § 3t. Efſle

274 Caput ILX.

ye. Eſſe diſparitatem, quia confirmator in eo caſu
non tenetur procedere ſecunduùm allegata & proba-
ta, ſed prout judicaverit expedire bono communi.

Jed quid in caſu poſito judex facere tenetur,
ut liberet innocentem
n. Primd, Officium propter hoc reſignare non
debet. aAtio, quia fermaliter & per ſe nulli facit
injuriam, ſed utitur jure ſuo.
. Secundd, Si fi judex inferior, ſaltem ex cha-
ritate tenetur cauſam remittere ad ſuperiorem, vel
concedere appellationem ad illum, & coràm illo
pro innocente teſtem agere. Quèd . 61 ſit judex
ſupremus, K. poſſit fieri ſinè ſcandalo & damno
reip. tenetur in legibus diſpenſare „ut vitam ſalver.
Katio horum eſt, quia quilibet tenetur viis licinis
defendere innocentem; veruùm ſi hæc omnia non
juvent, poteſt & tenctur eum condemnare ob ra⸗
tionem ſuprà datam. Ita communiter DD.

Potéſtne Zudex judicare aliquem non
aceuſatum ?

e. Negativè cum S. D. art. 4. Ratio: Quia ho.
mines confugiunt ad judicem ſicut ad juſtitiam ani-
matam, juſtitia autem non eſt ad ſe ipſum , ſed ad
alterum; ergo judex debet judicare inter aliquos
duos, quod fit, cùm unus eſt accuſator, & aler
reus. MB
Præter accuſationem requiritur, ut reus citetur,
audiatur, & locum defenſionis habeat. Katio pa-
*r cx jure naturæ. Unde vulgatum: Aadlutlz.
Alte

u ere
n nunt
lo, V.
, Y

Mliſelmi
ggn

Nn
0
umncize
Ullrrenen

Iwae.

1 le

—

mlnde)
ſonnn
AUl
e,
iphr nr
ange
be,
Wn h
Cinne Ee⸗
aß
hahe
hllta,
unnre
lltar,
Me
N

e

naor inenet
egan &
Ono cOfNN

cert tinen
14

oe eignnn

et ſe uli!

or, Aende

Uuptrolen,
, & C

dd, ſNi
ndalo

ut Firm
fenetul i
D herc ONN
ſhxec
umer M

huen

Ao: G
t A aſtn
AEigimn,
e

Cicue n

Xolſnol,

BDe Reftitutione. 175

altera pars. Subindè tamcn hæc cxpedit ſinè pro-
ceſſu manifeſto fieri, ad vitandum tumultum in po-

pulo, V. G. ſi quis in flagranti crimine ſit deprehen-

ſus, vel occultus prochtor patriæ, vel offenſor

Majeſtatis α. eſſet occidendus.

Potéſine Zudex licite remittere pæœnam,
Juam juſts exigit injuriatus pro
injuria?
: Negativè cum S. D. hic q. 67. 4. 4. in C.
Ratio ejus eſt: Quia quilibet judex tenetur jus ſuum
reddere unicuique, nec poteſt pro libitu aliquem eo
privare.
Et inſuper ait S. D. ibid. ad 3. Qudd judex, ſ
inordinate pœnam remitteret, nocumentum inferret
& commumitati, eui expedit ut maleficia puniantur,
ad hoc quòd peccata vitentur... NWocet etiam per-
ſonæ, cui eſt illata injuria, quæ recampenſationem
accipit per quandam reſtitutionem honoris in bpœna in-
Juriantis.
Excipe, ſi reus eſſet reipubl. valdè urilis, tunc
enim reclamante etiam accuſatore (qui alià ſatisfa-
ctione deberet eſſe contentus) judex ſupremus vide-

tur ei poſſe donare vitam.

Addit etiam S. D. iid. in Jin. C. Sed Princeps.
qui habet plenariam poteſtatem (ſeu ſupremus) in
republica, ſi ille, qui paſſus eſt injuriam, velit eum
remittere, poterit reum licite abſolyere, ſi hoc publi-

caæ utilitati viderit non eſſe nocivum.

Judex autem inſerior id non poteſt. Katio: Quia
debet procedere juxta leges ſibi 4 ſuperiore præicri-
ptas. Zudex enim inferior non habet poteſtatem ab-

5 2 ſolyen.

276 4 Caput M.

ſolyvendi reum à pæœna contra lege: à ſuperiore ſbi
impoſitas. „
Cavcant tamen judices, ne in pœnis ſinè juſta
cauſa relaxandis vel commutandis nimim ſint faci-
les, & eà ratione ſeipſos multorum ca minum reos
conſtituant; plures enim pecuniæ jacturam non cu-

rantes indé anſam ſæpè capient perſiſtendi in latro-

cinio, adulterio, concubinatu, &c.

Licétne judici acceptare munera, ſeu, ut
«junt , corruptiones

. Non licet. Katio, tum quia juftitia non eſt
venalis, ſeu vendibilis. Tùum, quia per munen
(propriè ſumpta) tribunalia pervertuntur, juſtiti
climinatur, & magna ſcandala generantur. Unde
peccant graviter dans & recipiens hæc munera, &
accipiens ad reſtitutionem tenctur. Ita communitef
Jura Canonica & Civitia.
Dixi: Proprisè ſumpta; ſportulas enim (quæ ſunt
moderati ſumptus vel ſalaria in judiciis facienda
partibus litigantibus, prout deſumitur ex rub. L.
3. tit. 2. Cod. de ſport. & ſumpt. indiverſis judiciis ſa-
ciendis) ſpectato Jure Civili poteſt judex delegatus
exigere, putà duos aurcos à principio, & alios duos
in fine litis ab utraque parte litigantium præſtan-
dos, dummodò ſumma;, pro qua litigatur, cen-
tum aureos excedat, prout fert laudabilis loci con-
ſuetudo. Ita habetur in auth. de judicib. S. ne autem
coll. 6. & ſuper patet ex Movell. 82. c. 9. conſen-
tiunt Keiſſenſtuel. in 1. decretal. L. 32. de Ofß. jud.
n. 27. & 28. Leuren. ibid. hoc tit. & alii.
Dixi: Delegatus ; quia ordinarius, uchor
com

mmonit
tütus en
Lodben
der orc
te portl.
Vit, n
t A
tltonen en

Aitſu
1 1. (
ueko.
Phun
Mehrun 1.
Cunnodo
lult d
tiue.
MAri
pote,
le rel
Nah1,
orß eedi
N 1
Glodin u
QArhen
nde ſan
Etdhen

1 . Acen

Urei 4

ei
Eenis ſne E
miüm or
CeYNiNIN
AQurammw
lkeodn
Ae.

era;
9
cun ke
tuntut, 3
nerantut. D
ac mumn
u GNN

enin 4u
i ſcti
nun exto.
Uoſite
ia e
o, XA
Grmum e
uliblo⸗
lcl 54
Ai. .

DDe Eeſtiutione. 277

communiter à ſuo Principe vel communitate &c. ſa-
lariatus cas exigere nequit. Engel hoc tit. n. 12.
Loquendo tamen de Jure Canonico non ſolùm
judex ordinarius, ſed nec delegatus ſportulas exige-

re poteſt. Ita colligitur e C. cuùm ab omni 10. de

vit. & honeſt. Cleric. & tradit Abbas ibid. n. 9. Engel
cit. & alii. KRatio, quia habent fufficientem ſuſten-

tationem ex Beneficio: Ergè.

Accuſator quid poteft & ad quid tenetur à
B. I. Cum S. D. 2. 2. F. 96. a. I. in C. Si crimen,
ut eſt V. G. proditio civitatis, machinatæ inſidiæ in
perſonam Principis, Hæreſis, &c. vergat in detri-
mentum reip. quilibet tenetur ad accuſationem „
dummodo ſufficienter poſſit probare; quod ſi non
poſſit, non tenetur accuſare, benè tamen denun-
tiare. —
Ratio I. & 3. p. eſt, quia quilibet tenetur ²⁸
corpore, cujus eſt membrum, avertere malum cor-
porale vel ſpirituale, quantùm poteſt: Ergè.
KRatio 2. p. Nullus tenetur ad hoc, quod non
poteſt debito modo perficere, ut ait S§. 7b. cit.
. 2. Accuſans aliquem de occulto crimine,
quod in judicio probare nequit, peccat mortaliter,
& tenetur ad reſtitutionem omnium damnorum ex-
indé ſecutorum. Ratio patet ex dictis fuprà de
detractione & reſtitutione fſamæ.

Per quid accuſatio redditur injuſta?
NB. Accuſatio (quæ nihil aliud eſt: Quâm dela-
rio rei de crimine ad vindictam publicam libello, id
eſt in ſcriptis facta apud judicem competententem)

278 Caput IX.

reddirur injuſta per calumniam, prævaricationem.
Et tergiverſationem. ita . D. a. 3.
Explicatur: Calumnia eſt, quandè quis ſcien-
ter & ex malitia alteri imponit falſum crimen, vel
etiam verum quidem, ſed occultum & non probabile
in judicio, vel probatum per falſos teſtes. Dixi:

Stienter; fi enim quidem ab alio audivit, ſed rem

non diligenter examinavit, non eit propriè calum-
niator, ſed temerarius aecuſator. Urerque tamen
pro gravitate mateiiæ graviter peccat, & ad reſti-
tutionem tenetur. B —”õ
Praævaricatio eſt, quandè accuſatione inchoataà
accuſator colludit cum reo, frautulenter crimen oc-

cultando, legitimas probationes non adducendo,
falſas exceptiones acceptando, quod peccatum etiam

cadere poteſt in judicem, teſtes, & maximè in ad-
vocatos.
Tergiverſatio eſt, quandò ceptà accuſatione accu-
ſator terga vertit, ſeu præter juris & rationis ordi.
nem ab ea deſiſtit, cùm tamen proſequi polſet.
Secùs eſt, ſi non poſſit, V. G. ſi melius eſſet infor-

matus de veritate vel de innocentia rei, vel ſi deſe-

Latur à teſtibus aut Advocato &c.

.. . . 7 .„ 4 4
Accuſatio quomodò dißert à denuntiatione

& quinam repelluntur aèò accuſatione?

. I. Accuſatio & denuntiatio Evangelica diffe-

runt, ut ait. §. Th. a. 1. in C. Quòd in denuntia-
tione attenditur emendatio fratris, in actuſatione
punitio criminis, adeoque in denuntiatione defertur

crimen ad ſuperiorem ut patrem, & ideò eam de-

bet præcedere una alterave monitio feu fraterna cor-

n for,

rectio;

ſctio;
pioem:
bonem e
larid
cr Aollit
Per ſenn

Den

lui,
Aolkin
ib,gübe
Akan
Gatlter n
icimn
Arii
lalger

(imen,
dcn tll

Gnr: d
Nun cehet
ia.
lre ſin
MAN
u, i
Ii U
tninz
Mnnleltu

NGe

Evalicntone

do gan
n CTnen,!
Enanpoen
teltes. N
Udiwit, r
A
Prophie l
1
Dterquen
18

atione int
enter CLNNE.

ON Ald
pecanm
male

Acoulnins
NtCN
Pueguß

is letu

.

lel, Al!

Jeruniu

4 Gttone!

angele⸗

n A

is
iatori

e es
brn

De Reſtitutione. 275

rectio; in accuſatione verò crimen defertur ad fu-
periorem, ut ad judicem, ut per criminum puni-
tionem quies reip. obtineatur, & illi non eſt ne-
cefſariò præmittenda correctio fraterna;, niſi fortè
cx accuſatione ſequeretur majus malum reip. quod
per ſecretam monitionem poſſet impediri.
Differunt 2. quòd accuſator teneatur crimen pro-
bare, & ſi in probatione deficiat, luat pœnam Ta-
lionis, quæ tamen non amplius videtur eſſe in uſu;
ſed ſolet imponi arbitraria, nec etiam poteſt infligi
iis, qui bonâ fide accusaârunt, ſed ſolùm qui mal?,
id eſt cum voluntate nocendi. Denuntians verè ju-
dicialiter non tenetur crimen probare, ſed tantum
judici manifeſtare indicia, quibus judex moveatur
ad ulteris inquirendum. Dixi: Denuntians judi-
cialiter; quia, qui denuntiat charitative, poteſt
crimen, quod vidit, Prælato denuntiare, licer ju-
dicia taliaaperire non poſſit, quibusſuo modo oſten-
datur: dummod putet ſibi aliquam fidem haben-
dam fore. .
k. 2. Ab accuſatione quidam repelluntur in pœ-
nam delicti, ut infames, excommunicati, concu-
binari, proditores &c. niſi probaverint ſe innocen-
tes. Alii ob decentiam, ut ſubditiprohibentur ac-
cuſare ſuos Prælatos, ſervi Dominos, filii parentes,

niſi in caſu valdè gravi, ex affectu boni commu-

nis, cui cedit particulaxe, aliqui ob reventiam ſta=
tus, ut Clerici &c. maximè in eausâà ſanguinis. Cæ-
terüm jaxta Cajetanum omnes, qui jure ſunt pro-
hibiti accuſare, tenentur denuntiare crim na, in
manifeſtum Reip. ſuum vel proximi detrimentum
vergentia, ita tamen, ut ſi denuntians ſit Clericus⸗
§. 4 Proe

28° Caput IX.
proteſtetut ſe non quærere, nec petere vindictamſan-
guinis. Katio: Jus humanum (quo Præfati pfro-
hibentur accuſare) non poteſt nec debet præjudicare
juri naturæ de conſulendo bono communi.

C A S O S

Lata eſt per ſuperiorem extommunicatio, ut qui de

tali furto ſetat, mox id ipſi revelet. Petrus ſolus
vidit furem, non tamen habet ſußicientem proba-

tionem ad eum cvonvincendum. Q. An debeat

Jfurem de nuntiare, & alihs reus ſit xcommuni-
cationis

7

. Quòd nec debeat denuntiarc occultum fu-
Tem, nec excommunicationis ſententia illum in hoc

Eaſu liget. Ita D. Th. 2. 2. J. 70. a. I. & Cajet.
69. a. 1. Nav. in man. c. 18. n. 40. & 61. & Com-

nmunis Canoniſtarum in c. qui ambulat. 5. 4. §. &

Katio eſt, quia judex nequit punire, meque ſen-
tentiare, niſi ea delicta, quæ in ſuo exteriori foro
probantur; ergo nec poteſt obligare ad revelanda

à occulta, quæ teſtibus probari nequeunt c. il’
Deus omnipotens, c. consluſiſti 2. 4. 5. erubeſcant
d. 32. Quaré, qui ita rem ſcit, ut nequaquam il⸗
lam probare valeat, non compellitur judicis præ-

ℳ. 2⸗ .
QLuic poteſt, & ad quid tenetur reus?
B. Primy).

ſub mortali fateri veritatem etiam cum periculo gra-

cepto ad eam denuntiandam. Cajet. 2. 2. 4. 69.

Reus juridicè interrogatus tenetur

ine m
)bidenn
1dd A
e preln
ehpeh
Di/
inengt
eſyer
Aerlan.
Monr u
NMt
ufele
Aunſe he
Ganack
ſnidn

unc
ell, ni
4 Ge
3 Cri no
ellinen
Une d
Perhor
1 SH
betee

b,

fſic
1 3U 1
nenm.

e vindlikr
1o pleini
bet Neilli
mimu.

aAn, ℳ

let. PifraO
ſicienten t

0. 18

t ulin

te occuiu

entin ilmm
9, 1,0
,6 61.600
Ae N)
nue, le
oereno
re A leſtl
neglem .
5. li
n Nugii
liur ollaf
it 1 ,

43

nge

o
Impenc,
mmß

tuendam.

De KReſtitutione. 281

viſſimæ mortis. S. D. bic a. 1. in Corp. Ratio S.
D. ibidem eſt, quia ad debitum juſtitiæ pertinet,
què aliquis obediat ſuo ſuperiori in his, ad quæ jus
ſuæ prælationis ſe extendit, judex autem eſt ſuperior
reſpectu ejus, qui judicatur, ergè.
Digi: juridice interrogatus, quia ſi Judex reum
interroget non ſervato ordine juris, non tenetur ei
reſpondere, ſed poteſt vel per appellationem, vel
aliter licitè ſubterfugere. KRatio, quia Judex tunc
non agit ut Judex; non enim poteſt interrogare niſi
de crim ine publico , G probato ſaltem ſemiplenèe.
S. D. cit. Und è tunc reus poteſt licitè dicere, ſe
non feciſſe, vel ſe non teneri reſpondere. KRatig,
quia ſic loquendo dicit veritatem, & ſenſus reſpon-

dentis efſt: Non feci crimen publicum, ſeu de quo

me juridicè interrogare poſſis.

Jed quid faciet Confeſſarius cum reo, qui
juridick interrogatus negat veritatem?
Dico; Non poſſet eum abſolvere durante pro-
ceſſu, niſi ſincerè promittat ſe velle fateri. Ita de
la Cruz & ali. KRatio, quia manet in affectu
peccati mortalis, quòd ſi vero reus per fugam V. G.

ſe ſalvaverit, eum abſolvere poterit. Ratio, quia
tunc ſuæ libertati jam eſt reſtitutus. Si taman aliis

per hoc damnum intulerit, id tenetur compenſare.
Ber. Secundb. Reus ad mortem daninatus poteſt
fugere ex carcere, rumpendo vincula & parietes.
KRatio, quia licèt teneatur publicèe pœnam, dum
ipſi infligirur, fubire, non tamen tenetur exſpecta-
re, ut infligatur, ſed poteit uti jure ſuo ad vitam

8⁸ 5 Xx

282 Caput IX.

Exæ quo ſequitur, quòd non peccet perſona pri-
vata rco ad mortem damnato conſulens fugam, vel
dans inſtrumenta, quibus carcerem rumpat, pec-
cet tamen Miniſter juſtitiæ id faciens. Katio I. p.
quia licet conſulere alteri, quod is licitè facere po-
teſt. Ratis 2. p. quia dans illa inſtrumenta coope-
ratur rei licitæz. Katie 3. p. Miniſtris juſtitiæ in-
cumbit ex Officio tueri publicam poteſtatem. Non
tamen licet reum juvare phyſicè, ut vincula vel
carcerem frangat. Katie, quia illa ruptio à juvan-
tibus intenderetur per ſe, adeoque illicité, ſed 2
reo ſoluùm per accidens ſequitur ad actionem, ad
quam habet jus. Nec item tali reo licèt donis cor-

rumpere vel inducere cuſtodes, ut ex conniventia ſi-

nant eum fugere. Katio, quia Tenls CcoOperaretur.

peccato cuſtodum. Poteſt tamen eis offerre pecu-

nias vel dona. KRatie, quia tunc reus nihil mali

petit, ſed utitur jure ſuo, & cuſtodum eſt invigi:

lare, ne à reo decipiantur.
m. Tertibd. Judex licito nequit præcipere, ut reus
morti adjudicatus potionem mortiferam ſumat, ne-
què reus poteſt ſcienter eam ſumere, mii ad hoe
per violentiam cogatur. Katio, quia nullus homo
poteſt præcipere alteri, ut directè ſe occidat, benè
tamen indirecte & per accidens. Porrò juſtè 2d
mortem famis damnatus poteſt licitè cibos oblates
ſumere; quin & reſpuere & fame perire. Katio:
Sumere poteſt, quia ſumendo utitur jure ſuo, ſicut
fugins. Recuſare poteſt, quia vitam poſitivè con-
ſervare non tenetur, & poteſt eam non conſervare
pro gelo juſtitiæ, quad non eſt ſe occidere directè.

Sed

1 fui⸗

.

iunt
llet

on

le
Pui ſud
Gully

Cen t

(Cohllnens .

let
E er
Mobetin
eortu
D
nt, X
Nee
ueh,
9 hoe⸗

urlane

i⸗
X h
Gd
tem.
hr

1 Cont

ctiun
Aien
dan ken

er Petuf
ens figin,
tumper,
. Katie l)

cite tet

Uumnente

trns ukiirn .
oreſtatem N.
Gt incal

ruptio jn
e licne, d

0ionem, 1

h lcet Coniu
T Conien
is COoyelun
s Olkenr
,reus ni N
odunn eſt

cipele,n 6
eran ſuma,t
e, MA;
Vamlo he
ſe ooitt, 8
Pnil tl

4 chor H

pelie. 16
ine ln⸗
n Miſe
on
cite dis

4

De Reſtitutione. 2183

ded quid, ſi quis per judicis inferioris juſtam

ſententiam ad Triremes V. G, damnatus ap-
pellet ad ſußeriorem, at vel gratiam aliquam
conſequatur, vel ſaltem alſferat exe-
cutionem diätæ panæ,
eccatne?

u. Peccat mortaliter. Natio, Tum quia im-
ponit Judici falcum in damnum ſuæ authoritatis,
quaſi injuſtam ſententiam tulerit: Appellatio ſiqui-
dem eſt provocatio iniquæ ſententiæ querelam
continens de mino. præfecti, & colligitur ex cap.
Licet 2 q. 6. Tum, quta ſic appellans juſtitiæ ac
reip. detrimentum infert, eò quèd ſæpiſſimeè illis
prorogatiorübus Judices & miniſtri vel laſſinrur,
vel corrumpuntur, & reſtant ſcelera impunita, un-

dè abſolvi non poteſt, miſi ab appellatione deſtite-

rit, & primæ ſententiæ obtemperaverit.
Nec obſtat, quèd appellario ſit quædam juris
tutela, qua quis uti poteſt ad ſe ſuaque defenden-
a, hoc enim tunc verum eſt, quandè de æqui-
tate ſententiæ dubitatur, quod hic non contingit.

Quid poteſt, & ad quid tenetur teſtis?
d. Primèò. Teſtis juridicè interrogatus de his,
de quibus infamia præceſſit, tenetur dicere verita-
tem. Agtio cit eadem, quæ ſuprà de reo data eſt.
Excipiuntur tamen aliqui caſus, Primò, ſi ſciat

ex Confeſſione. Secundò, ſi acceperit ſub fide ſe-

creti naturalis, niſi ſint talia, quæ cedunt in per-
niciem Reip. vel damnum grave alicujus perſonæ;
nam ſecretum non obligat contta bonos mores, vel
„» bonum

4

284 L Caput IX.

bonum commune. Tertiò, ſi quis crimen intel-

lexit per injuriam, V. G. aperiendo litteras, vel
alium ad revelationemn cogendo. Quartò, ſiteſti-
ſicatio tibi vel tuis ſit damnoſa, niſi cedat in damnum

Reip. tunc enim tenetur. Quintè, ſi alter pecca-

vit ex ignorantia.
A * . .. . 2 * .
d. Secunddè. Quandè teſtis juridicè interroga-

tus omittit ferre teſtinonium, etiamſi indè ſequa-

tur damnum partis contrariæ, non tenetur ad re-
ſtitutionem. Aatio, quia ſolùm peccavit contra
obedientiam & juſtitiam legalem, quarum violatio
non obligat ad reſtitutionem.
Be. Tertib. Si quis falſum teſtimonium fcienter

& culpabiliter dixiſſet, ex quo ſequitur grave dam

num rei, tenetur ad illius reſtitutionem, urpotè
cujus cauſa efficax extitit.

X

uid ſi innocens morti adjudicatus teſtem

Juüudicem, vel accuſatorem vocet ad tri-
bunal Dei, peccatne?

Dico: Si res ſecundùm ſe ſpecétetur, non pee-
cat, ſi præcisè fiat, ut ſua pateat innocentia, aut
familia immunis ſit ab infamia; eſt tamen hoc ge-
nus defenſionis periculoſum, nec unquam ferè pra-
cticandum. ”
KRatio I. P. Reus valdéè gravatus licitè appellat ad
ſuperiorem judicem, ſed talis rlttu omnium eſt

Deus, ergô. Idem pater exemplo multorum San-

Korum.
AKuatio z. P. Tali fervori facilè ſe admiſcet aliqua

vanæ glorix, vindictæ, aut perturbati animi ne-

bula, impediens veritatis aut juſtitiæ irradiationem.

Qui⸗

it et

. Pyi

euunmt hl

Auum,
lier in
Pele lee
iyglet
1 u
iecem,
ionen Ae

t, a
len.
1. Tri
GWd pade
Ginr e

aus

M,

de len

trac

X. Con

uen Nerſen
lienn

De Keſtitutione. 285
6 ciinen in Quid poteſt, & ad quid tenetur Advocatus?

o litets, 1 „ .
ʒ. Primb. Advocatus, Judex, Procurator te-

e 4 nentur habere ſufficientem ſcientiam ſub mortali,
gquam, ſi nen habeant, & ex eorum negligentia
l (iens patiatur, vel causâ cadat, vel ſuperfluas ex-
iic dem penlas facere debeat, tenetur ad reſtitutionem.
nl inleſg Karie pater. „ ieinnſt,
N. Secundò. Advocatus ſcienter cauſam injuſtam
n Jefendens, graviter peccat, teneturque ad reſtitu-
Nei onem alteri parti. Katio S§. Th. bic a. 3, in C.
un d eſt, quia illicitum eſt cooperari ad malum ſive con-
„„ fulendo, ſivè adjuvando &c. quèòd ſi cauſa ſit du-
nonunmke bia, advocare poteſt, donec advertat cauſam eſſe
uee injuſtam.
onen, N Bye. Tertib. Non licet Advocato paciſci de ali-

quota parte cauſæ, ſi obtigerit victoria. Katio,
ul, quia hoc L. ſi qui Cod. de poſtulat. prohibetur.
enA Jed guid, ſi Advocatus bpro innocente ſcien.-
ge! ter alleget falſas lege?
Nenr, Mn E Dico.: Peccat ſolùm venialiter. Idem eſt de reo
imen S teſte. Ratie, quia nulli facit injuriam. &c.
Aune af F

geunti v. §. V.
imk De fraudibus, quæ eyeniunt in con-
huamag tractu emptionis & venditionis.
S Quid eſt contractus?

Anide . Contractus ſtrictè ſumptus eſt Paidio gita an-.
hatl ncn 4 am perſon arum inter ſe utimngae obligationem a-
inndiun rientt. ALuso-

.

286 Caput IX.

Quotuplex eſt contractus?

N. Eſt duplex: Nominatus & Innominatus. Pri-
mus eſt, qui ſpeciali nomine gaudet, ut emptio 8

venditio, locatio &c. & hic vel eſt circa perſonas,

ut fit in matrimonio, vel circa res, ut funt mox

nominati. Secundus eſt, qui habet ſolùm genera-
le nomen conventionis, & eſt quadruplex, teil.
Do, ut des: Facio, ut facias: Do, ut facias:

Facio, eurt des.

Rurſus oontractus eſt duplex „ gratuitus & one-

roſas. Primus eſt, qui in uno ſolum obligationem
parit, ut promiſſio. Secundus „ qui in utroque
obligationem parit, & hic contractus eſt ſtrictè
digtus. .

Quotuplex eſt errer, qui in contractu commit

DðZ ti Poteſt ?

. „ . .
:. Duplex: Primus eſt circa ſubſtantiam rei,
V. G. ſi qui vitrum emat pro adamante, & hic red.

dit contractum jure naturæ irritutn defectu conſen-

zus. Secundus eit circa qualitatem , ut ſi emerevo-

kns equum Neapolitanum, emat Hungaricum;
pro ſuo uſu æquè bonum, & hic non irritat con-
tractum. Aatο, quia error circa qualitatem non

aufert conſenſum ſubſtantialem. Si tamen qualitas

ſit principale motivum contrahendi, ut ſi dones
alicui equum, quia putas eſſe tuum fratrem, qui
ſi frater non ſit, donatio eſt nulla; ſi verò des ali-
cui eleemoſynam, quia putas eum eſſe probum,

etſi talis non ſit, donatio valet, quia probitas eſt

finis ſolum ſecundarius.

G.

Clln

„. N.
I exern
Ceptninr.
tetik an

Ceellke

(ntactus.
Nefunu

1 Nr
hund le
nendn
4 Gn
lemilad

ie

ung
N
Eernd N
Vil unn

Polkbii

Dmina. DS

1, Wenmn

Cca pen

8, Unt kunten
ſolum er
Gndnupet 4

Do, u

gtaumns
3 9 ne
Uim Cbizie
qui in un
tactus

re an

Lfubltwnm

umne, Al
mn Ceotn
n, übemen
ur Hurme
cNon VIIG

guinnn

Gitannen
d, ur
Im fanen
311 10
m ele io
lobite

lin

2=

De keſtitations. 287

Qualis conſenſus requiritur ad valorem
contraltus?

v. Non ſufficere internum, ſed inſuper requi-
ri externum, externo ſigno manifeſtatum cum ac-
ceptatione alterius. Unde donans, promittens &c.
interius tantüm, vel etiam exterius altero non ac-
ceptante non obligatur. Katio, quia non eſt verus
contractus.

KRequiriturné etiam ad valorem voluntas im-

blendi contracltum?

Bt. Negativè, quia ad valorem contractũs ſufſicit

voluntas ſe obligandi, quæ ſtat, etiamſi contrahens

intendat fallere. Natio horum eſt, quia voluntaz
ſe obligandi eſt contractui eſſentialis, voluntas au-
tem illud exſequendi, eſt tantùm accidentalis.

Quot modis poteſt iniri contractus?
V. 2. Modis, ſcilicet: Abſolutè abſque ullâ con-
ditione appoſità, & conditionatè. .K
Quotupliciter fit contractus conditionaté

. Vel ſub conditione de præſenti, vel de præ-
Terito, vel futuro, idque vel de futuro neceſlario
vel futuro contingenti. Deindè ſub conditione im-
poſſibili aut turpi.

Quam vim hbabent contrabtus conditionati 2

H. I. QSi ſint de præſenti vel præterito, non

ſuſpenditur contractus, ſed ſtamte tali conditione
P one

tenet,

288 LCLooyut IX.

t „ & non ſtante non tenet. Katio eſt, in;
= contrahit, ſic eſt animo comparatus, ut Lent
4 un contractum valere, ſi conditio ſubſiſtat. Talis
uunm cor — .

.
COT C.

ives. H“M
2. Si contractus conditionati ſinr de R
contingenti ut contraho tecum ſi l ater tuus an⸗
erenliseen 6 4 . .
ſentiat, ſuſpenduntux, uſquedum conditio p
aL:;

tur. Ratio, quia ſic plerumque videtur eſſe men
cetur.

contrahentium ſub conditione de futuro.
Valetnè contractus ſit eonditope e ug
Alajatim atquè conditio eſt kurihcare
B. Affirm. Katio, quia tunc tranſit in abſo-
.Y
ctraten conditionatè de Barke beoreſtas
bendente conditione reßilire? 1

Negat. Ratio, quia ſic contrahens impo-

ſibi obligati pectandi eyventum condi-
ſuit ſibi obligationem exſpectandi ev

Je Jui⸗ judicas de contractu . ſub con-
ditione turpi & impoßibili?
N. Ordinariè contractus ſub conditione unhoſt .
bili ſicur & turpi, ſi apponatur ut obligatoria, nu

Igari ad im-
lus eſt. Katio, quia nemo poteſt obligari ad
ſſibile & peccatum. Inteſtamentis tamen i
1 Ile aben-
Rimoniis conditiones impoſſibiles & t Irpes ha

jectis 3 er ſe loquendo
tur pro non adjectis, undè tunc per ſe loq

teſtamenta & matrimonia valent. Dixi: ra ſ .
ſi conditiones ſint contra ſij tar⸗
guende, nam, “

8

lamn marrin
ſcicnur e
gites, Nel
Iin lum mll

lien lour

1. Nen
Juick de d
Keri,
e, uk
un
1n (
ckrii

ihmu

rheihre
n llitian

unnd, i
Tandunm 0

1 2. §

Tcontrac

ul e Uon
enng U
Oriolun
Alginne
etcege
rn, 4
m

Rutin dci
Paratus, l
dfubhl. I
natrimonuun

1 lnt den.
1 Darr tulsd
contio
idenr er
utaro,
lione f

tlanſt ind

tur,
ere⸗
onnirvi
gentumn

min ,/
Nℳ
nlnone in
oblgmwnn⸗
PobgriAt
eis kumnen 1⸗
rpes 1
r
Di:

conntn N⸗

De NReſtitutiohe. 289

tiam matrimonii, reddunt illud nullum „ undè,
ſi dicatur: contraho tecum ſi generationem prolis

evites, vel ſi te tradas adulterandam &c. mattimo-
nia ſunt nulla.

Ineo contralctum de re turpi. Q., An valide e
B. Prænot. quòd ille contractus ſit de re turpi,
qui eſt de aliquo opere illicito V. G. convenio cum
Sicario, ut occidat meum inimicum aut cum ju-
ice, ut ferat injuftam ſententiam. Hoc præno-
tato.
. P P . . § . ₰△
. I. Contractus de re turpi nondum implet
non eſt validus ſed reſcindendus. Katio, quia alias
obligaret ad patrandum peccatum, quo, ſi fortè alter
acceperit pretium animoopus implendi, quamdiu con-
tractus non eſt reſciſſus, non quidem peccat con-
rra juſtitiam, quia illud non retinetur invito Do-.
mino, ſed peccat contra virtutem, cui opus pPa-
trandum opponitur. s
„. 2. Si res turpis ſit completa, de jure naturæ
ſtat contractus & hinc , quod ſolutum eſt pretium,
non eſt reſtituendum. Katio, quia, licet malum
quà tale non ſit pretio æſtimabile, eſt tamen, qua-
tenus eſt utile vel gratum uni confrahenti, & la-
borioſum vel periculoſum alteri. L
Dixi: De jurè naturæ quia Jure Civili & antse
& poſt opus completum contraéctus eſt nullus, ut
colligitur ex pliribus leg bus „excepto tamen pacto
de metcede meretricis „quia jura hoc relinquunt in
ſuo vigore naturali.
Porrò, ſi opus aliunde ſit debirum ex juſtitia,
non valet contractus, unde, ſi contrahetur cum

290 . Caput IX.

—

judice, ut ferat Sententiam juſtam, contractus n on ian

eſt validus. Katio „quia Judex ad id aliunde ob- H
ligatur cx juſtitia. rr.
Quid eſt Emptio 2 iml1
.. Eſt conttactus, quo paciſcor dare pecuniam i 1
vel pretium pro re. Venditio verò eſt contractus, n
1 eiſeo dm

quo paciſcor dare rem pro pretio. Juſtitia hujus
contracts conſiſtit in hoc, ut ſit æqualitas pretii ken no⸗
ad rem. Pro quo not, ex S. D. q. 77. 6. 2. aa . a 4
ubi ex Auguſt. 1II. de Civ. Dei ait: Pretium rerum , il ſe
. ʒ — .
venalium non conſideratur, ſecundam gradum natur, el B
cùm quandoque pluris vendatur unus equs » guan s
5 „ . (n tenenn
unus ſeryuf: ſea conſideratur, ſicundum quèd res in Aben

. , e 5
uſum bominis peniunt . Putaà quòd equu⸗ ſit for- t
tis & benè currat: & ſimiliter in cæteris. De hoc H
. . . Ir 11ſ . - Als
in præſenti, & vocatur uſuale, Igitur n
Quotuplex eſt pretium? , ün

eſt, quod lege eſt taxatum, & con iſtit i n indivi .. ſe, n
Pili, nec licet illud transgredi. Secundum ſt, quo Aükeeln
communi hominum æſtimatione introducitur, & elug, .
hoc habet ſuam latitudinem. n kr
Quotuplex eſt pret ium vulgare 9 en
B. Triplex: Aliud infi mum ſeu pium, V. G. 19. erit r
Horeni, aliud medium ſeu moderatum, V. G. 20. Nrandd
aliud ſummum ſeu rigoroſum, V. G. 21. & hæc om- U
nia ſunt juſta pretia, atque his omnibus licet emere nten
&E vendere, ultrà ſummum tamen non licer quid urmn
ccipere, V. G. juſtum modii tritici pretium ſit au⸗ l
teus plùs vel minus quadrante, tunc prerium Piun lui

1

De Reſtitutione. 291
Cnmtkun eſt aureus minùs quadrante, medium eſt aureus,
Hid dnd ſummum eſt aureus cum quadrante. Ita commu-
mniter DD. ð
Datur adhuc aliud pretium arbitrarium quod

u eſt V. G. in Eeſtimatione raræ gemmæ, antiquz
ur hen picturæ, præclari canis, generoſi equi, &c. quæ
e fecundum affectus emuntur & venduntur, & in his
.. “D peccatum non committitur. .
t Ealk .

„„CLariis ergè vendere, vel vilius emere rem, quam
1 „alet ſt ſecundum ſe injuſtum & illicitum, ait F.
: eee D cir. 4. 1. in C. & ſi in notabili quantitate fiat-
n na reſtitutionis onus inducir. Deceptor ultra dimi-
eſiſ qium tenetur reſcindere contractum Juxta Leges Ci-
ulin le viles.
Ex his reſolves Primè, quamvis liceqt vendere
e Ccarius & emere vilids ob dilatam ſolutionem vel an-
lgin ticipatam „non tamen id licet extra limites juſti pre-
en tii, nili interveniat damnum emergens & lucrum
ceſſans, periculum amittendæ Pecuniæ aut alterius
i moleſtiæ, tunc enim carius vendere licet. Ratig,
niitin n quia hæc ſunt pretio æſtimabilia.
Nntiin decund) ,ſi ſit dubium, an tempore ſolutionis
odu ſit plus vel minus valitura, & venditor ante ten-
pus Plucionis non erat fem venditurus, ſed ſerva-
Auet! turus, poteſt rem ob dilatam ſolutionem vendere
an, 10 carius juſto Pretio, quod currit teinpore contractüs,
1 , quæ conditiones, ſi deſint, eſt uſura- Katio, quia
enns propter dubium eventum eſt Xqualitas inter empto-
1. los rem & venditorem, cum uterque commodum &
nihu iat incommodum exſpectare poſſit.
nnn alu Tornè, ſi qu's moraliter certò præſumat, tem-
in, Pore ſolutionis fore pretium thajus, quàâm ſit tem-

T 2 pore

— —

29„ LCLapat⸗ X.

pore contractus, & merces ſuas, quas ſervaturu: (ſirate
non erat ad tempus ſolutionis, vendit pecuniâ cre· 1
dità, & quidem nunc pretio indeterminato, cur- un, gui
rente tamen tempore ſolutionis determinato, inju- munnme u
ſtitiam committit, teneturque reſtiruere. Natio, aken, 1
quia vendens conſtituit ſe in tuto cum damno al- Qhenh
terius. MW We e
Quartè, qui merces V. G. frumentum creditò
vendit pretio indeterminato, & ob dilatam ſolutio-
nem vendit pretio ſummo, quo valebit toto tem-
pore ſolutionis, vel pretio nunc indeterminato; & “

tempore ſolutionis intolerabile determinat & extor- „n
quet- committit uſuram, & tenetur ad exceſſum. . g
Katio, quia proximo infert damnum contra juſli⸗ en
tiam. . lilifn
Hin en

Quint?, mortaliter peccat & tenetur ad reſtitu-
tionem, qui fructum tempore meſſis ſibi dandum ſiot
nunc ob anticipatam ſolutionem emit pretio, quòd aſtnn
ſit minus infuno juſto, quàm valebit collectum, ſſn⸗
niſi excuſetur ratione periculi, cui merces fortè ſub. ua ℳ.
ſunt. Ratio, quia committitur uſura palliata. necen
FSextò, qui maldrum ſiliginis in paſchate valens “
10. Imperialibus ob dilatam ſolutionem vendit cht.
pauperi, ut circa feſtum Martini ſolvat 12. vel. 14.
uſuram committit. n
SS Septimè, qui ſcit magnam mercium copiam fu. lin 1
tituram, & exinde pretium valdé minuendum, om- 1
nesꝗque merces ſuas vendit pretio currente, non
peccar contra juſtitiam; ait enim S. D. cit. 4. 3. 4d x 4 4
4. Qui vendit rem ſecunduùm pretium, quod invenit, E kunn
non videtur tontra juſtitiam ſacere, ſi quod futurumm iu
ℳ, nen expenat. Si tamen exponeret, vel depfe- lincſi
H„ e

/

quu lenm
ndlit peelun
erininat, 6

tertminato, H.

eltttuere. 14

Cum Enm

Huummentun t

Gbcilumſn
vaebit ton⸗
indeummm

Atetninndd
getur ad nd
nnuen con,

. 1

melis Me⅞

enm ech,
alebi ali
cuimeusi
rlin blin
n

n Nnee

De Keſlitutienee. 293

tio ſubtraberet, abundantioris eſet virtutis, quam/

vis ad hoc non videatur teneri ex juſtitiæ debito.
KRatie, quia vendit juſto pretio à Principe vel com-
munitate taxato. Peccare tamen poſſet contra cha-
ritatem, ſi alter exindè depauperaretur, niſi & ipſe

detinendo depauperetur. Ratio, Nam charitas

bene ordinata incipit 4 ſe.

C A S O F.

Guilielmus cenſum in quodam Molendino emit, ſol⸗

vendum in certa frumenti quantitate, ſed poſt ali-
quot annos adyeniente maxim frumenti penuriä,
ità ut frumentum pluris admodum nune valeat,
quam tempore conſtituti census, non vult Petrus,
qꝗ& cenſum vendidit, ſolvere illum, niſi numeræ-
ta pecuntâ ad rationem octo pro centenario juxtaà
conſuetudinem patriæ & aliorum cenſuum. Item,
qui« Molendinum temporis injuriä cecidit omninò,
ex eadem tamen materia de nevo conſtructum à&
Petro, non vult in futurum ſolyere cenſum Gui-
lielmo.

Q., An teneatur tempere penuriæ ſolvere cen⸗
Jum in frumento, & ad ipſum obligetur
in conſcientia reparato Molen-
Adino?
. Ad I. Quod, ubi Principis & Reip. Lege nom
eſt ſtatutum contrarium, ſolvendus ſit cenſus fru-
Rtuarius in ea fruéctuum quantitate, in qua fuit à
Principio conſtitutus: ſivè pretium illius fructũᷣs
F 53 pro⸗

294 Cadput N. 4

progreſſu temporis auctum ſeu diminutum fuerit:

dummodèò à Pfincipio ſub juſto pretio creatus ex-
titerit, ut ſupponitur. Ità Navarr. in Commenta-
rio de uſuris, ubi explicat motum Pii V. 4. 30. &
Salon. part. 2. de quſtit. titul. de cenſibus, Contro-
verſia z. a. 2.

Katio eſt, quia in omni genere mercium juſtum

2* . . „ , J1. 1 on
illaum pretium, ac juſta emptio & venditio non

regulatur ex tempore futuro, ſed ex præſente, at-

tenditur enimn æqualitas inter rem & pretium eo tem-

Pore & loco, in quo res venditur, juxta L. pretia

rerum, f ad Leg. Falcid. Confirmatur ex der⸗
cimus, Cod. de ami. tuto. leg qui furere, f.
1eſt. leg. ſi quis alicui . f. de cquir. rer. hared. 6.
quibus colligit Covarruvius lib. 3. var. reſol. cap. 6.

num. 8. id', quod ſemel legitimè factum eſt, non
debere retractari ex iis „ quæ decurſu temporis po.

ſtea evenerint.

B. Ad 2. Quod poſt extravagantem Pii V. e
Cenſibus, ubi illa eſt publicata & recepta nd
tencatur venditor deſtructaâ re cenſui ſubjectâ, dum.

modèò id abſque dolo & fraude ſua contingat ad
ſolvendum amplius jam cenſum, etiamſi in loco
eodem & ex materia eadem novum Molendinum
erigat & reædificet. ” nisubt
Katio, patet ex verbis ecjusdem extravagantis,
dicitur, quod illâ re fructifer4 „cui cenſus urn
tus eſt, pereunte in totum vel in bPartem, ſeu in-
fructiferà & inutili reddita, tantundem etiam pereat
cenſus illius, & ideò, cum fucrit deſtructum Mo-

7

. — . S . .
lendinum ſuppoſitum cenſui „ neceſſariò etiam cen

ſus, qui ill adheælerat, deſtructus remanet, ſicut
⸗ 3 geſtructo

—

ructo
n gi
Uit edlhe
Cnnßrn
inte cens
Eblenln
tüun kent
Acerlun

Cn elne,

Cur

1. Ti

ſar gun

Konndam
lu, no
Cincullt
lob.

atn,

ihuliurr;
N qniem
Uonen,.

Kennk ene

Ed
lepurdoden
daft
Erhu
Minmendun
1 corup⸗
Mumn, te
obabilte
Cunn

De Reſtitutione. 2. 95

unm fem Jeſtructo ſubjecto jam non remanent accidenria ea-
oes dem, quæ illi inierant, & deſtructo fundamento cor-
D CN ruit ædificium, cap. Cum Paulus 5. 4. 1. .
V 4 eN Confirmatur: Quia ille cenſus, cùm ſit realis &
u, Cm in re certis finibus deſignatàâ podius, non tranſit rei
ejiusdem limites, virtualémque includit contrahen-
metciu tium intentionem non ad aliud ſe obligare, quàm
Xvetnn ad cenſum annexum rei, c ideò illa pereunte cen-
e, ſum perirc. .

Dretun tor ð MB
juetel Quotuplicia ſunt rei venditæ vitia?
mun e . Triplicia. Primum eſt ſecundum ſpeciem rei,

w, ſicut ſi quis vendat vitrum pro adamante. Alterum
.,er ME ſecundum quantitatem, ut ſi quis utatur menſura,
G.G ulna, modio pondere minoribus. TYertium ſecun-
hachum hn dùm qualitatem, ut ſi amimal infirmum vendatur
n tene, ut ſanum. Hæc omnia obligant ad peſtitutionem.
NRatio, quia, ſi ſcienter fiat, commitſtur peccatum
Cren M injuſtitiæ; ſi bonàâ fide vel ignoranter, non pecca-
C, tur quidem, agnito tamen vitio obligant 2 reſti⸗
lletkln tutionem. Pariter vitium ſive defectum occultum
nngr, tenetur venditor emptori detegere, ſecs eſt illicira
int ih S doloſa venditio, & tenetur venditor ad damni
Molenei⸗ reparationem. Xatio, quia in re gravi proximum
Lecipit. §. D. bic a. 3. z1 C.
rnage Px his ſequitur Primè , quèd vendens vinum,
lenum frumentum, quod ſcit ex diſpoſitione, quam habet
mem, ad corruptionem, non diu in ſua bonitate perman-
emeimee ſurum, tenetur de hoc emptorem informare, ſi
keunnk probabiliter putet, vel ſaltem dubitet, quòd emat

zcune illud ad ſervandum. Katio, quia alias eſt cauſa

.
ſ,

uue, A damni. H
7 deckgc, T 4 Secundè,

296 — Caput IX.

Secundò, ſi occultè ſcias tuum debitorem non eſſe
ſolvendo, in juſtè agis, ſi aliis id neſcientibus debitum

iſtud vendas ordinario pretio. Katio, quia non re-

velas vitium intrinſecum crediti; idem eſt, ſi aliis
fſuadeas, ut illi mutuent pecunias, ut indè ſolvaris.

Katio, quia eſt dolus.

ded quid ſi venditor taceat vitium occ ultam,

gquod emptori non eſt damnoſum & jſuxta cujus
Proportionem extenuat pretium , 7uam Vis
conjiciat emptorem non emptarum,
notum ſibi eſſet tale vitium, pec-
catnè contra juſtitiam?

u. Negativè. Katio, quia nemo, dum utitur
jure ſuo, dat alteri cauſam damni : ſed venditor

tacendo defectum, ut rem juſto pretio vendat, uti-

tur jure ſuo: eſt enim jus venditoris rem tanti ven-

dere, quantûm valet, ergè tacendo defectum rei,

quæ non vergit in damnum emptoris, ut ſic æquo

retio illam vendat, non erit ulla injuſtitia, ut

docet Sotus L. 6. de juſt. & jur. 4. 3. 4. 2. S colli
Litur aperté ex D. 7 . 2. 2. 4. 77. 4. 3. Fatcor
7 . . . — di.
nihilominus poſt rem venditam, ſi vendr-
tor credat emptorem alteri rem illam venditurum,

debere per ſe vel per alium monere ipſum de occul-
to defectu, ne, ſi emptor poſtmodum rem ean- e
dem vendat, ignorans occultum defectum, plus

eam vendat juſto pretio, & ſic præbearur occaſio
damni fecundo emptori, ut recte notat Cajet. 2 2.

a

Aa.
A Donim
n
Cunimn, V
Pel etin
Connodunt
Une commnod

e Kpet
un, Nl

Tmi dlo n
Füſencian

Mirendun

Worginer
nb le
Chent 3
uthii

Pküm 1

Ktinlhn
(dt
non pence
erioti
niate 1

itoteintot

cienabuucit
to, quin ta:.

dem ek, it

u iNdee

ltiufrortuit

60 Nruh

ptarun,
jun M
Aℳ!

emo, An

ni: keln
Feioen
tonis lenin
ltolb,
ul nilin
rh

Katio: Res perit ſuo Domi

M » N

facta abſJq

& rarita

De Reſtitutiene. 297

Res empta cui perit
d. I. S1 poſt traditionem

pereat, perit emptori.
no, ſed tunc emptor
eſt Dominus rei, erkggz. S
de. 2. S1 Percat ante traditionem, & ſit res de-
terminata, V. G. hoc dolium vini, hæc domus vel

ager &c. etiam perit emptort. Katio: Qui ſentit

commodum ſeu fructus, ſentire debet & onus: Sed
tunc commodum ſeu fructus rei accreſcit emptori,
ergè & perit illi. Exceptie eſt, ſi aliter ſit conven-

tum, vel pereat culpà venditoris.

Be. 3. Si res ſit indeterminata, V. G. ex cumulo
tritici duo maldra, ex grege boum tres boves &c.
perit venditori ante traditionem. Katis

„ quia ſi-
milia venduntur ſolùm ſub conditione,

ſi tradantur.
QLuid eſt Monopolium?

S. Monopolium eſſe, dum V. G. plures nego-
tiatores inter ſe conveniunt de coëmendis omnibus
mercibus alicujus generis, ut omnes ab eis emere
cogamur, vel, quando impediunt, ne ſimiles ali-
undeé ab aliis adferantur, vel quando conſpirant in
Pretium, ut nullus minoris vendat, ubi ſi pretum

ſit injuſtum, vel ſupra vulgare ſummum, illicitum

eſt & contra juſtitiam. Katio, quia pretia rerum
non pendent ex libidine mercatorum, ſed vel ex
uperioris taxatione, vel ex communi æſtimatione
ue dolo & conſpiratione (ſpectata copia
ite mercium) ementium, vendentium &c.

Ergè. Eſtque hoc Monopolium L. anica Cod. de

T 5 Mlonop,

298 LCaput II.

Monop. ſub pœna perpetui exilii & publicationis

bonorum prohibitum.
Imè in aliquibus Diœceſibus (teſte Octavio Ma-

ria à S. Joſepho in 3 10. dubiis interr. 1124.) Epi-
ſcopi recte ſibi hunc caſum reſervant, cuùm mo-
nopolium (ſic explicatum) ſit peccatum admoduùm

Hrave.

Aliud eſt, ſi monopolium authoritate Principis

aut Magiſtratũs pro bono communi ſit regulatum,
V. G. in caſu, quo ob nimias expenſas nemo vellet
tales merces in copia adducere; vel ſi quis propriis

ſumptibus & induſtria rem comparavit, qua de

cauſa Typographo à Cæſare aut Principe datur Pri-
vilegium, ut ipſe ſolus, ſuis ſumptibus libros im-
preſſos deinceps imprimat & vendat. Tunc enim

monopolium eſt licitum, ſi videlicet, ut jam in-

ſinuatum eſt, pretium non ſit ſuprà legale vel vul-
. . . * — Lv.
gare ſummum. Katio, quia, quòd alii fortè impe-

diantur mercari & merces carius ſolvere emptores

cogantur ob venditorum paucitatem, totum hoc
poteſt Princeps facere ex juſta cauſa,

do id expedit bono communi, ut habeat redditus
neceſſarios ad uſus publicos, quibus caret ſecluſo

monopolio, ſic enim citràâ injuſtitiam impe-
diuntur alii à mercatura, & alii cogun-
tur carius ſolverere, alias Prin-
ceps ſine injuſtitia non po-
teſt id facere, ut con
ſtat ex antehdhci

Etis.

nempè quan-

oent,

Diao:I
gin Uh
Aeen nun

.

G
1 Maran
nm o⸗
Wm, e
Rvdore
Deinr
oinnode
Din,
Uen lkn
P Gur dor
R 1 M
Mluin.)
Uat⸗ nnn
Nr, e i
verba ſe⸗
umnhenin
contlact
lir

ran 5
K dlo⸗

De Reſtitutione. 299

e pobicenan Quid, ſi ipſt emptores con birent, aut alios
treogent, ne quiduam juſto pretio emant

ke Cüno⸗ ſed minoris?
Ar. 112 Q D . . . SS ,
e. ta Dico : Faciunt injuriam venditoribus. Katio,
. UE 7

Punacue quia illi habenx jus ad pretium majus, nim. juſtum
ſaltem infimum, tenenturque reſtituere.

. ſt . .
teun De uſura in mutuis.
Z HD QAuid eſt mutuum & Zuo uplex 2
e i P. Mutuum eſt contractus, in quo alteri tradi-

a, up tur res ipio uſu conſumptibilis cum translatione Do-
l, Re
Aleglen vel valore.
4iNe Dicitur I. Uſu conſumptibilis, per quod differt
Chek enf⸗ à commodato.
n Dicitur 2. Cum tranlatione Domini „ per quod
4 rethrqi item differt à commodato, locato & depoſitato
hhen ee per quæ dominium non transfertur.
e 1. 2. Mutuum eſt duplex, ſcilicet verum &
tim iß palliatum. Mutuum verum eſt „quando res verè
c. gratis mutuatur, prour natura hujus contractus exi-
Dein git, nee aliud intenditur. Palliatum eft, quan-
o. do verba ſignificant alium contractum ſed mens
contrahentium, ſive vera, ſive præſumpta, inten-
dit contractum mutui, qui alio contractu tegitur
ſeu palliarur, ut V. G. ſi quis emat minoris juſto
leeti ob ſolutionem anticipatam, eſt mutuum pal-
iatum & uſura. . . Unde

mini, ut eandem reddat non numero, ſed ſpecie

300 Caput IX.

Undè materia mutui ſunt res uſu conſumptibi.
les, conſtantes vel numero, ut pecunia, vel pon-

dere, ut butyrum, vel menſura, ut tricticum,
vinum &c. 2DW
Quæ ſunt obligationes tam mutuatarii,
gquàm mutuantis? “
. I. Mutuans debet dare rem non vitioſam.

KRatio, quia alias mutuatarium non ſervaret indem-
nem. Deindè ame præfixum tempus rem mutuatam

per ſe loquendo nequit repetere, licet, ſi mutua-
1ius velit, teneatur antè recipere.

N. 2. Conſequenter tenetur mutuatarius præfio
7 . . . .„ . X .
tempore rem non vitiatam reddere. Deinde „ ſ
poſt præfixum tempus, vel poſt rationabilem mu-

⸗ ⸗ „ .
tuatoris Tepetitionhein mutuatatnius in mora fuer t te⸗

netur mutuanti de damno ſecuto & lucro ceſſante.

1 atarius ad Caſum fortuitum,
Denique obligarur mutuatar

. H
etiamii ſinè ſuà culpãâ res mutuata pereat, ut ſæpius

eſt dictum.
“ Quid eſt uſura

Br. Eft contractus mutui, in quo ex ſtricta ob⸗

ligatione aliquid vi & causâ mutui accipitur ultrà

rem „id eſt, ſummam Capitalem. Quandoque

umitur pro ipſo lucro immediatè ex mutue pro-
veniente. Prout ſumit P. Buſenbaum hic:

An & quale peceæatum eſt uſura t

. Eſt morrale ex genere ſus, contra illud' Lue-

«. Mutuunm date, nmihil inde ſperantés, pPut vi

iui muurn
a, ſed
tranlt in
Flo nne
nurente vel
Pno cku
r:
1, egd.
, ſiu
Nmere n

0 D,

eſeungtn
lr lltorun
Cntpya
e, reſt
tur mutuan
1. Dit
ſjen a,
Cuntye:
1to nnnn
1 .
unni N
Cintns:
cer Ueipe
beno n
on

pv N
A!

cuinia,
, Ut tlten

ltuatkri
8

en hon N

On ſertate int

s fem-muIm.

. lcet . Un

uruatarin 6

ere. Den

ranomublen:
in moiin
n d
4CAmbn
Aelen Urle

4
goer ii

u conungt

De Reſtitutione. 301

tui, quia ex jure naturæ eſt prohibita. Katio, quia

jur nhaturæ epughat Percipete lucrum ecx re non

ſua . ſed res mutuata non manet mutuantis, ſed
ranſit in dominium mutuatarii, ergò. In indi-

viduo tamen poteft eſſe veniale, vel ob parvitatem

materiæ vel ob indeliberationem, ſicut ſupraà de
furto dictum eſt.
Dites: Deuier c. 23. & Jus Civile permittit uſu-
ras, ergò. V
. Be. . ant. Permittit ut bonas N. ut minus me-
, iie eIII. .
5„ſicut Lupanaria, C. vel permittit approbativè

N. . —— ʒʒ—
N. mere permiſſive C. Uſuras lex homana conceßſit,

ait J. D. bic 4. 78. a. 3. non quaſi aſtimans eas

eſſe ſecundum juſtitiam, ſed ne impedirentur utilita-

tes multorum.
Contra: Pro eo, quod quis non tenetur ſace-

re, poteſt accipere pretium, ſed homo non tene-

tur mutuare, ergè.

g. Diſt. maj. Poteſt acci . ipi
. pere pretium recipiendle
ſortem æqualem C. ultra ſortem N. D

Contra: Mutuatarius voluntariè dat ultrâ ſortern

ergò mutuans poteſt ſic accipere.

B. Diſt. ant. Dat purè voluntariè N. mixto inyo-

Contra: 18 alteri
: Pro vafis argenteis alteri commodatis

funtario propter neceſſtatem, ſine qua non daret C

licet accipere pretium ultra fortem, ergèò & pro
0 .
argento monerato, urpote quæ ſunt ejusdem ra-

Iionis.
HWM Eſſe diſparitatem, quia res commodata ipſo
1 NR . .
uſu non conſumitur, & manet in dominio commo

dantis, ſecus eſt in m
0 . utuo, res autem fructifcat
ſuo Domino. ructificat

Quo⸗

1

zoè Caput 17

Qo ergo titulo litet accipere 5. pro 100.
B. Titulo emptionis & venditionis, non vi mutui.
Katio, quia emitur non quidem pecunia, ſed jus
percipiendi fructum ex pecunia, quod jus à pecu⸗
nia diſtinguitur, ficut jus percipiendi tributum di-
ſtinguitur à tributo.

Potefſtne pro mutuatis Sponté pecuniis lucri

ceſſantis intereſſe ets?

N. Negativè. Katio, quia ille, qui merè ſpon·

taneè mutuat, & à ſe ipſo tahtum motus, jam am⸗

mus illi verus deeſt negotiandi, ac proindè non im-

peditur à lucro per mutuum, ſed volens deſiſtit à
lucrando, undè non poteſt mutuando exigere lu-
crum ceſſans.

Eſine licita emptio cenſus realis &

Afirmo quoad utrumque. Katio I. P. eſt., quia

in tali contractu cenſuali etiam perpetuò non datur
pecunia præiens pro pecunia in futurum percipien-
da, ut fit in muruo, ſed pro præſenti jure perci-
piendi deinde penſiones in pecunia vel fructibus,

quod jus, quia eſt quid temporale, ſicut donari,

ita & vendi poteſt. Pater ctiam ex conſtit. §.
Pontificum „ Martini V. Calixti III. Nicolai V. §.
Pii V. in quibus tales cenſus cum certis conditioni-
bus liciti eſſe declarantur. Inſuper cenſus eſt velu-
ti pars quædam uſusfructüs, quia obtinet jus per-
cipiendi partem fructuum ſive annuorum redituum,
quod jus eſt hic & nunc certâ pecunià comparatum,
non

pon minds
1i eſ
alce d i⸗
Petſanas;
Uünt etamg

peronl.

lumn Eal
Curis nn
Clunins ii
Dar: I
ron,,
Nane
Peienl .
(trA P
sle,

eonrt

N. IUnd

ſiri h

i 5 Cen
Ciur⸗ .
Ugüllie .
1M
Cndi
Mhert mu

le enmn in

UIn Cllnn

l ln
le enin
1 ro e D
. N An
tenſumn

5 lt

I1, nOn piſet

vecunnn, l
gnoch i
endt trlborur

teuuin 1
het!
e, gulmete⸗
n Mots,
D Proinet D

volens

4

DDe Faeſtituton. 305

non minus ac donatione, vel titulo legati compara-

ri poteſt. Ratie 2. P. colligitur ex cap. ab Spo-
Rolicæ de decimis, ubi conſtituuntur decimæ ſuper

perſonas; cum ergò decimæ vendi poſſint, pote-

runt etiam vendi cenſus perſonales. Deinde in cen-
ſu perſonali, qui fund tur ſuper certa perſona ob-
ligante ſe ad annuam p nſi pnem ,ſolummodò ven-
ditur jus annuatim percipiendi aliquid ex lucris, quæ
cenſuarius ſuà induſtriã acquirit, ergò redit ratio
PIimnæ partis. ““
Dices: In emptione cenſuum emitur pecunia
pro pecunia, ergè eſt uſura.
. N. antecedens, emitur enim principaliter jus
percipiendi pecuniam.

5

ndo aon Contrz: Propter o unumquodque tale, illud
magis tale, ſed illud jus emitut propter pecuniam,
erg pecunia magis emitur.
1 e. Iſtud axioma verum eſſe, quando poteſt ßeri
isflexio effectie ſuper cauſam, non autem poteſt re-
l4, fecti, dicendo: Et pecunia emitur.
9 Contra: In tali emptione accipitur & ſperatur
ndin aliquid ultra ſortem, ergè:
hmmn , Diſt. ant. Vi mutui N. Titulo emptionis C.

vel udh.

ex AtI

U. Noll

clis lin

cenis t

hrmet ioſ⸗
Crumnleln

4 HRN—
icNp

Contra: In hujusmodi venditione aut emptione
intervenit mutuum virtuale ſeu quaſi mutuum, in
re enim perinde eſt emere pro 150. florenis annu-
um cenſum 5. florenorum, ac mutuos dare 100.
ſub lucro quinque quotannis recipiendorum, umo-
bique enim manet ſalva ſors ſeu capitalis ſummna,
in quo eſt palliata uſura: Ergò:
BBe. N. Ant cum ſua prohatione ob diſparitatem
inter cenſum & mutuum, quæ pPrO præſenti ttiplex

eſt
eit.

30 4 Coaput IX.

eſt. Prima, quia in cenſu emitur jus ad fructus
ex re vel perſona , ſecùs in mutuo, utpotè, quod
gratis fit. Secunda, quia mutuatarius cogitur ſimi-
lem in ſpecie ac bonitate rem mutuam ſeu ſortem

reddere vi mutui: Secuùs fit in cenſu, ubi cenſua-

rius vi hujus contractũs (ſecluſo pacto redimendi

ad arbitrium emptoris, utpotè prohibito per Bul.

lam S. Pii V. maximè in locie, ubi ea recepta eſt,
aut niſi Cenſuarius velit ſpontè cenſum redimere)
non tenetur reddere ſortem, ſed duntaxat annuam
penſionem-
Tertia, quia in mutuo ſub uſuris obligatio prin-

cipalis eſt ad ſoxtem reddendam & acceſſoria ad uſu-

ras: in contractu autem cenſuali principalis obliga.

tio eſt ad reddendam penſionem annuam, nulla ad

ſortem, niſi quis velit cenſum redimere. Tandem
nullus titulus poteſt aſſignari recipiendi aliquid ul.
tra ſortem vi mutui, ſecus fit in cenſu juxta proxi-
meè dicta.

—Contra: S. Pius V. damnat cenſum perſonalem

in Bulla; quæ incipit: Cùm onus, ergè.

. Quamvis Navarrus de Uſuris n. 69. G 70.
Sà V. cenſas & alii velint, hanc conſtitutionem ob
ſolam præſumptionem uſuræ eſſe latam, conſequen-

ter in conſcientia non obligare, ubi contractus cen-

. 4 . . . . .
ſualitius aliàs ab uſura immunis eſt; tamen omninè

tenendum, dictam Bullam, ubi uſu recepta, &
per conſuetudinem contrariam abrogata non eſt, ab-
ſoluté obligare. Caſtropal. part. 7. tract. 32. diſput.
6. punct. 15. n. 4. eoque teſte DD. omnes. Katio:
Quin reverà ibidem præſcripfir formam contractui,
ne prætextu census exerceantur uſuræ.
Dixi;

D:
ſe ireriann
Nteſta,
udinem e
nullo fooe
uimollgnn
Hneui
1M, hl
enn dcta l
cepta
er Ne a
& emuntar.
k
Celle gr
niol
hoe etun
t Coolkad
neme.

leer ,

Olllemn
tmlen
iſeue
Nin ⸗
nnen
Laliit d
ucenni⸗
ſis

t d Afi

5 upote,
Hius cogiun t
lamn 4 N
nlu, Abi au.
aco lednt
rohibi en
ien tetſel
CMünmn rdn
Güntuarzmn

is Pigm
eaceſn
Prineſeht
Inmnuam, .
Cimere, 1u
Penti Aul
cenll ,un

eliin el n
nin 69,0,
e cltitunone
uum, Clin
iconnds
. ,nen
ſ; Punehd
bi tf⸗
DoNe
cgd
leji 6
4
nne 4

c.
. 1

De KReſtitutione. 30 .

Dixi: Uki Bulla recepta & per conſuetudinem
contrariam abrogata non eſt; quia, ubi vel non
recepta, vel primitus recepta, poſtea per conſue-
tudinem contrariam iterùm abrogata eſt, utique in
nullo foro obligat, cùm lex humana uſu non recepta,
rim obligandi non habeat, per c. ſin. de conſuet.
Hinc quia teſte Leſio, Layman, Pirring, En-
gel, apud Reiffenſtuel, tit. de uſuris, & experi-
entià dicta Bulla in Gallia, Belgio, Germania, &c.

uſu recepta non eſt, ibi non obligat, conſequen-
P 8 94

ter valide ac licite ibidem fiunt contractus cenſuales,
& emuntur cenſus etiam ex utraque parte redimibi-
les, & perpetui quoque ſuper bonis in genere, in-
déque aſuræ, quæ in mutuo timentur, facilè cvi-
tari poſſunt, ſi videlicet loco mutui ematur cenſus,
& hoc etiam verum eſt quòad cenſum perſonalem,
ut conſtat ex praxi & conſuetudine vim legis obu-
nente.

c ASVS

Nicolaus à multis annis litem moverat Franciſco de

quodam Legato ducentorum aureorum ſibi relicto,
& tandem data eſt à judice ſententia, ut Fran-
ciſcus legatum ſolvat, & interim cenſum annu-
unm in re aliqui ſuâ fructiferâ conſtituat, donec
integro ſatisfaciat. Indè ad aliquod tempus ro-
gatus ab amico Nicolaus cenſum hunc vendit pro
ducentis & decem aureis, mſcio prorſus Fran-

z306 Caput LX

Q. 1. An judex idipſum facere potuerit
2, An Nicolaus licité vendere botueris üni mea
bluris cenſuale jus, qguim ilin
emerats in pkenl
EVe] min
. Ad 1. Conſtitutum per ſententiam judicis iwrin
cenſum, aut in pœnam contumacix, dummodo trnmind
contumacia ſit vera & non ficta, id eſt, quod id, aun
debitor nolit ſolvere, cum abſque ſuo magno dam. rlming
no poſſit, aut ob intereſſe verum lucri ceſſantis, Ce mi
quod creditor ob ſolutionis moram patitur, eſſe k, di
in foro conſcientiæ licitum, ita ut creditor abſque khtel
ullo ſcrupulo poſſit illum cenſum exigere toto illo xe o
tempore „ quo principale debitum non ſolvitur. ialins
Kario eſt: Tum, quia pœna etiam 4 mutuan- lapenlnn
te, bonâ fide & moderatè impoſita, ut per illam genn,
mutuatarius ad ſervandam fidem cogatur, & pro- ll K be
miſſo die ſolvat, nec eſt injuſtitia, neo reddit con- un iſtene
tractum uſurarium: Ut docet Sylveſt. verb. uſuræ Ge ler ſſe
3. §. 1. Ergo multèò minus erit injuſtitia, ſi eodem otitmman
reſpectu imponatur à judice. Zàm etiam, quia ng aa
judici eſt licitum pœnam adhibere ad coercendam bungt,
debitoris negligentiam, & ut creditor meliùs ſuum aakeinl
recipiat: Et ideo cum obligatio ad ſolyvendum cen. Ailnine
ſum hoc fine ſit à judice injuncta, profectèò in utro. Qummen
que foro licita erit, ut eſt caſus expreſſus in cap. kumſei
Suam de pœnis & in cap. Diletti de arbitr. . ul len
H. Ad 1. Nicolaum necç uſuram, nec injuſtitiaam linen, 4
committere ſivè vendat majori, ſivè ematur mi- iir, 6
nori pretrio. Katis eſt, Tum, quia juſtum pre- ies
tium cenſuum non conſiſtit in indiviſibili, ubi Le-- in con
ge Principis non eſt taxatum, ſed haber latitudinem Nr lemn
infimi, Mnin 8

7

De Keſtitutione, 307
re unn infimi, medii & rigoroſi Pretii, veluti merces aliz2⸗
luen ac proindé licitum eſt in foro conſcientiæ intra illam
77 juſti pretii latitudinem vendere aut emere illum plu-
ris vel minoris. Zuùm etiam quiia multitudo ven-
Ententin in ditorum & paucitas emptorum vel econtra pret:a
Gr, duim rerum alterat & variat, ur DD. omnes fatentur, &
Gdct, Wides, cum cenſus ſit res vendibilis ut conſtat,
elome Poteſt minus valere, quandòè multi ſunt, qui ven-
n ici da & pauci „ qui emant, & è converſo plus vale-
n mumm, bit, Ii pauci ſint venditores, S multi emptores.
acle his reſolves prim), quòd liceat aliquid acci-
eigeetm Perc ultr ſortem, ratione damni emergentis & lu-
nnGi cri ceſſantis. Item ratione moleſtiæ, difficultatis
“ W vel expenſarum „ quæ in recuperand ſorte timen-
n, u tür. Katio, quia hoc Periculum eſt pretio æſtima-
connl l bile, & hoe non eſt uſum becuniæ vendere, ſed dam-
, oni iνπ eyitare, ut docet S. D. hic 1. 28. a. 2. Un-

E

el zni dè licet iſte exceſſus pecuniæ ſit ultra ſortem nude

7

pflin ſar. conſideratam „ non tamen eſt ultra eam, in Juan-
t ei, 4uin cauſa mali juſte vitandi. c. R—
e Nlill Secundè, ſi pecunia tantum eſt in potentia remo-
immius ta ad faciendum lucrum, non poteſt mutuator ali- .

Cſtenme quid accipere ultrà ſortem ratione periculi ceſſantis.

aben Kationem dat S. D. 7. 87. a. 2. ad I. inquiens:
IKecompenſationem dammi, quod conſideratur in hoc,
aplelu quod de pecunia non lucratur ,‚ non poteſt in pactum
1⸗ in deducere, quia non poteſt vendere id, quod nondm
n iſe haber, & poteſt impediri multipliciter ab bahendo.
ine an Si verò eſt in potentia proxima, & à lucro impe-
gn ln diatur contrà voluntatem, poteſt mutuator licitè
ihli,u, exigere lucrum ceſſans, non quidem ex æquo, ſed
i i ſecundàùnm conditionem perſonæ & negotii. Ita D.

1b.

z038 Capat IX.

T b. 2. 2. 4. 62: 4. 4. Katie primi: Quia talis

pecunia plus valet huic ſuo Domino, quàm abſo-

lutè ſecudum ſe ſumpta: Ergò hæc maſjor urilitas
poteſt exigi & in pactum deduci. Katio ſecundi:

Quia damnum emergens & lucrum ceſſans eſt vere

pretio æſtimabile; iniquum autem eſt, ut quis ob

Beneficium gratis impenſum in favorem alterius ſubeat

. . . .
onus pretio æſtimabile, ergo &c.

Tertièd, Poſſe aliquem ſperare lucrum ex m &;,

tanquam ex gratitudine ſibi dandum. Katio, quia
ſic non accipit pretium ex obligatione & vi mutui,

quod ad uſuram requiritur. Item vi murui poteſt
quis obligare aliquem ad id, ad quod aliâs ex ju-

ſtitia erar obligatus. Katie, quia tunc non dimi-
nuitur libertas mutuatarü per talem obligationem,

& mutuator non accipit aliquid ultrâ pretium, ſed

otius redimit vexam ſuam.

Quarièò, poſſe aliquem recompenſationem eorum
qua pecuniâ non aſtimantur, putà benevolentiam &

amorem exigere. Katio, quia antequam mutudaſſet,
licie poterat aliquod donum gratis acciperc, ſed
non fit pejoris conditionis per hoc, quod mutuavit
ergo. S. D. hic 4 7 8. a. 2. in C.

Quintò, uſuram eſſe, mutuare alicui 1000. Im-

periales, ut eos extorqueat 4 debitoribus mutuato-
ris; vel mutuare alicui frumentum, ut illud ex loco
diſtante advehat. Natie, quia id eſt pretio æſtima-

bile. Aliud eſſet, ſi mutuatarius id in ſe ſponte

ſuſciperet.
Sextò, uſuram pariter eſſe, mutuare alicui, ut
pro pecunia computentur veſtes, animalia, equi,
&c. reddenda in pecuniis. Vel murtuare alicui par-

tim

mn in pee
r in pa⸗
Urins
eptiße⸗
emi muor
non ſr fk
Gentb, hee
Cllans, G
lun minue
ℳà,
n, ſen
engionis,
Iuno
u Me
ſu,
(An intenti
N
Paucisnu
100. ore

,

Ulatiam .
le,

1 ddret

Un, 1 N
kln
Delin
z ha
Emunun
eere len

CINl
nn

Mlbe⸗

: Qud
n
c maſe

Nutn e

n cellanck
dc, uq
ren aArtuwle

lucumetn
. etien
fone iin
m i mnif

2 tunc WNI
Aud prum

enlriorenn

4 beneſolenn
mrqummun

is Nuhele NN

cni 00
ionbus n.
, uli
4l et 1
ulk

Ucute Aial/

De Reftitationg. 3zo9

tim in pecunia, partim in mercibus, ut totum red-
dat in = pecunia. Katio, quia in iſtis mutua-
tarius ſemper afficitur aliquo damno.
Septimò, probabiliuùs eſt, Chirographa non poſſe
emi minori pretio; ſi communi hominum judicio
non ſit difficultas, nec ex parte ementis, nec ven-
dentis, nec ullus titulus damni emergentis, diffft-
cultatis, &c. Katio, quia nullus adefſt titulus pre-

tium minuendi.

Octayò, Contractum Hiſpanicum Mohatra di-
tum, ſeu pactum venditionis & ſtatim reciprocæ
emptionis, eſſe uſurarium. Hinc inter propoſitio-
nes ab Innocentio XI. damnatas eſt hæc a. 40. Con-

eraltus Mehatra licitus eſt etiam reſpectu ejuſdem per-

ſona, & cum contractu vetrovenditionis præyie inito

cum intentione lucri.

Wond, Ollam fortunæ, in qua ſæpè quis pro

paucis crucigeris extrahit ſchedam notabilem pretio

100. florenorum, ſecundum ſe, id eſt, ſecluſis frau-

dibus, & pravis circumſtantiis ſumptam, non eſſe
uſuratiam, nec iniquam.
Katio, quia uſura non committitur niſi in mu-
tuo; ſed in olla fortunæ non eſt contractus mutui,
ſed reducitur ad contractum emptionis & venditio-
nis, in quo pretium eſt pecunia data, merces empta
eſt ſpes rei accipiendæ, ergèò.
Decimò, uſurarium teneri reſtituere ex jure na-
turæzæ. Katio, quia mutuum non eft res ſua, ſed

eſt mutuararii; ex re autem non ſuaâ nullus poteſt

facere lucrum. Imò & hæredes uſurarii tenentur
ad omnia ejus debita perſolvenda. Ratio, quia
verè poſſident alienum; non tamen tenentur ultrà
V 3 virsoes

Caput LX.

.

vires hæredirarias nec alter pro altero ſeu in ſoli.

dum, ſed ſinguli pro rata. Katio, quia a ſinguli ſe.
orſim ſolum fuccedunt t in parte huæreditatis ergo.

Sed lieétne ecunias apud uſurarium de-
onere? J
Bt. Si non habes alium, apud quem deponas,
non peccas. Katio, quia nec directè nec indirecte
vis damnum tertii, quod cum tanto tuo damno

vitare non teneris; ſecs ſi alium habens ob ratio-
nem czheſttan..

Quæ ſunt pœnæ uſurariorum?

3t. Sunt varix. I. Sunt infames. 2. Non ad-

mittuntur ad Sacramenta Confeſſionis aut Commu-
nionis, nec ad oblationes Altaris. 3. Privantur
ſepulturâ Eccleſiaſticj. 4. Eorum teſtamenta funt
nulla. Ita habetur: in C. conſtituimis de uſuris.

§. VII.

De Monte pictatis Cambio, Con-
tractu Societatis, Locatione, Condu-
ctione, Pignore, Hypotheca, fide-
juſſione, Tranlactione, Man-
dato, Depoſito, Commo-
dato, Precario.
Quid Mont tietatit

. Eſt ſummma Pecuniæ vel cumulus ſrumenti .
cXE

2

Apeblie:
ad ſubre
E modican
un vOngn
1ar qguman
1e, ied

Ceran

ven
cnmuni
1 Ucenr.

II zul
(ecdetot

o Mnn

M,
ginnn

cel

t.
m D n
En
ſer are

lAe e

er)in
ei

4 .

Cüne⸗ 1

ini

erk

“Z De Keſtitutione. 311
Arero ſel nl õ . ”
6, qiuſid ex publico ærario vel pietate alicujus divitis funda-
ecitns, tus ad ſubveniendum vel mutuandum (ergà pignus
& modicam retributionem) pauperibus, ne uſura-
rum voragine deglutiantur. Quod, cùnm præſefe-
rat quandam pietatem & miſericordiam erga paupe-
drn e res, ideò vocatur Mons pietatis.
tete nec nt
1tnno
n bwbed

arariuſti⸗

Quænam requiruntur conditiones, ut ſit
licitus 9
. Sequentes: I. Quèd pecunia velfrumentum ſit
in communi cuſtodia cum obligatione mutuandi.
2. Ut detur ſolùm ad certum tempus, V. G. an-
mes R num vel paulò diutius, & hoc ideo, ne Mons
Honisalttr evacuetur, ut alis non poſſit ſubveniri. 3. Ut
ns. 3. K prO Montis ſecuritate mutuatarius det ſufficiens big-
un img nus, ne ſit periculum non recipiendi mutuatum.
euAh 4. Ut mutuatarius quovis menſe ultrà ſortem ali-
quid parùm ſolvat, non propter mutuum, ur fit
in uſura, ſed pro Montis conſervatione, miniſtro-
rum ſuſtentatione, ſtipendio, domũs reparatione,
anbio, Sc. 5. Si tempore ſtatuto mutuatarii non ſolvant,
ge (N ut pignora vendantur juſto pretio, (quod fit autho-
tlone, titate publica) & detrahatur ſolùm id, quod de-
Pohecn, betur Monti & minuſtris ejus, reſiduum autem de-
“ bet reſtitui ei, cujus erat Pignus. 6. UIt à mu-
ONe, tuatario non accipiatur plùs, niſi quod eſt neceſſe
Comm pro cxpenſis ad conſervationem Montis. Hæ con-
ditiones ſi abſint, non eſſet Mons pietatis, ſed im-
llo. prietatis.

Crioruft)

Quid eſt Cambium & quotuplex ?
umI . 1. Eſt permutatio pecuniæ pro pecunia inter
ffV44 campſo-

4

z11 Caput IX.

campſorem & campſarium. Differt à mutuo, quod

eſt in tritico, oleo, &c. cambium autem in ſola
pecunia.

B. 2. Aliud eſſe ſiccum ſeu fictum, aliud ra-
ale. primum eſt fictè ſeu apparenter cambium,

reverà autem eſt muruum palliarum, adeoque uſu.
rarium, ut ſi accipitur lucrum præcisè ratione tem-
poris dilati, & non ratione loci, alteriusvè tituli.
Secundum eſt legitima pecuniarum permutatio, &
hoc rurſus eſt duplex: Unum manuale ſeu minutum,
quo pecunia unius formæ, permutatur cum pecunia

alterius formæ, V. G. aurei cum argenteis, gran.
diores cum minoribus, veteres cum novis. Alte-
rum eſt lecale, quo permutatur pecunia præſens

pro abſente ſecundùm locum; quod fit dupliciter:

I. Si campſor pecuniam præſentem det hic, ut

Campſarius per ſe vel per ſuum correſpondentem ac:.
cipiat eam alibi. 2. Ut pecuniam accipiat hic, &
alibi reſtituat.

Quænam requiruntur, ut cambium ſit
licitum?

N. Hæ 3. conditiones: Prima, ut careat frau-
de & ſimulatione. Secunda, ut nihil accipiatut
Pro ſola dilatione. Tertia, ut ſervetur juſtum pre-
tium, nempe quod taxatum eſt à lege vel conſue-
tudine, aut prudentum judicio, conſideratis labo-
ribus, induſtria, periculis, expenſis „ &c.
Katio autem, cur manuale uti & locale cambi-
um omni uſurâ careat, & liceat, eſt, quia, quid-
quid datur in eo ultrà ſortem, datur ob titulum
pretio æſti mabilem, ut eſt 1. Puritas vel raritas
monetæ.

Nonetr. 1
ſerrancda,

Ohhciumn c

bem aſgue
Pecnnin b
Nllamn d.
Eenlo
Cun cellan
inAmulos

ſed
. 1. El
Cterndun
Iunjun
Utduobe
bemamm
tllo Cbien
tun. 2
cerr ſei,
Uuiant d

X An
Juanum
cieg, ſ
CAniam 1
egulamn
6 ,
Urlenrum
10 Rlam
Utionem.

Amunon

In MWen Nl

um, A

temner cand
Im, MWepglel
CEciseratoret

, ANenncen

Dehmmmnt
Nlale unin
rarut aunpen
Lgenn
umn nON.
pecunin 1
nod ft t

tetn det.

Celolten
An ci

, nlun

1, u let
enni
cohl/NX²
bale
A, Ci, 4

Ntur n

Purims

D

De Reſtitutione. ””M

monetæ. 2. Labor Campfſoris in congerenda, aſ-

ſervanda, omnis generis pecunia;, præſertim, ſi
Officium cambiendi à rep. ei ſit impoſitum, & qui-
dem abſque ſtipendio. 3. Aſſecuratio campſariũi de

pecunia alibi recipienda. 4. Onus transferendi pe-
suniam alib. §. Liberatio à ſolutione tabellarii,
& periculo amittendi pecunias in itinere. 6. Lu-
crum ceſſans & damnum emergens. 7. Expenſaæ
in famulos & ſcribas &c. la communiter DD.

Quid eſt contractus Qocietatis & quotuplex?
. I. Eſt duorum vel plurium conventio, ad
conferendum aliquid in commune lucrum & dam-
num juxta proportionem rerum contributarum.
Fit duobus modis: I. Ut ſit ſocietas omnium

bonorum, quâcunque vià & honeſto modo velti-

tulo obvenerint, ſivè pro præſenti, ſivè in futu-
rum. 2. Quod magis eſt in uſu, ut ſit ſocietas
certæ rei, ut ſi plures in certo negotii genere con-

veniant ad commune lucrum.

Eſtné licitus?

. Eſt lictus, ſi veſtiatur debitis conditionibus,
quarum Prima eſt, ut negotiatio, in qua fit ſo-
cietas, ſit licita. Secunda, ut, qui ponit pe-
cuniam, ſubeat etiam commune periculum, juxta
regulam juris : Qui ſentit commedum, ſentire debet
& onus, & econra. Tertia, ut juxta arbitrium
prudentum undequaque ſervetur æquitas & propoxt-
tio, tam quò ad lucri, quâm què ad damni par-
titionem. Quarta, ut pecunia ſub pacto lucri non
V 5S AQetur

314 Caput II.

detur homini negotiationem non exercenti. Katie,

quia alias eſſet uſura ex contractu mutui, & non

eſſet contractus ſocietatis. Plura de his ſpectant ad

CA &O S

Gregorius & Martinus ſocietatem quandam inierunt
datis ab uno mille imperialibus, adhibita ab alio
diligentiâ & induſtria; non minoris preti quàm
eſent pecuniæ: Eo pacto, ut tam lucra, quan
damna ex aque dividerentur, ſemper tamen pars
aliqua lucri in augmentum ſocietatis accreſceret:

Cumque poſt aliquot annos capitale ſieret magnum,

accidit tandem, ut naye mercibus onuſtä ferè to-
tum ſubmergeretur, nec aliud remanſeru, qum
mille imperiales, quibus ſocietas initium ſumpſit.

L. Quid bic ſit dicendum2

. Capitale integrum, ſi remaneat ſalvum, &
totum lucrum pereat, pertinere ad eum, qui illud
appoſuit, nec teneri ex eo aliquid conferre appo-
nenti operas, nec ad alquam compenſationem dam-
ni, quod eſt paſſus in amiſſione laboris & indu-
ſtrix. Hanc opinionem amplectitur Cajetanus in
ſua Summa verb. ſotie tas. Sylv. Societas 1. 4. 6.
Tabiena Uſura num. 4. Angelus Societas 1I. n. 17.
Navarr. in Man. cap. 17. num. 251. Sotus Lib. 6.
de juſtit. q. 6. a. 1. & alii Theologi communiter
ceui ex Jurisperitis adhærent Bart. & Bald. in leg. I.
Cod. pro ſocio. & Petrus de Peruſio in tract, de duob.
fratribus 3. p. 4. 2. G&G bart. 5. 4: 17. Et Katis
7 2 .

——

ain e
Imnens, p
o, gnod
4Ppoltt:
Per connu⸗
Tllt, ſerul
iei, I
Me. At
Cin ſlccefl
Un Merite⸗

i hic

Tyincont
⸗
Clnnnr a
Iun, e
Inn
Aune
ue,
lül Eder

e Tulten

5, (li c

jn ſcci,

Deniiu
Nterele
tiandin
i
ſi tkiann
3

De Reßiitutione. zrz

ARatio eſt, tùm, quia Capitale, cum ſit res per-
Eiecin. 1 manens, poſſitque manere ſine lucro, debet eo ip-
unt, en 1o, quod manet, manere Domino ſuo, qui illud
de hißſten appoſuit: Sicut ſi periſſet, ipſi periiſſet, non enim
per contractum ſocietatis amiſit, qui illud contu-
tulit, verum ipſius dominium : & res quæli bet,
4 ſi perit, Domino perit, & ſi manet, Domino
manet. At opera & induſtria, cùm ſint res quæ-
guatlen iie dam ſucceſſivæ, in fluxu conſiſtentes: debent ſo-
, Alltt 11 lum Perire apponenti illas tanquam corum Domino,
un is quia huic periculo 8&£ damno ſeipſum expolſuit vi
ann ut /f hujus contractũus. Tum etiam „ quia ſocietas non
ſenper n ordinatur ad acquiſitionem & diviſionem pecunia-
uati . Trum, quæ in Capitale fuerunt initio appoſtæ, ſed
bfet ſolam acquiſitionem, & divitionem lucri, ut
ue, ſatis pater, & ideg, ſi nullum contingat lucrum,
enaſti, nihil debet ex ca recipere aliquis ſocius „ ſed uter-
uniin“ due fruſtratur ſuo uſu, Pecuniarium emolumento
1S, qui contulit, operarum utilitate is, qui labo-
taVit: ut notat egregie Gloſſ. in leg. ſocietatem, Cod.

pro ſocio.
Mirr Min.
d eum, l⸗ .
Pellinolen „
lilbod ée Dominicus centum Scuta habet deſtinata ald doxm
Prur Cem puerculæ Neptis , illaque dat mercatori Aud nego-
Ge iandum eo pacto, ut tempore, quo Neptis nup-
SCtiu 1 lerit, non modò centum illa integra reſtituantur,
Ku ſeg etiam lucrum lingulis annis accreſcat capitali,

I ita poſt 12, annos, Tuandò Weptem matri-
BAd NAH moni
iGtrhH

316 Caput II.

monio conjungit, e& capitali & lucro & audue- nconmihe
rio petit ſcuta ferè trecenta. Mercator autem, ſarchi
cai in negotiando ex voto non ſucceſſit, nec ſum-
mam tantam reddere nunc poteſt abſque bonorum Ar.
ſuerum jacturà, & ex alterà parte, R dos bec Enenkal
ſtutim non ſolyatur, matrimonii contradus non Naunl
ſalyabitur, idque cum graxviſſimo puellæ damno. kiam
l

Q. 1. An contractus ille cum mercatore ſt atfrilei

illicitus? 2. An Dominicus teneatur potius .
damno ſuo providere, guàm maximo
„ puellæ ?
v. Ad 1. Contractum illum licitum eſſe. Katio D
ℳ, quia æquipollenter & virtualiter tres hic con. n 1
tractus interveniunt: primus ſocietatis, in quo dan- 4
tur pecuniæ dotales mercatori ad negotiandum. Se- Ndis 8
cundus aſſecurationis ſortis hujus principalis, ter- ⸗ , B
tius aſſecurationis lucri certi: Relicta aliquà parte
lucri incerti probabilis pro utraque afſſecuratione, Nd
quos tres contractus cum eodem Mercatore inſimul icnen
ac eodem tempore tacitè ac virtualiter intendi, & D ennn
celebrari poſſe, non aliter, quàm cum diverſis prr. n
ſonis disjunctim variis temporibus ac formaliter & N ent
explicitè affirmat. Angelus & Sylveſter in ſuis ſum- Pikeh
mis verb. Societas, & probat latiſſimè Navaerrusix qn
man. cap. 17. num. 2 2. & in Comment. de uſur.
in cap. Imam 1 4. 4. 3. num. 64. Unde in multis ſ
Italiæ partibus etiam Romæ antè Papæ oculos in di- dan
uo,

verſis erectis montibus hoc ſervatur, ut homines Ren
dent ſuas pecunias mercatoribus cum certo lucro Eun
quot annis, id quod aperta eſſet uſura, niſi inten- No
HHH

8

cro A
MMercator M
eſtt, i⸗
Aſgur hun
atte, 4
zii contredhen
ni lli in

n Merea
tertatu
an Nenn

lier nes he!

atis, el

rgoüult
s gllſeht
elic Au
gue ane
Mlecoren
ltel Uen
nun hei
e Ornd
btſrrſe,
we MN.
Cjmnnt 9
Toceine
0, ebalg⸗
cum l
Han, M.

12

De Reſtitutian. 17

tio contrahentium eſſet hos tres inſimul inire tacitè
contractuæ ſocietatis & aſſecurationis capitalis ac
ucri.
Ad 2. Quod petebatur, an debitor ſolyere
teneatur cum proprio damno, ne creditor illud ma-
gis patiatur, H. Teneri. Katio eſt, quia ſtatim
ac res, cujus ſum Dominus, eſt mihi neceſſaria
& in contractu non eſt contrarium expreſſum, non
eſt jus alteri eam retinendi me invito. Eſt commu-
nis DD. .

Quid eſt locatio & condustio

. Sunt unus contraéctus, quo alteri conceditur
res utenda vel fruenda conſtituto certo pretio, vo-
caturque ex parte concedentis locatio, ex parte ac-
cipientis conductio, ſive res ſit mobilis, ſive im-
mobilis, modè non ſit uno actu conſumptibilis,
ut ager, domus, equus, opera hominis, Sc.
Expenſæ faciendæ pro re locata vel conſervanda,
vel reparanda, ſpectant ad locatorem, niſi aliter
ſit conventum, & in hoc differt conductor ab uſu-
fructuario & Emphiteuta, qui ipſimet expenſas fa-
cere debent.
Durante tempore locationis non poteſt locator,
uti nec hæres ejus univerſalis (cùm ille cenſeatur ea-
dem perſona cum defuncto) pro libitu expellere con-
ductorem. Dixi: Heres univerſalis, quia ſecus
eſt de ſucceſſore particulari, V. G. emptore, do-
natario, legatario, niſi aliter conventum ſit.
Excipiuntur tamen aliqui caſus. I. Si inquili-
nus, vel colonus, vel conduétor, per bicnnium
non

3 1 G CLapyut IX.
non ſolvit Canonem, ſi locatio facta ſit ad longum is, a
tempus, V. G. ſaltem ad 5. annos. 2. Siipſe loca- ir, imt
tor ob ſupervenientem neceſſitatem indigeat domo. ,En
3. Si domus locata egeat reparatione, quâ non ege- bn; Al
bat tempore locationis. 4. Si conductot re con- “ paul
ductäâ, V. G. domo abutatur, V. G. alendo Por. Hickamn
cos domum ſuffodientes, vel etiam ſine damne poln, i
conductoris, attamen perverse & cum ſcandalo alio- llarceb⸗
rum, V. G. recipiendo meretrices, aleatores, SGc. zmim e

orls, G
Quid ſentit de famulis vel famulabus anut.
terminam locationis operarum diſceden-
tibus, debeturnè eis integra
mnmévcé d M Altu
Diſtinguo: Vel habent juſtam diſcedendi cauſam, Wan
vel non: Si habent, debetur eis integra merces. (Algnun
Katio, quia penes ipſos non ſtar, quò minds con. ihn
ditiones impleant & operas ſuas præitent; (ob ean- ſen
dem rationem debetur integra merces famulis ægro-. iir hi,
tantibus, ſi infirmitas diu non duret, aut ali juſta ſnn
causà impeditis) ſi non habent, non debetur f“
Dominus ex diſceſſu famuli patiatur damnum, quocd 1XN
quivalet debito reſtanti, & hoc ob rationem oppo- uk,nn
ſitam. . S eſen
QLuid pionus & Sybothecad D
re. Vel ſumitur pro contractu, & ſic eſt actus 1
legirimus, quo creditor in rem debitoris acquirit ta
jus, ut ex eà (etiam vendita) ſolutionem habere poſſit, “

ſi illa non fiat ſtato tempore. Vel ſumitur pro ob- 1
jecto ſcu re Oppignorata, quæ res ſi mobilis ſiit,
OOèWUW dicitu

dicitur pignas, requiritque traditionem, ſi immo-
ſtaliig bilis, eſt bypotheca fitque ſolà partium conven-
Kieln tione, ſiné traditione. Hypotheea alia eſt genera-
ncligen n lis, quà pro ſecuritate obligantur, omnia debitoris
qunng bona; alia ſpecialis, quàâ ſolùm obligatur quædam
Ancor en res particularis, ut vinca, domus, &c. Item
Gindn alia eſt expreſſa ex conventione verbo vel ſcripto ap-
n ime in poſita, alia tacita, quæ irrequiſito conſenſu Domi-
nfendiod ni ſeu debiroris in certorum creditorum favorem im-
mn,4 Ponitur à lege, qualem habet pupillus in bonis ſui
tutoris, & .

ruliddkrA
Andreas pro aſſecuratione debiti dedit Ceditori pig-
lndau nus cum pacio Legis commiſſoria, id eſt, cunms
“ obligatione, ut, ſi intra certum tempus non ſolvat
*“ & pignus redimat, illud totum cedat creditori
6 ſinè ſpe recuperationis. O. An boc pactum licue-
Khe rit adjicere, & non ſecuta ſolutione tempore pra-

araliß ſeribto ſibi pignus abpropriare poſit
cheun 2. . . . — .
n ze. Negativé. KRatio, quia tes, quæ pigneri
ummIN, atur „ Communiter Ppluris valet dibite „ & debitor
tefn ofe — 1
n E non tenetur plus ſolvere quàm debet, & hinc tals
pactum iniquum eſto. U

4 Quid eſt pidejußzio d
AAA . Eſt alienæ obligationis in ſe ſuſceptio, ut de.
uit ficiente in ſolvendo debitore principali, ipſe tenca-
erolt tur ſolyere. Conditiones ad cam requiſitæ ſunt:
rgold 1. Ut ſupponat alium debitorem principalem. 2ꝛ.
Ncbtis ln
Aclu.

„W

320 Caput IX.

Ut non tenetur ad plus quàm ille. 3. Ut ſi illiue

obligatio inveniatur invalida, etiam fidejuſſor non

teneatur. 4. Ut non teneatur ſolvere, niſi fadè
prius diſcuſſione bonorum debitoris principalis con-

ſtet illa non ſuſſicere, cc. H
Fidejuſſor in quibuſdam caſibus poteſt petere li-
berationem ab hoc onere, I. Si tantum pro certo
tempore ſe obligaverit. 2. Si debitor incipiat bo-

na ſua dilapidare, 3. Si petat regiones longinquas.

4. Si fidejuſſor jam longo tempore perftitit in ea ob-
ligatione „ &c.

Quid eſt tranſabtio ?

ꝑ. Eſt de re dubia & litigioſa, lite jam met,
non grataita pactio. Dicitur I. Dubia; qui enim

. ℳ. . „
certè ſcit, nullum ſibi jus competere, nequit ſalva
conſcientià tranſigere, teneturque reſtituere, quod

accepit. Dicitur 2. Lite jam metâ, non finita,
quia poſt latam ſententiam non valet tranſactio, niſi

ab ca fucrit appellatum. Dicitur 3. MWon gratuita,

quia non poteſt fieri, niſi aliquo dato & retento;

unde differt ab amicabili compoſitione, per quam

pars debiti gratis remittitur, & ſic amicabiliter 4
lite receditur.
De Jure Civili non boreſt tranſigi ſuper re teſta-
mento relicta, niſi in

ut ultimæ voluntates ſerventur, quò ad fieri poteft.
Judex abſolutè ad tranſactionem cogere non po-
teſt, niſi eſſet lis valdè intricara &. diu durans.
Ratio, quia regulariter nemo invitus contrahere;,
& jure ſuo privari poteſt. Nec judex:, ſi videat
B =DGð unius

pectis & cognitis teſtamenu
tabulis. KRatie, quia publice & privatim intereſt,

Ulr

us antg
hnen ſ⸗
Uunck,
lunptuol
aſitnch,
Vernn

lmaxgat

nnnpter
ſcleto;
Oked ennn
Alich nl
nte Mlen
Ind Knns
Nehn, t

1 Dpol

lel D
les end
en e
perſete
Dpolin
Alie

**
„

Rtte De Refitutions. 311 .
n feir unius partis jura eſſe omninò clara, poteſt ei tranſa-
here, II dionem ſuadere, quia tenetur cuilibet dare quod
Z ſuum eſt, niſi fortè timerentur novæ lites, & valde
ſumptuoſa partis adverſæ nimis potentis appellatio
8 porelt en etſi frivola, tunc enim poſſet ſuadere ad redimendam
iuntim de Vexam.
Cin AQuid eſt mandatum?
e etin. „B. Eſgratls ſacta ſuſceptio aliquid faciendi, quod
alius mandat vel commutit. Dixi: Gratis, ſi enim
fiat propter mercedem, non eſt proprie mandatum,

1 ſed locatio; mandans tenetur mandatarium præſtito
1 officio remunerare ſaltem ex gratitudine, licer non
, Ms ex ſtricta juſtitia. Mandans tenetur mandatarium

Dubis;dl ſervare indemnem, omnes expenſas ei reſtituendo,
tete, imdò & reſarcire damna fortuitò ex occaſione mandati
I .
e elimme accepta, ut ſi ab hoſte ſpolietur, &c,

nl, mi Luid eſt depoſitum.
det mii⸗ . Depoſitum aliquando ſumitur pro ipſa re de-
. 4 poſita, aliquando pro contractu, quo res alterius
n cuſtodiæ commitritur, ut integra reſtituatur, adeô-
ſier, N, que in eo dominium non transfertur. Perficimur
le mmonn utriuſque conſenſu non nudo, ſed cum traditione
rei. Deponi ordinariè ſolent res mobiles, immo-
biles veroò dicuntur ſequeſtrari, ut ſi vertente lite
circa eas committantur ſequeſtro, donec conſtet,

giſpn
ognire
u cui per ſententiam adjudicentur.
nnſ Depoſitarius obligatur ad ttia: I. Fideliter rem
cuſtodire,. 2, Ut deponenti cam repetenti ſtatim
. reddat. 3. Non poteſt ſine expreſſa vel rationabili-
i ter præſumpta licentia Domini re depoſita uti, cam
ita = X alie⸗

312 Capue IX.

alienando, ſine peccato furti, ut expreſsè habetur.
Inſtit. de oblig- quæ ex delict. naſcuntur. 8. furtum.
Atque ad reſtitrutionem obligatur, aut pro ipſa
re depoſit „ aut pro valore talis uss V. G. veſtis
depoſitæ, &c.

