Gg3 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Tribunal Confessariorum Et Ordinandorum Wigandt, Martin N125 11858329 021 III IIIIIIIIIIIII in iis e 1 E IIIII IIIIIINI UB Tübingen 4 cεW‧—Hsα .. WBð OHιDINANDORUM, OW— Eximii P. M. VIGANDT, Ord. Præd. CGOMPENDIATUM, S I VE EPII O M E Buden TRHEOLOGISE moralis, . In qua U Itatiores materiæ tractantur, Caſũsque Principalio- res reſolvuntur adjunctis decidendi rationibus; Traditurque facilis Methodus ad Quæſtiones moral in Exainine Dro Cura Animarum „» & inſimul ag R Quæſtiones in Examine Ordinandorum dee rretucs exhecte⸗ reſpondendi: U M IND 17BVS ECESS 4 ZJam Capitum & Paragraphorum, quàm etia KReruan &. Verborunm in ea contentorum. Compilatore *p. P. LUDOVIGGO FLIEGEN, ² Ord. Præd. &S. Theologiæ Præſentato, ejuſdemque eiiiin Univerſitate Colonienſi Licentiato, ac in Ge- nerali Studio Ordinis Regente. TE RTIA EDIIIO Prioribus auciior & locupletior. Aaredunt i in fine Propoſirionex Damnata Quenellti eum exphicato earum Veneno. 7 COLON £z 1GRITPPIN £, Sumptib. OTIONIS J0OSEPIH ST EINHAUSS, Bibliopolæ unter Fetten Hennen 17 1. Ccxm e Eeete Saere care⸗ Kantatt ex Aeata, gr graie. — . Periluhti E Dol, Gimo Vio ac Bomeng „ D. JOANNI JACOBO sCHLOSSEREN., Diverſorum S. R. I. Electorum Prin- cipum & Ordinum Conſiliario, nec non eorundem agenti in Aulãa Cæſare, hujusque Supremo Conſilio Imperiali Aulico &c. Domino meo ac Meccœnati Obſervandiſſimo &c, Periluſtris ac Cratioſe Domine Patrone Obſervandißime! innatæ cujusvis in Munerum obla- . N quodlibet offerre cuilibet, ſed tione ſeſe accommodare propen- ſioni, Poſteritatem vel in Imagi- nibus ſuis Veneranda docuit Antiquitas . hinc ferè ſemper vel pido ctiam Herculi appingi videmus Clavam, Achilli Scu- tum & Sagittas, Jovi Fulmen, Triden- 1. tem Neptuno, Mercurio Caduceum, alia aliis pro ſuo cujusvis genio & ingenio Symbola ar que Otmamenta. Quod' ſi ita 2 eſt, p EDIC ATIO. eſt, nuſquam ego ab antiquorum Legi- bus receſſiſſe videbor, ſi oblaturus Tibi Munus, Perilluſtris ac Gratioſe Domine, tertiam iſthanc Editionem præſentis Libri, ſive Compendii Univerſæ Theologiæ Moralis (cujus Exemplaria plùs quàm tria millia in prioribus duabus editionibus meis ſum- ptibus excuſa, & per univerſum Euro- pæum Orbem modò ſparſa pervolarunt) gratioſis Tuis manibus obtulero, Tibi- que velut Tutelari Deo nuncupavero. Nam, quis amabo neget Munus iſtud in- natæ Tuæ ad Sapientiam propenſioni & amori conforme futurum? Certè, ſi teſte Romano Sapiente ex durorum labo=- rum tolerantid amor erga rem quampiam dignoſcitur, nemo, qui iſtam hactenus Tuam attentiori inſpexit oculo, dicere auſit, à Te non ſummè amari Sapientiam. Amaſti eam cum Sapiente, & ex quiſi viſti à juwventute tud & quæſiviſti Sonſam tibi eam aſumere, Sap. 7. Unde & factum, quod magnarum rerum capax ingemum ſorti- tus fueris, & accedentibus Tuis naturæ ac gratiæ ſpecialibus prærogativis in ta- lem Virum evaſeris, quem ſinguli velut alterum in Eloquentiâ Ciceronem, in Ju- riſprudentià Juſtinianum, in Conſiliis Salomonem ſufſpiciunt ac venerantur, habes nempè ꝑpro Capite Sapientiam, pro Ocu⸗- legi⸗ Tibt Mine, Libri, loralit millia ſom- Buro⸗ runt) Tibi. yero, din- ni & , ſi apo⸗ npiam tenus licere tiam. vlis i eann uod orti⸗ atul? n ta⸗ elut au⸗ liis tut, pro Deb⸗ DEDICATYTIO. Oculo Jjudicium, pro Linguâ Facundiam. Novit hoc Auſtria, Imperium, Mundus. Etenim Maximi Cæſaris Suptemi Conſilia- rii Aulici Agens veluti quoddam Sapien- tiæ Lumen dicam an Flumen, Conſilia prudentiſſima non guttatim ſpargis, ſed cumulatim fundis, novit quippe Sacra- tiſſimus Imperator illud Sapientis 11. Ubi non eſt bonus (onſiliarius, populus corruet, ſalus autem, ubi multa conſilia. Item illud Saluſtii ad Cæſar. inquientis: Ego itaâ comperi, omnia Regna, (iwitates, Natio- nes zſque eò proſperum Imperium habuiſſe, dum apud eos ſana conſilia ſtatuerunt, ſup- peditantibus ea prudentibus Conſiliariis: Talia talia Tu apud Supremum Imperii Conſi- liarium ſuppeditas conſilia : Metiris magnitudines rerum, neque illeæ me- tiuntur Te: minùs eſt quodvis nego- tium, nec Te adæquant res magnæ, nec totum Te occupant multæ; Locus eſt omnibus intra Te, & poſtquam omnes excepiſti, vacuum adhuc hoſpitium eſt. Experiuntur hoc ipſum, quicunque Te adeunt, audis unum & plures ſimul, & Poſſes ex tempore reſpondere omnibus. Nec permiſcent ſe imagines rerum, dum intra Te ſubeunt, nec ſe confundunt, dum excunt, ſuus eſt ordo ſingulis, & ſpatium omnibus, ſceilicet partiris Tene- * 3 28- DBEDICAYIO. gotiis, nec totum te tradis, & pars Tui omnibus ſufficit. Quod admirabilius eſt, non eges moràâà temporis, ut res concipias, nec ſtudio, ut expendas, vides uno in- tuitu initia terum & exitus, vides fines, & media, vides centrum & circulum, & dum alii cireuitus quærunt, jam attigiſti centrum, atque hæc omnia eâò celeritate exequeris, ut cogitaſſe ſit feciſſe Atque hinc eſt, quod tot tàmque diverſi S. R. I. Electores Principes atque Ordines, Te in ſpoum Conſiliarium nec non Agentem in Aulà Cæſareâ præelegerint: Eorum Tu partes ſtrenuè ſuſcipis, negotia ſapientis- ſime pertractas, & in cenſpectù tot Princi- pum loquerit Japientia: Hinc celehre illud Græcarum ſeptem Urbium pro Homeri ſapientiâà litigantium certamen quodam- modò mihi in Te ob oculos poſitum in- tueor & adgratulor, dum tot Principes, tot Ordines, tot Provinciæ Te unum ſibi venqcant ac repetunt. Sub Tuis itaque grfatioſis Auſpiciis Sapientißime Domine! prodire geſſit præiens iſthoc Univerlæ Theologiæ Moralis Compendium, Tuam ambit tutelam, ſub Tuâ enim, lſi ſit tute=- Ilà, hiccè Liber liberè & tuto in orbem ibit, & , ſi ejuldem Frontiſpicio Tuo per- miſeris nomine illuſtrari, nullus ambigo, quin tanti nominis prima ronte prælati autho⸗ ritas ea utn 4 win jnju ſbi Datt alten bui C0 met Con li, iui ed offe 41 S wenn (rO Kern Din I hon AI intin Voren be 1 Tui us eſt, ipias, 10 in- es, & , & tigiſti titate Utgue R.l. Te in em in n Tu ntis⸗ finci· il meri dam⸗ min⸗ ipes, mbi 2e nine! erl vam ture⸗ tbem per⸗ ig, ele· rila DEDICATIO. pitas totum commendabilius reddet opus, pro ut me ſolatur Querricus derm. 3. de Nativit. F. joann, Compeſcâtque Zoilos aliôsque minùs æquos rerum æſtimatores, ne vel injuriè carpant, quod non capiunt, vel ſibi injurièe provocent defenſivum Tuæ Patrocinantis dextræ Umbonem. Et ſanè alteri præter Te dedicare nec potuĩi nec de- bui praſens meum Theologiæ Moralis Compendium, ut potè Tibi quà conſum-⸗ mato omnium Virtutum ac Scientiarum Compendio, aliis quoque ſexcentis titu= lis, præſertim vero titulo gratitudinis ob inſignia mihi à Te collata beneficia ex aſſe debitum, undè non tam hic Tibi Munus offertur, quàm debitum ex ſolvitur, dum id Tibi operis conſecratur. Suſcipe itaque Perilluſtris ac Gratioſe Domine! hoc meum qualecunque opus in aliquale grati animi holo- cautoma, in demiſſiſſimæ devotionis Anathema, æternumque animi mei Mnemoſynon. Qui interim Divinum Numen identidem interpellabo, ut Tibi undà cum amantiſſimâà Conthorali Tuâ in omni utriuſque hominis ſoſpitare tot adhuc adaugeat annos, quot anmilos ad Cannae collegit Hannibal, quod, dum ex intimis animi medullis voveo, me ipſum ctotaliter de- voveo, & perenno Perilluſtris ac Gratioſæ Dominationis Tuæ Cliens Humillimus 0TTO JOSEPHUS STEINHAUSS Civis & Pibliopol. Colonienlſis. * 4 PRI- J D 25 ( ) 0= ” AROI. U S SEXTUS Divini favente Aisn Clementia Electus Romanorum Imperator me, ſemper Auguſtus, ac Germaniæ Hiſpania- qu! rum, Hungariæ, Bohemiæ, Dalmatix, ni Croatiæ, Sclavoniæ &c. Rex, Archidux Auſtriæ, Dux (E Burgundiæ, Styriæ, Carinthiæ, Carniolæ, & Nir- itetd tembergæ, Comes Tyrolis &c. Agnoſcimus & no- , tum facimus tenere præſentium univerlis, quèòd cùm oln Noeoeobis Noſter Sactique Romani Imperii fidelis di- k: lectus OTTO JOSEPHIIS STEINHAUSS 8TT Bibliopola Colonienſis humillime exponi curarit, Mi quem in modum PATRIS MARTINI WI- e) GANDT Ordinis Pratrum Pradicatorum 7 heolo- um giam moralem in quarto E& ejuſdem Compendium o CoMFIIATORE LIDOVICGO FLIEGEN eyuſdem nir Ordinis in 8S vo cujus eſt Titulus ZTribunaæl Confeſa- & . niorum & Ordinandorum, prælo committere reſol- Neſi verit, vereatur autem, ne æmulorum invidia hane ſrenl editionem imitantium impendii & laboris ſui fruétu ün fruſtretur: idebque nobis demiſse ſupplicarit, qua- I tenus ejus indenmitati Privilegio Noſtro Cæſareo * S . . . . 5 ſuccurrere clementiſſimè dignaremur, Nos ſub- l miſſeæ pariter ac * quæ ejus petitioni annuendum diin cenſuerimus, ac proinde Authoritate Noſtra Cæ- nl ſarea omnibus & ſingulis Bibliopolis, Bibliopegis: glen Typographis, & alis quibuscuque rem Librariam woolt ſeu Negotiationem exercentibus ſrinier inhibemus, no vetamus, & interdicimus, ne quis ſuprd nominatam lt Theologiam moralem ſeu Compendium ex toto vel caa in parte ſub hac, aliave forma aut titulo per deceem kun annorum ſpatium ab hodicrno die computandum, Nler △ - 1. („) 30 UM intra Sacri Romani Imperii & Regnorum Ditonũm- gquuue Noſtrarum Hæreditariarum Fines recudere, vel uene aliis reciidendam dare, aliorùmve impreſſam appor-· Impera rare, aut diſtrahere, citra præfati imperrantis, ejus- Hipri que hæredum & ſucceſſorum voluntatem & aſien- Alnam, fſum in ſcriptis obtentum aufſit vel Ppræſumat. Si quis fie, Du verò ſecus faciendo Privilegium hoc Noſtrum fſeu W. interdiéktum violare, contemveréque præſumpſe- Er. rit, eum non ſolùm ejusmodi Exemplaribus ubi- . moddan cunque locorum repertis perperam quippe recuſis, dels d. ſeu apportatis (quæ dictus OTTO JOSEPH IAUG STEINHAISS live propria authorfitate, ſive Clali, Magiſtratũs illius loci auxilio, ſibi vendicare po- I Wr terit) de facto privandum, ſed & decem Marca- Tel rum auri puri pœna æratio ſeu Fiſco Noſtro Cæla- endun reo & parti læſæ ex æquo pendenda, omni ſpe ve- W ln niæ ſublata, mulctandum decernimus, dummo- nfſt do tenor hujus noſtri Privilegii in fronte libri im- le 1el. preſſus reperiatur. Mandamus itaque omnibus & abune ſingulis Noſtris & Sacri Romani Imperii Regno. ifudu rumque & Dominiorum Noſtrorum Hæreditario- . rum ſubditis & fidelibus dilectis tam Eccleſiaſti- Ceno cis, quäm Sæcularibus, cujuſcunque ſtatus, gra- „ Ab. ds, dignitatis aut ordinis, præſertim verò iis, endun qui in Magiſtratu exiſtentes, vel ſuo, vel Superio- (. rum ſuorum loco Jus & Juſtitiam adminiſtrant, ne quemquam Privilegium hoc Noſtrum Cæſareum bimm violare, ſpernere, aut, transgredi patiantur: ſed ſi benne,. AuOs contumaces compererint, conſtitutâà à Nobis ndn mulkta eos puniri, & quibuscunque modis idoneis d coerceri curent, quatenus & ipfi graviſſimam No- ecen ſtram indignationem, prædictamque pœnam evitare Ddum voluerint. Harum teſtimonio literarum manu ua S * Nhoaſtra 0 egii⸗ ) 9. 8 , Noltta fubſcriptarum & Sigilli Noſtri Cæſarei appres- ſione munitarum, quæ dabantur in Civitate Noſtra Viennæ vigeſima ocava Aprilis „Anno Milleſimo, ſeptingentelimo „ vigeſimo primo, Regnorum No- ſtrorum Romani decimo, Hiſpanicorum decimo ochavo. Hungarici & Bohemici verò undecimo. CAROLIIS m. pp. vid. Frid. Carl. Com. de Schön- born m. pp. Ad Wandatan Jacra 6 æzſareæ Majeſtarit proprium J. §. Hayeck de Valdſtätten m. pp. inonarun 2 I. Novembris 173 4. 1. §. Hhayeck ae Walihitenmn: pp. 7 FACUI- N. — ☛ — iappker e Noſtri leſmo. Uum N. Qecino 0. chön cſcet nb. FACULTAS H B T PRIVILEGIUM CSAREUM. Fr. HIUBERTUS STURM Ord. Præd. SS. Theologiæ Præſentatus, S& per Provinciam Teutoniæ Prior Provincialis omnibus has viſuris & lecturis ſalutem &c. QC Sacræ Cæſareæ Majeſtas Decreto Viennæ 7. Junii Anno 17 12. dato, omnibus & ſingulis Typographis & Bibliopolis, aliisque idulamku⸗ librariam negotiationem exercentibus, ſub gravi mul- Cctà ſeriò prohibeatur, ne quisquam Libros ab Ordi- . . . * * —- . nis Prædicatorum Patribus editos, aut deincepseden- dos, intra Sacri Imperii, Regnorumque ac Dommiorum Suæ Cæſareæ Majeſtatis hæreditariorum fines fimili vel alio characteris genere aut formâ, ſivè in toto, ſive ex parte recudere, vel aliò recudendos mittere, aut alibi impreſſos adducere, vendere, vel diftrahere clàm ſeu palàm citrà teſtimonium aut conſenſum ſuprà dictorum Patrum audearſeu præſumat. Ego F. HUBERTIIS STURM, 88. Theologiæ Præſentatus & per Provinciam Teutoniæ Prior Provin- cialis, harum ſerie, meique Authoritate Officii con- cedo Ornatiſſimo Domino OTTONI JOSEPHO STEINHAUSEN, cjuſque hæredibus, & Poteſtatena acio, ut Librum cui titulus: 7 &IBUNAL CONX. — FESS A- 2 FESSAERIXUM ET OEFDINANDONUMI, Ekerxvan Exrimii Patris Magiſtri Wigandt Ord. Præd. COM. z PENDIATUNM five EPITTOME ejuſdem Theologir iun Moralis Compilatore Patre Fr. LODOVCO FLIE. irli GEN ejuſdem Ordinis SS. Theol. Lectore, cjusdém- que in Generali Studio Colonienſi Regente, legi- timè cenſum & approbatum unà cum duabus Appen- dicibus, in neviſſimâ editione venetâ adjectis pro bo. no publico Typis evulgare denuò polſſit. In fidem Retik hilſce Officii mei Sigillo munitis propriâ manu ſubſcri- lag pfi. Datum Coloniæ in Conventû S. Crucis Ord. Præd. die 9. Octobris, Anno 1730. Fr. EHUBENYVUS SZYV K AM Ord. ₰ℳ Praæd. Præſ. Provincialis Teutoniæ m. pp. Fr. A NGELUS GULIELMUS N MOLUS, Sacræ Theologiæ Pro- 5 feſſor, ac totius Ordinis Prædica- win . 1* . . . * eteri torum humilis Vicarius & Procura- rn tor Generalis ac Servus. Enore præſentium, noſtrique authoritate officii l facultatem impertimur, ut Tribunal noſtri (hn Patris Magiſtri Wigandt Compencdhatum, ſive Epiro- ee me ejuſdem Theologiæ Moralis, à Reverendo Patre Ven Lectore Fratre LUDOVICO FLIEGEN, Provinciæz Hhel noſtræ Teutoniæ Studii Generalis Colonienſis Re- genti, pro majori communitate examinandorum con- fſIcripta, poſtquam à duobus Ordinis noſtri peritis Scho- laſticis, à Superiore ejuſdem Provinciæ deputandis, de- bitè reviſa & approbara fuerit, ſervatis reliquis de jure 30 ſervandis, Typis mandetur. In quorum ſidem his 1. ( manu propria ſubfcriptis Sigillum Officii noſtri appo- Thecle ni juſſimus. Romæ in Conventu noſtro Sanctæ Ma- 00 l. riæ ſuper Minervam, 14. Decemb. 1720. bre, E⸗ ;]— F. Galielmus Molus Vica- APr. nuus & PErocurator Or- Nbeee dinis. Inden Regiſtrat4 Litterâ F. . . 1 nubbi. Pag. 120. V . cött. F. YZhomas Brabaat, Ma- giſter & Socius mpp. C OO%ũ MMISSIO 10 A. K. P. P† KX 0 VINCIALIS. Anm. Um Reverendiſſimus Pater Vicarius & Procura- — tor Generalis Ordinis noſtri Compendium W Theologiæ Moralis, olim ab Exim. P. Magiſtro Wyi- gandt editæ, dummodò à duobus Ordinis Noſtri ke- X D. ritis Scholaſticis, 4 Superiore Provinciæ deputanclis, Edic reviſum & approbatum fuerit, Typis mandari con- ceſſerit; Ego infrà ſcriptus tanquam Superior Provin- OcUIe ciæ in hunc finem A. R. & Eximium P. 8S. Theologiæ Magiſtrum, F. Adamum Eſchenbrender „ & A. R. P. „Præſentatum, modernum Regentem Studii Generalis ehi Colonienſis, F. Adolphum S hien ino, ae roe Colonienfis, F. dolphum Sc eipen, nomino, ac WM „Geputo, ut dictum Compendium revideant, & ſi ita r videatur debitè reviſum approbent. dole Heidelbergæ 1 1.Januarii S ArOiNee 1721. H% F. CANDIDUS GIESEEKE, e Orqd. Præd. Provincialis Teu- .W toniæ mppria. ⸗ * ATTROBATIO E ſpeciali commitſione admodum Reverendi . Digniſſimi Patris Provincialis CANDII. GlIE- SEKE, Pibrum intitulatum : TRIBUNAL CON- FESSARIORCUM ET O RDINANDORUM; Eximij P. M. Nigandt, Ord. Præd. Compendiatum, ſive Epitome juſea dem Theologiæ Moralis &c. à Reveren- do Patre F. LUDOVICO FLIEGEN, Ord. Præd. in Gener rali Studio Colonienſi Baccalaureo, compo- ſtum, legimus, & cum voluptate perlegimus; In quo cum nihil non ſolum bonis mo bribus, (e neque Doctrinæ Angelicæ diſſonum, quin potis ad mores refor mandos quævis opportuna „ menti & ſe xepé litte- ræ Sanctiſſimi noſtri Præceptoris omnnia conſona &☛— conſe ormia invenerimus Caſus & dubia difficilia juxta Sacros Canones, ratiodes & fundamenta An igelica do- ctè ceſoluta animadverterimus, meritò Compilatorem ejuidem Præceptoris diſcipulum fidelem agnoſcimus. Et cuia multis ad Curam Animarum aſpirantibus Uti⸗ liſſi mum comperimus, ut beneficio typi in publicum prodeat, dignum cenſemus. Datum Coloniæ in ConventuS. Trucis Ord. Præd, die 3 1. Martii, 1721. Fr. Adamus ibenbtendey, Ordinis Predi- . catorum, S6. Theologiæ Magiſter, eiuſ- demque in Univerſitate Colonienſi Doctor & Proſe ſor publitus, mopr. IF. Adolphus Scleipen, Ordinis Prædicato- rum, in UVni verſitate Colonienſis §8. 77 W logiæ Licentiatus, & Generalis tulli M Kegens mpbhr. 4 TRI- 1 c Dre! (onv Leco quan Penol benon uu; Auin Leſole Aurrun (ln a nmriur ehelis leſedi Pendi nibos, nicnl Pöllin Mbi, nidenc Col 6 Ribunal Confeſſariorum Admodum Reveren- . di & Eximii P. Magiſtri Wigandt, Ord. Pra- endis dicatorum, ab Admodum Reverendo & Pererudite Nag Patre LUDOVICO FLIEGEN, ejuſdem Ordinis in (N. Conventu Colonienſi Baccalaureo, & §S. Theologiæ E Lectore Ordinario, omiſs omni ſuperfluitate, per quam ſuccinctâà brevitate compendiatum, accuratè pPervolvens & examinans, reperi in hoc compendio ha- beri omnia, quæ ſollicitam Animarum Curam concer- nunt; Hujus itaqque Compendii præcepta, & Ange- licæx Doctrinæ Sanctiſſimi Patris & Doctoris Thomæ Aquinatis fundamenta conſerva Animarum Amator zeloſe: Liga ea in corde tuo jugiter, & circumda Lutturi tu. Cum ambulaveris, gradiantur tecum: Cim dormieris, cuſtodiant te, & evigilans loquere cum iis Prov. 6. V. 21. Profectè experientià duce fa- teberis mignum animarum lucrum cum Dei ad jutorio te feciſſe. Ne igitur hoc tam neceſſario & utilj com- Pendio per omnia tum Sacræ Scripturæ & Sanctis Pa- olim⸗ tribus, tum Sanctionibus Canonicis ac rectæ ratio- lu m. ni conſentaneo, bonis moribus etiam informandis hlicun aptiſſimo priveris, en prodit in lucem publicam rypi, en uttibi, omnibuúſque curæ tuæ commiſſis, aut com- Wil, mittendis proſit. Ita ex corde opto, & dignum judi- 6 Euni n, eyelen⸗ d Dred, compo- nus; Ii G nece mor; epe ine⸗ lora in unn jcado⸗ arorenn prali⸗ co hac decima Aprilis, Anno milleſimo ſeptingente- ſimo vigeſimno primno. Dochy FE. Henricus Hargardt, SS. Theolegis Hoctor & Profeſſor ordinarius ac pu. blicus, Examinator Synodalis Au- 40MAH guſtinianus, mopria. ru- tahim. s, Mmopb Segi⸗ . * CEN. „ 1 — CE NSI RA ODN.)INARII. + Ribunal Confeſſariorum & Ordinandorum Exi- mii P. M. Wigandt, Ord. Præd. per Admo- dum Revcrendum P. F. LUDOVICUM FLIEGEN, Ord. Præd. 88. Theologiæ Lectorem, ac in Generali Studio Colonienſi, Baccalcureum doctè compendia- tum, ad Sacros Ordines provehendis non minus ac Amimarum Curatoribus perutile, typo publico ſiſdem communicandum cenſeo. Datum Colonixæ 5. Apri- Es, 172 I. Jo. Georg. Molitoris, &§ T peol. Doitor, Proten. Apoſt. Perilluſtris Eccleſiæ S§. Gereonis Canonicus, Sereniſſimi Principis Electoris Colon. Conſiliarius, ac Librorum Cenſor ordinarius, mpp. An. orumbr. er Adnm- LECEN 1Gcnenl mmpenli Tniii4. coniden e Ay⸗ . Docer. . Picle rnin anun . R SSSFt SSS SSSSSEE SSES PREÆFATIO AD LEC I O RE M; Sæc. A Nte complures annos in lucem pro- diit Liber intitulatus: TRIBUNAL CONFESSARIORUM, &c. operâ & ſta- dio P. Martini VVigandät, Ord. Præd. NJ. Tbheologiæ Magiſtri, &c. qui quidem liber ob ſtyli brevitatem, claras ac firmas ſen- tentias, dilucidas variorum caſuum pra- cticorum re ſolutiones & decidendi ratio- nes, (quas hodiedum in uno vix Autho- re Moraliſta ita cumulatim reperies) om- nium ferè manibus teritur ac oculis uſur= patur, velut abſolutum quoddam uni- verſæ moralis Theologiæ Compendium; nihilominus præfatum iſthunc librum ad quorundam inſtantiam, pro majori exa- minandorum commoditate, in contra- ctiorem placuit Epitomen redigere, ean- démque privatis primùm uſibus deſtina- tam publici juris facere. Obſerva tamen, quòd Quæſtiones quædam ſpeculativæ hinc & inde Tribunali inſertæ, v. g. quod- nam ſit conſtitutivum peccati, & c. de in- duſtria ſint prætermiſſæ, eò quòd ad praxin parùm aut nihil conducere videan- tur. Nota inſuper, quod me per omnia ò& in omnibus menti Authoris non accom- modaverim, quaſdam enim ille tenet *½ * ſen- ₰ („) be⸗ ſententias, quarum oppoſitæ meo nedum perexiguo, quin etiam majori & meliori aliorum judicio viſæ ſunt probabiliores, ut legenti per decurſum videre licebit. Cæterùm prineipaliores ejuſdem quæſtio- nes caſùsque conſcientiæ cum brevibus eorum deciſionibus ac decidendi rationi- bus ex eodem deſumptis adducere pla- cuit, ut examinandus ſui rationem ſciti ex peditè exactéque reddere valeat, adje- ctis hinc inde immixtisque perbrevibus caſuum quorundam ſat intricatorum re- ſolntionibus. Adduxi inſuper in famo- ſioribus difficilioribusque controverſiis præter rationes probatos quosdam Au- thores, ut Lector curioſior, meo fortè ſtylo ac quie ſ cere nolens, in iiſdem ocu- los & intellectum ad ſatietatem paſcere valeat & oblectare. Utere itaque, amice Lector, hoc tem- poris ac laboris Compendio, quod otio- ſum nihil, didionis quidem parùm, at ſententiæ multùm (præcipuè ex Angelico Præceptore meo, cujus mentem & per- ſæ pè litteram mihi præ cætetis arridentem aſſequi conatus ſum) comprehendit, quodque ex omnibus aliquid, ex toto non omninò nihil continere ſine ullo doctrinæ diſpendio, quin & cum maximo frudu tuo experieris, Fave interim & vale, & c. 8 2 INDEX Bneun X X XX X XX XEN XNE& ENX& melioti 82 ee) ie) hilore, ee e e e , è revibu T J lationii · . — eH Ce1kAPITUIM emn ſeti. ce⸗ E ITI dtedi P A RA G RAPHORU M. rum te⸗ C 41PU7 JI. Proëmiale. Pag. ke⸗ De Requiſitis in Confeſſario. 1 overl S . dx 1 r U Y fIr-. 2 1 1 . . cofort De Confſcientia. 10 emocu- §. I. De quidditate & diviſione conſcien- Alcele tiæ, & in ſpecie de conſcientia ſcru. puloſa & probabili. ibid. cten. §. II. De conſcientia dubia & erronea. 17 0 doto. C PVU,2. II. m, De Legibus. 236 ngelich §. I. De quidditate, diviſione & obligatio- per ne legis. Pid. denten §. II. De conſuerudine, ceſſatione & diſpen-· ſatione legis. 36 heb §. III. De jejunio & pertinentibus ad illud. 3 9 d⸗ C APVT I. . ol De Actibus humanis. 48 i §. I. De voluntario, & involuntario, ejus- Ale,K⸗ que cauſis. ibid. INDEX CAPITUM §. II. De circumſtantüs actuum humano. rum. S. III. De moralitate actuum humanorum. C 4bPVTY V. De vitiis & peccatis. §. I. De diviſione ac diſtinctione numerica & ſpecifica peccatorum. §. II. De peccatis capitalibus. CAPVTVI De virtutibus Theologicis. §. I. De Fide & vitis ei oppoſitis, ſcilicet ſuperſtitione, idololatria, magia, divinatione, hæreſi, cc. §. II. De Spe, & vitiis ei oppoſitis. §. IIIL. De Charitate, & vitis illi oppoſitis, præſerum duello, ſcandalo, &.. CAFPVT II. De Religione, ejũſque actibus. Item de voto, juramento, corùmque relaxatione, &c. §. I. De Horis Canonicis, quinam ad eas teneantur & quando. §. II. De celebratione feſtorurm. §. III. De vitiis Religioni oppoſitis, ſcilicet ſacrilegio & ſimonia. 52 6 G 70 ibid. 20 100 ibid. II2 114 15 137 149 160% CA- Deh Al I cà t 1 , ⸗ — — — — 70 == = – — = 100 i. IU 11 ET PARAGRAPHORUM. CAPVTII De Jure & Juſtitia. §. I. De Juſtitia in genere & ſpecie. §. II. De dominio, uſu, uſufructu em- phiteuſi, feudo, ſuperficie, ſervi- tute, poſſeſſione. §. III. De ſubjectis dominii, ſpeciatim de do- minio filiorum, uxorum, Religio- ſorum & Clericorum, §S. IV. De variis modis acquirendi dominium in resinventas, theſauros, &c. §. V. De variis modis transferendi domi- nium, ſcilicet de præſcriptione, do- natione, teſtamento, ſponſione, &c. CAPVT M. De Reſtitutione. Ejus radices, modi injuſtæ acceptionis, &c. §. I. De reſtitutione bonorum animæ & corporis, ac injuriæ thoro illatæ. §. II. De reſtitutione in bonis famæ & ho- noris. §. III. De reſtitutione in bonis fortunæ. APPENDIX quorundam caſuum cir- . ca materiam reſtitutionis. 5§. IV. De vitiis juſtitiæ oppoſitis, ſcilicet de acceptione perſonarum, homicidio, furto, rapina, injuſtitia Judicis, Accuſatoris, Rei, Teſtis, Advo. * * 3 173 ibid. 178 180 19 198 200 ibid. 220 226 238 INDEX CAPITUM. 9. V. De fraudibus quæ evemiunt in contra- ctu emptionis, & venditionis. Item de monopolio. §. VI. De uſura. Item an licita ſit emptio census realis & perſonalis. Item de contractu Hiſpanico Mohatra dicto. §. VII. De monte Pietatis, cambio, contra- ctu ſocietatis, locatione, condu- ctione, pignore, hypotheca, fide- juſſione, tranſactione, mandato, depoſito „commodato, precario. C APVYZJX. De Sacramentis in genere, & in ſpecie de Baptiſmo, Confir- matione & Euchariſtia. 6–☛APVTY k/ De Sacramento Pœnitentiæ, Contritione, &c. §. I. De Confeſſione, ejus qualitate, &c. 5. II. De ſigillo & ſatisfactione. 8.III. De Cenſuris in genere, & in ſpecie de excommunicatione, ſuſpenſione, irregularitate, &c. . §& IV. De caſibus reſervatis in genere. Item quæ & quot ſint excommunicationes 285 3 10 328. 352 355 370 386 reſcr- 310 §. III. De matrimonio, ejus materia, ET PARAGRAPHORUM. reſervatæ Papæ. Item de caſibus reſervatis in Archi- Diœceſi Colo- nienſi. §. V. De Indulgentiis. C PVT. rII. De Sacramento Extremæ Un- ctionis. CAFVT rIiI. De Sacramento Ordinis. §. I. De Ordine in genere. §. II. De Ordinibus minoribus. §. III. De Ordinibus majoribus ſcilicet de Subdiaconatu, Diaconatu, & Pres- byteratu. §. IV. De Sacrificio Miſſæ. C A PVT XI. De Matrimonio. §. 1 De ſponſalibus, eorum effecti. . bus, Sec. §. II. Reſolutiones querundam caſuum cir- ca ſponſalia. forma & miniſtro. Item de proclamatio- nibus. §. IV. De conſenſu matrimonii, an ſufſiciat conſenſus conditionatus, item de bonis matrimonii. 410 426 4³³ 47F 4 5 456 466 BNDEX CAP. ET PARAGR. §. V. De indiſſolubilitate matrimonii, libello repudii, divortiis ejuſque eauſis. CAPUYVXr. De impedimentis matrimonii, & in ſpecie de impedienti- bus. Item quo modo revali- dandum ſit matrimonium 8. I. De impedimentis dirimentibus in ſpe- cie, quæ ſunt Error, Conditio, Votum, Cognatio, Crimen. §. II. Cultus diſparitas, vis, Ordo, liga- men, honeſtas. L §. III. tas affinis, ſi fortè coire nequibis. §. IW. Si Parochi & duplicis deſit præſentia teſtis Raptave ſit mulier, nec parti reddita tutæ. §. V. & ultimus. An matrimonia in locis Germaniæ & aliorum Regnorum aut Provinciarum, in quibus viget pax religionum, non obſtante publicato Concilii Trid. decreto, ſine proprio Parocho Catholico celebrata coram Miniſtris Acatholicis, ſint valida? 3o5 525 536 54 549 555 560 Requiſitis in Confeſſario Procmiale. De Q. 1. Ad Curam animarum aſpirans tenerisne teprius fſtere Examini. 32. E Concilio Trid. §s. 23. C. I1 5. his verbis: Quamyis Presbyteri in ſuâ Ordinatione po- teſtatem abſolvendi à peccatis æoccipiant, decernit ta- men ſancta Synodus, nullum etiam KRegularemi poſſe Confeſſiones Sacularium, etiam Sacerdotum audire, nec ad id idoneum reputari, nis: aut Parochiale Bene- Ficium, aut ab Epiſcopis per examen, ſi ita illis vide- bitur, aut alias idoneus judicetur, & apprabationem, qua gratis detur, obtineat, privilegiis & conſuetudine Juicunque, etiam immemoriali, non obſtantibus. 7 S guid de Religioſo, Prælato , Licen- auauaato vel Doctore promoto? ſuntne tiliberi ab iſihoe examine ? Dico, quòd non. Katio: quia Trident. univer- ſaliter deſinit, nallum Sacerdotem, etiam Regularem, pr 2* Caput N. poſe Secularium, etiam Sacerdotum Conſeſſiones au- dire, nis? & c. ùt ante Ubi autem Lex non diſtin- guit, neque nos diſtinguere debemus, t ajunt jura. Et licèt tali Viro non deſit ſcientia, fortè ta- men deeſt experientia & prudentia ad hoc conſcien- tiæ forum neceſſaria: cujus proinde examen Epi- ſcopo committitur. Jed nonne Epiſcopus ejnsque Vicarius hoc exa- men Keligioſis, Graduatis ac Promotis poteſt remittere? Dico: Poteſt remittere omnibus, de quorum ſuſſcientia & idoneitate ſe moraliter certum exiſti= mat, præſertim Graduatis, Promotis, ordinariis Profeſſoribus. Katio: quia diſcretio (quæ eſt ma- ter virtutum) honeſtas, & æquitas poſtulat, ut non examinentur tales, qui publicum habent ſuæ ſcien= tiæ Teſtimonium. Et ideo notanter dicit Trid. cit. Siita illis videbitur, aut alias idoneus judicetur. Tenenturne Confeſſarii Negulares intra Or- dinem ſæpius ſe examini ſiſtere ? Dico: Scire hoc debent ex ſuis propriis Statutis in noſtro Ordine Valentiæ 1647. ord. 4. ſic fuit ſta- tutum: Ordinamus, quòd, qui impoſterum appro- bandi erunt ad audiendas Confeſiones tam Fratrum, quàùm Sæcularium & Monialium, nisi alias ſint gra- duati, vel in Studio Generali Prædicatores vel Lecto- res inſtituti, tribus vicibus, de triennig in triennium, in aliquo Conyentu, ubi vigeat Studium Theologiæ, examinentur, & ſolum poſt tertium examen ſimpliciter appro- pyola Nlaſtun ropincl NN Aſalnte Zadn Ehe hetit fi Elzt⸗ . N Cur Fehiam Core ſi l. ſeſnt Ynon diE. Nr. 6, dr ins . 1 , kondtn e cohſctn damen Ei⸗ 1r hor er⸗⸗ Proot de glonn rtumn eiikd ordinam gue eſtm glat, ur pon nrloeſcen it Tid d⸗ illtie⸗ zntrult⸗ tis Karun ſefuith eunn n Prati iis ,urhi uvi LOA ,triennimt 1 Theeli erſile De Requiſitis in Confeſſario. „ approbati eſſe cenſeantur, declarantes, quòd alids guantum ad forma m & locum examinis ſervetur uſus Provinciarum. Hæc ibi: ðWJMD Quid eſt Cara animarum? e. Eſt obligatio prædieandi ac docandi ea, quæ ad falutem ſunt neceſſatia, ac tollendi morbos ani- mæ adniniſtrando Sacramenta. Et hæc cura duplex eſt, una ordinaria, quæ com- petit vi officii v. g. Parochis & ſupra; altera delegata, quæ competit Keligioſis. Quid eſt C onfeſio? e. Eſt legitima & ſacramentalis accuſatio de pees catis propriis poſt Baptimmum commiſſis; ad eorum veniam virtute clavium obtinendam, coram Sacer- dote facta. QLuid eſi Confeſſarius? ꝶ. Eſt Sacerdos habens pote ſtatem Clavium. . Quic eſt poteſtas clavium? z. Eſt poteſtas ligandi & ſolvendi, quâ Judex Ec- cleſiaſticus dignos recipere, indignos excludere debet à Regno. Ita S. D. in Suppl. 3. p. J. 17. a. 1. Adadit ibidem S. D. quòd Ss. Trinitas ſeu DEUS habeat Claves Authoritatis, Chriſtus Claves Ex- dellentis, Eccleſia, ſeu Miniſtri ejus Claves Mini- erii. Portè poteſtas Clavium alia ordinis, alia juris- dictionis, prior eſt quid phyſicum, & cuivis datur A à2 Sacer- 4 Caput 1. Sacerdoti in Ordinanone; poſterior verò eſt quid morale, daturque tunc, quando quis in Confeſſa- rium deputatur, eique ſubditi aſſignantur. ded quare in plurali vocantur Claves, cùm ſit una Clavis, quæ aperit & quæ claudit? Dics cum Angel. Doctore cit. J. 17. a. 3. in Corp. vocari in plurali Claves ex comparatione ad diverſos actus, quorum unus eſt judicium diſcretionis de idoneitate confitentis, ob quam poteſt ſolvi & ad Kegnum recipi, vel de inidoneitate, ob quam ligatur & à Regno Dei excluditur; alter actus eſt ipſa actualis abſolutio ſeu receptio ad Regnum, vel excluſio ab illo. Quid eſt approbatio? m. Eſt authenticum teſtimonium idoneitatis in or- dine ad excipiendas confeſſiones. Hæc approbatio datur Religioſis ab Ordinario, jurisdictio verò à Papa, utraque aliis Sacerdotibus ab Ordinario, quip- pè cui immediatè ſubjiciuntur. Apbrobatus pro una Diæcefi potéſtne excipere Confeſtiones in alia? . Non poteſt. Katio, quia in illa non eſt aàp- probatus. Poteſt tamen Parochus ubivis locorum audire ſuos. Natio, quia iſthæc Jurisdictio non eſt contentioſa, nec exigit ſtrepitum judicialem. Ita Fagn. in 5. cap. Ne pro. de pænit. n. 29. & 56. Pias. Prax. Epiſcep. p. 2e c. I. 4. 2. n. 5. Barb. Trid. i. ſ. munlter Kinum Alexan Rilzu ) el 4ppr 1b Aen e 14, 3 ine When ken pt . Neglin eſtin . alae be un N. Hrm lc⸗ n 4 nige ſe tein doe lige⸗ Do requiſitis in Confeſſario. 3 erd etg Zrid. ſ. 23. c. 15. n. 20. plures allegans, & alũ com- nCond muniter contra quosdam recent. ſpecialiter Augu- u. ſtinum Matthæucci in ſua Cautela l. I. . 9. prop. 13. Alexand. PIIl. n. 4. (love V MMV m Keligieſus Epiſcopo praſentatus & injuſtè re- ytrsbatus abſol viene validsè M. Nequaquam. Ratio, quia talis revera non alden eſt approbatus. Unde extat propoſitio damnats reinbt ab Alexandro VII. n. 14. Satiafacit pracepto annuæx hil Confeſſionis, zui conſitetur Regulari Epiſcope præſen- un rato, ſed ab eo injuſte reprobato. Semel verè legi- er dn t timeè & illimitaté approbatus ſinè juſta causa ad exa- men revocari nequit. Patet ex Bulla Piü F. quæ incipit: Romani Pontificis. Et ratio eſt, quia talis Regularis per authenticum teſtimonium idoneiratis eſt in poſſeſſione ſui juris, ex qua nemo ſinè juſta cauſa eſt deturbandus. 1 grunm, 4 eitalzinol d Quodnam eßtoficium Confeſſari? io ed naio i) Ne. Eſt pœnitentem audire, ac diſponere, & di- ſpoſitum injunctà ſalutari pœnitentiâ abſolvere. excih 4H Quotuplex eſt ejus officium? „.. Eft triplex, ſcil. Judicis, Doctoris & Me- non eth dici. Ur Zadex debet dilcernere inter lepram & loc lepram, id eſt, inter ſpecies peccatorum, eorum Gionond circumſtantias, numerum ac peccata reſervata; de- jlem. n. nique ſententiam ferre. Ut Dodor debet pœniten- tem docere neceſſaria neceſſitate medii & præcepti, 5,Bib aliaque ad Sacramentum Peœnitentiæ & Euchari- . à ; iæ — — — = 6 Caput I. ſtiæ neceſſatia. Ut Medicus debet pœnitenti præ- ſcribere ſalutarem medicinam, & antidota dare peccatorum. Cæterum præter hæo adhuc tria in Confeſſore deſiderantur, ſcilicet puritas mentis, ne, dum alios mundat, ipſe ſordeſcat, Scientia & Prudentia. Ratio, quia ſinè his triplex offi cium antè mentio- natum debite nequit adminiſtrare. Præterea im- plorare debet aſſiſtentiam Spiritus S. Katio patet ex arduitate & ſanctitate hujus functionis. Confeſarius ſins requihta ſcientiæa fungent officio, peccãtne mortaliter? Affirmo cum S. T h. opuſc. 6. Ubi ex ſententia Salvatoris adducit illud: S cæcus cæcum præſumat ducere ſecum, in foveanm primus ductor cadit, indè ſecuton. Ex quo ratie patet, quia ſe & pœniten- tem exponit periculo lapsus in foveam damnationis perpetuæ. Sicut ergo Confeſſarius ſtupidus con- feſſiones audire nequit, ita nec poteſt aliquis eidem confiteri cognito uùt tali. Katie, quia peccato illius cooperaretur. Jed ſi quis dubitet de ſuæ capacitate? Dico: Poteſt ſtare judicio Examinatorum, qui eum cenſuerunt idoneum, ſeu approbârunt. Ita communiter DD. Tenetürne Confeſſarius ſomper in indi viduo ju- dicare, hoc veliilud eft mortale vel veniale? Dico, non tenetur. Ratio, quia illud eſt mo- rali⸗ llterin Coctiſi jncieiun ſvo gen ſieo n & dbol ſaguhor koe ine finper⸗ Hlne l cnorum ſhonte ihleneet 1le reni M Meni 7 1 5 lenetur y A m Ponhens ein bren Pelerin tdenn 3 n ſe lum, rker itenti r idota dn Contchoe dumale Prudenti tè menti⸗ Eteten in⸗ atio puid 1futhen 1 ſenteil ſteſtn⸗ alit, peenier Imnationn idus cl cviseigen iu peen tute? um, tunt nicef⸗ n 00 De requiſitis in Confeſſario. 7 taliter impoſſibile; contingit enim, quèòd viri etiam doctiſſimi vix interdum poſlint tam exactum ferre judicium; ſufficit ergò, ſi ſciat, illud eſſe tale ex ſuo genere. Neque opus eſt angi Confeſſatium; ſi eo momento, tuo pœnitentiam injungere vult & abſolvere, ſinè ſua culpa non habeat diſtinctam ſingulorum peccatorum memoriam. Katio, quia hoc in confeſſione longa, v. g. generali, præſer- tim per aliquas horas protractà, videtur impoſſibile. Hinc ſufficit, quòd recordetut majoris partis pec- catorum, & cognoſcat ſtatum pœnitentis. Unde ſi pœnitens confiteatur peccata mortalia, quæ nec ipſe, nec Confeſſor dignoſceret; ſed tantùm putaret eſſe venialia, valida eſſet confeſſio & ablolutio. Ratio, quia nihil deeſſet, quod ad valorem Sacra- menti requiratur. Teneturne Confeſſarius pænitentem examinare? v. Si viderit pœnitentem in aliquibus deficere, tenetur vi officii, ſecàùs non. Natis, quia hoe eſſet multiplicare entia ſinè neceſſitate. Si autem pornitens planè taceret, (dùt quidam ruſtici) debet eum brevibus & diſcretis quæſtionibus adjuvare, præſertim eirca illas materias, in quibus præſumit talem peccare; in materia tamen lubrica non mul- tùm ſe detineat, nec ad particulares modos deſcen- dat. Katio, tum, ne parctur laqueus animabus: tum, ne Confeſſor ex Doctore ſanctitatis ſiat Do- Ctor peccati. A 4 Ccon.- s Cpe I. Confeſarius conttitutus in mortali teneturne brius confiteri Dico, non tenetur, ſed ſuſſicit, ſi conteratur. Katio, quia nullibi extat talis obligatio; ſi tamen velit celebrare Miſſam, priùs confiteri tenetur. Katio, quia de hoc extat præceptum in TZiid. ſ. Potéftne aliquem neſcientem neceſſaria neceſii- tate medi abſolvere? Mortale. Quid eſ? neceſſarium neceſßitate medii & præcepti? e. Neceſſarium neceſſitate medii eſt illud, quo etiam invincibilirer ignorato aut inculpabiliter non habito ſalus haberi nequit. Neceſſarium verò ne- geſſitate præcepti, quo invincibiliter ignorato ſalus adhuc obtineri poteſt. Quænam ſunt neceſſaria neceſtitate meodi ?2 . Hæettia: Primam, quòèd Deus ſi & dili- gentibus ſe Remunerator ſit, ad Hebr. 11. vel, quod idem eſt, quò d Deus ſit unus in eſſentia Re- munerator bonorum & Vindex malorum; Secun- dum, publicato jam Evangelio explicitè ſcire, Ver- bum un Trinit Mrehel Ful , lorum Dico, non poteſt, ſed priùs eum inſtruere tens- tur. Katio, quia horum ignorantia eſt peccatum tt Mert im . .ł 46l oen N 6 euſtunt vontetanut tamen li tenetn!. nettſ. Pe Fequiß iu in Confe ſario. 533 pum Dei eſſeincarnatum, paſſum gc. Tertium, Trinitatem Perſonarum, quæ etiam hoc Yeriu com- prehenduntur: D Falta regit judex, mens inmonali, opemque, tres, caro. — CKCeven ſunt neceſſaria neceßitate —;—— broecct 2 . Sunt varia- Primum eſt Symbolum Apoſte- lorum. Secundum, Oratio Dominica. Tertium Saalutatio Angelica. Quartum, decem Præcepta. kuere teno⸗ peccnun ken lvd, qoo biliter non mvetone-. hratolad te E4 ,11. ſel, nin Ne⸗ . Nll⸗ ire, Ver pu S== Quintum, ſeptem Sacramenta,. Sextum, quinque Præcepta Eccleſiæ, & cea, quæ ſpectant ad Eucha- riſtiam, Pœnitentiam, & cærcta Sacramenta dum actu ſulcipiuntur. Vel etiam continentur dimidio hoc verſu: — Credo, Pater, Mandani, Eeccliße la, ern. Quid ſi pænitens tam ddik hßit memoriæ, ut non poßit præcibuos etiam Fidei arti- culos retinere, Poiséhne tIN * In tali caſu Conteſſarius debet Pernifenti ſubſtantiam credendorum ante abſolutionem bre- viter ptoponere, & unà cum eo elicere actum Fidei, Spei & Charitatis. KRatig, quia actualis eorum Myſeriorum fides, ſicut ad' ſalutem æternam, its & ad juſtiſcationem indiſpenſabiliter requiritur. Ex quo ſequitur omnes confefliones durante illa ignorantia factas ceu invalidas zeiterandas L A 1 eſle . 10 Coaput J. eſſe. KRatio, quia defuit dolor ſupernaturalis, utpote, qui ſine fide illà explicita concip- non poteſt. 00o& o. H. enee 060700*7*0 CAP U T II. De Conſcientia. F. I. De quidditate & diviſione conſcientiæ, & in ſpecie de conſcientia ſcrupuloſa & probabili. AQAQLuid eſt Conſcientia? *. L. St dictamen intellectûs practici, dictans quid hic & nunc ſit agendum vel omitten- dum. Differt à Gugereſi, quod hæc dictet in communi & nniverſali, quid agendum ſit vel omittendum Eſt autem Syndereſis habitus pri- morum principiorum practicorum, qualia ſunt Bonum eſſe faciendum, malum fugiendum, quod tibi non yis fieri, alteri ne ſeceris, &. Quotuplex eſt Conſcientia? B. Eſt Quintuplex ,ſcilicet, Recta, Etronea, Dubia, Probabilis, Scrupuloſa. Kecta eſt, quæ verè judicat aliquid eſſe faciendum vel non. Erro- J nek liu g ſelis, Dabia ſolpend cbiech den Cun ol blbus. Adbere Dolisre ecenn ico gul ve (l, uur⸗ Li⸗ 1 K Grn n ineien Dii ue e cor Noſeete onlli ernatutilt: oneiß⸗ Nn entie, pulolt 1, icant omitten⸗ idter in N ſt 1 birus pri alis ſat gutt Prole, elt ⸗ ,. E. el De requiſitis in Confeſſario. 11 nea, quæ ex principiis falſis creditis tamen pro veris, judicat aliquid eſſe faciendum, vel non. Dubia eſt, quæ nec aſſentitur nec diſſentitur, ſed fuſpendit judicium circa bonitatem vel malitiam objecti. Probabilis eſt, quæ quidem determinatè judicat: hoc eſt bonum, hoc eſt malum, attamen cum formidine oppoſiti & ex motivis ſolům proba- bilbus. Scrupuleſa demùm eſt, cùm quis parti adbæret uni, ſed ex levibus & inanibus, imò ſæp nullis ratiunculis. Quid c ſerupalus & quotuplex? B. Scrupulus eſt inanis timor & anxietas alicubi peccatum eſſe, ubi non eſt. Alius eſt Speculativus, qui conſiſtit in ſola cognitione z alius Practicus, qui verſatur circa actiones & res agendas in parti- culari; & hic poteſt eſſe vel de præteritis, vel de futuris, vel de præſenti. Licetne agere contra ſerupulos „ conſcien- tiam ſcrupuloſam ? M. Licet agere contra ſcrupulos coꝑnitos ut ta- les. Ratio, quia taliter operans habet adhue ju- dicium certum & prudens de honeſtate ſuæ actio- nis; hoc enim per ſcrupulos non excluditur, eùm in eis nullum ſit fundamentum. Dixi : Cognitos ut tales; ſi enim non cognoſcat verè eſſe tales, agendo contra illos peccat, quia agit contra conſcientiam; poteſt autem eos cog- noſcere vel ſtudio, vel oratione, vel prudentum conſilio. 1 Qllot 12 Caput II. Quot ſunt cauſæ ſcrupulorum? B. Sunt variæ. Prima eſt naturalis quorundam complexio, frigida, melancoliea, timida. Secunda debilitas capitis orta vel ex melancolia, vel ex nimiis vigilis, abitinentiis, ſolitudine &c. Tertia, per- miſſio Divina in pœnam præcedentium peccato- rum. Qkarta, tentatio deæmonis. Quinta, ſcru- puloſorum ſocietas & converſatio Sexia eſt igno- rantia, quâ quis diſcernere nequit inter licitum & illicitum. deptimæ denique, pertinacia proprii judicii. Quæ & qunot ſunt ſcrupulorum remedia? . Potiſſimùm ſeptem ſunt. Primum Remedium, ſi ſcrupuli oriantur ex prima cauſa, fiat vitiatorum humorum purgatio; ſi ex ſecunda cauſa, ſubtra- hantur occaſiones melanceliæ, & exhilarentur ſpiritus honeſtis recreationibus. Serundum, ſi ſcrupuli oriantur ex tertia & quarta cauſa, optima medicina eſt devota ae continuata oratio, item generolſa reſiſtentia diabolo facta. Tertium, ſi proveniant ex quinta cauſa, fiat ejus oppoſitum. Quartum ſi ex 6. vel 7. eauſa naſcantur, ſtudio & prudentiorum conſilio fuganda eſt ignorantia & frangenda proprii capritii pertinacia. Qaintum, non ſæpius repetere easdem confeſſiones = enim ſcrupuli non extirpantur, ſed nutnmiuntur. Sextum, ut ſcrupuloſus nunquam conſenſum præ-⸗ beat ſerupulis, ſed ſemper contraveniat. Septimum, ut t con glitet 1 Pelos, Cbloſe anitnun Celent volle unn Gär ſlie horundin . Hlunt lerbimnis tis, pel⸗ peccno⸗ 914, lell . eſtihno⸗ licitum Propii eſteiu, iliarorum , lobier milarenuut un, ,opimmt io, ken tiufn, poſitum ſtudiod⸗ kantis inttuin, tmontur. umplr⸗ De requiſitis in Confeſſario. 13 ut conſiliis, quæ aliis ſcrupuloſis ſuggereret, ſi re- quireretur, ipſemer utatur. Quid faciet confeſſarius cum ſcrupuloſo in adee und communione, cum v. g., judicet ſeru- buloſus ſe eſſe indipoſitum? u. Si Confeſſarius ſciat id fieri propter ſolos ſeru- pulos, compellat eum, ut communicet etiam linè abſolutione, ſi ſcilicet nihil habeat, quod gravet animum. Hinc etiam illum iterum iterumque ac- cedentem ad confeſſionem, cum ſtatim tamen rite confeſſus ſit, non audiat, niſi juret ſe habere pec- catum mortale. Medium Porrè ad ſcrupulos fun- ditùs tollendes principaliſſimum eſt ſe conformare judicio prudentis Confeſſarii. Quid & guotup lex eſt ſententiæ brobabilis? M. Sententia probabilis eſt, quæ habet motiva & argumenta aliqua veritatem ejus ſuadentia, cum formidine tamen partis oppoſitæ. Alia dicitur pro- babilis ab iutrinſeee, id eſt àratione; alia ab extrin- ſeco, id eſt ab authoritate, V. G D. Thomæ. Unde duo ſunt principia probabilitatis, ſcilicet Ratio ſeu rationes ac motiva, a quibus deſumitur proba- bilitas intrinſeca; deinde authoritas ſeu teſtunonia Doctorum, à quibus deſumitur probabilitas ex- trinſeca. Notanda hic eſt differentia inter ſententiam pro= babiliorem, tutiorem „ tutam & minus tutam. ð Proba⸗ 14 Caput II, Probabilior eſt, quæ & fortioribus nititur rationi- bus & plurium DD. authoritate. Tutior eſt, quæ magis remota eſt à periculo peccandi, quæ duæ indè differunt, quèd nec præcisè omnis probabilior ſit tutior, nec econtra. Sic poſt commiſlum peccatum obligari ad ſtatim pœniten- dum, tutius eſt, non autem Probabilius Tuta eſt, quæ ſimpliciter remota eſt à periculo peccandi. Eſtne licitum ſequi ſententiam verè probabi- lem dillantem aliquid licitè poſſe fieri? M. Dum homo tenetur operari „ poteſt talem ſequi ſinè peccato, dum facta ſu flicienti diligentia ipſi non occurrit alia probabilior Katio, quia ta⸗ lis agit, quod poteſt, & ultra poſſe nemo tenetur. Hinc homo rudis ad authoritatem pii & docti v. g. Parochi, Confeſſarii &c poterit ſibi formare con- ſcientiam practicè veram & illam ſequi. korei⸗ itidem puer vel puella ruſtica in defectu Con eſſarii vel Parochi conſulere Parentes vel alios, eôzque tu- tò ſequi, modò ſimiles non quærant biandi euti. KRatio, quia, ſi fortè errarent, tamen excuſaren- tur ob ignorantiam invincibilem. Licetne ſequi ſententiam probabilem relictà probabiliori? . Non licet, Natio, quia exponit ſe periculo peccandi, qui etiam ſequitur; Qui autem amat pe- riculum, peribit in ilo, Eccl. 3. lta Contenſon, Gonet, alique Thomiſtæ communiter contrare- gentiores Probabiliſtas. In- lnte⸗ ſam te tutiore⸗ vel tor eytta . Kcram Diri eireꝛ n loppler emn, eb⸗ lhen lben incertis blorn, monts Nn (qunn Detur nmn ac fmior len; Podab lle Dln Drode Uec 4 da, enni, Tor er 6loo ti Ne⸗ 44 tur tation⸗ Tltior el, peeemt, ee prerle Feot nponſen⸗ ils. Tis 0 Peccinli zrolcs⸗ ſeni Nelt telen Algentt 9, glittr notenetult⸗ docivg mare con⸗ Potetit Hulellari eböqetl⸗ ndicicut, excularer⸗ De requiſitis in Confeſſario, 15 Inferes r. Quòd circa Sacramentorum ſubſtan- tiam teneatur Miniſter ſequi ſententiam certiorem, tutiorem & probabiliorem, nec uti poſlit materia vel formâ probabili, incertâ vel dubiè, (intellige extra caſum neceſſitatis.) Katio, quia exponeret Sacramentum periculo nullitatis. Dixi: Circa ſubſtantiam Sacramentorum, ſeu circa materiam & formam; hanc enim Eccleſia ſupplere nequit, ſicut ſupplere poteſt jurisdictio- nem, hanc namque dat Eccleſia, unde qins vali- dè abſolvit cum jurisdictione tantùm probabili. Inferes 2. quèòd medicus vel chirurgus, per ſe loquendo, obligetur in conſcientia, reſictis mediis incertis & probabilibus, applicare certa & proba- biliora. KRatio, quia ægrotum exponeret periculo mortis vel ſaltem morbi diuturnioris, ita Sanch. Bonac. & alii apud Buſenbaum hic. Item judex (quando opiniones verſantur circa jus) ſemper te- netur ſequi probabiliorem. Katio, quia tenetur rem ad judicare illi, pro quo ſtat plenior probatio, fortior titulus, clarius jus, melior conditio poſſi- dentis; ſed hæc non habentur, niſi ubi eſt ſententia probabilior: Ergò. Inferes 3. Advocatum ſuſcipere poſſe patroci- nium cauſæ probabilis, etiamſi judicet contrariam probabiliorem. Ratio, quia non fert ſententiam, nec decidit jus inter partes contendentes ſicut ju- dex, ſed ſolùm proponit merita cauſæ loco ſui cli= entis, qui eſt actor & litigans; ſed actor habet jus in foro externo exponendi ſuas rationes probabiles, ergo etiam licitè hoc poteſt facere per advocatum. Nec advocatus per hoc poſitive inclinat judicem in eam 16 Caput II. cam partem contra quam tenetur ferre ſententiam, ſed negative tantùm, nimirum ſolùm oſtendendo merita ſnæ cauſæ, & in ejus favorem ſinè fraude ar- gumenta & jura allegando, quod eſt proprium ad- vocati officium. Ita Bonac. & ali apud Buſen- baum hic. Inferes 4. Quèòd Confeſſarius, dum curat vel judicat ſuos pœnitentes, teneatur ſequi ſenten⸗ tiam magis probabilem. KRatio, quia eſt judex & medicus; ſicut ergo judex & medicus; ut ſuprà dictum eſt, tenentur ſequi ſententiam probabilio⸗ rem, ita & Confeſſarius. Ex quo Inferes y. Confeſſarium non poſſe abſolvere pœ- nitentem, qui juxta ſententiam minùs probabilem ſcienter fecit contractum in probabiliori ſantentia Conteflarii docti & prudentis peccaminolum, niſi ſit paratus corrigi. Ratio, quia ut ſuprà dictum eſt, non licet uſus ſententiæ probabilis in concurſu pro- babilioris, ex quo fit, quèd ille pœnnitus ſit indiſpo- ſitus. Unde tenetur eum monere ac inſtruere de ſequela ſententiæ probabilioris, & pœnitens tene- tur parere; ægrotus enim per omnia tenetur ample- cti certas medicinas medici, & reus tenetut parere juſtæ ſententiæ judicis, ſed Confeſſarius eſt medi- cus & judex pœnitentis, ergo. Et hoc vel maxi= mè verum eſt, ſi Confeſſarius ſit vir doctus & pru- dens; aliud enim eſſet, ſi pœnitens eſſet multò do- Gtior Confeſſario, judicarétque ſine pravo affectu ſuam ſententiam eſſe probabiliorem opinione, quam alias Confeſſot æſtimat veriſimiliorem. 1 Dr le. notiris llhenci rcicinn ilte — glod P⸗ Wlne Oſiz i 1atione 40 in ho Atubin lntent De Conſcientia 17 ſelenrnn II. oltenern ten De Conſcientia dubia & erronea. topriunt M anid Quotuplex eſt dubium aut conſcientia dubiag nirin E. Dubium aliud eſt boſitivè, aliud negativé ta⸗ ul leneie Pin le. Primum eſt, quando ex æqualibus mediis & eliſueer motivis poſitivis Pro utraque parbe pugnantibus ſuſpenditur judicium. Secundum eſt „ quando judicium ſuſpenditur ex nullius motivi pro utraque Parte apparentia. Rurſus aliud eſt ſpeculatpum, quod procedit modo univerſali & abſtracto, ut ſi abſolute quis dubitet, an die jejunii liceat veſci ovis; aliud practicum, quando dubitatur de ope- ratione hic & nune exercenda, uùt ſi quis dubitet, olum, I an in hoc loco & tempore id liceat. Alud item ddund, eſt dubium uris, aliud facti, ùt dum dubitatur de 1 3: Ul ſut grobinle lolrer epe⸗ jobablen iſanrentt „ jure ſeu lege, an extet, vel de ipſo facto. Sſendardeg hlnel Licétne agere cum conſcientia * H practicè dubia. etult allhe etute B. Non lieet. Ratio eſt evidens peecandi peri- n culum. Licet tamen agere cum conſcientia ſpecu- deelmd lative dubia, dummodo aliquis ſe in praxi reſolve- u rit. Katio, quia cum tali dubio ſpeculativo ſtat emdor certum & rectum judicium de honeſtate actionis. o ed Cæteràùm nequit hoc dubium deponi temerè & opinioe pro libitu, nee ad levem aliquam ratiunculam, ſed en. ex rationabili fundamento. BS Hæc 18 Caput II. Hæc autem fundamenta ſunt 1. Authoritas DD. & exemplum Virorumtimoratorum. 2. Rationes ex principiis moralibus deſumptæ, ex quibus formatur ratio præcisè probabilis. Quospeccato peccat agens eum conſcientid practice adubia 2 . Peccato ejusdem rationis, cujus rationis eſt peccatum, de quo dubitat. Hinc 1 mè, qui dubi- tat, an hic & nunc ſibi liceat docere in die teſto, & tamen docet, peccat peccato inhonorationis diei feſti contra religionem 24, qui practicè dubi- tat, an ſit mortale, & tamen agit, peccat mor- taliter, vel qui dubitat, an ſit furtum, detra- Gio &c committit furtum, detractionem &c. Jed quid „ſRi dubitet an ſit peccatum ſimpliciter ſive mortale ſi ve veniale? . Cùm in praxi communiter repræſentetur ali- qua malitia gravis aut levis, hinc, ſi tali dubitanti repræſentetur gravis malitia ſaltem confusè, vel ejus periculum, peccat mortaliter. KRatio eſt, quia vel adeſt cognitio & alia requiſita ad peccatum mortale, vel quia exponit ſe periculo. Si autem repræſente= tur levis malitia vel non appareat periculum peccati mortalis, non peccat nisi ve- nialiter. Quòd ſi quis ita aflectus ſit, ſive mortale ſit, ſive ve- niale peccat mortaliter, quia amat peri- culum. Ca-⸗ Dinut dam⸗ “ Nenk R cobſcere Nin er d nlnus ne⸗ Eprotumn lnntivn Celgend 1 dat, gul Geellber arinn oritas 5. 1 Rarioner ex gubu ienti⸗ rationit qui Cubi⸗ leo,l tionis Gice au⸗ eccat II⸗ m, Cale m ae. ſmplein enterurik lidubien 86, Feleſul 1, gun nn moltae eyrtene erieolum e⸗ Rus 0 De Conſcientia. . 9 C A1 SU S Tirtius eſt perplexus propter contrarias guas- dam obligationes, putans v g ſe eſſe obli. gatum ad non deſerendum, agrotum, vaudiendum Sacrum diefeſto, gquid faciet? B. I. Exquiret aliorum conſilium, ſi poſſit. H. 2. Si hoc non poſſit, quia v. g. ſolus eſt &. conſideret, quantum tempus & res patitur, quod- nam ex duobus ſit minus malum. In caſu autem minus malum eſt omittere Sacrum, quàm deſerere ægrotum, quia præceptum audiendi Sacrum eſt af- firmativum & Juris Eccleſiaſtici, præceptum non deſerendi ægrotum eſt negativum & Juris naturalis. . 3 Si putet utrumque æquè graviter malum agat, quod velit, nec in ullo peccabit, quia tunc deeſt libertas. Ita Metzger, Sporer & alii. Danturne uni verſalia quædam principia ac re- ulaæ juris, juxta quæ conſcientia dulia (vel etiam erronea) posſit reformari? . Sunt imprimis illa univerſaliſſima principia: Quod tibi non vis fieri, alteri ne feceris: Quod tibi pis lieri, alteri feceris. Præter hæc ſunt adhuc alia principia ac regulæ juris ex prioribus deductæ, quarum l Prima eſt: In pari delicéto vel causa potier eſt con- ditio poſidentis, quia poſſidens bonà fide] ultra B 2ꝛ jus 20 Caput II. jus dubium proprietatis, in quo ambo ſunt pares, habet etiam jus poſſeſſionis, quo alter caret. Cæ- teràùm hæc regula non tenet extra materiam juſtitiæ in materia aliarum virtutum, ſed ibi tenet illud: In dubus tutior pras eſt eligenda. Secunda: In dubiis pars tutior eſt eligenda. Tu- tior, inquam, non comparativè, quia aliàâs hæc re- gula rariſſimis materiis poſſet applicari, rarò enim utraque pars eſt tuta, ſed adyerſatiyve, id eſt, cujus oppoſita non eſt tuta. Tertia: Cùm partium ſeu litigantium jura ſunt obſcura, reo favendum eſt potius. quàm actori. Quæ vera eſt tam in cauſa criminali, quâm civili, & fundatur in jure poſſeſſionis, quo reus actorem ex- cedit. Excipitur cauſa actotis pia & favorabilis, t matrimonium, dos, libertas, teſtamentum, tunc enim favendum eſt potiùs actori, ùt definitur C. Si quis accepit. 3 3 4. 1. Quarta: Inſpicimus in obſcuris. quod eſt veriſi- milius, vel quod plerumque conſuevit ſieri. Ut, contraxit quis cum vidua, & longo tempore habi- tavit cum illa, quæ dicit ſe non eſſe cognitam, in hoc obſcuro Vidua præſumitur eſſe cognita, quia ſic in matrimonio conſuevit fieri. Quinta: In obſcuris minimum eſt ſequendum. Haæc regula locum habet, I. in pœnis, juxta illud: In pœnis benignior eſt interpretatio facienda. 2. In dubio de quantitate injungendæ pœnidentiæ; unde in hoc præſtat errare in mediocritate, quâm in exceſſu. z3. Cùm quis in conſcientia perplexus eſt, inter duo mala eligat minus: unde eſt regula Sex-⸗ Lerta inellge melis e lud: tytniont tn Metatte len; Probert Agenuse Uer connle ſelg bio, 1 D legent zel Deoab 4 D lch ſt De unr vot D Geite 1Dr teneturk D Petereg 9 Unpore Aatg. ofunpun caret. (1 eriam ultin netillad! gentu. I 1 alilsheen ti, tadbern ic eſt, t ln juruſ 14dori. E. n feſſus fuerit, nec ne, tenetur ſe accuſare ſub An nil, 1s aCorendd. orabi eſtamednunn i Cehvin oG Smms . ſer 4 enporeſne le cognin cognitcg 6 beunß L , ſunß⸗ “ 13 R—P gvin ii ier leel ie De Conſcientia. 21 Sexta: Ex duobus malis eligendum eſt minus, intellige de malis pœnæ & damni, non verò de malis culpæ ſeu de peccato; de hoc enim procedie illud : Non ſunt ſacienda mala (etiam winima) ut eyeniant bona. Septima: Dubia ſunt: in meliorem partem inter- pretanda, ſaltem negativè, id eſt, in non pejo- rem; quia quilibet habendus eſt bonus, donec probetur malus. Sed de hoc infrà latius, cùm agemus de judicio temerario: Ex his: Inferes 1. Practicè dubitans, an per ſe mortale commiſer?t, vel non, vel an commiſſum con- dubio. 2. Dubitans, an excommunicatus ſit, tenetur ſe gerere ut excommunicatum. 3. Dubitans, an caſus ſit reſervatus, non botel ab eo abſolvere- 4. Dubitans, an die Jovis vel Sabbathi tran- ſacta ſit media nox, tenetur à carnibus abſtinere. 5. Dubitans de voto; ejusque obligatione, te- netur voto. 6. Dubitans de poteſtate Pralai, tenetut ei obedire. 7. Dubitans, an beneficium ſi it nimis tenue, tenetur horas recitare 8. Dubitans de valore matrimonii non Poreſt petere debitum. 2. Mercator dubitans de juſtitia⸗ contractüs, non poteſt eum firmare. Ratis. horum eſt evidens Peceandi betieulum. 22 Caput II. Qui agit cum conſcientia vincililiter erronea, peccätne? . Peccat agendo & juxta & contta. Katio, quia agit contra conſcientiam. Nec ex hoc talis ho- mno fit perplexus, velex neceſſitate peccabit, quia poteſt & tenetur illam conſcientiam, utpotè vin- cibiliter erroneam, deponere. C A SO F. Cajio dictat conſcientia invincibiliter erronea mentiendum eſſe ad eripiendum prox imum periculo mortis. Q. an teneatur mentiriꝰ ꝑ. Affirmativè. Katio, quia non mentiendo ageret contra conſcientiam. Quidſi ergò non mentiretur? . Si error ſit invincibilis, peccat contra chari- tatem non mentiendo; ſi autem ſit vincibilis, ſup- poſito, quòd non ſit victus, etiam peccat, ſi au- tem ſit v'cus, mentiri non debet, quia jam appa- ret id ſibi eſſe illicitum. Cajus itaque in dicto caſu pPutans ex errore vincibili ſibi eſſe mentiendum, tam agendo contra quàm ſequendo conſcientiam pec- cat, peccat agendo contra, quia agit contra con- ſcientiami, quod nunquam licet, peccat itidem ſe- quendo illam, quia eſt vincibilis. t0 a lgu mene credar ſceentur tlo,gu d, ligke N M, Uanti, 10 ead. auun n Wenr. jbiltter ntta. e choctalele ccabt gii urpolt in ,Olnun mentienl donnuchi cbils, . eccak, ſu⸗ naſum in ictoen ndom, II entiemne. cobta iidein ter errem De Conſcientia. 1 Quænam eſt digerentia inter conſcientiam erroneam invincibilem, & conſcien- tiam relbtam: M. §. D. 4. 17. de verit. 4. 4. inquiens: KRecta ligat ſimpliciter & per ſo, erronea autem ſecundum quid & per accidgens: dico autem ligare ſimpliciter, quia ligat ſimpliciter & in omnem eventum; erronea autem ligat ex ſuppoſitione & ſub conditione, quod credatur eſſe recta. Cæterùm difſerentia inter con- ſcientiam erroneam invincibilem, & vincibilem hæc eſto, quod licet obliget utraque, prior excuſet à peccato, non item poſterior. Ergône tunc duplex committitur peccatum, unum nimirum non deponendo illam conſcientiam, alterum V. G. mendacii? Dico, eſſe unum peccatum. KRatio, quia igno- tantia non eſt formaliter peccatum, Sed cauſa peccati. Poteſt tamen interdum eſſe ſpeciale pec- catum, ut ſi quis ignoret ea, quæ omninò ſcire tenetur. SJed ſi quis erroneè judicaret ſe teneri ad aliquid impoßibile, V. G. incarceratus ad audiendam Mißſam? Dico: Non peccaret. Ratio, quia impoſſibi- 2 hum non eſt obligatio; ertor ergè debet eſſe circa materiam poſſibilem. CA- 24— Caput II. C A § U F. Nempronius Sacerdos errones Judicans ſe eſſe ex communicatum celebrat. Q., an peccet bPeccaro Jacrilegii & fat irregularis . I. Eum eſſe ſacrilegum, cùm ſe judicet eſſe indispoſitum, licet erroneê, eſt enim affectus ita: volo celebrare, ſivè ſim excommunicatus, ſivè non. N. 2, Eum tamen non fieri irregularem. Ratio, Qquia pœna non incurritur „niſi agatur contra legem veram, & non ſolàùm putatitiam: irregularitas autem eſt ſaltem quaſi pœna. Ex his Sequitur I. Judicans ſe jocosè mentiendo peccare mortaliter, ita peccabit. 2. Si quis laborans nil habeat præter panem & parum lardi, ac judicet ſe non audere comedere, comedendo peccahit., 3. Putans eſſe jejunium, quando non eſt, pec- cat, ſi non jejunet. 4. Si infirmus putet ſe teneri ad Miſſam audien- dam, quamvis non teneatur „ ſi tamen poſſit, etiam cum gravi incommodo, non audiendo pec- cabit. 5Qui rem ſuam invincibiliter etiam putat eſſe alienam, eam tucò nequit retinere. Conſcientia Jubſequens vitidtne allum: –— HB. Non vitiat, ſi actus bonꝗâ fide factus ſit; ſecus ſi malà fide. Katio patet. 8. 8 Eit pine Finebil Amen enno, Dortd (ubora Pyimna lei; ln Sec re 1e Præe Cucnnr, Trti ſett ſi⸗ D niſieſta 1 heecen larit? ſejudicet afleckusin. icatus, Mn Arem. At, contrileger iregneraua ndo pecen ter panend ecomecete, onel 1 ⸗ lam zudjen⸗ wen holi diendopen n Puunch 4e uolizlecn De Conſcientia. 25 * Quid eſt conſcientia vincibiliter erronea? N. Si ignorantia eſt vincibilis, etiam conſcienti⸗ eſt vincibiliter erronea; ignorantia verò dicitur vincibilis, dum aliquis tenetur ſcire, & poteſt ſcire. & tamen non ſcit. De hac ignorantia infra redibit ſermo, cùm agemus de cauſis involuntarii. Porrò tria ſunt, quæ homo ſcire tenetur, ſine , quibus actus humanos exercere non poreſt. Primum: Quilibet homo tenetur ſcire articulos fidei; quia qui non crediderit, condemnabitur. Secundum : Debet homo univerlſalia juris natu⸗ ræ præcepta callere, ad quæ præcepta Decalogi re- ducuntur. G Tertium : Ea, quæ ad ſuum officium propriè ſpectant, quilibet ſcire tenetur. Sic quilibet fidelis præcepta Eccleſiæ, Curatus luos caſus, Medicus, Cauſidicus, Pro- curaror, Religioſus, &c. ſub mortali tenentur ſeire ea, quæ ad eorum officia ritè exie- quenda reſpectivèe ſcitu neceſſaria ſunto. 26 Caput III. Heeno . . Maivun De nepnijn —‚„„ Drecept Legibus. zuln . gallvo: 5 4 1, guo De Quidditate, diviſione & obliga- tione Legis. ui . Muural Quid eſt Lex? m Inuna . g& L. St ordinatio rationis ad bonum commune ab eo, qui curam communitatis habet, pro- mulgeta. Itaque ad legem requiritur 1 mè, ut ſit 4 ordinatio rationis, id eſt actus intelle cts aliquid ordinantis præcipiendo vel prohibendo. 24dà, ut ſit juſta 3t1, ut ordinetur ad bonum commune, 1.0 4 ut ſit lata à ſuperiore. 5105 ut ſit promulgata: Abehi Promulgatio autem definitur: authoritativa inti- gbehi bnporis matio legis, requiriturque ad obligationem legis lmiinnn ſolùm ut conditio ſinè què non, ſecus populi ac- ar 4 ceptatio. Nedkur: Quomodo diperunt Lex & præceptum? iun . . . . . 2 dabs, B. Intribus: 1. Quia Lex datur communitati, Mul . . . 7 2 præceptum perlonis particularibus. 2. Hæc à Aln ca pite „ oblige⸗ commmane! habet, gil m, uul ectusalgi D. 16 1 cotmmu tonign ritatira n tionen pruf mmmuditn, aapt De Conſcientia. 27 capite reip. illud à quovis ſuperiore ponitur. 3. Hæc non exſpirat mortuo Legislatore, benètamen illud mortuo præcipiente. Porrèò præceptum affir- mativum obligat ſemper, ſed non pro ſemper; negativum verò ſemper & pro ſemper. Patet in præcepto affirmativo : bonora Patrem & Matrem quod non obligat pro ſemper. Et in præcepto ne- gativo: Non mæœchaberis, non aſumes nomen Domi- ni, quod obligat pro ſemper. Quotuplex eſt Lex? u. Eſt ſeptuplex. Prima eſt Eterna. Secundæ, Naturalis. Tertia, Divina vetus Quarta, Divina nova. Quinta, Humana Eccleſiaſtica. Sextæ, Hu- mana civilis. Septima denique eſt Conſuetudo, quæ habet vim Legis, de qua latiùs infràâ. Ad quam Legem ſpectant pracepta Decalogi? ꝶ. Omnia (excepto tertio de ſanctificatione Sabbathi præcisè, quantum ad determinationem temporis) ſpectant ad legem naturæ. Katio, quia ſunt immediatè ejus concluſiones, Portò præcepta Decalogi his verſivus conti- nentur: Unum crede Deum, nec jures vana per ipſum. Sabbatha ſanctiſices, habeas in honore parentet, Non ſis occiſor, fur, moœchus, teſtis iniquus. Alterius nuptam, net rem cupias alienam. Qus 18 Coahput III. Quid eſt Lex naturalis, éſtne mutabilis 2 B. Lex naturalis definitur à S Th. h q. 97. a. 1. in Corp. Quòd ſit Impreſſio divini lumini: in crea- tura rationali, qua inclinatur in debitum actum & fi- nem. Hæe propriè & formaliter mutari nequit. Katio, quia, quod jubet vel vetat, eſt per ſe & intrinſecè bonum vel malum, ergo per nullam formalem muta- tionem vel dipenſationem poteſt ſe aliter habere; poteſt tamen mutari impropriè & materialiter, qua- tenus deſinit ejus obligatio propter mutationem materiæ vel circumſtantiarum. Talis materialis mutatio eſt in matrimonio clandeſtino, item in lege uſucapionis, quâ non accipitur alienum, ſed ne lites ſint perpetuæ, reſp. transfert dominium rei de uno in alium. CA § O◻ F§. dempronius habet Votum Caſtitatis (cujus obli- gatio eſt legis naturæ) propter periculum incontinentiæ petit diſpenſationem in iillo à Pontifice. Q. an diſzenſare bpoſßit? B. Non poteſt Summus Pontifex diſpenſare die recte, ita ut manente voto deſinat obligatio, ſed indi- recté tollendo & relaxando votum. Nota tamen S. Pontificem hoc tunc non facere nomi- domnine / Absi ſic k. gai⸗ ſpenlue Patrorqu Charrione Runn gon lang Leit mate de Daore ere 1. UI ln Prrcete llen, ℳ l 1l lami in ecie telteg, n ll, Eee⸗ lberpt h! Porantia Cladach Un egen ne ca lm Aleſi ſe ſigt lone De Conſcientia. 29 „. nomine ſuo, ſed nomine Dei, & ſi abſque juſtâ , causd ſic diſpenſaret, nulliter diſpenſaret. Ratio eſt. quia inferior ſine juſtà causà nequit validè di- ſpenſare in lege ſuperioris &c. Item Lex naturæ 9ai patitur quidem ſimplicem interpretationem, ſeu de- nE clarationem, non tamen propriè dictam Epikiam. nadini Ratio, quia hæc juxta Philoſ 5. Etbic-c 10. Ef, emen- equit. datio Lenis, ubt deſicitipropter univerſale; Lex autem Einiik naturæ nequit deficere ſen emendari, ut dictum eſt. halemmu SH MVv lterhog Poréſzne dari ignorantia invincibilis tialtter, dx Legis naturæ? Inötioeen . ä s mati Ante reſolutionem nota, præcepta Legis naturæ iemink ad 3. Claſſes poſſe reduci, ſic, ut in prima claſſa um, ſedt ſint illa univerſaliſſima, non tam præcepta, quàm ominimmm præceptorum omnium principia: Bonum eſt faci- endum, malum fugiendum : Quhd tibi non vis ſieri, &c. In ſecunda claſſe ſunt, quæ ex iſtis ſolo naru- rali lumine per facilem diſcurium deducuntur, uti in Decalogo ſunt V. G. præcepta honorandi pa- ecdil rentes, non furandi, non fornicandi, non menti⸗ grin endi, &c. In tertia claſſe ſunt illa, quæ diffi- „Ccilius ex prioribus eruuntur. Hoc prænot. Se venn B In homine rationis compote non poteſt dari iignorantia invincibilis præceptorum primæ & ſe- cundæ claſſis, benè tamen terti?e. lta S. D. 1. 2. . 94. 4. 6. in O. Ubi ſic ait: Ad ere legem naturalem pertinent primò quidem quædam præ- W cepta communiſſima, quæ ſunt omnibus nota: quædam 10, autem ſecundaria praceptæ magis propria, qua ſunt “ ꝗuaſi concliſiones propinqua principus. Quantuàm ergè non . 2 o 30 B Caput III. ad illa principia communia, lex naturalis nullo modo poteſt à cordibus hominum deleri in univerſali: deletur tamen in particulari operabili, ſecundim quod ratio impeditur applicare commune principium ad particulare operabile propter concupiſcentiam vel aliquam aliam paſſionem. & Ratio 1. & 2. p. eſt, quia iſta principia ſunt conjunctiſſima lumini naturali intellectùs practici, ſicut illa principia ſpeculativa V. G. Zotum eſt majus ſuâ parte: Quodlibet eſt vel non eſt ſunt conjun- ctiſſima intellectui ſpeculativo; ergò ſicut hæc non poſſunt ignorari ab intellectu ſpeculativo, ita nec illa à practico. Præcepta verò ſecundæ claſſis de- ducuntur ex prioribus cum ſumma facilitate nenne exteriùs docente, ſed vi ſolius rationis naturalis. Katio 3. p. eſt, quia ut ait S. Th h. q. 93. a. I. in Corp. Hæc ita ſunt de Lege naturæ, ut tamen indigeant diſciplin, quâ minores à ſapientioribus inſtruantur. Actus interni hoſſünene Præcipi lege Humand? B. Imò, Eccleſia V. G. hos nequit præcipere di- rectè, quia Eccleſia juxta axioma non judicat de in- ternis, & actus internos, non poteſt cognoſcere ne- que punire, ergò nec præcipere. v. 24d, indirecté & concomitanter poteſt præ- cipere actus internos, ſi actus externus nequit con- ſiſtere ſinè interno Hinc primò Eccleſia præcipiens recitationem Ho- rarum Canonicarum, quæ eſt actus externus intra ſpeciem leceem . fonem, 160,0 t Re. 9 dicte o 3d, 5 een, n nrentionen et, dlte deni ſuuſ. „ l Do,1 Prragt, Dode, i lentionel un, . 00 ſuit/ N Mn bantig Wan 14 ſobl⸗ Sc , Uli cehtnn unci tle wnnlui⸗ De Legibus. 31 tulm ſpeciem orationis, concomitanter præcipit atten- i: ddu tionem, quia ſine illà oratio non ſubũſtit 1 gol un 24, Cajus validè non ſacrificat, abiolvit, bapti- Cpartu Zat &c. ſine voluntate illa ponendi, ſinè hac enim Ilan aln dictæ actones non ſunt humanæ ””ß”ßV S3I0, Sacro aſſiſtens animo irridendi Myſteria eincipininn Sacra, non ſatisfacit præcepto, quia non habet is pudie, intentionem audiendi, quam Eccleſia indirectè præ- tuncei Ccipit, directè præcipiendo externam auditionem unt coln. Sacri. cut hecbo vo, u O. Jatiifat præcepto affirmati vo, 767 airitürne e clilae. Jgnata ac reſtexa intentio ſatigacien- tate nenine dipræcepto ut talid turalis Dico, non requiri. Ratio, quia Lex non plus q 93,l præcipit, quàm voluntariam operis executionem. 4, teNW Unde, ſi Petrus in die feſto audiat Miſſam ſinè in- pteniin tentione ſatisfaciendi præcepto, equidem ſatisfacit. KRatio, quia adimplet ſubſtantiam operis præcepti. ge Jed quid ſi Petrus expreſsè intendat per illam auditionem non ſati facere bræcepto ? rechere⸗ dickir H. Probabilius eſſe Petrum equidem ſatisfacere, oleel quamvis non improbabiliter eontrarium teneat Wigandt. Katio, quia præcepta tantùm obligant poteltt? ad ſubſtantiam operis injuncti Unde diſparitas nequiteol eſt de eo, qui debet mihi 100. Imperiales, & dat mihi centum non animo ſolvendi, ſed gratis do- onemf“ nandi; talis enim per hoc non ponit actum juſtitiæ husum commutativæ, Petrus autem ponit ſubſtantiam tetnus ſpecen RK acus 32 Caput III. actus præcepti. Nec refert, quèd actũs non ope- onitun rentur ultrà intentionem agentis, quia id intelli- l gitur, quando eſt in poteſt-te operantis, ſatisface- coporali re vel non. Kôn. Leſſius. Layman apud Buſenbaum ind, 1 hbie Item Bonac. loco cit. q. I. punct. 10. n. 19. Citans muun ibi & alibi plures alios. . Lex bumana obligätne in conſcientia? 1 Afßirmo; quia recta ratio docet, Leges juſtas eſſe Nanr ſervandas. En Lex pænalis obligtàne ſtatim ad bænam (g lfkubeundam? kni N, Si ſit latæ ſententiæ, putà excommunicatio- cnn nis ipſo facto vel jure, &c. obligat ante ſententiam Ure judicis, ſecùs ſi pœna ſit ferendæ ſententiæ. Natis hin patet ex ipſo textu Legis, ſi nim addat, vel non addat, ipſo facte, ipſo ure. Lex autem pœnalis eſt Al illa, in qua apponitur pœna; ut ſi ſtatuat Princeps, lgllnin ſi quis piſces clàm in urbem intulerit, & c. pendet i nn 100. florenos. „R Uinn . B uumhen Uude poſſumus dignoſcere, quòd Lex Mrt bumana obliget ſub mortali? uinal “?VB le Dico, ex 7. principiis. Primò, ex intentione M Legislatoris volentis ſic obligare. Securd?, ex verbis præceptivis, ſi intentio Legislatoris accedat. tloe Tertib, ex gravitate materi?. Quartò, ex una Cnueh Lege alteram explicante, aut ex communi ſenſu zinliule homi- üs nonoN uin id in tis, latete pud Bidelhtet. 0. l galfi ſientis eges lltuc⸗ mmuneni⸗ Nte lentennin tentiæ. M dhr, Neln. e enlst tuat iinceßi Ve. pehc 80 Len 1 er intennin SlurCN. 1 muGNR icel dellige vi coactiyvâ. Item Legis 1oris acleli 4 ſO De Legibgt. 33 hominum arbitrantium Legem obligare ſub morta- li. Quintò, ex adjuncta gravi pœna temporali ſeu corporali. Sext?, ex gravi appoſitàâ cenſurl. GSep- timò, ſi fiat transgreſſio ex contemptu, & hoc etiam Unde potes cognoſcere, guòa Lex humans etiam obliget cum periculo vitæ ? *. Ex duobus. Primò, ſi Legis obſervantia ju⸗ dicetur eſſe majus bonum, quàm propriæ vitæ con- ſervatio. Secundè, ſi transgreſſio Legis humanæ Ccum metu mortis alicui incutiatur in contemptum Le- 4d eene gislatoris & Legis. “ Ex primo, miles non audet diſcedere ex ſua ſtatio- ne, Parochus ex ſua Parochia, nec Carthuſianus veſci carnibus. Ex ſecundo, nulli licet comedere carnes die pro- hibito. QLüinam ſubjiciuntur Tegibas. „F. li omnes, qui ratione utuntur, & poteſtati Legislativæ ſubduntur; hinc infideles & Catechu- meni non tenentur Legibus Eccleſiæ, quia per Baptiſmum Eccleſiam nondum ſunt ingreſſi; benè tamen hæretici, qui Eccleſiam ingreſſtejus ſubjacent poteſtati. Item amentes perpetui, pueri ante ſepten- nium ordinariè, ſive ante rationis uſum, non tenen- tur Legibus Eccleſiæ, unde illis carnes die vetito dari odlunt. Item Religioſi exempti non tenentur Legi- us Epiſcoporum, nec Clerici Legibus civilibus, in- lrot Princeps vel Monarcha non tenetur vi coactivâ, ſed dirxectixà tan- tum ſuis Legibus: quia, ut dicitur exira. de conſtit. 