Poteſt autem ea licentia uti in his caſibus: I. Cum

expreſſo conſenſu deponentis; tunc autem ex depo-
ſito fi mutuum, ſi ſit res uſu conſumptibilis: vel
commodatum, ſi non ſit uſu conſumptibilis. 2. Si
depoſitarius, bona fide exiſtimet, Domino id non
diſplicere, cui tamen, ſi poſtea diſpliceat, tenetur
compesſare volemi. 3. Si depoſitum ſit res uſu con-
ſumptibilis, & depoſitarius ſit certus, ſe, dum
fuerit repetitum, habiturum tantundem paratum
ejuſdem menſuræ & bonitatis, non peccat ſaltem
mortaliter, ſi re utatur, vel eam alienet, quia de-
penene nullum patitur damnum.

Quid dicis ad hunc Caſum?

Titius depoſuit penes Cajum 100. aureos; paul
poſt ingruit periculum hoſtium Turcarum: Titius fu-
Eere cogitat, carens aliss mediis, quibus comparare
quum pro fuga poſſit, adit Caſum, ut ſibi reſtituas
depoſitum : Cajus cognoſcens ſe quoque cum filio eſe
in extremo periculo vitæ, non habet præ manibus aliamn
pecuniam pro fuga captanda, recuſat depoſitum Titio.
Interim Cajus ex depoſito emit duos equss ducentis
ſlarenis, unum pro ſe, alium pro filio, fugiiintque ail
locum tutum, relinquendo Titium, qui mox à Turs
captus occiſus eſt. Q. in hoc caſu, an Caſus grariter
peccarerit non reddendo depeſitum Titio, vi cujus
negationis occiſus eſt
v. Ca-

Ciin
laenos en
Aloz igen
enciſſe
rrciht e
Aootelpot
ſennnonem
Uir de me
l kri
Nke ek,
ein cebito
lhnun,
lwriſelen
iio ſeo
n, ga
Nlimn Ad
ſnbs
Deckeiltte

ne, E)

din n
Coſo,
Porenent⸗
Cl iumn
e, Mune
ii leſen
Me 14
Urcepolt
EIN
1 6 extre
rleii
Cuumnne,

De Keſtitutione. 32
epteſtti Br. Cajus non peccavit „nec in denegando 100.
uttuf, 5 ſlorenos expoſuos ro ſe in captanda fuga, nec pro
1, an filio; idem dic „ ſi pro patre, matre, Scc. illos ex-
usis dEi Pendiſſet. KRatie primi, quia jus naturale indulget S
praæcipit conſervationem ſui omni meliori modo,
quo fieri poteſt; ergò & media procurare ad ſuâ con-

Scſbas: A A..
ſervationem; ſed ſolum depoſitum 100. florenorum

enld .
D 5 ale Wmedium pro tum ad conſervationem Caji:
netk hs⸗ Et inſupet in pari caſu extremæ neceſſitatis,
, Don hic eſt . melior eſt conditio poſſidentis ergè,
lcr⸗ 8 ſor. Geliitor Poſſdea Pro ipſo ſtat pecunia 100. ——
nſtn 0r. Soras,, Dian. Zolet. apud Sbegar. E. depeſitum,
cennne/en quos ipſe ſequitur. MK

ntundenn KRatio ſecundi: Quia, quando concurrunt duo
don i debita, quorum unum eſt conjunctius juri naturali,
iie,6 quim aliud, primum adimplendum eſt; ſed con-
junctius eſt juri naturali ſuccurrere filo in extrema
necrſiitate ex depoſito Titü, (idem cſto de pa-
( tre, &c.) quàm reſtituere Titio depoſitum; pictas
o ℳℳοα enim magis eſt conjuncta juri naturali, (ex qua
um: II Cajus filio, patri, &c. obligatur) quàm jus civile,
fiiu u quo tenetut ad depoſitum Titio. Et in tali neceſſitate
, N ,iß ceſſat etiam omne jus gentium & dominium particu-

lhaxre, manétque ſolùm jus naturale, ergò &c. Spegar.

—=

e ℳNN. .
nn sit. Leſſum, Baſ.. & alios.
ſ Dices: Lex civilis naturalis præcipit, ut reddan-
AuAur depoſita ratione contractus acceptati.
le, lu⸗ R. Id verum eſſe, ſi debitor aut depoſitarius non
. mile ſit in extrema neceſlitate. Secuùs cſt, ſi ſit, uti in
CN“ Præſenti, quia tunc depoſitum tranſit in bonum
T, commuint. Et etiam nulla fit injuria deponenti,
Xx 2 quia

.
4

f

324 Ceoput II.

quia depoſitum ejus per extremam neceſſitatem fit
bonum commune, & ceflat ejus dominium.

Quid dicis ad ſequentem Caſum?

Sophronius faber lignarius emit A nauta ducentas
quadraginta tabulas, juas, denec in urbem & de-

mum commode conferret, depoſait apud picinum fa-

mini Cajum : hic Cajſus circiter 480. ejusmodi ta-

bulas tali occaſione coemptas habebat in civitate vena-
les, depoſitas Apud amicum quendam Gangolphum
ad murum domus ejus congeſtas : interea Cajus de-
poſitarius nactus emptorem extra urbem vendit ei

tradit tabulas extraneas Sophrenii depoſitas fibi, cum

intentione viciſſim es conſignandi ſuas jam in urbe repo-
ſitas æquè bonas, etiam Sole & Aere magis deſicta-
1 . . .
t4s, atque Sophronie magis idoneas; inſuper eum

liberando à labore ſuas extra urbem tranſportandi do-

mum, magno ipſus commodo, adesque ejus conſenſum
rationabiliſſimè præſumendo. Sed ecce infortunium!
antequam Cajus Sophronio conſignaret ſuas tabulas,
in urbe ſubits orto incendio domus vicinæ, tabulæ Caſi
omnes ferè conflagrarunt, Q. cui tabulæ hæ perierin?
Cajone depoſitario, an verò Sophronio deponenti?
HF. Cajo depoſitario. Ratio : quia tabulæ à Cajo
venditæ non erantipfſius reverà, ſed Sophroni; ergè
ad ipſum pertinet illarum pretium, quia pretium in
locum tabularum ſuccedit. Nec poteſt dici fuiſſe
factam permutationem cum tabulis melioribus in fa⸗
vorem Sophronii, quia iſtiuſmodi commutatio ut-
potè verus contractus neceſſariò perficitur conſenſu
iputud, qualis hic non fuit nequidem tacitus aut
præſumptus. Aatio, quia crecdhbile non eſt, So-

“ phro-

Dromiam
lreſettipl
ſentio
Dorer thaf
lpam lue

hobebline
Mnit,

Do.: In
Cunte non⸗
Uie, Enetur

NE Krar
d „*
lon tht nh
ommnonon
trelitnen
na; enin
Ahtrtenn

nckir

nmie
etin

aen,

l hecelttutnt
domminiun.

(Ain
tate
in urben 01
Ault nin
48. untll

gtit epte

nlun Cſel
ierts C
ten nlt

aplſtu ſt

ſeninnit
lert d
leas; nſen
truſßnu
leghnne
1ua iſm

.
Uunt ,

liu, il
Alihehit

t,lae
1 ubalz

iud⸗
S

ia ren
1, laßt

A or 6,

16 eloitu⸗

elein
ſell!
iden c

1

De KRaeſtitutione. Z 32 5

phronium voluiſſe conſentire, niſi fub conditione,
ſi reverà ipſi aliæ tabulæ æquè bonæ reddantur. Ita
ſentio cum Gonac. d. 3. de contract. q. 14. pun. 1.
yorer tradt. 6. in Decal. c. 7. S. 6. & aliis contra Mo-
linam. Lugo & alios, quorum ſententia ſuũ tamen
probabilitate non caret. .

Jed guid , ſi depoſitarius negotiandore depoſitu

aliquid lucreturé

Dico: Lucrum eſſe depoſitari. Katio, quia,

cùm res non ſit in ſe fructifera, eſt lucrum ſolius in-
duſtriæ. Si tamen damnum aliquod deponenti eve-
niret, tenetur compenſare, Ratio patet.

Quid eſt commodatum?

N. Eſt gratuita conceſſio uſus rei, quæ uno actu
non eſt conſumptibilis „ ut equi, libri, veſtes &c.
dominio non translato, adeôque oadem numero res
eſt reſtituenda, in quo differt à muruo. Dixi: Gra-
tuita; ſi enim fiat pro mercede, eſt locatio. Ex qua

culpa teneatur commodatarius & depoſitarius, di-

Kum eſt ſuprà.

CL 4 5 V JS
C. ommodatarius transmittit rnem per nuntium 5
es in Viä perit, ad quid obligatur?

W. Di transmiſerit per nuntium habitum fidelem
& pereat, non tenetur ad reſtitutionem. Katio⸗

quia non commiſit culpam, crgò nec incurrit pœ-

nam. Si verò nuntius non habebatur fidelis & pe-
X 3 Teat ⸗

326 Caput IX.

reat, perit commodatario. Ratio, quia tunc com-
miſit culpam.

Jed ſt Nuntius ſit deſignatus à Commodante?

Bt. Sivè res poſteà in via pereat, ſivè non, in-

commodum ſubire debet commodans. Hæc pro-
portionabiliter etiam dicenda ſunt de mutuo.

Quæ ſunt obligationes Commodatarii?

. Hæ: Prima eſt, non uti re commocdhatà niſi
ad uſum conceflum. Secunda eſt, quod tenearur
ad expenſas modicas & ad cibaria V. G. ad dandmn
fœnum vel avenam equo. Tertia eft, quod tenea-
tur rem commodatam ſuo tempore reſtituere etiam
non perenti Domino.

Quæ ſunt obligationes Commodantis?

g. Quod is non debeat rem commodatam and
tempus repetere, & ſi repetat, tenetur de damno
& reredk „quèd fortè obvenerit Commodatario.
Secundè debet aperire Vitium rei commodatæ, ſ
quod ſit V. G. ſi equus ſit ſternax, res ſit infecta
peſte &c. alias enim de damno tenebitur.

Quid ſentix de hec caſu: Orto infortunis com-
modatarins & defoſitarius non poſſunt ſimul
ſutlvare res proprias & alienas, pohſunt-
ne res ſuas præferre relictis aliis?

Difingae: Si res propria ſit pretioſior, potes eam

Itz.

reſe;zſif
1e Um. ke
10 Aenis 1
Cumnum. ,
Nodho, in
cne pmein
reicig iis i

, 6
Dn. Pote

INKn
UHOcunt

Maer Ecis

1 Mgen

t. Ner
r Clius 0
HWonnaln
Wemalt
E Lann
uuh

in netn P

Centnodt

4, e

ng. Enf
de mnuno,

,ei

e NNNe
ſ gol
6 ual

ekt at

te teinn

mncdtti

ami

aut ed

7

l NN
1, 16

erbiui.

it CGmm

De Reſtitutione. 327

ræferre; ſi res aliena ſit pretioſior, teneris præfer-
re illam. Katio I. P. eſt, quia nemo tenetur
pro alterius minori damno vitando ſubire majus
damnum. Katio. 2. P. depoſito, locato, com-

modato, pignori, ca debetur cuſtodia, quam quis

que prudens impenderet rebus propris; ſed quivis,
relictis ſuis vilioribus, ſalvaret res ſuas pretiofieres,
ergo.

Quid, ſi res tua vel aliena ſint ægaa
les in pretio ?
Dico: Potes præferre rem tuam, ſi res aliena
apucd te ſit in commodum alterius; ſi verò In in
commodum tui ſolius, teneris præferre rem Aienam.
Patet ex dictis.

Quid eß precarium ?

Bt. Eſt gratuita conceſſio uſus rei ad nutum reve-
cabilis. Der ultimas particulas differt à commoda-

to, cujus conceſſio non eſt revocabilis ad nutum,

fed commodans tenetur exſpectare elabi tempus, pro-
quo conceſſit, tenerurque alias commodatario com-
penſare damnum, ſi quod patiatur, niſi ipſe pa-

₰
6

() .

3.2, 8 Coaput X.

CAPUT X.

Sacramentis genere, & in ſpecie.

De Baptiſmo Confirmatione G&
Euchariſtia.
Quid eſt Saeramentum?

z7. E ſignum ( ſenſibile) rei ſacre, in quantun
eſt ſanctificans homines. S. D. bic q. 60. 4.

2. in. C. Sacramenta ſunt ſeptem à Chriſto Domi-
no inſtituta, utpote qui ſolus dat eis virtutem &
efficaciam. Omnia hæc Sacramenta tribus perficiun-

tur, inquit Conc. Florent. videlicet rebus tanquam

materiâ, verbis tanquam formà, & berſonã min-.

ſtri conficientis Sacramentum cum intentione Iacin-
di, quod facit Eceleſia.
dNed quæ requiritur intentio in conficiente
Jacramentum? 4

2.. Ad minus requiritur intentio virtualis, quæz

eſt actualis præterita non retractata, nec interrupta.

Ratio eſt eadem, quæ ſuprâ data eſt de Horis Ca-

nonicis. .
Quænam requiritur intentio in ſuſcipiente
JSacramentum è

F. Jufficit virtualis. Katio eſt esdem, quæ ſupr

le Horis (.

Ain tegrum

cſwiis, ſ

lo habinal
Pomen
Goin ceilte
Dpllni
Udarat
AII, & ha
Melinveld

inennionetr

1 Pranis,
U Eyretn
unonem i
nlen
numn en
TMurtinodn

Mad N
4,
4

P nM.
ti,70
Ri
a k
ohun
litten.
marien
lint
flqle to
l W

De Sacramentis 329
. D
—— de Horis Can. Cæterum in adultis, quibus non
„ eſt in tegrum hic & nunc liberè conſentire, (cæteis
. paribus, ſeu ſi aliunde nullus ſit obex) ſufſicit inten-
tio habitualis vel interpretativa. Excepto Sacramen-
oO pœnitenriæ & matrimonii. Dixi: In adultis;

Gin ſ quia de infantibus patet ex praxi Eccleſiæ reſpectu

Baptiſmi.
frunaen Declaratur 1. P. in caſu, quo quis voluit bapti-
zari, & hac volumtate non retractata incidit in phre-
neeſin vel dormit, talis validè baptizatur, qria habet
Nun intentionem interpretativam. &: militer eſt commu-

nis praxis, quòd infirmis, ſenſibus deſtitutis, de-
,H tur Extrema Unctio, vel etiam Euchariſtia ob in-
§D. M6 tentionem interpretativam.
niCite . p. patet, quia Sacramentum Pœnitentiæ pro
es in materia proxima habet ipſos actus peænitentis; &
te tri matrinonium actus contrahentium.

tet fetl . .
nlu⸗ Mali Miniſftri conficiuntne verz Satramen-
1 . . .
g inere⸗ «,, & hicetne ea ab iis petere ? Ipf
verò peccantne conficiendo?
inſiin . 1. Mali ſeu in peccato mortali conſtituti Mi-
. niſtri, V. G. infideles, hæretici, cxcommunicati
1 Vec. verajefficiunt Sacramenta, ſi adhibeant neceſſaria,
ℳ verAS, . 4 . .
0 n 8 ex S. D. bic a. 97. Katio: Tum pro Baptiſmo eſt
5 nen voluntas Chriſti, ob ſummam hujus Sacramenti ne-
hO eſſitatem. Tam etiam quia character manet etiam

in maximis peccatoribus, etiam hæreticis, qui etiam
in ſcpeni poſſunt intendere facere id, quod facit Eccleſia,
cjuſque formam ſervare, quam, ſi non ſervent,
l, gu⸗ BRihil faciunt.

332 Caput XJ.

. 2. Sacramentum peænitentiæ ab excommun'.
cato validè conferri non poteſt extra caſum extremæ
neceſſitatis. Ratio, quia hoc Sacramentum ad fui
valorem requirit jurisdictionem, ſed hæc per ex.
communicationem amittitur: ergo. Cætera Sacra-
menta, quæ iſthanc jurisdictionem non requirunt,
cæteris paribus, à malis Miniſtris validè adminiſtran-
tur. Katio, quia ſuppono adhiberi debitam mate-
riam & formam cum requiſita intentione &c.
r. z. Cum §. D. 3. p. . 64. 4. 6. ad 2. dicente:
„Quòd ille, qui ad Sacramenta accedit, ſuſcipit
„Sacramenta à Miniſtro Eccleſiæ, non in quantum
„ eſt talis perſona, ſed in quantum eſt Miniſter Ec-
„cleſiæ; & ideò, quamdiu ab Eccleſia toleratur in
„Miniſterio, ille, qui ab eo ſuſcipit Sacramentimn,
« non communicat peccato ejus, ſed communicat
„Eccleſæ, quæ eum tanquam Miniſtrum exhiber.
„Si verò ab Eccleſia non toleratur,„ (putà, cuùᷣm
„degraclatur, vel excommunicatur, vel ſuſpendi
„tur) peccat, qui ab eo recipit Sacramentum; quiz
„communicat peecato ipſius. „ ka S. D. Secus foret
in caſu neceſſitatis. .
B. 4. Miniſtrans Sacramenta in peccato mortali
peccat meortaliter ex genere ſuo. Et quò excellen-
tius fuerit Sacramentum , eò gravius eſt paccatum.

Ratio primi eſt: Tùm quia Miniſtri debent con -

ſormari ſue Domino feu agenti principali, juxta il⸗
lud r. Petri 1. Sancti sritis „ quomam ego ſanctus
ſum. Iem: Sancta ſunt ſancte tradtandæ. Tum
etiam, quia hoc peccatum pertinet, quaurum eſt
ex parte ipſius peccatoris, ad irreverentiam DezI&
contarninationem Sacramentorum, licèt ſeeundgum
= incontaminabilium. Ergo- Kati

aiiy ſecund
ſo.

„. k5.
ori irlerier
lg Snr⸗
Chrito Ane

bperunu en

imnergitur,
grio tamen
n mnrd ed
uth. arin
60, Aere
le Pafris
aigls n
hos.

Cueran

e Marer
u
Chri
14 hang
ne
talen n
zyoballe
uner
zont

. Nen

1

De Satramentis. 331

ir b eworn „ . .
KRatio ſecundi V ,. il;
aamam R ,„ quia eſt irreverentia nota iliter gra-
vior.
Lramernunt
Eel eeſt Quid eſt Baptiſmus?

3d. Cruni =
en tonein zr. Ex S. D. hic . 66. a. 1. in C. eſt ablutio tor-
lctumm poris exterior fatcta ſub præſcripta verberum forma.
bendehann Vel eſt Sacramentum Kegenerationis, inſtitutum 3
Nentonet. Chriſto ante ſuam Paſſionem, quando in Jordane
46. Ands baptizatus eſt, unde S. Aug. Ex que Aied 4quis
welt, E immergitur, ex eo ommum peccaæta abluit aqauâ. Obli-
,wrnqu gatio tamen utendi Baptiſmo fuit hominibus indicta
In NMh mon antè ſed poſt reſurrectionem Chriſti, quando
ecela dn Matth. ultimo apparens diſcipulis dixit eis: Euntes
cpitdnm. ergè, dobete omnes gentes, baptivxantes eos in No-
(lam mine Patris, & Filu, & Spiritus S. Ratis patet
Minikrun e ex ĩpſis Chriſti verbis, utpote præceptum continen-
, itr Quænam eſt materia & forma Baptiſmi ?
m B. Materia proxima eſt ipſa ablutio; remota eſt
e ole aqua elementaris. Katio à priori eſt voluntas
Chriſti. Forma eſt hæc: Ege te baptiæo in Nomi-
i to⸗, ne Patris, & Eilu, & Spiritis S. D

giuekfe⸗ Quid ſi quis nequeat habere aquam Elemen-
ſiliu tcalem ſimplicem propriè talem, babeat autem

it probabilem, qualis eſt V. G. aqua roſaces,
Nnin 4 „ umor fluens ex ligno, guando igni im-
n vonitur & c. poteéſine in ea in tal n-
and ceßitate licitè baptigare?

, S ». Non ſoluùm poteſt, ſed & tenetur ſub mortali
in

332 Ckput X.

in extrema neceſſitate. Ratio primi eſt, tuùm, quia

ſi fas eſt aliquandò ſequi ſententiam quamcunque

practicè probabilem, erit vel hic maximè, nam
periculum animæ tollit metum ommis temeritatis,
atque imprudentiæ; quia juxtà textum Cap. ii nula
de conſecr. diſt. 4. Non intervenit temeritas præſum-
ptionis, ubi eſt diligentia pietatis. Tam etiam, quia
licitum eſt in neceſſitate adhibere materiam dubiam
aut probabilem in Sacramentis; ſed talis aqua, putà

roſacea &c. eſt materia probabilis tam extrinſece,

quia eam admittunt Puteanus, Leßius, alüique
apud Gobat, quot ſequitur P. Girckhen. Tuùm in-
trinſeecè.
Aatio: partim, quia ſicut ignis excuſſus è ſilice

eſt elementalis, ſic & talis aqua videtur eſſe, maxi-

mè quia habet humiditatem, frigiditatem, perſpi-
cuitatem & ſimiles veræ aquæ qualitates. Partin,
quia ſive elementa ſint, ſive non ſint formaliter in

corporis ſegregari & extrahi, adeque veram aquam
produci, ſicut V. G. ignis producitur chalybe ſili-
cem comminuente? Idem eſt de aqua ex vitibus pu⸗
tatis aut arboribus defluente, ergè.
Ratio ſecundi eſt: Quiſquis jure Divino tenetur

damnationem alterius impedire, ſaltem quando po

teſt ſine ſuo gravi damno & peccato, ergò. Idem

7

ſentiendum de materia omninò dubia, ſicut poteſt

Keri in tenebris, ſi quis neſciat, an aquam capiat,
an acetum: Quia in dubio adhibendaeſt ægro peri-
chitanti potiùs medicina dubia (ſaltem ſi non ſit ob-
futura) quàm nulla. Sanch. I. 1. moral. cap. 9. n.
39. cx communi apud Gobat. In hoc tamen & mi-
libus

bi

ullig eſt

1ſ ber nn
un ſuhenn
ndus baobt⸗
Dan: §.
Agt nſale
lur eſ hin
1,8. D..
nella necell
lach,
nnne 7
4

.

. Urd

Aunla, 7
mixto, quid vetat ignis activitate partes humidas

Neprine.
unenhe
Manlk erpri

or cgolung
. ng⸗
ſttonn

bench eun
ntez,

n tetie
W amnnller

nielk, tun

famm Juumamg
C marime,

Dnmis temennn

numC5t

tenerta i
Iunttiafi,
etmatetiun l

ſltllun

g tun ennun

LAu, 4

Dyclen. Iun

nis ZZ
erur ele,t
Fidien en, V
dllers l⸗
n in fum
uunb
qveſelin

lnetnn / Gtr:

Ab

ehhinn

llem unl⸗
, l 1
i, unt
An A unck
nnl

eniun O .

rrit,
1

De Sacramentis. 3333

libus caſi infans ſemper ſub condltione bapti
zZandus eſt, V. G. Baptixo te, quantum poſum,
vel ſi hæc materia ſit apta & . imò, ſi contingat
eum ſupervivere, eſt poſtea ſub conditione rcbapti
zandus habità materià certà.
Dices: S. D. q. 66. a. 4. ad 5. ait Picendum, qud
Aqua roſacea eſt liquor . reſolutus „ unde in es
non poteſt fieri baptiſmus &c. ergè.
. 8. D. loqui extra caſum neceſſitatis, non autem
in caſu neceſſitatis.

Quid ad hunc ce/in: Laureniin: eptixer
Jut hac forma: ρα te baptizgo in No-
mine Patris, Filii,
quæritur an val

pr. Ut probabilius cum Glpeſtro, Joanne Majo
Armill a, Toleto, Vivaldo, Gammachæo & alii,
negativè. Katis: Tum, quia Chriſtus juſſit inſeri
Particulas copulativas. Zuùm etiam, quia ſic non
videtur exprimi Myſterium Trinitatis, ſed tres Per-
ſonæ confundi, quaſi ſolis nominibus, & offi-
ciis diſtinguantur qui fuit error Sabellianorum.

Juis intendat aheram occidere Fabmer-
gendo eum in aqua, & ſi aul baptitars, eàque
inten ione Projiciat eum in Kumen „
baptiätne? 2

.. Talis vere e habtirat. Katio, quia adeſt de-
bita materia, forma, & intemtio Miniſtri, quæ
non annullantur per intentionem occidendi. Si verò
puer

3534 Caput J.

puer & manibus tuis caſu decideret in fontem, &
proferres formam, non eſſet baptizatus defectu in-
centionis.

Quis eſt Miniſter hujus Sacramenti ?

B. Quilibet homo, etiam non baptizatus, he.
ganus, hæreticus, mulier, &c. Katio, quia hot
Sacramentum eſt maximæ necefſitatis, ergò conve-
niens eſt, ut habeat miniſtrum valde communem
& obvium, præſertim in articulo neceſſitatis. P'or-
rà&, licèt ab impio vel pagano nemo poſſit mun-

dari ex epere operantis, benè tamen ex opere oper

rato, non quidem principaliter, ſed inſtrumenta-
liter. Cæterùm Miniſter ſolemnitatis eſt Sacerdos,
Parochus, vel ab eo deputatus. Ita ſtatuitur in
jure, & docetur à D. 7 b. hic 4. 67. 4. 2. Diaco-
nus (ut ex formula ordinationis ejus patet) ex pro-
prio ſuo officio & vi conſecrationis ſuæ habet po.
teſtatem baptizandi ex commiſſione Epiſcopi vel
Presbyteri. S . “

Quid faciet Sacerdos ſimul vocatus ad bapti-
Tandum infantem, & abſol vendum adultum,
Tuorum alieruter (qui alteri pefponiturr)
certò morietur ſine Jacramento?

Dico: Curet, ut infans baptizetur per laicum,
& adgolet ad abſolvendum adultum; at ſi nemo
adſi, qui videatur rectè baptizaturus, debet in-
fantem præferre adulto; ille enim alias certò peri-
scr, mon item hic, quia ſalvari poſſet per conttitio-

xnem 3

—

RW

M; udi
ſencom eſt
ℳ45.D.

E
. Dpti
edi& Prr
Ind ſneh
1. D. pan
Rer Ag4
l prol
1 Hh, g
gigemn 2
intamen ex
Cnito trßtt
dahnidan,

us Nt e
creta

ar 1
a, nil

urede

. Debet
dot

tu, de

4 in ſohen,
izatus Ccſeht

Aeranent

n bapäinn
C. Nati, A

ns, 40
velde conen

o vecetna l

Neno ol

nen er

ſed ſfun
titiz el
. ln
1. 67. 8
us pue d
il n

hre hin

=☛

e40 4 4
Au Ali 4

ni⸗ n nun
ee

De Sacramentit. ð 335

nem; ubi autem htficutas occurit, ſemper arri.
piendum eſt hoc, hdd minus habet de periculo,
ſyxta . D. 3.p. 4. 8 3. a. 6.

AQuanta ſ neceßitas Zaptiſmi?

. Baptiſmus eſt rrceſtatsi omnibus neceſſitate
medii & præcepti, etſi aliquis eſſet cum Joanne in
utero ſanctificatus.
1. P. patet ex illo Chriſti: Miſi quis renatus fue-
rit ex agua, & c.
2. P. probatur à S. Th. hic 4. 6 8. . 1. ad 3. ubi
ait: Illi, qui ſunt ſanctißicati in utero, conſequun-
tur quidem gatiam emundantem à peccato originali,
nen tamen ex boc ipſo conſequuntur cbaraderem quo
Chriſto configurantur, & bropter hoc neceſſe eſt eos
baptizari.

Quid ut miniſter ageres, ſi infans perieli⸗
taretur in pebe, ſecundina ,„Zud non,

For’ exui? ðYBM

Dico: Baptizatem, & baptizaretur validè. Ka-
kio, quiĩa illa pellis pro tunc pertinet ad infantem.
ut pars ejus.

Ee’, ſi ſine eriru non n paßit xpecari

perfelta nativitas prolis?

. Debet baptizari in quacunque etiam minima
1 Paite corporis, quæ prominet „ ut ſunt manus, pes,
Ain „&c. mModò ſit moraliter ſenſibilis. Ratio.

quia

336 Caput X.

quia per ejus ablutionem homo dicitur ablutus,
tinctus, aſperſus, ſicut ex minimo vulnere dicirur
homo vulneratus. 4 èM

Quid ſi puer adhbuc ſit in utero & periclitetur,

obſtetriæ verò poßit mann adintus eum
attingere & abluere?

.

M. Si obſtetrix ſit perita, tenetur, (ad ſuceur-
rendum ſaluti infantis) cum pronuntiatione formæ
ſic eum abluere. Ka Chapeaville, Bonac. Dicaſt.
Zann. poſt Viiter. Gabr. Valent. Keginald. & alios

apud Gobat. His accedit Zennerus, Girken, &

inclinat Wigandt dicens: Mon tamen condemna-
rem illam obſtetricem, ſi ſub conditione illum puerum
in tali neceſſitate baptivaret. Katio, quia non re-

quiritur ad conferendum Baptiſma, ut puer mate-

rialiter ſit natus, ſed ſufſicit, quòd de non homi-
ne factus ſit homo capax ablutionis baptiſmalis;
quia aliàs nec infans ex utero matris ſectæ extractus,
nec productus miraculosè abique generatione, poſſet
baptizari; ſed, ut ſupponitur, talis infans eſt ca-
pax, Ut abluatur, &c. Ergò. ””M
Nec obſtat SF. D. hic q. 68. a. II. in C. dicens:
Qusd nullo modo infantes in maternis uteris exiflen-
tes baptixari paſſunt. Non obſtat, inquam, qui⸗
S. D. intelligi debet in ſuppoſuo; quòd corpus ta-

lis infantis nullatenuũs poſſit ablui, ut patet totum

articulum inſpicienti; ſecùs eſt, ſi hoc fieri
poſſit, ut poſſe & citati DD. &
prarxis demonſtrat.

1 1. Kmo

ſe t.

I Puri

Mimum katior
Penecellieat

ſ..

urmmne

Prin Eigene
r, don el
Gmtinhils

nned, 4

Aagpnii
dn ce

Uumnpeckus,
Mn d e
iheppurear

Ainchinr

u

Ake D

4

De Sacramentis. 337
Gicnr An. Ast «ciondam, ſi onſrumſe .
6 R Saptizandum ? .

. I. 8i Lrahfirumm. ab hurmnang ſigura it in Partiha
minns principalibus deficiat, V. G. in manu, pede.
brachio, & eſt abſolutè baptizandum; ſi verè deficiat
In Parté Pri cpali, i ita ut dubium ſit, utrum habeat
e animam rationalein „ t 11 naſcatur capite canino 5
baptizandum eſt ſub conditiohe: S&t es homo, cxi-
gente neceſſitate Sacramenti & aliqua ſaltem Probabi⸗-
litate animnæ rationalis. Si verò majori ex parte in
gual Velian 4 d generet u ſi e Caput ner pectus ha-
C7 Re thominis, nec aliquam actionem humanam præ-
unn an 16 ferat, non ef baptizandum, quia eſt probabilitas
amin ratiohalis.
tmneilin i e. 2. Kconſtet de monſtro, quèd ſit homo, du-
in de⸗ bium » verò, an fit unus vel plures, e quèd ſah du-
, U 4 Plici apfre. ſit u unum pectus debet in uno Capite ab.
gohlcein ner ſolutè, & in alrct0 fub. Cohditione baptizari. Item
ninnͤbe ſi ſub uno capite ſint duo pectora, prius abſoluts
molckan⸗ unum pectus, dein alterum ſub conditione eſt bapii-

AuiNe
eehen , zandum; ſi verò duo habeat capita & duo pectora,

=

1 hinn Se ſatis appareat, duplicem eſſe hominem 3 quilibet

,uoe 1 loluts t bapezandius, O ?”Msl

umunni Oligattne harente aliigue puerorum qura-
r,n tworesſub. gravibpeccato provicere, ut ii,
e e 4 Judm primum fieri poteſt,
nentur

1 henehn
Cintus e

etur, (1l N
Nmirionein
, Durck D

S=S

ME . Afßr. Naio: Quia, cum ipſimet tſibi de medio

1 amnscallan. providere nequeant., obli igatio chari-
l Y tatis

338 Caput X.

tatis & Juris Divinmi parentes aliõsque eorum curam
habentes obſtringit, ut parvulis de hujusmodi reme-
dio provideant, præſertim, cùm tenerrima illa ætas
morborum mortisque periculis facilé infeſtetur.

Licétne infantes infidelium „ Jui politie? tan⸗
tam & ci viliter ſubſunt Eccleſiæ, in Vitis
eorum parentibas baptizare?

n. Negativè. Katie F. D. 4.6 S. 4. 10. & 2. 2. 4.
10. a. 7. eſt: Quia tales parvuli ſic baptizati vel ma-
nerent apud ſuos parentes, vel non; non primo
modo licet, quia toret periculum apoſtaſiæ ob natu.
ralem affectum filiorum erga parentes; non ctiam
ſecundo modo, quia eſt contra Jus naturæ & pater-
num auferre filios à parentibus, quod Chriſtus nohuit
per legem baptiſmi violari, ut à poſteriori conſtat er
eo, quod nunquam Ecclefia curarit baptizari parvu.

en “ Mune Zaptiſmus reiterabilis 2

. Neg. Natio: Quia imprimit characterem inde-
lebilem; regulariter tamen proles ab obſtetrice bapti-
Zata ſub conditione eſt rebaptizanda, ob periculum
nullitatis prioris Baptiſmi, ejusque abſolutam neceſſi-
tatem. Item proles expoſita ad portam Eccleſiæ vel
Hoſpitalis, ſi non habeat appenſam ſibi ſcedulam
llati Baptiſmi teſtem, ſub conditione baptizari de-
ber. Katio, quia non adeſt moralis certitudo de
Baptiſmo, & in dubio ſemper inclinandum eſt in fa-
vorem

1os invitis parentibus infidelibus etiam cjus poteflan

—

wrenbapti
ſerumnelt,
Pllt hobe
Cttnucinem
1gno appe

latus, Ac⸗

r tetto
ſenur h3
ihuter, 1
ni ba
un,
4

Ddc
lagArtis
Abe A
llgitr.
ſteni,
Uwlin ri

hern re

Rcihut

4 lione,

Pe connc
bußvsnvinn
enetrimm iut

ſeinteltenr.

iu olui
lſe, inli
iee

4410,604
ſ lapiuie
non; N)
rentes

.
4

usnaturel
od Chrtn
oKenoncin
ri kommg
enan ,

abiht

chundgen
45 Cblende
nch, bee
Alolunn

cun NH

D
ie b
i HKZ

umlamet⸗
uumn

De Sacramentis. 339
vworem baptizand', ne ſalus ejus pericli
vore tanch, ne ejus periclitetur. Q
Ree⸗ lt⸗ lrrter llarm ſchedulam nullo alio Qad
kalr heder cenitu uia ſchedula illa non facit
ec dem moralem, cum non ſciatur
„ qualiter vel à zaptiſmus
collatus, &c, 406 Haptinus

Quid dicis ad bunc caſum: Malier guæd,
ex illicito concubitu prolem cra.
Ran 44,iXana⸗ „ guærit Parochus, za
5 er, interregara mater tergiverſatur;
gquia Parochus conſtanter negat Bapti e
mum, niſi edkatur nomen parris d.
mater, QL. An bene Ficen
Parochus ?

d. Jub diſtinctione: Vel Parochus quæſivit zalkr

Magiſtratuis Eccleſiaſtici
mals ſoſt, Juia nei vel injulſu? vi injuſlu
lcilicet ad infamationem ſtupratori- Bcccatuno;
juſſu Magiſtratus Eccleſiaſti pratoris occulti; ſi verò
nec peccavi Us Ecele laſtiei id fecit, non fecit male
shaccati. Geriw: Adumn Epiſcopuslociod s ⸗
Prolium fornicariarum & difficilem earum ſi E *
tionem poteſt ità juſte ſtatuere. nltenta

Zaptigatus & patrini, eum qnibus & guan-
do contrabunt cognationem Fuan⸗
ablutione, kar u nel aruin tangant puerum in
mmen plures hic adſint ſkmiliertar cognationem; ſi
angentes, non con-
X4 tra

34 Cadput x.

trahuntillam. Ita Tid. de matr. & en toe, C.
terùm in multis agendis cautum eſt „ut ſi maſculus
ſit baptizandus, ſolus tangat pattinus; ſi Verò femel.
la, ſola tangat matrina.
B. 2. Patrini ad ihvicem nullam ntrahum
cognationem ſpiritualem „ nec bpatrini cum bapti.
zante, benè tamen cum baptizato & parentibus l
ſi eum in ablutione tangant, ut dictum eſt.
B. 3. Patrini & baptizans contrahunt cognato⸗
nem Paternitatis cum baptizato, qui relativet, Contra-
hit cognationem filiationis cum patriihis & bapiente

C A5 S.

FEF itin Parochus aamittit pra Patrina Joan-
nem non deſignatum 4 barentibus. Q., An

peccet mortaliter, & an contracta t L
cog natio EPirualis cum Hoanne 2

.

n. Ad 1I. Affirmativè. Natio, quia in re grayi
agit contra decretum Tridentini ſ. 24. de eform⸗ f.4.
Ubi ita ſtatuitur : Parochus, antequam adg Baptiſ-
mium conferendum accedat, diligenter ab is, ad quos
ſpectabit, ſciſcitetur, quem vel quos elegerint, it
baptivatum de ſacro fonte ſuſcipiant, quod, ſi alii
ultra duos deſiznatos baptizatum tetigerint, cogna-
tionen: ſpiritualem nullo modo contrabunt. Unde,
quia hujus decreti transgreſſio contrariatur charitati,
quæ debet eſſe inter compatres; & jutititir, quia
compaternitas non debet conmtrahi invitè, obligat ad
culpam mortalem. —=

pt. Ad

Adne
Inum, erlt 1
ihns, nem
Jum aanmn
lumlooct.
Annnlerlacku
Is envuit b
nnnio dane
En tennone
Cnmnurn in ,
hiin .ſen.

1UCN,
geue
Aifentuen
im n Cn
Puhiannn Pe,
Mlerunst

Veuan

. Mena
A

CONlernd,

lum, on

iffrnn 1

Lochan

Nibech

agethte 0
, In fthta
E; raiokt

m cok
attini cun
Eenbbut⸗
Aum .
tabuun cnt
günktiten
tnis Abezt

Patrint 1
nilnt C
nttra/
1ſoane,

i nrf
elrcſet
uum 44
ral ißs, 4
los lcgtinn,
, g,,
emt,
,4un.
rminrchik-
nie, Nblta

34

De Sacramentis. 341

p. Ad 2. etiam affirmativè. Katio, quia Triden-
tinum, etſi præcipiat Parocho, ut requirat à paren-
tibus, quem pro patrino habere velint, & hunc non

alium admittat, ſi tamen culpâ Parochi ahter fiat,

illum loco cit. per ordinarium puniri jubet, ſed non
annullat factum, ut patet, & ideò, quia ſolus Joan-
nes temlit baptizatum, naſcitur hæc ſpiritualis
cognatio tanquam quid neceſſariò conſe-quens di-

ctam tentionem ſeu ſuſceptionem pueri juxta mentem

omnium in rub. de cognat. Spirit. S. 7 b. & alii Theo-

logi in 1. ſent. diſt. 40.

Quid eſt Confirmatio.
iv.. Eit Unctio chbriſmatis ab Epiſcopo in fronte fadta
baptivato, ſub praæſeripta verborum forma; vel eſt
Sacramentum corroberativum, probabilius inftitu-
tum in Cœna, ut ex traditione Apoſtolorum docet
Fabianus Papa epiſt. 2. c. I. & patet ex uſu Eceleſiæ,
conſecrantis tunc ejus materiam.

Quænam ſt materia & forma Confir-

mationis?

B. Materia proxima eſt Unctio, remota eſt Chris-

ma vel unguehtum ex oleo olivarum per Epiſcopum

conſecrato, ex balſamo confectum. Ita Florent. is
decreto, forma eſt hæc : Signo te ſigno Crucis, &
confirmo te Chriſmate ſalutis in Nomine Patris, &
Bui. ι Serne Xd.
Quodnam eſt ſubjellum? Quis Miniſter
bujus Jacramenti?s
y. Subjectum eſt quilibet & ſolus home baptizatus.
M V 3 Ka-

341 Caput X.

KRatio: quia confirmatio ſe habet ad Baptiſmum,
ſicut augmentum ad generationem, ſed nullus poteſt
augmentari, niſi ſit natus, ergè etiam. Miniſter
ejus ordinarius eſt omnis & ſolus Epiſcopus, ex dele-
atione S. Pontificis etriam Simplex Sacerdos. Efle-
ctus verò illius eſt augmentum gratiæ cum ſpeciali
robore ad fidem conſtanter profitendam, quem etiam
in finem confirmato infligitur alapa, ſcilicet ut intel-
ligat ſe debere eſſe paratum ad erucem, ignominiam,
aliaque pro ſuo Salvatore ſuſtinenda.
Portò hoc Sacramentum eſt ſolùm neceſlarium ad
benè eſſe ſpiritualis vitx, unde nullum de eo extat
Praceßtum rigoroſum; ex quo patet, quod nemo
mortaliter peccat, qui hoc Sactamentum non ſuſcipit.
Seclude contemptum vel ſcandalum.
De cognatione, quæ per hoc Sacramentum con.
trahitur, dicetur infra de impedimentis Matrimeni.

Quid eſt Euchariftia?

B. Species conſecratæ ſub praſcripta verborum for-
ma, ut realiter continentes Chriſtum ad cauſandam
gratiam cibativam; vel eſt Sacramentum nutritivum.
Eſt autein Euchariſtia omnibus neceſſaria in re vel in
voto proprio adultis, (ſi aliter illud ſumere ne⸗
queant) parvulis in voto Eccleſiæ, quia ſunt bapti⸗
Zati; Baptiſmus autem ordinatur ad Euchariſtiam,
quia eſt inchoatio vitæ ſpiritualis. .B
inſtituit Chriſtus Dominus ſecundum fidem hoc
Sacramentura, ſicut & alia; in Cœna Domini, ut
patet ex Matth. 26, & Luc. 22. &c.

Ceen

I. M⸗
Uiceus r
ner Aos ar
d, eniig
ſarcenopri
lind lqu⸗
Mniegbirin
ſflct gue
llumn fa
uryrrcepti,
ntneuter ,
luſecie;
Cnneenecellt
i Nan
dtetaidde

.
erdeponn

1, cti⸗ ſt 9
ſſircklimn
Cnlti: K
Vrnr urr
n et ſu
ChenminCrn
dmtiung
1. N
Clecnnton
an. ,
latitnen
ann⸗ .
Nekeniam
Pgiri

1 Hutn
ſcd nuhuſe
etium. IMIn
picopus, al
Deelt
ruir aun ſ⸗
ndem, glene
1, ſelorun
lem, gumi
dn
lum pecelr
nulllum ee en
g,
entummnent
m.
crawmenn.
wventiss Munt

ℳ
lihni erlen
AA ℳα
entum Crin
Celanu nne
lnn
, uimn
A uchud

inftn/

De Sacramentis. 343
Quæ materia & forma Euchariſtiæ?

Be. 1. Materia valida Euchariſtiæ eſt ſolus panis
triticeus & vinum de vite. Katio S. D. eſt: Quia
inter alios panes homines communiter utuntur triti-
ceo, cæterique panes adhibentur ex defectu hujus;
ſicut & propriè vinum dicitur, quod de vite ſumitur.
alii verò liquores ſolùm ſimilitudinariè ſunt vinum.
Non requiritur autem, quod creverit in vite, ſed
ſufficit, quod habeat ejus naturam, ſicut vinum per
miraculum factum. Huic modica aqua de neceſſi-
tate præcepti, non Sacramenti, adhibenda eſt. Ita
communiter DD.
Una ſpecies ſine altera validè, non lieitè, in qua-
cunque neceſſitate, etiam diſpenſativè conſecrari ne-
quit. Katio primi: Quia forma unius ſpeciei eſt
2 b altera independens, & ſignificat Corpus Chriſti,
ergò & ponit, quĩa verba ſunt practica.
Ratio ſecundi: De Jure Divino conſecratio Eucha-
riſtiæ eſt ſimul Sacrificium incruentum ex inſtitutione
Chriſti: Sed non poteſt eſſe Sacrificium, niſi con-
ſecretur utraque ſpecies, quia Sacrificium incruen-
tum ex ſua inſtitutione eſt repræſentatio Sacrificii
cruenti in Cruce oblati, quòd non fuiſſet perfectum,
ſed mutilum ſine effuſione Sanguinis, ergo.
M. 2. Probabiliùs eſt, quòd de eſſentia formæ
conſecrationis ſint hæc ſola verba: Hoc eſt Corpus
meum. Hic eſt Calix Sanguinis mei. Vel, Ric eſt
Sanguis meus. Patet eæ S. T P. a. I. 2. & 3.
Katio: Quia præfata verba adæquatè ſignificant
præſentiam Corporis Chriſti ſub ſpeciebus panis, &
Sanguinis ſub ſpeciebus vini, quam proinde & cau-
YV 4 ” ſant,

344 Caput N.

ſant, cum ſint practica:“ nde urtteul enin von
) ift ec efficit præſentiam Sacramentalem,
ſignificat, nec efficit præ Nram Kacracmralem
1 verba formæ ſolam connectit cum illis ver in⸗ H
„ 4 4 . . . . Ps, . ,— . U
cedentibus, ſcilicet accipite & commedite, redditd

ushuj ratnenti; uſus autem
ſenſum cauſalem uſus hujus Sacratnenti; uſus aut

non eſt de eſſentia hujus Sacramenti, ſed ſolum eo
ditio applicativa quoad effeéctum, vel illud complet
. lum extrinſeco. “
complemento ſolum extt .
Phr ut expreſsè ait S. D. alia verba ( ſcilicet nori
Teſtamenti: qui pro multis effundetur) ſolam ber.-
tinent ad integritatem ejuſdem locutioni

Licétne repeterés verba formæ in

eadem Miiſſad

ilegium. Katio : quia
Dico : Eſſe grave ſacrilegium gun
verba falſificantur, cum proferantur ſuper n criam
jam conſecratam.

Mne peccatum repetere partem formæ 17.

ly boc vel hie?

Dico: Si fiat ex nimia anxietate, ut teert laler,
vix erit veniale, vel ſaltem illud non excecli. eeſmn
quia Sacramentum non cxponitur periculo,
ſus verborum variatur.

. ezih,, . an
Quid ſi celebrans probabiliter dadlet „
verba conſecrationispretulerie?
irionc.
Dico: Tenetur formam Tepeteré ſub culcynul.
Katio, quia alias Sacramentum exponit Periculo nul.
. . . — . „ 18.
litatis, & ſe periculo peccati mortalis s.

Mie ſite
un

Do: No⸗
Uhum nemen
Cornun.

Icczon

in, non

ler Milm
Cklltin;
, cümin
6 Irqueet
r bochunic
Alinoni C
Uhwbſhe
Guntmodoft
Gliadactanen

propter5

l. Keere

urleqlit,

Unckclebr⸗
Mond,
n S
NC teent
Ali kacha

. Liizg
W echn
tn i

ticnla eint
Sackannentie
nillisretbse
dedite,ldt
Uti , vle
1, ſedlolkne

Gel idum
rs ntt
denn ſan

oni.

rneit

aAtir 1

ſoper n

ifmel

1.
, und
ecect. 1
enlh, un

„ SA,

lnd

Abonliünn
ikiolbn.

De Sacramentis. 34 5

Nonne ſuper aliam ſaltem materiam ſeu ho-
Asiam poteft in zadem Miſſaforma
porofoerrid? “
Dico: Non poteſt ſine ſactilegio. Natio, quia
unum nmumero Sacrificium petit unam numero
formm. “
In peccato mortali conſtitutus, obſtante præcepto
Divino, non poteſt ſumere Euchariſtiam, ſed nec
legere Miſſam, niſi præviè ſit confeſſus habità copia
Confeſſari; in extrema tamen neceſſitate, quæ
adeſt, cùm infirmus eſt in proximo periculo morien-
di, neque eſt Sacerdos vel Diaconus, qui poſſit vel

velit Euchariſtiam adminiſtrare, licet Subdiacono

vel minori Clerico, vel etiam Laico Sacramentum

Euchariſtiæ miniſtrare ſibi vel alis ſecluſo ſcandalo,

dummodo ſuſcipiens exiſtimatè contritus ſit. Katio,

quia Sacramenta ſunt propter homines, & non ho-

mo propter Sacramentum, ita Valent Ssanch. Kegi-
nald. Sacerdoti, qui ſinè ſcandalo Miſſam intermit-

tere nequit, & copiam Confeſſarii non habet, lici-
tum eſt celebrare cum contritione exiſtimata.
Portò, ſi quis hac die legiſlet Miſſam, vel com-
municâſſet & eâdem die infirmaretur ad mortem,
non tenetur ſub mortali ſumere Viaticum. Katio,
quia Euchariſtia, quantum eſt de ſe, Viaticum eſt.

EFuchariſtia . ſjne deneganda heccatoribus?

B. Primo : Publicis ſeu manifeſtis peccatoribus
non eſt danda Euchariſtia, niſi poſt pœnitentiam.

Ratio, quia tales per publicum crimen non expiatum

5 ami-

4

346 Caput X.

amiſerunt jus ad Euchariſtiam; illis tamen peſt pæ.

nitentiam occultè petentibus dari poteſt, modè illis,
coram quibus ſumit, conſtet de pœnitentia. Katio,
quia per publicum crimen ſolàùm eſt amiſſum jus ſu-
mendi publicè, ne detur aliis ſcandalum.
d. Secundò : Peccatori occulto occultè petenti ne-
ganda eſt Euchariſtia. Ratie, quia nulla ſubeſ
Gauſa ſcandali vel infamiæ in hac denegatione, illi
tamen publicè petenti non eſt neganda. Katio, quia
ublicè eſt in poſſeſſione ſuæ famæ. Jum etiam, quia
id fecit Chriſtus in Cœna Corpus ſuum dando Judæ.
B. Tertiè : Si Sacerdos ſciat peccatum per ſolam
confeſſionem, debet dare etiam occultè petenti;
ſecas, ſi ſciat ſimul alià viaã. Ratio I. P. quia Sacel-
dos obligatur ſigillo confeſſionis etiam reſpectu pœ-
nitentis. Natio 2. P. quia tunc alio modo ſe poteſt
excuſare. Porrò ad evitandum peccatum indigne
ſumentis non liceèt in ullo caſu ei dare hoſtiam non
conſecratam. Natio, quia populum, vel ipſum
ſumentem, exponeret peccato idololarriæ.

Quid, ſt Sacerdos Communionem aiſtribuen-
inter communicandum videat fæminam, guæ
Jacram Hoſtiam extrabit ex ore in ſtro-
bpbhiolum, adeam, ut ſuſpicatur,
inbonorandam?

Dico : Hic cautè agendum eſſe, I. Si Sacerdos fœ-
minam noſcat, & poſtea cum ea ſeorſim loqui poſſit⸗
& malum impedire, id faciendum eſt. 2. Si aliis
Ron advertentibus hoſtia clam ei eripi poſſit, eripia-
tur, ſi neutrum horum fieri poſſit, res Deo recom-
men-

VelcdetI.
lonelt, nec
danſtu poeel
ublce etem

Pekmiinui
u l e
Ayne.

lefernnam,
orentaro⸗

un⸗

. Wein
Cunera Ner

An ſeßln⸗
chutn 1rar

de⸗

Npe
u Na,
nperernom
1 hatie
Mortl,

etatit
.

NPrip)

6tamen i
Nelt, modht

“
litentin. d
ſtaniſlungt
Aum.
etle ſtten
gin ull 4
Genepntink,
Nda. Ktn
. Tiretian,
luumnh
eocauunn pel 6
cclle el

liam
lomoltte⸗

eccatumn
Oue holun
un,9f.
lohni.
zn f 6
eninin
rorenft
Peu

De Sacramentis. 347

mendetur. 3. Fœmina illa publicè confundende
non eſt, nec Hoſtia ei eripienda. Natio, quia Eu-

chariſtia poteſt, imò debet miniſtrari oceulto peccatori
publicè petenti ut ſuprà probatum eſt, ergò etiam

poteſt relinqui illi, qui putatur eâ abuſurus.

6 izus vel potus præaſſumptus impeditne ſum-
ptionem Euchariſtiæ?

Affirmo. Natio tum ob Sacramenti honorem &

reverentiam, tum ob vomitus, qui ex præaſſumpto

eibo non rarò contingit, periculum.
Sumptio tabaci impeditne etiam?

u. Non impedit, ſi naribus ſumatur, ſecs, ſi
ſumatur per tubulos vel per maſticationem. Katio,
quia ſic plurimæ tabaci particulæ neceſſarièò ad ſte-
machum tranſeunt.

Potéſtne ehri⸗ moribundo dari

Euchariſtia?

B. Non poteft ,ſi ebrietas ſit compreta & volunta-
ria. KRatio, quia tunc non eſt diſpoſitus, cum ſit

in peccato mortali ebrietatis, ſecùs, ſi ſit incomple-

ta. Katio, quia tune non conſtat, uèd ſit in
mortali.

Qus ætatit anno, & quo temßore anni obligat
bræcehtum Communionts è

g. Primd: Pueri non obligantur ad ſumptionem
Eucha-

348 Caput J. B

Euchariſtiæ ante annos diſcretionis, ſed quando jan
pueri incipiunt aliqualem uſum rationis habere, at
peſſizt devotionem concipere bujus Sacramenti, tunt

poteſt eis hot Sacramentum conferri. Ita D. Th. 3. ö.

a. 9. ad 3. Porrè pueri non tam citò obligantur ad
Euchariſtiam, quâm ad confeſſionem. Katio, quia
Euchariſtia eſt majoris dignitatis & minoris necefhi-

tatis, quàâm Sacramentum b nitentiæ, ergè requi.

rit majorem Ppræpara tionem. Hinc ad conkeſſionem
ſuſſicit uſus rationis ſufficiens ad Peccandum morta-
liter, ad Euchariſtiam verò requiritur mmajor dilctetio
ob rationem mox datam.
e. Secundè : Zuxta Can. omnis viriuſque ſexus,
omnes fideles tenen rur communicare in Paſchate ſeu
tempore Paſchali, alias peccant mortaliter, & in

pœnam debent excommunicari & ſ ſepultur4 Eccleſia-
ſticà privari. Cæterùm per tempus Paſchale juxta

jus commune intelliguntur illi 1 5. dies à. Dominien

Palmarum uſque ad Dominicam in Albis incluſive,

juxta declarationem Eugenii IV. Hic tamen obſer-
vanda eſt conſuetudo Dicceſi ium, quia alicubi 4. ob fi-
delium copiam Plures ſepcimanx conceduntur.

Jariifene bræcepto Communionis Paſehali
ber Communionem ſacrilegam:

Dico: Quèd non. Katio, quia Communio

ſacrilega non eſt præcepta ſed prohibita, & Conc.

Lateran. decernit : Euchariſtiam debere ſum 44d mi-

nus in Paſchate & quidem reperenter.

yrt

ſel

Arn.
en,g cecetnl
ſtaltin, gn
imornel

emuaſch-

n Chrilkt
Uwenien, ſ
uuhlter, n

en bachalen

lun olekco

Nockmucäik

enon oheit
l Win

(nenun

urn kecſe
Gl lalto
dultknck
lhiriinen
et N
Pwemn⸗
Di: Cn
acre Daſc
Relpe
n rbr.
e⸗
Crndoen

riſtt

ſec guaut
tionig halen,

alrafmnelti, 4

In D. h
1d obligun
1 .
enl. Naſhl
ipors Ne
nur, elgo ni
19
cad contclo
ecendunn
tur nnotd

uritſſen
te in Pior:
mortiliet,
Cprluniki
s Ducht⸗
A rl
He tumend
deelli,⸗
0edubuu

ni 7 6
,KN

ii Cumm
t an

mis utriuſque ſexus loquitur de iis, qui communi-

De Sacram entis. 349

& præ videatur impedimentum tempore Pa-
(ESachali, debetne anticipari 6
Communiod)

Aßffrmo. KRatio, quia etiam Conc. Trid. ſ-. 13.
can. 9. decernit: id minus in Paſchate eſſe commu-
nicandum, quibus verbis Conc. exprimir;, Eccleſiæ
intentionem eſſe, ut Communio non differatur ulktra
tempus Paſchale in memoriam Paſſionis & Reſurfe-
ctionis Chriſti; ſed prævidens impedimenta, & non
præveniens, ſciens & volens differt ultrà, ergèò peccat
mortaliter, nili anticipet. Qui verò Communio-
nem Paſchalem intermiſit, tenetur primà commo-
ditate poſteà communicare, ita ut eò gravius peccet,
què diutius differt. Katio, quia, qui ſtatuto tem-
pore non ſolvit, quod debet, per hoc non deobliga-

tur, ſed potids termino ſolutionis elapſo arétius tene-

tur & compellitur. Ergo.
4 1 s . 1. . .
Crterum Communio Paſchalis peragenda eſt in
propria Eccleſia Parochiali, & non extra, niſi de
conſenſu Paſtoris ſaltem tacito & præſumpto. Katio,

quia juſtum eſt, (ait Contenſon) ut Chriſtianus ibi

ſuſcipiat alimenta vitæ, ubi in Chriſto primùm vive-
re cœρit, nec Paſtorem videretur agnoſcere, qui ab
co pane vitæ pafci abnueret.
Dixi: Communio Paſchalis, quia ex devotione
tempore Paſchali, imèò ctiam in ipſo die Paſchatis,
apud Religioſos communicate moderna praxis non
Nota, quòd ſimpléx Sacerdos ſæcularis ſatisfaciat
celebrando extra propriam Parochiam, quia éap. em-

Saltt

3 50 Caput X.

cant de manu aliena. Et ita obtinet conſuetudo. &
tamen nec alibi, nec in propria Parochia velit cele-
brare, tenetur in ea communicare.

C AYSOF.

Sempronius Tempore Paſchali communicat in Eccleßis
Mjendicantium.

Q. An Communionem Paſcbalem peſint Meh-
dicantes in Eceleſiis non ſuis adminiſtrare
hidelibus abſque Parochi licentia?

J &ꝶ. Quod non: Etfi enim Communionem illam,
quæ voluntariè & ex devotione à fidelibus ſuſcipitur,
potlint tam in propriis, quâm in alienis Eceleſiss
adminiſirare per Privilegium Nicolai V. & Sixti IV.
& declaratione ac extenſione Leohis X. pro ut habetut
in Compendio Privilegiorum verbo Communicare;
attamen ad Communionem, quæ eſt de præcepto,
dandam limitarunt ſemper, ut id fieret in propris
Religioſorum Eccleſiis, & ideo, qui extra Monaſte
riumin aliena Ecclenña ſufciperet à Religioſo Commu-
nionem in die Paſchatis, nequaquam ſatisfaceret præ-
cepto, & dictus Religioſus incideret in excommu-
nicationem latam à Clemente V. in cap. Keligioſi de
Privilegiis.
Petes an Presbyteri ſæculares in Eccleſiis Mendi-
cantium celebrantes poſſint de licentia Fratrum Eucha-
riſtiæ Sacramentum fidelibus miniſtrare in Commanis-
ne etiam Paſchali & in die Paſchatis? „
y. Quod poſſunt; idque ex Privilegio Julii II.
qui

giiconeefſt
Eeclelisluis,
Kminikrart
hleungnepe
b. Cuntuu
ſruſine
tonn 1, Ei
Pallmel,
lurjleni
irftilbur/
nnns; i
in Ngao
ſallifare,
ſiue boroch
ſheiufra
Snenleitan
on
Gdatnmumke
Tnd adtwn
trommmun
lingf leyn
,NEn
in⸗ Uure
Ulnaben
Cenk
nftenen
onis. .
rent ,

Conluetet⸗
tochia he

uicat in Ni

en zaßin
alnunſe,
licentte!

Umuticnnn-
elbitiiß
in Aetökt
ri .
X. Uwut
rle CUn
tentin
1 ella

Nelgol⸗ 0%

Antetslaclil
ret in
1 C

lſtN
4NMN
M
7 1 66
in

De Sacramentis. 3 1

qui conceffſit Fratribus Ordinis minimorum, ut in
Eccleſus ſuis, quoties opus fuerit, poſſint miniſtrare
& minirari facere Sacramentum Euchariſtiæ qui-
buſcunque perſonis, ut habetur in dicto Compendio
verb. Communicare, & ita aſlerunt Medina in ſua
Inſtruũtione Confeſorum, l. 1. c. 11. §. 3. & Henxriq.
tom. 2. de Euch. lib. 7. cap. 55. quod tamen intelli-

gendum eſt, ſi ex devotione petatur.

petes denique, utrum Religieſi Communionem pos-
fnt fidelibus gaminiſtrare, quæ eſt de præcepto in arti-
eulo mortis; ita, quod, ſi quis habeat prope Orato-
rium, in quo Miſſa dicatur, poſſit tunc Religioſus Mis-
ſam celebrare, & Communionem buic infrmo prabere
abſque Parochi licentia, adeè, ut ſic communicans
ſatisfaciat prætepto Diyvino aſſirmatiye de Communione
ſumend a in articulo mortis?
. Quod religioſi non poſſint in tali articulo Sa-
cramentum Euchariſtiæ per modum Viatici in articule
mortis adminiſtrare, & adminiſtrantes peccant, ac
in excommunicationem incidunt latam in Clement.
Religieſi de privilegiis, nec ſuſcipientes dictam Com-
mumonem 2 Religioſis abſque Parochi licentia ſatis-
faciunt præcepto. Katio eſt, tum, quia Religioſi
nullum habent privilegium de Communione per mo-
dum Viatici fidelibus adminiſtrandà, ut videre eſt in
Compend. privil. Tum etiam, quia in privilegiis
non fit extenſiode cauſa ad aliam etiam ex identitate
rationis. c. privilegium, de reg. jur. in 6. notatur in
Clement. 1. de cenſ. Bartolus & alii in l. 1. F. de conſt.
„„ * *£
* **
,
CA-

352 QCayut IX.

Quid ℳ Peænitentia ?è S

.

m. LSt Sacramentum N. L. à Chriſto Domino in-

AKitutum ad remiflionem peccatorum

Baptiſmum Commiſſorum; Vel eſt Sacramentum

ſanativum. Relaplis eſt neceſſarium necellitate me-
dii in re vel in voto ſaltem implicito. Ziid. J. 14. 6. I.
& Can. I. ”MM

Lao⸗ Junt partes ejunn? arN
fnduhr

. Partes eſſentiales ſunt contritio, Confeſſio &

abſolutio, ſatisfactio eſt pars duntaxat integralis.

Aatio, quia Sacramentum Peœnitentiæ ab intrinſeco

non poteſt ſubſiſtere ſine contritione „ confeſlione
& abſolutione; benè tamen ſine actuali ſatisfactione,
unde hæc in moribundo non requiritur, ergò. Præ-
fati actus pœnitentis etiam poſſunt dici materia proxi-
ma hujus Sacramenti; materia verò remota ſunt pec-
cata poſt Baptimmum commiſſa, & quidem, i hæc
ſint mortalia, ſunt materia neceſſaria, ſi venialia,
materia ſufſiciens vel libera. Forma autem eſt abſo-
lurio, cujus eſſentia abſolvitur his binis verbis: Abſol-
vo te. Katio, quia hæc ſuſſicienter exprimunt actum

judicii & reum enodatum; ſequentia verò verba:

A peccatis tuis, pertineht ad integritatem, non qui-

dem Sacramenti, ſed locutionis, utpotéè, quæ ma-
gis

CAb U T XN.

De Pæœnitentia. “ *

X Contiti
4 G
umſaum /

u

Iulex:

M 1
uorcepeccari
frckkt elle
4

or de per

meium

t Qoba
Elecbe gch

Dnn Weer

Aiornum
ſe Clolte

A lr

un ſlkeer
etnmit⸗
Ie uer
n

cckegen

lſtein⸗

E
=.

r, 4
Wikence

tia.
Elto Dooun
Pecenohn
elt Koctnten
Im necellnne!

Untan IN
Mir Unndt
Mir .
tul ſsaln
4 91
Scimummußt
5lenon u
Aicken,

lia:AN

Sõ

. 1

De Pœnitentia. 353

AQAQLauia eſt Contritio?

M. Contritio generatim accepta definitut à Trid. ꝗ.

14. 6. 4. Qudòd ſit animi dolor ac deteſtatio de peccato

commiſſo cum propoſito non peccandi de catero.

Quotuplex eſt (ontritio? H

. . Duplex : perfecta & imperfecta. Prima eſt

dolor de peccatis, ut ſunt offenſa Summi Boni, qui
dolor debet eſſe appretiativè ſummus. Secunda eſt
dolor de peccatis ob turpitudinem eorundem
vel ob metum gehennæ tanquam 4 Deo infli-

gendæ, vel ob amiſſionem cœli. Ita Trid. T. 14. 4. 4.

Et hic dolor debet eſſe ſupernaturalis, uniyverſalis;
formalis & effcax, & ſic valet cum Sacramento.

Dicitur autem 1. JSupernaturalis, quia diſponit

ad formam ſupernaturalem, fſcil. gratiam, omnis
autem diſpoſitio debet eſſe ejuſdem ordinis cum for-
ma, ad quam diſponit. Dicitur 2. Unwerſalis,
quia, ſi plura habeat mortalia, jam particu-
laris non ſufficeret. Dicitur 3. Formalis, ut exclu-

datur contritio exiſtimata, quæ non ſufficit. Dici-

includat efſicax emendationis propoſitum.

tur 4. Eficax, ut excludat voluntatem peccandi, &

Suſficitne una Contritio ſuper omnia
beccata?

Afirmo. Katio, quia alids, qui haberet mille

mortalia, deberet elicere mille contritiones, quod
nemo defendet.

354 Caput XI.

Si quis dolet, qudôa non ſufficienter doleat d/
peccatis, ſufficitne ille dolor ?

X

Dico : Non ſufficit, ſpeculativè loquendo. Xe.
tio, quia talis dolor non eſt dolor de peccatis, ſed
ſolùm eſt diſplicentia de ipſo doloris defectu. Pra-

icè tamen attenta conditione perſonæ „qux ſcilicet

ſit timoratæ conſcientiæ, ſuffſicere poteſt. Natio:

quia in tali dolore videtur contineri perfectiſſimus
contritionis dolor, cùm voluntas contra ſe ipſam
quaſi inſurgat, volens ſe ipſam, ſi poſſet, peœnis &

doloribus excruciare pro peccatis commiſſis, cùm

parata ſit pro ipſis etiam ſenſibiliter dolere. Inſuper
peccatum eſt origo talis doloris, qui alids ceſſat illo
deficiente; ergò voluntas reflexivè illud deteſtatur,

& conſequenter dicit dolorem ob peccatum. Iia

Scotus, Baſſ. apud Sbogar.

Quid, ſi quis bond ſide confiteatur hutan: ſe eſſe

contritum, & non ſit contritus?

Dico : Sacramentum non perficitur. Katio,
quia deficit pars eſſentialis.

Quando quis obligætur ad Contritioneme?

. Primd, Præceptum contritionis non obligat

ſtatim poſt commiſſum peccatum, nec omnibus die-
bus Feſtis & Dominicis, nec quoties peccatum com-
miſſum memoriæ occurrit. Aatio borum patet ex

raxi, quia nec pœnitentes de co ſe accuſant, nec
4 1

Confeſſores examinant. Neque obligat per totum
“S vitaæ

—

ir derurni

Pereptumk

Neeunde,
aſbuß obli
ſeoblgt
lumm de⸗

ulen obli

Oummtincere
nl,, gane
Cunnel.
ſr 1) qu
honiun.
Uueconteſton

ſedun uis

mundquin

ℳ ahte
imn /

No: Ku

ſone Otnnn

Mhoichn
Virn

jenter elal
Golor

e loguen ?
de hecen

Niceech!
ſonr, gurſt
eporel. N
et etklinn
CoNn le ſ
COMImnili,i⸗
rGolere.
aui Aicett
b peoenn!

De Faænitentia. 3; 5

vitæ decurſum, ſed certo tempore. KRacio, quia
præceptum hoc eſt affirmativuum. = H
Secundè, præceptum contritionis in quibusdam
caſibus obligat per ſe, in quibuſdam per acciden
Per ſe obligat primò, in articulo mortis vero vel pr .
ſumpto. Secundò, in morali periculo vitæ. e.
4cidens obligat primè, ſi exurgat gravis tentatio
quam vincere non poteſt niſ perconttitionem. S .
cundè, quando quis etiam erroneè exiſtimat ſe
eam teneri. Tertiè, in validè gravi communi ncee
ſitate reip. quæ præſumitur immitti à Deo ob Cccat⸗
hominum. Quartò, dum currit præce 1 n .
nuæ confeſſionis, & non eſt copia CoEſain Qun-
129, dum quis in peccato mortali exiſtens debet ccle-
brare „ à miniſtrare aliquod Sacramentum
unum è quinque vivorum recipere.

Ad valorem Sacramenti pænitentiæ requiri-

urzu/

nenat

eheiur. 1

nnimn

o m d
ecomnhud
5 Nnnn on
orN e .
e alint⸗

1
al e
le⸗ 1

.

turne formale propeſitum non peccandi
e cætero H
Dico: Sufficit virtuale incluſum in efficaci dere-

§. I.
M De Confeſſione.
Quahis requiritur 4 onfeßtio?

s ra, ſecret

3 56G Caput XI.

Quotußlex eſt integritas, & Juck

N. Integritas eſt duplex, materialis una, formalis

altera. Materialis eſt, dum nullum prorſus omitti-

tur peccatum; formalis, dum exponuntur ea omnia,
quæ poſt diligens examen memoriæ occurrunt. Per

ſe loquendo confeſſio debet eſſe materialiter integra,

ut patet ex officio aaicn „qui non poteſt legitimè

ferre ſententiam, niſi causàâ probè cognità, & ex officio

medici, qui non poteſt benè mederi, niſi totam in-
firmi habitudinem cognoſcat. Per accidens tamen
ob impotentiam phyſicam vel moralem ſufficit inte-
gritas formalis, idque in ſequentibus caſibus,
quorum “ ðJ
Primus eſt: Si homo mutus, furdus, balbu-
tientis linguæ vel ignoti idiomatis non poſſit omnia
ſua peccata explicare.

Secundus : Si pœnitens ſit in articulo mortis, vel
amiſerit loquelam inter confitendum.
Tertius: Si pœnitens fundatè timeat fractionem

ſigilli; ſigilli enim obligatio eſt ſtrictior, urpotèju-

ris naturalis.

Quartus: Si peccatum aliquod omittatur ex in-

vincibili ignorantia, veloblivione inculpata.
uintus: Si Confeſſarius timeat, ne audiendo
integram confeſſionem inficiarur morbo lethali,
V. G. tempore peſtis, quo caſu alii privarentur ſuo
paſtore. M
Sextus : Si peccatum non poſſit manifeſtari, niſi
manifeſtando complicem, cui ex manifeſtatione im-
minet grave damnum, de quo ſtatim.

.,NT

e
Cir.

.

Shin
tuno prrli⸗
ilziltegeis
nglor, pot
Sslumal wiol
Dechiar
Cemmmiautes

Tiletirne
aleſn r.

mn, ſi

i iſna lon
umng. ha

eaellndiin
eniconl⸗

,
Imnnd ehec⸗
Mlequmar,

(rimtentione

ir

lelho igteg
untper acc
. Ul I. 4

N; ,

AM
Hur, ee
le

Aticrlcln

I1. 4

icn,
Rmorle el

l
Aun At
holtz zut

(En hanlte

ehnle

ge

s unn, n
n otlu
unturexont.
Occoktront. 4
Netillner ineg
0n poreklan
A4 g. ,
GitiKerc

ci, nüünwn

e, ccilens ,.

Aem ſufmni
„
entibus l

ſurdus, M
von polim

iblomoni
l. .
umen hli
ckor, uhn

omirrinn
culta
1,he e
notbo “
pimn

unic,,

nickronen

De Pæ nitentia. “” 3 57

Septimus: Si tempore peſtis, naufragiü, vel in-

ftantis prælii rationabiliter timetur, quòd Conkeſſa-

rius integras aliquorum confeſſiones excipiendo alios

negligat, poterit plures aliquod peccatum confiten-
tesſimul abſolvere, in forma loco e ponendo Vos.

De obligatione confitendi circumſtantias ſive ſpe-
ciem mutantes, ſive ſolùm aggravantes, dictum eſt
ſuprà. H

Tenetirne peænitens ob confeßionis integri-

tatem re velare perſonam complicis?
Afßfirmo, ſi alium Confeſſarium habere non poſſit,

tui perſona complicis ſit ignota, nec aluud damnum

imnnneat. Katio, quia pœhitens habet jus ſe inte-

grè accuſandi in hoc Sacro Tribunali; ergèò & denu-

dandi complicem, qui quaſi ceſſit juri ſuo quoad

famam reſpectu Confeſſari, unde diffamato, quæ
hic ſequitur, ſolùm eſt materialis, non formalis &
ex intentione, quia formaliter nihil intendit niſi uti

jure ſuo integrè confitendi, ex quo illa diffamatio ſe-
quitur per accidens. WH

Dixi I. Si alium Confeſſarium, &c. quia, ſi poſſit
habere Confeſſarium, cui perſona complicis non eſt
nota, vel, ſi poſſit coram co, cui eſt nota, veſtem

aut vocem mutando ita ſe oecultare, ut non noſca-

tur, ex lege charitatis ad id tenetur, ut famæ com-
plicis conſulatur.

Dixi 2. Si aliud damnum non immineat; ſi enim

ſit morale periculum, quèd confeſſor ſit fracturus
ſigillum, aut aliud grave malum illaturus in bonis

corporis aut fortunæ, &c. Pœztens non debet com-
plicem maniteſtare; Confeſſio tamen exit formaliter
integra & valida, & cum effectũ.

2 Quan-

353 Caput IX.

QLuando, & zuos obligat præceptum
onfe ſtionit?
N. Primꝰ: Præceptum Confeſſionis obligat pro-
portionaliter in caſibus, in quibus ſuprà diximus ob-
Psare præceptum contritionis.
Be. Secundò: Determinatio temporis pro confes
ſione, fſcilicet quèòd facienda ſit proprio Sacerdoti
ſaltem ſemel in anno, facta eſt ab Eccleſia. Patet ex
Cap. omnis utriuſque ſexus ex Concil. Lateran. ſub
Innoc. III.
. Tertid: Præceptum confeſſionis comprehen-
dit omnes peccatores, imò & Papam ipſum. Katis
S. D. in ſupplem. q. 6. a. 3. ad 2. quia Naullus eſt, qui
non habeat udicem Chriſtum, cui per ſuum Vicarium
confiteri debet, qui quamyis eo inferior ſit, in quan-
tum prælatus eſt, tamen eſt eo ſuperior, in quantum
peccator eſt ipſe, & ille Chriſti Miniſter. Sicut etiam
unus medicus ab alio curatur, non, in quantum me-
dicus, ſed in quantum infirmus, ut ait S. D. q. 8.
Kℳ. 4. ad 4. .
B. Quartò: Præcepto anniverſariæ Confeſſionis
& Communionis Paſchalis tenentur etiam hæretici &
apoſtatæ. Ratio, quia per Baptiſmum ſubjecti ſunt
legibus Eccleſix. Quin & Papa non poteſt aliquem
diſpenſare à præcepto confeſſionis, in quantum juris
Divini eſt, ita ut ſic diſpenſatus nunquam confitea-
tur, benè tamen, quatenus eſt juris humani, ſeili.
cet quò ad tempus. KRanio I. p. eſt, quia Miniſtti
Eccleſiæ non habent poteſtatem immutandi jus Divi-
num, vel diſpenſandi in illo, præſertim dum abſo-
lutum eſt, & ex ſola Dei voluntate derivatum.
Ka-

1,, i
chektabbe
(Eterüm
Pconpumnnd
Arumumhhece
ngte ium
Gun lmul
(oumunionie

luiftne

Ngrie
iignn on
Mpltodan
Pen velunte
4. Krisht
dam & n
unt omm
lorgrnti

Mrifne,

NC
Alrenler
Ani i
fon fund
Ulerlotire
iſe
tlu dſ
Thiin te

Preretgn

ſonis obiger
luprt chimm

pori p M
Propti⸗ oen

Ecclela. ue

ſoris cn
pun Iün I.

1 Ml ,

er ſun NH

erier, G
er. Ge

n, j Ne
t 118 DH

. „ „ . . . .
Cir CAH Teneturne ad (onfeſßionem annuam, gur non

r aumhun.

hnun lenAd

n Otelt .
uacrur
1 Canrun

.

De Pœnitentis. 359

Ratio 2. . quia determinatio temporis pro confeſſione

facta eſt ab Eccleſia.
Cæterùm tempus annuæ Conſeſſionis ſecundùm

ſe computandum eſſet à prima die Januarii uſque ad

ultimum Decembris; attamen ſecundum modernam
camque piam Eccleſiæ praxin, quà fideles hoc præ-
ceptum ſimul implent circa Paſcha cum præcepto
Communionis, computatur à Paſchate in Paſcha.

datisfitne huie præcepto per Confeſionem
ſacrilegam 4

n. Negative. Katio, quia confeſſio invalida ſeu

ſacrilega non eſt præcepta ſed prohibita. Unde eſt
propolitio damnata ab Alexand. VII. Qui ſacit confes-

iſionem voluntariè nullam, ſatisfacit præcepto Ecele-
ſie. Satisfit tamen huic præcepto per confeſſionem
validam & informem, (ſi detur.) Natio, quia in ea

adſunt omnia eſſentialia requiſita, & ſolùm effectu

cilicet gratia præpeditur. WD

habent niſi venialia?

. Cum Cajet. Sylrio, Gonet, Gibbon . Natali,

Alexander, quos ſequitur Wigandt, non tenetur
ex vi dicti præcepti. Katie, quia peccata venialia

non ſunt materia neceſlaria confeſſionis ſed libera.

IUnge ſufficit ad præceptum Eccleſiæ implendum, ut ſe
Sacerdoti repraſentet, & ſe oſtendat abſque conſcientia

mortalis eſſe; & hoc ei pro confeſſione reputatur. Ita

D. Th. in terminis in ſupplem. 4. 6. a. 3. 4d 3. Tenere-

Z 4 tur

360 . Caput X.

tur tamen in Paſchate communicare, ut decernitur in
Can. omnis utriusque ſexus. &d.
BDixi: Ez vi dicti Præcepti; quia fieri poteſt,
quòd tenearur ratione ſcandali, vel etiam ſe dubitet
eſſe in mortali. M
Tenentuürne bueri hoc bræceßto,
. & quandonam

Dico;: Tenentur, ſi ad annos diſcretionis perve.
nerint, & mortaliter peccaverint. Ita patet ex cit.
Can. ommis utriuſque ſexus. Quare autem pueri priùs
teneantur ad confeſſionem, quàm ad Communio-

. Clundh
nd eho te
9
cd gruins
Utt lo ſhpt
Gis oanno
lrpiciio a
cet o duob⸗

(ckbie Pro

üthen Mo ne

☛— iu

un, con,

nem, dictum eſt ſupra. Ex quo etiam patet, quòd Nan
ræceptum confeſſionis diſtinctum ſit & independens v Colk
à præcepto Communionis., AAAoerdon:
Eine aliquzndo bræ veniendum hoc bræceptum 1& dannn
Dvel ſupplendum, dum ſt n gudd he
neglectum Apeticblum
Uron verig
u. Primd: Quii ſcit aut probabiliter timet ſe non i eſonl
poſſe conſiteri ante finem anni, niſi confitceatur mo- 1I! Vl
dò, uti fieri poteſt in caſu longi itineris, tenetur con- öecen
feſſionem anticipare. 8 NEmd
Ratio eſt adem, quæ ſupra de caſu præyeniendæ cler 1.
Communionis. (ui accedit, quòd alia ſint præce- Crullt
Pta, quorum onus alligatur certo tempori ſeu dici, hndun tn
ur jejunii, Miſſæ, horarum, quæ non ſunt neceſſariò Mhm al
Prævenienda vel ſupplenda; alia verò, quæ obligant lunl
Pro indeterminato tempore, quæ funt amticipanda filtone
vel ſupplenda =ð tale eſt in præſenti. 1n erlene

De Peænitentia. 361

ut dienigi e. Secunddè: Qui toto anno non eſt confeſſus,
aunno elapſo tenetur primâà commoditate confiteri,
uin fele & eè gravius peccat, quèò diutiùs differt. Karto
deiimſecli patet loco ſuprà cit. de Communione, quèd, ſi
quis toto anno non eſſet confeſſus, & confiteretur
in principio Januarü, illa Confeſſione non ſatisfa-
ectn, ceret pro duobus annis. Katio, quia iſta Confeiſio
eſt ebita pro anno præcedenti, ergè per cam non
ſatisfacit pro novo anno ſequent.

Giſcretonuye
knent Tenetirxe quis, ut impleat didtum præce-
uurn i brtum, confiteri per internuntium, per-
1 lCunm ſceriptum, vel per interpretem?
tiamparet, 4 HM

ltendeee M. I. Confeſſio per internuntium vel ſctipturam
facta ſacerdoti abſenti, & abſolixio ab eodem ab-
ſente data, eſt invalida. Oppoſita Suarezii ſenten-
n hoefrehn tia eſt damnata 4 Clemente VIII. 1602. Ratio eſt 5
4 tum quèd hæc fuerit mens Ohriſti inſtituentis. Tuùm
ob periculum ſcandali, revelationis &c. Tuùm quia
alias non verificatur forma: Abſolvo te, quæ re-
lie üncts quirit berſonalem præſentiam. .-— .
onhem : Mr. 2. Valida eſlet confeſſio „ſi pœnitens per lit⸗
E Ehenim teras pegcata ſua Sacerdoti mittat, & Poſtea in ejus
ac N præſentia dicat, quèd ſe de omnibus illis accuſet
Grin G& dolcat. Katio, quia adeſt perſonalis præſentia
el ſßr & accuſatio. Imo ad præceptum confeſſionis im-
i d plendum tenererur perſcriptum confiteri, vel per
h nutum, ſi aliter non poſſit. Ratio, quia præca-
D lem Pturn ohligat, dum in ejus obſervantia non eſt magna
3 —Z difficultas nec periculum damni „ ſed ſic ſe haber
m Mt. eaſus præſens; ergo.

=—

361 Caput XI.

ge. z3. Non tenetur quis confiteri per interpretem,
niſi in mortis articulo.
KRatio 1. P. eſt, quia nullum extat jus, vi cujus
ſic publicanda ſunt delicta.
KRatio 2. P. Quia non oportet reddere dubiam
ſalutem ſuam, & vita æterna præponderat famæ,
quæ in eo caſu apud interpretem læderetur; & quam-
vis homo poſſit ſalvari per contritionem, illa ta-
men eſt ileili. Et dato, quèd ad id homo non
æneretur ex vi dicti præcepti, tenererur tamen ey
præcepto charitatis ergà ſe ipſum.

C ASDF.

Quidam Gallus in itinere conſtitutus inſtante tem.
pore Paſchali confitetur Gallico idiomate, cum
aliud neſciat, ſed Confeſſor linguæ illius ignarus,
quantumvis pro eo intelligendo plurimum labera-
verit, ex omnibus tamen peccatis unum duntaxet
intellexit ·

Q. An poßit eum abſol vere?

. Negativè, ſed remittendum omnino eſſe ad
aliquem Confeſſorem linguæ ſuæ peritum. Ita 8.
Anton. p. 3. tit. 17. cap. 15. §. 3. & cap. 2 1. §. 3.
Navarr. in man. cap. 9. §. 14.
Kkatio eſt, tum quia, etſi juſtam ob cauſam poſſit
quandoque confeſſio non eſſe integra. Arg. cap. I.
9. Cautus de pœnit, ea tamen non adeſt in caſu iſto⸗
in quo ad alium linguæ peritum facilis eſt acceſſus.
Tum etiam, quia Confeſſior; cum ſit judex ad e
dum;

un, A obt
dium, ne
nlit, que
tim cogniio
lge n.

lheie

Vt i⸗

üprob

Uenh anite
tem, nl
Ehito d
tckan;
l

led linr⸗
tem, lt 2
m ue cl
ulgavior;

line ,r

Am,
. RNari⸗ .

le, Il

daeee

Di⸗ . N

De Pæsitentis. 36

perinehen dum, & abſolvendum, non poteſt rectum ferre
judicium, nec pœnitentiam debitam imponere, ſi
AKajus,in neſcit, quæ ſunt ipſius confeſſi peccata: Semper
enim cognitio cauſæ præcedere debet punitionem.
eldeekh Lege de quâ re ff. de judic.

erat hka . .
eage Quid faciet Confeſarius, gui aliquem abſol-
Cnonen, i wvit in valide, vel alium com-
d Aidkoran miſit errorem ?2
teeretur tanc

. Si probabiliter timeat ſcandalum in conve-
miendo pœnitentem ſeu revocando, vel aliud grave
4 damnum, relinquat eum in bona fide, & commen-
det Chriſto Sacerdoti ſummo, doleatque de com-
miſſo defectu; ſi verò talia mala non timeat, non
ut ſt debet defectum abſolutionis pœnitenti extra Con-
oilieutt, feſſionem manifeſtare, ne arguatur xréus fracti ſigil.

ge li; ſed ſi præſens ſit, ſuaviter dicat ei: Libens vi-

Mim i derem, ut adhuc ſemel milu confitereris, habeo
n l enim quæ dicam pro ſalute animæ tuæ. Katio,
quia ſuavior agendi modus in eo caſu non datur.

Hinme j. aletne Fforma, ſi ei apponatur conditio ?
m onid Affrmo, ſi conditio ſit de præſenti vel præteri-
eimn ro. Katio, quia effectum Sacramenti non ſuſpendit,
16ℳ ſecùs, ſi ſit de futuro, ob rationem oppoſitam.

peuinn Poteſine Confeſſarius abſol vere frequenter

“ A trecidivos, qui nullum præſeferunt Se-
An1. SðèJJMVß cimen emendationis ?
6 At cN . .
hialt Dico: Non poteſt, ſed abſolutionem differre

% debet,

364 Caput 1I.

debet, uſque dum emendationem non olam verba
ſed & opere comprobent. Katig, qias a Carent efhcaci
cmendationis Propoſito. .

Quid, ſi urgeat præceptum annuæ C onmuni.
nis, cui præmittenda Confeſßio?

Dico: Per accidens poſſe al bſlineri ſine novo pec.
cat o ex rationabili cauſa ; ita enim ait Conc aige⸗
in quo illud præceptum eſt conditum: W/i ue
de conſilio propru Sacerdotis ob aliquam raliona an ſ
cauſam ad tempus ab ejus perceptione duxerit 4 K. .
nend um.

Quid, ſi talis omo ſine 1elerione Amiſu,

poſtes moriretar ſubitaneâ morte?

Letorqueo: Quid, ſt id corring tingeret, antequam
abſolutionem petit: Deinde deg⸗ aadd habeat 1e⸗
medium Contritionis. H

Poteſtne abſolvi M gui nullum
vel dare poteſt ſignum doloris 2

M. I. Si moribundus nullum omninè ſignum
doloris exhibeat, invalidè abſolvitur. Ra ommu-
niſimé DB. Katio, quia etſi fortè eſſet contritus,
hæc tamen contritio non poteſt eſſe materia e
memti Ppœnitentiæ , cum non ſit ſignum ſenſibile.
E 80. 1 . .
B. 2. Cum 3 8 Doctoribus citatis 2* Catena .
in praxi impertinend am eſſè ſub nngedelen di
ris ſig-
4 iam illi, qui nullum certum dolo
tionem etiam ili, qu i

un eilbet.
Pleri & m
Ann, & gu
Nent 5 hocin
Müſonun d

l uprob⸗

Ulocklabco⸗
i Uum pi
nn don lul⸗
undi nunt .
hünn, vel
Konc Eu
Unſam h
lllions, ſc
lenen i
umndes .
Uukatem I
lutionem ho

nlur alie.

ulier

8 Dionen
titi⸗ l

til Aak⸗
in men

s M

D ler Pro

An

De Paænitentia. 36 5

„

nonſind num exhibet. Ratio eſt, quèd in neceſſitate debeant

Guincaten DR

zmue Confl

Cofeie

neri ſine it
ait CNC. L
tum: M
glm aini,
one GNe?

luttene
,A norte
lngeret, Ir

41 lten
ulorit

n nvito
t l on⸗
e mua 4
. ſgumta

4 CGrln
rore dd⸗
1 e
in 4CN

applicari & miniſtrari Sacramenta etiam in materia
dubia, & quandocunque eſt ſpes probabilis Sacra-
menti; hoc in caſu tametſi, nullum haberi poſſit do-
loris ſignum determinatum, eſt ſaltem dubium &
æqualiter probabile poſſe confici hoc Sacramentum:
Ergò eſt ſub conditione impertiendum. Minor pro-
batur; nam primò Sacerdos meritò dubitare poteſt,
utrum non ſuſpiria, affectus, vel palpitationes mo-

ribundi fiant in ordine ad exprimendum dolorem

internum, vel petendum Beneficium abſolutionis.
Sccundò: Quia ſententia, dicens, ſufficere vitam
honeſtam & Chriſtianam ad ſenſibilem petitionem
abſolutionis, ſaltem habet aliquam extrinſecam pro-

babilitatem à pluribus Doctoribus pro ſuo ſententia
citantibus D. Auguſtinum in L. de adult. conjug.

paritatem inſtituente inter baptizationem & recon-
ciliationem hominis moribundi. Ita Metzger cum

pluribus aliis.

Qualiter diſponendus eſt moribundus?

N. Diſponendum eſſe per actus fidei, ſpei &
charitatis. Natio, quia illi actus, ſi aliquando.
certé in articulo mortis ejuſque periculo obligant.
Imò etſi ſufficiat attritio cum Sacramento, vix pos-
ſum tamen illi pro tunc acquieſcere, quia non ſum
certus, an Sacerdos me abſolvens ſit rite baptizatus,

ordinatus &c.

Qualiter grocedendum eſt cum moribando rudi?

k. Ante abſolutionem docendus eſt neceſſaria
L neceſſi-

366 Caput XI.

neceſſitate medii & præcepti, quæ ſi culpabiliter
ignoret, damnandus eſt peccati mortalis. Dein exa-
minandus eſt de peccatis ſecundùm ſpeciem infimam,
numerum, S& circumſtantias tam ſpeciem mutan-
tes, quàm aggravantes &c.

uid faciendum cum ee, in quo non apparent
ſigna Veræ deteſtationis peccatorum?

N. Talis, antequam abſolvatur, diſponi debet
ad concipiendum Dui timorem & amorem, ex qui-
bus provenire debet deteſtatio peccatorum ad Sacra-
mentum peœnitentiæ requiſita.

Teneturne quis confiteri peccatum mor-
tale dubium?

. Confitendum eſſe ut dubium, quèd, ſi poſt
Confeſſionem deprehendatur fuiſſe certum, denetur
illud confiteri ut certum. Katio, quia juxta Trid.
homo tenetur confiteri mortalia, prout illa habet
in conſcientia; ſed peccatum ante dubium comper-
tà certitudine non eſt ampliùs dubium, ſed certum:
Ergò. Ob eandem rationem qui non ſcit certum
numerum peccatorum mortalium, & dicit: Forni-
catus ſum decies circiter, vel plus minusve, &
poſtea deprehendit cerrum numerum, V. G. fuiſſe
duodecies, tenetur poſtea numerum ut certum con-
fiteri. Cæteruùm, qui mera habet peccata dubia,
unum certum, etiam veniale tantùm ex vita prioti
confiteri debet; non enim poteſt cadere forma certa
ſuper materiam dubiam & incertam.

Petri

Panur iner
ſuod co

Kle m.

, com

elier. Ka

Prulben,

alglonſte
con

M Pexca
umeblolrio⸗
APn n,

ſmn hette
ſanun,
1

M. Mon
N
Emn Contaſt
Uonee,

1 6 uſt
1 er ſe

Mont

Dlege, Ne
eiN
Whriehil

D. Pæ nitentia. 367

ueſ alli Petrus interregatur à Confeſſario de peceato,
unn. Dmn od commiſßit ? & ipſe negat, Juo-
Heurmiim modo peccat?
Pecden m— 4
m.. Si ſit mortale, quod negat, peccat morta-
lier, & committit Sacrilegium; ſi veniale, peccat
e i /, „enialiter. Natio, quia ſolum eſt materia Confes-
ccaterun! ſionis libcra.

r, ei?t Paulus confiteturunum peccatum veniale, quod
emntn, non commiſit, quomodo peccat ?
Catorum A 7
Dico: Peccat mortaliter, non enim adfert ma-
teriam abſolutionis, adcoque non verificatur forma:
MAun A Abſolyo te.

Petrus peccavit venialiter, accedit Confes.

m, ai ſarium, dicens: Peccavi veniali-
ſecennc ter, poteſtne abſolvi 5

ht Dico⸗ Non poteſt. Katio, quia non dat ma-
teriam Confeſſionis, hæc enim non eſt peccatum
im, Elct in generc.

Paulus omiſit in Confeßione peccatum morta-
nnae le per ſeæx annos „ expoſt confitetur,
606 guid?

*

uum ucen 4 v. Vel omiſit ſcienter, vel ignoranter? Si ſcien-
ter; Omnes Confeſſiones factæ ab illo tempore ſunt
eſng ſacrilegæ „ & conſequenter repetendæ ſi ex igno-
deNNi rantia Vel vincibili, vel invincibili: Si ex igno-
n. tantia vincibili, iterum repetendæ erunt, ſi ex invin-

„ cibili

3z3668 Caput XI.

cibili, ſolum peccatum omiſſum erit aperiendum. ut, quehe
KRatio, quia iſthæc ignorantia excuſat à peccato. En, & es
— . . ltrezperie
Anna pœnitens incerta de okitu mariti per pumnin,
multos annos abſentis tranſit ad ſecun- ejemolum.
das nuptias, bor eſne alſol auan
Dico: Non poteſt. Ratio, quia eſt in ſtatu. ſur /ne n
peccati mortalis, à quo abſolvi nequit, niſi ſecun- Nleorve⸗
dum deſerat, quia manet incerta de morte prioris:

ille enim cenſetur vivere tam diu, donec probetur Au
per duorum fide dignorum teſtimonia mors prioris;
unde Anna exponit ſe periculo adulterii toties, quo-. Hewert
ties cognoſcitur à ſecundo. nlhmntz
Petrus Paſtor injuſtum habet ſui Paſtoratit taungln
titulum, abſolvitne valide ed o

uun ſb
B. Affirmativè, ſi hæc tria adſint, ſcil. titulus wolumcontn
coloratus, error communis, & non adlſit impedi- Ametimüb
mentum juris Divini aut naturalis. Katio, quia un elp
error communis & titulus coloratus à legitimo ſu. ul, qni ,
periore collatus dat jurisdictionem non quidem habi- Aainn
tualem, ſed actualem ad ſingulos actus neceſſariam, , undo
ut conſulat ſaluti animarum laborantium invincibili Mamm
ignorantiàâ, quæ nemini nocere debet.

Plurimi Nobiles „ dum confitentur, nibil
aut parum dicunt de peccato vindictæ, plu-
rimi mercatores nibil de uſura, opifees
nihil de fraudibus, &. Juiq Auam
AAaget (onfeſſarius ;
. Coafeſſarius tenetur formare ideam peccato- ke

menen⸗ r
1i

De Peanitentia. 369
n eit ei rum, quæ homines talis conditionis ſolent commit-
elt an tere, & eos ante abſolutionem interrogare, quia
conſtat experientia, pleroſque habére ſpiritum talium
Bitu naiis peccatorum, de quibus tamen non habent conſcien-
nſt 44 e tiæ remorſum.

Alln . M J
eeg Nolutus cum ſoluta totâ nocte decumbens con-

„qudi! tetur boc modo: Totaâ nocte in lecto impu-
ineqit, ld dicé con verſatus cum una, quacum feci,

1 e morr Hr quo Svoti õ sn,
ju, Conee or Sahrts V
imonna wols

Cuteti n Be. Interogare tenetur, quoties cum illa copu-
am habuerit; quælibet enim copula eſt actio tota-
nie lis & completa, nec una ordinatur ad aliam; ver-
er / Han ba verò & ofſcula, tactus impudici in ordine
8 mpudici in ordine ad
al copulam ſubſecutam, (niſi ſpecialem turpitudinis
Air, üs modum contineant; idem dic de oſeulis copulam
adlin, * immediatè ſubſequentibus abſente periculo ad novam
on tlun⸗ copulam vel pollutionis) non ſunt ordinariè expri-
rls. e mendi, quia hæc & ſimilia funt copulæ præambu-
atns¹ * la, &ι ordinantur ad eundem finem, ut diximus
l ſupra, quando egimus de diſtinctione numerica
borantum ns Peccatotum
d Teneturne pæœnitens eadem peccata gquando-
fam, 1 bis confiteri, vel iteratô Jub icere
pirdle, N. Ievienz

rt, Mk. Tenetur tunc, quando eorum Confeſſio fuit
eſul invalida poteſt autem eſſe invalida. 1. Ex cul-
„ dabili defectu doloris vel integritatis. 2. Defectu
eiene RK Aa« formæ

376 Caput XI.

formæ quò ad eſſentialia non prolatæzZ. z. Deſectu
Miniſtri, ſi is ſit ſurdus, vel ſub Confeſſione dor-
miat., vel careat jurisdictione. 4. Daefectu inten-
dionis Miniſtri. G

5. II.

De.
Sigillo & Satisfactione, &c.

Quid eſt Keillum „zuo jure obligat “
7u0s

. Sigillum Confeſſionis eſt obligatio ea tacendi,
quæ viãà Confeſſionis innotuerunt. Obligat jure na-
turæ, Divino & Eccleſiaſtico. Extenditur autem
hæc obligatio non ſolùm ad Confeſſarium, ſed etiam
ad quoſcunque alios, qui peccata pœnitentis ſola
Confeſſionis viã cognoſcunt. Unde interpres, vel,
qui invenit chartam, in qua ſcripta ſunt peccata,
vel circumſtantes confeſſionale, qui caſu vel ftudio
peccata audiunt, tenentur ad Sigillum.

QNacerdos violans Rgillum, quot peccata
committit? “
Bi. Tria: Unum detractionis, infamando proxi-
mum. Secundum infidelitatis, non ſervando ſe-

cretum. Tertium, Sacrilegium, faciendo contta
reverentiam & ſignificationem hujus Sacramenti.

„ Ln

Cuan

1. Ele tum
ni communn
Aritindum 4
Unn kereie,
lad mil, hec

eahm neceſſit

er Lonſin.

, aut

4 heec⸗

Mu: Nn
Wrmeitil
Ul.

Nelit eu,

☛n

Prnd. N.
Eoonlellni
Ntre, an
NIl,
ai
n eoon

un, ſ .