94 Caput III. C. càùm omnes: Quod quisque juris in alterum ſtatuit, iyſe eodem jure uti debet. Dixi: Princeps vel Monarcha; Eſt autem Mo- narchia Principatus unius, ſeu quando omnia poteſta- tis & majeſtatis jura ſunt penes unum pro communi utilitate adminiſtrantem, & hic tenetur ſuis Legibus, quoad fſolam vim directivam; nam, ſi loquamur de regimine Ariſtocratico, ubi Optimates dominantur, ejusque Leges vocantur Senatus Conſulta, vel ſi ſermo de regimine Democratico, ubi ſuprema poteſtas eſt penes cœtum populi, ejusque Leges vocantur Plebi- ſcita, non eſt dubium, quemlibet tùm ex Optimati- bus, tuùm ex populo, teneri Legibus etiam vi coacti- v3. Katio, quia quilibet eorum reſpectu totius cœ- tus eſt verus ſubditus. Dicti amentes & infantes, ſicut & infideles ob- Ailitgganturnè lege naturali e. I. Infantes & perpetuò amentes verè non obli- gari ſaltem in actu ſecundo & actualiter. Katio, quia in ĩpſis deficit notitia & ſufficiens libertas. Hoc tamen non obſtante manet ſemper illicitum jam dictos excitare ad ea lege naturali prohibita. Undéè peccant omnes hi, qui ſimi les inducunt ad libidinem, iram, homicidium, furtum &c. B. 2. Infideles uſum rationis habentes obligantur lege naturali. Katio, quia ſubduntur poteſtati Legis lativæ Dei quòè ad leges naturales. Ignorans legem obligaturne es? q. Enorans culpabiliter obligatur, ut clarum eſt, cum reputetur ſciens. Ignorans inculpabiliter in tan- tùm poteſt dici non obligari ad illam, quod ea m trens- Lre⸗ G Nrctenco Rmina plem, ehe 4 1. Decc mi tid Umpolna, ⸗ El Driunne Dipen 0 N N ſundh, lres ii aterlt Nelc lwenin Corlenal dbt Huhlin littute SS lolrnla N nn Nend mne terun ei ſt autem M. mnia port⸗ procomm rſuis lerbo Uloqumre 8domuumm, 4, Nelblem umnpotttit cUrur M nerOpiim tiamn elco. u totiue ſgfceleng vere nch⸗ liter. beius H vmm un Undeean linem, inn tesoblenm Peltule⸗ 4 4 Milrerintr⸗ deimm De Tegibus. 35 grediendo non peccet; poteſt tamen dici obligari ad illam in actu primo, cum lex ipſi ſit verè impoſita & applicata, quantum eſt ex parte Legislatoris. Jed quid, ſi ignoranti invincibiliter le- Fgem ſejunii apponerem carnes? . Peccarem mortaliter. Katio, quia iſti igno- ranti (aliud eſt de puero, ut ſupra) lex jejunii vere eſt impoſita, & per accidens eſt, quod ignoret. Cajo Ebrio in die jejunii do carnes edendas? S an licitè? ðͤ k. Negativèe. Katio, quia uſus rationis eſt in Ebriis tantum impeditus per accidens. . Peregrini & vagi tenenturne Lepibus Locorvumm . Primò, qui ſunt in territorio alieno, ſive tran- ſeundo, ſive immorando, non tenentur Leges parti- culares ſui territorü ſervare. Ratio, quia tales leges extra territorium non obligant. B. Secundè, Peregrini & advenæ tenentur ſervare Leges territorii, per quod tranſeunt, ſaltem ad vitan- dum ſcandalum, V. G. audiendo Sacrum in die feſto, abſtinendo ab opere ſervili; & in die jejunii à carni- bus, ſi ſint ibi vomo mane reſpectu feſti, & totâ die re- ſpectu abſtinentiæ. Idem dic de vagis. Ratio, quia, qui ſentit commodum, ſentire debet & onus; Commodum autem ſentiunt in deobligatione ſui territorii „ergo ſentiant & onus in obligatione Legis territorii, per quod tranſeunt. d. Tertio, ii, qui veniunt ad locum animo ibi per- petuò manendi, vel domicilium, ſeu quaſi domici- C 2 lium 36 Caput III. lium figendi, tenentur Legibus particularibus loc illius. Katio, eſt eadem. „F. II. De Conſuetudine, Ceſſatione & Diſpen- ſatione Legis. Quideſt Conſuetudo? . Eſt jus quoddam moribus hominum conſtitu- tum, quod pro Lege ſuſcipitur, cùm deficit Lex, quæ tripliciter poteſt deficere, I. cùm planè non eſt TLex, 2. cùm fit inutilis, 3. dum eſt dubia vel obſcura. Conſuetudo eſt triplex. Prima ſecundam Legem, & hæc vel legem confirmat, vel ſaltem interpretatur, ſi ſit dubia vel obſcura, & ſic valet contra tertium de- fectum, unde eſt illud: Conſuetudo eſt optima Legum interyres. Altera eſt præter Legem, ſeu inducitur moribus utentium, ubi Lex non eſt, & ſic valet con- tra primum defectum. Tertia eſt conſuetudo contra Legem, quæ repugnat Legi, & fic valet contra ſecun- dum defectum. Ex quo patet, quòd conſuetudo tri- plicem habeat vim, nim. interpretandi, abrogandi ac inſtituendi Legem. . Quot modris poteſt abrogari Lex per conerariam conſuetudinem? tr. Tribus. Primè, ſi Legislator eam expreſsè ap- probet. Secundè, vià conniventiæ, ſi eam ſciens & volens toleret. Tertid, viâ præſcriptionis. . Quantum temporis, & quæ conditiones requi- runtur, ut abrogetur Lex vis bpræſoriptionis? .. Decem paſſum requiruntur anni, ſi Lex ſit i vi it; 40)) Arreit longnm Muum, ed⸗ litaniin Condttonen ulo U lkkie n Um neene lgtrr Ccenm lrroelcrin Nionen. onblte Il dle 1. Cl imnile⸗ rongmn legt Anmns ili Anontnnt hatilini oalene nhekk igun eſtrem Nac iculartbul & Dilhe inum colin m dehtle nplanena biaveloblan ANNmn LY nierprernn mrateniumd loptina an ſern induch Vſe vala ſuenndo nn tcontiaſn onluetcht ,ibrzol⸗ Lexp 59 mexpek ſiem ſ rptun . eri⸗ 6 De Legibus. 37 vilis; 40. vetò, ſi ſit Lex Eccleſiaſtica. Ratio, qui⸗ ad præſcribendum adverſus Legem requiritur tempus longum, tale autem Jure Civili cenſetur eſſe decen- nium, ſed adverſus Jura Eccleſiaſtica ordinarium pr- ſctiptionis tempus cenſetur eſſe ſpatium 40. annorum. Conditiones verò requiſitæ ſunt: Primò, ut conſue- tudo illa ſit rationabilis, id eſt, nec rationi, nec juſtitiæ repugnet. Secundò, ut legitimè præſcribat, nim. tacente Principe, & certo annorum numero, ut colligitur e cap. ſinali de Conſuetudine. Cæterum ad inducendam hanc conſuetudinem non eſt neceſſarius titulus nec bona fides, ſicut ad præſcri- ptionem. Katio petitur à voluntate Legislatoris, qui rationabiliter velle poreſt, ut conſuetudo valeat, licèt malà fide inchoẽtur. Quandonam ceſſat Lex? u. Ceſſat tunc, quando non ampliùs conducit ad finem à Legislatore intentum, ceſſat autem Lex duplici- ter, negatiyè ſcilicet & contrarie; ceſſat negative, quan- do Legis obſervatio non ampliùs utilis eſt fini Legis, quamvis illi non adverſetur; ceſſat contrariè, quando Lex non tantùm eſt inutilis, ſed & ſini Legis adverſatur. Rurſus dupliciter poteſt ceſſare finis Legis, ſcil. in particular:i & in communi; ceſſat in particulari, quan- do ceſſat reſpectu unius vel plurium; in communi verò, quando celi reſpectu omnium; vel etiam poteſt ceſſa- re adæquate, id eſt ex toto, vel inadæquaté, id eſt expatte. Quid eſt Diſenſatio? e. Eſt Juris communis relaxatio facta ab eo, qui poteſtatem habet relaxandi. Potéſine Legislator diſpenſare in ſuä Lege? * Poteſt diſpenſare ſecum & cum alis in ſua Le- C052 ge. 318s Caput III. ge, uti & in Legibus prædeceſſorum ſuorum, cum quibus parem habet poteſtatem. Katiò tuùm quia ejuſdem poteſtatis eſt Legem condere ac tollere, tum quia par in parem non habet imperium, benè tamen in inferiorem. Valéstne Dißenſatio data ſine juſta cauſa? Akfirmo. Katio, quia Legislator ſine cauſa validè poteſt tollere Legem reſpectu totius communitatis, ergo & reſtringere per diſpenſationem; peccaret tamen diſpenſans, quia eſſet infidelis & imprudens, ait S. D. Quid ſ. Dipenſatio oltenta ſi ex cauſa falſa, valétene è . Non valet. Natio, quia diſpenſans ſolet ſubin- telligere hanc conditionis clauſulam: Si preces veri- tate nitantur. Nec item valent Reſcripta Pontificia, quando obreptio vel ſubreptio eſt vitioſa ſeu malitio- ſa, etſi ſorteè illis ſepoſitis facta fuiſſet diſpenſatio. Patet ex cap. Super litteris de reſcript. Eſt autem Ob- reptio allegatio falſi, Subreptio reticentia veri perti- nentis ad rem, pro qua petitur diſpenſatio. Quid ſi caufſa à principio ſit vera, ſecd hoſtea ex toto vel e harte ceſſet? V. G. Sit caſus: Epiſcopus à Papa habet delega- tam poteſtatem (ad preces alicujus Comiris) diſpen- ſandi in impedimento dirimnente, ut filins Comitis contrahat cum quadam Comitiſſa ad ſedandas lites, quæ ceſſanr ante diſpenſationem. Q. An nihilomi- nus poſſit diſpenſare? „..’ . . 7 2 N. Negativé, Ratio, quia ceſſante causà adæquatà vel principali diſpenſationis celſat & ipſa. Valtt- Uii, alt . Val Amacc ſone. E Pürju Etfetcnl alune! glintel 4 u fruiwon⸗ lond eri Ne Alt: iorke ile Node uier⸗ jur D Qo eſt Dtrlei fuorumn, d datid tune ctollere, 1, bene un GRa cae e canla Cormmununtt em; pean npnk er aa ſolet li 6 preet n rabonfe la ſeumnn ſet Alpeli Eſt antend⸗ ntia veni i ſario. er; ſ er Fubet g mits) A ſlins r⸗ ſedendhs An ainiin e usi ac De Legibus. 39 Valétne diſpenſatio continens errorem ? . Valet, ſi error nihil faciat ad rem, vel ſit tan- Nam accidentalis, ſi V. G. erratum ſit in nomine per- ſonæ. Secus, ſi error ſit ſubſtantialis. V. G. circa principalem cauſam diſpenſationis. Natio, quia tunc deficit cauſa, cui innititur voluntas diſpenſantis. Valétne Diſpenſatio ſuper impedimento conſan- guinitatis vel affinitatis, quando bræ vis habita eſt copula, & bæc non fuit expreſſa in libello ſupplici? . Juxta modernum ſtylum Curiæ Romanæ in praxi non valere. Ratio, quia reticetur aliquid, b quod fortè diſpenſatio non fuiſſer conceſſa. Quænam ſunt juſtæ cauſæ diſpenſandi ? . Neceſſitas, Utilitas & Pietas. Ita &)lveſter, quũ addit: Sed quia caſus ſunt innumeri, nec in hoc da- ri poteſt certa regula, ſtandum in hoc eſt arbitrio bo- ni viri, judicantis cauſam eſſe rationabilem. K. III. .— De Jejunio. Quid & quotuplex eſt Jejunium? . Jejunium eſt quadruplex, ſcilicet Naturæ, & eſt abſſinentia ab omni cibo & potu, ita ut à medĩia nocte mihil ſumptum ſit. Spirituùs, & eſt abſtinen- tia à peccatis. Virtutis, & eſt abſtinentia à cibo & potu juxta regulam temperantiæ, & JYejunium Eccleſiæ, quod eſt abſtinentia à cibo juxta regulam ab Eccleſia Præſcriptam. Obligat ſub mortali, quia Eccleſia po- xſt & vult graviter obligare. C 4 Quot 40⁰ Caput III. Quot ſunt de Eſſentiæ Lejunii? m. Hæc tria nim. Delecdtus ciberum, qui ſignificat abſtinentiam à carnibus, & ab ĩis „ quæ à carne origi- nem trahunt, certuim refectionis tempus C unica re- fectio. Licita tamen eſt ſerotina collatiuncula, quæ tamen excedere non dehet quartam partem illius quan- titatis, quæ ſufficit ad inegtarn cœnam. KNatio, quia moraliter talis exceſſus cenſetur eſſe gravis. Exkcuſätne à mortali parvitas materiæ in E ſu Carnium, V. G. barvus bolus? Afirme; unde non peccant coqui in die jejunii guſtantes ea, quæ coquunt ex carnibus; neque enim video, cur in hoc Eccleſiæ lrrcepeo non poſſit dari parvitas materiæ, ſicut in aliis. Seclude ſcandalum & contemptum. Prandium debetne eſſe continuum? Affirmo de continuatione morali ungde ſi quis (non in fraudem jejunii) à medio prandio ſurgat cum animo illud reſumendi intra modicum tempus, non peccat. Cæterùm menſa nimis diu protrahi non debet; communiter autem cenſetur protractio mor- diei. Violaturne Zejunium per ſumptionem Ilte, Caße, aut Chocolate? Quòd YThee non violet, certum eſt, idem dic de veronica, aqua ſalviali & ſimilibus &c. non enim ſunt nutritiva, aliud foret, ſi lacte coquerentua, lac enim per modum cibi ſumitur, item Caſfe, licèt ſit mate- ria ex fabis compoſita, ideôque aliquo modo nutri- tiva, non violat jejunium. Katio, quia nec carnis mor⸗ tifera, ſi duret ad tres horas, quæ eſt pars notabilis ortifnri inpedi hores eam buſabl iite, in Clduurz (gerun Utſeſanuun ANdbia erte, ſia gunun, uie nfrna lpurtien fatſkenr ndn lin, a nat lrebrin AA mol Udber Uunkccke 4nii! qalſigit C iceI. tioncll g temilliugu n. Mao, G Wis. nerie tl/ ol iin deſin 3; heguetit lon pollt Leimi nuum unde l Drndio i icutn tenp uprortin rotracti⸗ nn pas Norhl ptoren 44ℳ% „idlen dt nonenin’. ntul, lrer lcet ſum modo N iunec ad' 2. ubi ait: Jejunium Eccl mortificationem, nec mentis ad cæleſtia elevationem impedit. Chocolate autem, ſi componatur (uti Au- thores eam deſcribunt) ex ſaccharo aliiſque ingredien- tibus ſubſtantialibus cibis, & ſumatur in magna quan- titate, frangit jejunium. Aatio, quia tune per ſe ordinatur ad nutritionem, habétque rationem cibi. Cæterùm an potus vini immoderatiùs ſumpti fran- gat jejunium, pulchrè reſolvit S. D. 2. 2. 4. 147. 4 6. K. — non ſolvuur, niſi per ea, quæ Eccleſia interdicere intendit inftituendo jejunium; non autem intendit Eccleſia interdicere ab- Iinentiam potũs, qui magis ſumitur ad alterationem corporis & digeſtionem ciborum aſumptorum, qudm ad nutritionem, licèt aliquo modo nutriat, & ides litcet pluries jejunantibus bibere; ſi autem quis immode- ratè potu utatur, poteſt peccare, & meritum jejunii per- dere, ſicut etiam, i immoderatè cibum in una comeſtie- ne aſumat. Hæc ibi Inebrians tamen ſe in die jeju ii juxtà aliquos pec- cat mortaliter duplici peccato, cbrietatis nempè con- tra ſobrietatem, & fractionis jejunii contra præce- pium Eccleſiæ. C S O◻ K§ Andreat accuſat ſe: fregi jejunium, quomodo examinandus? V. 1. An per eſum carnium vel per duplicem refe.- Rionem fregerit, quia hæc differunt ſpecie. 2d&, an aliis ſcandalum dederit & quot? ʒ3u0, an & quot induxerit ad frangendum: . . . 4 case irr QAQLuid, ſi tertiam ſumpſerit refæctionem?ꝰ? . Tertiam præcisè ſumendo non peccavit de noo Anin mortaliter, quia jejunium fuit fractum per ſecundam Eiin retectionem, & hinc, ſi ſumat tertiam, aut quar. diim . tam, manet idem peccatum, licèt gravius. m n „. . u lr PEftne idem dicendum de eſu carnium n, allt „ „ mnz . . . teit, . Negativè, quia hic peccatur toties, quoties ihe comecduntur carnes, cum Eccleſia abſolutè prohibue- * TR eſum carnium, & aliunde præceptum non come- iin in dendi carnes ſit negativum. L 6 l N . . . orn Qi dies Natalis Domini cadat in feriam 6. * Ane lieitus eſus carnis? . N B. Eſt licitus ob feſti excellentiam, ut patet ex cap. m explicari de obſerv. jeſun. & à fortiori ſi cadat in Sab- bathum ob eandem rationem, quia, ubi eſt eadem 4 ratio, eſt eadem juris diſpoſitio; in illo tamen caſu religioſis, quibus ex ſua regula eſus carnium eſt pro. Kr hibitus, non licet comedere carnes. Ratio, quia eer . .. . 1„4 enh ibi excipiuntur, quibus ex voto vel regula prohibitus — * 2 . , it 1 eſt eſus carnium. Pro quo l Nota, quòd aliquorum Religioſorum regula & Cpini ſtatuta non obligent ſub culpa, ſed ſub pœna tantum, nnli uti eſt in Ordine noſtro; unde, ſi Dominicanus illo Nen 1 die privatim extra communitatem, ſecluſo ſcandalo & pl. ⸗ . beum. contemptu, comederet carnes, incurreret poœnam, lrien ſed non culpam coram Deo. ninnd MN N O”J”MU De Legibus. 43 ctait ben Ambroſius Laxioris conſcientia juvenis die Cinerum perſan proximo die Jovis ſequente liberè carnibus veſcitur, m, E dictitans primum illud quatriduum poſt Bacchanalia vius, non eſſe annumerandum Quadrageſimæa. Praterea cum die Jovis convivio intereſſet uſque ad mediamno- carnun dem, audito primo boræ dusdecimæ idtu farcunen ap- prprrehendit, & medium deroravit ante 12. hboræ ſonan- otes, u eictum, alterum queque dimidium poſtea ſtatim de- Nune granmte glutiyit: reprehenſus à ſocis reſpondit: patum pro ni- tumn nnde Hilo reputart, nec Deum tam rig:dum eſſe, ut medium farcimen aternis puniat ſupplicus. Rurſus in feriis ro- gationum à carnibus non abſtinet contra receptam alio- in fenin rum conſuetudinem. Q. 1. Quando incipiat Quadrageſima? 2. Quan- o incipiat obligatio abftinendi à carnibus 4 R . 2 ri die Veneris? 3. Num ſit obligatio n Ka abſtinendi à carnibus in feriis Linene rogationum ? carniunek, u. Ad 1. Quadrageſimam incipere in die Cinerum Nu,exreceptâ hodie conſuetudine, nec ſunt 40. dies per- gnli olin fecti jejunii in Quadrageſima, miſi addatur quatri- 5 duum illud Dominicam primam præcedens, incipit um d Ergo horà duodecimâ noctis, quæ præcedit feriam 1 5 emum quartam Cinerum, & deſinit horà duodecimà noctis, mnimam quæ præcedit Dominicarn Reſurrectionis. Iia Fagn. 16 Nanchl cap. 6. num. 1I I. ex commin. & complures ali. Am- lu a pen broſius igitur die Cinerum carnibus veſcens violat je- 6 4 . . ue junium Quadrageſimale. B. Ad 2. Obligationem abſtinendi à carnibus die 6 Vene- 44 Caput Ul. venetis incipere cum primo pulſu horæ duodecimæ noctis. Ita Fagn. cap. 10. num. 3. Sanch. lib. 2. ma- trim. d. 41. num. 40. Katio eſt, quia audito primo pulſu eſt hora duodecima mathematicè finita, & per accidens eſt, quod uno pulſu nequeat indicari hora duodecima, “ poteſt hora prima. Ambroſius itaque peccat, tam primam, quam poſteriorem Ppar- tem farciminis devorando. Nec parùm reputari de- bet, quod Legibus Eccleſiaſticis tam ſeriò prohibetur. Nec Deus puniet farcimen, ſed malitioſum farciminis devoratorem, certè unicum pomum contra Divinam prohibitionem malè contrectatum, Adamum proto. parentem noſtrum juſto Dei Judicio in exilium ejecit, ad æterna inſuper ſupplicia damnandum, niſi reſi- puiſſet & pœnitentiam egiſſet. Et nos infelices poſte- ri unicum illum pomi prohibiti eſum hodiéque lui- mus poſt tanta temporum intervalla. m. Ad 3. In feriis rogationum abſtinere à carnibus conſilium eſſe & maſtorum devotionem, nullum verò præceptum vel obligationem „unde paſſim multi quidem abſtinent conſuetudine devotionis, aſt non obligationis. Ita Laym. Theologiæ moralis Lib. 4. 7ract. 1. cap. 2. num. 8. Fag. (A. 6. num. 8. Fill. Tom. 2. Tract. 23. cap. 5. num. 102. ex communi. Obſervat tamen Vigandt noſter & bene, illam abſti- nentiam in pluribus locis (non dicit in omnibus) non eſſe de præcepto. In quibuſdam verò ut in Belgio eſſe de præcepto : proinde conſuetudo cujuslibet loci examinanda & penſanda eſt. „ * „ „ „* „4 * Qri ugn Eignndun . Gineno 4 Peenmon ii, üh Prict, cir ted N e Uu nrlon b munplin leene, dinn ſ Iohre c erlläcen Cenhagr Mhhber Tlkumn N n, n Sale dallunn B Ne De Legibuauss.“ 45 2 dohe Qus eſt fatigatus ex labore ob recreationem nch lin Aſſumpto, V. G. ex Ilndo pilæ, Venatione, audin Ziſcatione, &c. excuſaturne fwin,, JqG] W à Jejunio? tindieri hr Anbrs ; Diſtinguo, vel prævicht aut prævidere debuit ſe 1 fatigandum & ad jejunium impotentem fore ex impe- tenden mento à ſe voluntariè poſito, vel non: Si prævidit, ur ai peccat mortaliter in ſua cauſa non Hejonande „ S& à for- rnohe den tiori, ſi formaliter intenderit ſe fatigare, ut non jeju- umtuen naret. Ratio, quia eſſet in fraudem jejunii. Si non o Die rrvidit, nec prævidere petuit, mortaliter non pec- nn cavit defectu voluntari. An un AQuaænam excuſant à Zejunio ? iſcezſal . Hæc tria, ſcil. Impotentia, Neceſſitas & Pie- holedel ras melioris boni. Ob Impotentiam excuſantur juvenes infra vigeſi- te 1 onk mum primum annum conſtituti, ſenes puta ſexagena- nem, I rij, ſi viribus non ampliùs valeant, infirmi & con- lepaſin valeſcentes, fœminæ gravidæ ac lactantes, gravidæz ons, In eriam, ſi timeretur periculum aborts, Poiſent co- vra b medere carnes. Item agricolæ & alii quoque paupe- en b'h res ſufficientiam prandii non habentes, quibus etiam er N quandoque licet comedere carnes, ſi alium cibum ImM non habeant. Aatio, quia Eccleſia ceu pia mater non mntbe I Vvult tantam & tam difficilem abſtinentiaaim. tin Beon Ob Meceſſitatem excuſantur laborantes, itineran- Gnelbeke tes, non tamen barbitonſores, ſartores, pictores, ſcholares, fila ducentes, quorum labor eſt exiguus; excuſantur tamen conjuges alias debitum reddere non valentes. H 46 Capit III. Ob Pietatem excuſantur Medici, Prædicatores, Confeſſari &c. ſi aliàs ſuæ nequeant functioni ſatisfa- cere, &c. C A & OJ. Matthiæ quadrageſimales cibi plurimùm nocent, & ideò diſpenſatur cum eo, cui tamen unica in ſie co- meſtio ſufficeret, imò eaſden carnes dat filiis, quorum tamen nullus decimum quintum annum attingit. An tam cænando, gquaàm cibos vetitos feliis dando peccet mortiferè? &. In utroque peccare mortaliter, & imprimis; quod cœnando peccatum incurrat lethale, probatur, Tum quia, quando aliquod præceptum continet mul- tas partes & diverſas, ſi quis ob juſtam cauſam non poteſt adimplere unam, manet adhuc obligatus ad ſervandas alias, ut patet in præcepto de celebrandis diebus feſtivis, in quibus non potens audire Miſſam, tenetur nihilominus non laborare. Et eſt textus in cap. Cum dilecti, de dols & contumacia, §. Praterea. Tuùm etiam, quia diſpenſatio, cum ſit ſtricti juris, non extenditur ad diſſimilia & diverſa, in quibus ea- dem non reperitur ratio, arg. c. 1. & ibi gloſſ. de ofic. deleg. Undè, licet diſpenſatus ob virium debilita- tem, ut carnes in die jejunii comedat, poſſit etiam cœnare, quia reparatio virium & roboris, quæ eſt cauſa diſpenſationis in carnibus, reperitur etiam in cœna, non hæc reperitur in diſpenſato ob id ſolùm, quia piſces nocent, cum abſtinere à duphici comeſtio- ne non noceat. Ita Medina in Cod. de jejun. q. 5. & 7. 11. Navarrus in Manuali c. 21. num. 2 5. Angel. in i⸗ 4 e ad fettosſ Peſenin ſepemo ellieclt⸗ Uigmm nbchie ni, ime latonisu Olknent Crilinn lu⸗ D: tumenſel Ihlun, benfert Gun e 9 Gühtter lutheen ei Gaeme Ueni Cuiad 19 . llaen Preædickon nchoniſn innun tede mnica is ie llis, gunn tingit. 0t Vetin re & Unpin e; Poben COntinetu n calunn Obligemg: e ceſeen uchre Mn eſt lext⸗ In 1t ſtrich ,un inctbu⸗ Higcſin kiuni . polta ns, u Litut elnnt cbilſin li unek⸗ eiun. 3 De Legibus. 47 in ſua ſumma iract. de jejun. q. 9. de abſtinentia à cibo. Be. ad 2. Eum pariter peccare mortiferè dando cibos vetitos filis, quos ætas juvenilis à jejunio excuſat, præſertim, ſi filii rationis uſum jam habent, quod in ſeptennio feré ſemper contingit. Katio eſt, quia, etſi Eccleſia non obliget ad jejunandum juvenes ante vigeſimum primum annum, ne augmentum quanti- tatis debitæ, quod trino ut plurimum indiget ſepten- nio, impediatur: obligat tamen omnes, qui uſum rationis habent, ut in diebus, quibus alii jejunant, abſtineant ipſi à cibis prohibitis, & conſuetudo intet Chriſtianos recepta hoc ipſum interpretatur. Caupo in loco Catholico, potéſtne in die jejunii beregrino baæretico apponere tarnes? Dico: Peccat mortaliter peccato ſcandali, quo tamen ſecluſo excuſari poteſt, ſi exinde timeat gravo malum, vel adſint graves minæ, vel peccatum equi- dem fieret abſque ejus cooperatione. Idem eſt judi- cium de opifice reſpectu famulorum hæreticorum, qui pariter peccat, ſed excuſari poteſt, ſi alios famu- los habere nequeat, & hi eum deſerere velint, niſi eis det carnes. Idem dic de coquo Catholico Domini Lutherani in eodem ſenſu. Qui alium aliunde certò cænaturum in dAie je janii invitat ad ſuam cænam, peccdene in vitando? Dico: Non peccat, ſi ſolům urbanè invitet, & non urgeat importunè; ſi verò neſciat eum aliunde abſolute reſolutum eſle cœnam, peccat mortaliter. ee 492 Cadut III. KRatio, quia quantum eſt de ſe, dat ei occaſionem peccancdi mortaliter. = Petrus ſub initium Quadragefmæ ob morbum diſpenſatur à jejunio, poſt quindenam vero toraliter ſanatur, potéſtne frui illa diſpenſatione pro reliqua bartes Dico : Probabilius non poteſt. Ratio, quia di- ſpenſatio rationabiliter debet intelligi ſic, ut ſubintel. ligatur donditio: Si & quamdiu indiges. nnennn C AP UT W. De Voluntario & Involuntario cjusque Cauſis. Quid eſt Voluntarium z. X7 Oluntarium rectè diffinitur à S. Th. r. 2. 7 6. 4. 1. eſſe id, quod eſt a principio in- trinſeco cum cognitione finis. „ Quotuplex eſt Voluntariumꝰ . Eſt multiplex. Aliud eſt neceſſarium, quod pro- cedit àvoluntate determinata ad unum, urt eſt amor patrix. Liberum aliud, quod eſt à voluntate ad utrumlibet indifferente, ut eſt amor viæ. Aliud ſr. De Actibus Humanis. ſynale icle alud rekt min eper mr follen, u Ieuum . elptelo i Iſckon Eenmun con Norlas Lennunnt wo Wn e h Denie lhnrrg tun e. eli lil 6Cloungen berr ſa pechencd lien⸗ nian AN Cunglebe ei occaſone ob morte nafn Nr. ruitlla 4 tie, git⸗ c, ur ubin 18 4 iuſhtl n, uu 1, 1 volunne . iæ. De Actibus Humanis. 49 ſormale, quod eſt à voluntate actu influente. Vir. tuale aliud, quod eſt vitus & effectus prioris. Item poteſt mihi aliquid eſſe voluntarium phyſicè, ut quod ipſe per me facio, V. G. percuſſio à me facta, vel mo- raliter, ut ſi fiat ex mandato, conſilio, petitione &c. Iterum aliud eſt expreſum, quod actu formali vel expreſſo à voluntate procedit. Iuterprætativum aliud, quod fictione aut ſtatuto juris vel per Epikiam ſeu pru- dentum conſilio à voluntate procedere cenſetur. Rurſus aliud eſt oluntarium in ſe, quod in ſe ipſo terminat volitionem. Aliud in ſua cauſa, quod in ſe non eſt formaliter volitum, ſequitur tamen ex alio objecto, quod eſt in ſe volitum. Denique aliud eſt directum, quod ex poſitivo vo- voluntatis influxu procedit, vel immediate, ut fur- tum à fure, vel mediatè, ut mors ex porrectione ve- neni. Indirectum aliud, quod poſitivè expreſsè à voluntate non procedit, ei tamen imputatnr, eò quèòd habeat facultatem & obligationem malum aliquod impediendi vel non impediendi. Licetne ſemper ponere actionem ex ſe li- eitam, unde & eſectus bonus & malus ſe qui poteſt? . Non ſemper. KRatio, quia non propter quod- cunque bonum poteſt permitti quodcunque malum. Unde Petrus in quodam conſortio proponens caſum conſcientiæ in materiã luxuriæ ,ſi prævideat & bonam inſtructionem aliorum in ordine ad excipiendas con- feſſiones, & ſcandalum puſillorum præſentium, male agit proponendo ob rationem prædictam. D Quando- 50 Caput W. Quandonam eſfectus malus ex causd vel aclione aliqud ſecutus cenſetur voluntarius e z. Tunc, quandò nec juſta cauſa eſt ponendi talem actum. 24d, quando effectus malus fuit præviſus vel prævideri potuit & debuir. Hinc NB. Confeſſarius Muliercularum Confeſſiones ex- cipiens, licet exindè patiatur motus carnis, non pec- cat, quia habet juſtam cauſam. Idem eſt de Chi- rurgo; medico, Medendi causà partes ſecretiores viſitantibus. Econtra autem Cajus & Caja Lectioni Hiſtoria- tum lubricarum dediti peccant propter motus inordi- natos indè ſecuros, quia non habent juſtam cauſam, effectus quòque & prævideri potuit & debuit. Jed quandonam erit juſta cauſa abtionem ponen- di, ex quâ ſequitur effetus malus? . 1. actio, quæ ponitur, debet eſſe ex ſe licita & honeſta. 24, examinandum eſt, quomodè effe- tus malus ſequatur, an certò, an probabiliter tan- tum, ſi certò? major cauſa requiritur, vel malum imputabitur ad Lulpn; fi probabiliter tantum: ali⸗ ter fortè dicendum foret. Deindè, an agens ſpeciali obligatione teneatut malum impedire, vel, an influat directè vel indirectè. Ex his reſolvuntur caſus ſequentes: CASOXS YI. Caja prægnans, non cavens ſibi à perturbationibus animæ & corporis lecer , quia ad id obligatur ob pe riculum abortũs vel etiam damnationis prolis. nß Mernmer Giejun u0 Lcongertn Mrernce Ncb, n (or Inn ii rtnc 1 Cone C Ponit l in x MKce lno N Jlemiaſt⸗ un ii WIT en 0, Mr A elallien tariut? ponenditin fuit ril Onkeſſonae rnis, nolpe Ntes ſechtn motus in ſtimenin, lebnit. ioneſteluet malui eerlehil Womdt ar, Welm ler unmum! rtione kenen eelind eltur hinz bignnn 4 „ De Aädibus Humanis. 51 II. Caja pectus nudans vel inhoneſtè ſe ornans inter- pretativè vult lapſus puſillorum indè labentium, quias actio ejus non eſt licita. —“ Cajus Clericus dans ſe inutilibus confabulationibus & converiationibus, nec præparans animum, inter- pretative & indirectè vult diſtractiones in Horis Cano- nicis, in Miſsà &c. IV. Caupo valens abſque ſuo gravi damno recuſare vi- num iis, qui ebrietati proximi ſunt, alias indè in- ebriandi, peccat. V. Confeſſarii & Parentes indulgentiùs agentes cum ſuis pœnitentibus & filiis indirecte volunt eorum re- lapſus in peccata, quia non obſtant efficaciter, cum poſſint & debeant. HM Petrus indigens petit mutuum à fœneratore, qui non mutuabit niſi ſub uſura; vel Paulus à Parocho, quem in ſtatu peccati mortalis eſſe ſcit, petit Sacramen- tum ſibi adminiſtrari ob neceſſitatem & utilitatem ſui. Vel Titius petit ex juſtâ causâ juramentum ab eo, qui vel eſt pejeraturus vel per falios Deos juraturus prævi- detur. (. an hi peccent? ge. Negative, Ratio, quia hi utuntur jure ſuo, & ad altemus malitiam ſe habent permiſſivè. d 52 Coput IV. Petrus, qui per luſum chartarum cadit in blaſphe- mias & juramenta, eſt reus illorum, quia poſuit cau- ſam &c. Voluntarium & volitum ſunt ne idem? Dico: Non ſunt idem. KRatio, quia volitum non eſt id, quod à voluntate procedit, ſ circa quod voluntas verſatur, & ideo eſt quidem objectum vo- ſuntatis, non tamen effectus ficut voluntarium: Unde pluvia, aëris ſerenitas & ſimilia poſſunt à me eſſe voli- ta, non tamen ſunt mihi voluntaria. Interim utrum que in eodem actu poteſt reperiri, nam actus à volun- gate imperatus eſt voluntarius, in quantum procedit à voluntate cum cognitione, & volitus, in quantum gſt objectum voluntatis imperantis. Item voluntarium differt à libero, quia omne li- berum eſt quidem voluntarium, non tamen è conver- ſo, ut patet in amore beatifico. . Patefine dari volitum expreſiè nolitum? Dico : Poteſt, ſi agatur de nolito inefficaciter, ut patet in projectione mercium in mare metu naufragii. Dixi: Si agatur de nolito inefficaciter, quia vo- luntas non poteſt ſimul velle idem efficaciter, & nolle efficaciter, ſicut nec efficaciter tendere in duos ulili- mos fines totales & adæquatos, quia impoſſibile eſt idem ſimul eſſe & non eſſe, ait S. D. hic a. 2. Quid eſt in voluntarium g. Involuntarium ab Ariſtotele deſcribitur, quod vel vi vel ignoratione agitur; ſi enim vi, eſt ab extrin- ſece: 4 ſco erge icognin ena 1. M Cpſen . un Sinnen Violen l gli vl Hhiinun laer lu 1 Me ſen ſtin Rrarch, nllario E n. necre Pi it⸗ Umrtcle Rſcz 5 s Thomim uENur 11 Mn . lnerin l. T dirinblict nin poſtita e igen guin Clen ſedcrcaudu nobjecunn tartum: Un Nimeelen laterimm uen n A rol Unrunptoct 1, inquum qvin omn tamenecon nolun intfiutt, etu ut Citer, inn citet, A re in Aul 4 inpeſtil 14, 21 n cuibitut⸗ 4 ,Aaben De Actibus Humanis. 53 ſeco: ergò non voluntarium; ſi ignoratione, non eſt à cognitione, ergò iterum non eſt voluntarium. Quænam & quot ſunt cauſæ in voluntarii? . Sunt hæ quatuor, ſcilicet Violentia, Metus, Concupiſcentia, Ignorantia. Quid eſt l iolentia? v. Juxta Philoſophum 3. Etbic. c I. eſt id, quod eſt a principio extrinſeco, paſo non conferente vim. Violentia ſimpliciter talis tollit omninò peccatum, quia tollit voluntarium; hinc, ſi quis violentiâ ad- hibità manibus Thus idolo offerret, aut ſi virgo vio⸗ lenter ſtupraretur, non peccaret. Quid eſt metus: L Be. Metus à S. Th. infrà q. 41. benè definitur: Quèd ſit paſſio, quà refugimus malum futurum, ciui reſiſti non poteſt. Metus hic alius gravis, alius levis. Graris eſt, quo timetur grave malum, V. G. mors, mutilatio &c. qui etiam Deicur cadens in virum con- ſtantem. Metus Leyvis eſt, quo timetur malum leve vel grave ex cauſa tamen levi vel improbabili, dicitur- que à Juriſtis cadere in virum inconſtantem, ac perſo- nas meticuloſas à concepta ſententia facilè dimovibiles, ut, ſi quis metu pluviæ, luti, pulvcris, S&c. in dic feſto omittat Miſſam. Item alius juſtè, & alius injuſte incutitur. Metus cauſatne involuntarium? Dico : Opus ex ſolo metu factum eſt ſimpliciter voluntarium, ſecundům quid tamen involuntarium. lta D. Zh. I. 2. J. 6. a. 6. Ratio 1. p. quia eſt ab in- 3 trinſeco, 54 CLAkpät WV. trinſeco, ſcilicet à voluntate, & eſt cum cognitione ſinis, ſcit enim V. G. mercator, cur merces in mare Projiciat, ergò eſt voluntarium. Katio 2. p. quia, ut aliquid ſit involuntarium ſecundum quid, ſufficit voluntatem incfficaciter reniti, ſed hoc ſit in caſu po- ſito : Ergò. Ex quo . Scquitur, Juramentum metu gravi, imò gravis- ſimo extortum, (modè ſine peccato & damno proxi- mi ſervari poſſit) eſſe ſervandum ob reverentiam Divi- ni Nominis, ut patet ex C. ſi verò de ſure jurando. Iſtem tenere votum ex metu naufragii emiſſum. Omnes item promiſſiones vel contractus cum aut coram Deo factos etiam ex metu gravi, validos eſſe & adimple- ri debere. Excipitur Primò Votum ſolemne ex metu gravi emiſſum intra primum quinquennium. Ez Cencilio Tid. ſ. 25. 3.: de regul. C. 19. Excipitur Secundò traditio rerum Eccleſiæ facta per metum, licèt juramento firmata ſit. Katio, quia juramentum nequit eſſe vinculum iniquitatis; ini- quum autem eſt radere bona Eccleſiæ ſine ſolemnitate requiſita. S 3 Excipitur Terti? Mattimonium contractum ex me- tu gravi ad eum finem injuſtè incuſſo, at habetur c. yeniens de ſponſ. Excipitur Quartò dos promiſſa per metum. Item jurisdictio ex metu data vel prorogata, L. 2. F. de ju- dicüs c. Ubi periculum de Elellione. Denique autho- ritas tutorum, L. 1. §. ult. F. de authorit. tutor. Hinc extant illi verſus, quos refert Gloſſa: Tutor, judicium, dos. ſacrum, copula, pvotum, Haæc ſex vi facta de jure ſcias fore nulla, Catera jus patitur: ſed poflea reſtituantur. metus * Me is ln Cehlennn In ptu not add e elbn Hic 1. Tin rohibthe gu bakl etit ler. Net üicmons ( Ienl . onen benclin lo eeut cline 01 trin ſgt ige cond i S nngidl 1, gonſe De Acibus Humanis 85 um cogliin Metus excaſatné à peccate? . nerces immt to2.,. i. iqid, chtinclin . Metus gravis excuſat à peccato in legibus buma- nis & divinis poſitivis. Ratio, quia illæ leges non cenſentur cum tanto incommodo & rigore Obligare. In legibus autem naturalibus inaximè negativis V. G. non occides, nullus metus excuſat. Katio, quia, quæ talibus legibus prohubentur, ſunt intrinſecè mala. 1, ind gn darnnon x1: Hinc erettunh 1. Titius degens in Terris hærericorum, ſi diebus l 1 prohibitis ex metu gravi carnes comedat, non peccat, kgi enin quia Eccleſia in tali caſu non obligar. Si verò ſolùm nde imeret irriſionem, niſi comederet, peccaret mortali- Eckaim ter. Katio, quia hic non eſt niſi metus levis, & va- mni timoris juſta excuſatio non eſt. cr 24 Cajus in periculo naufragii vel ex alio gravi 6. metu V. G. cum alis in navi exiſtens licitè poteſt con- feſſionem dimidiare. Ratio, quia præceptum con- Clelelen fitendi integrè eſt præceptum divinum poſitivum, in Num qͤuo excuſat metus gravis qualis eſt hic. Meru verò iqiats; Ceſſante, omiſſa in præcedenti conſeſſione peccata ape- mnelemm net in ſequenti. Natio, quia non aniſchatur ab in- tegrè confitendo, niſi pro illo tempore, quo erat tactun merus, nec tempus integrè confitendi. , N A⅓ 11) Caja metu mortis forucans & Semproniur adorans idolum, non excuſantur propter metum. Na- uun 8 iio, quia fornicatio & idololatria ſunt intrinſecè mala; daite, AQLuid eſt concupiſcentia? rit N. . 4 z. Eſt amor vel deſiderium, quo appetitus ſenſi- zlli e rxivus fertur in objectum delectabile, & voluntatem 6 Allicit ad illud proſequendum. S B D 4 Quotu- 5* Caput Il. Quotuplex eſt concupiſcentia? ꝶ. Eſt duplex : Antecedens & conſequens. Pri- ma eſt, quæ antecedit actum voluntatis, eſt que ejus cauſa, ut cùm in aliquo visà puellà accenditur libido, voluntatem rapiens ad delectationem quaſi naturaliter. Secunda eſt, quæ conſequitur voluntatem, & ab ipſa præviè operante excitatur, ut cùm quis deliberatè vult affici venereâ delectatione, ut promptius per hoc in operationem veneream feratur, eamque eò magis concupiſcat. Et de hac ſupponitur, quòd non cau- ſet involuntarium, cùm ex actu libero voluntatis ſe- quatur & cauſetur. Concupiſcentia cauſatne involuntarium? Dico: Concupiſcentia antecedens non tollit nec minuit, ſed potiùs cauſat voluntarium imperfectum, prout commune eſt homini & bruto, & non eſt for- maliter idem cum libero. KRatio, quia facit, ut vo- luntas majori impetu, complacentiã, ac intentionc feratur in amplexum boni ſenſibilis & delectabilis. Aliquandèò tamen minuit, imò omnind tollit voluntari- um perfectum ſeu liberum, quo homo differt à bru- to. Katio, quia vehemens paſſio oculum ſeu judi- cium rationis ita turbat, ut parùm vel nihil attendat ad Propolinonem finis ac meciaralun, cùm ſæpè abſor- eat rationem, ut homo non ſciat quid agat, imò amentem faciat, ut ait &. D. hie ad 3. Quod etiam patet in motibus primoô primis, & in iis, qui ex amo- re vel ira rediguntur ad inſaniam, ubi non ſalvatur co- gnitio indifferens, ſeu indifferentia judicii, ſine qua non datur libertas. Ex quo ſequitur, quèòd talis paſſio etiam minuat . vej lolr luntario ⸗ 1 lon Colreno Dnidiu Cungt, elexeticun s. C.i Nemoccict Clupt lan. hin i Cezt Ganrinol Iunnh⸗ e agn. A⸗ llere u, Slenen 4 . V Ckpolunen Ommnen nir Nenn, e 1 lnkeg egeheid Voborni Cunſtzc 6 / 3 in i) geſtt. NM „ eſtquetn nditurlie Alinuturähne m, Nbb deliberaen us pet loi le ed uo onc wolunnnut gtariun on wolit mpetfedimn nonet ſacit, und c intennon Gelectabi Hirvolopen umn ſeuſl älanendr ſenei 4 gal⸗ Qol elint ut erann n ſalertur 0 um mimn 1 De Actibus Humanis. 57 vel tollat rationem peccati, utpotè quæ non eſt ſine voluntario, & eo diminuto diminuitur. Quid eſt ignorantia Er quotuplex? &. Ignorantia, quæ magis ad rem noſtram facit, ſoletque vocari privativa, eſt carentia ſcientiæ debitæ. Dividitur Primè in ignorantiam juris & facti. Prima contingit, cùm quis V. G. ingreſſum clauſuræ ignorat eſſe vetitum ſub excommunicatione. Secunda, cùm quis V. G. in venatione putans ſe feram trajicere, homi- nem occidit. Secundè in ignorantiam vincibilem & invincibi- lem. Prima eſt, quæ adhibit diligentià poteſt ſupe- rari: Secanda, quæ ſic ſuperari non poteſt, & ideo dicitur inculpabilis. Vinebils alia eſt affectata, ut, quando aliquis de induſtria vult neſcire, ut liberis agat. Alia craſa, ut quando aliquis negligit ad- diſcere. Tertiò, in antecendentem, concomitantem & con- ſequentem. Prima eſt, quæ nec directè nec indirectè eſt voluntaria, & ideo vocatur antecedens, quia ante- cedit omnem actum voluntatis. Secunda eſt, quæ merè per accidens & concomitanter ſe habet ad actio- nem, nec ad eam movet, neque ab ea retrahit, quia voluntas eodem medo ſe gereret ſcientià præſente, ac ſe gerit ea abſente. Tertia quæ conſequitur ad actum voluntatis tanquam volita, & ut effectus ejus. Unde, cum ſit voluntaria, eſt etiam culpabilis, ſ ſit circa rem ſcitu neceflariam. Ignorantia càuſatne involuntarium? .. Primò: Ignorantia antecedens cauſat involun- tarium ſimpliciter. KRatio, quia cauſat effectum om- D 5 ninè 58 Caput W. ninò nolitum, ac voluntati vel ſormali, vel virtuali, vel ſaltem interpretativæ totaliter repugnantem. B. Secundè: Ignorantia concomirans non cauſat poſitivè voluntarium, nec poſitivè vel contrariè invo- antarium ,Rſed voluntarium negativum ſeu non vo- luntarium. Declaratur exemplo: Cajus ardenter optat necem Titi inimici ſuĩ, qui caſu obambulat per ſylvam, Ca. jus putans eſſe feram, explodit Bombardam S& pu- tans, quèòd interficiat feram, occidir Titium inimi- cum ſuum. Hæc occiſio non eſt imprimis actu poſi civè voluntaria. Cujns Ratlo eſt, quia hic deeſt actu- alis cognitio, nimirum inimici, ad rationem volun- tarii indiſpenſabiliter requiſita. Deind e non eſt poſi tivè actu involuntaria. Aatio, quia non eſt contrâ in- clinationem actualem voluntatis, ergò eſt voluntatia negativè, id eſt, nec eſt ſecundum actualem inclinatio- nem voluntatis, nec eſt contra illam, ſed merè indiſ- ferenter ſe habet; ſi enim ſciviſſet ibi inimicum latita- re, cquidem occidiſſet eum. Bt. Tertio: Ignorantia conſequens cauſat volunta- rium ſimpliciter, & involuntarium ſecundùm quid. Ratio I. p. Quia talis ignorantia eſt directè vel in- Girectè volita, in quo differt ab antecedente: Ergò & effectus ſimpliciter voluntarius eſt. Ratio 2 p. Quia ille ignorans ſæpè non produceret effe Rum, ſi ſcientiam haberéet. Porrò ad ignorantiam antecedentem ſpectat incon- ſideratio humana in viro aliâs timorato, quæ etiam tollit voluntarium. Hinc ſequitur, quòd, qui ex oblivione aut incon- Kideratione committit aliquid, quod de ſe eſt peccatum mor⸗ ortake, 1 Tdconkule iqemm ginmertt Tariumlcin Monte e. Tune Plb,duma ſuumnnony⸗ beregecil rli DU rtſane Thrtunde 1alnemn in Crltnie imincbile onlngline Pnbläre Clrguine ec Lr 1. Kn Ou, mir e Ui, velrun gnapren Irans hon d lconnati vurm ſeumon nter * per lbeml bardam Ur Ticumii rimisaclif 3ranonem mmde noncn noncktcv go etrolun uleminelt , d merei jininicunk eſt Grdenl cedene: bi enon Nohr m hecttß⸗ 0, u ioneantn Kelhe⸗ De Adtibus Mumanis. 59 mortale, V. G. detrahit, aut in confeſſionali vel ex- L trà conſultus dicit contractum non eſſe uſurarium, vel aliquem non obligat ad reſtitutionem, qui aliàs obli- gatus erat, eò quòd non recolat, etſi habitualiter con- trarium ſciat, aut converſatur cuam excommunicato, non cogitans talem eſſe excommunicatum, non pec- cet. Tunc autem hæc inadvertentia dicitur inculpa- bilis, dum aliquis habet voluntatem & firmum propo- ſitum non peccandi mortaliter, & examinat, adhi- betque diligentiaam, quam communmiter adhibent viri timorati. Excuſatné ignorantia invincibilis à peccato S abſolutéè? .. Si ignoretur aliquid eſſe peccatum & quòè ad ſub- ſtantiam & quèò ad circumſtantias, cxcuſat abſolutè: ſi autem ignorantia invincibilis non cadar niſi in cir- cumſtantiam, non excuſat abſolute. Hinc Petrus invincibiliter ignorans Cajam eſſe alienam & eſſe scalt iN Vecundüm . conſanguineam, nec adulter eſt, nec inceſtuoſus; ſi verò ſciat eſſe alienam, & invincibiliter ignorer eſſe conſanguinem, adulter eſt, licet non ſit incestuoſus. De Circumſtantiis Actuum Huma- norum. S Quot ſunt circumſtantiæ altis humani? g. Sunt ſeptem à D. Th. hoc verſu comprehenſæ. Quis, quid, ubt, quibus autliis, cur, quo- modo, quando. Circum- 5 60 Caput IV. Circumftantia Quis deſignat qualitatem perſonæ sperantis, V. G. quèòd ſcortator ſit voto caſtitatis vel matrimonie obſtrictus. Unde 1. conjugatus & ſimul voto caſtitatis obſtri- tus, cum aliaà carnaliter peccans, tria committit peccs ta, fornicationem, adulterium & Sacrilegium. 2. Cajus Superior non corrigens ſubditum 8 pec. cat contra Charitatem & juſtitiam. 3. Filius ocidens parentem & peccat peccato homi- dicii & impietatis in parentem. Vel Parrcida eſt. Quid, denotat ſecundariam objecti conditionem, V. G. quòd res, quæ aufertur, ſit ſacra aut mag næ quantitatis. Ubi, ſignificat qualitatem loci, V. G. quèòd homi: eidium fiat in templo. Undè occidens in templo peccat duplici peccato, Homicidi ſcilicet & Sacrilegii. Quibus auxiliis, denotat inſtrumenta vel media, quibus quis ad peccandum eſt uſus, V. G. quèd ſolu⸗ tio maleficii procuretur ope magi vel demonis. Undeè. I. Pettus fuſte virum honoratum percutiens pecca peccato Læſionis injuſtæ & peccato contumeliæ. 2. Sicarios adhibens ad homicidium peccat & pec- cato homicidii & ſcandali &c. Cur, exprimit finem extrinſecum, quem ſcilicet agens ſibi proponit, V. G. quògd quis furetur ad forni- candum. Quegmodo, indicat accidentalem operis modum, V. G. intenſionem, voluntareitatem, libertatem, coactionem, V. G. quèd ſtuprum vel furtum fiat Volenter. Undè. I. Violentè ſtuprans Cajam & peccat peccato for. iicton & Ulomlen. 1. Meal Upprnnn an Petlonlen. Qundh. b, ſani tonbrel nor undineg unr 1 Aleſ Wrums, fetn El Cer t Atalel Unmtten D ſchmebed, k⸗ Aulbeh wüchzi legi Le⸗ nen limadt lguef cuitengru 1 kengete litatem ler OtO CAltut dcaſtittinc Cofmimik, jegium. ſchäimnt, Crpecem Patrcidnek di condit ſr cr aun 6. aln den Nnd demons ll ernnengnt utumele nmn Netts 1, Ien 4 futenn fed ſemper remanet in linea furti. Actibus Humanis, 71 nicationis & in juſtitiæ, quia infert inſuper injuriam perſonalem. 2. Res alienas auferens vi non ſimplex furtum, ſed rapinam committit, quia infert injuriam realem & perſonalem. Quando, ſignificat tempus, vel qualitatem tem- poris, ſacri vel non ſacri; item circumſtatiam dura- tionis vel moræ in peccato, V. G. quòd quis perſiſtat anno integro in affectu odii &c. Z Quotuplices ſunt ( ircumſtantiæ? B. Aliæ ſunt mutantes ſpeciem, aliæ notabiliter. aggravantes, aliæ autem minuentes intra eandem ſpeciem. Quæ (ircumſtantiæ dicuntur mutare Seciem ?² 4 u. Quæ actum transferunt ad aliam ſpeciem pecca- ti, & tales ſunt, quæ afferunt novam con. vel dif- formitatem cum regulis morum & rectæ rationis di- verſam ab eo, quæ reperitur in actu morali ſecundàùm ſe, qualis eſt V. G. circumſtantia loci ſacri in furto & voti caſtitatis in peccato carnis inducens ſpeciem ſacri- legii. Quæ circumſtantiæ aggravant vel diminuunt intra eandem ſpeciem ? B. Qux augent vel diminuunt bonitatem vel ma- litiam actúùs, non transferendo eum ad aliam lineam, ut ſi quis furetur 100. Imperiales; tunc peccatum eſt quidem gravius, quàm ſi unicus Imperialis auferretur, Quaß- 62 Caput W. .. m He. Quandonam circumſtantiæ intra eandem 6 B lite ra vare!? ciem dicuntur notabiliter aggray . 3,4 „Com- Relinquendum id eſt prudentum ateig Cen⸗ . Thæcregula: Circunm umte tamen aſſignatur hæc regul ⸗ 6 1 hetenc “l notabiliter aggravat » 4Auando i ſuppoſito, talis conſtitutionem ſicftceret. M n e- e⸗ ur. ortale ſufficeret ablatio mediiImpe uèd ad furtum mor 3 Tum auferat, cenſebitur fur- lalis„ & aliquis integrum circunr renn tnaltter duplicare, & conſequenter um ; . ſtantinrn addere notabiliter aggravantem 4. „ ¹ . 1 . . 2 am circumſtantiæ ſunt neceſſaris expri- en, mendæ in Confeßione? . . i cilii . egitimam conſe- ipſ. 3 ncilii er le 1 tamen ex 1 ſa Tatione ( P id. . imendæ entiam: ideo enim juxta Trid. I. cit. hin ed circumſtarriæ ſpeciem mitantes, quia “H ſeſl. ius non poſſet de gravitate criminum re lu are⸗ . nitentiam, . ruam imponere p n nec pro iis congruam e pornirenriam: . adem ko militat de ðõ norabili z . Kr⸗ iud enim judicium ferendum ibus; Idicium fere gravantibus; aliud enim ju zun ann de aliaque pœnitentia imjnngench elre n a eomal inceſtum in prino gradu, 1 Vellorote, ſu elce ifurans 1nuseſtun Obeunt Ponenett ltercdininn ntnnene gngeni Iumrunn, an: Grcirunle Pinenar. . D. ite Nicke Uofetlarn, inplt AProben ufl Cern, i Nol en llle . Dernio; e, K 3 1leglei A: b N. D Meyr h M,C , alzir, Aiang kanden raaft njudicdoc CirCußſa de ſe al M Sic ſipvin Ntiommecullnn lnemer e In. enig euft . ntantes ſrer e, ſed n tes uc D.Th u i vanios r .14. leſen timmm an 1. eiprinch mum k nitenon 5 Nolibin rendumm 1 . cenlebimur k De Adkibus Humanis. 63 vel ſorore, quàm qui cum nepte, qui tamen inceſtus ſunt ejuſdem ſpecici in genere moris. Idem dic de eo, qui furatus eſt 1000. florenos reſpectu illius, qui fu- xatus eſt unum tantùm. Ergè. Ob eandem rationem recti judicii & pœnitentiæ im- ponendæ tenetur quis confiteri circumſtantias notabi- liter diminuentes, ut ſi mulier metu mortis conſentiat in fornicationem, vel quis peccet ex ignorantia, aut aliqua gravi tentatione; cùm enim ibi minuatur vo- luntarium, etiam culpa alleviatur. Dices: Tridentinum nihil meminit de exprimen- dis circumſtantiis aggravantibus: Ergò non ſunt ex- primendæ. g. Diſt. Ant. Nihil meminit explicité, C. impli- cité N. ideo autem explicitè non meminit, quia con- troverſiam inter Theologos hac in re noluit definire; implicitè tamen voluit, ut explicarentur, ut patet ex probatione facta. Unde etiam in Catechiſino Ro- mano juſſu S. Pii V. edito de Sacr. pœnit. 8. ſed quoniam docetur, juxta mentem Trid. non modò peccata om. nia, ſed & circumſtantias, quæ pescati grayitaten: valde augent & minuunt, explicandas eſe. Inſtas: Ergò ſaltem Contra Trid. facienda eſt inter- pretatio; quia contra eum, qui jus clarum potuit di- cere, & non dixit, facienda eſt interpretatio, ut ha- bet regula juris in 6. Sed Trid. id potuit & non fe- cit: Ergèò. Be. Diſt. regulam juris: Facienda eſt interpretatio, ſi mens legislatorig non ſuficienter ex ejus perbis colhli- gatur C. ſecus N. Ex verbis autem Trid. ſufficienter colligitur, quòd etiam comprehendat circumſtantias geravantes. Et licet hoc ſit quid odioſum & pœna- le; 64 Ceput W. le, in quibus verba extra proprium ſuum ſignificatum extendi non debent, ſecundum jura: Extendi tamen debent, quando non factaà extenſione eluderetur mens legislatoris, C. qnam & regula certum in ſine de reg. juris in 6 & gloſſ. ibidem, ſicut in præſenti fieret non factâà extenſione ad circumſtantias aggravantes. Cæterum, quando Trid. ſubdit : Mibil aliud pænitente exigitur, non excludit obligationem confi- tendi dictas circumſtantias, ſed ſolùm inſinuat ho- minem non debere angi, ſi poſtquam omnes conſci- entiæ ſinus diſcuſſerit, nihil aliud memoriæ occurrat, quodò confiteattur. . Dices 2. Nullum de hoc extat præœceptum, nec Divinum, nec Eccleſiaſticum. Unde etiam D. 7b. in 4. diſt. 16. 4. 3. 4 2. ait: Alii verò dicunt, qudd non ſunt neceſſariò confitendæ niſi circumſtantiæ, qua ad aliud genus & ſpeciem peccati mortalis trabunt, E& hoc probabilius eſt. NR. Extare præceptum Divinum ſequens ex ipſa in- ſtitutione Sacramenti pœnitentiæ, eò quòd ſit inſti⸗ tum per modum jndicu. Item de hoc extat præceptum Trid. ut dictum eſt, vi cujus exprimere teneor nedum formalem numerum peccatorum, ſed & rirtualem; Circumſtantiæ autem notabiliter aggravantes, licèt non conſtituant diſtincta formaliter peccata, benè ta- men pirtualiter & aqui valenter. Ad auth. D. Th. H. Illum loqui de circumſtantiis quæ non valdè notabiliter aggravant intrà eandem ſpe- Ciem, ut circumſtantia diei feſti vel dignitatis perſonæ ſæcluſo ſcandalo, putà, ſi ille, qui peccatum com- muiſſit, ſit Epiſcopus, Abbas vel Genera lis Ordinis ut ait Gonet. Bx Prhut. Moneen Cöltraeum us, noate netur uum⸗ nun, gluhe ölkno⸗ Kohzenn Ei, edan 1 Neig Cblue Apbumetenn XOrdinis i Cen ter aog fiden AS lnn D Ckounſtn . n 10, tegue Propee inn Oarhni e Puone or Pirnc mpedinen 1 bt . Ine h, gun⸗ cun in . ni⸗ zul imſignifen PExtendiun luderemrmt nin ſin hen ſemti fertt wantes Mil A grnonenat n inſnunt momdhesco moriæ Occun tecehum, deetun D) y AANt, cunſtmtie,f ortal trin uensen 1 qud Nt ertr rteht e teheol elnu Pzwarte ccat, M e cicunt⸗ mdemun, nitrohet 5 aa Pecenmn aals O⸗ De Aclibus Humanit. 85 Ex his ſequitur I1. Pœnitentem non teneri in con- feſſione explicare ſuum ſtattun, miſi quando graviter contra eum exceſſiſſet, V. G. ſi religioſus fuit menri- tus, non tenetur exprimere continonem religionis, te- netur tamen, ſi contigiſſet cum ſcandalo. Xa- tio, quia ſic eſſet nova ſpecies peccati, nim. ſcandali; ſi verèò ſtatus pœnitentis confeſſario jam eſſer notus, non eſt opus exprimere; nam, qui accuſa ſe de ſubſtantia actũs, etiam accuſat ſe de perſona. W 21. Religioſus profeſſus habens odinem Diaconatus vel Subdiaconats peccans contra caſtitatem, tenetur exprimere utramque circumſtantiam, nim. Religionis & Ordinis S. in ſententia probabiliori S. Th.juxta quam votum ſolenne Clericale ſaltem eſt circumſtantia nota- biliter aggravans reſpectu voti monachalis; ſatisfaceret tamen dicendo ſe eſſe in ſacris, quia ex Diaconatu non videtur ad Subdiaconatum addi circumſtantia ita nota- biliter aggravans: ſecàs eſt de Sacerdotio, hujus enim circumſtantia eſſet neceſſariò exprimenda. * 3. Si quis fornicatus ſit cum alterius ſponſa de futu- ro, uterque tenetur exprimere illam circumſtantiam, propter injuriam irrogatam ſponſo. 4. Explicanda in confeſſione eſt circumſtantia co- gnationis nedum carnalis, ſed & legalis ortæ ex ado- ptione alicujus in filium vel filiam, uti & cognationis ſpiritualis ortæ ex Baptiſmo & Confirmatione, item impedimenti publicæ honeſtatis, ſi quis cum perſona ita ſibi juncta copulam habuit. L 5. Si fidelis carnaliter peccavit cum infideli, V. G. cum Judæa vel fœmina Turcica, tenetur id explicare. Ratio, quia dum Eccleſia prohibet matrimonium fide- lis cum infideli, facit hoc ex motivo ſpecialis turpi- tudinis ejuſmodi carnalis commerci. Jum etiam, E quiĩa 66 Capui F, quia ultra hoc, quòd ſit contra virtutem caſtitatis, eſ Anul contra decus religionis, pertinetque ad ſacrile- 6. Confeſſarius carnaliter cognoſcens ſuam vel ſuas poœnitentes ſeu filias ſpirituales tenetur confiteri hanc circumſtantiam. Natio, tuùm quia eſt ſacrilegium, tùm etiam, quia reductivè ſpectat ad inceſtumn, vel potis eſt ſpirituale ſtuprum, juxta S. Th. 2. 2.. 154. g. 10. 4d 2. Idem à fortiori dicendum de Parocho carnaliter cognoſcente ſuam parochianam. KRatio, quia hæc circumſtanmtia repugnat proprio ejus officio & ſtatui, vi cujus tenetur promovere ſalutem ovium. 7. Si uterque carnalis complex habeat votum caſti. tatis, exprimendum eſt. Katio, uia eſt dupler ſacrilegium perſonale. Item puella cùm primo actu, quo virginitatis florem perdidit, & vir, qui eum puellæ 2 ſtulit, tenentur hanc circumſtantiam expri mere, cum ſtuprum ſecundum S. D. 2. 2. 4. 144. &. ſit ſpecies diſtincta luxuriæ. Et dato, quòd ſpecie non änguarur à fornicatione, notabiliter tamen aggravat, cùm in virgine ſub cura patris exiſtente oc- currat ſpecialis deformitas, ſi corrumpatur. FH. III. De Moralitate Acduum Humanorum In quo confiſtit Moralitas Actuum EHiumanorum? Dico : Conſiſtit in tendentia actus ad objectum u ſubſtans regulis morum. Katie, quia omnis actus . ernropruſe ſeeftbbil Ailad hub Cun Zolwtun ler ge ) uin hn 4 4 Clerer t erne men tn ins da wiorter . Kean ui D 1 Deglare, Naukarene lii ini Nllne har Uugn C dar, leg De Altibus Humanis. 67 mctitit ex propria ſua ratione ordinatur in ſuum objectum, ut tqut alm ſpecificabile in ſuum ſpecificativum: ergèò ab ordine ad illud habet ſpeciem, lnn Quot ſunt regulæ morum? Aſni. Ne. Cum 8. D. infraq. 91. 4. I. quòd duplex ſit re- Qinehn, Zula morum. Una remota & extrinſeca „& hæc eſt Thuncl Pſa Lex æterna in mente Dei exiſtens. Qujus Katis eſt, quia prima regula eſt illa, quæ omninò indefecti- Locho rd bilis eſt, & in quam cæteræ reducuntur; ſed talis eſt Pas, gün ſola Lex æterna Dei, ut patet: ergò. Alrera regula lted elt eſt proxima & intrinſeca, & eſt noſtra conſcientia ſeu dictamen rationis ab æterna Dei Lege deſcendens, ut radius ab ea participatus, ſeu ejuſdem applicatio, quia propior regula non poteſt aſſignari: Ergè. Viumn. lbearwonnc gui⸗ r S aumpümt Quot ſunt principia moralitatis? A , A . Secundüm S. D. hic 4. 18. 4. 2. 3. G& 4. aflie⸗ uumſtanene Dari tria, nempe Objectum, Circumſtantias & Finem. Declaratur exemplo: Occidit quis Clericum ex Go, dif fine auferendi ei mille Imperiales. Objectum hujus votbhiie actus eſt injuſta ablatio vitæ, repugnans charitati & in- panßeilin juſtitix. Finis operantis eſt ablatio pecuniæ repugnans npum. juſtitix?. Circumſtantia ſpeciem mutans eſt violatio perſonæ ſacræ, quæ eſt ſacrilegium repugnans virtuti religionis circumſtantia verò notabiliter aggravans eſt WIu illa magna pecuniæ quantitas, quæ omnia in confes- uminlk Rone ſunt exprimenda. ℳn . Quot & quæ ſunt ſpecies moralitatis. lohen N. Duxæ, ſcilicet bonitas & malitia moralis. Ita nnis §. D. hit 4. 18. , j. in C. Katio, Juia moralitas ut ſic H E 2 eſt 68 Cput VI. eſt quoddam ſuperius commune & abſtractum, quod per bonitatem & malitiam velut per differentias ſpecie diverſificatur; nam eſſe conforme regulis morum (in qua conformitate bonitas moralis conſiſtit) & eſſe is difforme, in qua conſiſtit malitia, ſpecie diſtinguun- Kur. . Porrò indifferentia objectiva (de qua ſtatim) ſolant eſt ſpecies moralitatis imperfecta, incompleta, nega- tiva, & ſtatus quidam tendentiæ in bonum vel malum, ad quod in exercitio ex fine adjuncto determinari poteſt. Daturne altus humanus non ſolum ex ſaaa Secie, ſed etiam in indi vidue rrncißerens . I. Indubitatum eſt, & patet ex S. D. h. J. 18. «g. 8. quèòd dentur actus humani ſecundum ſpeciem ſuam, id eſt, ex parte ſui objecti præcisè conſiderai indifferentes, quales ſunt ambulare, levare feſtucam, ire ad campum Sc. qui ſunt actus præcisé ſecunduùm ſe nec boni nec mali moraliter, & ad utramque mora- Etatem indifferennes. “ N. 2. Non datur actus moralis indifferens in indi- viduo. Ita cum S. D. hic a. 9. Salmant. Joannesà S§. Th. Gonet, Bellarm, & alii contra Scotum Val- quet. alisque recentiores. Ratio: Quia omnis homo deliberatè operans tene- tur referre omnes actus ſuos ad Deum, non quidem ſemper actu, ſed virtute. Et id eſſe præcepti docet D. Th. ad Cloſſ. c. 3. Lect. 3. Quidam dicunt, qudd boc eſt conſilium, ſed hoc non eſi verum. Hinc 1. 2. J⸗ 1444 nitixſera urale tedh Glünun, Unde bl ſolue, el Ponoagt Dreſre ſiut 44 Di, 1 uncdt, eiddhe 41 4lbil Pyopter in ubi erch ipal mn lati h⸗ lulſ⸗ MWoN Pr. niduinr Klenluet ſte, . V on dedd ractum, K ferentis lt Hlis morum ſſtit) Eck ecie diſin uuſtnin)an num velmin o deternin ſliner / viche homo agit deliberatè. onnplen, Poreſtne idem actus ſimul & ſemel habere opbo- De Aibus Humanis. 69 7. 44. 4. 5. ait: praæcipitur nobis, ut tota neſtra i- tentio feratur in Deum. Eſtque præceptum hoc na- turale reductum ad primum Decalogi, ſimulque ne- gativum, nim. non facies opus vel verbum otioſum; unde obligat ſemper & pro ſemper, non quidem ab- ſolutè, ſed ex ſuppoſitione, nempe toties, quoties 1 Aitas ſpeties moralitatis, ita ut ſit Gonus ee ſine & malus ex objedto wved con verſo? . Ditco, non poſſe. Ita Joannes à S. Th. Metzger, Gonet & alu contra Cajet. Serram, & alios. Patet ex S. D. h. 4. 19. 4. 7. ad 2. & in 2.: diſt. 19. 4. I. 4. 4. xb D. 1 reci ot levaefell recGeſonn utrannquen man i ra N soper m, 10 7, grECed e Ntaa inCit⸗ M. Un 4d 4. ubi ſic ait: Cam aliquis vult dare eleemoſynam propter inanem gleriam, hic actus totus malus eſt, (ubi excludit etiam bonitatem ſecundùm quid) icèt non ab omni eo, quod ineſt, malinam habeat. Katio fundata in S. Th. loco cit. ad 3. Bonum ex in- tegra cauſa, malum verò ex quocunque defectu. Quod axioma præcipuè in moralibus ſerviens communiter attribuitur S. Dionyſio, ex quo illud adducirS. Th. & ſenſus eſt, quòd in moralibus unicus ſingularis de- fedctus, V. G. alicujus vitioſæ circumſtantiæ, puᷣta vanæ gloriæ, totum opus ( aliàs ſecundùm ſe & ex obje cto bonum) in exercitio corrumpat, reddatque ex integro malum. n 2 Caput Ij. Adut externus additne ſpecialem malitium eym Vvel bonitatem intrinſecdam hdumn altui interno? Dico: Non addit. Ita Thomiſtæ communiter cum N J. D. b. 4. 20. « 4. contra Scotiſtas. Katio, quia An mnſſen in actu exteriori potentiæ executivæ nulla eſt libertas ααι7 intrinſeca, ſed tantùm extrinſeca, ut docent Philo- buis Den ſophi; ergo nec bonitas aut malitia intrinſeca, ſed irnduu tantàùm extrinſeca ab actu voluntatis imperante de. e; du ſumpta p, quæ eſt talis ſecundùm quid in ordine ad münim præmium accidentale beatitudinis, & pœnam acci. udds dentalem. Muuigll. Cur ergo confiteris abtum externum ? H”P” i ick . Dieo: Ideo, quia eſt complementum ſubſtantiale ajuß malitiæ interioris. DNolpe . Cyni eſt r. . . Axrxrccl De Vitis & peccatis. warn De Diviſione, Diſtinctione numeri- ecn rica & ſpecifica peccatorum. mi, Quid eſt peccatum d . . ge. E dictum, faſctum, vel concupitum contra L- ilite, — gem aternam. S. Aug. lib. 22. «ontra Fanſtum. ung, Ubi ly dictum & . etiam includit non dictum &c. juxta Noyenian — De PVitüs & peccatis. 71 n malirier Legem- quæ negationes in illa definitione virtualiter i1includuntur. Quotuplieia ſunt peccata ommnni Ne. Sant multiplicia; alia enim ſunt commiſſionis, Nui,qalia omiſſionis: Alia mortalia, alia venialia: Alia hullacllba carnaliæ«, alia ſpiritualia: Alia, quæ committun- doceni bur in Deum, alia in ſe ipſum, alia in proximum; minſet, item alia ſunt inſirmitatis, alia ignorantiæ, alia ma- impenur litiæ; alia per exceſum, alia per defectum; alia de- id nde mum ſunt peccata propriæ, alia aliena. &un Peccata carnalia perficiuntur in delectatione car- nali ut gula & luxuria, ſpiritualia verò in delectatio- ne ſpirituali ut ſuperbia, invidia &c. u Dividitur etiam peccatum juxta S. D. I. 2. 4. 72. unſobl . 7. in peccatum cordis, oris & operis. Cordis eſt, quod perficitur corde, ut odium Dei &c. Oris eft, quod perficitur ore, ut blasphemia, detractio &c. — . . . „ Odberis eſt, quod perficitur opere vel actione quàdam V externâ, ut homicidium, furtum &c. Quæ committuntur in Deum, ſunt V. G. peccata Ä6. Contra Virtutes Theologicas, ut blasphemia, perju- rium, idololatria, Sacrilegium, hæreſis, ſuperſti- tio ejusque ſpecies, deſperatio, præſumptio, pec- cata in Spiritum S. &c. e numd Peccata, quæ committuntr in ſeipſum, ſunt Lu- hrum. xuria „Gula, ſuicidium, mutilatio, infamatio ſui, &c. Quæ committuntur in proximum, ſunt peccata in- mnnnne juſtitixæ 5 ſcandali Ec. 4 Peccata inſirmitatis ſunt, quæ ex gravi tentatione 1 . „ 1 „ . Aumd⸗ proveniunt; ſic Petrus peccavit ex timore negande l Chriſtum. E 4 Pec- 77 Caput V. Peccata ignorantiæ ſunt, quæ non ſciuntur eſſe Peccata; ſic Paulus peccavit perſequendo Eccleſiam Dei, ut de ſe ipſo teſtatur I. Zim. I. Peccata verò malitiæ ſunt, quæ ſcienter & volen- ter committuntur; ſic peccavit ſudas tradendo Chri- ſtum, in qua traditione alia adhuc intervenère pecca- ta, nim. peccatum infidelitatis, avaritiæ, item De- ſperatio, Deicidium, Sactilegium &c. Unde peccata di verſificantur ſpecie? B. Cum. JF. D. I. 2. 4. 72. a. I. Ab objectis for- malibus, ita ut ordo ad objectum ut difforme regulis morum, ſit ſpecificativum intriſcecum, extrinſecum verò ipſum objectum. 1 Eatio, quia peccata ſunt actus humani, actus verò humanus ſpecificarur ab objecto, ergo etiam diſtin- ctio ſpeciſica peccatorum ſaltem primariò deſumitut ab objectis ſpecie & eſſentialiter diſtinctis. Hinc furtum ſpecie differt à fornicatione, cum aliud ſit objectum furti, nempè, ablatio rei alieneæ, & aliud fornicationis, ſcilicet copula carnalis. Dixi: primarid, quia Secundariò & Conſecuti- vè ſumitur etiam ex diverſitate formali præceptorum, contta quæ peccata ſunt, vel per ordinem ad diver- ſas virtutes, contra quas fiunt, vel per ordinem ad eandam, ſub diverſo tamen reſpectu & modo. HFinc primò homicidium & furtum indè etiam ſunt peccata ſpecie diverſa, quia repugnant diverſis præceptis; homicidium iſti: MWon ocides, furtum illi: non furtum faciet. ;RTMWBW0 Secundè jam dicta duo peccata repugnant quidem eidem virtuti, nempéè juſtitiæ, ſub diversâ tamen . ratione, ione, Ir, Kun Temnd ſuſune tamnen moe lai er en Pem n . Duo en, lee deln & Bium, A empe ten Prceptun pen oℳ „ N. Ei preni, Dmle, mangm Tlata, 1nguaden . Uef l ugeſn hn ſluntur endo Pedelt enter 8 tradendo erveniepen titir, en. . ſpect Aohjettn ikornenegt n, erctinle 30 etiamnd urid delamn . Einens. N lei dlene, rnals⸗ & (olleet precepn nemn 4d er orditenn Kmodo. mm inch an gnann Giet 9 ſ des 1 gumi⸗ Velst t . Quid eſt De Vnis & peccatis. 73 ratione, quia homicidium lædit hominem in borie vitæ, furtum autem in bonis fortunz. Tertiò prodigalitas & avaritia utpotè ſpecie diver- ſa ſunt quidem contra eandem virtutem, ſub dive rſo tamen modo, quia prodigalitas opponitur liber ali- tati per exceſſum, avaritia verò per defectum. C ASOSOS Petrus frangit jejunium Eccleſiæ, quod etiam bpro paænitientiâ a Confeſſari ipſi injunctium AYAI, juot peccata committit? 5 Be. Duo. Katio. quia peccat contra diver ſa per- cepta, Eccleſiæ ſcilicet & Confefſarii. Et li cet Ec- cleſia & Confefſarius idem præcipiant nempe? jeju- nium, illud tamen præcipiunt ſub diverſo motivo, nempè temperantiæ & pœnitentix, ideôque illud præceptum, licet materialiter ſit idem, forzualiter tamen eſt diverſum. ergò græceptum materialiter ſilum e. Eſt id, quod tantùm diſtinguitur ex parte præ- cipientis, habet tamen idem motivum & objectum formale, quale eſt V. G. præceptum Divinum & hu- manum non furandi, præceptum jejunandi in Feria quarta, ſexta, & Sabbatho, Quatuor Temporum in quadrageſima, celebrandi Feſtum & Dominicam. Unde ſi quis in Feria ſexta Quatuor Temporu-⸗ a- drageſimæ comedat carnes, unicum nhur- 4 Nit. 74 Caput V. tit peccatum; motivum enim in omnibus eſt unum, ſcil. maceratio corporis. Quid eſt præceptum formaliter di verſum N. Eſt id, quod ponitur ex diverſo motivo; lhæc autem diverſa ratio motivi debet attendi ex fine proxi- mo, non remoto, ut V. G. præceptum jejunii Qua- Arageſimalis pro fine remoto habet diſponere homi. nem, ut faciliùs orationi vacet, pro fine proximo autem mortificationem corporis. Hinc furtum aliud eſt ſimpliciter tale, aliud Sacrilegium, aliud rapina, uia motiva præceptorum prohibentium illud ſunt Urmalter chverſa. Unde peccata multiplicantur numero ? m. Ab objectis numero & adæquatè diſtinctis. Hine diſtribuens communionem pluribus una vice in pec- cato mortali, committit unum peccatum mortale. Katio, quia etſi multis diſtribuat, tamen ſe omnes habent per modum unius convivii; qui verò exci- pit plurium confeſſiones in peccato mortali, tot committit peccata, quot abſolvit. NKatio, quia quælibet abſolutio eſt actio completa. Item qui unicâ abſolutione V. G. mille homines abſolveret, totidem peccaret, quia tot perficeret Sacramenta, & ſta actio, licèt phyſicè una foret, virtualiter tamen & moraliter eſſet multiplex. Item oſculum libidi- noſum eſt peccatum mortale, ſi ſit actio completaz ſi autem ordinetur ad copulam, unum conſtituit cum copula peccatum. Ltem qui uno actu læſit, oc- cidit vel diffamavit plures, tot in uno actu habet 4 raliter numero malitias , quot perſone Corlrte. Gem owiun mninegtn unpom, ne Qin Communehin lcrenen nunn num Motältera kone ſen lennor in w llnd Otnllio Men. Uln Aymnm Gun & Ats olun ch t I, u lr 6 rinna . ſmaze Lngts une Mientun D ionem ſeh, 4 ibuseunnn Arveſin 0 motio; dierſie diloonerhen 1o te un lncefurmumd n, Audef rium Wln uftere ſncri caum mote Anen ſeom gui elden mondi, Ntn . a. lun 6 hetehhoin Gacrammenth,, zrtualtltc- olallm hi i 6 Conp 4 mmumn NNN actu, lelt, n Ahn 1 . eli⸗, De Vitiis & Peccatis. 75 ſunt lxſæ. Item, qui abigit vel furatur totum gre- gem ovium, tot committit peccata, ad quot do- minos grex ille pertinet, ſi ad unum pertineat, unum tantùm, notabiliter tamen aggravans. Qui verò uno impetu iræ circa eandem perſonam contumelias, aut contra Deum plures blaſphemias, vel circa eandem rem plura juramenta repeteret, eſſet unum numero peccatum, quia eſſet unus numero moraliter actus, ſecùs autem, ſi fieret cum refle- xione ſuper ſingulos actus. Katio, quia ſic non eſſent moraliter uniti. Item, qui habet intentionem in tota Quadrageſima non jejunandi, non unum, ſed plura committit peccata. Katio, quia una jeju- nii omiſſio cum altera non habet moralem connexio- nem. Diſtinguunturne etiam numero, volun- tate peccandi moraliter inter- ruptâ aut reno vatà? Aßirmo. Ratio, quia tunc tollitur moralis unitas actuum & objectorum. Hæc autem tollitur, cùm actus voluntatis nec in ſe, nec virtualiter in ſuo effectu, nec in prudenti hominum judicio perſeve- rat, ut patet ex his regulis. Prima: Si plures actus ſucceſſivè ponantur circa lura objecta numero adæquatè diſtincta, ut poſtquam ratus es à Joanne, fureris à Petro. Secunda: Si priorem voluntatem revoces per pœ- nitentiam, & poſtea eandem repetas. Tertia: Si deliberatè ceſſes ab actu, ut ſi ad dele- ctationem veneream paulò ante derelictam redeas, ſecùs, ſi ex diſtractione, aut indeliberatione ean- dem 76 Capar Y. dem dereliqueris. Unde fieri poteſt ,„quòd home eâdem die voluntatem interrumpendo aut revocan- do committat mille peccata odii, hæreſis, delecta- tionis venerex & c. ”l Quarta: Si actus nullam adinvicem dicant ſubor- dinationem vel dependentiam, ut ſi unâ copulà abſo- lutà tranſeas ad ſecundam. “ Sð Quinta: Si inter plures actus nullo voluntatis effe. Etu inter ſe connexos tantum temporis intercedat, ur prudentum judicio cenſeantur diſcontinuari, ut, ſi &SO his perſolutis ad eandem revertaris. habitâ deleckatione venereâ ores Horas Canonicas, Quid ei peccatum ex genere ſuo mortale, quid veniale B. Primum eſt, quod manens intra lineam ſuam in tantum poreſt H ,‚ut ſit mortale, V. G fur- tum oboli, quod in individuo veniale eſt, ſed ex gene- re ſuo mortale. Sr Secundum eſt, quod intra lineam ſuam in tantum non poteſt excreſcere, ut ſit grave, ut mendacium jocoſum. Quot modis peccata mortalia exgenere ſus ooßunt fieri venialia? B. Tribus modis. Primò, ex levirate materiæ, Sscundò, ex defectu judicii. TZerti), ex ſubreptione vel ex indeliberatione. Non tamen omnia ex quolibet capite poſſunt venialia fieri, ſed quædam ſunt, quæ levitatem miteriæ non admittunt, ut Blaſphemiæ, Perjuriaum, Præſumptio „Delectatio venerea, Si⸗ monia Mria & jenialia he 1tot Don Alnunn, Are Prer ne Conlcte pem Cahe⸗ Nlumn. 7 lsciee Fumlekt ſarori al Cn, Vnd tone ini Venm ad - bunm ſo Crnae⸗ idens ol Nai u erde e. lgnra 4r le t co in Uncee Ee, D De Vitiis & Peccatis. 77 Joln monia &c. quæ tamen ex indeliberatione poſſunr 12 4. R .: ant leh venialia fieri. reſs l Quot modis venialia ex genere ſuo poſſunt kKeri mortalia ? madiceh . . . ” unicone . Potiſſimàùm 7. modis. Primò ratione affe- Qcts nimii, ut ſi Petrus plùs amaret Lucrum, quâm in- ovolunmd pPlere præceptum audiendi Sacrum. Secundò ratio- ginetlh ne conſcientiæ erroneæ, ut, ſi Cajus putet ſumptio- l Caffeé in die jejunii notabiliter frangere jeju- Cnn mium. Terti ratione contemptus formalis, ut, ſi quis die jejunii bolum carnis comederet in contem- ptum Legis jejunii. Quartè ratione damni, ut, ſi quis o moré, lſartori auferret acuam, quam non haberet niſi uni- cam, undè pateretur grave damnum. Quintò ra- tione finis adjuncti, ut, ſi Titius furetur rem le- vem ad fornicandum, vel Sempronius proferat ver- nile, d bum jocoſum ad inducendam Cajam ad peccatum ehldaß carnale. Sextò ratione periculi, ſic Petrus iteratò fgens oſcula organica exponit ſe periculo mortalis D keca Septimò ratione ſcandali, ut, ſi religio- tra linenn Ut Nenda us Sacerdos proferat verbum jocoſum cum ſcan- dale. MUYMVMU am ſ Ianorantia, quæ excuſat à peccato, ex- Eeſatze etiam à pæna? itate DM Aßfirmo. Etſi pœna ſit à judice infligenda, vel 2 alin,, ure taxata. Katio, quia pœna debetur prOo cul a; mnuer u ergo in eo culpa non ſit; etiam puniti non ber. lum um, D nde excuſatur ab excommunicatione, ſuſpenſio- Pllpheu ne, interdicto, ſi actum, ob quem pœnæ infliæ echale . ſant 7 Coput F. ſunt vel infligendæ, ex ignorantia neſciverit quis eſſe peccatum, vel ei cenſuram eſſe annexam, licè ſciverit eſſe peccatum. Item excuſatur ab excommunicatione lata in per- cuſſores Clerici, qui occidit hominem invincibiliter ignorans eſſe Clericum. Item excuſatur ab irregularitate, qui putans ſe oc- cidere feram, occidit hominem; item qui invinci- biliter ignorat ſe eſſe excommunicatum, aut fuſpen- ſum, & tamen excercet actum ſui Ordinis. Sic Lai- ci plerumque excuſantur ab excommunicatione juris, quia invincibiliter ignorant. Non tamen excuſantur aliqui ab irregularitate pro- veniente ex defectu, nec ab impedimento matrimonii, etiamſi illa invincibiliter ignorent. NRatio eſt, quia non ſunt pœnæ, ſed inhabilitates. Unde deſumitur gravitas peccatorum? . Ab eodem, à quo deſumitur differentia ſpecifi- ca; unde peccatum tantò gravius eſt, quantò dignio- ri opponitur virtuti. Hinc peccata in DEuM graviora ſunt, quàm illa, quæ committit quis in ſe ipſum, & hæc graviora, quàm illa, quæ in proximum commit- tit. Ita S. D. hic. q. 37. a. 4. Peccata illa in Dxu graviora ſunt, quæ ſunt con- tra Divinam eſſentiam, quàm ea, quæ ſunt contra attributa. Hinc odium Dej gravius eſt deſperatio- ne, & hæc gravior hæreſi. Peccata in ſe ipſum ea ſunt graviora, quæ com- mittuntur in viram, quàm quæ in membra & ſani- tatem; ea item ſunt graviora, quæ committuntur in famam propriam , quàm quæ in bona corpo- ralia. Idem Nemd cin contt Contra n ram, G. cinen, & runmim, Deocna deguim (e S,Mno Dbiwanir urnurl ene, Mhunicik E E ſe 1 Nu Ar cont. Drelomen heſciketic Annexim, one hung m invinchi qui Putwen tem ui min tum, alt ii Orcinis Kel Unicrrione õ entotaniim Aio el glun ccatorun ſerentaßzt quumce nDewugema inſeihin vimumm Coſn , que ſuntc lur ſin ch⸗ t Aehens De Vitit Peccatis 75 lIdem dic de peccatis in prox-imum commiſſis. Pec- cata contra Virtutes Cardinales graviora ſunt, quæ contra prudentiam ſunt, quàm quæ contra juſti- tiam, & hæc graviora, quàm quæ contra fortitu- dinem, & hæc graviora, quâàm quæ contra tempe- rantiam, putà ex objecto ſuo. Peccata ſpiritualia cæteris paribus ſunt majoris cul- pæ, qum carnalia. Natio quia ſpiritus quidem promptus eſt, oaro autem infirma. Carnalia tamen ſunt majo- ris infamiæ. Ita S. D. hic 4. 