Darmne

Non
N o, ddi 1

De Pænitentia. 771

lne. „MA Qudm Oricta eft Jigiltli olbligatio?
ub Confellor!
4. Dünn Be. Eſſe tam ſtrictam, ut nequidem in periculo
boni communis, aut in quacunque neceſſitate, vel
ad vitandum quodcunque ſcandalum liceat pecca-
tum revelare. Natio, quia talis revelatio eſt intrin-
ſecè mala, nec eſt medium ordinatum ad ſuccur-
rendum neceſſitatibus & periculis hominum.

cone, A 2tru confitetur animo decipiendi Confeſſa-
rium, aut deridendi, aut pertrabendi
jue Nlyu ad peccatum, teneturne Coufeſſa-
— J rius ad tigillum?
Cbligntoen e Dico: Non tenetur, quia rtalis Confeſſio non
igre eſt Sacramentalis, quæ ſola inducit obligationem

flmm, Quid , R pæœnitens Confeſſario dicat, gqud
* vclit eum occidere, poteſtne fuguere ?
ſeuipe lnk⸗ Aßirmo. Non enim crimen pœnitentis, tunc ex
e, Aicli fuga confeſſarii manifeſtatur, poteſt enim quis co-
Ellun. gitare, quèd fugiat ob aliam cauſam, V. G. ob
dolores ex improviſo advenientes, aut ratione cujus-
, ſunß dam negotii &c. ſi verò pœnitens confeſſarium in-

ſequatur, ſe ipſum maniteſtat.
, iſnnmn Daturne parvitas materiæ reſpectu
M · . 5 . . . 8
1 edi hujus Ngilli?
17 Eoenh 0

ißs unmn Dico: Non datur, ſicut nec datur in perjurio.
KRatio, quia licèt peccatum veniale ſesundum ſe ſit
A a 2 Materia

372 Caput XI.

mere, ne etiam peccata gravia manifefſtentur.

Petrus dat licentiam Confeſſario manifeſtandi
ea, quæ ipſt Confeſſus eſt, frangitne
viillum manifeſftando ?

Dico: Non frangit Sigillum. Ratio, quia per
illam licentiam illa, quæ anteàâ ſciebat ut Vicarius

ſi pœnitens primò incipiat Confeſſarium alloqui de
peccatis confeſſis, eumque conſulere.

Quænam cadunt ſub Sigillo?

3 . . . .
cia Confeſſionis, nimirùm peccata. Indirecte pec-

ſerupuloſus, moroſus, indoctus, ſpurius pauper

feſſio redderetur odioſa vel oneroſa; aliud eſlet
ſi tales defectus jam paſſim eſſent noti, tunc emim
non caderent ſub Sigillo.

bpeccata venialia, frangitne Sgillum?

quue venialibus eſſe non poteſt, ſecus eſſet, fi ſpe-

mendacium.

Quis

materia levis, tamen in ordine ad Sigillum eſt ma
teria graviſſima . poſſent enim homines merito ti-

Dei, nunc ſcit ut homo. Hæc autem licentia de.
bet eſſe expreſſa & ſufficienter cenſetur conceſſa,

. Directè ſub Sigillo cadit, quidquid eſt mate-

catum complieis eodem Sigillo tegitur. Eem de-
. . . —. . H X
fectus & imperfectiones pœnitentis, ut; quèd ſit

Caonfſarius dicit: Ille vel illa confeſus et

luo mi
Dico: Non frangit. Katio, quia confeſſio abſ -

cificaret peccatum, & dicerct: Iſte confeſſus eſt

Clfa

Dio: lici

ur n horme
(Lcerin ila

Mridcium.
onem c
lbie eberet

ahut ex

Ceun alig

lehl & m

MNune
Vlnts Alin a
1 Ofeiun ,
ſenne, yele
i lltracit

E P uſſiſnen
&c. Katio, quia per horum mamiffeſtationem con-

aColket
l
,ln Ae

O
nfe je
nonig

1

Ki

De Pæœnitentia. 3 73

ISeilumakn Quid faciet Confeſſarius interrogatus de
5 1 . —M
Umines tentddi Peccatis auditis?
gariketeunn. „„ . 3. . .
. Dico: Licitè reſpondet: Meſcio, quia interro-
rio etiftſa gatur ur homo & non ut Deus aut Dei Vicatius;
, fugin ſic enim illa neſcit, conſequenter non comm ttit
mendacium. Imò cum juramento ſuam poteſt re-
1 : ſponſionem confirmare, & mille potiùs mortes
Aun, guin ſubire deberet, quàm quidquam de auditis mani-
cbe u eſta-c.
canen en Perrus ex ſola Confeſtione ſeit, Paulum ad
cepletun cond l zuoc .
Ohicium aliquod vel dignitatem eſſe incapa-

An dem & indignum, poteſtne illi ſuum
i AQALenegare votum 2
Gplt Ad hunc caſum reſpondet D. Th. inquiens: Ex

iduildhe multis aliis Cauſis redditur quis indignus ad pralatio-
n ne nis Offcium, quàm ex peccato, ſicut ex defectu
ſcientiæ, vel atatis, vel alicujus hujusmodi, & ide?;

, u, li Jui contradicit, net ſuſpicionem de crimine inducit,
. Pris, “ nec confeſſionem reyvelat. Et licèt Petrus utatur ſcien-
Goren tia cx Confeſſione hauſtà, fit tamen ſine violatio-
Pankeltn . 1,65 . . 11‧* . . 11 . .A .
a; Alt ne Sigilli, quia ſepoſità illa ſcientiâ poſet ſuffragium
1012)

cc, i⸗ ſuum alteri conferre.
1

2

Confeſſor pœnitenti ob indiſpoſitionem non ab-

ile ſlato renuit dare ſchedulam, ſeu tefti-
ne monium Confesſionis, frangitne
alot ALigillum
ſcse, BI. Si alii ſciant, quòd penitens hunc Confeſſa-

teſlus .
lecg DDMUM Aa 3 Ltium

374 Caput XI.

rium acceſſerit, & ipſe ſchedam abſolutè petat, te-
netur eam dare, ne denegando eum biola & Si-
gillum frangat, nec Conteſlarius eam dando men-
titur, quia ſolùm teſtatur eſſe confeſſum; ſi autem
id alii neſciant, ſchedam negando non frangit Ligil.
lum, quia nec verbo nec facto pœnitentis pecca-
ta prodit, ut ſuppono, ſed ſolùm Confeſlionem

— . 1 . .
factam poſitivo teſtimenio non approbat.

Poteftne Confeſſarius ſcientii Confeßionit uti

ad evitandum grave bericulum bro-
rium vel aliorum?

Aßirmo: Dummodo ita canté & prudenter agat.
ut ad minuis alii non advertant eum tali ſcientia uti,
& nullus pudor vel confuſio pœnitemti oriatur.
Ex quo ſequitur, quòd Confeſſarius ex conſeſſio-
ne cognoſcens ſibi in via parari inſidias, vel vene-
num in calice pro Miſſa, poſſit manere domi, vel
viam declinare, aut Miſlam omittere, aliam cau-
ſam ſine mendacio allegando. Iteęm ſi quis ex con-
feſſione ſciat ſuum Conſeſſarium jurisdictione care-
re, aut res ſuas ſibi furto eſſe ſublatas, poteſt alium
Confeſſarium eligere, & res ſuas melius cuſtodire.
Item Sacerdos, qui ex Confeſſione ſcit tali nocte
grave incendiumn vel homicidium eſſe patrandum,
poteſt id judicibus aperire, dicendo ſic: Vigilate,
quia accidere poſſunt aliqua detrimenta, attendiue

& carete vobis. Imo judex vigilando & malefacto-

res deprehendendo poteſt eos punire, quia tunc
delictum fit publicum ſine deordinatione Sigilli, non
“ tainen

umer lcet del
. ec rerel
, ne panit
I, n o

aneſenuten⸗
un forni
aliſcie

X. Dorelt l

Anhinalise

m hilet;
um, Iuem
1forlorum ad
rhelt ln
UNtn Corled
Iumentumn O

lxamin

Wn, Manſi
unenſenre
nde

=
S

1

nd, gen
here Mlann
unins ileg,
onl ahe
mentll lun

Wentar ſ

=

W De Pænitentia. 375

Plolet en ramen licet delictum ſpecificare, ait noſter Candi-
eumn oct i dus. Sed reverà in hac parte magna adhibenda cau-
emdndon tela, ne penitenti ullatenus aliquod gravamen affe-
Mdun; Ias ratur, ut provide monent Doctores.
inm Confeſſarius ex confeſtione Ponſi acquirit ſcien-
em (olhe tiam fornicationis Sonſæ, poteſtne uti
cbbr tali ſcientia ad penitius examinan:

dam ponſam? ðèBG

4 N/, 3
1(Afeſunt . .. .
ade i. Poteſt quidem penitius examinare ſponſam,
4 quam fortaſſis examinaſſet, ſi ſponſi Confeſſionem
ℳ!

non audiviſſet; ſed propterea non poteſt excedere
modum, quem exactiores Confeſſarii circa exami-
eepenken,⸗ na ſponſorum adhibere ſolent, alias enim ſuborire-
Im tliſim tur tacilè ſponſæ ſuſpicio, quèd Confeſſarius ex
enneniain noritia Confeſſionis ſponſi procedat, per quod Sa-
Gunsdtan⸗ cramentum odioſum redderetur. .
im deg quid faciet Conf⸗ſſarius, ſi ſonſa ritè

ninme, eæxaminata commiſſam fornicatio-

leni qise nem ſubticeat?
ns,A M. Aliqui, tali tantùm dandam eſſe benedictio-
UDlalao, 3

sehsn nem , ur conſulatur reverentiæ Sacramenti, oppo-
r ſrds ſita tamen ſententia communior eſt, & in praxi ſe-
ſone nd 4 o& Confeſſarium in illo caſu poſſe &
Ae pn quenda, nempe Onteflarium in 1 9 calu potie
. cole: i debere abſolutionem Sacramentalem impendere, vel
ℳ maximè ideò, quia periculum facilè ſubeſſe poſſet,
“ Emed ne ſponſa advertat ſibi impendi pro abſolutione Sa-
an ratnentali ſimplicem behedicti deindè dire-
e, Aur cramentali Imp icem enedictionem, deinde dirre-
i. (de uteretur ſcientia Confeſlionis.

gtor lli⸗
. A a 4 Petrus

4
H

376 Caput XI
Petrus Confeſſarius Jolet ingemiſcere, dum

ænitentes exponunt gravia peccata, ita
ut hoc advertatur ab alis, pluries
monitas ſe non correxit, eftne
vielator Nigill ?

7

* . . * . *
Dico: Si non formaliter, ſaltem interpretativè
& implicitè Sigillum violavit, quia illi gemmitus eram
voôluntaria gravium peccatorum manifeſtatio.

C S V S I.

Fanniti, ut Parochum interficiant, vocari eum fa-
ciunt de nocte per Philippum, qui ſingat Matrem

in extremis laborare, & Confeſſiohem inſtanter
Vochan Colf⸗

lin eſe ley
tur, timens etiam Philippus de nece ſua genu-

petere. Parochus Philippum comitatur, ſed,
cum propè eſſent à loco, in quo inſidiæ paraban-

Rectitur ante Parochum, & inter alia peccata
hanc ſuam fictionem à Bannitis ſuaſam conßitetur .
quà auditàâ Parochus mox fugam arripit, quèd
videntes Banniti capto Philippo eum interſieiunt.
OQ. An per illamm fuga revelaverit Confeſſonem,
C ex homicidis inde ſecuto incurrerit irregula-
ritatem ? 4

Ve. Ad utrumque affirmativè. KNatio primi Quia,
erfi fuga illa abſolute & per ſe ſumpta ſine aliis cir-

cumſtantiis videatur indifferens ,„nec ſit declarativa

peccati confeſſi: Attamen ſumpta, ut in caſu Ro-
ponitur, & cum illis circumſtantiis tam Contel 10½

868

Uin inere
Aunt Dannin,
ſs ne ſlhic
Mntomunet ia
Kun iloban

ſe llinno

inllin Aium
Nulerlles 4

uid. lio⸗

lui ſuund

lin uteſt
uiͤcedt hom

nini nacll⸗
Mrochu 1,

ail,

ſin torzn

i. 9.

nntſenlnen
lnent,

irndo, en
unn mo

nen „Nee
Ilre aleen
cd lte

* Meini

—

etniſtant, 4
peecata ii
t, pluntt
eit, tne
3

ltem imeneen
iailli gemn H
arieſtao.

7

, .
gi flgu

conutatir,7
i⸗ ſlefe
le teat , ß
mer e
ſdan ſin
5l Arht,
1 A n
virtClfiH
curert p⸗

uiemin
Ae c
. Schuenm
)

Cotel⸗
5

/

De Pænitentis. 377

nis in itinere propè ſilvam, ſeu locum, in quo
erant Banniti, factæ, & tali tempore, quod nec
ſpes nec ſuſpicio ulla erat Parochum tergaverſurum,
non remanet jam ſignum indifferens, ſed ſatis mani-
feſtum ipſis Bannitis, quòd ob ſolam Confeſſionem
de conſpirato ſui homicidio id fecerit, neque enim
in ullam aliam cauſam reduci poteſt. Ita Navarr.
cap. Sacerdos de pœnit. diſt. 6. n. 13 5. & alii com-
muniùs, Ergò &c. L
Ratio ſecundi eſt, quia hæc fuga non ſolùm fuit
illicita, ut eſt oſtenſum, ſed etiam cauſam ſuſticien-
tem dedit homicidio Philippi. Ergèò.

C,C 4§ O§ II.

Parochus Confeſſarius duarum Sororum, dicit junio-
rem eſſe depotam Pirginem, nulloque lethali cri.-
mine maculatam, de altera prorſus tacet. Idem
Parochus reprehendit publicè peccata in Confeſſio-
ne audita, ita tamen cauté, us nullus in noti-
tiam eorum, qui tatia patrarunt, derenire va-
leat. An in laudanda illa ſorore, & in
reprebendendis ita peccatis Confeſſionis ſecretum
violaverit?

M. Ad I. affirmativèe. KRatio, quia Confeſſor
dicendo, hanc eſſe Virginem, aut hanc nullum
peccatum mortale habere, ſignificat alteram nec eſſe
Virginem, nec à lethali culpa immunem, & ita

. indirectè alterius Confeſſionem aperit, quæ nec di-

recté nec indirecte revelanda eſt, ut notant Dl).
Aa 5 i„

373 Cazut xv..

in cap. omnis de pœnit. & remiſſ. hanc ſententiam
docentS. Anton. 3. p. Cit. 17. c. 22. Na v. in Man.
c. 8. n. 9. & in cap. Sacerdos de pœnit. diſt. G. n. 57.
B. Ad 2z. negative. Ratio quia dicendo: Tale
Peccatum in Conſeſſione audivi, cum prudentia &
cautelà prædickä;, nullo modo cognoſci poteſt pecca-
tor, ergè prohibitio de Sigillo Tervando ceſſat arg.
cap. cum ceſſante de appel. & leg. adigere S. quam- .
vis ff. de jure Patronat. Peccat tamen mortaliter
peccato ſcandali, quia ſimplices ſcandalizantur, qui
putant illis verbis Confeſſionem revelari, & ita of-
fenduntur, & aliquando timent ob hoc ſua gravi
peccata manifeſtare, ſuſpicantes ea poſſe à Conteſſo-
re propalari ſine præcdicta cautela, quod ſcandalum
datum videtur mortale. Cap. nihil cum ſcandalo 4 ge
præſcript. cap. cum teneamur de prabend. & cap. cum
ab omni de vita & bhoneſt. Cleric.

c ASO 5 Ti.

Margaretha publica meretrix eſt parocho confeſſa,
Aſt non abſoluta, quia emendati amimi i ſignum da-
re nolebat, multique videntes eam detineri pluri-
mum ad pedes Confeſſoris, petunt à Parocho, an
illam abſolverit, qui ad obviandum ſuſcepto ſcan.
dalo reſpondit, eam quidem fuiſſe Confeſſam, a4
non abſolicxam 5

L. An Coufeßionem revelaverit ?
Be. Affirmativè. Katio eſt tum, quia hæc verba:
non abſolvi iſtum, generant quantum eſt ex ſe in

animo audientis ſuſpicionem de pœnitente, qnag
ve

Tchnin

A ron fuent
err inen
nn un luti
lo. Tin e
ngeet rhijns
, ain l⸗
Conltonis te
leye
e Pehetit.
44, ſ.
i Cerao⸗
id ſ.
DMiniu:
inn Sacren
eſetnnn

. lici.

Ce cana

) brpane
. 4 x p.

krlbemn
lin len & P

,
0 d lemine

et tante

. ncke
rt ilenr

Ae run
lulniin

De Pænitentia. 379

unc ſmmm vel non fuerit contritus, vel aliquam cenſuram re-
1. Men, n ſervatam incurrerit, ob quam non fuit abſolutus,
deit A1 cum ut plurimum ob iſta & ſimilia denegetur abſo-
lindcenn: lutio. Zum etiam, quia ſi Confeſſor cauſam ſub-
am Mi jungeret hujus non abſolutionis dicendo non ab-
roli ct ſolvi, quia non vult emendari . pertiſſine eſſet
Tenamo c Conteſſionis revelatio, ergè dicendo ſoläm: non
Aines ſ abſolvi, revelat implicitè idipſum. Ita doceèt .
t umen niu Anton. 3. p. tit. 17. cap. 22. §. 2. Jotus in 4. ſent. dift.
6landlam 1 8. 4. 4. 4. 5. Navarrus in manuali cap. 8. n. 14. &

Nteeti,A? in cap. Sacerdos de pœnit. diſt. 6. n. 66. H
t obhoc ſux Quid eſt ſatisfaltio Jacramentalis?
be ſ . Definitur à Tiid ſ-. 14. c. 8. quòd ſit altio, per
1, quo ſal uam in Sacramento pœnitentiæ retribuimus Deo re-
bil hu u ompenſationem aliquam pro peccato juxta ſententiam
rcheni.0 judicis.
ic. . . . .
Quæ conditiones requiruntur ad ſatis-
ℳ faciendum?

.. Ex pParte ſatisfacientis requiritur ſtatus gratiæ
FIumct S S vie, cx parte verò ipſius operis ſatisfactorii,
laimniſn quèd ſit liberum, bonum ac ſupernaturale, labo-
ANANHHαι⅛ rioſum item & pœnale; ad hoc autem, ut ſit ſatis-
Gunti α factorium, requiritur ex parte Dei acceptatio, ſeu
onen ſip/ voluntas remittendi reatum pœnæ intuitu talis ope-
ſ ffe ris. Licet autem omnia opera; quæ habent præ-
dictas conditiones, ſatisfactoria ſint; tria tamen
mmnt recenſeri ſolent, quæ maximeè ſatisfactioria ſunt, &
Mnec⸗ ad quæ cætera omnia veluti reducuntur, nim. ora-
v guln tio, jejunium, & eleemoſyna. 6
Ptun 3
rim . Poteſtne

3 80 Caput XI.

Potéſtne unus per alium ſatig acere ſ it 14.6
fſacramentaliter. euuuuCN T
Dico : Non poteſt, ſicut nec poteſt adimplere Nrum, unnd
præceptum audiendi Sacrum, recitandi Horas, &c. Alet A kemit
per alium. Katio, quia ſunt onus perſonale. inn rlebite
M unn her din
. . . . . 18
6 fa Tio fieri per opera alidss t, rideol
Potéſtne ſatisfalctio fieri per of in ricol
bræcepta? en pus à van

. EIKhm,
Aßfirmo. Ratio, quia homo juſtus poteſt mereri umn, guut
de condigno vitam æternam per opera præcepta, ut Antiheſt:
docet Trid. ſ. 6. c. 10. & 16. ergò etiam poteſt ſatis. minmus, cu
facere de condigno pro pœna temporaiii. utt, iteh
uhan, dütpe
5Kͤ0J. rntmnen,
C A S . Tümmenpen
. . Viceo, cln
. 1 . P%: C
Micolaus Clericus confitetur ſe quandoque Divinum * i
omittere oficium, ob quod à Confeſſore non alia inpo- ti⸗ »Au
nitur pœnitentia, quàm quod Divini Ofici recita- lra

. . 1 unbicon
tionem nunquam omittat, & Koſarium B. E. quod rig oukt
bis in hebdomadà ex voto retitat, loco pœnitentie etalcte i
1.. . a
diligenter oret. H
. Nur uſcher
. 1
. , Eulnep
Q. An heæc vel alia expræcepto neceſſariapoßint
vanitentiaà inſungi: lmiirn i

N. Affirmativè. Ia D. Th. in 4. ſent. diſt. 15. & i⸗
Sotus diſt. 19. q. 2. 4. I. Adrianus de ſatisfactione 4.
penult. Medina Cod. de ſatisfactione. Cajetan. in Arn
epuſc. iom. 1I. tract. 6.4. I. de ſatisfactiont. S. Anton. i Kirn

De pœnitenti. 3381

ſaifun 3. p. tit. 14. cap. 20. Navarrus in man. c. 3. n. 4.
e. item Concil. Trid. ſ. 14. cap. 9. & can. 1 3. Et
Acrratio eſt, Tum, quia opus, quantò magis meri-
Er ork a torium, tantèò eſt magis ſatisfactorium, quod enim
GtNiG, valet ad remittendam culpam, & augendam gra-
nspeln. tiam, valebit etiam ad condonandam pœnam: jam
autem per adimpletionem mandatorum nos mereri
zeriſenechi Patet . ac ideo ſatisfacere. Zum etiam Jquia unum S
idem opus à vario procedens principie varium ſorti-
tur effectum, & diverſarum virtutum fit actus, ut
o uliuſorft jejunium, quatenus times, ne plus ſatis comedas,
abſtinentia eſt: idem, ſi eo utimur, ut libidinem

pern toſe 1 1 n
bern reprimamus, caſtitas. Si autem, ut Deo te hoſtiam
190 c. . N—N0—ãͤè⸗ „
hportli exhibeas, erit religio: ſi verò, ut pro peccato Dee

ſatisfacias, exit pœnitentia: ergo.
Nota tamen, quod iſta opera alias debita non ſint
.. ordinariè in pœnitentiam danda, ſed rarò & ex cauſa,
S& ideo, cum imponitur à Confeſſore Elecmoſyna vel
glanit G Jejunium, ſi nihil aliud clarè explicetur, intelligi de-
ſſtm bet de iis, quæ alias prætepto non ſunt debita. Què
Drnifhs fit, urt qui confitetur in quadrageſimà, ſi imponan-
4 Hulonunhl tur ei aliqua jejunia, per annum tenetur ea facere
iuc, Mt poſt Paſcha, quia nomine pœnitentiæ abſohuteè intel-
Rigitur opus ſupererogatiomis, quamvis permifſivè

eſſe quandoque poſſit præcepti.

mmuſui, Teneturne zænitens pœnitentiam rationabilem

n ſibi impoſitam acceptare &
„u,ANEe implere?
ſea,e 5 . „ . —
ni 1 S J Aſfſirmo. KRatio, quia juxta Trid. tenetur Sacer-
int. , dos pœnitenti injungere peœnitentiam, ergò poœni-
nt.
tens

382 Cadut XI.

tens tenetur eam acceptare. Conſequentia patet, quia
tam Confeſſor, quàâm pœnitens, tenentur efficere
Sacramentum pœnitentiæ integrum. Unde falſum

eſt, quèd aliqui dicunt poſſe Confeſſorem & pœni.

tentem remittere ſolutionem pœnæ ad purgatorium;
licet enim id abſolutè & ſpectatà lege naturæ verum
ſit, non tamen in nova Lege, ex ſuppoſita inſtitutio-

ne Sacramenti Pœnitentiæ . in quo datum eſt Sacer-

dotibus judicium de peccatis & pœnis Pro illis

ſubeundis.
lrorium,
nde in i⸗

Qualis pæœnitentia eſt injungenda?

ne. Ex Tiid. cujus hæc ſunt verba, ſ. 14. 6. 8. De-

bent Sacerdotes Domini, quantum opiritus & pru-

dentia ſuggeſſerit, pro qualitate criminum & pœnnen-
tium facultate ſalutares & convenientes ſatisfaltiones
injungere, ne, ſi fortè peccatis conniveant, & in-

dulgentius cum æmitentibut agant, leviſſima quadan P

opera pro graviſſimis delictis injungendo, alienorum pec-
catorum participes eficiamur. Habeant autem pre
oculis, ut atisfactig, quam imponunt, non ſit tantum
ad novæ vitæ cuſtodiam, & infirmitatis medicamen-

tum, ſed & ad prateritorum peccatorum vindictam „

caſtigationem.

Notent hoc Confeſſarii, qui pro g graviſlimns de-

lictis non niſi quinque Pater & Are, vel recitatio-
nem unius Pſalmii injungunt.
Habenda igitur juxta rituale Romanum, tit. de
modo adminiſirandi Sacramentum paænitentiæ, ratio
ſtatús, conditionis, ſexus, ætatis & diſpoſitionis

pernitentis, & quantum poterit, contrarias pecca-

t1s

an
Piäinols je

lhrlbis imn

n E. ſnou
lbenc und

(vendurmm
Cerun decline
Gumvel auſte
enin Mima

le Usmin
tenimun
elonn, gui
n,
nridois.

Quuchtag

. lenpote 4
dteminnrun

=

onnnirne,
N
zur Unit
unmn, lri

un dele

N⸗
guer ui
Crrumyen ſer
Cnornl,

UnNüN

Ideminpetthln
tenehtul

nm. Undhn iupen atS 1S der
ſtudia &c. ſingulis enim morbis convenientia ſunt ad-

aleldremKre

rApungit
lege unnee.
ſuppoltn iolinn
uppolm mn

o Gatunn ek
,& hond N

mjuente

n Shintut

nnirun
mientet ſeiſs
(OMiveN,

4, lnſſ

vento, Ai
alimt Aton
nut, NMti⸗
nutnitne
Caterun ziplcee

pto gnit⸗
Alt, elan

De Pœnitentia. 383

tis pœnitentias injungat, ſicut avaris elemoſynam,
ibidinoſis jejunia vel alias carnis mortificationes,
ſuperbis humilitatis officia, deſidioſis devotionis

hibenda remedia.

Cavendum tamen Confeſſario, ne in alterum ex-
tremum declinet, nimis leves imponendo, vel nimis
durum vel auſterum pœnitentibus ſe echibendo; præ-

ſtat enim animam parvâà pœnitentiã impletâ mitteread
purgatorium, quàm cum magna non impleta nec

implenda in infernum præcipitare. Poteſt etiam
Confeſſarius minorem pœnitentiam injungere intuitu
indulgentiarum lucrandarum, vel impedimentorum
ac laborum quibus pœnitens quaſi quotidiè diſtrahi-
tur, aut ſi pœnitens det extraordinaria ſigna
Contritionis. “ Wl

Quandonam pænitentia eſt adimplenda?

. Tempore à Confeſſore præfixo; quèòd, ſi nul-
lum determinatum præfixerit, adimplenda eſt primâ
opportunitate. Natio, quia hæc cenſetur eſſe juſta
intentio Confeſſari præcipientis, cui reus parere te-

netur. Unde differre impletionem pœnitentiæ per
annum, ſicut diſterri poteſt confeſſio, eſt peccatum
mortale. Ratio, quia Sacramentum tanto tempore

relinquere mutilum & mancum gravis eſt irreverentia.
Quantum verè dilationis tempus in præſenti requira-

mer, tn dur ad mortale, ſtandum eſt arbitrio viri docti & pru-
us dentis, poflunt enim occurrere circumſtantiæ rem

immutantes.

41t15=

384 Caput AI.
Qatisfaltio injuncta ab uno, potéſtne

n adire, &

mutari aàb alio? . In aleticonk
B .. A, ſlnec
Afirmo, ſi ſequentes adſint conditiones. 1. Ut mait er n
. — 1 7 . 1 . 1 irenrig-
fiat juſta de cauſa. 2. Ut fiat in tribunali pœnitemtix, o anlelſs p

quia hujusmodi commutatio eſt actus jurisdictionis alii

clavium. 3. Ut auditis peccatis ſaltem in confuſo,

ob quæ ſatisfactio impoſita fuerat à priori Confeſſa-

riOo, quia judex nequit judicare cauſam incognitam.

Petrus adimplet pæœnitentiam in ſtatu peccati
mortalis, ſatigacitne?
N. Satisfacit præcepto Confeſſarü. KXatio, quia
pœnitentia non injungitur cum hoc onere, ut im.
pleatur in ſtatu gratie, quamvis conſultum ſit, ut
fiat. Dein in primitiva Eccleſia ſatisfactio regulariter

n.

4

Gnnii npoſt
nn glollam

M unen dje

ſuni nel at⸗

(A

implebatur ante abſolutionem, & per conſequens
ſæpè in ſtatu peccati mortalis. Peœnitentia tamen fſic
impleta non eſt de condigno ſatistactoria pro pœna
temporali ſuperſtite. Aatio, quia hæc ſatisfactionis
condignitas non minùs ac condignitas operis meri.
torii vitæ æternæ, pendet à gratia & charitate, qu
privatus eſt conſtitutus in ſtatu peccati mortalis.

2 —

Ad guid tenetur zuidoblitus eſt ſatigfact io⸗
nis ſibi impoſitæ?

4

ge. Si poſſit adire eundem Confeſſarium, G ille re-

cordetur ſatisfactionis impoſitæ, vel peccatorum
Conſeſſorum, tenebitur ab illo exigere novam ſatis⸗
factionem; quòd, ſi non poſſit eundem Confeſla⸗
xium

ſponir

Abühdenſu
ſuurmni,
nlit den

lat
2 bip

e

De ponitentia. z 5

un hoki rium adire, & ſuaâ culpà contigerit illa oblivio, tene-
. retur alteri confiteri, & novam petere ſatisfactionem
quod, ſi ſine culpa contigerit illa oblivio, conſul-
cNiHπ tum erit per modum ſatisfactionis aliquid injungere
thunlieim pro confeſſis peccatis, licèt non ſit abſolute ne-
acha mdi ceſſarium.
ſätem in ac

1

trigiin C A &O F.

CAulamincog

. Wl Ambroſio impoſitum eſt pro ſalutari Pænitenti 4, at
n n⸗ certo quonam die, nempe Feris ſexiaâ jejunaret,

imn Jyuo tamen die non jejunayit, ſed jejunayit Eerid
Lräi. Lude quarta vel Sabbatho?
hoe ro⸗ QL. An ſatisfecerit obligationi
68 Cohluldun

rcho N. Eundem ſuæ ſatisfeciſſe obligationi, nec ad alia
, er n jejunia teneri, idemque de orationibus ſeu eleëmoſy-
nirinm nis, autaliis operibus à Confeſſore loco ſatisfactionis
beguin injunctis dicendum exiſtimo. atio eſt, tum,
gui hee Inid quia jejunia, orationes & eleëmoſynæ factæ tribus
igrirsens aliis diebus xquipollent eiſdemmet Pœnitentiis, ſi
nichnn erent ſextis feriis, cum ſint cjuſdem quantitatis d
Cons qualitatis quo ad ipſum opus ſatistactorium, & regu-
ec⸗ lajuris eſt, nihil omninò referre, quid de æquipol-
J f lentibus fiat, cap. Licet ex quadam de teſtibus, &
il leg. ſin. ſ. mandati. Tum etiam, quia id, quod
e! Primò & principaliter intenditur 4 Confeſſore, eſt,
in, ut opus ſatisfactorium adimpleatur: & tempus præ-
len m finit, non ad obligationem finiendam, ſed ad dila-
,1 mrnl⸗ tandam debitam ſolutionem, ne peœnitentia in lon-
en Bius protrahatur: non enim hæc imponitur tan-
1 eucen B b quam

396 Caput XI.
quam onus annexum diei, quod tranſit tranſacto
die; ut jejunia, horæ Canonicæ, ſolemnitates feſtivæ,
&S& alia hujusmodi ab Eccleſia præcepta; iſtorum enim
obligatio poſt præfixum diem non durat: ſecus eſt

Pnieiprione
lecetuaſticort

E

de obligatione injunctæ pœrnitentiæ, quæ dura
etiam poſt tranſactos dies, ad illam exequendam præ-
fixos, neque obligatio iſta poſt tempus præfixum
ceſſat, imò vigoroſior efficitur, ut in ſimili notant
DD. in cap. Cum dilecti, de dolo & doli contumatid.
Cùm ergo in hiſce pœnitentis tempus ſe habeat tan-
quam acceſſorium, & accidentale, ſequitur hui
obligationi ſatisfacere, qui pœnitentiam quantò ci-
tius adimplet: Semper enim attenditur ad id, quod
eſt principale & per ſe, quamvis omittatur, quod eſt

.

2 22

acceſſorium, & quaſi per accidens.
De Cenſuris in genere & in ſpecie.
Quid eſt C(enſura ?
M. Eſt pœna Eccleſiaſtica medicinalis & temporalis,
quâ Judex Eecleſiaſticus hominem baptizatum inobe⸗
dientem punit, privando eum bonis Eccleſiæ com-
munibus. Dicitur medicinalis, quia eſt/poœna ad.
emendationem. Dicitur temporalis, quia tollitut
emendatione ſubſecutà. Dicitur baptivatum, quia
pPœna nequit infligi niſi ſubdito, fubjicitur autem
quis Eccleſiæ per Baptimmum. Dicitur: Bonis Ec-

cleſiæ communibus, ſcilicet uſu Sacramentorum,

/

WTes:
Eiklum. 1
ugnechm.
nnocenlure
1 Ouurent
Eononfi,

4

ADler l—

in Cogler

Etni

8

ulmans Cordr
Pehnnet g
rockim caſn

n ktentig
ike, glin
hecnmn .
unn, Uade
Noii,

un,
Dople.

4 . .
keellie,

Eehelnniur
harien
B clamhend

od Wanlit nl

4

olemnirteskt
ceptaz ſtonme

De Pœnitentia. 387

partieipatione ſuffragiorum & functione officiorum
Eccleſiaſticorum.

tentie, gore
ameieqlkni
Nt tenpig N
e, Wrin Umi
0l,C, el,
tempi ſehar
Crale, ſcquin
enitentium gn
enchtur id
omittltur,
.

Ne. Ires: Excommunicatio „ Suſpenſio, & In-
terdictum. Irregularitas non eſt pœna, ſed inhabi-
litas quædam: Katio: Quia illis ſolis competit de-
initio cenſuræ. Et inſuper ille numerus habetur ex
Cap. Quaærenti. de verb. ſignif. ubi alterius cenſuræ
mentio non fit.

Quotußlex eſt cenſura

.B. Duplex alia aà jure, alia ab homine. Prima eſt
terüm duplex: Latæ & ferende ſententia. Latæ
ſententiæ nihil aliud requirit, quàâm declarationem

ctiminis commiſſi ab habente poteſtatem; ab homi-
ne lata eſt, quæ ab habente poteſtatem in ſingulari

e & uß quodam caſu infligitur, & extinguitur cum morte

r

cam ferentis. Cenſura nequit infligi ob peccatum
véniale, quia pœna debet eſſè proportionata culpæ,
nec peccatum puniri poteſt cenſurâ, niſi reus ſit con-

culobmn tumax, unde ctiam præœcedere debet Ttrina ad-

n bapumm monitio.
bis kul
1 Quotuplex eſt excommunicatio?

tals, Au

S
. ſhlon.
Denn
alane

3

h. Duplex: Major & minor. Prima eſt cenſu-

. ta Eccleſiaſtica, privans hominem omni communio-

ne kidclium & ulu Sacramentorum. Secunda eſt,
quæ incurritur ob communicationem factam cum cx-
communicato excommunicaione majori, privatque
uſu Sacramentorum. Bb z Quag-

3833 Caput 1I.
Quotuplex eſt excommunicatus major?

-. Duplex: Toleratus & non toleratus. Cum
primò communicare licet in civilibus, cum ſecundè
nullatenus. In Germania hæretici ſunt excommuni-
cati tolerati. Rurſus alia eſt excommunicatio reſer-
Vata, alia non, de quibus infrà.

Quænam excuſant ab excommunicatione, ſicut

is, ſuper quem cenſura eſt lata, à quo-

vis alſol vi poſit?

. Undecim præcipuè numerantur.
Prima eſt bona fides, quâ quis omninò &&c ratio-
nabiliter credit, ſe non niſi veniale commiſiſſe.
2. Depoſitio contumaciæ & emendatio ante ex-
communicationem facta cum propoſito ſatisfaciendi⸗
ſiquod damnum illatum ſit, nam excommunicatio
eſt pœna medicinalis; ergò ſi peccator ſit correctus,
Eccleſia eſt contenta. =ðð
3z. Ignorantia invincibilis, ſive juris, ſive facti;
quia, ut incurratur excommunicatio, requiritur con-
tumacia, id eſt, inobedientia contra legem, quæ
contumacia non datur, ubi eſt ignorantia invincibi-
lis. Ita docet S. Th. 2. 2. 4. 75. a. 3. &öalii com-
muniter. .
4. Ttas V. G. in pueris, ſi ſit talis, in qua eos
ignorantia excuſare poteſt.
pti Eccleſir, quia tunc non adeſt contumacia.
56. Occulta compenſatio, hinc, qui tantuùm dun-
taxat de alieno abſtulit, quantum alter de ſuo injuſt

deti-

gia non el
Aheruzit.
7. Itentio

ilezcenur⸗

Knon
Cohlcions.
) lupen
eltin gee

ſe mrure ne

Uun unt conla
mumreden

mmnum bo

10 Menun
Notporg, i
Cbiedyenin

on N ud

1II. Vole
IMxndu 1
Pbeeckum,
eUrina,
un & opor

uiiszzlkecſe

hor.

Impotentia, quæ impedit impletionem præcc-

44 e⸗ niga,
1 uus

ſenr ſuran

—„»N

Atut Meſe⸗

toletaru. 01
bus, cun in
l uorexomn

OTnmmuticito K

Gticttick, 4
jure naturæ nemo tenetur dicere contra ſe) vel paren-
tum aut conſanguineorum, quia horum infamia &
damnum redundat in ipſum teſtem: niſi ſimul cedat

Mut.
is ommino A
ecommille.
enendati
ſtoltotr
aun AAconmn
cator ſ ani

io, Nhinn
Cmn lgen
igormun,
74,66

inple

=
=
E- Z

wen q4

De peænitentia. UU 389

detinebat, ſi Eccleſia præcipiat reſtituere, exeuſatur
quia non eſt detentor alieni, ſed ſui, quodre-
cuperavit. S
7. Intentio imperantis, certas perſonasetiam cul-

pabiles cenſurã comprehendi nolentis.

8. Si non poſſit quis parere abſque fractione ſigilli
confeſſionis. J
9. Si ſuperior præcipiat aliquid revelare, quod
cedit in grave damnum ipſiusmet revelantis, (quia

in damnum boni communis.
10. Metus rationabilis ſeu gravis incurrendi in bo-
niscorporis, famæ, honoris &c. notabile damnum

per obſervantiam mandati Eccleſiæ, cujus benignitas

non vult ſuos ſubditos cum tanto rigore gubernare.
II. Violentia ſimpliciter talis ſeu coactio ad com-
mitzendum vel omittendum opus excommunicationi
ſubjectum, quæ excuſat non quidem à lege naturali
vel Divina, (cùm voluntas cogi non poſſit ad peccan-

dum, & oporteat malle millies mori) ſed à lege ho-
minis vel Eccleſiæ non intendentis obligare cum tanto

tigore.
C A4 HO K§

Chriſtiani apud Turcas captivi & in eorum triremibus
ad remigandum catenis vintcti quibuſdam religioſis,
ad eos pro redemptione ſolita faciendà venientibus
ſunt ſacramentaliter confeſſi, & inter alia peccata,
de hoc uno maxime dolebant, quod contra Ehriſtia-
B b 3 ü

390 Caput XI.

nos in dictis triremibus remigare fuerint coacdti
timore certo mortu aut duriſſimæ percuſſionis.

Q. An in excemmunicationem aliquam ſic remi ·

gantes incidant, poßintgque non deſiſten-
tes ob metum tertæ mortis abſolvi?

N. Præfatos Chriſtianos peccare mortaliter ſic re-
migando, nec excuſati metu mortis, aut coactione
verborum, excommunicationem tamen non in-

currunt.
Primum, quod peccent mortiferèé, probatur,

quia contraveniunt præcepto decalogi de non oci

dendo relato in Can. quid in omnibus 2 3. 4. 7. quo
præcepto non ſolùm comprehenduntur, qui occi-

dunt, vel occidere & injuſté pugnare volunt: ſed
etiam, qui occidenti vel injuſté pugnanti vel id tacere

volenti aliquo modo auxiliantur, conſulunt, vel

conſentiunt. cap. ſicut dignum de homicid. cap notum.
2.4. 1. leg. is qui opem ff. de fur. jam autem Turcæ
aggrediuntur Chriſtianos triremibus, ut eos occi⸗-

dant, ſeu injuſtè debellant, & remigantes auxilium
præſtant remigando, ut ſatis conſtat. 6
Quòd verò mortis timor, catenarum coactio, &
verberum acerrima afflictio illos non excuſet, pro-
batur, tum quia oportet ommia mala pati potius, quàm
malo culpæ conſentire. itane 2 3. 4. 5. & cap ſacris de
bi quæ yi, & leg. palam. S., non eſt ignoſcendum. ff. de

rit. nupt. leg, iſti quidem. ſf. quod metus cauſa. Tum
quia Chriſtus Dominus docuit non eſſe timendos eos,

qui occidunt corpus, ubi periculum imminet occi⸗
denclæ animæ. Alatt. 10. =

–

Quod

Qot anem
kafonem, pt

umpunm marte
rore logee e
(Alunrem wirun

Bii unſn
ſn (hüſſtiane

mchloread

e flics:
6io, baue

r itetia

Ien, quu

II, ion

Knngrea

ZNK, la n

D 1 Rend
dOdet,
en le hentt6

ii (ictur,
cto,

ui hor

r D in
imhon

r, uctſtke
untt,
uiber C
h Eede
hi exo
l

unbalkeſr,

De Pœnitentia. 391

e fleint ad Quod autem non incurrant aliquam excommu-
tnſim nicationem, probatur ex eo, quiæ non eſt creden-
dum piam matrem Eccleſiam intendere excommuni-
gtunſenm catione ligare eos, qui mortis timore, cadente in
n ele conſtantem virum adaducti ſeu vinculis & verberibus
1alſennt coacti & quaſi nolentes auxilium bræſtant infidelibus
contra Chriſtianos: dedecet enim Clementem Ma-
e worcha trem obligare ad obſervantiam ſuorum præceptorum
is, Mt i dilectos filios : & ideo, ſicut timor mortis excuſat
Humen W à jejunio, ab audiendâ Miſsà & ab aliis Eccleſiaſticis
præceptis, ita etiam à cenſuris.
rillen, gichn Tandem quod hujuſmodi Chriſtiani nequeant
gi de un ablolvi 5 ſi non proponant firmiter mori potius,
u134 quàm remigare amplius contra Chriſtianos, patet
urur, quit. manifeſtè, quia non habent firmum propoſitum de-
Mte hon ſiſtendi à peccato, ac proindè neque ſufficientem
CumoNA; conttitioncm, ad hoc ut abſolvantur. cap. quod qui-
ll, dam de pœnit. & remiſſ. cap. peccati. de reg jur. in 6.
“ m Ubi dicitur, quod peccati venia non datur niſi
. umammnia orrecto. M
buu, Quis poteſt abſolvere ab excommu-
enigns n nicatione ? ”
. . Primdò, à minori quilibet Confeſſarius, à ma-
dunncX. jori lata ab homine is, qui cam tulit, aut ejus ſup-
Non eei Lior, ſucceſſor aut delegatus. MM
pon n Secundè, ab excommunicatione juris non reſer-
1.G7 vata quilibet Confeſſarius, ſi ſit reſervata, is, qui
ſtn eam ſibi reſervavit & delegatus. Non autem debet

tus c abſolvi excommunicatus à culpa, niſi priuùs abſolu-
elenmmn atus ſit à pœna. Katio, quia non eſl capax Sacramen-
un umn torum Eccleſiæ, cùm ſit ab ea præciſus.

392 Caput XI.

Poteſine quis excommunicare ſe ipfſum, vel
ſuperiorem, aut eæqualem?

eſt. Katio, quia nemo habet juris.
on oetl in ſuperiorem, nec in
dictionem in ſe ipſum, nec in rem, necin
æqualem, quia par in parem non ha e unn R
Defectu ejusdem urndicneni non oe ten R
. alium excommunic Poteſt
Bluibus aramenutennbie innodari „& abſoi
ab una, remanente alia. &atio, quia ercon
nicatio eſt quædam pœna, pœmr autem ke. aih .
ſunt, cùm exigit juſta cauſa poté n Auid an
ab una pœna remanente aliãâ, cuùm neceſſar
nexionem non habeant.

Qomodo & quando licet communicare cum
excommunicatis t

u. Primò: Sunt certi caſus, in quibus leertann
municare ſeu agere cum Ag, annen gengreri nno
tolerato, indicati hoc verſu, quem ponit S.
7 Patie, lex, humile, res ignorata, neeſen
Per utile intelliguntur ea, quæ pertinent un
quia de talibus homo poteſt licitè ceum n flun
cato loqui. Per Lex intelligitur, qu u- nr “
& ſexvus poſſint communicare cumn err enuntere
Per humile, quèòd ſuperiores cum inſerionih “
converſo, ſaltem in iis, in quibus un 1 =
ti. Ker ignorata denotat, quòd quan ig nrge
excommunicatio, licita ſit commumcatio.

igi is vi communica-
intelligitur, quèd, ſi quis videat ex

tun

mn in nece
tenextur ei
. ecund
Municare cun

ucri, cont

l orere
Mr,0imel
mn, 1 te
lie, Fectan
rohiben
T berh

e Cormo D

Ve
Ull come
nin.
(Gern ,
6Corhrnoanhcn
Menla, Non

(uncoincnin

Monte Inptun

n ſ

M Un
rhenn u
N 1 ten 1
Eeni, 5
erd Vul 1
erdos Clt⸗

l gin,

galen

1beno hiei⸗
lupetioren,

on hahet imn,

von Mwtteon
Doreſtumen

nnodt, &
i, guin enun
r altemii
elcgeqiet
Im beteſlin

nmmuticerein
i
n gibuie⸗
Oumupucno n
gen Hoen

Penat f
ninenu
Nsamen
vum Gam⸗
m inten 4
ſans ori
buu i
gunbſnn
nicano⸗
len conm

Se=
=

4
7

oN.

N

De Pænitentia. z593

tum in neceſſitate, poſſit, imèò cx præcepto charita-
tis teneatur ei providere.
B. Secundò: Caſus, in quibus non licet com-
municare cum excommunicato excommunicatione
majori, continentur hoc verſu:
Os, orare, vale, communio, menſæ negatur.
Per ly Os intelliguntur oſcula, colloquia, amicitia,
muncra, litteræ, &c. Per ly Orare communio Ec-
cleſiæ, Sacramenta ac orationes fidelium. Per ly
Fale prohibentur mutuæ ſalutationes ſcripto, ſigno,
verbo. Per ly Communio interdicitur habitatio in ea-
dem domo, converſatio, mutuum, &c. Per ly
Menſa, ne quis cum excommunicato in eadem
menſa comedat vel bibat,, vel in eodem lecto
dormiat.
Cæterùm probabilius videtur, quòd, qui cum
excommunicato participat verbo vel oſculo vel in
menſa, non ſemper peccet mortaliter, ſed ſolàùm
quando in crimine illi participat, vel in Divinis, vel
in contemptum Ecclelx. KRatis, quia hoc videtur
nimis grave & durum.

Quid ergo faciat dacerdos actu conſecrans, ſt
Videat intrare aliquem cæxcommu-
nicatum?

Dico cum communi: Si intret non ex profeſſo,
ut Sacrum audiat, ſed ut ſolùm obiter pertranſeat.
aut in templo obambulet, poteſt Sacerdos Sacrum
proſequi, quia hoc non eſt verè intereſſe Divinis;
ſi verò vult audire Miſſam adinſtar aliorum, debet
Sacerdos curare, ut exeat, (modèò ſine ſcandalo fieri

Bb 5 . Pos.

394 Caput AX.

poſſit) vel ceſlare à Sacro; ſi verò probabilirer ſuh it emnentuno
ſcandalum, & canon inceptus non ſit, ececlar Anr adiawicen
Altari; ſi canon jam ſit cœptus, profſequattir Miſſamn ☛

uſque ad Communionem incluſive, qua ſumpta re- Mil din l
cedat, & Miſſam finiat in Sacriſtia.
Potéſtne ſuperior majore excommunicatione Prlits porelt
ligatus abſol vi 2ſuo ſubdito & quidem τια tänn A
ecο mun icato » V. G in caſut mutuc * Cui t⸗
bercußionis? erlmmeme
. =ð pins Nllba
u. Cum noſtro Donato tom. 3. tract. 5. q. 17ſic taccliilu non
diſcurrente: Dico, quèd ſic, quia Confeſlarius iichereblche
hujusmodi ſumit authoritatem non ab eligente, ſed ahla aln

à canone committente, quandoquidem priores in ſuis
conventibus & in eorum abſentia ſubpriores & eorum A de
Vicarii omnes fratres noſtri Ordinis ad eorum con- teaiüin
ventus declinantes ab omnibus peccatis & cenſuri, unnonhuber
tam à jure quàâm ab homine generaliter prolatis, ℳ ll, non
Sedi Apoſtolicæ ſpecialiter non reſervatis, poſſant ab- err (erz
ſolvere, ac etiam eis Sacramentum Euchariſtiæz &E

Prohise

. . 1 Etcäum ülbelt
Unctionis miniſtrare, ut conſtat ex Mari magno Cle- n Ee
ment. IV. nobis indulto, & habetur cxpreſsè in pro- A ii
logo noſtrarum Conſtitutionum; ſed totum id, quod aahkital
hi priores poſſunt in ſuos ſubditos, valent & hi in 6

illos, (i in ipſorum confeſſores eligantur ergoſi
ſuperior aliquis percuſlerit ſuum ſubditum „ R D PR
ipſe percutiens abſolvi ab alio ſubdito ſuo electo ab
ipſo in Confeſſorem. Koderiq. tom. 1. 4. 20. 4. 12. nie N
in ſin. perb. adverte. R ln an
Amplia „ ut ob cauſam neceſſitatis extremæ, ſi

ſubditus & prælatus adinvicem ſe percuſſiſſent, llannag 1
in

De Pœnitentia. 395

Z in Conventu non ſit aliquis, qui eos poſſit abſolvere,
It, Wi poſſint adinvicem ſe abſolvere, prout docent plures
Cqunr M DD. quos allegant & ſequuntur Koderiq. loco cit. &
qu Iunui Paſſarell quia, licèt excommunicatus per cap. audi-
vimus 24. 4. I. non poſſit alium excommunicatum
à majori excommunicatione abſolvere, in caſu tamen
Nikh neceflitatis poteſt, nam neceſſitas legem non habet,
G gutennit ut dicitur in c diſcipulos 26. de conſecrat. diſt. 5. Hæc
laſinutte Donatus. Qui tamen in eodem tom. tract. 12. q.
84. reſolutionem dat de hoc caſu mutuæ percuſtionis
Auperioris & ſubditi & vult ſolum tenere, ſi percuſſio
u N hl ſit occulta ſeu non notoria, & quòèd prælatus tunc
lin Conch prius debeat abſolvere ſubditum, & ſubditus abſolu-
nwbeligene tus poſtea prælatum. Si autem caſus ſit notorius &
gen peotern⸗ clarus, prælatus ex privilegio eligendi ſibi Conteſſa-
bries deer tium (quo per percuſſionem non privatur) eligat
d eNe Confellarium etiam extraneum ſæcularem, (dum
eccts n alium non habet )qui electus habet facultatem ablol⸗
adhtetis vendi, non à Prælato eligente, ſed APapa commit-
rerh, tente; ſi verò nullius alterius Conkfeflarii copia eſſet,
um NE Nec ctiam ſubditus percuſſus eſſet Confeſſarius, preæ-
,Aamnlil latus gerat ſe ac ſi eſſet ſolus, & ad vitandum
n ſeandalum, infamiam, &c poteſt celebrare nec cele-

brando fit irregularis.

⸗ =
=☛ꝑ S

.
]
,

In Oppido M. duo tantum ſunt approbati Sacerdotes
ſoliti alterutrum confiteri, qui dæamonis impulſu
wemr ſeſe mutuo percuſerunt in multorum Praſentia, W
ſar,N authoritate jubilæi jam publicati alter alterum ab
in⸗

396 Caput XI.

incurſa excommunicatione abſolyit, & uterꝗq *
celebravit.

Q. An validé & licite?

. Hõſce Presbyteros, ſe ſe mutuò, ut proponi-
tur, percutientes, ſi non habeant alium, cui poſſint
confueti, non impediri per excommunicationem,
quin unus valeat alium abſolvere, ſi neceſſitas vel
celebrandi vel Sacramentum aliud adminifſtrandi ur-
geat, quæ differri ſine ſcandalo nequeat.
KRatio eſt: Tum, quia neceſſitas non habet legem,
& pia Mater Eccleſia, quæ ſollicita oſt de ſalute fide-
lium, non intendit eos privare medio poſſibili,
quando extrema quaſi neceſſitas illos urget, & pro-
babiliter credi poteſt, quod nec rollat, nec ſuſpen-
dat jurisdictionem quò ad talis articuli tempus, qux
videtur propria ratio, ob quam Concilium Trid. J.
14. Cap. 7. decrevit, quemlibet Sacerdotem, etiamſi
ſit excommunicatus, interdictus vel ſuſpenſus, etiam
denuntiatus poſſe in mortis articulo eeramentaälltzt
abſolvere, ut notat Nayvarr. in Man. cap. 26. num.
26. & cap. 27. num. 2972. poteſt item baptizare, org.
cap. prater 3 3. diſt. Ergèò à fortiori poterit abſolvere
ab excommunicatione, cujus abſolutio ex ſui natuta
non eſt ſacramentalis. Tum etiam, quia irregularis
ad evitandum ſcandalum & periculum poteſt celebra-
re, ut tenet Navarr. in Man. c. 17. n. 279. & quan-
tum ad inhabilitarem adminiſtrandi Sacramentum
quodcunque pari paſſu occurrunt quo ad culpam
mortalem excommunicatus & irregularis.

CA-

Nynaria h
retitut, A
elataſide
ſc clie,
,Nal ſup

1.

umirati e

Aſolut

irns exon
Coſclei
i: orek
Ligeodum
niserchei,
Ir ila auck
Nmd: Kut⸗
Uenn 0pportu
nperet, 4C li
tn Mheen
Cmmmeng,
unentorum
oerno
Dennciſe d
Rnisconnn
A ſcceic
ala 4
lagan

—=

De Peænitentis. 38397

Zernardus ob Clerici percuſſionem excommunicatione
leinn irretitus, ad confeſſorem accedit, & ante cætera
peccata ſe de illo accuſat, abſolvitärque ab omnibua

munnd, uhin peccatis, & quò ad exsommanicationem injungitur

¹ . .
kinn ei, ut ad ſuperiorem recurrat.
No .
re, drei Q. 1. An (onfeſſor benè fecerit illius excom-
4 . . * . .
d ni mnmnunicati confe fionem audiens? 2. An
ſemi abſolutio à peccatis data coemmu-
i leſre nicato valeat?

te meli I. Ad 1. Affirmativè. Kario eſt tum, quia, etſi
e peœnitens excommunicatus, manifeſtando peccata
clet, W ſua Confeſſori, nequeat durante illo ligamine ab-
rialiene ſolvi: poteſt tamen eodem per ſuperiorem ſublato,
aCiiI S& ideo dum dicit peccata ſua inferiori, non fruſtra-
Gcerotn, toric ea dicit, nec decipitur, quia ĩſte inferior Con-
geiiſelt, teſſor illa audit, ut revera abſolvat ſublato impedi-
tilyine mento: & ut de modo tollendi impedimentum pœ-
M ,,16˖ nitenti opportunum offerat remedium, cui, ſiob-
Benbiftu, temperet, ac ligamen, quod impediebat, ſublatum
i poent i ſit, abſolvere tunc Forert. Tùm etiam, quia ex-
Holuco aſi⸗ communicatus, etſi uſu tam activo quàm paſſivo Sa-
n, quumd, cramentorum ſit excluſus: quoties tamen pro con-
lum pocke⸗ ſilio petendo ad ſalutem animæ ſuæ & cum intentione
7. 6.119 1 liberandi ſe ab excommunicatione cum aliis in Sacra-
und wumt⸗ mentis communicat „non peceat; cum ergo in iſto
uorqi da Ccaſu ſic accidat, ideo non eſt de confitendis peccatis
Eels arcendus. Arg. cap. intelleximus. de judic. & notat
Bloll. cap. cum deſideras de ſent. excomm.

k. Adt

398 Caput XI.

N. Ad 2. Illicitum non tantàùm eſſe, & grave Sacti:

legium pœnitentem excommunicatum quavis excom-

municatione majore ſive minorè abſolvere ſcienterà
peccaris, & non ab excommunicatione: ſed etiam
invalidum eſſe Sacramentum. SS

Katio primi eſt, Tum quia miniſtrat Sacramen.

tum illi, qui ab ejus participatione eſt ſemotus, id

quod illicitum eſſe teſtatur D. 7 h. 22. 4.99. a. 3. Con.
ſtat autem, quod omni excommunicationi commune
ſit excludere à paſſiva Sacramentorum participatione.
cap ſi celeb. de Cler. excomm. miniſt. Tum etian,
quia abſolutio, cum ſit actus jurisdictionis ,non
exercetur niſi in ſubditum: jam autem Eccleſia per
evcominunicationem arcet hominem tanquam rebel-
lern ab hujuſmodi ſubjectione „ Ut ſatis patet, ergo.
In hanc ſententiam inclinant communiter DD. inter
quos eſt Paludanus 14. diſt. 17. 4. 5. Sot. diſt. 22.4. I.
a. 1. S. Anton. 3. p. tit. 14. Sylv. verb. conſeſſor. 3.
q. 12. & alii. Ex quibus ſequitur ratio ſecundi, ab⸗
ſolutio enim & ſententia judicialis in non ſubditum in
omnium ſententia nedum illicita, ſed & invalid
eſto. . .
Coolliges 1. Quod ſi pœnitens excommunicationis

vinculo irretitus ignorans invincibiliter aut factum,

videlicet eſſe excommunicatum: aut jus ipium,
nempe excommunicato non licere ad Sacramentum

ſed etiam effectum ſcilicet gratiam. Aatio eſt tum,

quia alids nemo eſſet tutus, an verè ſit abſolutus, eirc,

cum nemo ſciat certèò ſe non eſſe aliqua excommumi
catione irretitum. Zum etiam, etſi excommunica-

.

5

urckeen,
.. . lirgs Unkeſo nn
accedere, & tamen accedit, & à peccatis abſolutus
fuit : non ſolum tunc verum receperit Sacramentum,

tucelebrans
bilier ie
Olinexeuſztur
lumnum yvoc.

uhilere

Clliges 2. 1
uun, und0
nmmohnjule
nbabloleirur
Egtetenetut
dtecordat

oheur, pr

g⸗ fum, 4
Prmam Di
le Cley. .
n benekei
Ohhhhnicarurn
Ilter tecepr⸗
liget 5.
EVInculo in
Pebzt ſecune
Cleſore 1bo
Nuicmone,
tormidinval

Wernien dor

Enmegn ſl

lft, Kin

1ele, Agnd
rutn uküen
olrerelctt

icatiohe: let.

Winiſten Gen
One el lenonn
22,099 0
utncatioricotn
Oruun Panchu
unf. NNN
iunglckind
alten Pall
demm tanguant
Urſats paren
nlnurirer
l.venh AH
rtni⸗ ſand
Binmmn ihln
n, &N

excOlNMN
blliter al 4
: aut zoß⸗
e 10 Eeun
4 eccnsch
eiitn,
J. M
en ſ ini
aiundmm
ANoNN

De Pænitentia. 399
tus celebrans incurrat irregulariratem, ſi tamen in-
vincibiliter ignorans celebret, eam non incurrit,
quia excuſatur à culpa, & rem, quæ culpa caret, in

damnum vocari non convenit cap. 2. de conſtit. cap.

Jine culp de reg. jur. lib. ergò etiam.
Colliges 2. Quod, ſi quis ſciens ſe ecommunica-

tum, quando ad Confefſionem accedit, obliviſcitur

omninò hujuſce excommunicçationis, & ideòd pec-
catis abſolvitur, antequam ab illa verè eſt abſolutus,
neque tenetur confeſſionem reiterare, ſed ſatis eſt,
quod recordatus poſted excommunicationis, ab ea
abſolvatur, præcipuè ab eodem Confefſario. Ka-
tio eſt, tum, quia excommunicatus, qui ob juſtam
ignorantiam Divina celebrat, excuſatur in cap. Jpa-
Rolica de Cler. excomm. miniſtr. Tùm, quia impe-
tratio beneficii ab eo, qui ſe probabiliter ignorat ex-
communicatum, valida eſt, ur aſſerit Gloſſ. com-
muniter recepta in d. c. Apoſt.
Colliges 3. Quod, qui ſciebat ſe excomminicatio-
nis vinculo innodatum, & ſimul ſciebat, aut ſcire

debebat ſecundùm qualitatem ſuam, non poſſe à
Confeſſore abſolvi à peccatis, priuſquam ab excom-

municatione, & tamen abſolvitur, talis abſolutio
ſit omninò invalida, & teneatur Confeſſionem reite-
rare & ex eo, quòd data ſit excommunicato, & quia
Confeſſio non fuit integra; aut ſi eſt integra, fit ab
impœnitente non habente propoſitum deſiſtendi à tali
peccato: quoniam ſi ticet illud peccatum, quod eſt
velle abſolvi, & participem fieri Sacramenti, cujus
eſt ineapax ob excomminicationem, Confeſſio non

— .

mNH eſt integra : ſi autem illud confitetur, & tamen vult
e Lbſolvr, eſt impœitens, quia non haber propoſi-

8

1R. 1

400 Caput XI.

io ei data eſt
avendi àâ tali peccato, & ità abſolurioci chn ge
nle, ut declarat latius Navarrus in eie 10
nu diſ 5. num. 48. & in Man. tet2. ð
"Caltte, 4. Quod, quiconftetur a Kui Gonteſſon
1 * . 1
H ratione Bullæ Jubi inadver-
a, facultatis, & per bivionem: aliguid eſſ
jnſeiri; uàâ neſc aliqu
. aut inſcitiam, quà ne cllis: &
arn reſervatum, non eſt illud conket atnenta⸗
ccatum e abſolutus fuit ab omnibus
à Confeſſore . aded ir ealicla & perfeck, i
. c abſolutio a itum ſeu
liter; hx illud peccatum reſervatum . An n le
a a t .
erarurn ſe extenderit, adeò S Hdi innodhe.
e oriæ, vel cognoverit fuiſſe cen inalc,
ei m „ . Cenn.
rein ſne uidem illud confiteri non lan.
tum, tenetur 4 aill tum, ſed velut ſi
& cenſurà illaquea n.
relerwarun- tum, à quo poteſt per queme
ex mortale peccatum,
plex m

abriel. diſt. 17. 4.
Paludan. in 4. diſt. 18. 4. J. & Gab r Rz. l.
iſtæ omnes. Et Katio eſt, q unentio ie⸗
surem 1 feſſoris habentis præfatam aut , gui
icä n cvata & cenſuras,
erz ordine ad omnia reſerva cenlura ur
as pœnitens eſt M „ id ode larent run
ræmitti uſu jam univ onfellarun
uæ præmitti uſu jar
verba, HH antè abſolutionem à peccatis, zehuen.
Teo abſoty⸗ te à vinculo excommunicationis zi geas
Ego abſo & tu indiges. Tum etiam, 4 en
um o ie
l n : Abſolyo te, recta mmierui ienne
ſolum Confeſſorum eſt, per hæc er aa ingu
4 r . .
ſaran c⸗ neceſſariis, in quantum po 4* eeſtin
oan §s Gerſon in 2. p. ſub cap. Confeſ.
oanne 2.
cap. extommunicationum.

.

Nrandn
Niigiol, e
li 1blolyere
& nron
Clis, vel e,
hrere cze
Dbniriglia
Cnmunicatie
1r bontift
nr, lap.
ll Pres
uexcomn
UCene!
ltui non
n Negllures
Ind homnine

n, R

4 Gllpel
tuim, 1
i⸗ tuncti
Uwnn, ſel

X Dohlr
4 Mohuder
Pronen

..
de alin
Ahenli⸗ 8

De Poœnitentia. 101

Mmodan Motandum eſt tandem diligenter, quod omnes
n , HES Religioſi, etiam ab Epiſcopo approbati, præſumen-
,, uul tes abſolvere excommunicatos à Canone, alio mo-
r Mendt do & ratione, qum in caſibus tantùm à jure con-
e, bln ceſſis, vel ex licentia Papæ, aut etiam præſumentes
mem, ſlinin abſolvere cxcommunicatos à ſententiis per ſtatuta
chi idd Provincialia vel Synodalia, incurrant ipio facto ex-
Nud ontts, communicationem „à qua nequeunt abſolvi, niſi
mmibſimm per S. Pontificem: ut dicitur in Clementina de pri-
cn & Nett vilegiis , cap. Keligioſi. S. Anton. 3. p. Iit. 24. c. 54.
tum, ODiin Quod ſi Presbyteri ſæculares abſolvant ab iſtis, non
ucinpten crunt excommunicati, niſi abſolvant à reſervatis in
le ennin Bulla Cœnæ Domini: Quia dicta Clementina cap.
neninon im Keligioſi non comprehendit niſi Regulares: Qui ta-
m, K men Regulares, ſi abſolvant ab excommunicatione
orſtperg lara ab homine, non incidunt in excommunicatio-
hi, u nem, ſed Peccant mortaliter, & abſolutio eſt nulla.
,Neirdm QLua eſt ſuſpenſio?

n Althatit . . lens,
. Suſpenſio, proprie Clericos tantùm afficiens,
v i 4 definitur, quòd ſit cenſura Eccleſiaſtica, privans

. 40 clericos functionibus & juribus Eccleſiaſticis, vel
relli ,⸗

+ in totum, vel in partem.
nae,

unni Quotuplex eſt ſuſpentio
m. ℳ
eiam, S„ . 1 . J ̃— ..
inen “ p. Dupléx: Scilet ab officio & à beneficio. Pri-
relbeitii. ma prohibet Ordinum executionem, ſecunda per-
ſn, i, ceptionem fructuum benefici; & hæc vel eſt to-
talis, vel partialis. Rurſfſus alia eft à jure, alia ab
homine; alia reſervata, alia non.
Suſpenſio gravis ſupponit gravem culpam. De

402 n Caput XI.
abſolutione à ſuſpenſione loquendum eſt, ficut de

abſolutione ab excommunicatione.
Suſpenſus exercens munus officii incurrit irregu-

laritatem Papæ reſervatam. Patet ex cap. i1s, qui inde
de ſent. excom. in 6. ucer
D T
Quid eſt interdiltu u en

Km,it
, Ite
Be. EN Cenſura prohibens aliquor umsacramentorum n . 1.

adminiſtrationem & receptionem, & Divina officia, Wls, ca
ſepulturam Eccleſiaſticam, Eccleſiæ ingreflum. Differt img, Nel
ab excommunicatione, quæ totaliter privat commu- Kutmrim

nione fidelium; à ſuſpenſione, quæ dirccte privat ſt, brns
uſu Ordinum & officiorum. wick,
—WR .
a lte⸗
Quoruphx. eſt zmiordifkum llne h
be hlus
B. Duplex: Locale, quod prohi et in certis locis Araitig
Divinis aſſiſtere; & perſonale, quo id Prohibetur ſaris
V

talibus certis perſonis.
Ad interdictum reducitur eique ſi milis eſt ceſſa-
tio à Divinis, quæ tamen non eſt H cenſura,
ſed eſt ipſa deſiftentia à Divinis. Differt ab inter-
dicto per hoc, quòèd ſoluùm afficiat locum „ non
item perſonas.

QOuid eſt nregalaritet 2

. Eſt lunpedimentum Canonicum, directe iInpe- 4
diens à ſuſceptione Ordinum, & uſi ſuſceptorum,
ur Ordines ſunt. uin

e publi

Lor-

n t, ſan

incuttti
ex Ceh. 1,

)

nSactammener
Dyinck
Ugrekon⸗ D
inn an
le dileckeſt⸗

De Peaænitentia. 403
Quotuplex eſt irregularitas?

W. Duplex, Una ex defectu, altera exdelicto. Ir-
regularitas ex defedtu dicitur 1I. ex defectu anima,
us ſi quis ſit amens, furioſus, phreneticus, arrepti-
tius, vel energumenus, id eſt, qui à Dæmone
obſidetur, item Neophytus, id eſt recenter bapti.
zatus &c. 2. Ex defectu corporis, ut ſi quis ſit
mutilatus, carens membro aliquo, vel notabiliter
detormis, vel careat utroque oculo, vel etiam ſi-
niſtro tantùm. Item, ſi quis ſit epilepticus id
eſt, laborans morbo caduco „vel Hermaphrodi-

tus, id eſt, in quo ſunt membra genitalia utriuiſ-

. . e! 6.
que ſexus, item caſtratus, gibboſus tamen & clau-

un

—N
berincen

l Polk
eſnicte

N Dn

1t locun:?

1

*.

1, Gnekknn

ſllguue nr

dus, ſi ſine baculo Miſſam celebrare poſſit, non

eſt irregularis. Cap. ſi quis 10. diſt. 5. 3. Ex de-

fectu natalium, ætutis item: & libertatis, ut ſi quis
ſit ſpurius, vel nothus, alove illicito concubitu na-
tus, leu publice expoſitus, vel ſi quis ſit mancipium
ſeu ſervus propriè dictus, vel Ordines ſuſcipiat ante
ætatem à jure ftatutam. 4. Ex defectu Sacramenti,
id eſt bigamias. 5. Demum ex defectu lenitatis,
id eſt ex homicidio licitè Patrato. .
Irregularitas ex delicto dicitur 1. ez iteratione
Baptiſmi. 2. Ex indebita ſuſceptione vel uſu Ordi-
nis. 3. Ex actu infidelitatis 2 Heæreſis, vel apoſta-
ſix. 4. Ex Infamia, Ut ſi quis ſit Sodomita, per-
jurus in judicio, ſatelles, carnifex & ſimilis farinæ
homines. FS. Ex homicidio illicite patrato.
Quid boteſt diſpenſare in irregularitatibus 2
M. Solus Papa jure ordinario diſpenſat in iregulari-
Cc 2 tati-

404 Caput XI.
tatibus. Ratio, quia nemo Papàâ inferior poteſt
diſpenſare in univerſali jure Canonico, ſed tali ju-
re irregularitates ſunt ſtatutæ ergò.
Epiſcopi tamen & ſimiles Prælati juxta Trid. J.
24. de reform. c. 6. diſpenſare poſſunt in aliquibus
irregularitatibus. Veiba Trid. ſunt: Licet Epiſco-
pis in irregularitatibus omnibus & ſuſpenſionibus, ex

deliéto occulto provenientibus, excepta ea, 4 4æ ori-

tur ex bomicidio voluntario, & exceptis alus dedu-
Gtis ad forum contentioſum diſpenſare.
Pariter Superiores Religionum habentes jurisdi-

ctionem quaſi Epiſcopalem poſſunt cum ſuis ſubdi-
ris diſpenſare in hæreſis crimine, & inüs omnibus

caſibus, in quibus poſſunt Epiſcopi cum ſuis,

C 45 S à4

Simon Sacerdos eitatus à ſuo Ordinario, nec com.
parere volens, ſuſpenſus eſt ab officio ratione con-

tumaciæ«, qui, cum ſe ad hanc Diæœceſin tranſtu-
lerit, nec de tali ſuſpenſione hic conſtet, celebra-

vit ſæbè, fructuſque ſui beneſfici percepit. Q. 1.

an irregularitatem incurrerit. 2. An Confeſſor

nem.

w. Ad I. affirmativèe. Ratio, quia ſuſpenſio

concomitatur perſonam, ſicut excommunicatio,
utraque enim decernitur adversùs perſonam in pœ-

nam ſui delidti, & ideo, ubicunque ſuſpenſus vel
excommunicatus celebret, irregularitatem incurrit,

teneatur cogere Simonem ad fructuum reſtitutio-

——

inau ſoln
En ſul.
honmmnuni
hreſe vir
ut. ..
15n93.
Ad:

Cron ad r

a cce

n, U
R Nnifat.
Chobatun
Ko, til
15 Uimo
;

benele

Khünpend

Munnniu
heſn Huc
lofiſi
llehre
g,
egula
eet .

. Ckcknn
las

De Panitentia. 40

Pkeia umn in quâ ſolus Papa diſpenſat. Ita communis in c. I.
,El uip de re jud. L. 6. adjunctis, qua dicit. in c. 1. de ſent.
excommunic. eodem lib. & cap. final. de excef. Praæl.
un Ii Ylyeſt. verb. ſuſpenſio 8. 5. Angel. eodem. 3. 9. 1.
tn dih Zab. eod. 9. 9. Nayarr. in manu. c. 27. n. 163. & cap.
lilet 4 2 5. B. 9 3. “M
enſnt . Ad 2. negativé, quod ſcilicet non tencatur
444. ſun Simon ad reſtitutionem tructuum „quos ex ſuo be-
pti A1 neficio accepit, niſi fortè ſuſpenſio fuerit tam diu-
turna, ut tacite vel expreſsè habeat vim privationis.
cbens imm Ira Bonifac. in Clem. cupientes de ſent. excommunic.
aun ſini e probatur, quia Beneficium eſt quid diverſum ab
olſficio, talésque reditus convenerunt ſibi alia ratio-

niß ne, qum ob exercitum Officium, à quo eſt ſuſpen-
ſus, ergò per ſuſpenſionem Officui non eſt fructi-
bus beneficii privatus, præſertim, quia pœnæ ſunt
1. reſtringendæ de reg. Jur. cap. in pœnis.
o9, OSW C A S U I.
ßen⸗ atlot
eſtn Petronius Presbyter ante legitimam ætatem F. Ordi-
t, nem Sacerdotalem ſuſcepit, de quo peccato poſtea
ercchn d confeſſus & exiſtimans ſibi licitum ſacra facere,
1 Nl, celebravit ſæaps. Q. 1. An ſit ſuſpenſus. 2. An
uun dato, quod ſit ſuſpenſus, poſtea ſacra faciens ir-
G texgularitatem incurrat- 3· An Beneficium de-
6 beat renuntiare * . D
comm . I. quod ſi Petronius, cum ciret ætatis ſuæ

gium , defectum, eſt datà operaà ſacris his ordinibus ini-
rlſen, tiaus, ſuſpenſionis pœnam ipſo facto incurrit per
emn N Cc 3 Bullam

40⁰6 Caput XI.

Bullam Pii II quaæ incipit Cum ex ſacrorum. Si

verò bona fide ſuſcepit, & quadam animi ſimpli-

. —* . . Te. 2
citate exiſtimans completam attigiſſe ætatem, eſt or-
dinatus, nec in excommunicationem, nec irregu-

laritatem aut ſuſpenſionem incidit. Non quidem
in irregularitatem aut ſuſpenſonem, eo quod

Pius II. in dictà extr. non fert ſuſpenſionis cenſuram,
niſi in cos, qui dolosè accedunt; ut patet ex illo
verbo: præſumpſerint, & notat Cardinal. Clem. 1.

7. 3 8. de privil. & Nay in man. c. 27. n. 155. Non
item ſuccumbit excommunicationi, maximè, ſi di-

ligentiam adhibuit, quàâ certior redderetur de ſuâ
tate. Tum quta non videtur tunc Peccaſſe mor-
taliter, id quod exigitur ad incurrendam majorem
excommunicationem. Jum, quia verbum: Au-
deat poſitum in Epiſcopali excommunicatione inſi-
nuat dolum & malam fidem. L P
B. Ad zꝛ. Petronium, dato, quèd ſit ſuſpen⸗
ſus, poſtea tamen celebrando non contraxiſſe irre-
gularitatem. Katio, quia licet temerariè ſe ad or-

.
dines ingeſſerit, poſtea tamen bona fide & purà

ſimplicitate per Confeſſionem pPurgato peccato ex-
ercuit ordinem, exiſtimans, id ſibi eſſe lici-
tum, & ideo „ cum nec ſcienter nectemerariè
idfecerit, & ad hanc irregularitatem incurren-
dam requiratur, quod ſciens & audax celebret, ab
irregulatitare excuſatur, ut declarat Nayarr —K Ca-
Pit. accepta de reſt. ſpol. 8. n. 1 2. & in Man. c. 27.
„V. I 1 6. . ,
B. Ad 3. Quod ſi Petronius ſciens aut Cire de-
bens ſe ſuſpenium & excommunicatum atque irre-
gularem, Beneſicium Eceleſiaſticum acccperit, le-
thaliter

un. minit.

. uler Celig

Ail Cap.

1iel tenunti
Ele 4 fumm
Pellun menri
ipte ſcien

ohr kiln.
onn cktad

Cbiineat
mapoſtale

unr & ho

efg. l. 19.

mabenekei
Eenls ſolon
ehed,
Dvinis O
um, ut
ſn Cln

S==

lalee a

Mns hon
l ihli

ACforiit.
Wmimi umt.
tetn, eke.
, nec ingt
Non quike
, 0 g
Dnbcenlunen
pont 1
liual Clen.!
5. 155. N
anine, 10
ekenn Eel
pelcal e Mr
laum majont
album:
camonei

dl ſr lie
nrrle
atieleand
Ce &
0 ael
ſbi G N
nectenmiu⸗
m Mu
celehtet
arart .
Mn.11

ale le⸗

ne.
N ugue Il

lulire

De Panitentia A407

thaliter deliquit & titulus eſt nullus. C. cum inter.
de elect. cap. paſtoral, & cap. ſi. celebrat. de cleric.
excom. miniſt. Et ideo aſtringendus eſt à Confeſſore,
ut vel renuntiet, vel habilitatem ac diſpenſationem
occultè à ſummo Pontifice impetret, faciendo ex-
preſſam mentionem de intruſione, in quam incidit,
accipiens ſcienter poſſeſſionem dicti beneficii, ut
probat Felin. in cap. in noſtra coroll. 7. de reſcrib.
vel certè eſt admonendus, ut habilitatem à S. Pon-
tifice obtineat ad Beneficium habendum, & poſtea
clam expoſtulet ob ordinario, urillud ſibi de novo
conferat & hoc conſuluiſſe ſe dudum affirmat. Nav.
in manu. C. 29. n. 194. non tamen tenetur fructus
omnes Beneficii interim acceptos reſtituere, quia
ſuſpenſus ſolum erat ab officio; jam autem ſuſpen-
ſus ſimpliciter ab officio non cenſetur eſſe ſuſpenſus à
Beneficio, quò adea, quæ dantur illi, qui non inter-
eſt Divinis officiis, dummodo ſuſpenſio non ſit tam
duturna, ut habeat vim privationis, ut refert. Bo-
mf. in Clem. oupientes.

CA S VS I

Thadæus Parochus noyit Antonium machinari necem
uxori, cui facile poſſet obſtare, nec tamen ob-
ſtat. Q. An in irtegularitatem inciderit ?

Si. Negativè, quia irregularitas ex delicto pro-
veniens non incurritur, nifi tale delictum fit dire-
& vel indirectè volitum, jam autem actio Anto-
nü, ad quam Thadæus efficienter non concurrit,
CC 4 nun-

40⁰8 CLaput XI.

nunquam fſit ipſi indirectè voluntaria, niſi debuerit
& potuerit eam ex officio impedire „ Ut ſentit D.
I. 2. 4. 6. a. 6. Parochus autem non tenetur ex
officio ad impedienda omnia mala ſuorum ſubdito-
ctum, ſed illa ſolum, quæ Proveniunt aut ab errore,
aut à carentia Sacramentorum „ tenetur enim ex of-
ficio tantum docere, & Sacramenta adminiſtrare &
exemplo paſcere, ut haber Tiid. J. 233. 4. 1.

C A J OS I.

Jacobus ob homicidium in carcerem compactus negat
delictum ſemi- probatum, ideoque a Confeſſore ab-

ſolvi nequit.

Q An . Ulum inducat ad delictum faten-

dum in juaicio ,irregularitatem incurrat?

HB. Debere Confeſſorem ſuadere reo, ne in ju-
dicio mentiatur, ſed veritatem dicar, & AQuod
alias non poſſit illum abſolvere, & quamvis ob id
damnandus ſit ad ſuſpendium, neutiquam irregu-

laritatem incurrere. Katio eſt, tum quia ſuadere reo

R

Ana red
uium, &
rlgern neg
uad ineun
ſmn ſatheit,

ond, ſedl 0

Ewitendts
WMi.

um, quæ

rigin
Umnonem ex
IInd i, man
i o

6

juridicè interrogato ut veritatem fateatur, eſt actio

licita, quia inducitur reus ad peccatum non com-
mittendum: Hæc autem licita ſuaſio non eſt ex ſui

naturàâ cauſativa mortis ſeu deformationis; neque

. . .
enim ex hoc ſolo . quod Tel veritatem, de quà

juridicè interrogantur, maniteſtant, ſequitur per
iter moraliter, quod interficiantur ſeu

ſe & infallibil

deformentur, ur ſatis conſtat: Nec enim iſta actio
*½ intentione Confeſſoris ordinatur ad mortem, ſed

mtilpretx
lem
ſitet, 4
e.

ue
Etanmd cal
uumd ſllen
etiam

ſolum

De Peænitentia. 409
, ilt chre
U D
Hnon tenen
otumm fabs,

ſolùm ad reddendum ipſum reum pœnitentem con-
tritum, & ad tollendum obicem peccati, in quo
perſeverat negando in judicio veritatem. Zum etiam,
quia ad incurrendam irregularitatem ex opere licito
tatdem non ſufficit, quod illud ſit cauſa remota deforma-
auretina tionis, ſed oportet, ut ſit propinqua. Arg, cap.
niitui de occidendis 3 3. 9. 5. & Gloſſ. in cape de catero de
e homicidio. Portèò hic dicimus cauſam propin-
quam, quæ vel ſuaptè naturâ vel ex intentione ope-
. rantis dirigitur ſufficienter, & ſpeciatim in defor-
mationem ex ea ſequutam, ut cum aliis docet Na-
Aniin varrus in man. cap. 27. tit. de irregularitate ex ho-
Cnſiſe micidio juſto num. 210.

nAH A4 J O Y.

ninen Joannes Presbyter novit Rannitum eſſe in domo cujuſdam

eo, Kü amiti ſui: utque Pontiſiciæ Gullæ de bannitis obediat,
E pergit ad Eccleſiam, inyentoque curato precatur
d eundem, ut campanam ſonet ad convocandos ho-

JANSe . Ee .
ir I mines, 4 quibus dein captus ad paucos dies ſuſpen-
R QLQ., An bujuſmodi Presbyter & ali, qui
n Aal buic capiendo operam dederunt, incur-
ons; N rerint irregularitatem
. e . . * -
n rt x. Affirmativè. Katio eft tum, quia omnes iſti
8 fuerunt cauſa propinqua deformationis, & deſide-
WZ „“ rarunt ſaltem interpretativâ voluntate hujus mort m.
I!

Tum etiam, quia in Confeſſo eſt apud Theologos.
. Cc 5 eos

410 Caput XI.

eos, qui capiunt aut judicant furem vel reum
judice puniatur, fieri irregulares, ut habetur o.
pralat-de homicid. lib. 6 S. Anton. 3. p. 11. 23. cap.
2. Navarr. in Man. cap. 27. num. 27. Quantum-
vis igitur Presbyter peræquè ac alii obedientiam præ-
ſtiterint Bullæ Gregorii XIII. plurimumque apud
Deum amoré publicæ exercendæ juſtitiæ promerue-
rint, ubi tamen Bannitus ſic captus ſententia Capitis
feritur, niſi expreſsà proteſtatione apud judicem ſe
munierint, irregulares fiunt, ſicut à par judex ſen-
tentiam juſtam mortis adversus reum proferendo
præſtantiſſimæ virtutis actum exerceêt

„ & tamen ir-
regularis efficitur.

De Ca ſibus reſervatis.

Quid eſt reſer Vatio quoad præſens

„peccata, facta illi, qui aliàs habet ordinariam vel 1*
delegatam jurisdictionem, undé eorum abſolutio
reſervatur ipſi reſervanti nim. Papæ ſi ſit Papalis,
vel Epiſcopo, ſi ſit Epiſcopalis; ſine quorum pro-
inde licentia nemo ab iis valideè abſolvit extra mortis
articulum, in quo tamen quilibet Sacerdos à qui-
buſcunque peccatis & cenſuris validè & licite abſol-
vere poteſt. ”ä
Ex quo patet, quòd caſus alii ſint reſervati, alii
non, ſicut excommunicatio alia eft refervata, alia
J non

„ ut 2

7

Bt. Eſt reſtrictio jurisdictionis ad abſolvenda certa

n. lelete

.
Dcornmun

lunt 11

nne Chorun
UClam mor

I, iod

, a

Uuult per o

Uommnnu

Iln hæ

na H

W, cor

I hereico,
inla li

MUbn
enn

Nernu . Lat
ghocann

on

ide

N

dr

W;
hunr.

na

Arno

De Pwnitentiia. 411
l kkun, I
1 Rum, U

non. Reſervata alia intra, alia extra Bullam

Canæ.
de. e, e Excommunicationes reſervatæ Papæ intta Bullam
1 Qunm Conæ ſunt 21. 4 quibus, ſive etiam à peccatis,
femim a Tatione quorum incurruntur, ſi Confeſſarius (extra
incle periculum mortis) abſolvere præſumpſerit „ Præter-
Konek quàm, quòd nihil fecerit, ipfe facto eſt excommu-
nti i icatus, à qua tamen excommunicatione ipſe ablol-
“ vi poteſt per ordinarium. . . .
liutit Excommunicationes communiores intra Bullam
n profttend Enæ ſunt hæ.
& Prima: Hæreſis externa, quæ comprehendit
ummt reticos, eorumque ut talium fautores, qui legunt
libros hæreticos, defendunt &c. item ſciſinaticos.
Secunda: Lata in eos, qui perſonas Eccleſiaſticas
ad ſuum tribunal ſæculare trahunt, faciuntque de-
creta, Eccleſiaſticam libertatem violantia.
8, Tertia: Lata in eos, qui conferunt vel transmit-
tunt quodcunque genus armorum, conſilio vel
lu auxilio proſunt quibuſcunque Chriſtiam nominis

hoſtibus.

7 „ . .
. Nimm nes, fructus, reditus perſonarum Eccleſiaſticarum
Ninarn⸗

dbllie invadunt, aut alia onera ipſis aut eorum bonis im-
ſi Dupis bonunt.
. Quinta: Lata in occupantes vel detinentes quas-
nonmmh 6 cunque Romanæ Eccleſiæ terras aut ditiones. Cæte-
ei ræ ſunt rariores.
Hcitaboor.

Arratl, 4
riarn, Ae . Eg-
501 .

412 4 Caput XI.

–

L 2 „ „ ſiel ſenure
Bullam Cæœnæ ſunt 3 8. c Zuibus 12 lZreſen- husda

Excommunicationes reſer vatæ Papæ extra

ti ſufficit adducere eas, guæ in BHarti- Amämr
bus his ſunt uſitatiores. aNaun
. lan elte
Prima eſt contra percuſſores Clericorum, ſi zim, &

enormis ſit percuſſio, juxta Can. ſi quis ſuadente
&c. . uluinn e
Secunda eſt in duellantes & cooperantes. w a
Tertia eſt contra Clericos, cum excommunicatis mmn 0
à Papa voluntariè communicantes, & admittentes ieczna
eos ad Divina officia, & omnes qui communicant re Nblor
in crimine habente excommunicationem annexam. Nrna uen
Quarta eſt contra eos, qui obtinuerunt abſolu- ſiarinie
tionem ab excommunicatione Papæ reſervata ſub con-

.. eneri
ditione de ſatisfaciendo parti læſæ, & conditionem älib
non implent, hi enim rurſus xcommunicatione 4 Deini
novam incurrunt. 2** ð
Quinta eſt contra Clericos inducentes quamcun-. Dinigt
que perſonarum ad faciendum votum vel juramen- Krakm
ta, ac promiſſionem, quatenus talis perſona ſibi in Dinef
eorum Eccleſia ſepulturam eligat, vel jam electam Gmrm
alio transferat. enif
Sexta eſt contra recipientes vel dantes cum pacto D5sä
quocunque rem ad hoc, ut religionem quis ingre. Rieg,
diatuxr. 1 nanl
Septima eſt coutra Mendicantes tranſcuntes ad

inhun exr mne

.
4 Me — nt.
Ordinem non Mendicantium abſque ſpeciali Pap? Ma,
licentia. Müpclunt

cdara eſt contta eos, qui temerariè præſumunt *
aſſerere hæreſin eſſe, vel peccatum mortale, ſer- nlki
tire,

DeK bo nitentia. 413

.*

Dehe en Ure, B. Virginem eſſe conceptam in peccato origi-
nali vel ſentire oppoſitum. .
e in fan. Nona eſt contra dantes vel promittentes in Curia
Romana aliqua donativa, ut ea, quæ petunt, fa-
e. cilius aſſequantutr.
Decima eſt contra viros intrantes Monaſteria Mo-
Derconun, mialium, & contra mulieres intrantes Monaſteria
ausſudt virorum ex malo fine.
Undecima eſt contra malitiose componentes, re-
eres tinentes, aut imprimentes libros infames & detracto-
euonmm rios contra Ordines S. Dominici & Franciſci.
Arin Duodecima contra furantes libros aut quaternio-
Wicommm nes ex Bibliothecis Minorum & Prædicatorum.
nemannen Dec:ma tertia contra Religioſos cujuſcunque Or-
muerum i dimis adminiſtrantes Sacramenta Euchariſtiæ, Extre-
Nernlium mæ Unctionis, ſolemnizantes Matrimonium ſine
& Ndi ſpeciali Paroclu licentia. ⸗
oummmcern Decima quarta contra ſimoniacos reales circa Or-
dinem vel Beneficium. S
nes quum Decima quintæ contra committentes ſimoniam con-
n vel jum fſidentialem. L
6 petloral⸗ Decima ſexta contra incendiarios, publicè pro
el ſam Mα excommunicatis denuntiatos.
Decima ſeptima contra eos, qui ſepeliunt hære-
hmtsn ticos in loco ſacro.
nen gloiß Decima octava contra Sacrilegos, qui non ſolùm
infringunt Eccleſias vel hoſpitalia, ſed etiam bonis

mnens ſpoliant.

ut in re⸗

Heill⸗ Decima nona contra impedientes velvexantes eos,
qqui volunt ingredi religionem.
„,6 . . . .C . . .
reruln, Vigeſima in Moniales profeſſas, ſine gravi cauſa

n oltle, Monaſterio exeuntes.

Pigeſima

414 4½ Caput YI.

im in
Vigeſima prima in habentes litteras Apoſtolicas elatg 4
falſas, & non deſtruentes eas; item in falſarios lit-

. ehng ſacis
terarum Apoſtolicarum. i.
Vigeſima ſecunda contra impedientes executionem “ PDD/
Iitterarum ſacræ pœnitentiariæ. t
Vi;eſima tertia contra legentes aut retinentes li.

.

Sſi r. 1EctII Dulecima
bros prohibitos, ubi non eſt ſermo de Hibris hære- gtüsloen
.. 7 . 4 2 . . „* lhl
ticis, de quibus ſuprd. Hæc excommunicatio eſt Rius te
ſententiæ ferendæ. —
Eæcommunicationes Papæ non reſervatæ uſi- di Ppi
y yey,; ,,p a ,, . r varli
tatiores ſunt ſeguentes: “
Prima lata eſt in Religioſos habitum ſuum temere kpolalit
. . Reer
& longo tempore dimittentes. Hkni m
Secunda in eos, qui contrahunt matrimonium unplurran
in gradibus prohibitis, vel cum Monialibus. Pocarunann
Tertia in eos, qui cogunt fœminas ad mattimo- nbdeg n
nium vel ad Monaſterium. . Wnialibn

Ouarta in dominos ſæculares, qui prohibent ſuis mmilxſon
ſubditis, ne Eccleſiaſticis ſua bona vendant, aut ab uim Paren

iis emant, aut alia officia Ppræſtent. Inlkum,
Quinta in eos, qui procurant abortum fœtũs Unm ma
animati. MIRninn
exta in Confeſſarios Monialium, ſi foveant Imin ſartr
diſcordias in electione. In kenane

Septima in Dockores & Profeſſores non facientes nn, n
profeſſionem fidei, ubi Bulla §. Pil V. recepta eſt. 7 mefill
Octava in negligentes adminiſtrare juſtitiam Ec- cor or
cleſiaſticis. A, tli
Nona in Religioſos inſtituentes novum Ordinem, Aun.
audientes leges vel medicinam extra clauſtra, tenen-
tes arma ſine licentia intra clauſtra. Deci-

elar Apoll
1n kallerce

Aut tetinente⸗
0 Ge hrshn

lnmnhnicnnd

rcſerut,
61
nluumter
Wattimann
aialtbus

nas ad mumm-

1 poͤhbat
dant, 4l

ortun ken

, ſ ſoſen

non Mrint

V. eene
juktim D

m CCnen,

oha, el.
M

De peænitentia. 415

Decima in imprimentes, imprimi mandantes,
vendentes, apud ſe retinentes, evulgantes libros de
rebus ſacris ſine nomine authoris & approbatione

Ordinarii.
meserconin

Undecima in raptores mulierum, juvantes; fa-
ventes.

Duodecima in dominos temporales concedentes in

terris ſuis locum pro duello.

Decima tertia in præſumentes abſolvere à caſibus
Bullæe Cœnæ.
Caſus Epiſcopis reſervati pro diverſitate loco.
rum ſunt vari, in Archi-Diœceſi Colonienſi ſunt

ſequentes:

I. Apoſtaſia. 2. Adulterium manifeſtum. 35
Blaſphemia magna, ſerioque prolata. 4. Homici-
dium voluntarium. 5. Incendium Eccleſiæ delibera-
tè procuratum. 6. Inceſtus cum conſanguineis vel
affinibus in primo vel ſecundo gradu, aut cum ſan-

ctimonialibus. 7. Injectio violenta in parentes cum
enormi læſione eorundem. Nomine parentum etiam

veniunt parentes meæ Uxoris. 8. Ligatura „ & om-
ne maleficum, quo impeditur uſus matrimonii. 9.
Perjurium manifeſtum. 10. Sortilegium, id eſt,

dum quis mittit ſortes vel quid * quivalens ad cognos-

cendum ſecretum præteritum vel futurum ex pacto
cum dæmone inito, explicitè vel implicite. I1I.
Sodomia, intellige perfecta. 12. Raptus Virginum.
I13. Veneficium, id eſt, dum homini vel animali in-
fertur corporale nocumentum. 1 4. Peccatum com-

plicis, putdà in materia carnis, quod recenter eſt ad-

junctum.

CA-

416 Caput .

C A L eunnid entem
“ Hliter,
Franciſca vidua & pauper domi ſuæ per unam noltem ul
volens & ſciens Petronium Fratrem ſuum bannitum

detinuit dans ei cœænam. Ain Ueren
(LLL. Mi )
„An illa inciderit in excommunicationem nen
Bullæ Gregorii III. in quareceptatores un
. . WoONurta

Bannisorum excommunicationis
. : Aullnclntere
fulmine feriuntur? eecinr,

ʒ:. Negativè. Katie eſt, tum quia in jure recepta- ean 44
ror dicitur, qui latenter aliquem recipit, & ideò ce-
lat, ut conſervatus manus Judicis evadat, ff. de re-
cept. I. I. de offc. Præſi. l. congruu., cap. de eo, qui
lat. occul. I. ult. Et receptator, loquendo propriè, eſt nr cenline
verbum frequentativum à recipiendo frequenter & wumacum
pluries, quare cum Franciſca ſinè fraude & dolo, alimiham
quæ in latemi receptatione ob malum finem includun- l, ur
tur, nec ſæpè, ſed ſemel tantùm receperit fratrem, 10

non eſt, cur in pœnam contra receptatores banni-. i

torum latam inciderit.

Tum etiam, quia ex verbis & intentione Bullæ ne-
quaquam hæc mulier nec ſimiles comprehendi viden-
tur; ſed ſolùm dantes cis receptaculum in favorem
ſui criminis. Neque enim dicitur auxiliari, recipere un
aut favorem præſtare bannitis, niſi ille, qui hæc eis eig t
præſtat eo reſpectu, quo ſunt banniti & delinquen- uniczuin
tes, ſicut non appellatur defenſor aut receptor hære- cn nor
tici, niſi qui recipit hæreticum, quatenus hæreticus asport
. eſt. arg. l. in delictis, §. & detract: f. de nota. Imò unn, be

De Peænitentia. 417

. bannito extremè egenti, qui non ſubveniret, pecca-
ret mortaliter, arg. cap. paſce. 76. Et ſi extreme
etnun non egeat, licitum adhuc elt illi ſuccurrere, quate-
aſin in nus eſt proximus, arg. cap. duo iſta nomina. 2 3. 4. 4.
ibi. quia peccasor eſt, cortipe, quia homo, miſe-
rere. Et ibi Nulli homini claudenda eſt miſericor-
dia, ſicut nulli peccatori impunitas relaxanda. Nec
ullus eſt Canon, quo probetur, illum qui favet cri-
relttum minoſo non ut tali, ſed ut proximo, excommunica-
A tionem incurrere in foro conſcientiæ, in quo ſola ve-
ütas inſpicitur, cap. tua de ſponſal.

Omntrurteotue

nuinſnen Quænam eſt diperentia inter caſus Papales &
Epiſcopaless
euntt, .
H .. Hæc, quia caſus Papales reſervantur ratione
nGor, annexæ cenſuræ, quæ quia eſt pœna, in ſubjecto
o Keen contumaciam ſupponens, non incurritur ab ignoran-
fande te caſtim illum eſle reſervatum; ſecùs eſt de caſu Epi-
nnn ſcopali, ut patet in peccato complicis.
atpeiiane
se Quir poteſt abſolvere à caſibus
reſer vatisꝰs

niorehtl⸗ H. A cafibus Bullæ Cœnæ ſolus ordinariè abſolvit
prehenaint. Papa; ſi tamen ſint occulti, & nondum ad forum
um in i contentioſum deducti, etiam abſolvit Epiſcopus juxta
luti, 7 /1d. :. 2 4. de reform. c. 6. vel per ſe ipſum, vel per
le, gihme⸗ ſuum Vicarium; in hæreſis verò criminée per ſe ipſum
i tantum, non vero per Vicarium. Etiam ab ipſis
tptohe publicis poteſt abſolvere Epiſcopus, ſi adſint impedi-
ens he menta, ob quæ pœnitens perſonaliter Sedem Apo-
lnet 9. ſtoli⸗

D

e

412 Caput AI.

ſtolicam accedere nequit. Ratio, quia Eccleſia ut

pia Mater cenſetur hoc concedere. * une 7
Qeænam ſunt illa impedimentas
Reollue⸗
“

. Sunt hæc : Primum eſt periculum mortis in Eerülem,
innere. Secundum, longa infirmitas etiam non pe-. wkilitx n
riculoſa. Tertium, paupertas, ut ſi cogeretur men. ilhro ce
dicare, qui alias non ſolebat. Quartum, Xtas ſeni. tid &
lisvel juvenilis. Quintum, ſexus fragilitas, ur ſi umm idlen
pœnitens fœmina ſit. Sextum ſi pœnitens non ſit ſui lenet e
juris, ut filius reſpectu patris, ſervus reſpectu Domi- g
ni. Septimum, Cura Animarum. Odtavum, debili man abl
ias, ob quam moleftiæ itineris ferri non poſſunt.

1. dß, prol
Nonum, debilitas membrorum, ut ſi ſit cæcus, (cian b
claudus, &c. Decimum, quodvis impedimentum, enn or
quod arbitrio prudentis judicatur legitimum. ſ. Woon
ꝗMH”ÿMVMʒ 2 . 7. I. Jolpo⸗
HIalenene Kegulares poteflatem alſolvendi “
. . . 4 8. nl
à caſibus Bullæ Cæna?! l
Negativèe. Su criorer tamen Re ularium ab l pote

iiſdem occultis ſuos duntaxat abſolvere poſſunt: quia
habent Jurisdictionem quaſi Epiſcopalem, unde
candem habent facultatem in ſuos, quam Epiſcopi in Clue,
ſibi ſubdtos. OUVM⸗ *

Poſſuntne Kegulares ab ſol vere 4 ( llus Eyi.

z/ 1 4bole
ſcopo ecialiter reſer vatis 2 de ſ
N. Non poſſunt ſine ſpeciali licentia Epiſcopi; nam el lachen
oppoſita ſententia eſt damnata ab Alexandro VII. en Conleſe

Poſſunt-

De FPaenitentia. 2419
cn R Poſſuntne Regulares abſol vere à caſibus Papæe
H“ä reſervatis extra Bullam Cœænzgz?
inenta H
zxye.. Regulares extra Italiam degentes poſſunt abſol-
fieulum nei vere ab iſdem, exceptis quinque. Primus eſt vio-
s tan latio clauſuræ monialium ob malum finem. Secun-
tlicgerum dus, violatio communitatis Eccleſiaſticæ. Tertius „
Artun, ub provocatio & Pugna in duello. Quartus „ injectio
nglis,1. manuum violenta in Clericos. Quintus eſt Simonia
Gniemmnt realis ſcienter contracta, & Simonia confidentialis
vereetne completa. Ab his autem quinque ctiam poſſunt
Olcnun, E Dominicani abſolvere Confratres SS. Roſarii certis
i n temporibus, prout conceſſit Leo X. & Barboſa docet,
ut Üſten quod etiam ab his quinque poſſint abſolvere Mendi- H
impedinmmm cattes extra montes. Videatur Buſenbaum de cenſ.
imm. dub. 5. Sbogar. V. de Regularib. n. 50. & apud hos
citati, qui putant, Regulares etiatn Poſt conſtitutio-
en ℳ nem Clementis VIII. Poſſe abſolvere ab omnibus caſi-
„ bus Sedi Apoſtolicæ rcſervatis, (exceptis Bullæ Cœ.
. næ) ſicut poterant ante eatn, præterquam in Italia .
Negulriun. extra Urbem.

polunt 6. .
n H ſ Quid obſer vandum eis, gui abſol vunt

(Nul k. Abſolutio ſemper fieri debet ſatisfactà parte
nid⸗ lxsà, vel ſaltem de hoc præſtità ſufficienti cautione,
non quæ ſufficit ad libitum læſi, ſed ad judicium pru-
ilani⸗ un dentis Confeſſarii.
dtoI.

4à caſibus Papalibus?

420 Caput IX.

Lui habet facultatem abſolvendi à caſu Pape Mutumen

reſervato, potéhine ab eodem alſolvere, ne
ſi etiam Epiſe opohe reſervatus: Ersi
Afirmo. Katio, quia ablato majori ligamine et
non remanet aliud minus. lis
Poteſtne quis à reſir varis alſolvi indrocke, uu: e
& in quibus caſibus? hl: Neci
Enenndem
B. Si pœnitens præter reſervata habeat ſoh Venia. Kirmmnile

lia, Sacerdos expoſitus eum indirectè abſolvere poteſt 14 elor.
àreſervatis, cum onere tamen, ut Paniten poſtea n commaed
reſervata confiteatur demuèò alteri habenti facultatem, likkcnten
& hoc in duplici caſu. Gllua, lu
Primus eſt, ſi quis bonò fide putans Confeſſarium
habere junisdichionem in reſervata, quam tamen non
habet, eaque cum non reſervatis confiteatur. Katio, .
quia adeſt debita materia etiam proxima, nimirüm Maut in,
ſincerus dolor & conſeſſio & forma. Tum etiam, ullaten,
quia bona fides excuſat, ergè &., iungue 4
Dixi: Bona fide; ſi enim ſciat Confeſſatium ca- Mſu Helcat.
rere illa facultate, committit ſacrilegium, & Sacra- nſterentuy
mentum eſt nulluim. Aundnii
Secundus eſt, ſi ſubſit gravis cauſa, vel neceſſitas, Adreyilen
qualis eſt, ſi Sacerdos neceſſariò debeat ſacrificare, ljllabu
vel Laicus communicare, ita ut ſine gravi ſcandalo vel ℳ
infamia id omitti, aut Superior adiri non poſſit. hiin
Katio: Cum Jure Divino requiratur, ut conſcius ł
peccati mortalis ante Communionem confiteatur, toſi

meliùs ceſt, ut confitcatur prædicto modo, quàm
quòd omninò omittat.

—

Aumutt

Nota hüinfe

Ae

n alſalunt,
eryatut!

myi, lenn

ehiihit

1

4

1lubenlo
eablolher⸗
u Peniensſi
bectitailtan

—

Am CorſeH

Gbam tumn

Onkteatur. 16
Onim, MM,

nu. Tuum enwè

Corfeſlatuu

beat ſritu
ii uid
,A ae.

en Nftem
oo 6½²

De Pænitentia. 421

Nota tamen, quòèòd hæc obligatio ſe præſentandi
Superiori non ſit ad accipiendam novam abſolutio-⸗
nem, ſed ut Superiori innoteſcat, quèd ſit abſolu-
tus, & ut is videat de ſatisfactione, quid opus ſit
faceer.
Quid, ſi talis datâ occaſone ſe no
1. bræſentet?

Dico : Recidet in excommunicationem, non
. 7
quidem candem numero, à qua abſolutus fuit, ſed
in alteram ſimilem ob inobedientiam, cap. eos, qui
de ſent. excom. Recidit autem non ſtatim neglectà
prina commeditate, niſi negligentiam comitetur
malitia & contemptus, nam Canon, quo decreta eſt

hæc cenſura, habet: Qut contempſerit.

pralatus & civitate diſcedens conceſſit cuidam Confeſſori
facultatem, ut à caſibus illi reſerratis abſolveret
Juoſcunque ſuos ſubditos, eâ tamen conditione, ut
rurſus peccatum reſervatum, in quod incidiſſent,
confiterentur eidem Prælato, quando reverteretur.
Nunc verò Antonius eâ conditione abſolutus renuit
adire Præalatum, putans ſe non teneri ad idem ſeelus
denuò clavibus ſubjiciendum.
Q. An hujuſmodi conditio ſit illicita, & ſt
AAntonius nolit ulterius Juperiorem adire,

poßtit de illa inobedientia à quo-

cunque abſol vi?
Tria in præſenti caſu quæruntur. Prynè an hæc
Dd z co,

42 2 Caput XI.
conditio à Prælato appoſita ſit licita. Secundè, an .
, . . HH 1, In Neni: un
abſolutio à Conteſſore dari poſſit ſub tali conditione, ech
vel potiuùs danda ſit abſolutèé; TYertiò, an fubditus earie
confeſſus acceptans, ſed non adimplens illam condi-
monem reincidat in eundem ealum reſervatum. n
1 . S . „ uI.i, Aa
B. ad I. Affirmativèe. Katio eſt: Tum quia Præ- Cnlkioni
latus poteſt licitè authoritatem ſuam elargiri ſub ca en
conditione, ut occurrente tali vel tali peccato talem mi
aut tantam pœnitentiam injungat, ergo etiam Ppoteſt gane
eam dare ſub onere, ut pœnitens denuò ſe præſentet. hrninß
Undeè etiam Eccleſia concedit hanc authoritatem cui- der
Jlibet Sacerdoti, ut nempè in articulo mortis à qui- alſen,
buſcunque reſervatis abſolvere valeat, eãà tamen con- ie⸗
ditione, ut ſi abſolutus & tali periculo cvaſerit, ſe. ügen
mox S. Pontifici præſentet, alias in excommunica- i bom
tionem relapſurus, cap. à nobis, & cap. eos de ſent. nihn-
excomm. Tum etiam, quia talis conditio habet bo- Kidaner
mum finem, ut (cilicet pœnitens magis de ſuo pecca- 8 onai
to erubeſcat : erubeſcentia autem partem habet re- S
miſſionis, cap. quem pœnitet, diſt. 1I. / tuck⸗
N. ad 2. Abſolutionem dandam eſſe ſimplicirer, & D lt⸗
non ſub conditione, imèò ea, quæ fieret ſub con- Ehenem
ditione de futuro, ut Abſolvo, ſi feceris, omninò mi,
invalida eſſet. Natio eſt, tum quia conditio de futuro n, ade
ſuſpendit actum uſqueè ad adventum ejus, ac per con- a 1
ſequens tempore, quo advenit conditio, jam forma n de
abſolutionis non eſt, ergò non porerit operari remis- uſette
ſionem culpæ, cap. praterea ſecundo de apell. & cap. ee,
* pro te de reſcript. lib. 6. Tum etiam, quia verba Kanlili,
illa Fgo te abſolyvo, ſignificant illud, quod effi⸗ um ane
Aunt, quate, ſicut ſignificant de præſenti, ita ab- n,
ſolutionem & remiſſionem peccatorum efficiunt de mſibechi
præ- Nalzil

7

4

4. Secttct,
b taliconcdron
ti, an b⸗

hen⸗ lamen.

Elervatumn.
Tumqvuf
m chupin o
tli pecend 4
ago eunm N
ud le nler
Autkorknene⸗
Ulo monii

, cd tunet

lo crtent⸗
Orcolnmmn.
4). klliii
nirohotn
goeſußtn
nem Ml

ſnplicter,

eret iuo
rig, oN
uo den
5, 40 au⸗
Oyenim
cl G
1, Fen
. Cod 4

lenti, Nu

De Pænitentia. 423

præſenti: undè, ſi talis effectus poſſet ſub condi-
tione ſuſpendi, prædicta verba ſignificarent falſum,
cùm reverà Confeſſor eo caſu non abſolvat, quando
ea profert. Cajetan. in ſumma verb. Confeſſio 5. num. 9.
Navarr. in Man. cap. 26. num. 12.
Conditio nihilominus de præſenti vel etiam de præ-
terito, quamvis apponi non debeat, ſi tamen acdhji-
ciatur abſolutioni, cam non invalidat. Katio eſt,
quia talis conditio non ſuſpendit actum, & ideo non
habet propriè rationem conditionis, Leg. cum ad præ-
ſens, F. i cert. petat. & notatur à Panormit. in cap. 2.
de Baptiſm.
In Caſu igitur præſente debet Confeſſor hanc con-
ditionem pœnitenti manifeſtare ante abſolutionem,
& ſi pœnitens eam non acceptat, non poteſt tunc
illum abſolvere, cùm careat jurisdictione, quæ ſibi
data eſt conditionaliter, & ita non poteſtagere ultra
limites in conditione præfixos, ut eſt textus cum gloſ.

in cCap. ſi cui de elect. in 6. & docet Panormit. in cap.

Iinali de reſtit. ſpoliat. Quod, ſi Conteſſor prius ab-
olvit pœnitentem, & poſtea declaravit conditionem
præſentandi ſe, & pœnitens non vult dictæ conditio-
ni aſſentiri, adeò valida eſt data abſolutio, ut quam-
vis pœnitens denuò ſe ſe Prælato non præſenter,
non ſit propterea revocata aut facta invalida, etſifortè
pœnitens peccet Confeſſori non parendo, quia, cum
eo tempore, quo data eſt abſolutio, pœnitens ſit
rite confeſſus, & nullum habeat impedimentum ad
gratiam conſequendam, efficit tunc abſolutio ſuum
effectum, qui non impeditur per id, quod in futu-
rum ſubſequitur.
„:. ad 3. illum non reincidere, ſed peccare tamen
Dd 4 mor-

—

42 4½ Caput XI.

mortaliter non implendo id, quod ſibi fuit impo. mllinpl
ſitum & ab ipſo acceptatum, quod peccatum, etſi Mmd a,

non ſit reſervatum, quo uſque tamen in eo perſeve-
rat, abſolvi non poteſt.

Katio primi eſt, quia peccatum ſemel per Sacra- Imiinctt,

mentum peœnitentiæ deletum redire non poteſt, ut
habet communis. Inſuper Deus non remittit pecca⸗

ſolutio eſſet imperfecta, nec efficeret id, quod de

pPræſenti ſignificat, & ſic per hoc Sacramentum non
hieret reconciliatio cum Deo: quod dicere eſt hære-

ſis, ut eſt in Zrid. ſ. 14. cap. 3.

Katio ſecundi, nempè, quèd, licèt non reinci-
dat, non poſſit tamen abſolvi, quouſque Prælato ſe

præſentet, inde manifeſte colligitur, tum, quia ac-
ceptando dictam conditionem obligavit ſe ad illam
implendam: Unde, quouſque perſiſtit in propo-

ſito non adimplendi, eſt impœnitens „ac per conſe-
quens inhabilis ad abſolutionem, arg. Gloſſ. cap.

Dictum 81. diſt. Felinus in cap. irrefragabili de offc.
erdin. Tum etiam, uia illa pœnitentia, ut iterum
ſe debeat Prælato præſentare, non poteſt per alium

Confeſſorem inferiorem immutari, qui ab eo pecca-

. A1i . . . nncln
to reſervato, ob quod illa impoſita fuit, non pote-

rat abſolvere: Sylveſter verb. Confeſſio. 9. 12. Koſell.

0 §. 11. Monal. in öumma de pœmit. S. An peſſit im-

poni a non proprio Sacerdote. Maryarrus in manu. cap.

Pe.

W

len

Iea Pa
ta ſub hac conditione in futurum, ſi pœnitentia ad.

impleatur, vel ſi pœnitens non relabatur, aliaàs ab-

Nilteb e⸗

iire.
facul

Nrne.
ilbetiiner
Pinnedia

nicunm
Umatebaroc

uicr, hn

rro ablo
lnd exilte

lanmeht⸗
uumenl
Ulonnielione

lerein

enc i

1 Re

De Pœænitentia. 42 5

A ſbi im Petrus lmplex Sacerdos abſol vit in agone Pau-
d eccune lum 4 caſu reſer vato, cenvaleſes „ Ler,
men natt tenetürne iteratò confiteri?

V Dico: Non tenetur, quia quod ſemel legitim
nlene lpeN remiſlurm eſt, ſecundè confiteri non obligarur.
ire non ucb
Cotrentirfe Aadreats Daroches obtinuit facultaten abſol-

l porin Bennit vendi ab excommunicatione unum, non Lamen
tbunm, Aa expreſſum & nominatum Q. An ills

4

eril, Aa W Facultas valeat pro le dex.
Sctarnektunhm do alio?

Aere elk. W
.. Negativè. KRatio, quia talis abſolvendi licen-
tia habet v vim ex intentione concedentis: jam autem
lcer nonrn Papæ i intentio non fuit concedere pro uno indefinitè
olqe unn & vageè ſarpr⸗ ‚qid eſt, pro quolibet eligendo à vo-
dr, n ie luntate Parochi, ſed pro eo uno determunate & ſin-
loneirf Au. Sulariter „pro quo petebatur.
etlltt in i Porrò abſolutio à cenſuris poteſt etiam dari ablen- G
“ * ti, imò exiſtenti in mortali. Ratio, quia non eſt
4. MH eſt ſacramentalis, per quod differt ab abſolutione
ai ſacramentali. Poteſt item reſervatio tolli etiam ex-
Nria, utim tra Aconfeſſionem? imèò & una reſervatio ſine altera ſic
eſt get tolli poteſt, non minùs ac una cenſura ſine altcra, ut
li ab ear dictum eſt ſuprà de excommunicatione.

k, Reſervatio caſuum; aut data ab iis abſol-

1. . vendelicentia, ceſſatneper mortem Epi
u ſeopi reſer vantis, vel eo evcom-
municato?
Z. 1. Reſervatio caluum Epiſcopalium extin-
„ Dd z

426 Caput AI.
. . n. n . Al un r
guitur per mortem vel amotionem Epiſcopi, niſi Sanric
ſint reſervati per Synodum. ARatio I. D. eſt, quia an RW
ultrà ſe non extendit intentio vel poteſtas Epiſcopi. “
KRatio 2. P. eſt, quia in eo caſu reſervatio habet HSS

414
rationem legis, quæ durat ctiam mortuo Legisla.
tore. 11 elann
. 2. Facultas abſolvendi à reſervatis per mor- AncChri
tem Epiſcopi vel ejus amotionem non exſpirat re ad. ommin ju
huc integra, id eſt illa facultate à Confeſſario non. Mmmm, qu
dum in actum reductà. Katio, quia gratia facta Enpermment
non exſpirat per mortem concedentis, aut Per amo. Wiſt, cu
tionem ejus ab officio re adhuc integra, C. /. nulla uls lut
de prabendis in 6. ſed in utroque caſu conceſſio eſt mdn nclie

gratia jam facta, non facienda „ergo. .
B. 3. Hæc facultas etiam non exſpirat per cx-
communicationem vel ſuſpenſionem Epiſcopi. Ratio,
quia, licèt talis Epiſcopus in eo ſtatu actus ſuos va- om5
lidè nequeat exercere, quos tamen ſemel antea excr- ulh melt
cuit, illi ſubſiſtunt. 1 i, ,

i

Ex quo ſequitur, quèd etiam Epiſcopus in illo u un
ftatu non poſſit revocare facultatem abſolvendi al- nmeun
teri conceſſam. Katio, quia per hanc revocationem NN

exerceret actum ſuæ poreſtatis. Sinie d N
De Indulgentiss. dae
Quid eft Indulgentia?
4rne

Bt. Eſt relaxatio pœnæ temporalis debitæ peccato is V.
. 2tuali ſ Peſort

De Pænitentis, “ 427
ilchi,1 actuali jam remiſſo, homini in gratia exiſtenti con-
1.ct, e ceſſa extra Sacramentum à Prælato Eccleſiæ illi ap-
okokin plicante Th ſaurum Eccleſiæ. L
lekerunni⸗ 4 Quid eft T beſaurus Eccleſiæz?
õ

ꝑ. Theſaurus Eccleſiæ ſunt bona opera ac ſatis-
tiones Chriſti, Deiparæ, Apoſtolorum, Martyrum,

n nſnne Somnium juſtorum à primo juſto Abel uſque ad
Conkſinom ultimum, qui in fine nundi naſciturus eſt, quz
glin grnuttl ſemper manent in Divina aeceptatione, ac data ſunt

ccleſiæ, (cujus Chriſtus eſt caput) ut ex iis ſimul

6, A deln
junctis velut ex quodam ſpirituali publico ærario

egnu, C.

S=

W

u coel membris indigentibus communicetur.
hien Quis poteſt largiri inaulgentias?
EyicoptAa“

e ,. Qum S. D. in ſuppl. 4. 26. a. 3. Poteſtas fa-

Ctus lune.
n ciendi indulgentias architectonice reſidet in Papa,
uia poteſt ſacere, preout vult, causâ tamen exi-
ins ni Reme legitima, ſed in Epiſoopis eſt taxata ſecundum
laena 4 ordinatienem Papg. Porrò eſt Epiſcopo taxatum,

ut poſſit ſolum dare indulgentiam 40. dierum au-
thoritate S. Pontificis, item in dedicatione Eccleſiæ
ingdulgentiam unius anni. Solet etiam Papa ſuis Lega-
tis dare facultatem concedendi indulgentias, & ſum
no Peœnitentiario. P

eyocati

Porteſtne Papa lucrari indulgentias aliis
conccſſas
Gt
Afirmo: Sicut & gaudere poteſt diſpenſationi-
nech bus aliis, V. G. in jejunio datis. Natio, quia alids
biry ollet pejoris conditionis, quàm cæteri. Qao-

4 ½ LCLaput 1II.

Quotuplex eſt indulgentia ? nidig⸗
v. Dividitur I. in realem, perſonalem & loca- i
lem. KRealis eſt, quæ conceditur alicui rei, rofario,
V. G. vel imagini, ſeu potius in favorem illius, qui Tinuiar
rem talem geſtat. Perſonalis conceditur perſonæ,
ut eam lucretur vel in axticulo mortis, vel quotie

hoc vel illud opus pium injunctum feccrit. Lo- Fm,
calis conceditur alicui loco, ſcilicet Eccleſiæ vel Al. im
tari. 1. Pitßre

Item alia eſt totalis, partialis alia. Yotalis eſt
plenaiia, remittens lucranti totum poœnæ reatuuaiain.
Partialis, quæ tantùm partem. “K ſ SHn,
e bepen

. Non differunt quoad ſubſtantiam ſeu quoad ur
effectum remiſſionis totius pœnæ, ſed tantùm quo. cn d
ad jurisdictionem & majorem facultatem, V. G. ab-. inn ln
ſolvendi à caſibus reſervatis & cenſuris, diſpenſan. emm; er

Indulgentia plenaria 4 Ferine à Pubilæo „

di in votis & juramentis, quæ amplè ſolent conce. ; jelce
. . . . 171 . .4 .3
di in jubilæo. Ex quo patet, quèd Jubilæum Dihil tili ad

aliud ſit, quâm Indulgentia omnium pœnarum tem-
poralium peccatis debitarum cum varüis privilegiis & Lonmi en

facultatibus ante nominatis. eugrarnt

Quæ conditiones requiruntur in lucrant an

vu. Quinque. Prima eſt, ut ſit baptizatus. Se-
cunda, ut non ſit excommunicatus excommunica- Neguin
tione majori. Tertia, ut indulgentiâà pro tunc in- ſur
digeat. Quarta, ut ſit in gratia; kialeram⸗ ſi d 4
nils

De Pænitentia. 42

früis indulgentiarum ſit DEUM populo Chriſtiano
prlacare. Quinta conditio eſt executio operis in-
Gukem &le juncti.

iei, nn
emlde Teneturne quis opera præſcripta imple-
d ͤiee her ſemeribſum
n Kort. à . Affirmo, quia communiter hæc eſt mens Pon-

Eeckche ie titicis. .
Proteſtne uno altu lucrari quis duplicem
. ue .. indulgentiam?
n peene Itlin “ . .
Afßirmo, ſi ea ſit mens concedentis, quia ab es
hæc res dependet.

4ilte S
1 Quid ſi utraque indulgentia hit plenaria
Katn ſen eam. .
Aunnngr Dico, non poſſe unico actu lucrari. Natio. quia

Gten, 105 prima plenaria, ſi reverd obtineatur, remittit totam
un, A pœnam; ergè nihil reſtat, quod tollatur per alte-
tram; vel certè utraque concurrit ut duplex cauſa⸗

neer rar ;
N lomd partialis ad eundem effectum.
, Qus omni culpa immunis in eo inſtanti, qu0

Annl e . 2
i, 4 ucratus eſt indulgentiam, moritur,
nonne continus in Cælum evolat?

, ulrN “ .
Aßirmo. Katio eſt: Quia nulla obſtat remora,

nim. nec culpa, nec poœna;, ut caſus ſupponit.

uns. H . . . . . .
lai RKrequiritürne intentio ad lucrandas in-
Conwor.
3 Otme? dulgentias
nin e. Dico: Actualis intentio non eſt neceſſaria, ſed

l ſufficit

432 Capur X.

ſuſficit habitualis aut interpretativa. Ratio, quia

Papa concedens indulgentiam non cenſetur aliam in-
tentionem requirere, cùm Bulla aliam non expri-

X

mat, ſed ſolum dicat: Indulgentiam concedi piè

*

viſitantibus V. G. Eccloſiam.
Quibus concedi boſſunt indulgentiæ?

n. Concedi poſſunt tam vivis, quàm defunctis,
cum hac tamen differentia, quòd vivis concedan-
tur per modum ſententiæ ſeu judicialis poteſtatis eos

à poœna abſolvendo, defunctis verò ſolùm depre-

aoac ſol

cativè per modum ſuffragii, auxilii, vel ſolutionis

Deo factæ per oblationem ſatisfactionum Chriſti &

Sanctorum ex Theſauro Eccleſiæ.
Aatto iſtius differentiæ eſt, quia abſolutio judicia-
lis eſt actus juridictionis in ſubditos „ſed defuncti,
Ccm ſint extrà forum Eccleſiæ; non ſunt amplius
ſubditi ei, benè tamen vivi, ergèò.
Cæterum, licèt hæc indulgentia in vivis intalli-
bilem habeat effeétum, poſitis ſcilicet omnibus re-
quiſitis, non tamen ita in defunctis. Ratio, quia
Deo liberum eſt dictum ſuffragium vel ſolutionem
admittere vel non, cùm ad hoc nec ex juſtitia nec

aliunde obligetur. Unde, quòèd ſuum habeant effe-

ctum, ex ſola pendet Dei miſericordia; attentis ta-
men ineritis eorum, (quibus applicantur) dum erant
in via, quia, ut dicit S. Aug. in lib. de cura pro

mortuis: Indulgentiæ & ſuffragia illis ſolis defunctis

proſunt, qui in bac vita meruerunt, ut in purga-

Qus

torio hæc ilis prodeſent. “

P

1

ut,
Mia: Qu

Utamen is
Geminte 2
Nmmſt ca⸗

yantlat

Comm

uu. Lunn

in, Gpatn p

Dne nhiſn
ionis D..

2

e enin er

filier 0r.
Iuoad l
umn ge hel

inuulle

in,

Glbtſlan
Perſanne

latu ali

aeht⸗ 7

dn,
Cenſetut dunt
Mhum non er

nuinn contel

Arhenie

quun deind

A Nies N
cilisolttde

erd tolin cr

j, Vel in
Honum Crtat

Ploluto ſd⸗
, Kd n
non aht imi
in in S
cet Onnmboe,
Ha, E
c & ſtii
um habem

nrun undt

l. ,
i hen,
6 diſpenſatus, poſtea tamen 4 dæmone tentatus in

precepta eſt executus.

De Panitentia. 43 .

Quid, ſi talis anima non amplius Iſri in
Purgatorio?

nil ieo Quèd Deus illa ſuffragia applicet alteri,
nl i tamen is, qui ea applicavit, intenderit alteri
eterminatæ animæ applicare, ſi prior non indigeat,
vel noön ſit capax.
Trranslato Feſto trancferuntürne Indul-
gentiæ?s
Communiter non transferuntur . ſi Feſtum
fori quoad ſolum Sacrum & horas Canonicas trans-
ſearar. KRatio „quia hæc cenſetur eſſe mens Pon-
ificis, quam probat praxis fidelium de tali trans-

latione nihil ſcientium, & ita patet in Feſto Annun

tiationis B. V. dum celebratur in hebdomada ſané
Sacro & Officio translato poſt Paſcha. Aliud cn

ſi ſimul quoad forum in alium diem transferretur
nc enim etiam transfertur 2
transfertur indulgentia. Quod

ſpecialiter Ordini noſtro indultum eſſe à Clemente

VIII. quoad Feſta 8S. Ordinis noſtri refer
Fontana de Feſtis SS. n. 4. k t. noſter

C 4 5 S

d; em.
Paulinus publicate Jubilæo ſe diſpoſuit ad illud lucran-

dum, & cum boc propoſito eſt Confeſus, & in
quibuſdam vpotis aut boritate Zubilæi à Confeſore

pdeccata aliqua incidit, neque omnia in jubilas

432 Capu: XIAI, 6

An bac votorum diſpenſatio fuerit vali: —
da Jubilæo non aſſecuto * 0

. Negativè. Katio eſt tum, quia erſi abſolu.
ti0 Sacramentalis à peccatis ſit actus ligitimus, qui
non admittit modum nec conditionem, ſed plene crame;
habeat ſuum effectum, ſimul atque verba abſolu- ldc/
tonis d Confeſſore ſuper debità materiã præferuntur.
Arg. leg. actus legitum f. de rez. jur. attamen actus, Au
non ſortiuntur effectum conditione non adimpleta, Ser
ut ſatis patert: Jam autem diſpenſatio in voto eſt keien
actus revocabilis, nec ex ſui naturà Sacramentalis, (End
& ideo heri poteſt ſub conditione, & ſub at dt
tacitè à Confeſſore, quatenus non diſpenſat niſin Fkn u
virtute Jubilæi lucrandi, ac proinde eo non lucra- ictin
to diſpenſatio redditur invalida. Tum etiam, qltia i
facta contra formam, præſertim ab homine factam, “
ſunt 5ο jure nulia. Cap. cum dilecti. de reſeript.
& cap. piſanis de reſtit. ſpoliat. Cum ergo forma (Mean ,
Jubilæi det authoritatem diſpenſanti, eâ conditio-
ne, ut fiant, quæ in Jubilæo ordinantur, ſequitur
quod deficiente hujus conditionis effectu diſpenſatio Auth
fuerit invalida. Pro quoò facit Gloſſa communiter vichm In
recepta præſertim à Felino in cap. ex parte. col. 4. alinn
de conſtit. & Clementina prima verbe inhibentes de lliu inen
jure Patronatus. 1 “
(0) ee fnmm
F um canſ

—

De Sacramento Extremæ Unctionis. 433

d urrit i

qiirei a De

Slgnam,

en, un Sacramento Extrema VUVndtionis.
ne rech
ügtaeam Quid eſt Extrema Unätio?
dr. MWaNcdOekh
eton Be. LSt Sacramentum à Chriſto inſtitutum ad ab-
lto nſone — ſtergendas peccatorum reliquias. Probabi-
i Kum lius dicitur, quòd ſit inſtitutum à Chriſto poſt re-
„bk ſurrectionem und cum Sacramento pœnitentiæ. Katio,
Gipenir ii cjuia eſt inſtitutum contra reliquias peccatorum, ergoᷣ
eeo ron eſt completivum & conſummativum Sacramenti Pœ-
umetem nitentiæ, ergèò conveniens fuit, ur non inſtituere-
homunenn tur ante illud, ſed cum illo.
glet
* ap Quænam et materia & Forma hujus Sacra-
dun menti ?
k.. Materia ejus eſt oleum olivarum ab Epiſcopo
benedictum. Trid. ſ. 14. 6. 1. Forma autem: Per
. MWtam Unctionem & ſuain piiſſimam miſericordiam in-
ien. dulgeat tibi Dominus, quid quid per viſum deliquiſti,
Sc. Et quamvis Miniſter ordinarius benediétionis
hujus olei ſit Epiſcopus, ut patet ex Trid. I. cir.
H ſimplex tamen Sacerdos ex commiſſione Papæ poteſt
Elle ejus miniſter extraordinarius, ut pater ex anti-
quiſſima conſuetudine Eceleſiæ Orientalis.

2« Quid

24¾ Sct A. oleo

Quid / Parochus ſolùm habeat parùm de

. 5
Go, poteſtne quid admiſcere
Seneacko⸗ r d,

Neſt: itate. Katio, quia mo-
Poteſt in parva quantita ati⸗ e.
icum admixtum trahit ad ſe benedictionem majo
ris, ut patet in aqua benedicta.

Quid, ſ Qacerdos non habeat oleum vovum,
2

ſeu hoc anno beneaidtum , ſed ſolu

antiquum ?

Dico: Validè & licitè illo utitur in neceſſitate,
extra quam eo utendo peccat, quia agit contra ri-
mm Eccleſiæ.

Quæ corporis partes ſunt inungendæ?

Dico: Organa quinque ſenſuum, nim. ⸗R
Aures, nares, os, & manus. Katio eſt S. Th. hi
2 .

drima principia & inſtrumenta peccandi; cum en
nhil lit in intellectu, quin prins fuerit in ſenſu .
ia peccata actualia aà ſenſibus originantur.
n gi debent oculi propter viſum, aures Pioptei
nudiin ic deinceps
auditum, & ſic deinceps.

15 la, amenti, & quan-
Quis eſt efeltus hbujus Jacr „ο7
do confertur?

Be. Effectus hujus Sacramenti lroprigs R
x1115 ulas peccatorum; effectus ſe
xius eſt tollere reliquias p haine

e

its elt a

r.
. interdu

i ſſeuuna
Maninze
ecunnr,
un hoc 5

Me com

eni .
lnan

Solus
Urme,
Unlin non ,
in eber,
tnn inüm
In Cn
I, oreſt
de tumen

.

(anttentir
Muurtnat,
ioſs le

“ 8. lns

jmatr
ſt
eractas
. or elit
Ahnilia,

N

zarin

niſen 4

r oleunn

ſelſiin

r in neceſi
ia gi conn

nungente

um; nin l
Nate ,
uittrt iuß

Andt; Cin

gerit i ſt

igimutn.

1

1, aute ⸗

6 4
enti, 6 11
nes peractas morcretur, poſſet alius pergere, ubi
Pprior deſiit, & perficere. Fatio, tüm à pari de

opr idt 1

Su

nem, tùm etiam, quia, ut ait S. Th. hic 9. 2 9. 4. 2
„ 4 7. 29

2

D De Sacramento Extremæ Unſionis. 4 3 5

darius eſt alleviatio quædam ægritudinis corporalis,
imò interdum perfecta ſanitatis corporalis recupera-

tio; i ſecundum Dei providentiam (ut loquitur Trid.)

lai ant ſaluti animæ expedierit. Hi tamen effecus non pro-
1io, glin

Aionem mmn.

ducuntur, niſi poſt ultimam unctionem. Ratio .
quia hoc Sacramentum ante ultimam lactionem
non eſt completum, cùm omnes lunctiones ſint de

eſſentia ejus.

Qaodnam oft ſubjectum bujus Jacramenti?

k. Solus homo baptivatus, adultus & periculo-
se infirmus, dicente Trid. ſ. 14. c. 3. hoc Sacra-

mentum non niſi infirmo, de cijus morte timetur,

dari debet. Neque poteſt iterari, quamdiu manet

eadem infirmitas & periculum mortis, alids, ſi in-

firmus convaleſcat, & in periculum mortis relaba-
tur, poteſt iterari, ut habetur in Trid. lIoc. cit.

Poteſt tamen etiam dari pueris graviter infirmis ,

quàm primùm ſunt eapaces doli ac peccati, adeoque
& pœnitentiæ. Katio, quia hoc Sacramentum eſt
coniunimativum Sacramenti pœnitentiæ. Non tamen
furioſis & perpetuò amentibus. H

Quis eſt Miniſter huſus Sacramenti .

B. Solus Sacerdos, ita patet ex verbis S. Jacobi:
Inſirmatur quis veſtrum, inducat Presbyteros. Item
ex Trid. A. cit. quòd ſi Sacerdos ante omnes unctio-

Euchariſtia, ſi Sacerdos moreretur peſt conſecratio-

E e 2 ad

4336 Caput XII.

ad 3. miniſtrorum pluralitas non tollit unitatem hujus
Sacramenti, quia inſtrumentaliter tantùm operantur.

Quanta eſt obligatio ad miniſtrandum boc
Jacramentum præſertim tempo-
re peſtis
. Quicunque curatus ſub mortali tenetur Extremam
Unctionem ſuis ſubditis eam petentibus dare. Katio,
quia fideles habent jus ad hoc Sacramentum, &
curam gerentes vi ſui officii ad ejus miniſtr ationem
ſe obligarunt; unde Parochus non obſtante etiam

parvo periculo, ſi illud non ſit moraliter magnum,
tenetur vel per ſe, vel per alium ſuis Parochianis

eſte infectis conferre Extremam Unctionem, licèt
alia Sacramenta receperint, ob rationem datam. Si
tamen Parochus abſque notabili vitæ ſuæ periculo

hoc Sacramentum miniſtrare nequeat, & reliqua

pars Parochianorum carebit Paſtore, ſi nempe Pa-
rochus contrahat peſtem, & moriatur, ad id non
tenetur, quia hujus Sacramenti ſuſceptio non cadit
ſub præcepto.

deg quid, ſ Barochi ſve juſtè, ſve injuſtè

abſint, vel nolint ſer vire, vel peſte
lJasorent, tenenturne alii
.
Jacerdotes?

B. Tenentur ex lege charitatis, & juſtitiæ lega-

lis. Katio, quia ad caſum tantæ neceſſitatis cen-

ſentur omnes Sacerdotes in ſua ordinatione ſe obli-
6 2„ . . .
gaſle, & pro eo obedientiam promiſiſſe Epiſcopo
tam

n lepnlar

(l n e0

guit,
Cut/

M. h
omundn
n caln ſn

R

C

De
u

Wn!
mI Chri
nultur or

n, ſimnu
Man. 0

conſta

De Sacramento Extremæ Unctionis. 1437

tunittem hif .
R“R g tam regulares quàm ſæculares; ergè Epiſcopus om-
n nihus in eo caſu poteſt mandare.

Hrandin kA= Jed guid, ſi ſuperior nollet permittere, ut

endr ullus ſuorum pareat Epiſcopo in eo
caſu mandanti?

egennt Eum Dico: In eo caſu eos potiùs debere parere Epi-
Min ſcopo mandanti, qum ſuperiori ſuo. Katio, quia
rumenmm,in tali caſu ſuperior injuſte contradicit.
6 minitruuonn
obltanr an
iter mon
Ckonem,

enn date 1 De

4
5

— õ

d Sacramento Ordinis.
gtur, An §. I.
ehtio nd⸗ 4
Quid eſt Ordo ſi vé Ordinat io?

„ . COn D. Th. q. 34. a. 2. & Mag. ſent. quod
— ſit ſignaculum quoddam, ſeu Sacramen-
tum à Chriſto inſtitutum, quo ſpiritualis poteſtas
utii 4 traditur ordinato exercendi miniſterium Ecclefiaſti-
elſets e . ſimulque gratia ſantiſicans ald illud ritè obe-
e Ddam. Ordinem eſſe Sacramentum eſt de fide,
e hih ur conſtat eæ Concil. Plorent. inſtrult. Armenorum
E e 3 §. ſe x.-

S=

4 58 Caput EUIII.

§. ſextum Sacramentum & Trid. ſ. 23. c. 3. & cax.
3. & alibi. Et ratio eſt, quia illi convenit definitio
Sacramenti, eſt enim 1I. ſignum ſenſibile, ut patet,
nimirum vel impoſitio manus vel externa traditio
materiæ ſivè inſtrumenti cujusdam V. G. candelabri
vel calicis &e. Deindè confert gratiam, ut patet
ex illo I. ad Timoth. 4. Moli negligere gratiam, qus
in te eſt, quæ data eſt tibi cum prophetia, cum im=
poſitione manuum Presbyteri; Ergò.
Nota, quod ſicut in quovis Sacramento tria de-
ſtinguntur, nimirum 1I. Sacramentum tantum 2.
Res tantüm. 3. Res & Sacramentum ſimul; ita

& in hoc primum eſt externus ritus ſeu ordinatio

2. gratia, 3. Character.

Quando hoc ſacramentum eſt à& Chriſte
inſtitutum?

. Eſſe inſtitutum in ultima cœna. Luc. 2 2. Cum

ſcilicet Dominus xSUS corpus & ſanguinem ſuum
Apoſtolis tradidit, iisdemque & eorum ſucceſſori-
bus, ut offerrent, præcepit illis verbis: Hoc facite
in meam commemorationem, ut innuit. Trid. . 22.
c. 2. ibi (quos tunc novi Teſtamenti Sacerdotes inſti-
tuebat) & can. 2. eadem ſ. onm enim ibi doceat
Chriſtum inſtituiſſe ordinem ſacerdotalem, conſe-
quenter idem judicandum de omnibus aliis, qui
ad illum referuntur, eique inſerviunt, ut bené Hen-

tiq. L. 16. c. 3. Keginal. L. 30. c. 3. Bonac. de Sacr.

è Arg⸗

¹ EMe
otciſtatum
onatum, 9
Cn
Muur,
P cockrinan

lun om⸗
1. Mirm
Kinpümun

Sudlm gle

nes ace

la, ſe
Urle, ſcl
Ucines kee
Mlate ſni.

Uonnet e,

N Orn
onn ſacn
Reri iun
un cin
onhlecran
rum,
nut. K
Nam e

De Sacramento Ordinis. 4 9

6 56ͦ Quot ſunt Ordines J
meni deini Wr
lie, u . Eſſe ſeptem, ſcilicet oſtiariatum, lectoratum,

euetna ih exorciſtatum, acolytatum, Subdiaconatum, Dia-
V.G end; conatum, Sacerdotium, ita S.D. 4. cit. a. 2. & Trid.
um, I E N. 23. c. 2. ubi, cùm dogmaticè contrà hæreticos
ec;s loquatur, viderur omnes veros ordines numerare,
pheue, Ane ne doctrinam inminutam tradat.
umenti (Suntne omnes ordines propriè Sacramenta ?
Orumn vann: B L
tum m e. Affirmativé, cauſant enim omnes gratiam,
odui & imprimunt characterem. Neque ex hoc ſequitur
quod ſint plura Sacramenta, quam ſeptem, quia
orgdines Sacerdotio inferiores non ſunt Sacramenta
1C totalia, ſed ſolùm partialia, conſtituentia unum
totale, ſcilicet Sacerdotium, ad quod omnes alii
orgdines referuntur velut ad finem, undè ſunt anum
M umtate finis.

nguien H. .
un cα Adi omnes ordines ſunt Jacramenta, ecur tan-
6: HH tum tres ultimi dicuntur Jacri?
erletad W. Omnes quidem Sacramenta eſſe, quia ſunt

im bi de ſigna ſacra & ſanctificantia, ſoli tamen tres ultimi
lem, M. Sacri dicuntur, quia habent annexum ſolemne vo-
1, tum caſtitatis, per quod ſpecialius & firmius Dzro
Ibel conſecrantur, qui iis inſigniuntur. Unde quo tem-
;“ pore ſubdiaconatus annexum non habebat caſtitatis
votum, ſacer non dicebatur. C. 9. 4 multis de
ætat. & qual. ord. & c. 4. nullus diſt. 60. Vocantur
ctiam Majores propter ſui eminentiam & dignitatem
Ee 4 muns-

44 Caput XIII.

munerum, ad quæ eorundem ſuſceptores deputantur;
alii quatuor verò vocantur minores, eo quod ſubjecta
ſua in inferiori gradu conſtituant & minoribus officiis
occupent. L
Quæ. & quotuplex eſt materia acforma
ordinis?
B. Materia cujusvis ordinis eſt duplex; una remo-
ta, altera proxima. Prima eſt illud inſtrumentum,
quod ordinando ab ordinante traditur, per quod actus
ordinis deſignatur, & in ejus traditione character im-
primitur. Secunda eſt ejusdem traditio. Forma
ſunt verba Epiſcopi ſignificantia poteſtatem, quæ or-
dinato datur.
Kequiriturne contactus phyſieus in

ordinanda?

N. Probabilius eſſe requiri contactum phyſicum.

ita S. Th. hic q. 3 4. a. 5. ad 3. Dicens: Eorrectio mate-
riæ magèe eſt de eſſentia Sacramenti „ quam tactus,
tamen ipſa verba formæ videntur oſtendere, quòd tactus

materiæ ſit de eſſentia Sacramenti, quia dicitur: acci-

pe hoc vel illul. Non tamen contactus ille immedia-
tus eſſe debet, ut patet in vino contento in calice,
quod immediatè phyſicè ab ordinando Presbytero
non tangitur, ſed ſufficit tangere calicem, quia juxta
communem hominum uſum, qui tangit continens,
cenſetur etiam tangere contentum, communiter ta-
men obſervatur, quod panis patenæ ſuperpoſitus im-
medliatè tangatur. .
Quotuplex eſt eſedtus Ordinis?
H. Eflectus cujusvis ordinis eſt duplex; unus pri-
marius ſeu principalis, ſcilicet gratia ſanctificans ſe-
cun-

.

IlnGa. Altet

Nünitur in

erablls.

Ratio 1. V.

tonte io
glien per ſe

NIn: fed ur
Tentumm S

(1. 1n0. G4

10 3. paf
Etohnur ſi

imnimuur che

(irubils, e

ter

NI. Cha

zullarſhr

ln. has
luio 5. T
Uumur, in

eſunollth

ricendh
Etintqur
Wentia aer
Aerbapt
Ghir t
Dbhhinem
Cinnti

De Sacramento Ordinis 441

oresdenun cunda. Alter ſecundarius ſcilicet character, qui im-
eo quodlbi primirur in quovis ordine, ita u nullus orco ſit
ninorboson iterabilis.
Katio I. P. eſt, quia omne Sacratnentum inſa Ib-
iuafennm jecto ritè diſpoſito caulſat gr atiam ſanctificantem, &
quidem per ſe ſecundam, ſi ſit Sacramentun n vIVO-
rum : ſed ut probatum eſt, quilibet ordo eit Sacra-
mentum & quidem vivorum, ergo. . D. bic 4. 3 5.
er a. 1. in O. & ad 2. & ad 3.
Nechmn 2. G 3. pars ab eodem S. D. ibidem ad 2. docetur
itio. I & probatur ſic : Omne Sacramentum, in quo non
ren, gl imprimitur character ‚eſt iterabile, ſed nullus or do
eſt iterabilis, ergo quilibet imprimit characterem.

un QLuid Iſt Charabcter? imprimiturne indelebili-
ter? & cui ſuljebto ac quæ ſunt
ejus munera?

pler; umnm
Ginltrumenn

Porraſend
, ed B. I. Character benè à Thomiſtis Sdefinitur, quèd
lert, ſi luu ſit poteſtas ſpiritualis ordinata ad ea, quæ ſunt yie
69 nr cultüs. Ita S. T b. bic 4. 6 3. a. 2. in O.
huileimi Ratio S. Thomaæ eſt. Character per Sacramenta im-
tend inch primitur, in quantum per ea homo deputatur ad ea;
Deim quæ ſunt cultüs Chriſtiani, qui conſiſtit in recipiendo
en, giiel aut tradendo Divina : Sed ad utrumque horum re-
. GNα. quiritur quædam potentia; ad tradendum quidem
ommude potentia activa, & talis eſt Character Ordinis, ad
penmimn recipiendum verô potentia paſſi lva, & talis eſt Cha-
racter Baptiſini, licèt enim is alia Sacramenta non re-
3 cipiat ut quod, benè tamen ut quo, utpote faciens
u nußs hominem eorum capacem. Tandem. Character
g⸗ uifen⸗ Confirmationis, licet quemadmodum & Character
Ee 5 Ordi-

442 B Caput XIII.

Ordinis pafſivè ſe habeat in recipiendo Divina auxilia, .
eſt tamen potentia activa ad fidem cum robore profi-
tendam. X henece
M. 2. Character eſt perpetuus, & indelebilis. Ia Mol
§. D. I. cit. a. 5. ñ”õ
Ratio ejus eſi, quia Character eſt quædam partici- nillbus
patio Sacerdotii Chriſti, quod eſt æternum, ut patet unspoſt
exPſal. 109. V. 5. Unde remanet in cœlo & in in- lGtte,
ferno, ut declarat S. D. ibidem ad 3. dicens: Quam- Uleelſil
vis poſt hanc vitam non maneat exterior cultus, rema- (ppokols, n
net tamen ſinis illius caltũs. (hiſto colnn
Ex quo ſequitur, quòd ſi Sacerdos mortuus reſus- uletnadn
citaretur, non eſſet rebaptizandus, nec reordinan- Wodhnet,
dus, ſecus eſt de conjugibus, quia vinculum conju- Hiehehe
gii morte ſolvitur, ut patet 1. Corinth. 7. . chunten
. 3. Immediatum ſubjectum Characteris eſt, in- oncte
xllectus, non ſpeculativus ſed practicus. Ita S. D. r f. de
ibid. ad 3. Aus virlls
KRatio S. D. eſt: Character ordinatur ad ea, qux lrlege, &

ſunt Divini cults, cultus autem Divinus eſt quædam igr an
proteſtatio fidei per exteriora ſigna. Ergò character ai⸗
immediatè reſidet in ea potentia, in qua eſt fides; ſed lene

hæc eſt in intellectu practico (ſpeculativus enim abſtra- iſe e
hit ab beranone) ergò & character. Eſſentia autem ignihenn e
animæ ſolùm eſt ſubjectum ejus remotum. um, Dren-

. 4. Munera characteris & quaſi proprietates Antonen
ſunt. I. Hominem facere aptum ad Divinum cul- terlben
tum. 2. Influere in actus ſibi proportionatos. 3z. c
3. Hominem Chriſto configurare. 4. Eundem, riion
qui charactere eſt inſignitus, diſtinguere ab aliis. mme, Hor
5. Indelebilitas eſt etiam ejus proprietas. rnile
4 el

“ Quod. –

0 Diyimand
Um robote N

Cineleblt
Rquedmpn
tetnunl, Itſt
in cl Kin
doen. u
or Atue,t

De Sacramento Ordinis. 44
Quodnam elſt ſuèjectum Ordinis?

Nʒ. De neceſſitate eſt, ut ſit mas & baptizatus.
KRatio I. P. eſt ex S. h. hic q. 3 9. 4. 1. in O. Cleri-
eatus eſt quædam dignitas & præeminentia præ cæte-
ris fidelibus. Sed ca non convenit mulieribus, nam
juxta Apoſt. 1. Cor. 14. Mulieres debent eſſe ſubditæ
viris & tacere in Eccleſia, ergè.
UInde etſi Deipara quo ad ſanctitatem fuerit dignior
Apoſtolis, non tamen illi, ſed iſtis claves Eccleſiæ à
Chriſto commiſſæ ſunt, nec Chriſtus eam aut ullam

gmomus“ mulierem admiſit, quando in ultima Cœna Diſcipu-

nec eoll
neblum con
, 7.
ackeruch
Pons. ludl.

Aural en f
elquee
o nt
1eſtfies⸗
Serinntt
Ellemtiuun
.
ſ oir⸗
Divinm 4

los ordinavit.
Hinc fit Hermaphroditum, fœmineum ſexum æquè
participantem, eſſe ordinis incapacem, quia ſumplici-
ter non eſt vir, ſed pro fœmina reputatur lege 10. quæ-
ritur ff. de ſtatu hominum, ſi autern prædominetur
ſexus virilis, quamvis ſit capax, quia vir reputatur

cit. lege, & alerum membrum inane eſt ex Ariſt. de

enerat. animal. c. 4. eſt tamen irregularis ratione in-
Aerenti.
Neque obſtant nomina Diaconiſſæ, Presbyte-
riſſæ, Epiſcopiſſæ &c. quæ leguntur apud antiquos,
ſignificant enim 1. Quòd fuerint uxores Epiſcopo-
rum, Presbyterorum, Diaconorum, ductæante or-
dinationem, quæ poſtea quo ad torum à viris ſepara-
tæ cælibem cum iis vitam agebant. 2. Juxta J. 7h.
q. 3 9. cit. a. I. in O. fuerunt aliquæ cum quadam be-
nedictione (ſine tamen ordinatione) deputatæ ad reci-
tandas Homilias in officio Monialium, hinc dictæ
Diaconiſſæ ab adtu Diaconi, cujus eſt legere homilias
Val. 3. p. d. 9. 4. 4. p. 1. Vaſq. 3. P. d. 246. c. 3. G
ali communiter. Ka-

4442 Caput AIII.

NRatio 2. p. eſt, quia Baptiſinus eſt janua omnium
Sacramentorum.

Quæ ſunt brærequiſita ad validam & licitam
ſuſceptionem ordinum

B. Prærequiritur Primèò ſtatus gratiæx, quia qui-
libet ordo eſt Sacramentum vivorum cauſans gratiam
ſecundam.
Secundò prærequiritur prima tonſura ex Tzid. Z2 3.
c. 4. de reform. Hæc enim eſt diſpoſitio ad ordines.

Tertiò requiritur certa ætas, quæ pro minoribus

ad minus debet eſſe ſeptennium; ætas ad majores or-
dines requiſita ſtatuitur à Z2id. J. 2 3. de reform. c. 12.
his verbis: Wullus impeſterum ad Subdiaconatis or-
dinem ante vigeſimum ſecundum, ad Diaconatus ante

vigeſimum tertium, ad Presbyteratum ante vigeſimum

ꝗttintum ætatis annum promoveatur. Cæterùm héſce
annos ſufficit attigiſſe, quia Trid. tantum exigit, ne

ante illam ætatem ordines recipiantur, ante illam

autem non ordinatur, qui ordinatur, in annis 22.
23. 2 5. inceptis. ⸗„Way. c. 2 8. n. 1 16. Tol. l. I. c. 61.
Vaſqu. 3. p. d. 246. n. 42. Ad Epiſcopatum requiritur

annus trigeſimus completus. c. 7. cum in cunctis de

elect.
Quartò requiritur probitas vitæ & ſufficiens ſcien-
tia, ut innuit T7id. loco cit. Ubi videatur.

genuus ſeu

Quintò requiritur, ut ordinandus ſit ing

liber, id eſt, non ſit mancipium. De hoc S. D. hic

9. 36. a. 3. ſic diſcurrit: In ſuſceptione ordinis man-
cipatur homo Divinis offciis, & quia nullus poteſt al-
teri dare, quod ſuum non eſt, ideo ſeryus, qui non
424244

1

trolelate
unen grom

ulkenee,

uchti, an

min. Et

llan, urra
Mcibi. No
ponond ſcien
rſlingen
Exrto lequi
medtmentun
6 tparete

Int. Hn

rxllitte
Unpe, lntam
ionnes ucce
Pumcnmeidl
grinhtal
nicrioni,
Men) ſulſei⸗
erlonem
wd. N

den, dilt

Memmn Mo
ermiſlo Clne

Mcharick

Ketius,
Non ec
tenporib

m.

Decmnd

De Sacramento Ordinis. 445

a muame Vabet poteſtatem ſui, non poteſt ad ordines promoveri,
tamen promovetur, ordinem ſuſcipit; quia libertas
non eſt de neceſſitate Sacramenti, licot ſit de neceſſtate
dim & at Præcepti, cuùm non impediat poteſtatem, ſed actum
tantum. Et ſimilis ratio eſt de omnibus, qui ſunt aliis
obligati, ut ratiociniis detenti, & hujuſmodi perſonæ.
rrir, glun Hæc ibi. Notat S. D. ibid. ad 5. quèòd, ſi ſervus eſt
ncufuen Promotus ſciente Domino ſuo & non reclamante, ex
hoc ipſo ingenuus efficiatur.
nai; . Sextè requiritur, ut ordinandus non habeat ullum
elioikuln impedimentum canonicum, uti eſt V. 6. irregulari-
eommh tas, Ut patetex definitione ejus data ſuprà cap. Al. de
Admρ Pœnit. Hic revidenda ſunt omnia, quæ ibidem de
nbme! irregularitate ſunt dicta, & quinam ſint irregulares.
Sucrute nempé 1I. Infames. 2. Bigami. 3. Gibboſi, amentes, Sc.
Dindi“ qui omnes arcentur à ſuſceptione ordinum, prius-
gihn quam cum eis diſpenſetur.

un!

nate ti) roazirie
Ccime eptimò requiritur, ut non ſit ligatus cenſurâ excom-
Municationis⸗ ſi enim in ea quis ordinem (etiam mi-

mane norem) ſuſcipiat, manet ab eo ſuſpenſus. Hanc
uu, N ſuſpenſionem aliqui vocant irregularitatem.
WD ⸗“ Octayèò. Nemo poteſt licité ſuſcipere ordinem ſu-
lr. 4 Periorem, niſi prius acceperit inferiorem, quia eſt
tuiud- peccatum mortale ordinari per ſaltum, id eſt, præ-
n Cuni termiſſo ordine priore, nam ſaltem de neceſſitate Ppræ-
Feenle cepti character unius ordinis præſupponit characterem
en alrerius.
. Nond requiritur, ut S. Ordines ſtatutis ab Eccle-

to DH. 4. temporum &c. Videatur Zrident. J. 2 3. c. S. de
Glnitme reform. “
jnſt Decimè, ut ſerventur certa temporum interſtitia, quæ

pgenuul ſia temporibus recipiantur, ſcilicet mane Sabbathis
9

446 Caput XIII.

quo ad minores inter ſe relinquuntur à 77id. ſ. 23.

c. I 1. de reform. Epiſcopi arbitrio, quare attendenda
₰ 2

Epiſcoporum decreta & conſuetudines, quò ad ordi-
nes ſacros. T7id. cit. ſ-. c. 11. I1 3. 14. integrum annum
Eecleſiaſticum exigit à tempore, quo ordo ſuſceptus eſt,
ad idem tempus ſequentis anni, qui aliquando longior
eſt; aliquandò brevior, ut declaravit Card. congregatio,
& ſervat Eccleſia. Hoc tamen Tridentini decretum non
derôgali conſuetudini, qua Epiſcopi cx cauſa ſolent
minores Ordines & Subdiaconatum eodem die con-
ferre, cuùm nullo antiquo jure id prohibeatur, tra-
dunt Nay. c. 25. n. 71. Pit. de ord. 5. de teinpore n.
2. Fafq. d. 246. a. n. 47. Pias c. I. n. 10. Ceæte-
rum diſpenſatio ſumendi ſacros otdines extra tempora
à Trid. ſ. 23. c. 8 de reform reſervatur S. Pontifici,
& iis, quibus ſpecialiter conceditur, ut Legatis 4
latere. Diſpenſatio verò in interſtitiis in ordine ad
ſuos ſubditos ab eodem conceditur Epiſcopo ſubſi-
ſtente causà, ſi ſcilicet utilitas vel neceſſitas Eccleſia

idipſum expoſcat. Ut ait Tvid. I. cit. Nom tamen

poteſt Epiſcopus eodem die duos Sacros Ordines con-
ferre, id enim expreſsè prohibetur. I. cit. c. 13.
Undecimò, ad Ordines licitè ſuſcipiendos requiri-
tur animus clericandi, id eſt, ab iis ſine juſta cauſa
non recedendi.
Duodecimò, ut ſit ſubditus Epiſcopi ordinantis.
Trid. I. cit. C. 8. 2
Ultimò, demùm ad Sacros ordines requiritur ſuſſi-
ciens titulus honeſtæ ſuſtentationis, cum eniminde-

Cens ſit Clericos Sæculares cum Sacri Ordinis dedesore

mendicare, & quoſcunque etiam Sæculares ſordi-
dum aliquem quæſtum exercere. c. 7 3. Diacon ſunt

Amil

e Concil
coeOrdin

pleper totan
Hcautem
Wolcinunt
ſit. Pir
eintelgioſ
Ueldcxeilli

Dnimoni
Eenrinc e
li anſiuti
nl.tlo le
onatd el
enbretus
ceet Barl
in lltenn
mim Hyile
uuncmir il

oles ſacke

Mius te
tie poſſ
Enl munen
enmn.
kemib i

Aun lk

uImomn
Ulemillein
hrligtur h
Iquocr

, la

1i ſ
Imie dtenin

7

3) gud Aord

negtun umn
Colulcepiu
qungolog
1d congtegen

nidectttum n. S . . S .
mendicare illi ſit glorioſum, profeſſio loco Beneficii

pia cuſtli
eodenn delo⸗
ohibennl,
elclhen
„ 10. (
Sentitempe
1§ Donnni
Legn
is in odel
kpilaſpit⸗
Ni LZillh
Mn m
OOlnest
c13.
endos leqi

b Orlnu

gaiimi
Im eninde
inpkeleio
luns lol⸗

n
D

.* .

De Sacramento Ordinis. 447
diſt. Trid. ſ. 2 1. c. 2. de reform. Hinc Sacri Cano-

nes & Concil. Trid. ciratum ſtatuerunt, ut nemo ad
Sacros Ordines promoveatur, qui re ipsâ non habeat,
unde per totam vitam decenter ſuſtenterur.
Hic autem titulus triplex eſt. Primus Paupertatis,
quo ordinantur tantùm regulares validè profeſſi poſt
conſtit. S. Pii P. 74. Komanus, anno 156 8. Cuùm
enim religio ſuum teneatur religioſum alimentare, &

vel Patrimonii ſuccedit Can. 6. Concil. Calched. qui
refertur in c. neminem 70. d. & ſupponit S. Pius V in
dicta conſtitutione, & tradit Abbas in c. 53. ſuper
inord. c. 10. de præb. cum comm. DD.
Secundus eſt Titulus beneficii perpetui certos ha-
bentis redditus ſaltem diſtributionum quotidianarum
(ut docet Barboſa de ofic. Epiſc. num 24.) ad hone-

ſtam ſuſtentationem ſufficiens judicio prudentis,

maximè Epiſcopi, habita ratione loci, caritatis vel
abundantiæ illius & pacificè poſſeſſi. Titulus enim
litigioſus ſufficiens non eſt, ſicut neque officium vel

beneficium temporale, ad nutum amovibile, cùm

accidere poſſit, ut eo privetur ordinatus & ſine ſuffi-
cienti maneat ſuſtentatione, cap. 8. conſtitutus
c. 13. Mich. & tsbi Abbas & Doctores de Eiliis Pres-
byterorum.
Tertius eſt Titulus Patrimonu vel penſionis ad de-

centem ſuſtentationem ſufficicntis. Debet autem

Patrimonium juxta conſuetudinem ad minus eſſe ca-
pitale mille imperialium, ejusque nomine non ſolùm

intelligitur hæreditas paterna, ſed quidquid ordinan-

dqus ex quocunque legitimo titulo, ut proprium pos-

ſidet, vel ad dies vitæ in uſum fructum habet.

Addh;,

44 8 Caput XII
Addi poteſt quartèò titulus, dictus Titulus Menſæ,
ut, ſi ob defectum beneficii, & Patrimonii potens
quidam Dominus V. G. Epſcopus vel Nobilis aut alius
curet quem ordinari titulo ſuæ menſæ, ſeu ſuorum
bonorumn, ut ex eis Clericus (cui alia media deſunt)
alimentetur. Debet autem hic titulus fundari ſuper
obligatione reali, & hypotheca certorum bonorum
ab Epiſcopo (ne ſit titulus ſine vitulo) bené examinan-
dorum, an non fint alias jam ære alieno gravata:
Et hoc ideo, ne, ut dictum, Clericus cum ſtatus
Clericalis dedecore mendicare cogatur.“ EHic titulus
eſt onus reale talium bonorum, & juxe ordinario hy-
pothecæ, ad quemcunque poſſeſſorem tranſit. 4

Quid ſi titulus bereuntibus bonis bpereat
V. G. in bello?

Dico: Tunc Clericus alendus eſt ab Epiſcopo,
ſeu ex bonis Eccleſiæ, quæ, cum in neceſſitate de-
beat alere pauperes Sæculares, à fortiori Clericos.

Quid ſi Eccleſia aliqua collegiata vel monaſte:

rium det alicui titulum menſæ?

Dico : Etſi tunc non requiratur aſſignatio certo-
rum bonorum, cuùm bona Eccleſiarum regulariter
non totaliter pereant, nec poſſint alienari: requiri-
tur tamen conſenſus capituli, quia ſine eo ſuperior in
re tam gravi obligationem inducere non poteſt.

Quir: eſt Miniber Ordinumn?

gr. I. Solus Epiſcopus eſt Ordinarius Miniſter Sa-
cramenti Ordinis. Ita patet ex Tvid. ſ. 23. can. 7.
“

t:
Olum Pkinci
hrincepz
1 2. Piol
Crdoti date
Elosn
luünmn Sa
id anmit
lnitaten
melliatan
er eiun a
uſemne minor
un inn ga
Unet, ul
nimmn
boie
Imm, n
iots, h
bilabel
Ralt.p.
Retie 1).
Alremſi
oltus,
4 Kens, S

Meſtvala

1sTitilis n
Patrimonn
Nobiliseurak

le, keutton

Clus fundatin.
Ttotuin bonn
o)benecumi
e Alend gi
ericchnkt.
uteotduni .
Feln tran.

r Serads

In heccl
toori (NMN

1

c
8

4/ IIung
ntſel

loch e
Vonatioc

tum fegi
enati: Ni
„ Den
e eolin

u

,r
Mrilen

De Sacramento Ordinis. 449

Katio : Conferre officia & miniſteria ſpectat ad

ſolum Principem vel Præfectum: ſed ſolus Epiſcopus
eſt Princeps & Præfectus reip. Chriſtianæ, ergè.

ge. 2. Probabilius eſt, quòd Papa poſſit ſimplici Sa-
cerdoti dare facultatem conferendi Subdiaconatum,
tò minus Sacerdotium. “
Ita Angel. Doctor bic q. 3 3. a. I. ad 3. dicens: Pa-
ba, qui habet plenitudinem poteſtatis Pontificialis,
poteſt committei e non Epiſiopo eag, quæ ad Epiſcopa-
lem dignitatem pertinent, dummodò illa non habeant

& teliquos minores, non tamen Diaconatum, mnul-

immediatam relationem ad verum corpus Chriſti: &

ideè ex ejus conmniſſione aliquis Sacerdos ſimplexpoteſt
conferre minore: Ordines, & confirmare, unon autem
æliquis non Sacerdos, nec iterum Sacerdos majores
Ordmes, qui babent immediatam relationem ad Cor-

pus Chriſti, ſuprà quod conſecrandum Papa non hbabet

majorem poteſtatem, quam ſimplex Sacerdos. Hac
5. D.
H.. 3. Epiſcopus nominatus, electus aut etiam con-
firmatus, ſi non ſit Sacerdos, non poteſt ordinare
ut ab alio Epiſcopo ordinentur.
Katio 1. P. quia nemo dat, quod non haber,
Katio 2. P. quia dare illam licentiam ſpectat ad pe-

Sacerdotes, poteſt tamen ſuis ſubditis dare l'entiam,

teſtatem jurisdictionis exterioris, illam autem habet 4

ergè.
Bt. 4. Epiſcopus excommunicatus, degradatus,
depoſitus, irregularis, ſuſpenſus, interdiétus, hæ-
reticus, Simoniacus, qui Epiſcopatui reſignavit,
poteſt validè conferre ordines, ſed non licite.

450 Caput XII

datio, quia ordinatio eſt actus ordinis, qui pro-
H idem Graina n u eſfectus ienper
Hkeiden dcbiuis requiſitis. §. Th. 3. p. 4. 34. 4. 2.
Sotusq. I. 4. I. Angl. 4. 3. Val. mn nii dbEpiſt
g. 5. Non poreſt quis licitè ordi nin ab Epie-
po proprio aut alieno de licentia proprii.
ſ. 2 3. de reform. c. 8.

Ratio. Ut evitetur confuſio in Eccleſia, quæ vult
omnia ordinatè fieri.

F. II.
De Ordinibus Minoribus.

gor ſant Ordines Minores? quæ requiſita ad
ſuſceptionem? que obligationes

* * = . - * t
Quatuor ſunt Minores Ordiner⸗ ſelier
On zatus Lectoratus, Eaorelſiatus AcO Erhar .
1 ricum po
5 di ores, quia clericun in
icuntur Min g
od e i, & ab Euchariſtià remotiori, quam ns⸗
gradu r dict eſt ſupra, qucmadmoclum 3
jor ut dictum ameb.
Uicuntur non ſacri, quia non habent adjunct
igationem continentiæ. nmmi.
ligatione Quodnam ſit ſubjectum capax prdigun mi.
Ze atet ex §. præcedenti. Ultra oc R
Aur dure Hoinpaer, debet eſſe HH . lere⸗
di irdurus & ſuperpellicio, & habere ca
lari

P

len preri
nolbus, 4
(Whole, in,
fn.c .
2 z.0 1td
Olgrionen
unbpilcop
ebinunmn ſenn

Krnepulhaiz (
4 4

utmn Tiid.
(oqe mune
care ilglein

Elu

buile
l,
(hMeWent-
lem totids
Unriale) Pl
rlico,
to hiiy
iClerie
umubicat
Otinnigte
Minores 0
umphimdtt

Eibeenh⸗
Nr

lins, gliſ⸗
Veffecnning.
). 4. 3441
fini obkpir
Mri. InID.

elell, eſte

De Sacramento Ordinis. 4 51

Item præviè debet exhibere teſtimonium de vitâ &

moribus, quod poteſt dari à Parocho & Magiſtro
Scholæ, in quâ educatur. juxta Trid. G. 23. de re-
form. c. 5. 4
N. 3. Ordines Minores non habent ex ſe ſpecialem
obligarionem, niſi I. ad recitandos illos Pialmos,
quos Epiſcopus ordinans injungit. 2. ad portandum
habitum ſeu tonſuram. 3. ad Horas Canonicas, ſi

fit regularis Choro addictus, vel habeat beneficium.

ribus

rehuiſie
tiones

Drdhes, ⅓
G. Aoht
tum ponu
cori ,quund
mudnodi
tacſunckun

4 hoc Clin.
4tuS, eken
ete cuwelun
45 Corntg.
or

n non elt
e wrceſn
len

4. juxta Trid. ſ. 2 3. c. 1I. tenentur Minoriſtæ in uno-
quoque munere juxta præſcriptum Epiſcopi ſe exer-
cere, idque in eà, cui adicripti erunt, Eccleſia.

Quibus Privilegiis gaudet Ordinatus?

. Privilegio fori & canonis. Privilegium fori in

co ſtat, ut Clericus conveniri non pofſit (etiam ipſo
conſentiente, quia Privilegium fori eſt latum in favo-
rem totius ſtatus Cleticalis, cui quis non poteſt re-

nuntiare) pro delicto ad forum ſæculare & coram Ju-
dice laico, ſed ad Eecleſiaſticum & coram Eccleſia-

ſtico. Privilegium verò Canonis in eo conſiſtit, ut

ſi quis Clericum ſuadente Diabolo percutiat, ſit ex-
communicatus cap. ſi quis ſuadente 17. q. 4. Inſuper

ordinatus redditur capax Eccleſiaſtici beneficii. Nunc

ad minores ordines in particulari ſuo ordine, quo-
rum primus eſt ”MBW
Ukhtiariatus. MM
Quidcenſes de eo ?à ejus Offcio? Materiâ &
Forma? inſtitutione &.
Bt. I. Oſtiariatus definitur ſic: eſt ordinatio ſeu ordo
2 Eccle-

4 52 Caput J II.

Eccleſiaſtitus, per quem datur poteſta⸗ aperiendi,

claudendi, cuſtodiendi Eccleſiam, nimirum dignos

recipiendo, indignos, Apoſtatas hærericos , ex-
communicatos &c. repellendo.
Nota, quod quamvis hoc etiam poſſint facete lnic
non tamen ex officio, ſod ſolum ex commiſſione.
B. 2. Officium oſtiarii patet ex datà definitione.
B. 3. Materia remota oſtiariatus ſunt Claves Eccle-
ſixæ, proxima eſt traditio earum : & in hac i impri-
mirur character.

B. 4. Forma ſunt verba Epiſcopi ordinantis, quz

ad traditionem materiæ profert „ nimirum hæc. c
age, quaſi Deo rationem redditurus pro hbis rebus, quæ
his Clapibus clauduntur.
N. 5. Hic Ordo eſt à Chriſto inſtitutus vel in ultima

cœna; vel quando dixit. Ego ſum Oſtium, vel quan-
do vendlentes & ementes ejecit ex templo. Secundus
ylmncih,

ordo minor eſt
Ledctoratus.

Quis G enſes de illo &c.

V. 1. Definitur ſic Eſt ordo Eccleßi iaſticus, vel
Ordiuatio, qua confertur poteſtas Spiritualis Prophe-
tias & Sacras Scripturas, etiam (extra Miſſam ta-
men) Erangelium legendi.

B. 2. Officium ILectoris patet er haca c definitione, 4
quod etiam ſpectat Cathechumenis ſeu aduſtis bapi.

zZandis tradere rudimenta fidei.
Be. 3. Materia remota Le Goratus eſt Liber conti-
nens Sacras Scripturas, nimirum Epiſtolas & Pr ophe-

tias. Proxima eſt traditio Libri, & in ca imprimi-

cur

characte
un, ellet
Kipturg.
1. 4. Fort
Noln: 4

, / in 1.
ponm uni
ien.

. Cern
ul 4 tur.
f guance
al aie,
Oenmor eſk

e, i
Manl lige
Kieeleuin
ln, D
NnIe
N) M

“ in m

D chu

N. 4. ho
unmnenge

ſihe

lunero,
ſ. (

a⸗ l
nümirum in
ltein, 4

lirheerli

cOtNinillone.

41 dehuitone.
nn Chuesban

A in lac im

Orinunni, gu
inirum k

nylu,

usrel inllu
un, eeH
dl. en

.
liſiiu, .

ual⸗ H
1 NElln.

chnmr
auli e

ſliber 0

u
incai niin

De Sacramento Ordinis. 4 53

tur character. S1 pro materia porrigeretur Drevia-

rium, eflet valida ordinatio, quia continet dictas
Scripturas.
B. 4. Forma ſunt illa verba Epiſcopi ſub traditione
prolata: Accipe & eſto verbi Dei relator, habitu-
rus, ſi fideliter & viriliter Offcium tuum implereris,
partem cum iis, qui verbum Dei ab initio benè; mini.
ſier ur.
5. Certum tempus inſtitutionis hujus Ordinis

vnon nſeu. Poteſt dici, quod ſit à Chriſto inſtitu-

7

tus, quando in Templo, aperto Libro legi Lectio-

nem Iſaix, & poſtea tradidit miniſtro. Tertius or-

do minor eſt
Exorciftatus.

Quid cenſes de iſto &c. ?
. 1. Definitur ſic : Eſt Ordo Eccleſi aſnicus ſeu

ordin atio ,gqud confertut bpoteſtas manus imponendi

ſuser energumenos, id eſt obſeſſos à dæmonibus, &
ſuper eos legendi exorciſmos ad dæmones compeſcendos

& expellendos. Unde hæc vox: exorciſta ſignificat

idem, quod increpans.

. 2. Officium Exorciſtæ hatet ex hac definitione.
B. 3. Materia remota hujus Draidi⸗ eſt Liber exor-
änorum; proxima traditio ejus, & in hac i impri⸗
mitur char acler.
H. 4. Forma ſunt illa verba Epiſcopi: Accipe, &
eeemand memoriæ, habe poteſtatem imponendi ma-
nus ſuper energumenos, ſi iye baptivatos ſiye cathe-

chumenos.

B. 5. Chriſtus hunc Ordinem inſtituit, quan 4

Pf 3 ob

5

obſeſſum à dæmone liberavit, ponens digitos in au-
ticulam ejus. Quartus Ordo minor eſt

Acolythatus.

Quid cenſes de eo?

Bt. I. Sic definitrur: Eſt Ordo Eccleſiaſticus, ſeu
Ordinatio: qua datur poteſtas Cereos accendendi,

eos ad altare transferendi, G Urceolos Subdiacono
Pro Sacro Miniſterio porrigendi.

g. 2. Officium Acolythi patet ex definitione, ad

quod ſpectat, quòd debeat Diacono & Subdiacono
inſervire, Urceolos aquà & vino plenos Subdiacono
porrigendo: 4 quo ſervitio dicitur Acolytbus, quæ
vox idem ſignificat, quod pediſequus.
Be 3. Materia remota hujus Ordinis eſt duplex; una
Candelabrum, altera Urccoli vacui: proxima item
duplex, nimirum utriusque traditio; character im-
primitur in traditione urceolorum, quia hæc eſt ma-
teria principalis, & circa eam Acolychus habet pri-
marium actum. Cujus Katio eſt, quia Urceoli con-
tinent vinum, quod eſt materia, ex qua conficitur
Euchariſtia, adeôque actus circa eos proximius acce-

dit ad Euchariſti am, quam actus circa candelabrum,

utpotè actus ſec undarius circa materiam ſecundariam
& acceſſoriam, quæ tamen (nimirum candelabrum)
de congruitatein tali my ſterio adhibetur.

Mne de eſentia, ut tangatur uterqus
Urceolus?

Dico : Valor ſalvatur, ſi tangatur unus.
Eſtne

r nereſ

Dco: no⸗
x lemper al
14 Dapl

1

Poncettormma

n, & ſuia
Mlheni in

(jleilum Ad 4

u diulhui
.Chiſk
Ena, ſtl qua

J. M N
MANC

reſtnen,
inejut

Aorelt
0, ück,
Colmmnüſche

2 ltoſ

ico.

ltibahe
ces S
Lenci, 4

De Sacramento Ordinis. 455

ns dgtot. Mune neceſſarium rangere etiam pelviculavi,
cdui Urceoli inſiſtunt?

Dico: non eſt, quia nullo modo eſt materia,
nec ſemper adhibetur in Miſſa.
. 4. Duplici Ordinis hujus materiæ duplex corre-
ſpongdet forma. Una eſt: Accipe Ceroferarium cum
ſtu, Cereo, & ſtias te ad accendenda Eccleſiæ Luminaria
en Allnlii mancipari in nomine Domini. Altera: Accipe
n iis YVjrceolum ad ſuggerendum vinum & aquam in Fucha-
tiſtiam Sanguinis Chriſti in Nomine Domini.
tefniige, g. 5. Chriſtus hunc Ordinem inſtituit vel in ultima
ike cœna, vel quando dixit. Ego ſum Lux mundi.
noedam

uſlu, Quæ eſt veſtis Acolythi

etilenn '. Eſt Amictus ſeu Humerale tegens humeros,
Nrcnimin S& Alba & Cingulum. H H

z utuni.

nibrtr Potéſtne Acolytbus agere vices Jubdiaconi,
Thos Miet in ejus defectu cantando, vellegendo
i Urcobl E. piſtolam 2
. * . Poteſt quidem, ſed non ſolemniter & ex Offi-
dele cio, id eſt, non cum manipulo, ſed ſine eo, & ex
a 5 „ .
ſamd commiſſione neceſſitate urgente.
nſecund
,
cndi Poréſtne Acolytus tangere ſacra vaſa?
II. . . .

L Dico : Probabilius eſt, quod nemo, niſi ſaltem
SNMM ſit Subdiaconus, audeat comtingere ſacra vaſa v. g. Ca-
lices & Corporalia &c. niſi fortè eſſet juſta cauſa tan-
g endi, qualis elle poteſt, ut ſi in defectu Subdiaconi

Ff 4 Ac=

56 Caput EIII.
Acolythus Sacerdoti privatim præparct Calicem, 1. Oſfe
quod conſideratis circumſtantüs interdum licitè fieri Elis altem
poteſt, cæteroquin non. Et ita obtinuit conſuetudo umcun lol
& Eccleſiæ praxis. 4 eeniun mec
Nota, quèd Ordines Mendicantium habeant à Hur il for
Sede Apoſtolicâ Privilegium, ut omnes corum Re- niniſt,, Pro
ligioſi, etiam Laici, dum in propriis Ecoleſiis ex Su. untih el
periorum ſuorum mandato Sacriſtanos agunt, om- Wigttiam
nia larainenra Sacra Vaſa (puta in quibus non eſt Cponli ab
Euchatiſtia) ac Corporalia &c. reverenter boſſint tan. minaltnij
gere & lavare. . W

. e. Un
?YJVMUV ð”M Enieptiniu
Dd. uimdk
AIINpbiin

Ordinibus majoribus ſcilicet de Sub- “
diaconatu, Diaconatu, & alotr
Presbyterau. ſene did
Quid eſt Subdiaconatus? gquod ejus Officium? (nn
fusæ materiaæ & ferma? quæ obligatio? ttnd
DZuod ſubjebtum? quæ s
veſtis 2 lig, ca

ge. I. Subdiaconatus ſio definitur: Ef Ordo Sacer A
BEcclefiaſticus vel Ordinatio, qua Ordinato datur po- 49: N
teſtas in Altari aſiflendi Presbytero Sacrificanti, mi- ſumh- 1
niſtrando ei Calicem cum ino, & Patenam cum hoſtis, kaanl
& ſolemniter legendi PEpiſtolam in Miſa. Pila
. 1.

De Sacraviente Ordinis. 4ʃ7

Paret (n z. 2. Officium Diaconi patet ex datâ definitione.

Mlum lank Senſus autem eſt, quòd calicem cum vino & pate-
nuitconded nam cum hoſtia Sacerdoti miniſtrer, ſaltem mediatè,
nim'cum mediante Diacono, cui prius ea portigit.
Nüum hbhs Hinc illa vox Subdiaconus idem ſignificat quod Sub-
mnnes umk. miniſter, proximus autem & immediatus Miniſter
sBetas Sacerdotis eſt Diaconus, poſt eum Subdiaconus,
dgl, ſpectat etiam ad Subdiaconi officium Pallas Altaris &
uibis w Corporalia abluere, panem pro populo conſecran-
n linn dum in Alxari ponere. r
e. 3. Materia remota Ordinationis Subdiaconi eſt
duplex. Una primaria & principalis, nimirum
calix vacuus cum patena vacua ſuperpoſita; altera
minus principalis, ſcilicet liber epiſtolarum. Proxi-
ma eſt utraque utriuſque materiæ traditio. Chara-
Gter imprimitur in traditione primæ materiæx. Cujus
fatis eſt, quia circa cam habet actum primarium,
et de cum proximius accedat ad confectionem Euchatiſtiæ,
tl, & Ex quo fit, quèòd ob rationem oppoſitam legere vel
cantare Epiſtolam, fit actus minus principalis sub-
diaconi.
, Colligitur ex his cdifferentia à materia Sacerdotis
4 Cffen ordinandi, quia illi dantur Calix & Patena cum pa=
gete ne & vino: Subdiacono vero Calix vacuus.

Debitne Calix cum Patena eſſe conſecratus

0 e Dico: Non eſt de neceflitate. Tum, quia id
AAANNW. nullo jure præcipitur. YZam etiam, quia in Calice
fun, w non conſecrato validè (etſi non licitè) fit conſecratio
nlanbel Euchariſtiæ, ergè etiam per ejus traditionem valide
polteſt ordinari Subdiaconus.
4½ „ . Ef 5 De.

4 53 Caput XIII.

Debeétne ordinendus neceſſario tangere Cali. 4,36.4 .

cem & Patenam elenn ſanck
64. Uem.
Aßßrmo „eſſe de præcepto graviter oblis inte 1 ubee
juxta Pontificalis Romani rubricam, quæ mandat, ung,
ut ordinandi inferioribus digitis Calicemm tangant, giinemns
ſuperioribus verò Patenam. Si tamen jmmediate Urcdu
tan geretur ſolus Calix & non Patena, tangeretur Phy- Euhlre, ere
ſicò mediatè. in de nec
MW. 4. Duplici materiæ huju; Ordinis correſponder chus.
duplex forma, nimiràùm verba Epiſcopi ordinantis. 1 Drete
Prirnaria & eſſentialis eſt: Videte, cujuſmodi miniſte- i ſhis com
rinm vobis tradatur: ides vos admoneo, ut ita vos ex- Munci, in.
bibeatis, ut Des placere poſſtis. Forma ſecundaria ſinfnick
ad Librum Epiſtolarum eſt hæc: Accipite Librum (nnils
Epiſtolarum, & habete poteſtatem legendi in Eccleſia
Sanda Dei tam pro vivis guam pro defunctis, in nomi⸗
ne Patris &c.
B. 5. Chriſtus Giabdiaconaturm inſtituit in länn io: be⸗
Cœna, quando panem & vinum conſecrandum Præ- unltegie

ẽ

Paravit. u
Be. 6. Obligationes quas Subdiaconatus addit ſu- lacon.
per 4. minores, ſunt duæ, una eſt ad perpetuam caſti- ehe
tatem, altera ad dicendas Horas Canonicas. .
Teneturne dubdiaconus ſuum ofhcium ebe
exercere jejunus ² , E
l
R. Tenetur EX congruentia propter reverentiam Sa- homit lhari ti

cramentiEuchariſtiæ, hinc non peccat mor taliter, fi non Iuum, ei
jejunus miniſtret. Probabilius tamen eſt, quòd pec- um ſper

cet mortaliter, ſi in mortali miniſtret. Patet ex J. D. elm er
hic

De Sacramento Ordinis. 4 59

tatgen ( hic 4. 36. 4. 5. ad 2. Ubi ait : Ejt de jure naturali.
ut homo ſancta ſanctè pertractet. Idem habet ibid.
ad 4. Idem à fortiori dic de Diaconatu.
Gitet dler R. 7. Subjectum hujus Ordinis capax eſt maſculus,
qurmut baptizatus, confirmatus, non excommunicatus,
Ucem unm legitimè natus, non mancipium, primâ tonſurà &
mmen immed 4. Minoribus initiatus, annorum viginti & unius
enpgleir⸗ completè, ex quibus aliqua ſum de neceſſitate medi,
Aliqua de neceſſitate præcepti, ut patet ex præce-
AN/π dentibus. .
oi olum H. 8. Præter veſtes aliis Miniſtris Subdiacono infe-
Momi m rioribus communes, dantur ei aliæ duæ. ſcilicet
,Mi Dalmatica, in qua convenit cum Diacono: & mani-
m Golum pulus in ſiniſtra manu, qui eſt ejus veſtis propria &
uhte i eſſentialis.
ict inli

ni, LQid, ſuof ungatur officio ſine veſtibus?

b. Lico: Peccat mortaliter, ſi id faciat ex contem-
tun n ptu vel negligentia. ðJ̃DWN

Sõ
DNuhdiaconandus, cum qu dipoſitione ac
utus 4 veſte debet comparere apud
OIrgdinationem?

td. .. Debet comparere, ut ante examinatus & appro-
ffeum batus, & ut diſpoſitus ad S. Communionem, patu-
lam habens tonlatam, indutus veſtibus Acolythi ſu-
prà nominatis. Ultra eas debet ſecum ferre mani-
m pulum, ebmque tenere ſiniſtra manu: & Dalma-
unneh ucam ſuper ſiniſtrum brachium geſtans, & dexterâ

1, CCol eereum offerendum.
Preteis

Quid

,

velellin 4

68

460 Caput XII..—

Quid eſt Diaconatus? Quod ejnt effcium . nrelet
Quæ materia & forma Quæ veſtis? mmierpoltt

Alum educut
B. I. Diaconatus definitur, quèd ſit Ordo Sacer

Eccleſiaſticus, vel ordinatio, quâ confertur poteſtas luin 1
proximè aſſiſtendi Presbytero in miniſierio Altaris, Mhi dd
& legendi Ervangelium in Miſſa. uzne
e. 2. Officium Diaconi patet ex data definitione.
Item, quia in ordinatione Diaconi dicitur: Diaco- kumn
num oportet baptiz are & præadicare, Diaconus poteſt e nece
ſolemniter baptizare ex commiſſione Epiſcopi vel Sa- lun ſiuun
Ccerdotis ei factà ex neceſſitate urgente, ſic ut fiat mi- hmmünthoc
niſter ſolemnis non ordinarius, ſed extraordinatius, Winti
quòd, ſi faceret ſolemniter abſque commiſſione, le
Sraviter peccaret. Cæterùm dum ſolemniter bapti- k) Me
zat, debet eſſe ſuperpelliceo indutus & ſtolà per lengdle
transverſum poſitàâ ad differentiam Sacerdotis. Portel l, aret
item Diaconus ſolemniter, id eſt, cum ſtola & fuper- EEmntilem,
pelliceo & ex Cathedra prædicare, obtentâ tame ODrumm Eran
priùs ab Epiſcopo licentia & diſpenſatione. Iterun len, 1
ex Eccleſiæ ſtatuto ad Diaconum ſpectat baptizandos Mlionemm
inſtruere, diſponere, veſtibus exſpoliare, bona Ec-
cleſiæ diſpenſare, eleémoſynas diſtribuere, ubi ad- Ulenne nee⸗
Poréhine Diaconus licitèò pixidem, in qua ikks,
Euchariftia continetur, trangferre Aund
AAioro in lacnen . rten I
Aßirmo. Katio, quia liabet poteſtatem ſuper Ns Dop
Corpus Chriſti, in Sacris valis contentum. Idem idn ven
probat quotidiana praxis, dum Diaconi pro commu- he ure
M nione G

17

De Sacramento Ordinii. 461
nione vel ſolemni profeſſione, aut Venerabilis Sacrea
et menti iexpoſitione Ciborium, Monſtrantiam vel Lu.
nulam educunt & Sacerdoti tradunt.
Aſ .
nſm Potéſtne Diatonus in nece ſitate vel jußr Epi-

fne ℳ ſcopi adminiſtrare Jacramentum Pæni-
tentiæ? vel aßsiſtere Matrimonio!?

CGu Aehnm k Ad utrurmaltic eg 3
Idint: que negativè,. Katio primi eſt, quja

ad id de neceſſitate requiritur character Sacerdotis.

un Ratio ſecundi, quia Tiid. ſ. 24. de reform. cap. 7.
Kcuk committit hoc munus ſoli Parocho vel alteri Sacerdoti
leammotdhu de ejus licentia, unde, ſi Diaconus eſſet Parochus,
r anti id poſſet.
—– be Bt. 3. Materia remota Ordinationis Diacon: eſt Li-
ns er Evangeliorum „proxima traditio ejus, ve el dici

poteſt, materiam ejus remotam eſſe duplicem: unam
Aetcorg ſſentialem, & de neceſſitate Sacramenti, nimirum
lin lobite Librum Evangeliorum, alteram accidentalem & i in-
ore tegralem, ac'de neceſſitate præcepti, nimirum im-

6
lim ki politionem manuum.
A tbahir⸗

1 Delien ecearis eſſe Liler Evangelicram
. Sufßſicit, ſi ſit alius liber, aliqua tamen Evangelia
continens, veltota Biblia, ſecus ſi ſolum vetus Teſta-
m, ü mentum ſit, quia in eo non ſumt Evangelia: Si verò
ran traderetur liber omninò profanus, ordinatio eſſet
mulla ,defectu materiæ.
4 M. 4. Duplici materiæ cor ſpondet dupleforma
weelen . nimiturn verba Epiſcopi. Prima & eſlentialis eſt:
tentuh. . Accipe poteſtatem legendi Eyangelium in Eccltſia tam

pro

462 Cayut XIII.

pro viyis, quùm pro defunctis in nomine Domini. Al. C& P,
tera integralis: Acciye Spiritum S. ad robur, & ad ue mate
reſiſtendum Diabolo & tentationibus ejus in nomine
Domini. Porrèò character imprimitur in ipſa libri
datione, urx ait D. Z x. uc q. 37. andy. 1.1. Mes
S ltickicus:
B. 6. Chriftus Diaconatum inſtituit in ultima Cœ- u, ſiher
na. KRatio, quia tunc inſtituit Sacerdotium, ad ajfſatni ſeu
quod Diaconatus eſt ultima diſpoſitio, ſeu proximus iiun, len
gradus. “ 11. Dapte
AOAdehmiti
B. 7. Quamvis Diaconus portet omnes veſtes Sub. füim eſt c
diacono communes, cùm ſu Subdiaconus, eſſentia- ii 1. Min
lis tamen & propria ejus veſtis eſt ſtola à ſiniſtro hu- uümmione,
mero per pectus & dorſum ad latus dextrum ſub mntente, ſol
brachio dextro ducta. En. Qn
Diaconandus, tum qua dipoſitione & veſte tbemlinte
debet comparere apud ordinationeme ilinr d n,

. Mum.
B. Sicut ſuprà de Subdiacono dictum eſt, hoc ſolo

. bus .* Marti
variato, quòd debeat comparere indutus veſtibus Kamtin
Subdiaconi portans Dalmaticam ſuper brachium ſini⸗ ſinc u
ſtrum & ſtolam tenens manu ſiniſtrà, dexterâ vere trinme
cereum offerendum Epiſcopo. enüalem, 1

r. Dicendum: ſicut ſuprà de Subdiacono dictum eſt. ungimpon
Porrò obligationes Diaconus non haber ultrâ eas, nandam.
quæ aſſignatæ ſunt pro Subdiacono, & quæ ex vi s danl
ofſcii ejus colliguntur. H aiamu
“ Qaid ift

—

De Sacramento Ordinis. 463

ninmn Quid eſt Presbyteratus? Qaod ejus offcium?
elnn Qusz materia &G forma? Quz obligatio?
gtunkh Quz veſtis
tuutur n e
1. M. 1. Presbyteratus ſic definitur: Eſt Ordo ſacer
Eccleſiafticus vel ordinatio, quâ ordinato confertur
tut innin poteſtas, ſuper Corpus Chriſti verum (illud nuniruùm
Srerdoiun, confictendi ſeu conſecrandi) & ſuper Corpus Chriſti
Hio, mm myſticum, ſeu ſuper fideles remittendi illis peccata.
h. 2. Duplex poteſtas Presbyteri & officium patee
ex dicta definitione. Primùm ergò & principale ejus
omnesnd officium eſt conſecrare Corpus & Sanguinem Do-
acon, & mini. 2. Miniſtrare Sacramenta exceptis Ordine &
ſtola 2 Altr. Confirmatione, &c. 3. Miniſtrare Sacramentum
us deunum pœnitentæ, ſolis enim Sacerdotibus data eſt poteitas
chavium. Quæ poteſtas quid ſit & quotuplex, vide
ſuprà in cap. 1. Proœmiali. 4. Officium Sacerdotis
ſeumes eſt benedicete dona Dei, prædicare, puta ex com-
uurnmmßt Iiſſione & non ex officio, niſi habeat Curam Ani-
marum.
unet, hu B. 3. Materia remota ordinationis Presbyteri, eſt
idus E Calix cum vino & patena cum ſuperpoſita, hoſtia;
rbrahi proxima eſt traditio ejus. Vel dici poteſt & debet
4, deumt materiam remotam Presbyteri eſſe duplicem, unam
. eſſentialem, quæ modè eſt aſſignata 5 alteram inte-
gralem, & hæc eſt impoſitio manuum, quæ fi in
Hhe Miſſæ, quando Epiſcopus ſuper caput Sacerdotis
manus imponit, & profert verba ſeu formam poſtea
c aſſignandam. .
nuben Ame B. 4. Duplici materiæ Presbyterats correſpondet
, qu 4 duplex forma. Una eſt eſſentialis, nimirùm illa ver-
. ba Epiſcopi ſub traditione Calicis: Accipe poteſtatem

iſeſenn

464 Capat AIII.

, endi, tam Alcenecelſi
„ , 4sgue celebrandi, tam ite
vendi Sacrißicium Dei, Miſſaiqae celebrand 41l. (in aſt
WMtndi5 4 4 7 n pro defunctis in nomine Domini. Al-
Pproyt „

. 2 . iſcopi ſub im-
rera integralis, nimirum illa verba Epiſcopi n A
oſitione manuum, ₰ ccip her 4orum retinueris;
R peccata, remittuntur eis, & quor
yeteniæ ſunt.

X

Ex his ſequitur, quòèd ſi Presbytero neo-ordin

non imponeretur manus, eſlet quidem .
e “ quia haberet poteſtatem conſecrandi, non

ia ei deeſſet com-
Gar erf acerdos, Juia ei W
tamen eſlet pe d integritatem Sacerdotii requili dum.
plementum ad integrit di peccata. Econtr, ſi ei ma-
ſcilicet poteſtas remittendi peccata. rià non poſſet
imponerentur omiſs Prima arel R“ü1 Corpus
valide bolrere à peccatis: quia poteſtas in Corpi

Chriſti myſticum eſſentialiter præſupponit pot
riſti m

fit Sacerdos. ,
Eſine ipſs Hoſtia immediatèò tangenda?

fcit immediatè tangere patenam, in qua nue
ſi Hoſtia immediatè darenur um⸗
Ho adt ſine contactu Paternæ, ler iden
valich ordinatio (quia patena ſoluùm adhibetur ob
valida ordinatio (

in Corpus Chriſti verum, quia per hanc Proprid
tem quia

illicita, utpotèe contra
ialiter requiritur) eſſet tamen illicita, utpotè contr.
tialiter

Contra, elt

Erunda. 6

Inn, G& alte

udinro, 1

(hei

.

N. Chui
Uim Cena
rdotes.
16.Obli⸗
Mrſta S

Inn al caſtita

Uen onnti,
nds CUran
uin acerdo

. Neſte

fonrnor inlen
uslen hunne

l. .

o grer
Cotüm pendhe
ſa Pende
Menorestan

i ravi. eſt de calu,
præceptum Eccleſiæ in re gravi. Idem

in quo hoftia &* lic d mir
ta in Calice ob eandem rationem

Quid ſi vino non eſſet admixta ega⸗ an
Dico Eiſet valida ordinatio, quia aqua ſolu

eſt

e . ſde
8 er ſe & eſſen-
1„ eretur id, quèd p ſl
congruitatem, & trade

erdos,
d
undenn
l

R
ls, mun

e Callyitl /
ine Donip!
Eypilcenil lhi
n alorunn
Norunxfittut

teno id⸗

1 Jien eng
(Onlectunel,
Uin ei Cellt
dori te bdn
Puom

nateri Mnß

poreſts inC

igunt o

Nkunefe

tenm, inqe⸗
ue Qxenut
ne; eſlerch 6
un adhic
perte⸗ ei⸗
a, no
lgem et 4

etr, in m

ℳ

De Sacramento Ordivis. 46 5

ſt de hecellira tate præcepti, non medii. uòôd ſi in
Calice eſſet quidem vinum, ſed non hoſtia, vel

econtra, eſſet ordinatio dubia, & ſub conditione
iteranda. Porrò, ſi unus Epiſcopus traderet mate-
riam, & alter Pronuntiaret formam : eſſet invalida

ordinatio, utramque eiim idem Miniſter præſtare
debet.

. 5. Chriſtus Dominus Sacerdotium inſtituit in

ultimna Cœna. Katio , quia tunc Apoſtolos fecit

Sacerdoteés.
B. 6. Obligationes ultrà eas, quas diximus habere
Minoriſtas & Subdiaconum, ac præter obligatio-
nem ad caſtitatem & ad Horas Canonicas, colſigun-
tur ex aſſignatis officiis Sacerdotis. Et plures habet
Sacerdos curatus ratione officii Curæ Animarum,
quàm Sacerdos ſimplex „Uti ex ſe patet.
Bi. 7. Veſtes ſex Sacerdoti aſſignantur, nimirum,

quatuor inferioribus miniſtris communes. I. Ami-

Gtus ſen humerale. 2. Alba. 3. Cingulum. 4. Mani-
pulus. 5. Stola per crucem ante pectus accommodata,
vel pro diverſitate miniſterii utrimque æqualiter
deorſim pendens. 6. Caſula ſeu planeta. Quæ duæ
poſteriores ſunt propriæ veſtes Sacerdotis, nulli alteri
miniſtro convenientes.
Nota: Sacerdos celebraturus aptans ſtolam in
modum Crucis, debet eam priùs ducere à ſiniſtro ad
dextrum larus, prius enim fuit Diaconus, quàm
Sacerdos. Albam induens debet primè veſtire bra-

chium dextrum, tum, quia videtur id eſſe conna-
turaliùs, tum, quia non ſiniſtra, ſed dextra manus

Chriſti credirur prius fuiſſe cruci affixa.

Gg Presby-

466 Caput EIII.

Preihyterandus, cum qua diſpoſitione & veſte ndim
debet comparere apud ordinationem inr unqlun
Myetratoriu⸗
:. Eo modo, quo de Subdiacono dictum eſt, hoc Ipetquema
variato, quòd debeat eſſe indutus ut Diaconus, ni- Iihiumimmn
mirum amictu, albaâ, cingulo, manipulo, & ſtola n, quim
per transverſum, inſuper ſuper ſiniſtrum brachium
portans caſulam complicatam, geſtans etiam cande- M,

lam, & conferens albam manipulam pro ligancdis Ma,
manibus. Auilen X
Alün C
§. V. . ellentian
EEI N
De Mnnont
tegel
. Sacrificio Miſſæ. ununo,
AINR.
Quid eſt Jacrificium Miſſæ . quotuplex? Conmun
”M

B. I. Sacrificium Miſſæ ſic definitur: Eſt Sacriß- Kanpnmon
cium noyæ Legis, in quo incruente immolatur Chriſtus. alor ⸗
Sacrificium autem ut ſic definitur, quèd ſitoblario ex- &t Qod
terna rei ſenſibilis, à legitimo miniſtro ſoli Deo ſadta Unned n
cum mutatione deſtructiva ipſius ad profitendum ſummo In ke prl
modo ſupremum Dei dominium & noſtram ſubjectio- unntn d
nem. . „ f1E.n
Be. 2. Sacrificium Miſſæ à quadruplici fine quadti- tno numm
fariam denominatur. Dicitur enim primò Latreu- lnſio).
ticum, eo quòd ſit perfectiſſimus actus Religionis & lain hyn
Latriæ ſeu adorationis ſoli Deo debitx. Secundè Innd
Euchariſticum, ſeu regratiativum (unde Euchariſtiæ r Unt
nomen) eo quòd ſit inſtitutum in recognitionem & Kilun
= memo-

8

==

N

glrine
ationen

ochtumet,

ut Diacond.¹

mnipul, E

Cilruun bradkre

ellunetanent

lum o ke

le.
, gnge

Inu:
nllauyl
oabrolla⸗
ſteniin 7
Nokran
aplis
in p
ebit.
umkbuk⸗

,Horitiolen
Cglcten
lecognn, ͤ

.
dle Saeriſicio p. 3. dub. 5. num. 6.

NtoNI.
Nelyt
ec

De Sacramento Ordinis. 467

memoriam gratiarum, præſertim Paſſionis Domi-
nicæ tanquam ſummi & infiniti beneficii. Tertiò
Impetratorium, quia in illo Chriſtus offertur, à quo
& per quem cuncta nobis bona proveniunt. Quartò
Expiatorium pro peccatis & pœnis debitis tam vivo-
rum, quàm defunctorum.

Mißja, quando eft inſtituta?
. Miſſa, dicta ab Hebræo Miſace, quod ſigni⸗
ficat idem ac ſpontanea oblatio, inſtituta eſt à Chriſto

in ultima Cœnâ, tunc enim Chriſtus poſuit totam

Miſſæ eſſentiam in ſola conſecratione conſiſtentem,
licet alia ad ſolemnitatem & cæremonias ſpectantia
à Summis Pontificibus ſint addita.
Nota tres eſſe principales partes Miſſæ. Prima eſt
Præparatio, quæ ſe extendit uſque ad Offertorium
excluſivè. 2. Oblatio, quæ eſt ab Offertorio uſque
ad Communionem incluſivè. 3. Eſt Gratiarum actio
à Communione uſque ad finem.