5. Quæ ſunt regulæ unum peceatum ab altero diſtinguendi? N. Potiſſimùm ſunt tres: Prima, ſi S. Litteræ tra- dant, tale vel tale peccatum eſſe Dro execrandum, abominabile, dignum morte æternâ &c. judicandum eſt eſſe mortale. Secunda eſt traditio Eccleſiæ, ac communis SS. PP. & fidelium conſenſus. Tertia eſt tatio naturalis ita eſſe dictans ſaltem lumine ſuper⸗ naturali illuſtrara. Attendenda eſt hic etiam gravi- tas pœnæ, quæ ab Eccleſia infligitur, ut excom- municatio &c. item gravitas materiæ & damni illa- &c. Quot ſunt regulæ cognoſcendi, an quis per- ſectè vel imperfecti in peceatum con- ſenſerit? &ꝶ. Sunt quatuor: Prima, ſi dubitans ſit timo- tatæ conſcientiæ, nec ſoleat in iſta materia peccare. Præſumendum eſt non adfuiſſe voluntarium perfe- Rtum, quia in dubiis deſumitur fortiſſima præſumptio 2 20 Caput F. ab alſuetis. Secùs, ſi dubitans eſſet conſcientiæ laxæ vyel cauteriatæ. = Secunda, dum ab actu interiori non proceditur ad externum, ſignum eſt in perſona timoratæ con- ſcientiæ, quòèòd non perfectè conſenſerit. Tertia, quando quis dubitat, an fecerit aliquid in ſomno vel in vigilia, & eſt anima timorata, ſignum eſt non diliberat conſensus. ” uarta: Horror peccati, timor, triſtitia tam antecedens quàm concomitans, dum quis pravis mo- tibus divexatur, quamdiu ratio ſuperjior reſiſtit etſi in parte inferiori tentationem ſuperare non poſſit, ſignum ordinarium eſt non adfuiſſe voluntarium per- fectum; ſi tamen horror, triſtitia &c. oriantur poſt actum patratum, non eſt ſignum diſſensüus De beccatis Capitalibus. Quot ſunt peccata capitalia? B. Sunt ſeptem, hâc dictione comprehenſa: Sa⸗ ligia. Id eſt: Superbia, Avaritia, Luxuria, Invi- dia, Gula,„ Ira, Acedia. Quid eſt ſuperbia? N. Eſt inordinatus appetitus propriæ excellentiæ. Eſt ex genere ſuo peccatum mortale. Natio, quia ſuperbia conſiſtit in hoc, quòd homo non velit ſubjici DEO, & inordinatè ſe præferat proximo; ſed hoc ex ſuo objecto habet rationem peccati mortalis, hos * Filia cnum eſt averti à DEoO: Ergè. lMrci Nin. Dræſu lrtſunn grechence⸗ ſeuektiiun Anlito Nana h⸗ knirih Auiter 1. N. Melelene moler us'ſcdiei⸗ ehoneſt lalſaßftaß Afenrmun 1 Mino Urrin ln, ſginchn Poninrſc Mi Decczeumm uiru n Cconſctentrl Don pro a tinnotatet hſerit. n fecent in mmorati in or, triliti mqui Prnin perior teltn erane non pol VClurrarumm Gc. orinnnn, Cilendis libus. i onpncfel ,Lönnin nie eicl enchi . nortalen . De Vitiis & Peccatit. 81 Filiæ ſuperbiæ guot & guæ ? . Præcipuæ, & ad quas ahæ reducuntur, ſunt tres, nim. Præſumptio, ambitio, vanagloria. Praæſumptio eſt inordinatus appetitus eorum, vel ag- grediendi ea, quæ ſunt ſupra vires & merita noſtra . ſeu eſt vitium ad hoc inclinans &c. Ambitio eſt inordinatus appetitus honoris. Vana gloria eſt inanis manifeſtatio propriæ excel- lentiæ apud hamines. Si quis ex vana g loria bro Chriſto ſubiret mor- tem, eſſetne verus Martiyr? u. Neg. NRatio, quia verum martyrium debet procedere nedum ex morivo naturali, (quia alias ho- mo ille pateretur ut Philoſophus, non ut Chriſtia- nus) ſeg. etiam ex motivo honeſto ſupernaturali, qua- le non eſt vana gloria. Imò, ſi ex vana gloria ut ex Cauſa ſinali vitam profunderet, peccaret mortaliter, & fieret martyr diaboli. Quid ℳ1 varitia . Eſt inordinatus appetitus divitiatum. Eſt ex ge⸗ nere ſuo peccatum veniale, prout ſcilicet opponitur liberalitati, etſi poſſit fieri mortale ab extrinſeco, ur ſi quis ob amorem divitiarum furetur, tunc enim op- ponitur juſtitiæ commutativæ. . Quid eſft Luxuria? Fe. Eſt inordinztus appetitus venereorum. Eſt peccatum mortale ex genere ſuo, & in ea non datur parvitas materix. Katio, quia talis delectatio extra F matri-⸗ 32 Caput F. . . 8 matrimonium ſemper pugnat graviter contra rectan- rationem. Quot & quæ ſunt Secies Luxuriæ ² . Sunt ſex: Scil. Fornicatio ſimplex, Adulte- rium, Inceſtus, Stuprum, Raptus, arnumconma naruram Sacrilegium autem non eſt propria ſpecies, iri in alio genere peccati V. G. Furti, cùm reperiri poſſit in alio genere p uti, micidii &c. . 2. on eicr ſimplex eſt coitus ſoluti cum ſoluta jam defloratãâ. aric leni hon Adulterium eſt violatio alieni t ori. lakin Inceſtus eſt coitus cum perſona ſanguine vel affinita- te conjuncta, imtra gradus, in quibus non poteſt con- . .* * trahi matrimonium. Stuprum eſt coĩtus illicitus, quo primò ellrurſ virginitatis , ſeu violatur clauſtrum & ſignacu um virginale, Puella primo actu, quo florem virgini⸗ uan⸗ perdidit, & vir qui eum puellæ abſtulit, tenetur lam exprimere. c circumſtantiam expr e. hangak quia ſtuprum eiſtincta ſpecies luxuriæ, juxta S T 2. 2. 4. 144. 4. 6. Vel notabiliter ſaltem ag- Prawät. Non tamen vir tenetur de ſe ipſo dicere, ſe . atu propriam virginitatem perdidiſſe, quia ſimilia in viris non multùm æſtimantur. Kaptus eſt violenta abductio puellæ propter coitum atri lalem. afſequendum, etiam matrimonia B z chu. Vitium contra naturam eſt actus venereus Enane rectæ ratoni, S ipfi ordini naturali act vtnerei. Pitium aunſen ; llaaten Vitiu . Qun ſidltaen linun. Maliteer Auncoebl⸗ ler, e⸗ Nuls t Eultrnrarfn olenit . WAoriri Deiclea neceſariö Mililruit Mau, Onliceri un nen, lhunr⸗ kunolmder an n Sorn Viinte erufenin 1n inn lentj, ar , Ar a De Vitüs & Feccatis. 8z rcomta 1 Vitium contra naturam, guot habet 6Weciess? xurie . Quatuor, ſcil. Mollitiem, Sodomiam „Be- apler, A Hialitatem, & yitium contra naturam ſecialiter ,Vrumar Aictum. tpropcan. Mollities (quæ etiam vocatur Peccatum Onan) eſt, eechil. 015 quando abſque concubitu, causà delectationis vene- rex, procuratur effuſio ſeminis. Hoc peccatum gravius eſt omnibus ſpeciebus luxuriæ. Katio, quia fruſtratur finis à natura intentus. „ Sodomia eſt coitus maſculi cum maſculo, vel ſœmi- næ cum fœmina, ita ut nec ſervetur debitus ſexus, nec vas; ſi autem ſervetur debitus ſexus, & non vas, eſt Sodomia imperfecta. Beſtialitas eſt coitus cum beſtia, quæ tamen beſtia neceſſariò ſpecificanda non eſt, quia in genere moris nihil variat. Putant tamen aliqui non infundatè cum Henno, coitum cum bruto valde ſordido debere cxplicari tanquam circumſtantiam notabiliter aggra- . vantem. R Perislun Ad hanc ſpeciem reducitur coirus ſagorum & ſaga- Pilteſirn rum cum dæmone, ſive incubo, ſre ecube, & fi- ſeincien delis cum infideli, qui coitus etiam ſunt contra Reli- ll, giuſ⸗ gionem. Beſtialitas eſt gravior ſodomi. Litim contra naturam eſt, quando quis coĩt cum epropetc ſexu fœmineo, ſed (ut loquitur S. D. 2. 2. p. 154. . 1. II. in Corp.) Non ſeryatur naturalis modus concum- vengeb bendi, aut quantum ad inſtrumentum non debitum i arul * us alios monſirnoſos & beſtiales concumbendi modos. nicumſoluur Ni. guinenlaſn usnonpotcki- primd olint m &lgnen 0 Kotem nn Atult len Os 84 Caput V. Quid ſi aliqnis æftu libidinis abreptus peccer carnaliter cum perſonâ conjugata, ſed mortuâ, jquam ſpeciem luxuriæ committit ?ꝰ Dico: Non committit adulterium, quia per mortem uxor ſoluta eſt à lege viri; itaque commit- cit vitium contra naturam, quod ſpectat ad malitiam pollutionis, non minùs ac ſi eam procuraret inſtru- mento inanimato; aliud foret, ſi ex affectu ad illam ut viventem habito cum illa coiret, quia tunc foret adulterium in affectu. Porrò caſtratus peccans carnaliter cum perſona liberà duo committit peccata, ſcil. peccatum ſim. licis fornicationis, & vitii contra naturam, quia cit, quòèòd perſona, quam cognoſcit, inutiliter ſe polluat. Quid eſt Coneulinarius m. Eſt fornicator frequens ſive aſſiduus cum eadem perſona, ſive ſoluta, ſive ligata, ſive habitando ſr- mul, ſive ſeparatim, dummodo adinvicem vivant ac ſi eſſent conjugati. Concubinarius abſolvi non debet niſi repudiatà concubinà. C A Oο X. Quid ſi ipſe & Concubina ſimul habitent in eadem domo ? . Per ſe non eſt abſolvendus, antequam eam ejiciat, nunquam deinceps admiſſurus. ℳN t o Nplmoduft N. 1. Cum tllen guin an 1 ( metenn, Penn giintun Tel erimſe Gabunt i nn enco. l . K Cllum l um hen cen 4 Alhenin 1, lper 8 NRNA imhndh lente N au tenim, ATM/N. ſe Ennilen r Umqhen is, S riplut gl gata, 1 uxurie um, gui zitaquecom eChitad nn Nrocurner Acual , uiatueh ter cun . Peccnun naturam, 4 nolet 7 nnn ius ſduus ane ſie hebil Cnicemmm blohiinone . mul Atel Aequn . De Eitiis & Peccanis. 85 Sed opponit ipſe: Scandalum indè ſecuturum vel in- commodum. . I. Quò ad ſcandalum, nihil facit ad rem, cum talem perſonam ejicere ſit potius laudandum, quàm ſcandaloſum. . 2. Quò ad incommodum famæ V. G. quod timeretur, charitas vult hoc incommodum eſſe poſt- Ponendum ſaluti animæ. Imò aliquandè fingitur equi infamiam, cum potius indè ſequatur honor. Vel enim ſciunt vicini de Concubinatu? & ſic lau- dabunt ejicientem: vel non ſciunt? & tunc non ſe- quetur plùs infamiæ, quàm aliam perſonam dimit- tendo. B. 3. Quèò ad jacturam bonorum temporalium dicendum eſt, ſi cohabitando maneat morale peri- culum relapsus, potius amittendum eſt temporale, quàm ſpirituale. Si Sacerdos ſit Concubinarius notorius, ipſo jure eſt ſuſpenſus, & ideo Midam celebrando fit irregu- laris, ſuper quo diſpenſari non poteſt, niſi à Papa. Quid eſt delectatio moroſa ? x. Eſt deliberata complacentia de objecto aliquo inhoneſto, per cogitationem apprchenſo ut præ- ſente. Quèd ſi delectatio proveniat ex motu primo, non eſt deliberata, quia antecedit omnem rationis adver- tentiam, züeefie nullum eſt peccatum; ſi verò ſit ex motu ſecundo primo, qui eſt cum aliqua, id eſt ſemiplena, non tamen plena rationĩs advertentia, eſt plerumque peccatum veniale, hæc reperitur in ſemi- cbriis, ſemi-vigilantibus &c. F 3 Quot 86 Caput v. Quot requiruntur ad delectationem moroſam 2. Plena advertentia. 3. Plenus conſenſus. Hinc: tum. * . . E . Ciosè clepſit alterius burſam, ideo præcisè non pec. cat, quia ſub illà ratione objectum non eſt malum. cluſo tamen periculo in rem vel delectationem tur- ſed feratur in eſum carnium, ut eſt contrà legem, ut ſit peccatum mortale ² B. Tria. I. ut objectum ſit graviter illicitum. Primò, delectans in mendacio jocoſo non peccat mortaliter, quia objectum non eſt graviter illici- Secundò, delectans tantùm in modo, quo artif- Seclude tamen affectum ad rem malam, Tertid, Filius gaudens de parricidio in ebrietate ² ſe commiſſo propter ingentes divitias inde conſecu- tas, peccat mortaliter Katio, quia objectum de ſe eſt graviter illicitum. ð Ouartd, cogitans de re turpi ad bonum finem V. G. ad ocencum, reſolvendos caſus &c. non pec- cat. Si fiat ex curioſitate, nonniſi venialiter, ſe. pem, quod ſæpè ſubeſſe poreſt. =ð aint) Delectans dé eſu carnium die Veneris, ſi præcisè delectetur de eſu carnium ibi ſiſtendo „non peccàt, quia objectum non eſt de ſe intrinſecè mæ- lum & illicitum, ſi autem ibi non ſiſtat delectatio, peccat. Quid ſi habeatur deſiderium, aut etiam delectatio conditionata? Prænot. T. Alia eſſe ita intrinfecè mala, ut nul- là condhitione appoſitâ cohoneſtari poſſint; talia ſum blaſphe- Uliheni⸗ Einecè m ele non n Drano. Aommen Celet li um dob lemn ornie N. l.l Uinſece m neltur o pon ſuntl beem odi X 1 II e 1agel len, ſ an, mo ler excl cnun. Dolrn ( n eſto, Derl Sacrig Satrumn ni, A. AA naneſei Aekele tem nart le! witer iln nſenſug Hi coſo non e ſt grie 1 do, o 4 hrreis umn gon eſt mnn lun, ns inde ol objekund ſus N. non. 1venidlien, Aectatonem! cie Venti bi Kendo, ſe innnſen ſtn Cleck con H , Al ie 4ℳ ſnt, tall! Mnt, 1 Uui⸗ De Viuüs & Peccatis. 927 blaſphemia, odium Dei &c. alia ſunt quidem in- trinſecè mala, ſed aliquâà conditione appoſità poſſunt eſſe non mala, talia ſunt Furtum, Homicidium &. Prænot. 2. duplicem poſſe apponi conditionem: alia omnem malitiam ab objecto removet, talis eſt, ſi eſſet licitum &c. alia non removet omnem mali- tiam ab objecto V. G. ſi non eſſem religioſus, vel- lem fornicari. His prænot. B. I. Deſideria conditionata (ſi ſint de re ità in- trinſecè mala, ut nulla conditione oppoſità coho- neſtari poſſint) etiamſi conditio auferat malitiam, non ſunt licita. Hinc deſiderium, quo DEUM ha- berem odio, ſi eſſet licitum, manet malum. B. 2. Deſideria conditionata (quæ ſunt de re, in quàâ materialiter ſpectatâ poteſt non eſſe malitia, vel quæ ſolum eſt prohibita lege poſitivà) poſſent eſſe licita, ſi addatur condito removens omnem maliti- am, modè ſit ſecluſus affectus ad rem malam. Sic poſſet excuſari: Vellem capere alienum, ſi eſſet li- citum. Sed quia hæc ſunt valdè periculoſa, & prolata coram aliis etiam ſcandaloſa, ab illis caven- dum eſto. C A5S US Petrus ita diſcurrit: ſi non eſſem Religieſus, vel in Sacris Ordinibus, uxorem ducerem, non audirem Sacrum die feſto, vel non jejunarem in Quadrageſi- ma, ſi eſſet licitum. Be. Ad I. Petrum, etiam ſecluſo affectu malo, non eſſe immunem à peccato, quia periculum eſt ne facile exurgat irrepens complacentia. ss 88 Caput V. w. Ad 2. in duobus poſtremis admitti poſſe ex. H cuſationem, quia carnes deſiderare, vel omit· poln & tere Sacrum, caſu quo id non eſſet prohibitum aut u præceptum, per ſe non eſſet peccaminoſum, niſi “ ex hoc diſcurſu ſequatur offenſio vel ſcandalum. 4 N. 3. Si opponatur conditio non removens ma- litiam, deſilri erunt illicita graviter vel leviter Pro qualitate rei, Katio, quia tunc ſemper manet uhn affectus in rem malam. Hinc peccat Cajus, qui Nytie vellet furari, ſi non eſſet infernus, qui vellet for- Mrolu nicari, ſi non eſſet religioſus. Coian Qualis conſenſus requiritur, ut motus carna. lhcele e les ſint voluntarii? Pntcul Pranot. quod conſenſus alius ſit directus ‚ indi- An un rectus alius. Directus eſt, quo quis motus carnales ſliümcke in ſe excitat, vel in exurgentibus ſibi complacet. Indirectus interpretativus eſt, quando quis exurgen- tes motus non reprimit, cum poſſit & debeat. In-. directus virtualis eſt, quandò ponitur cauſa proxi- u ma talium motuum, tunc enim, qui formaliter 4 vult cauſam, virtualiter vult effeétum. Hoc pra. Kau not. 4 . I. Certum eſſe, quod non requiratur præci A s& conſenſus directus, cum ad peccatum ſufficiat l voluntarium indirecte. Hinc ſehen Q an, ſi Cajus motus naturaliter exurgentes ad- K vertat, nec reprimat, ſed permiſſive ſe babeat, cum cnndh tamen poſſit & debeat reprimere, dicatur peccare mor- taliter, ad quod. . . 2. Affirm. Katis, quia, cum ex und par- te illi motus per ſe & ex ſe ſint materia gravis, in- terpre- nini polet Vel on Ohubimm inoſum, ſcandalun. removens ter vel ben ſemper mni t Cajid9 gui dette notut ℳ jreckus . motus ſcpi Conp vquß enle⸗ deben 1 cuuſn r i formdl n. HocH quiratu t nn ii Axllene/ ſ hah, 16 rmudiN 4 1ex unn n 5 ſelple . De itis & Peccatit. 85 terpretativè cenſetur illos velle, cum ex alterâ parte poſſit & debeat illos reprimere, nec tamen repri- mMmat. Jed quid, ſi Titins timeat, ne, ſi præſen- tes motus reprimere ſtudeat, in Fortiores incidat &ꝶ. Hoc caſu eum non peccare, permiſſive & negativè ſe habendo, modèò ſecludatur conſenſus & periculum delectationis. Katio, quia juſtam habet cauſam. B. 3. Ad hoc, ut dicti motus ſint voluntari, ſufficere etiam conſenſum virtualem. Undè, qui ponit cauſam proximam iſtorum motuum, vult etiam illos juxta illud: qui vult cauſam, vult effectum, ſubintellige, ſi deſit rationabilis cauſa. — Titius delectatur carnaliter circa Cajam con- Jugatam, abſque animo tamen opus pa- trandi, quotupliciter peccat? . In praxi dupliciter cenſetur peccare. Katio, quia delectatio deſumit malitiam 3 objecto, quod objectum, quia eſt copula illicita cum Cajà, & hæc ſit veſtita his & illis circumſtantis, etiam delectatis contrahit malitiam iſtarum circumſtantiarum. F 5 ALuc 2⁰ Caput E. Quæ ſunt cauſæ , ex quibus ujuſmo . di delelttationes ori-= untur ?* Bt. Sunt tres: Prima eſt honeſta, utilis, & ne⸗ ceſſaria, ut cùm quis ſtudii gratiâ tractat vel legit caſus de hac materia, vel audit confeſſiones. Secunda eſt cauſa per accidens, quæ tamen om- ninò indifferens eſt, vel parùm utilis, ut quædam converſationes publicæ, eſus quorundam ciborum. Tertia eſt cauſa per ſe, ex ſua natura, tendens in hujusmodi delectationes, nec habet utilitatem vel honeſtatem annexam, ut ſunt colloquia de rebus turpibus, lectiones turpium librorum, laſcivi aſpe Tenemurne omnes has cauſas removere? B. Primi generis cauſas non tenemur removere per ſe, ſecluſo nimirum periculo conſensũs. Secundi generis cauſas ſub mortali non tenemur removere; ſi tamen tentationes inde ortas vVincere non poſſimus, etiam ſub mortali tenemur remo- vere. Tertü generis cauſas abſolutè & ſub mortali te- nemur removere. Katie, quia de ſe ſunt inducti- Quid eſt meretricium? 1 Bt. Eſt turpis quæſtus venalis corporis fœminæ. Semper in omni caſu & actu eſt peccatum mortale. Item mortaliter peccant illi caupones, qui in ſuis domibus tolerant meretrices, ut eò plures ibi ho- fpi- Uit den eten. Doreſtan pemnit, ſene n buucin n D: lrnmr a Aonim, Deynt lirt bae⸗ re 6 Perſe conl tie n Amer lo Penh er frerw 4A, enh, le⸗ De Vitiis & Peccatis. 91 1 jtſn. pites divertant. Ratio, quia ſunt participes alieni i. peccati. Poreſtati tamen publicæ licitum eſt permirtere lupanaria, & ita fit Romæ, ubi Papa ſciente & pa- , , ü tiente permittuntur lupanaria. Idem fit in alis qui- urlid busdam civitatibus. , Dixi: Permittuntur, non approbantur, ſed to- dus tndd lerantur ad cavenda majora mala, V. G. adulteria, u⸗ ene ſodomiam, & ne honeſtæ fœminæ ſollicitentur. bet ueltauunm L9 4 login en Petrus ſcit mulierem turpiter viventem, guæ un Mit enixè poſtulat ſibi ab eo locari domum, quam & eidem locat. Q. I. an peccet mortali- liter ? 2. an petcunias ex meretri- . reoet . . l eneſn cio acquifitas posſit accipere mmnnnoſe 4 Muliered — Pis⸗ . . 2. . 2 2 „ von eamn M. Ad I. negative. Ratie, quia locatio doms Ae ons inm Per ſe conſiderata non eſt mala, nec fit ex intentio- tenendmn ne & fine mortifero ex parte Petri, ergèò Sc. Unde D. Th. I. 2. 4. 1 8. a. 4. inquit: Ea, quæ per ſe con- ( woni ſiderata non ſunt peccatum, nec babent illud inſepa- ſeſnr nii rabiluter annexum, effici bona vel mala ex circum- ſamia ſinis, ergò. Ahdmonendus tamen erit à confeſſore, ut ſimili- R; bus perſonis, quantùm fieri poteſt, locare domurk bem Avcat. Kuatio, quia rarò fit his locatio tam puro be⸗ 4Ane, ut non miſceatur aliquid mall. mn Se. Ad 2. Detrum nec peccare illas pecunias acci V ti piendo, nec ad ullam reſtitutionem teneri. Natio, quia 22 Caput V. quia nulla eſt Lex Divina vel Humana, Canonica, vel Sæcularis, quã talis reſtitutio præcipiatur. Et pro- pterea non eſt dicendum L. ilam C. de collect. .lege- tur 23. 4. 4. c A4SUVSI Paulus Caupo permittit at meritrices prepè Caußonam ſuam habitantes quibuſcunque ad- venis inſer viant, non eo ſine, ur pec- cent, ſed ut bilares reddantur & Abentius plures es di vertant. QL. An peccet mor- taliter e. Affirmativè. KNatio, quia ille, qui facit ali quid, quod judicio boni aut prudentis vir ſt ſußici- enter impellen: oinur⸗ in culpam mortiferam, ejuſ- em c reus. Ergò. . e ec quòèòd Paulus non modè conſentiat oc- caſioni inductivæ ad fornicationem, ſed & eandem, quamvis intentione minus principali offert, ergo e4 ſuprà enumeratas ſpecies Luxuriæ perfedte ſin aà ſcilicet intervenit ultimus terminus venereorum ſie ipſa ſeminis deciſio) reducitur luxuria imperfe- 6ta, in quàâ non intervenit talis deciſio feminis & ad eam ſpectant amplexus, aſpectus impudici, Can- tilenæ turpes, oſcula, ornatus laſcivus, tactus, turpiloquia &c. de quibus ſerviant hæc practica: . L. en . Tt tis lomwoit lheliu lt lAprtst w llin aee inake. membrse cher iilnſ le nortller. 1ldaherln lii PWes non a, 1 pul⸗ gocedlt cao ſandl clliare QA oln Cd Ek Aatnd 4 ter. De nne nuim ulrreting en oau 1, (molie cipiatur. bi ,de Clichel 1, nuruntel iltſtuna S aſpiciat partes ſecretiores ſivè in alià, ſivè in fue, h aliis vel in ſe ipſo abſque neceſſitate, videtur pecca- llm re mortaliter. Katio, quia hoc naturali honeſtati Herta, valdè adverſatur, niſi excuſet hic Levitas. gr. Si aſpiciat in parte honeſtà animo libidinoſo, peccat mortaliter, quia intentio eſt mortalis. Econ- „tra, ſi puella ſe præbeat adoleſcenti conſpicendam. ile, ſiſe quo credit ſe turpiter aſpici, peccat mortaliter pec- mus Cato ſcandali, ſi hoc faciat datx operàâ abſque ne- nintſetn Ceſſitate. „Qud ad amplexus inſpicienda eſt intentio & peri- è V di olet, Q, Paulus canit Cantilenas turpes, 4 quomodo peccat? nunir nn, B. Examinandus eſt animus & intentio ſe vel alios ninut e 7" excitandi ad carnalia, quæ, ſi adſit, peccat mor- luxun . taliter. Deinde, an eas cantet coram aliis, & iſ⸗ (tunc maximè, ſi cantilenæ ſint turpes, peccat mor- s inpu 83 taliter etiam peccato ſcandali, quia hoc vix fieri poteſt is, ine delectatione & conſensus periculo. Compo- he De Vitiis & Peccatis. 93 Q. Petrus aſzicit Cajam, Zuomodo Zeccat?: BR. Si aſpiciat in parte honeſtà, delectando de ejus formoſitate, non eſt peccatum ſaltem mortale. Si aſpectus ſit diuturnus, eſt periculoſus, quia ta- lis aſpectus facit, ut phantaſia rem illam apprehen- dat non ſolùm ut delectabilem visi, ſed & carni, ſicque in Affectu facilè ſequi poteſt complacentia & in membris rebellio. nens quoque cantilenas graviter obſcœnas peccat motr⸗- 94 Caput F. mortaliter, ſicut & pictor & artifex pingens vel fingens picturas aut ſtatuas inhoneſtas. Katio, quia ſunt ruina proximi, cum muhti indé ad peccatum incitentur. Q. Titius oſeulatur Cajam, guomodo peccat ? N. 1. Si ſit oſculum causâ amicitiæ juxtà conſue. tudinem patriæ, per ſe eſt licitum, ſicut & delecta- tio indè conſequens. Natio, quia hoc eſt tantùm ſigno externo teſtari benevolentiam, & unionem ani- morum, quatenùs fundatur in conjunctione ſangui- nis &c. Cavendum tamen hic eſt ſcandalum. Ne. 2. Si oſculum fiat, quatenus eit delectabile carni (quod aliter vocatur organicum) abſque ulterio- ris voluptatis intentione & inordinatà ſpirituum com- motione, juxta allquos Titius peccat ſolùm venialiter: uia, licet oſcula tanquam præambula ad copulam ordinentur; non tamen niſi remoté. Juxta alios tamen peccat mortaliter propter rationem hanc, quia oſcula etiam ut delectabilia tactui ſunt naturaliter or- dinata ad copulam carnalem alliciuntque naturam corruptam, in praxi, quia eſt res periculoia, hu- juſcemodi oſcula vitanda ſunt. L. Caja ornat ſe Q., an beccet ? x.. i ornet ſe honeſte & modo ordinario, jux- ta patriæx morem & perſonæ quahitatem, per ſe lo- quendo non peccat, nec tenetur abſtinere à tali orna- tu. Ratio, quia talis non cenſetur prohibitus. autem ornatus t laſcivus „ Caja peccat mortaliter. Katio, quia præbęgt alus xuinam. Qaid D . Conk Eele, niſ kiui ude ddl lCe le⸗ une, Peccar Ehlain Dohrene, CAte⸗ Nemo li- U Mlti . Culizol not 1. I A Lan, eMadens, 1 1. 4. aulgannt, M horrt Ulscngn Ned clunm X . Ke kione De Fitiis & Peccatis. 95 ler Pungen Quid , Caia itè laſcivè ornata acce- 5 . 1. Nalt dat onfeſſarium? We N eer B. Confeſſarium facilè non debere talem abſol- vere, niſi ex circumſtantüs colligatur in eâ efficax 4 braholtum à tali laſcivo ornatu abſtinendi, quem „Juoné qiſſuadere abſolute incumbit Confeſſario. Et etiam- ſi Caja replicet, ſe hoc non Practiceate ex malà inten- ie tione, peccat tamen mortaliter, ſi ornatus ſit val- ſcnt de laſcivus „ & deficiente firmo propoſito non eſt a doc Ami abſolvenda. 3 Aumnonent junchone l⸗ Gandin Prænot. T—actus fieri poſſe. 1. Causà medendi, aut un eit Eiti alià neceſſariã. 2. Caus voluptatis concubitus. nabſqielmn z. Causi voluptatis tactus ſecundum ſe. Hoc præ- Q. Andreas exercet Tabtum, an licite? ſprininn not. . . unee ,. 1. Si exerceat tactum ob cauſam primi gene- ul Ac ris, in quacunque etiam parte, Andreas non pec- . uni cat. Katio, quia iſte tactus eſt rectæ rationi con- em nt ſentaneus. n INe B. 2. Si Andreas tactum exerceat ob cauſam ſe- untqenu cundi generis, examinandum eſt, an tactus ſit in petalin? parte inhoneſtà & ſic peccat mortaliter. Ratio, quia talis contactus eſt libidinoſus. Taliter quoque pec- cat tangens abſque causâ in parte inhoneſtâ, etiam feertt: abſque intentione copulæ, quia latet magnum peri- „Eulum. otCindidn . V .. e . z. Si exerceat ob cauſam tertii generis in par- ten 9. un te inhoneſtà, videtur etiam peccare mortaliter, ſi W autem ſit in parte honeſtâ propter voluptatem illius, N mum tactus ſecundum ſe, res eſt valdè periculoſa, cum illa eC . gqua- 2⁶ 7 Caput V. „ 1 . r2. quæſita voluptas tactůs ſecunduùm ſe facilè degene re poſſit in voluptatem veneream. Quid, ſi Andreas replicet, ſe Sonſum us V dicendum eſſet, ſponſis quèͤ ad ta an femn t non plùs licere, quàm liberis. Ned quid, hi tanquam maritus ſimilia exer- ceat ergà conjugem? . Si tactus excerceat Üt neceſſarios ad excitan- dam naturam reddendi debiti gratia 4 non becca Si abſque ordine ad copulam . ide cum pen pollutionis vel in ſe vel in altero conjuge, vel de ie ſimul, peccat mortaliter. Si autem abſque ali gerieulo etiam ſinè ordine ad copulam ſolius t, non pecceat, niſi venialiter, voluptatis causà exerceat, . .01 . — Xx . . Uia ſtatus matrimonialis illos excuſat à peccato mor qu cali. Quid dicendum de . 470 loquente turpia? . —4 B. Si obſcœna loquatur ex delectatione venerei vel cum probabili ejus periculo, vel n rc n audientibus, peccat mortaliter. . His verò, ſic periculo ſcandali excluſis, talia loquens ſolum . levitate & ſcurrilitate, peccat tantum venialiter, quia levitas animi excuſat hic à peccato mortali. Propt ericulum tamen turpis delectationis, ſiye in k in aliis, ejusmodi diſcurſus Kaoktatti ſunt va ſuſpecti, & ſæpè peccata mortalia. Ucere Hinc dictus Cajus in confeſſione debet icere⸗ Don tuntum n kuruln Cecallo. Od . Dhrer & Tllum Kumm Curis mup⸗ Contrt altir . Aa fe Eetadritne cale, Ull ſe Em. mntn ina Celentt. ſt e gn CONaNauI In,, guen M ino 1 Ptec Mnlit Uone Violeiter faliter 1 1 1 klene De Vitiis & Peccatis. 97 le der non tantum, an ipſe ſit carhali ter delectatus, ſed & an ſimilis delectationis in un o vel pluribus fuerit ſe decallllbb Què ad auditorem diſtinguendum eſt, an com- laceat & delectetur in re audita, vel etiam per u AN riſum ſuum alteri der occaſionem continuandi di⸗- in bem ſcurſus turpes, quo caſu peccabit mortaliter, & Contrà caſtitatem & contrà charitatem ratione ſcan- 1ſmila e dali. An verò ſolùm delectetur in modo, vel ri- „Qeat ad vitanda ſcommata, quo caſu non cenſetur pec- rios ades Caré, nili venialiter. 1 . * . . Quid eſt invidia eum nſge⸗ ¶A. Eſt Tiiſtitia de bono alterius „ in quantum ab Ganenki invido æſtimatur dimmnutivum proptiæ gloriæ vel ex- coplln cellentiæ. Juxta S. D. 2. 2. 4. 36. a. 1. in Corp. t, niieni eſt ex genere ſuo peccatum mortale. NRatio, quia — r. ripermn contrariatur charitati, cùm tendat contra bonum pro- B . 7 . 1‧1 . ximi, quem & quod tenemur diligere. Quid eſt Gula 2 ne Be. Eſt inordinatus appetitus cibi & potũs. Ebrie- nl tas perfecta eſt gulæ ſpecies, & ſe inebrians pec- N 1 ſa cat mortaliter. Natio, quia violenter privat ſe ra- ee tone, quæ eſt optimum bonum hominis. Dixi ae Fiolenter, per quod differt à dormiente qui natu- nei valiter ſe privat ratione. 14 gte turft vonl. „ . i, N . Quid agendum cum eo, qui confitetar: oatilun Fu: ebrius! Be. Petendum. 1. An tantùm ſemel an ſæpius, G . & 8 Caput F. 97 nee & quoties? 2. An totaliter tare fuertt guhau: nee Si Potuerit lubire SS ſü ebrietate alios non ſe inebriaverit? 8e lin malo exemplo alios ad e. Eanclliaaverir incitaverit? 4. An non eomml ſtus æquales ua peccata, quæ ante civit; i tit in ebrietate a Uer e potuit ſe commiſſurum D ſaltem facile enieti jn cauſa, ſint damni ülla 5 licins ennerut in conſcientia reſarcire. Llva altel 2 C A F νS inebriari ſæpé in ſua taler- ſcit aliquos inebriari Japeè in ſa ere, Laeas isque nihilominus vinum , 2 Hantin volunt „ vendit & ccet broßinat. Q. 77 5 mortaliter 2 .qg. 1 50. K. 1. õ eur DnOn2. pod icchaſac 5 .„ . 6 illos homin nto pe eb Rn ſequi ſnr quèòd dando illis vinum in tane 3 mon Poll ignorantiam excuſari, i⸗ erer non poſſit per ignorantiam lii⸗ ed ſeiens & volens fuit cauſa, quòè nehetnan ⸗ l. quòd te A. de reb. cred. Nayvarr. 32 3 . ℛ0 I 21. Quid eſt ira? „ 2* * C X„ 0 Eſt inordinatus appetitus vindictæ. HM er gr. a peccatum mortale. Aatio, quia c nere eccatum mor riatur charitati & juſtitiæ. CAoUö. Tint nun in, pier. er N. aſe Aguckree nn giince Acein ortemn omnoe 1. Md 1 Uinden 4ADrinmn k Akkag In tiltitl 1lt tutbin, : & volun tietne Aen 10 Alos adt n non CN ANltei ſct, mülkurum 1ſinr dami telatcie. Nin ſuund N, (Nl endit cit poru, inehi Vinumn I m exculn, A inebrien ud inebunn dr. De uat ℳ De Eitiis & peccatis. . Titius non appetens quidem gravem Vindi. asm, interius tamen exardeſcit, vel exterius excandeſcit, aut iram ber ſigna & clamores patefa- cit. Q. an geccet? . Per ſe non peccare mortaliter, niſi paratus ſit 99 aliquid facere, quod eſt mortale, vel niſi ſequatur grave ſcandalum. Hinc, ſi dicat ſcriptura: Om- nis, qui iraſcitur fratri ſuo, reus erit judicio, loqui- tut de ira, quæ tendir ad homicidium „vel qu ꝗquis mortem alterius deſiderat. Quomodo dißerunt ira & iracundia, iratus & iracundlus? . In hoc, quèd ira & iratus dicant actum, iracundia & iracundus ſonent habitum „ quande nim. quis eſt irà habituatus per frequentatos actus. HM Quid eſt acedia? B. Eſt triſtitia ſeu tædium, vel vitium inclinans ad triſtandum de bono ſpirituali Divino, quatenus eſt Divinum. Dixi, quatenus Divinum eſt; nam triſtari de opere bono præcisé ratione annexi laboris vel difficultatis, non eſt peccatum acediæ. Eſt ex genere ſuo peccatum mortale. KRatio, quia triſtitia contrariatur charitati; proprius enim effectus charitatis eſt gaudium de DxO; acedia 1. G 2 autem 100 Caput V. autem eſt triſtitia de bono ſpirituali, quatenus eſt Divinum. iritum S. patet ex Porrò, quot ſint peccata in Spiritum S. p Iimdrct. J Caniſio. CAPUT VI. De Virtutibus Theologicis. . De FIDE, & vitiis ci oppoſitis. Quid eſt Fidei à *. Es Virtus Theologica inclinans ad credendum ea, quæ DEUsS revelavit immediatè per ſe, vel mediatè per Eccleſiam credenda propoſuit. Alia eſt fermata, quæ habet adjunctam charitatem; in- fſormis alia, quæ hanc non habet adjunctam. Quodnam eſt objectum formale quod Fidei? . Eſt DrVsSs, quatenus excedens naturalem coeutionem⸗ Quodnam eſt objectum formale quo? . Eſt infallibile teſtimonium DEIrevclantis. Qued ul⸗ 1. Mon Qums N hjri doloro n lnch l, u d E⸗ Ine Nen, nen ſce Mn! h bo N el lke en Deog 4 4 X Qun Derale n Cthed . Idto De Virtutibus 7 heologicis. 101 „qumm Quodnam eſt objebtum materiale fidei Btum .. *. Eſt omne id, quòd Divinàâ revelatione nobis i Innoreſcit- Quandöò obligat per ſe Præcebtum Fidei? N. In primo inſtanti uſus rationis morali, quan- VI do homo in aliqua fidei veritate eſt ſuſfticienter in- ſftructus. Secundò ſæpiùs per vitæ decurſum. Zer- ti0, ut probabiliùs in articulo mortis. Algu — Quando per accidens obligat Præ- ceptum lidei? gen . * Tunc, quando quis tenetur elicere contritio- 1 i nem, vel ſuſcipit Sacramenta, & quando tentatio- nem ſine actu fidei ſuperare nequit. Gs AA ce „ mmmeciae Ke „,† . . J proli m. In hoc differre, juxta S. Aug. quòd credere cheen DEUM eſt credere DEUM eſſe, credere DEo eft cſenan credere vera eſſe, quæ DEBVS loquitur, credere in DEUM eſt credendo amare, credendo ei adhærere, rnd & membris ejus incorporari. Quot ſunt regulæ fidei ? . Quinque. I. Eccleſia. 2. Concilium ge- nerale ſumptum cum Papa. 3. Papa ut loquens ex ℳ, Cathedra ſeu ſine Concilio. 4. Scriptura Sacra. J. Traditiones. Eſtne idem credere in Deum, credere Deo, credere Deum? 4 edens muun 1 teſclmm 102 Caput FI. AQuot ſunt ſymbola fidei . g. Tria , Primum eſt ſymbolum Apoſtolorum ab ipſis Apoſtolis conditum. Secundum eſt ſyinbo⸗ lum Nicænum in Concilio Nicæno contra Arrianos compoſitum; ac demùm Symbolum S. Athanaſu, quèd, licet à privata perſona editum ſit, fuit tamen authoritate S. Pontificis pro regula fidei receptum & approbatum. Quot ſunt notæ vel characteres veræ Eeccletæ? e. Sex: Nim. Quèòd ſit Perpetua, Una, San- a, Catholica, Apoſtolica, VEiſibuis ſeu Abpecha- bilis, Perpetua, quia neque deficit, neque deficiet unquam. Una, propter unitatem doctrinæ. San- ta, ob puritatem doctrinz, & quia eſt ſponſa Chriſti ſine ruga & macula. Catholica, id eſt, univerſalis. Apoſtolica, id eſt, fundata ſuper Apo- ſtolos. Viſibilis, ut ad eam ingredi volentibus pa- teat acceſſus. Nota, hic ſermonem eſſe de Eccleſia militante in terris, non de triumphante in cœlis, nec de patien- te in purgatorio; ex quo patet, quòd triplex ſit Ec- cleſia, militans, triumphans, purgans. Quotuplicia ſunt vitia fidei oppoſßita ? 8. Duplicia, alia enim opponuntur ſecundùm exceſſum, alia ſecundum defectum. Que- N enen 1 HMe: 5 ſis hoc, n, GEnnro doe dne n, qun nulgoni cpmum i 11 Uyno Cner, uns Uirere, . Kifuſe Nn meomn kubene, Alm Dpin Ma Pernnnn N Nr. Pennc 0 n A 4, lx n Apofn Mum el h COhtra Mür m §. AMlan ſit, funta hdei ecehe leres Vje 4, Ue, 0 in len A nene En Goctrine 9 qnui 4 lic, It nchrſipeti Aiolennbus Jeſaniltan ,ner e t d tipeerſtn ns Aroſe tur ſolin De Pirtutibus Theologicis. 103 Quænam ſunt, quæ opponuntur ſecun- dum exceſſum ) r. Hæc: Superſtitio, idololatria, magia cum ſuis ſpeciebus, divinatio, tentatio DEI, Ppræſtigi- um, cdivinatio ſomniorum, Necromantia, divina- tio per Pythones, Geomantia. Nota, quamvis hæc omnia vitia ſint comtra Vir- turem religionis, tamen etiam ſunt contra ſdem; in quantum habent annexam firmam fidem infalli- bilis effectus. Quidq eſt Suberflitio? u. Eſt vitioſus cultus veri vel falſi DEI. Et hic eſt duplex, unus ex parte modi, alter ex parte objecti. Primus eſt V. G. ut, dum quis in Lege nova vel- let uti ritu Veteris Legis, audire Miſſam, ſed non niſi ante ortum Solis, aut à Presbytero oanne dicto, aut habente albos capillos. Secundus eſt, quando cultus Divinus exhibetur ill, cui non debet ex- hiberi. Quid eſt Idololatria? x. Eſt cultus; quo colitur creatura loco Dei. Eſ, graviſſimum peccatum. Ut patet. Quid eſt Magia à N. Eſt ars immutandi corpora, aliaque mira per- petrandi ope dæmonis. Hæc ars, ſi tendat ad no- cendum alxeri, dicitur maleficium, quod duplex eſt, ſcil. veneficium, quo homini aut animali infer- tur corporale nocumentum, & philtrum, per quod S 6 4 ope „ . 104 Caput VI. ope dæmonis exciatur in homine carnalis amor vel odium. Z Quid eſt tentatio D EI ?* . Eſt, cùm quis aliquid facit ad experiendum aliquod DEI attributum. Quid eſt Divinatio 2 . Eſt prædictio rerum naruraliter incognoſcibi · lium, vel per expreſſam dæmonis ad aliqua mani- feſtanda inpocationem, vel per tacitam opere po- ſito. V Divinitationis, in qua dæmon expreſie in- vocatur, ſunt ſoquentes ſpecies: Primèò Præſtigium, in quo homines præſtigioſis quibuſdam apparitionibus ſe aſpectui vel auditui ho- minum ingerunt ad futura prænuntianda. Divinatio ſomniorum, dum dæmones per ſom- nia homini futura prænuntiant. Necromantia, quando dæmones ſe ingerunt per aliquorum mortuorum apparitionem vel locutio- nem. Diyinatio per Pythones, quando dæmones futu- ta prænuntiant, vel per vivos, ut fit in correptitiis vel per quædam ſigna, quæ in rebus inanimatis ap- parent; quæ ſigna, ſi appareant in aliquo corpore cœleſti, tunc dicitur Geomantia, K in aqua; Hi- aromantia, ſi in aẽre, Aeromantia, ſi in igne;, Pyromantia, ſi in viſceribus animalium immolato- rum, Haruſpicium. Diyini- Djoinatie⸗ unt in Aralee l, Inn, 4 rurr contin Alnta 1a on cohr rtleie Gentu conli an e Uencdan 1 linnn h Pümn ek Ctumm uinn Cönnis. Kounde innein Teri iMonni, atknlt, En, Un V carnhelss amde 67 1d apein io? luer ieog Ad iqur talttamn Opel ion 1anni er ſpeet hmines Niß Civel udi mtinndt Næinones nemn e do demore ſt in n bus inminn in Aqn ntt, n . mlun imm De Virtutibus Theologicis. 10 5 Divinationis, in qua dæmones expreſsé non funt invocati, ſequentes ſunt ſpecies: Aſtrologia judiciaria Planetariorum, qui ex mo- tu, ſitu, aſpectuque ſyderum judicant & prædicunt futura contingentia, etiam libera. Augurium, ſi per voces vel motus avium futu- ra non cohærentia colliguntur. Sortilegium, dum ab homine fit aliquid, ut ejus eventu conſiderato innoteſcat aliquid occultum. Pana obſervantia, quà aliqua fiunt ad id obti- nendum, ad quod nec à DEO, nec à natura ſunt inſtituta, cujus quidem quatuor ſunt ſpecies. Prima eſt Ars notoria, quæ ad acquirendam ſci- entiam utitur mediis nec à narura nec à DEo ad id ordinatis. Secunda eſt obſervatio ſanitatum, quà aliquid inane & inutile adhibetur ad obtinendam ſanitatem. Tertia eſt obſerratio eventuum, nim. fortunæ vel infortuni, ut, ſi cum ſocio ambules, & caſu vetula vos tranſit, & ex hoc infortunium times. uarta, incantationes & figuræ collo appenſæ, dum V. G. ſchedulæ vel imagines ad collum por- tantur. 4(0) P. —☛à4 10⁶ Caput VI. CA SOJ. Joannes ægrotans collo geſtat ſchedulas, in quibus non aliud, quàm d. Scripturæ dilta, & Cbriſti Domini crux continentur, & hbis non modò priſtinæ ſanitati reſtituendum confidit, ſed & nullo deinceps re- pentino malo, quouſque illas deferat, poße ophrimi crealt. Q. Quid agendum Conf-ſſori? . Quòd Confeſſor Joanni prohibere debeat, ut dictas ſchedulas vel non portet, vel non in illis, ſed in DEo omnem ſuam fiduciam collocet, ob eujus reverentiam & in honorem duntaxat litum eſt tales ſchedulas deferre. D. Thom. 2. 2. 4 96. 4. 4. Cajet. ibi. S. Anton. 2. p. tit. 12. c. I. §. 1 3. & alii omnes tm Theologi, tùm Jurisperiti 26. 4. 2. Cap. illud. & 4. 6. cap non licect. Ratio, quia hujuſmodi ſchedulæ nec virtute na- turali poſſunt talia efficere, ut patet, cum non ſint cauſæ naturales, nec virtute divinâ aut eccleſiaſticàâ habent vim ad tales effectus producendos, cùm nec ſint Sacramenta, nec Sacramentalia, & per con- ſequens in illis ſic fidere vana eſt obſervantia. Quænam ſunt oppoſita fidei ſecundum deſotum è4 k.. Infidelitas, quæ eſt carentia fidei, & eſt t· plex, negativ«, priyativa, contraria. 1 Negati- MMyciy Adirit de Ale hecs rapy⸗ ebii rcl cholti,l lenn huben Cultrar Skctene Imr dge kem el cone eci: li lonte . Me un peninu Alclre el iclo f Uhnd 4 mſrle etteyilt n, Tmume el Uclent AAnsh ln, rt De Virmibus T beologicis. 107 Negatiya eſt nuda carentia fidei in eo, qui nihil audivit de fide, vel cui fides non eſt ſufficienter pro- poſita, & hæc peccatum non eſt, benè tamen duæ hedt, aliæ ſpecies. nprure i Privatiya eſt carentia fidei in eo, qui potuit & entur, UI gebuit credere ſed non voluit fide ſibi ſufficienter leuudn propoſità, licèt in intellectu nullum poſitivum erro- rem habeat. L Contraria eſt carentia fidei in eo, cui, etſi fides let ſufficienter ſit propoſita, ramen expreſsé & forma- imnt liter aliquam fidei veritatem negat, vel aſſerit erro- rem ei contrarium. Et hæ duæ complectuntur has eil ſerier Paganiſinum, qui renititur ſidei nondum ſuſceptæ: Judaiſmum, qui renititur fidei in figura ibere ſuſceptæ; & Hareſin, quæ renititur fidei cxplicirà roni? ſuſceptæ. Ocet , nan H Quid eſt Hæreſis oln. 2,1, /6½ . B. Eſt error pertinax contra fidem in eo, qui fi- IL dem ſuſcepit. Eſt duplex, ſcil. formalis, quæ eſt nusen cum pertinacia, & materialis, quando quis ex ſim- ce. plicitate vel ignorantia invincibili diſcredit alicui ar- nec ul ticulo fidei. t, cum un Hæreſis formalis eſt peccatumn mortale, ut patet aut eM ex ipſa definitione, ejus pœna eſt excommunicatio ende, maſor latæ ſententiæ Papæ reſervata, ſed debet eſſe ala, Ae exterius maniſeſtata. Unde, qui hæreſin animo bPlenutan conceptam verbo vel ſigno ſufficiente declarat, lurit quantumcunque in oecculto, etiam nemine vidente ,ndn „el audiente, eſt excommunicatus, quia jam eſt 1 acus hæreſeos externæ, S& ſolàùm per accidens oc- di, & (ultus. Du- lt l⸗ 108 Caput FPl. Dubius in fide, eſtne hæreticus 4 Dico: Megatiyè dubius non eſt hæreticus. Katie, quia non habet judicium, cùm illud ſuſpendat: Ergo nec habet judicium erroneum. n. Duhbius verò poſitivè ſive affirmativè hæreticus eſt. a ſu Ratio, quia poſitivè negat infallibilitatem Eccleſiæx: allm, l Ergò negat poſitivè articulum fidei, & de illo ve. füm Ai rum eſt illud in jure: Dubuus in ſide eſt hareticus, agnofi met qui proinde non poteſt à quovis abſolvi, non tamen mmſkimik eſt excommunicatus, niſi dum exteriùs manifeſtat. bde. NMegans unum fidei articulum perdit totam fidem. Hianeni Katio, quia fides aſentitur arnculis Fidei propter unum Mmimonig medium, ſcil propter veritatem primam, & qui abh Atſenmn boc medio recedit, totaliter ſide caret. Ixa S. D. in (S, wacr terminis. Negans in conſortio hæreticorum ſe eſſe Papiſtam ſeu Catholicum, agit contra fidem. Katio, quia, qui ſe negat Chriſtianum, negat Chriſtum, ut Raht, habet & Aug. tract. 113. in voan. Secus eſt de eo, 1 qui negat ſe Presbyterum vel Religioſum, ubi tamen eſt; poteſt enim quis eſſe Catholicus, & non Pres- Detrut ere . . . . . NMimrgin; byter ſeu Re igioſus. Proindè, licèt ſe negando ta ani lem mentitus fuerit, non tamen debet cenſeri adju- znſe n rator fidei. Peccat item, qui à Tyranno interro- “ . Aae atus de ſua fide verbis utitur ambiguis. Natio, quia i erubeſcit Chriſtum illo tempore, quo urger præ- , ceptum confuendi. el, „ „ * * * Mle CA5US. At De Firtutibus Theologicis. 109 enes C A S§17. ereticls N aſen Petrus exercet alliones „ 7* ſignificant fal- ſam Religionem. Q. An liciteè e hetaa e. Vel ſunt actiones de ſe ordinatæ ad cultum iltnem l falſum, vel ſunt de ſe & primatiò ordinatæ ad alium A finem? Actiones primi generis non licet exercere Cajo, leeftus ex quovis metu id fiat. Ratio, quia hæ ſunt in- loki, nolm trinſecè malæ, talis actio eſt V. G. Thus offerre ido- urtis nmd lo Scc. Actiones ſecundi generis poſſunt aliquandò edrtoumi licite exerceri, ſi adſit juſta cauſa, hinc intereſſe flafninen Matrimoniis & funeribus hæreticorum amicitiæ cau- men,6 Sa per ſe non eſt peccaminoſum, modò, qui inter- e. ludl eſt, non commumccet ritibus & cæremoniis eorum, nle El⸗ C A & O I. Ntl,6 . 3 Cuihn Paulus audit Conciones, ſumit Cænam, dan A canit P/ almos bæreticorum. olum, din Q. An Licite? eus, AH B8., Primum in coertis circumſtantiis poteſt eſſe licitum ee V. G. dogmata eorum confutandi, vel famulatds ebet enll? præſtandi causà, ſecluſo ſcandalo & periculo perver- Tr ſionis. Secundum & tertium eſt illicitum abſolute. “ E Katio, quia hoc eſt communicare in falsà religione. uge Nei Quid, ſi ergo Princteps mandet ſubditis ſibi Catholicis adire (onventus Hereticerum ? Be. Non licet Catholicis ſequi hoc mandatum. Ka⸗ b, quia hoc ſpectat ad promotionem hæreſis. 0 CASUS . Caput VI. C 4 & O° & MI. Titius utitur veſtibus aut ſignis propriis bareticorum vel infidelium. Q. an Licite? . B. I. Signis & veſtibus diſtinctivis unius natio- nis ab alid Titius ex Caus juſta uti poteſt. Katio, quia hæ veſtes non ſunt ſigna falſæ ſectæ. Br. 2. Veſtibus ab hominibus certæ religionis uſurpari ſolitis (ut cſt Pileus flavus judæorum Romæ) ctiam Titius uti poteſt V. G. ſi quæreretur ad mor- tem, ut evadat. Ratio, quia hoc ſignum poteſt. ad alium uſum V. G. ad occultandam ſuam perſonam pplicari. le 3. Veftibus infidelium, quibus palam proſi- temur ſuam falſam ſectam, vel, quæ adhibentur tunc, quandò actualiter exercent ſuum cultum ſu⸗ Perſtitiolum, uti non licer. KXatio, quia tunc ſie⸗ ret quædam exterior profeſſio falſæ religionis. L. Quæ ſunt Pænæ Hæreticorum B. Hæ : Excommunicatio major ipfſo facto re- ſervata S. Pontifici. Secunda Irregularitas, ſi hæ- reſis ſit notoria. TZertia privatio jurisdictionis ſpi- ritualis, qua privat excommunicatio major. Quar- ta Privatio ſepulturæ Eccleſiaſticæx, ſi accedat ſen- tentia judicis. = 4 Eſtnè Licitum Libros Hæreticos Legere? B. I. Jure naturali illorum lectio eſt prohibita omnibus, quibuſcunque indè imminet Periculum * per enetori Prüm it albaſcun lar 4 Uelgore Cultunt bxd Uumen n ber, gl lbet ſel c 3. Ulher cle Ne Lieni Un Dodielige 40 n. Eer, eſt 1 ſanemnle A pre X N ne leckete WlNS , ancho, n hi II. n preprui um. Twis urins e iporeſt. 1 r ſece. Ocentr lg blrorunke⸗ eletetut aln Ve ſonun n fuamnpend bus palunp 14. „*½ qur Ahibe Cuum allun 10, guin m e elgoon. ticoru! jor o un ullariss, 6 unsdictonn d . GIfacto nolit ſubeſſe Papæ canonicè electo. tio mol. iut 4 1 40 De Virtutibus Theologicis. 111 perverſionis, uti ſunt rudiores, & in rebus fidei parùm inſtructi. N. 2. Jure Eccleſiaſtico eſt prohibita omnibus uibuſcunque non habentibus Licentiam, undèe cienter legentes, vel retinentes, vel imprimentes, vel quomodolibet defendentes Libros hæreticos, in- currunt Excommunicationem Papalem, ad quam tamen incurrendam requiruntur quatuor: 1. ut Li- ber, qui legitur, ſit Authoris hæretici. 2. Ut Liber vel contineat hæreſin vel de Religione tractet. 3. Ur Liber hæreticus ſcienter legatur, retineatür- que &&. 4. Ut Liber legatur ſine authoritate & Licentià. Quid eſt Apoſtaſia? R. Eſt retroceſſio à bono, uod quis ſolemniter profeſſus eſt. Et eſt triplex, à Eide, 4 Keligione, ab Ordine. Prima non differt ab hæreſi eſſentiali- ter, eſt tamen accidentaliter gravior, & in confes- ſione explicanda. Omnes tres ſunt peccata morta- lia, ut patet. Quid eſt Nckiſmaæ k. Eſt ſpontanea ſeparatio ſuimet ipſius ab uni- tate Eccleſiæ univerſalis. Eſt hæreticale, ſi quis de Quid eſt Blaſpbemia . Eſt, quando proferuntur verba contra Deum & Sanctos, quibus inhonorantur vel vilipenduntur, cetiam ſolùm mentaliter. Eſt pPeccatum mortale gran- de: 112 Caput VI. de: Quia, qui blaſphemaverit nomen Domini, mor- te moriatur. Levit. 24. . In peccato blaſphemiæ neceſſariò explicandum eſt an ſie in DEUM, B. Virginem, vel Sanctos. Katio, quia blaſphemia in DErUM. Virtuti latriæ, quæ eſt in Sanctos, virtuti duliæx, quæ eſt in B. Virgincm, repugnat virtuti hyperduliæ?, quæ ſpecie differumt. F. II. De SPE S&c. Quis I Bes . Eſt Virtus Theologica;, quà voluntas fertur in DEUM ut beatitudinermn ſuam, obtentu quidem arduam, Divino tamen auxilio aſſequibilem. Quodnam eſt objectum formale quod Wei è . Eſt DEUS, ut beatitudo objectiva; beatitu- do autem formalis eſt conditio requiſita in oblique connotata. Quoadnam eſt objectum formale quo Pei? ge. Eſt DEsS ut auxiliator, juxta illud Pſal. 17 Deus meus auxiliator meus, & ſperabo in eum. Quoaznam eſt objeceium materiale Kei ? B. Primarium eſt Deus poſſidendus, ſecunda- rium funt omnia bona ſpiritualia abſentia & ardua Divino auxilio aſſequibilia. Quande u⸗ 1 Tun Mrunn kdei E . Hrcd ler er ene⸗ Diher lenchl, ſe er ſuedn nul ſli cſ E X. d Gel on, kehnet 5 kilen ar Mtnd 4 N. R Col Den g, Mu Nen li hec line, elt anf De Virtutibus Theciogicis, 113 1 Demini,1 Quando obligat bræceptum Zei? tlendan . Tunc & eodem modo, quo obligat præce “ Pptum fidei ſuprà. . Quænam vitia opphonuntur Lei? in B.N Cecie lmn H. Hæc duo, fſcil. Deſperatio & Praæſumptio hac per exceſſum, iſta per defectum. Quid eſt deſperatio? B. Deſperatio definitur à S. Th. quòd ſit: Fuga voluntatis, qua quis refugit ſalutem aternam acqui- rere per media ordinaria, eo quòd judicet eam ob- tentu ſibi eſſe impoſſibilem. ohmuf Cbtennnu⸗ Q. guotupliciter peccat deſperans 2 elublen N. Vel deſperatio eſt conjuncta cum infidelitate ſunel vel non: ſi primum: duplex eſt peccatum, ut perx e patet. Si ſecundum: eſt ſimplex peccatum, ut , he itidem patet. iinin Nd unde ſcis deſperationem habere vel non babere conjunttam infideli- ⸗ tatem aillu k. Inde, ſi deſperans ſpeculativè judicet ita eſſe, the“ quod DEVS V. G. non remittat peccata pœnitenti- bus, aut nolit peccatori dare gratiam ad converſio- nem ſui neceſſariam: tunc eſt conjuncta cum infide- dis, litate, ſecus autem, ſi illud judicium ſpeculativum 8 H Quid 0 114 Caput VI. Quid eſt præſumptio? . Præſuinptio defmitur, quòd ſir Adtus ve- luntatis, quo bona ſupernaturalia inordinatè exſpe- Gantur, V. G. gloria, gratiaæ & ſimilia, vel ut ait D. Th. cum quis ſperat ſe veniam obtinere ſine pe- nitentia, yel gloriam ſine meritis. Eſt proprié ſpecies peccati in Spiritum S. quie per illam tollitur vel contemnitur adjutorium Spiti- tus S. pexr quod homo à peccato revocatur. Q. quotupliciter peccet præſumens? m. Præſumens præſumptione Pelagianorum, qui præſumebant obtineri gloriam propriis viribus & per opera naturalia, vel præſumens præſumptione Lutheranorum, qui ſperant à DEo gloriam ſinè bo. nis meritis, peccat dupliciter & peccato præſumptio- nis & infidelitatis. Aliter verò præſumens peccat ſolùm peccato præſumptionis, ſicut ille, qui nimrùm ſidens D EIgratiæ differt pœnitentiam uſque ad finem vitæ. Cæterùm qui mortaliter peccat cum ſpe ve- niæ, duo comittit peccata, unum ex præſumptio ne, alterum illud, quòd committit. H. III. De CHARIIATE. Quid eſt Charitas . Eſt Virtus Theologica, quâ voluntas DEUM diligir tanquam ſummum bonum propter ſe, & proximum propter DEUVM. Diffen Der onunn n Mem 1k 1. 0 rs Dun U. D. hone Ceron 9 e N e e Omn eß Wpetder Tenen .x A un, ſiu ℳ n nordikete ſimnlig, obtidert i Gpirium juonin⸗ vocnuur. eßtnen Cnginnonn, vopri in S Pralue glorun l õ eſumens N tile,guinun mmulge A cen alnſy mer Prlun i 411. 2 wvolubtu opret? proptel 1 autem reſpicit D EUM ut veracem. De Firtutibus Theologicis. 115 Differt à Spe, quòd hæc reſpiciat DEUM, us bonum nobis, Charitas verò ut bonum in ſe; Fides Quodnam eſt oljelkam formale quod Charitatis? . Objectum formale quod & quo eſt ſola bo- nitas Divina. Quogdnam eft ejus objedtum materiale? e. Primarium eſt Drws, ſecundarium proximus, ſcil. homo, Angelus, beatitudinis capaces; undz dæmon & damnati diigi non debent. Quando obligat præceptum Cbaritatit? H. Eodem modo, ſigut Fides & Spes. Quomodo eſt Deus diligendus? &. Super omnia appretiatiyè, id eſt, ut DzwUe rebus omnibus creatis affectu, imò (ſi Caſus oc- currat) effectu præponere debeeam, & malim om- nia perdere, quàm DEüUM & ejus amicitiam. Teneornèé ex præcebto diligere proximum ð etiam altu interno ? F. Affirm. juxtà illud: Diliges proximum tnum ſicut te ipſum Undeè non ſatisfacio præcepto dili- gendi proximum per ſolos actus internos. H 2 Teneornè 116 Caput VI. Teneornè etiam diligere inimicum, & quomodo — . I1. Teneor illum diligere non ſolàům negati- ve: id eſt, non habendo illum odio, ſed etiam poſitivè juxtà illud: Diligite inimicos vestros. . Bz. 3. Teneor inimicum diligere dilectionc uni- verſali & generali, hoc ſenſu: ut diligens DEUM & proximum, non excludam meum inimicum, non tamen per ſe obligor eum diligere delectione in par- ticulari, ità ut ſpeciali motu Dilectionis movear ad inimicum. Dixi: per ſe, quia per accidens urgen- te neceſſitate vel metu ſcandali teneor eum etiam ſpe- Claliter diligerc, imò animo debeo eſſe conſtitutus & paratus illum in particulari diligere, ſi hoc exi- ant circumſtantiæ, undè hæc eſt generalis reguls Theologorum: ex pracepto teneor inimicis exhibe- xe ſigna amoris communia, quæ omnibus commu- niter exhibentur V. G. quæ Civis Civi, Vicinus Vi- cino &c. ſolet monſtrare. Ex conſilie autem exhi- beo ipſi ſigna particularia amoris, quæ ſolent qui- busdam perſomis particulariter exhiberi, ad quæ ul⸗ tima etiam obligor ex præcepto ſi hoc exigant cir= cumſtantiæ. Quinam ſunt Adtus Charitatis? . Sunt Eleemoſyna & fraterna correctio. Opers miſericordiæ tam ſpiritualia, quâm corporalia vide in Catechiſmno. Daturnè præceptum E leemoſynæ corporalis 2 v. Dari tùm naturale, tùm poſitivuum. Nata- rals e nid Proöimut tipun ver Aud: /, i V Aimem Dünne, 4 guiſn in N Daturnt D funnn Nt D Timali MuriN. Retculu 1 A Pelen Periolo 1 W recto er eme Uer Num icun, 6 ſollm u lio, ſed enn peſtros. e dlecione ligem Din NInimcumn,A eckione nr tonis more: Aditenu hr elummetunßg elle coniu e, Nes genetalung⸗ mimicselti hmnnibusconn i, Mänu ie amen dl or Ceng deli, Aqe Hoe eign⸗ ir1 pntecti⸗ opotin 13 Aſpor. 6 . M uum 1 Deo Virtutibus Theolegicis. 117 rale quidem, quia reécta ratio dictat amandum eſſe proximum, & conſequenter ei ſuccurrendum poſi- civum verò, quia immiſericordes damnabuntur; juxta illud: lie maledicti. ded guid ſi quis det Eleemoſynam ex bonis illicitè acquiſitis * B. Vel ſunt acquiſita cum injuſtitiâ vel abſque 2 ſi primum, illicitè dat, quia herum non eſt Do- minus. Si ſecundum V. G. ex opere meretricio ac- quiſira ſint, dat licit, quia dans tunc eſt Domi- nus. Daturnè præceptum ( orrectionis fraternæ B. Dæti juxta illud Chriſti: ſi peccaverit in te frater tuns, corripe eum. Quia, ſicut Charitas vult, ut ſuccurram miſeriæ Corporali Pronimi ita & ſpi- rituali. Hoc præceptum per ſe obligat graviter „ maximè Superiores, quod additur, quia privati ſæ- pè& excuſantur à mortali. Jub guibus conaitionibus obligat boe præa- ceptum graviter ? . Sub his: Prima eſt, ut moraliter fim certus de peccato mortali proximi; iſque credatur eſſe in periculo relabendi aut non reſurgendi. Setunda eſt, ut ſit ſpes emendationis, quia hæc eſt finis correctionis. Tertia eſt, ut proximus non credatur aliter emendandus, ſi V. G. nec per ſe ipſum, nec per alium emendetur. Quart« eſt, ut ſervetux debitus modus & debitum rempus. Modus qui- I 3 dem, 118 Caput VI. dem, quia præceptum correctionis hoc modo non obligat, ut ad eam tenear cum gravi meo incommo- do, ſeclusa nempè extremâ neceſſitate. Tempus verò quia aliquandò correctio differtur utilius, ut poſtmodum detur eò fructuoſius. Cajus peccat ex ignorantiéâ, obligorne ipſum corrigere è . Si ignorantia ſit culpabilis, & adſint condi- ctiones ſupradictæ, obligor, quia tunc eſt in grayi miſeria ſiritual Si ſit invincibilis, & quidem de re neceſſarià neceſſitate medii ad ſalutem, omninò monendus eſt, etiamſi habitâà notitià formaliter ſit peccaturus, quia hæc ignorantia illum exponit peri- culo damnationis ſuæ animæ. Si autem ſit invinci- bilis de alià re, monendus eſt, ſi fructus ſperetur. Peccantem Itatim de fero Q. An licité B. Ordinari & non. Katio, quia ſub præcepto ſervandue eſt ordo correctionis fraternæ, qui eſt hic: ut eum Primè corripias inter te & ipſum, Secundèò, ſi te non audierit, adhibeas teſtes. Terti?, ſi nec hoc proſit, dicas Eccleſiæ aut Superiori. Quznam ſunt vitia Charitati oppeſita? B. Sunt ſequentia: Odium, Diſcordia, Conten- tio, Scandalum, Schiſma; Duellum, Bellum, KRixa, Odiaæm eſt averſio voluntaria à Deo aut proximo ſub ſpecie mali & nocivi repræſentato. Diſcoriia, quà quis voluntati alterius de bonoDivi- 20 vel humano ex intentione contrariatur. Comes * Cuntent Andumm. Niracel CNNIt. Atem, d, Ult granier e Mſnin in ba. Delune elte l end Duelyn ln. Nar Ellane, 5 änrn Ner in eo aaln Uctun, ib ſe ſal Dellnn Ount (xC Gchnte ve Nüens, hennhtesco An ieeli e iui N WN 19. N 0t Ny. gueß Sedtere hoc modon meoinconn ſſitate. Tan Ertur ullin 9 & Aſint on tune elt ing 6, & guidn Auuem nnn tit ormd lum eymni zutem Er imin . ffoluher 3 eit/ 1z, gu iln, Naun Td,l erion. iapeſ er lis e Bilun, Deo t n⸗ tato. ibeboll jut. 1 6 obltim X De Virtutibus Theologicis. 119 Contentio eſt vitium inclinans ad inordinatè alter- candum. Rixa eſt contradictio in factis, ut dum ex ira ſe per= cutiunt. In invaſore eſt peccatum mortale, in eo autem, qui ſe defendit, poteſt eſſe ſine pecca- co, ſi ſit moderamen inculpatæ tutelæ; ſi autem graviter excedat, etiam peccat mortaliter. Diſcordia eſt in corde, contentis in ore, rixa in factis. Bellum eſt congreſſus multorum contra multos. Seditio eſt congreſſus paucorum contra paucs vel partis communitatis contra partem. Duellum, ſeu monomachia eſt quaſi duorum bel- lum. Nunquam hoc eſt licitum, niſi pro vitæ de- fenſione; & dum bellum ex conſilio belliducum re⸗= ſolwitur in duellum pro bono communi, quale 1I. Reg. 17. fuit inter David & Goliath. KRatio, quia in eo caſu ceſſat motivum, quo duellum redditur illicitum, quod eſt ſe conjicere in periculum mor- tis ſine ſufficenti cauſa. Duellantes & provocantes (putà ſolemniter) in- currunt excommunicationem reſervatam Papæ; ac= ceptantes verò, concedentes locum, aut non im- pedientes, qui poſſunt impedire, aliquo modo co- operantes conſilio, mandato, auxilio, litteris, etſi actu duellum ſecutum non fuerit;, item ſpectantes de induſtria, funt excommunicati excommunicatio- ne non reſervata. Ita T1i4d. ſ. 2 5. de reform. c. 12 Nota ſententiam damnatam ab Alexandro VII. Pir equeſtris ad duellum provocatus poteſt illud ac- septare, ne timiditatis notam apud alios incurrat. H 4 Qsis — 120 Caput Ir. Quid ergo brovocatus reſponde bit pro- vocunti? Dico: Reſpondere poteſt: Paratus ſum duellum acceptare, ſi Dei & Eccleſiæ legibus non repugna- ret. Vel, ubicunque armis invaſus fuero, armis me defendam, ut vitæ meæ conſulam. Generali- ter adhiberi poteſt quæcunque reſponſio, quæ non importat acceptationem formalis duelli. De duel- lo ulteriùs redibit ſermo, quando agetur de caſibus reſervatis. Quid eſt ſeandalum & guotuplex ? N. I. Scandalum benè definitur eſſe dictum vel factum minùs rectum, præbens proximo occaſio- nem ruinæ ſpiritualis. Be. 2. Scandalum aliud eſt datum, aliud acceptum, & hoc eſt vel puſillorum, vel Phariſæorum. Primum eſt, quando aliquis ſuo malo verbo vel facto intendir alium in peccatum inducere, vel licèt ipſe hoc non intendat, tamen ipſum factum tale ſit, ut de ſe natum ſit inducere, vel ponere occaſionem ruinæx, & hoc etiam dicitur ſcandalum per ſe vel activum. Secundum eſt, quando quis ex dicto vel facto al cerius ſumit occaſionem peccandi, & hoc etiam dici. tur ſcandalum per accidens, & merè paſſivum. Tertum eſt, quod oritur ex ignorantia vel infi- mitate ſcandalizati. Ouartum eſt, quod oritut ex pura ſcandalizati malitia. Nota, quèòd ſcandalum activum ſemper ſit pec- cCcCatum cnun in ſe Chuntatl; Opeke ml ſcandalum Gliſenal e ane en ſlt i⸗ Knümr ernn Aen n, lcon bin ah, Deatb, Ne gi oro e⸗ Atenenr , PMctr We Ocale ſc in e⸗ de ſeio Fen Gunmoco. eſihnc gool lne 5 nner rilnun ATMmioni tid mut Cnched, 10 flere or Mln, 5, iui ſulileg, Viri Nerf ndehit onn us ſumn dd us non ſus fuero, alam. Cen nlo, gun ueli. Ded getur cell unhlet⸗ k elſe lln proximo ,Aliudmeyn riſrorun⸗ mm ele Wrogte, Wl. nlacumtlel Z Allun er , lco r hoc clanc nun. 8 ormnta D ler ſandii enper De Virtutibus Theologicis. 111 catum in ſcandalizante. Natio quia contrariatur charitati Et quidem diſtinctum eſt peccatum ab opere malo, ſpecialiter in confeſſione explicandum; ſcandalum verò paſſivum ſemper eſt peccatum in eo, qui ſcandalizatur, & hoc ii ſit puſillorum, etiam eſt ex parte ejus peccatum, qui ſcandalizat, non verò, ſi ſit Phariſæorum. Ex his: Sequitur Primò, quòd materialiter tantùm coo- perari alterius peccato non ſit dare ſcandalum, maxi- mè, ſi cooperatio ſit indifferens, ſi fiat ex rationa- bili cauſa, & ſi alterius peccatum impedire non te- nearis, nec poſſis ſine tuo damno. Sic conjux con- jugi voto caſtitatis obſtricto ex juſtitia petenti poteſt & tenetur reddere debitum. Sic peccatori occulto publicè petenti Euchariſtiam, danda eſt illa vel etiam occultè petenti, ſi peccatum ſciatur ex confeſſione; ſic in loco permixtæ religionis Lutherano carnes in die vetito petenti carnes dari poſſunt; ſic infidelibus vendi Poffin ea, quæ ad eorum ritum pertinent, dummodo eorum uſus ex ſe bonus ſit, ſecùs non. Secundò, quòd directè petere vel cônſulere alteri, quod ſine peccato facere is nequit, ſit ſcandalum, id verò petere, quod ſine paccato facturus non eſt, ſine illo tamen facere poteſt, non ſit ſcandalum, ſi ex rationabili cauſa id fiat. Sic licet petere ab uſu- rario mutuum, ſi aliàs indigeam; ſic licet petere à venefico, ut tollat veneficium, quod ſine pecca- 10 tollere poteſt, etſi ſine peccato facturus non ſit. Porrò nullum cadit in viros perfectos ſcandalum paſſivum. Ratio eſt: qui ſcandalizatur, paryulus ℳ inquit Hieron. ſuper illud Matth. 18. Qu ſiy ſcandalivaverit unum de pufillis iftis: Ergò majores ſen viri perfecti ſcandala non recipiunt. 122 Caput Pl. C A SOSI Titius per aliquot annos babuit concubinam, ex qua genuit filios, quos, ut illa majoriſta- cio enutriat, perſiſtit in eadem inviſenda cum ſeandalo Vicinorum. Q. 1. An poßit non obſtante ſcandalo ſubvenire in omnibus huic mulieri eam- gque ac filios inviſere, 2. Quid agendum ¶onfeſſori? v. Ad 1. Titium poſſe, imò teneri ad ſubveni- endum ſecretò & non per ſe, ſed per alium tam ſi- lis, quàm mulieri. Eilis quidem, quia juſtitiæ Lex poſtulat, ut eam, quæ filios tuos ablactat, enutrias. . Ad 2. Titium abſolvi non poſſe à Confeſſore, quouſque deſiſtat à ſcandalo. KRatio, quia, cdm illla ſubventio occultè & per alios fieri recte à Titio poſſit , abſquè hoc, quòd ipſe ingreſsu ſuo det occaſionem ruinæ & temerarii judicii viden- tibus, non poteſt à peccato ſcandali excuſatri, & ⸗ „ CA . 6 Uutbema, ler tunc il vo ft, u e, G bhe sinbe EKernut Aindi d lin bipbe enns ordin Gunrmar il nitoni e nmn, u Vhle, cum Eu Kin un IMmunn N W 8 alken gemtes in Pollunne dn Cm (el, collee De Virtutibus Theologicis. 12 . C A4 NOS. t toneku Eußhemia Ancilla Gbillæ, olim bonæ famæ, vi⸗ illanim det nunc illam in continuo vivere concubinatu, inviſeni Juo ſit, ut non modò neceſſe ſit dictæ concu- . 4 binæ, adll eam ornandum Jubvenire, ſod enee & menſæ concub inariorum mini- ie. ſtrare Q An peccet te. mortaliter, & abſol- MM vi poſßtit ? 3. Euphemiam non eſſe mortali culpz obnoxiam n illis in rebus concubinatiis inſerviendo, quæ de per tenerl An ſe & ex natura ſua ſunt licitæ aut indifferentes, ſœus, Hperdimt ſi in alis obicquiis illicitis occuperur. KNatio, n, Jluf quia Euphemia non cooperatur illis actibus, qua- lustusi tenus ordinatis ad concubinatum, ſed cooperatur duntaxat illis, quatenus ſunt actus deſervientes nu- tritioni & ſuſtentationi naturæ, & corporis orna- mt mento, quomodo D EUVetiam cooperatur eiſdem. Ne, u, Undè, cum abſolutè loquendo inſerviat actui come- los kei i dendi, & inſerviendi, ut eſt actus hominis, non vi- d iſ⸗ . tii, immunis redditur à peccato, ut egregiè oſten- ri udcin dit Cajet. z. 2. 4. 147. 4. 4. . . Aul ola/ Quia tamen ex hujuſmodi obſequiis ſæpius ipſæ ancillæ in pericula animæ incurrunt, ut, quæ vi- dentes impudiciſſimos concubinariorum actus non poſſunt non contupiſcentiæ illecebris exagitari, agen- dum cum Euphemia à Confeſſore erit, ut domo illa diſcedat, ne in peccatum aliquod præceps objectà an- ie conſpectum Occaſione labatur. 7 1 CA. 124 Caput I. C AS O &§. Theosderus innocentis pitæ adoleſcens videt ſubind? domi ſuæ opera ſerviliæ exerceri diebus Sabbathinis & Sanctorum Vigiliis uſque in multam noctem; deinde ſapè adyvertit ancillas diebus Feſtis in reficiendis veſtr bus ſuis occupari. Deniquè mortue parente pidet to- tis diebus feſtis à ſartoribus pro luctu peftes confici, omnes que liberos domi contineri, nec ad ſacrum aun- diendum dimitti. In quibus omnibus non param ſcan- Q. An ſit juſtum ſcandalum? B. Materialiter injuſtum videri & acceptum, non datum Theodori ſcandalum. Certè enim conſuertu- do illa, quàâ non pauci diebus ſabbathinis ex devo- tione abſtinent, obligationem non habet, ſed per ſe licitum eſt laborare uſque ad mediam noctem, Ratio eſt, quia feſta non à veſperà, ſed à media nocte inchoantur, recepta per totam Europam con- ſuetudine. Ita Fag. cap. 6. num. 2. Fill. cCap. 11. num. 207. Juar. tom. 2. de relig. tract. 4. lib. 4. cap. 31I. num. 3. Laym. cap. 2. num. 1. Si tamen alicubi conſuetudo vigeret obſervandi feſta à veſpera ad veſperam, idque ex obligatione & non tantum ex libera devotione qualem devotionem multi ha- bent diebus ſabbathinis & vigliis Sanctorum] ea om- nino lobſervanda eſſer, licet communiter omnia fe- ſta univerſalia & particularia durent integro die na- turali „ quædam tamen dioœceſana alicubi medio tan- tum die obſervantur. Eiull. cap. 6. nupz. 100. Juar. Cap: 1ellnn lserege, Necelſirne Ains com Acllanm bu kelis, dchin vol lbei ol nemes, & i beis ob Hl. ρd Ntlemn Prtim pe Ir mul in Gld, g RKm Dehe 5 e 1. Dun tcepot Doni⸗ e ue 4 De Firiutibus T heolegicis. 12 cap. 11. num. II. Deindè ancillæ pauperes, qua- les pleræque ſunt, excuſantur vel Parhetachnt vel ent ilt / neceſſitate, ſi ſua reficiant & ſibi laborent, cum Calkeie alias communiter tempus non habeant. Denique uſenz Fctſanmar furdrer veſtes pro luctu conficientes die- 1 reßcienli Mob eſtis e plerumque debent citò confici, nec ,nmnuril 4 k us bro eſtis poſſunt abſolvi. Similiter viduæ & i u eri poſt mortem parentis à publico tantiſper abſti- mi an neler⸗ & ſacrum non audientes excuſantur in mul- uun in tis locis ob receptam conſutudinem. Ita ouar. Laym. Fil. & alii. Cæterum, tametſi prædicta omnia per ſe non ſint illicita, quia tamen habest aliquam hr) beciem peccati, idcirco diligenter curandum eſt;, ut nulla priæbeatur ſcandali etiam paſſivi & accepti Aacceplun occaſio, quantùm commodè fierxi poteſt „ quod re- eimah te paſſim monent authores. pbethins ed n kubet, — ——— CALP UT VI. uoyeme . . 4 + De Religione, ejusque Actibus. 6. 14 1 . 2 4 Quid eſt Religio: umn. 1 ſu ndi hie E . ne A Mil Se. St Virtus debitum DEO cultum exhibens, – Qustuplices ſunt ejus actus? R— 5„ 2 unimonn ſt Duplice⸗ ſcil. interni, & extern. Interni inego Peyrento e „ & oratio. e 10 eſt prompta & parata voluntas exſequendi cubime ca, quæ ad Dini 10o Divinum pertinent cultum. Ora- yt. 10 . 126 Caput PII. Oratio eſt elevatio mentis in DEUM, & definitut à8S. Th. quòd ſit petitio decentium à Deo. Actus externi religionis ſunt Adoratio, Sacrificium, Oblatio, Decimæ, Votum, Juramentum, Acdjure- tio Divini Nominis, ejusque in laudem Aſſumpuo. Qugtuplex eſt adoratio? Be. Eſt triplex: Latria, Dulia, Hyperdulia. Pri- ma competit ſoli DEO, Secunda exhibetur Sanctis Tertia B. Virgini. Crux, in qua Chriſtus pependir, adoratur La- triâ, idque ex duplici titulo, ſcil. ratione contactis membrorum ejus, ex quo eſt ſanctificata & ejus ſanguine perfuſa, & in quantum eſt imago Chriſti in ea extenſi. Ratione contactús etiam adoramus & veneramur clavos, ſpinas, lanceam, indumenta & ſacra ejus tabernacula, quæ ſunt præſepe, ſpe- lunca & hujusmodi; non item aſinam, cui inſe- dit, nec terram, quam leenir &c. quia hæc poſt Chriſti contactum manſerunt pervia uſibus commu- nibus; nec item os Judæ, nec manum infligen. tem ei alapim, quæ ut indignè eum tetigerunt. N C(rux & alia adorentur Latrid ratio- ne contaltus , cur non & B. Virge Dico: D. Th. 3. p. 4. 2 5. 4. §. dat diſparitatem inter B. Virginem, & res inſenſibiles, quæ ipſum tetigerunt; hæ enim ſecunduùm ſe nullius veneratio- nis ſunt capaces, & ideo in earum adoratione nul- lum eſt periculum exiſtimandi, quòd adorentur ra- tione ſui: B. Virge autem ſecundm ſe ekt crer cultus Elli, & (leatuta, 4 Utione ſoi Cum elt. 1. Ap lon bono 1. Mn nule 6ppon lor Aler inhecdi, V.. lumaln n. M⸗ ſagu o lun en henti, 5 Uun ſeiuni, um ſi en dm! MWmxcd Mlexck, 4 Clemnin X cumon ſalile⸗ D ſ 1 N, & Den. Oratio, Aili nentum, dem Allim atio! 1, Hyendli ,ehubenn Odhe, adorn l rone n ſnil n N img ctiamadhen ceann, ir lunt preſe⸗ AMnum, l e. lin hu rinuitbis cmamun inn eun teügenn R Luari c N bils, nulig ſene n Aorte 10 abon Alinlec De Religione 127 eultůs, & quidem hyperduliæ, cm ſit rationalis creatura, & ſic facilè poſſet putari, quòd adoretur tatione ſui, quod erroris periculum omminè vitan- dum eſt. Quid ef Vorum? &. Eſt promiſſio deliberata ſoli Deo facta de me- liori bono poſſibili. Quotuplex eſt Fotum? n. Eſt multiplex. Primum eſt abſolutum, cui nulla apponitur conditio; aliud conditionatum „ Ee hoc obhligat conditione impletà, ſi quis ſuâ culpà impediat, ne conditio impleatur, manet obligatus voto. Item aliud eſt Reale, aliud Perſonale, aliud Mix- tum. Keale eſt, quod concernit bona voventis, ut ſi quis vovit ex ſuis bonis exſtruere Altare &c. Vo- mum perſenale eſt, quo ſolum concernit perſonam voventis, & per alium impleri non poteſt, ut vo tum jejunii. Mixtum denique concernit bona & Eernan ſimul, V. G. vovit quis peregrinari ad ta- em locum ſacrum, & offerre decem pondo ceræ. Item votum aliud eſt ſimplex, aliud ſolemne. Sim- plex eſt, quod emittitur privatim ſine omni extrinſeca ſolemnitate. Solemne eſt, quod fit in facie Eccle- ſiæ cum omni ſolemnitate. Et hoc iterum duplex eſt, ſcilicet Monachale, quod emittitur in approbata religione; & Clericale, quo ligantur Clerici ex vi Ordinis ſacxi. Quet 122 Caput FII. Quot requiruntur ad obligationem Voti ? Tria, nim. Deliberatio, Propoſitum voluntati⸗ & Promiſſio. Deliberatio inquam plena & talis, quæ ſufficit ad peccatum mortale. Quæ eſt materiæ Voti? g. Propria voti materia ſunt opera conſilii, ſeu quæ aliundè non ſunt præcepta. Natio, quia illa ſunt Deo grata & abſolutè voluntaria. Undè vota Evan- gelicis conſiliis contradicentia, vel cum iis impoſſi- bilia, ur non ingrediendi religionem, nubendi &c. ſunt nulla, imò peccata morralia. . Ratio, quia ſunt Deo ingrata, & ponunt obicem Spiritui S. moventi ſemper ad meliora. De re tamen præcepta poteſt fieri votum. Katio, patet ex uſu eo. rum, qui caſtitatem vovent, & tamen ad illam aliàs tenebantur, & tunc contrahitur duplex obligatio, nim. temperantiæ & religionis. Vovens peccatum etiam veniale peccat mortali- ter. KRatio, quia peccatum veniale tunc fit materia gravis in ſpecie irreligioſitatis, ſi offeratux Deo in cultum. Quid ſi aliquis vo'vet rem bonam ob malum JRinem, V. G. eleemoſynam ob vanam gloriam? Diſtingus cum noſtro de La Crux, ſi malus finis intret objectum promiſſum, quod fit, dum inten- ditur principaliter, votum eſt nullum & peccatum; ſi verò malus finis ſolùm ſit motivum vovendi ex- trinſecum, ut ſi quis voveat religionem militarem, ut Un kabeat elum potu ſece, Mr. DN: fI vorere Gluntlus kaunci Genee. Ceran X Nc Prnaroonis Corpattl duk ci⸗ lapu. uide⸗ Meo sobe Hr heign, Ulen ud eſteen Wunnne 4 onen gitumn latl lena Erlig ti! detn collli Dode wahr laum üt in mn, Mball Apommnci 14. Delem 1, Patet ein amen 1 lnl lupbken elpt le peccal un letmehtn okeemt De ö Superiore, V. G. marito re De Religione. 129 ut habeat occaſionem luxutiandi enim votum rei bonæ, cui ſecè. „ votum tenet; eſt malum jungitur extrin- Mune in poteſtate voventis in materis gravi obligare ſe ſub veniali . vel contra? Ditco: Licèt ſit in poteſtate hominis vovere vel non vovere, tamen ſuppoſito, quòd quis voveat, quantitas obligationis dependet ex quantitate obje- Qi ſecundùm ſe, quod ab intentione hominis non dependet. Quænam vota ſunt ſoli Papæ reſervata? H. Hæc 5. Perpetuæ Caſtitatis, Religionis, Pere- grinationis in Jeruſalem, ad limina Apoſtolorum & Compoſtellam. In his tamen, ſi ſint conditionata, poteſt diſpenſare aliquis Ordinis Mendicantium & Epiſcopus. In voto ſolemni Monaſtico „juxta The- miſtas, nec Papa diſpenſare poteſt, quamvis alii ſatis probabiliter teneant contrarium- Quot modis poteſt tolli votum? v. His tribus. Primò per irritatrionem, ur fit à ſbean uxoris, patre reſpe- ctu filii, Prælato reſpectu ſubditi, domino reſpe- Etu ſeryi. M Secundò per diſpenſationem, quæ fit ab habente poteſtatem, cui communiter admiſcenda eſt aliqua commutatio. 