Valor Sacrificii Miſſæ eſtne infinitus
N. Quod ſit infinitus quo ad fufficientiam,
finitus verè quo ad efficientiam, ideſt quoad effe-
Ctum & applicationem „ quæ confertur juxta
quantitatem diſpoſitionis humanæ. Ita D. Thom. q.

79. a. 5. quem ſequuntur communiter Theologi, quos

magno numero referunt Salmant. tract. 5. de Miſæ

Katio primi, quia tam primarius offerens (qui .
juxta Trid. ſ. 22. cap. 2. eſt Chriſtus ipſe) quam hoſtia
oblata ſunt infinitæ dignitatis in Sacrificio Miſſæ,
ergo & ipſum eſt infiniti valoris.
Gg 2 LA-

—

46⁸ Caput vVI.

Katio ſecundi, quia diſpoſitio ſubjecti ſemper eſt
finita & limitata, ergò etiam valor Sacrificii què ad-

effectum & applicationem in actu ſecundo ſem per eſt

limitatus.

Quotuplex eſt fruäéctus Jacrificii
Miſſæ? S
Bt. Trifariam dividi: Primèò ex parte cauſalitatis
dividitur in fructum ex opere operato & ex opere ope-
rantis. Secundò ex parte rei triplex eſt fructus: Me-
ritorius, qui eſt augmentum gratiæ & gloriæ conſe-
quens ad meritum offerentis exiſtentis in ſtatu gratiæ:
qui proinde fructus totus eſt ex opere operantis. Satis⸗
factorius, qui eſt remiſſio pœnæ temporalis pro pec-
catis jam remiſſis debitæy. Impetratorius, qui eſt im-
petratio bonorum ſpiritualium ac temporalium: qui
duo fructus poſſunt eſſe tam ex opere operato, quàm
ex opere operantis. Sub impetratorio comprehen-
ditur fructus propitiatorius & expiatorius, qui eſt
remiſſio peccatorum. Tertiò ex parte participan-
tium triplex eſt fructus Sacrificii. Generalis, pro
tota Eccleſia, cunctisque fidelibus. Specialis, qui
iis contingit, pro quibus Sacerdos ut Miniſter Chnſti
Sacrificium ſpecialiter applicat. Specialiſimus, qui
btingit ipſimet Sacerdoti offerenti. “
Pero juibus poteft oferri Sacrifcium
2ðZMB

Be. I. Trid. ſ. 22. de Sacrif. Miſſa cap. 2. definit,
quòèòd non ſolum pro ſidelium vorum peccatis, penis,

Remofkert

ſifeckonibt
ulu in Chr/
Aſllrum.
tipio omni
lustamen ali
Eſ Uer wodu

(inril 4 cul

nct,, qua
Duln. lta 77

D Modeſt

, dacrie
In Katie

penr, gec

IIb, Cumn b
3 o. ta S
A.4. Non
Ccommunic⸗

n hommine

Euuntiati.
aie qu
ſn exiom,
4 nyor pri
Uer gur lu,

WbI.

inpohe
dan
bind & her
DU
1. )
e Potelt

De Sacramento Ordinis. 469

Pelbmet ſatiifactionibus & aliis neceſſttatibus, ſed & pro ge-
rtfti i functis in Chriſto nondum ad plenum purgatis rité juxta
ncolenfet Apoſtolorum traditionem oßertur. Hinc offerri Po-
ieſt pro omnibus fidelibus etiam peccatoribus, qui-
bus tamen aliter prodeſt quàm juſtis: his enim pro-
deſt per modum ſatisfactorii, illis verò per modum
expiativi à culpa, impetrando gratiam contritionis.
B. 2. Sacrificium non poteſt propriè offerri pro
Sanctis, quaſi pro eorum ſalure, ſed in honorem
eorum. Ita Trid. G. 22. cap. 3. Hinc hoc Sacrificium
beatis prodeſt ad gloriam accidentalem.
B. 3. Sacrificium Miſſæ non poteſt offerri pro dam-
natis. KRatio quia in inferno nulla eſt redemptio,
nec pœnæ, nec culpæ remiſſio, nec pœnitentiæ impe⸗
tratio, cùm beati in malo fint obſtinati & inflexibi-
les, ergo. Ita S. T h. in 4. diſt. 4 5 q. 2. a. 2.
r. 4. Non licet hoc Sacrificium directè offerre pro
excommunicatis majori excommunicatione, præſer-
tim nomine Eccleſiæ & Chriſti, ſi ſint nominatim
denuntiati. .—R
amm . AatiO. quia Eccleſia ita ſtatuit in cap. à nobis. 3 8.
Uune de ſent. excomm. Tum etiam, quia excommunica-
“ tio major privat communibus Eccleſiæ ſuffragiis,
inter quæ hujus Sacrificii oblatio prineipem tenet
Min locum.
Alnl Dixi 1. Directe cum enim Eccleſia Miſſam directè
offert pro fidei propagatione & augmento, indirectè
etiam offert pro illis excommunicatis, uti & pro pa-
ganis & hæreticis, ut convertantur, quorum con-
verſio Eccleſiam auget. M
H Dixi 2. Nomine Eccleſiæ & Chriſti; quia validè &
4 N licitè poteſt Sacerdos pro illis in Miſſa orare nomine

6
e 6 % 3 PPr-

enffei

pune ali.
Aeroper⸗
2 Kgorat
inkatugen
operti .
nporls ⸗
Crias, ue
npordiun 4
teopernn ſi
onio Conhe⸗

itti, E

Aritimn .

479 Cahput XIII. S

. „„„
proprio, mentaliter tamen & non per orationes com- huninin/
munes, quas dicit nomine Eccleſiæ, Ratio, quia ex-
communicatio major non privat precibus privatis,
ſed orationibus & ſuffragis communibus. .. Leri
Dixi 3. Si ſint nominatim denuntiati, quia ſi ſint o⸗ o qubbt
excommunicati non denuntiati, & cum quibus ex ucdcni
Concilii Conſtantienſis indulto licitè poſſumus com- Mlandt 5
municare, poteſt Sacerdos pro iis ſacrificate nomine lun, qi⸗
Chriſti & Eccleſiæ. eA vClun
KRatio, quia Concilium Conſtantienſe generali. lpocelt,
ter permiſit cum illis communicare in quibuſcunque
divints. „* .
Ex quo ſequitur, quòd etiam directè liceat offerte
hoc Sacrificium pro converſione hæreticorum noſtro-
rum, quia non ſunt excommupicati nominatim de-
nuntiati. Et, quamvis non ſint capaces fructus Sa-
crificii quoad ſatisfactionem pœnæ debitæ, beneta-
men quò ad impetrationem auxiliorum, quibus ad R
converſionem ſe diſponant, ſuntque Membra Chri.
ſti per baptiſmum & characterem, licèet non per ſi⸗
dem & charitatem. N
Be. §. Pto infidelibus ſeu pro non baptizatis licitum lum nulle
eſt hoc Sacrificium offerre ſaltem inditectè in ſenſu kümbs,
ante explicato. Katio, quia Sacrificium Crucis fuit bum ment
oblatum etiam pro infidelibus, & non adeſt prohibi- Mhema.
tio Eccleſiæx, quod Miſa non debeat pro iis offerri, reecchhl
ergò ſaltem indireéctée &c. Poteſt item olkerd pro cathe- N applicae
cheunenis tam vivis, quàm defunctis. Katio, quia, epie,
licòt non ſint pertectè Membra Chriſti & Eccleſiæ per hklominun
baptiſmu min re ſ uſceptum, pertinent tamen ad Eccle- Aleroren
ſiam per fidem in voto ſaltem & deſiderio, ſicut No- d Dcer
viti ad religionem, & poflunt per baptiſmum flami- ncdk,!
nis in gratia decedere, ergo. ALeoe⸗

lſerer 1. F
emiane Eccle
imine &
Pngere le
Arck, Eccl
Uredindet
A Arersde
dii hoc 1ple
llim auch
in unum 1

Orationest
Natl, giut
ecbis Pünn
lbus.
lati, giuit
aum qub
Polumun
Cctifcuetene

uenle en
e in guten

ette lcend
leticotumn
norincin
hecs DS
Cebin
orum, Alid
e Mene
„HMonß

Obincund
ircitecte ⸗
ſcum CN
non Adikte
ent goin
vofert ſ
6. ,O
ſti Alchie

gero, Ael

blnun

De Sacramento Ordinis. 471

Reæequiriturne in Qacerdote intentio abplicandi

Ffrublum Miſſæ ?

y.. Ut Sacrificium Miſſæ ex opere operato proſit
iis, pro quibus eſt offerendum, requiritur intentio
Sacerdotis & voluntas fructum Miſſæ certis perſonis
applicandi. Eſt communis DD. M
Ratio, quia pro illis ſolùm offertur, quibus inten-
tione & voluntate Sacerdotis applicatur, ergèò etiam
illis prodeſt, quibus applicatur. J

Inferes 1. Fructum generalem, qui provenit ex in-
tentione Eccleſiæ offerentis, non pendere à ſpeciali

intentione & applicatione miniſtri; ideôque ad fideles

pertingere, tametſi Sacerdos nihil de hoc cogitet.
Ratio eſt, Eccleſiæ intentio, quæ eſt, ut Fruétus gene-
ralis redundet in omnes fideles, ergo &c. Quod pari-
ter dixeris de Fructu ſpecialiſimo, qui obvenit Sacer-
doti hoc ipſo, quod dignè celebret; déque fructu
Miſſam audientium, quem accipiunt, eo quod fa-
ciant unum moraliter, cum Sacerdos ritè ſacrificans

iſtorum nullam faciat applicationem: Cum in ob-

lationibus, precibus, & canone Miſſæ expreſſa fiat
ipſorum mentio.
Inferes 2. Tametli Sacerdos illicité agat, & gravi-
ter peecet, ſi Miſſam alteri applicet; quam cui tene-

tur applicare, vel ex juſtiti ratione ſtipendii aut ſtipis

acceptæ, vel ex obedientiâ ob præceptum ſuperioris;
nihilominus ejuſmodi applicationem eſſe validam,
eique provenire fructum Miſſæ ex opere operato, ad
quem Sacerdos applisationem dirigit. Ita Srareæx,
Coninc&, Layman cum communi, quia applicatio
Gg 4 Sa-

472 Caput III.

Sacrificii competit Sacerdoti ex poteſtate Ordinis, quæ
ab alterius arbitrio non dependet.
Inferes 3. Hanc intentionem & applicationem eſle
neceſſariò faciendam ante conſecrationem, vel in ipſa
conſecratione. Katio, quia tunc jam diſpenſatur
Fructus Sacrificii, quando Sacerdos in Perſona Chriſti
ſubſtantialiter offert Sacrificium; ſed offert ſubſtan-
tialiter in ipſa conſecratione: ergo tunc fructus jam
diſpenſatur : Adeoque per non ſubſequentem inten-
tionem diſpenſabilis.

Aa quem per venit ſpecialis fructus Jacrificu,

in caſu, quo Jacerdos obliviſcitur eſjus-
modi applicationem facere? H

B. Cum Layman, illi tunc provenire, cui Sacer-
d. DoNe 13

dos ſaltem generali & implicita intentione fructum
Miſſæ vult applicare, quod objectum vel erit ipſe Sa⸗
cerdos, vel illi, quibus Sacerdos ſpecialiter eſt affe-
ctus, & obligatus. Quisque enim (inquit cit. Lay-
man) Sacerdos pius & doctus, ſi de eà re interrogare-
tur, ita animo & voluntate affectum ſe eſſe reſponderet.
Quod, ſi Sacrifteium nequidem generali intentione

foret alicui applicatum, fructus remaneret in theſau-

rO Eccleſiæ ſecundum communem DD.

Qualis debet eſſe Intentio applicati va

Jacrificii?

R. Cum communiori. Non tantm ſuſficere vir-
tualem & implicitam, ſed etiam habitualem non re-

tractatam, ut ſi præcedenti die habuiſti propoſitum

cele-

—

Ctad honeh

Clbranchpre
Ihl cogites
ℳN: qlli

tio, que

ſlvirualem

Cornlturur, &
beermclie
alne,

Cum hoc mo

uklebrayer

inlet! condi
ritur ete⸗

untſre au

teiüptoinlr
et Fimori.

Altani ge

Dond ſcu

U, nenſt

AConnenil
um pare
pmum pant
lin Sacere

lud Poſht

Uariam.

tne Ordii4

appleniorene
onem, Wi
am et
in Derlonn
ſed ofkeihi
tune tudu
blegenenin

ul anft
Muur l
lefe

ene, cic⸗
tentone fd

In vel eitſn.

Peculin 1
(inqutc
aineinmnii
ſenhmi
eernl imenm
inetet n

M.
Hitan
n Ren

binndemben
nikipec⸗ 4

De Sacramento Ordinis 473

celebrandi pro Petro, ſequenti die, tametſi de hoc
nihil cogites, tamen fructus Petro applicabitur.
Ratio : quia applicatio Sacrificii non eſti Plius con-
fectio quæ ſemper requirit intentionem actualem
vel virtualem (uti etiam in Sacramentis) ſed eandem
comitatur, & ſe habet per modum donationis, unde
ſi heſterna die cogitaſti fructum hodierni Sacri Petro
applicare, æquivalenter idem eſt ac ſi donaſſes fru.
ctum hoc modo; dono Petro frulctum Sacriſicu, ſi
cras celebravero. Quæ deinde donatio non revocata
impletà conditione hodierni Sacri tranſit in abſolutam
& fortitur effectum. S

Potéſtne quilibet Sacerdos pro legendo Jacro
Ripendium accipere?

æ. Poſſe accipere ſtipendium non per modum
pretii pro ipſa Miſſa, vel fructu percipiendo, quod
oret Simoniacum, ſed per modum ſuſtentationis:
Quia dignus eſt operarius mercede ſuâ, Luc. 10. &
qui Altari deſerviunt, cum Altari participant. & .
Ita S. D. 2. 2. 4. 100. a. 2. in O. & ad 2.

Porrè juſtum ſtipendium eſſe cenſetur, quod lege,
aut, ſi non ſit à ſuperiore legitimo taxatum, id, quod
ex conſuetudine dari ſolet, aut prudenti judicio ſuffi-
cit ad honeſtam ſuſtentationem unius diei, vel ſaltem
bonam. partem ipſius. Unde ultrà ejusmodi ſtipen-
dium Sacerdos exigere nihil poteſt, quamvis infra
illud poſſit accipere, ſi nulla prohibitio ſtet in con-
trarium.

eg „ Que-

474 Caput XIlI.

Quænam eſt obligatio Sacerdotis juxta accepta
ſtipendia celebrandi?

ve. I. Qui à pluribus diverſa ſtipendia accipit; non
ſatisfacit unum Sacr ificium offerendo pro omnibus. Ita
communiter DD. Ratio eſt, quèd dantes ſtipen-
dium velint inde Sacerdotem ſibi obligare ad rotum
fructum applicandum : ſed totus fructus non appli-

. . . . – „ . . .
catur, gilt tanto mminor efficitur . quante 15’ plures

per Sacerdotis applicationem dividitur. Atque ita

declaratum eſt ab Alexando VII. Anno 166 5. dam-

nante hanc propoſitionem : MWon eſt contra juſtitiam
bpro pluribus Sacrificis ſtipendium accipere & Sacriß-
cium unicum offerre, neque eſt contra fidelitatem &t.
Ubi patciter altera propoſito damnatur, quo liceat pro
eadem Miſſa duplicatum ſtipendium accipere, ſub

conditione partem ſpecialiſſimam fructus Sacer-

doti propriam relinquendi „ & applicandi danti ſti.
pendium.

B. 2. Non licèt plura ſtipendia exigua pro pluribus

Miſſis accepta ad unum vel pauciora redigere, ut
unum, vel pauciora Sacra quam conventum fuerat,

celebrentur. Quia eſt contra obligationem juſtitiæx

à Sacerdote contractam per acceptionem minoris ſi-
pendi, eſtque oppoſita ſententia prohibita à S§. co-

greg. Trid. interp. I. Junii Anno 1621. cum obliga⸗
tione reſtitutionis. Quo tamen non obſtante poſſunt

authoritate Epiſcoporum fundationes in iſto ſtipendio
nimio decreſcentes reduci ad minorem numerum.

H. 3. Non licet accepto liberaliori ſtipendio, alteri 4
ad Miſſam legendam ſubſtituto accepti ſtipendii par-

tem ſubtrahere: quem turpem quæſtum condem-
nayit

R

.

Mmit injaltic
ei, qu
mnlo donat
on utulo d
d niloonen
Nonttuloon.

Cunſtulit, ad

(Ekhet,

1.4.61aV1
epto ſt
Muruum fruct

(chndn frue
lkueex fun
In ad 5

ineſen
de PtKa.
1 Olrida,
Ncerdos n

Em nonni
orre tam
bentibus

unet ga

N. I. Ie
e, uoties
eogde ace
lqe it

ccflara

De Sacramento Ordinis. 47 5

et αnavit injuſtitiæ eadem Congregatio Interp. Trid. Er
meritè, quia illa pars reſervata ad Sacerdotem neque

titulo donationis, neque oneris ſuſcepti pertinet.

ndn ai Non titulo donationis, quia hanc non donatam,

gae ſed titulo oneris in ſe ſuſcepti datam fuiſſe ſupponitur.
G Non titulo oneris ſuſcepti, quia totum onus in alium
oed tranſtulit, adeoque & totum ſtipendium transferre

Huchsmf gebet.
quumd 65 un m. 4. Graviter peccat, qui ex fundatione obligatur,
m. e vel accepto ſtipendio ad Sacrificium offerendum pri-
Aun eſ marium fructum alteri applicat, Ratio, quia illum
uumt defraudat fructu ex juſtitia debito. Peccat itidem,
lipen qqui ſive ex fundatione, ſive ex ſtipendio vel præcepto
. filtunn. obligatus ad Sacrum pro aliquo offerendum, ud
ut, gnoſen diu differt: quia illum, cui eſt obligatus, magno
n hee, fructu privat. Multèò magis autem peccat, ſi pror-
us ſus omittat, tenetürque ad reſtitutionem. Unde
Plemi n Sacerdos malè agit, 4 tot accipiat ſtipendia, ut iis-
dem nonniſi poſt longum tempus poſſit ſatisfacere, &
Loun Mo, ſi fortè tam multa accepit, tenetur dato ſtipendio
rn tedgee alios ſubſtituere, per quos petentibus, & ſtipendia
remünm tu præbentibus ſatiafhcian⸗
Croneln 6”
emmie Quoties Sacerdos curatus celebrare tenetur?
onch Fe. I. Tenetur toties vel per ſe vel per alium celebra-
tinepdn re, quoties plebs ipſi ſubdita ex Præcepto obligatur .
EAh. audire Sacrüm: Hoc quippe eſt ipſius officium,
u gun ideôque accipit oblationes & decimas, ut ores paſcat,
ine eiſque diſpenſet, quæ ad earum ſalutem ſunt ne-
ne ai⸗ ceſſaria. RZ
im B. 2. Quamyvis curatus probabiliter non obligetur
ex-

S==

476 Caput II.

extra dies feſtos ſæpiùs celebrare in hebdomada (niſi
extet ſpecialis fundatio, conſuetudo vel præceptum)
eſt tamen de decentia, ut /ſæpiuùs in hebdomada ſacfi-
ficet, præſertim, ubi reditus ſunt pinguiores, &
populus numeroſior. Ita communis.

Quoties Capellanus celebrare tenetur?

Bi. I. Capellano incumbit toties & in eo loco ſive
per ſe, ſive per alium celebrare Sacrum, quoties &

in quo Altari litteræ fundationis requirunt. Si obli-
gatio ſit quotidiana, ſubintelligendum eſſe, quate-
nus Capellanus poteſt, ſalva devotione, docent
Abbasin c. ſignificatum de prabendis, Azor, Tolet.
aliique complures.
Be. 2. S1 Capellanus morbo ad breve tempus putà
unam alteramve hebdomadam impediatur à Sacro,
ad quod dicendum ter quatérve in hebdomada obliga-
tur, non eſt obligatus ad compenſandum, cùm non
videatur Eccleſia vel fundator ipſum obligare ſub tan-

to rigore. Sin verò impedimentum vel morbus diu-

tiùs duret, Vicarius erit ſubſtituendus, ne Eccleſia
S fundator ſuo ſpeciali fructu priventur. Ita DD.
Citati.

Qusoties Nacerdos ſimplex celebrare
tenetur?

d. Probabilius eſſe Sacerdotem ſimplicem peccare
mortaliter, niſi aliquoties in anno, putàter quaterve
præſertim in feſtis ſolemnioribus Saerificium celebret:
Ita D. 1 D. 4. 2 8. a. I0. Quem ſequunmtur Sotus,
” Axor,

alr, Coni
böluc. 22.
(ur vetbah
lio, eorumn
lint, zrelkhi
lter ie Diy

A

N. I.Omn
(ceklebrare,
bberhom
umnkeſo. S
lier ercel.
leo Mile
cunbrti pol
Kcommnns

21. Mn
rtequnm
lit. it. 1.
onſel,
rs Plure
ni Eiule
f. A.
, eht,
Eae, tune
itrrum
uubhniße
i: Tune
emn Sactur
biin, ali

dhebdomndl
Wl pront
hebdomadtie
r ingnintg,
is

pe tenett,

& in eolont
cum, Gus
hinun.
cumn dle, d
otione,
,Mor, 10

tere kenpr
peciatut 1
cbdormdcte
hdum, ann
nobligreten
mvel monp⸗
dus, Ne i
enrur )

bran⸗

Ncenrron

Nittgonen

Geiumcekin
tr⸗ Ga

Uu

De Sacramento Ordinis. 477

Axor, Coninch, aliique. Ratio patet ex Chriſti ver-
bis Luc. 22. Hot facite in meam commemorationem,
quæ verba præceptum continent, quo Chriſtus Apo-
ſtolis, eorumque in Sacerdotis ſucceſſoribus, ut offer-
rent, præcepit, inquit Tiid. ſ. 2 1. c. adeoque Sacer-
dotes jure Divino poſitiyo aliquoties oferre tenentur.

Quo tempore licet celebrare

. I. Omnibus diebus totius anni Sacerdoti licitum
eſt celebrare, præterquam ferià quintàâ, ſextà, &
Sabbatho majoris hebdomadæ, ut apud omnes eit in
confeſſo. Sola tamen Feria ſexta Paraſcheves eſt ſim-
liciter excepta, nam privatim & in Sacellis ſeparatis

A loco Miſſæ ſolemnis, à quocunque Sacerdote Sa-

crum fieri poſſe in Feria quinta majoris hebdomadæ
eſt communis DD. MM
ge. 2. Non miſi ſemel in die licet Sacrum facere,
præterquam in feſto Nativitatis. cap. ſußſicit de tonſe-
crat. diſt. I. c. conſuluiſti de celebrat. Miſſ. c, nocte ſan-
dâ de conſecrat. diſt. I. Et cùm gravis cauſa vel ne-
ceſſitas plures Miſſas ab uno Sacerdote exigit cele-
brari. Ejuſmodi cauſæ juxta communem DD. ſunt
primò. Si Parochus duas habeat Ecclefias Parochia-
les, nec ſit, qui commodè poſſit in una illarum cele-

prare, tunc enim Parochus jejunus in utraque pote-

rit Sacrum facere. Secundò, ſi Sacerdos ante ſum-
ptam Purificationem moneretur de extremo periculo
ægroti, niſi de novo conſecret, ſine viatico mori-
turi : Tunc enim de novo ante ſumptam Purificatio-
nem Sacrum faceére poſſe docent Coninch, Lugo,
Palao, aliique plurimi apud Salmant citati, qui ta-
men

4786 Caput AIllI.

men notant, ſi Sacerdos moneatur ante ſumptam
conſecrationem de tali periculo, debere potis par-

ticulam S. Hoſtiæ pro moribundo reſervare, quàm

iterato celebrare. Tertiè nimia Catholicorum vel

peregrinorum frequentia, qui forent Sacro carituri,

niſi Sacerdos Miſſam repetat. Plures aliqui caſus &

cauſas agglomerant, ut benedictionem nuptiarum,

ſepulturam defunéti, adventum Epiſcopi, quas ta-
men Authores citati tanquam inſufficientes meritò ex-
cludunt. “

Br. 3. Lempus legitimum celebrandi eſt ab aurora

ad meridiem, exceptâ nocte Natalis Domini. Plu-

res tamen ſunt cauſæ, è quibus licet anticipare Auro-

ram & ſubſequi meridiem. Eſtque primèò caſus ne-
ceſſitatis, cùm neceſsè eſt dari moribundo viaticum,
tunc enim ſtatim poſt mediam noétem licitum eſt ce-

lebrare. Secundè diſpenſatio Epiſcopi ex juſta cau-
ſa. Tertiò Conſuetudo rationabiliter introducta: Sic
enim in noſtra Germania hyemis tempore tribus horis
ante Solis ortum Miſſæ inchoamtur. Quartò Privile-

gium, quale habent Regulares (de quo Aoderiq. Jom.

1.44. Kegul. 4. 3 3.) ut in itinere conſtituti unâ horâ
ante auroram, & unâ poſt meridiem celebrare pos-
ſint. Quintò, Si Sacerdos ratione itineris die feſto
non potuit ante meridiem celebrare „tunc enim ex
recepta conſuetudine poteſt unà horàâ poſt meridiem

Miſſæ initium facere. De quibus alisque cauſis V.

Layman, Palao, Salmant. . 4. n. 3 5.
Quo in loco Gacrificium eſt celebrandum?

Jure communi & ordinario absque neceſſitate
. non

ondebet cel
lecratoel
no. Habett

1dD.

Din: ſun

ian, nam exe

Ecelre ſint⸗

yll, quem

ummiter kacien

aum lub Dio
nus le tonſe
n Mila lei⸗
uilicentig
rpreſ lcen
blliialoce
NCdltuiden
etepoteltge

unrüis priyil

Alariyiatic
Ul Miltum

0 meſeP

Nune ſ

d.Oratiot

ucegrmi
undus ſe

let h ar
Unni docen
4

licnont

1 ante unme

De Sacramento Ordinis. 4792

non debet celebrati Miſſa ,Rniſi in loco ab Epiſcopo

beeßlit conſccrato vel benedicto, vel ad celebrandum depu-

clerae, gl
Aholncoeumt
nt act in
es Aigniciu
etn auprinn
icopi, br
cientes mennde

Anci elthaun
8 Domuni. N
amniere in
eppind alu
bundo wat
en etumckn
Cr uttodu
npore Ubo
NAn D
10 Iulmngſ
rleturiua
n celeblale⸗
ſuneris e⸗
, tun e

—

4 voſtmi⸗⸗

ligie i
lratun

eroeſi
ogl “

tato. Habetur in c. ſicut. c. nullus de conſecrat. diſt. I.
& apud S. D. q. 3 3. 4. 3.
Dixi: quri communi & ordinario & abſque neceſſi-
tate, nam excipitur primèò caſus necéſſitatis, ut ſi
Eccleſiæ ſint alicubi dirutæ, ſi nimius ſit confluxus
populi, quem parietes templi non capiunt, ſi lon-
gum iter faciendum per terras infidelium, tunc enim
etiam ſub Dio Sacrum fieri licitè poteſt ger cap. Conce-
dimus de tonſecrat. diſt. I. Sic pariter in caſtris mili-
tum Miſſa licitè celebratur ſub tentoriis. Excipitur ſe-
cundè Licentia Epiſcopi & Privilegium, nam Epiſcopus
dare poteſt licentiam Sacrum celebrandi ſuper Altari
portabili in loco privato, non conſecrato, Divino ta-
men cultui deſtinato. Jummus quoque Pontifex conce-
dere poteſt & ſolet aliquibus religioſis, præſertim Mis-
ſionariis privilegium, ut poſſint Sacrificium Miſſæ ſuper
Altari viatico celebrare ubique gentium, etiam in Ca-
ſtris Militum, modo lota, etſi communia & profana,
tuta & honeſta ſint. MRMB

Quanta eſt obligatio Sacerdotis circa verba
Miſſæ & ritus Canonis?

H. Orationes præſcriptæ inter veſtes induendas non
ſunt de gravi præcepto : Illa quoque verba, quæ in
majoribus feſtis Domini interponuntur in communi-
cantes & hanc igitur oblatienem ſine mortali peccato
omitti docent Diana, Dicaſtillo Filliucius, aluque.
2. In canone unum alterumve nornen alicujus Sancti
init-

480 Caput AIII.

omittere ſolùm eſſe veniale tradit Juarez Aiſp. 3 8. ſedt.
3. Granadus, Diana, La Cruz aliique qui pari-
ter docent octo nomina in canone omittere fore letha-
le peccatum. 3. Gloria vel Credo in Miſſa omittere,

quando dicendum eſt, non eſſe peccatum mortale,

tenent ſuprà dicti Authores, quibuscum ſentiunt Lu-

„7 X R 7 e . .
go & Palao, eò quèd non ſint partes integrantes Sa-

crificii abſolute ſumpti, ſed tantùm iſtius vel illius

diei, quòd conſequenter etiam dicendum eſt de aliis

orationibus, quæ non in omnibus Miſſis, ſed in ali-

quibus recitantur. Oppoſitum dicendum eſt de Epi.

ſtola & Evangelio, nempè peccaturum mortaliter,
qui Epiſtolam vel Evangelium culpabiliter omitteret,
eèò quèd iſtæ ſint partes abſolutè integrantes Sacrificii
Miſſæ, ſinè quibus conſueta Sacrificii forma, non con-
ſiſtit, pro ut cum Dicaſtillo, Diana, Palao docen

Salm. c. 4. n. 116. 4. Ritus porrò propiores Sacrificci
circa proximam & remotam ipſius materiam adhiberi

ſoliti, eò quèòd contineant gravem & myſticam ſi-

gnificationem ‚omitti non poſſunt ſine gravi peccato:

Ita ſe habet mixtio Ndue „ quæ ſignificat unionem
ractio Hoſtiæ, immiſſio par-

Chriſti cum Eccleſia,
ticulæ in Calicem & c. Univerſalis demum regula eſt,

in celebratione Miſſæ eſſe omnia obſervanda Sacer-

doti, quæ in Miſſali Romano præſcribuntur, ut con-
ſtat ex TZvid ſ. 22. decreto de obſeryv. in celeb. Miſ.
Quorum transgreſſio in gravi materia erit gravis, in
levi levis. S

FPoaoréſtue licité MWiſſa interrumpi?

B. Cauſæ legitimæ Miſſam inceptam relinquendi
5 in

imerwumpen
em Sace
un, itegi
alle, Kceſl
oholig hec
ohlectatione
leclre neque
ſrat.
Tkbaptiuin
6 4. Caut
Dinonem
In. coll
lcde E

—,-—

C

4 in nutue

De Sacramento Ordinis. 481

rt en interrumpendi recenſentur. 1. Si ante cœptum ca-
ingi nonem Sacerdos recordetur ſe eſſe excommunica-
icekre tum, irregularem 3 vel ſuperveniat interdictum ſpe-
N Milk onat: Giale, & ceſſatio à Divinis. 2. Si gravis morbus aut
N Orporis neceſſitas ſnperveniat „quo cafu, ſi poſt
ennihin conſecrationem Sacerdos ad peragendum Sacrifiium
es öhgann redire nequeat, alius eſt ſubſtituendus. C. nullus de
R lis onſecrat. Item . D. 4. 8 3. 4. 6. ad 1. 3. Neces-
enlmtitt ſitas baptizandi infantem exiſtentem in periculo mor-
MlNi, Kdn tis. 4. Cauſæ interrumpendi Sacrificium Miſſæ ante
edmak oblationem ſunt concio habenda ad populum, ordi-
num SS. collatio, Profeſſio Religioſa ſuſcipienda &c.

1
türumn mork P 1 LESOR. A EE
hiirr ä, Et hæc de Sacramento Ordinis dicta ſufficiant.

egrns c.
itormm,ne — .
, CAPUT XIV.
en N D 3

riom Watrimonio.

e ſonietum
demmun ko-
hemeen S Quid ſunt ſponſali 4 ¾
4 Ge . Qbonſali „ quæ ſponſa Lia cum Jacobo „vel
maci alia cum quocunque init, à ſpondendo dicta
ſunt, & definiuntur, quèd ſint futurarum nuptia-
rum mutua & deliberata promiſſio. Can. noſtrates

6
H 30. 4. 5.

1.

48⁸2 Capue XI.

In qua ætate poſſunt contrabi?
. Poteſt homo in fine primi ſeptennii contrahere
ſponſalia. Katio, quia tune homo & non ante in-
cipit habere prudentiam aliquam circa fururum, ut
habetur C. Luteras de deſponſ. inpab.
Cæterùm non oportet, ut hoc ſeptennium ſit ma-

thematicè completum; unde nil obſtat, an octo,

decem, vel 1 5. dies deſint, quod enim parùm diſtat,
nihil diſtare videtur. Contrahere tamen antè eſt
peccatum mortale, licer malitia ſuppleat ætatem
& ſponſalia ipſo jure nulla ſunt. Patet ex cit. C. Lute-
ras. ubi nulla fit exceptio casus in quo malitia ſuppleat
Xtatem.
Qui eſt efectus Sonſaliorum?
B. Effectus ſponſaliorum, ſi valida ſint, eſt obli-
gatio mutua, & diremptio matrimonii in primo gra-
du; prætacta autem obligatio eſt ſub mortali D. Th.
in Supp. 4. 8S4. A. 1. ad 2. Ratio, quia ſponſalia ob-
ligant ex juſtitia, utpotè ex contractu oneroſo, &
ſunt in materia gravi, ratione matrimonii, ad quod
ſtringunt. Communis DD.
valséntne ſponſalia contracta inter conſangui-
neos & affines ſub bac conditione:

ſi Papa adiſpenſa verit
Afirmo, ſi Papa poſſit & ſoleat in tali gradu di-

ſpeniare. Ita communiter DD. contra paucos.

Quot & quænam ſunt cauſaæ diſſol ventes
G ſpon/ali«?

x. Sunt hæ 16. Frimè ex mutuo conſenſu, quia

Per

Ferqusci
Conracta fu
itio appoſit

tacturmn ſitn

(ntios. ..
emn, ſecuta

0 Ordin

Nonitemn fubt
inpecimentn
uncici cond
mrum ile⸗
pongiſet
umlr, uoe
n itceforar

inteſlire do⸗

Anhenlauione
lenn luhen,
4 5
A ſerer phn
Koilch,
Cerdar notabi
urnionemn
(onblen cn
um A an
enmRon
kleticng, d

dlenle, B

Caleau
Pohlatime
l 4
1 ll eX ma
6, Autertine
Pnlus ſamn

rahi
tenhiconnte
0 & non met
rca fururun,t
.
ptrnninninn
bſtat, An dd
nim bründ
e tammen mM
Cupplen en
Ceterti
omulta iin

Grum!
u ſunt, t
Olin unpun
bmonmu!
niaſpoli
HH
chn Arell,
timwti 4
mr oſiß
ndtt 1o:
n
in ti

ſihm

. De Matrimonis. 48

per quas cauſas res naſcitur, per eas diſſolvitur. 2. Si
contracta fuerint ante legitimam ætatem. 3. Si con-

ditio appoſita non impleatur. 4. Si cum altera con-

tractum ſit matrimonium, utpote quod eſt vinculum
fortius. 5. Si alter ſponſorum ingrediatur religio-
nem, ſecutà tamen profeſſione. 6. Si ſponſus ſuſci-
Piat S. Ordines. 7. Per votum caſtitatis præcidens,
non item ſubſequens. 8. Si ſponſalibus ſuperveniat
impedimentum dirimens matrimonium. 9. Per lap-
ſum diei conventionalis. 10. Propter notabilem per-
ſonarum diſparitatem, quam; ſi alter ſciviſſet, non
ſpopondiſſet. 11. Ob ſubſequentem fornicationem
ſponſæ, quod verum eſt; etiamſi ſponſa ab alio per
vim ſit deflorata; quòd, ſi uterque fornicetur, nullus
licitè reſilire poteſt. KAatio; quia paria delicta mutuò

compenſatione tolluntur. 12. Ob mutationem ro-

tapilem ſupervenientem in bonis corporis, V. G. ſi
alær fieret phreneticus, hydropicus, morbo Gal-
lico infectus, &c. vel ſponſa ſit facta ſterilis vel alia
accedat norabilis difformitas. 13. Ob notabilem
mutationem factam in bonis fortunæx. 14. Si citr4
rationabilem cauſam & conſenſum alterius alter ſpon-
ſorum ad aliam tranſeat provinciam. 15. Ob nota-
bilem mutationemin bonis animæ, ut ſi ſponſus fiat
hæreticus, ebrioſus, nimis aſper, &c. 16. Si Pa-
pa diſpenſet, qui ſolus id ordinariè poteſt.

Cauſæ autem diſpenſationis ſunt hæ: Prima, ſ
ſponſa timeatur futuro ſponſo cauſa peccati. Secun-
da, ſi ex matrimonio cum altera ſperetur pax publi-
ca, aut extinctio gravium diſcordiarum. YZertia, ſi
ſponſus ſummopere onlain abhorreat. Quarta,
Hh a2 ſi

484 Caput X. .

ſi parentes ſponſi nollent conſentire in nuptias. Quin. guihheril

ta ſi nulla ſubeſſet ſpes procreandæ prolis. Aaddlerin
Pes p 1 R
Z Ulbetad co
Peceàtne alter ſponſorum ſine juſta cauſa wulanlte

reſiliens?

J Sð Ounſclia
Aſſirmo, & non poteſt abſolvi in hoc propoſito
perſeverans. Katio, quia ſcienter pei ſiſtit in pecca-
to mortali. Imè à judico compelli poteſt ad matri- IIanſi
monium. Ita habetur expreſsé in Jure Can. c. 10. funn tle ſton
ex litteris de ſponſ. ubi dicitur: & monitis non acquie- currlumeban
verit, (intellige de injuſtè reſiliente à ſponſalibus) itil &
Eccleſiaſtic cenſurà compellatur, ut ipſam, niſi ra- um; poſt
tionabilis cauſa obſtiterit, in uxorem accipiat. KRatio IIn. Aar
ſumitur ex officio judicis, qui compellere tenetur ad lI, dumess
reddendum cuique quod ſuum eſt & ex juſtitia debi- .6. Duodn
tum, ſed contrahens ſponſalia tenetur ex juſtitia ſer- „,
vare fidem : Ego. HM Doſinme
Dixi: Miſi rationabilis cauſa obſtiterit; quia ſi ce
adſit talis cauſa, vel ſi gravia mala, ſcandala, gra-
ves diſſenſiones, &c. prudenter àjudice timeantur vel k Nony
rævideantur, non debet cogi reſiliens, ſed permitti enr ſuſte
debent mala minora, ut majora caveantur. Et ſic E onſ.
conciliari poteſt. C. requiſivit de ſponſ. in quo dicitur: Mrch,
Cuùm libera debeant eſe matrimonia, monenda eſt po- tlitl, .
tius puella, quàm cogendæ, cùm coactiones triſtes Pinauhin

exius crebrò ſoleant habere. notdinz
Alter ſonſorum peccans carnaliter teneturne kathbüi
hanc circumſtantiam confteri? hine
Dacgetla

Aßrm, tam de ſponſo, quim de ſponla. Ratie alk,
quia

Unuptis

proſs.

jifocaß .

linhoepegek
peillttine⸗

lue Cnen

nopiti n
ne Holli

, , r

ACpit, A
Olere tenenn
cuur erſlli

Adcetinenmn

„

ens,

AVeaHI..

inquod;

vallo

8
r tit

ſuni

V. G. Parochus & teſtes. H
Poſünine Oponſalibus apponi penæ etiam mo-

De Matrimonio. Z 4⁸5

quia ſpeciale committunt peccatum reductivè ſpectans

ad adulterium; violatur enim jus alterius, quod alter
habet ad corpus ejus. Sylrius, Goner, Wigandt, & alii

apud Andream à Matre Dei.

Sonſalia per copulam fubſſequentem tranſeunt-
ne in Matrimonium?

B. Tranſierunt ante Trid. ut habetur C. is, qui

Eidem de ſponſ. & hoc ideb, quia ſponſus & ſponſa non
præſumebantur affectu fornicatio conveniſſe, ſed
maritali & animo adimplendi promiſſionem ſponſa-

litiam; poſt Trid. autem non tranſeunt in mattimo-

nium. KRatio, quia non ſolent adeſſe omnia requi-

ſita, dum exercetur copula, àd valorem matrimonii,

—

dicæ, quæ ligent juſté reſilientem?

7

. Non poſſunt, eamque pœnam in nullo foro te-

netur juſtè reſiliens ſolvere. Ita habetur C. gemma
ge ſponſ. Ratio eſt, ne lædatur libertas matrimonu,
quæ etſi, dum pœna eſt modica, quandoque non

lædatur, V. G. in divite, id per accidens eſt & caſus
particularis: Lex autem attendit ad ca, quæ per ſe
ſeu ordinariè funt.
Cæterùm moderata pœna injuſtè reſilienti appoſita
probabiliùs tenet & obligateum. Katio, quia hæc
nullo jure eſt prohibita: omnia namque jura, quæ

bb adverſariis objiciuntur, nimirùm ex cit. C gemma,
cx lege, Zitia, ex Lege, Mulier, loquuntur de

Hh 3 pna

486 Caput XIV.

posna impoſita juſtè reſilienti, ut patebit legenti tex.
tum. Hanc ſententiam tenent Layman, Barb. En.
gel. Wieſtner. Reiſfenſtuel. La Croix & alii, ut pro.
inde id, quod ait Sanchez, ſcilicet contrarium do-

cere univerſos, verum non fi. —

Poſſuntne parentes vel tutores contrabere

ſponſalia pro filiis ante ſeptennium

6. Non obligantur tamen fili, niſi accedente ætate
liberè conſentiant, ut habetur ibidem §. alt. nec ante
eorum conſenſum ſunt propriè dicta ſponſalia, ideoò-
que nullum inducunt impedimentum publicæ hone-
ſtatis; quid illud ſit, infra dicetur. .

Jed tenenturne filii in his obedire parentibus, 2

ratificare talia ſponſala?

Affirmo de debito honeſtatis; honeſtum eſt enim,
ut filii parentibus obediant; nego autem de debito ne-
ceſſitatis, quia filii in eligendo ſtatu ſunt ſui juris,

unde reclamare poſſunt mox, ut pervenerint ad pu-

bertatem, quæ eſt anno 12. ætatisin feemina, anno

14. in maſculo, non autem ante. Ita ſtatuitur C. de

illis de deſponſ. impuberum. Et hoc verum eſt, licèt

unus contrahentium jam ſit pubes. Katio, quia pri-

vilegium reclamandi eſt conceſſum in faverem impu-⸗
berum Pro tempore pubertatis.
„X * * *

“
*

gictis

ult (t,
Aßirmo, conſtat ex cap. unico de deſponſ. impub. in

Mat

RMattem
ill, pul⸗

funn le han
Hemiumße
Danus Wutten

onhehimfilia

enmateme

Celenntra
tonen
Ponſak

1. Negari

be
“ Rbeperc
eimubit de

ebit legenin
ut, Nefl. kEH
& Mi, uſn

cobtketiom

Ccontraltme
ternun!

ſenſ inGnOA
crelen
eng AA
ſonlli in

ſplbler Ho⸗

Zorertiku,
164

eſtun eun

en Ainn
nt Ii

eneriut 1l;
ſemina, 4
ſtamuimn .
etumm .

Awenriiu . — . 8
. Negatiyè. KRatio, quia filia impubes, facta

C. à nobis de ſponſ. impub.

tem matrem ob publicam honeſtatem.

De Matrimonio. 4 7
Ex dictis tcſolvuntur Caſis practici.
C 45VS 1

Petrus Catharinam quinquennem diſponſat,
V Matrem ejus carnaliter cognoſcit?
Z quam poteſt duceres
. Matrem. KRatio, quia ſponſalia illa, utpotè
invalhda, publicam honeſtatem non inducunt, C ſi

infantes de ſponſ. impub. in 6. quod ſi Catharina poſt
ſeptennium ſponſalia confirmet, & factâ renovatione

Petrus matrem cognoſcat, neutram poteſt ducere;
non enim filiam ob affinitatem ortgam ex copula, nec

Pabes contraxit ſponſalia cum impubere, quam
cognovit, hæc ad pubertatem veniens,
Gonſalia reclamat, & copulam negat?

Q. an ſponſalia ſint diſſoluta?
pubes per copulam, privilegium reclamendi amiſit,

48 8 Caput X. UD

Titius ad plures Caji filias ditit: Unam ex
vobis ducam, ilæ vicißim repromittuntr,
Q. an Titius contraxerint

Sonſalia ? 4

V.. Negativè, nec oritur ex ejus verbis impedimen-
tum publicæ honeſtatis. C.umico de ſponſ. in 6. Ratio,
eſt, quia promiſſio ſponſalitia determinatam exigit
perſonam; matrimonium enim non eit niſi circa uni.
cam perſonam, cui amore, more, ore re addi-
ctiſſimus ſpeciosâ devinciaris catenà, unde te ſola
mens liberet; Mortuo itaque Cajo poterit Titius va-
lide contrahere matrimonium cum matre vidua illa-

rum filirum. .
Paulus contractis Sonſalibus cum Barbara,
cognoſcit ejus ſororem carnaliter, quam

boreſt ducere?

G. Neutram, non enim Barbaram ob contractam
affinitatem, non etiam ſororem ob honeſtatem pu-
blicam cx ſponſalibus validis ortam ad primum gra-
dum incluſivè dirimentem. Can. qui dormierit. “

Paulus cognita carnaliter Barbarâ contrabit
vorteſt dicereð
z.:. Barbaram; ſponſaha enim cum ejus ſorore nul
unk,

.

Dnt, quian p
Alz ttem eun
adll, lla
millcium

Ttr &
lna Ciſpen
ahunt

kleince⸗
Mrähenlt⸗

Cndurhubdes

tnumn ſdotli

Ckum Conle
Gnditione P

1 irt jura
ſerin aen
Uen

nt ii
Kr. in 6, 1
unitet,

H De Matrimonio. 1489

ſnt, „ quia per copulam facta eſt aflinis in primo gra⸗
. du; item cum nepte, quia facta eſt affinis in ſecundo
tit! Uun- raden & uſque ad hunc gradum incluſivè per copu-

reproniuln, am illicitam dirimitur matrimonium.
dxeII VI
ehbin *Titius & Caja in tertio grade conſangauiner ob-

zm.ns tenta diſpenſatione ſußer impedimento cone
kminm trabhunt ſponſalia, & Tinius carnaliter

iitin cog noſcit Cajam. Q. quale ſi Et .
Ne, Ne, k . W beccatun?
14, mlet.

Pwien im z. Eſſe inceſtus; conſanguinitas er enim non tollitur
Immewdu ber diſpenſationem, ſed hac ſtante Titius & Caja red.
Aduntur habiles ad matrimonium contrahendum; cæ-
terum ſponlalia antè diſpenſationem contracta effe-
ctum conſequuntur obtentà diſpenſatione, utpotè
AAN NN. conditione purificata.

AMrer, O
VII.
Petrus j juratò 2 ranmi. 1 Honſalia Catharinæ,

—

mobe
onge, Jecundo idem Petrus juratò bpromiſi Deadem
1 l⸗
Ahuing dophiæ, Catharina remittit obli igatio-
CormmenH nem, Q.aen Petrus obligatur H
DVophiæ?
,eutegree„ B Negativè, ſponſalia enim cum Sophia nulla
oiA ſunt & illicita „ quod autem abanitio non valet, tractu

gu,u temporis non convaleſcit. Cap. non firmatur de Keg.
Fur. in 6. Ita Spor. Keiffenſtuel. Krimer. & alii com-
, muniter, contra paucos alios.
rin

49 Caput II.

P'aulus juratò aphromiſit ſoonſalia, Q. an Re⸗

ligionem licitè boſßtit ingredi?

&. Affirmativèł. KRatio : Sponſalia enim, etiam

jurata hanc imbibunt conditionem : Niſi meliorem

ſtatum elegero.
cras de præſenti cum Anna, quæ moritur,

Q. an ſponſalia contralcta cum Jophia
obligent?

B., Negativè. KRatio, quia, ut habet regula ju-

ris : Obligatio ſemel extincta non reviviſcit; ſponſa-

lia autem per matrimonium ſubſequens utpotè vincu-
lum fortiùs extinguuntur. &. ſi inter deſponſ. Unde
mortuâ Annàâ non obligatur Sophiæx. Hanc ſenten-

tiam tenet Wigandt poit Sanch. Bonac. & alios ſatis

probabiliter.

Nihilominus negativa probabilior, tutior, &

conſequenter in praxi tenenda videtur, & dicendum
ſponſalia contracta cum Sophia non diſſolvi totaliter

ex parte Joannis, ſed tantùm ſuſpendi, ità ut mor-

tuà Annà teneatur cum Sophiã matrimonium contra-

here, ſi illa hoc petat. Ita Petrus de Ledeſma, Ca-

ſtro, Palao, Coninck, Pontius, Gonet, Andreas
à Matre Dei, Henno, Krimer, & alii coimmunius.
Ratio: quicuque poteſt promiſſionem alteri datam
& non extinctam ſervare, tengtur illam ſervare, ſi

bPo-

ekz ſed
uun Hophüert
ppled

Qui⸗

ponillez nen
Neundh: Qu
oqnecommmo

(nl; qia
Religi⸗
uimonmium

Joannes contraxit hodie cum Jophiæ de futuro, , Aſene

Eud raionem

guinr

ulin gui⸗ (
n l nnlu
rhihlum
rorenede

lin prele

em hoci

Aſhrm
Uummmonius

De Matrimonio. 491

poteſt; ſed Joannes in caſu poteſt ſervare promiſſio-
nem R factam, cùm tunc non amplius ſit liga-
a, Cnl tus ſed hber : & illa promiſſio nondum eſt extincta.
yrehſ Primè: Quia nondum eſt ſolura per dationem rei
promiſſæ; nec mulier remiſit obligationem, ut ſupp.
la aim, ii Secundò : Quia talis/ex iniquitate ſua portaret quan-
n: Miin doque commodum in hypotheſi. Tertiè : Id pater
Aſmili; quia ille, qui poſt emiſſum votum de in-
tranda Religione illicitè contrahit, & conſummat
matrimonium, tenetur mortuâ uxore Religionem in-
phactfun trare, ad ſervandum promiſſum, ergè à pari. n-
e um de ad rationem P. Wigandt vel abſolutè negatur, vel
un Aple diſtinguitur Minor, extinguuntur impliciter N. ſe-
cundum quid. C. min. & N. eonſeq. ſolutio patet ex
dictis. Et inſuper diſpartas, quæ poſſet adferri in-
Ibe egl ter vinculum voti S& matrimoni „non obſtat, quia,
niſitiii⸗ ſicut vovens Religionem mortuàâ uxore, tenetur eam

ens nnein ingredi, quia jam eſt factus potens hoc faciendi, it
r el àpari in præſenti &c. —
ir. Hmee
X.
, ot Petrus hodie vovit Religionem, eras contra-
& dce bit de præſenti, uor ejus moritur,
illoleing Qun tene gur voto?
1, . .
4 numc . Affirmativè. Katio, quia obligatio voti per
lalß, matrimonium non extinguitur, ſed ſuſpenditur.
.
net, 4 4
Alüionumm H

EnArid OWM 63

un n
an

—

492 Caput AXIV.
XI. ü re

Paulus contrabhit ſponſalia cum Catbarina, malib⸗
quæ bpoſt 2. horas moritur, potéſtne vali- ,ili ein

dè contrahere de præſenti cum eumnm vel in.
ejus ſorore? Nlo d i
W eillleterti

N. Negativè, etſi enim mortua ſit Catharina; pu-

blica tamen honeſtas manet, utpotè quæ morte non
Xtinguitur, C. unico de ſponſ. in 6. Sicut ergè ſo-, .
extinguſtur, ſ ſ. gd ſo 16T

luto per alterius conjugis mortem matrimonio non

tollitur affinitas ex eo orta, ſic nec in præſenti caſu me mutat⸗
pubhica honeſtas. J als nar
XII. euru Min.
ſariat. Ti.

Petrus contrabit ſponſalia cum Anna, ſedbec getnehat
mutuo conſenſu diſſol vuntur, poſtea contrabit 4
matrimonium cum ſorore Annæ,

.Qu,
N. Negativâ. Katio enim, quare Eccleſia induxit wonpenſaio

hoc impèdimentum publicæ honeſtatis, adhuc ſub. Mlnione ſ⸗

ſiſtit, quia indecens eſt inire matrimonium cum illa, wdionille
cujus conſanguineæ te aliquando deſponſaſti. ubaunben
. Caiserpenl

. . ſilletaiiis,
Petrus emiſſo voto religionis deflorat Annan cbyhunuri
fſub bromißione matrimonii. Q. An obli- retcuti
getur ad vorxam, an ad ma- D
rrxrimonium? ehneß

N. Si Petrus damnum violatæ virginitatis per dotem
aut.

aut alià via reſarcire poſlit „tenetur ad votum; non
enim obligatur ad matximorium titulo juſtitiæ, quia
in Cahn compenſatio aliter fieri poteſt, nec titulo promiſlio-
Putiftent nis, illa enim eſt de re illicita quòd ſi defloratæ
euucin damna vel infamiam impedire non poſſit, niſi eam

Qucendo ad id obligatur, quia votum obligat cum
ſrcrhu ræjudicio tertii. Nro
e ſrCathma . Fru. .
ugeam XIV.

16 Sang Cajus & Titia contraxerunt ſponſalia, dei

nmnini Tiria mut atopropoßitoſigniſficat Cajo, ſe velle

in en cum alio matrimonium contrabhere. Cajus in-
dignatus minatur illi gravviter 2 tale quid
Ffaciat. Titia, utſe ab eo liberet, à quo
AA metuebat, dat illi aureos viginti.
te e Q. An Cajus pofßßit illos accipere

Ne Ane & retinere?

6 H. Quòd, ſi Cajus hujuſmodi pecunĩas accepit ob
uehaln recompenlſationem alicujus damni evenientis, ſibi x
“ diſſolutione ſponſaliun ut ob famæ detrimentum,
e nim quod fortaſſe erat paſſurus, eò quèd Titia illum re-
idn utabat nubendo alteri, vel ex eo, quòèòd aliquas jam
Cajus expenſas fecerat ſolitas fieri à ſponſis, quas non
feciſſet aliàs, vel ex aliis juſto damno ſibi emergente
9 ob voluntariam & injuſtam à Titia abrogatam fidem,
leſms/“ nec peccavit aureos eos accipiendo, nec illos reiti-
QAN. tuere tenetur. Katio, quia cum Cajus non tenea-
dα. tur relaxare promiſſionem ſibi à Titia factam cum no-
aabili ſuo detrimento,, & ad Titiam ejusque res ha-
(beat (ajus jus aliquod ratione dictæ pPromiilionis,

glun non

DeK Matrimonio. D 493

494 Caput XI.

„ HSr üi, iton
non eſt, quòd peccet, ſi quid juſtum accipiat b t
vexationis damnum, arg. c. dilectus 2. de Simon. En
Et clarum eſt Titiam damnum inferre Cajo, quia is iob r
damnum facere dicitur, quid id facit, quod facere ubeclte
. R—8 „ (J. 0. ar.
jus non habet. Arg. f. de ratione in L. nemo. Ergo!
1. . lcererenat
Cajus coarctandus non eſt ad accepti reſtitutionem, Perll ol
2 2 7 . POhllalla obl
ut colligitur eæx Navarro in Man. c. 17. n. 34. “l
SS 7.1. 34 (pula eſt ſub

Sempronius Filius familias contraxit ſponſalia
cum Catharina, quam & cogne vit. Pater
Jempronii re zmiehhoci probibet ei, ne matri- ulu ,
monium cum Catharina contrabat, & ſi ſecut iltaudin⸗
ſecerit, minatur eum domo excludendum, nee utere,
X / 8 Fr . 1/ ſtale gt
in hareditatem ſucceſſurum, Jempronius boc “H
metu perterritus abſtinet à data fide, G& .R aut
vult matrimonium contrahere cum alia. Ar9
Q An graviter peccet, & quid R
illi à Confeſſore ſit H
injungendum2 udoli
A... . . nlition
. Suppoſità utriusque non multum diſtante ſortis Idnimne ſn
qualitate, Sempronium peccare mortaliter, ſi Ca- Auod on
tharinam non ducat, & teneri Confeſſorem eidem puciaben
injungere, ut ſtet promiſſis, non obſtante Patris pro- mn Daulus t
hibitione, aliâs non eſſe abſolvendum. . .. nol ſe
Katio, quia coactio planè repugnat matrimonio, uetpenteob
de cujus eſſentia eſt liber utriuſque partis conſenſus, um: ne
nam, niſi ipſi invicem conjuges ſibi perplaceant, Wulibno⸗
non poſſunt individuam vitam perperuò agere, a
L eni G

—

De Matrimonio. 295

ſtum megit unm is non Biger non diligit, 20 4. 3. cap. preſens.
Aus 1. A N Situr nequit Pater in matrimonio cogere filium, ut
ette C A
let, goltr
in L. teſto. E. 1..
epri Klbumm Aucererenuat, non erit abſolvendus. KRatio, quia
Rn ſponſalia obligant ſub mortali, & eo præcipuè, ſ,

„

filius obedire Patri, ut teſtatur D. 7 6. 2. 2. q. 104.

cap. I. de ſponſal. duorum, D. Th. in 4. diſt 20

urtntO Cü 4 N OS
ut. A4

et ei, Me
4 % mutato deinde propoſito ſignificat aulo ſe velle cum
M 4 Allio nubere, Paulus indignatus minatur illi grayi-
ulen ter ſi tale quid faciat: Antonia, ut ſe ab eo libe-

Eenpronn ret, à quo metuebat, dat illi aureos viginti.

et e 1

„
7

1, l iilos retinere?
1 v.. Quod ſi Paulus hujuſimodi pecunias accipiat ob
recompenſationem alicujus damni evenientis ſibi ex

uun Aret diſſolutione ſponſalium, ut ob famæ detrimentum,
4 luc, 4 quod fortaſſe erat paſſurus, eo quèòd Antonia illum
beie 6 repudiabat nubendo alteri : vel ex eo, quod aliquas
nte u jam Paulus expenſas fecerat, ſolitas ficri à ſponſis,
lanteAN quas non feciſſet aliàas, vel ex alio juſto damno ſibi
nn emergente ob voluntariè & injuſtè ab Antonia factam
at M.
vuti⸗ len
t hr⸗

nec ulli obnoxius eſt reſtitutioni.

oghele, .* Xa-

4. z. in O. art. Undè, ſi Sempronius Catharinam

fidem: nec peccavit 20. illos aureos accipiendo,

hanc & non illam ducat, Neque enim in hoc tenetur

copula eſt ſubſecuta, ut eſt text. cap. ſicut de Honſ. &

Paulus & Antonia contraxerunt ſponſalia, Antonia

rtad“ Q-An Paulus tutäâ conſcientid poßit aureos

426 Caput El.

Katio eſt, quia cùm Paulus non teneatur relaxare harri
promiſſionem ſibi ab Amonia factam cum notabiii mi
ſuo detrimento, & ad Antoniam, ejuſque res habeat Iumunn
Paulus jus aliquod ratione dictæ promiſſionis ſpon- Mn, enitt
ſalitix, non eſt quod peccet, ſi quid juſtum accipiat n vend ne
6b vexationis damnum. Arg. c. dilectus. 2. de ſim. & emmluſhciente
clarum eſt Antoniam damnum inferre Paulo, quia letisperm
is damnum facere dicitur, qui id facit, quod facere
jus non habet. arg. f. de ratione in l. nemo. Acce- Gé ſhurer
dit, quod Antonia liberé & voluntariè dederit iſtos moreyent
aureos, adeoque non eſt Paulus coarctandus ad acce- “
pti reſtitutionem, ut colligitur ex Nayarr. in Man.

c. 17. num 34. Afun cll
nron
De Matrimonio. bon,
Quid eſt Matrimonium l. Und

G . AuulN
B. Eft conjunctio maritalis inter legitimas perſonas rinumim
virum & mulierem individuam vitæ ſocietatem reéti · .
nens. In renatis verum eſt proprieque dictum N. IL. Qncoan
Sacramentum, gratiam ad ea, quæ matrimonii ignnenn zr,
ſunt, rectiùs peragenda conferens. Trid. ſ. 24. Cap. I. nnnſennnde
& Can. I. & hoc verum eſt, etiamſi inter abſentes per uſtkeneni
procuratorem vel litteras contrahatur. Katio, quia Peigl, ldo
tunc adhuc adeſt debita materia, forma, Miniſter
ac intentio & conditiones per jura requiſitæ, & quod
agit procurator, cenſetur agere ipſe, mandans per uums
ipſum, cùm agat per poteſtatem ab ipſo aceeptam. wtin
—

W De Matrimonio. 497

EmmI Matrimonium cadiene ſub præcepto?
hun cnN nI
Julgnerem We. In mundi exordio, quando erat paucitas homi-
gomilonufe num, extitit præceptum contrahendi matrimonium,
Mdieunam nunc verò non extat talis obligatio. KRatio, quia
littvu jam ſufficienter propagatum eſt genus humanum, &
kene Lald, ulterius per multos propagatur. SS
Inm à Quid ſi daretur taſus, in gquo omnes maſculi
nene dem morerentur, eXceptis ſolis Monakhis,
rchndsor tenerenturne illi nubere?
Agun ne Aßirmo cum Soto, Victoria, Andrea à Matre
Bei, W. igandt, Henno, ut probabilius, niſi ex-
taret ſpecialis revelatio; quòd adſit finis mundi. XK4-
tio, quia votum in caſu, quo eſt impeditivum ma-
. joris boni, non ligat, majus autem bonum eſt pro
aio. tunc conſervatio ſpeciei humanæ, quàm voti obſer-
. vatio. Unde traditio per votum fit ſub hac implicit4
mun clauſula : Nili majus bonum impediatur, uti in præ-.
„ ſentiarum impediretur.
r egtme H
ir ſef. Quando autem S. D. 2. 2. 4. 88. 4. I. ait: Profeſſi
ſigie dan rveligionem mortui ſunt mundo, & vipunt Deo, unde
uÿ u non ſunt revocandi al vitam humanam occaſione cujus-
Tid u cunqus eyenths, non eſt intelligendus de noſtro caſaj
ſineta ſpeciali, ſed ordinario.
inn „ Quid cenſes de Boligamia?
t D v. Quamvis Polygamia ſeu pluralitas uxorum ſub
. lue uno viro matrimonii ſecundario fini, qui eſt V. G.
H pacifica cohabitatio, repugnet, primis tamen tem-
II1 pori-

498 Caput XIV.

poribus quibusdam multas ducere & ſimul habere onuni,
uxores fuit conceſſum, Deo in Polygamia diſpenſan- Saſenmn,
te: quis enim de Patriarchis præſumat adulteria, & wadadelſt
non dominia corporum? Nunc autem poſt Chriſti Peſl em.
adventum Polygamos anathematizat Trid. non ſolum ni non
ob pullulantia quotidiana jurgia, ſed ex æquitate na- aallettelem⸗
turali exigente, ucſicut fœmina ſe totam viro, ita vit Hrq mutt
ſe totum ſœminæ tradat. In.
Quænam eſt materia & forma Jacramenti e,
Matrimonii? farckre
B. Materia ejus remota contrahentium ſunt corpo- Mie
ra; proxima, mutuus eorundem conſenſus internus ane⸗ I
per verba vel ſigna actum præſentem ſignificantia nr
ſufficienter expreilus, prout videlicet is rationem ha-
bet traditionis; prout verò idemmet conſenſus ratio- “R eohi
nem obtinet acceptationis, formam conſtituit. Na- rteqollt

tio, quia hoc eſt generale in omnibus contractibus. Cun

nesadlunt
Quis eſt Miniſter bujus dacrament: ke
S cer

RBi. Ipſi contrahentes, non verò Sacerdos aſſiſtens, e, guod.
ſeu benedicens, cujus proinde benedictio non eſt de n igantt &
eflentia, ſed accidentalis cæremonia. Katio, quia Wnented
ſoli contrahentes materiam & formam ponunt, ſeque l Olnehf
mutuò ligant, nemo alius. Ita communio DD. con- utaln
tra Sylvium. ufus,
Quis ergè ſenfus illorum verborum Jacerdoötis: In, doen
Lg0 vos conjungo in nomine Patrise &c. mocr. el
. e.

5

Dico: Senſus eſt: Ego vos conjunctos declaro
ve

1

Xſum ke
nindihe
nataduetd,
Wmen pol C
ETTid wull
lederzdiutt
Crammuo

nu Ctreſtenn

hentiun iun.
corlenlvinn
tem Kepite⸗
cet ö1mone
wet orien
encotm
mribes oon

Curuemt

1
do nn.
Katto,?

7
6
4

enec
Onin

Ohnut⸗
mune Vr

De Matrimonio. 499

vel conjunctionem veſtram approbo, unde non ſunt
de eſſentia, & matrimonium eſſet validum iis omiſſis,
modò adeſſet mutuus conſenſus, Parochus & teſtes.

Poteſt autem Sacerdos vocari Miniſter hujus Sacra-
menti, non quo ad ſubſtantiam, ded quo ad ritum

accidentalem: qui tamen poſt Trid. eſt conditio,
ſine qua matrimonium non valet, ubi Trident. eſt
receptum.

7

R . . ⸗.* , —B
Peréſtne divelli ratio contractus à ratione

Jacramenti?

Bt. Poteſt divelli in renatis, ut ſi quis intenderet
celebrare matrimonium cum intentione expreſſa non

recipiendi illud ut eſt Sacramentum. Katio, qujia

talis ob defectum intentionis (cæteroquin indiſpenſa-
biliter requiſitæ) Sacramentum non reciperet, & ta-
men validum initet contractum, quia ex hypotheſi

omnes adſunt conditiones ad talem contractum requi-

fſitæ. Ita probabiliùs Pontius, Gobat, Bonac, He-

rinx, Cajet. Gonet, Platelius, Sbogar. Henno,

Sporer, quos ſequitur Heinlein, Krimer & alii con-

tra Wigandt & alios, quorum tamen ſententia ſuâ
non caret probabilitate, quia videtur eſſe inſeparabi-
lis connexio inter matrimonium baptizatorum in ra-

tione contractus & Sacramenti, cuùm Chriſtus Domi-
nus hujusmodi contractum ad rationem Sacramenti

elevAritr. Quæ tamen ratio in noſtra via facilè refel-
litur, dicendo, hoc verum eſſe, quando adeſt in-

tentio ex-vel implicita recipiendi Sacramentum, non

aliter.

li 2 Quid

Soo Caput EI.

Quid cenſes de Bannis, ſive proclamationi-

bus à Valétne matrimonium ſine illis
contrabtlum? “

Affirmo. KRatio, quia non eſt recedendum à jure
antiquo, niſſ quatenus contrarium ſtatuitur jure no-
vo; ſed jure antiquo hujuſmodi matrimonium erat
validum, nec jus novum extat in contrarium,
ergè. M
Nec obſtat quod dicitur L. non dubium, f-. de Le-
gibus: Nullum pactum, nullam conventionem, nul-

lum contractum inter eos videri volumus ſub ſubſecu-

tum, qui contrahbunt lege contrahere prohibente. Si-
milia habentur Can. Imperiali. 25 4. 5. & C que

contra. 64. de Keg. juris in 6. Non obſtat, in-
quam, quia hæc jura & canones locum habent,

quando lex vel utitur terminis Trricantibus, aut præ-

ſcribit formam ſubſtantialem actus; ſecus, quando

tantùm verſatur circa modum, qualitates & acci-
dentia, uti in præſenti Keiffenſtuel. Heinlein, & alii
communiter, contra Menochium apud Sanch.
Ur autem licite mattimonium contrahatur, de-

vel unam omittens peccat mortaliter contra præce-
tum Trid. Illæ tamen denuntiationes non debent
Heri bis in die unâ, nec in tribus ſequentibus, fed de-
bent alii dies feriales intercedere, ut ſervetur denun-
tiarionum finis, qui eſt, ut impecimenta, ſi quæ

ſubſint, deregantur. Quòd, ſi ſponſi ſint ex diver-

ſis Parochiis, debent dari dimiſſoriales ab altero Pa-

rocho, à quo etiam fieri debent denuntiationes, ut
etiam ibi impedimenta detegantur. ”

Ei,/
.Jum
5 Upilopo⸗
foln cuna,
I. Scknunti
Aumnoyelſc
imeante
RKvel eriam
Acita matin
. Kmatrimo
imemumr

Uenrahent
emoocte
1 Qod

benttrinæ proclamationes præcedere,, & Parochus ledhmuüm

(onemerte,
Anna dic
(beno,
luguetn

notiſſt en

rocartetiti

n ne

Celendunif⸗

ſtumimn iuen

nattimontune
in (connan

Onpettoten,
umis ,l
e rhlen
5.
Non obl,
Penm e
nKtons, A)

udln;

ull⸗

orknt

t,, MA
lier conna⸗

vones ton 4 4

ſerreini D
eämet/ 7
onihnid
1

3,*

lesh
guntunone

Neoo.

De Matrimonio. 501

Quis poteſt diſpenſare circa Jennn-

tiationes ?

.

M. Juxtà Trid. ſ. 24. c. I. de reform. id fieri poſſe

ab Epiſcopo, vel ejus Vicario, ſubſiſtente tamen

juſta Saula „quarum variæ aſſignantur, nempe.
2. Si denuntiationes fieri non poſſent abſque gravi
agn vel ſcandalo. 2. S1 quis ſit in articulo mortis.
ls vel eran baene „niſi ſtatim expediatur. 4. Si
M atrimonii expeditione magna ſperetur Utilitas
5. Si matrimonium prius contractum ,ſed ob impe-

dimentum latens fuerit invalidum, &c.

Contrabhens l iine interrogatus de impedi-
mento oc irne
9oc.ο.nραα tenetürne illud prodere, &α
à matrimonio abſtinere D

. X . . „
Be. Quòd à matrimonio abſtinere debeat, liqui

dum eſt, cæterùm impedimentum licitè detegere ne-

Ar ſi exilla detectione vel infamiæ labes, vel ſi-
ni amnum alcrenke ,tunc igitur diſy enſa
em petere; vVe prætextum 4ſ H ete
1 . rt à ſponſalibus reſiliendi
quærere debet. P . iliendi

Quid dicis ad hbunc caſum?
Anna dicit ad Confeſſarium: Urſula deſponſata

eſt Petro, & jam facta eſt prima denuntiatio, ſed

Margaretha juncta Urſulæ in ſecundo gradu conſan-
guiniratis mihi ob certam cauſam ſub ſummo ſe

creto faſſa eſt, ſe eſſe carnaliter cognitam à ſponſo

li z Pexrr?

502 “ Caput X.

Petro non ignaro cognationis, teneôrne nihilominùs (dhentione.
obedire Parocho præcipienti manifeſtationem cogniti muinterprera
impedimenti? Involuerit e
w. Cum Gobat & alis negative. Katio, quia lex u celin lex
naturalis charitatis de correctione fraterna ſe ad hoc idtto f.
non extendit; inauditum enim eſt, quòd lex vel præ, Amndt dand
ceptum humanum compehendat tam tragicos, belagitur.
cruentos, & pudendos caſus, qualis eſt hic. Unde
nec ipſa Margaretha tenebatur directè vel indirectée
maniteſtare ſuum crimen, tenebatur tamen Anna ſub
alio prætextu dehortari Urſulam ab illo matrimonio, De (
ſi aliunde hæc juſtam haberet cauſam recedendi,

ſecus non. ð- Nemuir
Licétne poſt proclamationes ſtatim
contrabered “M
Jürnmo, d
Afirmo, etiam eaâdem die, ſi adſit rationabilis Isnon acd
cauſa. Ratio, quia non extat lex id prohibens. lerin, allt
uumaccipitt

Lrist. matr imonium ai A heratat 4 kaius, !
Dico ;: Si non contrahatur intra 4. menſes, de- m: Mann
claravit S. Congregatio denuntiationes eſſe repeten- u Uo.
das, imè juxta Rituale Romanum ſunt repetendæ, l: ke
(niſi Epiſcopo aliter videatur) ſi differatur ſolum per Digentim
2. menſes. IIIN 8

Quid, ſi concubinarius vult concubinam du- en, ſeun

cere ad prolem legitimandam, & periculum Rato:
mortis non patirur diſpenſat ionem peti “ nemun
botéſtne Parochies omittere pro- leane
lamationes? anchi
1o porelt

m. Licitè eas omittere poteſt non petita ab Epiſcopo llnen

De Matrimoni. 505

e iena diſpenſatione. Ratio, quia mentem Trid. ſic poſſu-
gionen n mus interpretari, ut legem ſuam ad hujuſmodi caſus
non voluerit extenſam ob moralem neceſſitatem, in
Nub, ü qua ceſſat Lex humana. L. unica f-. de ic. conſ. L.
uemdt aliquando 5. f. de proconſ. & c. 2. de obſervat. jejun.
Jölkruig, & tradit Sanch. Laym. Gobat, TZ annerus, & alii;,

1t tun Uind quos ſequitur Keiffenſtuel. .
Nseth A
ecte el nuan H. IV.
Ur twend.
blomim De Conſenſu Matrimonii.
cilim roit

Kequiriturne conſenſus ad valorem
Matrimonii?

net ain . ,
Afirmo, regulariter loquendo. KRatio, quia
. u unus non accipit poteſtatem in eo, quod eſt liberé
Elſr nnm alterius, niſi per ejus conſenſum: ſed per matrimo-
dnmnin mium accipit uterque conjugum poteſtatem in corpus

Anar alterius, ur pater I. Corinth. 7. Unde 8. Chriſoſto-

4 nele mus : Matrimonium non facit cognitus, ſed volun-

cores len tas. Ergo. ⸗ leſrarr.
ſ Dixi: Kegulariter loquendo; quia per abſolutam
n “ Dei potentiam poteſt fieri vinculum matrimonii in-
erat de ter virum & mulierem abſque proprio eorum con-

“l ſenſu, ſeu inter inſcios & reluctantes.
cotcuu Ratio: Deus habet abſolutum, independens ac
1,6 r . ſupremum dominium in hominum corpora & ani-
vug,t mos, & ut S. Auguſtinus loquiturx, magis habet in
n,⸗. ſua poteſtate voluntates homnum , quam ipſi ſuas.
Ergo poreſt pro libitu ſuo dominium corporis viri ad
ſe ad finem matrimonii dare mulieri, & econtra, imè
peniu, 11 4 ab

—

transferre dominium, à fortiori id poteſt Deus.

504 Caput XI.

ab uno viro transferre in aliud, quod eſt cauſare vin-
culum. M
Confirmatur: Sicut alicui inſcio & invito poteſt
jus aliquod auferri, ita & acquiri, nam Lege 32.
f. de acquir. rer. dom. dicitur: Etiam invitis nobit
per ſervos noſtros acquiritur dominium. Si ergo jura
humana & Prineipes hujus ſæœculi in invitum poſſint

Conſenſus parentum requiriturne etiam ad
Walorem matrimonii?

N. 24. c. I, de reform. KRatio, quia filii in eligendo

ſtatu ſunt ſui juris, (ob eandem rationem ſervus va-
lide contrahit matrimonum abſque domini volun-

tate, ut etiam colligitur ex c. 1. de conjugio ſerya-
rum) Cæterùm qui matrimonium ineunt parentibus
rationabiliter invitis, peccant graviter. Katio, quia
reverentia jure naturæ parentibus debita poſtulat, r
fili & filiæ conſulant parentes in re tanti momenti,
quin & Parochus invitis parentibus duos copulans
peccat mortaliter. Katio, quia cooperatur peccat
alieno & ſacrilegæ ſuſceptioni Sacramenti.

4

Valétne matrimonium ex metu

F. I. Marrimonium ex metu quantumvis gravi,
ex cauſa naturali orto, contractum eſt validum.

Idem eſt de Matrimonio inito ex gravi metu juſtèin-
8

euſſo à caula libera, V. G. à Judice ad extorquendum

4

contractum

ferumonurn

666, uſiqui⸗

6 naturalis
Pafsdeclat

nler, qud⸗
ur eun du
Mpencum
(onem, nu

. Titius
uo protnit

lam vel ali⸗

J . uUIs matrim
N. Negativée. Contrarium definitum eſt in Trid.

. 21. Men
Urquendume
ohnumm are

heo, glin d
(dackioner 1
leguiſpir e
Ii, ſcllicet
i &. nan
it 10 ,3

Einugii

n ſyn⸗
ſitu⸗

Dico .
Mo Cblign
nn enin

dkenlet. mattimonium. KXatio 1. P. quia tunc nulla infertur

De Matrimonioo 50 5

vis, ut ſi quis ex metu gehennæ vel imminentis mor-

10 & inntonr
, an Le
Hiiam imn,hn.
iun. gaß⸗
in imntum EM

6 dorthen

tirne eticte
on!

ntum et nI.

atonen ſe
lue Goriit
le Canl.
In meum n
Fiet. M
uCthingetlt
Ute uun me
cbos Aos NH
ortinn ⸗
lamenll.

Nammunms G
gni Verl
ad e

tis naturalis in uxorem ducat ſuam concubinam.
2. Pars declaratur per caſus: Primus eſt, ſi ſit po-
ſita lex, quòd violator virginis metu mortis compel-
latur eam ducere. Secundus, ſi pater deprehendat
aliquem cum ſilia ſua peccantem, cui minatur accu-
ſationem, niſi eam ducat, quam & ducit ex hoc me-
tu. Tertius, ſi judex homini juſtè ad mortem dam-
nato promittat condonationem vitæ, ſi ducat Judicis

Kliarn vel alam etiam meretricem. In tribus his caſi-

bus matrimonium ſubſiſtit, quia eſt ſat liberum.
e. 2. Metus gravis injuſte incuſſus in ordine ad ex-
torquendum conenſum matrimonii invalidat matri-
monium jure Eccleſiaſtico, patet ex C. ſigniſicaſti 2.
de eo, qui duxit in matrim. Cujus Ratio eſt, quia
coactiones ſolent dificiles frequenter habere exitus. C.
requiſivit de ſponſ. Et adverſantur finibus matrimo-

mii, ſcilicet procreationi prolis, amori conjugali,
paci &. nam, quod quis non diligit, facile contem-

nit. 20. 4. 3. C. præſens.
Sed nunquid diäctum matrimonium convaleſcit;
ſeu firmatur per juramentum ſpontè præ-
Ktitum, ut Valeat, ſi non in ratione
matrimonii, ſaltem ratione

ſponſaliorum?

Dico: Quod non, Katio, quia juramentum
non obligat ad contractum, quem Eccleſia annullar;

dum enim illa directè annullat contractum V. G. ma-

trimonium, ex conſequenti annullat juramentum

li 5 ad

1

506 Caput XII.

adjectum. Adebque tale matrimonium nequidem

alen ſt lax

valet in vim ſponſaliorum. Aatio, quia etiam ſpon- ln orini e

ſalia cum tali metu inita ſunt irrita.

lu futura i
tlent, ut 4

Dded nonne illud matrimonium ſaltem con va- 66 un ilen

leſcit per ſequentem copulam carnalem,
aut per diuturnam cohabi-
tationem

Dico : Non firmatur per copulam vi extortam,
vel factam animo fornicario, bene tamen per copu-
lam omninèò liberam affectu maritali habitam, ſicut
& diutinam (quæ diuturnitas menſuranda eſt arbitrio
prudentum) & ſpontaneam cohabitationem. Katio

nſenſl, gt
Rpunmnoniu

1. Con
ocic : 6
ohexdnm.
imnartimon

(Ilraho tet,

Cnditiones n
onen tunm,

1. & 2. P. illud matrimonium non poteſt ratificari,
nifi peractum liberum, qui fertur in ipſum matri-

inleendener

monium, ſed copula vi extorta non eſt actus liber, Dvoileconch

etſi fiat animo fornicario, nequidem implicitè fer. Wbi
tur in ipſum matrimonium, ergèò. “ Aatid 2. 6
KRatio 3. & 4. P. quia adeſt ſenſibilis perfectè libe- Mnonlu
tra ratificatio dati prioris conſenſus, vel ſufficiens ſi- gnlia nin,
gnum liberi conſenſus de novo habiti. unfrirerfa
Ad valorem matrimonii ſuffcitne conſenſus in thmen-
conditionatus? otnmen
Bt. 1. Verbis S. Th. in ſuppl. q. 47. a. 5. dicentis: Din

Conditio appoſita aut eſt de præſenti, aut de futuro.

ſe; ſi ennn

Si de praſenti, & non eſt contraria matrimonio iy⸗ ſmnllunm
boneſta ſit ſive inhoneſta, Nat matrimonium ſtante nrabe

conditione, & ea non ſtante non ſtat, ſed ſi ir con- 4 mntritnon

traria bonis matrimonn, non eficitur matrimonium;

—
—ð

.R
1
R

cpoſtig,

oniumn waut⸗
quinetüumhe

ſilhen an

certelen,

helt.

lam tennmn
tnmen iig

Ni abitum, O.

ranc, A
Mionem. N1
porel uif

in ipun 4
r
Or elt Ae
jem inptin

3
D

Vel Ktin

l.

enc
7,4, .
407
Attd ,4
zmuun ,
.

,ſnmn

.

*
M. d.
.

»*

De Matrimonio. 07

autem ſit conditio de futuro, vel eſt neceſſaria, ſicut

Solem oriri cras, & tunc eſt matrimonium, quia
talia futura ſunt præſentia in cauſis ſuis; aut eſt con-

tingens, ut datio pecuniæ, vel acceptatio parentum,

& tunc idem eſt judicium de tali conſenſu, ſRicut ds
conſenſu, quia ſit per verba de futuro, unde non facit

matrimonium mii conditione purificatũ. Hæc S. D.

Be. 2. Conditiones intrinſecæ coniractui, V. G. ſi
quis dicat : Contrabo tecum, ſi ſim habilis ad con-

trahendnum. Item conditiones impoſſibiles fubſtan-

tiæ matrimonii non contrariæ, V. G. ſi quis dicat:
Contraho tecum, ſi cælum digito tetigeris, ſicut &
conditiones turpes, V. G. Contrabo, ſi ſis occiſurus
patrem tuum, habentur pro non adjectis, adeôque
independenter ab illis ſubſiſtit contractus.
X. I. P. Pater ex natuta ipſius contractus, in
quo illæ conditiones cenſentur incluſæ indepedenter à

nobis.

Ratio 2. & 3. P. conſtat ex cap. ſi conditiones de
conditionibus appoſitis, ubi dicitur: Si conduiones
appoſita matrimonio turpes aut impoſſibiles fuerint, de-
bent propter favorem ejus pro non adjectis haberi. Putà
in foro externo, ſicut jure Civili ſimiles conditiones

in teſtamentor egatis habentur pr jecti
pe li teſtamentorum legatis h pro non adjectis.

lum eſſe, patet ex dictis.
Dirxi ſuprd : Subſtantiæ matrimonii non contra-

In foro tamen conſcientiæ, ſi conſenſus deſit, nul-

riæ; ſi enim illi adverſentur, non rejwiuntur, ſed
anullant matrimonium. Dicitur autem conditio eſſe

contraria bonis matrimonii, quæ eſt contra tria bona

matrimoni, ut habet Gloſſa C. finali de conditionibus
appoſitis, verbo contra ſubſtantiam. è*
W Por-

o8 Caput XI.

Porrò hæc tria matrimonii bona ſunt proles, fder
& Sact amentum. Per Prolem intelligitur legitima
generatio prolis, ejusque ad fidem Dei educatio.
Per ſidem intelligitur fidelitas conjugalis. Per Sacra-
mentum verò indiſſolubile matrimoni vinculum,
Qquatenus repræſentat indiſſolubilem conjunctionem
Chriſti cum Eccleſia.
Valéene matrimonium boc modo initum: Con-
erabo tecum, ſi generationem prolis evitäſti,

ſi adultera fuiſii

Afirmo. Katio, quia actu & de facto non ſunt
contra ſubſtantiam matrimonii tales conditiones, nec

deſtruunt obligationem, quæ naſcitur ex comtractu,

5Mginem,
bboile talen
ontfuille ſin

buerit inten

. er poreſt ſi

Poroimermit

oper Dei rey

ker pane

U ſenlum!
11.
fond prol
luurpi, bor
ſlunn lulpen
Rnoro onl⸗

neque illi opponuntur, in illo namque, quèd ſponſa

heri fuerit adulterata, non continetur aliquid repu-

41

gnans obligationi matrimoniali.

Quid ſ matrimonium ineatur tali modo: Con-
trabho tecum, ſed ſub hac conditione, ut
vivamus inperpetua caſtitate, vel ut
non conſummato matrimonio pro-

hiteatur Keligionem

Dico : Illud non valere. KRatio quia repugnat
ſubſtantialibus matrimonu, quia ſic tolleretur jus ra-
dicale petendi debitum, (quèòd eſt de eſſentia matri
monii) per obligationem nunquam petendi ac red-

dendi debitum adjectam in ipſo contractu: quæ eſt

oppoſita juri etiam radicali ad copulam. Hanc ſen-
tentiam, ut probabiliorem, docet Engel. qui addit:

B. Vir-

Incdiſi
en

Nlteck

I Num ar
utaln dwin
An humans
(o, qiu
1non poter
Un.) bi
ubt M

ſunt iyle,
eliotur lei⸗
Enn Dei edien
gals ke 1
Wonii pinelr
1n cotſlin

ſyinituft 10

oliteund,

1

Gekacho nl
coNCitorest
lt e CN

,noch:I

Giune, 4

, M1

i jro⸗

li⸗ ugt

mlecutſon

u e

hemni

Urd
:

n. Hi t

4 gidt

e
9

3.

De Matrimonio. 55o09

B. Virginem, quando contraxit cum Joſeph, non
habuiſſe talem intentionem, ſed illud matrimo-
nium fuiſſe ſimpliciter contractum, quamvis neuter
habuerit intentionem utendi copula;, quia obligatio
benè poteſt ſubſiſtere ſine executione, & cum pro-

poſito intermittendæ executionis, præſertim, quan-

do per Dei revelationem notificatum eſt, nunquam
ab altera parte executionem perendam. Atque in
hunc ſenſum non obſcurè loquitur Auguſt. in c. 3.
Porrò probabiliùs eſt impletàâ conditione honeſtà
vel turpi, bonis matrimonii non contrarià, quæ con-
ſenſum ſuſpenderat, non ſtatim fieri matrimonium
ſinè novo conſenſu, ſed debet novus adhiberi.

S. V.
De
Indiſſolubilitate Matrimonii.
Pne Matrimonium ſolubile?d«

F. Tanta eſt matrimonii indiſſolubilitas, ita ut licèt

ſit ratum tantüm, authoritate Pontificis nequeat

diſſolvi. Ratuo, quia talis indiſſolubilitas eſt de jure
naturali divino abſoluto, & non pendet ab aliquo

actu humano, eo modo, quo Baptiſmus, Con-

feſſio, quæ pendent tantùm à Deo, in quo diſpen-
ſati non poteſt, ergo &c Et hoc pater ex Apoſtolo ad
Rom. 7, ubi dicit: Mulier vivente viro alligata eſt
legi. Et Math. 19. Quéd Deus conjunxit, homo non

510 Caput XII.

ſeparet. Quod univerſaliter dictum etiam de matrimo- fitndinem
nio rato intelligi deber. A, t
Deinde nec traditio, nec ſcriptura, nec ratio con- mrficultus
cedit Papæ poteſtatem in hoc diſpenſandi. Non qui- inonio at⸗
dem traditio, quia ante Martinum V. teſte Ledeſma, klkgiminn
inaudita fuit diſpenſatio in matrimonio raro. Non miconceſſi
etiam Scriptura, quia contrarium inſinuarur Matth. Mper o
19. Non denique ratio, cùm hæœæc non dictet talem nſicni ſep
poteſtatem eſſe reſpectu matrimonii conſummati, fulnit Gr
pro quo diſſolvendo infinities urgentiora occurrunt Kantr;.
motiva, ut patet conſideranti, ergèò à pari. Cui ac- heniugly.

cedit, quòd mattimonium ratum & conſummatum Eunder I.
ſiᷣt quſdem rationis, & differant ſolùm accidenta- Minus 157
liter; non poteſt autem Pontifex diſpenſare in con- Mmni die .
ſummato, ergo nec in raro. Quin imò ipſi Pomti- IUDinsV. au
E6ces & nominatim Innocemtius VIII. teſte Panormita- Nqur. l
no ad cap. ex publico 7. de conver. conjug. n. 14. pro- aesae indet
feſſi ſunt talem ſibi poteſtatem non compertere. Ita Keickäät
poſt Covarr. Pontium, Gottiereæ, Gonet, Ledeſma, lüilun,
Texeda & alios ſatis probabiliter P. Wigandt. (1 I9, . 6
Veràùm oppoſita ſententia (quæ teſte Maſtrio modè Uunfeets in,
eſt communis, ac probabilior, magisque Pontiſficir Arpotelti
authoritati & poteſtati favorabilis) omhninè tenenda in nie nor
eſt, cum 6. Authoribus, quos citat & ſequitur Wenknn
Sanch. item Cardinalis de Luca, Gobat, Sporer, Wrmmorni
Sbogar, Barboſa, Clericatus, Engel, &c. quos nr obelen
citat & ſequitur Schmier, Pignatelli, Pyrrh. & Wlinn conn
alii. Umanionn
KRatio deſumitur ex illa generali poteſtate paſcendi Un ölbmie
oves ſeu fideles à Chriſto Domino conceſſa D. Petro, A.l. n. 2
ej iſque ſucceſſoribus, oan. 2 I. ibi: Paſce oves meas. Pobebilesvi
Quæ verba Chriſtus ad oſtendendam dictæ poteſtatis umel
= am-

. „ .

„

De Matrimonio. 1I11

n lemmm amplitudinem trinâ vice repetere, voluit, Gcqhe dui
ad hoc, ut oves concreditæ rité paſcantur, multùm
nkmi juvat facultas diſpenſandi in votis, juramentis, ma-
d. Nus trimonio rato, ac hujuſmodi, quando bono Eccle-
.Ktelelin ſie regimini conducit, merito de talis quoque pote-
Nnio ad. N. ſtatis conceſſione intelliguntur.
alinunror Mr
enol dicketd

Inſuper Pontifices ſanétitate perinde ac doctrina
conſpicui ſæpius ſic diſpenſaſſe leguntur. Sic enim
pi imm diſpenſavit Gregorius VIII. 1074. teſte Baronio ad
eniornochmn dict. an. n. 2 3. Mart. V. 1414. creatus Pontifex. Et
83 i Eugenius IV. 1433 I. ad eandem dignitatem evectus.
otiumm Alexander VI. Paulus III. Gregorius XIII. Pontifex re-
TIän ls Nuntiatus 1572. & quidem teſtibus Sanch. & Henri-
ihelri esund die cum undecim. Paulus V. & U tbanus
ind hl VIII. Pius V. autem, teſte Navarro, diſpenſavit ter
le penmt vel quater. Et noviſſimèe Innocentius X. poſt longas
un n u accrésque inter Theologos diſceptationes de hac pote-
ſtate fuit eàâ uſus ergà vulgarem opificem, nullius gra-
““l tià ſuffullum, ut fideliſſime ad longum retert Gebat
e (aſ 138. n. 676. Dicere verò, quòd tot tantique
o Pontifices in te tam momentolſa erraverint, aut limi-
te resſuæ poteſtatis exceſſerint, hoc Chriſtiano in men-

7

SOue ORH .
nn tem venire non deber.
HS Nec toleranda eſt illuſio contrariorum, quèd ſci-
* . . . * „ 4:5—— .
Clal d licet memorati Pontifices noſtram ſententiam judicà-

4

„ . 7 „
trint probabilem, adeôque concludi non poſile, ſen-

Glbat,
eel D tentiam contrariam non eſſe probabiliorem; etenim
Gili, “Romanmi Pontifices tam proclives non ſunt (ut optime
1 notat Schmier in Jure Can. lib. 4. tract. 2. Cap. 5. ſect.
Greled I. §. I. n. 2 4. 2 5. Gt.) ad ſententias, quæ tantuùm
nea 4 probabiles videntur, aſlumendas, præſertim in ma-
gſinic, teria tam delicata, quæ tangit Sacramentum „ & mi-
no-

r

4

6

1
.

312 Caput XI.

norem probabilitatem excludit. Et in ſpecie Cle-
mens VIII. monſtravit 6. Julii 1599. qui ſpecialem in=
dixit Congregationem, cui intervenerunt octo Car⸗
dinales, quatuor Auditores Rotæ, & duo alii Theo-
logi, qui omnes unanimiter dixerunt, Papam in ma-
trimonio rato diſpenſare poſſe. Undè
Ad rationem in contrarium dicitur cum Cajetano,
verba Scripturæ intelligi debere de matrimonio con-
ſummato, ſcilicer, quèd illud jure naturali & Divi-
no ſit indiſſolubile, quia per commixtionem ſemi-

num fiunt conjuges una caro, immediatè enim Chri-

ſtus tibi præmiſerat : Iaque jam non ſunt duo, ſed

una caro; & inde intulit: Quod ergè Deus con-

junxit, & c. Sicut etiam interpretratur Alexander
III. Cap. ex publico. 7. inali.
Vel ſi etiam de rato velis intelligi, dic, Pontificem
non poſſe illud ſolvere poteſtate ordinaria, ſed extra-
ordinariâ ſuperaddità ordinariæ impotenti ſeparare id,
quod Deus conjunxit. Unde concludit Sanch. verius
fore irritam diſpenſationem factam abſque rationabili
cauſa, non enim credendum eſt ipſi conceſſam ad
uſum arbitratium, quòd omninò tenendum elſſe
puto.

Ad aliud de traditione fatis patet ex ſecunda pro-

lubilirate
Clummat,;
Umner ſua ni
lltatem habe

lbils verbi

(on habet tatt

ortuiuxore
rMOrem, 1
Ldinur bit⸗
Unigriftat
ifcat con
peſolubilis⸗
ptintolub

A lol

une ſoniſe
ller K
AMWümmu
anoſtra,
Eentius VlIl.
Wnenttaordlt

aiultang

batione noſtræ ſententiæ, oſtendimus enim ibi qua-

tuor ferè ſæculis ante Martinum V. à Gregorio VII.

fuiſſe diſpenſatum. Et eſto nunquam diſpenſatum
fuiſſet, fortè non occurrit ratio urgens. Ad ſcriptu-
ram jam dictum eſt. Ad tertiam patet tum ex pro-
batione noſtra, tum etiam dicitur, quèòd poteſtas
diſpenſandi metienda non ſit penes motiva extrinſeca
tantùm; ſed etiam penes majorem vel minorem

diſſo⸗

4,05 ſ
Etur Alcord
n. 1¹, In
apetln, ſe
utun cohat
inguiit

7

Do. Matrimonio. 13

bt in ſpece zſſe; iſzrarans z 5 1 4
i l diſſolubiliratem ex ipſa natura matrimonii rati, aut
dupelm conſummati; cùm enim matrimonium conſumma-

D R tum ex ſua natura majorem firmitatem & indiſſolu-
ollik bilitatem habear, ob ſignificationem unionis indiſſo-

n, Dpmm lubilis verbi cum natura humana aſſumpta, quam
d non habet ratum, (ut conſtat ex eo, quòd maritus
ramEι⅛mortud uxoreante conſummationem, iterum du-
emtinmit car uxorem, non fit bigamus, C. debuum. de bigam
ummiin & datur ibi ratio, quia matrimonium ante copulam
mäinné non ſignificat unionem Chrilli per carnem) thurum
teinteind ſignificat conjunctionem Chriſti cum anima juſti,
ui n i cquæ ſolubilis eſt per peccitum, hinc quamvis illud ſit
ℳ uE à Papa inſolubile, non tamen ratum.
tatur Aere
de,hini⸗ rione ligniſraioni⸗ integralirer, & vix non eilen-
is tialiter di erreà conſummato, ut patet ex dictis.
Geenin Ad ultimum dicitur, plus probare exempla poſi-
adrnd tiva noſtra, quàâm exempla negativa. Et fortèInno-
Aemimt centius VIII. intelligi poteſt de poteſtate ordinaria;
I Gnln⸗ non extraordinaria, de qua nos.
9 tenenonm

02 guas cauſas Siſzenſate poteh Papain Ma-

Gand trimonio rato?
10egbe . Ob ſequentes: 1. Si gravia damna vel per-
n petuæ diſcordiæ inter Conjuges prudenter timendæ

A Tint. 2. Si matrimonio rato ſuperveniat impotentia
etmaß perpetua, lepra, aliũsve morbus incurabilis, unde
Aw“ mhutua cohabitatio nimis diſfilis forer. 3. Si magna
ſit inæqualitas virum inter & fœminam, ſaltem unde
matrimonium grave xeddatur. 4. Si vir neceſſarius
vel

.
othteln
oket
el Nil

Ad id quod additur, N. matrimonium ratum in

514 Caput Ek.

el maximè conveniens bono publico els en in Epi-
ſopumm „ &c. Ita Sanchex l. 2. diſp. 6. & alii.

.. ſh.
Fuitne libellus repudii olim lieitus . e 4
lutum per eum matrimonii vinculum ,
Affirmo ut probabilius cum S. Th. qui in c. .
h. ita ait: Licet repudium inor dinatum u
R aiut Deus, quèd Zudaæis imputaretur⸗
ſit, noluit tamen . , dcer, andd
lpam. Item 1. 2. 4. 102. k. 5. ad 3. cer⸗ d
dee 1 ge Veteri Matrimonium non erat acr
d dnjn Ktionis Chriſti cum Eccleſia, quia dabatur
m conjunctionis ſia, rater
1 ea nolla⸗ repudu, quod eſt contra rationem

9 1 iſſte t.
Uæ . niſi Per 1 lum fui 6
. Tatio non valeret 2 1

uoad co-
m pr atrimonium nedum ꝗ
iſſolutum pro tunc ma dr.
inur nah & thorum, ſed & quoad vinculum dan
n . diſſolutio quò ad vinculum rationi Sacram
enim
rſatur. . 10
obſtat, quòd Scriptura dicat lett: 19
e . . . te
Moyſes ad duritiam cordis veſtri berree n un.
que mulier repudiata & alteri
res, adeôque mu gupu
Bear. * 4 cltaeu, polluta & abominabilis E⸗
e Domin⸗ Ad 1. enim dicitur, quòd caii
.4 △ . . . .
rdie dæorum ſolùm fuerit occaſio hujus di
Sran cauſa autem motiva fuit mndulgent Pei
Aoclie, . deſcendentis. Ad 2. Mu-
itati rum condeſce
agilitati Iudæorum
asi anr olluta non Ballmone culpe
n ii egem. Unde ly coram Do
legaliter ſeu per leg
ega C
idem eſt ac per legem Domini. , anen
dolviturne matrimonium per Proefe
KReligioſam?