1 Tertiò 13 Caput VII. utationem, dum mutatur in aliud Tertiò per comm æquè pium opus. Addunt alii per ceſſationem, ur ( materia voti fiat impoſſibilis. C A & O J. . Zoannes ludo alearum deditus, ſubitâ paßio- ne motus votum fecit de non ludendo aleis in zoto vitæ ſuæ tempore, quod tamen votum poſtea fregit. Pahblicato jubilæ inſtat apud Confeſſorem, ut in tali voto diſpenſet, & in aliud quod vits commutet. Q 1. An illa ſubita paſßio excuſet ab obli- atione voti. 2. An vigore *dicti jubilæi poßit cum ipſo diſpenſari? g. Ad 1. Votum illud, quamvis ſubità paſſfio- ne factum, eſſe validum & obligatorium. Katie, quia Joannes ſic repente & ex paſſione vovens cog- noſcebat id, quod faciebat, ad obligationem autem voti ea ſufficit deliberatio, quâ quis eligir id, quod ſacit, ut ait Paludanus in 4A. ſent. diſt. 3 8. 4. 1. G Cajet. 22. 4. 88. 4. I. 8 . Ad 2. poſſe virtute jubilæi commutari hujus- modi votum in majus vel æquè bonum. Katio, quia ad commutandum votum non requiritur de ne- ceſſitate cauſa, quæ obſtet executioni ejus, ſed ſuſſi cit fohm, quod id, in quod commutatur ſit me⸗ liüs nulla alia interveniente causis,„ ut declarat S. Thom. Tom. leſu Punne Aam Egehe turn de Ael dl 1. N go Onunn ſgo Elolce⸗ io, Momikio gulli De ter hon⸗ Alud ſ e. Uüm fn lens ed llchẽ De Keligione. . 11 Thom. 2. 2. 4. 8 8. a. 12. & Cajet ibi, ac Soto L. 7. atinduu de juſt. & jur q. 4 a. 3. & inſuper eſt Natio, quia onem, u Joannes relaxato hoc voto impoſteràùm ludendo unum ſolum committet peccatum, ludendo ſcilicet ludo lege humana prohibito, cùm alias inſuper contra vo- tum delinqueret. % C A J S Y/. ſo aleut L “ Angela ex de votione ergaà D. V. irginem, cui dies 4 Sabbathi eſt dedicata, emiſit votum non 1 4 nendi tali die: Q. An hoc 7 14 votum valeat ? J. bh. B. Negativè, Katio. Quia votum debet eſſe de co, quod Deo placet, & ad ejus honorem condu- cit; ſed non nere, cùm ſit indifferens, utpotè nec bonum nec malum morale importans, non eſt tale, ergè Angela nihil vovit, imò promiſit Deo id, quod dbit diſplicet Deo, quia nequaquam illi Pplacet ſtulta pro- mm. miſſio, qualiseſt indifferentium „ cùm hujusmodi oNÜHh Promiſſio proveniat ex ſtulta de Deo imaginatione, Oneman quaſi Deo placeant ea opera, quæ non ſunt mora- , liter bona, quæque vana & inania ſunt, ergò. . 4100 Aluud eſet, ſi voveret non nere in die Sabbathi, ut V. G. aliquoties Roſarium B. Virginis recitaret vel ob Grni h;⸗ alium finem bonum; quia jam non eſt. opus indiffe- n rens, ſed moraliter bonum. Arg. cap· paratus 2 3. q. 8 uucet I. cape diſciplina. Et S. Anton. 2. p. tit. II. 6. 2. § 1. . ecunt ł— 12 ℳ TMr. 132 Caput VII. C A &S M. Anmna ſpeciali voto obligatæ« ad recitandum ſingulis diebus coronam D. Virginis, cuùm illam unico contextu & ſine aliqua interruptio- ne poſſet perficere, diverſis tamen horis ejusdem diei interruptis recitat Coronam Z. Virginis L. An voto ſuo ſatisgfaciat? x. Affirmativèe. KXatio, quia omnis actus regu- lariter poteſt fieri per partes interruptas, exceptis his, in quibus contrarium jura ſtatuunt, undè emptio, venditio & alii contractus dempra ſtipulatione poſſunt communiter fi ri per litteras & nuntios, & ſic magno intervallo inter conſenſum unius & alrterius, juxta text- nemo in princip. inſtit. de obl. & con- ſenſ. ſed nullum jus naturale, Divinum, aut hu- manum prohibet, quin roſarium non poſſit per ſingulas ſuas partes &, interpellatis horis recitati, ergoò &c. SSHe . S * * (ejul mine ir e mt XN. CR Promil 1.2. 4. Mrrdldtt wron n horen C nnk. A V. ere im 4 Ganij Uer href⸗ e reder I. recitone ginit, intenn amnen en recite 1 nis Aun ; Aenni unde e Axioreſ untos, 4 uis A e dl. 1 num, A! von li horis tecl De Keligiene. 133 C A5 S TW. Cajus in extremo guaß rerum ſuarum diſcri- mine poſitus ad orationem confugiens Deum bis Verbis eſt deprecatus: Domine, ſi ab hot periculo eripiar, ſerviam tibi, luxus riam fugiam, & eontinens ſomper ero. Q. An per bæac ver- ba aſtriétus ſie voto ſimplici cafti- tatis . Negativèe. Katio, quia ad votum non ſuffi- it voluntas ſeu propoſitum: ſed ulterids requiritur promiſſio cum animo ſe obligandi, ut docet D. Th. 2. 2. 4. 8 8. 4. I. & cum co DD. communiter: ſed Prædicta illa verba non ſigriſicant de rigore ſermo- nis promiſſionem, nam, ſicut aliud eſt aſcendere in arborem, aliud velle aſcendere, ut ait Gloſſa in C. vendentis. Cod. de contrabenda empt. & vendit. ita aliud velle iülla facere, aliud promittere illa fa- cere, ergò. C A5S UVS rV. Titius ſuſcepto à tribus diebus religionis habita in graviſſinam incidit infirmitatem, praindeque sum conſenſu Conventus pro conſolatione ſuæ animæ ſolemi- niter profi etur, ſed indè ad dies aliquot ad ſanita- 1em reyverſus, ut melius con valeſteret, in Patriam 1 3 fux 134 Caput VII. fuit miſſus in domum matris, ubi nullum erat propè Ordinis Monaſterium. Q. 1. An illa profeſßio fuerit valida. 2. An FProbationis annum extra religionem de licen- tiä Prælatorum abſque alid probatione complere ſufficiat Quod ad primum attinet, S§. Pius V. conſtitu- tionem quandam edidit, quæ incipit: Summi a- cerdotu cura & c. Sub dats Roma dié 23. Aug. Anno M. D. LX. Pontificitus ſui anno quinto ad inſtan- tiam monialium Ordinis S. Dominici, in quaà con- ceſſit illis, ut quando & quoties aliqua novitia de Alicujus Medici conſilio ab hoc ſæculo tranſitura con- ſpicitur, podlit profeſſionem pro conſolatione ani- mæ ſuæ ante annum probationis emittere, dummo- dò tamen in legitima ætate conſtituta ſir, ita ut ſic decedens indulgentiam & alias gratias, quas alix verè profeſſæ morientes conſequuntur, aſſequi pos ſit; elargiturque illi ſie profeſſæ plenariam peccato. rum ſuorum indulgentiam & remiſſionem in formi Jubilæi. Ex qua conſtitutione, licet monialibus fi ſpeciatim conceſſa, quia mendicantes in eodem pri- Wilegio communicant, videtur aperteè colligi poſſe Novitios habentes legitimam ætatem in articulo mor- tis conſtitutos profeſſionem facere, etiam non finito anno probationis. de SIJM Sed totus difficultatis cardo vertitur in hoc, an hæc profeſſio ſic emiſſa, ſi iſte Novitius non moriatur, ſit vera & valida: ad quod F. Hunc Novitium ſic profitentem S& ad ſanita- tem Ee ple⸗ Aonem: ee N ſ Ntio t teſio ſoi, lokmn tullen her n, un Ment ſier Kbi: Myne ſi M Mini⸗ kr khm e ollcienn ine ln ſun Integrum: ligntonen o guol. iy Moritus in Cnndzind Cli Decrenn Inanete. l 19 46. Mu. um Irirur Kim Alkrine Unotrsque Oberr luin ta jonefn & ſenen 4 4 proheit 1 Piut ibit: un ſerg. A? oqlintd 11. nici, ingui aAliqun i lo tralm (onloltut micete, unn it, u tis, Au nnu, Magt enartum per Monemn lcer noni gles in eol ete cOlg m in Aiolo⸗ ,tiunmhen D Airuyhr, is ono len & 40 De Religione. 2 tem poſtea radactum, debere novam emittere pro- feſſionem, proindeque primam non ſufficere, ue vere & ſolemniter profeſſus dicatur. Ratio eſt tum, quia illa Pu V. conſtitutio & con- ceſſio ſolům fuit ad effectum conſolandi novitios in Alo ſtatu mortis, & ſic ad effectum duntaxat ſpiri- tualem lucrandi gratias & indulgentias, ſi moriau- tur, ut pacet ex verbis dictæ conceſſionis, ibi: Carent merito caleſti, quo dicti Ordinis profeſa &c. & ibi: Pro conſolatione animæ ſuæ &c. & infra: Noyvitiæ ſic decedentes indalgentias & alias gratias, quas AMoniales verè profeſſe &c. Ex quibus ſatis con- ſtat iſtam conceſſionem habere ſolum locum in foro conſcientiæ & ad utilitatem duntaxat animæ, & non in foro exteriori, nec ad alios effectus. Tum etiam, quia juxtà Tid. J. 25. c. 15. profeſſio facta ante integrum annum eſt nulla: nullamque inducit ob- ligationem ad alicujus regulæ obſervationem, aut ad alios quoſcunque effectus. Neque in iſto Decreto Pius E. diſpenſavit, niſi quantum ad hoc, ur Novitius in extremis laborans profiteri poſſit ad lu- crandas indulgentias. Ex quo ſequitur dictum Con- cilii Decretum quo ad alios effectus ſuo in robore manere. Ita Emman. Koder. in reg. 1. tom. 3. 4. 15. 4. 6. Ad 2. N. Negativè. Katio eſt, quia ad facien- dam profeſſionern neceſſariò, & eſſentialiter prære-= quiritur annus integer & ſolidus, quo ordo mores & vitam profeſſuri comprohavit, ipſeque Ordinis Auſteritates pariter ſit expertus, ac regulam conſti- tutionesque ad amuſſim obſervavit in domo Regu- laris Obſervantiæ Novitiorum inſtitutioni deſtinata 8 1 4 ſecun⸗ — 15 6 Caput VII. ſecundùm Clementis EIII. & Urbani VIII. Decreta; Sed ordo non poreſt dici probaſſe mores & vitam Titii, utpore, qui per tempus potiſſimum fuit or- dini incognitus, ut patet, nec ipſe conſequenter ordinis Auſteritates regulamque obſervavit in domo Regularis obſervantiæ, in quâà non extitit, ergo. Nec juvat dicere illum vixiſſe ſub obedientià Præla- ti, detuliſſe habitum Ordinis &c. IIla enim debem fieri non qualitercunque, ſed in domo Regulari cum auſteritatum probà &c. adeò, ut verè & realiter dicatur fuiſſe Novitius, quod in præſenti non acci- dit, ut Hquidò ſatis patet. Quid eſt Zuramentum? . Eſt invocatio Divini Nominis tanquam primx & infallibilis veritatis in teſtem alicujus rei. Quid requiritur ad guramentum ut ſit g. Requiruntur 3. conditiones. Prima eſt judici um, Secunda eſt juſtitia, Tertia veritas. Judicio caret juramentum incautum, juſtitia juramentum iniquum, veritate juramentum mendax. Quotuplex eſt juramentum ? . Efſt quintuplex, feil. invocatormm, quo Deus invocatur in teſtem. Imprecatorium vel execratorium, quo Deus non ſolùm vocatur ut teſtis, ſed etiam ut judex falſitatis, ut ſi quis dicat: Damnet me Deus , niſi verum ſit. Aſſertorium, quo aſſeritur veritas præſens vel pæterita. Premiſorium, quo kio. Proninn Wei mal lunbebo uam ine in Ratiy Kininn eſe mrir Vollen Aun eci prnt Peccamtun Nem non anplin nem ve el iner ſe 1n wcee Inde Cone; el N VIII. Deue nores N n ſimum hurt e CoNlet cvavit in n Leritt bedientu Aerum & no Regln 4 ere AN elenti Mt gtun / Pint el Uetru. n Cria ume endu. tu thrun/ ,Veltritta1 Mſenun, De Keligione. 137 promittitur aliquid futurum. Comminatorium quo alteri malum comminamur „ V. G. per Deum de- lumbabo te. . Juramentum quodcunque obligat ſub mortali; hinc in formali perjurio non datur parvitas materiæ. Ratio, quia Deum facere teſtem mendacii ſemper eſt injuria grayviſſima DEO irrogata; poteſt tamen eſſe veniale ex indeliberatione. Tollitur iiſdem modis votum & juramentum. Aurigæ, nautæ, ſimiles ve ex conſue- tudine jurantes, peccantne mortaliter? Bg. Peccant mortaliter toties „ quoties cum ad- Vertentia jurant, talis enim conſutudo eſt mortaliter peccaminoſa; aliud eſſet „ ſi propter conſuetudi- nem non advertant jurare, & conſuetudo non ſit ampliùs ipſis voluntaria, putà, quia per contritio- nem vel pœnitentiam retractata. Cræterùm Con- feſſarius ſimulibus præcipiat, ut ubi contigerit illos ex inveterata conſuetudine (etſi retractata) prorumpe- re in voces blaſphemas vel juratorias, mox dolorem inde concipiant & veniam à Dro poſtulent, certas etiam ipſis preces injungat, &c. §. I. De Horis Canonicis. Quid ſunt Horæ Canonicæ . Nil aliud ſunt, quàâm Officium Divimam 1 F certo Caus vr. terto tempore & vocaliter ex Eccleſiaſtica conſtitu- Gonc à perſonis Eccleſiaſticis perſolvendum. Quænam ergo perſonæ Eccleſiaſticæ ob- ligantur ad Horas Cano- nicas e 318 Be habeant beneficium Eccleſiaſticuom. Patet ex C. finali, ſi quis Presbyter aut Diaconus. Secundò etiam initiati minoribus Ordinibus, ſi habeant beneficium pro honeſta ſuſtentatione ſuſfi⸗ ciens. Patet ex Cenc. Lateran. ſub Leone J. ſ. 9. c. 9. Yertid omnes Regulares profeſſi utriuſque ſexus, ui ad Chorum ſunt deputati. Unde ex triplici u- tulo, etiam ſeorſim ſumpto; oritur obligatio reci- tandi Horas Canonicas: Pprimò ex titulo Ordinis ſacri. Secund?, beneficii. Zertid, Profeſſionis religioſæ. Horæ Canonicæ ſunt recitandæ verbaliter, & integrè. Notabilem partem omittens peccat morta- ſiter, & ſi ſit beneficiatus, tenetur pro ratâ ad re- ſticutionem. Ita Pius V. in ſua Conſtitutione, gud incipit: Ex proxime Lateranenſi Conc. & c. Quid boc ͤ pro Kata e Explico: Qui omiſit Matutinas, tenetur reſtitue- re mediam partem fructuum; qui ſolùm Primam, ſextam partem fructuum ; qui omnes unius diei Horas omiſit, nihil lucratur, ſed omnes diei fructus debet reſtituere. e . Primè initiati majoribus Ordinibus, licèt non ) Die: vel Pme us 4 1 1 Ny Penefco Probebno , . S Chuunoſt, la non ha unn , Dill .X 4 10 ktuckus s 5 lene G 2 Dio: N. Artom 0 Nttce Nen Wrdb ENKhinn etömion ſter juld R5 uen 1 ler, e rni eſialutcu ont vendumn. eſaſtte 1 ro· Unibas, ii n. MN1 . s Otdiin lutennaien Lun utniulge . lude anft en obient Eimlo 0 ens nn , linnnn, nnt. 1. 444! ſlun ommes nmerdilſi 4 4 De Keligione. 13 5 ded cui reſtituet? Dico: Fabricis Eccleſiæ, ubi beneficia ſunt ſita . vel pauperibus. Quid Beneficium ſit valdè tenue, ecuſa⸗ tur ne à dicendis Horis? . Negativèe. KRatio, quia jura indiſtinctè omni beneficio onus Horarum imponunt. Ita tutior S& probabilior. QLuid, Beneficiatus nihil accipiat Dico: Si abſque culpa ſua nihil recipiat, nec re- cepturus ſit, non tenetur ad Horas titulo Beneficicii, quia non habet Beneficium ſecundum omnem eſfe- Gtum, niſi aliter ferat Eccleſiæ conſuerudo. Sive- 10 fructus hujus anni percepturus ſit alio anno cum aliis, tenetur, ut patet. Quid ſ: Beneficium ſit quidem collatum, ſed nonadum in poſſeſtione: Dico: Non tenetur ad Horas. Natio, quia ante pacificam poſleſſionem non cenſetur quis planè & perfectè& Beneficium conſecutus. Nota hic, qui primo ſemeſtri non recitat Horas Beneficium accipiens, etſi peccet, non tenetur ad reſtitutionem, quia nihil habet ab Eccleſia, neque iſte ex juſtitia tenetur recitare, ſed ex ſola Religio- ne, quæ non obligat ad reſtitutionem. Patet id ex Bulla Leonis X. & Pii V. ſecùs foret, ſi fund uioni inſerta cſſet etiam primis ſex menſibus obligatio orandi. Exſine 140 Capuat pPII. Mune esdem modo Rata omißionis Horarum accipienda de Parocho, ac de Be- neficiato ſimplici 2 Dico: Non eſt. Nam, cm in poœnalibus & odioſis benignior interpretatio ſit facienda, & æqui. tas rigori juris præferenda, ideo practicè probabi liùs videtur, quòd ly omnes fruitus, dum in Bullis dicitur eſſe ab omittente Horas reſtituendos, intelli- gatur in Parochis (imò & in alüs beneficiatis, quibus incumbit onus Miſſas dicendi vel ſimilia agendi)cum reſtrictione ad fructus Breviario correſpondentes, non verò correſpondentes aliis oneribus Parochialibus, ut ſunt concionari, Sacramenta adminiſtrare &c. Ratio ergò pro Paroche facienda eſt arbitrio boni viri, dividendo V. G. reditus in tres partes, quarum duæz correſpondeant laboribus Parochialibus, tertia Horis ut ſi quotidiè habeat 3. florenos, pro roto Brevia- rio ſemel omiſſo reſtituendus ſit unus florehus. Qui duo habet Sõ „ teneturne Sis orare Horas 2 Dico: Non tenetur. Ratio, quia unico 20t impleri poſſunt duo præcepta ejusdem rationis, ut patet in eo, qui ex voto jejunat in die, quo etiam & Præcepto tenetur. Quòd autem aliquis per uni- cum Miſſam non poſſit ſatisfacere pro duplici ſtipen- dio; ideo eſt, quia ſtipendium pro Sacerdote celebran- te eſt lege vel conſuetudine taxatum, quo majus er luſt Sacerdos exigere non poteſt. Quèd ſiin duæ bus Eccleſis, in quibus eſt præbendatus, diverſa ſint Officia, tenetur tamum ad Officium loci, in 40 o keic⸗ balen Prſeſt. (Nran eln iu AKyne. Immemott . 1. Bin 0 . D.l. auun heln 00 Koman, tutone An ſtro Qene Noſti reinr ] Denturorz arenk ubet Oungnir. r n Cerrn Hor Ce enii Nec Coher Orcien d n e Uingti 6 . 6 onit Hyn 40 de e⸗ in pendn ciench, A prabhce n 7, dum ül lituendos, eneficini umüluagee hreſponden Prochidn iniſkrrelel tbitno ! es, umm. ,Mo woh unus oreho netürne n ui ne gen tuioin nde, malgn e ro nle alrch 7 6 De Religionée 141 quo refidet; ſi verò abſit, tenetur ad illud, in cu- jus Eccleſia majori pollet Dignitate. Profeßi ad Cborum deputati tenentürne extra Chorum ad Horas? Et quid de Keligioſis ejelctis, ad triremes damnatis, extra Clauſtrum degentibus, Fugitivis, Incarceratis? Aßirmo. KRatio prime partis eſt non alia quàm immemorialis conſuetudo ex ipſa profitentium praxi vim legis obtinens, & à ſummis Pontificibus ur ob- ligatoria declarata. Nam Pius V. jubet, ut omnes etiam Religioſi teneantur orare juxta ritum Breviarii Romani, niſi qui à 200. annis ex approbata inſti- tutione alium ritum habuerint. Et pro Ordine no- ſtro Clemens VIII. voluit, ut omnes juxta Breviarii noſtri reformationem tam in Choro quâm extra te- neantur orare. Katio autem qudad reliquos eſt: Quia manent ſuhſtantialiter Religioſi, nec eorum profeſſio extinguitur. Aliud fores, ſi hæc extingueretur, ut fit in aliquibus ejectis ex ſocietate. Czterùm Novitü non tenentur ſub peccato ad Horas Canonicas, niſi ſint in Sacris & Beneſiciati, & niſi particularia Statuta Ordinis aliud jubeant. Rem nec Converſi noſtrate etiam profeſſi. KRatio, quia ordinem non profitentur, ut vacent Choro, ſed operibus manualibus, ut in ſudore vultüs ſui veſcan- tur pane ſuo, ſuo & ſimt Servitores Clericorum Monaſterii. Nec item Equites Commendatores di- Kti, V. G. Melitenſes & Teutonici obligantur ad Ho- Tas — 142 Caput FII. ras ctiam privatim. Ratio, quia ex vi profefſionis non depurantur ad Chorum, ſed tantüm ad mili- tiam, neque Regula cis hanc obligationem imponit. Moniales tamen profeſſæ & Choro deputaræ ſub mortali tenentur ad Hôras etiam extra Chorum. Katio hujus obligationis eſt immemorialis conſuetudo ob- tinens vim legis. Hæc eſt tutior & probabilior ſententia, quam tenet N igandt, ſecutus Bonaci- nam, Axor, Leſſ, Malderum, Sanchez, TZamb. Buſenb. noſtrum Donatum, qui cum Reginald. op- poſitam ſententiam vocat temerariam, cum Sanch. improbabilem ‚ſcandaloſam & ſaluti animarum odio- ſam. Dicta autem conſuetudo non eſt acceſſoria, ſed potiùs antecedens omnem particularem regulam er modum Sacrificii laudis introducta ad Dei glo- riam & communc bonum totius Eccleſiæ. Quid judicas de Canoniſßis? Dico: Communitas Canoniſſarum ſæcularium ad Chorum publicum, ubi eſt in aſu, tenentur ſub mortali. “ KRatio, quia licèt non ſint Religioſæ, nec (exce- t4 Antiſtirà) habeant vota, uti nec propriè Benefi- cia vel Præbendas, habent tamen fundatos reditus præbendis quodammodo affines. Item: Videntur obligari ex conſuetudine. Pixi: Ubr eſt in uſu; legi namque (ait Wigandt) alicubi ab is, nec Sacrum, nec Horas per Hebdo- madam cantari, ſed tantum dicbus Dominicis Mi-. ſam, Veſperas ac minores Horas. Sed tunc atten- dendum, an non ſit abuſus. Tenen- nert Reponck fie. reuth le, gle Matia inentt Otandun N uICpuI Ner fuat nop Cenres edinn d Duente Enſene n lAle tan, elſin e At non igen fetiſtunnin teeſtent, in Mon Eentur 6t; Menin hiirle i Lanpeti dhkin, r C 1e, ana Man keſten⸗ De Religione. 14; i ofeſ inn Tenenturne etiam privatim ad Horas enunpo . emiſan Canonicas recitandas? depuunr KD Reſpondet Neuſſer, Leſſuus, Gobat. tradt. 5. doblueteoe AFe. recit. Breriarij caſu 23. pag. 51 ſ. en n e⸗ Nhtl ee „ quèd non- KRatio, quia mn f irpei⸗ Pon Nu maria intentio Fundatorum Eccleſiæz Obligare “ R unchex, Gradun pro Eccleſia tanquam miniſtras Rujus ſe 4 Negiueli nee 6 drunn haberent &c honcſt pieéque cducatehtun 1, Cun cie an K beneficiatæ , nec aliquæ habent ſutki. Minumnumm Ril Paremnes . unde & integris annis abſunt, & t woinn 2 u arentes vivunt. Wigandt tamen ait & bene . lrem th ge ſent non tam multùm de benignitate Fundatorv . ha , iuket, ne ocaſionem zrebeem negligeni ſa llr penſu e. are erke etiam die integrum vel medium exi ſ em, etſi poſſi nſealinun recit Datuern ut ſi per multos dies abſint F nas Euen non dentur. Ex his⸗ ueant accipere, aut certè iis Collige j Nr, N G ris; ern guid ü anonia & Canoniſſa Sacsla- ohli hen virgini vel fœminæ ex Jas quoddam „ quòd alicui funos c zend, comnpetit lo eo⸗ quòd aſſumatur in Soro- 1 aliquos C ac 3 umptione vivit jux- e(i N Abbaiſſe nones. eie veite⸗ & cuidam rAlivis, quia non emitti a. Dicitur Sacula- Pulii niam Aeſignare i Vo⸗ Relisienisn ſed Cano- Geg mwr ſit Clerica, eſt tamen Petſona . roince licer non Zyp. & Neuſſer. CAelialtca, uxta 7. Kequi- 144 Caput VII. Reguiriturne intentio & attentio ad Horas (anonicas? . Vel maximèe. Katio 1. p. eſt „ quia oratio (etiam Horarum Canonicarum) debet eſſe actus hu. manus, fſed ſine intentione non eſt talis: Ergè. 4 KAatio 2. p. eſt: Oratio eſt mentis in Deum ele- vatio; ſed mens ad Deum non elevatur, niſi atten- dat ad ea, quæ lingua loquitur: Ergò. Ceæterùm hæc intentio non ſemper debet eſſe actua lis, quia hæc moraliter eſt impoſſibilis, ſed virtu. alis ſughcit, cùm illa ſit ipſa actualis in virtute reli cta exiſtens. Sed dices: Eccleſia non poteſt præcipe. h “ . ? de legibus. Ex quo patet, quod Titius orans re actum internum, qualis eſt illa intentio & atten- tio, ad hoc patet ſolutio ex iis, quæ diximus ſupt? Horas Canonicas abſque ulla attentione teneatur eas Spetere. . P Porrò intentio & attentio propriè differunt, lick ze, V doque confundantur; intentio enim eſt acdtus trn Dluratis „nimirum affectus, volitio, ſeu propo. ſitum aliquid faciendi, V. G. Sacramentum confr- ciendi vel orandi; attemio verò eſt actus intellectus, nimirum Conſideratio & Advertentia mentis- ad ora- tionem exterius prolatam, vel ad objectum ejus. Quo Breviario utendum ? Dominicanus poteſtne uti Romano; &. Clerici ſub peccato mortali tenentur uti Bro viario Romano juxta ritum ſuæ Diœceſis ſaltem, dum ſunt intra illam; dum verò ſunt in alia, in qu celebratur feſtum illi Diœceſi proprium, poſſunt ſe 40 — TcININ bere non i adtn Neguin H non ſupp lu lel litrn M 15 giuur Mlns lin Lollt cun n; ſ De Keligione. 145 ttettto d accommodare. Item; R , beronmodhae. Item in caſu, quo Romanum ha- * X . . . Pere non poſſent, bene tamen alterius Religionis, t, qug. il0 adinterim uti deberent. Dominicanus verò urt bet elſen no Romano vel alio ſimili, niſi forte proprium . 1 1† 7 .* 1 1. . ttls: non bee. Ratio, quia ſuum & non aliud pro ns in Denm ſua Religione eſt approbatum. lind Ilußr mus Jui non poteſt perſobvere to- ebeti n, bene tamen partem, Pbiis, i. tenéturne lün uu z. Si poſſit Matutinum recitare, vel aliam in onhatet N rnn kloran ‚tenetur; ſi verò ſolum hymnu Binent vel unum alterumve Pſalmum, ad nii tencrar. a. Ir dum quia alias vix ullus infirmus excuſaretur ab Hloris, od Iit quia vix ullus eſt, qui non poſſit ſaltem aliquid or . ne rc. Quòd, ſi non poſſit abſque, benè tunen cuun ſoeio, eùmque commode habere poteſt, tenetur. ecdifeun Xatio, quia hoc dictat obligatio implendi præcep . ri enin ſiquidem debitum tenemur ſolvere eO mochs eee o, Ap poſſumus commode. e Camenumnd tawinl Qui non poteſt per ſe, teneturne recitare umuDH per alium? obſnmn i . Dito: Non tenetur. KRatie, quia onus dicendi Dumnu e ſt perſonale. 1 Cæcus & ſurdus teneturne ad Horag? U! . „. . ne = . Si cæcus poſſit Horas memoriter recitare, vel abl Poſſit cum ſocio, eumque commodè habere poſſit, 11, tenetur eb eandem rationem mox de infirmo inſinua- ium tam; ſecs, ad nil tenetur, quis ad immpoſſibile FK— non 14⁶ Caput PII. non datur obligatio. Surdus loqui potens tenetur ad Horas; non enim tenetur ſe audire, cùm non ſſit, ſed ſufficit quòd ore pronuntiet & mente attendat & hæc oratio ſufficienter eſt vocalis, quis ſit ſemper cum aliquo ſono. Qui non habet, niſi diurnum, ad guid? . Tenetur dicere id, quod poteſt. Imo ex ra- tionabili cauſa poſſent Horæ orari exceptis lectioni- bus, & hæ dici poſtea. Excommunicatus & degradatus tenen- turne ad Horas ſaltem pri- vatim? Affrmo. Natio, quia alids ex ſua iniquitate re- rtaret commodum. Sed non debet dicere: De- minus vobiſcum, quia hoc dicitur nomine Eccleſiæ, à qua ipſe eſt præciſus, ſed, Domine exaudi orat. &c. Quot ſunt cauſæ excuſantes 4Previario . Quatuor. Prima eſt cæcitas vel infirmitas gravis. Secunda, inculpabilis carentia Breviarii, V. G. in itinere deperditi. YZertia repentina & gra- vis occupatio, quæ cum Horarum recitatione non poteſt perfici, & ſinè ſcandalo vel peccato, aut gravi ſive ſui ſive aliorum incommodo nequit differri, V. G. cura infirmorum, Concio, Confeſſionum auditio, publica lectio, &c. Sed rarus cſt talis caſus, ut Horæ non poſſint anticipari, vel dici poſt negotium, Lelfet „juſta Papæ diſpenſatio. Reſtat hic cita Hegare Sententias damnatas ſuper re- trione lles: Roſe ur in . de leen . ſpi , lil luneſa lem: igue lieruny Aun lnndee Tiltare lir ſen ſunn, i ſerti α igen nar Vapit⸗ konen mn ANner habu altt 1 nl Gt⸗ alena, De Religione. 147 wemin citatione Breviarii. Alexander VII. damnavit has re, cinmm tres : intiet An Keſtitutio à Pio E. impoſita beneficiatis non debe- rwdt kur in conſcientia ante ſententiam declaratoriam, e) quòd ſit pœ&n. „„ eãltem: Keſtitutio fructuum ob omiſſionem Horarum ,4 ſil ſuppleri poteſt per Juaftunque Eleemoſynas, gqua, an- mwa teâ beneficiatus ex fructibus ſui beneficu fecerit. t A Iterm: Habens apellaniam collativam, aut quod- cehi⸗ cunque aliud Beneficium Eccleſiaſticum, ſi ſtudio lit- terarum vacet, ſatisfacit obligation: ſuæ, ſi Offcium tun ter per alium recitet. . B Innocentius XI. damnavit hanc: Qui non poteſt 1/. retitare Matutinas & Laudes, ad nihil tenetar, lupit⸗ TYuia pars major trahit ad ſe minorem. rie anii foanne: Canonicus totum Breviarium eo die Jus Zmici ſebri tertiand cum notabili apitis dolore laboravit, ſemel neglexit, id quod confitetur, Confeſſor autem u W imn eum grapiter reprehendit, ſimulque injunvit reſtuu- renn er tionem trutin florenorum faciendam orphanotrophis. henin ] annes noluit acceptare pœnitentiam „ opponens ſe mn tecrnmmm habuiſſe ſuſſicientem cauſam non recitandi Breviarium, ccio/ U aut ſi vel maxime facienda ſit reſtitutio „non piders negtit ſe, ur tanta & certis bauperibus in orphanetrophis Conli ſit facienda. Ammgi 148 Caput TII. Q. 1. An beccaverit mortaliter Bre viarium non recitando? 2. An quantam, & cui obligatus ſit facere reſtitutio- nem ? 3. An febris vel ca- pitis dolor excuſet à re- citatione ho- rarum ? . Ad 1I. Si Joannes ſenſit graviores capitis do- lores ac debilitatem, & bona fide proceſſit, excu- ſari poteſt à peccato, ferè tamen in hujusmodi fe- pribus dolores non ita continuantur, quin ante vel oſt prandium ſatis commode & abſque notabili va- krudnis læſione recitari poſſit Breviatium. Ita com- munis. z. Ad 2. Quod Joannes vel nullam vel certè non tantam obligatus ſit facere reſtitutionem, niſi pin- guiſſimum Beneficium habeat, nullumque aliag⸗ an⸗ nexum onus, neque tenetur certis aut determinatis pauperibus applicare reſtitutionem. Ita communis. Et habetur expreſsè in Decretis Pontificum, præfer- tm Pii V. in quo hæc habentur: Liberum verèò eſt reſtitutionem facere vel fabricæ Benefici, vel pauperibus, uibus maluerit Beneficiatus, nulli enim determinatè obligatur, nec refert, utrum ſint pau- Peren proprii vel alieni loci, ſi Beneficiatus pauper it, poteſt reſtitutionem ſibi ipſi applicare, præier- tim cum Conſilio Confeſſatii. Poteſt item applica- ti reſtitutio Miſſis recitandis pro animabus in pur- gatorio, nec eſt neceſſe, ut applicentur Ecckſi hBeneficii, ſed poſſunt applicari ad utilitatem domũs Beneficiati &c. . Ad ies rt mot nun. norr, nbe ſhein dpeeſe ole ne . infinn Exog. cam 0 min . G (le⸗ De Leligione 149 ineoan L. Ad 3. Quod febris vel capitie dolores com- 6 muniter non excuſent ab horarum recitatione, niſi vires corporis valde debilitent, & diutius durent, ut tota die naturali ſeu 24. horarum ſpatio horæ abſque notabili læſione recitari nequeant, quod ad- mocdum rarò contingit. Ita ex communi Tanner. hic umt. 172, Eilliuc. cap. 9. num. 29 3. Ubi recte. monent in dubio, num adſſit ſufficiens excuſatio ex ib morbo, ſtandum eſſe judicio prudentis medici vei d ſuperioris. 10 ſusaeadd H 4 Aleſ §8. II. noreblin S „HM De Celebratione Feſtorum. ae Quis A5 F. um, & quando ineipit? gre Uiu⸗ H. 1I. Feſtum ſignificat diem inſtitutum ad vacan- Getemmm dum Deo per opera Religionis & abſtinendum ab GI opere ſervili. Talia Feſta ſunt Chrifti „B. Virginis, un Apoſtelorum &c. Inter hæc numeratur dies Do- berun minica, dicta à Domino Salvatore „ quæ (ſicut & nefci, aliæ feſtivitates) quoad determinationem temporis s, lid inſtituta eſt ab Eccleſia, ac ſucceſſit Sabbatho, quod unkis 2 Judæis tanquam dies ſeptimus ſanctificabatur, ens FEod. 2. Et juſtè quidem Eccleſia diem Domini- e, M cam loco Sabbathi inſtiruit. Rano, quia in die Do- Tenmgt minica multa præclara fuerunt geſta, nimirum Mun- bunß dus creatus, Chriſtus in eo reſurrexit, Spiritus S. ur ce darus eſt: &c. .r . tenegen B. 2. Feſtum diverſimodè incipit reſpectu diver- K 3 ſorum 1 1 5.* Caput VII. ſorum actuum humanorum. Quoad jejunium in- cipit à media nocte præcedentis vigiliæx. Quoad officium Ecxleſiæ incipit à primis veſperis. Quoad ceſſationem ab opere ſervili incipit a occaſu Solis, (ubi tamen conſuetudo loci eſt attendenda) & ter- minatur in veſpera ſequenti. Communiter tamen dicitur, quèòd ab una ad alteram mediam noctem. Tandem quoad obligationem auditionis Miſſæ ab ortu Solis. Quænam opera in die feſto ſunt facienda ? B. I. In die feſto audire Concionem & Veſpe- tas eſt quidem de Conſilio, non tamen de præce- pto, ſed ad auditionem Miſſæ eſt obligatio ſub mor⸗ tali; nam, ut habet præceptum Eccleſiæ „ Satrum NMißa oficium diebus feſtis reverenter, id eſt, cum debita attentione & devotione audito. Unde nen ſatisfacit huic præcepto, qui tempore Sacri in Eccle- ſia dormir, aut hinc & inde per templum continuò circumſpicit, nec is, qui tantùm fabulatur, vel alias quasdam actiones eyxercet, quæ devotionem & attentionem compati non poſſint; nec denique is, qui exteriùs quidem nullam præ ſe fert irreverentam, interius tamen nihil attendit, ſed voluntariè ad alia vana & imperinentia, Miilæ prorsas oblitus, diſtra- hitur, & tales peccabunt gravius vel levius, prout tempere longiori vel breviori modis enumeratis im- morabuntur, mortalirer ſcilicet, ſi per totum ſacrum, aut notabilem cjus partem, venialiter, ſi parte non notabin. Poteſt tamen quis lcitè ſub Sacro obliga- torio recitare Horas Canonicas, vel ctiam ſe occu- Pae in lectione alcujus libri, ſi fiat per modum ratiomis & devotæ occupationis; ſecùs, ſi per moe I », lüm in Qor ſu l ) K a⸗ el unn on Mle jend & lehe le re ſubm oalll elt 1 Dnde 1 . Corrot latur, Otonen enigve erelenni ne N 1, wenm unlan 1pant De Religione. —11 ftudii, aut profanæ recreationis animi. Quin & „ dum alia Miſſa commodè haberi poteſt, ſeu ſine neceſſitate faciendo Confeſſionem Sacramentalem „ præſertim longam, ſub Miſſa obligatoria, hoc præ- ceptum non impletur, cum tali namque confeſſio- ne non ſtat, ut homo attendat ad actiones cele- brantis; vel certè minus attendet ad ſui accuſatio- nem. Dixi: Sine neceſſitate, quia interdum in pagis, ubi unica ſolùm eſt Miſſa, dum alius Sacerdos ce- lJebrat in filiali, & alius in principali Eccleſia, ſub cujus Miſſa prior confeſſiones audit, aliter eſſe vix poteſt. Sð . 2. Ut ſatisfaciat præcepto de audienda Miſſa, neceſsè non eſt, ut quis celebrantem videat vel au- diat, ſed ſufficit, ſi ita moraliter præſens ſit, ne ex ſignis quibuſdam colligere poſſit, quid à ſacriſ- cante agatur, ut patet in cæcis & ſurdis Sot. in 4. d. 13 7. 2. 4. I. Navarr. c 21. n. 8. Con. hic dub. an. n. 2. 99. & 300. Hinc Donatus noſter tom. 3. tract. 7. 4. 107 num. 3. bene ſentit, quèòd etiam is, qui è feneſtra vicinæ domũs ſuæ videt & audit vocem Sacerdotis altè Miſſitantis, abſque ullo dubio debeat dici præſens, vicinus & unus de cir- cumſtantibus ad Miſſam. Hoc tamen communiter non debet practicari. B. 3. Integra Miſſa debet audiri ſaltem uſque ad Sacerdotis benedictionem, juxta Can. 47. Conc. Agath. c. cuùm ad celebrandas diſt. 1. de couſecr. Unde venialiter peccat, qui etiam parvam aliquam Miſſæ partem negligit ſinè cauſa legitima, qualem cenſentur habere ii, qui Miſſ inſerviunt, ſi pro K 4 ratione 132 Caput VII. tatione officii ſubinde ex Miſſa exeant. Laym lib. 4 fum. tr. 7. c. 3. & tr. 1. c. 5. n. 7. Mortaliter verò peccat ſecundum communem, qui notabilem Micæ partem negligit V. G. dimidiam vel tertiam partem, qualem negligere cenſetur, qui primum poſt Evangelium venit, vel qui venit quidem poſt Epiſtolam , ſed poſt Communionem ſtatim iterum exit, ut ex communi docet Con. hic dub. un. num. 2853 M ded num præcepto ſatisfacit, qui dimidiam unius Miſſæ partem & reliquam dimidi- am alterius audit ? u. Probabilids negativè Con Suar. Fagund. & alii, quanquam contrarium ſentiat igandt: Katio, ta- lis enim non audit unum integrum Sacrum. Eſtque ab Innocentio XI. damnata hæc ſaltem propoſitio, n. 53. Sati facit pracepto Etcleſiæ de audiendo Sacro, qui duas eſus partes, im quatuor ſimul à diverſis celebrantibus audit. Porrò iſthoc præceptum incipit obligare pueros, quando tantus rationis uſus in iis relucet, qui ad mortale peccatum ſufficit; unde maturè à parenti- bus aſſuefaciendi ſunt, ut Sacra piè frequentent; quamdiu tamen eà ætate ſunt, ut nihil ſpiritualium rerum capiant, neque quieti in templo contineri poſſint, præſtat eos domi relinquere, ne alios gra- viter turbent. Con. hbic n. 286. Qusot ſunt cauſæ excuſantes ab auditio- nvne Miſſæ è Communiter aſſignari quinque. Prims Lajn Morwle notablen eltetun fi inin idem l im Renun . AtNu ipicyen lind⸗ yl.6 Rati, m. Ei polt⸗ 11 100 Kl. 14i e len , l 4 en egpenn om e aloege De Keligiene 153 BPrima eſt impotentia ſpiritualis, ut ſi quis ſub. jaceat interdicto vel excommunicationi, & per ipſum non ſtet, quèò minùs abſolvatur. Vel ſi ipſe cele- brans ſit notorius Clerici percuſſor, vel de crimine denuntiatus tanquam vitandus. Huc ſpectat igno⸗ rantia ſive juris, ſive facti, quando lelheet quis vel neſcit eſſe diem feſtum, vel neſcit extare præceptum de audienda Miſſa, quod tamen vix fieri poteſt, ut hoc quis ſinè culpa neſciat. Qecunda cauſa eſt impotentia corporalis. Pro- Pter hanc excuſantur captivi, ægri, navigantes. Item, qui adeò diſtant à templo, ut id commode adire non poſſint. Quantum autem viæ requiratur, ut ſufficienter excuſet gencratim determinari non poteſt. Saur. & alii numerant iter unius leucæ; adeoque dimidium milliare Germanicum. Verum attendenda eſt regionum conſuetudo, nam quibus- dam in locis ſolet populus ctiam longiùs ad Sacra excurrere, quia ad id ſe teneri exiſtimmat. Pariter hinc excuſantun, qui quidem levius iter habent, ſed id nunc per pluvias, nives &c. valde difficile red- ditur. Item, qui malè hyeme veſtiti funt, præ- ſertim, ſi longum iter pluviis & nivibus impeditum habent.. Tertia eſt impotentia moralis. Hc excuſantur, qui eundo vel redeundo timent periculum vitæ im- minenz ab hoſtibus vel aêre peſtifero. Qui item timent recidivum morbum, qui timent jacturam famæ & honoris, ut honeſta mulier carens hone- ſto habitu, velprægnans ex fornicatione occulta. Qu timent damnum rerum temporalium, niſi quis cu- ſtodiat domum, qui alioquin ſepararetur à comiti- K 5 bus 154 Caput VII. bus ſuis, qui ipſi in via neceſſarii ſunt, vel quis ipſe iter ignorat, vel quia latronibus infeſtum eſt. Quarta eſt titulus charitatis. Hac causà excuſa- tur, qui proximo debet ſuccurrere in gravi neceſſi- tate, qui ſervit infirmis, quos ſolos relinquere pe- riculoſum eſt. Qui timent, ne, ſi ad Miſſas eant, graves inimicitiæ oriantur, qui ſcit, ſe, ſi ad templum eat, fore aliis ruinam peccati. Inde fœ- mina quandoque poteſt manere domi in die Feſto, ne ſit occaſiò peccandi alicui, à quo ſcit ex nimia fragilitate ſe perditè adamari. Sot. in 4. d. 13. 4. 2, 4. 1. Saur. d. 88. ſect 6. & alii communiter. Quinia deſumitur ex ratione officii & obedientiæ. Hc causâ excuſantur milites, ſtationarii, excubi- tores, paſtores pecorum, cuſtodes hortorum, ſyl- varum, agrorum, pubhkci curſores, veredarii, &c. Item mulieres, pueri, famuli, quos mariti, paren- tes, Domini nolunt permittere ire ad Eccleſiam, dum- modo non fiat conſuetudo, nec in contemptum Religionis. Quèòd ſi famulus frequenter à Domino impediatur, tenetur eum relinquere primà oppor- tuntate. Idem eſt de opificibus „ quos magiſtri V. G. ſartores, ſutores, &c. in vigilis aut feſtis frequenter laborare cogunt, ſine juſta cauſa. Item excuſantur viduæ maritum lugentes ad aliquod tem- pus, ubi eſt conſuetudo, ut domo non exeant, ac demum puerperæ tempore Purificationis. Navart. c. 21. Suar. d. 38. Con. hic. a. G. & alii. „„ * * ₰ ECASsᷣUS. 1 ſan ſubn e / un NMenn Gil lt. n e 4 V d kum c ust enal⸗ ani heclt ngtent⸗ Mlluenn ſe, l1 Toceſs n de N n a in .4,1 ,41 et. colenp⸗ Dom Gind lisantt callr Ir liqott n eNen/ . W. De KReligione. 1 55 A V Reinerus Scholaſticus puer decem annorum, dum ſacro diebus feſtis intereſt, ſæpè nugatur & garrit, ſubinde ſero venit poſt Eyangelium, alias Sacrum val- de inyuus accedit, neglecturus cert?, niſi pœnam à praæceptore infligendam timeret. Preterea in feſts MNativitatis Domini unum tantùm Sacrum audit, & ultimo triduo hebdomadæ ſanctæ illud omnino ne- gligit. Q. 1. An peccet graviter. 1. Tempore Sa- cri garriendo, vel ſerò ad Jacrum acceden- do, illudque invité audiende 9 2. Ultime tebdomadæ majoris triduo Jacrum ne- gligendo, & die Nativitatis Domi- ni anum tantum au- diendao? m. Ad r1. Quod Reinerus, ſi per tempus no- tabile garriat vel nugetur (quamvis hujusmodi pat- vuli frequenter puerili quadam incuri abrepti hæc talia inanimadvertenter faciant, ac proindè à pecca- to excuſentur, accedente non rarò ignorantià ſuæ obligationis) aut nimis ſeroveniat V. G. ad Sanctus, Kaane peccet, maneatque obligatus ad compen- andum defectum audiendo aliud Sacrum, qu in re Pædagogi potiùs & ali, qui puerorum curam habent, attendere deberent,„ & monere de Miſſſa devoté & integrè audienda, pueroſque nimis ſerèò venientes ſubindè ſtatim dimittete ad aliud Sacrum. 156 Caput TIlI. ſi commodè fieri poſſit, vel certò poſt Sacrum mo- nere, ut aliud audiant. Deindé, ſi Reinerus hunc formalem actum elicuit: non audirem Sacrum, niſi timerem pœnam, graviter peccat, ſecàùs, ſi illum actum non cliciat. Ita Fag. Suar. Santh. & alii. . Ad z. Nullam eſſe obligationem audiendi Sacrum tribus ultimis feriis hebdomadæ ſanctæ. Ita Azor. Tom. 1. Lib. 7. num. I1 3. Suar. ſect. 5. §. ſed pins, & Tom. I. de relig. L. 2. cC. F. n. 16. Ubi mo- net, conſuetudinem, quã paſſim illis diebus aſſi- ſtitur divinis officiis & abſtinetur ab operibus ſervi- libus, devotionis eſſe, non obligationis, quamvis habenda ſit ratio ſcandali & publicè non facilè labo- randum. Neque ulla eſt obligatio in Nativitate Do- mini plura ſacra quàm unum audiendi. Ita Eag, . 3. num. 1. ex cemm. A juibus operibus abſtinendum eſt in Teſto u. 1. Ab operibus ſervilibus, ut patet ex illo Leyit. 2 3. Omne opus ſerrile non facietis in eo. Ope- ra autem ſervilia dicuntur ea, quæ & verſantur cir- ca materiarn externam, vel mechanica & illibera- lia ſunt, V. G. ſuere, fabricare, vel requirunt tan- tùm laborem corporis, & ab operariis tantuùm & ſervis fieri ſolent. Ita DD. communiter ex S. Th. bic a4. 4. ad 3. Ungde ſervilia non ſunt, adeoque licita in feſto libros deſcribere etiam lucri gratià, modicum pingendo delineare, vel efformare acu linteum diſcendi gratiâ, itinerari, contractus facere, ad ſcopum jaculari, modeſtè ſine ſtrepitu & clamo- IE „ 0 pt Uien non ln Ae gui⸗ Mon liac⸗ 1. una ie, dorrn inem lin mor⸗ umm Neinenu Gacrun. lech,l GAnlhe Audiend ncr. I g .Ubire ebib A bus keci quumit Ncleld. iteho⸗ la Eeve i eri e0r etſummndr Uen guinmu⸗ aorumm 161 ; cti gen Ormuee tus ſic & οσ De Religione. 157. re circa veſperam ſeu tempore Divini officii elapfo, per aucupium venari, modeſte V. G. hamo Pilari Katio, quia hæc omnia cum his clauſulis non fiunt potiùs per ſervos quàm per Dominos, & ſupponunt deeſſe ſcandalum & Miſſam non negligi. Si verò in actione pingendi, venatione, piſcatione quie dictos limites transgrediatur, ſervilia ſeu ſervis brobri & conſequenter in die feſto graviter prohu- bita cenſentur. . 2. In die Feſto laborare minori tempore quâm unà horâ, eſt peccatum veniale ob levitatem mate- riæ, laborare per duas horas certò eſt mortale. La- borare unaâ longâ horà eodem die Feſto vel diverſis interruptis vicibus notabile tempus ob moralem con- tinuationem conſtituentibus, eſſa mortale probabi- lius eſt, ſecs ſi fiat in diverſis feſtis ob defectum moralis continuationis. 7 Quinam excuſantur à Celebratione EFeßſtorrarmd“ m. Primè: Excuſantur Chirurgi pro neceſſaria apertione venæ, Apothecarii, Piſtores, Molitores præſertim à ventis & affluxu aquæ pendentes, fabri Errarii ad ferrandos equos itinerantium, laniones propter publicam neceſſitatem, in quantum labor ille requirit & non ultràa. Barbitonſores, ſi unam alteramve barbam radant, mortaliter non peccant, ſecàùs ſi multas, niſi excuſet loci conſuetudo, ſcien- tibus & non contradicentibus Eccleſiæ Prælatis legi- timè introducta. ”Mc Secundò 118 Coaput PII. D Secundò: Qui vacant operibus vitæ neceſſariis, ut qui cibos coquunt, ligna findunn, aquam vel ligna pro culina afportant, ſed præciss, quamum illo die opus eſt. Qui deficiente pane veſpere præ- parant farinam ad pinſendum ſequenti die non feſto Cavendum tamen, ne Miſſa negligatur. Tertid: Pauperes operarii, qui ob neceſſitatem corporalem non poſſunt ceſſare à labore, ſine quo familiam ſuſtentare nequeant, modè deſit ſcanda- lum & audiant ſacrum. Quartò: Qui feriando paterentur grave damnum in ſuis bonis. Sic ruſtici die Feſto ob probabile tempeſtatis periculum poſt Divinum Officium colli- gunt fœnum & fruges ſaltem cum licentià Parochi. Item extenduntur linteanima lota, ne deſtruantur. Pauperes ancillæ reficiunt ſuas veſtes, dum aliis die- bus id non poſſunt. — Quint: Sartores laborantes pro exequiis vel nuptiis celebrandis, quæ non poſſunt differti. Mulieres, pueri, famuli, artifices, quancd à fuis maritis, parentibus „dominis, ſeverè ad laborandum urgen- tur, ſed Miſſa non eſt negligenda. 2 Sextò: Vendentes (Sacro neglecto) in die Feſto neceſſaria vitæ, V. G. carnem, pullos, ova, buty- rum & ſimilia ad urbes portantes, V. G. ruſtici, ne aliis diebus ſuum laborem prætermittant. Feſtum ligatne extra territorium & itine- rantes? B. I. De itinerantibus & peregrinis dictum eſt ſuprà in tractatu de Legibus, ubi videatur. 1 lihr , N Retio: chin, Vin ſepn M 40 tengo N. Mche Drrun. ſeck m 1 r ſen , e mll itgenn 7 Ncelti, Abun 1 quumm ehet t e nonte necelürure , ſhen ein e⸗ wednmn b Uchti cium deſtrunn Swelne Mllan uis mun Ddumuge a, d . luſtich De Religione. 159 N. 2. Non peccat, qui ſecluſo ſcandalo pridie feſti laborandi causàâ è ſua parochia, in qua feſtum eſt, vadit ad alium locum, in quo non eſt feſtian. Ratio: Præceptum Eccleſiæ vetat quidem laborare die feſto, ubi eſt feſtum, ſed non vetat exire à paro- chia, & laborare extra illam. Unde talis exiens nomn agit in fraudem feſti, ſed utitur jure ſuo. Aliud eſt,. ſi expreſeè fraudem intenderet. C 4S O *½ Patrus die Feſto mane ludit pila, ideoque ſacrum omittit. Q., An lethaliter deliquerit non ſolim omit- tendo Miſſam, ſed etiam die Feſto ludendo bild, ita ut diſtince utrumque confiteri teneatur ? . Negativè. Katio eſt tam, quia iſte ludus non ceſt ex iis, qui continent laborem ſervilem, ſed liberalem. Tum etiam, quia hæc circumſtantia, quæ eſt omittere Miſſam propter ludum pilæ, non mutat ſpeciem peccati, quia ſimilis ludus non eſt ex ſe malus, neque ſpeciali aliquo præcepto prohi- tus, ut conſtat: ſed neque etiam aggravat, cum nec multiplicet rationem peccati, nec augeat diffor- mitatem provenientem ex alia circumſtantia, ut do. æt D. Z h. 1. 2. 4. 72. 4. 3. ergo &c. 16. Caput II. 1 1 §. III. be Vitiüs Religioni oppolſitis, ſcil. Sacrilegio & Simonia. Luid ſt Sacrilegium N. Eſt Violatio rei Sacra, id eſt, dicatæ cultui Divino. Eſtque hæc violatio triplex, ſcilicet vio- latio perſonæ, rei, & loci Sacri. Dicitur I. Vio- latio perſonæ V. G. Perſonæ Clericalis percuſſio, for- nicatio Clerici vel Monialis, vel alterius perſonæ cognatione ſpirituali obſtrictæ, pertractio Clerico- rum ad tribunal ſæculare, exactio veétigalium ah lisdem. Dicitur 2. Kei, ſcil. Sacramentorum, præ- ſertim Ven erabilis Sacramenti Euchariſtiæ indigna adminiſtratio, ſuſceptio, irriſio, conculcatio, in- digna tractatio ſacrorum vaſorum, corporalium, abu. ſus verborum S. Scripturæ. Dicitur 3. Loc Ssacri, V. G. infractio vel incendium ejus, ſanguinis vel. ſeminis effuſio, ſepultura infidelis, vel excommu- nicati denuntiati, violenta extractio perſonæ gau. dentis immunitate, item furtum ex loco ſacro, ad quod tamen ultimum requiritur, ut res quæ aufer- tur, ſit Sacra, vel pertineat ad Eccleſiam, vel ſal- xet vel auferret. l Quid eſt malediclio? x. Eſt jenprecatio mali, V. G., utinam diabolus te .„N le l Cintd mmoi lisd mo, mor⸗ Del ſt: P, Deinn Ulemn ſadot A torit ſenale U. nn delnge letar . tem demandata ſit ejus cuſtodig. Unde Sacrilegium ünl non committit, qui cuidam in Eccleſia burſam clepe· endo. Cn conerae GLon 8, 00 Cient ol ſclicm citut l. cullo u rius velie tio Clenn⸗ gälumt torurm, , kti inc Cllcrio, aliun, Li hnghins elexcomm eone 8 0 co, um, 1eN ectlee buimmen 1 de Keligione. 161 te auferat. Eſt ex genere ſuo peccatum mortale tantò gravius, quanto perſonam, cui maledicimus, magis amare & revereri debemus. Parentes, ſi fi- His diſcolis mala quædam imprecentur ex motu pri- mmo, peccant venialiter; ſi verò ex animo, peccant mortaliter. Quid eſt Emonia? Definitur 4S. Th. 1. 2. J. 100. 4. 1. in C. quòd ſit: Studioſa voluntas emendi vel vendendi aliquis Pirituale, vel ſpirituali annexum „ Pro temporali. Dicitur ſtudioſa, ad excludendam ſimoniam mate“ rialem, quæ fit ex inculpabili ignorantia, eſtque ſtudioſa idem, quod voluntaria. Per emptionem & venditionem intelligitur omnis contractus obliga- torius ſive oneroſus. Quotuplex eſt Emoenia? Eſt triplex, ſcil. Mentalis, Kealis, & Conven- tionalis, ad quam reducitur Confidentialis. Mentalis rurſus eſt duplex „Aalia purè mentalis, alia mixta. Prima eſt, quæ conſiſtit in nudo pro- poſito pro temporali emendi vel vendendi ſpirituale. Secunda eſt, in qua, etſi talis voluntas non decla- retur, pergitur tamen ad opus externum, V. G. pecuniam pro Miſſa, non pro ſuſtentatione accipi- endo. Conventionalis eſt, quâ expreſsè vel tacitè initur contractus ſuper re ſpirituali emenda vel vendenda, ſed contractus executioni nondum eſt datus. 1 Kealis, 162 Capat PI. Realis, quâ talis contractus de facto egecution datus eſt. Confidentialis eſt, quâ expreſſo vel tacito pacto alicui procuratur Beneficium Eceleſiaſticum vel regu- lare, ut is, cui procuratur, poſt tempus aliquod procuranti vel alteri reſignet, vel ex eo penſionem præſter. Hæc damnata eſt à S. Pio V. in Bulla: Intolerabilis. . Simonia quale eſt peccatam? Dico: Ex genere ſuo eſt peccatum mortale, ita ut nunquam ob parvitatem materiæ ſit veniale. Na- tio, quia nulla res in tam parvo gradu poteſt eſſe ſpiritualis, quin magna ſit Dei injuria eam velle pretio æſtimare. Semonia quas pœnas inducit? Dico: Simonia realis ſive completa pœnas juris inducit, quæ ſunt: Excommunicatio, ſicſpenſio & interdittum, juxta declarationem Sixti V. . Simonia, etiam confidentialis completa, nimi- tùm dato vel accepto Beneficio, etſi accipiens non- dum impleverit promiſſionem , utramque partem ipſo facto ſubjicit excommunicationi Papali. Cæterùm Papa Simoniacus non ſubjacet his cen- ſuris. Katio, quia Legislator non tenetur ſuis le- gibus vi coactiva, adeoque nec ad pœnas Legis. Imò ſi quis cum licentia Papæ emat Beneficium, non incurtit has pœnas, (quamvis & Papa peccet & Simoniacus.) Ratio, quia hæc Papæ licentia eſt tacita difpenſatio vel relaxatio juris Pontificii cjus- que pœnarum. Porrèò yy, “ GNon etn m 16 4 lnge Pji bil Uiupen en Nle Ii⸗ eleln 6 pon ſue lnte et Narure. laty Ihr ler Mlen Uene ſellie elignnd Aatin Der ket Peclet tnete Eetcipere kl ctecltti aet umn elte⸗ npus Lart 0 Pelm V. 1 NNe 1 mottl 1 rendle 1 poet n) 1 peen 4 “ Pkeu; u Aocitenen pnet li⸗t enetilt un ns en thenfi e canil De Religione. 163 Porrò pretium in Simonia ſolet vocari musus „ non in quantum hæe vox ſignificat liberale donum, ſed onus ac debitum juſtitiæ commutativæ. Hoc au- tem munus eſt triplex juxta S. Th. ſcilicet à manu, à lingua, ab obſequio. Primum eſt pecunia, vel quævis res pretio æſti- mabilis. Secundum conſiſtit in ſermone, laude vel vituperio, un ſi quis laudet aliquem apud Princi- Pem, vel vituperet. TZertium conſiſtit in ſervitio, vel temporali miniſterio, quod quis alteri exhibet. Triplex hoc munus, dummodo cedat in pactum expreſſum vel implicitum, vel per modum merce- dis ponatur, conſtituit Simoniam. Nimoniacus ad quid tenetur? R. I. Qui interyventu muneris, iſt eſt pecuniæ ſeu pretii, Spiritualia guæcunque aſſequitur, ea li- cite retinere non poteſt, ſed tenctur reſtituere jure naturæ. &. D. hic a. 6. AKuatio: Ex natura rei debet reſtitui, quod acqui- ritur per contractum injuſtum: ſed contractus Si- moniacus eſt injuſtus, quia in eo venditur „ quod eſt Invendibile, ergò. D . 2. Beneficium ſimoniacè acceptum (niſi di- 1 . ſpenſatio vel potiùs nova ejus collatio obtinearur) reſignandum eſt ad manus collateris. RD Katio: Nemo poteſt Bencficium Gbtinere, niſi Per legitimam collationem factam ab eo, ad quem ſpectat. Unde etiam talis Simoniacus tenctur re- ſtituere omnes Beneficii fructus, quos Percepit vel percipere potuit, ſivè extent, ſive non extent; de- ductis ſolum expenſis, quas fecit vel causꝗ ſruttuum, L„ 2 vel 164 Caput VII. vel in utilitatem Eccleſiæ. Silverò contigerit Simonis ipſo neſciente, tenetur ſolùm reſtituere fructus extan- tes, non verò bonà fide conſumptos. Ex bis ſequitur primò: Clericus, qui principali- ter frequentat Chorum, vel reciat horas ob quoti- dianas diſtributiones, item Sacerdos, qui non ce- lebrat, niſi ob ſtipendium, commitit Simoniam. Secùs verò, ſi hoc temporale ſit motivum ſecunda- rium, ſeu cauſa tantùm impulſiya. Secund): Epiſcopus collatione primæ Tonſuræ & Ordinum, Notarii pro teſtimon ibus, ſi ſtipendia laboris ab Epiſcopo habeant, aliquid temporale ac- cipientes, aut eis dantes, Cenſuras & pœnas Simo- niæ incurrunt. Si verò Notarii ftipendium non ha- beant, tamen ultra decimam partem aurei accipere non poſſunt, nec eis dare licet ſine labe Simeniæz. Ita Concil. Trid. ſ. 2 1. de Reform. Can. 1. Tertid: Religioſus, qui dicit: Eligam te in Ab- batem vel Priorem, ut me facias Sub Priorem Con- cionatorem &c. non committit Simoniam, quia tunc non temporale, ſed ſpirituale datur pro ſpirituali . eccat tamen peccato acceptionis perſonarum „ am- irioms, vel ſcandali. Si verò dicat: Faciam te Ab- batem, ut me facias Cellarium, videtur eſſe Simo- nia; quia illud Officium ſpirituale non eſt, ſed omninò temporale Quartò: Dare pecuniam, ne eligatur indignus, non eſt Simonia, ſed opus maximè laudabile. Ita noſter de la Cruz, dicens, hanc eſſe communem. Ratia, quia ſolùm intenditur, ut ſervetur juſtitia diſtributiva in bonum Eccleſiæ. Quid 10 Non ve Ele non r niͤd. minit moni (e enne n non er ſei worten im ge poleio l nole Tiun ur 1V n co l x Atimnon QAusenn. Prnrd b ut luime Girmonlar n ſouttt Torlurl ſiſpen. enpalkker on iut Gnk rei be Pnen l gumrinl Mioen o hinnmn arum, 4 imte! nr elesn n ,⸗ ur nc⸗ . comme De KReligione 16 5 Quid, ſi conſanguineus Petri conſiliario Epiſco- i det pecuntam eo paéto, ut inducat Epiſcopum ad dandum Petro, de Vimonid nihil ſcienti, PBeneſicium? m. Conſanguineus ille & confiliarius ſunt Simoniaci, non verò Epiſcopus, nec promotus, cùm nihil in- dè ſciant. Imò ſic promotus, ſecundum Conradum, non tenetur reſignare Beneficium. Katio, quia ni- mis durum eſt, ut qui culpam Simoniæ non com- mittit „ puniatur pœnâ Simoniæx. Idem eſt, ſi Simonia facta fuiſſet in fraudem electi vel promoti. Cæterùm, ſi pecunia detur Prælato, vel eo ſci- ente miniſtris, neſciente promoto, tunc promotus non fit Simoniacus; promotio tamen eſt Simoniaca ex ſcientia promotoris; ſi ergò id promotus reſciat, mox tenetur renunciare; ſi autem reſciat elapſo triennio, jam gaudere poteſt regulà Cancellariæ de triennali poſſeſſione, ita ut elapſo triennio turbari nequeat vel moleſtari circa illud Beneficium. C §5OSY. Titius in concurſu Beneficii pecuniis opera- tur, ut (ajus magis idoneus à concur- ſu deſiſtat. O. An commit- tat Gimoniam? i. Utrumque tam Cajum quàâm Titium manife- ſtam comm iſiſſe Simoniam. Natio, quia quicun- que dat vel facit aliquid etiam minimum pro ſpiri- L 3 tuali, 166 Caput VII. tuali, tanqus mn pretium ejus vel cauſam principalem habendl ipium , eſt Simoniacus, ut doeet D. T b. 2. 2. q. 100. 4. 5. JSed in præſenti datæ ſunt illæz Fecunr pro obtinendo Beneficio principaliter, qui- ri collatum, ergè. Er, cùm Simonia, quamiſti contraxerunt, fuerit realis, ut patet;, ideò ultraà lethale peccatum & excommunicationem ipſo facto incurſam, non potuit Cajus obtinere Benefcium, nihilque valuit præſentatio, electio, confirmatio, — 2 . . . 7 . . . provilio, & quæliber alia diſpoſitio, & ſi obtinuit Beneficium, illud tenetur relinquere, & omnes per- ceptos fructus reſtituere, ut decernitur in exttar. ſecundà de Simoniâ. C 4S O S I Petrus Presbyter habens Beneficium, cujus reditus Valent ollo centum ſeutis, renuntiapit illud eo animo & confidentiä, ut conſobrino ſuo daretur, non alias renuntiaturus afßigna- tà ducentorum ſcutorunm bortione ad Benefi- ciati ſuſtentationem, reliquis in penſionem ſibi reſervatis, & ut conceſßio facilius imhetra- retur, proventuum ſummam nonifi ſencento⸗- rum ſcutorum Pontifici enarrat. Q. An Nmoniaca fuerit bæc renuntiatto, &Oguid Confeſſori ggendam k. In hoc caſu nullam commiſiſſe Petrum Sime- niam in hac confidentiali renuntiatione, eò quod eon- us non datis fuiſſet ſine dubio alteri utpotè dignio- Conle un tend en, Gel mod conbce⸗ Coatrac in n glan in Uencann an wwig⸗ tan l⸗ Eben de NoN ol⸗ den ni Canß,⸗ ih/ Sorna Ujelt v tumn C 41 ton u gii l den 8 inahlen et D. h e lonrir palter,c⸗ . 3 . dotagne⸗ , quni iCeb n nilo ſan 1 enebcun, Cut i e . uni 1 69 4l Ben Penſont ut inten l t. 4 ntietlh, 1 Nrnumd 6 De Keligione. 167 confidere ſolum, quèd collator conferet Benefici- um renuntiatum illi, cui renuntians conferri deſi- derat, poſt renuntiationem libere & ſine ullo pacto vel modo, conventionis factam, non eſt Simoniaca confidentia. Katio, quia nullus intervenit eà in re contractus non gratuitus, nec aliquid deductum eſt in paéctum, quo collatio reddatur invalida. Cap. quam pio I. 4. I. Interim, cuûm Petrus ad obti- nendam facilids à ſede Apoſtolica gratiam tacuerit ex propoſito verum Beneficii valorem quèò ad redi- tus ipſos certos, litteræ ipſius fuerunt ſubreptitiæ tam quò ad collationem, quàm quò ad penſionem, debetque Confeſſor illi injungere, ut rem de novo à ſede bollolte⸗ impetret enarratà veritate, ſecuùr non P S gaudere penſione „ He conſobrinum ejus- dem rei conſcium Beneſicio. C ASOS VI. In Confraternitate ecujuſdam Sancti, quæ multis pa- riisq, Indulgentüs ac Privilegiits à . Pontificibus eſt ornata, ſtatutum extat, ut ſi quis in eam in- grecdi voluerit, ſolvat pro ingreſſu certam pecumiæ quotam, & ſingulis etiam annis aliam. Q. An præfatum ſtatutum ſit Nimoniacum ? . Negativèe. Katio eſt: Tum, quia illa Con- fraternitas non eſt religio, ſed quædam porius Con- gregatio hominum ſæcularium ad bene faciendum. Tum etiam, quia ſi pro ingreſſu monaſterii indigen- is detur vel recipiatur aliquid ex pacto, nulla eſt 1IS L. 4 Simo- 168 Caput UII. Simonia, undè pro ingreſſu monialium, ſi ex pacto 2 5 —. Petantur & dentur expenſæ neceſſariæ, & tempore profeſſionis pro dote dentur mille aurei, non eſt peccatum, cum hæc non pro ingreſſu abſolutè ſed magis pro ſuſtentatione Monaſterii pauperis exigan- tur, Ut inquit Cajet. 22. 4. 100. 4 3. Adeoque etiam hujuimodi Confraternitatis cxpenſis vel pau- perum Eleemoſynis provideri. Ut colligitur ex cap. ſi quis deſpicit, diſt. 42. eſtque hæc expreſſa ſenten- tia §. Antonini, 2. p. tit. I. C. I. §. 19. in fine. Gl- veſtri verb. Confraternitas, q. 2. & verb. Simonia q. I1. num. 7. Armilla verb. ſocietas num. 28. Jabie- na verb. Confraternitas num. 1. Idipſum etiam videtur ſentire Nararrus in Man. 32. num. 100. §. quarto. Ad onmem verèò ambiguitatem in hoc caſu tol- lendam conſulunt DD. prædicti tutiſſimum eſſe, ut hujuſmodi ſtatuta fiant ſub forma affirmativa: Vi- delicet, ſi quis dederit tantum, recipiatur in con- fratrem: & non per verba negativa, quia per hoc pracluderetur via ad hujuſmodi Confraternitatem, haberetque ſpeciem exactionis: ilud autem primum habet ſofum rationcm voluntariæ recognitionis & ſpeciem gratuitæ retributionis, ut colligitur ex do· ctrina O. b. 2. 2. 4. 109. a. 3. CASOS T. Blaſius pollicetur cuidam Presbytero ſe effecturum, in ei quidem conferatur Decanatus, in quo certam habet penſionem : dummiodo intra duos an nos illam redimat, & Satun det ante ingreſum centum au- reos. 10 ite 4 (Urata fone ℳ e le heni 4 ino Umim ini 1 4 Uelo h 1. Gnan, leint 14),1.) Gtionn cleli t/ in⸗ us Notars grin iend) hen ſierpnn „& tenpen . 1 el, nond 4bloloe ,‚4 perpeigt 3. Mo enſs liginreri Ptela n ,in fne erb. nnttt N. 19. M iphun 6r 1, Elft 1 1Wwecdt Remm Ermmnt: iimnint , e N Eratennnun Auenpein Aligtuen V. 1 C r or ANMN ,ℳα D De Religione. 169 reos. Quo pactolinito & Decanatu obtento permutavit inde ad annum didtus Presbyter cum quadam Eccleſis urata æqualis reditus, accipiens aliquid pluris ra- tione dignitatis, quæ eſt Decanatus. 8 Q 1. An penſionem vendere Gt Simonia. 2. An Decanatus acquiſitio ſub pacto redimen- dæ penſionis, donandique pro parte bretii ita ſit NRmoniaca, ut bænas juris inducat. 3. Utrum ratione Decanatht ſeu alterius aigni- tatis poßit bplus exigi. Et dmum in bis, zuid ſit C. onfeſſori facien- aäaum? . Ad 1. Ut probabilius affirmativè. Ita ſoan- nes Major in 4. diſt. I 5. 4. 5. & Navarrus in Man. Ap. 2 3. num. 111. & in Comment. cap. Si de imonia. Ratio eſt: Tùm quia ſecundùm doctrinam Gloſſ. cap. 2. Ne Prælatus pices ſuas. Prælatus jurisdi- cCtionem temporalem vendens, ſi eam habet ab Ec- cleſia, Simoniam committit „ eò quòd talis jurisdi- ctio judicetur ſpiritualis dependenter, id eſt reſpe- &Qu S. Pontificis, à quo habet dependentiam, ut notat S. Anton. p. 2. tit. . cap. S. 1 4. JZum etiam, quia decimæ, etſi vendi Foſſint, jus tamen percipiendi eas eſt invendibile, eò quòdClericus propter cultum Divinurn debeatur. Et aliud eſt fructus vendere propter L 5 Eccleſiæ 178 Caput EIl. Eccleſiv neceſſitatem, id quod licet, aliud jus per- cipiendi tales decimas, quod vendi nequaquam po- teſt, cap. Altare, 4. 3. Richard. in 4. diſt. 2 5. a. 3. 4. 3. D. Th. 4. 1 0, ab omnibus veceptus. Ergo à ſimili, quamvis fruétus penſionis ſint vendibiles, ipſum tamen jus, quod habet penſionarius in Bene- Ricio Ecclceſtaſtico, vendi non poterit, arg. de locat. & conduct. cape veſtra. Non tamen hujusmodi emptio ſeu venditio ipſo jure excommunicationem inducit, quia extray. 2. de ſim. quæ excommunicationis ſententia ferit Simo- macos, comprehendit eos ſolùm, qui in ordine aut Beneficio Simoniam committunt: Jam autem pen- ſio, cum neque ſit ordo neque Bencscium, ur pa- tet, & pœnæ ſint potiùs reſtringendæ quàm am- pliandeæ, ſcquitur ad Simoniam in penſione factam non extendi, ſicut neo ad eam, quæ fieret in Jure Patronatis aut ſepulturz „ & alis Benefieio anne- XIS. quotieſcunque collatio Beneficii fundatur in aliquo pacto non gratuito „eſt Simonia, ut docet D. Z h. 2. 2. 4. 3 8. 4. 2. Tùm etiam, quia in caſu propo- ſito completur promiſſam totaliter à Blaſio, cujus operàâ eſt Bencficium ſeu Decanatus Presbytero col- latus, & id etiam, quod Presbyter ſpoſpondit, par- tim adimplecur, ut qui ſtatim dedit centum aureos, . reliquos ſoluturus intra duos annos, ergo uterque Simonid reali infectus eſt, adeéque ſubjacent pœ- nis à jure ſtatutis. Cajer. in ſumma verb. Simonia & 2. 2. q. 100. a. 6. Sylv. verb. Simonia q. 22. & Sotue L. 9. de juſt. & jur. q. 6. & alii. B. Ad 2. Affirmativèe. Katio eſt: Tùm, quia B. Ad 2 gun I 1e Conl ten. aigreh Cin t ler Ke Cöni. ſnr in Colron e Hnn Cot neg Puum, Cm u⸗ M Nie Vlmnuc ge Khu tum, 8. ſeda ſenreni luun, Ae Dne it Aud uke guutung⸗ 4.G.1)0 leytut hi nt vendli ariusinden Ah. ttliu endiig ii gia extc! iinoidieu n aten Gcum, u de Ouins tnſoone tidt ſetetin ⸗ eneheio u huur in doct! naue Po, ecet Onclrek h ,Ule enrunn M. ec⸗ cr P, is 4 4 . H tis tann . De Keligione. 171 p. Ad 3z. Etiam affirmative. Ratio eſt: Tùm, quia illa dignitas eſt res quædam ſpiritualis, ut ſa- tis conſtat, ac proindé, ſi quid pro e exigitur tanquam pretium, Simonia eſt. Zum etiam, quia in cap. quaæſitum de rerum permutatione, inhibetur expreſsè , ne permiſcearur dignitatum permutatie cum fruéctuum compenſatione: ſed per ſe ſimplici- ter Sacerdotium pre Sacerdotio, & dignitas pro dignitate commutetur abſque alia ſuperadditione pe- cuniæ. Quod, ſi fructus extiterint minores, quàm ſint fructus akerius, eo caſu ad æqualiratem per ſolutionem pecuniarum redigi poſſint. De quo vi- de Sotum de juſt. & jur. lib. 9. 4. 7. a. 2. Confeſſoris igitur partes in hoc caſu erunt, de- clarare gravitatem peccati, & Pontificiæ excommu- nicationis pœnam dicto Presbytero, ipſumque te- neri ad renuntiandum Decanatum ſimoniaca acce- ptum, & Ecclefiam curatam eodem vitio acquifitam: cum omnis præſentatio, electio, collatio, & quæ- vis alia diſpoſitio beneficiaria per realem Simoniam ipſo jure ſit nulla, ut patet cap. i quis Epiſcopo, & cap. Presbyterum, I. 4J. I. & cap. de hoc & . audi- vimus de Simanta. Et in extrav. Martini, Eugenii & Pauli II. & ideò debere non modo id, quod quæſi- tum, & comparatum eſt ſi moniacè, relinquere, ſed & fructus omnes reſtituere, etiam ante judicis ſententiam. Quia, cum non fecerit tale Beneficium ſuum, utpote per Simoniam obtentum, jus natu- rale aſtringit, ut quiſque aliena & nullo titulo com- Parata relincquat. Cap. Si rei. 14. 4. 6 & de reft. ſpol. cap. grayis. Reſtituet autem ipfſi Eccleſiæ, de- dEtis tamen expenſis gratiâ fructuum, & in utii- tatem 172 Caput PIII. tatem Eccleſiæ factis. Syly. verb. Simonia. 1 3. §. 3. Nec ad dictum Beneficium ſuſcipiendum poterit alius eum præfato Presbytero diſpenſare, quâm S. Pontifex ſecunduàm Panorm. & Joan. Andr. in cap. de Simoenia eodem tit. quamvis, ſi ſpontè renuntiet, per Epiſcopum diſpenſari poſſe, ut habeat Benefr- cium etiam curatum in alia Eccleſia, teneat Armilla yerb. Simonia num. 82. & Tab. eodem num. 67. & alii. Kegulæ diænoſcendi „ an Smonia committa- tur in collatione Beneficiorum? Primò. Simoniam committit is, qui pretium dat vel accipit pro Beneficiorum collatione, reſigna- tione, electione, confirmatione &c. Secundòè. Qui fundum, cui annexum eſt Jus-Pa- tronats Laici, pretio ulteriori vendit vel emit, præ- CS&, qui illud jus annexum habet. Tertiè. Qui amico collatoris, electeris, aut præſentatoris pretium vel aliud munus dat vel promir- tit, ut ab eo commendetur, & operz illius Bencfi- cium obtinear. Quarth. Qui pretio accepto cedit juri dubio, quod habet ad Beneficium, ut ſi duo litigent. Quintò. Si Petrus V. G. reſignet Beneficium Pau- lo fratri Annæ, ut ipſam recipiat uxorem. Sexiè. Pecunia &c. data pro collationc Benefi- eii à parentibu, vel aliis in favorem Beneficiati „ ipſo conſcio facit, ut Simoniaci ſint & donatores & Beneficiatus. CA- De 1. ! 1a Iln Ater 1 E n 1 1 1t. 9 ad inen, 4 Nenn A . lckinen blrſclin Wonen Dommmne 1 Onnptione ne Cc. r a rutt, , cllali niA 1) dum port te, gunl Andr.iti ntetenunmn best Dec teneat Arm Cen un. 6 u tonni⸗ um) gvi Nrr tione, eleni S Aleclens, dlrrelen 1 Uben juian oligen. enehcund enn. Mint e m Pelekan Con De jure & jufſtitia. 173 — C AbP UTI. VIII. De Jure & Juſtitia. De Juſtitia in genere & ſpecie. Quid f gar . Us ſive juſtum nihil aliud eſt, quâm æquali- tas debita inter obligationem unius & Jus acti- yim alterius. Quotuplex eft jus? v. Eft duplex, ſcil. Jus ad rem, (putà haben- dam, quæ nondum eſt in noſtra poteſtate) & Jus in re, quæ actu ut propria poſſidetur. . Jus ad rem acquiritur per ſtipulationem, dona- tionem, emptionem, præſentationem, poſtulatio- nem ad Beneficium, per collationem Beneficii, electionem, ſucceſſionem hæreditatis. Et hoc jus tri- buit ſolam actionem in perfſonam „ jus verò in re actionem in rem, quia res, ubicunque extet ,„ Domino repeti poteſt. Tale jus eſt & habetur per emptionem & alios contractus ſecutâ rei traditio- ne &c. Jus adæquatè dividitur in naturale, quod rerum natura, peſitivum, quod certorum hominum inter ſe conſenſu, & in jus Gentium, quod communi omni⸗ 74 Ccaut EIII. ommum nationum populorumꝗque judicio conſtitu- vdt tum eſt. minis . 2è Uelocte L Quid eſt Zaſtitia ? ui gX T, . hommine . Juxta Ulp. L. 10. F de juſt. & jure: Eſt bnn perpetua & conſtans voluntas jus ſunm cuique tribu- . . - . * . — . , endi. Voluntas hic ſumitur pro habitu voluntatis. “ 4, uot ſunt Opecies Quſtitiæ ſc 4 .. S Kenndh . Tr . B. Sunt Tres, ſcil. Legalis, commutativa, & llite diſtributiva. Katio, quia, cm juſtitia ſit ad alte- rum, & hæc triplex eſſe poiſit, ſcil, partis ad to- tum, partis ad partem, vel totius ad partem, hinc rriplex eſt juſtitia: Prima legalis, Secunda commu- tativa, Tertia diſtributiva. D juſtitia legalis eſt perpetua & conſtans volumas mimnl communitati tribuens jus ſuum. binniore Coinmutativa eſt perpetua & conſtans voluntas par- Eſter i tribuens jus ſuum, & conſtituens æqualitatem dkamn arithmeticam inter rem, & rem. lebg⸗ uſtitia diſtributiva eſt perpetua & conſtans volun- tas in Magiſtratu partibus communitatis jus ſuum Qus tribuens, conſtituendo æqualitatem geometricam juxta merita perſonarum. 4 Mu. Juſtitia lgalis, quæ etiam generalis dicitur non Ml quidem praædicatione, ſed virtute & imperio, et vera ſpecies juſtitiæz in communi ab aliis virtutibus anin diſtincta, quippe, quæ honeſtate ſpecialiter ardu “D procurat primariè bonum commune, ut debitum ber communitati, id quod in nullam alam cadit virtu- l er tem. In Principe reſidet architectonicè; in ſubditis m “ verò ci0 conn un: (hite fi en wolunte Mzutetirerl tia t 4. panit Ipmlehil lrseconn ans vo ſ s vOlunt 1 6 Z D conkkinsr 5 Cicnu lert „ uftl Man De ſure & Ouſtitia. 175 verò minſterialiter, in utriſque tamen ejusdem eſt rationis, utpotè idem utrobique objectum formale reſpiciens. Jusdicium verus eſt juſtitiæ actus. LPatet ex ipfo nomine; ut licitum ſit, tres requiruntur condi- tiones. Prima, ut procedat ex inclinatione juſtitix. Se- cunda, quèd procedat ex authoritate præſidentis, uia alias eſt uſurpatum. Tertia, quèd proferatur ſecundum rectam rationem prudentiæ, quia alias eſſet ſuſpicioſum vel temerarium. Quid eſt judicium temerarium, an . guale peccatum? Dico: Judicium temerarium eſt firma &e deter- minata ſententia de malo proximi, catens omni du- bitatione & fortmnidine, & ſinè indicio ſufficienti. Eſt ex genere ſuo Peccatum mortale. Katio, quia eſt contra charitatem & juſtitiam; proximo nam- que fit gravis injuria in bonis famæ. Quid eſt ſuſpicio temeraria? Et gquale beccatum Dico: Suſpieio temeraria eſt aſſenſus debilis de malo proximi, ad unam partem determinatus cum formidine oppoſiti. Eſt ex genere ſuo peccatum ve- niale, licèt ſit de re gravi. KRatio, quia non in- Jes ducit perfectum & completum conremptum, con- ſequenter non contrariatur dilectioni proximi. Et licet injuria conſiſtens in adu perfecto ſit peccatum mortale, ſecùs ſt conſiſtat in aldu imperfeldto; Suſpi- cio 176 Caput FIII. judici, & io aut em eſt quid imperfedtum in R e i imperſectus motus, & ideos no 1460 Ita in terminis §. iſi trabatur ad aliam lineam. Ita in 21 4 Th. quodi. 12. 4. 35. uid eſt dubium & qualiter interpre- tandum? Dubium eſt ſuſpenſio animi circa mmalum bro- i. . . . 1. nm. Interpfctandum eſt in meliorem katen lh. Mi. 1 . em. “ X1 negative, id eſt, in non pejor i a, d tibi non vis flieri, alteri ne 0 . . *% . § e . nuliu⸗ jones fuas accipi in pejus, nullus vellet actine Lier . ln . . . melin⸗ r Richcan boneret ſe quidem peri- dah n lecte, Heculetin⸗ . ſeed prałtiti. lo erroris intellectus . e et. d Ga ramen quèòd , quande agitur de entanl a 10 „ poſſin aori amnn ‚vel adbibendo remedio, poſſi. , e 2 . . . . alidu⸗ t aliquando dubia accipi in ererkoen 1 nen eſcht⸗ ndam ſi. Agigten⸗ judicando, ſed per quan n0 B terius lia tioneim ſupponendo 1d . quod eſt dete „ 4 ye- 9 us malum, etiam dium, quod eſt efficax contra majus al , MmeülA ” 4 fNa contra minus. Ira §. 5 hi .end 1. 4 6 üm, ſi ex dubio vis formare judic de. æterum, dis bes in melius ſumere poſitivè. Quid dicis as hunc Caſum? 4 . . ſtiſima. Vir probatæ fidei refert de fœmina hour gu uòd marito non ſervet fidem nain de eriorem, dn eferenti & interpreter in partem det 2 viro referentt O. a uz eſt in poſſeſſione bonæ Kacio injuriam færminæ 2 qrus & interpreter in & non credo referenti, fatnæ . 11 partem Plren eun el De. cault conti le, 1 ſae lenedl alten n el Atem r in le e AUUn ſunni⸗ anh nte fn⸗ n re ſucſei,l 1 eſ nunti in termmn) mierne CLmlig em mem! em. ne keemt gus ſcdl glicen s pralſt tur de ,lte 1, an erureſtfen ellan i arigr, ( flen, 60,44 cun, De Jure & uſtitia, 177 Pattem mehorem, injuriam facio ill eum eſſe mendacem. Ad hoc Dico: Imprimis conſiderandum eſt, quibus ex cauſis ille referens moveatur ad hoc referendum; ſi conſtiterit fieri ex paſſione, odio, inhoneſto amo⸗ re, interpzetatio facienda eſt in favorem ſœminæ 5 ſi autem ex bono animo, ut nimirum adhibeatur remedium, optimum erit, ſuſpendere judicium 3 ſi autem in actum exire velim dubium interpretan- dum eſt in favorem fœminæ, id eſt, in meliorem partem; quia juxta regulas juris, Juando partium jura ſunt obſcura, reo farendum eſt potius quàm altori, ille autem, de quo dicicur mmalumm „obtiner locum rei: Jura promptiora ſunt ad abſolyendum, quum ad damnandum, ut ait Abulenlſis ſuper c. y. de pra⸗ ſumptionibus. Porròͤ, quòd ex hoc ſequatur jactu- ra in honore ipſius referentis, id ipſum referens ſibi i, judicando imputet, quia abſque ſufſficiente cauſa proximum diflamat. Judex in peccato mortali judicans pec- cätne mortaliter Aßirmo: ſi judicet in peccato mortali publics valdè ſcandaloſo. Katio, quia ſic dat materiam candali; ſecus, ſi peccatum oocultum ſit: KAatio, quia ſic non dat ſcandalum, nec agit contra juſti. tiam, ut ſuppono . adeoque nec contrariatur autho- ritati juriſdictionis, quam retinet talis judex, nee rectitudini judicii, nec virtuti geligionis, cdm non conſecretur ſpeciali conſecratione ad tale Offcium Per quod differt à Sacerdote indignè conſecrante, vel abſalvente in foro pœnitentiæ, g. Il. 178 CLput VIII. 6. I. De Dominio. Quid eſt Dominium? I. Eſt facultas utendi re ſuà ad quemlibet uſum lege permiſſum. oc Quotuplex eſt Dominium ? z. Eſt Duplex, Jurisdictionis & proprietatis. Pprimum eſt facultas gubernandi proprios fubditos, ejus actus ſunt: Præcipere, prohibere, permittere, judicare, punire, præmiarc. judicare, punire, p are. Secundum eſt facultas diſponendi de re aliqua tan- quam ſua in proprium commodum. . Quotuplex eßt Pominium jurisdictionis ? . Eſt Duplex, ſcil. Eccleſiaſticum & ͤcculare. Quotuplex eſt Dominium proprietatis z. Eſt Duplex, Perfectum & Imperfedtum. Pri- mum eſt, quod continet proprietatem rei & com- modorum ejus. Secundum eſt, quod tantum haber roprietatem rei abique commodo, vel commoda abſque proprietate;, & dicitur directum ſecundum primam partem; utile verò juxta ſecundam partem. L Quotuplix Dominium neile 2 “ . Eſt Septuplex: Uſus : Uſusſruitus, Empbi⸗ „ Uiu teuſis, Feudum, Juperkcies, Serritus, Fo Mi. 4 Nm uk, En llone te eh e/ a. er⸗ in ebus Penc Wpruta jgani Imntur, lli ſonen um, Xmne hr ncia (neclnn em Gnn Ilcte idn ſn en Weda wecliece mzgnn . xr , ll ilir Kerin nlbe n 14 1 8jhit ie e, umin en igun liunt n 6rinaid, gerſimn. rnne Ka De gure & Ziſſtitia. 179 Uſus definitur, quògd ſit Jus utendi re alien ſal- và rei ſubſtantid. Uſugſrulctus eodem modo defini⸗ tur, modè addatur particula: Et fruendi. Emphiteuſis eſt Conceſſio rei mobilis cum transla- tione Dominii utilis, retento directo, ſub onere cer- te penſienis preprietario ſolvenda, pel in perpetuum, vel ad certum tempus, quod decennie non ſit minus Diſfert ab uſufructu, quèd hic etiam conſtituatur in rebus mobilibu, Feudum eſt Conceſſio rei immobilis, nim. Agri vel pagi & c. tum translatione Dominii utilis, retenta proprietate, ſub onere fidelitatis & obſequii perſonalis Praſtandi. Hi contractus, licèt ſæpeè pro eodem ſu- mantur, differunt tamen, quòd emphyteuta in re- cognitionem dominii directi teneatur præſtare pen- ſionem realem, feudatarius verò perſonale obſequi- un, cujus tamen loco ſolet imponi realis penſio „ & tunc parùm differunt. Superſicies eſt contractus, quo ſuperficies alieni fundi ſeu ſoli alicui (qui inde dicitur ſuperficiarius) „ conceditur ad ædificandam domum, plantandam vineam vel hortum, &c. er pitus eſt jus utendi vel fruendi re alienâ, aut ali⸗ quid circa eam impediendi. . Servitus dividitur in merè perſenalem, quæ à per- ſona debetur perſonæ, ut ſi quis uſum ſui Bry concedat alteri. Et in merè realem, quæ à re im- mediatè debetur rei, ur eſt V. G. jus, quo per tu- um agrum vado, vel jumenta duco ad meum. Ee in mixtam, quæ à re immediatè debetur perſonæ, uæ illa re immediatè poteſt uti vel frui. Servitus ARealis iterum alia eſt ruſticana, quæ ð M z prædio *. 186 Caput VIII. rædio ruſticano, alia urbana, quæ prædio urba- o⸗ no debetur. . 2 1. Poſſeſſio definitur, quèd ſt detentio rei, corpo- htem⸗a tis & animi & juris adminiculo interveniente. Eſt n duplex, bone & malæ ſidei. Porrò ad hæc bræfa- , ta dominia, ut valida ſint, requiritur titulus * Aun eſt radix & fundamentum dominii, quo quis lapro⸗ eere Pat Dominum rei, V. G. emptio, donatio, ſucceſſio 5 hæreditaria, legatum, electio r Ad hos titulo or- ane . —— 1 — rr irI6E rei. . dinaris requirſtur traditio S& Hoi eſſio rci. ieſ . III Paunen. De Subjectis Dominii. Parvuli & amentes habénthe Dominium? 1 v. Etſi non habeant Dominium adluale defectu ur usus rationis, habent tamen habituale, fundatum is mn potentiis naturæ rationalis. Servus item „ quà ſer⸗ lece di vus, nullum habet Dominium. Katio, quia eſt ſel, 8 arbor non ſibi, ſed hero ſuo frucétificans. . Un! Quarum rerum Dominium bhabent Filii an dne familias —umh , Habent Dominium proprietatis & utile bone- vulg; rum caſtrenſium, quæ occaſione militiæ armatæ ac- denco quiſiverunt, & quaſi caſtrenſium, quæ ſibi compa- rini rärunt ex mülitia fagata vel togata, id eſt, ex Off- cio publico, V. G. Advocati, Judicis, Profeſſoris e &c. Ur nimirum lex faveat in caſtris, aulis, Oſk.· ciis publicis ſub vexillo Chriſti mrtentbus LQuarun . Erdio uhr lei, t eien. 11 Aher t. tünlus, uslen c, ucelt hos tdoen lel. De Jure & uſiitiæ, 181 Quarum rerum Dominium habent uxores? . Habent plenum Dominium bonorum para- phernalium, 15 eſt, quæ præter & extra dotem abſque intuitu matrimonii à ſuis acceperunt, L. 8. C. de pactis. Nihilominus uxeres, quæ habent parentes pau- ere- vel proles ex priori thoro, ſi non habeant alia ona, poſſunt ex bonis communibus vel aliis ſuc- currere illis, nec tenentur cas expenſas (ſi mode- ratæ ſint) ſoluto matrimonio computare in ſuam partem, imèò poſſunt etiam moderatè ſuccurrere fra- cribus & ſororibus. all. ofiniun Adude Eerl undun lem, u ie 1 u unmh 8& uit ie ALnm Hiabintne Kehgioß aliguarum rerum ominium? Dico: Non habent ſaltemn in particulari. Ratis, quia per votum ſolemne paupertatis ita ſe ſpoliant omni Dominio rerum temporalium, ut Navarrus rectè dicat, eos nequidem habere Dominium panis, veſtis, &c. quibus ütuntur. Item Religioſus nequidem per licentiam Papæ po- teſt habere peculium omninò independens, ob ean- dem rationem, nempè votum paupertatis. Poteſt tamen habere pecunias in communi depoſito alſer- vandas ad uſus ſibi à Prælato conceſſos vel conce- dendos. Rasio, quia totum hoc fit ad placitum Superioris, conſequenter non læditur paupertas. Religioſus violant Votum Paupertatis pee- càtne, & quomodo? Dico, Peccat mortaliter ex genere ſuo. Ratio M 3 quis 2 182 Caput PII. quia per ſolemne votum omni rei temporalis Domi- nio ſe privavit. In individuo tamen non ſemper peccat mortaliter, ſed tantùm venialiter juxta quan- titatem rei, ut contingit in furto. Ex his Sequitur, quòd ad hoc, ut Rehigioſus aliquid recipere poſſit vel dare, licentia Superioris requira- tur, non quidem ſemper expr⸗ſa & formalis, ſed tacita & rationabiluer præſumpta. KRatio, tüm quia eadem eſt pis taciti & expreſi, per Legem cum quid ff. de rebus creditis. Tum, qui« præſumptio de voluntate Domini ſufficit, ut alienæ rei uſurpa- Ko exculetur à furto Per Legem inter emnes, rece F. de furtis, ergò & ſufficit ad excuſandum à vio- latione paupertatis. Cæterùm hæc licentia debet eſſe libera, ſeu perfectè voluntaria, id cſt, non obtenta per fraudem, quia fraus nemini patrocina- rur. Item debet eſſe ex juſta cauſa, quæ poteſt eſſe V. G. pietas in egentes parentes, vel proximos conſanguineos &c. CA 5U Senepromius Religioſus peſſdet de licenti? Sedi Apoſlolicæ quoſdam Eccleſiaſtices reditus ultra eos, gues pablice legendo exæ propriaâ induſtriâ acquiru, quique de licentis Superiorum ſui Ordinis ſunt uſui ſus conceſſi, & de utriſque libere donat, maxime paren- tibus pauperibus. MV C. An zut? conſeientis id facere poßit 2 x. Ad r. Affirmaniwè, ſcälicet quo ad illos red- txUS, „ ii I a . 1 iſte ha Cutn 4 reyoci ſpul l Cnunt ſun t fein ſi ſoune U Ibs Comnhan E opri Concellt ni, Uenten ſenllſen 4 N.6 7 3¹. 4 Ortloon non lem uniq his goſs ai iori n furnd,1 tio, ning I LReNG 1e prrlun enr iul ennet, lndumin loemia mini Haroc⸗ . gue 1 Fel Mun , Mnm ltis n⸗ n At tin 4 De Jars & Oaſtitia 183 eus, quos poſſidet facultate Sedis Apoſtolicx. Ratis eſt. Tum, quia quò ad illos reditus Religioſus iſte habetur tanquam exemptus à poteſtate Prælati, cum ab eo nequeant per Prælatum amoveri, neque revocari, ſed ſubſit immediatè Sedi Apoſtolicæ, ut ſingulariter determinat Panorm. in c. niſi de præb. &c. edoceri de reſcript. tum etiuam, quia Card in Clement. 2. de vitâ & honeſt. Cler, affirmat Religio- ſum tam late poſſe diſponere de fructibus ſui Bene- ſicii regularis, quàm Clericus ſæcularis de fructibus ſui Beneficii ſæcularis, maximè, quando Religio- ſo conceſſa eſt à Papa expendendi facultas in ſuos uſus. Mavar. de redit. Eccl. c. I. num. 3 3. ſe⸗ quutus Innocentium in cap. cum olim de Privil. & communem in cap. in præſentiäâ de probationibus. uò ad 2. An nempeè Religioſus de acquiſitis propriãà induſtria, ſuperiorum licentià ad ſuumuſum conceſſis poſſit liberè donare. Bi. Non poſſe ſine licentia ſaltem tacitàâ ſui Supe- rioris, & virtuali ad minus conſenſu Conventus. Ratio eſt, tum, quia acquiſitum à Religioſo acqui- ritur ordini & monaſterio, ita ut nequeat quidquam impendere etiam in pias cauſas abſque Prælati con- ſenſu ſecundum Gloſſam in Clement. 2. S. ſed & tales de vit. & beneſt. Cler. & docet expreſsè D. Th. 2. 2⸗ J. 32. a. 8. ad 2. Tum etiam „ quia Religioſus per ſolemnem profeſſionem tam ſe, quàm ſua omnia Monaſterio & Religioni tradidit, & ſic omnis opera ſua eſt debita ſuo ordini. cap. in præſentis de probat. & anthent, ingreſſi Cod. de Sacroſ Euch. Quod, ſi hæc, quæ Religioſus acquirit, con- ceduntur ſibi à Prælato & Conventu ad proprium M 4 uſam, 484 Caput PIII. uſum, poteſt tunc omne id, quod parcè vivende ſibi detrahit, parentibus & aliis in Eleemoſynam vel alio pio fine lbere donare. 1. “ Katio eſt, tum quia habens Peeulium ſibi juſtè eonceſſum, poteſt impendere de eo omnia illa, quæ recta ratio adminiſtrandi peculii requirit, nam con- ceſſo aliquo conceduntur inſimul ea, ſinc quibus id nequit expediri. Cap. praterea de Offic deleg. & can. ex iie. 5. porrò de verb ſignif. L. 6. Tum etiam quia talis Religioſus poſſet ea convertere in uſus corporis, ergò multò magis in uſus animæ, quæ eſt pretioſior corpore. cap. pracipimus, I. 4. 1. Quid dicis ad bos Caſus? Primus: Eſt quidam elgioſir qui pecunias non imponit communi depo IIO, peccatne morta- Secundus: Prælatus Religioſo dedit licentiam ac- cipiendi é ſuo depoſito unum aurcum ad emendos libros, ipic verò illum ezpendit ad alios uſus ſibi neceſſarios, peccatne? . „ Tertius: Prælatus videt & ſcit ſubditum ali uid diſtrahere vel acquirere, & non contradicit; hæc Prælati taciturnitas, excuſatne à vitio proprietatis? . Ad primum reſpondet igandt 7 Talem Rely gioſum non ſtatim damnarem peccati mortalis, ꝗuis antentio judicat omnes. Aliud eſſet, ſi obſtaret ſpe⸗ ciale præceprum, & id fieret animo pecuniam Præ- lato occultandi. —1, Ad ſecundum dicitur, ſi adſit neceſſitas, vel li- centia rationabiliter præſumpta, non peccat. Katis, eſt cadem, quæ ſupra. 5 4 S. ☛ ſe⸗ Ma u e 1 An ſuinn Uem; , 8 Khee⸗ A n Nr 1 . 1 um, Uüni do 1laten reſech lebeſ manuni olni ne llnt Ce vitend lunkt in i t, Mund ſ ginr ſe lt mneniant uduce Aein 4 gi Nen peceane Gr leenn m 4 m aios u! bimni SSõ . Cnnetd ilnl wortli⸗ 0 znuin⸗ Necent 1 De Jure & Ouſtinun. 185 ded quid ſi Religioſus luderet alſque omni licentia? Dico: Peccaret contra votum paupertatis. Ratio, quia Pecunte exponere ludo eſt actus Dominii; hinc, qui ab ceo lucratur, tenetur reſtituere non ludenti, 44 monaſterio. Ad tertium facit hæc regula juris: Qui tacet, con- ſentire videtur. Sed nota, duplicem eſſe taciturni- tatem; una eſt permiſſiva, ſicut Deus permittit pec- cata, & hæc non excuſat. Secunda approbativa, & hæc excuſat. Sed ande ſcis taciturnitatem eſe merè permiſſivam vel approbativam? V Navarrus noſter ex Donato id benè explicat. Pri- n, ait, debere cognoſci circumſtantias perſona- rum, rei, occaſionem, ob quas rationabiliter præ- ſumi poſſit voluntas ſuperioris. Secundèò, ſi Præla- tus ſciens taceat ex verecundia vel timore, aliove reſpectu, quia nim. homo pacificus eſt, ſubditus verò eſt inquietus, agreſtis, turbulentus &c. eſt taciturnitas permiſira; approbatiya verò, ſi ex nul lo ſimili motivo taccat. Sed neque Religioſus evectus ad dignitatem etiam Epiſcopalem vel Cardinalitiam Dominus eſt reditu- um Benefici, ſed tantum habet jus eos adminiſtran- di vel dipenſandi, tüm ad congruam fui ſtats ſuſtentationem, tuùm ad pias cauſas. KRatio, quia votum paupertatis non eſt incompoſſibile cum ſtaru Eccleſiaſtico, imò exornat eum, ut patet exemplo Apoſtolorum : Ergò non eſt ratio, cur non ma- neat. M 5 Porrè 156 Caput VIII. Porrò hæc abdicatis paupertatis, ſicut & cuſtodis caſtitatis adeò eſt annexa regulæ Monachali, ut con- tra eam nec S. Pontifexæ licentiam poſit indulger e. Cap. Cum ad Moenaſt. Ex quo liquet, quèd inca- pacitas Dominii voto paupertatis annexa non ſit ex conſtitutione Eccleſiz, ſed ex ipſa natuxa von Oriatur. Teneturne Monaſterium ex delilto vel debito Religioſt? m. Ad utrumque neg. Non enimer delicto, quia delictum perſonæ in damnum Eccleſiæ redundare non Jebet. C. cùm olim 14. de Privileg. Sed nec ex de- bito, quia Religioſus proſeſſus tantum facultatis non habet, ut nomine proprio æra poſſit contrahere. PDixi, profeſſus, quia debita ante ingreſſum à Religioſo contracta monaſterium tenetur ſolvere ex bonis per Religioſum acquiſitis. Katfio, quia ne- mo poteſt ex re aliena diteſcere, ſed in eo caſu bo- na Rehigioſi jam erant debita vel obſtricta aliis: Ergo. Dor ſeu legarum alicui, ſi nupſerit vel filios basbuerit, debeturne illi in conſcien- tia „ ſi Religionem ingre- diatur . Affirmative. Katio, quia in dubio Religio- rni favendum eſt L. ſunt perſonæ f. de Relig. & ſumpt. funer. cap. ſn. de Sent. & re judic. Adjudicare au- tem omnia illa, quæ pro nuptüs relinquuntur aliæ, quando monaſterium ingreditur, cedit in favorem Re- Relgio lo conl (ler . ( 1 Ndl, MGrlnnene be 0 ſrnicem ete Mate. ltrt it g. & Phe Güper⸗ Kari⸗ it let 4 Uento 3 reidene Ucrannun tüm, ud Domnin On linn Mgere hent 1 16 c, Ali, A exn honk 1 Natut N ide fedakdets ed dee 4q1 ſaculmi 1 connnrt ne grel⸗ netl iott dineot OPich 1 ſerit ; .onſeur. gre lx inquum dit Ner tio conſignari debet. Et nd ddir De Jure & Zuſtitia, 187 „„„° .— — Religionis, ut patet, ergò totum legatum monaſte- Clerici ſæculares an & quorum lonorum habent Domimum? B. Clerici ſæculares Domini ſunt nedum bone- rum patrimosislium, quæ (cil. ab hæreditate, con- tractu, teſtamento vel donatione haben, & quaſi pætrimonialiuns, quæ habent cx mihiiſteriis clerica- Hibus, cantu, Miila, concionibus Sc. ſed etiam frultuum congruæ ſuſtentationt ſuperſiuorum. Ratie r. p. cit, quia ejusmodi Dominio jus illos non ſpoliavit, nec ipii à ſe abdicarunt. Ratio 2. p. eſt, quia, Qu: Jervit altari, viyat de altari, & nemo militat proprus ſtipendis, 1. Co- rint 9. Unde hujusmodi bona ſunt laberis præmia & ſtipendia functionis, quilibet autem ſuæ merce- dis pertectus eſt Domiaus. Katio 3. p. Colligitur ex Trid. ſ. 24: cap 12. de referm. ubi docetur, quòd Bensſiciati non reſiden- tes & abſentes non ſaciant fruétus ſuos;, ergò argu- mento à contrario (quod in jure fortiſſimum eſt) reſidentes & præſentes fructus faciunt ſuos, eoſque lucrantur, ſed hoc eſt idem ac fieri Dominium co- rum, cap. un. de Cler. non reſid. in 6. & in uſu uris Canonici illz Phraſes: Facerc ſuum & fieri Dominum, æquipollent: Erg. Ommninò verò us interdicit Peraſendta Synodus iip- ſiſſima ſunt Trid. verba ſ. 25. c. 1. de referm) ne ex hujuſmodi reditibus conſanguineos & familiares ſuos augere ſtudeant, cum & Apoſtolorum canones probi- beant, ne res Eccleſiaſticæs, que Dei ſunt, conſan. Auineis . 188 Caput VIII. guineu donent. A fortiori illas in uſus profanos ex- pendere „vel in luxum convertere illicitum eſto. Porrò reditus ſuperflui dicuntur illi, qui ſupre- mum congruæ ſuſtentationis gradum excedunt; no- mine autem congruæ ſuſtentationis intelligitur, quod Clerico moraliter eſt neceſſarium ad ſuam, ſuæ- que familiæ ſuſtentationem juxta conditionem ſtatũs ac dignitatis. Sed, quid ſi Zeneficiatus babeat filios vel fßlias, nedum legitimos, ſed Qurios, poteſtne illos alere ex reditibus Eccleſiaſticis Dico: Non poreſt, ſi liberi habeant ſufficienti⸗ propria bona, V. G. adventitia 4 matre, vel, ſi ater habet bona propria patrimonialia; id tamen poſſet, ſi eos haberet in ſuo ſervitio, ſeu familia, quam juxta ſtatus ſui decentiam alit. Licèt itaque Clerici ſæculares Domini ſint fructu- um congruxæ ſuſtentationi ſuperfluorum, hoctamen Dominium limitatum eſt ſic, ut non poſſint de iis teſtari ad cauſas profanas, ſed eos tenentur etiam ex juſtitia applicare pauperibus, vel aliis cauſis pis, reſtitutioni cæteroquin obnoxii. Ita docent ut pro- babilius antiquiores D. D. quorum Catalogum vi- dere licet apud Abb. in c. cùm eſſes num. 21. Adrian. in 4. de reſtit. S. pro clariore ſent. Wav. Coyart. &c. Unde S. Bern. Epiſt 2. ad Cano. Lugdunenſem ait: Quidquid præter neceſſarium viſdtum vel veſtitum de altari retines, tuum non eſt, rapina eſt, Sacri- legium eſt, nim. ſi in uſus profanos expendatur: Ergò yden nes 45 nonuurn lerudt honoren r; hecbonn ali I Rer i Ne⸗ ul Ando lor, G ni De leder ſ mnunhe ſcſtar Napy I) ubi D, Acm Uniporek Gthtu n moeſtenn ulus hent Pecte pr Diri, Agud ů prolmt icktum n l, gi in excedunn leliginn ſuam I tionenk 1at flut 14 n, dinbet berl ſofe⸗ mune, N iin; in io, ſu i . tun, her wn gn rrn ldis ali⸗ la oenu nC Non 1 4 z Luie n Ful uch,, ahen . De Jure & Juſtitia. 189 Ergò eſt obligatio reſtitutionis. Katio, quia S. Ca- nones ajunt, res Eccleſiaſticas eſſe res Dei, patri- monium Chriſti, vota fidelium, qui eas Deo ob- tulerunt per manus Prælatorum, ut per eos ad Dei honorem & offerentium ſalutem fidekter diſpenſen- tur; ergò eo ipſo Eccleſia tacito pacto obligat ad hæc bona non in uſus profanos, ſed pios expendenda; ergè ſi id non fiat, oritur obligatio reſtitutio- nis. Reverà periculoſiſſima eſt ſententia oppoſita, (ait Wigandt) uti ſupra Prpbannmn eſt de uſu cu- juſcunque ſententiæ probabilis concurrente probabi- liore, &c. Quid ſentis de illis Beneficiatis, Cano- nicis &. qui plura fimul habent Beneficia? Dieo: Quèd, qui ſinè legitima diſpenſatione tenet ſfimul duo Beneficia, etiam ſolùm ſimplicia incompatibilia, vel quorum quodlibet ad honeſtam ſußicu ſuſtentationem, peccet mortaliter. KRatio patet ex Tiid. O. 7. 6. 2. & ſ. 24. de Reforyt. 6,. 17. ubi videatur, Dixi 1. Sine legitima diſpenſatione, quæ à ſolo Papa cum cognitione & relatione juſtæ cauſæ impe- trari poteſt, & ni cauſa ſit juſta, diſpenſatus in con- ſcientia non eſt tutus, licèt fortè in foro fori non moleſterur. Juſtitia verò cauſæ ſemper eſt metien- da (ut S. Canones docent) non ex privato commodo diſpenſati „ ſed ex utilitate Eccleſi?, quò etiam ſpectat prærogativa meritorum in Eccleſia. Dixi 2. incompatibilia, id eſt, quorum ſingula exigunt continuam reſidentiam. Dii z. Quorum quoslibst ſufficit ad boneſtam . ſuſtens — mi, jungantur & uni conferantur. Item Parochia non eſt opus. . tantùm in die Horas recitans cx duplici capite tene- ritudine Beneficiorum. Zacobus plura habens Beneßicis ſimplici⸗ cum ſe 190 Caput VIII. ſuſtentationem; poteſt enim quis tenere duo Bene- ſicia ſimplicia reſidentiam non requirentia, quorum neutrum congruæ ſuſtentationi ſuſſcit. Imò in qui- buſdam locis eſt in uſu, quòèòd duæ Parochiæ ſibi vicinæ, quarum neutra ſuſſicit congruæ ſuſtentatio- Beneficio ſimplici V. G. Canonicatui unita reputatur pro uno Beneficio, & in hoc caſu diſpenſatione Quid ſi Petrus, ſine juſta cauſa & diſpenſa- tione, teneat plura Beneficia, quorum qued- libet ſuſſicit congruæ ſiſtentationi, non. ne eodem die tenetur pluries dicere Horas? Affrmo, juxta regulam juris: Qui ſentit com- modum , ſeutire debet & onus. AMinc talis ſemel tur reſtituere fructus : I. Ratione injuſtæ poſſeſſio⸗ nis Benefici. 2. Quia non recitat Horas pro mul⸗ C ASOS YI morti preximum videret, tria Religionis rota pré= ſente Notario & teſtibus in manibus cujuſa am Prio- ris emiſit, ut in habitu illius Keligionis ſepeliretur totius ordinis ſufragia participaret. Nunc 4 ſanitatem rererſus dubitat, an ſit verè Religioſu, aut ſaltexs tenca tür Ad ingrediendam Keligionem, pGit⸗ — in wert x II Oſens ob tit⸗ N 2ſe lc 1 e. At. Ilin dl ihri⸗ lEi. lale ntt prdlenc⸗ R. Aphn, t at ennie obll lulz ſe d⸗ 1tid ne R e Woent mortem reh. ele Tund Benfa 5 rilaiu hon ahn, D le Cud der tn, In Imdnr Parochiel 12 fulentn ltem Dund rin lenu 1 lelii⸗ 16 „ tee ſuug 4tiet,e s dett O ſytt ne ul plie gn⸗ nlryal- louen De Jure & ußitia. 191 peſitque tutâ conſcientid cum voto paunpertati re- tinere illa Beneficia, & alia Acquirere? M. Tria in hoc caſu peti. Primum eſt, an ſic vovens poſſit dici Religioſus? ad quod g. negative ob triplicem defectum. Imò quia non ſervavit com- pletum Novitiatůs annum, quod exigitur à Ziid. ſ. 2 5. cap. y. de regularibus. Secundò „ quia pro- feſſio illa acceptata fuit abſque oonſenſu Conventũs Cap. ult. adjuncta gloſſa de regul. L. 5. Tertiè, quia nulla prœceſſit de vita & moribus profitentis indagatio & diligens examen, ut præcipitur in Bul- la xti V. de Anne 1587, quæ incipit: Cum de om- nibus Ececleſiaſticis. J Secundo petitur, an ſaltem maneat obligatus ad ingrediendam Religionem, ad quod etiam . Ne- gativè. Katio 1. Quia vovens non debet obligarf ad plura, quam ſua verba & intentio ſe extendunt, ut ait S. Zh. 2. 2. 4. 1 8. 4. 3. & patet ex co, quiæ. omnis obligatio eſt reſtringenda. L. quidquid aſtrin- gendo fj. de verb. Oblig. Jam autem verba hujus voventis non ſunt Religionem ingredi, neque hoc expreſsè vovit, nec fuit intentio ejus alia, quam vovere ttia illa vota ad lucranda illius Religionis poſt mortem ſuffragia. Et actus agentium non operan- tur ultra intentionem eorum. L. non emnis f. de reb. red. & cap. in. de præbend. Tirtiò petitur, an poſſit tutâ conſcientiâ retinere 4 Beneficia & alia acquirere; ad quod g. quòd; cum . triplici jure fuerit actus ille nullus, ut ſuprâ ractum eſt, non poteſt Jacobo ſuperſtire producere aliquem effectum, clauſula enim irtitans, niſi ſiat;, ur ſta⸗ tuitur 192 Caput &II. tuitur in ea, eſt forma ſubſtantialis à legè præſtituta arg. lege non dubium, & lege ſin. sap. ge leg. Et actus factus contra formam ſubſtantialem à lege præſti- rutam non valet, cap. cum dilecta de præſcripie adeo- que poteſt Jacobus non ſolùm retinere illa Beneſi cia, quæ antè emiſſa vota obrinebat „ ſed etiam acquirere quæcunque alia. C ANO I. Petrus Parochus ruralis ſingulis ſerè bebdemadis in urbem penit causâ inviſendi parentes, relido ta- men ſemper ad occurrenies caſus Capellano. Ner ipſe etiam Petrus „ ſi ſit in Parochia, onus aliud vult ſubire ; quàm diebus tantuùm ſolemnioribus privatim Miſſam celebrare, reliqua omnia per Capellanum agit. Q. An teneatur reſtituere fru- ctus tùm in abſentia illa frequenti perceptos, tum in Officio curate per Capellavum & non per ſi ipſum præſtito 2 . . Ad I. Negativèe. Zùm quia ille, qui aliquan tiſper tantùm abeſt, non videtur abeſſe, cum ſta- tim ſit reverſurus, ut ex veterum Canonum ſenten- tia dicitur in Concilie Tiid. ſ. 23. c. 1. Züùm, quia interruptus ille dierum numerus non facit in toto anno abſentiam duorum menſium. Jam autem Parochus ex cauſa, quæ ex arbitrio ſuo videtur æquo, poteſt abſque peceato mortali abeſſe per duos ferè menſes; At patet ex Trid.l. cit. Ubi damnabilem ſolàùm de- cernit abſentiam, quæ duos vel ad ſummum tres amenſes excedit. . Ad 2. Difficile eſſe talem Parochum excuſare à culpa mortali, & ab obligatione fructummn par- ten, em, Mu, Ein, teſtden hon ſar non ke Cinti. Uln en ſun, lqnid eherte De Ve 4 Mna mInn e,e N1,N tla lunrn luus l, Arünl Ktum h 1e lan I maher Alnen ] ge gtelli leg badh hge FArgee re A N t,klei I. eklsmlt es, eltn ele 4, Mℳ n ſlenun lius nni röſnn erN:. 0 ME ler gi bel⸗ CE. CrnAN . li 1 harinton uenlun Auos icelt plen in 1 .ſumm oelun De Jure & Juſtitia. 193 tem, quam injuſte & otiose percipit, reſtituendi KRatio, tùm, quia reſidentia conſiſtit in deſervicntis. & ita, qui nullo modo ſervit, haberur pro n . reſi ente: non reſidens autem peccat mortiters &α non facit fructus ſuos ex Trid.! cit. Jim quia 8e non ſervit Altari „non debet vivere de illo cap. r. 1:. 7. 1. quod ſumitur argumento à contrario e l , 2. Corinth. 3. qui Ahlari ſervit, de Altari ivere deb . Tùm denique „ quia propter Officium datur Bene. ficium de reſeript. cap. ſin hb. 6. Quoties a - aliquid datur ob cauſam, eàò non ſecutà done n debet reſtitui, f. de condit. ob turpem gſe. . §. IV. De variis modis acquirendi Domi- nium rerum. Cujus ſunt animalia domeſftica errantia Dico: animalia domeſtica, etſi longiùs aberrent manent Dominis, ut habetur tit de Kerum din Go- ne, §. Gallinarum ſylveſtria verò ( ut lepores, cer= Vi, aves, piſces in lacubus, Hluviis & mari) erran- tia ſunt primi occupantis. Katio, quia, quod nul- lius eſt, naturali ratione adjudicatur primò occupanti Animalia autem per naturam fera, ſed per jadu- ſtriam hominum cicurata, ut V. G. cervi, columbæ &. quamdiu habent conſuetudinem redeundi, tam diu manent ſub Dominio ejus, cujus ſunt; ſi verd conſuetudinem hanc amiſerint, fiunt primi capien- N iz, uis. Katio, quia in ſecundo caſu cenſentur recupe- raſſe nativam libertatem, ſecùs in primo. Ccæte- rüm naturalem ſuam libertatem intelligitur recipere animal, cùm vel oculos tuos effugerie, vel ita lit in conſpectu tuo, ut diſficilis ſit eju proſecutio. Ita hæ betur Leg. I. de inſtit. c. 1. §. Juidquid. Qui venatur vel hiſcatur contra juſtam pro- heikbitionem Principis, peccätne? Dico: Peccat ſaltem contra obedientiam, quia juſtam legem transgreditur; non poteſt tamen 4 Principe Ppuniri in vita „qui caperet V. G. cervum errantem contra prohibitionem. Ratio, quia hæc pna eſt improportionata ; melior eſt enim vita ho- minis, quàâm beſtiæ. Dixi: Saltem contra obedientiam, quia non pec- cat contra juſtitiam „ qui venaretur vel piſcaretur in loco non circumſepto, conſequenter non teneretur. ad reſtitutionem in confcientia ante ſententiam ju- dicis. Cujus eſt Fera ab uno vulnerata, ab alio capta? Dico: Si vulnus eſt mortale, adeoque ſufficiens ad eam capiendam eft vulnerantis, ſecus capienis. Katio, quia in primo caſu fera moraliter eſt jam ap- prehenſa, ſeu occupata, ſecùs in ſecundo. Si veroò fera, quam unus proſequitur, cadat in laqueum alterius, eſt primi occupantis, ſcil. vel proſequen- tis, vel illaqueantis. KRatio, quia in pari jure me: lior eſt conditio poſſidentis. Quo- une N. Pr onmrpr Skis con Ulter, n ſacir n Aenun. , ecn Polrnn. WN nod Non lirt rrl Urth: Kahtnd Olere Uelü Pinale 1 (lnslrii ulg fune e Merh llen hon Cnt Noncdhum Uue preſcn men ſt, B , etſl 1 Politpo n nlb⸗ De Jure & cuſtinie. 195 dee Quomodo peccatur contra Zuftitiam ligna imd. n cædendo gitur kenn li M. Primò, qui eſt membrum communitatis, ſi lie. hib contra Prohibitionem pro familiæ ſuæ neceſſitate in . ſylvis communibus ligna cædat, non peccat mor- hi⸗ taliter, nec tenetur ad reſtitutionem „ modòô non Minn faciat magnam ſtragem. Katio, quuia non accipir cene! alienum. Si tamen ex ſylva alteri appropriata cæ- dat, peccat, & reſtituere tenetur ob ranonem op- poſitam. cn me . Secundèò: Pauperes colligentes ligna arida, dum- α modo non violem ſepes, non peccant ob rationa- A, u Piſiter Ppræſumptam licentiam. t eunm Zerti Qui cædunt ligna in ſylvis oppidi vicini & ceſpites in fundo vicini, regulariter peccant cum Onere reſtitutionis; à quo tamen excuſari poſſunt, I Nl ſi incolæ iſtius oppidi viciſſim in ſylvis aut ceſpito- ter non u qinis alterius oppidi ligna vel ceſpites ſecent. Ratio, ne e quia tunc eſt mutua compenſatio. Gientiit, N 1, qon Quis eſt Dominus rei berditæ? e,“ Dico: Inventor rei perditæ debet adhibere poſſi⸗ bilem diligentiam in inquirendo Domino, qui ſi oelh non compareat, fit rei inventæ poſſeſſor bonæ ſidei, snondum verò Dominus, niſi poſt completum tem- 8 ÿ pus præſcriptionis 4 lege definitum; congruum ta- nacl men eſt, ut quidquam de re inventa det pauperi- nten gbus, etſi abſolute ad hoc non teneatur, nec Jure 4 poſitivo, nec Civili, nec Eccleſiaſtico „ utpotè quod nullibi extat. i 196 Caput VIII. Cujus eſt theſ[aurus inventus ? ge. Prime: Theſaurus propriè dictus jure naturæ 8c gentium fit inventoris, ubicunque reperiatur ; ſed jure poſitvo communi, ſi inveniatur in fundo proprio, fit quoque inventoris ; in fundo autem alieno quæſitus & inventus ſine conſenſu Domini pertinet ad Dominum fundi. Repertus arte magicàâ eſt fiſeĩ; ſi verò caſu inveniatur, medietas ad in- totem, & altera medietas ad Dominum fundi pex tinebit. Ita habetur tum ex Inſtit. de rerum diyiſ. tum ex Cod. de theſauris L. unica. . Secund?: Si quis ſciens in alterius agro vel domno latere theſaurum, emat agrum vel domum, ſit etiam Dominus theſauri, utpote in proprio jam fundo reperti. Jertiò: & theſaurus ſit abſconditus in re mo= bih . V. G. lana vel pane, cujus theſauri venditor vel donator nullam habeat notitiam, emprtor ve donatarius fit Dominus theſauri, quia funt primi theſaurum occupantes. Porrò gemmæ, lapilli, &c. imò & venæ metallicæ auri & argenti in loco pub. lico inventæ, ſtando in jure naturæ, ſunt invento- ris tanquam primò occupantis; de facto tamen ſeu jure poſitivo civili & particulari vegnorum talia mi neralia applicantur ad cameram Ptimipis. Quid judicas de acceſßione & inædifica- tione ? . Dico: Acceſſio eſt, quà res accedit ad eam, quæ tua eft, vel bonà fide putatur eſſe tua. duplex, una naturalis, altera induſtrialis. Natu- rali ett ru pe Nats, ſerſe lio, gi fon am, Nherte Per indul A. Uujn Mivernu ul⸗ Omne hqt ans Clltn one o ol Nlee ho, Ldl LAlfener mnteri Wunr. 2lnelſe Uelait diſcat „ Dor ſunch bappe 46 6 ure nun de leinn ttur ntn foncome lenla Donn s Me mechen A! Pnun ni, le mini Atetius m veldo inperi ncitus inn helwuri ee : enhe⸗ is Kf 6 . nrne, lon enin hof 1,luin De Jure & Iuſtitia. 297 ralis eſt per nativitatem, ut patet in partu ſervæ fœtu pecoris, in plantis & arboribus ſole noſtro natis, & hæc tribuit Dominium. Unde Dominus ſervæ [licèt pater ſit liber] fir Dominus prolis. Na- tio, quia partus ſequitur ventrem. Idem eſt de fœtu pecoris, de plantis, quæ creſcunt ex fundo. Ratio, quia acceſſorium ſequitur principale, ut habet regula juris. Altera eſt induſtrialis, quæ fit Per induſtriam, quâ quid implantatur, inſeritur , &c. hujus acceſſionis induſtrialis regulam aſſignant hi versus: H Quidqaid plantatur, ſeritur vel inædiſicatur Omne ſolo cedit, radices ſi tamen egit. Ex quo ſequiur Primò, quòd in proprio ſolo ædificans ex materia aliena, ſit Dominus ædificii cum onere ſatisfaciendi Domino materiæx. Katio „ quod ſolo inædificatur, ſolo cedit. Secundò, qui ex ſua materia ædificat in ſolo alie- no, ædificium eſt illius, cujus eſt ſolum, & ſi ædificaverit ſciens eſſe alienum, in foro externoò pro ſua materia nihil expoſcere poteſt, licer domus di⸗= ruatur. Katio, quia cenſetur donaſſe vel temerè ædificàſſe. Excipe, niſi fortè hâe ratione uciliter geſſerit negotium abſentis. Quòd, ſi bonàâ fide ædificavit in alieno ſolo, credens eſſe ſuum, debent ei à Domino fundi expenſæ & prerium materiæ re- fundi. Katio, quia par non eſt, ut Dominus ſoli locupletetur cum detrimento innocentis ædiſicantis. 2* N Q V.. Domi- De variis modis transferendi Do nium. Quot modis transgfertur Dominium? mnia ac lues incerta ſint rerum Domimia erente Jus, ne perpetug,. L. 1. F. de uſucap. Quid eſt Præſeriptio . iſt . . . . . eam nam & quot ſunt conditiones ad E⸗ requiſitæ? en prehenſæ; Sunt quatuor, his verſibus õ 4 . e⸗ juſtus titulus, res D 4 hon praſcripto poſſeſſio remen⸗⸗ l.. 4 Primd debet eſſe æquaæ eu ei i à rationabiliter 1 itas „ quã rationabiliten nn 8 cra Vel QAlrem neſciat eſſe zrerus wangun juris in 6. Poſſeſſor malæ ſi eſt K 2. jur praæſcripis. Ned quia ſi dubius ſit, an res ſit ſua ve aliena à . n⸗ . „ ile habitum, a Dige: Si dubium ſit rationabile tequam eglum (pro. temn in boru fu niat, ſecnnc onſa⸗ Nun Aqm, tombi Tijti rrlett Clli tel les & loe Pubn, tIlV. ltemn juri Cumni anpore ilbiner Unlo zo. ſeanm Nl Kr Nrleiden Je pnl Arn Romm⸗ nechchi⸗ Aun Ma l nn aſbe nci Don ittunn! un r bus, Domink 9 2 72 lege mme oner ℳ es hen thl plet. a 1s,1 ieiin. Altetiu. ru lubinn, 1 Dej jure & Iuſtitia. 199 tequam inchoetur poſſeſſio, non inchoatur præ- ſcriptio. Katio, quia tale dubium ante ſufficien- tem inquiſitionem facit malam fidem; ſi autem bonã fide poſſeſſione jam inchoatàâ dubium ſuperve- niat, non interrumpitur præſcriptio. Katio, quia ſecundm jura, ſola conſcientia rei aliena facit ma- lIam ſidem Secundè requiritur juſtus titulus, id eſt, cauſa aliqua, cui innititur poſſeſſio, & ſufficit titulus ra- tionabiliter præſumptus & putativus. Tertia conditio eſt res non vitioſa, id eſt apta præſcriti. Unde præſcribi non poſſunt, quæ Jure Civili vel Canonico ſunt prohibita alienari, V. G. res & loca Sacra, religioſa, vel publicis uſibus de- putata, ut pontes, via publica &c. nec jura ſpiri- tualia V. G. jus decimandi, Beneficia conferendi &c. Laicis præſcribi poſſunt contra Eccleſiaſticos, nec item jurisdictio in perſonas & bona clericorum. Quarta conditio eſt continuatio poſſeſſionis toto tempore à lege definito, ita ut bona mobilia cum titulo inter præſentes præſcribantur triennio, fine titulo 30. annis; bona verò immobilia inter præ ſentes præſcribuntur decem annis, cum titulo, in- ter abſentes 260. annis, ſine titule 30. annis. Ad præſcribenda bona immobilia contra Eccleſias alia- que pia loca requiruntur 40. anni, contra Eccleſi- am Romanam 100. anni, contra Ordinem S. Be- nedicti 6o. Mendicantium, & eorum, qui cum Alis patricipant, juxta Molinam & Leſſium , 100. anni. Nota autem, contra præſcriptionem in quibuſ- dam caſibus dari Beneficium quoddam, ſeu reme- 200 Caput VIII. dium juris, quod factà præſcriptione relinquitur priori Domino, ut judicis authoritate poſſit reſtitui in ſtatum priſtinum, ſeu in Dominium & poſſeſſio- nem rei amiſſæ, & vocari ſolet reſtitutio in integrum, quæ primò conceditur minorennibus. Secundò Ec- cleſus, Hoſpitalibus, aliisque piis locis, quæ in favorabilibus æquiparantur cum minoribus & pupil- lis. Majoribus autem hoc Beneficium non conce- ditur, niſi ex cauſa, quam judex legitimam exiſti- maverit, qualis eſt V. G. fi conſtet, quòd quis propter abſentiam causâ reipub. vel ſtudiorum &c. præſcriptionem litis conteſtatione inrerrumpere non potuerit. J B. Secundò transfertur Dominium per promiſſio⸗ nem exteriùs ſeriò factam & acceptatam, eaque ob- ligat ſub mortali. Ratio, quia lex naturæ dictat ſidem etiam hoſti eſſe ſervandam. Eſt autem pro- miſſio deliberata ac ſpontanea fidei obligatio alteri facts de re licita, poſſibili, ipſique grata. Jed Promißio ſub conditione turßi ob- ligatne? B. Antequam conditio redigatur in actum, non obligat. Katio, quia alias daretur obligatio ad pec- candum. Poſtquam verò in actum redacta eſt, ob. ligat in conſcientia, obligatione ortâ ex natura pro- miſſionis oneroſæ. Unde meritrici poſt uſum cor- poris dare teneris promiſſam pecuniam. Katio, quis tunc non datur (ut ſupp.) intuitu aut ex compla. centia peccati, (de quo fortè jam pœnites) ſed ad ſervandam fidem datam, & conditio turpis habetur pro Lon adjecta. 1 7 eerius 6e imet mittens mento mmiltoni Nonins Poniſi Cs lun lenos, orr Domminin fonen e ldd A NN ia lepocuj , e aal⸗ nerorggt icre, ui, CE oru ear im lian el e unn 1 non i e tamer tlo, 1 Clngin pollt etn m AlN 10 ig Keltneſte ſocs, gu Orlon utn non gümm 4 ſudioran t lettummeen n der , tam, N 1 Nad d E urn gabali 4 Me 4 n Aun 9 nchde t 1er oMuf Katio, quia eſt perſonale. De Jure & uſtitia. 201 B. Tertiò transfertur Dominium per donationem exteriùs ſaltam & acceptatam. Unde donatio me- r& interna non obligat in conſcientia. Quèd ſi pro mittens vel donans actum internum firmaller jura- mento, teneretur in conſcientia non ratione pro- miſſionis, ſed vi juramenti ob reverentiam Diwini Nominis in teſtem vocati. Quod verum eſt, licèr promiſſio ſit per vim extorta, V. G. in caſu quo quis latroni mortem minanti Ppromittit 100. flo. renos. Porrè illi ſoli libere donare poſſunt „»AMui habent —. 1 „— . . Dominium bonorum, & ſimul eorum adunniſtra- tionem cum ſaculkate dlienandi. Ex quo ſequitur, quèd ad reſtitutionem teneatur, qui aliquid aCcipit ab iis, qui non poſſunt donare &c. Vonatio liberè fadta eſtne revocalilis Dico: Donatio mortis causâ poteſt ad libitum revocari, quia in hoc differt à donatione inter vi- vos, quæ per ſe revocari non poteſt, ſed tantum per accidens, & in certis quuſdam caſibus, qui emergunt vel ex ingratitudine donatarü, vel ex prole ſuſcepta, vel, Juia denatio eſt inofficioſa ut vocant Juriſtæ. Caſus ex ingratitudine donatarü ſunt 1. ſcil. 1. Si donatarius donatori (non ſinè mortali culpa) in- ferat impias manus, 2. Si ei inferat atrocem inju⸗ riam vel contumeliam. 3. Si bonis ejus inferat gra- ve damnum. 4. Vel ſi vitæ ejus inſidias ſtruat. 5. Si non impleverit conditionem donationi appoſitam, hoc tamen jus revocandi non tranſit ad Uereckes. N 5. V Nota 202 Caput UIII. Nota autem, juxta Juriſtas, donationem Eccle- ſiæ factam revocari non poſſe ob ingratitudinem Præ- lati ipſiusque Capituli. Natio, quia cenſetur facta non intuitu perſonarum, ſed ex pietate erga Deum. Caſus emergens ex prole ſuſcepta eſt, ſi quis prole carens Magnam bonorum partem donavit, & poſt rei traditionem contra omnem ſpem naſcitur ei pro- les. Hic caſus excipitur in L- ſi nunquam de revo- candis donationibus. Ratio excipiendi eſt, quia juſta eſt juris præſumptio ‚donatorem liberis orbum talem don cionem feciſſe, cum hac virtuali ſeu ta- cita conditione: Niſi proles ſuperveniant; nemo enim præſumitur velle extraneum præferre ſoboli propriæ. Tandem caſus emergens ex donatione inoficioſa eſt, ſi donatio ſit tam excedens & immederata, ut præjudicet legitimæ, filiis aut parentibus debitæ, & hæc ſecuduùm jura poteſt revocari quoad ſupple- mentum legitimæ. Vocatur inoffcioſa, quia re- H Officio erars paternæ in filio, urtpote quos egitimâ defraudat. . Quart? transfertur Dominium per Zeſtamen- tum, quod nihil aliud eſt, quam Voluntatis noſtre juſla ſententia de eo, quod quis poſt mortem ſuam fieri vult cum directa haæredis inſtitutione. Teſtamentum variè dividitur. 1. Aliud eſt ſolemne, quod habet omnes ſolem- nitates à jure requiſitas; aliud minus ſolemne, quod iis caret, vel non eget, uti eſt Teſtamentum militis, vel ad pias cauſas, quod etiam privilegiatum di- citur. 1. Teſtamentum ſolemne eſt duplex , unum ſcriptum ſptum Ur, ſuan rdid cun eſt unn or coram clnet A legat 1 1. Ne Ee nl Ee, qn Untecdo 4 a 4. alemn te⸗ ſur edi, i lad uin üur vel elund cr Unr inet umpuberen toni minitate onembal rudinende. cenletothi te Agiben ,Kqun murit, Aſl nalannr it ln len nhbbetscl Finullifn cniumt Urrkele ttione itkfua mneceun ernbiu n 1 lan c, ſio 4 Unorſ⸗ n N u lltt,, ſortenn ion⸗ tnn 4 bluu,, igiee : De Jure & Iuſtitia. 203 ſeriptum ſeu clauſi bi, ſuam Euc⸗ quo teſtator & hæredem ſcri . voluntatem teſtibe . = tradit ſo! . eſtibus ad ſubſcribead eſt õ jure requiſitis ie dum nPat , vel denuntiativum, in teramn tor coram ſeptern teſtibus viva unm, in quo teſta cup. Pptem teſtibus viva voce hæred Lupat. edem nun- An haæ⸗ . res teneatur i one, . n con/ leg ata defunbtli abſque aris ice, ſoitvere iris Ci Vilis 0 lem ,1 lis ſo⸗ nitate facta & quæ non 1 N ad pias cauſas „ Be. 1 egat! 8 2 ,1/ . . de caui, riren Aer „quia reſpublica poteſt juſt diſpenſandis K alem civium voluntatem chube in e M a rhs „» & modum H n infecto h bebi ſervato contractus in conſcienri de⸗ ma ca eg ebitur, unde dicitur lege hac coge teſtam. Ex mperfec, c conſueti taten⸗ ⸗ , ej EX nperfecto autem enngte legis eſt defuncti non volumus. Et fini * i⸗ „ut obvietur fraudibus ac dolis r hu uis Quinam teſtamenta condere poſſunt e Quinam non lerer ls rii prohibente, Primè non poſſur ſub Patria R cauſas. Secundò nec Kli amilia⸗ lul ver Rer conſtituti, niſi de bonis ca res. ſerunt crimen un ner uberes. Tertiè qui commi. ſant in 2 xa eſt pœna nteſtab . „quã ipſo impuberes leen quibus vide Jurichis. a b. „ futloli, mente ca ti ob defe- 14 tionis. Quintò ne . P efectum ra- 0 prodigus „ & cui bonorum Ad * S dexr 204 Caput VIII. Sext ſurdi ſimul & muti, vel etiam muti tantum, ſi ſcribere neſciant. .—K . Ex jure Canonico teſtari prohibentur 1. Religoſi ob vota paupertatis. Item Clerici de bomis congrus ſuſtentationi ſuperſluis, niſi ad pias cauſas tantm. Tæſtamentum eſtne revecabile? Affrmo. KRatio, quia voluntas ultima eſt deam- bulatoria uſque ad mortem. Excipe, ni Juramen- to firmatum eſſer, tunc enim eſſet irrevocabile aà extrinſaco vi juramenti ob reverentiam Divini Nomi- nis, in quo tamen juramento diſpenſari pollet ſ quis metu vel fraude ad id foret inductus. Jed quid, ſi teſtamentum ſi falctum & næſcea- tur filius poſthumus Dico: Tunc rumpi Teſtamentum. Ita jura &. C 4 J O I. Titius infirmus Teſtamentum condidit, in qus omnis ſua Eccleſiis & certis perſonis relinquit, praæteri- tis comanguineis, etſi egenis ob inteſtinas cum iit inimicitias. Q. 1. An abſolvi poſſit. 2. An, quæ in dicto Teſtamento in inimicitüs fadto lega⸗ yit, ſint animæ ſue proſutura e Be. Ad 1. Quèd, ſi conſanguinei ſint tales, quos jure non poteſt exhæreditare, tune Titius abſolven- vendus non erit, niſi mutet Teſtamentum, & hæ- redem legitimum inſtitvat, ut notant DD. cap. arn, utl con 1o port le guals 1. 1¹ Teltane o morn lle ge n Pn MOIIN gle nie Munguam ſunt rockſ Danah ayunin glanti Pele⸗ lt v C. na 195 Ainn tem Kaorbe u ee 6 Neſun Indhti kun r 1. M e hogſs nn Cauſs unt cabike Ulumetee e, niſum iteretl⸗ alai Gun 81 m h 1 1, le inin, inſnu 1 Girin ,ℳ liis nencumn 6 De ure & Juſtitia. 10 5 li preteri. authent. non licet. Ratio, quia nullus tutà conſcientia privari poteſt, publico inſtrumen- to portione hæreditatis, ad quam jus legitimum habet, niſi forſan ſubſit evidens & cognita cauſa, qualis non eſt privata quælibet inimicitia. S . Ad 2. legata quantumcunque pia relicta in Teſtamento confecto ab homine exiſtente in pecca- to mortali, nihil prodeſſe animæ ſuæ, utcunque ille de peccato doleat & confiteatur, & in Dei gra- tia ſpiritum efflet. Katio, quia talia opera ſunt mortua, & ſicut caruerunt principio vitali, ita abs- que vita perſeverant, quod enim unquam vixit, nunquam reviviſcit, ideoque nec illi defuncto pro- ſunt ad ſatisfactionem pœnarum, quas in purgato- rio eſt ſoluturus, D. T hom. 3. p. 7.6 8. 4. 6. Richarda Bonay. & communis in 4. diſt. 15. C ASD S I Petronius in Tiſtamento reliquit , ut certa panis quantitas pro anima ſua in die exequiarum pau- peribus daretur, quod legatum in aliud aquale aut melius ab Epiſcopo juſta de cauſa commutatur. Q. An hac commutatio haredes reddat tutos inm conſcientia? . Affirmativè. Katio, quia hæc commutatio eſt in materia favorabili, ut quæ redundat in utili- tatem animæ defuncti, & ideo poteſt in ea latè te- ſtatoris legantis voluntas interpretari. Cap. cum dile. dus de donat. ubi poteſt ab Epiſcopo veriſimiliter præſumi, quod defunctus, ſi cauſam comtnuta- tionis * Caput VItI. tionis ſciviſſet nequaquam contradixiſſet, ac ideo ex voluntate legantis probabiliter præſumpta fit ab Epis- copo talis commutatio : Unde & dicitur cap. per- venit 2. de jur. jur. qui melius facit, non aliud, ſed idem facit. Tenent hanc ſententiam Syly. verbo legatum 4. 4. 12. S. Anton. 3 p. tit. II. c. 2. §. 7. prope ſinem. Angelus verbo legatum 2. n. 12. &£ plures alii. . Quartèò transfertur Dominium per ſponſionem & ludum etiam prohibitum. Eſt autem ſponſio con- tractus, in quo duo de eventu alicujus rei vel veri- tate contendentes ſibi invicem aliquid ſpondent, ut ejus ſit, qui veritatem aſſequitur. Ludus eſt contractus, quo ludentes recreationis gratiâ pacis- cuntur, ut victori cedat, quod uterque expoſuit. Poſtremò Dominium acquiritur per ſpecificatio- nem, confuſionem, commixtionem &c. ſed hæc propriè ad Juriſtas pertinent, in quibus videaneur, C APUT H. De Reſtitutione. §. I. De Reſtitutione in communi & bono- rum animæ & corporis, & in- juriæ thoro illatæ, &c. Quid eſt Keſtitutio? M. E* Atclus juſtitiæ commutativæ, quo damnum alteri ilatum compenſatur ad ualaaa. Mreceſ urt qu inim Mn dim Elgne Aatlo, ſone nio leltannr polet h Algn Eere . Hr Cini Coltackie t tanti Mun eri una⸗ nt 1. He tanrum 4 in N lles e R periin & 1, ed ptl rebkei itur C) e „ non An m N 11, 0 n 1 1. f. I l rſponſonrl en Frtſee is rele 1. 3 . uid ſen nl gtrüſe terque a Per Pechrn en &. KAt lub een K. n. De Xeftitutisne. „ 207 Eſt neceſſaria ad ſalutem, non neceſſitate medui, quia poteſt quis ſalvari abſque reali Reſtitutione, ur pa- tet in impotente, ſed præcepti; quia juxſta S. Aug. Non dimittitur peccatum, niſi reſtituatur ablatum. Eſtque præceptum hoc formaliter affirmativum. Katio, quia per actum, poſitivum impletur & omis- ſione violatur ; implicitè tamen eſt negativum, & reducitur ad præceptum: Non furandi. Natio quis involvit hanc negationem: Ne retincas alienum. Hinc obligat ſemper & pro ſemper; ſub mortali, ſi ſit de re gravi; ſub reniali, lſi ſit de re levi. Quot ſunt radices NReſtitutienis? . Hæ duæ: Kes accepta, E& injuſta acceptio, Claritatis gratiâ aliqui addunt tertiam, ſcil. ratione contractüs. Ex re accepta tantuùm tenerur is, qui rem alienam poſſidet bona fide, ex injuſta acceptio- ne tantium tenetur V. G. mandans. Ex re accepta & injuſta acceptione ſimul tenetur is, qui rem alie- nam detinet mala fide. Natione contractüs autem, Ri alicujus pacti vel conventionis debet & non olvit. Quæ eſt dijerentia inter has duas radices? .. Hæc: qui obligatur ex re acceptâ, tenetur tantum ad rem, ſi extet, aut ad fructus extantes: vel in quantùm factus eſt ditior parcendo ſuis. In- juſtus verò acceptor obligatur ad rem vel Xquivalens, ſivè perierit ſivyè non , ſive caſu ſivè ſuâ culpãà, imò etiam tenetur ad fructus omnes, quos Dominuæ erat percepturus, ad lucrum ceſſans, damnum emer- gens &. CA. 20́8 Caput IX. C 4 S O S Titius in Confeſſione mihi proponit Caſum conſcientie in materia reſtitutionis, quam ipſi injungo rererò non injungendam, idque ex defectu ſcientie debi- ta, obligorne ego ad reſtitutionem? L N. Affirm. Aatio, quia ego utpotè carens ſcien- tià debitâ, & ſic culpabiliter ignorans influo in damnum. Idem dicendum de medico, ignoran- ter conſulente medicinam nocivam, & de Advoca- to iniquum præbente confilium in lite inchoat vel inchoandà. Quis obligatur reflituere N. Non tantům ille, qui rem alienam habet ma- 1A fide, ut fur vel alius injuſtus damnificator, ſed etiam, qui rem alienam habet bonà fide, ſi illa extet, vel, ſi non extet, in quantùm factus eſt ditior, quantàùm verèò ad malæ fidei Poſſeſſorem, non ſolàùm obligatur ad reſtitutionem exſequens, ſed etiam quovis modo cooperans ad damnum. Quot ſunt cauſæ cooperantes ad damnum? nmn.. Novem, comprehenſæ his verſibus: Juſſio, conſilium, conſenſus, palpo, recurſus, Farticipans, mutus, non obſtans, non manifeſtani. Quid intelligitur per Ly: Zußio e E. Intelligi mandantem, ſivè expreſsè ſiveè taci⸗ R, id eſt, faciende vel dicendo aliquid, ex quo . e * .0. far elillud Cju ne heca inmtẽ men h 1 40 (Ricter ſar mn Nem Obhio un N laluhi . 1. K mnifer Zo iin un, Hu ſun ain irjingnn g ſent 4 1 Notans indr 1 & n lue imtt gere! hemmker Canmifem uprun tün ei Plele enerern Adunwun. 1AAN 6eldi A 8 6, nf , eprheH 4 . 6 De Keſtitutione. 209 V. G. famulus colligit Domino gratum eile, ſi hoc vel illud damnum alicui tertio inferat. CASO5S Cajus mandat Titio, ut incendat domum Fempronii, revocat illud mandatum antè executionem, idqaue innoteſcit mandatario, ad quid tenetur ſi ta- men damnum inferatur? . Ad nihil. Katio, quia mandatum ſuum ſic . . . X . efficaciter revocatum nec phyſicè nec moraliter cen- ſetur influere in damnum. Nec item ad reſtitutio- nem obligatur ratum habens damnum ab alio illa- tum. Katio, quia non influit in damnum, cum ratihabitio ſe habeat à parte poſt. Quid intelligitur per Conſilium k. Suadens, aut precibus vel promiſſionibus ad damnificandum inducens. . Ego dico Sempronio: eas, vade, farare 4 Titio, obligorne ad aliquid, ſi hoc reyocayverim2 e. Si efficaciter revocaverim, ad nihil obligor. Ratio, quia tantùm precibus ſuaſi damnum. Ned quid, ſi ſuaſerim, oſtendendo⸗facilitatem & utilitatem furandi d HBe. Etiamſi revocaverim, obligor tamen ad reſti- tutionem. 42 121 d Caput M. tutionem. Katio, quia concilium meum alten manet utile, ſicque cenſetur adhuc moraliter influe- se ctiam poſt revocationem. Quid intelligiur per Conſenſum . Intelligitur ommis ille, qui efficaciter appro- bat damnum alteri inferendum, ut ſunt illi, qui ha- pent dare ſuffragia, vora &c. eaque dant cum in- juſto aliorum damno. . C A § O0 § PDecem vel viginti jus habent dandi votum yel ſußra- gium ego ultimus ſcio major em numerum inclina- te ad impofitionem V. G. injuſtæ Gabellæ, yvel ad electtonem indign, & addo meum votum, obli⸗ gornè ad reſtitutionem? B. 1. Si ad diéta requirantur vota omnium, & ego meum pariter addam, tencor ad reſtitutionem. RKatio, quia verè influo in dammum non minus quâm alii. M. 2. Si ad valorem dictorum non requirantur undnium vota, ſed ſolùm plurima: difſtinguendum eſt. Vel debitus numerus votorum eft comple- tus ante meum, vel non? Si non obligor. di ſit completus, ut quia ego ultimo vel penultimo loco ſum, controvertitur, alis affirmantibus, me ob. ligari, quia adhuc (inquiunt) meo tam benè, quâm aliorum nomine , im poſitio vel electio iniqua pro- nunt atur tanquam valida. Alüs negantibu, quia meum Welm v. cinim acl Gio in Ratio letendun M Te glis t ejls 2 Denl fhe ſn r N X. In tur⸗ igurn dc ttie . meum N oralter we ſun ceirt lunil, O e Cunt ou ,otut i ,. ufnetR N ⸗R eln etudl wuomni. 1 1 tun . vel pentn untthus, inferendum. eE De Keſtitutione. 211 meum votum non videtur efficaciter influere „ ſive enim addam meum, ſive non impoſitio vel ele- ctio iniqua ſuum tamen ſortientur effectum. Quid intelligitur per Palponom 2 . Omnis adulator vel laudator „ qui his modis alium excitat ad inferendum damnum. Unde: Cajus nobilis exprobrans alteri nobili ignaviam ſuam in non ulciſcendo injuriam ſibi à plebejo jlla⸗ tam;, tenetur ad reparandum damnum ſi cveniat. KXatio, quia alterum ſuàò adulatione excitavit ad illud Quid intelligitur bper Kecurſum g. Intelligi præbentem refugium malefactori, ut ſi quis furem domi ſuæx recipiat, furta vel inſtrumen: Iia ejus abſcondat &c. Petrus furem accipit tanquam boſpitem, pel ſuum conſanguineum ad quid tenetur 6 B. Ad nihil. Katio, quia iſthæc receptatio non influit in actionem damnificativam. tanquam Quandonam ergò ſtic inflait 5 Be. Tunc „ quandè fur protegitur ad eò liberias furandum „ quando res furtivæ occultantur, vel loco furis venduntur &c. „ cko i negn D 0 2 Ssd 212 Caput IX. ded quid, ſi fur mihi metum gravem inferat, niſi eum recipiam, vel ſt uæratur 4 listoribus? u. In his caſibus dans recurſum licitè agit, quia ſuâ protectione non eſt cauſa per ſe damni, ſed per accidens. L Quid intolligitur per Participantem 2 Be. Intelligi S& participantem in demno, & par- Licipantem in actione damnificativa. Utrumque patebit in duplici caſu, nam I. Comedens V. G. cum fure de rebus furtivis, eſt participans in dam- no, & tenetur ſolùm pro parte, quæ ſibi obvenit. 2. Adjuvans furem, applicando ſcalam, agendo excubias, ſubmiſt ando inſtrumenta eſt participans in actione damnificativâ, & obligatur ad totum dam. num. Undéè ſolet dici: participans in damno ob- ligatut pro ratà rei, participant verò in actione in- juſtà im ſolidum. Quid intelligitur per mutum, non obſtantem non manifeſtantem? Pe. Mutus eſt ille, qui „ culn poſſit & debeat verbo vel clamando damnum impedire, & nonim- pedit, qualis eſt V. G. Canonicus tacens, aut Con- ſiliarius ſilens, dum ft iniqua aliqua electio vel conſtitutio, qui tamen loqui debent. Non obſtans, eſt, qui non obſtat, id eſt, negli⸗ git ferre ſubſidium damnificato, dum ad'id ex ju- ſtitia tenetur, tales ſunt V. G. Princeps, Magiſtra- tus, Belkdux, ſi ob ipſorum culpabilem negligentiam Ali üpan bus, tenepto Mor on I CaAtolem tenennur Mnurn ſellre edorer eg, N No Concutre Iendo, lelo Umpedin . 4 iires Wpuime Donino, un lenetor uenket Püimol eſt hec eleq d ole Denn iſfttt era¹ Gte i Carnmi, N, eipanen – Qumno, AI. . Umm (ortden ticpen „ utad und in N ſet 1171 cce, AN. taCels⸗ 1 Aiqu . Hunaddi e en geh SN De Reſtitiione. Airz alii patiantur damnum à feris, latronibus, militi- bus, quæ damna dicti omnes ex juſtitià præpedire tenentur. . Non manifeſtans eſt, qui poſt diamnum factum non monet Dominum, aut non declarat damnifi- catorem, quandè ad id tenetur ex Officio. Ita tenentur cuſtodes Pecorum, Vinearum, Sylvarum, Piſcinarum &c. qui ex contractu damna debent im- edire & facta manifeſtare. Hùc reducuntur Col- lectoret Gabellarum, qui obligantur curare, ne mer- ces, Vinum &c. aſportentur ſine Vectigali. Nota hic ex his novem cauſis cooperantibus ſex concurrere poſitivè per influxum poſitivum concur- rendo, ſic mandans mandando, confulens conſu- lendo concurrit &c. reliquas tres concurrere negati- — . - 1* W . . . . vè, id eſt non impediendo, cum ex juſtitia debeant impedire. S—?J́GðMc Quo ordine debent hi reſtituere? . Antè omnes debet feſtituere Principalis in facte niſi res aliena in ſe apud alium extet, tunc is tene- tur primo loco. Katio, quia res ſemper clamat ſuo Domino. † Juxta D. Thomam quò ad cooperantes primo loco tenetur pfæcipiens. Secundè exequens, & conſe- quenter alii, ut conſulens &c. Katio, autem quarè ꝓrimo loco inter cooperantes obligetur præcipiens, eſt hec, quia ille eſt principalis in facto, mandan- do exequenti, ut damnum inferat. * Jed obliganturnk omnes cooperantes ad totum damnum, ſiveè in ſolidum Be. Si concurrerint ad totum damnum, tenentur „ 214 Caput IX. in ſolidum, non omnes quidem abſolutè, ſed con. ditionatè, nempè in defectu ſociorum. Qui autem concurrerunt ſolùm ad partem, tenentur pro parte, undè participans ſolùm in damno vel re furtivà, non obligatur niſi pro parte, participans verò in adtio- ne injuſtà, ſimul furando ex communi conſpiratio- ne, agendo excubias &c. obligatur in ſolidum. Qed zuid, Dominus remiſit obligationem reſtitutionis exeguenti, utpoté bauperi famulo, excuſaturnés guogué Ppræcipiens, & econtra? . Ad I. negativèê, quia principale non ſequi- tur ſuum acceſſorium. Ad 2. verè affirm. quia ac- ceſſorium ſequitur ſuum principale. Minus principal's reſtituit loco principalit, ad quid Principalis? m. Obligatur minus principali ad refundendum id; A minus principalis ſatisfecit Domino. Vel in defectu Principalis habet alter Jus repetendi à ſo- ciis ſecum ſecundarò obligatis, ſed pro ratâ. Quod, 8 Principalis in fad diſobligatur ſi verò Principalis in facto reſtituar, diſobligatur minus principalis, ùt de ſe patet. Inquibus bonis poteſt inferri injuria w. In bonis animæ, corporis, famæ, honoris, & foxtunæ. . Quotuplicis ſunt bona animen v. Duplicia, feil. naturalia & ſupernaturalia. Ne . 47 76. me ſ ci 4 uus inpecn N e ſaude ocut cenco, (c i umn ur. ha Gammi 5 Cona 1 . Ey, i, i in alo dchor lriu onig ſi in Cecilor leß. Und Henn non Aia don⸗ De Keſtitutione. 215 ue, in V G. gratia, intellectus, judicium, ſcientia Gc. n. Quiam In primis bonis tenetur reſtituere, qui philtro, u gonn ma ficio, vexationc alteri abſtulit u um rationis, Ie ſuntit, lci qua tum in ſe eſt, maleficium 0o lere, remedia vedüch qui us corvaleſcat;, procu are, & omnia damna in ldn impedivit alium à ſtad'o litt arum. . In ſetundis bonis tenetur reſtituere, qui alium vivel algee fraude induxit ad peccatum, idque pro poſſibili, e n ſcil. ad melio a hortando, pro illo orando; qui alium ſuuſt decuit falſa dogmata, revocando, & vera eum do- mne cendo. Item Barochi & Prælati, quibus ex Offi⸗ ceio cura animarum incumbit, tenentur reparare aine H damna, quæ ſubditi ex eorum negligentia patiun- oa wur. Katio borum omnium eſt; quia, qui eſt cauſa . damni, tenetur illud reſarcire. ler ia Quomodò reftituet, qui damnificavit alium l in bonis corporis, occidendo vel A rinen mutilandod Cr Domme. v. Primò: Injuſtè alium lædens in vita, mem- r bris, viribus &c. tenetur læſo aut hæredibus neceſſa- pom riis in alio genere bonorum reſtituere . etſi ex dam- g n. corporali nullum ſequatur damnum in bonis tem- voralibus, læſo quidem, ſi obierit & indigeat, in J toniali iritualibus; ſi verò non indigea hæredi- miiim Paus in. ke temporalibus. Et hoc verum eſt, etſi nr, k occiſor pernà corporali à judice plectatur. Katio, . quia hæc pœna ſolum eſt compenſatio injuriæ factæ D remp. Unde, ſi lædens, quâmdiu vixit, reſtitutio- cwine! neumi non fecit, ad eam tenentur hæredes. Ratiei, Cyemu⸗ quia bona defancéti tranſeunt cum hoc onere, & . ſ◻ℳ qu A: 216 Caput I X. qui ſentit commodum, uti eſt hæres, ſentiat etiim em ven onus. zjam n M. Secund?: Compenſatio damnorum realium e ſt ne fit ſolvendo expenſas curationis, cibos cariores, lu. (c ſeent crum ceſſans, id eſt, quod opificio V. G. feciſlet, i e ſi læſus non fuiſſet, non verò expenſas funeris. Ka- dcendh tio, quia etiam hæ fuiſſent faciendæ, ſi naturali Palſin l. morte obuillet. “ B. Tertidè: Si qui ſe mutuò provocant ad duel. prlan! dum, lædens læſo ad nihil tenetur. Katio, quia (Wwpere læſus renuntiavit juri ſuo, uKunncect B. Quartò: Injuſié occiſus nec licité, nec vali. dè poteſt occiſori condonare reſtitutionem alimento- emm dur rum pro parentibus, uxore, liberis, &c. Ratio, (ge ſil quia occiſus obligabatur jure naturæ eos ſuſtentare. ete dn F.. I. Qui ſtupravit virginem volentem & ſolum lie leviter rogatam, ſecluſo præyio pacto, ad nihil te. ohle netur. Fatio, quia ſcienti & conſentienti nulla ft Arenne: injuria; ſecùs, ſi per vim, metum vel dolum b „ ca copulam extorſit, ob rationem oppoſitam. Un- W de tunc tenet illud gnoma: Vel duc, vel dota: iig nun ¹ Quid ſi puella ſtuprata vel ejus parentes non (ihtn Aad quid tenetur, gui ſtupraxit? D Patiantur damnum V. G. quia res man- dennt ſit occulta? NRacha . . . . . . . . iim. . Stupratorem in conſcientià ad nihil teneri. Ven, Katio, quia, ut ſupponitur, damna nulla ſequun- Uu ſan tur, quod etiam inde collig-ur, ſi V. G. ftuprata mMſn æquè commodéè nupſerit, ac ſi violata non fuiſſet, e, ann in iſto tamen caſu poſſet ſtuprator teneri ad petitio- Timoni nem 8, ſetninein norum eit 0 CMiN, 0 V. 6. klt las funend! e, ſ un ocNt 1d4 . Hitt, lcic, Men tonemndm tis, N. 14 E eos Ilen Gifronn olemen Al 4, A ii ſinten n e Ein Oppoltan C, l ⸗ 4 muntl ia rel 1d iͤle mnn e V. 6 Olatao 4 eneli 4 pucllam ſtupravit, vegul cam ducere immediate ex vi P De Keſtitutione. 217 nem veniæ, ſi exigatur. Quod ſi verò dict⸗ ſtupra- ta jam nupta incipiat primèò ientire damnum, quia es a mari tuprator tune tenertiir res fit nota 1 arito, ſtuprator tune tenetur damna ſic ſecuta Compentfare, ur de ſe patet. Nota, quæ . 6 . . 1. * . . „ 2 „ 17 hic ded irgine dicta ſunt, Præportionabiliter etiam, dicenda eile de illa, quæ prius corrupta eſt, & paſſim Hahebatti Virgo, ſicut & de vidu. Be. 2. oli ſtuprator ſub promiſſione matrimonii ue ariter tenetur eam ducere, .* . 2 —α 11 = . ſiv verè ſive ſicte bromiſerit. Katio primi e tunc eſt contractus oneroſus. Eatio ſictè promiſerit) eſt, quia, lic ſt, quia ſecundi (ſi nempè et non obligetur tunc n dttte ihtmed Promiſſionis, urpotè quæ ficta fuit, obligatur tamen mediatè, id eſt po ſonſ 1 er . 2= . 7 nere conſenſum verum, & ſic facere promiſſionem validam. r Dixi regulariter, nam in aliquibus caſibus ſimi- 1 Rubrut ſub ſpe matrimonii ſeducens puellam cobli 4 quUi gabitur 4 ducendo eam, qui caſus ſunt ſe- quentes: Primus eſt 5 ſi puella facilè colligere potuerit ſtupratorem nen agere ſincere V. G. quia eſt diſi a. ritas magna in nobilitate & divitiis. Ratio “ Caja tunc voluit decipi. 4 Secundus eſt, ſi Caja ſe non eſſet. ipfum. Tertius ef 1 matri 10 rj ia icandal ſt;, ſi cX tali matrimonio timeantur gra- via ſcandala & mali exitus. Katio, quia hæc om- nia ſunt juſta cauſa non ineundi matrimonii , maxi- ½¾ ſe finxit Virginem, cum Ratio quia tunc quoque ipſa decepit me, cum T. integr me, c es aclhuc ſit integra „ utpotè cum ma- trimohium nondutn ſit initum. . L 0ο5 QLuintas 4 418 Caput IX. Quartus eſt, ſi ipfſa permittat ſe ab alio ſeduct Katio patet. Quintus eſt, ſi ipſa nolit nubere, vel parentes nolint eam ſtupratori tradere, ſufficit enim, quod Ktuprator paratus ſit eam ducere, nec ad aliquid liud tunc obligandus eſt ſtuprator. Ad guid tenetur adulter vel adultera? Bz. Tria ſunt damna, quæ ex adulterio regula- riter ſ'quuntur. Primum, quèd proles educetur ex bonis patris putatitii. Secundum, quèòd accipiat do- tem & ſponſalitium. Tertium, quòd cum aliis adeat hæreditatem, ac ſi eſſet legitima proles. Itaque . I. Si ex adulterio proles non naſcatur, nec ullum aliud damnum ſequatur, adulter nihil tenetur reſtituere marito adulteræ pro violatione to- ri; ſi tamen id maritus reſciat, tenetur urerque ad ſatistactionem Per ſigna doloris, veniæ petitionem, &cc. ex praxi fide lum & Confeſſariorum. N. 2. Si adulter ſit moraliter cerrtus prolem eſſe ſuam, tenetur ipſe & adultera ad reſtitutionem dam norum, quæ patri putatitio ejuſque legitimis filiis Au⸗ inde obveniunt, uterque pro rata, alteto deficiente quilibet in ſolidum. Ratio, quia vel hæred uterque eſt cauſa damnorum illorum. B. 3. Si adulter rationabiliter credat prolem non eſſe ſuam, eò quòd mulier putet eſſe mariti, vel alias ſit levis, aut ſoleat rem habere cum pluribus, non tenetur ad dictam reſtitutionem. Katio, quia in dubio melior eſt conditio poſſidentis, & alias nemo tenetur luere, antequam conſtet eumeſſe debitorem. Be. 4. Adultera natà prole tenerur, quantum p - teſt el hue e lcgiein Ium, te bond d Lis extra CAntnun. ſinnte, climen i ere mn ylamn ter ſt, aim! lalhahe Qaan Ieyehte Nato, 4 4 9 leſti un comn Gendo, eſauch Kepidum; ucere h Cln 10 Pare Natrimon Nlire n 1 do l un it enin g ec N u Adhe Auletio e Holes ehlen dd cſin Dd cum A loles. Jles tonnis , AI Pro Golrnte enetur uene etiꝛ iiin orun⸗ cenu n Kmntorne⸗ 1 6 . ve Hum Mele N n. N, iu rirniis (Ne muun, unglvin⸗ utir 4 1 i, XNOH 4 eſl .. guuantu De Reflitutione. 219 teſt ſine vitæ periculo ac ſamæ diſpendie, laborares ne legitimis prolibus vel hæredibus obveniat dam- num, tencturque ad ejus reparationem, quiæ eſt cauſa efficiens hujus damni. Reſtituer autem vel er bonis paraphernalibusvel per compenſationem labo- ris extraorchnarii vel parſimoniæ in victu & veſtitu. vel inducendo prolem ad ſtiatum Religionis Mendi- cantium. WW B. F5. Si adultera nullo dictorum modo poſſit re- ſtituere, non tenerur proli vel marito manifeſtare crimen ſuum. Aatio, quia proles non tenetur cre- dere matri. Unde eſt regula juris: Alleganti pro- priam turpitudinem cum alierius Præfitdigig, (uti hic fit, cùm filius cummuni opinonce ſit legitimus) nul- la eſt habenda ſdes, Imò adultera per ſe loquendo (quantacunque demuun ſit hræreditas) non tenetur revelare crimen ſuum cum periculo famæ vel vitæ. Ratio, quia bona inferioris ordinis, per ſe loquen- do, reſtituenda non ſunt cum jactuta bonorumor- dinis ſuperioris „ qualia ſunt fama & vita. Dixi: per ſe loquendo, quia, ſi periclitetur bo- num communc, tenetur revelare etiam cum vitz diſpendio, ut ſi ſpurius regni vel Principatus hæres eſſet hæreſi infectus, vel peſſimis moribus imbutus; legitimus verò eſſet virtuoſus, Catholicus S&c. . 6G. Si filius adulterinus factus adultus vellet ducere filiam ſui parentis, quæ eſt ſoror ſua ex parte patris, quod ipſe neſcit, ad hoc malum præcaven- dum parentes id reſcientes, ſcil. uterque adulter, tenentur adulterio non revelato omni poſſibili modo matrimonium hoc impedire. Dein, ſi aliter im. pedire non poſſint, tenentur ſaltem uni eorum 2 Vel, 2285 Caput IX. ſi aliter fieri nequir, utriſque revelare. Katio eft, quia convenientior modus ad tale malum præcaven- dum hic non occurrit. Si verò jam ſint copulati, & uxor puratitia gravida reperiatur, debent relinqui in bonâ fide, ne majora inde mala propullulent. Quid ſi mater vel adultera prolem expoſuit? “Z Dico: Si id fecit ſinè inſtinctu adulteri, tenetur in ſolidum expenſas ſolvere domui orphanorum vel hoſpitali prolem nutrienti; ſi utriuſque conſenfu id factum eſt, tenetur uterque pro rata, vel in ſoli- dum altero deficiente; ſi verò adulteram induxit, ipſe prius tenetur, & ipſo deficiente adultera. Katio, quia illa orphanorum domus erecta eſt ad nutrien- das proles, quarum parentes ignorantur. Ergè &c. §. II. De Reſtitutione in bonis famæ & honoris, Quid eſt Fama P v. Eſt multerum exiſtimatio de vita & moribus alterius. Eſt duplex, Bona & mala. Prima eſt multorum exiſtimatio bona, Secunda eſt &contra, ubi quilibet homo tanquam pars homogenea retinet naturam totius. “ gul 5 * 1. E us exct N. D. .60. jucn Peracum (Ker. I. netur ad jule, ut co ſye en Perer uti noncbli Kr. l. lu er Danrur encocri, Paltem int De KReſtitutione. 221 . 4 . 2 —. 7 ” Quid eſt Honoer? iM N. Eſt teſtificatio propriæ exiſtimationis de alte- berce Tius cxcellentia ex intentione honorantis. ICE . 4 uorupliciter fama lædi pozcft era zln Be. Duph iciter. Primò per actum internum, V. G. judicium temerarium, ſuſpicionem. Secundè per Aum externum; quod rurſus contingit tripli- adlai,. citer. I. Verum dicendo & juſtè, & hic non te- 1 ane netur 24d reſti itutionem. 2. Dicendo falſum & in milqe n juſte, ur qui crimen alcm; imponit, ſive in juci 4 10 um,pi cio ſive extràa. 3. Dicendo verum, ſed injuſtè & dultenmii præter juris ordinem, ut dum alterius verum, ſed teadiu! tamen adhuc occultum crimen tevelatur abique ra- dn An noribil cauſa, & hæc omnia poſſunt fieri duplici- wrm ter. 1. Per verba. 2. Per facta, ut per paſquil- las, ber appoſitionem cornuum ante ædes, deno- tando f ſœminam eſſe adulteram. Dantur adl huc alii modi ex Soto, V. G. amplifi- cando crimen, benè fa tum proximi in ſiniſtram partem interpretando, quæ explicantur hoc verſu: Imponens, autgens, manifeſtans, in mala vertens. Et hi ſunt modi, quibus directè læditur fama. Indirectè autem fama læditur his modis: 1. Ne- 14! gando rectè facta & bona alterius. 2. Reticendo e udn bona alterius eo loco & tempore, quo Cæteri reti- centiam accipiunt PrO tacita vituperatione. 3. Diminuendo rectè facta & laudes alterius. 4. Ita frigide laudando, ut laus potius cedat in diminutionem famæ illius, qui laud- tur. Qui mo- di explicantur hoc verſu: Qui negat, aut minuit, reticet, zeskargue remißd. P Huc ns ke 222 Caput 1I. Huc ſpectant Contumelia, Convitium, Impropt- rium, Suſurratio, Deriſio. Contumelia eſt injuſta dehonoratio vel læſio hono- ris per verba vel faéta manifeſta, ut, dum alicui objiciuntur crimina ſua, vel ipfi inffigitur alapa. Differt à detractione, quòd hæc ædat famam, iſta honorem; unde detfacétio definitur à S. D. quòd ſi injuſta denigratis alienæ famæ per verba occulta. Conritium eſt, dum alteri objicitur injuria, quæ in eo peccatum non eſt, V. G. vocando eum cæ- cum. Improperium eſt, dum injuriosè alteri objiciun. tur Beneficia ab eo accepta. Suſurratio eſt idem, quod detractio, què ad materiam & formam; differt autem què ad finem, quia intendit amicitiam ſeparare; unde gravius eſt peccatum quâm detractio & contumelia. Katis, quia majus nocumentum infert, tollendo majus bo⸗ num, ſcil. amicitiam : nam amico ideli nul ſt HD comparatio. Eccl. 6. S§. D. 2. 2. 4. 74. a. I. in Corp. graphicè idipſum oſtendit, dicens: Suſurro & de- tractor in materia conyveniunt, & etiam in forma, ſive in modo loquendi: quia uterque malum occultè de proximo dicit . Diſfferunt autem in fine: quis detractor intendit denigrare famam proximi, ſuſur- 7e autem intendit amicitiam ſeparare. Deriſio eſt, ut, dum quis intendit, ut alter erubeſcat, & eſt de malo vel detectu, qui ſerid taxatur. Eſt peccatum mortale, ſi ſit de re graxi, .„1 „7 . . . . . . . „1 ideque reſtitutioni obnoxia. Diſtinguitur 4 con- vitio, nam convitiando intendit quis honorem de- primere, detrahendo famam diminuere, ſuſurran- Wura 1 d, do mici conlunde Mota laſie, Ccachunnos Cilivenn ſpec⸗ Ncrin Xl lenentam ohrtm 1 Decene d imn, d Cuenan X Ne tchenis e Eimuli weſtre e; och enarnn uhid 1 INrin en flle Pollt man lgron 10 per ⸗ V tinn, iyn ) vel M Ut, Qund mrinii, Ccando eun Aeiit Aracko d en gnb a uncde vnn grumele. 19 olentomi⸗ nicn fll 17 4i 18: Mn De Keſtitutione. 223 do amicitiam . confundere. tellkre⸗ deridendo alium ad ruborem Nora; quòd ſi inhonoratio flar factis oce iMuſio, ſi naſo rugato, ſaſannatio, ſi verbis oel cachinnis , deriſio; hæc autem gateni her is vel diſtinguuntur, quia conveniunt in “ er ſolum ſpecto. hine per ſe re- Ni erime , en ſit publi revelare? . M. 1 ſit publicum publiciate ſacti & juri ententiam judicis, portes id uhivis revel Juris Per ftitia. Ratio, quia deäinquens her ernſt ſalvà ju⸗ reitate .. 1. unn per crimini reitatem amiſit jus in ſuam famam, Pores Ane pecrxare conca charitatem, quia, quod , men fert, alteri ne feceris. tibi non vis QLuanam 1 , „. L equiritur eulpa, ut tenearis reſti- tuere famam? SSZ e Nor requiritut culpa Theologica ad hoc en⸗ d d ituere famam, quam etiam ſine culhe ruxiſti. NRatio uia reftitstio eſt ad k „ quia rcftitstio eſt adhuc in H 1 E poteſt⸗ . porteſtate detrahentis, & non revocando approba glenihn Aunifn reria t. * rril tantundem eſt, ac de novo famam tollere, atio utique eſt reſtitutioni obnoxia. iee art. prenut, 1 ekh, . Dkinguin lrrf Ex jam dictis ſequitur, quòd i zjuriun m berce inmn uod, qui alteri fecit nrin 1 ni famæ, V. G. imponendo ei crt alſum, vel verum, occultum tamen, ir, ir⸗ poſſit manere occult lider cintir oln. kole wanee ten um, peccet mortaliter cum ob atione ad reſtitutionem ui detrahir parentilyus, . Qui deti ahlt Parentibus, 6 N.. nſuer ds hα iniuper peccat contra pietaten ui ſuperiori itra pietatem, qui ſuperioribus innele, t contra leverentiam ſeu obſervantiam S. La 7 2 24 Caput IX. Quis eſt modus reſtituendi famam ? Dico: Si quis alium infamavit de crimine falſo, faeilis & conveniens modus eſt, ut coram illis, qui detractionem audierunt, dicat ſic: Quando hoc vel illud de tali vel tali dixi, deceptus hoc dixi, modè autem deceptum me invenio, & falſum eſſe, quod dixi, unde illud revoco. Qua ratione vita- bit ſuum, & compenlſabit infamiam alterius: quèd enim poſſit ſine infamia ſui dicere, ſe fuiſſe dece- ptum, patet, quia ipſum peccatum deceptio quæ- dam eſt. “ 2. Si quis alteri famam abſtulit, dicendo verum, ſed injuſté, ſuavior præ cæteris eſt modus, ſi dicat: Quandèò tale delictum de tali dixi, putabam illud eſſe verum, ſed ex poſt deprehendi, me dixiſſe falſum. Quo modo infamato reſtituit famam, nec . . p . . A mentitur ipſe ſic dicendo, quia verum eſt, quèd tunc dixerit falſum, quia invenit ſe id dicendo pec. càſſe, peccata autem in Scripturis vocantur falſita- tes. Cæterùm potiſſunus modus reſtituendi hono- rem per contumeliam ablatum eſt veniæ petitio. 4 tio, quia per hanc ſe humiliat & deprimit, & al⸗ terum honorar. —„ Danturnè cauſæ excuſantes 4 reſtitutione famæ? Affirmo. Et primò quidem cxcuſat expreſſa con- donatio infamati privati, cujus ſcil. fama non eſt ahiis alligata. Secundò, neceſſitas, ut ſi quis injuſt alium infamat, & is infamiam aliter non poſſit aver- tere, niſi prodendo crimen ejus ocultum. Termèd, impo- inhee ſorepr leſtitati Quart) fümam lius, 6 tu vit lamiles ctend Mern da 3 Per ejis per ſationem men 2lt . N u. Lat, Aeln kel E Dioo . A, AInale, Ralin 1 n achrin Dis banun eponnur. er di eleig ek De Keſtitutione. 