. . . item
Dico: Solvitur matrimonium ratum, noni

600U⸗

Orlummat.
ſiz. lan.
njugatorun
17,4, 2 ubi
ſonumn dinin
Cvuntmattime

ien conj

Per unitatem
Cnblam, t
Per Incartiatl
Ckterüm
ohium rat
Untifcio,
henlintis
Enrrimonii i
Morium re
e,icto
Lerdiscaltbis
cumſtanti

urtumte
t natriy
Nat

M⸗ ſa
el Gcbun
bttranslati
etd tame
Pec reki
Monlam d

De Matrimonio. r;5

dgmrih conſummatum. 1. P. eſt de fide, ut conſtat ex Tiid.
6,ud. V. 13. can. 6, Item ex cap. ex parte tuas de converſione
conjugatorum 2. P. conſtat ex can. Agathoſa. cauſa
int, 27. 4. 2. ubi dicitur, quòd profeſſio hujusmodi matri-

vinegnm monium dirimere non valeat. Katio congruentiæ eſt,
T üint duia matrimonium conſummatum ſignificat indiſſo-
iawüuten i lubilem conjunctionem Chriſti cum Eccleſia ſcilicer
Amumr Per unitatem naturæ, ſicut etiam vir & mulier per
A,dn, 6 copulam juxta Apoſt. fiunt una caro, ita Chriſtus
wnemtm ber incaruationein faétus eſt una caro cum Eccleſia.
leln, ſnsn Cæterùm Proteſſio Religioſa non dirimit matri-
nummin Thonium ratum jure naturæ, nec jure Eccleſiæ ſeu
perilmmi Pontificio, ſed jure Divino ſeu authoritate Chriſti
umdoott diſpehſantis in lege naturæ & in lege Evangehca de
leon matrimonii indiſſolubilitate. Natio, quia matri-
n monium jure naturali & poſitivo Divino eſt indiſſolu-
4

bile, in quo Eccleſia non poteſt diſpenſare, licèt in
No certis caſibus poſſit declarare, quèòd ob materiæ vel
6 Giréumſtantiarum mutationem non obligert.
er A S
mte Quantum temporis concoditur neo-conjugibus,
Mmul , matrimonio contracto, aſt non conſum-

c, mato, poßint deliberare ae ingreſſu
dnenma religionis?
4E Dico: ſura concedunt bimeſtre, quo neuter al-

oneciſp teri debitum reddexe tenetur, unde licèt in contractu
ran O Hat translatio dominii (putà habitualis) ſuper corpus;
tacitè tamen ineſt hæc conditio : Nili alter velit in-
elim gredi religionem, quam, dum Profitetur, matri-
monium diſſolvitux.

N 8

„

5 ¹6 Caput XIV.
Quidſi bimeftre jam effluxeriti

Dico : Neutri licet religionem ingredi ſine alte-
tius conſenſu. Natio, quia terminus à jure conceſſus
eſt præterlapſus.

Quidſi de facto ingtediatuy & profiteatar peſt

bimeſtre, ſol viturne matrimonium?

Afirmo. Katio, quia Chriſtus illam temporis
reſtrictionem non fecit, ſed illud Kriregnum pre-
ſeſſioni fimpliciter & abſolutè conceſſit.

Quid ſi Bonſa ante elapſum bimeftre

viro fuerit vi eppreſſæ e

Dico: Poteſt adhuc ingredi religionem & profi-
teri. Ratio, quia dolus nemini patrocinatur, & ne-
mo privandus eſt ſuo jure ſine ſua culpa. In hoc ta-
men caſu matrimonium non diſſolvitur, quia eſt verèò
conſummatum, unde vir cum alia contrahere nequit,
niſi ſuà uxore profeſsàâ mortuâ, & ſi cum illa pecca-
rer carnaliter, non committeret adulterium, quia
peccaret cum ſua, ſed duntaxat ſacrilegium.

Quid ſi ambo neo conjuges profiteantur?

Dico cum S. Th. in 4. d. 27. 4. 1. a. 3. reg 3. 4d 1.
non diſſolvi quoad vinculum; hinc, ſi unus corum
poſteà fornicaretur, non ſolùm eſſet ſacrilegus, ſed
etiam adulter. &Æatio: Omnes textus juris, qui in
hac re ſolent aduci, expreſsè loquuntur de caſu, quo
ſolum alter ſponſorum religionein ingreditur. Ex
. quo

Pertn
ummatum,
Zonem proft

owwirurne

1. Verbis:
ugum Ad
ſermanente
Ult ohabita

V., guod .

Setere, ſi
len infael⸗
(teutorie, in
1lcelene 1
Cunmeo.
Chtunelig dal
Eniſotco
Uetnblerte
br kamnen fich
Meri, ve
AChiä
mias,
Contumelin
urhdelis,
Keninge ſ1
Wenfüitch
Dnt

rtrit;

ingreh ſen⸗

najre clol

reftan,

erimoniun

las Aum vene
1 pitlegin,
4

ellne⸗

lgorenki
Gnocinuu i
alne bin
iun giin
ooumker
Auleriun,f
legiun.
lftrem

,3. 14 4
6 ſimn
nns iui, ⸗
ur Eeali⸗
igrunn

7

PDe Matrimonio. 517

4* ſequitur mins diſſolvi, ſi matrimonium ſit con=
ummatum, & unus vel ambo mutuo conſenſu reli-
gionem profiteantur.

Jolviturne matrimonium infidelium uno eorum
ad fidem con verſo e

u. Verbis S. Th. bic q4. 59. A. 5. in C. Quando alter
conjugum ad fidem convertitur, altero in infidelitast
permanente, diſtinguendum eſt, quia, ſi inß delis
vult cohabitare ſine contumeli« Salratoris, id eſt, ſine
boc, quod ad infidelitatem inducat poteſt fidelis liberè
diſcedere, ſed diſceden, non poreſt alteri nubere ; ſ
autem infidelis non velit cohabitare ſine contumelia
Creatoris, in verba blaſphemiæ prorumpens, virſide-
lis diſcedens poteſt alteri per matrimonium copulari.
Hæc ĩibi, quæ procedunt de matrimonio etiamcon-
ſummato. Unde in c. ſinalt 28. 4 2. dicitur: Quèd
contumelia Salvatoris ſotvit jus matrimonu non qui-
dem ipſo facto, ſed tunc, quando fidelis, ſive vir
ſwwe mulier re ipsà contrahit aliud matrimonium. De-
bet tamen fidelis prius infidelem monere, an velit
converti, vel pacificè cohabitare, & quomodo, &c.
Cæterùm dicta diſſolutio fit Jure Divino, ex ſpe-
ciali Chriſti privilegio in favorem fidei. Natio con-
ceſſionis hujus privilegii eſt, quĩa bonum fidei eſt
majus, quàm bonum matrimonii, ergo, ubi per
contumeliam Salvatoris fides periclitatur, & ne con-
jux fidelis adſtringatur ad perpetuam vitam cælibem,
& exinde fideles deterreantur à converſione, conve-
niens fuit dare hoc privilegium.
Diai in reſp. Uno ad ſidem converſo; quando enim
k 3 uter⸗

518 Cagput XIIV.
1

utérque convertitur, vinculum matrimonii non ſolvi. Minlt,
rur. Katio quia per Baptimmum non ſolvuntur lcclonit

eonjugia, ſed tantum dimittuntur crimina., fmimplent
Aelult cam vl
7 . ces: (C
Infidelitas ſuperveniens ſolvitne vi „
. ſuß ſol vitn. 1. lemnondirmit

culum manimonn; Umi, ob hoe

Bt. Neg. Ita Innoc. III. C quando de divortiis. Et ins vetbi
ratio eſt, quia matrimonium fidelium redditur pror- ult erke
ſus ratum & firmum per Baptiſmum. Videatur iin dvent
etiam Trid. ſ. 24, de matrim. can. 5. ubi legitur: & Immimt.
quis dixerit, propter hereſin aut moleſtam cobabita-
tionem, & c. diſolvi poſſe matrimoni vinculum, ana- Wuus
themaæ ſit. Idem de adulterio ſub anathemate decer. a Vat
nit Can. 7. ſed de hoc ſtatim. Able, aa

Able,
eltus, Ne
Wdirarcuma

. . , „ (MWWusdant
N. Negativé. Patet ex Trid. immediatè citato. Uullier corn

Ratio eſt, quèd vinculum conjugii ex ſua natura ſit

Solviturne matrimonium per adulterium?

inſolubile. Poteſt tamen vir ob fornicationem di- R ln⸗
ittere uxorem quoad thorum. Katio, quia fran- S .
genti fidem fides trangatur eidem. Excipiuntur ta- nn “
men communiter ſeptem caſus. Primus eſt, ſi vir me
ſimiliter fornicatus ſuerit, quia tunc delictum unius gialto⸗
compenſatur delicto alterius. Secundus, ſi ipſe uxo- aernen
rem proſtituerit. Tertius, ſi uxor virum ſuum pro. ſen
babifter mortuum credens Propfter longam ejus ab-⸗ ntiͤ,
ſentiam, nupſerit alreri. Quartus, ſi eſt latenter ine
cognitra ab altero ſub ſpecie vixri. Quintus, ſi fuetrit liunt
.

vi oppreſſa. Sextus, ſi reconciliaverit eam ſibi poſt nul
Aadulterium Patratum; Carnaliter eatn cognoſcens. ENulterad
Septi⸗

De Matrimonio. 519

Septimus, ſi matrimonio in infidelitate utriuſque
contracto vir dederit uxori libellum repudii, & uxor
alteri nupſerit, tunc enim, ſi uterque convertatur,
tenetur eam vir recipere.
punrni Dices : Chriſtus Matth. 5. & 19. præcipit, uxo-
eM. rem non dimitti, niſi ob fornicationem, quo videtur
6 innui, ob hoc licitum eſſe viro illam dimittere. &.
Primis verbis ſignificari dimiſſionem à thoro, uti
conſtat ex Florentino, & quando dicitur: Et qui
aliam duxerit, mœchatur, idem eſt ac adulterium
committit.

Ctnnoniinont
mn non Coinen
deimim.

ecortit
unn tecdiurn
Gnum. Nte
. nbi erin.
ian Quibus ex caußis poteft fieri di vortium?
natheme Dice : Variæ ſunt cauſæ. 1I. Ex dictis adulkerium
culpabile, quòèò ſpectat etiam beſtialitas, ſodomia,
inceſtus, & quævis luxuriæ ſpecies, in qua caro di-
,Urkerur 4 viditur cum alia. Item pollutio, oſcula, impudici
tactus dant cauſam ſeparandi ſaltem ad tempus, ut
Unmedmedh mulier corrigatur. 2. Sævitia mariti vel uxoris.
ja u um 3. Sollicitatio ad peccatum, V G. ad hæreſin vel ve-
omioe neficium &&c. 4. Morbus contagioſus, V. G. lepra,
e, Aen ſi ſit periculum infectionis. 5. Hæreſis vel apoſtaſia.
Erapium 6. Mutuus conſenſus.
,muct, Porrè conſulendum eſt, ne ulla ex cauſa conju-
Glidtn ges regulariter loquendo quòè ad thorum & cohabita-
, K i tionem ſimul ſe ſeparent 8 niſi accedente Ordinarii
um umf ſententiâ, vel Eccleſiæ Judicio. Tenenturque cauſis
organc ſeparationis ceſſantibus ad priſtinæ ſocietatem eohabi-
Alns rationis reverti, niſi prudenter timeretur, ne pericu-

vlr, u lum foret ſublarum. Cæterùm in cauſa divortii vir
tem ſpn & mulier ad paria judicantur. H

.0.

520 e W.

Præter eaſus actenus enumeratos, quibus tollitut
vel ſaltem tolli poteſt jus thori & cohabitationis,
dantur caſus alii, in quibus ex una parte tollitur jus
petendi debitum, manente interim jure cohabitatio:
nis. Tales ſunt. .
Primò, ſi V. G. parens extra necelſitatem (ſecs ſi
in neceſſitate id faciat, juxta c. ad limina 30. q. 1.)
haptizet, vel & Baptiſmo levet filium . Talem enim
non poſſe petere debitum ob ſpiritualem cognationem
inter ipſum & uxorem, docer S. Th. 4. 56. , 1.
12S. Mä
Geunad, ſi conjux fecit votum non perendi debi-
tum, vel ſimpliciter caſtitatem vovit, ſive ante
ſive poſt matrimonium, talis enim per prohberſ
nunquam poteſt petere debirum, poteſt tamen & te-
netur reddere, quia nequit privare conjugem jure
per matrimonium quæſito, ut paret ex . KW
placet de converſione conjug. Excipe primum hbi-
meſtre, eo enim durante reddere non tenetur.
Terta, ſi vir cum conjugis ſuæ conſanguinea 1
primo vel ſecundo gradu inceſtum commiſit, is
enim inceſtuoſus, licèt crimen occultiſſimum ſit,
non poteſt debitum petere ſine lpenbrlone. 1e
colligitur ex c. transmiſſæ & c. tus fraiernitatis
gui cognovit conſanguineam. Katio, quia uxori f.
us eſt affinis. .
al 1. Inprimo vel ſecundo gradu, quia jenpe-
dimentum hoc de jure novo Trid. ſ. 24. 4. 4. gere-
Jorm. matrim. non oritur ex copula cum con anbu⸗
neis in tertio vel quartò gradu, ca enim copula non
efſt propriè inceſtuoia.

Meirur:.
Ileexince
Unum exn
rohocimp
lcds et in
Uidocculen
unerimpel
klinm, ſe
Egilmm inne
Urcicta pa
(am cceſl
oingepe
l neeer,
t, quödhu
Prnn ſr aune
oit ign
opllichere
Enonoiwr
inerne
Elcete lenefn
inniure ſb
in, geeg,a
nHüncnium
üinignins
olenn

ui⸗

. kpice
korincilir
Uler gee

G, guibunlt
cobebirin
mpanenoli
n ne htiun

Celliinenke
40 Nirintzog
inin: TMemei
alencgnuie.

Ih

tnon rnlk
ol, MMe
nper &ohe
ſeſttanen A
ke Copſgen 1
tt er 4
Ppe ginm
vonteten
CoNoglen
m comni,?
Nullilinun
yenlton.
gernitatit⸗
, guin Cloct

6di . Ausß⸗
14
1 cumnanin
enunahln

De Matrimonio. 521

Dicitur 2. quamvis orimen occultiſſimum ſit, quia

hoc impedimentum oritur æquè ex inceſtu occulto,
atque ex inceſtu manifeſto. Natio, tum, quia con-
trarium ex nullo textu colligitur, tum, quia aliàs
rarò hoc impedimentum à conjugibus contraheretur,
ſecùs eſt in alio ſimplici adulterio; quamdiu enim

illud occultum eſt, poteſt adulter debitum exigere;

non enim per adulterium re ipsâ privatur jure petendi

debitum, ſed à conjuge privari poteſt, ſi ipii adul-
terium innotuit. Excuſatur tamen inceſtuoſus
prædicta pœna, ſi ignoraverit eſſe conſanguineam,
quam acceſſit, quia eo caſu excuſatur ab inceſtu, ac
proinde à pœna ob inceſtum impoſita, ut colligitur
eæ c. I. de eo, qui cognovit conſang. Item, ſi neſci-
vit, quòd huic delicto ex Eccleſiæ ſtatuto tam gravis
pœna ſit annexa, tam gravem enim peœnam non in-
carn igrorane Item, ut pœna hæc incurratur,
copula debet eſſe conſummata. Katio, quia affini-
tas non oritur niſi ex copula perfecta. Cæterùm con-
jux innocens debitum petere, & inceſtuoſus eidem
reddere tenetur. Ratio, quia ſine culpa non debet

privari jure ſibi debito, ut habetur in d. c. diſeretio-

nem, de eo, qui cognoyit, &c. Affinitas enim Poſ
matrimonium iniquè conttacta illi nocere non debet,
qui iniquitatis particeps non fuit, c. tuæ fraternitatis
codem. . H

Luis boteſt in hac bpæna diſpenſare? H

M. Epiſcopus, & Mendicantes expoſiti, à ſuis
Provincialibus ad hoc ſpecialiter deputati, ut docet

noſter de la Crux, citans Bullam , Pii V. qui etiamn

K k Ai.

s2 Caput XIV.

diſpenſare poſſunt cum eo, qui cum voto ſimplici
cCaſtitatis contraxit matrimonium, ut poſſit perere de-
bitum. Hæc tamen diſpenſatio nunquam danda eſt
ſine rationabili cauſa, quæ ſufficiens eſſe poteſt peri-
culum incontinentiæ, ſeu, ſi non poſſint continere. lt, dn

Qusæ eſt obligatio reddendi debitum imnus
conjugale?

ortis vel gr
gedebitum
ſinselt hun

——

Dio, gud

= * .
B. Obligatio hæc eſt ſub peccato ex genere ſuo ſeſio, &d

mortali. Katio, quia eſt obligatio juſtitiæ commu-
tativæ, utpote ex contractu & per ſe in re gravi, cu.
jus violatio ex genere ſuo mortalis eſt. Si autem alter lil huror.
nimis frequenter petat, & pars rarò neget, non pec- egu
cat mortaliter ob materiæ levitatem. Secund?, ſi Ahu
non exigatur ut debitum juſtitiæ, ſed ſolům benevo.
lentiæ. Yertiè, ſi non petat ardenter & inſtanter, Neprn
ſed ſolùm remiſse. Quartò, ſi vir ſit ebrius, amens, rmhum in
phreneticus, ſecluſo periculo incontinentiæ ei negari bio aam
poteſt. Quintò, ſi infectio peſtis, morbi Gallici, Meedit, un
aut alterius gravis morbi probabiliter timeatur. N un ye
Sextò, ſi ob corporis teneritudinem ſine gravi inconr. Milrando.
modo vel periculo mortis reddi nequeat. Septimò, Menablolyj
ſi adſit periculum prolis concept?. Octayò, ſi jer
tempus fluxs menſtrui. Wond, ſi nimis frequenter ſfenn b
petatur, ut ſi poſt nocturnas etiam diurna copula pe- cvyjtri
tatur, in his enim caſibus irrationabiliter petitur, &
rationabiliter negatur, .. Suſpie
„ „; Un, ic eſt
Ob multiplicationem tamen prolium juſtè negari iocong
non poteſt. Ratio, quia proles eſt primarius finis
matrimonii, quèd ſi proles eſſet neceſſaria bono rleng
communi, graviter periclitand, etiam cum periculo 3 due
7 e Pem. Pge

4

—

De Matrimonio. . 52 3

um nln mortis vel graviſſimæ infirmitatis, tenetur uxor red-

dere debitum. Natio, quia bonum commune di-

Npolht err
unquumn: vinius eſt Particulari.
wele pole
olin aii Quid ſi uaor ſciat, quòd ſoleat edere proles
Aaliimn ortuas, teneturne abſtinere ab uſu
conjugii?

ete Dico, quòd non. Katio, quia conjuges utuntur
* jure ſuo, & defectus ſequitur per accidens.
ſalttirane . P

nleglili „ . ,
lenn Quid ſi uxor in adulterio deprehendat maritum,

ſ. Kiauuent .
ideoque perſiſtat in animo denegandi illi

öeget wk 1, E.r. 2˖
. SMNnd debitum conjugale, peccätne?
S den ben W . . 7 .
Rana . Negativé, Katio, quia uxor deprchendens
enrel N NmH

“ maritum in adulterio certa jam eſt fidem ſibi in con-
* jugio datam fuiſſe à marito fractam, & jus naturæ
inenne 4 concedit, ut frangenti fidem, fides non ſervetur.

s, e Deg. cum proponas, GCod. de pact. & cap. pervenit de

Cilier nee jureſurando. Undè, etfi in tali perſeveret animo,
let. Yhe
c Jußfficitne ſola ſuſpicio de adulterio ad hoc, ue
tconſjux innocens debitum negare poſit
urnace
lterfen

luregta tamen abſolvi debet.
ims hec⸗

=

.. Suſpicionem non ſufficere, ſed requiri ſcien-
tHiam, id eſt, talem certitudinem, qualis, ſi in Ju-
ltum b e⸗ dicio conſfaret, & probari poſſet, divortium judica-
ſt nms“ retur, excipe;, niſi ſuſpicio eſſet vehementiſſima,
rocſi quæ legitimo teſtimonio æquipolleat, ut notat Sotus
manß“ in 4. Giſt. 36. 4. 3. Cæterum pars nocens petere

524 Caput XI.

poteſt debitum à conjuge innocente inſcià adulteri,

quia non tenetur eſſe ſui ipſius accuſator, & ſuum
prodere crimen, & ideo non debet adulter ſe private
jure petendi debitum, ſed à Judice vel conjuge inno.
cente privandus erit, quòèò fit, ut quamdiu non priva
tur, poſſeſſionem habeat ejuſdem juris, ut ait Sotus
in 4. diſt. 36. 4. 1. a. 3. 9. Utrum verò uxor.

Quæ peccata poſſunt conjuges committere
in uſu matrimonu?

. Primò, ſi non ſervetur debitus modus, ut ſi
vir ſuccumbat, aut præpoſterè accedat, vel ſtet, vel
ſedeat, peccat magno peccato, vel ſaltem ſi ſervetut
debitum vas, & cx copula poſſit ſequi generatio,
committit grande peccatum veniale, putà ſi fiat ine
juſta cauſa; juſta autem cauſa excuſans eo, ſi vir pro-
pter pinguedinem non poſſit aliter cum œmina con-
gredi in vaſe naturali quàm à retro, vel ſi ſœmina ſit
gravida, & ob id non poſſit aliter, quàm eo modo
præpoſterè; quod (dicunt aliqui) non poſſe ficri præ-
tendunt ignorantes. G ,.
Secundò, ſi habeant finem alium à matrimonio in-
tentum, V. G. ſolam tantum delectationem, pec-
cant venialiter, ſi ſibi imaginentur aliam perſonam,
peccant motctaliter ſecundum conditionem objecti.
Tertiò, ſi ceſſent à copula inchoata, & non con-
ſumment, ſi ſe polluant, eſt peccatum 1eductivè
ſpectans ad adulterium, per hoc enim fit injuria ſtatui
matrimoniali, ſi ſe tangant cum tali periculo. .
Quartò. ſi fiat in loco ſacro, V. G. Cœmiterio,
Eccleſia, Oratoriis, nili fors aliquis cominad de⸗
eret

hert in kecl
it
Qbind,
Municandum
one, non tan
darl, ſig
cbium, pec
enetur, utchi

en

Doti
dien
6n lril .—
n, ſdconn
140 lrmenn
alcn Ciin
umndder

CE

X. Conuin
Licle,
Atqu

DVDeKe Marrimonie. 52 5
e Nlidie beret in Eccleſia dormire, & alias ſe continere non
lam, l Poſltt.
alliean Quints, ſi tempus non ſervetur, ut dum com-
ed cale mumicandum eſt, & copula præcisè fiat ex d lecta-
Jumdlmß tione, non tamen eſt peccatum mortale.
Sexiò, ſi quis ſit voto caſtitatis adſtrictus, & petat

mn jars, Aae .
e debitum, peccat mortaliter , reddere tamen poteſt &
tenctur, ut dictum eſt ſuprà.
etcanni. — —
24 CäAPUT XV.

cect, lH
Ableng IũoÄ
N. Impedimentis Matrimonii.
n,o Quortuplicia ſunt impedimenta
e natrimonii?
o, Nlern.
i* D Uplicia: Alia impedientia tantùm, alia impe-
nes“ dientia & dirimentia ſimul. mpedientia tan-
uum ſunt illa, quæ quidem matrimonium non diſſol-
nimmmg vunt, ſed contractum illicitum reddunt. Impedien-
Enonen, tia & dirimeniia ſimul ſic dicta ſunt, non quaſi jam
ium e validum dirimant matrimonium, ſed quia ſic atten-
liornt tatum reddunt invalidum.

,MK . . .
d; da UMU Quot Junt impedimenta impedientis
gerun W rtantum?
* .W „*
inkin . Continentur his verſibus: l
eieo. , S Y ,.
eni Ecclefiæ vetitum, nec non tempus feriatum,
6. ud Atque Cathechiſinus, erimen, penſalia, votum.

Eccls-

526 Caput W. de
Eccleſiæ vetitum eſt interdictum, ſive prohibitio
Eccleſizæ de non contrahendo cum certa perſona.
Huc etiam reducitur ſtatus peccati mortalis & excom- (aiirmbedi
municationis. “ “”Mẽ Frhcan
Tempus feriatum eſt à Dominica r. Advents uſque uilenr
ad Epiphaniam, & à feria quarta Cinerum uſque ad 1 a
Dominicam in Albis, quibus temporibus non pro- 4 W
hibetur ipſe contractus matrimonii, ſed tantum ſo- 4
lemnitas nuptiarum, id eſt I. Solemnis nuptiarum 6 D
celebratio. 2. Traductio ſponſæ in domum ſponſi. ſi
3. Celebratio ſolemnis convivii ac tripudii. lie ul
Sponſalia ſcilicet validé conttacta cum altera a n
Votum, ſcilicet ſimplex ſervandi caſtitatem, in= n
grediendi religionem, non nubendi, ſuſcipiendt Cuhiiäd
Ordinem S. Excipe vota ſimplicia S. J. quæ ex ſpeciali
Eceleſiæ ſtatuto nedum impediunt, ſed & dirimunt Eb⸗
matrimorium contrahendum.
Differentia tamen eſt inter eos, qui contrahunt

Cinen,
os IIPrIIH

cum voto fimplici caſtitatis, & qui cum voto religio- kC
nis; priores enim non ſolùm mortaliter peccant con- “
trahendo, ſed & debitum petere nequeunt, licèt pe⸗ 4 u⸗
tenti debeant reddere; poſteriores verò, licèt con- .
trahendo peccent mortaliter, poſſunt tamen petere che
& reddere, cüm caſiitatem non promiſerint abſo. Me
lutè, ſed ſolùm cum condiuone, ſi religionem in- lin
II dote

grediantur.
Catechiſmus (quod impedimentum contrahitur ab „
eo, qui reſpondet pro infante, quando poſt Baptiſ. Pde N
mum in neceſſitate collatum ſupplentur cæremoniæ) zuig

. at
videtur ſublatus per Trid. ſecundùm Sanch. Fagund. leidchi
Con. Fill. &G. D
1

Cri-

, hie mnd

Im celta Patn
Nortals Keng

1.Adreniel

Cinerum M

hportbib
1, ſcd mmnn
lemnis ur
in domunher

ihudi.

De Impedimentis Matrimomii. 527

Crimen, ut primèò inceftus cum conſanguinea con-
jugis in primo vel ſecundo gradu, ſcienter admiſſus;
(qui impedit matrimonium cum quacunque alia per-
ſona) vel cum propria matre & filia. Secundò, ra-
ptus alienæ ſponſæ. Tertiò, uxoricidium. Quar-
1°, Presbytericidium. Quintè, ſuſceptio propriæ
rolis ex Baptiſmo ad impediendam redditionem de-
lia. Sextò, publica pœnitentia, quamdiu durat.
Septimꝰò, matrimonium cum moniali, quæ tamen
per non uſum juxta communiorem ſententiam ſum
ſublata, juxta Layman Narvarr. Sanch. Kon.

tacti cun ¹ Wigandt.

A liten
]geere
A & din

7

e
gul NNN.

cum on,
Gleher
Alkeutk,
In umen
fomiletir?

6eligoe

corfim

ndo r⸗
hrurckeenal,

Senh A

Hiſce impedimentis annumera omiſſionem procla-
mationum abſque diſpenſatione vel juſta cauſa.

Quot & quænam ſunt impedimenta
. .’” . 4
dirimentias

v. Comprehendi his verſibus:
EError, conditio, votum cognatio, crimen.
Cultus diſparuas, vis, Ordo, ligamen, honeſtas,
tas, affinis, ſi fortè coire nequibis,
Si Parochi & duplicis deſit præſentia teſtis,
Kaptave ſit mulier, nec parti reddita tuta.

Quis poteſt diſpenſare in his impedimentis?
HN. Primèò, in impedimentis jure naturali & Divino
poſitivo dirimentibus nec ipſe Papa diſpenſare poteſt.

Katio, quia inferior per ſe non poteſt diſpenſare in

lege ſuperioris. Quæ autem juge naturali dirimunt,
ſunt iſta, ſcilicet Errer, Cegnatio in primo gradu
lineæ

18 Caput MW.
5 7

. . . 4 et e⸗
lineæ tam aſ-quàm deſcendentis; har wete nube⸗
lineæ etonanur, reſpectiva vero re B Aiin
Hreſpeée . — ie iUre Dir ,
cumne n vel quo coire nequit; quæ jure Di
cum qua vel quo coire neq l
mutſt⸗ „ſunt Votum, & Ligam

8 . * .
2 4* —— 5 . ʒ .
4 9

ico dirimunt, Papa & nullus alius
. ico dirimunt, Papa &
ojure Eccleſiaſtico d 32 , ſed tantùm ex
ſtare ordinariâ diſpenſare poteſt, ſed
oteſta
J 3 . —77. .
10, pote e ſ10; eneis; dum-
Raſealee in omnibus iſtis impedim
1odo adſint hæ conditio nfit sccilituml. Secun
mollo ad ut impedimentum ſit eoccultum Ut ſue
Ptima, ut impedimneh blicum. TZertia, ut fue
da, ut matrimonium ſit pu one ain Decreti Trid.
it bonà fide contractum juxta for e magno
rir bona ſid uòd ſeparatio ficri non poſſit i J0
Quat d Quinta, conditio eſt disjun rin poten-
4 . 4 . 3 te
ſinit vel non ſit aditus ad kabarmn ſicli⸗ aditus ad-
71 Ne el aliam cauſam 5 vel us . rà, putà pericu-
tiam v ſſet tamen periculum in mo b rem, urt
— 3
ier ontinentiæ, infamiæ, ſi Pu fir efletque
lum imnentuiit ſe teneret ex bare ſrnni onanin dr.
n scKcopula ilicita cum conſangu
ailinttas c . di debet
natrimonium. .13 enim credi de
teeieſt nobilis Epikia, neque 1 n rarn anima-
att ervare diſpenſationem in t
. iſpenſa iſpenſate Epi-
n ſibi reſervare teſt diſpenſare Ep
Tapan ergò in eo caſu poteſt diſpe
rum per

.

ſe

eſi eciali. 4 727 ulari age⸗
nihnipa his impedimentis in parti li9 Ke.
n v per plures S. prius tamen nonnu
us intra PFiurcs 5 .
valde eceſiari ſunt reſolvendi

Quid

ſ faei,

ntrahatu

.

. bind,
lere nec keda
Hiumettnull
umen mend
hent, Ea⸗
N. Secunc
un Cdtenti
me itz, t
nd ontrahe
Uinteihon
i, lo, in
unseodem
nt, gnop
tn. Aat
actu, gui
Nhetefubi
lttum, ſed
Tlinrmatn
. Teu)

lltet, e

((
eclamani

um cpprets
ngreſſas⸗
Ou

etettie⸗

5 eheull
fre Drhod

16, Upoet
n & nlod
. .
, ed kntin

potlit ſuo
eCiretes,

cclitun öt
im Decteili

olit ſe nn a

eſunto,
proptetinte
tls An
Cri, M
blcet,
omine,
ginun

gincteh
dintamon

N lthenn 4

Genrkta/1

. Punnl 4
onmliao⸗

De Impedimentis Matrimonii. 529

Quid faciendum, ſi matrimonium bond fide
contrahatur à perſonis impedimento affinitatis
V. G. prapeditis, quod poſtmodum uni

parti innoteſcit?

d. Primò, pars conſcia impedimenti nec poteſt pe-
tere nec reddere debitum. KNatio, quia matrimo-
nium eſt nullum, unde ſimulet ſe infirmam, abſque
tamen mendacio, uſque dum diſpenſationem obti-
nuerit, & conſenſum renovaverit.
. Secundò, petenda eſt diſpenſatio ab Ordinario,
qua obtent pars conſcia comparti dicat ſic: Diligis
me ita;, ut ſi non eſſet inter nos matrimonium, de-
nuò contraheres, & ex nunc vis nie in conjugem, ac
ſi anteà non fuiſſemus conjuges, & ille reſpondeat:
lta, volo, ita, accepto te in conjugem, & interro-
gans eodem modo dicat, & conſenſum ſuum cxpri-
mat, quo pacto matrimonium aliàs nulhim fit vali-
dum. Aatio, quia ſic non intendit in priori con-
tractu, qui nullus fuit, perſeverare, ſed de novo con-
trahere ſub illa conditione, ſi prius matrimonium ſit
irritum, ſed conditio illa tune exiſtit, ergò verè con-
trahitur matrimonium.
ge. Tertid, ad dictum matrimonium validandum
ſufficit, ſi conjuges impedimentum ceſſare ſcientes
affectu maritali ſe cognoſcant, non præſtito alio con-
ſenſu. Katio, quia matrimonium poteſt non ſolùm
verbis contrahi, ſed & ſignis ſed nullum ſignum

tam expreſsè denotat voluntatem contrahendi 5 quâm

congreſſus animo conjugali factus, ergo.
Re. Quartò ſi adeſt periculum ſcandali vel infamiæ;

&& pars impedimenti ignara conſenſum in reſponſione

=
—☛

10⸗

530 Caput 1Xy. ””M

ſecunda explicatum dare nollet, neceſſe non eſt com- omnind then
parti impedimentum aperire, ſed ſufficit, ſi cautè itecumit
curet, ut utriusque conſenſus renovetur;, V. G. dis- ,, Eimnlir
ſimulanter ab ipſo petendo, ut pro conſolatione i. Ouumd
ipſam habeat in conjugem, & ipſo ſimiliter dicente: Wſtiz inten
Volo, pariter & ipſa dicat. ei Fel
B. Quintò, non requiritur, quòͤd matrimonium re- l ungen
validetur coram Parocho & teſtibus. Katio, quia Aiun rn
illi, ut ſuppono, bonãâ fide antecedenter ſunracli⸗ diloeles
biti, jamque ſatisfactum eſt intentioni Concilii Trid.
circa clandeſtinitatem. lae ſer

. „* „* „△ 4 . „ Pe
Quid faciendum in boc caſi: Accedit mulier niu⸗
/ccre⸗ „ un, aln
bodie confeſſura, parata eodem die celebrare 4
nuptias, & reperitur habere impedimentum lan
dirimens, cujus detectio infamiam nota-⸗ ue
bilem induceret, interim ſunt omnia um.
jam parata ad nuptias eodem ”?YVVMV
die celebrandas ? ’’”
. Cum Sanch. eo caſu urgentiſſimæ neceſſitatis, erdillimal
Epiſcopum poſſe diſpenſare. 4“ m
At ſi non pateat returſus ad Epiſcopim al⸗

H. Si Confeſſarius videat pœnitentem laborare Il Nerſt
errore vel ignoranti invincibili, tunc taceat, diſſi- Eecum 4
mulet, & bonâ potiuùs fide, quam conſternatâ con- caſire
ſcientià agere ſinat; at verò, ſi advertat, pœnitentem (dd
duci errore vel ignorantià vincibili, & rationabiliter leconlin di
dubitare, & maximè, ſi etiam interroget ac conſi- adte ih
lium petat, tunc ex communi doctrina Primè veriras lin
omm-

De Impellimentis Matrimonii. 53 1

Cſenonctan omninò aperienda. Secundò, permittendum con-
luſfter, in trahere cum intemione faciendi, quantum licet. Ter-
Netur, 1,60 ti0, ſimpliciter interdicenda conſummatio matrimo-
Pro corlcnin nii. Quartò . prætendendum privilegium primi bi-
ünlietdem meſtris, intered vel Rom diſpenſatio procurari
poterit, vel fiat recurſus ad kpitoban „ qui
Omitimonum eo caſu urgentiſſimæ neceſſitatis diſpenſare poterit,
u. Qun, quia tunc tenet illud : Caſus Papales occulti fiunt
clenerſiti Epiſcopales.

“ Quid cenſes de boc caſu: Advertit ( onfeſſa-
uus Petrum contraxiſſe matrimomum in va-
ſerilt nmi hi ſum ad vertit etiam nihilominus, ſ pſum
1draltt informet, tamen conjugem putatitiam
inheinnm non derelikturum, continuò peccatu-

inian ton⸗ rum, aut ſi derelinquat, oritara
ſen onaqe gravißßima Ncandala, aliaque
Aen iinncommoda? &c.

Dico : Eo caſu poteſt & tenetur Confeſſæius Ppru-
Iue wrſii denter diſſimulare. Ita Sanch. & alii. Ratio, quia
ex duobus malis minus eſt eligendum, ſi ambo vi-
tari non poſlint „ut hic contingit; minus autem ma-
yiſonn lum eſt fornicari materialiter tantum in bona fide,
quàm accepta imprudenti informatione formaliter
Estenn peccare cum continua perplexitate, aut alia graviora
e eanl mala cauſare. 5 0
tuſtmna, Qaèd, ſi Confeſſatius advertit Petrum ducere
t, ie⸗ velle conſanguineam in gradu dirimente; qui tamen
HG ex ertore invincibili ita ſe poſſe putat, tunc tenetur
oget 1e Confeſlarius Petrum informare de rei veritare, quia
it Ii 2 23

532 Caput XM.

ex officio ſuo tenetur pœnitentem informare de erro- ll aui⸗
ribus conſcientiæ, niſi ſubſit rationabilis cauſa diſſi-
mulandi, ſicut in caſu priori.

V Tin
ded quid ſi Petrus ſpretâ Confeſſarii ad- imndtbitin
monitione pergat ad celebrationem fuls, gebe
nuptiarum? ſelbere uti
Abiumn, ſe
Dico: Conkfeſſarium id impedire non poſſe ra- unnutälen
tione ſigilli confeſſionis, Petrus autem tunc viderit, hetuna
Confeſſarius interim functioni ſuæ ſatisfeecit. mii, ſif
S ir mortali
Teneturne Confeſſerius admonere eos, 76es wonerert⸗
ſcLit contraxiſſe matrimonium in validum? uhmni,

kunen
. . * „ ⸗ ſe, v.
. Primo, quoties ignoramtia eſt vincibilis & mor- pwrl

taliter culpabilis, ſive juris ſit, ſive facti, tenetur tlred
Confeſſarius vi oficii eos admonere & docere, etſi ſengunn
admonitio non ſit profutura& ſequatur ſcandalum mda ℳ
pænitentis. We t,
Nota, quòd optimus indagandi modus, an igno- ern ſen
rantia ſit vineibilis, bono modo interrogare, an pœ- ing ſe
nitens credat ſe eſſe in bono ſtatu, vel habeat con- lc e
ſcientiam dubiam, quod tamen prudenter facien- l R
dum eſt, ne ex interrogatis aut modo interrogandi , 1
cnitens conſtituatur in dubia fide, qui priusillæ- i ie
am habebat conſcientiam.
. Secundè, ſi pœnitens laboret ignorantia invin- nd i⸗
cibili, ſive facti, ſwe juris, Divini, vel humami, l i
S& præſumatur ſcandalum peenitentis ſecuturum, vel
alia mala, non tenetur eum admonere, ne occaſio- ho;
nem peccati accipiat, & plura mala ſequantur.

tmare deente⸗
ligcauls .

Hei ℳ..

tionent

non dole 1
n tune wen
geci.

/ 60;
, ℳent

ncvis e.

3 ſalt, n
D
& Cer⸗
utu ſnlr

nodus,
Ca e, 41 4
lub ent
denten 1
gifi

Normit n
‚ſe bum
Anmmnn,
le⸗ Neban
lumn

De Impedimentis Matrimonu. 53

Jed quid cenſes de conjuge, qui dubitat
de valore matrimonii?

g. Primò, conjux, qui nullam habet juſtam cau-
ſam dubitandi, ſed tantùm movetur quibuſdam ſcru-
pulis, debet eos judicio viri prudentis deponere, &
ſic liberè uti matrimonio. atio, quia tunc non eſt
dubium, ſed tantùm ſcrupulus, contra quem cogni-
tum ut talem agere licet.
Bt. Secundè, conjux meritò dubitans de valore matri-
moni, ſi factâ diligenti inquiſitione adhuc dubitet,
ſine moxtali debitum petere non poteſt. Katio, quia
exponeret ſe periculo tornicationis vel adulꝛerii.
Bt. Tertiò, conjux, qui cum dubio de impedimento
dirimente, v. g. de morie alterius conjugis contraxit,
non poteſt petere debitum, tenetur tamen reddere
alteri non dubitanti. Ita deciditur in c. Dominus de
ſecundis nuptus, ubi dicitur: Nullus amodd ad ſe-
cundas nuptias migrate præſumat, donec ei conſtet,
quòd ab hac vita migraverit conjunx; ſi verd aliquis
hoc non ſervayit, & de morte prioris conjugis adbuc
exiſtimat ſibi dubitandum, ei, qui ſibi nupſit, debi-
tum non deneget poſtulanti, quod à ſe tamen noperit
nullatenus exigendum. Hæc ibi.
Ratio, quia poſſeſſor bonæ fidei non eſt ſpolſiandus
jure ſuo propter malam fidem alterius.
N. Quartò: Si uterque malaâ fide contraxit dubi-
tando ſcilicet de impedimento, neuter poteſt redde-
re vel petere. KRatio, quia tunc nulli ſuffragatur
poſſeſſio, cœpta eſt enim malà fide. Quèd ſi urer-

que bonàâ fide contraxit, & poſtea ambo de valore

matrimonii dubitent, & adhibitâ ſuſficienti- diligen-

LI 3 tis

534 Caput Ar. L 1

tià adhuc dubii maneant, ex titulo poſſeſſionis poſ- ſint tali
ſunt dubium practicè deponere, & tutâà conſcientiâ Gum munt
petere ac reddere. Katio, quia in pari cauſæ melior vn ſiuffcit
eſt conditio poſſidentis. “ Deni, het
B. Quint?: Si unus tantùm conjux ſciat nullita- jnungr admi
tem matrimonn, certum eſt, quòd non poſſit petere, Mbri,
nec reddere etiam ad vitanda gravia pericula infamix,
continentiæ &c. —Aa
Katio I. P. quia ex matrimonio nullo nullum jſus
petendi conſurgit. Admin
2. P, clarè colligitur ex C. litteras de reſtit. ſpol. & . udh,l. 1 d
inquiſitioni 44. de ſent. cxcom. Et Katio eſt, quia ſi ongiude
liceret in caſu poſito ob vitanda gravia damna red- ſoibi, ubi
dere debitum, licitum eſſet adulterium & fornicatio, ale
nec hec eſſent intrinſecè mala, quia poſſent bono falltr di

quodam fine cohoneſtari. uuſt mni
“ = üwis dn
Quid ergo conſilii pro tali muliere, uat Er, A
« vitet redditionem debits, &v eva- e aſpech
dat illa mala Nerasconun
. berat valge

Dico: Clam debet procurare diſpenſationem in len
impedimento, ſi ſit Juris Eccleſiaſtici: vel omni ſuidad
poſſibili modo ſe abſentare, ac conferre ad locum, ubi an wehe,

ſcandalum ceſſat. . * ken ee
Qualiter debet conftare de morte conjugit, 4
ſuperſtes velit ſecunas nubere d
. Quidquid determinetur de hoc per Jus Civile, Agreralr
id non attenditur, eſt enim correctum per Jus Cano- in BD
nicum, t. in præſentia de ſponſ. ubi ſic ſtatuirar: Non üs enen
es⸗

7

De hnpedimentis Mntrimonuꝗ. 53 5

17

olllins e poſſunt tales ad ſecundas nuptias convolare, donec
i clei certum nuntium accipiant de morte virorum. Unde
mi non ſufficit cauſa probabilis ad credendum, quòd
obierit, nec ſufficit ſola fama de morte ejus, niſi ad-
uſin u juretur adminiculis, ratione quorum habeatur certa
NNes Probatio.
Elicula iln . .
Quænam ſunt illa adminicula ?

DnMocdg . .
Adminicula illa ſunt varia, quæ videantur in

nſi hi Sanch. I. 2. de conſenſu matrim. Aiſp. 64. n. 15. 4. 16.
Zarih⸗ 1. Longitudo abſentiæ, & univerſalis fama de morte
e Amwne ejus ibi, ubi commorabatur. 2. Si ſit mortuus in
r *“ loco valdeé diſtanti, longo teinpore abfuerit, &
nge Tbe difficulter aliæ probationcs inveniri poſſint. 3. Ut
en e mors ſit antiqua. Alii ſic dicunt: Sufficit ſola fama
cum ſuis adminiculis, v. g. ſi vir etat valdè ſenex,
æger, vel erat in acie, & non redit aliquanto tem-
nuae, pore exſpectatus, v. g. per annum, & uxor accipit
, M. lirctas eorum, cum quibus pugnavit, vel cum qui-
bus erat valdè familiaris. “

ſelltonn Sed quid ad hunc caſum: Titius putans uxorem

bi d nam vivere, contrahbit cum (aja, Volens
Ed . a decipere, poſteâ veré intelligit
uxorem ſuam revera eſſe mortusm,
,At valétne matrimonium?

ere Dico : Non valere, ſi Fitius nullo modo Cajam
„,vCUE ducere voluerit. Katio, quia ad valorem matrimo-
1500 nü indiſpenſabiliter requiritur conſenſus. Si verò
,. Titius generalem habuerit intentionem ſeſe obligandi,

.

3536 cLaur r. Ms.

Fraurkorera „eamque ducendi, quatenus illud pos. Uien matrl

Ubile erat, contractum valuiſſe patet. falci ali
AAurimonii
F. I. 8 AAundin
De Impedimentis Diri mentibus riſir
. CSek Pellomm,
in Specic. ci, ſili
ti io, Crimen. Giez,
Error, Conditio, Votum, Cognat Crim an
An & quis error dirimit matrimonium? uün clt n
G ninomtie

Antè reſoluuionem nota, quòd error quoad præ-. Qudat
ſens ſit duplex. Primus eſt circa perſonam, ut ſi mMhlb, i
cum Maria contrahas, putans eſſe Annam. Secun- iiim Com
dus eſt circa qualitatem perſonæ, ut ſi putes te con- gunmidem,
trahere cum divite vel nobili, quæ tamen eſt pauper Hem Com
& ignobilis. Uterque hic error rurſus eſt duplex „ tempgeenl
unus antecedens, qui dat cauſam contractui, ita ut xiium, en
ſine illo non fieret. Secundus eſt concomitans, quan- Rerertint
do errans eſt in tali diſpoſitione animi, ut æquè liben- geii Con
ter vel libentiùs contraheret cum illa, licèt non er- Khune eſſe
raſſet. Hoc prænot. Acle.
N. Primè: Errfor perſonæ antecedens jure natu:v. zin nun,
dirimit mattimonium. Katio, quia deeſt conſenſus, A M
Idein dic de errore concomitante. Katio, quia ad enn d
valorem matrimonii requiritur, quèd ſit poſitivèvo⸗ Krrſn
luntarium, adeòôque ut contrahens de facto confen- giſdem in
tiat in hanc, nec ſufficit, quòèd conſentiret; de⸗ nin
bet enim efſe conſenſus de præſenti; v. g. duco te. u, Kn
N. z. Error qualitatis & fortunæ, ſi præcisè ſit ciréa D
gqualitatem, & contrahens abſolaté cantrabat, non nis ,

tenng lulp⸗

De Impedimentis Matrimonit. 537

irritat matrimonium. Natio, quòd talis error nen
ſit circa aliquid, quod eſt de ſubſtantia vel eſſentia

matrimonii, & ſi quid ſit involuntarii, ſolum eſt

mentbag

Erinoniin.

attor glolt
eſſinan

mam.
müpursrn

Cmmenelig.
rlus el e

Cunta,
1 5 ll Cglehe

1, quæ caſtæ & nobilis virginis nomen ſumpſerat. Eſt-

Lensaen.

deeſt
Nat u⸗
ſt eim/

de Npon

ſecundùm quid. ”MẽMB
Dixi: Si præcisè ſit circa qualitatem, & contra-
bens abſolutò contrabat; ſi enim error redundet in

perſonam, quod fit tunc, ſi contrahens expreſsè ex-
P

cipiat, ſcilicet dicendo : Non ducam te, niſi ſis vir-

„„go, dives, vel nobilis, vel ſi qualitas deducatur in
att,Iint nis,

contractum per modum conditionis, tunc matrimo-

mnium eſt nallum, ſi non verificetr conditio, ut pa-

tet in omni contractu conditionato.
Quid ad hunc caſum: Adolphus dives, ſed non
nobilis, reperit Romæ Cæciliam, quæ ſe dicebat
filiam Comitis de Lebenſtein, & fugiſſe parentum
tyrannidem, & ſe velle nubere, noverat Adolphus
talem Comitem, ſimul & habere filiam, quæ rigo-
rem paternum pertæſa confugerat ad monialium aſce-
terium, credit hanc eſſe, & illam in uxorem ducit.

Revertitur Adolphus cum Cæcilia in patriam, ar ibi

reperit Comitis fliam adhuc hærere apud moniales,
& hanc eſie meretriculam quandam lanionis filiam,

ne hoc matrimonium validum?
B. Negativè in foro conſcientix. KRatio, quia
hic tam perſna quam qualitas fuit motivum formale
& exprefſum ac ratio ubſtantialis. talis contractus, ſi-
quidem intentio Adolphi ferchatur ad filiam Comi-
tis fugitivam, quæ filia eſt determinata perſo-

na, & non ad illam, quæ per dolum & fraudem

hanc ipſam mentiebatur, quia hæc non fuit talis Co-
mitis filia, ſed lanionis, ſicque conſenſit Adolphus
1 5 in

538 W Caput W.

in matrimonium cum filia lanionis, quatenus uſut-
averat ſibi larvam filiæ Comitis, qui conſenſus re-
exivus cadit tantùm ſupra fihiam Comitis, ergèò cùm
hæctalis non fuerit, Adolphus erravit in perſona,
præventus dolo illius Berthhae.
Deinde conſenſus Adolphi in tale matrimonium
fuit conditionatus, unde non ſtringit, niſi conditio
purificetur, cùm ergò in caſu conditio talis familiæ,
de qua illa fœmina ſe eſſe ſpargebat, quæ unicum

motivum fuit, cur Adolphus illam duceret, non ve- „
Alleris elpe

rificetur, ſequitur &c. Ita P. Gregorius Koſignoli

de Matr. contr. I5. diſquiſ. 2. 9. I. fol. 47 3. Sanchez

1.7. diſp. 2 8. n. 25. Petrus de Ledeſma q. 5 1. a. 2.
quos citat & ſequitur obogar verbo Error n. 2.
Dices: Adolphus concubuit cum Cecilia, tan-
quam uxore propria, quem illa quoque affectu con-
jugali complexa eſt, ergo ſaltem in tali complexu
confirmatus eſt contractus matrimonii. SS
B. Ex Keg. 3 1. Jur. Lib. Pandectarum: Nuptias
non concubitus ſed conſenſus facit: Cùm igitur ex
parte Adolphi non fuerit conſenſus niſi conditio-
natus, & conditio non ſit purificata, talis concubi-
tus non facit ad rem pro contractu matrimonii, in
quo requiritur ex utraque parte abſolutus conſenſus.

. Sola conditio ſervitutis ignoratæ dirimit matri-
monium Jure Eccleſiaſtico, ita ut ſi liber contrahat
cum ſerva, quam liberam eſſe credebat, poſſit co-
gnitàâ ſervitute aliam ducere. Ita habetur can. ſi quis
ingenuus 22. 4. 2. Si tamen poſtquam eandem gart
F elle

eleleram,
ilnat, valet

it. Valetit

Doro, ſe

Wjtut ſeuitu

flülumkervi,

ſtleng, m.
atro. .

1, Kuckus

mennis, er

R ind

er potun

Pnhn end
Gerts e
Aun contahr
Lipiente .

lgfur Oede

e guobns

9 glic
, pel negla
Refrinanilen

Quæ conditio dirimit matrimonium um

lr⸗ Vor

Negmnt er
In Pubas

anen i
i Conlellusn
ir, etgben

Uit in elin

e Wmarinorun

t, niconti

o tels kanl

t, glennier

ucetet, hold.

nnt Nlinn
1473 e
s ee
r1.
Ceclia, u
Peikkeuan
tli co
n: M

(Clmigimt
nii ni

tli d c. 9. Si quis dixerit, Clericos in S. Ordinibus conſtitu-

Patninonli,
ltus coblen

lnium

Qirini .
iber mmuk
at; in 8

tu (ℳ.

l

7

De Imnpedimentis Matrimoni. 139

eſſe ſervam, cognoſcat carnaliter, vel cum ea con-
trahat, valet matrimonium, ita habetur in jure loco
cit. Valet item, ſi uterque conjunx ſit ſervus.

Porrèò, ſecundùm Leges Civiles & Canonicas,
partus ſequitur ventrem id eſt, ſi marter ſit ſerva,
filii ſunt ſervi, licèt pater ſit liber; & econtra ſi pater
ſit ſervus, mater verò libera, filii ſunt liberi.
Katio S. D. eſt hic a. 4. ſi quis fſeminat in terra alie-
na, fructus ſumt ejus, cujus eſt terra; ſed venter
mulieris reſpectu ſeminis viri eſt, ſicut terra reſpectu

ſementis, ergo.

8

Quid ſentis de impedimento voti & Ordinis?

g. Per votum intelligi votum ſolemne in Religione
approbata emiſſum, item votum ſimplex Patrum
Societatis Jeſu, quod dirimit ſimiliter matrimo-
nium contrahendum;, ut patet ex Bulla Gregorii XIII.
incipiente : Aſeendente Domino. Per Ordinem in-
telligitur Ordo Sacer, ut habetur c. unico de voto in 6.

8 .. . .
de his duobus impedimemis ita loquitur Zvid. ſ. 24.

tos, vel regulares caſtitatem ſolemniter profeſſos, poſſe
. * 7
matrimonium contrahere, contractumque validum

ſe, anathema ſit.

Eſine votum ſolemne Keligionis 4 Pomtifcs
ciſpenſabile exæ cauſa rationabili ?

Negant ex noſtris Zennerus, Gonet, Wigandt,
cum pluribus aliis, citantque pro ſe S. D. 22. q. 88.
a. I: in arg. 2. ſed contra. ubi ex Innoc. III. in cap. Cum
ad

540 Caput X. 1

ad monaſterium. Extra de ſtatu Monachali, refert Gen
ſequentia : Abdicatio proprietatis, ſicut etiam cuſto- le Rel
dia caſtitatis, adeo annexa eſt Regulæ Monachali, ut con- Nhenſibile
tra eam necq Summus Pontifex poſſit licentiami indulgere. Mi tin i
Item in C. ibid. dicit: In voto ſolemni ato per pro- Nn, mat
feſionem Religionis non poteſt per Eccleſiam diſpenſari. Auhinlen.
Affirmant ex noſtris S. D. in 4. diſt. 3 8. q. I. a. 4. Illonns,
Darand. g. ibi. 2. Palud. q. 4. D. Antonin. 2. Iplereſen
p. tit. II. 4ap. 2. §. 9. & 35. p. tit. I. cap. 1 5. §. 3. Ca- niio Deo
jet. 2. 2. 4. 88. 4. 11. & alibi. Petrus de Ledeſma teneſclem
q. 16. de Matrim. apud noſtrum Franciſcum de ie, &]
Arauxo, quos cum aliis citat & ipſe ſequitur in Deciſ. kicus & N
moral. Tract. 2. 4. 19. n. 40. fol. mihi 10O2. Ex aliis Mipenſab⸗
Gottierez, Valentia, Reginald. Sbogar, Schmier ote in g
& communiter DD. tam Theologi, quàm Jurispe- leck trach
riti, quorum ſententiæ tanquam veriori ſubſeribo ob manentian
motiva ſequentia. Primòè: Quia de facto Pomtifi- sag
ces diſpensarunt cum Religioſis ad matrimonium in- Ufpenſabie
eundum. Prout diſpenſatum eſſe cum Ramiro Mo- ino tepug
nacho & Sacerdote ex ſtirpe Regum Arragoniæ; cum lum alter
Caſimiro Monacho ex Regibus Poloniæ; cum Nico- d non
lao Monacho Veneto ex ſtirpe Juſtinianorum, refert Equddilla
P. Konig ad tit. Qui Clerici vel voyent p 2. n. 1 9, Jam uümn Meem
quæro: Vel iſtæ diſpenſationes fuerunt validæ, vel Nn bjmn
non: Secundum dici non poteſt, quia in dubiis ſtan- Unng trun
dum eit Sententiæ Superioris, ex cap. ad aures, de lut preſ
tempor. ordinand. Et cap. quid culpatur 2q: 4. 1. Julia deradzi⸗
factum ſuperioris eenſetur legitimum, maximè Sum- pominisſo
mi Pontificis, cui regimen totius Eccleſiæ incumbit, in manen
S& Spiritus Sanctus magis aſſiſtit. Si autem primum cmmunis
dicatur, jam facto Pontificum definita manet facul- Khelgo
tas eorum ad diſpenſandum in votis ſolemnibus Reli- domini
gionis approbatæ. Ser

nathii 1
ſicit enung
nachiitn
ntiant inll
rnis atn el
eſin pe
. 38,le,
D. Alunnt.
etrus 1e
n Hucſin
eloquinnnd⸗
uhijor,i
hogtr . In
qahre
dos ſchnd⸗
de taco un
ntinmin
cumm Munuo
Atigari
nnir; Cun N
ginnorum,
1.2 1.
funt ics⸗
lain bi .
, AlMN
ur 15,11.
n, nmant
caitiim
alren me
nitn net
leondhui

De hnpedimentis Matrimonii. 541

Secundò : Katio fſundamentalis eſt: Quia votum ſo-
lemne Religionis nihil ſpeciale habet, quod ſit in-
diſpenſabile. Ergo. Probatur Anteced. votum hujus-
modi tria includit, nimirum promiſſionem Deo fa-
Gam, materiam v. g. caſtitatem perpetuam, & ſo-
lemnmitatem. Sed non eſt indiſſolubile ratione pro-
miſſionis, nec ratione materiæ, quia aliâs nec votrum
ſimplex eſſet indiſpenſabile, cùm utrobique ſit pro-
miſſio Deo facta perpetuæ caſtitatis; Nec etiam ra-
tione ſolemnitatis, quia aut iſta eſt ex Eccleſiæ inſtitu-
tione, & Juris Pontificii inventum, ut volunt Ro-
dericus & Navarr. & ſic patet, non eſſe votum iſtud
indiſpenſabile; aut convenit illis votis ex natura rei,
utpote in qua conſiſtit eſſentia profeſſionis, eſtque
perfecta traditio Deo ſui & corporis ad perpetuam
continentiam, quæ donatio & traditio ab eo per Præ-
latos Religionis acceptatur; Et nec ex hac parte eſt in-
diſpenſabile, Ratio : licèt enim juri naturali & Di-
vino repugnet, rem traditam uni tranſire in domi-
nium alterius, hoc tamen debet intelligi, ſice
quèd non exigat contrarium ratio boni communis,
& quèd illa translatio fiat invito priori Domino, neu-
trum autem hic obſtat diſpenſationi voti ſolemnis;
Non Primum, quia ſicut leges præſcriptionis rem
unius transferunt legitimè in dominium alterius, ſci-
licet præſcribentis, ob rationem boni communis,
h. e. ad vitandas lites, & ad puniendam negligentiam
hominis ſocordis circa bona ſua, & ne rerum domi-
nia manerent incerta, ita id exigente ratione boni
communis, legitimè poterit Religioſus traditus Deo
& Religioni per votum ſolemne continentiæ, Manſire
in dominium conjugis diſpenſato eo voto. .
Nec

Nec ſecundum, quia dum Papa diſpenſat ut Dei.

Vicarius ac delegatus in eo voto, prudenter cenſetur

Deum ipſum delegantem diſpenſare, ac cedere juri

ſui dominii, quod ex vi voti ſpeciale erga eum Reli-

gioſum acquiſierat: cini proinde nulla fit injuria, ſi
S

Religioſus diſpenſatus ob rationem majoris boni du-

cat uxorem, nemo enim patirur injuſtum volens.

Unde ad text. ex cap. cùm ad monaſterium dicitur,

Papam non poſſe concedere licentiam Religioſo vo-

tum paupertatis & caſtitats infringendi in ſenſu com-

poſito, & quamdiu manet Religioſus benè autem
in ſenſu diviſo, & ſeparando illum à Religione & ſtatu
profeſſionis. Senſus ergo textus Innocentiani eſt.

Contra regulam monachalem, de cujus eſſentia eſt “

abdicatio proprietatis & cuſtodia caſtitatis, nec

Summus Pontifex poteſt licentiam indulgere in

ſeuſu compoſito, id eſt, duraurte ſtatu Regulæ Mo-

nachalis, benè tamen eo amiſſlo. Vel erit iſte: Con-

tra eam nequit Pontifex licentiam pro libitu ac ſine

urgenti cauſa concedere, hoc enim ſignificat ly in-

dulgere. Sub hac diſtinctione etiam eſt intelligen-

dus S. D. loco cit. in C.

uæ ergo ſunt cauſæ, ob quas Pontifex di.
E geSite poteſt cum profeſſo Rehigioſo?

N. Sequentes. 1. Conſervatio alicujus regni, in
caſu, quo ſolus hujuſmodi Religioſus hæres exiſte-
ret. 2. Converſio Regni aut Provinciæ ad fidem, vel
conſervatio illius in fide. 3. Extinctio vel averſio
magni belli. 4. Conſervatio familiæ valdè nobilis,
G ne

.

Leihgue!

ato etiam

u

2 Tile
rimma eſt/
leudentiun
terdinimit
Dcludve.

haptiſmne

limit mit

, bapri

Mrem ful

Antern &

Utrem, in

lepatrem
kinterali
ticlela

enniad

unm Del ne⸗
oytit, G
matrim

umdiu 4

Ui l 4

De hmpedimentis Mairimonii. 543

lſpenltud ne abſque hærede deficiat; iſtiusmodi enim conſer-
Gdemetenie Vatio etiam pro bono communi facit, &c.

c celete f MU
twem Qusotuplex eft cognatio dirimens
9 ‚
frinuun, matrimonium?
i . Triplex : Waturalis, Spiritualis & Legalis.
VOled.

Prima eſt Vinculum perſonarum ab eodem ſtipite de-
ülſcendentium, carnalt propagatione contractum. &
limdien hæc dirimit matrimonium uſque ad quartum gradum
Riigſhn incluſivè. Secunda eſt Propinquitas perſonarum orta
gine ex haptiſmo & Confirmation-. Otta ex Baptiſmo
„ kenitt dirimit matrimonium inter baptizantem & baptiza-
lgionecke tum, baptizatique patrem & matrem, inter ſuſce-
nocentin ptorem & ſuſceptum, ſuſceptique patrem & matrem.
s erm Oria ex confirmatione pariter dirimit inter confi-
Rkmantem & confirmatum, confirmatique patrrem &
ndie! matrem, inter ſuſceptorem ſive tenentem, ſuſcepti-
tuheglele que patrem & matrem. Ita Trid. 24. c. 2. de reform.
Hatiki ibidémque tolluntur omnes cognationes ſpirituales,
Itimeä quæ inter alias perſonas ſolebant contrahi. Cagnatio
ſonfher i denique legalis eſt propinquitas perſonarum proveniens
inelige ex ſolemni adoptione, per quam extranea aſſumitur in
Flium vel nepotem, ita ut tranſeat in poteſtatem ad-
optantis, & ei ſuccedat tanquam hares. Hæc diri-
ponfet mit matrimonium inter adoptantem & adoptatum,
lyut quamdiu adoptio durat, & non aliter.

Hures iſe 7 „* 7 7 7 3
cen, B. Nomine criminis matrimonium., dirimentis in-

o l at telligitur homicidium & adulterium.

uus m, 6 Quid ſentis de impedimento criminis?

544 Caput W. ”M

Cæterum per homicidium non intelligitur qualis. is,
cunque vel quomodocunque facta cædes, ſed illa, hem anir
quam conſciverunt vir & fœmina, alterius conju- ale et,
gem occidendo, e intentione, urt poſt illius mor- nen necel
tem ipſi inter ſe contraherent. Ita communiter DD. mt, ſufß
ex C. ſi quis viyente 3 1. 4. I. Monenttamen iidem, complizee
neceſſarium eſſe, ut omnes omninò conditiones in 11, glidur

modò delineato homicidio adſint, nimirum. 2.
ALANd
Primo, ut tam vir, quàm foœrmina, ad dictam Eehadepre
cædem concurrant, ſive per ſe, ſive per alium, ſive (le ſye ad
præcipiendo, ſive ſuadendo, ut colligitur ex c. lau. Gheſequatn
dabilem de converſ. infidel. nec ſufficit mortem efſli
attentatam, aut conſilium vel mandatum datum fuiſſe, mti,
quod tamen mortis cauſa non fuit, urpluribus pro- Uonitmmnt ,
bat Sanch. nec etiam ſufficit dictam occiſionem ratam Aalkmintete
habere. Katio, quia ratihabitio non eſt cauſa occi-. nn
ſionis, ſed ſupponit occiſionem factam. i, RM
Secunde, ut uterque dictam contrahendi inten- inen,
tionem habuerit, eôque fine homicidium perpette- uuindl
tur. Katio, quia hoc impedimentum ſtatuitur, ne n nemin
cupiditate alieni matrimoni conjuges occidantut:, 3 lit,ter
qui finis locum non haber in iis, qui, ut liberius Cmttaclum
libidini vacent, vel ob vitandam accuſatonem; vel llengne

aliam ob cauſam conjugem occidunt, ut tradit 8. D. kit
₰„ culate
4. diſt. 37. 4.: Atcdum con

Tertib, ut mors vi talis machinationis, non au- um elſe ce
tem tartm ex medici aut ægri culpa ſecura fuert. R
Per adulterium etiam non intelligitur qualecun- Vormonu
que, ſed quod habet adjunctam unam harum trium menonß
conditionum. l

pri.

„

De Impedimenti Matrimonii. 54 5

Agr d Primæ, ut perſona adultera re ipsâ occidat c
s,I jugem animo ducendi poſtea complicem, undlene-
ceſſe eſt, ut cædem adulterium præcedat, non e.
men neceſſe eſt, ut ambo adulteri ad cædem concur.
rant, ſufficit enim tunc, ſi alter ſive ſuum, ſive
complicis conjugem occidat, juxta gnzfc. 4
eo, ꝗqui duxit in matrim. & c. ee

Aterius con
vol Ulum.
ömmnuner
Uttümenice
conOitte
InIun. ecunda, ut adulteri celebrent matrimonium †
m, Ad; Verba de præſenti vivente adhuc legitimà conjuge la⸗
que ſive adulterium præcedat hanc celebrationem

epelälin
ſive ſequatur.

lgaura!
lclt noen .; ”õ
ndunh rom li4, ur matrimonium per verba de futuro ſibi
—N P rrun in eventum morituri conjugis, licèt cjus
lran rdem interea non machinentur.
en ar; conſtituit inter adulteros illos impedimentum
2 dirimens, non autem ſufficit ſolum adulterium; etſi
Gtratend enim in c. 1. & . illud verò 3. un; ernt
cdune . 1. &c. Hud yers 30. 4. t. generaliter aſſera-
da tur, nemini hcere ducere eam, quam per adulterium
tuin ri Polluit textus tamen illi intelligendi ſunt juxta doctri-
l nanrracitam in d. cah snit ‚ubi ſimul cum
uH adulterio requiritur occi 10 conjugis vel conjugii
= miſſio. S 5 luan pro-
, uN Excuſat tamen ignorantia facti, neceſſe enim eſt
utdum committitur adulterium, uterque ſciat alter
D eſſe conjugatum, ut patet ex c. r. de eo, qui
hn. uxit in matrim. ubi dicitur non incurriſſe eam, quæ
ee uxorato nupſerat putans eſſe ſolutum, quia ex ipſius

. Ur gul 1 — *
iun Parte non fuerat adulterium commiſſum.

n⸗

Mm §. II.

Caput X.

S. IJI.
Cultũs diſparitas, vis „Ordo
ligamen, honeſtas.
Quideſt cultus diſparitas?

ge. Eſt differentia, quæ reperitur inter perſonam

baptizaram & non baptizatam, v. g. Judæam, Pa-

ganam &c. Hæc diſparitas Jure Eccleliaſtico matri-
monium dirimit, quia contrariatur principaliori bo-

no ipſius matrimoni, quod eſt bonum rolis ad cul-

tum Dei educandæ. Cæterum loquendo de hæreti-
cis baptizatis, v. g. Lutheranis, licèt matrimonia 4
Catholicis cum illis contracta valida ſint, utpotè,
duæ nullo jure irritantur, ſunt tamen per ſe ſcanda-

loſa & graviter illicira. Dixi, per ſe; excipitur enim.

1. Si ſit ſpes certæ converſionis. 2. In Germania,

ticis, ſi deſit ſcandalum, & omne periculum per-
verſionis conjugis Catholici, ac prolium ſuſcipienda-
rum, de quibus proindè priùs debet conſtitui, ut
catholicè educentur. Hinc impium, ſcandaloſum
&iirritum eſt illud pactum in tali matrimonio, ut
maſculi fidem patris, puellæ ſequantur fidem mattis.
Ratio, quia Catholicus in hoc pactum conſentiens
eſt ſolo nomine, non re Catholicus, quia credit,
(niſi proles fortè ſtatim diabolo conſecret protempo-
re adoleſcentiæ) extra fidem Catholicam eſſe viam
ſalutis.
De Oraine ſupra dictum eſt, quòd per eum intel-

aliisque locis, ubi Catholici mixti vivunt cum hære- Morenien

lgrur Or

tus Kc.

Pex pin
Uſte inul

furm mattn

(, gund

W

. lig
uctum,
hte uxor
monuns
PVantemn
huntiis

2. Hor

Ilo etiam
Umpeclimmen
Dnd ce
(ONIHRN
hoc HMMartin
Dublicxr

4

itim,
etur in .

hehtum

AA mattin

De Impedimentis Matrimoni. 547

ligatur Ordo major, v. g. Subdiaconatus, Diaco-
natus &cc. ut ſtatuit Trid. ſ. 14. c. 7. S

„Ordo Per vim intelligitur violentia ſive metus gravis, in-
juſtè incuſſus, in ordine ad extorquendum conſen-
. ſum matrimonii, de quo ſupra ſufficienter dictum
eſt, quando egimus de conſenſu matrimonii.

imer Uelm Quid eſt ligamen?
Julem, m. Ligamen eſt matrimonium cum alio valide con-

elltan Ir tum, etiamſi non fuerit conſummatum, quo du-
inchdinm rante uror alligata eſt viro, nec aliam ducere poteſt,
mnptols ſi mortuus fuerit vir ejus, ſoluta eſt à lege viri. Hu-
1co ⸗ bun jus autem mortis certitudinem non divinet, nilſi cer-
rtine Iis ex nuntiis, ut dictum eſt ſuprà.
, R

eleſne Quid eſt honeſtas quoad præſens¹
.rir ON . . èM .
echhid
In CAn . Honeſtas quoad præſens eſt impedimentum
umroumtmn proveniens ex ſponſalibus validis, & ex matrimonio

M n rato etiam invalido, niſi invalidum eflet, vel ob de-
n ſleſpen⸗ 4 fectum conſensûs, ut quia 15 fuüit erroneus, vel ob
okni impedimentum publicæ honeſtatis ſponſalium, ut ſi
ſande abſolutè contraxiſti ſponſalia cum Titia, & poſted
en contrahis matrimonium cum Caja ejus ſorore, ex
denns hoc matrimonio invalido non oritur impechimeneinn
1 cllun publicæ honeſtatis, conſequenter tene deris habere

m h. Titiam, cum qua prius ſponſalia contraxiſti, ut ha-
. 4 .— betur in c. unico de ſponſ. in 6. Katio, quia impedi- .
tetß e mentum publicæ honeſtatis tantùm dirimit ſponfalia
n vel matrimonium in futurum contrahenda, non au-
tem de præterito valide contracta, quòd, ſi cum
Plenmn DM Mm 2 Caja,

1,

548 Caput XV.
Caja, cum qua matrimonium contraxiſti, copulam
habuiſſes, nec Litiam, nec Cajam habere poſſes,
non Titiam propter affinitatem, quæ oritur ex copu-
la carnali cum Caja habita, non Cajam propter im-

Lemnrum publicæ honeſtatis, ortam ex ſponſali-

us de futuro validis.

In juoto gradu honeſtas orta ex ſonſalibus 4R

validis dirimit matrimonium?

. In primo gradu utriuſque lineæ inter ſponſum
& conſanguineos ſponſæ, item inter ſponſam & con-
ſanguineas ſponſi. Ita Trid. ſ. 24. c. 3. de reform.
Honeſtas has morte non extingaitur. C. unico de

ſponſ. in 6.

Ad quem gradum dirimit, ſi oriatur

ex matrimonio rato ?

. Uſque ad quartum. Conſtat ex Bullas. PäV.

cui titulus: Ad romanum ſpectat. Et hoc etiam ve-
rurn eſt, licèt oriatur ex matrimonio ob aliam cau-
ſam, quàm ob defectum conſenss invalido. Patet
ex Bulla citata.
Porrò, quia impedimentum hoc Jure Eccleſiaſti
co introductum eſt, ad infideles nihil attinet; Un-

de ; ſi Petrus infidelis contrahat ſponſalia cum infi-

ils 1

2 Mpr

leinvelilia

Momum C

ſque ad ſ
u, N. et
, gla⸗
Diri:4
nit mattimo
(dumümin

ll line te
willusper
nd etd
lparepe
Srdlneti
Acont,

deli, ſcilicer Catharina, & hæc moriatur „ ducere

poteſtſororem Catharinæ.
J
„„
*

. n.

A.NAH
muniſtipi
piren in
o, Nq

twilt,, ahlin
n lubere l

2 Oritur er

eungroetn

mum erho⸗

r nſ

honium!

ner ietſpolt
e horlmmban
4 “slenin
tur. O Mͤ

. Pirian 8
10

terhllgli “

l lcn

De nmpedimentis Matrimonii. 549
Si ſis affinis, ſi fortè coire nequibis.
Quid &ft fßmnitas 2 .
g. Eſt propinquitas perſonarum, orta ex copula
licita vel illicita. Ortaex copula licita dirimit matri-

monium contrahendum uſque ad quartum incluſivè;
uſque ad ſecundum, ſi orta ſit ex copula illici-

ta, NB. etiam coaéta, ut patet eæ c. diſcretionem da

s0ο, qui cognovit & c.
Dixi: contrahendum, quia ſi affinitas ſuperve-

niat matrimonio lam contracto, illud non dirimit-
ſed tantùm impedit petitionem debiti.

LQuotuplex eſt affinitas?

. Duplex: Una lineæ rectæ, altera tranſverſæ.

In linea recta collocantur aſcendentes & deſcenden-
tes illius perſonæ, cum qua copula fuit habita; in ſe-

cunda verò linea eonſanguinei ejuſdem perſonæ. In
linea transverſali conſanguinei viri uſque ad quartum
gradum etiam ſunt affines uxoris in ſimilibus gradibus
& econtra.

Quid eſt linea?

B. Eſt ordinata collectio perſonarum ex uno com-

muni ſtipite deſcendentium. Porrò per communem

ſtipitem intelligitur commune principium generatio-
nis, ex quo nempe multi deſcendunt, ut V. G. pater
Mm 3 aut

SSo Caput X.

aut mater eſt communis ſtipes reſpectu fratrum & ſo- lei, pol
rorum, & hic ſtipes eſt primuùm inquirendus, quo-. unmol

tiescunque volumus dignoſcere gradum conſanguini- C⸗
S ecunfl
tatis. ſerecun
Quideſt graguss amoreft.

N. Gradus eſt habitudo ſive menſura diſtantium vis
perſonarum, qu cognoſcitur, quotà conſanguinita:
tis diſtantia aliquæ perſonæ inter ſe conjungantur. X. lmpe
Porrèò pro dignoſcenda iſthac diſtantia tres notan- ench ade
dæ ſunt regulæ. Itquadtu
Prima eſt linea recta tam aſ - quâm deſcenden. clore vel

tium, nimirum tot ſunt gradus, quot perſonæ unaãä dpedemon
demptã. u ſt

Secunda eſt pro linea tranſverſali inæquali, nimi. Myuu,
rum: quot gradibus remotior perſona à communi ſtipite eſtämt,
diſtat, tot gradibus iſtæ perſonæ diſtant inter ſe. (uumnmum,
Tertia, pro linea tranſverſali æquali, nimirum Mu, qur
tot gradibus diſtant inter ſe, quot gradibus perſonæ di. „
ſtant à communi ſtipite. Ler
“S . Prinn

Affinitas paritne gfnitatem Nmimori⸗

B. Negativè poſt Conc. Latern. IV. ſub Innoc. III. N
anno I2155. celebratum, & ſic Titius poteſt ducere gee,

P Slic Titi 1 Imatximonn
Annam ſororem Cajæ uxoris fracris ſii, quamvis Ca- Dorrdil
jæ ſit affinis. Ex his. nitraculo

Sequitux I. Duos fratres poſſe matrimonium con. eccno
trahere cum duabus ſororibus, imò patrem & filum ur ſetd
cum matre & fila.
2. Quèd Titius, qui uxorem duxerat ſororem Qumcnin
Pe-

1

fratun l
itendes, gn⸗
mnconbnpnit

furn Gluneun

Lconlngin.

jungutu.
Antiaticstonn⸗

im ele

eſſiu

ngoli, i
eA
comnruti⸗ſje

iter ,
Galt, num.

liefeſiue
Aent
6 yl

5 portl⸗
C
,quunmm-

1 mmonin
gen Kflon

Ge
a n

De Impedimentis Matrimonii. 551

Petri, poſſit poſt mortem Petri ejuſque ſororis inire
matrimonium cum Anna uxore Petri.
3. Quòd filius uxoris ex alio marito poſſit contra-
here cum filia mariti ex alia uxore. ð
4. Virum mortuâ uxore poſſe contrahere cum reli-

a uxore fratris uxoris ſuæ.

Quid eſßt impotentiæa, & guotuplex .

B. Impotentia quoad præſens eſt incapacitas exer-

cendi actum conjugalem, ſeu ſeminandi intra vas.

Eſt quadruplex : Naturalis, quæ provenit ex nimio
calore vel frigiditate; ex maleficio, quæ procuratur

ope dæmonis; ex defectu ætatis; & tandem ex eo quòd
aliquis ſit Hermaphroditus.

Et hæc iterum vel eſt
erpetua, vel temporalis. Rurſus paturalis alia eſt

reſpectiva, ut in viro reſpectu harum vel illarum fœ-

minarum, non verò reſpectu omnium; alia eſt abſo-

luta, quæ reſpectu omnium habetur.

Quæ impotentia dirimit matrimoniumꝰ?

. Primd: impotentia naturalis perpetua dirimit

matrimomium jure naturæ. Patet ex Bulla Sixti V.
incipiente: Cum frequenter in iſtis regionibus.
Dixi: Perpetua, quia temporalis non dirimit
matrimonium, ut habetur c. fraternitatis. H
Porrò illa dicitur impotentia temporalis, quæ ſine
miraculo, ope tamen & artificio humano abſque
peccato & vitæ periculo tolli poteſt; perperna verò,

quæ ſic tolli non poteſt.

H. Secund? : Non ſolùm impotentia dirimit wa-
trimonium reſpectu illius perſonæ, cum qua copula
Mm4“ ha-

652 Caput M.

haberi nequit, ſecùs reſpectu aliarum. Ita habetut
cit. Cap. fraternitatis.
Be. Tertiè: Impotentia ex maleſicio proveniens,
ſi ſu perpetua, irrirat matrimonium. Patet ex C.
Enali de frigid. & malef. Dicitur autem perpetua,
quando bon Perſemriam triennalem nullo humano
remedio licitè tolli poteſt, ideòque ſi miraculo tolle-
retur, ob id non deſineret 1 perpetua; ſi verò
tollatur, vel tolli poſſit per ordinarios exorciſmos &
Eccleſiæ preces, non eſt dicenda perpetua; ſecus di-
cendum, ſi aboleri non poſſet, niſiper maleſicium
ſeu aliam actionem illicitam. Katio, quia ut habet
regula Juris in &. Illud non poſſumus, quod jure (ſine
peccato] non poſſumus. Et hæc intelligenda ſunt de
impotentia matrimonium antecedente, ſi enim ſu-
perveniat matrimonio jam contracto, manet validum
ob ipſius indiſſolubilitatem.
&. Quartò: Impotentia proveniens ex defectu
ætatis, ut ſi maſculus contrahat ante 14. & fœmella
ante I2 annos, dirimit matrimonium Jure Eccleſia-
ſtico. Ita habetur in c. e litteris de ſponſ. impub.
Aliud eſſet, ſi malitia ſupleret ætatem, hoc enim
jura excipiunt. Dicitur autem malitia ſuplere æta-
tem, quando ſunt potentes ad copulam, & alias ju-
dicio pollent ad cognoſcendam vim conſensus conju=-
galis; quia tamen in jure non præſumuntur potentes
ante illam ætatem, debent hoc probare; adepta
verò pubertate, licet non habeant potentiam gene-
randi, validum ineunt matrimonium „quia poten-
tiam talem adeſſe jura non exigunt, & ideo exſpe-
ctandum eſt, an talis impotentia ſit perpetua, & qui-
dem exſpectandum eſt, uſque dum plenam Hal
tue⸗

fuintpuber

einina 1.
hptionibuu,
Nelumi potea

Llats,

Deinpote
CunitD hie
er norbim
Chulam arn.

il human/

und aritlmn
trimnonio ſe
ſe Alßz,

8. Quime
Nrrden,
hium, unde
lem, marrin
in propter
Eütligenerat
r Prxyaleat
Met ſecune
Geſtpokntig
nenſenenn
Cnntibun
is ſenen n
tllia ſunt⸗
05, Vvalid
ninet, ſen
Npac, cin

1. lur hhen

tig orein
n. Parer al
Utein Nelen
hulſohunt
miaclo
penn; e
sesolelinos
Petunz ſene
4 unlki
,quun
gud ,utl
lgence fun

◻

le, enim

aber d

e 14. Em
n we lath
ſen. f
lem, lo
linſhlen⸗
cclenlsqn

,Me
nunrun
n

De Impedimentis Matrimonii. 555

fuerint pubertatem, quæ eſt in viro 13. ætatis anno,
in fœmina 14. ut conſtat ex textu in L. abrogatio ff. de
adoptionibus. KRatio „ quia uſque ad illud tempus
præſumi poteſt impotentiam provenire ex fragilitate
Etatis,

De impotentia proveniente ex ætate ſenili ſic dis-
currit S. D. bic a. 1. ad 3. Si in aliquo ſive per ſenium ſiye
per morbum potentia generandi eſſet ita deſtructa, ut
copulam carnalem facere, ſeu ſeminare non poſſit, ner
ullâ human arte ad id reſiaurari, cum nec ſinem ſe-
cundarium ſcilicet concupiſcentiæ remedium in boc ma-
trimonio aſſequi poſſet, eſſe jure naturæ nullum, ſub-
ſiſtit autem, ſi intra ras ſeminare poſſet.

. Quinto: Hermaphroditus, ſi in eo unus ſexus
prævaleat, poteſt ſecundùm illum inire matrimo-
nium, unde ſi contrahat ſecundùm ſexum inferio-
rem, matrimonium jure naturæ eſt nullum. Katio,

quia propter genitalium deficientiam non adeſt po-

tentia generativa illi ſexui proportionata; ſi verò neu-
ter prævaleat, ſed uterque ſit æqualis, contrahere
poteſt, ſecunduùm quem ſexum voluerit. NRatio, quia
adeſt potentia generativa utriuſque ſexus. Spadones
tamen ſeu enuchi, utroque teſticulo orbati, invalidè
contrahunt matrimonium. Ratio, quia veri nomi-
nis ſemen nequeunt effundere. Nec item ille, cui
virilia ſunt amputata, vel qui teſticulos habet contu-
ſos, validè contrahit, quia licèt aliquando talis ſe-
minet, ſeme tamen hoc non eſt proliſicum. Itæ
Bonac. cum aliis.

Mm 5 Mulier

554 Caput Xr. ÿ”M
Mulier flerilis, quæ non poteſt generare „ vel ilſ ſen
noquit edere fætum, niſi mortuum, ylatu
contrabitne valide? 22

Afirmo. KNatio, quia ſufficit, quèd poſſit coire
& conſummare matrimonium, & per accidens eſt, Tenen

quòd effectus matrimonii non ſequatur. ig, relbe
. icur à zure ad r. A &n
Quantum temporis conceditur à jure ad e. borareimß
blorandum an impotentia ſit eS ernmiil
perpetua? S ntaule

. . . . u priort
Dico: Triennium, quo finito conceditur rech-. zueg
matio ſeu declaratio occulti impedimenti, ut ab imvi- i “
lIn 20 1

cem ſeparentur.
P = Aüberſenten

Jed nau quid peccant conjuges putatitü, atten-
tando interim actus fornicarios:

Dico : quòd non. Ratio, quia laborant igno. Paroch

rantia facti, quæ ipſos peccato formali excuſat. leſte
Sed quid ſi conjuges ſtante häc impotentiò pe- aprieſ
tant non ſeparari , Jed cohabitare ſaltem
ut frater & ſoror R

Dice: Judex id facilè non debet permittere, præ-
ſertim ſi juvenes ſint. Katio, ne exponantur cont Mp
nuæ occaſioni peccandi ſeminando extra vas, dum Teninæ in
2ctum tentarent, fortè ad ſedandam concupiſcen- udhun li
tiam, poſſet tamen id cum maturo onſilio permitte- Mm. I
re, ſi non ſint juvenes, & de eorum pietate conſtet, ginnurh
c uterque votum faciat caſtitatis. Quid lni. ,

De Impedimentis Matrimonii. 55 5

enerare, 1 Quid ſi ſeparatione factaà pars impotens depre-
totun, hendatur, non laboraßſe impotentid per-
vetua, ex eo V. G. quòa cum alio
copulam hbabuerit?

nde oli
per Aclant . Teneri experiri ‚Dan non ſit impotens reſpectivè,
u. idd eſt, reſpectu alterius compartis; à qua fuit ſepa-

8. rata, & ſi deprehendat ſe reſpectu illius non amplius
4⸗ 4 laborare impotentiâ, debet ad eam redire, etſi utra-
i que tranſiiſlet ad ſecundas nuptias. Ita habetur c. fra-
ternitatis de frig. & malef. Ubi dicitur: &t quis ſepa-
rato priori matrimonio rurſus reperitur habilis, fedeat
oolelint A priora tonnubia. Katio, quia matrimonium
tent, il illorum ab initio fuit validum. Et hoc verum eſt,
etſi per ſententiam judicis fuiſſent ſeparati.

gatti,A 65. IV.

4 X

er Si Parochi & duplicis deſit præſentia
tmuiloolt teſtis, HJVM
pyni Raptàve ſit mulier, nec parti reddita
H kU.
Quid N impedimentum raptuùs d

. letnim ꝑ. Raptus in præſenti eſt violenta abductio alicujus
apoun fœminæ inviti ill, atque cjus parentibus, ad ex-
em e,, plendam libidinem, aut ad contrahendum matrimoe-
n n nium. Ut conſtituat impedimentum dirimens, re-
anlickn quiruntur hæ quatuor conditiones: 1. Ut adſit vio-
mhien⸗ 9 lentia. 2. Ut fiat libidinis vel matrimonii causàâ.
3. Ut

„—

556 en W. CEhochu
ſiat traductio de loco ad locum. 4. Ut perſona Muchusde
er honkſic famæ, nec parti = Eelcentiam.
ucta iir honeitæ ftamæ , Ita Trid. ſ. 24. de lus, gui
J tiſtinæ libertati reſtituta. n & om. Wlls, gul
eſt, briltine c. 6. UÜbi ctiam inter faptorem ir inn,
7 . . v„ O2. untur
conliumn vel favorem prabeme ſttu ac in
parnæ „ſcilicet excommunicatio & in mla d a be
Qlericos depoſitio. —. lal lena libertas in
*“ It, ut falvetur plena liber
Katio id ſtatuendi fuit, io:
matrimonio.

. „. 4 en
uidſi puella volens ſit abducta, pa- ſir, quid
LQ 3 inwiti? Aiiari.
rentes verò ſint i S
imirum illa in-, „„„
Dico: Lict ſit grave peccatum, m tamen tenen d/
I i barentibus illata, matrimonium lenli⸗ paren- AAluchi,
uria rD . 2 libera & 6on .
e uia puella eſt plenè ibera & ee ell ſanrd.
eno⸗ eſt ge valore mattimoni, ut dictum eſti Affrne.
Ku 8

acrimoßi⸗ lecretiInd
i4 cenſes de clandeſtinitate ſeu σ½ Elie, pos
contracto ſine præſentia Paroc!/

eo ſpret
duorum teſtiumn? Meintil,

re mo. Aber olun
Dico: Impedimentum hoc ſtatutum eſt i nante m, tun
ä 4 reform. matr. c. 1. Een enin⸗ e. Icn
15 Tnid. S nacinoni clandeſtina ſemper lun 6
hor Thiinaen fueruint tamen valida, uti adhuc un Parchne
rint prohibit⸗

in locis, ubi Trid. non eſt receptum. ) oek 43
erüm non eſt de neceſſitate, quòèò arens: n
Cæterum ſed ſufficit, quòd habeat titr n enn
ſn gacetclote le juxta declar. Cataſn en nan
cium Par t⸗ erehr uoen n
velir alium delegare, ille Beledains ege necrliſt –
dos, ut patet ex Trid. cit. i

De Impedimentis Matrimoni. 557

(Uetn eſſe Parochus proprius. Katio, quia juxta Trid. ille
en Parochus debet adeſſe, qui poteſt alteri Sacerdoti da-
Tidlu re licentiam, ſed hanc dare poteſt ſolus proprius Pa-
rochus, quia alias certè plurima ſequerentur incon-

npigeni venientia; ergò
dentes ſtonne. l
.— . —RR
inluma,¹ Quæ Parochi & teſtium præſentia

roeequirieur?
tplemlben 67 4.
Dico: Humana. Katio, quia Parochus nomi=
ne Eccleſiæ, quam repræſentat, deber advertere &
icti * ſcire quid agatur, & teſtes, ut de re geſta poſſint
reſtari.

inum. Quid / Parochus vel teſtes eſent dolo vel vi
un unen Aducti, valétne adhuc matrimonium:
olenlue ”
ciland Affrmo. KRatie, quia tunc adhuc ſalvatur finis
Qdecreti Trid. ſcilicet ut de tali matrimonio conſtet Ec-
G cleſiæ, poſsitque de eo teſtimonium dari, ne conju-
Sachy ges eo ſpreto aliud contrahant. Mortaliter tamen
„ Peccant ii, qui contrahunt coram parocho vi detento,
vel per dolum vocato : Tum propter injuriam illi fa-
urum el ctam, tum ob contemptum Ecceſiæ, agitur etim

1. Etk en

tunc contra præceptum ejus.

u, u Potéſtne Parochus matrimonio Parochianorum
aßiſtere extra ſuam Parochiam?
Nlne

rinb Aſßrmo, ſed non poteſt benedicere. KRatio
huben quia contractus poteſt fieri privatim, benedictio au-
Adin tem ſoôlemnis fit cum ſtrepitu quodam, ſcilicet inter
Ahel , Miſſarum ſolemnia.
n e c De.-

„533 Cau

Vellbine adeſſe Parochus ſponſi vel Nonſed tüudl
e

. Sutlicit quiscunque ex illis duobus, commund.
ter tamen ſolet adeſſe Parochus ſœminæ. Katio⸗ R
communiter in domo fœminæ gelebeinrtt aſm. kSun ,
quèòd ſi unus contrahentium ratione dup- 4 üri ius ſakl
cilii, duos habeat P'arochos, ſufficit 15 guod . ) mrninſt
in cujus Parochia matrimonium celebratur. Cæ Nümitum a
rum praxis eſt luc obſervanda. e er l
, Uubi
V.Golofn
Dico: Sicut Sacramentum Communionis & Con- fir⸗
feſſionis ſolent participare ibi, ubi ſe detinert, ita & ſikini
in Prxſemtin illius Parochi contrahitur narrimonlum nbin,
Parochns autem tenctur de eotum condtone conuin ho&
indagare, ut mdrt Tride ernd mnne dan hpnn
i, &c. Et poſtea p alide, graviter tamen Wrm-
aſſiſtendi, ſine qua, etſi aſſiſtat validé, g “

Quid cenſes de vagabundis?

peccat. (Lxeenir
. niS 2 IIimoial
de peregrinis?
Eſtne idem de pereg egdon

Dico: Si ex cauſa modico tempore domo R lgion
ſ(tunt contrahere coràm Parocho loci Poſſumt, nt, lt
non orin em figant pro majori parte anni ut ſunt. eltin, d
ſi bifarienenn ancill?, &c. Katio, quia in Prr. Fiufummt
Kuc i' le non eſt verus illorum Parochus, bene
enſd Fecuhele „ quia contrahunt ibi domicilium
ame int

Parochiale.
% (†) he

Sunt-

4

De unpedimenti⸗ Matrimonii. 5 79

uel Ginene aliqui caſus, in quibus validè contra-
bitur matrimonium ſine præſentia

bus, onm . ſine
inr. Natbrl Parochi?

he , Sunt varii. Primus, ſi omninò nullus Paro-
lliih chus, vel Epiſcopus, aut eorum vices gerens adſit,
l, oelil tunc enim ſufficit decretum Trid. ſervare pro poſſibili,
Achm. C mimirum adhibendo teſtes. Secundus, ſi contra-
hentes ex loco, ubi Trid. ſervatur, migrent ad lo-
tt cum, ubi non ſervatur, putà ſine fraude; ſi enim
Nd! hoc dolo fiat, vel ex fine contrahendi ſine Parocho &
mumml keſtibus, talia matrimonia, aut fraude contractta,
“ invalida eſſe declaravit Congreg. Card. TZertius,
riuriwi⸗ Chriſtiani apud infideles captivi, uti & mereatores in
. üoreit terris infidelium habitantes valide contrahunt ſine Pa-
eltiime lo S& reltidus. neeren quia decretum Trid. in
leoho lcen dahene. non eſt publicarum. Alii caſus videantur in
, gmn
Cæterùm, an non obſtante iſthoc Trid. decreto
i matrimonialis contractus in locis Germaniæ & alio-
rug: rum Regnorum, aut Provinciarum, in quibus viget
recldin Pax Religionum, coram Miniſtris Acatholieis atten-
obaf, tatus, poſſit cenſeri validus, quæſtio eſt Theologo-
une mn,1 Politica, in hacce temporum tempeſtate diſcuſſu &
R ſeitu ſummsè neceſſaria, pro quo ſit
eeee

cCu I
56 % äl — CQ Q ⸗ dolci
5F V. Et ultimus. li, etim
Conttacta,
en, imonia in õ Ratoft
An matr aut Proinciarum ⸗ 15 7 4⸗ Püsann
Reenorum, Reſgiennn 'dn oshamehu. ün
rerbar ncilt Lrtd. decreto ſinepro- Wi
blicato Paroehe Catholico celebrata
brio

Kanplius
roram Miniſtris Acatholitis, “ nr

legem poſit. Totum
ſolutionem Nota t. Omnem 5 Nbit ſein, i
Ante reſolution. el Concilio Oecumenico di non Digninmg
vam, etſi à Pani abolcti, ita ut vim obligan præ. Melſial
confirmata, in dinem rationabilem legitim leal Henltione
habeat per con inien ex conſtit. Gregorii IX. 1 em tinonin co
ſcriptam, c 60 rrieribirur autem orr teram Dontſet!
de conſuetudine. Layman. Cæterum Untios A
de conſue innis 40. ut docet ay virtuté
Eccleſiaſticam annis 40. incat, non habet ex vi “
quòèd conſactudo legenn vir conſenſu Principis dateſt Uinonis
ria, ſed ex ace em condidit 5 ita & p “ nerio; O
prop . qui ſicut legem 3 e S
arooc⸗⸗ 7 Subiincti. ini
„— S. Th. I. 2. 4. 9 1: at agere contra Oüent,
Nota 4. ex i ſubditus eſt legi, lien S ad com- Esi
rens, an ei, q mnis lex ordina 8 dl
rens, ane idet: Omnis lex ordinatur- etvin Noin
T1eUs: reſpon et: Omuis antam obtinet . (inteſig
legem: her lutem, & in t deßicit: 5
minum ſa „„ à quod ab hoc ta 1.
munem hominun :ſecunduùm verò 4 rat ca.
legis: ſ. de ſi emergat c. A hunc en
& rationem £ dinon habet.. Un muni
obligandinon . ſa communi kecleſa
. tem obligan . e damno 4 d 10.
ſei⸗ 11 ad eſt obſervanda. Haâc D. T . iils de ſi
ſaluti, itate animiatus ſiberts exerciti ee
4 & authoritate an Harils iget libertas exer ajuld
na & au locis, in quibus vig Ca⸗
ico : In locis, in q
Dico : In

8.

nie G
un, irhin
olſenne
eid ſefnt⸗
celelfat

oltcii,

Pnemkegenft
cumenicolut
in cblenmt
lnlgtin
eotilNee
en conte,
jun. e
on hubetant
lu Princßßn⸗
Gar, nin⸗

„6 in
lcer el
orlindßt 41
,ntint 1
Noll Aal⸗
Ple iimi

6
lamn⸗ ns
). Thome

De Impedimentis Matrimonii. 561

Catholici ſimul & Acatholici, ut in Germania & Gal-
lia, eriam, ubi Trid. eſt publicatum, matrimonia
contracta coram miniſtris Acatholicis valida ſunt.
Ratio fundamentalis eſt Primò tacita à 100. & am-
pliùs annis diſſimulatio & raciturnitas Eccleſiæ ejuſque

Capitis. adeoque tacita in lege Trid diſpenſatio.

2. Ratio deſumitur à lege conſuetudinaria centum
& ampliùs annorum in Imperio Romano, adeôque
legitimo tempore præſcripta, ex c. cum tanto de con-
ſuetudine. Nititur etiam Epiſcoporum & doctorum

Virorum in Germania, Gallia, Vicinisque locis Jju-

dicio, ubi filii talium habentur legitimi ad Officia &
Dignitates in Imperio, quin & ad orthodoxam fidem
converſi ad S. Ordines ſine ulla legitimatione aut di-
ſpenſatione promoventur, quod ſanè convincit, ma-

trimonia corum eſſe legitima; Cùm enim hæc ſciat

S. Pontifex ſaltem per Epiſcopos, & locorum illorum
Nuntios Apoſtolicos, nec tamen contradicat, ſatis
evidens eſt indicium, tacito cum conſenſu talibus ma-
trimoniis non velle derogari per decretum Trid. &
meritò; qualis enim perturbatio ſucceſſionum in bo-
nis, inhabilitatum ad officia & dignitates, &c.
maximè in conventu Imperiali Regni & Provinciæ
oriretur, ſi contrarium urgeatur, qualis confuſio,
& pacis publicæ juramentis confirmatæ perturbatio?
Pro intelligentia concluſionis.
Nota r. Prædicantes in hujusmodi locis in ordine
ad hunc effectum quâdam publicà fictione juris ab
Eccleſia tolerata, quaſi pro veris Parochis haberi.
Simile exemplum habetur in Jure Civili. Lege Barbe-
rius de oficio pratoris, ubi decernitur valida haberi
acta cujuſdam, qui Præturam invaſerat, & de jure
Nn non

562 Caput MW.

non erat qualificatus, ſcilicet ob diuturnam uſurpa-

tionem illius dignitatris, & evitanda incommoda, ac
perturbationes reip. quæ orirentur, ſi omnes con-
tractus coram vel per illum celebrati declarentur inva-
lidi. Idem applica ad caſum noſtrum, vel maximè,
quia incommoda & perturbationes multò majoris
onderis in hac materia orirentur; licèt verò ille tex-
tus ſ urk Civilis, eum tamen extendere poſſumus
ad caſum Theologicum, juxta c. de novi operis nun-
tiatione, ſicut enim leges non dedignantur S. Cano-
nes imitari, ita & S. Statuta Canonum Principum
Conſtitutionibus adjuvantur.
Nota 2. Concluſionem intelligendam eſſe de locis
Principibus & Magiſtratui Acatholico ſubjectis; un-
de excipiuntur loca Acatholicorum, quæ Principem
habent Catholicum, qui & reſiſtit talibus conjugiis,
ut eſtin Bohemia, & in vicinis Sileſiæ & Moraviæ
partibus ſub Catholico Imperatore, & in Galliæ
Regno, item in Ducatibus Montium & Juliæ ſub Se-
reniſſimo Principe Neoburgico.