255 Nh imporentia moralis, ut fi reſtiture nequeas ſine atnis. ſione propriæ famæ longe præſtantioris, tunc ehim reſtitutio fiet in pecunüs, vel alio genere bonorum .B uuct Quartd, cum pe iculo vitæ regulariter noh tenclis . ““ê famam reſtituere. Katis , quia vita eſt bonum me- dglir lius. di tamen fama paublicæ perſonæ melior ſit, quam N tua vita, teheris ctiam cum tali pericul. in. Wmnt ſamäſſes alium de crimine, olt quod allar mune en plectendus, pariter teneris. Quintè, per cellitz eiii nem damni, ut ſi infamatus ſit per teſtes Convidus un deeee vel Per ſententiam Judicis declaratus talis, v. elfamæ Crinn hl COrN A M ejus per oblivionem reparata. Sextè, per compen- Ecenh ſationem „ ſi duo ſeſe æqualiter infamarunt ſi ta. mode, Umen abſit ratio ſcanclali. hendi, N Obligatio reſt cué ndi famam tranſitne al ſinitchmn. hbarsdes 9 eae . Negativé: Tenentur tamen compenſare dam- 1 * . * quia prima obligatio eſt perſonalis, 1 WNN. altera fcalis. kmn R Eſtne licitum infamare ſe itſam . . 2 7 Hico juſta cauſa, V. G. ob Chriſti exem- um, vel bonum virtutis licirum eſt f ipſum in- farnare. r nßrun Kati I irtn — 64 . ati0 tum quia homo eſt Dominus famæ ſuæ ut plarun eſt ſupra. Tüm, quia fama eſt ur, WAA nus Donum bono virtutis, unde laudz Diſi: . xllreht 1 0 virtutts, undeé laudabiliter Pro lo lme exponitur. Cæterum ſine juſta cauſa ſe inkann 2? 4 4 „ tb on levibus eſt leve, in gravibus eſt grave Ppecestui pro wn i, digalitatis. Kat:e, qia eſt ir ationabilis Profttio walan! tanti boni, quoct eſt SS „ quam divitr — 226 Caput IX. Porrè, qui metu tormentorum etiam graviſſi- morum ſe infamat fatendo crimen à ſe non comiſſum, ob quod mutilatione vel morte punierur, pecca mortaliter, teneturꝗue retractare, licèt torments renovati præſumat. Ratio, quia talis per Confes⸗ ſionem illius criminis poſitivè voaperaet ad de- ſtructionem vitæz & membrorum ſuorum, quod nemini licet. F. III. De Reſtitutione in bonis fortunæz. Qui alium damnificavit auferendo, quod alls habebat, ad quid tenetur? M. Tenctur ad æqualitatem damni. KRatio, quis violavit juſtitiam commutativam. Qui alium damnificavit, impediendo, ne adaipiſcatur id, ad quod erat in vie habendi, ad guid Dico: Non tenetur ex æquo compenſare, ſed ſecunduùm arbitrium prudentis juxta qualitatem ſpei ac conditionis perſonarum & negotiorum. Katio, quia minus eſt aliquid habere in ſpe, quâm in re, 1 verò quis aliquid habeat in potentia tam propin- qua, ut equivaleat ei, quod actu habet, tunc de- 2 bet reſtituere ex æquo. Ex his: Reſolves primò, qui injuſtè impedit, ne Præben. da detur digno, antequam firma tum ſit, quèd ei 4 “ detur, †4 cknnl Genr, ſecund perl tſt 40 1eſtitutn dumkee Mati r Cundue Eelune a tene lumn tüm Un, u clleinmur nb ⸗ Clencis. Terti Uln Pr Gammun yel lube 1 Cebito lelt, P Retur dann Cetur ex Cerne, Müenen ſlnet 4 X. y, und he De Reſtitntione. 22„½ dmgi detur, tenetur quidem ad aliquam compenſationem non ndin ſecundum quantitatem ſpei, conditionem. negotü ſan && perſonæ, ſi verò jam firmatum ſit, tune idem lceom eſt, ac ſi jam habitum auferret „ & ideò tenetur ad ls aln reſtitutionem qualis. Katio primi eſt, quia non- petaen A dum fuerat adeptus, & multipliciter poterat impediri. Raun, Aatio ſecundi eſt jam data. Idem intellige de quo- cunque Officio. Ita D. 7 h. hic a. 4. 4ad I1. Secundò, qui deſtruit ſegetem, gramina, ſemi- na » tenetur reſtituere, non quantum valerent, ſi jam tùm demeſſa eſſent & horreo invecta, nec ſo- lùm, quantuùm in ſe valent eo tempore, quo con- ni⸗ ſorun culcantur, ſed quanti æſtimantur omnibus conſide- ratis & deductis expenſis in corum collectione fa- ende,M ciendis. . — enete ZTertibe Si debitor detineat pecuniam creditori ultra præfixum terminum „ ex quo creditor incurrit nI. α. damnum, quo ei ſubtrahitur, quod actu haber, V vel habere debet, V. G. ſi pecuniâ eget, & ex mo- ra debitoris agrum vel domum vendit minùs, quàm nhehntt⸗ valeat, vel accipit pecuniain ſub uſura, debitor te- netur damnum reſarcire ex æqquo. Si verò damni- 71 ficetur ex lucro, quod habuiſſet ex elocatione rei e⸗ derentæ, V. G. equi, præter rem vel pecuniam nhen reſtituendum eſt etiam lucrum non ex quo, quia in ſolum eſt in potentia, ſed ſpectatis circumſtantiis. . — Miun ſe, “ Aad quid tenetur Poſſeſſor bonæ fidei? u bet, . Primò: Poſſeſſor bonæ fidei comparente Do- mino ante legitimam præſcriptionem tenetur reſti⸗ eclit, ueh tuere rem furtivam, ſi exiſtat, vel in quantum fa⸗ un t, P 2 ctus 223 Caput I. Aus eſt ditor, id eſt;, in quamthm propriis ſris rebus pepe e1Cit. Ralio, quia poſſidet, quod non eſt ſuum, & ſcit, cujus ſie; qui verò ſic reſtituit, non poteſt 3 Domino repeterée pre getium à ſe furi pro re fuirtiva ſo⸗ atum. Kafis, quia alias ille Dominus emeret rem Iutum ſium. . K. juſto pretio emptam Kente bona fide quali vel mi⸗ nori pietio vendidit, ad tunc Tes apud eum n extat. Si verò majori pretio Vendidit, tenetur reſtituere eſſurm. KRatis, quia in eo res zquiralenddf illum exce exta; quòd ſi czce ſtuas ille ſir induſtriæ, ad mihil tenetut. pani⸗ quia tunc in eo res non extat æ& X gvi⸗ Talenter cùm n noh ſit fructus rei, ſed ſpecialeh. 2t. Terti) bon de le vendideri it, tenetur Domino xeddere totum pretium. Aarié , uia in co res vquivalenter extat: Ereße⸗ . ſDominus rem ſuam aliter recipere poſſit. er. Quartè: Qui e emit rem bona. ſde 2 potes verdo dig, ofcit eile furtivam, ut ſuæ conſulat indem- nitati, poreſt recepto pretio licitè eam furi r reddere, ſi moraliter certus ſit furem Domino reſtituturum, ſi vero. incertus ſit, debet Domino reſtituere „ à quem res ſemper clamat. Major difticultas eſt;, ſi in eo ca aſu Domminus pe. clitetur de re ſua furi reddita. In quo tutior && probabili lor ſententia eit! igandt 2 Pai- Deminicun Soro, Iſe. Medina, Corarrupy. Harthol Medmna, Cajet, Setund): Si Poſſeſſor bonæ fidei rem furtivam . Hihil tenetur. Katie, quia ec in ſe, nec in virtute ſus Si rem furtivam dono aceſperet „ℳ Cit, Auumtun à di. Henich Alion u tractunn Preno, gilr er Natione, vaſn ſvunn 6 ſuni Oeclhencl Cluin ſareur ſed 10 (6 lem aAlen lid 1 ½ Domminumn Hal 1 Ver Doo. . K Nepar 20 2 . u. De keſtitutiene. 229 n i d Cajſet, Slvium, Franciſcum Bona Spei, quos ſe- quumtur Auguſt. Matthæucci 2 Gircken, Hienno . lſun. £ alii contra Malderum, Arragon, Wolterum, t, n Henmricum Strevesdorff Auguſtinisnum . . paucos N Win alios; quòd ſcil. tunc em mprori non ccat reſcin idere con- nus enelan⸗ tractum vum fure, S⸗ rem illi reddere recepto pretio, ſed tenetur redder re Domino, uti colli- tenin gitur cx J. D 2. 2. 7. 6u¾. 4. 6. i1 f. dicente: e e Aattone autem rei tenetur eam reſtituere, quamdin ram apud ſe habet; gaia qugd habet ultra id, quod anr han ſunzm i gebet ei ſubtrahi & Aare et, (iti deeſt, Ein in ſecundum formam commutatiyæ juſtitie. Ergèò in „ telli igit eſſe dandum vero Domino, cum illi ſuum Lnein ch deſit, furi autem nihil. Er Katis eſſe poteſt, (bræ- teselft 1 Occupandoinſimu ſolutionem tacitam) quia æquè illi- ie, citum cit rem alienam invito Domino diſtrahere vel snonai, uſurpare „ quâm occupare vel retinere, ut Pater: 1, lſe⸗ ſed ad conſulendum propriæ indemnitati non licet rem alienam invito Domino occupare vel retinere: Pnoſet Egd⸗ à pari. ſels mmotti gquid tenstur Poſſe Mor 4 biæ ſidei? Val Zenerdn 4 eguin , Bt. S ,tenetur dillgenter: inquirere veramn hel kni Dominum, quem ſi diligentia adhibita invenire non . oluhlenl Poſſit , retineat, & continuet poſ ſſeſſionem ſecus uollii verò non. nflin . Secund) qui eſt dubiæ fei Pofleſſor, te- vo Atan nesur ad dein ad quod Poſſeſſor malæ ſidei, ſcil. Ktet a ipſam rem, lucrum ceſſans, damnum emergens, & ex mixtis ctiam illos fructus, qui naturales ſunt. A lee⸗ Caorasace Junt Mandar rei, & ad guem ſn n ſ Veectant? o! 1.. Frurts ali ſunt meræ induſtriæ, alii ipfius rei. . P 3 Prumt 230 Caput IX. Primi ſunt, quos ipſa res ex ſe nullatenus progig- nit, ſed ſpecialis labor operantis vel negotiantis, ſicut lucrum, quod negotiando acquiritur ex pecu- nia, frumento, vino &c. Et hi fructus pleno ju- re ſpectant ad illum, qui induſtriam adhibet. Aatto, . ſicut fructus rei ſequitur rem & Dominum ejus, ita fructus induſtriæ ſeu lucrum indufſtrium opera- tium. Pructus rei alii ſunt pure naturales, quos natura nullo vel vix ullo hominum labore concuren.] te producit, V. G. animalium fœtus, arborum ar ma, camporum gramina, herbæ &c. Alii ſunt mixti, qui proveniunt partim ex natura;, partim cx labore, V. G. ſegetes. Item caſeus, vinum, ole- um, lana &c. Fructus naturales ſunt Domini ipſius rei. Katio, quia qualibet res fructificat Domino ſuo. Unde bPoſſeſſor bonæ fidei tenetur Domino reſtitue- re omnes fructus merè naturales, quin & mixtos adhuc extantes, poteſt tamen deducere expenſas & æſtimationem laboris; ſi autem dictos fructus con- ſfumpfſit; tenetur reſtituere, in quantum ex iis ditior 0 Cui reſtitutio facienda eſt, ſi Dominus rei ſit ignotus, mortuus, vel multum diſßtang w.., Prim): Si Dominus rei ſit tantùm ignotus in particulari, reſtituenda eſt communitati. Katio, quia ex innato amore in patriam præſumitur hæc efſſe voluntas Domini. Si verò Dominus rei etiam in communi ignotus ſit, pro ejus ſalute erogand eſt pauperibus. Katio, quia ſic habet communis Alus ug & co Alern du una dudi denda, (Ald non 1. Elt tutio fuckel Duumrur 4 N. Vert & labener ceptr, Eet, non nino giſtn d de re Nllunn du e Eidde depolto, Teſtiwuete gi talis ali ſicix üdammn Pune eb⸗ Dutte Dico Poxnitent Qdamnhum. tenns N . 1e l negonun inimn ae Chns genf Clubet Nl vommmumnet ukriamon lrlet, G bore conn 3, AbINI det, non tenetur propriis expenſis eam mittere Do- Aune,ui 6, VIuINI n Domuif fcarun Domion unr Vctre aen Co nt⸗ Aumendd Dumm l nin De Reſtitutione. 231 uſus & conſuetudo Eccleſiæ habens vim legis. Si autem dubium ſit, an hic vel ille ſit Dominus, juxta dubii proportionem inter utrumque eſt divi- denda, vel in rtein mittenda. Katio, quia in eo caſu non apparet convenientior modus reſtitutionis. Bi. Secundèò : Si Dominus rei ſit mortuus, reſti- tutio facienda eſt hæredibus. KRatio, quia illi com- putantur quaſi una perſona cum illo. . Tertiè: Si Dominus rei ſit multm diſtans, & habens rem alienam ſit ſolùm obligatus ratione rei acceptæ, V. G. qui eam invenit, vel bonâ fide poſſi- mino diſtanti, ſed ſatisfacit Dominum monendo, quid de re ſua fieri velit. Katio eſt, quia talis nullum damnum intulit. Qui verò tenetur reſtitue- re ratione acceptionis, ſive juſtæ, ut fit in mutuo, depoſito, commodato, locate, ſive injuſtæ, debet reſtituere & mittere ſuis expenſis. Katio primi eſt, quia talis accepit rem in proprium commodum. Katio ſecundi eſt, quia æquitas juſtitiæ poſtulat, ur qui damnum injuſtè intulit, gravetur, & ſibi im- putare debet ſumptus ſecutos. Peotéſtne fieri reititutio per Confeſſarium 2 Dito: Poteſt, ſi id neceſſe ſit ad ſervandam famam pesnitentis. KRatio, quia ſic ſufficienter reparatur damnum. SJed quid ſi 6 onfeſſarius ex oblivione vel ma- litia ſibi aliquid retineat Dite: Principalis debitor id teſciens non eſt H- P 4 ber — 21;32 Caput . ber à reſtitutione, habet tamen actionem contra Confeſſarium. KRatio, quia, qui tenetur ratione injuſtæ acceptionis, obligarur reſtituere, erli fes apud eum non manecat, juxta S. 7 b. bic a. 6. Jed, Ergòè: —R—.” Quid, ſi Confezſſariut ex craßa & aßfektata ignoranttia non moneat pœnitentem de reſtitutione, teneturne ipſe reſtituere Affirmo, cum Sylvio, Navarro & aliis. Katio,;, quia Contfeſſarius ſivè proprius ſive alienus tenetut ex Officio pœnitentem reſtitutionis monere, & ſic damno (quod pœnaitens rem alienam detinende in- Krt) obſtare, ergo. Excuſatur tamen Confeſſarius, 1. ſi ex obhvione vel inadvertentia non imponat pœhitenti onus reſtitutionis. Ratio, quia tunc pro- priè non eſt cauſa damni. 2. Si prudenter judicet pœnitentem, utpotè litteratum, ſcire ſuam dobligatio- nem; conſultiùs tamen eſt monere, quod tamen modeſtè & indirectè fieri poteſt, dicéndo V. G. non dubito, quin Dominus ſciat ſuam obligationem, &&c. Quo ordine facienda eſt reftitutio? Ante . nota, quèd creditores alii ſint reales, qui ſcil. habent jus in re, ſeu ad rem debitoris, & vocantur hypothecari; alii ſunt creditores perſonales. qui directe habent jus in perſonam debitoris, in pharz, Hoc not. ” Dice I. Hypothecariis ſolvendum eſt prius, quim credito- (edtori crogra⸗ i: Tchei Pins ſol⸗ ſpece. Klert Cern emmpnon lubent e contt latbtae Cebiezere N 1 Honen an cTediroripu⸗ chirographariis. Katio „ quia hypo- Eenn uu thecarius & rem & perſonam ſibi obligat lere, ei e Reflitutione. 233 1 am habet, chirographarius ſolam perſonam, ergò prior haber . 2 1 1 . 4,1D — 1 Pe 1 ◻ Tras 4 1 1 .e ,4,4 plus juris, e go præterendus. Item inter hypo- carios præferendus eſt is, qui habet anti , e , ltetent e 0& e e Aienun e. moner, rucene. 4 e ſunnöbi e, guln Hcendo 1! Pignone, 6Aür. lenm Ctbin⸗ ſtorei n Gebion 4 N Gnn D BPico z. &i bona debitoris non 3 othetam; nam, qui prier tempore, vendum omnibus crediteribus debita certa præ incertis & d creditores certi ſunt melioris c priùs ſolvi debent ea, ſpecie. Katie, quia dominium non eſ . ut patet in depoſito, commodato, imè & in empto, ſed non ſoluto, quia & hoc inyolvit conditionem: Li fuerit ſolutum. Cæterùm debita ex delicto, V. G. furto orta non ſunt prias ſolvenda, quim erta ex contratu, V. G. emptione. Katio, quia in uttoque caſu creditores habent æquale jus. Imò poreſt eſſe, quèòd debitum cx contractu ſit antiquius: Ergò hoc non poreſt jure Poſtponi. Quèd, ſi tamen debitor ſit ſuſſiciens ad ſatisfaciendum omnibus, debet prius reſtituere debita ex delicto orta, quia ibi Dominus rei eſt magie invitus, & ſic intelligendus eſt S. D. ſi objiciatur. Ezx gua culpa oritur obligatio reſtituendi in bonis fortung? g. Ex ſola culpa Theologica mortali, niſi obli- gitus fueris damnum impcdire ex contractu vel quaſi conttaftu, aut ex alterius damno factus ſis ditior “ 4 7 . . 71. —— unde non ſufficit culpa tantùm juridica commiſia ex inculpabili inadvectentia; unde ob homicidium vel . pPpy incen- 7 . 234 coput X. incendium &c. caſuale in conſcientiæa ad nullam te- neris reſtitutionem; idem eſt, ſi pecus tuum de-= fius. eneris ratio- paſcat ſata alterius. Katio, quia nec tene ne rei acceptæ, cum non habeas rem, ne⸗ ejus n. litatem, ut ſuppono.; dein nec ratione injuſtæ are. ptionis „quia in conſcientia nullam actionem inju⸗ rioſam commiſifti. Ergò ex nullo capite. n Dii, in conſcientia, & ut alii addunt, Pcn 4 zjus naturæ & antè judicis ſententiam, quia ai potes ex ſpeciali lege poſitiva, talis eſt V. G. lex, quæ obligat ad reparandam læſio nem ex quadrupe- de. Finis autem ejusmodi legum eſt ſtimulare civi. um cautelam in damnis fortuitis Arrcavenchs GEqun leges hæ pœnales ſunt „non ante, ſed poſt ju ici⸗ ſententiam obligant. Quotuplex eſt culpa . Duplex: Theologica & juridica. A re e1 ccatum mortale vel veniale. Secunda e Ben he omiſſio ad impediendum damnum proxi mni quiſitæ. D Quotuplex eſt culpa juridica Bz. Triplex: Lara, levis, leviſſima. Prima eſt .1* „. — „ * in xe r0= 7 omiſſio diligentiæ, quam viri circumſpecti in re p ria adhibent, V. G. dum quis pallium ſibi commo- Hartuun relinquit in loco publico. Secunda eſt om 4 . ee. ſio diligentiæ, quam ſolent adhibere viri ircumt 1 qui jum illud ctiores in re propria, V. G. dum quis pallium . ſit. . relinquit in ſuo cubiculo, ſed ofium mnſ wang TZeria eſt omiſſio diligentiæ, quam circumſpectiſſi- mi adhibere ſolent, V. 6. ſi hoc pallium in tabrn um exee ſvo eline tni, Urn Culp lus prei el coln Cuaupa . In Cipiennis in urllitar in utiltzt N. NN is 7 A Maiſtru Pgl, 4 em i Cudi Plent orniit Mutuo. .V Ratio len ,. Wum ! d mn! eCus uund enetislue , Ueſt. Conen zie. ek 6 n er in Kümlne AVends N El l 4 4½ la. Nn urt i⸗ lylint uunſbi ar Cunti 4e 13;5 ſuo relinquit, oftium clauſit, ſed ſeram non ten- tavit, utrum clauſa eſſet. &c. ”l Culpa lata ſubdividitur in latiorem, quæ eſt do⸗ lus præſumptus vel Appatens, & latiſſimam, quæ De Reſtitutione. eſt dolus apertus. Quotuplezx eſt contralctut, ob guem aliquis ad un reſtitutionem tenezur * . Triplex: Primus cedit in utiliratem ſolius rc- cipientis, ut in mutuo & commodato. Secundus in utilitatem ſolius dantis, ut in depoſito. Tertius in utilitatem utriuſque, ut in locato. Quid eſt quaſi contraklus Bt. Eſt quantùm ad præſens alienorum negotio- rum executio, V. G. Cura, Tutela, Officium ſudi- cis, Advocati, Procuratoris, Medici, Chirurgi 2 Magiſtrarus, Confeſſarii, Concionatoris „ Theo- logi, Architecti &c. in quibus intercedit eontractus ſakem tacitus. Qualiter ex contractu gquis tenetur ad reſtitutionem Br. Ex contractu cedente in utilitatem ſolius acci- pientis, ut in commodato, tenetur quis ad reftitu- tionem etiam ex culpa leviſſima, non tamen in caſu fortuito, niſi transferatur Dominium rei, ut in mutuo.. KAatio I. p. Æqquitas poſtulat, ut in cuſtodia rei aliene, quà erce in tuam uteris utiliratem, maxi- „mam impendas diligentiam, ne Domino percat. Katio 1 az6s Coabut IX. Katio 2. P Quxævis res dum perit, Domino ſuo gu mar perit, ſi he adſit culpa vel pactum, ſed commo. nn ct dans manet Dominus rei commodatæ: Ergè. 1 Dixi » Si non adſit culpa vel pactum; ſi enim Gd hæc adſint; liquidum eſt, quèd teneatis ad reſti. . & tutionem. 40tmnO Katio 3. p. Res perit Domine ſuo, dum ſubitd i 0 perit, ſed in hoc caſu aher V. G. mutuatarius ſtatim lw, la d efficitur Pominue rei, quia per mutuum transter. l gaet tur dominium: Er go. . Perenar Ex cone, atke cadente in utilitatem ſalias aui ut in depoſito, tenetur quis de dolo & culpa! ata; nii V. G. t poſta ius ſe ipſum obruliſſet, vel acciperet mercedem de induſtria. . Hr Katio: Quia in eo caſu accipienti nulla fit grati⸗ emolit vel utiltas, ergèò non debet gravari ad majorem noris; diligenti am, quam homines Paſſim in cuſtodia rei ole propriæ ſolent adhibere. . Konem. Ex contra r cedente in utilitatem utriuſque tene-. cuum or cur quis ex culpa lata & levi, non tamen de levis. Mccſit u ſima mnec in caſu fortuito. walſtin tite Katig: Æquum eſt, ut quis in cuſtodia rei eipræ. Gin on Cis& in fuam utilitatem conceſſæ diligentem impen. Mrn n l dat curam, non tamen tenetur ad ligcntiſſimam .„ ilin. g quia non ille ſolus, ſed & Dominus commodum Wank ſe reportat. um, q Ex dictis reſolves hunc caſum: Aliquis hic acci. iucelt, pit equum conductum, habe tue penes ſe mutuum Qur huj tj & Palli ium commodatum, & de concreditis ab alio ſhenc 100. Imperiales, omnia hæc in via perdit. ſinè ſua uen poſte culpa, ankerentibus e ea ſibi edonihus ,hic enim M in con⸗ tenetur reſtituere mutunimn, non item alia. Ratio, Klemt zer quia ¹ Oa. 666 wKR. 2 1, ed anmn 2: H Gumn; ſe tenearit A 1o, unſt uturaliut Kutnum n n ſlut ie Xcllgelnn t, Wan Vari a n mi iut R unene Ulgeneni 4 enn Gus onm Als ie4 verts en 1., e 7 1 ert „ſ . 4 is, M. 6 De Keſtitutione. 7 2535 gquia mutuum perit ipſi tanquam Domino, non sau- A P P 4 tem cætera. Qualiter guis tenetur ex quaſi contractu? Bt. Si quis aliquid ex Officio faciat in alterius commodum, non tamen accipiat mercedem, tene- tur ex dolo & culpa lata. Katio, quia non-pro ſuo, ſed akerius bono laborat; ſi tamen Officium illud quæäſiſſet, vel mercede conductus eſſet, tune teneretur ex ceælpa leyi ob rationem oppoſitam. Quaænam excuſant à reſtitutione in Bonis foreung 2 m.. Pixe: Primè, impotentia Phyfica, quia ad unpoſſibile nemo tenetur. Secunde, impotemtia moralis ; unde non tenetis cum jactura tui ſtatůs juſtè acquiſiti reſtituere, ſed ſecundàùm rectam ra- tionem. Tertièò, neceſſitas extrema, quia in illa ctiam potes auferre aliena ſine peccato. Quartd, necceſſitas gravis ſui vel ſuorum, niſi creditor in pari neceſſitate exiſteret. Katio, quia in primo caſu cre- ditor non poteſt eſſe rationabiliter invitus, bene ta- men in ſecundo. Quintò, ſpontanea creditoris re- miſſio. Jext?y, ceſio bonorum, quæ 4 Legiſtis vocatur flebile & miſerabile remedium, 2 jure inven- tum, quo debitor nimio æte alieno gravatus bona ſua cedit, ſeu relinquit creditoribus dividenda. Effe- ctus hujus remedii eſt, ur debitor, qui noneſt ſolvendo, non poſſit ob debita incarcerari. Gi ta- nen Poſtea ad pinguiorem fortunam devenit, ma- 2* „ p ⸗ .7 . . net in confcçientia obligatus reſtituere, licèt, hona ceſſern per actus more patriæ ignominioſos; Iilaen'm 238 Caput LX. ignominia non tollit Jus creditorum, ſed infligitat in pœnam præſumptæ culpæ debitoris in contrahen- dis debitis ultra vires & in terrorem aliorum. dep- timò, compenſatio, vel ut Juriſtæ ajunt: Debiti & crediti inter ſe contributio. Octayè, authoritas juris vel judicis &c. S=JMD A P P E N D I X Quorundam caſuum circa meteriam Reſtitutionis, &c. Poſſedi agrum alienum undecim annis, ad £ . quid obligor? . Si bonâ fide poſſederim . decimo anno con- pleto inter præſentes præſcripſi eum, ſicut & no- venii fructus, decimi anni fructus, utpotè antè præ- ſcriptionem completam perceptos refundere obligor, quia nondum ſunt mei, ſunt quidem in præſci bendo, ſed ſecunduùm Canones nondum Piaſertli C. veniens de praæſcript. Fructus anni undecimi ſunt mei, quia ager eſt meus. II. Per novennium poſſedi agrum, per trienniun ona ſide, per sriennium dubiä fide, per triennium mala fide, ad gquid obligor 2 x. Trienno primo completo præſcripſi fructus, agrum cogor reſtituere. In ſecundo triennio mihi incum- 1 Peumbi Appone no tenen cumm fru Ccl. Intra tt/ Gt in hort N. N Melonn ie . Ali kelt Abonr i Döminus Pietur Uen pue Deir ng 1, ſed nsincolne n Alorun. e Aum: kayd, aut 1 ca Wetet iin anni dedmo an um; lant lpot tekuncertt nigen un⸗ Vndunſ mmhinhtn ,ni u. 4 leij Go Nien 6 De Keſiiturione. 25 incumbit inquirere Dominum ad dubium tollendum. Suppono fuiſſe dubium poſitivum. In tertio trien- nio teneor ad agrum reſtituendum in optimo ſtatu cum fructibus perceptis & percipiendis. III. Cajus bond fide colit agrum Kerilem gquem intra tempus exiguum ita meliorat, ut fru- Aus in abundantiä proferat. Domum bro cor- boris ſui oblettamento in eo aæ dificat. Titius intelligens eſſe ſuum, litem intentat & evincit agrum eſſe ſuum, ad Juid Cajus? kM. Reftituendum eſſe agrum deductis expenſis Meliorationes verò ſivè expenſæ, aliæ ſunt neceſſa- riæ, aliæ utiles, aliæ ſuperfluæ ſive voluptuariæ. Si hæ ſeparari poſſint à re abſque ejus detrimento, à2 bonæ fidei Poſſeſſore conferri poſſunt, cæterùm Dominus, ut iſtam domum emat, cogi non poreſt, videtur tamen quid ſolvendum ſecundm æſtimatio- nem prudentum. . =èð IV. Petrus furatus eſt bovem macrum, quem im- binguavit, & e incuria ill'us fadktus t macer, ad quid? Ze. Reſtituere debet bovem pinguem, quia in illo ſtatu Dominus habebat Jus in illum, quced ſervari debet illæſum; ſicut enim res fructificat Do- nine Caput IX. 240 mino ſuo, ſic & meho oratur, adeoꝗue melior de- ber reſtitui. Petrus faraur equunm Va lentem ro nunc 20. Im/ Lerislibus, poſt annum vend it eum pro 60. Im serialibus, ail guid: . Teneri vel ad reſtituendum equum, Ve! 24 reddend los 60. Imperiales. Ratio, quia illi 60. Im= Pperiales ſunt inctementum rei Propri iæ Domino. Jea 17a d, ſ; nihil reſtituat, teueturn ie emptor .N— Fur bond Fae equum emit, reſeiens eum eſſe fureo ſublatum, 4 d raſtitutionem illiut B. Aflrmativè. Katio, deis, ,hi illa equa utto ſhablata Panat binnu- lum, cujus ille eru? . Eſſ- Domino equæx. Natio, quia quxbber 1es d ſe fructilera fructificat ſuo Domino. Tur rem ahienem miſeuit hfuis, y. C. oleun oleo, vinum Vino, filiginem fili- gini, 4 quid 52 . 81 res ſalvà ſubſtantia diſcermi vel ſeparari non C c, fur miſcendo acquiſi wit e jus dominium, cum ogserc tamen reſtituendi αquivalens . qaia Domino competit jus in integrum cum ulum ſil Uliginis, Vinum & Oleum., Vl. qui⸗ eſt res non ſua. op 4 1 kum aui kite 1. N ð AW rem à 4 Pn t Don u, ſee teſitutione iſti . all, L A iut; (Xte n Gebet un il, i II. tei dens De Reſtitutione. 441 Cajus bonâ fide poſßtidet rem alieneam, & vo⸗ luntariè eam deftruit, ad quid frotun tenetur UYM Nentn e. Ad nihil, quia in nullo factus eſt ditior. nmnt Petrus furatur rem, quæ tamen zué periiſſet iniil apud Dominum, ad gquid A un . prr Donn . Eum non cximi ab onere reſtitutionis. Katio, etureene quia fuit efficax & voluntaria cauſa damni. , IH (ed guid ſi res pereat ſine furis culpa ?d ,4 u. Reftituet rem in æquivalenti, quia detentie 4 fuit ei voluntaria, & Domino competit actio in fu- k eN re à primo momento, quo res ſubducitur, qus Lvctio non extinguitur, niſi res vel pretium reſtirua- Aa tur, licèt fur nullum perceperit lucrum, tenetur ad teſtitutionem, quia hæc obligatio non ex lucro, ſed 61! —r . . ui cx injuſtaà rei detentione oritur. Paulus inmitatur bond fide ad bauſtum gene- D roſi vini, quod poſtea ad vertit eſse ,V. Furto ſublatum, ad guid? ſymment . . .1 * . — . *° en . Si Paulus nihil ſolaebat bibere, ad nihil tene- tur; cæterùm, ſi ſolebat libere, & ſuo peperce- l rit, debet reſtituere, in quantum factus eſt ditior, Cofiiin quia id, in quo factus eſt ditior, ſuccedit in locum , 6l rei alienæ. nin K L4 142 Caput IX. Quid ſi beni fide invitetur ad prandium, 740 fſumpto noſcit furto ſublatum g. Obligari ad expenſas, quas domi feciſſet, lict etiam in prandio furtivo duplo plus conſumpfſiſſet, quia in tantum pepercit ſuis, & factus eſt ditior; ſi prandium fuerit minus pingue, quàm ubi ſe lau- ciùs tractaſſet, obligatur ad æquivalens rei conſum- ptæ. Si domi equidem ſolvere debuiſſet, V. G. quia eſt commenſalis, ad nihil tenetur „ quia in nulle factus eſt ditior. IX. wviſcujus ſatum ſuum mutat, cx 5 ℳ intelligit, ſe non eſſe verum hæ- redem, ad quid 1. Diligenter inquirat, an bona fua perſiftemt in todem ſtatu, in quo fuiſſent ſeclusà hæreditate, ſi meliorata ſint, tenctur iſtam meliorationem reſtitue- te, in quantum factus eſt ditior, ſi ob exceſſivam Rtats mutationem ſint deteriorata, ad nihil tenetun, quia non eſt factus ditior. Petrus boniâ fide uſus fuit ad annum veſße i “ð?ð alienz, ad quid ?è . Obligarur reſtituere, in quantum parcende ſuæ veſti factus eſt ditior, ſi illa fuerit vilior, reſt. tuet, quod de vili ſua attrivillet. Petrus adit pinguem hæreditatem bonò ſide, Donut concla⸗ Mec . V V nor dum, teheor lundum del De 1. P uum Ellu eſt lellniet, Uunn ſn Compenl Mum Od n Ceptig 5 9 lrg 4aa „ D tnliin, Atun omiſealie hlunt ka cti guim ik ſeas tei ,» gaun een l 4, eruint 1 ne ſupei⸗ usi hurdis ormuent 1, Hcben 1, Anin 44 4 uunnmni⸗ ſietit mo De keſtitutione. 243 Domus Petri conflagrat, pideo veftem in conclavi inferiori, cum noen exiguo perſonæ mea periculo arripio illam, repono eam in ædibus meis, quæ cum veſte comburitur, ad quid? . Vel arripio eam cum inrtentione reftituendi, vel non: Si primum, ad nihil obligor, ſi ſecun- dum, ut Poſſeſſor malæ fidei in æquivalenti veſtem teneor reſtituere, periculum tamen eſſet compen- ſandum ſecundum æſtimationem prudeutum. Paulus colie agrum preprium alieno αο, Petrus agrum alienum euis ropriis, H ad quid? B. Paulus bonâ pde colens agrum proprium, equum reſtituert, & in quantum parcendo ſuis fa- ctus eſt ditior. Mal fide equos in optimo ſtatu reſtitue?, & damnum per eorum detentionem cauſa- tum, ſive id, quod Dominus lucrari potuiſſet, compenſabit. Petrus malaà fide colens agrum alie- num obligarur ad reſtituendum agrum in optimo ſtatu cum omni melioratione, cum fructibus per- ceptis & percipiendis. Petrus ingit ſe pauperem, vel eſſe captivam apud Turcas, & colligit elcemoſßinas, ad quid? .. Diſtribuere debet inter alios paupercs, dan- H Qꝛ aum 4* X 244 Caput IX. Hum enim erat intentio ſublevare proximi miſeriam, uam non ſublevat in acceptante, cùm non indigeat, 1a⸗ eſſet, ſi miſeria ſublevanda immineret, quod enim in proximo eſt, reputatur præſens. XIV. Plures ſucceſtivè decerpunt uονν, vinea tandem deſtruitur, quis tenetur re- parare damnum? r. Si plures decerpant uvas ex conventione, quili- bet peccat mortaliter, & ſibi imponit onus reſtitu- tionis in ſolidum aliis deficientibus, quia ſinguli in gotum damnum influunt; ſi verò unus alterius furti inſcius fuerit, quilibet peccat venialiter, & tenerart pro rata. L XV. Henricus mandat occidi acobum, Manda- tarius occidit oannem, quem putabat eſſe Jacobum, ad quid . Henricum equidem aſtringi ad compenſatio nem damnorum, ſecùs, ſi mandatarius Oannem benè noverit, tunc enim mandans nec eſt cauſa phy- ſica nec moralis, unde tunc tenetur mandatarius damna recompenſare. . XVI. Petrus vult auſſerre Paulo 100. Imperiales, ſuades, ut auferat 50. vel ſaudeo „ uAt 50.4 Paulo & 50.à Cajo auferat, agd quid obligor? . Ad 1I. Ad nihil obligor, quia utiliter ago nego. tium tium D⸗ Per obl⸗ lum m. influit. nao, te Detto ulpote Tret . liun 1. D. eneti a0 Dan 3 d. De Ocaſtone ſentein tutions . 7 lirt dilelmii m Monil münettt, S Alens. 40, U tenetur te⸗ Gpertione,f onit onen , guſi Gnus Neiu Aiter 1 A un, . un zul int 4 omd⸗ nec all etur muin o. ItN ſuctt , ℳ 7 ttaliter, perveniente detentione rei parvæ ad aotabilem quan- De Keſtitutione. 24 5 tium Domini. . 2. Quòd damnum illatum Cajo er ablationem 50. obliger reſarcire, quia conſi- lum meum non intotum, ſed in mediam partem influit. Quèd, ſi Petrus velit furari ab indetermi- nato, & tu conſulas, ut furetur Joanni, deficien- te Petro, teneris damnum Joanni illatum reſarcirc, utpotè cujus es cauſa. xXVII. Tres cooperantur ad furtum 300. Imperia- lium ægualiter, deficit ſecundus, ad Juuia primus 2 . Duos reſtantes, primum fcilicèt & tertium , teneri ad reſtitutionem totius quotæ in ſolidum. XVIII. Dum potui, nolui, dum volui, non potui rtreſtituere, ad quid B. Peccavi toties, quoties pro qualitate materiæz occaſionem habui reſtituendi, & nonreſtitui. Præ- ſente impotentiâ phyſicà vel morali obligatio reſti- tutionis non extinguitur, ſed ſuſpenditur. XIX. Petrus ob pondus minùs leve pluribus urbis incolis damnum leve intulit, acd juic ? B. unptuni Petrus quolibet actu peccavit mor- 1 notabilem ſummam intenderit. Dein Q titatem 24 6 Caput IX. titatem etiam mortaliter peccat. Reſtitutio faciends eſt perſonis particularibus, quæ, ſi non cognoſcan- tur, communitati, ſi fuerint potiores de commu- nitate, ſecùs uſui pio, vel pauperibus iſtius urbis applicetur. Hbilla ancilla confitetur hoc modo: Vado ad Jorum, quandoqus ſtüßerum retineo, quan- gogque ſuperaddo, quandoque impend, ctcalcteis meis, qui multum terun- tur, ad Juia ? . Eam ob cauſam ancilla ſibi nihil retinere po- teſt, undè, quod reſervat, in commodum Domi. ni reſtituendum eſt. 7 Jed nunquid poteſt ancilla ob fipendium mi. nus tenue clam recompßenſare 2 Dico: Non poteſt, ſibi imputet, quèd taliter contraxerit, liberum erat ei plus exigere, vel alium Dominum inquirere. Si verò Dominus minus dare vellet anno elapſo, quàm conventum eſſet, occul- ta compenſatio crit licita. XXI. Petrus furatur Imperialem, gquem imponit Lotteriæ, & lucratur centum, ad quid? . . Tencetur ſolùm reſtituere Imperialem ablatum . Aie 1lor een glin de tuendun- Peirut 1 Dico lum, i Detpue rione, tarit ve F glayem cic pro mnncati, 40 umm lümites W D, d ſenae. grarem rali xſti mandat 1 potun ls au nn eſlimnolrt Unon a ores e on eribus Kun goch: venno, e inht mn eu. 3 nilul eie cornumodu ſientn Henſc⸗ gutet ſic⸗ egele 4 unumn 7 en 7 De Reſtitutione. 244347 alios ceentum, quos luctatus eſt, retinere poteſt, quia de hoc, quod ſorti adſcribitur, nihi reſti- tuendum eft. XXII. Petrus lethaliter percuſßit Clericum, dubi- tatur, an mors ſit ſecuta vi per- cußionis factæ? Dico: Reſtituet pro rata dubi & damnorum fea- hHum, in quantum ſcilicet putatur cauſaſſe damnum. XxXIII. Petrus mandat Paulum percuti eum proteſta- tione, ne eum mutilet vel occidat, manda- tarius limites mandati excedit, & occi- dit, ad quid Petrus ? m. Sub diſtinctione; vel enim Petrus mandæt gravem vel levem percuſſionem: Si levem, cüm dictà proteſtatione & mandatarius excedat limites mandati, occidendo Paulum, Petrus non tenerur ad damna ſecuta. KRatio, quia mandatarius exceſſit lRimites mandantis exceſſu facilè & moraliter ſepata- bili, cùm in ejus poteſtate fuerit finem mandati ſervare. Dicaſt. Karchne S& alii. Sccus eſt, ſi ravem demandet. Aatie, quia mors ſecuta in mo- rali æſtimatione ſe habet per modum unius cum de- mandata percuſſione gravi, & facilè cogitari debuit 2c potuit, in gratiam ſui hoc evehire potuiſſe. C. Is qui mandat m 6. Kerchne & ali H — A4½ . 143 — Caput IA. xxXIV. Facriſta deprekendit furem in E ecleſiaæ in RKa- &ranti, accepto ligone eum percutit Vicini b6o Videntes eum adjuvant & furem occidunt, quid putas N. Percuſſio Sacriſtæ vel fuit lethalis, vel non? Si primum irregularitatem incurtit; ſi ſecundum, vel præbuit occaſionem homicidio , vel non? Si primum, irregularitatem non evadit; ſi ſecundum, immunis erit. C. Signißcaſti de Homicidio. Ticius infenſus hoſtis C aji, mittit huic per fa- mulum cibos venenatos, famulus mandato ob- temherans accingit ſe itineri, poſt Jemiboram Titius recegitans gravitatem Facinoris, re- eractat mandatum, mittit ſecundum d re- Vocandum priorem, ſed ſero nimis, Juia an-. te quadrantem horæ ( ajus ſumpſit cibum, & poſt boram exſpiraæt „LQan reus ſit homicidii . Suppoſità ſincerà revocatione ante homicidii executionem coram DEo immunis eſt ab homici- dio formali quoad exeécutionem, non intentionem. Obligatur familiæ Caji damna illata recompenſare, uia mandatum intoxicandi influit eſſentialiter & re⸗ iter in damnificationem occiſivam. Tiriut em int ue, uan . . N non re Naſin 4 Ron direc omciciu Funm, ſrinn c elor eke tio L. P le lncinn Alche⸗, unmnr, 1. 0 Koorum eponati e kterili 2oi eeleſe n⸗ utit, M 6 unn 47 hals, N it; na ,VNN Ut; Aſen liicten. : huit utantel t enin ſunnmt, Cunlin 4 n, ſul⸗ 4 n “ ſe mn lon⸗ d o rim 1 Gumet 4 PDe Reftieione. 249 Titius mandavit ſervitoribut ſuit, ut Zoan- nem interficerent, quod & fecerunt, inſuper- Jues, invenerunt 100. aureos, gquos ex bursa Joannis furati ſunt. Q. An teneatur Titius koſce aureos reſtituere? p. Negativè, ſi Titius eâ intentione homicidium non præcepit „Ut tales pecuniæ furto acciperemur. KRatio quia furtum illud non fuit à Titio volitum, non directe & in ſe, ut patet, nec in cauſa, quid homicidium illud non eſt ex ſe ordinatum ad rtale furtum, nec habent hæc duo delicta inter ſe neces- ſariam connexionem, ita ut unum dependeat ab alis velut effectus à causà, à diverſis autem non fit illa- tio L. Papinianus f. de minor: &c. ad audientiam de decimis. XXVII. Audreas Ttheſaurarius cujuſdam Comitis cum nummis illius negotiatur, & factus dives, tan- aem eſt morti proximut. Q. An acqui⸗ ſita poſtit legare ſuis, vel an teneatur Comiti reſtituere? nu. Quod ſi Andreas abſque Comitis vel Dome- ſticorum damno negotietur; Donuinium lucri ex negotiatione acquiſivit. Ratio, quia pecunia de ſe eſt ſterilis, undé quod eâ acquiſivit, induſtriæ ejus adſcribitur, peccavit nihilominus pecunià Comitis negotiando. G 45* Ccaput IX. xXVII. Urſula inſcio Patre accepit ab amante ſis multas pecunias, gnas pro libertate arbitrii occulte expendit. Q. An peccet mer- taliter cum onere reſtitutienis? „. Urſulam peccàſſe mortaliter. KRatio, quia licer illa ſœda actio meretricandi, quatenus eſt res humano uſui accomodata, ſit prætio æſtimabilis, ideoque in genere entis vendibilis, in genere tamen moris eſt invendibilis, quia eſt actus inttinſecè ma- lus, pro quo nihil juſté poteſt promitti „ dari vel accipi. Cæterum licet ſit de conlilio, ut haſce pecl- nias Urſula det pauperibus, non tamen ad id obli gari à Conteſſore poteſt, ſed uti ac frui dictis pe- cuniis ſine ullo reſtitutionis onere poteſt, dummodo ſinè dolo eaſdem Urſula obtinuerit ab go, qui ſor. rat darc. Katio, quia nulla eſt lex divina ve hu- mana, ut acceptum injuſtè de voluntate dantis, ita ut turpitudo ſit ex utraque parte, alicui reſtituatun & ita non eſt dicendum. §S. Illam. c. de Colas. cad. legatur 23. 4. 4 rH-.te.. Cin ſa ſericun (wian aureorii Tingt lodin ſot teſt⸗ nerces jolili alel debat a non gebe t cocer Ouir inte , . . lLſiſori or kiſei Mor 8 4 4ARenn bertate 4 t hecum utietit . Nit Pins Nrno n ; I Pebeti Au mnt⸗ hr Oinitd, 4 . — lllio, u i Ntamen 4 ai ac fuic⸗ epotete e elltab K ler dnn olamme , Muitt ℳ. 74 0 De Reſtitutione. 51 XXIX. Cuùm ſtatuto G ivitati roligt um ſit, ne quis ſericum vel aliud ſimile mercium genus extra Civitatis conſinium deferat ſub pœna bis mille aureorum Fiſco applicandorum, gelatus . Titius ad judicem de ejuſmodi crimine, ob guod in earcerem conjeltus , adducit duos fal- ſos tehtes, qut jure jurando afirmant tales merces non fuiſſe e earum genere, quæ erant probibitæ«, & ſic defraudant Fiſeum Q. An tales teſtes ultraà beceatum mortalo ſin Iint obnoxti reſtitutioni Fiſco Faciengæ 2 N. Negative. KRatio tum, quia Fiſcus non ha- bebar adhuc Jus aliquod in Ponis illis, cum pœna non debeatur in conſcientia ante condemnationem, ut docet D. Th. 2. 2. 4. 62. 4. 3. kum etia/n, quia intereſſe remotum & extra rem non debetur. L' ſi ſterilis. 8. cum per vend. f. de actio. enipt. Sed hoc Fiſci intereſſe, cum pœnale ſit, eſt extra rem, utpotè non connexum intrinſecè cum delicto commiſſo ſed pendens omninè ྠſentantia Judicis condem- natorxia: Ergò. .4 () r 2 ½ 2 Caput IX. XXX. . Sempronius, cum ſciat lege probibitum eſe, ne quis & civitate extrabat frumentum vel merces talis generis ſubpæna amißionis earun- dem, ipſe clanculum tales merces vendendas extrabhit ſine ſolutione gabellæ & cætererum pedagisrum. Q., An peccet meortali- ter & ad reſtitutionem te- neatur? . Sempronium nec peceaſſe mortaliter, nec ad reſtitutionem teneri. KRatio, quia in his gabellis conſuetudo interpretatur animum legislatoris, ipſi autem Principes ſciunt homines conſueviſſe illas de- fraudare, nec ſibi à Confeſſoribus fieri ſcrupulum de reſtitutione, cùm omnes ferè gabellæ quò ad . . 8 . .* . 2 quantitatem & qualitatem fint dubiæ dari juſte. Gly. verbo gabella 3. §. 14. in illa quæſtione, qua- liter circa bujuſmodi ſe debeant babere Confeſores. Et Armilla verbo gabella num. 18. idipſum fermè his verbis aſſerit: Quando gabellæ ſunt dubiæ, an ſint juſtæ, ſicut communiter hodie ſunt; Confeſlo. res non debent cogere pœnitentes ad reſtitutio. nem, quia exponerent ſe periculo ſur- ripiendi à pœnitente, quod fuum eſt. * X. X. X X ſ J-.„ eck Ai Tliiu ſ⸗ lilendt, muttit er gle han d . N In 44, gux Ute ollt, nitlreid Celtreei ure, Ijurius . Leu ut u rn uIS eenn ropreen tocale Promin hami dm Uuuerque io, el nnon hilitun⸗ rufhentun niſtontun cet ele e Ce cet ftin em te⸗ notulie,1 uin inß onluetle get .dubir di l⸗ ſllten nchere f 18. inn lelun in Aelmnz 0 nesed m ,. Clloh. E De Reſiitutione. 253 Z XXXI. Titius firmum habet propoſitum quendam oc- cidendi, à quo bomicidio ut deſiſtat, pre- mittit ei Cajus centum aureos de ſuo, dedit- Jue ſtatim Zu ge ne „ cum fide certa, Adandi indè ad menſem reliqua. Titius proinde deſiſtit. Q. Ad quid teneatur . Titium non eſſe obnoxium reſtitutioni quò ea, quæ jam accepit, licet, qui dederit, repe- tere poſſit, quia lex non prohubet translationem Do- minü rei datæ, ne maleficium fiat, ſed tantum con- cedit repetitionem, ita, ut qui dedit, repetere poſſit jure, idque in odium illius criminis, ne homines injurias, quas in alios meditantur, pretio vendant. L. ut puta. §. de condict. ob turpem caimfam, ergo Aeue Cajus non repetat, erunt Titi. Con- feſſor tamen debet Titio conſulere, ut tales pecu- nias expendat in pauperes, quod ſi nolct, non eſt Propterea ci denaganda abſolutio, dummodè quèò ad alia habenda cognoſcat non eſſe ſibi debita in fore conſcientiæ, nec ea velit aut deſiderer tanquam Promiſſum legale ob homicidium, à quo gratis tencbatur abſtinere, nullatenuſque placeat illi ſuum factum illicitum, nec approbet illud dicendo ob id eſſe aliquid fibi debitum, ſed probet ſolum affe- ctum & deſiderium, quo eſt obſecutus dictis Caji, putetque illa alia quinquaginta, K ſibi donentur à Cajo, elargiri animo, quem habet obtemperandi illi in omnmibus licitis & honeſtis, ut Opime de- Elarat 2 Cabut 1X. 17. nüum. 41. XXXII. . . 7 Stephanus debet mille aureos, tranſadto ſolu. tionis temgore dißert tamen uſque ad alterun annum ob aliquod emolumentum, quod ilbi indé eventurum Serat, & ne vili pretio ren ſuam vendat, creuitor interim , etſi didtis non egeat pecuniis, poſtulat inflanter ſili ſol vi. Q. An Confeſſor debeat coge- re Iephanum ad ſtatim ſol- vendum à* . . Negativè́. Katio-, quia creditor, licer vo- luntate paſſione obcœcatà non conſentiat in tali de. latione, conſentit tamen voluntate rectâ & Chn. ſtianã, qua quilibet debet velle bonum ſuum abſque alterius derrimento , & ita Confeſſor de conſenſu virtuali creditoris poteſt dici dare dilationem, eo uod, ſi omnia ea ſciret creditor, quæ ſcit Con- fellor, eandem nequaquam denegaret. Arg. 47. diſt. cap. ſicut hi. & cap. ſi qius de ſur. Aliud fo- ret, ſi creditor eſſet in æquali neceſſitate. . . Iv. De V ceptio ſur gbocl er ne, con. kenn, . ur hor cum, llu eſt ihill haci 1iſo⸗ de⸗ here mi. 0 i rium um, ſecln Kiir l . delum cOru lenr Puf, in . tritſihi jut 1ℳ. , 1 Nil gen ; e 1 inenn Ieleat 4 reinr, . lentit i1 Ne leli hpuunfun: elor ect e Aluin 3 uß egiet 4 6e6. cMx: De Keſtitutione. M 55 De Vitiis Juſtitiæ oppoſitis ‚ de ac- ceptione perſonarum, homicidio, furto, injuſtitià judicis, accu- ſatoris, teſtis, Advocati. Quid eſt acceptio perſonarum, & quale Veccatum 2 . Acceptio perſonarum eſt vitium, quo id, quod ex debito juſtitiæ conferendum eſt uni perſo- næ, conkfertur alteri, non propter ejus meritum ad rem, quæ confertur, ſed ob conditionem cjus, quæ non congruit ad ipſam rem, ut ſi quis Benefi- cium, Officium, Parochiam &c. conferat uni, quia eſt amicus, dives, conſanguineus &c. quæ nihil faciunt ad eſſe dignum Officio. Eſt ex gene- re ſuo peccatum mortale. KRatio, quia graviter re- Pugnat juſtitiæ, bono communi, & charitati pro- Ximi. Omnes apud Sanchez. W Ex his ſequitur Prim?, quoèòd collator ſæculari- rium Officiorum tencatur reſpicere merita perſong- rum, ſunt enim iſthæc Officia bona communia reip. ſæcularis, ergò diſtribuenda ſunt juxta modum Ju- ſtitiæ diſtributivæ, quæ reſpicit merita perionarum. Lgo Kerchne, & alii communiter. SSZ Secundè, quèòd collator Beneficiorum Eccleſiaſti- corum, Curatorum aut Dignitatum ſub mortali te- neatur ea conferre, vel votum ſuum dare digniori. Intellige, 2½6 Capue IX. Intellige „per ſe loquendo. Legatur hic Trid. ſ. 24. de reform. c. 1. & 184 Katio, quia Collator vel Elector &c. non poteſt ſinè vitio acceptionis perſonæ gravi, quia in re gravi, uti in præſenti, pro cauſa accipere conditionem perſonæ, quæ ſcil. non facét ad negotium. Dii I. Curatorum, quia non videtur eſſe per ſe mortale, ſi conferatur ſimplex Beneficium alicui digno prætermiſſis dignioribus, ut patet ex communi prari Prælatorum, etiam ipſius Papæ, qui parùm cogi · tantes de dignioribus Beneficia ſimplicia conferumt dignis. B . Dixi 2. ſub mortali, id eſt, in foro poli & con- ſcientiæ; nam in foro fori ſtat electio digni juxts §. D. hic J. 63. 4. 2. ad 3. dicentem: Quantum ad hoc, quòd electio impugnari non poſſit in foro judicia li, ſußficit eligere bonum, nec oportet eligere melio- rem: Quia ſic emnis electio poſſet habere calumniam. Sed quantuùm ad conſcientiam eligentis, neceße eſt eli⸗ gere meliorem, vel ſimpltciter, vel in comparatio- ne ad bonum commune. Dixi 3. Per ſe loquende, quia in variis caſibus etiam Beneficiajcurata dignis conferre neglectis dignio- ribus licitum eſſe poteſt. Caſus vulgaris eſt: & Patronus laicus praſentet dignum, debet Epiſcopus acceptare & confirmare praſentationem, licèt ali digniores eſſent; ſicur enim pro utilitate Eceleſis eligendus eſt dignior, ita pro eſuſdem pace & tran- quillitate acceptandus eſt dignus, etiam poſtpoſito Vvendas. digniore, ceſtque ratificanda electio ad lites præca- u Qur er 1. Ine S lare: contta fundnon kcit Precelun & utikio Prebend gue ma delcer ice pore Prudentia ie, ui CrCumſtar ob D Minctye i lan ĩ dan, ſlari kyine fehnu Nitat,. „. 1. nConll e Tifr 1 COlin: enni,ne e ſel i ienn e unaleit commn gni un nlen on ſoro l em: C ſtin fnß tet Agn Aert õ al in . 1 in nd algußet lelet h 1 tieſtet — ☛ De Keſtitutione. 57 Quis cenſendus indignus? Quis dignus? Quis dignior in bac materta? p.. Indignum cenſeri, cui aliqua aut plures qualita- tes jure ad miniſterium requiſitæ deſunt; dignum & contra Beneficio eſſe illum, cui nulla qualitas d fundatore, jure aut ſtatuto ſpeciali poſtulata, de- ficit. Unde ille eſt dignior, in quo qualitates illæ præcellunt ita ut penſatis omnibus judicetur aptior & utilior Beneficio. Communis apud Piringh de præbend. & dignit. n. 98. Quarè dignitas hæc, ejus- cn majoritas non eſt abſoluta, ſed reſpectiva, vi- elicet faciens perſonam utiliorem tali Beneficio, & ideò poteſt minus ſanctus ob majorem doctrinam, prudentiam & experientiam eſſe aptior huic Eccle- ſiæx, quàm ſanctior & minùs doctus. Econtra ex circumſtantiis Eccleſiæ flieri poteſt; ut minùs doctus ob integritatem morum ſit fructuoſior futurus. Cc 4 § &. Princeps in ſuo ſecreto conſilio proponit N. ad quan- dam dignitatem ſiyè ſæcularem, ſirè Ecclefiaſti- cam, ad quam putat illum eſſe dignum, ſed Con- ſiliarii ſciunt alium eſſe digniorem, cuſus forſan Princepi non recordatur: Iind norunt aliquos de- fectus in perſona propoſita, qui obſtant tali dig- nitati. Q. Quid ſit dicendum?2 g. I. Quod, etſi utile ſit Reip. & egregrium bo- ni Conſiliarm opus, quandè commode fieri poteſt, R revo- 2 3 Caput 1X. ſe patet, tamen ſatisfacit oflicio, ſi illum, quem gio approbet. Katio eſt, quia dignitas perſonæ nitatem ſeu Officium, in qua re ſunt multæ cir- cumſtantiæ perpendendæ, de quibus non eſt facile judicare, ut docet D. T. 2. 2.4. 6 3. A. 2. & ideò quamvis à4 Conſiliario ferente votum non videatur curum, ut ait Sotus lib. 3. de. juſt. & jur. q. 6. a. 2. Non negarem tamen, quod ſi Conſiliarius crede- ad id, quod optimum eſt, inducere, non ſatis tunc illi eſſe bonum, quod proponitur, comprobare, niſi eſt melius quod novit, conſulat & ſuadeat: age- uali facilitate poſſet id, quod melius eſt, obtinere, & hoc relicto ex propria negligentia minus bonum præ- cligeret, ut norat Augufſtinus de Ancona de poteſt. Eccleſ. q. 3.0 a. 4. ſacti, ſiwè occultus, poteſt & tenetur Conſiliarius vi Ofſicii llum manifeſtare: ne defectuoſus & indig- nus aſſumatur ad dignitatem. Katio eſt, tům: quia „ ſicut licitum, imè debitum eſt Principi in- quirere ſpecialiter de perſona promovenda c(ap. Cum dilectus extray. de elect. Ità licitum & unus — erit revocare in memoriam Principi perſonam aptiore m & digniorem, quando illa in propoſitu eſt, ut per Princeps nominat, & non eſt indignus, ſuo ſuffra- non eſt metienda ſimpliciter, ſed in ordine ad dig- ſatis erit, quod à Principe judicetur quis dignior, nilſi dignus, cap. Metropolitano diſt. 63. quæ digni- tas, cum ſit meralis, potefſt etiam regulari per id, quod ſecundùm prudentiam proponentis ſperar fu. ret, & ſperaret ſuâ a ithoritate poſſe facilè Principem ret ſiquidem contra propriam conſcientiam, ſi æ- g. 2. Siv& defectus ſit notorius notoreitate Juris ſeu erit oon petone Es We et gi Tum en quotles ſii, 1 cleſix e &debe me ill nemb.2 Aano uua lubet in u de (aulr, Pro liti⸗ 8 üdey tern Aetpid Detn Dect . e ſalleer Uril, reege Gddi Midr De Reſtitutione. 259 dtruf erit conſulenti, dum ab eo de qualitate alicujus lum, t perſonæ inquiritur, veritatem propalare, &α defe- MIh Lus manifeſtare. D. 7b. 2. 2. 4. 69. a. 2. Palud. itse in 4. diſt. 29. . ultim. Bar. ff. a. L. ul. de adult. dined6 Ppoſt gleſſ. §. Si bpublico extray. cap. ad reprimendum. umie Tuüm etiam, quia in maniteſtatione defectuum, onek quoties non inten ditur condemnatio aut Pœna inqui- 41e ſiti, ſed cvitatio erroris aut damni „ quod fit Ec- gisdig cleſiæ electione aut confirmatione indigni . licitum “H“ & debitum eſt tales defectus manitfeſtare „ & maxi- qu me illi, cui ex Officio incumbit bono communi Clleir Reip. proſpicere. Sot. de ratione tegendi ſecreti. 6 ſen enemb. 2. 4. 6. concl. 3. colligiturq ex cap. Jualiter & r alu Quando de accuſ. “ 4 Porrò hæc perſonarum acceptio pariter locum üi z babet in judiciis fori exterioris, etiam in iis „ quo- clehin rum deciſio relinquitur arbitrio judicis in favorem e calr ſicut eſt juris & terminorum præſcriptorum tonei pro litigantibus prolongatio vel reſtrictio. Unde ſi npare judex terminas prolonget in favorem perſonæ, eſt aun, acceptio perſonarum. Ratio, quia tunc attribuitur ahin perſonæ aliquid præter proportionem ſuam, ut dicit Nonmg, J. D. cit. a. 4. ona e N xs . QLuid eſt homicidium? „ 16 N. Eſt injuſta hominis occifo. Eſtque triplex, uKi ſcilicet homicidium limplex, aſſaſinium, E& prodi- ,, i torium. Homicidium Nimplex eſt, quod fſit ſine hiie mercede, prævia tamen rixd. Aſſaſinium quanddo —R quis mercede conductus, ſivè pro pecunia hominem en A5 occidit. Produorium deniquè, cum quis nullapræ- um vià rixaâ vel rancore, ſed potius ſimulatà amicitiâ oc- KR 2 cidit 4260 Caput IX. cidit veneno, vel à tergo, aliâs nil tale metuen- tem. Hinc & dicitur proditorium à ly proditer, qui eſt ſimulatus amicus. Ahaſinus gaudeiné jure aſyli, ſeu immuni- tate Eccleſtaſtica? Dica: Non gaudet, ſicut nec hæreticus in eauſa hæ- reſis „ nec reus de crimine læſæ majeſtatis, aut mutilator in Eccleſia, nec homicida prodito- rius, nec publici latrones nec item nocturni agrorum depopulatores, &c. Cap. 6. de Immunit. Eceleſ. Item Cap. pnali eed. tit. Demum Greg. XIV. in Bula Càùm aliaàs. §. 2. & 3. Alii tamen rei quorumcum- que criminum, V. G. fures, Sacrilegi, perjuri, monomachi, ſive occidentes in duello, Parricidæ, Sodomitæ, Adulteri &c. hâc gaudent immunitate. Ita communiter Canoniſtæ. Quid dicis ad hbunc caſum: Malefabctor con- Fugit ad Jacerdotem, quem videt per blatean ortare Euchariſtiam, & aſſociat ſe comitantibus, gaudetne immunitate? Aſfirmo. Katio: Tùm quia Corpus Chriſti eſt longè dignius locis piis, imò eſt ratio & fundamen- tum immunitatis illis conceſlæ. Tum quiæ«, ſi de Jure Civili L. unica eod. de his, qui ad ſtatuas &. immunitate gaudeant, qui confugiunt ad ſtatuas Principum. Item, ſi juxta aliquos DD. 4 morte liberetur reus, cui Cardinalis obviam factus pileum ſuum imponit, cur non à fortiori in caſu poſito? Et hos ex vere præſumpta privilegiantis yoluntate & laudabili luudebr guuet Gucimn Proche ſolüm gulle Dice gne ſe Contra ſinten nts he Tilere tyrannt nocene Flat / Dir⸗ didens, Etone Vrmmnc in al Pter tw müni, Knon ero Potelt 94 ces Vipine ! tle men E ſer ſpne auinelli ſe nuſ nicch Guni er nutit. 1 4 WVLNI ei gnonme legi, tnr Immu 6N,I n git, Ad 0 De Reſlitutione. 261 laudabili Eccleſiæ praxi. Non tamen immunitate audet is, cui Euchariſtia affertur ad carcerem, li- cèt ſtolam arripiat vel ciborium, nec is, qui vinctus ducitur per Eccleſiam vel Cæmiterium, licèt in eo proclamet ad immunitatem. KNatio, quia aſylum ſolum eſt conceſſum illis, qui jam in libertate ſunt. quales non ſunt iſti præfati. Licetne occidere innocentem ? Dico: In nullo caſu per ſe & directè id licèt abſ- que ſpeciali Dei revelatione ſeu juſſu. Natio, quia contra hoc extat ſpecialis prohibitio Exadi 23. Iu- ſontem & juſtum non occides. Et ſolus Deus vitæ & necis habet poteſtatem. Imò nec licet communitati tradere innocentem tyranno occidendum, etiamſi tyrannus vellet deſtruere totam civitatem , niſi in- nocens traderetur, juxta illud: Fiat Juſtitia, pe- reat mundus. . Dixi: Per ſe & directe, quia indirect& & per ac- cidens occidere innocentem non eſt peccatum, quâ ratione Respubl. licitè exponit pro ſua defenſione vitam civium, quilibet enim naſcitur reip. quin & in caſu poſito innocens tanquam pars (quæ eſt pro- pter totum) ſpontè ſe offerre tenetur pro bono com- muni, ut à tanto malo liberet communitatem, quod K non faciat, poteſt id reſp. ei præcipere, ſi præ- cepto non obediat, jam fit nocens, & tunc ut talis oteſt tradi tyranno. Si dicas: In co caſu reſp. non poſſet tyranno co- dices aliasvè res ſacras tradere ad illudendum, nec Virginem ad violandum, ſi peteret, ergò nec à pari. y. Eſſe diſparitatem, quia honor Dei eſt præfe- R 3 rendus 262 — Laput IX. rendus etiam publicæ ſaluti, illa verò traditio re- rum ſacrarum eſſet Sacrilegium & injuria directeè re- dundans in Deum, Virgini autem immineret mag- num animæ peticulum, ne conſentiat in pecca- tum. . . .1. . 1⸗ ⸗A4— . . . Similiter ſuicidium propriâ authoritate ſemper il- licitum eſt, & præcepto illo Exodi 24. Non occi- des, ſufficientenr prohibitum. Unde non licèt mulieri ſe ipſam occidere, ne corrumpatur ab alio, nec alteri, ut evitet peccatum, quia non ſunt facien- da mala. &t. . c A4 SOS è Paulus in ſublimi turre conſlagrante exiſtens exilit per feneſtram. Q. An ſit ſuicida ? . Negativè. Katio, quia Paulus non intendit ſe ipſum occidere, ſed evadere certiſſimam & ſæ- viſſimam mortem, quod naturale eſt, neque indi- rectè ſe occidit, quia id non faceret, ſi neceſſitas non premeret. u△uö᷑ 4 &Sv & . Petrus pedem vinculis conſtrictum reſecat ad evaden- dum, peccatne mortaliter è B. Non peccar. KRatio, quia ex neceſſitate ſe mutilat, agens non ut Dominus membri, quo ſe pri- vat, ſed ut cuites vitæ, quam conſervat. CAsUS. ůꝭ 81 Yater E liclt. . Pel mlndaut Ne, ſem Conrrarin Lirn APrn . in Cllperr Alterins CuNdürm hoc 4 ſoni. 5 ſengencl kenke. kaden fendench mocenk Vandanm 1. J n ſan 1 . De Reſtitutione. 263 tradtoen defk C A J OJ M.. h pater Filiam in ſtupro, maritus uxorem in adulte- rio deprehenſas, aut ipſum etiam adulterum oc- Re cidit. Q. An peccet 44 Mn . . . . . ”MÿM Peccare mortaliter. Aatio, quia occiſio ho- Purüi minis authoritate privatà, ſeclusà naturali defenſio- nſinſn ne; ſemper eſt injuſta, & quò ad illud de marito contrarium eſt damnatum. Licetné bomini privato occidere injuſts B invadentem . leni ul, Afirme cum §. D. hic. 9. 64. a. 7. in C. id licere Nfr. in ipſo actu agreſſionis, ſervato moderamine in- culpatæ tutelæ ad ſuæ vitæ defenſionem, non autem mi alterius occiſionem intendendo. Katio, quia ſe- ümum A cundùm jura vim vi repellere licet cum moderamine. Ine nl Et hoc verum eſt etſi quis dederit cauſam inva- Ieln ſoni. Katio, quia tunc non perdidit jus ſe de- fendendi contra invaſorem authoritate publicàâ ca- rentem. S , 1, FEagdem facultas occidendi permittitur etiam ad de- fendenda bona temporalia, dummodo magni ſint momenti, item ad famam & pudicitiam conſer- 44 vandam. 1. P. habetur Exod. 22. prout citat S. D. hic a. rerlliri 7. Si effringens fur domum ſive ſußodiens inyentus & anli accepto vulnere mortuus fuerit, percuſſer non erit reus ſanguinis. . A 2. P. Colligitur ex illo Proyerb. 22. Melius eſt Enomen bonum, quàm dipitiæ multæ; Si ergò licet . 5 .. 264 Caput IX. occidere invaſorem pro defenſione bonorum tempo. mee rahum, à fortiori licebir pro fama & pudicina, o dan utpotè, quæ ſunt bona ordinis ſuperioris, qudm AKii bona temporalia &c. De hac materia vide ca. onitil ſus aliquot ab Innocentio XI. damnatos, incipen. gelbe do 431. kefeiun 7 “ bonum (eran. Sacriſta, cui res Eccleſiæ ſunt concreditæ, videns iun latronem illas ſurripientem, cùm nec clamando, ton. nec alio medio poſſet furtum impedire, clavibus, X 4 quas in manu habebat, ita atrociter ilum per. en cuſſt, ut & vulnere accepto indè ad paucos dies tnnn morsretur, “ loz, Q. I. An ad tuendas divitias & alia tempo- AAlehen ralia liceat præcipuè Clerico latronem hil oecidere? 2. An irregularitatem n ineurrerit? duc EB. Ad I. Affirmativè. Katio eſt: tům, quia, ehen cuùm bona temporalia fint tam Laico, quàm Clerico um, media neceſſaria & ordinata ad vitam tuendam, ſi (ue licet abſque peccato pro vita propria tuenda vim i uinmen repellere, licebit etiam bona temporalia vi à latro. batm ne invaſa vi defendere, quibus enim viis licitum eſt intendere in finem, erit licitum etiam intendere in inrod media. Tùm etiam, quia veritas hæc videtur tam 5αο, Jure Civiſi, quàm Canonico expreſſa. Nam leg. ( vol Fwmem, ſf. ad LE. Corneliam de ſicarus dicitur, fu. umen! rem nocturnum, ſi quis occidet, impunè feret, ſi (ne l . Parccie 2 DhoruI en 4 dvin elioin, A atenn i NtS, I relltt, e Cpnel di 6, e liter n 1e 41 e G 1NM ieo AAt larid un, 0) n⸗ tumn Cuencun in Ge oli ſil ini lin iuminmu xzc itu De Reſtitutione. 26 5 Patcere ei ſine fuo periculo non potuit id eſt ſinè ſuo damno. Et f. ad Legem Aquil. lib. 4. idem aſſeritur. Et in Jure Canonico ch. interfeciſti de pomicidio. habetur: fi ſiné odii meditatione te tua- que liberando hujuſmodi membra diaboli interfeciſti, ſe jejunare volueris, bonum eſt tibi, id eſt, ſi volueris, bonum erit, aſt non teneris. Hanc etiam ſen- tentiam docet S. Th. 22.4 64. a. 7. in re. ad 2. Cajetan. ibidem. Sylv. verb. excommunicatio. 6. 4. 4. caſu nono. Sotus lib. y. de iueſt. & jur. 7 1. 4. 8. &S§. Anton. 2. p. tit. 7. Cap. 8. §. 1. S. Ad 2. Affirmativèe. Katio ℳ: Täm, quia in peœnis ſtandum eſt juri poſitivo; jam autem in jure imponitur irregalaritas contra omnes voluntarias oc- ciſiones etiam juſtas, exceptàâ eâ ſola, quæ fit in defenſionem propriæ vitæ, ut patet in Clement. uni- ca de homicid. & diſt. 45. cap. Epiſcopum, & diſt. 51. cap aliqantos & cap. Ie & 2. extrav. de bomicidio . & ita communiter aſſerunt tam Theologi, quâm Jurisperiti. Yum etiam, quia irregularitas, quæ contrahitur ex homicidio, non trahitur ex eo, quod tale homicidium ſit culpa, ſed ex eo, quod ſit voli- tum, aut in ſe, aut in cauſa, aut effectu, & quod V ſufficit velle homicidium ad incurrendam i irrege ula- ritatem, habetur in cap. Rreijterem & cap. cotite. batur de homicidio, & paret de Judice & aliis Officia- libus, ergo, quamvis ocCili& ſit ſinè culpa, ut in noſtro Cach imè quamvis ſit ex Officio & Præ- cepto, ut in judice incurritur irregularitas, quia eſt voluntaria & in jure non excepta. Contraria tamen ſententia non cazet ſuâ probabilitate, ut vi- dere eſt apud la Crois. 1. 7. n. 511. R 5 Sed 2 . . . . 4 4 ded guid ſit latro bona non altu invadebat, ſea cum illis fugiebat ? poſſetne Dominus vel Mοo illorum lacronem ſic fugientem = occidere Br. Quòd, ſi alia non ſit via recuperandi dida bona, cum quibus latro fugam ar ripit, quàm eun- dem percutiendo & occidendo, non peccabit letha- liter ſic occidens. Ratio eſt, quia defenſio non ſo- lùm durat, quando latro actu, & per vim rapit, ſed etiam, quando ſecum bona tapta defert: toto ſiquidem illo tempore eſt in flagranti delicto, & vim rebus infert, quatenus fugiendo per vim pro- hibet, ne recuperet Dominus rem ſuam. Si tamen ille latro ceſſavit à fuga, & in aliquo loco tuto ſe re- Cepit cum bonis tuis, nequaquam eft licitum jam illum occidere, ſed aliis viis & mediis oportet uti ad recuperanda illa bona. Katio eſt, quia jam tunc non eſt invaſor, nec infert vim in flagranti, ſed cum morà & ſpatio: & ideò „ cùm ceſſet ag- greſſionis actus, non dicitur defenſio vera & pro- Pria, ſed vindicta, Sotus lib. y. de Juſt. & Jur. q. 1. a. S8. Richard. in 3. ſent. diſt. 37. Jed quig, ſ Dominus aut cuſtas bonorum noieatronem, & ſperet poſſe juridicé pofſtes recuperare ſua, poteſtne nibilominus m eccidere? B. Quod ſi hæc ſpes eſt certa certitudine mora- bona ſua, tunc occidendo latronem peccabit mor- taliter. Ccaout x. tlten. lna tu Nenn del ol bo lihes ti Gendo. Mtenn , Nuf Ur ⸗ Kormtg hut In ir , Ne con Wli m hunpn . llenn 4 ni, le, Konn ton Wlwn AN. un ö lmien Ms . Ker li, quòôd abſque dubio ſit recuperaturus juridice i t invadele „Domirer, gienten De Keſtitutione. 267 taliter. Katio eſt tüm, quia jam tunc non eſt in- culpata tutela. TIaàm, Jquia in tali caſu ceſſat ex- trema defenſionis neceſſitas, cum ali vi defendi poſſint bona invaſa, quàm morte invaſoris. Quod, ſi ſpes ſit incerta & dubia, tunc non peecat occi- dendo. Katio Aſt, quia in his potior eſt ratio tecupermml nipt, Guuna. n Perabikn 1defenlio e A pet Sna An Gelen r tanti deldd. do e un ſuain. N uo looynnt n ekt hern: medis Coni t, glußne in Beotanl,? in . curm ( lo Eudß e uar wiliiß⸗ GiGOnA craturus n 1 pacht 1. atientis injuriam, quam inferentis. P 9 Ned quis diſpenſabit in incurſa irre ularitate) Be. Hanc irregularitatem eſſe diſpenſabilem, & ſuper ea diſpenſare poſſe Summum Poœnitentiarium, & omnes habentes ad id authoritatem à S. Pontifi- ce: quia hæc non eſt ex ſui natura indiſpenſabi- lis, nec continetur in illa „ quæ dicitur homicidii voluntari, de qua loquitur Concil. Trid. ſ. 24. c. 6. nam per honucidium voluntarium ibi intelligi- rur homicidium illicitum intentum ſeu volitum in ſe ſaltem æquipollenter, ut latè probat Navarrus in Man. cap. 27. n. 240. Jam autem in caſu Præ- ſenti, ille, qui invaſorem occidit pro defenſione rerum, non commiſit illicitum homicidium, nec llud voluit & intendit in ſe ſed ſolùm in effectu, & quaſi per accidens, quatenus nihil aliud voluir aut intendit, quàm tueri, & fur, qui noluit de- ſiſtere ab invaſione, ſe ipſum interemit. Ligcétne ſe caſtrare vel caſtrari Ffacere 2 Dico: Non licet, nequidem ad retinendam te-— neram vocem pro muſica etiam Divini cultüs. Quin & parentes id in filiis Permittentes mortaliter peccant. Katio „ quia cujuſcunque membri amputatio eſt partiale 268 C⸗ pur T. partiale ſui ipſius homicidium, exponitque ſe ho. nc, 0 mo per caſtrationem præſenti periculo vitæ. S. 7 9%.. 1 4. 6 5. 4. 1. 12 C. “ eyn Licétne per medicinam vel alia media procu- günf rare abortumgs „ p. I. Procurare abortum fœtu non animato, etſi homicidium perfectum non ſit, eſt tamen pec. catum mortale & quaſi homicidium contra naturam, E Leſſius, Baſſeus & alu. Procurare autem fœtûani. er imn mato & cffectu ſecuto præter peccatum mortale ho- micidii inducit cxcommunicationem & irregularita- tem. Dicaſt. FPilliucius, Bonac. apud bogar. Fœ- tus autem præſumitur animatus poſt 40. dies, quia M natura ſemper ſupponit pro maſculo, qui quadra- Nn ene geſimo die animatur, femella verò die ſexageſimo, Frckfi juxta quoſdam medicos, die octogeſimo juxta Rekrla Ariſt. lI. . animalium c. 3. nc . 2. Licet ſumere medicinam, quæ directè & AMun ex natura ſua tendit ad ſanitatem matris, & non adq uürtw „ expulſionem ſœtũs, ſi aliter ſanitas obtineri non pos- 14 ſit, ſaltem, ſi fœtus nondum ſit animatus. Idem itr, ur licet, etſi fœtus eſſet animatus, ſi de matris ſani- S tate jam eſſet deſperatum, & eà non ſanatà proles rn e prodire non poſſet. Katio primi eſt, quia abortus ſequitur per accidens. Katio ſecundi eſt, quia me.. n dicina eſſet favorabilis matri & proli; nam matrè ſa- N 4 natâà poſſet prodire proles & ſupervivere. Sbogar, z VWigandt poſt Leſſium & alios. Sd, Hlinc meritè ab Innocentio XI. damnaræ füunt ſe. u quentes propoſitiones: Prima, ordine 34. Licet D L H procurare abortum ante animationem fætuas, ut puella Qeprebenſa grayvida occidatur, aut inſametur. Se. t4 cunda, nig N Ilo Vitr. Al mecu gi on mimm k uunen copttanundr eultemfenn Tumn nO n ingl ud ge’ 40. dt,f lo, qiu die ſeugen alis, & Cbtirtin 11⸗ Cde mum/ , guit alie, , i umm/ minere⸗ umm ſr l . t feli, t fenmn De Reſtitinione. 265 nc, draine 35. Pidetur probabile, onmem fæ tum, quamdiu in utero eſt, carere anima rationa- li, & tunc primùm iucipere eandem habere, cuùm paritur, ac conſequenter dicendum erit in ull. abortu homicidium commitii. Eitde . „ . WR Quid eſt furtum . nue, rie⸗ nis. „. e . an⸗ . Domino rationa- RK Quia ℳ Rapine c gra vior eſt fur ſt furto, & utrumque eſt peccatum mortale ex genere ſuo reſtitutioni obnoxium. S. D. a. 6. Kati prind . S ln Seier Domino injuſtitia, cum Po⸗ nine iſe voluntarius per coactionem & poſitivè, autem ſimplici per ignorantiam & negati- — . . . “ * . 7 VE Katie ſecundi . guia cCcontrariatur juſtitiæ quæ ddn ut cuivis relinquatur, quod ſuum eſt 1X . . . . . Dixi: Ex genere ſus, quia in individ aliquandò eſſ 1 D e. horen e veniale ex imperfectione aus, par e „ 2 Vitate materiæ, Gc. da rabinam alneitur Primò, ſi quis alterum gen eundiun inæqualem contractum. Se- n, 4 is faciat injuſtas exactiones tributorum. „ſi latro quid extorqueat metu mortis imten: tato. ius ti Quartò, ſi telonarius titulo vectigalis plàs extorqu 4 torcluct⸗ gui debetur. Idem eſt de aliis mmi niſtris, ſi quid petant, qu quis eis denegare, . 4 d * e A non uce Qir. .270 Caput II. Quænam eſt materia gravis furti; g. Varia ſuper hoc eſſe DD. placita, plerique in eo conveniunt, ad Peccatum mortale ſufſicere illam quantitatem, quæ attentâ qualitate perſonz requiritur ad victum unius diei Pro tali perſona. Undè, ſi quis à cive mediocri furetur medium im- perialem, ab operario capitellum „ & à mendico aliquos nummos, quibus ſe per diem aluiſſet, vel quos in mercedem accepiſſet, Peccat graviter. Ratio, AV quia valor pecuniæ pro victu & mercede diurna ſufſfi-· .. X . . . 4 1I1 . . 17 . ciens, meritò cenſetur notabilis in Ordine ad illam perſonam, quæ juxta communem vivendi modum tali pecuniaà ad honeſtum unius diei victum indiget. Si tamen à rege fureris duos aut tres ducatos ſeu au- reos, peccares mortaliter, quia eſt materia de ſe ſat gravis. Bannes, Serra & alii, An & quomodo peccatur per furta minuta HB. Si quis plura furta minuta committat ex in- tentione continuata, ut ſe ditet »peccat uno pecca- to mortali ex continuata voluntate mortaliter una. Sic peccany mercatores mortaliter „ minutiores men- ſuras vel leviora pondera habentes; caupones ſæpius aquam vino miſcentes, ſartores, qui multas panni Particulas auferunt, ſive ab uno ſive à diverſis &c. Crterùm qui plura furta etiam occaſionaliter com- mittit, ſucceſſivè tamen notabilem quantitatem ſur- ripit, mortaliter Peccat, non quocunque actu, ſed illo, qui cum præteritorum furtorum adverten- Ratiog, quia ratio- Stavis ihjuria proximo, vel tia materiam gravem complet. ne materiæ gravis fit comumunitati. nugren 1i D non Nel (llnr Netatn ² Dco: Non Kein (müͤllte Dee tons co lies C UttſterY Nun ln Popeixo GElin 2Nkad is e lcitt, U 1 tli e ur meciunt mene gy „ O à Mencd Gucatoslaa eſt maren iurta mnut COlmmnttr an e morie, Mnmmien Cinolis ⸗ Ui molnsen e4 Ceto „ e 73 ſia ter &. onlie cunle 8 tulnacſel⸗ 6, gonind, 6 nortale ille. De Keſtitutione. 77 1 ded gquid, ſi fur ante ultimum furtum mate- riæ gravis completivum ſeris proponat à hur- tis deſiſtere vel reſtituere, & zamen voſtea furetur? Dico: Non peccat mortaliter. Katio, quia non adeſt moralis continuatio ob retractationem voluntatis. Peccatne occultè accipiens rem Juam, quan- ds cam aliter recuperare nequit? Dico: Non peccat, nec furatur. Katio, quia non accipit rem alienam, quod ad peccatum furti elſſentialiter requiritur. Debétne reſtitui illud, gquod eſt noci- vum alteri * . . . WS . S . * .* .* Dico: quèd non. Katie, quia id fini reſtitu- tionis contrariaretur. HS 6 * 5 . Ligcétne furari propter neceſßitatem N. Quùm S. D. bic q. 62. a. 15. ad 4. In extrema neceſſitate deberet aliquis etiam aliena auferre, ut patri ſubyeniret. Ratio, quia tunc ceſſat rerum ap- Proptiatio, utpotè contraria juri naturæ, per quod quilibet poteſt & debet ſuæ neceſſitati ſubvenire. rtetum inter propoſitiones ab Innocentio XI. damnatas eſt hæc num, 36. Permiſſum eſt furari non ſolum n extrema neceſſitate, ſed etiam in grayi. Luid poteſt, & ad quid tenetur judex? 1 . . . S.. Prund: Judex ſub mortali tenctur judicare 272 Caput IX. ſecundùm probata & allegata; hinc, ſi merita cau- xæ ſint æqualia, nequit uni adjudicare rem quæſtio- natam, ſed debet dare Decretum compoſitionis ſwvè diæte, quod ſtantibus meritis inæqualibus ſinè pec- cato mortali injuſtitiæ dare nequuit. m. Secund? : Judex ſæcularis non poteſt judicare Clericos. Natio, quia ſunt exempti jure Impera- torio & Civili, poteſt tamen comprehendere Ceri- cum jure defenſionis innocentis vel pacis reip. eum- que detinere, uſque dum propfis Prælatis Eccleſia- ſticis eum extradat. Katio, quia oportet tranquil- litati communi conſulere & tueri innocentes, hec in quempiam ſententiam ferre poteſt, miſi in conyi- ctum vel ſponè confeſſum. C. nos in quempiam. . Tertid: Licet judici ſententiam mortis ferte contra eum, quem ſcientià privata ſcit eſſe inno- ſi ſecundum publica teſtimonia & allegata centeim; eſt nocens, imò ad id tenetur, ſi non in- probatus veniat viam, quàâ innocentem ſalvare poſſit. Katio, quia judex eſt perſona publica, ergo etiam uti debet ſcientia publicà reclamante etiam ſcientia privata. 5§. Doctor hic a. I. Colligitur etiam ex Can. judicent cauiaâ 3. quem citat S. D. & communiter Thomiſtæ cum pluribus aliis. J Dires : Etlſi talis probetur nocens, reverà tamen manet innocens; unde in jure prohibetur judici con- demnare eum, quem æterni Judicis tribunal reum non habet, C. cum aterni, de ſent. & re judicata in 6. g. Diſt. Ant. manet innocens abſolutè C. in judi⸗ cio N. Ad Caput cùm aterni, dicitur inxelligi de eo, uem nec in foro interno nec in externo tribunal æter- ni Judicis reum habet. Contra: (untra 1. Dick Elenn Cnerm jet Cmmn kende, 1. M Ciſing u ANAne ſiccare l⸗ PAlcan. Cym, Concenmnan Ulgr E b⸗ Cmnd ſent n lat r, Cnmg. Udrenn eole Aurm Xle ndin Centr) enck ler Mult . A Enon er mo lon Cemng. d onel 8 de⸗ C, ſü Nrind lualbes n vonport i⸗ Npchethnl ps khe is brelruktd 40holt jinnoceltes , Mur in lena ntiam Modt , 6 ta ſer d! lenetut, 1 lere ol ergoetan d, uxorem ſuam, non poſſet cognoſcere eam, licèt m ſem , n er . mupien lun De Keſtitutione. 2173 Contra: Talis ſententia foret injuſta, ergè. v. Diſt. Foret injuſta materialiter C. formaliter N. Eſt enim formaliter juſta, quia eſt ſecundum or- dinem juris. Comirà: Teſtes falſi non deſerviunt veritati inqui-. rendæ, ſed iſti ſunt teſtes falſi, ergè. E. Diſt. Maj. Teſtes falſi nec praſumpti ut veri C. præſumpti ſubdiſt. Non deſerviunt veritati priva- tim cognoſcendæ C. ut eſt in juditie N. Unde ctiam judicare licet contra veritatem privatam, aſt non publicam. Contrà: Ex hie ſequitur, Pilatum non peccaſſe condemnando Chriſtum, quia proceſſit ſecundùm allegata & probata. Be. NW. ſeq; Prob. Diſt. Proceſſit ſecundùm allega- ta & probata legitimé & ſervato juris ordine N. ſecàs C. nam Script. ait: Sciebat, quòd ex invidia tradi- diſſent eum, teſtimonia non erant convenientia, ti- mebat verò plebem &e-. Comira: Si Petrus ſciret certò Annam non eſte teſtes affirmarent eſſe: Ergèò 4 pari. B. Eſle diſparitatem, quia Petrus gerit ſe ut per- ſona privata, ſicque debet informari ſcienria privatâ. Cuntrà: Papa nequit definire aliquam propoſitio- nem eſſe de fide, quam ipſe ſcit non eſte de ſide . bun licet multi DD. aſſerant eſſe de fide: Ergò 4 Ppari. fide non dependet ex ſcientia privatà Papæ vel reſti- 6 1 – . „ monio hominum, ſed ex aſſiſtentia Spiritůs S. Centra: Confirmator Privatd ſcientia ſciens ele- Kum non eſſe dignum, non poteſt eum confirma- re, ergò nec &c. § 3t. Efſle 274 Caput ILX. ye. Eſſe diſparitatem, quia confirmator in eo caſu non tenetur procedere ſecunduùm allegata & proba- ta, ſed prout judicaverit expedire bono communi. Jed quid in caſu poſito judex facere tenetur, ut liberet innocentem n. Primd, Officium propter hoc reſignare non debet. aAtio, quia fermaliter & per ſe nulli facit injuriam, ſed utitur jure ſuo. . Secundd, Si fi judex inferior, ſaltem ex cha- ritate tenetur cauſam remittere ad ſuperiorem, vel concedere appellationem ad illum, & coràm illo pro innocente teſtem agere. Quèd . 61 ſit judex ſupremus, K. poſſit fieri ſinè ſcandalo & damno reip. tenetur in legibus diſpenſare „ut vitam ſalver. Katio horum eſt, quia quilibet tenetur viis licinis defendere innocentem; veruùm ſi hæc omnia non juvent, poteſt & tenctur eum condemnare ob ra⸗ tionem ſuprà datam. Ita communiter DD. Potéſtne Zudex judicare aliquem non aceuſatum ? e. Negativè cum S. D. art. 4. Ratio: Quia ho. mines confugiunt ad judicem ſicut ad juſtitiam ani- matam, juſtitia autem non eſt ad ſe ipſum , ſed ad alterum; ergo judex debet judicare inter aliquos duos, quod fit, cùm unus eſt accuſator, & aler reus. MB Præter accuſationem requiritur, ut reus citetur, audiatur, & locum defenſionis habeat. Katio pa- *r cx jure naturæ. Unde vulgatum: Aadlutlz. Alte u ere n nunt lo, V. , Y Mliſelmi ggn Nn 0 umncize Ullrrenen Iwae. 1 le — mlnde) ſonnn AUl e, iphr nr ange be, Wn h Cinne Ee⸗ aß hahe hllta, unnre lltar, Me N e naor inenet egan & Ono cOfNN cert tinen 14 oe eignnn et ſe uli! or, Aende Uuptrolen, , & C dd, ſNi ndalo ut Firm fenetul i D herc ONN ſhxec umer M huen Ao: G t A aſtn AEigimn, e Cicue n Xolſnol, BDe Reftitutione. 175 altera pars. Subindè tamcn hæc cxpedit ſinè pro- ceſſu manifeſto fieri, ad vitandum tumultum in po- pulo, V. G. ſi quis in flagranti crimine ſit deprehen- ſus, vel occultus prochtor patriæ, vel offenſor Majeſtatis α. eſſet occidendus. Potéſine Zudex licite remittere pæœnam, Juam juſts exigit injuriatus pro injuria? : Negativè cum S. D. hic q. 67. 4. 4. in C. Ratio ejus eſt: Quia quilibet judex tenetur jus ſuum reddere unicuique, nec poteſt pro libitu aliquem eo privare. Et inſuper ait S. D. ibid. ad 3. Qudd judex, ſ inordinate pœnam remitteret, nocumentum inferret & commumitati, eui expedit ut maleficia puniantur, ad hoc quòd peccata vitentur... NWocet etiam per- ſonæ, cui eſt illata injuria, quæ recampenſationem accipit per quandam reſtitutionem honoris in bpœna in- Juriantis. Excipe, ſi reus eſſet reipubl. valdè urilis, tunc enim reclamante etiam accuſatore (qui alià ſatisfa- ctione deberet eſſe contentus) judex ſupremus vide- tur ei poſſe donare vitam. Addit etiam S. D. iid. in Jin. C. Sed Princeps. qui habet plenariam poteſtatem (ſeu ſupremus) in republica, ſi ille, qui paſſus eſt injuriam, velit eum remittere, poterit reum licite abſolyere, ſi hoc publi- caæ utilitati viderit non eſſe nocivum. Judex autem inſerior id non poteſt. Katio: Quia debet procedere juxta leges ſibi 4 ſuperiore præicri- ptas. Zudex enim inferior non habet poteſtatem ab- 5 2 ſolyen. 276 4 Caput M. ſolyvendi reum à pæœna contra lege: à ſuperiore ſbi impoſitas. „ Cavcant tamen judices, ne in pœnis ſinè juſta cauſa relaxandis vel commutandis nimim ſint faci- les, & eà ratione ſeipſos multorum ca minum reos conſtituant; plures enim pecuniæ jacturam non cu- rantes indé anſam ſæpè capient perſiſtendi in latro- cinio, adulterio, concubinatu, &c. Licétne judici acceptare munera, ſeu, ut «junt , corruptiones . Non licet. Katio, tum quia juftitia non eſt venalis, ſeu vendibilis. Tùum, quia per munen (propriè ſumpta) tribunalia pervertuntur, juſtiti climinatur, & magna ſcandala generantur. Unde peccant graviter dans & recipiens hæc munera, & accipiens ad reſtitutionem tenctur. Ita communitef Jura Canonica & Civitia. Dixi: Proprisè ſumpta; ſportulas enim (quæ ſunt moderati ſumptus vel ſalaria in judiciis facienda partibus litigantibus, prout deſumitur ex rub. L. 3. tit. 2. Cod. de ſport. & ſumpt. indiverſis judiciis ſa- ciendis) ſpectato Jure Civili poteſt judex delegatus exigere, putà duos aurcos à principio, & alios duos in fine litis ab utraque parte litigantium præſtan- dos, dummodò ſumma;, pro qua litigatur, cen- tum aureos excedat, prout fert laudabilis loci con- ſuetudo. Ita habetur in auth. de judicib. S. ne autem coll. 6. & ſuper patet ex Movell. 82. c. 9. conſen- tiunt Keiſſenſtuel. in 1. decretal. L. 32. de Ofß. jud. n. 27. & 28. Leuren. ibid. hoc tit. & alii. Dixi: Delegatus ; quia ordinarius, uchor com mmonit tütus en Lodben der orc te portl. Vit, n t A tltonen en Aitſu 1 1. ( ueko. Phun Mehrun 1. Cunnodo lult d tiue. MAri pote, le rel Nah1, orß eedi N 1 Glodin u QArhen nde ſan Etdhen 1 . Acen Urei 4 ei Eenis ſne E miüm or CeYNiNIN AQurammw lkeodn Ae. era; 9 cun ke tuntut, 3 nerantut. D ac mumn u GNN enin 4u i ſcti nun exto. Uoſite ia e o, XA Grmum e uliblo⸗ lcl 54 Ai. . DDe Eeſtiutione. 277 communiter à ſuo Principe vel communitate &c. ſa- lariatus cas exigere nequit. Engel hoc tit. n. 12. Loquendo tamen de Jure Canonico non ſolùm judex ordinarius, ſed nec delegatus ſportulas exige- re poteſt. Ita colligitur e C. cuùm ab omni 10. de vit. & honeſt. Cleric. & tradit Abbas ibid. n. 9. Engel cit. & alii. KRatio, quia habent fufficientem ſuſten- tationem ex Beneficio: Ergè. Accuſator quid poteft & ad quid tenetur à B. I. Cum S. D. 2. 2. F. 96. a. I. in C. Si crimen, ut eſt V. G. proditio civitatis, machinatæ inſidiæ in perſonam Principis, Hæreſis, &c. vergat in detri- mentum reip. quilibet tenetur ad accuſationem „ dummodo ſufficienter poſſit probare; quod ſi non poſſit, non tenetur accuſare, benè tamen denun- tiare. — Ratio I. & 3. p. eſt, quia quilibet tenetur ²⁸ corpore, cujus eſt membrum, avertere malum cor- porale vel ſpirituale, quantùm poteſt: Ergè. KRatio 2. p. Nullus tenetur ad hoc, quod non poteſt debito modo perficere, ut ait S§. 7b. cit. . 2. Accuſans aliquem de occulto crimine, quod in judicio probare nequit, peccat mortaliter, & tenetur ad reſtitutionem omnium damnorum ex- indé ſecutorum. Ratio patet ex dictis fuprà de detractione & reſtitutione fſamæ. Per quid accuſatio redditur injuſta? NB. Accuſatio (quæ nihil aliud eſt: Quâm dela- rio rei de crimine ad vindictam publicam libello, id eſt in ſcriptis facta apud judicem competententem) 278 Caput IX. reddirur injuſta per calumniam, prævaricationem. Et tergiverſationem. ita . D. a. 3. Explicatur: Calumnia eſt, quandè quis ſcien- ter & ex malitia alteri imponit falſum crimen, vel etiam verum quidem, ſed occultum & non probabile in judicio, vel probatum per falſos teſtes. Dixi: Stienter; fi enim quidem ab alio audivit, ſed rem non diligenter examinavit, non eit propriè calum- niator, ſed temerarius aecuſator. Urerque tamen pro gravitate mateiiæ graviter peccat, & ad reſti- tutionem tenetur. B —”õ Praævaricatio eſt, quandè accuſatione inchoataà accuſator colludit cum reo, frautulenter crimen oc- cultando, legitimas probationes non adducendo, falſas exceptiones acceptando, quod peccatum etiam cadere poteſt in judicem, teſtes, & maximè in ad- vocatos. Tergiverſatio eſt, quandò ceptà accuſatione accu- ſator terga vertit, ſeu præter juris & rationis ordi. nem ab ea deſiſtit, cùm tamen proſequi polſet. Secùs eſt, ſi non poſſit, V. G. ſi melius eſſet infor- matus de veritate vel de innocentia rei, vel ſi deſe- Latur à teſtibus aut Advocato &c. .. . . 7 .„ 4 4 Accuſatio quomodò dißert à denuntiatione & quinam repelluntur aèò accuſatione? . I. Accuſatio & denuntiatio Evangelica diffe- runt, ut ait. §. Th. a. 1. in C. Quòd in denuntia- tione attenditur emendatio fratris, in actuſatione punitio criminis, adeoque in denuntiatione defertur crimen ad ſuperiorem ut patrem, & ideò eam de- bet præcedere una alterave monitio feu fraterna cor- n for, rectio; ſctio; pioem: bonem e larid cr Aollit Per ſenn Den lui, Aolkin ib,gübe Akan Gatlter n icimn Arii lalger (imen, dcn tll Gnr: d Nun cehet ia. lre ſin MAN u, i Ii U tninz Mnnleltu NGe Evalicntone do gan n CTnen,! Enanpoen teltes. N Udiwit, r A Prophie l 1 Dterquen 18 atione int enter CLNNE. ON Ald pecanm male Acoulnins NtCN Pueguß is letu . lel, Al! Jeruniu 4 Gttone! angele⸗ n A is iatori e es brn De Reſtitutione. 275 rectio; in accuſatione verò crimen defertur ad fu- periorem, ut ad judicem, ut per criminum puni- tionem quies reip. obtineatur, & illi non eſt ne- cefſariò præmittenda correctio fraterna;, niſi fortè cx accuſatione ſequeretur majus malum reip. quod per ſecretam monitionem poſſet impediri. Differunt 2. quòd accuſator teneatur crimen pro- bare, & ſi in probatione deficiat, luat pœnam Ta- lionis, quæ tamen non amplius videtur eſſe in uſu; ſed ſolet imponi arbitraria, nec etiam poteſt infligi iis, qui bonâ fide accusaârunt, ſed ſolùm qui mal?, id eſt cum voluntate nocendi. Denuntians verè ju- dicialiter non tenetur crimen probare, ſed tantum judici manifeſtare indicia, quibus judex moveatur ad ulteris inquirendum. Dixi: Denuntians judi- cialiter; quia, qui denuntiat charitative, poteſt crimen, quod vidit, Prælato denuntiare, licer ju- dicia taliaaperire non poſſit, quibusſuo modo oſten- datur: dummod putet ſibi aliquam fidem haben- dam fore. . k. 2. Ab accuſatione quidam repelluntur in pœ- nam delicti, ut infames, excommunicati, concu- binari, proditores &c. niſi probaverint ſe innocen- tes. Alii ob decentiam, ut ſubditiprohibentur ac- cuſare ſuos Prælatos, ſervi Dominos, filii parentes, niſi in caſu valdè gravi, ex affectu boni commu- nis, cui cedit particulaxe, aliqui ob reventiam ſta= tus, ut Clerici &c. maximè in eausâà ſanguinis. Cæ- terüm jaxta Cajetanum omnes, qui jure ſunt pro- hibiti accuſare, tenentur denuntiare crim na, in manifeſtum Reip. ſuum vel proximi detrimentum vergentia, ita tamen, ut ſi denuntians ſit Clericus⸗ §. 4 Proe 28° Caput IX. proteſtetut ſe non quærere, nec petere vindictamſan- guinis. Katio: Jus humanum (quo Præfati pfro- hibentur accuſare) non poteſt nec debet præjudicare juri naturæ de conſulendo bono communi. C A S O S Lata eſt per ſuperiorem extommunicatio, ut qui de tali furto ſetat, mox id ipſi revelet. Petrus ſolus vidit furem, non tamen habet ſußicientem proba- tionem ad eum cvonvincendum. Q. An debeat Jfurem de nuntiare, & alihs reus ſit xcommuni- cationis 7 . Quòd nec debeat denuntiarc occultum fu- Tem, nec excommunicationis ſententia illum in hoc Eaſu liget. Ita D. Th. 2. 2. J. 70. a. I. & Cajet. 69. a. 1. Nav. in man. c. 18. n. 40. & 61. & Com- nmunis Canoniſtarum in c. qui ambulat. 5. 4. §. & Katio eſt, quia judex nequit punire, meque ſen- tentiare, niſi ea delicta, quæ in ſuo exteriori foro probantur; ergo nec poteſt obligare ad revelanda à occulta, quæ teſtibus probari nequeunt c. il’ Deus omnipotens, c. consluſiſti 2. 4. 5. erubeſcant d. 32. Quaré, qui ita rem ſcit, ut nequaquam il⸗ lam probare valeat, non compellitur judicis præ- ℳ. 2⸗ . QLuic poteſt, & ad quid tenetur reus? B. Primy). ſub mortali fateri veritatem etiam cum periculo gra- cepto ad eam denuntiandam. Cajet. 2. 2. 4. 69. Reus juridicè interrogatus tenetur ine m )bidenn 1dd A e preln ehpeh Di/ inengt eſyer Aerlan. Monr u NMt ufele Aunſe he Ganack ſnidn unc ell, ni 4 Ge 3 Cri no ellinen Une d Perhor 1 SH betee b, fſic 1 3U 1 nenm. e vindlikr 1o pleini bet Neilli mimu. aAn, ℳ let. PifraO ſicienten t 0. 18 t ulin te occuiu entin ilmm 9, 1,0 ,6 61.600 Ae N) nue, le oereno re A leſtl neglem . 5. li n Nugii liur ollaf it 1 , 43 nge o Impenc, mmß tuendam. De KReſtitutione. 281 viſſimæ mortis. S. D. bic a. 1. in Corp. Ratio S. D. ibidem eſt, quia ad debitum juſtitiæ pertinet, què aliquis obediat ſuo ſuperiori in his, ad quæ jus ſuæ prælationis ſe extendit, judex autem eſt ſuperior reſpectu ejus, qui judicatur, ergè. Digi: juridice interrogatus, quia ſi Judex reum interroget non ſervato ordine juris, non tenetur ei reſpondere, ſed poteſt vel per appellationem, vel aliter licitè ſubterfugere. KRatio, quia Judex tunc non agit ut Judex; non enim poteſt interrogare niſi de crim ine publico , G probato ſaltem ſemiplenèe. S. D. cit. Und è tunc reus poteſt licitè dicere, ſe non feciſſe, vel ſe non teneri reſpondere. KRatig, quia ſic loquendo dicit veritatem, & ſenſus reſpon- dentis efſt: Non feci crimen publicum, ſeu de quo me juridicè interrogare poſſis. Jed quid faciet Confeſſarius cum reo, qui juridick interrogatus negat veritatem? Dico; Non poſſet eum abſolvere durante pro- ceſſu, niſi ſincerè promittat ſe velle fateri. Ita de la Cruz & ali. KRatio, quia manet in affectu peccati mortalis, quòd ſi vero reus per fugam V. G. ſe ſalvaverit, eum abſolvere poterit. Ratio, quia tunc ſuæ libertati jam eſt reſtitutus. Si taman aliis per hoc damnum intulerit, id tenetur compenſare. Ber. Secundb. Reus ad mortem daninatus poteſt fugere ex carcere, rumpendo vincula & parietes. KRatio, quia licèt teneatur publicèe pœnam, dum ipſi infligirur, fubire, non tamen tenetur exſpecta- re, ut infligatur, ſed poteit uti jure ſuo ad vitam 8⁸ 5 Xx 282 Caput IX. Exæ quo ſequitur, quòd non peccet perſona pri- vata rco ad mortem damnato conſulens fugam, vel dans inſtrumenta, quibus carcerem rumpat, pec- cet tamen Miniſter juſtitiæ id faciens. Katio I. p. quia licet conſulere alteri, quod is licitè facere po- teſt. Ratis 2. p. quia dans illa inſtrumenta coope- ratur rei licitæz. Katie 3. p. Miniſtris juſtitiæ in- cumbit ex Officio tueri publicam poteſtatem. Non tamen licet reum juvare phyſicè, ut vincula vel carcerem frangat. Katie, quia illa ruptio à juvan- tibus intenderetur per ſe, adeoque illicité, ſed 2 reo ſoluùm per accidens ſequitur ad actionem, ad quam habet jus. Nec item tali reo licèt donis cor- rumpere vel inducere cuſtodes, ut ex conniventia ſi- nant eum fugere. Katio, quia Tenls CcoOperaretur. peccato cuſtodum. Poteſt tamen eis offerre pecu- nias vel dona. KRatie, quia tunc reus nihil mali petit, ſed utitur jure ſuo, & cuſtodum eſt invigi: lare, ne à reo decipiantur. m. Tertibd. Judex licito nequit præcipere, ut reus morti adjudicatus potionem mortiferam ſumat, ne- què reus poteſt ſcienter eam ſumere, mii ad hoe per violentiam cogatur. Katio, quia nullus homo poteſt præcipere alteri, ut directè ſe occidat, benè tamen indirecte & per accidens. Porrò juſtè 2d mortem famis damnatus poteſt licitè cibos oblates ſumere; quin & reſpuere & fame perire. Katio: Sumere poteſt, quia ſumendo utitur jure ſuo, ſicut fugins. Recuſare poteſt, quia vitam poſitivè con- ſervare non tenetur, & poteſt eam non conſervare pro gelo juſtitiæ, quad non eſt ſe occidere directè. Sed 1 fui⸗ . iunt llet on le Pui ſud Gully Cen t (Cohllnens . let E er Mobetin eortu D nt, X Nee ueh, 9 hoe⸗ urlane i⸗ X h Gd tem. hr 1 Cont ctiun Aien dan ken er Petuf ens figin, tumper, . Katie l) cite tet Uumnente trns ukiirn . oreſtatem N. Gt incal ruptio jn e licne, d 0ionem, 1 h lcet Coniu T Conien is COoyelun s Olkenr ,reus ni N odunn eſt cipele,n 6 eran ſuma,t e, MA; Vamlo he ſe ooitt, 8 Pnil tl 4 chor H pelie. 16 ine ln⸗ n Miſe on cite dis 4 De Reſtitutione. 2183 ded quid, ſi quis per judicis inferioris juſtam ſententiam ad Triremes V. G, damnatus ap- pellet ad ſußeriorem, at vel gratiam aliquam conſequatur, vel ſaltem alſferat exe- cutionem diätæ panæ, eccatne? u. Peccat mortaliter. Natio, Tum quia im- ponit Judici falcum in damnum ſuæ authoritatis, quaſi injuſtam ſententiam tulerit: Appellatio ſiqui- dem eſt provocatio iniquæ ſententiæ querelam continens de mino. præfecti, & colligitur ex cap. Licet 2 q. 6. Tum, quta ſic appellans juſtitiæ ac reip. detrimentum infert, eò quèd ſæpiſſimeè illis prorogatiorübus Judices & miniſtri vel laſſinrur, vel corrumpuntur, & reſtant ſcelera impunita, un- dè abſolvi non poteſt, miſi ab appellatione deſtite- rit, & primæ ſententiæ obtemperaverit. Nec obſtat, quèd appellario ſit quædam juris tutela, qua quis uti poteſt ad ſe ſuaque defenden- a, hoc enim tunc verum eſt, quandè de æqui- tate ſententiæ dubitatur, quod hic non contingit. Quid poteſt, & ad quid tenetur teſtis? d. Primèò. Teſtis juridicè interrogatus de his, de quibus infamia præceſſit, tenetur dicere verita- tem. Agtio cit eadem, quæ ſuprà de reo data eſt. Excipiuntur tamen aliqui caſus, Primò, ſi ſciat ex Confeſſione. Secundò, ſi acceperit ſub fide ſe- creti naturalis, niſi ſint talia, quæ cedunt in per- niciem Reip. vel damnum grave alicujus perſonæ; nam ſecretum non obligat contta bonos mores, vel „» bonum 4 284 L Caput IX. bonum commune. Tertiò, ſi quis crimen intel- lexit per injuriam, V. G. aperiendo litteras, vel alium ad revelationemn cogendo. Quartò, ſiteſti- ſicatio tibi vel tuis ſit damnoſa, niſi cedat in damnum Reip. tunc enim tenetur. Quintè, ſi alter pecca- vit ex ignorantia. A * . .. . 2 * . d. Secunddè. Quandè teſtis juridicè interroga- tus omittit ferre teſtinonium, etiamſi indè ſequa- tur damnum partis contrariæ, non tenetur ad re- ſtitutionem. Aatio, quia ſolùm peccavit contra obedientiam & juſtitiam legalem, quarum violatio non obligat ad reſtitutionem. Be. Tertib. Si quis falſum teſtimonium fcienter & culpabiliter dixiſſet, ex quo ſequitur grave dam num rei, tenetur ad illius reſtitutionem, urpotè cujus cauſa efficax extitit. X uid ſi innocens morti adjudicatus teſtem Juüudicem, vel accuſatorem vocet ad tri- bunal Dei, peccatne? Dico: Si res ſecundùm ſe ſpecétetur, non pee- cat, ſi præcisè fiat, ut ſua pateat innocentia, aut familia immunis ſit ab infamia; eſt tamen hoc ge- nus defenſionis periculoſum, nec unquam ferè pra- cticandum. ” KRatio I. P. Reus valdéè gravatus licitè appellat ad ſuperiorem judicem, ſed talis rlttu omnium eſt Deus, ergô. Idem pater exemplo multorum San- Korum. AKuatio z. P. Tali fervori facilè ſe admiſcet aliqua vanæ glorix, vindictæ, aut perturbati animi ne- bula, impediens veritatis aut juſtitiæ irradiationem. Qui⸗ it et . Pyi euunmt hl Auum, lier in Pele lee iyglet 1 u iecem, ionen Ae t, a len. 1. Tri GWd pade Ginr e aus M, de len trac X. Con uen Nerſen lienn De Keſtitutione. 285 6 ciinen in Quid poteſt, & ad quid tenetur Advocatus? o litets, 1 „ . ʒ. Primb. Advocatus, Judex, Procurator te- e 4 nentur habere ſufficientem ſcientiam ſub mortali, gquam, ſi nen habeant, & ex eorum negligentia l (iens patiatur, vel causâ cadat, vel ſuperfluas ex- iic dem penlas facere debeat, tenetur ad reſtitutionem. nl inleſg Karie pater. „ ieinnſt, N. Secundò. Advocatus ſcienter cauſam injuſtam n Jefendens, graviter peccat, teneturque ad reſtitu- Nei onem alteri parti. Katio S§. Th. bic a. 3, in C. un d eſt, quia illicitum eſt cooperari ad malum ſive con- „„ fulendo, ſivè adjuvando &c. quèòd ſi cauſa ſit du- nonunmke bia, advocare poteſt, donec advertat cauſam eſſe uee injuſtam. onen, N Bye. Tertib. Non licet Advocato paciſci de ali- quota parte cauſæ, ſi obtigerit victoria. Katio, ul, quia hoc L. ſi qui Cod. de poſtulat. prohibetur. enA Jed guid, ſi Advocatus bpro innocente ſcien.- ge! ter alleget falſas lege? Nenr, Mn E Dico.: Peccat ſolùm venialiter. Idem eſt de reo imen S teſte. Ratie, quia nulli facit injuriam. &c. Aune af F geunti v. §. V. imk De fraudibus, quæ eyeniunt in con- huamag tractu emptionis & venditionis. S Quid eſt contractus? Anide . Contractus ſtrictè ſumptus eſt Paidio gita an-. hatl ncn 4 am perſon arum inter ſe utimngae obligationem a- inndiun rientt. ALuso- . 286 Caput IX. Quotuplex eſt contractus? N. Eſt duplex: Nominatus & Innominatus. Pri- mus eſt, qui ſpeciali nomine gaudet, ut emptio 8 venditio, locatio &c. & hic vel eſt circa perſonas, ut fit in matrimonio, vel circa res, ut funt mox nominati. Secundus eſt, qui habet ſolùm genera- le nomen conventionis, & eſt quadruplex, teil. Do, ut des: Facio, ut facias: Do, ut facias: Facio, eurt des. Rurſus oontractus eſt duplex „ gratuitus & one- roſas. Primus eſt, qui in uno ſolum obligationem parit, ut promiſſio. Secundus „ qui in utroque obligationem parit, & hic contractus eſt ſtrictè digtus. . Quotuplex eſt errer, qui in contractu commit DðZ ti Poteſt ? . „ . . :. Duplex: Primus eſt circa ſubſtantiam rei, V. G. ſi qui vitrum emat pro adamante, & hic red. dit contractum jure naturæ irritutn defectu conſen- zus. Secundus eit circa qualitatem , ut ſi emerevo- kns equum Neapolitanum, emat Hungaricum; pro ſuo uſu æquè bonum, & hic non irritat con- tractum. Aatο, quia error circa qualitatem non aufert conſenſum ſubſtantialem. Si tamen qualitas ſit principale motivum contrahendi, ut ſi dones alicui equum, quia putas eſſe tuum fratrem, qui ſi frater non ſit, donatio eſt nulla; ſi verò des ali- cui eleemoſynam, quia putas eum eſſe probum, etſi talis non ſit, donatio valet, quia probitas eſt finis ſolum ſecundarius. G. Clln „. N. I exern Ceptninr. tetik an Ceellke (ntactus. Nefunu 1 Nr hund le nendn 4 Gn lemilad ie ung N Eernd N Vil unn Polkbii Dmina. DS 1, Wenmn Cca pen 8, Unt kunten ſolum er Gndnupet 4 Do, u gtaumns 3 9 ne Uim Cbizie qui in un tactus re an Lfubltwnm umne, Al mn Ceotn n, übemen ur Hurme cNon VIIG guinnn Gitannen d, ur Im fanen 311 10 m ele io lobite lin 2= De keſtitations. 287 Qualis conſenſus requiritur ad valorem contraltus? v. Non ſufficere internum, ſed inſuper requi- ri externum, externo ſigno manifeſtatum cum ac- ceptatione alterius. Unde donans, promittens &c. interius tantüm, vel etiam exterius altero non ac- ceptante non obligatur. Katio, quia non eſt verus contractus. KRequiriturné etiam ad valorem voluntas im- blendi contracltum? Bt. Negativè, quia ad valorem contractũs ſufſicit voluntas ſe obligandi, quæ ſtat, etiamſi contrahens intendat fallere. Natio horum eſt, quia voluntaz ſe obligandi eſt contractui eſſentialis, voluntas au- tem illud exſequendi, eſt tantùm accidentalis. Quot modis poteſt iniri contractus? V. 2. Modis, ſcilicet: Abſolutè abſque ullâ con- ditione appoſità, & conditionatè. .K Quotupliciter fit contractus conditionaté . Vel ſub conditione de præſenti, vel de præ- Terito, vel futuro, idque vel de futuro neceſlario vel futuro contingenti. Deindè ſub conditione im- poſſibili aut turpi. Quam vim hbabent contrabtus conditionati 2 H. I. QSi ſint de præſenti vel præterito, non ſuſpenditur contractus, ſed ſtamte tali conditione P one tenet, 288 LCLooyut IX. t „ & non ſtante non tenet. Katio eſt, in; = contrahit, ſic eſt animo comparatus, ut Lent 4 un contractum valere, ſi conditio ſubſiſtat. Talis uunm cor — . . COT C. ives. H“M 2. Si contractus conditionati ſinr de R contingenti ut contraho tecum ſi l ater tuus an⸗ erenliseen 6 4 . . ſentiat, ſuſpenduntux, uſquedum conditio p aL:; tur. Ratio, quia ſic plerumque videtur eſſe men cetur. contrahentium ſub conditione de futuro. Valetnè contractus ſit eonditope e ug Alajatim atquè conditio eſt kurihcare B. Affirm. Katio, quia tunc tranſit in abſo- .Y ctraten conditionatè de Barke beoreſtas bendente conditione reßilire? 1 Negat. Ratio, quia ſic contrahens impo- ſibi obligati pectandi eyventum condi- ſuit ſibi obligationem exſpectandi ev Je Jui⸗ judicas de contractu . ſub con- ditione turpi & impoßibili? N. Ordinariè contractus ſub conditione unhoſt . bili ſicur & turpi, ſi apponatur ut obligatoria, nu Igari ad im- lus eſt. Katio, quia nemo poteſt obligari ad ſſibile & peccatum. Inteſtamentis tamen i 1 Ile aben- Rimoniis conditiones impoſſibiles & t Irpes ha jectis 3 er ſe loquendo tur pro non adjectis, undè tunc per ſe loq teſtamenta & matrimonia valent. Dixi: ra ſ . ſi conditiones ſint contra ſij tar⸗ guende, nam, “ 8 lamn marrin ſcicnur e gites, Nel Iin lum mll lien lour 1. Nen Juick de d Keri, e, uk un 1n ( ckrii ihmu rheihre n llitian unnd, i Tandunm 0 1 2. § Tcontrac ul e Uon enng U Oriolun Alginne etcege rn, 4 m Rutin dci Paratus, l dfubhl. I natrimonuun 1 lnt den. 1 Darr tulsd contio idenr er utaro, lione f tlanſt ind tur, ere⸗ onnirvi gentumn min ,/ Nℳ nlnone in oblgmwnn⸗ PobgriAt eis kumnen 1⸗ rpes 1 r Di: conntn N⸗ De NReſtitutiohe. 289 tiam matrimonii, reddunt illud nullum „ undè, ſi dicatur: contraho tecum ſi generationem prolis evites, vel ſi te tradas adulterandam &c. mattimo- nia ſunt nulla. Ineo contralctum de re turpi. Q., An valide e B. Prænot. quòd ille contractus ſit de re turpi, qui eſt de aliquo opere illicito V. G. convenio cum Sicario, ut occidat meum inimicum aut cum ju- ice, ut ferat injuftam ſententiam. Hoc præno- tato. . P P . . § . ₰△ . I. Contractus de re turpi nondum implet non eſt validus ſed reſcindendus. Katio, quia alias obligaret ad patrandum peccatum, quo, ſi fortè alter acceperit pretium animoopus implendi, quamdiu con- tractus non eſt reſciſſus, non quidem peccat con- rra juſtitiam, quia illud non retinetur invito Do-. mino, ſed peccat contra virtutem, cui opus pPa- trandum opponitur. s „. 2. Si res turpis ſit completa, de jure naturæ ſtat contractus & hinc , quod ſolutum eſt pretium, non eſt reſtituendum. Katio, quia, licet malum quà tale non ſit pretio æſtimabile, eſt tamen, qua- tenus eſt utile vel gratum uni confrahenti, & la- borioſum vel periculoſum alteri. L Dixi: De jurè naturæ quia Jure Civili & antse & poſt opus completum contraéctus eſt nullus, ut colligitur ex pliribus leg bus „excepto tamen pacto de metcede meretricis „quia jura hoc relinquunt in ſuo vigore naturali. Porrò, ſi opus aliunde ſit debirum ex juſtitia, non valet contractus, unde, ſi contrahetur cum 290 . Caput IX. — judice, ut ferat Sententiam juſtam, contractus n on ian eſt validus. Katio „quia Judex ad id aliunde ob- H ligatur cx juſtitia. rr. Quid eſt Emptio 2 iml1 .. Eſt conttactus, quo paciſcor dare pecuniam i 1 vel pretium pro re. Venditio verò eſt contractus, n 1 eiſeo dm quo paciſcor dare rem pro pretio. Juſtitia hujus contracts conſiſtit in hoc, ut ſit æqualitas pretii ken no⸗ ad rem. Pro quo not, ex S. D. q. 77. 6. 2. aa . a 4 ubi ex Auguſt. 1II. de Civ. Dei ait: Pretium rerum , il ſe . ʒ — . venalium non conſideratur, ſecundam gradum natur, el B cùm quandoque pluris vendatur unus equs » guan s 5 „ . (n tenenn unus ſeryuf: ſea conſideratur, ſicundum quèd res in Aben . , e 5 uſum bominis peniunt . Putaà quòd equu⸗ ſit for- t tis & benè currat: & ſimiliter in cæteris. De hoc H . . . Ir 11ſ . - Als in præſenti, & vocatur uſuale, Igitur n Quotuplex eſt pretium? , ün eſt, quod lege eſt taxatum, & con iſtit i n indivi .. ſe, n Pili, nec licet illud transgredi. Secundum ſt, quo Aükeeln communi hominum æſtimatione introducitur, & elug, . hoc habet ſuam latitudinem. n kr Quotuplex eſt pret ium vulgare 9 en B. Triplex: Aliud infi mum ſeu pium, V. G. 19. erit r Horeni, aliud medium ſeu moderatum, V. G. 20. Nrandd aliud ſummum ſeu rigoroſum, V. G. 21. & hæc om- U nia ſunt juſta pretia, atque his omnibus licet emere nten &E vendere, ultrà ſummum tamen non licer quid urmn ccipere, V. G. juſtum modii tritici pretium ſit au⸗ l teus plùs vel minus quadrante, tunc prerium Piun lui 1 De Reſtitutione. 291 Cnmtkun eſt aureus minùs quadrante, medium eſt aureus, Hid dnd ſummum eſt aureus cum quadrante. Ita commu- mniter DD. ð Datur adhuc aliud pretium arbitrarium quod u eſt V. G. in Eeſtimatione raræ gemmæ, antiquz ur hen picturæ, præclari canis, generoſi equi, &c. quæ e fecundum affectus emuntur & venduntur, & in his .. “D peccatum non committitur. . t Ealk . „„CLariis ergè vendere, vel vilius emere rem, quam 1 „alet ſt ſecundum ſe injuſtum & illicitum, ait F. : eee D cir. 4. 1. in C. & ſi in notabili quantitate fiat- n na reſtitutionis onus inducir. Deceptor ultra dimi- eſiſ qium tenetur reſcindere contractum Juxta Leges Ci- ulin le viles. Ex his reſolves Primè, quamvis liceqt vendere e Ccarius & emere vilids ob dilatam ſolutionem vel an- lgin ticipatam „non tamen id licet extra limites juſti pre- en tii, nili interveniat damnum emergens & lucrum ceſſans, periculum amittendæ Pecuniæ aut alterius i moleſtiæ, tunc enim carius vendere licet. Ratig, niitin n quia hæc ſunt pretio æſtimabilia. Nntiin decund) ,ſi ſit dubium, an tempore ſolutionis odu ſit plus vel minus valitura, & venditor ante ten- pus Plucionis non erat fem venditurus, ſed ſerva- Auet! turus, poteſt rem ob dilatam ſolutionem vendere an, 10 carius juſto Pretio, quod currit teinpore contractüs, 1 , quæ conditiones, ſi deſint, eſt uſura- Katio, quia enns propter dubium eventum eſt Xqualitas inter empto- 1. los rem & venditorem, cum uterque commodum & nihu iat incommodum exſpectare poſſit. nnn alu Tornè, ſi qu's moraliter certò præſumat, tem- in, Pore ſolutionis fore pretium thajus, quàâm ſit tem- T 2 pore — — 29„ LCLapat⸗ X. pore contractus, & merces ſuas, quas ſervaturu: (ſirate non erat ad tempus ſolutionis, vendit pecuniâ cre· 1 dità, & quidem nunc pretio indeterminato, cur- un, gui rente tamen tempore ſolutionis determinato, inju- munnme u ſtitiam committit, teneturque reſtiruere. Natio, aken, 1 quia vendens conſtituit ſe in tuto cum damno al- Qhenh terius. MW We e Quartè, qui merces V. G. frumentum creditò vendit pretio indeterminato, & ob dilatam ſolutio- nem vendit pretio ſummo, quo valebit toto tem- pore ſolutionis, vel pretio nunc indeterminato; & “ tempore ſolutionis intolerabile determinat & extor- „n quet- committit uſuram, & tenetur ad exceſſum. . g Katio, quia proximo infert damnum contra juſli⸗ en tiam. . lilifn Hin en Quint?, mortaliter peccat & tenetur ad reſtitu- tionem, qui fructum tempore meſſis ſibi dandum ſiot nunc ob anticipatam ſolutionem emit pretio, quòd aſtnn ſit minus infuno juſto, quàm valebit collectum, ſſn⸗ niſi excuſetur ratione periculi, cui merces fortè ſub. ua ℳ. ſunt. Ratio, quia committitur uſura palliata. necen FSextò, qui maldrum ſiliginis in paſchate valens “ 10. Imperialibus ob dilatam ſolutionem vendit cht. pauperi, ut circa feſtum Martini ſolvat 12. vel. 14. uſuram committit. n SS Septimè, qui ſcit magnam mercium copiam fu. lin 1 tituram, & exinde pretium valdé minuendum, om- 1 nesꝗque merces ſuas vendit pretio currente, non peccar contra juſtitiam; ait enim S. D. cit. 4. 3. 4d x 4 4 4. Qui vendit rem ſecunduùm pretium, quod invenit, E kunn non videtur tontra juſtitiam ſacere, ſi quod futurumm iu ℳ, nen expenat. Si tamen exponeret, vel depfe- lincſi H„ e / quu lenm ndlit peelun erininat, 6 tertminato, H. eltttuere. 14 Cum Enm Huummentun t Gbcilumſn vaebit ton⸗ indeummm Atetninndd getur ad nd nnuen con, . 1 melis Me⅞ enm ech, alebi ali cuimeusi rlin blin n n Nnee De Keſlitutienee. 293 tio ſubtraberet, abundantioris eſet virtutis, quam/ vis ad hoc non videatur teneri ex juſtitiæ debito. KRatie, quia vendit juſto pretio à Principe vel com- munitate taxato. Peccare tamen poſſet contra cha- ritatem, ſi alter exindè depauperaretur, niſi & ipſe detinendo depauperetur. Ratio, Nam charitas bene ordinata incipit 4 ſe. C A S O F. Guilielmus cenſum in quodam Molendino emit, ſol⸗ vendum in certa frumenti quantitate, ſed poſt ali- quot annos adyeniente maxim frumenti penuriä, ità ut frumentum pluris admodum nune valeat, quam tempore conſtituti census, non vult Petrus, qꝗ& cenſum vendidit, ſolvere illum, niſi numeræ- ta pecuntâ ad rationem octo pro centenario juxtaà conſuetudinem patriæ & aliorum cenſuum. Item, qui« Molendinum temporis injuriä cecidit omninò, ex eadem tamen materia de nevo conſtructum à& Petro, non vult in futurum ſolyere cenſum Gui- lielmo. Q., An teneatur tempere penuriæ ſolvere cen⸗ Jum in frumento, & ad ipſum obligetur in conſcientia reparato Molen- Adino? . Ad I. Quod, ubi Principis & Reip. Lege nom eſt ſtatutum contrarium, ſolvendus ſit cenſus fru- Rtuarius in ea fruéctuum quantitate, in qua fuit à Principio conſtitutus: ſivè pretium illius fructũᷣs F 53 pro⸗ 294 Cadput N. 4 progreſſu temporis auctum ſeu diminutum fuerit: dummodèò à Pfincipio ſub juſto pretio creatus ex- titerit, ut ſupponitur. Ità Navarr. in Commenta- rio de uſuris, ubi explicat motum Pii V. 4. 30. & Salon. part. 2. de quſtit. titul. de cenſibus, Contro- verſia z. a. 2. Katio eſt, quia in omni genere mercium juſtum 2* . . „ , J1. 1 on illaum pretium, ac juſta emptio & venditio non regulatur ex tempore futuro, ſed ex præſente, at- tenditur enimn æqualitas inter rem & pretium eo tem- Pore & loco, in quo res venditur, juxta L. pretia rerum, f ad Leg. Falcid. Confirmatur ex der⸗ cimus, Cod. de ami. tuto. leg qui furere, f. 1eſt. leg. ſi quis alicui . f. de cquir. rer. hared. 6. quibus colligit Covarruvius lib. 3. var. reſol. cap. 6. num. 8. id', quod ſemel legitimè factum eſt, non debere retractari ex iis „ quæ decurſu temporis po. ſtea evenerint. B. Ad 2. Quod poſt extravagantem Pii V. e Cenſibus, ubi illa eſt publicata & recepta nd tencatur venditor deſtructaâ re cenſui ſubjectâ, dum. modèò id abſque dolo & fraude ſua contingat ad ſolvendum amplius jam cenſum, etiamſi in loco eodem & ex materia eadem novum Molendinum erigat & reædificet. ” nisubt Katio, patet ex verbis ecjusdem extravagantis, dicitur, quod illâ re fructifer4 „cui cenſus urn tus eſt, pereunte in totum vel in bPartem, ſeu in- fructiferà & inutili reddita, tantundem etiam pereat cenſus illius, & ideò, cum fucrit deſtructum Mo- 7 . — . S . . lendinum ſuppoſitum cenſui „ neceſſariò etiam cen ſus, qui ill adheælerat, deſtructus remanet, ſicut ⸗ 3 geſtructo — ructo n gi Uit edlhe Cnnßrn inte cens Eblenln tüun kent Acerlun Cn elne, Cur 1. Ti ſar gun Konndam lu, no Cincullt lob. atn, ihuliurr; N qniem Uonen,. Kennk ene Ed lepurdoden daft Erhu Minmendun 1 corup⸗ Mumn, te obabilte Cunn De Reſtitutione. 2. 95 unm fem Jeſtructo ſubjecto jam non remanent accidenria ea- oes dem, quæ illi inierant, & deſtructo fundamento cor- D CN ruit ædificium, cap. Cum Paulus 5. 4. 1. . V 4 eN Confirmatur: Quia ille cenſus, cùm ſit realis & u, Cm in re certis finibus deſignatàâ podius, non tranſit rei ejiusdem limites, virtualémque includit contrahen- metciu tium intentionem non ad aliud ſe obligare, quàm Xvetnn ad cenſum annexum rei, c ideò illa pereunte cen- e, ſum perirc. . Dretun tor ð MB juetel Quotuplicia ſunt rei venditæ vitia? mun e . Triplicia. Primum eſt ſecundum ſpeciem rei, w, ſicut ſi quis vendat vitrum pro adamante. Alterum .,er ME ſecundum quantitatem, ut ſi quis utatur menſura, G.G ulna, modio pondere minoribus. TYertium ſecun- hachum hn dùm qualitatem, ut ſi amimal infirmum vendatur n tene, ut ſanum. Hæc omnia obligant ad peſtitutionem. NRatio, quia, ſi ſcienter fiat, commitſtur peccatum Cren M injuſtitiæ; ſi bonàâ fide vel ignoranter, non pecca- C, tur quidem, agnito tamen vitio obligant 2 reſti⸗ lletkln tutionem. Pariter vitium ſive defectum occultum nngr, tenetur venditor emptori detegere, ſecs eſt illicira int ih S doloſa venditio, & tenetur venditor ad damni Molenei⸗ reparationem. Xatio, quia in re gravi proximum Lecipit. §. D. bic a. 3. z1 C. rnage Px his ſequitur Primè , quèd vendens vinum, lenum frumentum, quod ſcit ex diſpoſitione, quam habet mem, ad corruptionem, non diu in ſua bonitate perman- emeimee ſurum, tenetur de hoc emptorem informare, ſi keunnk probabiliter putet, vel ſaltem dubitet, quòd emat zcune illud ad ſervandum. Katio, quia alias eſt cauſa . ſ, uue, A damni. H 7 deckgc, T 4 Secundè, 296 — Caput IX. Secundò, ſi occultè ſcias tuum debitorem non eſſe ſolvendo, in juſtè agis, ſi aliis id neſcientibus debitum iſtud vendas ordinario pretio. Katio, quia non re- velas vitium intrinſecum crediti; idem eſt, ſi aliis fſuadeas, ut illi mutuent pecunias, ut indè ſolvaris. Katio, quia eſt dolus. ded quid ſi venditor taceat vitium occ ultam, gquod emptori non eſt damnoſum & jſuxta cujus Proportionem extenuat pretium , 7uam Vis conjiciat emptorem non emptarum, notum ſibi eſſet tale vitium, pec- catnè contra juſtitiam? u. Negativè. Katio, quia nemo, dum utitur jure ſuo, dat alteri cauſam damni : ſed venditor tacendo defectum, ut rem juſto pretio vendat, uti- tur jure ſuo: eſt enim jus venditoris rem tanti ven- dere, quantûm valet, ergè tacendo defectum rei, quæ non vergit in damnum emptoris, ut ſic æquo retio illam vendat, non erit ulla injuſtitia, ut docet Sotus L. 6. de juſt. & jur. 4. 3. 4. 2. S colli Litur aperté ex D. 7 . 2. 2. 4. 77. 4. 3. Fatcor 7 . . . — di. nihilominus poſt rem venditam, ſi vendr- tor credat emptorem alteri rem illam venditurum, debere per ſe vel per alium monere ipſum de occul- to defectu, ne, ſi emptor poſtmodum rem ean- e dem vendat, ignorans occultum defectum, plus eam vendat juſto pretio, & ſic præbearur occaſio damni fecundo emptori, ut recte notat Cajet. 2 2. a Aa. A Donim n Cunimn, V Pel etin Connodunt Une commnod e Kpet un, Nl Tmi dlo n Füſencian Mirendun Worginer nb le Chent 3 uthii Pküm 1 Ktinlhn (dt non pence erioti niate 1 itoteintot cienabuucit to, quin ta:. dem ek, it u iNdee ltiufrortuit 60 Nruh ptarun, jun M Aℳ! emo, An ni: keln Feioen tonis lenin ltolb, ul nilin rh Katio: Res perit ſuo Domi M » N facta abſJq & rarita De Reſtitutiene. 297 Res empta cui perit d. I. S1 poſt traditionem pereat, perit emptori. no, ſed tunc emptor eſt Dominus rei, erkggz. S de. 2. S1 Percat ante traditionem, & ſit res de- terminata, V. G. hoc dolium vini, hæc domus vel ager &c. etiam perit emptort. Katio: Qui ſentit commodum ſeu fructus, ſentire debet & onus: Sed tunc commodum ſeu fructus rei accreſcit emptori, ergè & perit illi. Exceptie eſt, ſi aliter ſit conven- tum, vel pereat culpà venditoris. Be. 3. Si res ſit indeterminata, V. G. ex cumulo tritici duo maldra, ex grege boum tres boves &c. perit venditori ante traditionem. Katis „ quia ſi- milia venduntur ſolùm ſub conditione, ſi tradantur. QLuid eſt Monopolium? S. Monopolium eſſe, dum V. G. plures nego- tiatores inter ſe conveniunt de coëmendis omnibus mercibus alicujus generis, ut omnes ab eis emere cogamur, vel, quando impediunt, ne ſimiles ali- undeé ab aliis adferantur, vel quando conſpirant in Pretium, ut nullus minoris vendat, ubi ſi pretum ſit injuſtum, vel ſupra vulgare ſummum, illicitum eſt & contra juſtitiam. Katio, quia pretia rerum non pendent ex libidine mercatorum, ſed vel ex uperioris taxatione, vel ex communi æſtimatione ue dolo & conſpiratione (ſpectata copia ite mercium) ementium, vendentium &c. Ergè. Eſtque hoc Monopolium L. anica Cod. de T 5 Mlonop, 298 LCaput II. Monop. ſub pœna perpetui exilii & publicationis bonorum prohibitum. Imè in aliquibus Diœceſibus (teſte Octavio Ma- ria à S. Joſepho in 3 10. dubiis interr. 1124.) Epi- ſcopi recte ſibi hunc caſum reſervant, cuùm mo- nopolium (ſic explicatum) ſit peccatum admoduùm Hrave. Aliud eſt, ſi monopolium authoritate Principis aut Magiſtratũs pro bono communi ſit regulatum, V. G. in caſu, quo ob nimias expenſas nemo vellet tales merces in copia adducere; vel ſi quis propriis ſumptibus & induſtria rem comparavit, qua de cauſa Typographo à Cæſare aut Principe datur Pri- vilegium, ut ipſe ſolus, ſuis ſumptibus libros im- preſſos deinceps imprimat & vendat. Tunc enim monopolium eſt licitum, ſi videlicet, ut jam in- ſinuatum eſt, pretium non ſit ſuprà legale vel vul- . . . * — Lv. gare ſummum. Katio, quia, quòd alii fortè impe- diantur mercari & merces carius ſolvere emptores cogantur ob venditorum paucitatem, totum hoc poteſt Princeps facere ex juſta cauſa, do id expedit bono communi, ut habeat redditus neceſſarios ad uſus publicos, quibus caret ſecluſo monopolio, ſic enim citràâ injuſtitiam impe- diuntur alii à mercatura, & alii cogun- tur carius ſolverere, alias Prin- ceps ſine injuſtitia non po- teſt id facere, ut con ſtat ex antehdhci Etis. nempè quan- oent, Diao:I gin Uh Aeen nun . G 1 Maran nm o⸗ Wm, e Rvdore Deinr oinnode Din, Uen lkn P Gur dor R 1 M Mluin.) Uat⸗ nnn Nr, e i verba ſe⸗ umnhenin contlact lir ran 5 K dlo⸗ De Reſtitutione. 299 e pobicenan Quid, ſi ipſt emptores con birent, aut alios treogent, ne quiduam juſto pretio emant ke Cüno⸗ ſed minoris? Ar. 112 Q D . . . SS , e. ta Dico : Faciunt injuriam venditoribus. Katio, . UE 7 Punacue quia illi habenx jus ad pretium majus, nim. juſtum ſaltem infimum, tenenturque reſtituere. . ſt . . teun De uſura in mutuis. Z HD QAuid eſt mutuum & Zuo uplex 2 e i P. Mutuum eſt contractus, in quo alteri tradi- a, up tur res ipio uſu conſumptibilis cum translatione Do- l, Re Aleglen vel valore. 4iNe Dicitur I. Uſu conſumptibilis, per quod differt Chek enf⸗ à commodato. n Dicitur 2. Cum tranlatione Domini „ per quod 4 rethrqi item differt à commodato, locato & depoſitato hhen ee per quæ dominium non transfertur. e 1. 2. Mutuum eſt duplex, ſcilicet verum & tim iß palliatum. Mutuum verum eſt „quando res verè c. gratis mutuatur, prour natura hujus contractus exi- Dein git, nee aliud intenditur. Palliatum eft, quan- o. do verba ſignificant alium contractum ſed mens contrahentium, ſive vera, ſive præſumpta, inten- dit contractum mutui, qui alio contractu tegitur ſeu palliarur, ut V. G. ſi quis emat minoris juſto leeti ob ſolutionem anticipatam, eſt mutuum pal- iatum & uſura. . . Unde mini, ut eandem reddat non numero, ſed ſpecie 300 Caput IX. Undè materia mutui ſunt res uſu conſumptibi. les, conſtantes vel numero, ut pecunia, vel pon- dere, ut butyrum, vel menſura, ut tricticum, vinum &c. 2DW Quæ ſunt obligationes tam mutuatarii, gquàm mutuantis? “ . I. Mutuans debet dare rem non vitioſam. KRatio, quia alias mutuatarium non ſervaret indem- nem. Deindè ame præfixum tempus rem mutuatam per ſe loquendo nequit repetere, licet, ſi mutua- 1ius velit, teneatur antè recipere. N. 2. Conſequenter tenetur mutuatarius præfio 7 . . . .„ . X . tempore rem non vitiatam reddere. Deinde „ ſ poſt præfixum tempus, vel poſt rationabilem mu- ⸗ ⸗ „ . tuatoris Tepetitionhein mutuatatnius in mora fuer t te⸗ netur mutuanti de damno ſecuto & lucro ceſſante. 1 atarius ad Caſum fortuitum, Denique obligarur mutuatar . H etiamii ſinè ſuà culpãâ res mutuata pereat, ut ſæpius eſt dictum. “ Quid eſt uſura Br. Eft contractus mutui, in quo ex ſtricta ob⸗ ligatione aliquid vi & causâ mutui accipitur ultrà rem „id eſt, ſummam Capitalem. Quandoque umitur pro ipſo lucro immediatè ex mutue pro- veniente. Prout ſumit P. Buſenbaum hic: An & quale peceæatum eſt uſura t . Eſt morrale ex genere ſus, contra illud' Lue- «. Mutuunm date, nmihil inde ſperantés, pPut vi iui muurn a, ſed tranlt in Flo nne nurente vel Pno cku r: 1, egd. , ſiu Nmere n 0 D, eſeungtn lr lltorun Cntpya e, reſt tur mutuan 1. Dit ſjen a, Cuntye: 1to nnnn 1 . unni N Cintns: cer Ueipe beno n on pv N A! cuinia, , Ut tlten ltuatkri 8 en hon N On ſertate int s fem-muIm. . lcet . Un uruatarin 6 ere. Den ranomublen: in moiin n d 4CAmbn Aelen Urle 4 goer ii u conungt De Reſtitutione. 301 tui, quia ex jure naturæ eſt prohibita. Katio, quia jur nhaturæ epughat Percipete lucrum ecx re non ſua . ſed res mutuata non manet mutuantis, ſed ranſit in dominium mutuatarii, ergò. In indi- viduo tamen poteft eſſe veniale, vel ob parvitatem materiæ vel ob indeliberationem, ſicut ſupraà de furto dictum eſt. Dites: Deuier c. 23. & Jus Civile permittit uſu- ras, ergò. V . Be. . ant. Permittit ut bonas N. ut minus me- , iie eIII. . 5„ſicut Lupanaria, C. vel permittit approbativè N. . —— ʒʒ— N. mere permiſſive C. Uſuras lex homana conceßſit, ait J. D. bic 4. 78. a. 3. non quaſi aſtimans eas eſſe ſecundum juſtitiam, ſed ne impedirentur utilita- tes multorum. Contra: Pro eo, quod quis non tenetur ſace- re, poteſt accipere pretium, ſed homo non tene- tur mutuare, ergè. g. Diſt. maj. Poteſt acci . ipi . pere pretium recipiendle ſortem æqualem C. ultra ſortem N. D Contra: Mutuatarius voluntariè dat ultrâ ſortern ergò mutuans poteſt ſic accipere. B. Diſt. ant. Dat purè voluntariè N. mixto inyo- Contra: 18 alteri : Pro vafis argenteis alteri commodatis funtario propter neceſſtatem, ſine qua non daret C licet accipere pretium ultra fortem, ergèò & pro 0 . argento monerato, urpote quæ ſunt ejusdem ra- Iionis. HWM Eſſe diſparitatem, quia res commodata ipſo 1 NR . . uſu non conſumitur, & manet in dominio commo dantis, ſecus eſt in m 0 . utuo, res autem fructifcat ſuo Domino. ructificat Quo⸗ 1 zoè Caput 17 Qo ergo titulo litet accipere 5. pro 100. B. Titulo emptionis & venditionis, non vi mutui. Katio, quia emitur non quidem pecunia, ſed jus percipiendi fructum ex pecunia, quod jus à pecu⸗ nia diſtinguitur, ficut jus percipiendi tributum di- ſtinguitur à tributo. Potefſtne pro mutuatis Sponté pecuniis lucri ceſſantis intereſſe ets? N. Negativè. Katio, quia ille, qui merè ſpon· taneè mutuat, & à ſe ipſo tahtum motus, jam am⸗ mus illi verus deeſt negotiandi, ac proindè non im- peditur à lucro per mutuum, ſed volens deſiſtit à lucrando, undè non poteſt mutuando exigere lu- crum ceſſans. Eſine licita emptio cenſus realis & Afirmo quoad utrumque. Katio I. P. eſt., quia in tali contractu cenſuali etiam perpetuò non datur pecunia præiens pro pecunia in futurum percipien- da, ut fit in muruo, ſed pro præſenti jure perci- piendi deinde penſiones in pecunia vel fructibus, quod jus, quia eſt quid temporale, ſicut donari, ita & vendi poteſt. Pater ctiam ex conſtit. §. Pontificum „ Martini V. Calixti III. Nicolai V. §. Pii V. in quibus tales cenſus cum certis conditioni- bus liciti eſſe declarantur. Inſuper cenſus eſt velu- ti pars quædam uſusfructüs, quia obtinet jus per- cipiendi partem fructuum ſive annuorum redituum, quod jus eſt hic & nunc certâ pecunià comparatum, non pon minds 1i eſ alce d i⸗ Petſanas; Uünt etamg peronl. lumn Eal Curis nn Clunins ii Dar: I ron,, Nane Peienl . (trA P sle, eonrt N. IUnd ſiri h i 5 Cen Ciur⸗ . Ugüllie . 1M Cndi Mhert mu le enmn in UIn Cllnn l ln le enin 1 ro e D . N An tenſumn 5 lt I1, nOn piſet vecunnn, l gnoch i endt trlborur teuuin 1 het! e, gulmete⸗ n Mots, D Proinet D volens 4 DDe Faeſtituton. 305 non minus ac donatione, vel titulo legati compara- ri poteſt. Ratie 2. P. colligitur ex cap. ab Spo- Rolicæ de decimis, ubi conſtituuntur decimæ ſuper perſonas; cum ergò decimæ vendi poſſint, pote- runt etiam vendi cenſus perſonales. Deinde in cen- ſu perſonali, qui fund tur ſuper certa perſona ob- ligante ſe ad annuam p nſi pnem ,ſolummodò ven- ditur jus annuatim percipiendi aliquid ex lucris, quæ cenſuarius ſuà induſtriã acquirit, ergò redit ratio PIimnæ partis. ““ Dices: In emptione cenſuum emitur pecunia pro pecunia, ergè eſt uſura. . N. antecedens, emitur enim principaliter jus percipiendi pecuniam. 5 ndo aon Contrz: Propter o unumquodque tale, illud magis tale, ſed illud jus emitut propter pecuniam, erg pecunia magis emitur. 1 e. Iſtud axioma verum eſſe, quando poteſt ßeri isflexio effectie ſuper cauſam, non autem poteſt re- l4, fecti, dicendo: Et pecunia emitur. 9 Contra: In tali emptione accipitur & ſperatur ndin aliquid ultra ſortem, ergè: hmmn , Diſt. ant. Vi mutui N. Titulo emptionis C. vel udh. ex AtI U. Noll clis lin cenis t hrmet ioſ⸗ Crumnleln 4 HRN— icNp Contra: In hujusmodi venditione aut emptione intervenit mutuum virtuale ſeu quaſi mutuum, in re enim perinde eſt emere pro 150. florenis annu- um cenſum 5. florenorum, ac mutuos dare 100. ſub lucro quinque quotannis recipiendorum, umo- bique enim manet ſalva ſors ſeu capitalis ſummna, in quo eſt palliata uſura: Ergò: BBe. N. Ant cum ſua prohatione ob diſparitatem inter cenſum & mutuum, quæ pPrO præſenti ttiplex eſt eit. 30 4 Coaput IX. eſt. Prima, quia in cenſu emitur jus ad fructus ex re vel perſona , ſecùs in mutuo, utpotè, quod gratis fit. Secunda, quia mutuatarius cogitur ſimi- lem in ſpecie ac bonitate rem mutuam ſeu ſortem reddere vi mutui: Secuùs fit in cenſu, ubi cenſua- rius vi hujus contractũs (ſecluſo pacto redimendi ad arbitrium emptoris, utpotè prohibito per Bul. lam S. Pii V. maximè in locie, ubi ea recepta eſt, aut niſi Cenſuarius velit ſpontè cenſum redimere) non tenetur reddere ſortem, ſed duntaxat annuam penſionem- Tertia, quia in mutuo ſub uſuris obligatio prin- cipalis eſt ad ſoxtem reddendam & acceſſoria ad uſu- ras: in contractu autem cenſuali principalis obliga. tio eſt ad reddendam penſionem annuam, nulla ad ſortem, niſi quis velit cenſum redimere. Tandem nullus titulus poteſt aſſignari recipiendi aliquid ul. tra ſortem vi mutui, ſecus fit in cenſu juxta proxi- meè dicta. —Contra: S. Pius V. damnat cenſum perſonalem in Bulla; quæ incipit: Cùm onus, ergè. . Quamvis Navarrus de Uſuris n. 69. G 70. Sà V. cenſas & alii velint, hanc conſtitutionem ob ſolam præſumptionem uſuræ eſſe latam, conſequen- ter in conſcientia non obligare, ubi contractus cen- . 4 . . . . . ſualitius aliàs ab uſura immunis eſt; tamen omninè tenendum, dictam Bullam, ubi uſu recepta, & per conſuetudinem contrariam abrogata non eſt, ab- ſoluté obligare. Caſtropal. part. 7. tract. 32. diſput. 6. punct. 15. n. 4. eoque teſte DD. omnes. Katio: Quin reverà ibidem præſcripfir formam contractui, ne prætextu census exerceantur uſuræ. Dixi; D: ſe ireriann Nteſta, udinem e nullo fooe uimollgnn Hneui 1M, hl enn dcta l cepta er Ne a & emuntar. k Celle gr niol hoe etun t Coolkad neme. leer , Olllemn tmlen iſeue Nin ⸗ nnen Laliit d ucenni⸗ ſis t d Afi 5 upote, Hius cogiun t lamn 4 N nlu, Abi au. aco lednt rohibi en ien tetſel CMünmn rdn Güntuarzmn is Pigm eaceſn Prineſeht Inmnuam, . Cimere, 1u Penti Aul cenll ,un eliin el n nin 69,0, e cltitunone uum, Clin iconnds . ,nen ſ; Punehd bi tf⸗ DoNe cgd leji 6 4 nne 4 c. . 1 De KReſtitutione. 30 . Dixi: Uki Bulla recepta & per conſuetudinem contrariam abrogata non eſt; quia, ubi vel non recepta, vel primitus recepta, poſtea per conſue- tudinem contrariam iterùm abrogata eſt, utique in nullo foro obligat, cùm lex humana uſu non recepta, rim obligandi non habeat, per c. ſin. de conſuet. Hinc quia teſte Leſio, Layman, Pirring, En- gel, apud Reiffenſtuel, tit. de uſuris, & experi- entià dicta Bulla in Gallia, Belgio, Germania, &c. uſu recepta non eſt, ibi non obligat, conſequen- P 8 94 ter valide ac licite ibidem fiunt contractus cenſuales, & emuntur cenſus etiam ex utraque parte redimibi- les, & perpetui quoque ſuper bonis in genere, in- déque aſuræ, quæ in mutuo timentur, facilè cvi- tari poſſunt, ſi videlicet loco mutui ematur cenſus, & hoc etiam verum eſt quòad cenſum perſonalem, ut conſtat ex praxi & conſuetudine vim legis obu- nente. c ASVS Nicolaus à multis annis litem moverat Franciſco de quodam Legato ducentorum aureorum ſibi relicto, & tandem data eſt à judice ſententia, ut Fran- ciſcus legatum ſolvat, & interim cenſum annu- unm in re aliqui ſuâ fructiferâ conſtituat, donec integro ſatisfaciat. Indè ad aliquod tempus ro- gatus ab amico Nicolaus cenſum hunc vendit pro ducentis & decem aureis, mſcio prorſus Fran- z306 Caput LX Q. 1. An judex idipſum facere potuerit 2, An Nicolaus licité vendere botueris üni mea bluris cenſuale jus, qguim ilin emerats in pkenl EVe] min . Ad 1. Conſtitutum per ſententiam judicis iwrin cenſum, aut in pœnam contumacix, dummodo trnmind contumacia ſit vera & non ficta, id eſt, quod id, aun debitor nolit ſolvere, cum abſque ſuo magno dam. rlming no poſſit, aut ob intereſſe verum lucri ceſſantis, Ce mi quod creditor ob ſolutionis moram patitur, eſſe k, di in foro conſcientiæ licitum, ita ut creditor abſque khtel ullo ſcrupulo poſſit illum cenſum exigere toto illo xe o tempore „ quo principale debitum non ſolvitur. ialins Kario eſt: Tum, quia pœna etiam 4 mutuan- lapenlnn te, bonâ fide & moderatè impoſita, ut per illam genn, mutuatarius ad ſervandam fidem cogatur, & pro- ll K be miſſo die ſolvat, nec eſt injuſtitia, neo reddit con- un iſtene tractum uſurarium: Ut docet Sylveſt. verb. uſuræ Ge ler ſſe 3. §. 1. Ergo multèò minus erit injuſtitia, ſi eodem otitmman reſpectu imponatur à judice. Zàm etiam, quia ng aa judici eſt licitum pœnam adhibere ad coercendam bungt, debitoris negligentiam, & ut creditor meliùs ſuum aakeinl recipiat: Et ideo cum obligatio ad ſolyvendum cen. Ailnine ſum hoc fine ſit à judice injuncta, profectèò in utro. Qummen que foro licita erit, ut eſt caſus expreſſus in cap. kumſei Suam de pœnis & in cap. Diletti de arbitr. . ul len H. Ad 1. Nicolaum necç uſuram, nec injuſtitiaam linen, 4 committere ſivè vendat majori, ſivè ematur mi- iir, 6 nori pretrio. Katis eſt, Tum, quia juſtum pre- ies tium cenſuum non conſiſtit in indiviſibili, ubi Le-- in con ge Principis non eſt taxatum, ſed haber latitudinem Nr lemn infimi, Mnin 8 7 De Keſtitutione, 307 re unn infimi, medii & rigoroſi Pretii, veluti merces aliz2⸗ luen ac proindé licitum eſt in foro conſcientiæ intra illam 77 juſti pretii latitudinem vendere aut emere illum plu- ris vel minoris. Zuùm etiam quiia multitudo ven- Ententin in ditorum & paucitas emptorum vel econtra pret:a Gr, duim rerum alterat & variat, ur DD. omnes fatentur, & Gdct, Wides, cum cenſus ſit res vendibilis ut conſtat, elome Poteſt minus valere, quandòè multi ſunt, qui ven- n ici da & pauci „ qui emant, & è converſo plus vale- n mumm, bit, Ii pauci ſint venditores, S multi emptores. acle his reſolves prim), quòd liceat aliquid acci- eigeetm Perc ultr ſortem, ratione damni emergentis & lu- nnGi cri ceſſantis. Item ratione moleſtiæ, difficultatis “ W vel expenſarum „ quæ in recuperand ſorte timen- n, u tür. Katio, quia hoc Periculum eſt pretio æſtima- connl l bile, & hoe non eſt uſum becuniæ vendere, ſed dam- , oni iνπ eyitare, ut docet S. D. hic 1. 28. a. 2. Un- E el zni dè licet iſte exceſſus pecuniæ ſit ultra ſortem nude 7 pflin ſar. conſideratam „ non tamen eſt ultra eam, in Juan- t ei, 4uin cauſa mali juſte vitandi. c. R— e Nlill Secundè, ſi pecunia tantum eſt in potentia remo- immius ta ad faciendum lucrum, non poteſt mutuator ali- . Cſtenme quid accipere ultrà ſortem ratione periculi ceſſantis. aben Kationem dat S. D. 7. 87. a. 2. ad I. inquiens: IKecompenſationem dammi, quod conſideratur in hoc, aplelu quod de pecunia non lucratur ,‚ non poteſt in pactum 1⸗ in deducere, quia non poteſt vendere id, quod nondm n iſe haber, & poteſt impediri multipliciter ab bahendo. ine an Si verò eſt in potentia proxima, & à lucro impe- gn ln diatur contrà voluntatem, poteſt mutuator licitè ihli,u, exigere lucrum ceſſans, non quidem ex æquo, ſed i i ſecundàùnm conditionem perſonæ & negotii. Ita D. 1b. z038 Capat IX. T b. 2. 2. 4. 62: 4. 4. Katie primi: Quia talis pecunia plus valet huic ſuo Domino, quàm abſo- lutè ſecudum ſe ſumpta: Ergò hæc maſjor urilitas poteſt exigi & in pactum deduci. Katio ſecundi: Quia damnum emergens & lucrum ceſſans eſt vere pretio æſtimabile; iniquum autem eſt, ut quis ob Beneficium gratis impenſum in favorem alterius ſubeat . . . . onus pretio æſtimabile, ergo &c. Tertièd, Poſſe aliquem ſperare lucrum ex m &;, tanquam ex gratitudine ſibi dandum. Katio, quia ſic non accipit pretium ex obligatione & vi mutui, quod ad uſuram requiritur. Item vi murui poteſt quis obligare aliquem ad id, ad quod aliâs ex ju- ſtitia erar obligatus. Katie, quia tunc non dimi- nuitur libertas mutuatarü per talem obligationem, & mutuator non accipit aliquid ultrâ pretium, ſed otius redimit vexam ſuam. Quarièò, poſſe aliquem recompenſationem eorum qua pecuniâ non aſtimantur, putà benevolentiam & amorem exigere. Katio, quia antequam mutudaſſet, licie poterat aliquod donum gratis acciperc, ſed non fit pejoris conditionis per hoc, quod mutuavit ergo. S. D. hic 4 7 8. a. 2. in C. Quintò, uſuram eſſe, mutuare alicui 1000. Im- periales, ut eos extorqueat 4 debitoribus mutuato- ris; vel mutuare alicui frumentum, ut illud ex loco diſtante advehat. Natie, quia id eſt pretio æſtima- bile. Aliud eſſet, ſi mutuatarius id in ſe ſponte ſuſciperet. Sextò, uſuram pariter eſſe, mutuare alicui, ut pro pecunia computentur veſtes, animalia, equi, &c. reddenda in pecuniis. Vel murtuare alicui par- tim mn in pee r in pa⸗ Urins eptiße⸗ emi muor non ſr fk Gentb, hee Cllans, G lun minue ℳà, n, ſen engionis, Iuno u Me ſu, (An intenti N Paucisnu 100. ore , Ulatiam . le, 1 ddret Un, 1 N kln Delin z ha Emunun eere len CINl nn Mlbe⸗ : Qud n c maſe Nutn e n cellanck dc, uq ren aArtuwle lucumetn . etien fone iin m i mnif 2 tunc WNI Aud prum enlriorenn 4 beneſolenn mrqummun is Nuhele NN cni 00 ionbus n. , uli 4l et 1 ulk Ucute Aial/ De Reftitationg. 3zo9 tim in pecunia, partim in mercibus, ut totum red- dat in = pecunia. Katio, quia in iſtis mutua- tarius ſemper afficitur aliquo damno. Septimò, probabiliuùs eſt, Chirographa non poſſe emi minori pretio; ſi communi hominum judicio non ſit difficultas, nec ex parte ementis, nec ven- dentis, nec ullus titulus damni emergentis, diffft- cultatis, &c. Katio, quia nullus adefſt titulus pre- tium minuendi. Octayò, Contractum Hiſpanicum Mohatra di- tum, ſeu pactum venditionis & ſtatim reciprocæ emptionis, eſſe uſurarium. Hinc inter propoſitio- nes ab Innocentio XI. damnatas eſt hæc a. 40. Con- eraltus Mehatra licitus eſt etiam reſpectu ejuſdem per- ſona, & cum contractu vetrovenditionis præyie inito cum intentione lucri. Wond, Ollam fortunæ, in qua ſæpè quis pro paucis crucigeris extrahit ſchedam notabilem pretio 100. florenorum, ſecundum ſe, id eſt, ſecluſis frau- dibus, & pravis circumſtantiis ſumptam, non eſſe uſuratiam, nec iniquam. Katio, quia uſura non committitur niſi in mu- tuo; ſed in olla fortunæ non eſt contractus mutui, ſed reducitur ad contractum emptionis & venditio- nis, in quo pretium eſt pecunia data, merces empta eſt ſpes rei accipiendæ, ergèò. Decimò, uſurarium teneri reſtituere ex jure na- turæzæ. Katio, quia mutuum non eft res ſua, ſed eſt mutuararii; ex re autem non ſuaâ nullus poteſt facere lucrum. Imò & hæredes uſurarii tenentur ad omnia ejus debita perſolvenda. Ratio, quia verè poſſident alienum; non tamen tenentur ultrà V 3 virsoes Caput LX. . vires hæredirarias nec alter pro altero ſeu in ſoli. dum, ſed ſinguli pro rata. Katio, quia a ſinguli ſe. orſim ſolum fuccedunt t in parte huæreditatis ergo. Sed lieétne ecunias apud uſurarium de- onere? J Bt. Si non habes alium, apud quem deponas, non peccas. Katio, quia nec directè nec indirecte vis damnum tertii, quod cum tanto tuo damno vitare non teneris; ſecs ſi alium habens ob ratio- nem czheſttan.. Quæ ſunt pœnæ uſurariorum? 3t. Sunt varix. I. Sunt infames. 2. Non ad- mittuntur ad Sacramenta Confeſſionis aut Commu- nionis, nec ad oblationes Altaris. 3. Privantur ſepulturâ Eccleſiaſticj. 4. Eorum teſtamenta funt nulla. Ita habetur: in C. conſtituimis de uſuris. §. VII. De Monte pictatis Cambio, Con- tractu Societatis, Locatione, Condu- ctione, Pignore, Hypotheca, fide- juſſione, Tranlactione, Man- dato, Depoſito, Commo- dato, Precario. Quid Mont tietatit . Eſt ſummma Pecuniæ vel cumulus ſrumenti . cXE 2 Apeblie: ad ſubre E modican un vOngn 1ar qguman 1e, ied Ceran ven cnmuni 1 Ucenr. II zul (ecdetot o Mnn M, ginnn cel t. m D n En ſer are lAe e er)in ei 4 . Cüne⸗ 1 ini erk “Z De Keſtitutione. 311 Arero ſel nl õ . ” 6, qiuſid ex publico ærario vel pietate alicujus divitis funda- ecitns, tus ad ſubveniendum vel mutuandum (ergà pignus & modicam retributionem) pauperibus, ne uſura- rum voragine deglutiantur. Quod, cùnm præſefe- rat quandam pietatem & miſericordiam erga paupe- drn e res, ideò vocatur Mons pietatis. tete nec nt 1tnno n bwbed arariuſti⸗ Quænam requiruntur conditiones, ut ſit licitus 9 . Sequentes: I. Quèd pecunia velfrumentum ſit in communi cuſtodia cum obligatione mutuandi. 2. Ut detur ſolùm ad certum tempus, V. G. an- mes R num vel paulò diutius, & hoc ideo, ne Mons Honisalttr evacuetur, ut alis non poſſit ſubveniri. 3. Ut ns. 3. K prO Montis ſecuritate mutuatarius det ſufficiens big- un img nus, ne ſit periculum non recipiendi mutuatum. euAh 4. Ut mutuatarius quovis menſe ultrà ſortem ali- quid parùm ſolvat, non propter mutuum, ur fit in uſura, ſed pro Montis conſervatione, miniſtro- rum ſuſtentatione, ſtipendio, domũs reparatione, anbio, Sc. 5. Si tempore ſtatuto mutuatarii non ſolvant, ge (N ut pignora vendantur juſto pretio, (quod fit autho- tlone, titate publica) & detrahatur ſolùm id, quod de- Pohecn, betur Monti & minuſtris ejus, reſiduum autem de- “ bet reſtitui ei, cujus erat Pignus. 6. UIt à mu- ONe, tuatario non accipiatur plùs, niſi quod eſt neceſſe Comm pro cxpenſis ad conſervationem Montis. Hæ con- ditiones ſi abſint, non eſſet Mons pietatis, ſed im- llo. prietatis. Crioruft) Quid eſt Cambium & quotuplex ? umI . 1. Eſt permutatio pecuniæ pro pecunia inter ffV44 campſo- 4 z11 Caput IX. campſorem & campſarium. Differt à mutuo, quod eſt in tritico, oleo, &c. cambium autem in ſola pecunia. B. 2. Aliud eſſe ſiccum ſeu fictum, aliud ra- ale. primum eſt fictè ſeu apparenter cambium, reverà autem eſt muruum palliarum, adeoque uſu. rarium, ut ſi accipitur lucrum præcisè ratione tem- poris dilati, & non ratione loci, alteriusvè tituli. Secundum eſt legitima pecuniarum permutatio, & hoc rurſus eſt duplex: Unum manuale ſeu minutum, quo pecunia unius formæ, permutatur cum pecunia alterius formæ, V. G. aurei cum argenteis, gran. diores cum minoribus, veteres cum novis. Alte- rum eſt lecale, quo permutatur pecunia præſens pro abſente ſecundùm locum; quod fit dupliciter: I. Si campſor pecuniam præſentem det hic, ut Campſarius per ſe vel per ſuum correſpondentem ac:. cipiat eam alibi. 2. Ut pecuniam accipiat hic, & alibi reſtituat. Quænam requiruntur, ut cambium ſit licitum? N. Hæ 3. conditiones: Prima, ut careat frau- de & ſimulatione. Secunda, ut nihil accipiatut Pro ſola dilatione. Tertia, ut ſervetur juſtum pre- tium, nempe quod taxatum eſt à lege vel conſue- tudine, aut prudentum judicio, conſideratis labo- ribus, induſtria, periculis, expenſis „ &c. Katio autem, cur manuale uti & locale cambi- um omni uſurâ careat, & liceat, eſt, quia, quid- quid datur in eo ultrà ſortem, datur ob titulum pretio æſti mabilem, ut eſt 1. Puritas vel raritas monetæ. Nonetr. 1 ſerrancda, Ohhciumn c bem aſgue Pecnnin b Nllamn d. Eenlo Cun cellan inAmulos ſed . 1. El Cterndun Iunjun Utduobe bemamm tllo Cbien tun. 2 cerr ſei, Uuiant d X An Juanum cieg, ſ CAniam 1 egulamn 6 , Urlenrum 10 Rlam Utionem. Amunon In MWen Nl um, A temner cand Im, MWepglel CEciseratoret , ANenncen Dehmmmnt Nlale unin rarut aunpen Lgenn umn nON. pecunin 1 nod ft t tetn det. Celolten An ci , nlun 1, u let enni cohl/NX² bale A, Ci, 4 Ntur n Purims D De Reſtitutione. ””M monetæ. 2. Labor Campfſoris in congerenda, aſ- ſervanda, omnis generis pecunia;, præſertim, ſi Officium cambiendi à rep. ei ſit impoſitum, & qui- dem abſque ſtipendio. 3. Aſſecuratio campſariũi de pecunia alibi recipienda. 4. Onus transferendi pe- suniam alib. §. Liberatio à ſolutione tabellarii, & periculo amittendi pecunias in itinere. 6. Lu- crum ceſſans & damnum emergens. 7. Expenſaæ in famulos & ſcribas &c. la communiter DD. Quid eſt contractus Qocietatis & quotuplex? . I. Eſt duorum vel plurium conventio, ad conferendum aliquid in commune lucrum & dam- num juxta proportionem rerum contributarum. Fit duobus modis: I. Ut ſit ſocietas omnium bonorum, quâcunque vià & honeſto modo velti- tulo obvenerint, ſivè pro præſenti, ſivè in futu- rum. 2. Quod magis eſt in uſu, ut ſit ſocietas certæ rei, ut ſi plures in certo negotii genere con- veniant ad commune lucrum. Eſtné licitus? . Eſt lictus, ſi veſtiatur debitis conditionibus, quarum Prima eſt, ut negotiatio, in qua fit ſo- cietas, ſit licita. Secunda, ut, qui ponit pe- cuniam, ſubeat etiam commune periculum, juxta regulam juris : Qui ſentit commedum, ſentire debet & onus, & econra. Tertia, ut juxta arbitrium prudentum undequaque ſervetur æquitas & propoxt- tio, tam quò ad lucri, quâm què ad damni par- titionem. Quarta, ut pecunia ſub pacto lucri non V 5S AQetur 314 Caput II. detur homini negotiationem non exercenti. Katie, quia alias eſſet uſura ex contractu mutui, & non eſſet contractus ſocietatis. Plura de his ſpectant ad CA &O S Gregorius & Martinus ſocietatem quandam inierunt datis ab uno mille imperialibus, adhibita ab alio diligentiâ & induſtria; non minoris preti quàm eſent pecuniæ: Eo pacto, ut tam lucra, quan damna ex aque dividerentur, ſemper tamen pars aliqua lucri in augmentum ſocietatis accreſceret: Cumque poſt aliquot annos capitale ſieret magnum, accidit tandem, ut naye mercibus onuſtä ferè to- tum ſubmergeretur, nec aliud remanſeru, qum mille imperiales, quibus ſocietas initium ſumpſit. L. Quid bic ſit dicendum2 . Capitale integrum, ſi remaneat ſalvum, & totum lucrum pereat, pertinere ad eum, qui illud appoſuit, nec teneri ex eo aliquid conferre appo- nenti operas, nec ad alquam compenſationem dam- ni, quod eſt paſſus in amiſſione laboris & indu- ſtrix. Hanc opinionem amplectitur Cajetanus in ſua Summa verb. ſotie tas. Sylv. Societas 1. 4. 6. Tabiena Uſura num. 4. Angelus Societas 1I. n. 17. Navarr. in Man. cap. 17. num. 251. Sotus Lib. 6. de juſtit. q. 6. a. 1. & alii Theologi communiter ceui ex Jurisperitis adhærent Bart. & Bald. in leg. I. Cod. pro ſocio. & Petrus de Peruſio in tract, de duob. fratribus 3. p. 4. 2. G&G bart. 5. 4: 17. Et Katis 7 2 . —— ain e Imnens, p o, gnod 4Ppoltt: Per connu⸗ Tllt, ſerul iei, I Me. At Cin ſlccefl Un Merite⸗ i hic Tyincont ⸗ Clnnnr a Iun, e Inn Aune ue, lül Eder e Tulten 5, (li c jn ſcci, Deniiu Nterele tiandin i ſi tkiann 3 De Reßiitutione. zrz ARatio eſt, tùm, quia Capitale, cum ſit res per- Eiecin. 1 manens, poſſitque manere ſine lucro, debet eo ip- unt, en 1o, quod manet, manere Domino ſuo, qui illud de hißſten appoſuit: Sicut ſi periſſet, ipſi periiſſet, non enim per contractum ſocietatis amiſit, qui illud contu- tulit, verum ipſius dominium : & res quæli bet, 4 ſi perit, Domino perit, & ſi manet, Domino manet. At opera & induſtria, cùm ſint res quæ- guatlen iie dam ſucceſſivæ, in fluxu conſiſtentes: debent ſo- , Alltt 11 lum Perire apponenti illas tanquam corum Domino, un is quia huic periculo 8&£ damno ſeipſum expolſuit vi ann ut /f hujus contractũus. Tum etiam „ quia ſocietas non ſenper n ordinatur ad acquiſitionem & diviſionem pecunia- uati . Trum, quæ in Capitale fuerunt initio appoſtæ, ſed bfet ſolam acquiſitionem, & divitionem lucri, ut ue, ſatis pater, & ideg, ſi nullum contingat lucrum, enaſti, nihil debet ex ca recipere aliquis ſocius „ ſed uter- uniin“ due fruſtratur ſuo uſu, Pecuniarium emolumento 1S, qui contulit, operarum utilitate is, qui labo- taVit: ut notat egregie Gloſſ. in leg. ſocietatem, Cod. pro ſocio. Mirr Min. d eum, l⸗ . Pellinolen „ lilbod ée Dominicus centum Scuta habet deſtinata ald doxm Prur Cem puerculæ Neptis , illaque dat mercatori Aud nego- Ge iandum eo pacto, ut tempore, quo Neptis nup- SCtiu 1 lerit, non modò centum illa integra reſtituantur, Ku ſeg etiam lucrum lingulis annis accreſcat capitali, I ita poſt 12, annos, Tuandò Weptem matri- BAd NAH moni iGtrhH 316 Caput II. monio conjungit, e& capitali & lucro & audue- nconmihe rio petit ſcuta ferè trecenta. Mercator autem, ſarchi cai in negotiando ex voto non ſucceſſit, nec ſum- mam tantam reddere nunc poteſt abſque bonorum Ar. ſuerum jacturà, & ex alterà parte, R dos bec Enenkal ſtutim non ſolyatur, matrimonii contradus non Naunl ſalyabitur, idque cum graxviſſimo puellæ damno. kiam l Q. 1. An contractus ille cum mercatore ſt atfrilei illicitus? 2. An Dominicus teneatur potius . damno ſuo providere, guàm maximo „ puellæ ? v. Ad 1. Contractum illum licitum eſſe. Katio D ℳ, quia æquipollenter & virtualiter tres hic con. n 1 tractus interveniunt: primus ſocietatis, in quo dan- 4 tur pecuniæ dotales mercatori ad negotiandum. Se- Ndis 8 cundus aſſecurationis ſortis hujus principalis, ter- ⸗ , B tius aſſecurationis lucri certi: Relicta aliquà parte lucri incerti probabilis pro utraque afſſecuratione, Nd quos tres contractus cum eodem Mercatore inſimul icnen ac eodem tempore tacitè ac virtualiter intendi, & D ennn celebrari poſſe, non aliter, quàm cum diverſis prr. n ſonis disjunctim variis temporibus ac formaliter & N ent explicitè affirmat. Angelus & Sylveſter in ſuis ſum- Pikeh mis verb. Societas, & probat latiſſimè Navaerrusix qn man. cap. 17. num. 2 2. & in Comment. de uſur. in cap. Imam 1 4. 4. 3. num. 64. Unde in multis ſ Italiæ partibus etiam Romæ antè Papæ oculos in di- dan uo, verſis erectis montibus hoc ſervatur, ut homines Ren dent ſuas pecunias mercatoribus cum certo lucro Eun quot annis, id quod aperta eſſet uſura, niſi inten- No HHH 8 cro A MMercator M eſtt, i⸗ Aſgur hun atte, 4 zii contredhen ni lli in n Merea tertatu an Nenn lier nes he! atis, el rgoüult s gllſeht elic Au gue ane Mlecoren ltel Uen nun hei e Ornd btſrrſe, we MN. Cjmnnt 9 Toceine 0, ebalg⸗ cum l Han, M. 12 De Reſtitutian. 17 tio contrahentium eſſet hos tres inſimul inire tacitè contractuæ ſocietatis & aſſecurationis capitalis ac ucri. Ad 2. Quod petebatur, an debitor ſolyere teneatur cum proprio damno, ne creditor illud ma- gis patiatur, H. Teneri. Katio eſt, quia ſtatim ac res, cujus ſum Dominus, eſt mihi neceſſaria & in contractu non eſt contrarium expreſſum, non eſt jus alteri eam retinendi me invito. Eſt commu- nis DD. . Quid eſt locatio & condustio . Sunt unus contraéctus, quo alteri conceditur res utenda vel fruenda conſtituto certo pretio, vo- caturque ex parte concedentis locatio, ex parte ac- cipientis conductio, ſive res ſit mobilis, ſive im- mobilis, modè non ſit uno actu conſumptibilis, ut ager, domus, equus, opera hominis, Sc. Expenſæ faciendæ pro re locata vel conſervanda, vel reparanda, ſpectant ad locatorem, niſi aliter ſit conventum, & in hoc differt conductor ab uſu- fructuario & Emphiteuta, qui ipſimet expenſas fa- cere debent. Durante tempore locationis non poteſt locator, uti nec hæres ejus univerſalis (cùm ille cenſeatur ea- dem perſona cum defuncto) pro libitu expellere con- ductorem. Dixi: Heres univerſalis, quia ſecus eſt de ſucceſſore particulari, V. G. emptore, do- natario, legatario, niſi aliter conventum ſit. Excipiuntur tamen aliqui caſus. I. Si inquili- nus, vel colonus, vel conduétor, per bicnnium non 3 1 G CLapyut IX. non ſolvit Canonem, ſi locatio facta ſit ad longum is, a tempus, V. G. ſaltem ad 5. annos. 2. Siipſe loca- ir, imt tor ob ſupervenientem neceſſitatem indigeat domo. ,En 3. Si domus locata egeat reparatione, quâ non ege- bn; Al bat tempore locationis. 4. Si conductot re con- “ paul ductäâ, V. G. domo abutatur, V. G. alendo Por. Hickamn cos domum ſuffodientes, vel etiam ſine damne poln, i conductoris, attamen perverse & cum ſcandalo alio- llarceb⸗ rum, V. G. recipiendo meretrices, aleatores, SGc. zmim e orls, G Quid ſentit de famulis vel famulabus anut. terminam locationis operarum diſceden- tibus, debeturnè eis integra mnmévcé d M Altu Diſtinguo: Vel habent juſtam diſcedendi cauſam, Wan vel non: Si habent, debetur eis integra merces. (Algnun Katio, quia penes ipſos non ſtar, quò minds con. ihn ditiones impleant & operas ſuas præitent; (ob ean- ſen dem rationem debetur integra merces famulis ægro-. iir hi, tantibus, ſi infirmitas diu non duret, aut ali juſta ſnn causà impeditis) ſi non habent, non debetur f“ Dominus ex diſceſſu famuli patiatur damnum, quocd 1XN quivalet debito reſtanti, & hoc ob rationem oppo- uk,nn ſitam. . S eſen QLuid pionus & Sybothecad D re. Vel ſumitur pro contractu, & ſic eſt actus 1 legirimus, quo creditor in rem debitoris acquirit ta jus, ut ex eà (etiam vendita) ſolutionem habere poſſit, “ ſi illa non fiat ſtato tempore. Vel ſumitur pro ob- 1 jecto ſcu re Oppignorata, quæ res ſi mobilis ſiit, OOèWUW dicitu dicitur pignas, requiritque traditionem, ſi immo- ſtaliig bilis, eſt bypotheca fitque ſolà partium conven- Kieln tione, ſiné traditione. Hypotheea alia eſt genera- ncligen n lis, quà pro ſecuritate obligantur, omnia debitoris qunng bona; alia ſpecialis, quàâ ſolùm obligatur quædam Ancor en res particularis, ut vinca, domus, &c. Item Gindn alia eſt expreſſa ex conventione verbo vel ſcripto ap- n ime in poſita, alia tacita, quæ irrequiſito conſenſu Domi- nfendiod ni ſeu debiroris in certorum creditorum favorem im- mn,4 Ponitur à lege, qualem habet pupillus in bonis ſui tutoris, & . ruliddkrA Andreas pro aſſecuratione debiti dedit Ceditori pig- lndau nus cum pacio Legis commiſſoria, id eſt, cunms “ obligatione, ut, ſi intra certum tempus non ſolvat *“ & pignus redimat, illud totum cedat creditori 6 ſinè ſpe recuperationis. O. An boc pactum licue- Khe rit adjicere, & non ſecuta ſolutione tempore pra- araliß ſeribto ſibi pignus abpropriare poſit cheun 2. . . . — . n ze. Negativé. KRatio, quia tes, quæ pigneri ummIN, atur „ Communiter Ppluris valet dibite „ & debitor tefn ofe — 1 n E non tenetur plus ſolvere quàm debet, & hinc tals pactum iniquum eſto. U 4 Quid eſt pidejußzio d AAA . Eſt alienæ obligationis in ſe ſuſceptio, ut de. uit ficiente in ſolvendo debitore principali, ipſe tenca- erolt tur ſolyere. Conditiones ad cam requiſitæ ſunt: rgold 1. Ut ſupponat alium debitorem principalem. 