Dices I. Congregatio Cardinalium anno 1627. ad

inſtantiam Electoris Colonienſis facta declaravit ejus-
modi matrimonia eſſe invalida, confirmante Urba-
no VIII. ut patet ex hujuſmodi reſcripto, quod ut
authenticè conſtaret, ab Electore Colonienſi Maxi-

miliano decretis Synodi Colonienſis inſertum eſt,

ergè.
B. Declarationem illam ac reſcriptum Urbani VIII.
ſufficienter ſalvari pro dominio temporali Electoris Co-
lonienſis, in quo non viget pax & libertas exercitii
Religionis, quæ Acatholicis non conceditur, ideô-
que eorum matrimonia, ſine proprio Parocho alibi
CcoU⸗

Contracta,
Honautem
Litleſiaſtee.
ublica erel
Ultercontt
ſecutns Plur⸗
Cllos teen
Contra:
, ud in
mntimonia
bidectetun

Prann Trid.

imonnab
clurronerte
NIn
1gs, anteg
Eemn noncon
onluretucine
N 3. Dec
ulnun, g
en, nunc,
Khocnodo,
ulun, g

lar
1e, dann,

1, o n
ed
Pro der
um ob Con
Goeltorig le
Dictn 1.
hattoein

turnim iin
nconhmmot,

1 onnese

eclatenurpr
n, Wmun,
llt tie
ckrer letn
ener olun
mriozenun
gummn 8C

Onutn Dripun

Aun eleten

q Piinch
alions corſe
lehe & Mu

n Klenßt

Gn Arlaſ,
1 Eecurti⸗
n Gelen 7

ohummmte 1
ſciho
(lonient .
s ienn

ſſ

li cnel

ℳ

Pbers cnt,
htcelnn⸗ 4
ion

„

De Impedimentis Matrimonüi. 563

contracta, in Curia Eccleſiaſtica irrita declarantur,
non autem extendi debet ad alia loca Jurisdictionis
Eccleſiaſtice, utpotè in quibus viget pax & libertas
publica exercitii religionis, adeôque matrimonia ibi
taliter contracta valida ſunt. Ita Stalenus de matrim.
ſecutus plures Authores communiter receptos & ſæœpè
cuſos & recuſos.
Contrà: Eadem Congregatio conſulta ſuper for-
ma, quãâ in partibus Hollandiæ, Zelandiæ & Friſiæ
matrimonia contrahuntur, ita ſtatuir: Hæretici,
ubi decretum Trid. eſt receptum, tenentur præſcri-
ptam Trid. formam obſervare, & ideo ipſorum ma-
trimonia abſque tali forma ſunt invalida. Alias de-
clarationes refert Gobat & alii.
N. I. Hanc & alias declarationes non habere vim
legis, antequam ſufficienter publicentur, jam au-
tem non conſtat eas eſſe ſufficiemter promulgatas.
B. 2. Licèt haberent vim legis, contrarid tamen
conſuetudine illis eſſe derogatum.
Bi. 3. Declarationes illas eſſe datas in principio tu-
multuum, quando contraria conſuetudo non ita inva-
luerat, nunc autem contraria conſuerudo præſcripſit,
& hoc modo conciliari poſſunt declarationes Cardi-
nalium, quarum aliquæ dicunt illa matrimonia vale-
re, alia non, ut ſcilicet hæ intelligantur pro tempo-

re, quo primèò cæptum eſt agi contra legem, illæ

verò pro tempore poſteriore, quo ceſſat obligatio
tum ob contrariam conſuetudinem, tum ob tacitam
legislatoris relaxationem. L
Dices 2. Pertinax hæreticorum malitia non debet
eis patrocinari, ſed patrocinaretur eis, ergè.

Nn 2ꝛ B. Non

564 Caput r.

. Non malitiam, ſed legislatoris benignitatem SS
illis patrocinari, licèt eorum pertinacia ſit hujus oc-
caſio, ſicut duritia cordis judæorum fuit occaſio li-
centiæ diſſolvendi matrimonium per libellum repudii.
Contra, Trid. ſſ. 24. c. I. de reform. matrim. ita
habet: Non eſt dignus, qui Eccleſiæ benignitatem facilè REh
experiatur, cujus ſalubria præcepta temerè contempſit; Otr
ſed tales haretici hæc temerè contempſerunt, ergd.
. Hæreticos Eccleſiæ benignitatem per hoc non
experiri directè, ſed ad ſummum indirectè. Unde
Nota : Authores ſententiæ noſtræ non eſſe fautores
hæreſeos aut Acatholicorum, ſed potiùs ſpectare fa-
vorem, pacem & tranquillitatem orthodoxorum, “
& ne ſequantur perturbationes Rerump. Provincia-
rum, Regnorum, totius Imperii Romani, item
bella, ſeditiones, eliminationes Religionis Catholi- lrabſe

cæ. Unde non eſt, cur nos excommunicationem Neddech
„ „ . 3
intra Bullam Cœnæ timeas incurſuros, eò quòd hæ- n
reticorum fautores videamur; non enim favemus hæa- cifſtten

reſi aut hæreticis in ſua rebellione contra Papam & a ſ
Eccleſiam, quin potius paci communi orthodoxæz lennn⸗
Religionis, ac tranquillitati univerſalis Eccleſiæ per hoc Rini
maximè conſultum iri aſſeveramus, cujus Eccleſiæ irre- e⸗
fragabili judicio omnia hic dicta filialiter ſubjicio, ut orat

11* . . . . s G 4
ſi quid fortè ab illius ſenſu alienum exciderit, vel irre- inn
i . icto l 1 velim.
pſerit, pr onon dicto haberi velim e

Ad majorem DElI, Deiparæ Virginis zr
Mariæ, SS. Patris noſtri Domi- Aüte

nici, D. Thomæ Aquinatis, Nine
omniuùmque Cœlitum Glo- ünan
riam & Honorem. ulhq

3 INDEX

benigiüren
1 ſi Hußn N.
kuitoeciid⸗
bellumtepud,
Urin nanunt
ignituinful
Here anteni
unt, ei
en per oe
irecte. U
von ele unn
riis hpecne .
Orthocoonnt
umn. Mi
Romanl, N
gons C
Dnmminte
, ed e
eninkgenu
conmt Ni
nual Cut⸗
kecelrpe⸗
iulelen
lier ahſc,⸗
clent, E

iri Dochr.
Uinats,

16 0.

. N

KNG
STFEEIE EEN BTY TS
I ND E X
RERUM ET VERBORUM
Ordine Alphabetico digeſtus.

Numeri Paginam
deſignant.

Bortum procurare, quale peccatum, quasque
pœnas inducat. Pag. 268.
Abſolutio, an valeat, ſi ei apponatur conditio. 363.
An abſolvi poſſit abſens 36 1. An concubinarius 84.

FPrequenter recidivus 36 3. An moribundus nullum
dans ſignum doloris 3 64. An ignorans neceſſaria ne-

ceſſitate medii & præcepti 8. An item is, qui confite-
tur dicens: Peccavi venialiter 3 67. Item uxor incerta
de obitu mariti, quæ ad ſecundas tranſiit nuptias 36 8.
An validè abſolvat Parochus injuſtum habens titulum
ſui Paſtoratũs ibid. Vel Regularis Epiſcopo præſenta-

tus, ſed injuſtè reprobatus 5. Abſolvens unicàâ abſo-

lutione v. g. 1000. homines, quot peccata commit-

tat 74. Abſolvere ab excommunicatione quis poſſit
391. Quis à caſibus reſervatis 417. An Regulares

abſolvere poſſint à caſibus Bullæ Cœnæ 418. Vel aca-

ſibus Epiſcopo reſervatis ibid. Vel à caſibus Papæ
reſervatis extra Bullam Cœnæ 419. Abſolventi à caſu
reſervato quid obſervandum ibid. An, & quando
poſſit quis indirectè abſolvi à caſibus reſervatis 420.
Nn 3 Ab-

IND EX RERUM

Abſolutus in agore à caſu reſervato, ſi convaleſcat,
an teneatur iterate confiteri 42 §.

An ſuperior majori excommunicatione ligatus pos-

ſit abſolvi à ſuo ſubdito & quidem excommunicato
v. g. in caſu muruæ percuſſionis? 394. An abſolvere
poſſit in mortis articulo Sacer dos etiam excommunica-
tus, interdictus vel ſuſpenſus 3 96. An abſolutio à
peccatis impertita excommunicato valeat 3 97.
Acceptio perſonarum quid & quale peccatum & in
quibus habeat locum 2 5 5. & ſeqq.
Acceſſio quid, quotuplex, & quando transterat
Dominium 196.
Accuſatio quid, & per quid reddatur injuſta 277.
uomodèò differat à denuntiatione 278. Quinann re-
pellantur ab accuſatione ibid.
Accuſator quid poteſt & ad quid tenetur? 277.
Accuſatus quid boſſit, & ad quid teneatur 280. 8&
ſeqꝗ.
Acedia quid & quale peccatum 99.
Actus adiaphorus vel indifferens an detur? 68.
An externus addat ſpecialem malitiam vel bonitatem
actui interno. 70. An idem poſſit habere duas oppo-
ſitas ſpecies moralitatis 69.
Acolythatus quid, ejus officium, materia & for-
ma, ejusque inſtitutio, item veſtis, & an poſſit tan-
gere Sacra Vaſa 2 54. & ſeqq.
Adoratio quotuplex, & quibus debearur 162. &
ſeqg.
Adulterium quid 82. Solvatne mattimmonium &
quandonam 544. & ſeqq.
Adulter & adultera, ad quid teneantur 218. Quid
n Adul tera prolem expoſuit 220.

Adulte
kendi deb
Advo
Qlid ſ:

Patroctni

loriIſ.

Achi⸗
diutm diri
tatern SFo
Ambit
Amen

miniuun

Anima

Elyelkin,

4ppel lu
lns iuſin
Apoſtu
Apprcl
oercoti

Ppolſt eci
ſnel, an

Aepti
iſtoct
Mno
AlNn
Aſtroln
Atast
Antenti
Inecitant
1t dinte

* Adul-

N

1conedlecr,

e lgnnnr.

colhionieen
n
exCouinenie

4n Doln

37,.
ecenin El

notlundt

I. iniutn
Qumum

tederat /1.
genrur ꝛ1

n enil

nWl bonnde
bele auu ⸗

mten

Grr⸗

ebemnt1

Hatiwümm

10

ur1

E T† VERBOR U M.

Adulter inceſtuoſus an & quando privetur jure pe-
tendi debitum 520.
Advocatus quid poſſit & ad quid teneatur 28 5.
Quid ſi alleget falſas leges. ibid. An poſſit ſuſcipere
patrocinium cauſæ probabili concurrente probabi-
liori 15. Ejus officium, ibid.
Affinitas quid & quotuplex 549. Ad quotum gra-
dum dirimat matrimonium, ibid. An pariat affini-
tatem 550. L
Ambitio quid 8S1.
Amens, an teneatur legibus 33. An habeat do-
minium 180. An irregularis 403. V
Animalia domeſtica errantia cujus ſint 19 3. Item

ſylveſtria, ibid.

Appellans ad Tribunal Dei, an peccet 484. Appel-
lans à juſta ſententiâ peccatne 283. .
Apoſtaſia quid, quotuplex & quale peccatum 111.
Approbatio quid & à quo detur Religioſis vel aliis
Sacerdotibus 4. Approbatus pro und Diœceſi, an
poſſit excipere conteſſiones in alià, ibid. Approbatus
ſemel, an poſlſit ſinè juſta causãâ revocari ad examen 5.
Arreptitius quis & an irregularis 403.
Ariſtocratia quid, ejusque leges 34.
Ars notoria quid 105.
Aſſaſinus quid 259. An gaudeat jure Aſyli 260.
Aſtrologia judiciaria quid 10 5.
Ætas requiſita ad ſponſalia 482.
Attentio quid & quotuplex 144. Quæ requiritur
in recitante Horas Canonicas, ibid. Quomodo diffe-
rat ab intentione, ibid. Quæ requiratur in ſuſcipien-
te & recipiente Sacramentum 328.
Attritio v. contritio.
Nn 4 Ara-

ILNDEX RERUM.

Avaritia quid & quale peccatum S1.
Augurium quid 105.

Aptiſmus quid 331. Quando inſtitutus, ibid.
B Ejus materia & forma, ibid. An ejus materia
poſſit eſſe aqua roſacea, ibid. Ejus miniſter 334. Ejus
neceſſitas 3 3 . An quis validé baptizet ſub hc for-
as S. 3 3 3. An verè baptizet, qui ex intentione bapti-
Zandi projicit aliquem in flumen, ibid. Quem præ-
feret Sacerdos vocatus ſimul ad baptizandum infan-
tem, & abſolvendum adultum 334. Quid faceres,
ſi infans periclitaretur in pelle ſecundinà 33 5. Vel ſinè
periculo non poſſit exſpectari perfecta nativitas prolis,
ibid. An poſſit obſtetrix manu adintùs puerum attin-
ere & abluere 3 3. Quid agendum, ſi monſtrum
ke baptizandum 337. Baptiſmus, éſtne ſtatim con-
ferendus, ibid. Licétne pueros infidelium invitis eorum
parentibus Paptizare 33 Z8. Baptiſmi initerabilitas,
ibid. Baptizati & patrini cum quibus & quando con-
trahunt cognationem 339. Quid, ſi proles ex illi-
cito concubitu afferatur baptizanda, & Parochus
adigat mulierem, ut prodat nomen patris, an peccet,
ibid. uid ſi Parochus admittat pro patrino aliquem
non deſignatum 3 parentibus an peccet, & contra-
hatur cognatio ſpiritualis 340.
Bellum quid 119.
Beneficiatus, an teneatur ad horas 138. Præſer-
tim, ſi Beneficium ſit valde tenue 139. Vel, ſi nihil
accipiat, ibid. Vel, ſi beneficium ſit quidem collatum
ſed nondum in poſſeſſione, ibid. An omittens Horas
teneatur ad reſtitutionem pro rata 13 8. An Eecenn
modo

maà: Ego te baptizo in nomine Patris, Filii, Spiri-

Mdo rata

140. J du
Horas, ibi
lumn habeat
poleltneilo

eccet, i

Beltillitas
leducatut &
igumns
Blaſphen
Bona Ca
Bonapar
Bonaz am
onninye
Mervintio
beor46.

anbi⸗
O.(uan
Canonille
ſj. An 20
Vnn Can
lalcilir,
Anonmgrum
N. henehän
Canhuhr
ſelci Carnibn
CAu
litgenti
ſiurrler⸗
Aehi.
lalbubn

inſtinue, b
An ebss mmn

bilterz34. .

et fubhuct
6, Hli, N.

intemioneby
bid. Qennt

Pizandum ntr⸗

.Quidkrr
ui;z). Wn
nntiniast
Ppuemmen
, monin
(Roekanmr⸗
uen imiizn

rae

ni ininnn
1 iigel
, & u
Ar, A hect
vummmii⸗
cet, Knt

P,Au
uiden 2
onniregte

ung

modo rata ſit de Parocho ac de Beneficiato ſimplici
140. Si duo habeat beneficia, an teneatur bis recitare
Horas, ibid. Beneficiatus, an & quorum bono-
rum habeat dominium 187. Si habeat filios vel filias,
poſsitne illos alere ex reditibus Eccleſiaſticis 188. An
peccet, ſi duo vel plura ſimul habeat beneſficia 189.
Beſtialitas quid, & an coitus cum dæmone ad eam
reducatur & quale ſit peccatum 83.
Bigamus quis, an irregularis 403.
Blaſphemia quid & quale peccatum III.
Bona Caſtrenſia & quaſi talia 180.
Bona paraphernalia quæ 181.
Bona animæ quotuplicia 215.
Bona inventa cui danda 195.
Breviario quo utendum 144. Cauſæ excuſantes
ab eo 146. & 14 8. v. Horæ Canonicæ.
. G
CArhaind quid 3 11. Quotuplex 312. An, &
quando licitum, ibid. Sð
Canoniſſæ Sæculares, an teneantur ad Chorum
143. An ad horas privatim recitandas, ibid. Ca-
nonia & Canoniſſa ſæcularis quid, & an ſint perſone
Eccleſiaſticæ, ibid. DWR

Canonicorum bona, dominium, obligatio ad Horas

v. Beneficiatus.
Carthuſianus, an in extremàâ infirmitate poſſit
veſci carnibus 33.
Caſuum reſervatio quid 410. Quotuplex 411.
Differentia inter caſus Na ales Se Epiſcohales 419.
Caſus reſervati Papæ 412. & ſeqq. Item reſeryati in

Archi- Diœceſi Colonienſi 415. is poteſt abſolvere

à caſibus reſervatis 417. cætera vide verb. abſolutio.
Nn 5 Ca-

INDEX RERUM.

Caſtratio an ſit licita 267. Caſtratus fornicans
quot peccata committit 84. Potéſtne contrahere
matrimonium 553.
Caupo, an poſſit detinere meretrices 92. Vel an
poſſit pecunias ex meretricio acquiſitas accipere à mu-
liere 91. Item an poſſit dare carnes hæreticis in die
jejunii 47.
Cenſfura quid 386. Quotuplex 387. Ejus ſpecies,
ibid. Ejus materia;, ibid. Abſolutio ab illis 391.
v. Excommunicatio.
Ceſſio bonorum quid, & qui ejus effectus 237.
Character quid 441. Sitne indelebilis 442. In
quo reſideat, ibid. Ejus munera, ibid.
Charitas quid 114. Ejus differentia à fide 115.
Ejus objectum formale & materiale, ibid. Ejus præ-.

ceptum, ibid. Charitatis actus 116. Vitia ei op-

poſita 118.
Chirographorum emptio 309.
Chocolate aut Caffeé an ſolvat jejunium 40.
Circumſtantiæ actuum humanorum quot 59.
Quotuplices 6I. Quæ dicantur mutare ſpeciem, quæ
aggravare vel diminuere intra eandem ſpeciem, ibid.
uænam neceſſariò exprimendæ i in Confeſſione 62.
Clandeſtinitas ut dirimit matrimouium 556.
Clavis Eccleſiæ quid & quotuplex 3.
Claudus an irregularis 403.
Clericorum obligatio ad Horas, eorum bona &
dominium 13 5. & 187. An poſſint accuſare 279.
Condere teſtamentum 204. v. Beneficiatus.
Cognatio quotuplex 543. An dirimat matrimo-
nium, & ad quotum gradum, ibid.
Collatiuncula, an licitai in die jejunii 40. Ejus quan-
titas, ibid. Com-

5

Commoc
Ualt, ad qui
Kcommoca
instes ſua
Cothmun
Uulifipi
bid. Deber
memum 344
ium ſine hce
(Concubit
i, ii
Comaupil
auletinoln
Concltio⸗
(ondcio
Con
Prodeid⸗
jus irmme⸗
c, Peccit
e fu apac
idnojncica
ne Pnite
oltli tener
Oleere

l. hlil

.le 16. 0

Conleſſie

erin; 2A.
Eceptum
Urne 4d II
Ulne aligr 4

re uance

UM.

ſtrans orne
1
Aſtne conmtr

. 1..
cesn.
1as Aciherin

eS heretabnt

97. Ejofti

nio llo⸗

etoekeün⸗

Jebils 441

bbic.

entin4 fde!

lbid. Pjun
6. Vat

uium 40
norumn
mnrelptinf
ern Hren⸗
n Cotelon⸗
oniun ſſ⸗
“

colun

in mun

ciats

Grin .

E LI VE RBORU M.

Commodatum quid 32 5⁵. Commodatum in via
perit, ad quid? ibid. Obligationes Commodatarii
& commodantis 326. Potéſtne præferre commoda-
tarius res ſuas rebus alienis, ibid.
Communio Paſchalis quos & quandè obligat 348.
An ſatisfiat præcepto per Communionem ſacrilegam,
ibid. Debétne anticipari, ſi prævideatur impedi-
mentum 349. Potéſtne fieri in Eccleſià Mendican-
tium ſinè licentiâ Parochi 3 50.
Concubinarius quis 84. An poſſit & quando ab-
ſolvi, ibid. Ejus pœna, ſi ſit Sacerdos 35.
Concupiſcentia quid 55. Quotuplex 56. An
cauſet involuntarium, ibid. L
Conditio ut eſt impedimentum dirimens 534.

Conductio quid 3 17. Ad quid conductor, ibid.

Confeſſarius quis 3. Ejus poteſtas, ibid. Ejus
approbatio 4. Ejus officium quodnam & quotuplex §.
Ejus virtutes 6. Sinè requiſità ſcientià fungens offi-
cio, peccatne & quomodo, ibid. Quid ſi dubitet
de ſuà capacitate, ibid. Tenetürne ſemper in indi-
viduo judicare: hoc eſt mortale vel veniale 7. Tene-
turne pœnitentem examinare, ibid. Conſtitutus in
mortali teneturne priùs confiteri 8. An poſſit ab-
ſolvere aliquem neſcientem neceſſaria, ibid. Si ſit
robabilioriſta, teneturne pœnitens ſe illi accommo-

dare 16. Confeſſarius reſervatorum. v. Abſolutio.

Conkeſſio quid 3. Qualis debeat eſſe ʒ 5 5. Ejus ma-
teria 3 52. An etiam peccata dubia ſint confitenda 366.
Præceptum ejus & quando obliget 3 58 Satisfitne huic
præcepto per Confeſſionem ſacrilegam 3 59. Tene-

täürne ad illam, qui non habet niſi venialia, ibid.

Eſtne aliquando præveniendum hoc præceptum 360.
éſtne quandoque ſupplendum, dum eſt neglectum,
r ibid.

INDEX RERUM

ibid. Confeſſio per ſcriptum, internuntium vel in-
terpretem an valeat 361. Untegritas ejus quotuplex
356. Quæ integritas requiratur & ſuſſiciat, ibid.
Cauſæ ccuſantes ab eâ, ibid. Teneturne poœnitens
ob Confeſſionis integritatem revelare complicem 357.
An talis integrè confiteatur, qui dicit: tota nocte in
lecto impudice converſatus ſum cum unâ 369. An
teneatur quis confiteri circumſtantias. v. Circumſtan-
tia. Teneturne pœnitens quandoque bis confiteni
eadem peccata 369.
Confirmatio quid & quando inſtituta 341. Ejus
materia, forma, ſubjectum, miniſter, ibid. Ejus
effectus, neceſſitas cognatio per eam contracta 342.
Conſanguinitas v. Cognatio.
Conjugum peccata 524. Quid, ſi conjux dubi
tet de valore matrimonii 533.
Conſcientia quid & quotuplex „ejusque differentia
à ſyndereſi 10. Licétne agere contra conſcientiam
ſcrupuloſam II. Cauſæ ſerupulorum, eorumque
remedia 12. Quotuplex ſit conſcientia dubia 17.

.R

in eo pore
Cluntas 1
Qod mo⸗
ionati, gu
Ee contrat
bil289.
(omtracus
cind, bid.
Contrit
unn ſuper
ſhciat c
liquisol

lis juer

lufheime,

ionem, i
Cobritie
Cedite
Vendi131
Crimet

lg.

An liceat agere cum conſcientiâ practicè dubiâ, ibid.

Quo peccato peccet agens cum tali conſcientià 18.
Regulæ quædam juxta Tquasconſcientia dubia ſicut &
erronea poſſit reformari 19. & ſeqq. An becces il

agit cum conſcientià vincibiliter erroneà 22. Diffe-

rentia inter conſcientiam erroneam vincibilem & re-
ctam 23. Conſcientia ſubſequens an vitiet actum 24.
Quid ſit conſcientia vincibiliter erronea 25.
Conſuetudo quid & quotuplex 3 6. An & quan.
do obtineat vim legis „ibid.
Contentio quid 119.
Contractus quid 285. Quotuplex 286. PFrror n

Clu
1 reſtitnen
Muruumnn
Culrus
mens 146
Cura
bimaru
Rel
tomotus
Cnrn, ib
leniſel

UM

rnuntiun
ejsquann
X ſachkeir,

getitehann

econplcen
t: tord do
A
In und 300.
1. V. Cücunke
gve bos con

ſörutn 341.
iler, ie.

4
AIn coNttaNe)
4, Kconſore

eagte At
Ontta oNe
lorun, arn⸗
lcientin 6h
A6elni
i coclen
entudbul⸗
Aupeoei
Monen u
n Gochin/
vrinet⸗
Gnen
36,

Filſec

ET VERBOCRU M.

in eo poteſt committi, ibid. Qualis conſenſus &
voluntas requiratur ad valorem contractůs 287.
Quod modis pollit iniri, ibid. Contractus condi-
tionati, quam vim habeant 287. Quid judicandum
de contractu inito ſub conditione turpi & impoſſi-
bili 288. An valeat contractus initus de re turpi 249-
Contractus ſocietatis quid & quotuplex 3 13. An li-
citus, ibid. Contractus Mohatra an licitus 309.
Contritio quid, & quotuplex 353. Sufficitne
una ſuper omnia peccata, ibid. Qualis debet eſſe, ut
ſufficiat cum Sacramento 353. Sufficitne dolor,
ſi quis doleat, quod non ſufficienter doleat 3 54. Si
quis putet ſe efſe contritum, & non ſit contritus,
ſufficitne, ibid. Quando obligatur quis ad contri-

tionem, ibid.

Convitium & contumelia quid 222.
Creditorẽés quotuplices, & quo ordine ſol-
vendi 232.
Crimen ut eſt impedimentum dirimens 543. &
ſeqq. .
Grux Chriſti an adoranda 126.
Culpa quotuplex 234. Quæ requiritur, ut tenea-
ris reſtituere famam 223. Vel commodatum 235.
Mutuatum, ibid. Depoſitatum, ſi perierit, ibid.
Cultůs diſparitas, ut eſt impedimentum diri-
mens 546.
Cura Animarum quid & quotuplex 3. Ad Curam
Animarum ſuſpirans teneturne ſe priùs ſiſtere exami-
ni. Religioſi „ Prælatus, Licentiatus vel Doctor
promotus, tenentůrne hi ſeetiam ſiſtere examini pro
Cura, ibid. Tenentuúrne Regulares intra Ordinem
ſæpius ſe ſiſtere huic examini 2.
Dæ-

1N D E xX RERU M

1

D 2 Euchariſtia

.mon in-vel ſuccubus. v. Beſtitalitas.

Decalogi præcepta quot & ad quam legem ſpe-
oNIO 46

ctent 27.
Delectatio moroſa quid & quale peccatum 8 .
Quæ requiruntur ad delectationem moroſam ut ſir
peccatum mortale 86. Quid, ſi habeatur delectatio
conditionata, ibid. Quid, ſi quis ita diceret: ſi non
eſſem Religioſus, vel in ſacris conſtirutus, uxorem
ducerem 87. Qualis conſenſus ad illam requiratur
88. Si quis delectetur circa Cajam conjugatam,
abſque animo tamen opus patrandi, quotupliciter
peccat S9. Quæ ſint cauſæ, ex quibus hæ delecta-
tiones oriantur 90o. An teneamur omnes has cauſas
removere, ibid.
Democratia quid ejuùsque leges 34.
Denuntiatio, in quibus differat ab accuſatione
278. Denuntians quid poſſit & ad quid teneatur, ibid.
Depoſitum quid 321. Depoſitarius ad quid te-
neatur, ibid. Caſus quidam de depoſito 322. &
ſeqq.
Deriſio quid, quale peccatum, & quomodo di-
ſtinguatur à convitio 222. 3 .
Deſperatio quid 113. Deſperans quotupliciter

peccet, ibid. Quando adjunctam habeant infideli-

tatem, ibid. B
Detractio quid 222. Quomodo differat à contu-
melia, ibid. Detractor, quomodo reſtituat 224.
quandòè excuſetur à reſtitutione famæ, ibid.
Devotio quid 12 5.
Diaconatus quid, ejus officium, materia, forma
veſtis 460. Potéſtne Diaconus pixicdem, in qua

Eucha-

bbid. An

Uiſrare an

Tenetürnen

Digrus⸗

incignu, il
icordl
Dilpenſ.
or in lee
andd 33.

id, ſi

del partee

39. Q
Divortin
Dorwunn
Imentesha

icd. Vel

rodidomi
idominin
Domatio.

Domidgl⸗

Dubiurn
Cuſupen
ſeropet
conlcien
utior Parse

binving

Ducllun
Drorocatu

UM

talits.
gvamkexn

epecennm
morOan
bezrurccel
lacheetetiln
tutus, un
ilamteguns
. lonhit⸗
ibus hrtt

mnes us

1 „ .
MN
Uidtenemd.

ln
ins d gi⸗
epo⸗ zul

B Auund

lubean 1.

gilertin

rekin 9
. ibie
muneiufn

. 1
en,
4 cr

E T VEREBORU M.

Euchariſtia continetur, transferre de loco in locum,
ibid. An poſſit in neceſſitate vel juſſu Epiſcopi admi-
niſtrare Sacramentum pœnitentiæ vel aſſiſtere matri-
monio 46 1. Diaconatus quando inſtitutus 462.
Tenetũrne ſuo officio fungi jejunus, ibid.
Dignus ad officia quis 257. Quis dignior, quis
indignus, ibid. Caſus ſuper hoc, ibid. & ſeqq.
Diſcordia quid 11 8.
Diſpenſatio quid 37. An diſpenſare poſſit legis-
lator in lege ſuà, ibid. An valeat, ſi fiat ſinè juſta
causâ 3 8. Quid ſi obtenta ſit ex causà falsa, ibid.
Quid, ſi cauſa à principio ſit vera, ſed poſteà ex toto
vel parte ceſſet, ibid. Valétne ſi contineat errorem?
39. Quænam juſtæ cauſæ diſpenſandi, ibid.
Divinatio quid 104. Ejusſpecies, ibid. & ſeqq.
Divortium ejusque cauſæ 5 19.
Dominium quid & quotuplex 178. Parvuli &
amentes habéntne dominium 180. Vel filüfamilias,
ibid. Vel uxores 181. Vel Religioſi, ibid. Varii
modi dominium acquirendi 193. & ſeqq. Varii mo-
di dominium transferendi 198. & ſeqq.
Donatio, an & quando transferat dominium 201.
Donatio quotuplex, & an ſit revocabilis, ibid.
Dubium quid & qualiter interpretandum 176.
Caſus ſuper hoc, ibid. Dubium quotuplex 17. An
liceat operari cum dubio, ibid. Regulæ reforman-
di conſcientiam dubiam v. Conſcientia. In dubiis
tutior pars eſt eligenda „quomodo intelligendum 20.
Dubius in fide an ſit hæreticus 108.
Duellum quid, an & quando licitum 119. Quid
provocatus ad duellum reſpondere debet provo-

canti 120.

Dulia quid, & cuĩ competat 126. Ebrie-

IND EX RE R U M

E
— Brietas quale peccatum 95. . Quid agendum
cum eo, qui confitetur : fui ebrius, ibid. An 5394 7
ebrio moribundo poſſit dari Euchariſtia 347. orcie
Eccleſia quotuplex 102. Ejus notæ vel characteres, mingeſß
ibid. . Pereme
Eccleſiæ vetitum quid 526. H
. *. . jugmater
Emphiteuſis quid, & qui differat ab uſu fructů 179. ctn4,
Emptio quid, ejusque pretium 2 20. Res empta uiüunl
ci perkt 227. ð batez inju
Energumenus quis, & an irregularis 403.
Epilepticus quis, an irregularis, ibid.
Epikia quid 29. =è
. . 1.
Exrror in contractũ dabilis quotuplex 2 86.
Error, ut eſt impedimentum dirimens matrimo-
nium, & quotuplex 536.

excommun
ctium exce

Ama
I'u
Ieſtiuere⸗
e4. (

Euchariſtia quid 3 42. Ejus neceſſitas, ibid. Quan- Krhen
donam inſtituta, ibid. Ejus materia & forma 34 3, arparr
Eſtne deneganda peccatoribus 34 5. Potéſtne dari Tetun
moribundo ebrio 347. Cibus vel Porus radiu- meuindi
tus, vel ſumptio tabaci impeditne eam, ibid. Eu- ci uc
chariſtiam pluribus diſpenſans in ſtatu diſgratiæ, quort labe⸗
peccata committat 74. Quid ſi Sacerdos Euchari- unaal
ſtiam diſtribuens videat fæminam, quæ eam extrahit algain
ex Ore 3 46. .
Excounmunicatio quid & quotuplex 3 87. Quæx- nine
nam excuſant ab ejus incurſione 388. Quis poteſt “M/ 1
abſolvere ab illà 3 91. Potéſtne quis excommunicare la, ba
ſe ipſum, vel ſuperiorem aut æqualem 392. Quo- 8 i
modo & quando liceat communicare cum excommu- d
nicato 392. Quid, ſi Sacerdos conſecrans videat Widh

. . . . . “ Etu
intrare excommunicatum 393. Poteſtne Superior uin
er⸗ n

lordie

UI

Quid gert
Cbrius,,bd.
la 347.
el duncn

buufutin
190. Meni

luis403.

bbie.

err gb.

iwens mattt

, ſid.
en Klorn
Inn 4
etam, 0.

aceteo⸗ e

gunen

er 387
.
excoNNI
em ,. 7
(Mete,
ane

ET VERBORU M.

excommunicatus abſolvi à ſuo ſubdito, & quidem
etiam excommunicato v. g. in caſu mutuæ percuſſio-
nis 3 94. v. Abſolutio.
Exorciſtatus quid, ejus inſtitutio, officium, ma-
teria & forma 453.
Extrema Unctio quid & quando inſtituta 433.
Ejus materia & forma, ibid. Effectus 434. Sub-
jectum 43 5. Miniſter, ibid. Obligatio ad illam
miniſtrandam præſertim tempore Peſtis 436. Quæ
partes injungendæ 434. .

Fm quid & quotupliciter lædi poſſit 220. &
221. Quæ requiratur culpa, ut cam tenearis
reſtituere 22 3. Cauſæ excuſantes ab ejus reſtitutio-
ne 224. Obligatio eam reſtituendi, transitne ad
hæredes 225. Infamare ſe ipſum an liceat, ibid.
Famulus ægrotans vel ſervitium deſerens, debetne
accipere integram mercedem 318.
Feſtum quid & quando incipit 149. Quænam
opera in die feſto facienda 150. An in illo debear
quis audire Sacrum, Concionem vel Veſperas, ibid.
A quibus operibus abſtinendum die feſto 1 56. Qui-
nam excuſentur à celebratione feſtorum 1 57. Feſtum
an liget extra territorium & itinerantes 1 58.
Fides quid 100. Quodnam ejus objectum for-
male & materiale 10 1. Ejus præceptum 101. Ejus
regulæ, ibid. Symbola quot 102. Vitia ei oppo
ſita, ibid. & ſeqq. 1 1lre
Fidejuſſio quid ʒ 19. Conditiones ad eam requi-
ſitæ, ibid.
Fœtus maſculi & fœmellæ quando animentur 26 8.
Feudum quid & qui differat ab Emphyteuſi 179.
Fornicatio ſunplex quid 8 2
Oo Fru-

INDEX RERUM

Fructus rei quotuplices & cui obveniant 229.
Furtum quid & qualepeccatum 169. Differentia

ejus à rapina, ibid. Per furta minuta quomodo
peccetur 270. Eyus materia gravis, ibid. & ſeqq.
An hceat furari propter neceſſitatem 271. Si quisfu-

retur imperialem „ & imponens Lotteriæ lucratur cen-
tum, ad quid 246. Si tres cooperentur ad furtum
300. Imperialium & deficiat ſecundus, ad quid pri-
mus 245. v. plures caſus ſeqq. de furto.

G
Emmæ inventæ, cujus ſint 196.
Geomantia quid, & an peccatum 104.
Gibboſus an irregularis 403.
Gradus quid, & regulæ dignoſcendi gradum con-
ſanguinitatis 55ο.heẽ⸗ẽ “
Gula quid & quale peccatum 97.

H
H Aruſpicium quid 104.
. Hæreſis quid 107. Quotuplex, quale pec-

catum, ibid. In fide dubius eſtne hæreticus 108.
Quid, ſi quis exerceat actiones, quæ ſignificant fal-
ſam religionem 109. Quid, ſi quis audiat con-
feſſiones, ſumat Cœnam vel canat Pſalmos hæreti-
corum 109. Quid, ſi Princeps mandet Subcditis

ſibi Catholicis adire Conventus hæreticorum, ibid.

Quid, ſi quis utatur veſtibus aut ſignis propriis hæ-
reticorum 110. Hæreticorum pœnæ, ibid. Libros
Hrreticos legere an & quando ſit licitum 111. Ne-
gans ſe eſſe Papiſtam, Presbyterum, aut Religio-
ſum, an in hæreticus 10 8⁸. l
Hermophroditus quis, an irregularis 403. An
capax ad matrimonium 553.
4 Homi-

Hom
Allaſinn
o conſt
Hommt
Honel
mri
ennheite
Hore
Eentut
iediſita
vere totl
quis pol
quid, g.
rl,
Altoras
Tectatone
MWre
Hypel
hpor

Cakius atn

d
eſleni

bi. 4

nium,
WINI
rl
Aſeanio
bid

0R
nim19
19. Dife
inutn goont

, bbil

l. Fi
erirlucrame
entut adh
us, Alui
0.

96.
Atumm 104.

il geulun

Plen⸗ e

e hetticn

nis MCr?

Plnm 1
munde
eticlmn,
mioißnn

e
1, AIe N

liris40

W

&; D D 13

tuunt .

ET VERBORVUM.

Homicidium quid & quotuplex 259. Homicida
Afſſaſſinus an gaudeat Jure Aſyli 260. An & quan-
do conſtituat impedimentum dirimens.
Homicida ad quid teneatur 215.
Honeſtas, ut eſt impedimentum dirimens matri-

monium quid, ex quibus exurgat, & an poſt mor.

tem perſeveret 547. & ſeqq.
Horæ Canonicæ quid 137. Quinam ad easobli-
gentur 138. & ſeqq. Intentio & attentio ad Horas
requiſita 144. An infirmus, qui non poteſt perſol-
vere totum penſum, teneatur ad partem 14 5. An
quis poſſit illud perſolvere per tertium, ibid. Ad
quid, qui non habet niſi diurnum: 146. Cæcus,
ſurdus, excommunicatus, degradatus tenenturne
ad Horas 145. & 146. Cauſæ excuſantes ab earum
recitatione 146.
Hydromantia quid 104,
Hyperdulia, cui competat 126.
Hypotheca quid & quotuplex. Item Hypothe-
carius an ſit præferendus Chirographario 233.

Dololatria quid & quale peccatum 10).
Jejunium quid & quotuplex 3 9. Quot ſint de
ejus eſſentiã 40. An in eo detur parvitas materiæ,
ibid. An prandium debeat eſſe continuum, ibid.
An violetur per ſumptionem Theé, Caffeé, aut
Chocolate, ibid. Vel per ſumptionem vini immo-
deratiùs ſumpti 41. Quid, ſi quis dicat: fregi je-
junium, quomodò examinandus 41. In Natali Do-
mini éſtne licitus eſus carnium 42. Cauſæ excuſantes
àjejunio 4 5. Jejunium Quadrageſimale, quando
incipint 43. An ſit jejunium in diebusrogationuimm,
ibid. v. ſeqq. & caſus, ibilcd. „⸗„W

0°2 Igno-

INDEX RERUM.

Ignorantia quid & quotuplex 57. An cauſet in- Menti
voluntarium, ibid. An excuſet à peccato & à Inval
pœnà 59. lnvidi
Immunitate Eccleſiaſticà, quinam gaudeat 160. lraci
An etiam is, qui aſſociat ſe in plateâ Sacerdoti por- iracundin
tanti Euchariſtiam, ibid. leynl
Impedimenta matrimonii. v. Matrimonium. Polltinet
Impotentiaquid quotuplex, quænam dirimat ma- ubile
trimonium 55I. & ſeqq. Quantùm temporis con- Plerana.
cedatur à jure ad explorandum, an ſit perpetua 554. Ndex
Quid ſi ſeparatione factà pars impotens deprehenda- Anpollit
tur non laboraſſe impotentià perpetuàâ 555. mmiete
Improperium quid 22 2. 276. 5
Inæditicatio, quando transferat dominium 197. Upece
Inceſtus quid 82. Inceſtuoſus, an, & quando ſententin
privetur jurepetendi debitum. Ir
Interdictum quid & quotuplex 402. Jurar-
Indulgentia quid 426. Quis poſſit eas largiri 427. comites:
An Fapa poſſit lucrari indulgentias aliis conceſſas ibid. 137
Quotuplex, & quomodò differat à Jubilæo 42 8. lgliter,
Gonditiones requiſitæ ad eas lucrandas, ibid. An Jurile
poſſit quis uno actů lucrari duplicem indulgentiam Cetcotibe
etiam plenariam 429. Intentio ad eas lucrandas re- sal

quuiſita, ibid. Quibus poſſint eoncedi 430. FPeſto ud-

translato, an indulgentiæ transferantur 41. sſpen
Infamare ſe an & quando liceat 22 5. I*
Infidelitas quid & quotuplex 160. & ſeqq. An
ſuperveniens matrimonio illud ſolvat 51 8. Matri- Aus,
monium cum infideli contractum an valeat 546. lec
Qualiter peccet fornicans cum infideli 65. inſtinnn
Imnnocens probatus nocens, an poſſit & debeat con-. lex
demnari ad mortem 272. Innocentem, an liceat o 26

. occidere 261. Vel cum tradere Tyranno occiden. Mpu

M.

Ancnleti
1 pecend

0 giuen
1enoi⸗

moniun.
namchriman
nlenpctit

t peſenuſ

N.

eminiumn I.

n, Kqur

.
htenkinnt

lisconl⸗

pintl
an blle⸗
es lnuc⸗
eci
tur 431.

4

n e

.
Eebend
ei, 11 1e

nd

endeſfeinn

E T VERBORU M.

Intentio quid & quotuplex. v. Attentio.
Invaſorem an liceat occidere 26 3. & ſeqq-.
Invidia quid & quale peccatum 97.
Ira quid & quale peccatum & quomodè differat ab
iracundià 99.
Irregularitas quid 402. Quotuplex 403. Quis
poſſit in eò diſpenſare, ibid. & ſeqꝗ
Jubilæum quid & quomodo dilierar ab indulgentiâ
plenarià. v. Indulgentia.
Judex quid poſſit & ad quid teneatur 27 t. & ſeqq.
An poſſit judicare non accuſatum 274. An poſſit re-
mittere pœnam, quam injuriatus exigit pro injuriâ
275. An boſſit acceptare ſportulas 276. Judicans
in peccato mortali an peccet mortaliter 177. Quam
ſententiam poſſit & teneatur ſequi 15.
Judicium temerarium an & quale peccatum 175.
Juramentum quid 136. Quotuplex, ibid. Ejus
comites vel conditiones, ibid. Quor modis tollatur
137. Jurantes ex conſuetudine, an peccent mor-
taliter, ibid.
Juriſdictio à quo detur Religioſis & àquo aliis Sa-
cerdotibus 4.
Jus aſyli. v. Immunitas.
Jus quid & quotuplex 173. Juſtitia quid & quot
ejus ſpecies 174. I.
L Atria quibus competat 126. Cur non compe-
tat B. Virgini, cum tamen competat Cruci &
aliis, quæ Chriſtum tetigerunt, ibid.
Lectoratus quid, ejusofficium, materia, forma,

inſtitutio 4 52. & ſeqq.

Lex, quid, quotuplex, ejus differentia à præce-
pto 26. Lex naturalis quid, & ſitne mutabilis 28.
An patiatur interpretationem vel Epikiam 29. An
Oo z3 ejus-

INDEX RERUM

ejusdem poſſit dari ignorantia invincibilis, ibid. An Bumii
Lege humanàâ præcipi poſſint actus interni 30. An u0 ct
ad ſatisfaciendum Legi requiratur reflexa intentio ſatis. Cohacu
faciendi 3 1. Lex humana an obliget in conſcientiã 32. Usciſpen
Lex pœnalis an obliget ſtatim ad pœnam ſubeundam, conlenlus
ibid. Regulæ dignoſcendi, an Lex humana obli. Eenlunſ.
get ſub mortali vel cum periculo vitæ, ibid. & ſeqq. dffeine
Quinam ſubjiciantur Legibus 3 3. & ſeqq. Quot mo- g. V.
dis poteſt lex abrogari vel ceſlare 36. & leqg. enetat
Legislaror, an poſſit diſpenſare in ſua lege Zz. ſclinirun
Libellus repudi, an olim licitus, & per illum ſo. luc con

lutum vinculum matrimonii 514. e, vel
Ligamen ut dirimit matrimonium 547. Wr Rel
Linea quid 549. bile o,
Locatio quid 3 17. Locator quid poſſit & debeat, tinono
ibid. Locare domos meretricibus an liceat vel Lupa- Nelgiolr
naria ſint licita 9 1. & ſeqq. codſugi
Ludus quid, an, & quando transferat domi. 115l
nium 200, InN eOr

Luxuria quid, quot, & quæ ejus ſpecies 81. & tium gr
ſeqq. Si quis peccet cum perſonaâ conjugatâ, ſed Oblgni⸗

mortuâ quomedo peccat 84. . .
meltii
Agia quid & quotuplex 103. Eibpenlr
Maleficium quid & quotuplex, ibicd. Hevdl
Maledictio quid & quale peccatum 160. Lled.

M.andatum quid 32 1. Quid poſſit & debeat man- ſperl
dans & Mandatarius, ibid. Mandans injuſtam actio Ahoete
nem, revocans tamemmandatum, ad quid tenetur 209,. Ppuungu
Matrimonium quid & an Sacramentum 496. Ca- kens en
Aditne ſub præcepto 497. Quid, ſi omnes maſculi umte
morerentur exceptis ſolis Religioſis, tenerentũtne hi did.
ad matrimonium, ibid. Ejus materia & forma 498. Auwale
Ejus

M
,Did 1

eli 30. 1
imrennoftk

Onlckertig.

nfubeundr
humunz n
bid. Nl
Qonne
ſege

A
llegez,

ehe Uunt

/
lt Eere

cen Wl
Aher

fen
onbegrin⸗

bi
60.
ilhmdh⸗
ern
nnes MMN
Heteltine

ſumn,,
6

ET VERBORUM.

Ejus miniſter, ibid. An poſſit in matrimonio divelli
ratio Sacramenti à ratione contractus 499. Valétne

contractum ſinè proclamatis 500. Quis poteſt in

illis diſpenſare 501. Anad matrimonium requiratur
conſenſus ?ο. An etiam requiratur conſenſus pa-
rentum 504. An valeat ex metu contractum, ibid.
Sufficitne ad illud contractus conditionatus 506. &
ſeqq. Valetne hoc modo initum: Contraho tecum,
ſi generationem prolis evitaſti, ſi adultera fuiſti 538.
V initum hoc modo: contraho tecum, ſed ſub
hic conditione, ut vivamus in perpetuâò caſti-
tare, vel ut non conſummato matrimonio profitea-
mur Religionem, ibid. Matrimonium ſitne inſolu-
bile 509. & ſeqg. An poſſit Papa diſpenſare in ma-
trimonio rato 513. An ſolvatur per Profeſſionem
Religioſam 514. Quantum temporis concedatur neo-
conjugibus, utpoſſint deliberare de ingreſſu Religionis
515. & ſeqq. An ſolvatur matrimonium infidelium
uno eorum ad fidem converſo 517. An per adulte-
rium 518. Vel per infidelitatem ſupervenientem, ibid.
Obligatio reddendi debitum matrimoniale 52 2. &
ſeqq. Peccata conjugum 24. Marrimonii impedi-
menta quotuplicia 52 5. & ſeqg. Quis poſſit in illis
diſpenſare 527. Matrimonium invalidum quomo-
do revalidandum 529. Aliqui caſus ſuper hoc ?2 1.
& ſeqq. Qualiter conſtare debeat de morte conjugis,
ſi ſuperſtes velit ſecundò nubere 534. Et quænam
adhoc requirantur adminicula 53 5. Quid, ſi quis
putans uxorem ſuam vivere contrahatcum aliquâ vo-
lens eam deeipere , poſtea verò intelligit uxorem
ſuam reverd eſſe mortuam, valétne matrimonium,
ibid. Quid cenſes de Matrimonio clandeſtino 556.

An valeant matrimonia in locis Germaniæ & aliorum

O, ο 4 * loco-

IND E X RER U M

locorum aut Provinciarum in quibus viget pax Reli-
gionum non obſtaunte publicato Concilii Trid. decre-
to, finè proprio Parocho Catholico cordm Miniſtris
Acatholicis celebrata 560. & ſeqq.

dia 15.
Melitenſes an teneantur ad horas 141.
Meretricium quid & quale peccatum 90.

Metus quid & quotuplex 53. Cauſeétne involun.

tarium, ibid. An excuſet à peccato & in quibus y5.
Miſſa quid & quando inſtituta 467. Ejus valor
an ſit infinitus, ibid. Quotuplex ejus fructus 46 8.
Pro quibus poſſit offerri, ibid. Requiritürne inten-
tio applicandi tructum Miſſæ 47 1. Ad quem per-
venit fructus ſpecialis, ſi Sacerdos obliviſcatur facere
applicationem 472. Potéſtne quis pro eâ accipere
ſtipendium 473. Obligatio Sacerdotis juxta acce-
pta ſtipendia celebrandi 474. Quoties Curatus tene-
tur legere Miſſam 475⁵. Quoties Cappellanus 476.
Quoties Sacerdos ſimplex, ibid. Quo tempore 477.
Quo loco 478. Quæ obligatio circa verba Miſſæ &
Ritus Canonis 479. Potéſine Miſſa interrumpi 480.
Mollities quid & quale peccatum 83.
Monarchia quid 33. .
Moniales an teneantur ad Horas v. Horæ Canonicæ.
Monopolium quid, quandò licitum, & ſub quies
poœnis prohibitum 2 97. & ſeqq.
Mons pietatis quid & quando licitus 3 10. & ſeqq.
Moralitas actuum humanorum quid 66. Quot
regulæ morum &S7. Quot principia, ibid. Quot &
quæ ejus ſpecies, ihild. “
Moribundi abſolutio. v. Abſolutio.
Mutilator ad quid teneatur 21 5. Mutilatus an

irregularis 403 Mu-

Murn
li 300.
tiones m

Medicus qualia poſſit & debeat applicare reme- N

Nere

Nop

Priſtnus
Odi⸗
Ole.
Oraue
Ordo⸗
Kinos,
clament
effecus
uiſta
Ordinun
ſaad fu
Otdinarr
N
nſtitut
Ord
Olce⸗

P
atr

Monem
Dec

M
vigtfuce
lli Trid en
Oramm Mink

Ppliee et

41.
m 90.

Uetne iorela

Linqubs
7. Ljiͤfa
ktuch
inirtümeine
49 gveng
iſcaturtr
o en aa⸗
i lunen
2Cummuret
pelanof
tenſaleti
ba M
aluunſitl

Sli

Al
. G.

,

ns
un 8

4

ET VERBORU M.

Mutuum quid & quotuplex 299. Ejus mate-
ria 300. Differentia à commodato 299. Obliga⸗
tiones mutuantis & mutuatarii 3 00.
N F
N Eceſſarium neceſſitate medii & præcepti quid
ſit 8. Quænam & quot ſint talia 8.
Necromantia quid 104.
Neophytus quis & an irregularis 403.

Bſervato ſanitatum & eventuum quid 10 5.
O Obſtetrix quid poſſit reſpectù baptiſmi v. Ba.
ptiſmus. L
Odium quid 113.
Olla fortunæ an ſit licita 3 09.
Oratio quid 126.
Ordo ut eſt Sacramentum quid 437. Quando in-
ſtitutus 43 8. Quot 439. An omnes ſint propriè Sa-
cramenta, ibid. Ejus materia & forma 440. Ejus
effectus, ibid. Subjectum capax Ordinis 443. Re-

quiſita ad ſuſceptionem Ordinum 444. Miniſter

Ordinum 448. Ordines minores quot, quæ requi-
ſita ad ſuſceptionem, quæ obligationes 450. & ſeqq.
Ordinatus quibus gaudeat Privilegiis 45 1.
Oſtiariatus quid, ejus officium, materia, forma,

inſtitutio 4 51. & ſeqq.

Ordo ut eſt impedimentum dirimens 539.
Oſcula an liceant 94.

Apa loquens è Cathedrâ, an ſit regula fidei 10 1.
Parapherna v. bona Paraphernalia.
Patrini cùm quibus & quando contrahant cogna-

tmionem ſpiritualem 339.

Peccatum quid & quotuplex 70. & ſeqꝗ. Unde
Oo 5 di-

PN D E X R ER UIM

diverſificentur ſpecie 72. Unde numero 74. An
etiam diſtinguantur voluntate peccandi interrupta vel
renovata 75. Quodnam dicitur mortale ex ſuo ge-
nere vel veniale 76. Mortalia ex ſuo genere an & quot
modis poſſint fieri venialia vel econtra, ibid. & ſeqq.
Unde ſumitur eorum gravitas 78. Regulæ diſtin-
guendi unum ab altero 79. Vel an quis perfecte vel
imperfectè in peccatum conſenſerit, ibid. Peccata
capitalia quot 80. & ſeqq. W
Percuſſor Clerici, an ſit excommunicatus 412. Si
quis percuſſit Clericum & dubitetur, an mors ſit ſe⸗
cuta vi percuſſionis 247.
Peregrinus, an teneatur legibus locorum 3 5.
Perjurium quid & an in eo detur parvitas mate-
riæ 137.
Phreneticus an irregularis 403.
Pignus quid & quomodo differat ab Hypothecà

319. Quando poſſit quis ſibi illud appropriare, ibid.

Piſcari contra Prohibitionem Principis, quale ſit
peccatum 3 94.
Peernitehtia quid 353. PEjus partes, ibid. Ma-
teria & forma, ibid. .
Polygamia an licita 497.
Pollutio. v. Mollities.

Poſſeſſor bonæ fidei ad quid 227. Item dubiæ ac

malæ fidei 229. Poſſedi agrum alienum undecim
annis ad quid 23 8. Per triennium poſſedi agrum
bonâ, per triennium dubiã, & item per triennium
malà fide ad quid, ibid. Bona fide poſlidens rem
aliquam & voluntariè eam deſtruens ad quid 24 1.
Preaceptum affirmativum & negativum quomodo
differant 27. Quomodo differat à lege, ibid. Præ-
ceptum materialiter & formaliter diverſum 7 3. v. Lex.
Præ-

R

Prxlcri
gilte l
m, pore
Dreti⸗
Prelſun
canserpt
Mebr
, obli
Drecar
Dretion
Probe
Inatrimo
Profet
Momil
100. Ar
Dronme
Prom

R Ai
Ia

Raprus
Codann 6
Begnl
Regel
Rel
hele
olang
id &
A lene⸗
Relſti
entigin

N

10 74. 1
lertupen

le ſiag,

ge an e
„ .
bis, Al

egulr 4

izpeffitt

bid. aun

cnsn
n molst

um 3
Avias

8
fe,
toriun
i

il N

temdli
num M
olel .
er Mann
eenn
1241.
gdn
unnnn
17

E T VERBORU M.

Præſcriptio quid, & quæ conditiones ad eam re-
quiſitæ 192, Si quis dubitet, an res ſit ſua vel alie-
na, portéſtne præſcribere, ibid.
Præftigium quid 104. .
Præſumptio quid & quale peccatum 114. Pec-
cans ex præſumptione quotupliciter peccet, ibid.
Presbyteratus quid, ejus officium, materia, for-
ma, obligatio veſtis, inſtitutio 40 3. & ſeqq.
Precarium quid 327.
Pretium rei quotuplex 290.
Probabile quid & quotuplex 13. Preclamata ad
matrimonium, an requirantur. v. Matrimonium. RKr
Profeſſio Religionis, an ſolvat matrimonium 539.
Promiſſio quid & quando transferat dominium
200. An obliget ſub conditione turpi, ibid.
Promulgatio quid, & an ſit de eſſentia legis 26.
Pyromantia quid 104.

Apina quid, quale peccatum, quomodo diffe-
rat à furto, & quænam ad illam reducantur 269.
Raptus, ut eſt ſpecies luxuriæ quid 82, Quan-
donam conſlituat impedimentum dirimens 555.
Quid, ſi puella volens ſit abducta 556. .
Recidivi, an poſſint abſolvi v. Abſolutio.
Reguleæ fidei quot v. Fides.
Regulæ morum quot. v. Moralitas.
Religio quid, & quot ejus actus 12 5.
Religioſus, an habet dominium temporalium 181.
Violans votum paupertatis an & quomodo peccet,
ibid. & ſeqꝗ. Quid, ſi ludat abſque omni licenti 185.
An teneatur ad Horas v. Horæ Canon.
Reſtitutio quid 200. Ejus radices 20 1. Diffe-

rentia inter illas radices, quis obligatur reſtituere 208.

Cau⸗

INDEX RERUM.

Cauſæ ad damnum cooperantes quot, ibid. & ſeq.
quis primò tenetur reſtituere 21 3. Cui reſtitutio fa-
cienda, ſi Dominus rei ſit ignotus, mortuus, vel
multùm diſtans 230. Potéſtne fieri per Confeſſarium
231. Quid, ſi Confeſſarius ex ignorantià nonmo-
neat pœnitentem de reſtitutione, tenetũrne ipfe reſti-
tuere 232. Quo ordine facienda efſt reſtitutio, ibid.

Ex quà culpà oriatur obligatio reſtituendi in bonis for.

tunæ. Cauſæ excuſantes ab cà 237. Appendix quo-
rundum Caſuum circa materiam reſtitutionis 238 &

ſeqq. Ubi videantur NB. Reſtitutio in integrum

quid & quibus competat 200.
Reus quid poſſit & ad quid teneatur 280. & ſeqq.
Quid faciet Confeſſarius cum reo, qui juridicè interro-

gatus negat veritatem 281. Juſtè condemnatus, po.

teſtne appellare 283. Poreéſtne fugere ex carcere
rumpendo vincula & parietes 28 I. & ſeqq.
Rixa quid & quale peccatum 119.

Acramentum quid, quot, & à quoinſtituta 328.
Quæ requiritur intentio in conficiente & ſuſci-
piente Sacramentum, ibid. Mali Miniſtri, an con-

ficiant vera Sacramenta 329. An liceat ea ab iis pe-

tere, ibid.
Sacrilegium quid & quotuplex 160. .
Satisfactio Sacramentalis quid 379. Conditiones
ad eam requiſitæ, ibid. Poſsitne quis ſatisfacere per

alium 3 80. Poſsitne fieri per opera alias præcepta,

ibid. An teneatur pœnitens acceptare & implere pœ-
nitentiam 381. Quxæ ſatisfactio ſit injungenda 3 82.
Quandonam implenda 383. Ab uno injuncta, po-
17

teſtne mutari ab alio & quandonam 384. Qui illam

implet in ſtatu peccati mortalis, ſatisfacitne, ibid.

Ad quid, qui oblitus eſt illius, ibid. * Sacri⸗

Acriſie
Kancdal
hoc 121.
Schiſin⸗
rupul
dia I1.
eclitio⸗
entent
lceateamt
Serwitu
Lervus
nium 180
Etyit,
mengy. C
Ligillumn
od 370.
ibid. An
mMum cadar
tingintente
(uis er ſol
Gignitntem
lun, ſund
Cnlelli d
ſcientiicn
Proprium
conkeſſion
cipit
UItend die
imon

M.

Oini teltnuot
ImOtns,

er Coblelkn.

orantitnonn
ktünne iſet
Tteltiuno,
enclinborn

Apprnlrg

ſtrunon
io in ingt

r190.
. icc n
öndetnnarus
gere e
legg

guoinin⸗

oofcienel!
lccen ehn

0.
iͦſrien
D
e innn⸗
niußn,
o ſirck,
Nisl

.

E T VERBORU M.
Sacrificium quid & quotuplex v. Miſſa.
Scandalum quid & quotuplex 120. v. Caſus ſuper
hoc 122. & ſeqq.
Schiſma quid 111.
Scrùpulus quid & quotuplex, ejus cauſæ & reme-
dia 11. & ſeqq. v. Conſcientia.
Seditio quid 11 9.
Sententia probabilis quæ & quotuplex 13. & an
liceat eam ſequi relictà probabiliore 14.
Servitus quid & quotuplex 179.
Servus an irregularis 403. An habeat domi-
nium 180.
Servitus, quando conſtituat impedimentum diri=
mens v. Conditio.
Sigillum Confeſſionis quid, quo jure obligat, &
quos 370. Ilud violans quot peccata committat,
ibid. An detur in eo parvitas materiæ 371. Quaæ-
nam cadant fub Sigillo 372. Quid faciet Confeſſa-
rius interrogatus de peccatis auditis 373. Quid, ſi
quis ex ſola Confeſſione ſciat aliquem ad officium vel
dignitatem eſſe incapacem & indignum, ibid. Si
Confeſſor pœnitenti indiſpoſito renuit dare ſchedu-
lam, frangitne Sigillum, ibid. Vel dicat: ille mihi
confeſſus eſt venialia 172. Potéſtne Confeſſor un
ſcientiâ confeſſionis ad evitandum grave periculum
proprium vel aliorum 374. Potéſtne uti tali ſcientia,
ſi ſponſa ſubticeat fornicationem, quam tamen novit
confeſſione ſponſi ʒ7 5. Quid, ſi ingemiſcat, dum
excipit confeſſiones 376. An poſſit fugere, ſi poœ--
nitens dicat, quod velit eum occidere 376. & 371.
Simonia quid, & quotuplex 161. Quale pecca-
tum 162. Quas pœnas inducat, ibid. Simoniacus
ad quid 163. Caſus ſuper illam 16 . & ſeqq. Re-

Lul⸗

I N/D E xX RERUM

gulæ dignoſcendi, an committatur Simonia 172.
Sodomia quid 83.
Sortilegium quid 10 ⅞.
Spes quid , ejus objectum formale & materiale
112. & ſeqq. Vitia ei oppoſita 113. & ſeqq.
Sponſalia quid 48 1. In quâ ætate poſſint con-

trahi 482. Eorum effectus, ibid. An valeant con ·

tracta cum conditione, ſi Papa diſpenſet, ibid. Cau-
ſæ ſponſalia diſſolventes & diſpenſantes 482. & ſeqq-
An ſponſus poſſit reſilire 484. An alter ſponſorum
carnaliter peccans cum alio teneatur hanc circumſtan-
tiam confiteri, ibid. An per ſubſequentem copulam

ſponſalia tranſeant in matrimonium 48 5⁄. An is

poſſint apponi pœrnæ, ibid. An poſſint Parentes vel

tutores ea contrahere pro filiis ante ſeptennium 486.
Appendix quorundam caſuum circa ſponſalia, qui
videantur 487. & ſeqq.
Sponſio quid & an transferat dominium 206.
Spurius an irregularis 403.
Stuprum quid, & an diſtinguatur à ſimplici forni-
catione 8 2. Stuprator, ad quid teneatur 2 16. & ſeqq-
Subdiaconatus quid 456. Ejus officium, mate-
ria & forma, obligatio, ſubjectum, veſtis, inſtitu-
tio 457.
Subſannatio quid 227. .
Superbia quid, quale peccatum, quæ ejus filiæ
80. & ſeqꝗq.
Superficies quid 179.
Superſtitio quid & quotuplex 103.

Suſpenſio quid & quotuplex 401. Suſpenſus exetr-
cens munus officii, an incurrat irregularitatem 402.

Suſurratio quid & quale peccatum 222.
Symbola fidei quot v. Fides.
Syn-

„

Fnge
itlo.

AJTIn
1*
Tentat
Teltan
uun pol
knexeve
um &
keltamen
Perſonis.
Teſtis
Thelal
Tirulus
Tranſa
telrament
(cele

4 449

4 ſen
Mumftinn
Ventakinn
Vanad
Venan
tenzo4.
Venx
Vencdl
Veneß
Viu
Viüum
cie; 83.

4

4

Hnotin

G mNd

ſlig
line
lgalamre
tzibie
ln En
Alpoln

ccheut

temn t
49 4. N
t Darents
Gntumn 4
Otaln,

Uln 106

nlat

1116Cle

hcn, A

bris,

cogere ad tranſactionem 321.

ET VERBGRUM.

Syndereſis quid, ejsque differentia à conſcien-
tià 10.
T
T Empus feriatum impediens matrimonium,
quandè incipiat 526.
Tentatio quid 104.
Teſtamentum quid & quotuplex 202. Qui⸗
nam poſſint illud condete, quinam non 20;.
Eſtne revocabile 204. Quid, ſi Teſtamentum ſit fa-
ctum & naſcatur filius poſthumus, ibid. An valeat
Teſtamentum, in quo quis omnia ſua relinquit certis
perſonis, præteritis conſanguineis, ibid.
Teſtis quid poſſit, & ad quid teneatur 283.
Theſaurus inventus, cujus ſit 1 96.

itulus quid 180.

Tranſactio quid 320. An poſſit tranſigi ſuper re
teſtamento relictâ, ibid. An& quando Judex poſſit
Agi, ubinam poſſint contrahere matrimonium
558. An teneantut legis locorum 3 5.
Vana gloria quid 81. Si quis ex vanãâ glorià ſubeat
Martyrium, an ſit Martyr, ibid. Quid ſi quis vo-
veat eleẽmoſynam ob vanam gloriam 128.
Vanaobſervantia quid 10 5.
Venatio contrâ prohibitionem Principis an I.
ceat 3 94. M
Venæ metallicæ inventæ cujus ſint 196.
Venditio quid 2 90. Ejus pretium, ibid.
Veneficium quid 103.
Violentia quid 5 3. An tollat voluntarium, ibid.
Vis ut eſt impedimentum dirimens 547.
Vitium contra naturam quid 82. Quot habeat ſpe-
cies 8 3. Vo-

INDEX RERIUM ET VERBORUM.

Voluntarium quid & quotuplex 48. An ſit iem XNX
cum volito vel libero 52. An poſſit dari volitum ex
preſsè nolitum, ibid. R S
Votum quid & quotuplex 127. Requiſita ad As
ejus obligationem 128. Ejus materia, ibid. An
ſit in poteſtate voventis in materiã gravi obligare ſe ſub
veniali vel econtra 129. Quæ vota ſint Papæ reſer.
vata, ibid. Quot modis poſſit tolli votum, ibid.
An mulier, quæ vovit non nere die Sabbathi, vali-· J
dè voveat 131I.
Uſura quĩd & quale peccatum 300. & ſeqq. Quo
titulo liceat accipere quinque pro centum 302. Em
ptio censùs realis & perſonalis an ſit uſuraria, ibid.
Quandonam ſit uſura 107. & ſeqq. An liceat pe- .
cunias deponere apud uſurarium 310. Pœnæ uſu-
rariorum, ibid. W
Uſucapio v. Præſcriptio.
Uſus & uſusfructus quid 179.
Uxor quarum rerum habeat dominium 181.

Uxoricidium, an & quando conſtituat impedi- “ Oy
mentum dirimens 544. & ſeqꝗq. Ix
L Wrehac
FE I N 7 wende
Errata prudens Lector corriget. a
enelie
i

S ⸗ dad
4 aen
PASCHASII

WI.

Aneik.

Voltun.

Regiiine
bid.
lont
thget⸗
VOtuN, DA. .

dbochi,

leg. S
Urri, e.
Me
Dene

kru

XZN £ & E XZE
2 W S
EFXEX EZEX EFZIEIEX EFEX

PASCHASII

QUENELLII

PROPOSITIONES
D A M N AT E,

OCtaVA Dle septe Mbrl’s anno al

In Carnato Verbo.

—

Overit Lector, Animadverſiones Propoſitioni-
N bus damnatis appoſitas è variis lucubrationibus

antehac in Gallia contra Quenellii reflexiones excuſis,

nec in Germania facilè reperiendis ferè deſumptas, &

in Epitomen hic redactas eſſe. 1
Acceſſit verſioni latinæ indicatio locorum opera
Quenelliani, è quibus ipſæ propoſitiones excerptæ
ſunt. Ubicumque nullus annus ſubjungitur loco,

indicium eſt propoſitionem illam extare in utraque

editione reflexionum, videlicet anni 1693. & anni
16 99. quas nominatim Sancta Sedes damnavit. Ubi
verèò additur annus, ſignum eſt, propoſitionem illam

cxtare tantüm in alterutra, ſcilicet eà quæ citatur.

6 VENE-

W☚ (2) 90-
2280566608689803

VENENUM CENTUM ET UNIUS
P ROPOSITIONUM

AℳA Sankta Jdede nuper damnatarum in eo

conſiſtit,

quod Author illarum

UENEELIUS her illas non
obſcurè ſigniſicet,

1. Uèd qui Deum
ejuſque gra-
tiam (ſanctificantem)
amiſit, non poſſit elicere
actum ullum ſupernatu-
ralem, imò ullum opus
moraliter bonum; ſiu in
impotentia generali ad
orandum, in indigentia
quæ ad ipſius adeò fidei,
ſpeique jacturam pertin-
gat, cum omnis actualis
gratiæ privatione, nullà
ejuſque conſecutionibus.
2. Quèòd quilibet ju-
ſtus peccans, careat gra-
tiâ efficaci, ſine qua non
ſolùm nihil fit, ſed nec
fieri poteſt. Minus dixe-
rat Arnaldus : hic enim
non niſi de Sancto Petro
atque adeò de ſingulari
Aliquo juſto loquebatur.

id aliud
remanet ani-

I.
Prop.

mæ, quæ« Deum atque

ipſius gratiam amiſit, niſi
peccatum, & peccati con-
ſecutiones, ſuperba pau-

pertas, & ſegnis indigen.
tia, hoc eſt generalis im-

potentia ad laborem, ad
orationem, & ad omne

opus bonum ²⁸ Luc. 16.

v. 3.
re ipſi relictà niſi peccato
Quid aliud remanet &c.
2. Prop. lZeſu Chriſtt
gratia, principium efficax

boni cujuſcumque generis

neceſſaria eſt ad omne opus
bonum; abſque illa, non
ſolum nihil fit, ſed nec
hier: poteſt. Joan. 15. v. 5.
Ed. 1693.

3. Prop.

9

1
nine ,
on ga
Act. 10

non ht
mandar
ccrin gr
Akumpe
cendo.
4. Pr.
Ommia
lui Nan
allet
H.9.

perar
Qidq
Atinpol
Nota
alzie
uluNir
Urniſi
euelle D
ver
o. 4
* ſenühete
F. Do
ln emol
Temm ndt
edhortaf

180 ₰ 3. Prop. In vanum Do- 3. Quèd ſola gratia
NS mnine praæcipis, ſi tu ipſe efficax reddat mandata
M von das quod præcipis. poſſibilia, cùm Domi-
Act. 16. 10. nus, Authore Quenellio.
ih ck in vanutn præcipiat ſi
luun non dat ipſe quod præcipit. Impoſſibilia igitur ſunt
mandata Dei omnibus efficaci gratiã deſtitutis. Sola
enim gratia dat, quèd Deus præcipit, id eſt dat
actum præceptum, eundem in nobis reapſe produ-
1 u cendo. “
4. Prop. Ià Domine; 4. Quèd nihil facere

1non

peniltß⸗ ,
Dun ℳ Omnia poſſibilia ſunt ei, valeamus „ niſi, quod
* cui omnia Poſſibilia facis, Deus in nobis realiter
raut zadem operando in illo. operatur; id enim mani-
Prle Marc. 9. 22. feſte innuit quarta propo-
gane e e t. „ itio, dum allerir iſti Dei
Pundt arlrion⸗ in nobis omnia nobis poſſibilia fieri.
nn,4 Qui quid itaque Deus in nobis non operatur, nobis
644 eſt impoſſibile, quod eſt hereticum.
l Nota Quenellium libro ſuo cui titulus Traditio
EFEccleſiæ Komanæ Tom. 3. pag. 33 5. probare, quod

,Fjre nullum ſit diſcrimen inter has propoſitiones: Is qui
WH gratiaâ efſicaci caret, nequit implere præcepta: ei non
ſeme ſunt poſſibilia: ſunt ipſi impoſſibilia: aitque ibidem
ee..as eſſe tam veras in ſenſu proprio ac litterali, quàm
iptunie hæc vera eſt: impoſſibile eſi bomini veredis currere ſine
nce en equo. Atque ità Quenellius propugnatæ primæ Jan-
lmn ſenii hereſeos ore proprio ſe reum tacit. Z
ven 1 5. Prop. Quando Deus 5. Quèd nulla detur
t, . non emollit cor per interio- gratia ſufficiens, & quòd
onrem unctionem gratiæ ſuæ, abſque gratia efficaci,
4 exhortationes, & gratiæ quæ cor emolliat, ex-
zeld e. ex-— a 2 hor-

₰☚ (4) *
exteriores non inſerviunt, hortationes, nec non ex-
niſi ad illud magis obdu- teriores gratiæ, non niſi
randum. Rom. 9. 18. ad illud magis obduran-
Ed. 1693. dum ſerviant.
Nota hanc propoſitionem ad duas præcedentes re-

ferri.
6. Quèd Deus Judæos
in impotentia ad fugien-
dum peccatum implen-
damque legem ſuam re-
liquerit, quamvis im-
plementum legis ab ipſis
exigeret. Et tamen Ju-
dæi omnes, utpote à pec-
ceati originalis labe purga-
ti, ſive per circumciſio-
nem, ſive per aliquod
aliud Sacramentum, erant

6. Prop. Diſcrimen in-
ter Fæœdus Judaicum, &
Chriſtianum eſt, quod in
illo Deus exigit fugam pec-
cati. & implementum le-
gis à peccatore, relin-
quendo illum in ſua impo-
tenti«: in iſto verò Deus
peccatori dat, quod ju-
bet, illum ſud gratiâ pu-
rificando. Rom. 11. 27.

juſtiſicati. At illos, quamvis juſtificatos, Deus,
inquit Quenellius, in impotentia ad legem implen-
dam relinqucbat. Enigitur totidem juſtos, quibus
non ſolùm aliqua præcepta, uti habet prima Janſenii
propoſitio damnata, ſed univerſaliter tota lex erat im-
poſſibilis. 2. Quòd in Chriſtiano fſœdere Deus det
peccatori, quod jubet, quod non verum eſt. Vide
venenum propoſitonis ſequentis.
7. Quèd Deus in vete- 7. Prop. Quæ utilitas
ri fœdere hominem ejus pro homine in veteri fæde-
propriæ infirmitati reli- ve, in quo Deus illum re-
querit, nullam illi largi- liquit ejus propriæ infirmi-
tus gratiam. Quæ pro- tati, imponendo ipſi ſuam
poſito paradoxum im- legem: Quæ verd ſælici-
pium & inſenſatum con- tas non eſt admitti ad fæ-
kI=

Au5,„

linet.
ris fu
lifede
ma doc

fuiſſe

Deus h

bis peri

paatal

menna
Laturin
incorc
leſiſter
Potelt⸗
tinemni⸗
ni⸗ in 4
ſuunn
uc 09
Mo' I
Hebr

Dradlan
i,
Hüign
Durus
9. P
gya
ungt
um g
aege
11. 3 .

₰ℳ (5) 0

Neenoner
e, tinet. 2. Quod nulla ju- dus, ix quo Deus nobis
cdorm. Adwæis fuerit utilitas in vete- donat, quòd petit à nobis ?

ri fœdere, quod eſt con- Hebr. 8. 7.
tra doctrinam Apoſtoli dicentis utilitatem eis multam

Nelelle.
fuiſſe & per omnem modum. Rom 3. v. I. 3. Quod

Dlinus Deus donet nobis id quod in Chriſtiano fœdere à no-
dlatas, ö bis petit. Quæ propoſitio in tota latitudine ſua acce-
c5, H Pta falſa eſt cum plurima Deus petat à nobis, quæ ta-
W men nobis minimè donat, id eſt, quæ reapſe non ope-
umae ratur in nobis. E. g. petit à nobis actus, quos tamen
me, ͤ in corde noſtro non producit, ſed produceret, niſi
rſu reſiſteremus gratiæ, quæ actus illos verè & realiter in
unI poteſtate noſtra conſtituit. 8
,KAHHn 8. Prop. Wos non per- 8. Quod quicumque
a tinemus ad nopvum fœdus; reſiſtunt gratiæ, hoc ipſo
lige niſi in quantum participes ad Eccleſiam Chriſti non
n. ſumus ipfius nove gratig, ampliùs pertineant, cùm
Juæ operatur in nobis, id juxta hanc oétavam Quoe.
Nk. Jusod Deus nobis preæcipit. nellii propoſitionem, ii
kgeniſe Hebr. 8. 10. bdoli , in quibus gratia
frpge operatur id, quod Deus
imh⸗ ipſis præcipit, ad novum fœdus pertineant. Atqui
nulnat, gratia non operatur id, quod Deus præcipit, niſi in
neelen illis, quos facit declinare à malo & facere bonum.
unck. Hiligitur ſoli ad Eccleſiam Chriſti pertinent. Quod
„Pprurus putus eſt Calviniſmus.
Qun 9. Prop. Gratia Chriſti 9. Quod ſine gratia
runſß eſt gratia ſuprema, ſine efficaci, quam ſupremam
Deulin quaæ conſiteri Chriſtum Quenellius nuncupat, &
ntunſ⸗ nunquam poſumus, & cum qua Chriſtum nun-
tenhi, 8 cum qua nunquam illum quam abnegamus, illum
4 n he abnegamus. I. Cerint. confiteri nunquam poſſi-
/, 12. 3. 1693. a z mus.

(6⁶) 90
mus. Quod in hæreticam Arnaldi propoſitionem .
recidit, videlicet, quèòd S. Petrus defectu grariæ effi: mmh
cacis non potuerit non abnegare Chriſtum. Atqui,

tetiori
uti fatentur omnes, alan eli ratio de quolibet alio Dens v
peccato, ergo &c. wvanm ta
10. Prop. Gratia eſt ope- I0. Quo gratia ſit engr.
ratio manus Omnipotenks operatio manũs omnipo- cm ſin
Dei, quam nihil impedi- tentis Dei, quam mihil qt
re poteſt, aut retardare. impedire poſſit aut retar- 1.0G
Matt. 30. 3 4. dare, ergo non modo iri

ratiæ nunquam reſiſti· (copert
tur, quæ eſt hæreſis ſecunck Janſenii, ſed ne reſiſtt i ien
quidei poteſt eà reſiſtentiãâ, quæ pertingat uſque ad (notem
non conſenſum, ſive qu à fiat, ut reapſe non impleatur irunin
id, quod gratia ponit in noſtra poteſtate, quæ eſt hæ- (Eendi,
reis quarta ejuſdem Janſeni. (Irendi
1II. Quòôd omnis gra- II. Prop. Gratia non d, em
tia Chrilli conſenſum eſt aliud, quàm voluntas dg. 2
noſtri cordis poſt ſe tra- Sar dese Dei, ju- lnlenii.

har & obſequium extor- bentis, & facientis qucd 1, 0
en⸗ cùᷣm gratia nihil jubet. Marc. 2. I1I. iiinter
it aliud, quàm voluntas Agumh⸗

Omnipotentis Dei juben- rnl in
tis & facientis, quod jubet. Itaque nulli gratiæ re. mllliſte

ſiſtitur, quæ rurſus eſt hæreſis altera Janſeni. Cohlenſa

12. Quèd Deus ſalver I2. Prop. Quando (tcohe
quoſcunqe voluerit ſalva. Deus vult ſalvare ani- ereſt
ri; nec de hoc dubitari mam, quocumque tem- 16. P
poſſit. Deus i igitur nul- pore, quocumque loco eſfe- lait,e
lius pereuntis ſalu tem vo- ctus indubitabilis ſequitur ucht⸗
luir. d eſt funda- vpoluntatem Dei. Marc. 2. n
mentum hæreſeos quintæ 12. 5

Janlenianæ. L 1

Poltam

lgtnietk⸗

h. Anni J

volberi

1 gul
1onuhr
guun U
ſt rur
Non Nl⸗
iun it
ſed ne
ulre
nünpken

gue eſthu

Gruu
1n We
1 Di,
ſümi⸗
UlI.

oligeu

—

AN6
, .

itel,
rlarbee,

lilrſnn

1

2

₰„ (7) be*

13. Quèd nulla vo-
luntas humanæ gratiæ in-
teriori reſiſtat, quando
Deus vult animam ſal-
vam facere ejũſque cor
tangit. Quod in ſecun-
dam Janſenii hæreſin re-
Cidit.
14. Quòd omnis gra-
tia Chriſti conſenſum &
cooperationem volunta-
tis inferat, adeò ut pec-
catorem obſtinatum con-
ſtituat in neceſſitate ſe de-
dendi, ad Chriſtum ac-

currendi, ſeſe humilian-

di, eundémque adoran-
di. 2 da & quarta hæreſis

Janſenii.
15. Quèd omnis gra-
tia interior obedientiam,
quam Deus petit, opere-
retur in corde, atque ità
nulla ſit gratia, quæ cum
conſenſu voluntatis non
ſit conjuncta. Eadem ꝛda
hæreſis.
16. Prop. Nullæ ſunt
illecebræ, quæ non cedant
illecebris gratiæ, quia ni-

bil reſiſtit Omnipotenti.

Act. 8. 12.

13. Prop. Quande
Deus vult animam ſal-
vam facere, & eam tan-
git interiori gratiæ ſuæ
manu, nulla voluntas
bumana ei reſiſtit. Luc. 5.
13. 16 93.

14. Prop. Quantum-
cumque remotus a ſalute
ſit peccator obſtinatus,
quando Jeſus ſe ei viden-
dum exhibet lumine ſalu-
tari ſuæ gratiæ, oportet
ut ſe dedat, accurrat, ſe
ſe bumiliet, & adoret Sal-
vatorem ſuum. Marc. 5.
67. 1693. 8
15. Prop. Quande
Deus mandatum ſuum, &
ſuam externam locutio-
nem comitatur unctione
ſui Spiritus, & interiori
vi gratiæ ſuæ, operatur
illa in corde obedientiam,
quam petit Luc. 9. 60.
16. Quèòd nullæ ſint
illecebræ, quæ non ce-
dant illecebris gratiæ,

quia nihil reſiſtit Omni-

potenti. Igitur gratiam

* (8) s.

nunquam ſequitur reſiſtentia, nec gratia unquam
effectu ſuo privatur. Eadem hæreſis.

17. Prop. Gratia eſt
vox illa patris, quæ ho-
mines interius doc et, hac
eos venire facit ad zeſum
Chriſtum; quicumque ad
eum non venit, poſtquam
audivit vocem exteriorem
Filii, nullatenus eſt do-
ctus à Patre. Joan. 6. 4 5.

N

17. Quèd cum gratia

ſit vox illa Patris, quæ

homines interius docet
eoſque venixe facit ad e.
ſum Chriſtum, quicum-
que ad eum non venit, in
nullam gratiæ partem ve-
niat, ſine quà tamen, ſe-
cundùm Qenellium „ni-

hil poſſumus. Quod

propoſit tionum raliquod præcedentium venenum con-

tinet.
18. Prop. Semen verbi,
quod manus Dei irrigat,
ſemper affert fructum
ſuum. Act. 11. 2 I.

comitatur.

18. Quèd interior gra-
tia ſemper faciat fructifi-
care verbum, quod ipſa
Nulla ita-
que datur gratia, quæ

non Gtſemper efficax, nulla, quam reſiſtentia no-

ſtra privet effectu ſuo.
19. Prop. Dei gratia
nihil aliud eſt, quàm ejus
Omnipotens voluntas:
haæc eſt ilem, quam Deus
ipſe nobis tradit in omni-

bus ſuis Scripturis. Rom.

14. 4. 1693.

da hæreſis Janſenii.

19. Quèd Dei gratia
nihil aliud ſit, quàm Om.
nipotens Dei voluntas,
& quod hæc ſit idea,
quam Deus ipſe nobis tra-
dit in omnibus ſuis Scri-

pturis. Atqui Deo, quan-

do agit ut Omnipotens,

nunquam reſi ſtitur, ergo juxta Quenellum „ nun-

quam refiſtitur gratiæ.

20. Prop.

10.

ilus eſt

ia noh

ur, ij

fant,
Domin,

.

quamt
iken gr
.
hriſti

potens.

sile,

ati pe
unti
atin
larnan

2l. 16

Mlomin
.
Onnn
um !.
lis co
r il
natio,
fue
aliar,

a uge

Cum Et
9ns,
erins
efetal)
m, gton

on veniI

epunenn
1tacnen,4
egellan,.

1. (
nenuun

neniorg
Gnn hlt
d, liſ
NN
eſlennn
ſei
ADi
N W
nne l
iplebarſ
busi
vio
Oompo;
*„
Alm,

10

„ (9) 50.

20. Prop. Vera gratiæ
idea eſt, quod Deus vult ſi-
bi aà nobis obediri, & obedi-
tur, imperat, & omnia

fiunt, loquitur tamquam

Dominus, & omnia ſibi

ſubmiſſa ſunt. Marc. 4.

39.

20. Quèd idea vera gra-
tiæ ſit: quòd Deus vult
ſibi à nobis obediri, &
obeditur, imperat, &
omnia fiunt, loquitur
tanquam Dominus &
omnia ſibi ſubmiſſa ſunt.
Itaque juxta Quenellium
commenmtitia eſt gratia,

quam reſiſtentia noſtra ſuo privat effectu. Ipſa adeèò

idea gratiæ includeret irreſiſtentiam.

2 1. Prop. Gratia Jeſu

Chriſti eſt gratia fortis,

potens, Juprema, invin-
cibilis, utpote quæ eſt ope-
ratio voluntatis Omnipo-

tentis, ſequela, & imi-

tatio operationis Dei in-
carnantis, & reſuſcitan-
tis Filium ſuum. 2. Cor. 5.
2I. 1693.

21. Quèòd cum gratia
ſit operatio voluntatis
Omnipotentis Dei, non
magis ipſi reſiſti poſſit,
qum operationi Dei in-
carnantis & reſuſcitantis
Filium ſuum, quæ ope-
ratio eſt certiſſimè ſupe-
rior omni reſiſtentià, &
tamen, juxta Quenel-
lium, operatio gratiæ ni-

hilominus eſt hujus operationis ſequela & imitatio.

12. Prop. Concordia
Omnipotens operationis
Dei in corde bominis,

cum libero ipſius volunta-

tis conſenſu, demonſtra-
tur illicò nobis, in Incar-
natione, veluti fonte, at-

gque Archetypo omnium

aliarum operationum mi-
ſe-

22. Quèd operationis
Dei in corde hominis
omnipotens cum libero
ipſius voluntatis conſenſu
concordia demonſtretur
illico nobis in Incarnatio-
ne veluti fonte atque Ar-
chetypo omnium aliarum
operationum miſericor-
a 5 diæ

ſericordiæ & gratiæ, quæ
omnes ita gratuitæa, atque
„
ita dependentes à Deo
ſunt ſiciet ipſa originalis
operatio. Luc. I. 3 8.

₰ (10) 80⸗

diæ & gratiæ. Quo ſi
ghificatur hominis volun-
tatem gratie cooperari,

ad eum planè modum,

quo humana Chriſti na-
tura cooperata eſt actio-

m, quà Deus illam verbo ſuo univit: Id eſt, volun-
tatem hominis cooperari bonis operibus „ ad ſum-
mum, ſicut cooperatur motui indeliberato primæ

gratiæ prævenientis, quæ cooperatio, purè Phyſica,
communis eſt omnibus actibus vitalibus, omniſque

meriti incapax.
2 3. Prop. Deus ipſe no-
bis ideam tradidit Omni-
potentis operationis ſuæ
gratiæ, eam ſignificans
per illam, quæ Creaturas
nihilo producit, & mor-
tuis reddit vitam. Rom. 4.
17.

23. Quèd Deus ipſe
nobis ideam rradiderit
gratiæ irreſiſtibilis, cùm
nihil magis ſit ſuprâ om-

nem reſiſtentiam quam

operatio quâ Deus, juxta
Quenellium, gratiam
nobis figurat, nempe

Alin gei

e.

15, o
t anima
ut Aqle

ſid rolunta

.

4

olrende
41.
Kentin, qu
ilaminten

⁰. Di

ur gratie
Lic

emibos;
Mehdumn

27.Dr

a gjatia

operatio quà Deus creaturas è nihilo producit & mor-

tuis vitam reddit.
24. Prop. Juſta idea,
quam Centurio habet de
Omnipotentia Dei, &
Jeſu Chriſti, in ſanandis
corporibus ſolo motu ſuæ
voluntatis, eſt imago ideæ,
quæ haberi debet de omni-
potentia ſuæ gratiæ in fa-
nandis animabus à cupidi-
tale. Luc. 7. 7.

24. Quèd juſta idea,
quam Centurio Evange-
licus habebat de Omni-
potentia Dei & J. C.;» in
ſanandis corporibus ſolo
motu ſuæ voluntatis ſit
imago ideæ, quæ haberi

fium Alich
3 1

18, ro
ia genn
lLatori

ſmn 1, M⸗

debet de omnipotentia

ſuæ gratiæ in ſanandis
animabus à cupiditate.
Alia

(is iſt

Upernatur
ſonit; n
konimati

homminsroe
Uir (Mpe
Phne d
un Chili

petan l act

.IAek, e.

ibus, Ar,

dbam in

,puellef

Pus, Cnnr

10 Diuß
Im Nde
ſttile, d
ſn ſopir⸗
Renmam

,
Um ,„ .

Yurit, N
» . Ar

„ (1) 8..

Alia gratiæ comparatio cum operatione reſiſtentiam

omnem noſtram ſuperante.

25. Prop. Deus illumi-
nat animam, & eam ſa-
nat æqué ac corpus, ſola
ſua voluntate; jubet, &
ipſi obtemperatur. Luc. 18.
42.

ſtentia, quæ gratiam privet

illam intendit, quémque

26. Prop. Nullæa dan-
tur gratiæ, niſi per ſidem.

Luc. 8. 48.

25. Quèd Deus illu⸗
minet animam, eamque
ſanet æquè ac corpus ſolà
ſuàâ voluntate; jubet, &
ipſi obtemperatur. At-
que ità nulla datur reſi-
effectu, quem Deus per

gratia poteſt habere in cir-
cumſtantiis, in quibus datur.

26. Quèd nullæ dan-
tur gratiæ, niſi per fidem.
Ergo nullæ gratiæ dantur
infidelibus, utpote fide

carentibus; nullam illi accipiunt gratiam ad perve-

niendum ad fidem.
27. Prop. Fides eſt pri-
ma gratia, & fons om-
nium aliarum. 2. Pet. I.
3.

238. Prop. Prima gra-
tia, quam Deus concedit
peccatori, eſt peccatorum

remiſſio. Marc. I 1I. 2 5.
el 1. .

27. Quèd fides ſit pri-
ma gratia & fons om-
nium aliarum ſine ulla ex-
ceptione. Eadem conſe-
quentia, idem error.
28. Quèd prima gra-
tia quam Deus concedit
peccatori, ſit peccato-
tum remiſſio. Nulla er-
go datur gratia ante pee-

W catoris juſtificationem „ & conſequenter actus nullus

ſupernaturalis juſtificationem præcedit, ad eamque di-

pœnitentiam.

ſponit; nullaque datur gratia ad perveniendum ad

29. Prop.

2„ε6 (12) 40

29. Prop. Extra Ec- 29. Quèd extra Eccle. 5 lhn
eleſiam nulla conceditur ſiam nulla concedatur 1 exte,

gratia. Lue. 10. 3 5. gratia: atqui infideles 44. 5.6.
ſunt certiſſimè extra Ec-
eleſiam. Vide Propoſitiones 26. & 27. Aus monn
30. Prop. Omnes, quos 30. Quòd omnes quos Knonſol

Deus vult ſalrare per Deus vult ſalvare per zz.Mo
Chriſtum, ſalyvantur infal. Chriſtum, ſalventur in- un qyorte
libiliter. Joan. 16. 40. fallibiliter: ex quo ſe- ſimen
quitur evidenter, cùm d ho
Deus neminem exiis, qui pereunt, velit ſalvare per ahept ih
Chriſtum, dici non poſſe quòd velit ſalvare fideles, qpropri⸗
multò minùs omnes homines. Quod certò eſt hære- ſun, gu⸗
ticum ac fundamentum blaſphemiæ propoſitionis 5tæz mm& ,/
Janſenii. lckig
31. Prop. PDeſideria 3 1. Quèd cùm deſide- Ouidlent
Chriſti, ſemper babent ria Chriſti ſember ha- (nſeneth
ſuum effectum; pacem in- beant ſuum effectum, 1.10.
timo cordium infert, quan- non optaverit converſio-
do eis illam optat. Joann. nem ujlius è peccatoribus, rilaa
20. 19. qui non convertuntur umopete
(qui tamen ipſe dixit: ſtanſa
quoties volui congregare filios tuos ?) nec ſalutem æter- delto
nam ullius eorum qui pereunt, etiam inter fideles, mimnfn
ſed eorum duntaxat qui ſalvantur. Hæc enim forent ia hung
deſideria ſine effectu Dogma horribile & Antichriſtia 1n. 169)
num, uti illud appellat magnus quidam Belgii noſtri
Epiſcopus? * Malderus Epiſcopus Antverpienſis. (pracone
32. Prop. Zeſus Chri-· 32. Quèd Chriiſtus 3.bre
ANius ſe morti tradidit ad li non ſe tradiderit morti, mia ð
berandum pro ſemper ſuo niſi ad liberandum pr. Ceygt i
lſanguine Primogenitos, id mogenitos, ſcilicet ele- u, 0

3) 0

Mdemk eſt Electos, de manu An- ctos, quorum duntaxat

a corek
Adui Int
lline enn!
17.
dommg

lt Alare

n, henm
: e 10
gientt, 4
Veltſenf
t Nine iN
cnoek

—. e
Eene!

umn te
ceri M
eeten
men Nn
6
e Cünm
gmn inn t
Hecenn-
e & is
idam
s A
*

aclind⸗

4
N

=„

geli exterminatoris. Gal.

4. 4. 5. 6. 7.

meminit Quenellius 32.
propoſitione. Et tamen
de fide eſt, quèòd Chri-

ſtus mortuus ſit ſaltem pro ſalute omnium fidelium,
& non ſolùm prædeſtinatorum.

3 3. Prop. Proh! quan-

tum oportet bonis terrenis,

& ſibimetipſi renuntiaſſe,
ad hoc ut quis fiduciam
habeat ſibi, ut ita dicam,
appropriandi Cbriſtum je-
ſum, ejus amorem, mor-
tem & myſteria, ut facit
Sanötus Paulus dicens:
Qui dilexit me, & tradi-
dit ſemetipſum pro me. Gal.
2.20.

ter ĩpſa adeò ſacra myſteria

3 3. Quèd ſoli ſancti,
iique à terrenis abſtracti
æquè ac ab illis abſtractus
erat S. Paulus, poſſint ha-
bere fiduciam ſibi, ut ità
dicam „ appropriandi
Chriſtum JESUM, cjus
amorem, mortem & my-
ſteria, uti facit S. Paulus
dicens: qui dilexit me &
tradidit ſemetipſum pra
me. Interim tamen Ec-
cleſia nos onmes jubet in-
proferre hæc verba ſymboli

tantopere eonſolatoria: Propter nos homines & propter
noſte am ſalutem deſcendit de Calis.

34. Prop. Gratia Ada-
mi non producebat niſi me-
rita humana. 2. Cor. 5.
21.1693.

34. Quèd Adami gra-
tia non niſi merita huma-
na produceret. Non erat
ergo ſupernaturale do.
num, quod hominem

ſupra conditionem naturalem elevavit.

3 5. Prop. Gratia Ada-

mi eſt ſequela creationis,
& erat debita naturæ ſa-
na, & integræ. 2. Cor.

3 5. Quèd Adami gra-

tia ſit ſequela creationis,

eſſetque debita naturæ ſa-

næ & integræ. Exrat igi⸗
ur

„*6 (14) .*

tur gratia ſolo nomine gratia, nec aliter gratia,

quàm creatio dici poteſt gratia.

eſt Bajus in 25. 26. &* 79. propoſitionibus ſuis

damnatis.
36. Prop. Differentia
eſentialis inter gratiam
Adami, & ſtatüs inno-
centiæ, ac gratiam Chri-
ſtianam eſt, guod primam
unuſq;uiſque in propria
perſona recepiſſet: iſta
verò non recipitur, niſi in

perſona Oeſu Chriſti reſuſci-

tati, cui nos uniti ſamur

Rom. 7. 4.

36. Quèd unusquis-
que in ſtatu innocentiæ
recepiſſet . in propria Per-

ſona gratiam Adami, cùm

&contra gratia Chriſtiana

non recipiatur niſi in per.
ſona J. C. reſuſcitati, cui

nos uniti ſumus. An igi-
tur hæc gratia, quæ ui⸗
que eſt gratia ſauctificans,
ſanctitas habitualis, non

eſt juſtitia inhærens? nam

de ſola gratia ſanctiſicante agitur in 36. Propoſitione

Quenellii.

Hæc dodtrina non abludit à dogmate

Calviniſtarum de imputatione, ſi non eſt prorſis

J rppuſſmum.

37. Prop. Gratia Ada-

mi, ſanctiſicando illum in
ſemetipſo, erat illi pro-
portionata: Gratia Chri-
ſiana nos ſanctiſicando in
Jeſu Chriſto, eſt omnipo-
tens, & digna Filio Dei.
Eph. 1. 6.

37. Quèd gratia Ada-
mi Pancliſicandlo illum in
ſeipſo erat illi proportio-
nata: gratia verò Chri-
ſtiana, quæ nos in Chri-
ſto ſanctificat, ſit omni-

potens & digna Filio Dei.
Error jdemncr cum eo quem

inſinuat propoſitio præ-

cedens, cui ĩ inſuper additur idea gratiæ ſemper effica-

cis, ſemper inferentis effectum omnem, quem habe-
xe poteſti in eircumſtantiis, in quibus datur.

Non aliter locutus

3 8. Prop.

38ro
6 ler,
ie grati
luc. 8.29

17. Mo
Sratie ei
39. Pr.
angrati

ulhil habet

laberran

i ad ſe

Urium, 1
apcum: .
huh, Gn
le honum.

4.

10. Df

. hbi Amhaxe

oßramn

inn. 2.

1693.

5 6 Jnocan
ls erer
Penco ee
Aocentem,

n ied

ne

An e
ohaltetloen
olitiontbig

W Uiug

ſtaru innen

in pohtir
iammAdumde
grni Crſiu
nuri
1elalcrn d
ui, uen
talauchinen
binuels, N
icherens
6. oſobr

on & m⸗

1Ageu
benmbin
4t Ung 5
i ol⸗
. . 4
ue on
cat, her⸗
digun n 1
ncume
oponi ,
ee
n, Aen 4

latur 4

3 8. Prop. Peccator non

eſt liber, niſi ad malum,

ſine gratiã Liberatoris.
Luc. 8. 29.

3 8. Quèd ſine gratia
liberatoris peccator non
ſit liber niſi ad malum.
Quod nihil eſt aliud

quàm traductio litteralis

27. Propoſitionis Bajanæ: liberum arbitrium ſine
gratiæ Dei adjutorio non niſi ad peccandum valet.

39. Prop. Voluntas,
quam gratia non præventt,
nihil habet luminis, niſi
ad aberrandum; ardoris,
niſi ad ſe præcipitandum;

virium, niſi ad ſe rulne-

randum; eſt capax omnis
mali, & incapax ad om-

ne bonum. Matth. 20. 3.

4.

40. Prop. Sine gratiâ

nihil amare poſſumus, niſi

ad noſtram condemnatio-
nem. 2. Theſſ. 3. 18.
1693.

39. Quèòd ſine gratia
voluntas non niſi aberra-
re, ſe præcipitare, ſe
vulnerare valeat; quòd
ſit capax omnis mali &
incapax ad omne bonum
ſine Exceptione. Eadem
quæ in propoſitione præ-
cedenti doctrina.

40. Quèd ſine grati
nihil amare poſſumus niſi
ad noſtram condemnatio-
nem. Atqui ſi Quenel-
lium audimus, infidcles
omni gratià carent, hoc

66.

ipſo quo carent fide. Si itaque nonnulla legis natu-
ralis præcepta impleant, honorando parentes, lar-
giendo eleëmoſynam, protegendo pauperem & in-
nocentem, ſerviendo Principi & Patriæ, hæc om-
nia officis non niſi ad propriam condemnationem ad-
implent, peccantque adimplendo, ac pœnas ideo
dabunt ſempiternas.

3 I. Prop.

₰ (16) z0

41. Prop. Omnis co- 41. Quèd omnis co- P
gnitio Dei, etiam natu- gnitio Dei ſine gratia non luo
falis, etiam in Philoſo- producat niſi præſum- Mone,

phis Ethnicis, non poteſt ptionem, vanitatem & mnöfte
venire, niſi à Deo, & oppoſiionem ad Deum Di, qu
ſine gratiâ non producit, ipſum. Quaſi cognitio ier Lun
niſi præſumptionem, va- Dei, quam per fidem ha- Dal ney
nitatem, & oppoſitionem bemus, aut quam natu- Mm,
ad ipſum Deum loco affe- raliter hHabere poſſumus ,„ Mndum
ituum adorationis, gra- nullum nobis inipirare l 4
titudinis, & amoris. Rom. bonum motum valeat, m eſt,

1.19. imèò ne quidem ullum myopter h
motum, qui peccatum lur ſoan.
non ſit.

42. Prop. Sola gratia 42. Quèd ſine ſacrifi. Kboobnet
Chriſti reddit bominem cio Fidei nihil ſit niſi im- iWnenßr

aptum ad Sacrificium E- puritas, mihil niſi indi- Kosee
dei; ſine hoc nihil, niſi gnitas &c. Purus putus 4,P
impuritas; nihil, niſi in- Bajaniſmus. n ayle
dignitas. Act. 11. 9. .— phlen
43. Prop. Primus efſe. 43. Quèd primus effe⸗ (ſe oh,,
tus gratiæ baptiſmalis eſt ctus gratiæ baptiſmnalis nerctpi
facere, ut moriamur pec- ſit, facere, ur monia- ue actone
cato; adeò ut ſpiritus, cor, mur peccato; aded ut er
ſenſus non babeant plus ſpiritus, cor, ſenſus non
vitæ pro peccato, quàm habeant plus VI PrO neine
bomo mortuus habeat pro peccato, quàm homo Muturaſing
rebus Mundi. Rom. 6. 2. mortuus habeat pro rebus bap
1699. mundi: doctrina moralis ſyye del
immodicè rigida & ma- llie

nifeſtè falſa. umen

dkön

44. Prop.

d onnis e
mnegunt
nin en
Fanitnen
1 De⸗
ul on
npel Udent
Ut Glunn e
ele lolinu

oboͦ la

otun W

Gui peon

AAlrele

Nüſe ini

n i
ls,

Nndgen.
ie
le,l
CcN

₰ (17) ze=

44. Prop. Non ſunt,
niſi duo amores, unde vo-
litiones, & actiones om-
nes noſtræ naſcunturʒamor
Dei, qui omnia agit pro-
pter Deum, quèmque
Deus remuneratur ; &
Amor, quo nos ipſos, ac
Mundum diligimus, qui
quod ad Deum referen-
dum eſt, non refert, &

propter hoc ipſum fit ma-

lus. JOan. 5. 2 9.

44. Quòd non ſint niſi
duo amores, unde voli-
tiones & actiones omnes
noſtræ naſcuntur: Amor
Dei, qui onmia agit pro-
pter Deum, quemque
Deus remuneratur; &

Amor quo nos ipſos, ac

mundum diligimus, qui,
quod ad Deum referen-
dum eſt, non refert, &
propter hoc ipſum fit ma-
Ius. Hæc propoſitio
eoincidit cum 3 8. Bajana,

& probaret metum inferni Cæteréſque actus juſtifica-
tionem præcedentes, necdumque ab amore Dei pro-

fectos eſſe peccata.
45. Prop. Amore Dei

in corde peccatorum non
amplius regnante, ne-

ceſſe eſt, ut in eo carnalis
regnet cupiditas, omunés-
que actiones ejus corrum-

pat. Luc. 1 5. 13. 16932.

peccare in omni eo, quod

45. Quèd Amore Dei
in corde peccatoris non
ampliùs regnante neceſſe
ſit, ut in eo carnalis re-
gnet cupiditas, omnés-
que actiones ejus cor-
rumpat; itaque neceſſe
erit omnem peccatorem

facit, etiam in actibus ex

natura ſua ſanctiſſimis. Quo errore inſtaurantur hæ
Baji propoſitiones 3 5. Omne quod agit peccator vel
ſervus peccati; peccatum eſt. 40. In ommibuus ſuis
actibus peccator ſeryvit dominanti cupiditati. Moti-
vum enim verò peccatoribus ad orationem, jejunium
ac eleëmoſynam inducendis valdè idoneum!
S Nota,

ℳ (18) 50

Nota, hàâc propoſitione 45. inſtaurari præterea
hæreſin à Tridentino ſeſſ. 6. can. 7. anathemate fulgu-
ritam, videlicet: non ſolùm inferni metum, ſed
etiam alia omnia opera, quæ ante peccatoris juſtifi⸗
cationem fiunt, ac proinde necdum ab amore in illo
dominante proficiſcuntur, etiam eſſe peccata.
46. Prop. Cupiditas, 46. Quèd amor (uni-
aut Charitas, uſum ſen- cum humani cordis or-
ſuum bonum, vel malum ganum, authore Que-
faciunt. Matt. 5. 2S. nellio) uſum ſenſuum
bonum vel malum faciat;
bonum quidem, ſi uſus iſte in caritate fundetur; ma-

lum verò, ſi cupiditas ſit ejus principium. Quenel-

lius nil medium agnoſcit inter caritatem & cupidita-
tem. Solus Dei amor uſum ſenſuum bonum efficit.
Ex quocunque demum alio principio oriatur uſus ſen-
ſuum, maluseſt. Atque ità uſus ſenſuum, quo
illos ex metu inferni mortificarem, malus eſſet.

Nota, Quenellium non ſolàùm actus in individuo

indifferentes reſpuere, quod eſt orthodoxum, ſed
etiam nullum agnoſcere actum bonum bonitate mo-
rali & naturali præcisè, quod eſt erroneum. .
47. Prop. Obedientia 47. Quòd obedientia

legis proſluere debet ex legis non nilſi falſa juſtitia

fonte; & bic fons eſt Cha- ſit, niſi proffuatè fonte ca-
ritas. Quando Dei amor ritatis : Error in 16.

eſt illius principium inte- propoſitione Bajana dam-

rius & Dei gloria ejus f- natus à Summis Pontifi-
mnis, tunc purum eſt; quod cibus Pio V. Gregorio
apparet exterius; alio- XIII. & Urbano VIII.
quin non eſt, niſi hypocri- Non eſt vera legis obedien-
ſis, aut falſa juſtitig. Sia, qua fit ſine caritaie.

Matt. 2 3. 26. 16932 1. Quèd

Ce
le, viral

Auselti

4 . P.
e ſn
ye niſi

iſt hecca

Munne,

ſue Char.
8.
Alius Bej⸗
49 Dr
ellatcn
oft, i
lutm in
Marc. 7

o. beo
Mamat 44
ni 7 hr
Non Pile
1D
ſii⸗ Non
Der (h

13.39.

rai Nnnn
henmnre lin.
wvetun,1
cnori
b amoteiil
eet.
Ndamor
mni cords
Atkore ⸗
lum Elun
mmdlumiru
fundennzl
& oien
Ninn het
fenrilut
ohnum,
uluel.
Auinin .
kolon,
Pnnboniren
Oveun,
deb⸗
htüfllu⸗
olntete⸗
Ptror 4

ℳ (19) 90

2. Quòd peccatum ex ſolo metu & necdum ex Carita-

te, vitare vel deteſtari non ſit niſi hypocriſis.

ui

alius eſt (Lutheri) error à Tridentino damnatus.

48. Prop. Quid aliud
eſſe poſumus, niſi tene-
bræ, niſi aberratio, &
niſi peccatum ſine Fidei
lumine, ſine Chriſto, &
ſine Charitate Eph. 5.
8.

48. Quèd ſine fidei
lumine, ſine Chriſto &
ſine charitate non poſſi-
mus niſi peccare. Toti-
dem ergo in infideli &
omm peccatore erunt
Peccata, quot actiones.

Alius Bajaniſmus conſectariis pernicioſiſſimis fœtus.

49. Prop. Ut nullum
peccatum eſt ſine amore
noſtri, ità nullum eſt opus
bonum ſine amore Dei.
Marc. 7. 2 2. 2 3.

50. Prop. Fruſtra cla-
mamus ad Deum, Pater
mi: ſi ſpiritis Charitatis
non eſt ille, qui clamat.
Rom. 8. 15.
5 I. Prop. Fides juſtifi-
cat, quando operatur;

ſed ipſa non operatur, ni-
ii per Charitatem. Act.

13. 39.

rioſum eſt & erroneum.

49. Quèòd nullum ſit
opus bonum ſine amore
Dei, ſicut nullum pec-
catum eſt ſine amore no-
ſtri. Quod in errores
præcedentes recidit.
50. Quèòd Deus non
niſi ſolos clamores carita-
tis audiat. Error aliis vir-
tutibusinjurioſus.

5§ I. Quèd Fides non
niſi per charitatem opere-
tur: quaſi fides nihil
operaretur ad converſio-
nem peccatorum, in qui-

bus non eſt charitas, nec
operetur per alias virtutes in

juſtis, quod Fidei inju-

52. Prop.

(20) 90=

12. Prop. Omnia alia
ſalutis media continentur
in ſide, tanquam in ſuo
germine, & ſemine; ſed

bac ſides non eſt abſque
amore & ſiducia. Act. 10.

43.

52. Quòd fides nun-
quam ſit abſque atnore &
fiducia, quod relatè ad
Syſtema Janſenii propu-

duos includit errores do-
Ctrinæ Tridentini oppo-
ſitos, & recenter adhuc

ab Alexandro VIII. damnatos, nimirum; quod nul-
lum ſit inter charitatem, aliaſque virtutes diſcrimen,
quodque illæ ab hac nunquam ſeparentur.

53. Prop. Sola Chari-
tas Chriſtiano modo facit
(actiones Chriſtianas )per
relationem ad Deum, &

Jeſum Chriſtum. Coloſſ.

J3. 14.

53. Quèd ſola chari-
tas Chriſtiano modo fa-
ciat (actiones Chriſtia-
nas) per relationem ad
Deum & Jeſum Chri.
ſtum. Id eſt, quèd ſo-

la charitas nos faciat age-

re Chriſtiano modo . ſola Deum & ESCUM Chriſtum
honoret. Quod in errores propoſitionum præce-

dentium recidit.
54. Prop. Sola Chari-
tas eſt, quæ Deo loqui-
tur „ am ſolam Deus
audit. I. Cor. 13. 1.

55. Prop. Deus non
coronat, niſi charitatem;
qui currit ex alio impul-
ſu, & ex alio motivoi, in-

vanum currit, I. Cor. 9.
24.

54. Quèd ſola chari-

tas Deo loquaturx, quèd

eam ſolam Deus audiat. 4

neez firtute
Clrimus,

iktilte Pro

gnatum à Quenellio,

Vigde 50. propoſitionem.

55. Quèd Deus non
coronet niſi charitatem;
quèd, qui currit ex alio

†

impulſu & ex alio moti·

vo, in vanum currat. Et
tamen Deus coronat om-

nes

Geclinammnn
b. bi⸗
nuneain
gloniun
Dium hono
3.

ies, ſaſtin
Munmlitate
Juperiores

Vrutes,

Cuntitate
1 Dop.
Peccaton, 1
4 41, 6 no
Vn, uhr 1

uam cor
Cedt

Obler

1
dagls cen

Iae hab

Cdi cen.
blae Grt
Jvol ttl
Ppleni
lucitenols
Pügenrni r
ecener
irum l
turädlaim
entut.
1d o 4
ro no
unes Cn
, iehronen
DAck,

N

Nlam Deu
ihe

₰ (21) 0

nes virtutes noſtras ſupernaturales, nec in vanum
currimus, quando ex metu pœnatum æternarum in
virtute progredimur, aut eodem ex motivo à peccato
declinamus. L

56. Prop. Deus non re-
munerat niſi haritatem,
quoniam Charitas ſola
Deum bhonorat. Matt. 2 5.
36.

56. Quèd Deus non
remuneret, niſi charita-
tem; quia Charitas ſola
Deum honorat. Hæc
propoſitio nihilo magis,
quàm ſeptem præceden-

tes, ſuſtineri poteſt, niſi ſupponas fidem, ſpem,
humilitatem, mortificationem, obedientiam erga
Superiores, juſtitiam erga proximum &c. non eſſe
virtutes, nihilque mereri, aut non diſtingui 4²
charitate.

77. Prop. Totum deeſt
peccatori, quando ei deeſt
ſpes, & non eſt ſpes in
Deo, ubi non eſt amor
Dei. Matt. 27. F5.

57. Quèd non ſit ſpes
in Deo, ubi non eſt
amor Dei. Quod erro-
neum eſt. 2ꝛdus error
eſt, quòd jactura Fidei

ſit inſeparabilis à jactura
Spei.
58. Quòd nec Deus
ſit, nec Religio, ubi non
eſt charitas. Ergo fides
ſemper cum chartitate
amittitur, nec adeò un-
quam contingit, ut Fides, hanc charitatem præ-
cedat.
Obſervandum hic, omnes haſce propoſitiones eò
magis cenſurà dignas eſſe, quod intelligantur de cha-

58. Prop. Nec Deu⸗
eſt nec Religio, ubi non
eſt Charitas. I. Joan. 4.
8.

titate habituali & dominante, de amore qui veluti

b 3 prin⸗

M

principium & motivum dominatur in uſu intellectůs,
voluntatis, ſenſuum &c. Quidquid à charitate in no-

bis dominante non procedit, peccatum eſt, Que-

nellii ſententiã. Cujus rei plena probatio reperietur
in reflexionibus Quenellianis, in Luc. 10. v. 27.
Rom. 6. v. 4. Matth. c. 6. v. S. cCap. 1 2. v. 3 5. Cap. 22.
v. 14. I. Cor. 16. verſ. 14. &c. Vide etiam ſuprà pro-

poſitiones 44. & 47.
59. Prop. Oratio im-
piorum eſt nopum pecca-
tum, & quod Deus illis
concedit, eſt norum in eos
judicium. Joan. 10. 25.
1693.

60. Prop. Si ſolus ſup-
plicu timor animat pœni-
tentiam, quò hæc eſt ma-
gis violenta, eb magis
ducit ad deſperationem.
Matth. 27. 5.

61. Prop. Timor non
niſi manum cohibet, cor
autem tamdiu peccato ad-
dicitur, quamdin ab amo-
re juſtitiæ non ducitur.
Luc. 20. 19.

59. Quèd oratio im-
piorum ſit novum pecca-
tum; & quod Deus illis
concedit, ſit novum in
eos judicium. Propoſi-
tio erronea & pernicio-
ſiſſima.
60. Quèd, ſi ſolus
ſupplicii timor animat
pœnitentiam, quò hæc

.
eſt magis violenta, edèd
e Qe

magis ducit ad deſpera-
tionem. Error ſcanda-
loſus & doctrinæ Triden-
tini contrarius.

61. Quèd timor non
niſi manum cohibeat,
cor autem tamdiu peeca-
to addicatur, quamdiu
ab amore juſtitiæ non
ducitur. Merus Luthe-
raniſmus, ac inſuper tri-

plex aperta adverſus Concilium Tridentinum re-

Sonnti.
ritione
luntarem
onit er
Lea
diexclud
ſalueins.
ſcandol.
tio homit
Peſores.
Quen
Cere non
Ullaſtarn

quödtin
(colmiterun

imorecor
CAN.
Uir Tuib
ectamnen

Merucone
Lenpeccr
rnorumn
cepeln
torumn
Puonant
2. P

n abſt

corle ſi
oran
46.

Ninrelechn
Aitte nn
n et,
Nioreſein
. 10.7.1
L.zſ.c
uun uprin⸗

c ornio n
Noruln N
wolbenl
ſr woum
n. Do
1 & pelund

6 lN,
tdd ⸗

candi.

α (23) 90

nantia. Nam Imò Concilium hoc declaravit,

attritionem ex metu gehennæ conceptam, modò vo-
luntatem peccandi excludat, eſſe Dei donum; ſup-
onit ergo Sacra Synodus tanquam certum, quèd
æc attritio, ſaltem aliquando, voluntatem peccan-
di excludat; alioqui nihil illo Tridentini ratiocinio
fallacius. 2dèò Damnat eadem Synodus binas haſce
ſcandaloſas Lutheri propoſitiones: quòd talis attri-
tio hominem reddat hypocritam, & peccatores faciat
ejores.
Quenellius his ſuper capitibus Concilio contradi-
cere non veretur, ac primè quidem ſine reſtrictione
ulla ſtatuit, quòd timor non niſi manum cohibeat,
quòèòd timorem, quamdiu ſolus eſt, ſemper in corde

comitetur amor peccati, id eſt, quòd attritio ex

timoreconcepta, nunquam excludat voluntatem pec-
2. Sanè hypocriſis eſt, ſiſtere ſe ad pœniten-
tiæ Tribunal, ibique loqui tanquam pœnitentem,
nec tamen reverà in corde pœnitere, hoc autem Au-
tore Quenellio, facit omnis peccator ſolo gehennæ
metu concuſſus, cùm adhuc in corde habeat amo-
rem peccati. 3. Hic metus & hæc hypocriſis „cum
ſit novum peccatum, urpote fructus à cupiditatis ra-
dice pullulans, nônne augebit numerum ejus pecca-
torum? En itaque triplex adverſus Tridentinum re-
pugnantia.

62. Prop. Qui à malo
non abſtinet, niſi timore
pœnæ, illud committit in
corde ſuo, & jam eſt reus

coram Deo. Matt. 2 1.

46.

62. Quòd qui à malo
non abſtinet, niſi timore
pœnæ, illud committat
in corde ſuo, & jam ſit

reus coram Deo. Hac
propoſitione gehennæ

me-

₰☚6 (24) ce. .

metus non ſolùm è virtutum albo expungitur, ſed
etiam in vitiorum claſſem refertur.

6 3. Prop. Baptivatus
adhuc eſt ſub lege ſicut ju-
dæus, ſi legem non ad-
impleat, aut adimpleat
e ſolo timore. Rom. 6. 14.
64. Prop. Sub male-
dicto legis, nunquam fſit
bonum, quia peccatur,

63. Quèòôd Baptizatus

adhuc ſit ſub lege, ſicut

Judæus, ſi legem non
adimpleat , aut adim-
pleat ex ſolo timore.
64. Quòôd IIraëlitæ,
utpote ſub maledicto le-

gis (hoc eſt, juxta Que-

ſive faciendo malum, ſiye
illud non niſi ob timorem
eritando. Gal. 5. 18.

nellium, in impotentia
ad ullam legis partem
abſque peccato implen-

dam) conſtituti, non

modò non facerent unquam bonum, ſed etiam con-
ſtituti forent in funeſta neceſſitate Deum offendendi,
vel ejus præcepta transgrediendo, vel ex ſolo metu
iiſdem parendo, quod motivum, ſecundum princi-
pia Janſenii ac Quenellii, non poterat niſi carnale
eſſe, & non poterat non actus eorum peccaminoſos
efficere.
Vide propoſitiones 6. 7. & 65. ad quas hæc refer-
tur, uti etiam ad alias Autoris reflexiones in Marc. c.
8. v. 2. Joan. 13. v. 3 4. Ep. ad Gal. 4. v. 3. Apocal.
12. v. 3. &c. Ubi populus Judaicus „quamvis inter
omnes gentes electus, ut eſlet populus Dei per excel⸗
lentiam, nobis depingitur, tanquam Populus merèé
temporalis ex ſtatu ſuo, id eſt vi ſtatus, in quo Deus
illum conſtituit, imponendo ei legem ſuam; tan-

5
quam populus, qui non habebat, niſi ſpes carnales;

tanquam populus, quem Deus reliquit in impotentia

acdiinplendi præcepta ſua abſque peccato; tanquam

1.

populus
ini hal
Ammmam
mas carn
terna, n
nes Q
(quod ne
ſpembot
ilisidon⸗
ipſonon
ſedin vir
1ſupta

nima

lhar mer

Ar 5 ſe⸗

ſgnibcne
ua Hebr
ii, que
Hc deſt
Dororumn
in Mon ni
eretemn
s, hoe
ceber, n
deris
boer ſta
ieeces
ec tamen
metecar
foponin

(25) 5*

enI, populus propriæ imbecillirati ſuæ derelictus, qui
nihil habuit quod manducaret, nihil, quo paſceret
A Drim anmmam; qui nihil habuit niſi umbras, nil niſi victi-
bE mas carnales, cui nihul datum fuit, niſi ſpecies ex-
IEgen terna, nil niſi cortex, nil niſi httera &c. Quæ om-
II A nes Quenellii expreſſiones non ſolùm ſignificant
me. (quod nonnulli Theologi dixiſſe potuerunt) fidem,
d Min ſpem bonorum æternorum, ac media conſequendis
ied? illis idonea, quæ Judæi habebant ſub veteri fœdere,
uC ipfis non fuiſſe data ratione ſui ſtarus per ſe ſpectati,
n inpone ſed in virtute fidei Meſſiæ venturi, quæ ipſis data fue⸗
gsm rat ſupra ſtatum ſuum. Verum hec Theologia mi-
nimé arrideret Quenellio. Contendit ipſe non ſiolum
ui, à hæc media non fuiſſe Hebræorum ſtatui ſub lege
deumce affixa, ſed etiam illos iis abſolutè caruiſſe. Et hoc
n lenden ſignificat eſſe in impotentia adimplendi legem Dei, in
1G Doe qua Hebræi eſſe non poterant, niſi quia carcbant gra-
ndingun tia, quæ legis impletionem verè poſſibilem efficeret.
urms Hac deſtituti, ne fidem quidem aut ſupernaturalem
bonorum alterius vitæ ſpem elicere poterant; Atque
ita non niſi ſpes carnales fovere poterant, erantque
NGhré merée temporales per ſtatum ſuum, inquit Quenel-

npecummn

Gnetr lius, hoc eſt, vi fœderis ipſius, quod hic ſtatus ſan⸗
47 ciebat, ac legis veteris, quæ erat veluti tractatus ipſe
unde foœderis. Hoc verò quid aliud eſt, quàm eſſe repro-
n „bos ex ſtatu ſuo, cum fſit eſſe ex ſtatu ſuo ſpei ſalutaris
hei * incapaces, & inſuper obligari ad ſervandam legem,
G nec tamen eam ſervare poſſe, niſi ob ſpes metusque
E mere carhales & peccaminoſos: WZ
in ut Nora quantumcunque prava ſit in ſeipſa hæc 64.
s r „propoſitio, evadere tamen longè horribiliorem ac in-
tin inp, 5

finitè pernicioſam moribus, ſi jungatur cum eo,

. tanu.
wſ 5 quod

quod eam præcodit in reflexionibus in verſum 16. cap.
5. Epiſtolæ ad Galatas, ubi chcitur S. Paulus docere
quatuor ſtatus per quos tranſit genus humanum, &
per quos quilibet electus ordinariè tranſit. Nam ſen-
ſus naturalis & obvius propoſitionis ſic junctæ cum
eo, quod illam præcedit, eſt: quod quilibet electus
ordinariè tranſeat per ſtatum, in quo nunquam faciat
bonum, quia peccat ſive malum faciat, ſiye illud non
niſi ex timore fugiat. Monſtroſum ſanè effatum,
quod horrendæ licentiæ oſtium aperit. Nam, ſi
quis tentatione aliquâ urgeatur, paſſioni ſuæ habe-
nas laxans dicere poterit: Ecce me conſtitutum in
ſtatu, per quem, teſte Sancto Paulo, quilibet ele-
Gtus ordinariè tranſit. Nunc eſt tempus tranſits
mei. Eluctabor, utialii, ac deinde ad alium quem-
piam ſtatum tranſibo. Fruſtra me à lege communi
immunem velim. Quilibet electus hàc ordinariè
tranſit; veniet deinde tempus faciendi bonum.

6 5. Quèd lex vetus
non effecerit niſi manci-
ia : Quod adverſatur
S. Paulo dicenti: Iſraëli-
tas vi veteris fœderis ſi-
mul fuiſſe filios & man-
cipia, filios quidem pro-

65. Prop. Moyſes,
Propheta, Sacerdotes, &
Doctores legis mortui ſunt
abſque eo quod ullum Deo
dederint filium, cuùm non
eſfecerint niſi mancipia
per timorem. Marc. 12.

19.

pter divinam adoptio-
nem & gratias ſpirituales .
eam comitantes, mancipia verò ob multitudinem
præceptorum, quibus gravabantur, & propter pœ-
nas lege decretas in tranſgreſſores, ac denique pro-
pter calamitates etiam temporales à Deo intentatas.

2. Quòd lex vetus non effecerit niſi mancipia,; & qui-
gem

dentalie
Niuebat
Victimas
bat, ſi
Quis
tus: &t
guſtini .
ſpiritum
tatis hoch
66. I
Deo ap)
lebet al
brutalib
gut Aca,
aluifalen,
fein ſcuti
ßien,
ſauiilii

19j.

donee Der
Kerpelln
Gin non
Perwuver
dlu, lee
Deumir
ciorum:
67.
lis non
Deun,
lurun
. 5
ſtum
ee 19.

un
llt tieen
maneN,6
. Mulr
juncten
llibet ein
luan fui
ſpe ilulu
Me efimn.
. Nn,1
Nni lan hh
nlkmmmin
, Glte⸗
s auls
Aiunn quen

gcomnn
ic n
bonum.
S
Mop.
ed
an
unmu,
ulilm
„ (imn t
un, En
nuf

1

e⸗ M.

b mllind

Geninf

8
0

Deo MMen

— (27) 80=

dem talia per ſtatum funeſtum, in quo Judæos con-
ſtituebat, mancipia culpæ obnoxia, devotas inferno
victimas, ſive non implerent, quod lex ab ipſis exige-
bat, ſive implerent.
Quis has blaſphemias audiens non cohorreſcat to-
tus? & tamen hoc ipſum eſt, quod cœleſtem S. Au-

/ guſtini doctrinam, Eccleſiæ Romanæ hæreditatem,

ſpiritum Chriſtianæ Religionis, fundamentum pie-
tatis hodie vocare quidam non duhitant.

66. Prop. Qut vult
Deo appropinquars, nec
debet ad ipſum venire cum
brut alibus paſſionibus, ne-
que adduci per inſtinctum
naturalem, aut per timo-
rem ſicuti Beſtiæ, ſed per
Rdem, & per amorem
ſicuti filii. Hebr. I2. 20.
1693.

66. Quèd qui vult
Deo appropinquare nec
debeat ad ipſum venire

cum brutalibus paſſioni-

bus, neque adduci per in-
ſtinctum naturalem aur
timorem ſicuti beſtiæ,
ſed per fidem & amorem,
ſicuti filii. Igitur qui
brutales aliquas paſſiones
habet, debet expectare

donec Deus eum liberet, nec orate Deum, ut illas 4
ſe expellat (id enim foret appropinquare Deo) quam-
diu non inſpirat illi charitatem, quæ ſola poteſt ei
permittere , ut veniat ad Deum per orationem. Tam-
diu, nec inſtinctum naturalem ſequi debet, quo ad
Deum impellitur, nec ſinere ſe moveri metu ſuppli-
ciorum à Deo intentatorum.

67. Prop. Timor ſervi-
lis non ſibi repræſentat
Deum, niſi ùt Dominum
durum, imperioſum, in-
juſtum , intractabilem.
Luc. 19. 2I. 1693.

67. Quèòd timor fervi-
lis non ſibi repræſentet
Deum, niſi ut Dominum
durum, imperioſum,
injuſtum, intractabilem.

Ergo

₰ (28) 90

Ergo umor ille peccatum eſt, tantùm abeſt ut ſit do-

num Dei, & motus Spiritus Sancti ad gratiam Sacra-
menti diſponens; modèò peccandi voluntatem exclu-

dat, qualem eſſe definivit Tridentinum.

6 8. Prop. Dei bonitas
abbreviavit viam ſalutis
claudendo totum in Fide,
& precibus. Act. 2. 2 1.

68. Quòôd via ſalutis
tota in fide precibusque

concluſa ſit. Quo pacto

ab hac via excluderentur
bona opera, imò chari-

tas & ſpes. Sed præſumitur Quenellius hic ſeſe

ipſum non intellexiſſe.
69. Quòd Gloria Cœ-
leſtis, quæ fidei præ-
mium eſt, ſit donum
puræ liberalitatis Dei, &
conſequenter nullatenus

69. Prop. Fides, uſus,
augmentum, & præamium
Fidei, totum eſt donum

puræ liberalitatis Dei.

Marc. 9. 22.

data ex juſtitia propter
merita. Sequitur ſecundèò, ſanctiſſimis quibuſque
gloriam æquè parum debitam eſſe quàm pueris, ante
rationis uſum morientibus, æquè parùm debitam,
qum parùm debita ſit prima gratia omnibus homini-
bus. Hic enim notandum, quòd prima gratia om-
ninò gratuita ſit, non niſi quia datur ſine ullo merito
ex noſtra parte. Quòd ſi daretur intuitu alicujus
meriti, non eſſet mera gratia, nec pura liberalitas.
Præterea propoſitio illa ſignificat, nihil noſtrum
eſſe in conſenſu gratiæ boniſque operibus, nihil à no⸗
bis, nihil quod debeat cenſeri meritum. Cùm enim
volumus indicare, quèd in motibus in deliberatis
gratix prævenientis nihil fit à nobis, nihil noſtrum,
nihil meritorium, non poſſet hoc clarius exprimi,

quàm ſi dicamus, eſſe purum donum Dei, donum

puræ liberalitatis ejus.

70. Quèd

10.
Guum aft
Xqud
Per ſeizi
niendum
Candum
Hec id
haulta e
Eeniicirca
kEin
nes aon
80 pecca
(js
pönnenle
ſoni, al
Laltjultifu
in, aut
geiscal
lierat
Oines
bati, &
(AP. 24,
on eſt
Deumane
Magintf
dbe dii
Obiinetll
unctos
tando,
Putihenn
&. 44 e
Möonne⸗
udru

lbeſt nlre⸗
Wran u
Unkavementr.
h.
ndd din 1
1 Cclcctenn
, M

Nlin d

. lii.
,0 PrA

l A ASς.

litati D
11.

lions Uin⸗
n puens 4
oohibosi⸗
lpümgeme
rhnenlone

1 irund 1
cpurt to⸗
.. Ditm
9 n
,Ii

₰☚ (29)

70. Quèòd Deus nun-
quam affligat innocentes,
& quòd afflictiones ſem-
per ſerviant, vel ad pu-
niendum, vel ad purifi-

70. Prop. Numquam
Deus affligit innocentes,
& aſſtictiones ſemper ſer-
viunt, vel ad puniendum
peccatum, vel ad puri-

candum peccatorem.
Hæc idea videtur eſſe
hauſta ex principiis Jan-
ſenii circa ſtatum naturæ puræ, verùm hæc idea falſa
eſt & impia, quatenus in ſolis peccatoribus afflictio-
nes agnoſcit. Quid enim? an ergo Beatiſſima Vir-
go peccatrix erat? an pueri ab Herode trucidati ali-
cujus criminis rei erant? nônne erant innocentes?
nônne plerique à labe originali purgati, ac circumci-
ſionis, alteriuſve cujuſpiam Sacramenti virtute fue-

ficandum peccatorem.
Joan. 9. 3.

rant juſtificati; nunquid horum puerorum innocen-

tia, aut Mariæ Sanctitas Deum prohibuit, quò mi-

nus eis calicem doloris propinaret? Nônne Chriſtus,

qui erat ipſa innocentia, magis quàm cæteri omnes
omines afflictus fuit ? Nonne oportuit Chriſtum

pati, & ità intrare in Gloriam ſuam? inquit S. Lucas

cap. 24. v. 26. Conformitas autem cum Chriſto an
non eſt neceſſaria juſto?: Apoſtolus diſertè dicit,
Deum quos praæſcivit, & praædeſtinaſſe conformes fier:
imagini filu ſui. Atqui per aſflictiones perpeſſionés-
que divina iſta conformitas atque ſimilitudo divina
obtinetur. Denique noônne afflictiones utiles ſunt ad
Sanctos in præſtantiſſimarum virtutum uſu exerci-
tandos, ad eos, quantumvis juſtos innocentésque
purificandos, ad eoſdem à creaturis abſtrahendos,
& ad perfectam cum Deo unionem diſponendos?
Nonne afflictiones ſunt veluti pignus & menſurafu-
mirorum in Cœlo gaudiorum: 71. Prop.

₰ (30) d0=

71. Prop. Homo ob ſut 71. Quèd univerſali-
conſer vationem poteſt ſeſe ter & ſine diſtinctione
diſpenſare ab eâ lege, ulla præceptorum Dei
quam Deus condidit pro- à præceptis Eccleſiæ, præ-
pter ejus utilitatem. Marc. ceptorum juris naturalis
28. à præceptis juris poſitivi,
homo ob ſu conſervatio-
nem poſſit ſe diſpenſare ab ea lege, quam Deus con-
didit propter ejus utilitatem. Arqui nulla lex eſt,
nequidem juris naturalis, quæ ob hominis utilitatemn
non ſit condita, ergo rulla exiſtit lex, à qua, ſi
Quenellio credimus, non poſſit ob ſui conſervatio-
nem ſe diſpenſare: Unquamne moralis ulla quan-
tumlibet laxa latiorem ſceleribus quibuslibet viam
patefecit?
Nimis notum eſt inter arcana Janſeniſticæ factionis
effata hoc quoque recenſeri: quèd Eccleſiæ præce-
pta non obligent in conſcientia, & ſub peccato, niſi
quando ea ſine ſcandalo violare non poſſe judicatur.

Cum hac eâadem reſtrictione loquebantur ea de re

Calviniſtæ, antequam ſe ad excutiendum prorſus
jugum comparatos viderent, ſic enim Pſeudomartyr
eorum Annas du Bourg ajebat interrogatorüi ſui pag.
33. Quoad jejunia ab Eccleſia præcepta, dixit, ſe
quod attinet, nolle ſe ſcandalivare proximum ſuum,
ſi in eorundem transgreſſione ſcandalum aliquod ineſe
cenſeret; veruntamen ſe etiam non putare in conſcien-
tia ſua, offenſum iri Deum, ſi cum gratiarum actio-
ne uteretur &c. Utinam pauciora extarent exem-
pla abuſuum, quæ per magnos quoſdam è nova ſecta
Reformatores moralis iſta doctrina peperit. Etta-
men, polità quam Quenellius hic aſlerit, doctti-

n:

NM, Axion
Ebet.
Etverd
nellius,

ctlam Der

piabei,
Qenelli

Ccari potell

ſicſpenſ

s utilita

Otnilse
Ponami
ſitiri lee
1,Opin
recepta Ve
lein, Jvan

jonis durt.

quis nulla
Cittiann

Mortem,

kümin Re
ſegtiag. 3
uos hi
Carmia &
Edtantän

cla
em pollt

ncon

1d unett
ge Elligton
Ceptotun
lerlſigge
uis um
Pſons poln
atconlenen
umhupan
nlle kch
nnwtcleren
r, 1cn⸗
ſicolennt
rls A⸗
Pughber vi

e blin
Leclee
Abpenn,
eſlan
Pantu endi
gendhun
n Mton,
Ccmiliß
rs, 1,
N

numnin ,

r alii
9

atien

₰ (31) 0=⸗

R4, Axioma tam abominabi
aborinabile ſatis rationabile videra
e atis rationabile viderâ
Sl ſan Pol⸗ Eccleſiæ præceptis loquitur Que
ſed Theſin ponit general .
em, quæ ſe ad ipſæ⸗
etiar ei pr. ar. ss
m Dei præcepta extendat. Duplicia ſunt Piace

pta Dei, alia juris naturalis, alia poſitivi. RKeflexio

uenelli 1
Qenelliana; ſi ad litteram ſumatur, utrique appli
0 10, inqui L .
SS Hene⸗ inquit ſine reſtrictione, ora
ab ea lege, quam D di
diſpen/ D eus condidit
ejus utilitatem. Satis cerni 1: Sed
. Satis cernitur, què id ſp
NNere x, quòi Pectet: Se
KR rigidiori propoſitionis hujus Rreeaion
ſo zrnu quòd juxta mentem Authoris ſolas juris .
itivi grsihl reſpiciat. lue Po-
1. Opinio eſt apud Theolo
eologos recept
H . olog pta, quèd Dei
b⸗ e her nenhun, Polygamiam atque Givorridm . lal
„ quando fit ex mutuo C Parti fKint
term onſenſu par
X mutuo tium
j ni urrnar Painit Finge munc caſiun lin
a. n n ſervandæ vitæ ſuæ rationem eeaiit,
Ra liiben an ſe ab alterutro hoc præcepto Pl 1.
nriſtianus aliquis conj 1 rari ſih
1 jugatus videat, intentari ſibi
ta
S ,niſi alteram ducat uxorem. Mulier Tiinn
. Hanai ReSianeinfidlelum eodem in periculo ve ſ.
. TIe⸗-
urr 1 n nuptias cum homine jam conjugato don
Finge inſuper hos homines, aut caſuiſt
quos hi conſulunt, bonaà fide judicare 84 ly.
H & divortium non adverſentur leci na koh⸗
zarn atura
le tům poſitivæ. Huic ſententiæ adjung “
gulam Quenellii: ud l. 1 c a.
Sulam (Juehel 4 homo ob ſui conſervati
em poſſit e diſpenſare ab ea lege, quam D u.
didit propter ejus utilitatem 5 Habebi ame.
bona conſcientiâ diſpenſe lege aelue
Poniedn i diſpenſatum 4 ſervanda lege
ygamiam & divortium prohibet. * Are

De

„₰ (32) 5

De Cætero non ſolùm in terris infidelium, ſed
etiam medio Orbe Chriſtiano evenire poſſunt caſus,
quibus hominis alicujus vita ab harum legum viola-
tione pendeat; E. G. ſi homo jam conjugatus, nihil-
ominus in eodem, quo Sanctus Caſimirus Rex Polo-
niæ, periculo verſaretur, niſi alteram uxorem ſuæ
priori adhuc viventi ſuperinduceret. Quis hunc ho-
minem vetet accommodare ſibi Quenellianam deci-
ſionem, ac dicere quòd homo ob ſui conſervationem

ſe diſpenſare poſſit &c. Et nonne hac ratione Luthe-
rus, aliaque Proteſtantium capita, valdé plauſabili-

ter excuſare poſſent datam à ſe quondam Haſſiæ Land-
gravio facultatem duas ſimul habendi uxores:

ctendi ac proſitendi, baptiſina ſuſcipiendi &c. nil niſi
præceptum poſitivi Juriseſt. Scire nunc velim, quo
argumento Quenellii diſcipuli perſuadere poſſint in-
fideli cuipiam, nullum eſſe periculum, quod illum
ab amplectenda Chriſti fide diſpenſare valeat. Vos
ipſi fatemini, inquiet illis infidelis, hominem ob ſui
conſervationem poſſeè ſe diſpenſare ab ea lege, quam
Deus condidit ob ejus utiliratem. Utique ob homi-
nis utilitatem inſtituit Deus legem amplectendæ Reli-
gionis Chriſtianæ; cur veſtrã ſententiã non poſſim
me ab illa diſpenſare, ubi de mea meorumque libe-
rorum crudeli nece, aut certè ſervitute agitur &c.
Equidem non eſt animus has omnes aliaſque ejus-
dem farinæ plurimas, quæ ex hac propoſitione elici

poſſent, conſequentias tribuere Quenellio. Non

gravatè credemus, cum illas non intendiſſe imò &
deteſtaturum eſſe. At non minus verum eſt hæc eſſe
conſectaria ſponte fluentia ex propoſitione, quam
im-

impuce
en no
71.0
ſie Chri
ſt Cath
hendens
Elettos,
& Onnin

4t prob

tem, ho
inem,

Elecos⸗

Denique præceptum fidem Chriſtianam ample-

ribus cir
bitu,
Uesfideles
irwriſdis
73..

Dei, man
iu
Cnfn, ,
ut herſan
in ejut
nun ezu
n her 6

ſegzane

12. 1693.

Gellum,
vollunctl
legumen
. Woren!
Dus hun
Mamm
Dnleraton
tonelith.

A 1 ke.

P
nEHele
Noles:
kinnm ann
Ai.ln
Nm, 6
m, lin

e .

orminenn

eilege, 0
e 0)ha
ledene
tis non I
ecthne
Pne gl d

rsdlie

.

I. on.
nendlen
run 4 n
oiion,

(33) 0%

imprudenti excidiſſe quidem ſupponimus, quæ ta-
men non ideo minus eſt deteſtanda. H

72. Quòd nota Ecele-
ſiæ Chriſtianæ ſit; quòd
ſit Catholica, compre-
kendens, & omnes An-

gelos Cœli, & omnes
Electes, & Juſtos terræ,

& omnium ſæculorum.

At probare catholicita-

tem, hoc eſt, amplitu-

72. Prop. Nota Eccle-

ſiæ Chriſtiana eſt, quèd

Jſit Catholica, compre-
hendens, & omnes An-
gelos Cœli & omnes Ele-
(tos, & Juſtos terræ,
& omnium Saæsulorum.
Hebr. 12. 22. 2 3. 24.

dinem, univerſalitatémque Eccleſiæ, quia Angelos,
Electos ac Juſtos complectitur, eſt Eccleſiam his limi-
tibus circumſcribere. Nemo unquam ſic ratiocina-
bitur, quamdiu ſupponet eam comprehendere om-
nes fideles. Accedit quòd hæc Quenellii Eccleſia ſit
inviſibilis. Num videntur Angeli? Num Electi,

Juſtique ipſi notã aliquà ſenſibili dignoſcuntur:

73. Prop. Quid eſt Ec-

cleſia, niſi cætus filiorum
Dei, manentium in ejus

ſinu, adoptatorum in
Chriſto, ſubſiſtentium in
ejus perſona, redempto-
rum ejus ſanguine, viven-
tium ejus ſpiritu, agen-
tium per ejus gratiam, &
exſpectantium gratiam
futuri ſæculi. 2. Theſſ. 1.
12. 1693.

73. Quòd Eccleſia ſit
cœtus filiorum Dei, ma-
nentium in ejus ſinu, vi-
ventium ejus ſpiritu,
agentium per ejus gra-
tiam &c. At ſi Ecclæſia
nihil aliud eſt, ergo nul-
lum in ea locum habe-
bunt peccatores; hi enim
nec vivunt Spiritu Dei,
nec agunt per ejus gra-
tiam &c. Hoc autem fo-
ret purus Calviniſmus.

74. Prop.

₰ (34) 9*—

74. Prop. Eccleſia,
ſive integer Chriſtus, In⸗
carnatum Verbum habet
ut Caput, omnes verò
Fanctos ut Membra. 1.
Tim. 3. 6.

74. Quèd Eccleſia,
ſive integer Chriſtus, In-
carnatum Verbum ha-
beat ut Caput, omnes
verò Sanctos ut Membra.
Peccatores igitur non

ſunt Membra iſtius Chri-

ſti, adeôque nec Eccleſiæ, quæ hæreſis eò collimat „
ut obedientiæ jugum excutiant omnes i, qui ſcient,
aut putabunt ſe ſcire, quòd ſui Paſtores aut Epiſcopi ſint
improbi; quòèd ſint in ſtatu peccati mortalis, cùm eos
hoc ipſo pro Paſtoribus legitimis habere non poſſint.

75. Prop. Eccleſia eſt
unus ſolus homo, compo-
ſitus ex pluribus membris,
quorum Chriſtus eſt Ca-
put, vita, ſubſiſtentia,
& perſona; Unus ſolus
Chriſtus compoſitus ex
pluribus Sanctis, quorum
eſt Sanctiſicator. Eph. 2.
14. 1 5. 16.

75. Quèd Eccſeſia ſit

unus ſolus Chriſtus, com-

poſitus ex pluribns San-
ctis, quorum eſt San-
Ctificator. Ergo pecca-
tores non componunt
Eccleſiam. Nota prius
membrum propoſitionis
75tæ non eſſe admodum
intelligibile ; innuitur

tamen, quèd ad hoc,

. . A
ut quis ſit Eccleſiæ Membrum, neceſſe ſit vivere vitã
. . . .
Chriſti, aut eundem vivum in ſe habere. Quà ratio-

ne excluderentur iterum ab Eccleſia omnes Chriſtiani .

qui non ſuntin gratia.
76. Prop. Nihil ſpacio-
ſius Eccleſi’ Dei, quia
omnes Electi & Juſti om-
nium Saculorum illam
componunt. Eph. 2. 22.

76. Quèd nihil ſitſpa-
tioſius Eccleſiâ Dei, quia
omnes Electi, & Juſti

omnium ſæculorum eam

componunt. Meminiſſe
ſolo.

ſorun
lecleſi
Aliud et
ex klec
77.

uit pit.

Dei,
ſu,
Deum
Ohriſun
oan.2.

le, deb
Quumcit
lue iple
dee⸗
Amubu
lunt. 8

cellatinn

Cbenel

anittit,
fünam .
lnane ſum
daunmat
GtoVI
Peccatore
Pariter P
ir Ppil.

eln ſpi

menbr
ſeiie

ad lac
Chrlus,
Verbun!

pun 1 N

osurhlenn
igin
brallin
Aoehoolin
zi,gi ſin

Anbrioninn.

rlo,int
Aenn
oebecki
CinltugN
luubrs
un S
Ld
C
Na
n ppin,
e;
ſi et
ge. Quie

esi

ntlte
1 61661 vt 6
ci,

Pec, &

Holm⸗
un Nn,

(3 5 o⸗

ſolorum Electorum & Juſtorum, ubi vaſtiſſimam
Eccleſiæ amplitudinem indicare conſilium eſt, quid
aliud eſt, quàm eos fideles ab illa excludere, qui nec
ex Electorum, nec ex Juſtorum numero ſunt?
77. Prop. Qui non du- 77. Quèôd, qui non
cit vitam dignam Filio igt

ducit viram dignam Filio
Dei, & Membro Chri- Dei, & Memhto Chri-

ſti, ceſſat interius habere

Deum pro Patre, &
Chriſtum pro Capite. I.

ſti, ceſſet interius habere
Deum pro Patre, &
Chriſtum pro Capite.

Joan. 22. 1693.

“V

Sed qui non habet inte-
riùs Chriſtum pro Capi-
te, debet amiſiſſe fidem ſpémque Chriſtianam.
Quamgdiu enim hæ in peccatore remanent, habet ad-
huc ipſe interius Chriſtum pro Capite, cùm ſpes
fidesque dona ſint interna, quæ aliunde quàm ex in-
fluxu hujus Capitis in membra, provenire non pos-
ſunt. Sed qui non ducit vitam dignam Filio Dei,
ceſſat interius habere Chriſtum pro Capite, ut inquit
Quenellius, ergo peccator ille non ſolum charitatem
amittit, ſed ſimul etiam reipsãâ fidem ſpemque Chri.-

ſtianam perdit, nec quidquam illorum remanet, niſi
inane ſimulacrum. Quæ eſt hæreſis à Tridentino

damnata ſeſl. 6. can. 2 8. ac deinde etiam ab Alexan-

dro VIII. in decreto dato 7. Decembris 1690. Nota,

peccatores, ſi ceſſent eſſe Membra Chriſti, nec eſſe
pariter Eccleſiæx Membra, & , ſi quidem Sacerdotes
aut Epiſcopi ſint, eos ſaltem amittere jurisdictio-
nem ſpiritualem: Manifeſtum enim eit eos, qui
membra nonſunt, nec eſſe poſſe Capita, ſive Fccle-
ſiæ univerſalis, ſive Eccleſiarum particularium.

c 2 HD 78. Prop.

₰ (36) 9*

78. Prop. Separatur
quis à Populo Electo, cu-
jus figura fuit populus ju-
daicus & Caput eſt geſus
Chriſtus, tam non viyen-
do ſecundum Eyange-
lium, quam non creden-
do Eyvangelio. Act. 3. 23.

78. Quèd quis ſepa-
retur à populo electo,
cujus figura fuit populus
Judaicus, & Caput eſt
JESU §& Chriſtus, tam
non vivendo ſecundàùm

Evangelium, quâm non

credendo Evangelio. Hac

propoſitione cexcludun-
tur ab Eccleſia, cujus Chriſtus eſt Caput, & cujus fi-
gura fuit populus Judaicus, excluduntur, inquam,
fideles non viventes ſecundàùm Evangelium. Mani-
ſeſtum eſt hanc propoſitionem 3 S. aliaſque ſex eam
præcedentes, apertè favere Calviniſmo, ſive hæreſi,
quæ Eccleſiam ex ſolis prædeſtinatis, vel juſtis com-
ponit: verùm Quenellii denunciatores benignè præ-
ſumere voluerunt, harum ſeptem propoſitionum
conſequentias, quamtumvis legitimas, ab Autore
non fuiſſe præviſas. Imò monuerunt, veritatem
huic errori oppoſitam à Quenellio exprimi in duobus
ſuarum reflexionum locis. Unus eſt in ſoannis 14.
v. 20. alter in 1. Joannis 2. v. 19. nam & Locis ſex &
viginti quæ in Indice operis Quenelliani citantur ſub
Titulo Eccleſia permiæta peccatoribus & juſtis, repe-
riuntur undecim falsè citata; reliqua verèò nihil aliud
dicunt, quàm peccatores in Eccleſia cum juſtis eſſe
benian . Ecckſiam eſſe mixtam è juſtis & peccatori-
us, uti dici poſſet Hollandiam eſſe mixtam civibus &
extraneis. Id non ſignificat peccatores eſſe membra
Eccleſiæ magis, quàm extranei ſinr membra Reipu-
blicæ, in qua pro tempore degunt. Conſtat autem
Uos Proteſtantes, qui è ſolis Juſtis aut Electis de.
nam

ſum con
CAores
le Eacl
cem Cue
ſaclcit,
lerlle,e
tiumerte
zgeh⸗
ſarun
e, omn
herſonar
re, G
tum, V.
lena g
1.Cor. 1.

Arer
gnatin
uicaye
Faiiling
erhujns
tatis augt
l, aen
hefſenar
o.
(ra ri

ibin. 4

Akerſi
haſin ſt

um nen

1qieler
pulo cein⸗
fiit ohlr
Chr
hniſtus, un
o Koumd
, qunt
ungeln E
e arhn⸗
t, Kolſuͤr⸗
ur, en
un. M.
neſter
yeherel,
SS
Geinneſe
oholnem
, Mo
r, Wu
tmindon
nrb
zicumm
d ti,
cumm ſd
S

ℳ₰ℳ (73) Se⸗

ſiam componunt, nihilominus aſſerere, quòd pec.
catores & reprobi fint in Eceleſia, dum negant eſſe

de Eccleſia.

cem Quenellii non fallere

Sed quid multa? Fatendum eſt Indi-
4. uoad hæc duo loca, idque

.

ſufficit, ut benignè præſumatur ipſe ſe non intel-

lexiſſe, dum in propoſiuonibus jam adductis contra-

rium errorem ſtabilivit.
79. Prop. Uiile, & ne-
ceſſarium eſt omni tempo-
re, omni loco, & omni
perſonarum generi ſtude-
re, & cognoſcere ſpiri-
tum, Pietatem, & My-
ſteria Sacra ocripturæ.

79. Quèd utile & ne-
ceſſarium ſit, omni tem-
pore, omni loco & om-
mi promiſcuè perſona-
rum generi ſtudere, &
cognoſcere Spiritum, pie-
tatem, & Myſteria Sacræ

1. Cor. 14. 5. Scripturæ. Hæc propo-
ſitio generalis, cujus
falſiatem experientia quotidiana demonſtat, repu-
gnat inſuper regulæ ſapienter à Tridentino conſtitutæ,
quà cavetur, ut ſacrorum Bibliorum lectio, in vul-
gari lingua, ſolùm iis concedatur, quos conſtiterit
ex hujusmodi lectione non damnum, ſed fidei & pie-
tatis augmentum capere poſſe. Præterea falſiſſimum
eſt, ac erroneum dicere, quòd hæc lectio ſit omni
perſonarum generi neceſſaria.
30. Prop. Lectio Sa- 80. Quèd Sacræ Scri-
cræ Scripturæ eſt pro om- an lectio ſit pro omni-
nibus. Act. S. 2 8. bus ſine ullo lrimine.
Hæc propoſitio pugnat
adverſus hæc Concilii Tridentini verba, quòd Expe-
rimento manifeſtum ſit, ſi ſacra Biblia vulgari linguâ
paſſim ſine diſcrimine permittantur, plus inde ob homi-
num temeritatem detrimenti, quàm utilitatis oriri.

c 3 Quòd

₰ (38) 90
Quòd ſi Quenellius ſolum dicere voluiſſet, quèd

Scripturæ lectio cujuſcumque ſexus & conditionis ho-
minibus permitti poſſit, nihil diceret non conforme
ſpiritui Concilii, & uſui Eccleſiæ; verùm hoc Que-
nellio ſatis non eſt; pugnat ille contra ſententiam,
non ad libitum confictam ſed reipſa exiſtentem ac pra-
Cticam. Elu utiocl itaque opinio non eſt illa, quæ
contenderet ſufficere, quòd quis ſit hujus conditio-
nis, aut ſexus, adhoc ut Scripturæ legendæ incapax
ſit & indignus. Hoc enim nec Eccleſiæ ſententia eſt,

nec ullius Epiſcopi praxis. Contra larvam digladia-
retur, qui id, quod ab omnibus æquè exploditur,

ſuſcipecet impugnandum. At, velle, quod ejus-
modi lectio non ſit promiſcuè pro omnibus fidelibus,
niſi obtentà à Paſtoribus facultate, hoc demum eſt
quod pro illuſione habet Quenellius. Et verò ad
quid erit neceſſe petere hujuſmodi facultatem, ſi
Chriſtus Scripturæ lectionem non ſolùm permittit,
ſed etiam imperat univerſis, ſi Paſtoribus prohibet,
ne ulli eandem interdicant. Et hoc eſt, quod hic
pronunciavit Quenellius, hoc poſteriori ſenſu dicit;
hanc lectionem eſſe pro omnibus.

Quod de lectione Scripturæ Quenellius dicit, non
ſpectat ſolas Eccleſias Galliæ, quarum jura conſuetu-
dinésque hic non expendo, ſed de totius mundi fide-
libus, loquitur. Jam verò fatentibus uno ore, &
& ſine ulla controverſia Doctoribus univerſis, Regu-
læ Indicis Concilii Tridentini circa lectionem Bibho-
rum obligant in Eccleſus Italiæ, Hiſpaniæ noſtrique
Belgii &c.

8 1. Prop.

uncti Nen
Laicis fati

orab

K.I3.

da.Doo⸗

ll 4 C

Hſuuctiſcart

tatig, &
danttarun

Damnhſun

ſuununaß.

nahere. 4

83. D

gionis non
iani ſen
(forum il
er fanina,
le, ſl ex
lnj ſaenti
Otlraftin
1e ſun ha

26.

—

1.

iantur

urunſe
Mnatim!

= —

nilet,n

önditionosto.

n coltone
um hoee
Alententam
kenemarhe
neliln, d⸗
isaunto⸗
eheieh
ſemeannck,
am gldr⸗

Letplodnnt,
Aod in

foelbus,
demmurc
1 Wd
Acoleten,
un hene
bus bo
ſeng

uschchn
ua c
iusmunti⸗
5 un 1

₰ℳ (39) de=

81. Prop. Obſcuritas
Sancti Verbi Dei non eſt
Laicis ratio diſpenſandi ſe
ipſos ab ejus lectione. Act.
S. 13

82. Prop. Dies Domi-
nicus à Chriſtianis debet
ſanctificari lectionibus pie-
tatis, & ſuper omnia
Sanctarum Scripturarum.
Damnoſum eſt velle Chri-

ſtianum ab hac lectione re-
trahere. Act. I. 2 I. 5.

83. Prop. Eſt illuſio

ſibi perſuadere, quòd no-

titia Myſteriorum Keli-

gionis non debeat commu-
nicari fæminis lectione ſa-
crorum librorum. Non
ex fæminarum ſimplicita-
te, ſed ex ſuperba Viro-
rum ſcientiâ ortus eſt scri-
pturarum abuſus, & na-

tæ ſunt hareſes. Joan. 4.

26.

81. Quèd obſcuritas
ſacrarum litterarum non
ſit ratio diſpenſandi ul-
lum omnino laicum ab
earum lectione. Propo-
ſitio hæc nimis generalis
eſt, æquè acpræcedentes.
82. Quèd dies Domi-
nicus à Chriſtiamis (ſine
ullo diſcrimine) debeat

ſanctificari lectione San-

ctarum Scripturarum;
quodque damnoſum ſit,
eos ab hac lectione velle
retrahere.

8 3. Quèd notitia My-
ſteriorum Religionis de-
beat promiſcuè fœminis

quibuslibet communica-

ri lectione ſacrorum li-
brorum; quôdque ſit
illuſio, ſibi perſuadere
contrarium. Ergo Ec-
cleſia quæ iĩd ſibi perſua-
det, in illuſione eſt.

2. Quèd Scripturæ abuſus, hæreſesque nunquam
oriantur & Gmplicitate fœminarum, ſed ex ſuperbia
virorum ſcientia. Quaſi verò Eccleſiaſtica, ac no-
minatim Janſeniſmmi hiſtoria nullum nobis abusũs ex

c 4

ſim-

* (40) 80

ſimplicitate ſequioris ſexs hac in parte exorti, exem-

plum ſuppeditaret.
84. Prop. Abripere è
Chriſtianoriim manibus
MNovum Teéſtamentum, ſeu
eis illud clauſum tenere,
autferendo eis modum iſtud
intelligendi, eſt illis Chri-
ſti os obturare. Matt. 5. 2.

84. Quòd quibusvis
Chriſtianis promiſcue

non permittere lectionem

Scripturæ, in lingua vul-

gari, ſit illis os Chriſti,

eorundem gratia aper-
tum, obturare. Nemini
itaque poterit Eccleſia

prohibere Scripturæ lectionem. Propoſitio huic

Chriſti Sponſæ, ejuſque
8 ½. Prop. Interdicere
Chriſtianis lectionem Sa-
cræ Scripturæ, præſertim
Evangelu, eſt interdicere
uſum luminis Eiliis lucis,
& facere, ut patiantur
ſpeciem quandam excom-
municationis. Luc. 1I1.

33. 1693.

conſuetudinibus injurioſa.
85§. Quèòd non per-

. —— . X
mittere ità promiſcuè le-

ctionem illam, ac præ-

ſertim Evangelii, ſit in-

terdicere uſum luminis

filüs lucis, & facere ut

patiantur ſpeciem quan-
dam excommunicationis.
Quenellius alibi dicit
(Act. 5. v. 2 1.) Scriptu-

rain eſſe lac Chriſtiani, datum ei à Deo; qui novit

opus ſuum, quòd periculoſum ſit eum velle à lacte
iſto depellere. Sed quid igitur de Eccleſiæ Romanæ
inſtituto dicendum? Hanccinè veram Chriſti Eccle-
ſiam eſſe cenſet enellur Neutiquam ſanè. Hanc
concluſionem è ſuo principio deduxêre Quenellii Ar-
naldique in Hollandia diſcipuli, dum in libro cui
titulus eſt: Inſtructiones breyes ac neceſariæ & c. pag.

22. 23. diſertè edixerunt : Eccleſis in poteſtate non

eſt probibere, ne rudi quidem plebecule ledtionem ocri-
= Ppt⸗

uApliuse

Nechane
pote ſun
n maer
flliosälu

iUginur un

proinde

elliusco

86.5

Alci Po,
ungen.

Uotilr E.
ntrarit
C 1.

Mne

n Uad

Nerelztine

enem

hellus,

ahoin

ſt eli⸗
iliomnt
llar

Kuul

Uuhet,

polel

orti, eren

4 gibm

Pronlu
ere leltonn
in lugun
6s 00
grni 1
e. Nenn
Et Lo
bus iint⸗

N voN .

oniln⸗
n, Nr
, lrß

ſum Mn

& lort
4 .
ecengi⸗
Ii d

11)

pturæ. Si quæ Eccleſia id prohiberet, hos ipſo nos
amplius eſſet vera Eccleſia, ſed Sathanæ Sy)nagoga.
Nec hanc doctrinam diffireri debet Quenellius, ut-
pote ſuam, aliquantulàm evolutam. Quid enim,
an mater, & non potius noverca dicenda eſt, quæ
filios à lacte, ipſis a Deo conceſſo, depellit: Nequit
igitur juxta un hæc efſe vera Chriſti Eccleſia, ac
proindè non eſt niſi Sathanæ Synagoga: aliud Que-
nellius cogitare non poteſt, ſi ipſe ſe intelligit.

86. Prop. Eripere ſim-
plici Populo hoc ſolatium,
jungendi rocem ſuam voci
totius Eccleſiæ, eſt uſus

96. Quòd eripere ſim-
plici populo hoc ſola-
tium, jungendi vocem
ſuam voci tôtius Eccleſiæ,

licæ & intentioni Dei 1.

contrarius praxi Apoſto- ſit uſus contrarius praxi
Apoſtolicæ & intentioni
Dei. Propoſitio ſcanda-
loſa, & à Proteſtantibus
mutuata.

Nota quèd per hæc verba, jungere vocem ſuam

Cor. 14. 16.

voci Eccleſiæ, Quenellius non tantùm intelligat, ca-
nere latino idiomate cum clero.

Nam paulèò ante re-
flexionem, in qua hæc verba reperiuntur, vult Que-
nellius, ut filii intelligant quod Mater facit & poſtu-
lat pro ipſis, vult, ut laus & oratio publica in Eccle-
ſia ſit etiam pro ſimplici populo. Atqui canere latino
idiomate non eſt intelligere id, quod pro filiis ſuis po-

ſtulat Marer, aut quod pro Matre poſtulant filii.

Igitur uſus Eccleſiæ non celebrantis officium in lingua
vulgari, ſi Quenellio credimus, contrarius eſt praxi
Apoſtolicæ & intentioni Dei.

C 5 87. Prop.

₰ (42) 90

87. Prop. Modus ple-
nus ſapientiä, lumine, &
charitate, eſt dare ani-
mabus tempus portandi
cum humilitate, & ſen-
tiendi ſtatum peccati, pe-
tendi ſpiritum pœnitentiæ,
E& contritionis & inci-
piendi, ad minus, ſatis-
facere juſtitiæ Dei, ante-
quam reconcilientur. Act.
8. 9.

87. Quòd, generatim

loquendo, modus ple-

nus ſapientiâ, lumine &
charitate ſit, negare vel
differre
Sacramentalem peccato-
ribus, ad dandum illis
tempus portandi cum hu-
militate ſtatum peccati,
petendi ſpiritum pœni-
tentiæ, & incipiendi, ad
minus, ſatisfacere Juſti-
tiæ Dei, antequam re-

concilientur. Hæc propoſitio, in tota latitudine
ſua ſumpta, falſiſſima eſt, & Eccleſiæ praxi contra-
ria, quamvis ſenténtiam contineat reverà plenam ſa⸗
pientia, lumine & charitate, ſaltem in multis ca-

ſibus.
88. Prop. Ignoramus

quid ſit peccatum & vera

pœnitentia, quando vo-
lumus ſtatim reſtitui pos-
ſeſſioni bonorum illorum,
quibus nos peccatum ſpo-
liavit, & detrectamus ſe-
parationis iſtius ferre con-
fuſionem. Luc. 17. I1.

88. Quèd ignoremus,

quid ſit peccatum & vera
pœnitentia, quando vo-

lumus ſtatim reſtitui pos-
ſeſſioni bonorum illo-
rum, quibus nos pecca-
tum ſpoliavit, & detre-
ctamus ſeparationis ſive
privationis iſtorum bo-
norum ferre confuſio-

nem. Propoſitio pariter falſa, contraria ſapientis-
ſimæ praxi animarum timoratarum, & generatim
ſcandaloſa, cùm nihil frequentius, nihil juſtius fa⸗
ciat impensè deſiderari reſtituendam ope Sacramen-

talis

Abſolutionem

ulstol

inaturæ
89. Pr.
limus gra
helcatori.
ſt jam re
et ut

Ellleh,

1639.

Ncrikicio
gulqge e⸗

ekkara crre

ſ

u; Fal
lelceomne
s Dorum
lamen illo
lli, CuI
Uunt: nar

(aechülin

rherit ,3
Uhelumen
Mlonem,
PTvorun.
90. DtO
ſortaten
landhabe
lrceut her
les de Conſe
ſinhto t
t, 19.

, geerti
nodo ſe.

, lunnmek.

„Mern
Pblolutcnn
emn pernn
uocdun i
Gnchcunhr
tutn Neer,
tiwm hon⸗
Poſienl,
ree
Aegant
t iudt
wiconn
ennt
in mu .

Torokenus
dgen
õ
mrohtiſe⸗

us
ſpatnen
s iſtom
ſene
crai le⸗
itiſhhin

R

Gallin
es

„° (43 ) 0

talis Abſolutionis gratiam amiſſam, quàm verâ noti-
tiâ naturæ peccati, nec non Sacramenti Pœnitentiæ.

89. Prop. Quartus de-

cimus gradus converſionis

peccatoris eſt, quod, cum

ſit jam reconciliatus, ha-
bet ſus aſſiſtendi Sacrificio

89. Quèd quartus de-
cimus gradus converſio-
nis peccatorisſit, quòd,
cum ſit jam reconcilia-
tus, habet jus aſſiſtendi

Sactificio Eccleſiæy. Hac

Mart. 1 8. 17.

Eccleſig. Luc. 15. 23.
1639. enuntiatione naturaliter

innuitur, jus aſſiſtendi

Sacrificio Miſſæ ſupponere converſionem peccatoris,

ejâſque cum Deo reconciliationem. Et verò inter
effata cætera Moralis reformatæ hoc quoque recenſe-
tur? Sed, ſi ir eſt, quid dicemus de præcepto Ec-
cleſiæ omnes ſine diſcrimine fideles ad Sacrum ſingu-
lis Dominicis feſtisque audiendum obligantis, nec
taméèn illos de peccato monentis, quod aſſiſtendo
illi, cum conſcientia etiamnum polluta, commit-
tunt? nam ubi gentium reperies Epiſcopum, qui
Catechiſmo ſuo aliquam ea ſuper re præceptionem in-
ſeruerit, aut in Rituali ſuo Paſtores juſſerit ea de re
populum erudire; quemadmodum fit circa Commu-

bonorun 2 nionem, Confirmationem, aliaque Sacramenta

vivorum.
90. Prop. Eccleſia au- 90. Quèd Eccleſia au-
thoritatem excommuni- thoritatem, quam ha-

candi habet, ut eam ex-
erceat per primos Paſto-
res de conſenſu ſaltem præ-
ſumpto totius Corporis.

bet, per Primos Paſtores
exerceat, de conſenſu
ſaltem præſumpto totius
corporis. Quæ eſt hære-
ſis in Edmundo Richerio
proſcripta, & ſignificat,

ℳ (44) 5*

primè: toti corpori fidelium, prourlacorimtde
Eccleſiaſticos comprehendit, non vrr ied nbo⸗
ſtolis, in propria perſona, eorumque ſucceſſo lei
datam fuiſſe à Chriſto poteſtatem cNeonurianie .
2dò Summos FPontifices & Epiſcopos, qui ntli⸗
mi Paſtores, habere hanc Poteſtatem imme ue
toto corpore. 3tiò. Quòd eam, non niſi ac no
mine corporis, tanquam ejus nſrerment H
exerceant, ac proinde duntaxat ex conſen “ t
aut petito, aut ſaltem præſumprto. n lr d
poteſtate excommunicandi dicitur, à D ka⸗
teſtate ſtatuendi leges in conſcientia obligante n
poteſtate renuttendi aut retinendi peccata di r .
gendum venit. Hæc omnia non ſunt niſi un⸗
enqus ſunt totidem ejuſdem partes,
demque poteſtas, aut en
quæ certè à Chriſto ſeorſim non fuère conceſt e Pa
Circa quod obſervandum eſt, prind dadd eiim
pa Epiſcopiſque Richerius aſſerit, id ip n etiann
eundem dicere, cum proportione, de Kegi s e.
u ordi i Regni, nec verò aliter ratiocinari
ſpectu ordinum ſui Regni, e defir unis
Poterat juxta principium ſuum, quo inſe⸗ dar e
ma juris naturalis venditat : ſed hoc P uun,
Calvini officina depromptum, pote ti, e
cleſiaſtica quàm Politica, palam in Ga 4 .
hæreſin utrique inimicam proſcripsere. ſec i miſ
non liceat agere virtute conſensus ſare H ſine
quando nequit peti conſenſus expreſſus,

eteretur.
præſumitur, illum non eſſe negandum, ſi p

Sine hac enim conditione falſa & temeraria loree d⸗
præſumptio itaque Quenelliana, quæ Ric erſſin
continet, tendit ad everſionem generalem, e l
lum Eccleſiaſticæ Hierarchiæ ſed etiam decs L ans
ris.

z1. Mo
nitchionis
urguam 4
int ab inm
Nolro: nii
nus ad Eec
Iuantohon
pilenur al
Manco Del
, atque
verchartal
nun ſoan.

Alancho ha
Auundo Der
Cunirnerm
berinerſan

Geliedloe

Noahan
ſerbbinlec
Enlum Ca
Dürnncdori⸗
aliüſt
lecleſir W.
leicum
ceſſerelle
Or qur
omm ho
lerit, ſir

tlhicosſrt

drethe

e ſoccellce
olmindniet
8, glilun

n imnedt
Obid ett.

Henna nit
lenhtamet
ul e

4ongi

Clgincne

1 Mii unn
allenſen
Gnarle
md gict
ionen⸗
Gegbu,
altetuman
Aive r⸗

ictotumm,
erinah

elares, m⸗
106An,

4

* (45)

91. Prop. Excommu-
nicationis injuſtæ metus
nunquam debet nos impe-
dire ab implendo debito
noſtro: numquam exi-
mus ab Eccleſia, etiam
quando hominum nequitia
videmur ab ed expulſi,
quando Deo, Jeſu Chri-
ſto, atque ipſi Eccleſia
per charitatem affxi ſu-

91. Quèd excommu-
nicationes latæ adverſus
novos Auguſtini diſcipu-
los ſint injuſtæ, quòèd

earum metus non debeat

illos impedire ab implen-
do debito ſuo, id eſt,
tuenda cœleſti doctrins
illius Patris. Non aliter
animos ſibi erigebant Lu-
therus atque Calvinus.

2. Quèd nunquam exea-
. mus ex Eccleſia, etiam
quando hominum nequitiâ videmur ab ea expulſi,
quando Deo, Jeſu Chriſto atque ipſi Eccleſiæ per
charitatem affixi ſumus. Hæc conſolatio ad ſolos
pertinet janſeniſtas; Quos enim alios excommunica-
tos hic alloquatur Quenellius?

mus. JOan. 9. 2 2. 23.

Nota hanc propoſitionem in ſe ſpectatam, tametſi
verbis indecentibus conceptam, poſſe tamen habere
ſenſum Catholicum, ſed conſideratam relatè ad ſco-
pum notorium Wereli innuere, quèòd ſenſus libri
Janſenii ſit orthodoxus, poſsitque non obſtantibus

Eccleſiæ anathematis contra ſenſum illum, quem hæ-

reticum declarat, ſuſtineri, nec tamen ideo quis

ceſſet eſſe huic eidem Eccleſiæ per charitatem affixus.

Quæ duæ falſitates hæreſin continent, eamque in
omnmi homine, quicunque cum Quenellio propugna-.

verit, faciunt manifeſtam.

91. Prop.

₰ (46) 900*

92. Prop. Pati potius

in pace excommunicatio-

nem, & anathema inju-
ſtum, quaàm prodere ve-
ritatem, eſt imitari San-
dtum Paulum: tantum
abeſt, ut ſit erigere ſe con-
tra Authoritatem, aut
ſeindere unitatem. Rom.
„2. 3.

93. Prop. Jeſus quan-
doque ſanat vulnera, quæ
præceps primorum Paſto-
rum feſtinatio infligit, ſine
ipſius mandato. JYeſus re-

ſtituit, quod ipſi conſide-

rats velo reſcindunt. Joan.
18.11.

292. Quèòd pati potius

in pace excommunicatio-

nem & anathema inju-
ſtum, quàm prodereve-

ritatem, ſit imitari San-
ctum Paulum; tantùm
abeſt, ut ſit erigere ſe
contra Autoritatem, aut
ſcindere unitatem.
maligna & ſeditioſa appli-
catio ad negotium jJanlſe-
niſini.

93. Quèd JES US

quandoque ſanet vulne-

ra, quæ præceps primo-

rum Paſtorum (Summi
Pontificis & Epiſcopo-

rum) feſtinatio infligit
ſine ipſius mandato:

Qudd eſus reſtituat quod

ipſi inconſiderato velo re-

ſcindunt; quòd praæcipiat eis mittere gladium in va-
ginam, quo intempeſtivè percutiunt: hæc poſtrema
verba in reflexione Authoris ad Joan. 18. V. 1I. fub.
junguntur iis, quæ propoſitionem cenſuràâ notatam

continent. Piam enim verò meditationem pro Jan-

Alia

Mcho p.
Eeltium à
agi o
s ſupen
uullo ali
temprior
94.
rem de l.
igenmte
nidere 1
exercen
luun, G
Propter/
dem ſate
Rom. 14.

füoderd
. nemkie
belipot
indickeren
Verbo Del
95. Dr
lerererun
gla gaſt
jiſguel
us laß 9

ſeniſticis utriusque ſexs devotis fingere animo, Chri- m iin
ſtum Sancto Petro, id eſt, Papæ præcipientem, ut ſehren
gladium recondat, quo jJanſenii ejuſque defenſorum 4
doctrinam perculſit: ſed ad quid applicationesillæ
ridiculæ, niſi ut innuatur, excommunicationem
Janſeniſtis non magis nocituram, qum noci

a aon
Tielum
mtitur

Wd i

NCOiiutcn
Anathemn 1
luim pod
, Ir imntntt
Alum; tn
n ſt cin
wotinrn,
itren.
Klcdhin

Ueglun

el]
e int
Puupfin
Oratn d⸗

—D
ſus dr
ueſtu’
iltnd
gllun
hrr
n. 19.Vll,

uride
Cenlurine⸗ .

Mtionen
e Arinmn.
rechiin⸗
4 Naimns
Immmmien.
guin

temptionem adducatur?

„5 (47)

Malcho percuſſio Petri; ac Succeſſorum Petri ſen-
tentiam à Chriſto ipſo fuiſſe improbatam? quo ſpiri-
tu agi oportet eum, qui coactas hujuſinodi reflexio-
nes ſuper abuſu poteſtatis ſacræ tam proeul accerſit,
nullo alio operæ pretio quàm ut poteſtas illa in con-

94. Prop. Mihil pejo-

rem de Eccleſiâ opinionem

ingerit ejus inimicis quam
videre illic dominatum
exerceri ſupra fidem fide-
lium, & foveri diviſiones
propter res, quæ nec fi-
dem lædunt, nec mores.
Rom. 14. 16.

ſtionem vocat :

94. Quèd in negotio
Janfeniſmi Eccleſia exer-
ceat dominatum ſupra
fidem fidelium, foveat-
que diviſiones propter
res, quæ nec fidem læ-
dunt nec mores, propter
illud ſcilicet, quod Jan-
ſeniana ſecta meri facti,
nulliuſq; momenti quæ-

manifeſtum enim efſt reflexio-

nem hic poſitam non niſiin favorem Janſeniſmi adhi-
beri potuiſſe. Verùm an factum merum & religioni

indifferens dicet Quenellius, nôſſe, quinam libri

verbo Dei conſonent, quinam ſint contrarii:

95. Prop. Veritates eò

dervenerunt, ut ſint lin-

gua quaſi peregrina ple-

riſque Chriſtianis, & mo-

dus eas prædicandi eſt ve-
luti idioma incognitum:
adleò remotus eſt à ſimpli-

citate Apoſtolorum & ſu-

pra communem captum
fidelium, neque ſatis ad-

vertitur, quod hic defectus

ſit

95. Quèd veritates eò
devenerint, ut ſint lin-
gua quaſi peregrina ple-
riſque Chriſtianis, quèd
modus eas prædicandi ſit
remotus à ſimplicitate
Apoſtolorum & ſupra
communem captum fi-
delium, neque ſatis ad-
vertatur, quòd hic de-
fectus ſit unum ex ſignis
maxi-

₰ 48)

ſit unum ex ſignis maximè
ſenſibilibus ſenectutis Ec-
cleſiæ, & iræ Dei in Fi-

lios ſuos. I. Cor. 14. 2 1.

1699.

7

96. Prop. Deus per-
mittit, ut omnes Poteſta-
tes ſint contraria Praædi-
catoribus veritatis, ut
ejus victoria attribui non
poſſit niſi Divina gratiæ.
Act 17. 8. =

vinæ gratiæœ. Alia applicat

ditioſa.
97. Prop. Nimis ſæpè
contingit membra illa,

quæ magis ſtrictè unita

Eccleſiæ ſunt, reſpici at-
que tractari tanquam in-
digna, ut ſint in Eccle-
ſKia, vel tanquam ab ea

ſeparata; ſed Juſtus viyvit
ex fide, & non ex opi-

nione hominum. Act. 4.
II. V

maximè ſenſibilibus ſene-
tutis Eccleſiæ?, & iræ
Dei in Filios ſuos. Enun-
ciatio Eccleſiæ injurioſa,
& quæ videtur ejus defe-
ctibilitatem ſupponere.

K.Pro

96. Quèd Deus per-

mittat, ut omnes Pote-

ſtates (Eccleſiaſtica vide-
licet ac Sæcularis) ſint
contrariæ Janſeniſtis, qui
ſoli ſunt Prædicatores Ve-
ritatis,„ ut cejus victoria

attribui non poſſit niſi Di-

io ridicula, ſimulque ſe- cIN.

ionit G
gliz toler⸗
hereticu,,
inpiur,
gue robati

e merit

le fuit

uaſfmnen

97. Quèòd Janſeniſtæz

etſi membra magis ſan-
ctè, magiſque ſtrictè uni-
ta Eccleſiæ nimio ſæpius
reſpiciantur atque tra-
ctentur tanquam indigni,
ut ſint in Eccleſia, vel

tanquam ab ca ſeparati:

ſed quod juſtus vivat ex
fide & non ex opinio-
ne hominum. Ex his

effatis ſectæ Janſeniſticæ

clypeum adverſus Eccleſiæ Autoritatem ſeditiosè cudit

Quenellius.

28. Prop.

Iuc,12.

facithom
Allucitur
luri cona⸗

Cahinict

9.
rayenti
nileneh,

minare,
oticle a
(urenn

Deus in

ſit,

nite, .

inſtrucki⸗

enhla, 6

inſtruch

Care hb
Matos.

niſbilbunten
ceſie, Kin
ouos n
eſir iniro⸗
etur ejis⸗
mlapporen

1odd Deus ⸗
r Onnder ,
gelalic ec
Srellnis
luſeilieg
rrcienoen)
volt niil
mnllqre

a
e niniol⸗
t le n
un ¹
Eecdeſtn 96
1 ale⸗
ſtus l
rum hil
te ai
ledien

₰ (49) 5

98. Prop. Status perſe-
cutionis & pœnarum, quas
quis tolerat, tanquam
hareticus, flagitioſus, &
impius, ultima plerum-
que probatio eſt, & maxi-

me meritoria, atpoté

quæ facit hominem magis
conformem jeſu Chriſto.
Luc. 22. 37.

98. Quèòd æquum ſit,
ut Janſeniſtæ tanquam
Membra Chriſti pattici-
pent diverſos ſtatus ſui ca-
pitis; quòd ſtatus perſecu-
tionis & pœnarum, quas
quis tolerat tanquam hæ-
reticus, flagitioſus & im-
pius, ultima plerumque
probatio ſit & maximè
meritoria, utpote quæ

facit hominem magis conformem Jeſu Chriſto. Hi
alluditur ad Janſeniſtas Gallos, quos Quenellius ſo-
lari conatur hâc reflexione ſimillimà Epiſtolæ olim

à Calviniſtis ad Reginam Catharinam de Medicis,

exaratæ.
99. Prop. Pervicacia,
praventio, obſtinatio in
nolendò, aut aliquid exa-
minare, aut cognoſcere
ſe fuiſſe decepytum, mutant
quotidie quoad multos in
odoerem mortis id, quod
Deus in ſuâ Eccleſia po-
ſuit, ut in eâ eſſet odor
vitæ, V. G. bonos libros,
inſtructiones, ſancta ex-
empla, & C. 2. Cor. 2. 16.

99. Quèd pervicacia,
præventio, obſtinatio in
nolendo, aut aliquid exa-
minare, aut agnoſcere,
ſe fuiſſe deceptum (utt in
damnatione Janſenii con-
tigiſſe ſecta Janſeniana
contendit) mutent quo-
tidie quoad mulkos in
odorem mortisid, quod
Deus in ſua Eccleſia po-
ſuit, ut in ea eſſet odor vi-
cx, v. g. bonos libros,

inſtructiones &c. Evidens eſt hanc reflexionem ſpe-
ctare libros Janſeniſtarum à Papa & Epiſcopis dam-

Datos.

4

100. Prop.

66 (50 o⸗

100. Prop. Tempus de-
plorabile, quo creditur
honorari Deus, perſe-
quendo veritatem ejuſque
Diſtipulos. Tempus hoc
advenit . . . Haberi &
traétari à Keligionis Mi-
niſtris, tanquam impium,
& indignum omni com-
mercio cum Deo, tan-
quam imembrum putri-
dum, capax corrumpen-
di omnia in ſocietate San-
ctorum, eſt hominibus pii⸗
morte corporis mors terri-
bilior.
blanditur de ſuarum in-
tentionum puritate, &

Zelo quodam KReligionis,

perſequendo flamm, fer-
roque viros probos, ſi pro-
pria paſſione eſt excæcatus,
aut abreptus alienàâ, pro-
pterea quod nihil pult ex-
aminare. Frequenter cre-
dimus ſacrificare Deo im-
pium, & ſacrificamus
Diabolo Dei Servum.
Joan. 16. 2.

Fruſtrà quis ſibi

100. Quòd tempue
hodiernum ſit valde de-
plorabile, quo creditur
honorari Deus, perſe-
quendo veritatem ejus-

que Diſcipulos, id eſt,

juxta idioma Quenellüi,

doctrinam Janſenii &
Badtenictardu Quòd
aberi & tractari à Papa
& Epiſcopis, tanquam
impium & indignum
omni commercio cum
Deo, tanquam mem-
brum putridum, capax
corrumpendi omnia in
ſocietate Sanctorum, ſit
hominibus piis (quales
ſunt Moniales Portus Re-
gii) morte corporis mors
terribilior. Quèd fru-
ſtra Pontifices & Reges
ſibi blandiantur de ſüa-
rum intentionum purita-
te & zelo quodam Reli-
gionis, perſequendo fer-
ro flammaque defenſores
Fnſeni, ſi propriâ pas-
ſione excæcati ſunt, aut
abrepti alienâ, propterea

quod nihil volunt examinare. Quèòd frequenter cre-
damus ſacrificare Deo impium, & ſacrificamus dia-

bolo

boboei
ſanus Ec.
mespoteſt
101.
Fitui Dei
ſuChri⸗
lur, glan

Cereſuran
ſa, gliu
lare olca⸗
lagteos te
Hioni
omen, 6
dliglanl⸗
lo npinr
.
tenſismar
ſees Epit⸗
lannice,i
bendumo
Nota n
lanmtu,
lehergs,
Cdiellini⸗
connſun
ſenilie Gn

od rmn
Ne
Deus,
entuen e⸗
Dllos, Ue
um. C
rachit
15 oun

4 1n
& idenn

nnercio
uum W
fum 1 ip⸗ 4

ofnnn 1

alorunm, .

lshonish

(Cehorold
ſo l⸗
unn ti⸗
onum
odene
glecheln

gue Cerin⸗

l neku,⸗
clir,⸗
eni, che⸗
Kecſenete
ian

° (5§1) 8o —
bolo Dei ſervum, qualis fuit Sanctus Abbas San-Cy-

ranus &c.
nes poteſtates.

101. Prop. Nihil Spi-

ritui Dei, & doctrinæ
Jeſu Chriſti magis opponi-
tur, quàm communia fa-
cere juramenta in Eccle-
ſia, quia hoc eſt multipli-

care occaſiones pejerandi,

laqueos tendere infirmis,
& Idiotis, & efficere, ut
nomen, & veritas Dei

aliquando deſerviant con-

ſilio Inpiorum. Matth. 5.
37. —

Invectiva atrox, & ſeditioſa contra om-

—
„

10I. Quòd Formula-
ris Clero Gallicano poſtu-
lante ab Alexandro VII.
præſcripti ſubſctiptio-
nem exigere, ſit laqueos
tendere infirmis & Idio-
tis, multiplicareoccaſio-
nes peccandi, & efficere,
ut nomen & veritas Dei
aliquando deſerviant con-
ſilio impiorum. Hinc Au⸗
tor Apologiæ contra Illu-
ſtriſſimi Epiſcopi Carnu-

*

tenſis mandatum paftorale, contendit Summos Ponti-
fices Epiſcopõsque non poſſe abſque injuſtitia, Ty-
rannide, imò nec abſque hæreſi ad formulare ſubſeri-

bendum obligare. . .

Nota undecim ultimas prepoſitiones juſtiſſimè
damnatas, ob alluſiones malignas & ſeditioſas in iis
repertas, quæ tendunt ad conciliandam autoritatem
odioſiſſimis quibusque Janſeniſtarum invectivis,
contra ſummos Pontifices & Epiſcopos, à quibus Jan-
ſeniſtæ damnati ſunt. V

„ (†) He

d 2 NO.

(52) 50

NO T .
In Statum Populi Judaici .
Ex uno è ſcriptis in fronte hujus opuſculi memoratis
excerptæ ad intelligentiam 6. 7. 64. & 65.
Propoſitionum nuperà Conſtitutione
damnatarum.
Nota I. .
M'un videri poſſet, Janſenium auſum fuiſſe
paradoxa non minùs impia quàm inſenſata
proferre, quæ Manichæi ipſi fuiſſent deteſtati, vide-
licet: Quèd Lex vetus non modò non data fuerit
Iſraẽlitis ad ſalutis adjumentum, ſed etiam fuerit po-
ſitivum illius impedimentum: Quèòd qui ſub hac Le-
ge vivebant, auxilium ſufficiens nullum, ne ad im-
plendum quidem vel unicum illius præceptum habue-

tint: Quòd Lex illa juſtitiam illis impoſſibilem reddi-

derit, tantùm abeſt, ut redderet faciliorem, utpote
quæ veluti murum aheneum, eos ab acceſſu prohiben-
tem opponebat: Quèòd hoc totum oriretur ex natura
ipſa ſtatũs Iſraẽlitarum, id eſt, ex Lege, cui ſuberant:
Quòd Lex illa directè & ex profeſſo foveret amorem
bonorum carnalium, metumque illa amittendi; qui
amor ac metus, inquit Janſenius, non niſi vitioſus
ac peccaminoſus eſſe poterat: Quòd impoflibile Ju-
dæis fuerit non offendere Deum, idque ſive Legem
violarent, ſive implerent: Imò quod majori ſe culpa
obſtrinxerint, legem obſervando, quàm tranſgre-
diendo. Dum ſic mentem ſuam explicat Janſenius,
nihil aliud ferè egit, quàm hoc Abbatis San-Cyrani,
ſub ementito Petri Aurelii nomine deliteſcentis ratio-
cinium explicare paraphraſi: Fœdus antiquum ar⸗
duam duramque legem imponit, nec tamen dat ejus
adimplendæ facultatem: Et hoc pacto, quarmüme
e

ſeelt, in
ucit. Q
it vires
per ſe ad
tendicon
hopuli)
ſima; ei
men wire
Mirun
Ppilcopi
nliconlit⸗
feit. N.
je potill
um hom
giin deeſt
Nd
libil nete
le grati⸗
nam ex
Velelem
hec met
Aberis⸗
lemennia
luiin
non du

lnh
EcO
gan cn
intelleg
echache

s ſec

ſiiA

immn

4. .
unone

aAln
vin ital
artri, ⸗
Nn Eni
un tvenß⸗
ni ſbrl
1, 1 40 1
runmhhi
Plem e
Otem, ne
eli ntie
tetutenmn
,uillen
elet m
minend,
0 Nii dnd
wpolti/
ve ſne
noiiket
um unn.
e e
isKn⸗ 1
lielanm⸗

„ (53) de

ſe eſt, in peccatum, mortem, damnationemque in-
ducit. Quicunque enim præceptum imponit, nec ad-
dit vires & gratiam ſufficientem ad illud implendum,
per ſe ad peccatum rapit & in n cceſſitate illud commit-
tendi conſtituit, niſi aliunde ſubveniatur. Status
populi Judaici ſub lege obligabat ad opera perfectis-
ſima, eique onus imponebat graviſſimum, nec ta-
men vires ad illud ferendum neceſſarias ſuppeditabat.
Mirum, inquam, videri poſſet ex Sacerdotis &
Epiſcopi calamo blaſphemias tales prodire potuiſſe,
niſi conſtaret, quæ cauſa illos in hos ſcopulos impu-
lerit. Nempe conſilium erat bina novæ ſuæ Theolo-
giæ potiſſima capita ſtatuere, 1 mò. Quèd quibus-
dam hominibus juſtis præcepta ſint impoſſibilia,
quia deeſt illis gratia, quã poſſibilia fiant. 2dò. Quòd
actio aliqua demeritoria eſſe poſſit, quamyvis ex invin-
cibili neceſſitate fiat. Duplicis hujus bæreſeos ſtabilien-
dæ gratia, quæ propoſitiones damnatas primam ac ter-
tiam exhibet, Janſenius in tot ac tanta contra Legem
veterem paradoxa prolapſus eſt. Hic illorum ſcopus,
hæc meta, Paſchaſius Quenellius fidiſſimus Janſenii,
Abbatis San-Cyrani, Arnaldique diſcipulus harum
ſententiarum impietate nequaquam deterritus, eas
ſuis in Novum Teſtamentum reflexionibus inſerere
non dubitavit.
Nota 2.
Janſenii cogitatum eſt iſto authore digniſſimum,
œcaähiam Veteris Teſtamenti eſſe magnam quan-
dam comœdiam. Nikhil ſtultiùs iſtà cogitatione, etiam
intellectà in ſenſu, ad quem à diſcipulis ejus denique
redacta eſt, ut propugnari poſſet. Sed nihil illà ve-
riùs ſecundùm ſenſum propriunrac naturalem in Jan-
ſenii Arlnaldique principiis hic à Quenellio adoptatis.
3 Et

₰ (34) 5

Et verò unquamne fuit comœdia indignior illà, quàm
Hebraici populi Legislatori Moyſi, ejus Prophetis,
Deo denique ipſi per os illorum agendam imponunt.
Audi Iiraẽl, dicebat moyſes ad hunc populum Dei
nomine. Mandatum hoc, quod ego præcipio tibt ho-
die, non ſupra te eſt, neque procul poſitum, - ſed
Juæta te eſt ſermo valdè in ore tuo, & in corde tuo, ut
facias illum. Conſidera quod bodie propoſuerim in
conſpectu tuo vitam & bonum, & e contraris mortem
& malum..elige erge vitam ut & tu rivas, &c.
Deuter. 30. à v. 11. Alibi dixerat: Mes eſt alia natio
tam grandis, quæ habeat Deos appropinquantes ſibi,
ſicut Deus noſter adeſt cunctis obſecrationibus noſtris.
uaæ eſt enim alia gens ſic inclyta, & c. Deut. cap. 4.
v. 7. Vocat eum populum ſanctum Domino ſus, quem
elegit, ut ſit ei m populum peculiarem de cunctis genti-
bus, quæ ſunt ſuper terram, Deut. 14. v. 2. Funica-
lum haæreditatis Domini, quem cuſtodivit ut pupillam
oculi ſui, ꝗquem portavit in humeris ſuis, Deut. 32.
v. 9. 10. & II. Tantundem, ſi non majora, dixé-
re Prophetæ, ſuâà quiſque ætate, ubi fœdus cum pa-
tribus ſuis initum deprædicant.
Quid autem minus ſerium erit, quàm hujuſmodi
ſermones ad Hebræos directi, ſi hi eandem cum
Quenellio ſententiam religionémque foviſſent?
nênne meritò exclamâſſent, hæc omnia eſſe meram
comoœdiam? An qui nobis ità loquuntur, reſpon-
dere debuiſſe ùt Judæi, ad quos, & qua de re lo-
quantur, ignorant? Qus uatilitas in fædere? dum, de-
relicti propria noſtra infirmitati, remanemus in impo-
zentia implendi legem impoſitam. Clamat nihilo-
minus Moyſes nobis, mandatum hoc non eſſe ſupra
nos, non ſupra vires noſtras, ait; nos omnia pos-
ſe, omnia eſſe facilia nobis, qui caremus gratiàâ,
ſine qua nihil poſſumus. Jactat nobis ancüienen
egis,

legis, quu
catpopu
gnitatem
prolequ⸗
haode
1os relig
adimple
noranti⸗
tem exp
tum mi
diamur,
Plicia me
dmorem
ſuam le
erucel
odio inß
Fiſiea
lüm apol
an pot
ri use
mecdian
lem inſicd
bum, qgn
nillach i
nalerar
5 Nota

„Prodet
lakas,

plonante

ppermicie
urdoſa⸗
Fereſan
lalphe
lam ſap
Detiam
Ficas va
Kmos
nlu
Wnenu

ioriln,gun
usbroſri;
humimpon.
cpophlunn
Ntin, ih
ſtun,.
n rtet,,
Prongſunn
rarinnin
unind, 6
Hegkeu
ugtum ß
imiuu M
Deur can
ioſu, gie
ecnchitg⸗
471 ℳ
pir ptn
ſi⸗ Dep
upne
ecis on

um buuint
eanden/
due fen
eſle venmn
maele

feld.
e
.

₰ (55) 90*

legis, quæ per ſe rapit ad peccatum? Mirè deprædi-
cat populi noſtri à Deo inter omnes gentes electi di-
gnitatem, ſed ad quid electi? niſi ut peculiari nos odio
proſequatur, & pœnas à nobis exigat ſempiternas? In
lucro deputâàſſemus, ſi nos gentilitium turbæ permix-
tos reliquiſſet; ſic non magis eſſemus in impotentia
adimplendæ legis naturalis, quàm nunc ſumus: Ig-
norantia plerâque noſtra crimma ſi non ex toto, ſal-
tem ex parte excuſaret, nec illà novorum præcepto-
rum multitudine obrueremur, quæ five tranigre-
diamur, ſive obſervemus, perinde neceſſariò ſup-
plicia meremur: Buccinat nobis Moyſes ſingularem
amorem, quo Deus nos prævenit, dando nobis
ſuam legem; veruùm quodnam aliud malum nobis
Acrudeliiim hoſtis, atque adeò Cacodæmonis ipſius
odio inferri poterat? .
Si ſic diſeruiſſent Iſraëlitæ, principia Quenellii ſo-
lIùm applicâſſent: Itaque iſdem notionibus imbuti
nan potuiſſent non exclamare, quidquid de fœde-
ris illius & legis prærogativa diceretur, nil niſi co-
moœdiam eſſe actorum impenſis exhibendam, Moy-
ſem inſidiari ſimplicitati ſuæ, ad imponendum ju-
gum, quod ad nihil aliud prodeſſe poſſe noverat,
niſi ad ipſos reddendos in hac vita nocentiores, &
in altera miſeriores cæteris nationibus cunctis.
Notæ generales.
„ Nota r. Quod nova Conſtitutio damnet, & re-
„probet omnes & ſingulas propoſitiones, ſuprà re-
„latas, tanquam reſpectivè falſas, captioſas, malè
„ſonantes piarum aurium offenſivas, ſoandaloſas,
„pPernicioſas, temerarias, Eccleſiæ & ejus praxi in-
„jurioſas, neque in Eccleſiam ſolùm ſed etiam in
„poteſtates ſæculi contumelioſas, ſeditioſas, impias,
„blaſphemas, ſuſpectas de hæreſi ac hæreſin ip-
„ſam ſapientes, nec non hæreticis ac hæreſibus, ac
„etiam ſchiſmaticis faventes as demum etiam hære-
„ticas varidsque hæreſes & potiſimùm illas quæ in
Rtarnofs Janſenmn propoſitiomibus, & quidem in eo
„ſenſu, * in quo hæ damnatæ fuerunt, acceptis con-
„tinentur, manifeſtè innovantes. Hoc

„₰ ( 56) 9*

Hoc eſt in ſenſu reipſa expreſſo in libre janſenii,
ꝗquem ſenſum unicum Eccletia in illis damnavit, &
quem tamen Quenellius cum univerſa ſecta ſua tan-
dquam cæleſtem S. Auguſtini doctrinam mordicus
uetur.
„„ Nota 2d. Quôd eâdem Conſtitutione edocea-
rmur, in decurſu examinis libri Quenelliani com-
»plures alias in eo deprehenſas fuiſſie propoſitiones
„illis, quæ damnatæ fuerunt, conſimiles, & affi-
„nes, iiſdémque erroribus imbutas: Nec ſanè palz-
„cas ſub imaginario quodam veluti graſſantis hodie
„perſecutionis obtentu inobedientiam & pervica-
„ciam nutrientes, eâsque falſo chriſtianæ patientiæ
»„nomine prædicantes. Ac demum in hoc Que-
»„nellii opere, ſacrum ipſum Novi Teſtamenti Iex-
,ꝛtum damnabiliter tiatum, & alteri dudum re-
„probatæ verſioni Gallicæ Montenſi in multis con-
„formem fuiſſe compertum; à vulgata verôeditio-
,,nc, quæ tot ſæculorum uſu in Eccleſia probata eſt,
„atque ab orthodoxis omnibus pro authentica habe-
„ri debet, multipliciter diſcrepantem: Plureſque
„Iin alienos, exoticos, ac ſæpe noxios ſenſus, non
„ſine maxima perverſitate detortum.
„ Nota 3. Ad totum venenum damnatarum Que-
„neilii propoſtionum virus detegendum, non eſſe
„conſiderandas fingulas ſeorſim fine reſpectu ad
alias, ſed ſimul ſumendas omnes illas, quæ ad
„eadem dogmata referuntur, & hæc omnia dogma-
„ta colligenda tanquam Janſeniani ſyſtematis par-
„tem conſtituen a. Ex horum dogmatum propo-
„ſitionumque Quenellianarum ea ſtabilientium col-
„lectione emicat idea, quam habere oportet de
„QOuenellii opere, quod eſt veluti completum Theo-
„logiæ ſpeculativæ, moralisque Janſeniſticæ curri-
„culum. Et quamvis harum propoſitionum non-
„nullæ ſeerim confideratæ tolerabilem explicatio-
„nem pati poſſent, ſutheit alias eſſe, quæ ſen-
„ſum iſtum excludant; eâtque ad ſenſum hæreticum.
„determinent.

F I N S. D

breſunſen
dammayit,

rſecaſuati⸗
nam pordcf

ulione edoter
kenellant con⸗
e propoſtone
lmlles, Aaff⸗
Neclint pa⸗
uſinsoct⸗
n Nenk
unr puntmie.
m in hoe
Alamenti le
teri dudnmk.
jn mulnscot
a verbeckiti
ſaroen
vchenticrdi
em: Dinete
ſos ſenſus, M

mnanatun
pdum, nol/
ine eſſen
illas, ſtn⸗
tomn l
yſewin
matum
bilientiund⸗

3

L. RLBIINAL

CONFESSARIORUM.

.

. E T
KDINANDORUM,

Eximii . M. VIGANDT, Ord. Prad
COMPENDIATUM,

§SIVE

EPIILOM E

4 Hjudhe THEOLOGIA moralis,
. In qua
Va itatiores materiæ tractantur, Caſisque principahio-
res reſolvuntur adjunctis decidendi rationibus;

Tradirurque ecilis Methodus ad Quxæſtiones morales
in Exainine oeo Cura Animarum, & inſimul a

10

“ Quæxſtiones in Examine Ordinandorums .

occurrentes deie⸗ , eſpondenc: .

. DIGISUS E . ESS AXNE
Zam Capitum & Paragraphorum, guàm etian
Kerum & Verborum in ea contentorum.

Compilatore

Pp. F. LUDOVIGO FLIEGE N,
Ord. Præd. SS. Theologiæ Præſentato, ejuſdémque

iiiiin Univerſitate Colomienſi Licentiato, ac in Ge-
nerxrali Studio Ordinis Regente.
TERTIA EDITIO
Prioribus auclior & locupletior.

„.
Aoredunt in fine Propoſitione- Damnata Quenelli cuns
exphicato. earum Veneno,

GOι $N £ 1GRIPPIN £,
Sumptib. OTTONNIS JOSEPHI ST- EINHAUSS,

Bibliopolæ unter Fetten Hennen 171.
cum rro Eee: Satr ane⸗ eictatts ex ſpecia gratia.

W

S

Balance

Focus

19

18
VierFarbSelector Standard*

17

14

13

12

11

10

-Euroskala Offset

Copyright 4/71999 VxVMaster GmbH wwwwW.yXymaster. com