2ꝛ. Ncbtis ln Aclu. „W 320 Caput IX. Ut non tenetur ad plus quàm ille. 3. Ut ſi illiue obligatio inveniatur invalida, etiam fidejuſſor non teneatur. 4. Ut non teneatur ſolvere, niſi fadè prius diſcuſſione bonorum debitoris principalis con- ſtet illa non ſuſſicere, cc. H Fidejuſſor in quibuſdam caſibus poteſt petere li- berationem ab hoc onere, I. Si tantum pro certo tempore ſe obligaverit. 2. Si debitor incipiat bo- na ſua dilapidare, 3. Si petat regiones longinquas. 4. Si fidejuſſor jam longo tempore perftitit in ea ob- ligatione „ &c. Quid eſt tranſabtio ? ꝑ. Eſt de re dubia & litigioſa, lite jam met, non grataita pactio. Dicitur I. Dubia; qui enim . ℳ. . „ certè ſcit, nullum ſibi jus competere, nequit ſalva conſcientià tranſigere, teneturque reſtituere, quod accepit. Dicitur 2. Lite jam metâ, non finita, quia poſt latam ſententiam non valet tranſactio, niſi ab ca fucrit appellatum. Dicitur 3. MWon gratuita, quia non poteſt fieri, niſi aliquo dato & retento; unde differt ab amicabili compoſitione, per quam pars debiti gratis remittitur, & ſic amicabiliter 4 lite receditur. De Jure Civili non boreſt tranſigi ſuper re teſta- mento relicta, niſi in ut ultimæ voluntates ſerventur, quò ad fieri poteft. Judex abſolutè ad tranſactionem cogere non po- teſt, niſi eſſet lis valdè intricara &. diu durans. Ratio, quia regulariter nemo invitus contrahere;, & jure ſuo privari poteſt. Nec judex:, ſi videat B =DGð unius pectis & cognitis teſtamenu tabulis. KRatie, quia publice & privatim intereſt, Ulr us antg hnen ſ⸗ Uunck, lunptuol aſitnch, Vernn lmaxgat nnnpter ſcleto; Oked ennn Alich nl nte Mlen Ind Knns Nehn, t 1 Dpol lel D les end en e perſete Dpolin Alie ** „ Rtte De Refitutions. 311 . n feir unius partis jura eſſe omninò clara, poteſt ei tranſa- here, II dionem ſuadere, quia tenetur cuilibet dare quod Z ſuum eſt, niſi fortè timerentur novæ lites, & valde ſumptuoſa partis adverſæ nimis potentis appellatio 8 porelt en etſi frivola, tunc enim poſſet ſuadere ad redimendam iuntim de Vexam. Cin AQuid eſt mandatum? e etin. „B. Eſgratls ſacta ſuſceptio aliquid faciendi, quod alius mandat vel commutit. Dixi: Gratis, ſi enim fiat propter mercedem, non eſt proprie mandatum, 1 ſed locatio; mandans tenetur mandatarium præſtito 1 officio remunerare ſaltem ex gratitudine, licer non , Ms ex ſtricta juſtitia. Mandans tenetur mandatarium Dubis;dl ſervare indemnem, omnes expenſas ei reſtituendo, tete, imdò & reſarcire damna fortuitò ex occaſione mandati I . e elimme accepta, ut ſi ab hoſte ſpolietur, &c, nl, mi Luid eſt depoſitum. det mii⸗ . Depoſitum aliquando ſumitur pro ipſa re de- . 4 poſita, aliquando pro contractu, quo res alterius n cuſtodiæ commitritur, ut integra reſtituatur, adeô- ſier, N, que in eo dominium non transfertur. Perficimur le mmonn utriuſque conſenſu non nudo, ſed cum traditione rei. Deponi ordinariè ſolent res mobiles, immo- biles veroò dicuntur ſequeſtrari, ut ſi vertente lite circa eas committantur ſequeſtro, donec conſtet, giſpn ognire u cui per ſententiam adjudicentur. nnſ Depoſitarius obligatur ad ttia: I. Fideliter rem cuſtodire,. 2, Ut deponenti cam repetenti ſtatim . reddat. 3. Non poteſt ſine expreſſa vel rationabili- i ter præſumpta licentia Domini re depoſita uti, cam ita = X alie⸗ 312 Capue IX. alienando, ſine peccato furti, ut expreſsè habetur. Inſtit. de oblig- quæ ex delict. naſcuntur. 8. furtum. Atque ad reſtitrutionem obligatur, aut pro ipſa re depoſit „ aut pro valore talis uss V. G. veſtis depoſitæ, &c. Poteſt autem ea licentia uti in his caſibus: I. Cum expreſſo conſenſu deponentis; tunc autem ex depo- ſito fi mutuum, ſi ſit res uſu conſumptibilis: vel commodatum, ſi non ſit uſu conſumptibilis. 2. Si depoſitarius, bona fide exiſtimet, Domino id non diſplicere, cui tamen, ſi poſtea diſpliceat, tenetur compesſare volemi. 3. Si depoſitum ſit res uſu con- ſumptibilis, & depoſitarius ſit certus, ſe, dum fuerit repetitum, habiturum tantundem paratum ejuſdem menſuræ & bonitatis, non peccat ſaltem mortaliter, ſi re utatur, vel eam alienet, quia de- penene nullum patitur damnum. Quid dicis ad hunc Caſum? Titius depoſuit penes Cajum 100. aureos; paul poſt ingruit periculum hoſtium Turcarum: Titius fu- Eere cogitat, carens aliss mediis, quibus comparare quum pro fuga poſſit, adit Caſum, ut ſibi reſtituas depoſitum : Cajus cognoſcens ſe quoque cum filio eſe in extremo periculo vitæ, non habet præ manibus aliamn pecuniam pro fuga captanda, recuſat depoſitum Titio. Interim Cajus ex depoſito emit duos equss ducentis ſlarenis, unum pro ſe, alium pro filio, fugiiintque ail locum tutum, relinquendo Titium, qui mox à Turs captus occiſus eſt. Q. in hoc caſu, an Caſus grariter peccarerit non reddendo depeſitum Titio, vi cujus negationis occiſus eſt v. Ca- Ciin laenos en Aloz igen enciſſe rrciht e Aootelpot ſennnonem Uir de me l kri Nke ek, ein cebito lhnun, lwriſelen iio ſeo n, ga Nlimn Ad ſnbs Deckeiltte ne, E) din n Coſo, Porenent⸗ Cl iumn e, Mune ii leſen Me 14 Urcepolt EIN 1 6 extre rleii Cuumnne, De Keſtitutione. 32 epteſtti Br. Cajus non peccavit „nec in denegando 100. uttuf, 5 ſlorenos expoſuos ro ſe in captanda fuga, nec pro 1, an filio; idem dic „ ſi pro patre, matre, Scc. illos ex- usis dEi Pendiſſet. KRatie primi, quia jus naturale indulget S praæcipit conſervationem ſui omni meliori modo, quo fieri poteſt; ergò & media procurare ad ſuâ con- Scſbas: A A.. ſervationem; ſed ſolum depoſitum 100. florenorum enld . D 5 ale Wmedium pro tum ad conſervationem Caji: netk hs⸗ Et inſupet in pari caſu extremæ neceſſitatis, , Don hic eſt . melior eſt conditio poſſidentis ergè, lcr⸗ 8 ſor. Geliitor Poſſdea Pro ipſo ſtat pecunia 100. —— nſtn 0r. Soras,, Dian. Zolet. apud Sbegar. E. depeſitum, cennne/en quos ipſe ſequitur. MK ntundenn KRatio ſecundi: Quia, quando concurrunt duo don i debita, quorum unum eſt conjunctius juri naturali, iie,6 quim aliud, primum adimplendum eſt; ſed con- junctius eſt juri naturali ſuccurrere filo in extrema necrſiitate ex depoſito Titü, (idem cſto de pa- ( tre, &c.) quàm reſtituere Titio depoſitum; pictas o ℳℳοα enim magis eſt conjuncta juri naturali, (ex qua um: II Cajus filio, patri, &c. obligatur) quàm jus civile, fiiu u quo tenetut ad depoſitum Titio. Et in tali neceſſitate , N ,iß ceſſat etiam omne jus gentium & dominium particu- lhaxre, manétque ſolùm jus naturale, ergò &c. Spegar. —= e ℳNN. . nn sit. Leſſum, Baſ.. & alios. ſ Dices: Lex civilis naturalis præcipit, ut reddan- AuAur depoſita ratione contractus acceptati. le, lu⸗ R. Id verum eſſe, ſi debitor aut depoſitarius non . mile ſit in extrema neceſlitate. Secuùs cſt, ſi ſit, uti in CN“ Præſenti, quia tunc depoſitum tranſit in bonum T, commuint. Et etiam nulla fit injuria deponenti, Xx 2 quia . 4 f 324 Ceoput II. quia depoſitum ejus per extremam neceſſitatem fit bonum commune, & ceflat ejus dominium. Quid dicis ad ſequentem Caſum? Sophronius faber lignarius emit A nauta ducentas quadraginta tabulas, juas, denec in urbem & de- mum commode conferret, depoſait apud picinum fa- mini Cajum : hic Cajſus circiter 480. ejusmodi ta- bulas tali occaſione coemptas habebat in civitate vena- les, depoſitas Apud amicum quendam Gangolphum ad murum domus ejus congeſtas : interea Cajus de- poſitarius nactus emptorem extra urbem vendit ei tradit tabulas extraneas Sophrenii depoſitas fibi, cum intentione viciſſim es conſignandi ſuas jam in urbe repo- ſitas æquè bonas, etiam Sole & Aere magis deſicta- 1 . . . t4s, atque Sophronie magis idoneas; inſuper eum liberando à labore ſuas extra urbem tranſportandi do- mum, magno ipſus commodo, adesque ejus conſenſum rationabiliſſimè præſumendo. Sed ecce infortunium! antequam Cajus Sophronio conſignaret ſuas tabulas, in urbe ſubits orto incendio domus vicinæ, tabulæ Caſi omnes ferè conflagrarunt, Q. cui tabulæ hæ perierin? Cajone depoſitario, an verò Sophronio deponenti? HF. Cajo depoſitario. Ratio : quia tabulæ à Cajo venditæ non erantipfſius reverà, ſed Sophroni; ergè ad ipſum pertinet illarum pretium, quia pretium in locum tabularum ſuccedit. Nec poteſt dici fuiſſe factam permutationem cum tabulis melioribus in fa⸗ vorem Sophronii, quia iſtiuſmodi commutatio ut- potè verus contractus neceſſariò perficitur conſenſu iputud, qualis hic non fuit nequidem tacitus aut præſumptus. Aatio, quia crecdhbile non eſt, So- “ phro- Dromiam lreſettipl ſentio Dorer thaf lpam lue hobebline Mnit, Do.: In Cunte non⸗ Uie, Enetur NE Krar d „* lon tht nh ommnonon trelitnen na; enin Ahtrtenn nckir nmie etin aen, l hecelttutnt domminiun. (Ain tate in urben 01 Ault nin 48. untll gtit epte nlun Cſel ierts C ten nlt aplſtu ſt ſeninnit lert d leas; nſen truſßnu leghnne 1ua iſm . Uunt , liu, il Alihehit t,lae 1 ubalz iud⸗ S ia ren 1, laßt A or 6, 16 eloitu⸗ elein ſell! iden c 1 De KRaeſtitutione. Z 32 5 phronium voluiſſe conſentire, niſi fub conditione, ſi reverà ipſi aliæ tabulæ æquè bonæ reddantur. Ita ſentio cum Gonac. d. 3. de contract. q. 14. pun. 1. yorer tradt. 6. in Decal. c. 7. S. 6. & aliis contra Mo- linam. Lugo & alios, quorum ſententia ſuũ tamen probabilitate non caret. . Jed guid , ſi depoſitarius negotiandore depoſitu aliquid lucreturé Dico: Lucrum eſſe depoſitari. Katio, quia, cùm res non ſit in ſe fructifera, eſt lucrum ſolius in- duſtriæ. Si tamen damnum aliquod deponenti eve- niret, tenetur compenſare, Ratio patet. Quid eſt commodatum? N. Eſt gratuita conceſſio uſus rei, quæ uno actu non eſt conſumptibilis „ ut equi, libri, veſtes &c. dominio non translato, adeôque oadem numero res eſt reſtituenda, in quo differt à muruo. Dixi: Gra- tuita; ſi enim fiat pro mercede, eſt locatio. Ex qua culpa teneatur commodatarius & depoſitarius, di- Kum eſt ſuprà. CL 4 5 V JS C. ommodatarius transmittit rnem per nuntium 5 es in Viä perit, ad quid obligatur? W. Di transmiſerit per nuntium habitum fidelem & pereat, non tenetur ad reſtitutionem. Katio⸗ quia non commiſit culpam, crgò nec incurrit pœ- nam. Si verò nuntius non habebatur fidelis & pe- X 3 Teat ⸗ 326 Caput IX. reat, perit commodatario. Ratio, quia tunc com- miſit culpam. Jed ſt Nuntius ſit deſignatus à Commodante? Bt. Sivè res poſteà in via pereat, ſivè non, in- commodum ſubire debet commodans. Hæc pro- portionabiliter etiam dicenda ſunt de mutuo. Quæ ſunt obligationes Commodatarii? . Hæ: Prima eſt, non uti re commocdhatà niſi ad uſum conceflum. Secunda eſt, quod tenearur ad expenſas modicas & ad cibaria V. G. ad dandmn fœnum vel avenam equo. Tertia eft, quod tenea- tur rem commodatam ſuo tempore reſtituere etiam non perenti Domino. Quæ ſunt obligationes Commodantis? g. Quod is non debeat rem commodatam and tempus repetere, & ſi repetat, tenetur de damno & reredk „quèd fortè obvenerit Commodatario. Secundè debet aperire Vitium rei commodatæ, ſ quod ſit V. G. ſi equus ſit ſternax, res ſit infecta peſte &c. alias enim de damno tenebitur. Quid ſentix de hec caſu: Orto infortunis com- modatarins & defoſitarius non poſſunt ſimul ſutlvare res proprias & alienas, pohſunt- ne res ſuas præferre relictis aliis? Difingae: Si res propria ſit pretioſior, potes eam Itz. reſe;zſif 1e Um. ke 10 Aenis 1 Cumnum. , Nodho, in cne pmein reicig iis i , 6 Dn. Pote INKn UHOcunt Maer Ecis 1 Mgen t. Ner r Clius 0 HWonnaln Wemalt E Lann uuh in netn P Centnodt 4, e ng. Enf de mnuno, ,ei e NNNe ſ gol 6 ual ekt at te teinn mncdtti ami aut ed 7 l NN 1, 16 erbiui. it CGmm De Reſtitutione. 327 ræferre; ſi res aliena ſit pretioſior, teneris præfer- re illam. Katio I. P. eſt, quia nemo tenetur pro alterius minori damno vitando ſubire majus damnum. Katio. 2. P. depoſito, locato, com- modato, pignori, ca debetur cuſtodia, quam quis que prudens impenderet rebus propris; ſed quivis, relictis ſuis vilioribus, ſalvaret res ſuas pretiofieres, ergo. Quid, ſi res tua vel aliena ſint ægaa les in pretio ? Dico: Potes præferre rem tuam, ſi res aliena apucd te ſit in commodum alterius; ſi verò In in commodum tui ſolius, teneris præferre rem Aienam. Patet ex dictis. Quid eß precarium ? Bt. Eſt gratuita conceſſio uſus rei ad nutum reve- cabilis. Der ultimas particulas differt à commoda- to, cujus conceſſio non eſt revocabilis ad nutum, fed commodans tenetur exſpectare elabi tempus, pro- quo conceſſit, tenerurque alias commodatario com- penſare damnum, ſi quod patiatur, niſi ipſe pa- ₰ 6 () . 3.2, 8 Coaput X. CAPUT X. Sacramentis genere, & in ſpecie. De Baptiſmo Confirmatione G& Euchariſtia. Quid eſt Saeramentum? z7. E ſignum ( ſenſibile) rei ſacre, in quantun eſt ſanctificans homines. S. D. bic q. 60. 4. 2. in. C. Sacramenta ſunt ſeptem à Chriſto Domi- no inſtituta, utpote qui ſolus dat eis virtutem & efficaciam. Omnia hæc Sacramenta tribus perficiun- tur, inquit Conc. Florent. videlicet rebus tanquam materiâ, verbis tanquam formà, & berſonã min-. ſtri conficientis Sacramentum cum intentione Iacin- di, quod facit Eceleſia. dNed quæ requiritur intentio in conficiente Jacramentum? 4 2.. Ad minus requiritur intentio virtualis, quæz eſt actualis præterita non retractata, nec interrupta. Ratio eſt eadem, quæ ſuprâ data eſt de Horis Ca- nonicis. . Quænam requiritur intentio in ſuſcipiente JSacramentum è F. Jufficit virtualis. Katio eſt esdem, quæ ſupr le Horis (. Ain tegrum cſwiis, ſ lo habinal Pomen Goin ceilte Dpllni Udarat AII, & ha Melinveld inennionetr 1 Pranis, U Eyretn unonem i nlen numn en TMurtinodn Mad N 4, 4 P nM. ti,70 Ri a k ohun litten. marien lint flqle to l W De Sacramentis 329 . D —— de Horis Can. Cæterum in adultis, quibus non „ eſt in tegrum hic & nunc liberè conſentire, (cæteis . paribus, ſeu ſi aliunde nullus ſit obex) ſufſicit inten- tio habitualis vel interpretativa. Excepto Sacramen- oO pœnitenriæ & matrimonii. Dixi: In adultis; Gin ſ quia de infantibus patet ex praxi Eccleſiæ reſpectu Baptiſmi. frunaen Declaratur 1. P. in caſu, quo quis voluit bapti- zari, & hac volumtate non retractata incidit in phre- neeſin vel dormit, talis validè baptizatur, qria habet Nun intentionem interpretativam. &: militer eſt commu- nis praxis, quòd infirmis, ſenſibus deſtitutis, de- ,H tur Extrema Unctio, vel etiam Euchariſtia ob in- §D. M6 tentionem interpretativam. niCite . p. patet, quia Sacramentum Pœnitentiæ pro es in materia proxima habet ipſos actus peænitentis; & te tri matrinonium actus contrahentium. tet fetl . . nlu⸗ Mali Miniſftri conficiuntne verz Satramen- 1 . . . g inere⸗ «,, & hicetne ea ab iis petere ? Ipf verò peccantne conficiendo? inſiin . 1. Mali ſeu in peccato mortali conſtituti Mi- . niſtri, V. G. infideles, hæretici, cxcommunicati 1 Vec. verajefficiunt Sacramenta, ſi adhibeant neceſſaria, ℳ verAS, . 4 . . 0 n 8 ex S. D. bic a. 97. Katio: Tum pro Baptiſmo eſt 5 nen voluntas Chriſti, ob ſummam hujus Sacramenti ne- hO eſſitatem. Tam etiam quia character manet etiam in maximis peccatoribus, etiam hæreticis, qui etiam in ſcpeni poſſunt intendere facere id, quod facit Eccleſia, cjuſque formam ſervare, quam, ſi non ſervent, l, gu⸗ BRihil faciunt. 332 Caput XJ. . 2. Sacramentum peænitentiæ ab excommun'. cato validè conferri non poteſt extra caſum extremæ neceſſitatis. Ratio, quia hoc Sacramentum ad fui valorem requirit jurisdictionem, ſed hæc per ex. communicationem amittitur: ergo. Cætera Sacra- menta, quæ iſthanc jurisdictionem non requirunt, cæteris paribus, à malis Miniſtris validè adminiſtran- tur. Katio, quia ſuppono adhiberi debitam mate- riam & formam cum requiſita intentione &c. r. z. Cum §. D. 3. p. . 64. 4. 6. ad 2. dicente: „Quòd ille, qui ad Sacramenta accedit, ſuſcipit „Sacramenta à Miniſtro Eccleſiæ, non in quantum „ eſt talis perſona, ſed in quantum eſt Miniſter Ec- „cleſiæ; & ideò, quamdiu ab Eccleſia toleratur in „Miniſterio, ille, qui ab eo ſuſcipit Sacramentimn, « non communicat peccato ejus, ſed communicat „Eccleſæ, quæ eum tanquam Miniſtrum exhiber. „Si verò ab Eccleſia non toleratur,„ (putà, cuùᷣm „degraclatur, vel excommunicatur, vel ſuſpendi „tur) peccat, qui ab eo recipit Sacramentum; quiz „communicat peecato ipſius. „ ka S. D. Secus foret in caſu neceſſitatis. . B. 4. Miniſtrans Sacramenta in peccato mortali peccat meortaliter ex genere ſuo. Et quò excellen- tius fuerit Sacramentum , eò gravius eſt paccatum. Ratio primi eſt: Tùm quia Miniſtri debent con - ſormari ſue Domino feu agenti principali, juxta il⸗ lud r. Petri 1. Sancti sritis „ quomam ego ſanctus ſum. Iem: Sancta ſunt ſancte tradtandæ. Tum etiam, quia hoc peccatum pertinet, quaurum eſt ex parte ipſius peccatoris, ad irreverentiam DezI& contarninationem Sacramentorum, licèt ſeeundgum = incontaminabilium. Ergo- Kati aiiy ſecund ſo. „. k5. ori irlerier lg Snr⸗ Chrito Ane bperunu en imnergitur, grio tamen n mnrd ed uth. arin 60, Aere le Pafris aigls n hos. Cueran e Marer u Chri 14 hang ne talen n zyoballe uner zont . Nen 1 De Satramentis. 331 ir b eworn „ . . KRatio ſecundi V ,. il; aamam R ,„ quia eſt irreverentia nota iliter gra- vior. Lramernunt Eel eeſt Quid eſt Baptiſmus? 3d. Cruni = en tonein zr. Ex S. D. hic . 66. a. 1. in C. eſt ablutio tor- lctumm poris exterior fatcta ſub præſcripta verberum forma. bendehann Vel eſt Sacramentum Kegenerationis, inſtitutum 3 Nentonet. Chriſto ante ſuam Paſſionem, quando in Jordane 46. Ands baptizatus eſt, unde S. Aug. Ex que Aied 4quis welt, E immergitur, ex eo ommum peccaæta abluit aqauâ. Obli- ,wrnqu gatio tamen utendi Baptiſmo fuit hominibus indicta In NMh mon antè ſed poſt reſurrectionem Chriſti, quando ecela dn Matth. ultimo apparens diſcipulis dixit eis: Euntes cpitdnm. ergè, dobete omnes gentes, baptivxantes eos in No- (lam mine Patris, & Filu, & Spiritus S. Ratis patet Minikrun e ex ĩpſis Chriſti verbis, utpote præceptum continen- , itr Quænam eſt materia & forma Baptiſmi ? m B. Materia proxima eſt ipſa ablutio; remota eſt e ole aqua elementaris. Katio à priori eſt voluntas Chriſti. Forma eſt hæc: Ege te baptiæo in Nomi- i to⸗, ne Patris, & Eilu, & Spiritis S. D giuekfe⸗ Quid ſi quis nequeat habere aquam Elemen- ſiliu tcalem ſimplicem propriè talem, babeat autem it probabilem, qualis eſt V. G. aqua roſaces, Nnin 4 „ umor fluens ex ligno, guando igni im- n vonitur & c. poteéſine in ea in tal n- and ceßitate licitè baptigare? , S ». Non ſoluùm poteſt, ſed & tenetur ſub mortali in 332 Ckput X. in extrema neceſſitate. Ratio primi eſt, tuùm, quia ſi fas eſt aliquandò ſequi ſententiam quamcunque practicè probabilem, erit vel hic maximè, nam periculum animæ tollit metum ommis temeritatis, atque imprudentiæ; quia juxtà textum Cap. ii nula de conſecr. diſt. 4. Non intervenit temeritas præſum- ptionis, ubi eſt diligentia pietatis. Tam etiam, quia licitum eſt in neceſſitate adhibere materiam dubiam aut probabilem in Sacramentis; ſed talis aqua, putà roſacea &c. eſt materia probabilis tam extrinſece, quia eam admittunt Puteanus, Leßius, alüique apud Gobat, quot ſequitur P. Girckhen. Tuùm in- trinſeecè. Aatio: partim, quia ſicut ignis excuſſus è ſilice eſt elementalis, ſic & talis aqua videtur eſſe, maxi- mè quia habet humiditatem, frigiditatem, perſpi- cuitatem & ſimiles veræ aquæ qualitates. Partin, quia ſive elementa ſint, ſive non ſint formaliter in corporis ſegregari & extrahi, adeque veram aquam produci, ſicut V. G. ignis producitur chalybe ſili- cem comminuente? Idem eſt de aqua ex vitibus pu⸗ tatis aut arboribus defluente, ergè. Ratio ſecundi eſt: Quiſquis jure Divino tenetur damnationem alterius impedire, ſaltem quando po teſt ſine ſuo gravi damno & peccato, ergò. Idem 7 ſentiendum de materia omninò dubia, ſicut poteſt Keri in tenebris, ſi quis neſciat, an aquam capiat, an acetum: Quia in dubio adhibendaeſt ægro peri- chitanti potiùs medicina dubia (ſaltem ſi non ſit ob- futura) quàm nulla. Sanch. I. 1. moral. cap. 9. n. 39. cx communi apud Gobat. In hoc tamen & mi- libus bi ullig eſt 1ſ ber nn un ſuhenn ndus baobt⸗ Dan: §. Agt nſale lur eſ hin 1,8. D.. nella necell lach, nnne 7 4 . . Urd Aunla, 7 mixto, quid vetat ignis activitate partes humidas Neprine. unenhe Manlk erpri or cgolung . ng⸗ ſttonn bench eun ntez, n tetie W amnnller nielk, tun famm Juumamg C marime, Dnmis temennn numC5t tenerta i Iunttiafi, etmatetiun l ſltllun g tun ennun LAu, 4 Dyclen. Iun nis ZZ erur ele,t Fidien en, V dllers l⸗ n in fum uunb qveſelin lnetnn / Gtr: Ab ehhinn llem unl⸗ , l 1 i, unt An A unck nnl eniun O . rrit, 1 De Sacramentis. 3333 libus caſi infans ſemper ſub condltione bapti zZandus eſt, V. G. Baptixo te, quantum poſum, vel ſi hæc materia ſit apta & . imò, ſi contingat eum ſupervivere, eſt poſtea ſub conditione rcbapti zandus habità materià certà. Dices: S. D. q. 66. a. 4. ad 5. ait Picendum, qud Aqua roſacea eſt liquor . reſolutus „ unde in es non poteſt fieri baptiſmus &c. ergè. . 8. D. loqui extra caſum neceſſitatis, non autem in caſu neceſſitatis. Quid ad hunc ce/in: Laureniin: eptixer Jut hac forma: ρα te baptizgo in No- mine Patris, Filii, quæritur an val pr. Ut probabilius cum Glpeſtro, Joanne Majo Armill a, Toleto, Vivaldo, Gammachæo & alii, negativè. Katis: Tum, quia Chriſtus juſſit inſeri Particulas copulativas. Zuùm etiam, quia ſic non videtur exprimi Myſterium Trinitatis, ſed tres Per- ſonæ confundi, quaſi ſolis nominibus, & offi- ciis diſtinguantur qui fuit error Sabellianorum. Juis intendat aheram occidere Fabmer- gendo eum in aqua, & ſi aul baptitars, eàque inten ione Projiciat eum in Kumen „ baptiätne? 2 .. Talis vere e habtirat. Katio, quia adeſt de- bita materia, forma, & intemtio Miniſtri, quæ non annullantur per intentionem occidendi. Si verò puer 3534 Caput J. puer & manibus tuis caſu decideret in fontem, & proferres formam, non eſſet baptizatus defectu in- centionis. Quis eſt Miniſter hujus Sacramenti ? B. Quilibet homo, etiam non baptizatus, he. ganus, hæreticus, mulier, &c. Katio, quia hot Sacramentum eſt maximæ necefſitatis, ergò conve- niens eſt, ut habeat miniſtrum valde communem & obvium, præſertim in articulo neceſſitatis. P'or- rà&, licèt ab impio vel pagano nemo poſſit mun- dari ex epere operantis, benè tamen ex opere oper rato, non quidem principaliter, ſed inſtrumenta- liter. Cæterùm Miniſter ſolemnitatis eſt Sacerdos, Parochus, vel ab eo deputatus. Ita ſtatuitur in jure, & docetur à D. 7 b. hic 4. 67. 4. 2. Diaco- nus (ut ex formula ordinationis ejus patet) ex pro- prio ſuo officio & vi conſecrationis ſuæ habet po. teſtatem baptizandi ex commiſſione Epiſcopi vel Presbyteri. S . “ Quid faciet Sacerdos ſimul vocatus ad bapti- Tandum infantem, & abſol vendum adultum, Tuorum alieruter (qui alteri pefponiturr) certò morietur ſine Jacramento? Dico: Curet, ut infans baptizetur per laicum, & adgolet ad abſolvendum adultum; at ſi nemo adſi, qui videatur rectè baptizaturus, debet in- fantem præferre adulto; ille enim alias certò peri- scr, mon item hic, quia ſalvari poſſet per conttitio- xnem 3 — RW M; udi ſencom eſt ℳ45.D. E . Dpti edi& Prr Ind ſneh 1. D. pan Rer Ag4 l prol 1 Hh, g gigemn 2 intamen ex Cnito trßtt dahnidan, us Nt e creta ar 1 a, nil urede . Debet dot tu, de 4 in ſohen, izatus Ccſeht Aeranent n bapäinn C. Nati, A ns, 40 velde conen o vecetna l Neno ol nen er ſed ſfun titiz el . ln 1. 67. 8 us pue d il n hre hin =☛ e40 4 4 Au Ali 4 ni⸗ n nun ee De Sacramentit. ð 335 nem; ubi autem htficutas occurit, ſemper arri. piendum eſt hoc, hdd minus habet de periculo, ſyxta . D. 3.p. 4. 8 3. a. 6. AQuanta ſ neceßitas Zaptiſmi? . Baptiſmus eſt rrceſtatsi omnibus neceſſitate medii & præcepti, etſi aliquis eſſet cum Joanne in utero ſanctificatus. 1. P. patet ex illo Chriſti: Miſi quis renatus fue- rit ex agua, & c. 2. P. probatur à S. Th. hic 4. 6 8. . 1. ad 3. ubi ait: Illi, qui ſunt ſanctißicati in utero, conſequun- tur quidem gatiam emundantem à peccato originali, nen tamen ex boc ipſo conſequuntur cbaraderem quo Chriſto configurantur, & bropter hoc neceſſe eſt eos baptizari. Quid ut miniſter ageres, ſi infans perieli⸗ taretur in pebe, ſecundina ,„Zud non, For’ exui? ðYBM Dico: Baptizatem, & baptizaretur validè. Ka- kio, quiĩa illa pellis pro tunc pertinet ad infantem. ut pars ejus. Ee’, ſi ſine eriru non n paßit xpecari perfelta nativitas prolis? . Debet baptizari in quacunque etiam minima 1 Paite corporis, quæ prominet „ ut ſunt manus, pes, Ain „&c. mModò ſit moraliter ſenſibilis. Ratio. quia 336 Caput X. quia per ejus ablutionem homo dicitur ablutus, tinctus, aſperſus, ſicut ex minimo vulnere dicirur homo vulneratus. 4 èM Quid ſi puer adhbuc ſit in utero & periclitetur, obſtetriæ verò poßit mann adintus eum attingere & abluere? . M. Si obſtetrix ſit perita, tenetur, (ad ſuceur- rendum ſaluti infantis) cum pronuntiatione formæ ſic eum abluere. Ka Chapeaville, Bonac. Dicaſt. Zann. poſt Viiter. Gabr. Valent. Keginald. & alios apud Gobat. His accedit Zennerus, Girken, & inclinat Wigandt dicens: Mon tamen condemna- rem illam obſtetricem, ſi ſub conditione illum puerum in tali neceſſitate baptivaret. Katio, quia non re- quiritur ad conferendum Baptiſma, ut puer mate- rialiter ſit natus, ſed ſufſicit, quòd de non homi- ne factus ſit homo capax ablutionis baptiſmalis; quia aliàs nec infans ex utero matris ſectæ extractus, nec productus miraculosè abique generatione, poſſet baptizari; ſed, ut ſupponitur, talis infans eſt ca- pax, Ut abluatur, &c. Ergò. ””M Nec obſtat SF. D. hic q. 68. a. II. in C. dicens: Qusd nullo modo infantes in maternis uteris exiflen- tes baptixari paſſunt. Non obſtat, inquam, qui⸗ S. D. intelligi debet in ſuppoſuo; quòd corpus ta- lis infantis nullatenuũs poſſit ablui, ut patet totum articulum inſpicienti; ſecùs eſt, ſi hoc fieri poſſit, ut poſſe & citati DD. & prarxis demonſtrat. 1 1. Kmo ſe t. I Puri Mimum katior Penecellieat ſ.. urmmne Prin Eigene r, don el Gmtinhils nned, 4 Aagpnii dn ce Uumnpeckus, Mn d e iheppurear Ainchinr u Ake D 4 De Sacramentis. 337 Gicnr An. Ast «ciondam, ſi onſrumſe . 6 R Saptizandum ? . . I. 8i Lrahfirumm. ab hurmnang ſigura it in Partiha minns principalibus deficiat, V. G. in manu, pede. brachio, & eſt abſolutè baptizandum; ſi verè deficiat In Parté Pri cpali, i ita ut dubium ſit, utrum habeat e animam rationalein „ t 11 naſcatur capite canino 5 baptizandum eſt ſub conditiohe: S&t es homo, cxi- gente neceſſitate Sacramenti & aliqua ſaltem Probabi⸗- litate animnæ rationalis. Si verò majori ex parte in gual Velian 4 d generet u ſi e Caput ner pectus ha- C7 Re thominis, nec aliquam actionem humanam præ- unn an 16 ferat, non ef baptizandum, quia eſt probabilitas amin ratiohalis. tmneilin i e. 2. Kconſtet de monſtro, quèd ſit homo, du- in de⸗ bium » verò, an fit unus vel plures, e quèd ſah du- , U 4 Plici apfre. ſit u unum pectus debet in uno Capite ab. gohlcein ner ſolutè, & in alrct0 fub. Cohditione baptizari. Item ninnͤbe ſi ſub uno capite ſint duo pectora, prius abſoluts molckan⸗ unum pectus, dein alterum ſub conditione eſt bapii- AuiNe eehen , zandum; ſi verò duo habeat capita & duo pectora, = 1 hinn Se ſatis appareat, duplicem eſſe hominem 3 quilibet ,uoe 1 loluts t bapezandius, O ?”Msl umunni Oligattne harente aliigue puerorum qura- r,n tworesſub. gravibpeccato provicere, ut ii, e e 4 Judm primum fieri poteſt, nentur 1 henehn Cintus e etur, (1l N Nmirionein , Durck D S=S ME . Afßr. Naio: Quia, cum ipſimet tſibi de medio 1 amnscallan. providere nequeant., obli igatio chari- l Y tatis 338 Caput X. tatis & Juris Divinmi parentes aliõsque eorum curam habentes obſtringit, ut parvulis de hujusmodi reme- dio provideant, præſertim, cùm tenerrima illa ætas morborum mortisque periculis facilé infeſtetur. Licétne infantes infidelium „ Jui politie? tan⸗ tam & ci viliter ſubſunt Eccleſiæ, in Vitis eorum parentibas baptizare? n. Negativè. Katie F. D. 4.6 S. 4. 10. & 2. 2. 4. 10. a. 7. eſt: Quia tales parvuli ſic baptizati vel ma- nerent apud ſuos parentes, vel non; non primo modo licet, quia toret periculum apoſtaſiæ ob natu. ralem affectum filiorum erga parentes; non ctiam ſecundo modo, quia eſt contra Jus naturæ & pater- num auferre filios à parentibus, quod Chriſtus nohuit per legem baptiſmi violari, ut à poſteriori conſtat er eo, quod nunquam Ecclefia curarit baptizari parvu. en “ Mune Zaptiſmus reiterabilis 2 . Neg. Natio: Quia imprimit characterem inde- lebilem; regulariter tamen proles ab obſtetrice bapti- Zata ſub conditione eſt rebaptizanda, ob periculum nullitatis prioris Baptiſmi, ejusque abſolutam neceſſi- tatem. Item proles expoſita ad portam Eccleſiæ vel Hoſpitalis, ſi non habeat appenſam ſibi ſcedulam llati Baptiſmi teſtem, ſub conditione baptizari de- ber. Katio, quia non adeſt moralis certitudo de Baptiſmo, & in dubio ſemper inclinandum eſt in fa- vorem 1os invitis parentibus infidelibus etiam cjus poteflan — wrenbapti ſerumnelt, Pllt hobe Cttnucinem 1gno appe latus, Ac⸗ r tetto ſenur h3 ihuter, 1 ni ba un, 4 Ddc lagArtis Abe A llgitr. ſteni, Uwlin ri hern re Rcihut 4 lione, Pe connc bußvsnvinn enetrimm iut ſeinteltenr. iu olui lſe, inli iee 4410,604 ſ lapiuie non; N) rentes . 4 usnaturel od Chrtn oKenoncin ri kommg enan , abiht chundgen 45 Cblende nch, bee Alolunn cun NH D ie b i HKZ umlamet⸗ uumn De Sacramentis. 339 vworem baptizand', ne ſalus ejus pericli vore tanch, ne ejus periclitetur. Q Ree⸗ lt⸗ lrrter llarm ſchedulam nullo alio Qad kalr heder cenitu uia ſchedula illa non facit ec dem moralem, cum non ſciatur „ qualiter vel à zaptiſmus collatus, &c, 406 Haptinus Quid dicis ad bunc caſum: Malier guæd, ex illicito concubitu prolem cra. Ran 44,iXana⸗ „ guærit Parochus, za 5 er, interregara mater tergiverſatur; gquia Parochus conſtanter negat Bapti e mum, niſi edkatur nomen parris d. mater, QL. An bene Ficen Parochus ? d. Jub diſtinctione: Vel Parochus quæſivit zalkr Magiſtratuis Eccleſiaſtici mals ſoſt, Juia nei vel injulſu? vi injuſlu lcilicet ad infamationem ſtupratori- Bcccatuno; juſſu Magiſtratus Eccleſiaſti pratoris occulti; ſi verò nec peccavi Us Ecele laſtiei id fecit, non fecit male shaccati. Geriw: Adumn Epiſcopuslociod s ⸗ Prolium fornicariarum & difficilem earum ſi E * tionem poteſt ità juſte ſtatuere. nltenta Zaptigatus & patrini, eum qnibus & guan- do contrabunt cognationem Fuan⸗ ablutione, kar u nel aruin tangant puerum in mmen plures hic adſint ſkmiliertar cognationem; ſi angentes, non con- X4 tra 34 Cadput x. trahuntillam. Ita Tid. de matr. & en toe, C. terùm in multis agendis cautum eſt „ut ſi maſculus ſit baptizandus, ſolus tangat pattinus; ſi Verò femel. la, ſola tangat matrina. B. 2. Patrini ad ihvicem nullam ntrahum cognationem ſpiritualem „ nec bpatrini cum bapti. zante, benè tamen cum baptizato & parentibus l ſi eum in ablutione tangant, ut dictum eſt. B. 3. Patrini & baptizans contrahunt cognato⸗ nem Paternitatis cum baptizato, qui relativet, Contra- hit cognationem filiationis cum patriihis & bapiente C A5 S. FEF itin Parochus aamittit pra Patrina Joan- nem non deſignatum 4 barentibus. Q., An peccet mortaliter, & an contracta t L cog natio EPirualis cum Hoanne 2 . n. Ad 1I. Affirmativè. Natio, quia in re grayi agit contra decretum Tridentini ſ. 24. de eform⸗ f.4. Ubi ita ſtatuitur : Parochus, antequam adg Baptiſ- mium conferendum accedat, diligenter ab is, ad quos ſpectabit, ſciſcitetur, quem vel quos elegerint, it baptivatum de ſacro fonte ſuſcipiant, quod, ſi alii ultra duos deſiznatos baptizatum tetigerint, cogna- tionen: ſpiritualem nullo modo contrabunt. Unde, quia hujus decreti transgreſſio contrariatur charitati, quæ debet eſſe inter compatres; & jutititir, quia compaternitas non debet conmtrahi invitè, obligat ad culpam mortalem. —= pt. Ad Adne Inum, erlt 1 ihns, nem Jum aanmn lumlooct. Annnlerlacku Is envuit b nnnio dane En tennone Cnmnurn in , hiin .ſen. 1UCN, geue Aifentuen im n Cn Puhiannn Pe, Mlerunst Veuan . Mena A CONlernd, lum, on iffrnn 1 Lochan Nibech agethte 0 , In fthta E; raiokt m cok attini cun Eenbbut⸗ Aum . tabuun cnt günktiten tnis Abezt Patrint 1 nilnt C nttra/ 1ſoane, i nrf elrcſet uum 44 ral ißs, 4 los lcgtinn, , g,, emt, ,4un. rminrchik- nie, Nblta 34 De Sacramentis. 341 p. Ad 2. etiam affirmativè. Katio, quia Triden- tinum, etſi præcipiat Parocho, ut requirat à paren- tibus, quem pro patrino habere velint, & hunc non alium admittat, ſi tamen culpâ Parochi ahter fiat, illum loco cit. per ordinarium puniri jubet, ſed non annullat factum, ut patet, & ideò, quia ſolus Joan- nes temlit baptizatum, naſcitur hæc ſpiritualis cognatio tanquam quid neceſſariò conſe-quens di- ctam tentionem ſeu ſuſceptionem pueri juxta mentem omnium in rub. de cognat. Spirit. S. 7 b. & alii Theo- logi in 1. ſent. diſt. 40. Quid eſt Confirmatio. iv.. Eit Unctio chbriſmatis ab Epiſcopo in fronte fadta baptivato, ſub praæſeripta verborum forma; vel eſt Sacramentum corroberativum, probabilius inftitu- tum in Cœna, ut ex traditione Apoſtolorum docet Fabianus Papa epiſt. 2. c. I. & patet ex uſu Eceleſiæ, conſecrantis tunc ejus materiam. Quænam ſt materia & forma Confir- mationis? B. Materia proxima eſt Unctio, remota eſt Chris- ma vel unguehtum ex oleo olivarum per Epiſcopum conſecrato, ex balſamo confectum. Ita Florent. is decreto, forma eſt hæc : Signo te ſigno Crucis, & confirmo te Chriſmate ſalutis in Nomine Patris, & Bui. ι Serne Xd. Quodnam eſt ſubjellum? Quis Miniſter bujus Jacramenti?s y. Subjectum eſt quilibet & ſolus home baptizatus. M V 3 Ka- 341 Caput X. KRatio: quia confirmatio ſe habet ad Baptiſmum, ſicut augmentum ad generationem, ſed nullus poteſt augmentari, niſi ſit natus, ergè etiam. Miniſter ejus ordinarius eſt omnis & ſolus Epiſcopus, ex dele- atione S. Pontificis etriam Simplex Sacerdos. Efle- ctus verò illius eſt augmentum gratiæ cum ſpeciali robore ad fidem conſtanter profitendam, quem etiam in finem confirmato infligitur alapa, ſcilicet ut intel- ligat ſe debere eſſe paratum ad erucem, ignominiam, aliaque pro ſuo Salvatore ſuſtinenda. Portò hoc Sacramentum eſt ſolùm neceſlarium ad benè eſſe ſpiritualis vitx, unde nullum de eo extat Praceßtum rigoroſum; ex quo patet, quod nemo mortaliter peccat, qui hoc Sactamentum non ſuſcipit. Seclude contemptum vel ſcandalum. De cognatione, quæ per hoc Sacramentum con. trahitur, dicetur infra de impedimentis Matrimeni. Quid eſt Euchariftia? B. Species conſecratæ ſub praſcripta verborum for- ma, ut realiter continentes Chriſtum ad cauſandam gratiam cibativam; vel eſt Sacramentum nutritivum. Eſt autein Euchariſtia omnibus neceſſaria in re vel in voto proprio adultis, (ſi aliter illud ſumere ne⸗ queant) parvulis in voto Eccleſiæ, quia ſunt bapti⸗ Zati; Baptiſmus autem ordinatur ad Euchariſtiam, quia eſt inchoatio vitæ ſpiritualis. .B inſtituit Chriſtus Dominus ſecundum fidem hoc Sacramentura, ſicut & alia; in Cœna Domini, ut patet ex Matth. 26, & Luc. 22. &c. Ceen I. M⸗ Uiceus r ner Aos ar d, eniig ſarcenopri lind lqu⸗ Mniegbirin ſflct gue llumn fa uryrrcepti, ntneuter , luſecie; Cnneenecellt i Nan dtetaidde . erdeponn 1, cti⸗ ſt 9 ſſircklimn Cnlti: K Vrnr urr n et ſu ChenminCrn dmtiung 1. N Clecnnton an. , latitnen ann⸗ . Nekeniam Pgiri 1 Hutn ſcd nuhuſe etium. IMIn picopus, al Deelt ruir aun ſ⸗ ndem, glene 1, ſelorun lem, gumi dn lum pecelr nulllum ee en g, entummnent m. crawmenn. wventiss Munt ℳ lihni erlen AA ℳα entum Crin Celanu nne lnn , uimn A uchud inftn/ De Sacramentis. 343 Quæ materia & forma Euchariſtiæ? Be. 1. Materia valida Euchariſtiæ eſt ſolus panis triticeus & vinum de vite. Katio S. D. eſt: Quia inter alios panes homines communiter utuntur triti- ceo, cæterique panes adhibentur ex defectu hujus; ſicut & propriè vinum dicitur, quod de vite ſumitur. alii verò liquores ſolùm ſimilitudinariè ſunt vinum. Non requiritur autem, quod creverit in vite, ſed ſufficit, quod habeat ejus naturam, ſicut vinum per miraculum factum. Huic modica aqua de neceſſi- tate præcepti, non Sacramenti, adhibenda eſt. Ita communiter DD. Una ſpecies ſine altera validè, non lieitè, in qua- cunque neceſſitate, etiam diſpenſativè conſecrari ne- quit. Katio primi: Quia forma unius ſpeciei eſt 2 b altera independens, & ſignificat Corpus Chriſti, ergò & ponit, quĩa verba ſunt practica. Ratio ſecundi: De Jure Divino conſecratio Eucha- riſtiæ eſt ſimul Sacrificium incruentum ex inſtitutione Chriſti: Sed non poteſt eſſe Sacrificium, niſi con- ſecretur utraque ſpecies, quia Sacrificium incruen- tum ex ſua inſtitutione eſt repræſentatio Sacrificii cruenti in Cruce oblati, quòd non fuiſſet perfectum, ſed mutilum ſine effuſione Sanguinis, ergo. M. 2. Probabiliùs eſt, quòd de eſſentia formæ conſecrationis ſint hæc ſola verba: Hoc eſt Corpus meum. Hic eſt Calix Sanguinis mei. Vel, Ric eſt Sanguis meus. Patet eæ S. T P. a. I. 2. & 3. Katio: Quia præfata verba adæquatè ſignificant præſentiam Corporis Chriſti ſub ſpeciebus panis, & Sanguinis ſub ſpeciebus vini, quam proinde & cau- YV 4 ” ſant, 344 Caput N. ſant, cum ſint practica:“ nde urtteul enin von ) ift ec efficit præſentiam Sacramentalem, ſignificat, nec efficit præ Nram Kacracmralem 1 verba formæ ſolam connectit cum illis ver in⸗ H „ 4 4 . . . . Ps, . ,— . U cedentibus, ſcilicet accipite & commedite, redditd ushuj ratnenti; uſus autem ſenſum cauſalem uſus hujus Sacratnenti; uſus aut non eſt de eſſentia hujus Sacramenti, ſed ſolum eo ditio applicativa quoad effeéctum, vel illud complet . lum extrinſeco. “ complemento ſolum extt . Phr ut expreſsè ait S. D. alia verba ( ſcilicet nori Teſtamenti: qui pro multis effundetur) ſolam ber.- tinent ad integritatem ejuſdem locutioni Licétne repeterés verba formæ in eadem Miiſſad ilegium. Katio : quia Dico : Eſſe grave ſacrilegium gun verba falſificantur, cum proferantur ſuper n criam jam conſecratam. Mne peccatum repetere partem formæ 17. ly boc vel hie? Dico: Si fiat ex nimia anxietate, ut teert laler, vix erit veniale, vel ſaltem illud non excecli. eeſmn quia Sacramentum non cxponitur periculo, ſus verborum variatur. . ezih,, . an Quid ſi celebrans probabiliter dadlet „ verba conſecrationispretulerie? irionc. Dico: Tenetur formam Tepeteré ſub culcynul. Katio, quia alias Sacramentum exponit Periculo nul. . . . — . „ 18. litatis, & ſe periculo peccati mortalis s. Mie ſite un Do: No⸗ Uhum nemen Cornun. Icczon in, non ler Milm Cklltin; , cümin 6 Irqueet r bochunic Alinoni C Uhwbſhe Guntmodoft Gliadactanen propter5 l. Keere urleqlit, Unckclebr⸗ Mond, n S NC teent Ali kacha . Liizg W echn tn i ticnla eint Sackannentie nillisretbse dedite,ldt Uti , vle 1, ſedlolkne Gel idum rs ntt denn ſan oni. rneit aAtir 1 ſoper n ifmel 1. , und ecect. 1 enlh, un „ SA, lnd Abonliünn ikiolbn. De Sacramentis. 34 5 Nonne ſuper aliam ſaltem materiam ſeu ho- Asiam poteft in zadem Miſſaforma porofoerrid? “ Dico: Non poteſt ſine ſactilegio. Natio, quia unum nmumero Sacrificium petit unam numero formm. “ In peccato mortali conſtitutus, obſtante præcepto Divino, non poteſt ſumere Euchariſtiam, ſed nec legere Miſſam, niſi præviè ſit confeſſus habità copia Confeſſari; in extrema tamen neceſſitate, quæ adeſt, cùm infirmus eſt in proximo periculo morien- di, neque eſt Sacerdos vel Diaconus, qui poſſit vel velit Euchariſtiam adminiſtrare, licet Subdiacono vel minori Clerico, vel etiam Laico Sacramentum Euchariſtiæ miniſtrare ſibi vel alis ſecluſo ſcandalo, dummodo ſuſcipiens exiſtimatè contritus ſit. Katio, quia Sacramenta ſunt propter homines, & non ho- mo propter Sacramentum, ita Valent Ssanch. Kegi- nald. Sacerdoti, qui ſinè ſcandalo Miſſam intermit- tere nequit, & copiam Confeſſarii non habet, lici- tum eſt celebrare cum contritione exiſtimata. Portò, ſi quis hac die legiſlet Miſſam, vel com- municâſſet & eâdem die infirmaretur ad mortem, non tenetur ſub mortali ſumere Viaticum. Katio, quia Euchariſtia, quantum eſt de ſe, Viaticum eſt. EFuchariſtia . ſjne deneganda heccatoribus? B. Primo : Publicis ſeu manifeſtis peccatoribus non eſt danda Euchariſtia, niſi poſt pœnitentiam. Ratio, quia tales per publicum crimen non expiatum 5 ami- 4 346 Caput X. amiſerunt jus ad Euchariſtiam; illis tamen peſt pæ. nitentiam occultè petentibus dari poteſt, modè illis, coram quibus ſumit, conſtet de pœnitentia. Katio, quia per publicum crimen ſolàùm eſt amiſſum jus ſu- mendi publicè, ne detur aliis ſcandalum. d. Secundò : Peccatori occulto occultè petenti ne- ganda eſt Euchariſtia. Ratie, quia nulla ſubeſ Gauſa ſcandali vel infamiæ in hac denegatione, illi tamen publicè petenti non eſt neganda. Katio, quia ublicè eſt in poſſeſſione ſuæ famæ. Jum etiam, quia id fecit Chriſtus in Cœna Corpus ſuum dando Judæ. B. Tertiè : Si Sacerdos ſciat peccatum per ſolam confeſſionem, debet dare etiam occultè petenti; ſecas, ſi ſciat ſimul alià viaã. Ratio I. P. quia Sacel- dos obligatur ſigillo confeſſionis etiam reſpectu pœ- nitentis. Natio 2. P. quia tunc alio modo ſe poteſt excuſare. Porrò ad evitandum peccatum indigne ſumentis non liceèt in ullo caſu ei dare hoſtiam non conſecratam. Natio, quia populum, vel ipſum ſumentem, exponeret peccato idololarriæ. Quid, ſt Sacerdos Communionem aiſtribuen- inter communicandum videat fæminam, guæ Jacram Hoſtiam extrabit ex ore in ſtro- bpbhiolum, adeam, ut ſuſpicatur, inbonorandam? Dico : Hic cautè agendum eſſe, I. Si Sacerdos fœ- minam noſcat, & poſtea cum ea ſeorſim loqui poſſit⸗ & malum impedire, id faciendum eſt. 2. Si aliis Ron advertentibus hoſtia clam ei eripi poſſit, eripia- tur, ſi neutrum horum fieri poſſit, res Deo recom- men- VelcdetI. lonelt, nec danſtu poeel ublce etem Pekmiinui u l e Ayne. lefernnam, orentaro⸗ un⸗ . Wein Cunera Ner An ſeßln⸗ chutn 1rar de⸗ Npe u Na, nperernom 1 hatie Mortl, etatit . NPrip) 6tamen i Nelt, modht “ litentin. d ſtaniſlungt Aum. etle ſtten gin ull 4 Genepntink, Nda. Ktn . Tiretian, luumnh eocauunn pel 6 cclle el liam lomoltte⸗ eccatumn Oue holun un,9f. lohni. zn f 6 eninin rorenft Peu De Sacramentis. 347 mendetur. 3. Fœmina illa publicè confundende non eſt, nec Hoſtia ei eripienda. Natio, quia Eu- chariſtia poteſt, imò debet miniſtrari oceulto peccatori publicè petenti ut ſuprà probatum eſt, ergò etiam poteſt relinqui illi, qui putatur eâ abuſurus. 6 izus vel potus præaſſumptus impeditne ſum- ptionem Euchariſtiæ? Affirmo. Natio tum ob Sacramenti honorem & reverentiam, tum ob vomitus, qui ex præaſſumpto eibo non rarò contingit, periculum. Sumptio tabaci impeditne etiam? u. Non impedit, ſi naribus ſumatur, ſecs, ſi ſumatur per tubulos vel per maſticationem. Katio, quia ſic plurimæ tabaci particulæ neceſſarièò ad ſte- machum tranſeunt. Potéſtne ehri⸗ moribundo dari Euchariſtia? B. Non poteft ,ſi ebrietas ſit compreta & volunta- ria. KRatio, quia tunc non eſt diſpoſitus, cum ſit in peccato mortali ebrietatis, ſecùs, ſi ſit incomple- ta. Katio, quia tune non conſtat, uèd ſit in mortali. Qus ætatit anno, & quo temßore anni obligat bræcehtum Communionts è g. Primd: Pueri non obligantur ad ſumptionem Eucha- 348 Caput J. B Euchariſtiæ ante annos diſcretionis, ſed quando jan pueri incipiunt aliqualem uſum rationis habere, at peſſizt devotionem concipere bujus Sacramenti, tunt poteſt eis hot Sacramentum conferri. Ita D. Th. 3. ö. a. 9. ad 3. Porrè pueri non tam citò obligantur ad Euchariſtiam, quâm ad confeſſionem. Katio, quia Euchariſtia eſt majoris dignitatis & minoris necefhi- tatis, quàâm Sacramentum b nitentiæ, ergè requi. rit majorem Ppræpara tionem. Hinc ad conkeſſionem ſuſſicit uſus rationis ſufficiens ad Peccandum morta- liter, ad Euchariſtiam verò requiritur mmajor dilctetio ob rationem mox datam. e. Secundè : Zuxta Can. omnis viriuſque ſexus, omnes fideles tenen rur communicare in Paſchate ſeu tempore Paſchali, alias peccant mortaliter, & in pœnam debent excommunicari & ſ ſepultur4 Eccleſia- ſticà privari. Cæterùm per tempus Paſchale juxta jus commune intelliguntur illi 1 5. dies à. Dominien Palmarum uſque ad Dominicam in Albis incluſive, juxta declarationem Eugenii IV. Hic tamen obſer- vanda eſt conſuetudo Dicceſi ium, quia alicubi 4. ob fi- delium copiam Plures ſepcimanx conceduntur. Jariifene bræcepto Communionis Paſehali ber Communionem ſacrilegam: Dico: Quèd non. Katio, quia Communio ſacrilega non eſt præcepta ſed prohibita, & Conc. Lateran. decernit : Euchariſtiam debere ſum 44d mi- nus in Paſchate & quidem reperenter. yrt ſel Arn. en,g cecetnl ſtaltin, gn imornel emuaſch- n Chrilkt Uwenien, ſ uuhlter, n en bachalen lun olekco Nockmucäik enon oheit l Win (nenun urn kecſe Gl lalto dultknck lhiriinen et N Pwemn⸗ Di: Cn acre Daſc Relpe n rbr. e⸗ Crndoen riſtt ſec guaut tionig halen, alrafmnelti, 4 In D. h 1d obligun 1 . enl. Naſhl ipors Ne nur, elgo ni 19 cad contclo ecendunn tur nnotd uritſſen te in Pior: mortiliet, Cprluniki s Ducht⸗ A rl He tumend deelli,⸗ 0edubuu ni 7 6 ,KN ii Cumm t an mis utriuſque ſexus loquitur de iis, qui communi- De Sacram entis. 349 & præ videatur impedimentum tempore Pa- (ESachali, debetne anticipari 6 Communiod) Aßffrmo. KRatio, quia etiam Conc. Trid. ſ-. 13. can. 9. decernit: id minus in Paſchate eſſe commu- nicandum, quibus verbis Conc. exprimir;, Eccleſiæ intentionem eſſe, ut Communio non differatur ulktra tempus Paſchale in memoriam Paſſionis & Reſurfe- ctionis Chriſti; ſed prævidens impedimenta, & non præveniens, ſciens & volens differt ultrà, ergèò peccat mortaliter, nili anticipet. Qui verò Communio- nem Paſchalem intermiſit, tenetur primà commo- ditate poſteà communicare, ita ut eò gravius peccet, què diutius differt. Katio, quia, qui ſtatuto tem- pore non ſolvit, quod debet, per hoc non deobliga- tur, ſed potids termino ſolutionis elapſo arétius tene- tur & compellitur. Ergo. 4 1 s . 1. . . Crterum Communio Paſchalis peragenda eſt in propria Eccleſia Parochiali, & non extra, niſi de conſenſu Paſtoris ſaltem tacito & præſumpto. Katio, quia juſtum eſt, (ait Contenſon) ut Chriſtianus ibi ſuſcipiat alimenta vitæ, ubi in Chriſto primùm vive- re cœρit, nec Paſtorem videretur agnoſcere, qui ab co pane vitæ pafci abnueret. Dixi: Communio Paſchalis, quia ex devotione tempore Paſchali, imèò ctiam in ipſo die Paſchatis, apud Religioſos communicate moderna praxis non Nota, quòd ſimpléx Sacerdos ſæcularis ſatisfaciat celebrando extra propriam Parochiam, quia éap. em- Saltt 3 50 Caput X. cant de manu aliena. Et ita obtinet conſuetudo. & tamen nec alibi, nec in propria Parochia velit cele- brare, tenetur in ea communicare. C AYSOF. Sempronius Tempore Paſchali communicat in Eccleßis Mjendicantium. Q. An Communionem Paſcbalem peſint Meh- dicantes in Eceleſiis non ſuis adminiſtrare hidelibus abſque Parochi licentia? J &ꝶ. Quod non: Etfi enim Communionem illam, quæ voluntariè & ex devotione à fidelibus ſuſcipitur, potlint tam in propriis, quâm in alienis Eceleſiss adminiſirare per Privilegium Nicolai V. & Sixti IV. & declaratione ac extenſione Leohis X. pro ut habetut in Compendio Privilegiorum verbo Communicare; attamen ad Communionem, quæ eſt de præcepto, dandam limitarunt ſemper, ut id fieret in propris Religioſorum Eccleſiis, & ideo, qui extra Monaſte riumin aliena Ecclenña ſufciperet à Religioſo Commu- nionem in die Paſchatis, nequaquam ſatisfaceret præ- cepto, & dictus Religioſus incideret in excommu- nicationem latam à Clemente V. in cap. Keligioſi de Privilegiis. Petes an Presbyteri ſæculares in Eccleſiis Mendi- cantium celebrantes poſſint de licentia Fratrum Eucha- riſtiæ Sacramentum fidelibus miniſtrare in Commanis- ne etiam Paſchali & in die Paſchatis? „ y. Quod poſſunt; idque ex Privilegio Julii II. qui giiconeefſt Eeclelisluis, Kminikrart hleungnepe b. Cuntuu ſruſine tonn 1, Ei Pallmel, lurjleni irftilbur/ nnns; i in Ngao ſallifare, ſiue boroch ſheiufra Snenleitan on Gdatnmumke Tnd adtwn trommmun lingf leyn ,NEn in⸗ Uure Ulnaben Cenk nftenen onis. . rent , Conluetet⸗ tochia he uicat in Ni en zaßin alnunſe, licentte! Umuticnnn- elbitiiß in Aetökt ri . X. Uwut rle CUn tentin 1 ella Nelgol⸗ 0% Antetslaclil ret in 1 C lſtN 4NMN M 7 1 66 in De Sacramentis. 3 1 qui conceffſit Fratribus Ordinis minimorum, ut in Eccleſus ſuis, quoties opus fuerit, poſſint miniſtrare & minirari facere Sacramentum Euchariſtiæ qui- buſcunque perſonis, ut habetur in dicto Compendio verb. Communicare, & ita aſlerunt Medina in ſua Inſtruũtione Confeſorum, l. 1. c. 11. §. 3. & Henxriq. tom. 2. de Euch. lib. 7. cap. 55. quod tamen intelli- gendum eſt, ſi ex devotione petatur. petes denique, utrum Religieſi Communionem pos- fnt fidelibus gaminiſtrare, quæ eſt de præcepto in arti- eulo mortis; ita, quod, ſi quis habeat prope Orato- rium, in quo Miſſa dicatur, poſſit tunc Religioſus Mis- ſam celebrare, & Communionem buic infrmo prabere abſque Parochi licentia, adeè, ut ſic communicans ſatisfaciat prætepto Diyvino aſſirmatiye de Communione ſumend a in articulo mortis? . Quod religioſi non poſſint in tali articulo Sa- cramentum Euchariſtiæ per modum Viatici in articule mortis adminiſtrare, & adminiſtrantes peccant, ac in excommunicationem incidunt latam in Clement. Religieſi de privilegiis, nec ſuſcipientes dictam Com- mumonem 2 Religioſis abſque Parochi licentia ſatis- faciunt præcepto. Katio eſt, tum, quia Religioſi nullum habent privilegium de Communione per mo- dum Viatici fidelibus adminiſtrandà, ut videre eſt in Compend. privil. Tum etiam, quia in privilegiis non fit extenſiode cauſa ad aliam etiam ex identitate rationis. c. privilegium, de reg. jur. in 6. notatur in Clement. 1. de cenſ. Bartolus & alii in l. 1. F. de conſt. „„ * *£ * ** , CA- 352 QCayut IX. Quid ℳ Peænitentia ?è S . m. LSt Sacramentum N. L. à Chriſto Domino in- AKitutum ad remiflionem peccatorum Baptiſmum Commiſſorum; Vel eſt Sacramentum ſanativum. Relaplis eſt neceſſarium necellitate me- dii in re vel in voto ſaltem implicito. Ziid. J. 14. 6. I. & Can. I. ”MM Lao⸗ Junt partes ejunn? arN fnduhr . Partes eſſentiales ſunt contritio, Confeſſio & abſolutio, ſatisfactio eſt pars duntaxat integralis. Aatio, quia Sacramentum Peœnitentiæ ab intrinſeco non poteſt ſubſiſtere ſine contritione „ confeſlione & abſolutione; benè tamen ſine actuali ſatisfactione, unde hæc in moribundo non requiritur, ergò. Præ- fati actus pœnitentis etiam poſſunt dici materia proxi- ma hujus Sacramenti; materia verò remota ſunt pec- cata poſt Baptimmum commiſſa, & quidem, i hæc ſint mortalia, ſunt materia neceſſaria, ſi venialia, materia ſufſiciens vel libera. Forma autem eſt abſo- lurio, cujus eſſentia abſolvitur his binis verbis: Abſol- vo te. Katio, quia hæc ſuſſicienter exprimunt actum judicii & reum enodatum; ſequentia verò verba: A peccatis tuis, pertineht ad integritatem, non qui- dem Sacramenti, ſed locutionis, utpotéè, quæ ma- gis CAb U T XN. De Pæœnitentia. “ * X Contiti 4 G umſaum / u Iulex: M 1 uorcepeccari frckkt elle 4 or de per meium t Qoba Elecbe gch Dnn Weer Aiornum ſe Clolte A lr un ſlkeer etnmit⸗ Ie uer n cckegen lſtein⸗ E =. r, 4 Wikence tia. Elto Dooun Pecenohn elt Koctnten Im necellnne! Untan IN Mir Unndt Mir . tul ſsaln 4 91 Scimummußt 5lenon u Aicken, lia:AN Sõ . 1 De Pœnitentia. 353 AQAQLauia eſt Contritio? M. Contritio generatim accepta definitut à Trid. ꝗ. 14. 6. 4. Qudòd ſit animi dolor ac deteſtatio de peccato commiſſo cum propoſito non peccandi de catero. Quotuplex eſt (ontritio? H . . Duplex : perfecta & imperfecta. Prima eſt dolor de peccatis, ut ſunt offenſa Summi Boni, qui dolor debet eſſe appretiativè ſummus. Secunda eſt dolor de peccatis ob turpitudinem eorundem vel ob metum gehennæ tanquam 4 Deo infli- gendæ, vel ob amiſſionem cœli. Ita Trid. T. 14. 4. 4. Et hic dolor debet eſſe ſupernaturalis, uniyverſalis; formalis & effcax, & ſic valet cum Sacramento. Dicitur autem 1. JSupernaturalis, quia diſponit ad formam ſupernaturalem, fſcil. gratiam, omnis autem diſpoſitio debet eſſe ejuſdem ordinis cum for- ma, ad quam diſponit. Dicitur 2. Unwerſalis, quia, ſi plura habeat mortalia, jam particu- laris non ſufficeret. Dicitur 3. Formalis, ut exclu- datur contritio exiſtimata, quæ non ſufficit. Dici- includat efſicax emendationis propoſitum. tur 4. Eficax, ut excludat voluntatem peccandi, & Suſficitne una Contritio ſuper omnia beccata? Afirmo. Katio, quia alids, qui haberet mille mortalia, deberet elicere mille contritiones, quod nemo defendet. 354 Caput XI. Si quis dolet, qudôa non ſufficienter doleat d/ peccatis, ſufficitne ille dolor ? X Dico : Non ſufficit, ſpeculativè loquendo. Xe. tio, quia talis dolor non eſt dolor de peccatis, ſed ſolùm eſt diſplicentia de ipſo doloris defectu. Pra- icè tamen attenta conditione perſonæ „qux ſcilicet ſit timoratæ conſcientiæ, ſuffſicere poteſt. Natio: quia in tali dolore videtur contineri perfectiſſimus contritionis dolor, cùm voluntas contra ſe ipſam quaſi inſurgat, volens ſe ipſam, ſi poſſet, peœnis & doloribus excruciare pro peccatis commiſſis, cùm parata ſit pro ipſis etiam ſenſibiliter dolere. Inſuper peccatum eſt origo talis doloris, qui alids ceſſat illo deficiente; ergò voluntas reflexivè illud deteſtatur, & conſequenter dicit dolorem ob peccatum. Iia Scotus, Baſſ. apud Sbogar. Quid, ſi quis bond ſide confiteatur hutan: ſe eſſe contritum, & non ſit contritus? Dico : Sacramentum non perficitur. Katio, quia deficit pars eſſentialis. Quando quis obligætur ad Contritioneme? . Primd, Præceptum contritionis non obligat ſtatim poſt commiſſum peccatum, nec omnibus die- bus Feſtis & Dominicis, nec quoties peccatum com- miſſum memoriæ occurrit. Aatio borum patet ex raxi, quia nec pœnitentes de co ſe accuſant, nec 4 1 Confeſſores examinant. Neque obligat per totum “S vitaæ — ir derurni Pereptumk Neeunde, aſbuß obli ſeoblgt lumm de⸗ ulen obli Oummtincere nl,, gane Cunnel. ſr 1) qu honiun. Uueconteſton ſedun uis mundquin ℳ ahte imn / No: Ku ſone Otnnn Mhoichn Virn jenter elal Golor e loguen ? de hecen Niceech! ſonr, gurſt eporel. N et etklinn CoNn le ſ COMImnili,i⸗ rGolere. aui Aicett b peoenn! De Faænitentia. 3; 5 vitæ decurſum, ſed certo tempore. KRacio, quia præceptum hoc eſt affirmativuum. = H Secundè, præceptum contritionis in quibusdam caſibus obligat per ſe, in quibuſdam per acciden Per ſe obligat primò, in articulo mortis vero vel pr . ſumpto. Secundò, in morali periculo vitæ. e. 4cidens obligat primè, ſi exurgat gravis tentatio quam vincere non poteſt niſ perconttitionem. S . cundè, quando quis etiam erroneè exiſtimat ſe eam teneri. Tertiè, in validè gravi communi ncee ſitate reip. quæ præſumitur immitti à Deo ob Cccat⸗ hominum. Quartò, dum currit præce 1 n . nuæ confeſſionis, & non eſt copia CoEſain Qun- 129, dum quis in peccato mortali exiſtens debet ccle- brare „ à miniſtrare aliquod Sacramentum unum è quinque vivorum recipere. Ad valorem Sacramenti pænitentiæ requiri- urzu/ nenat eheiur. 1 nnimn o m d ecomnhud 5 Nnnn on orN e . e alint⸗ 1 al e le⸗ 1 . turne formale propeſitum non peccandi e cætero H Dico: Sufficit virtuale incluſum in efficaci dere- §. I. M De Confeſſione. Quahis requiritur 4 onfeßtio? s ra, ſecret 3 56G Caput XI. Quotußlex eſt integritas, & Juck N. Integritas eſt duplex, materialis una, formalis altera. Materialis eſt, dum nullum prorſus omitti- tur peccatum; formalis, dum exponuntur ea omnia, quæ poſt diligens examen memoriæ occurrunt. Per ſe loquendo confeſſio debet eſſe materialiter integra, ut patet ex officio aaicn „qui non poteſt legitimè ferre ſententiam, niſi causàâ probè cognità, & ex officio medici, qui non poteſt benè mederi, niſi totam in- firmi habitudinem cognoſcat. Per accidens tamen ob impotentiam phyſicam vel moralem ſufficit inte- gritas formalis, idque in ſequentibus caſibus, quorum “ ðJ Primus eſt: Si homo mutus, furdus, balbu- tientis linguæ vel ignoti idiomatis non poſſit omnia ſua peccata explicare. Secundus : Si pœnitens ſit in articulo mortis, vel amiſerit loquelam inter confitendum. Tertius: Si pœnitens fundatè timeat fractionem ſigilli; ſigilli enim obligatio eſt ſtrictior, urpotèju- ris naturalis. Quartus: Si peccatum aliquod omittatur ex in- vincibili ignorantia, veloblivione inculpata. uintus: Si Confeſſarius timeat, ne audiendo integram confeſſionem inficiarur morbo lethali, V. G. tempore peſtis, quo caſu alii privarentur ſuo paſtore. M Sextus : Si peccatum non poſſit manifeſtari, niſi manifeſtando complicem, cui ex manifeſtatione im- minet grave damnum, de quo ſtatim. .,NT e Cir. . Shin tuno prrli⸗ ilziltegeis nglor, pot Sslumal wiol Dechiar Cemmmiautes Tiletirne aleſn r. mn, ſi i iſna lon umng. ha eaellndiin eniconl⸗ , Imnnd ehec⸗ Mlequmar, (rimtentione ir lelho igteg untper acc . Ul I. 4 N; , AM Hur, ee le Aticrlcln I1. 4 icn, Rmorle el l Aun At holtz zut (En hanlte ehnle ge s unn, n n otlu unturexont. Occoktront. 4 Netillner ineg 0n poreklan A4 g. , GitiKerc ci, nüünwn e, ccilens ,. Aem ſufmni „ entibus l ſurdus, M von polim iblomoni l. . umen hli ckor, uhn omirrinn culta 1,he e notbo “ pimn unic,, nickronen De Pæ nitentia. “” 3 57 Septimus: Si tempore peſtis, naufragiü, vel in- ftantis prælii rationabiliter timetur, quòd Conkeſſa- rius integras aliquorum confeſſiones excipiendo alios negligat, poterit plures aliquod peccatum confiten- tesſimul abſolvere, in forma loco e ponendo Vos. De obligatione confitendi circumſtantias ſive ſpe- ciem mutantes, ſive ſolùm aggravantes, dictum eſt ſuprà. H Tenetirne peænitens ob confeßionis integri- tatem re velare perſonam complicis? Afßfirmo, ſi alium Confeſſarium habere non poſſit, tui perſona complicis ſit ignota, nec aluud damnum imnnneat. Katio, quia pœhitens habet jus ſe inte- grè accuſandi in hoc Sacro Tribunali; ergèò & denu- dandi complicem, qui quaſi ceſſit juri ſuo quoad famam reſpectu Confeſſari, unde diffamato, quæ hic ſequitur, ſolùm eſt materialis, non formalis & ex intentione, quia formaliter nihil intendit niſi uti jure ſuo integrè confitendi, ex quo illa diffamatio ſe- quitur per accidens. WH Dixi I. Si alium Confeſſarium, &c. quia, ſi poſſit habere Confeſſarium, cui perſona complicis non eſt nota, vel, ſi poſſit coram co, cui eſt nota, veſtem aut vocem mutando ita ſe oecultare, ut non noſca- tur, ex lege charitatis ad id tenetur, ut famæ com- plicis conſulatur. Dixi 2. Si aliud damnum non immineat; ſi enim ſit morale periculum, quèd confeſſor ſit fracturus ſigillum, aut aliud grave malum illaturus in bonis corporis aut fortunæ, &c. Pœztens non debet com- plicem maniteſtare; Confeſſio tamen exit formaliter integra & valida, & cum effectũ. 2 Quan- 353 Caput IX. QLuando, & zuos obligat præceptum onfe ſtionit? N. Primꝰ: Præceptum Confeſſionis obligat pro- portionaliter in caſibus, in quibus ſuprà diximus ob- Psare præceptum contritionis. Be. Secundò: Determinatio temporis pro confes ſione, fſcilicet quèòd facienda ſit proprio Sacerdoti ſaltem ſemel in anno, facta eſt ab Eccleſia. Patet ex Cap. omnis utriuſque ſexus ex Concil. Lateran. ſub Innoc. III. . Tertid: Præceptum confeſſionis comprehen- dit omnes peccatores, imò & Papam ipſum. Katis S. D. in ſupplem. q. 6. a. 3. ad 2. quia Naullus eſt, qui non habeat udicem Chriſtum, cui per ſuum Vicarium confiteri debet, qui quamyis eo inferior ſit, in quan- tum prælatus eſt, tamen eſt eo ſuperior, in quantum peccator eſt ipſe, & ille Chriſti Miniſter. Sicut etiam unus medicus ab alio curatur, non, in quantum me- dicus, ſed in quantum infirmus, ut ait S. D. q. 8. Kℳ. 4. ad 4. . B. Quartò: Præcepto anniverſariæ Confeſſionis & Communionis Paſchalis tenentur etiam hæretici & apoſtatæ. Ratio, quia per Baptiſmum ſubjecti ſunt legibus Eccleſix. Quin & Papa non poteſt aliquem diſpenſare à præcepto confeſſionis, in quantum juris Divini eſt, ita ut ſic diſpenſatus nunquam confitea- tur, benè tamen, quatenus eſt juris humani, ſeili. cet quò ad tempus. KRanio I. p. eſt, quia Miniſtti Eccleſiæ non habent poteſtatem immutandi jus Divi- num, vel diſpenſandi in illo, præſertim dum abſo- lutum eſt, & ex ſola Dei voluntate derivatum. Ka- 1,, i chektabbe (Eterüm Pconpumnnd Arumumhhece ngte ium Gun lmul (oumunionie luiftne Ngrie iignn on Mpltodan Pen velunte 4. Krisht dam & n unt omm lorgrnti Mrifne, NC Alrenler Ani i fon fund Ulerlotire iſe tlu dſ Thiin te Preretgn ſonis obiger luprt chimm pori p M Propti⸗ oen Ecclela. ue ſoris cn pun Iün I. 1 Ml , er ſun NH erier, G er. Ge n, j Ne t 118 DH . „ „ . . . . Cir CAH Teneturne ad (onfeſßionem annuam, gur non r aumhun. hnun lenAd n Otelt . uacrur 1 Canrun . De Pœnitentis. 359 Ratio 2. . quia determinatio temporis pro confeſſione facta eſt ab Eccleſia. Cæterùm tempus annuæ Conſeſſionis ſecundùm ſe computandum eſſet à prima die Januarii uſque ad ultimum Decembris; attamen ſecundum modernam camque piam Eccleſiæ praxin, quà fideles hoc præ- ceptum ſimul implent circa Paſcha cum præcepto Communionis, computatur à Paſchate in Paſcha. datisfitne huie præcepto per Confeſionem ſacrilegam 4 n. Negative. Katio, quia confeſſio invalida ſeu ſacrilega non eſt præcepta ſed prohibita. Unde eſt propolitio damnata ab Alexand. VII. Qui ſacit confes- iſionem voluntariè nullam, ſatisfacit præcepto Ecele- ſie. Satisfit tamen huic præcepto per confeſſionem validam & informem, (ſi detur.) Natio, quia in ea adſunt omnia eſſentialia requiſita, & ſolùm effectu cilicet gratia præpeditur. WD habent niſi venialia? . Cum Cajet. Sylrio, Gonet, Gibbon . Natali, Alexander, quos ſequitur Wigandt, non tenetur ex vi dicti præcepti. Katie, quia peccata venialia non ſunt materia neceſlaria confeſſionis ſed libera. IUnge ſufficit ad præceptum Eccleſiæ implendum, ut ſe Sacerdoti repraſentet, & ſe oſtendat abſque conſcientia mortalis eſſe; & hoc ei pro confeſſione reputatur. Ita D. Th. in terminis in ſupplem. 4. 6. a. 3. 4d 3. Tenere- Z 4 tur 360 . Caput X. tur tamen in Paſchate communicare, ut decernitur in Can. omnis utriusque ſexus. &d. BDixi: Ez vi dicti Præcepti; quia fieri poteſt, quòd tenearur ratione ſcandali, vel etiam ſe dubitet eſſe in mortali. M Tenentuürne bueri hoc bræceßto, . & quandonam Dico;: Tenentur, ſi ad annos diſcretionis perve. nerint, & mortaliter peccaverint. Ita patet ex cit. Can. ommis utriuſque ſexus. Quare autem pueri priùs teneantur ad confeſſionem, quàm ad Communio- . Clundh nd eho te 9 cd gruins Utt lo ſhpt Gis oanno lrpiciio a cet o duob⸗ (ckbie Pro üthen Mo ne ☛— iu un, con, nem, dictum eſt ſupra. Ex quo etiam patet, quòd Nan ræceptum confeſſionis diſtinctum ſit & independens v Colk à præcepto Communionis., AAAoerdon: Eine aliquzndo bræ veniendum hoc bræceptum 1& dannn Dvel ſupplendum, dum ſt n gudd he neglectum Apeticblum Uron verig u. Primd: Quii ſcit aut probabiliter timet ſe non i eſonl poſſe conſiteri ante finem anni, niſi confitceatur mo- 1I! Vl dò, uti fieri poteſt in caſu longi itineris, tenetur con- öecen feſſionem anticipare. 8 NEmd Ratio eſt adem, quæ ſupra de caſu præyeniendæ cler 1. Communionis. (ui accedit, quòd alia ſint præce- Crullt Pta, quorum onus alligatur certo tempori ſeu dici, hndun tn ur jejunii, Miſſæ, horarum, quæ non ſunt neceſſariò Mhm al Prævenienda vel ſupplenda; alia verò, quæ obligant lunl Pro indeterminato tempore, quæ funt amticipanda filtone vel ſupplenda =ð tale eſt in præſenti. 1n erlene De Peænitentia. 361 ut dienigi e. Secunddè: Qui toto anno non eſt confeſſus, aunno elapſo tenetur primâà commoditate confiteri, uin fele & eè gravius peccat, quèò diutiùs differt. Karto deiimſecli patet loco ſuprà cit. de Communione, quèd, ſi quis toto anno non eſſet confeſſus, & confiteretur in principio Januarü, illa Confeſſione non ſatisfa- ectn, ceret pro duobus annis. Katio, quia iſta Confeiſio eſt ebita pro anno præcedenti, ergè per cam non ſatisfacit pro novo anno ſequent. Giſcretonuye knent Tenetirxe quis, ut impleat didtum præce- uurn i brtum, confiteri per internuntium, per- 1 lCunm ſceriptum, vel per interpretem? tiamparet, 4 HM ltendeee M. I. Confeſſio per internuntium vel ſctipturam facta ſacerdoti abſenti, & abſolixio ab eodem ab- ſente data, eſt invalida. Oppoſita Suarezii ſenten- n hoefrehn tia eſt damnata 4 Clemente VIII. 1602. Ratio eſt 5 4 tum quèd hæc fuerit mens Ohriſti inſtituentis. Tuùm ob periculum ſcandali, revelationis &c. Tuùm quia alias non verificatur forma: Abſolvo te, quæ re- lie üncts quirit berſonalem præſentiam. .-— . onhem : Mr. 2. Valida eſlet confeſſio „ſi pœnitens per lit⸗ E Ehenim teras pegcata ſua Sacerdoti mittat, & Poſtea in ejus ac N præſentia dicat, quèd ſe de omnibus illis accuſet Grin G& dolcat. Katio, quia adeſt perſonalis præſentia el ſßr & accuſatio. Imo ad præceptum confeſſionis im- i d plendum tenererur perſcriptum confiteri, vel per h nutum, ſi aliter non poſſit. Ratio, quia præca- D lem Pturn ohligat, dum in ejus obſervantia non eſt magna 3 —Z difficultas nec periculum damni „ ſed ſic ſe haber m Mt. eaſus præſens; ergo. =— 361 Caput XI. ge. z3. Non tenetur quis confiteri per interpretem, niſi in mortis articulo. KRatio 1. P. eſt, quia nullum extat jus, vi cujus ſic publicanda ſunt delicta. KRatio 2. P. Quia non oportet reddere dubiam ſalutem ſuam, & vita æterna præponderat famæ, quæ in eo caſu apud interpretem læderetur; & quam- vis homo poſſit ſalvari per contritionem, illa ta- men eſt ileili. Et dato, quèd ad id homo non æneretur ex vi dicti præcepti, tenererur tamen ey præcepto charitatis ergà ſe ipſum. C ASDF. Quidam Gallus in itinere conſtitutus inſtante tem. pore Paſchali confitetur Gallico idiomate, cum aliud neſciat, ſed Confeſſor linguæ illius ignarus, quantumvis pro eo intelligendo plurimum labera- verit, ex omnibus tamen peccatis unum duntaxet intellexit · Q. An poßit eum abſol vere? . Negativè, ſed remittendum omnino eſſe ad aliquem Confeſſorem linguæ ſuæ peritum. Ita 8. Anton. p. 3. tit. 17. cap. 15. §. 3. & cap. 2 1. §. 3. Navarr. in man. cap. 9. §. 14. Kkatio eſt, tum quia, etſi juſtam ob cauſam poſſit quandoque confeſſio non eſſe integra. Arg. cap. I. 9. Cautus de pœnit, ea tamen non adeſt in caſu iſto⸗ in quo ad alium linguæ peritum facilis eſt acceſſus. Tum etiam, quia Confeſſior; cum ſit judex ad e dum; un, A obt dium, ne nlit, que tim cogniio lge n. lheie Vt i⸗ üprob Uenh anite tem, nl Ehito d tckan; l led linr⸗ tem, lt 2 m ue cl ulgavior; line ,r Am, . RNari⸗ . le, Il daeee Di⸗ . N De Pæsitentis. 36 perinehen dum, & abſolvendum, non poteſt rectum ferre judicium, nec pœnitentiam debitam imponere, ſi AKajus,in neſcit, quæ ſunt ipſius confeſſi peccata: Semper enim cognitio cauſæ præcedere debet punitionem. eldeekh Lege de quâ re ff. de judic. erat hka . . eage Quid faciet Confeſarius, gui aliquem abſol- Cnonen, i wvit in valide, vel alium com- d Aidkoran miſit errorem ?2 teeretur tanc . Si probabiliter timeat ſcandalum in conve- miendo pœnitentem ſeu revocando, vel aliud grave 4 damnum, relinquat eum in bona fide, & commen- det Chriſto Sacerdoti ſummo, doleatque de com- miſſo defectu; ſi verò talia mala non timeat, non ut ſt debet defectum abſolutionis pœnitenti extra Con- oilieutt, feſſionem manifeſtare, ne arguatur xréus fracti ſigil. ge li; ſed ſi præſens ſit, ſuaviter dicat ei: Libens vi- Mim i derem, ut adhuc ſemel milu confitereris, habeo n l enim quæ dicam pro ſalute animæ tuæ. Katio, quia ſuavior agendi modus in eo caſu non datur. Hinme j. aletne Fforma, ſi ei apponatur conditio ? m onid Affrmo, ſi conditio ſit de præſenti vel præteri- eimn ro. Katio, quia effectum Sacramenti non ſuſpendit, 16ℳ ſecùs, ſi ſit de futuro, ob rationem oppoſitam. peuinn Poteſine Confeſſarius abſol vere frequenter “ A trecidivos, qui nullum præſeferunt Se- An1. SðèJJMVß cimen emendationis ? 6 At cN . . hialt Dico: Non poteſt, ſed abſolutionem differre % debet, 364 Caput 1I. debet, uſque dum emendationem non olam verba ſed & opere comprobent. Katig, qias a Carent efhcaci cmendationis Propoſito. . Quid, ſi urgeat præceptum annuæ C onmuni. nis, cui præmittenda Confeſßio? Dico: Per accidens poſſe al bſlineri ſine novo pec. cat o ex rationabili cauſa ; ita enim ait Conc aige⸗ in quo illud præceptum eſt conditum: W/i ue de conſilio propru Sacerdotis ob aliquam raliona an ſ cauſam ad tempus ab ejus perceptione duxerit 4 K. . nend um. Quid, ſi talis omo ſine 1elerione Amiſu, poſtes moriretar ſubitaneâ morte? Letorqueo: Quid, ſt id corring tingeret, antequam abſolutionem petit: Deinde deg⸗ aadd habeat 1e⸗ medium Contritionis. H Poteſtne abſolvi M gui nullum vel dare poteſt ſignum doloris 2 M. I. Si moribundus nullum omninè ſignum doloris exhibeat, invalidè abſolvitur. Ra ommu- niſimé DB. Katio, quia etſi fortè eſſet contritus, hæc tamen contritio non poteſt eſſe materia e memti Ppœnitentiæ , cum non ſit ſignum ſenſibile. E 80. 1 . . B. 2. Cum 3 8 Doctoribus citatis 2* Catena . in praxi impertinend am eſſè ſub nngedelen di ris ſig- 4 iam illi, qui nullum certum dolo tionem etiam ili, qu i un eilbet. Pleri & m Ann, & gu Nent 5 hocin Müſonun d l uprob⸗ Ulocklabco⸗ i Uum pi nn don lul⸗ undi nunt . hünn, vel Konc Eu Unſam h lllions, ſc lenen i umndes . Uukatem I lutionem ho nlur alie. ulier 8 Dionen titi⸗ l til Aak⸗ in men s M D ler Pro An De Paænitentia. 36 5 „ nonſind num exhibet. Ratio eſt, quèd in neceſſitate debeant Guincaten DR zmue Confl Cofeie neri ſine it ait CNC. L tum: M glm aini, one GNe? luttene ,A norte lngeret, Ir 41 lten ulorit n nvito t l on⸗ e mua 4 . ſgumta 4 CGrln rore dd⸗ 1 e in 4CN applicari & miniſtrari Sacramenta etiam in materia dubia, & quandocunque eſt ſpes probabilis Sacra- menti; hoc in caſu tametſi, nullum haberi poſſit do- loris ſignum determinatum, eſt ſaltem dubium & æqualiter probabile poſſe confici hoc Sacramentum: Ergò eſt ſub conditione impertiendum. Minor pro- batur; nam primò Sacerdos meritò dubitare poteſt, utrum non ſuſpiria, affectus, vel palpitationes mo- ribundi fiant in ordine ad exprimendum dolorem internum, vel petendum Beneficium abſolutionis. Sccundò: Quia ſententia, dicens, ſufficere vitam honeſtam & Chriſtianam ad ſenſibilem petitionem abſolutionis, ſaltem habet aliquam extrinſecam pro- babilitatem à pluribus Doctoribus pro ſuo ſententia citantibus D. Auguſtinum in L. de adult. conjug. paritatem inſtituente inter baptizationem & recon- ciliationem hominis moribundi. Ita Metzger cum pluribus aliis. Qualiter diſponendus eſt moribundus? N. Diſponendum eſſe per actus fidei, ſpei & charitatis. Natio, quia illi actus, ſi aliquando. certé in articulo mortis ejuſque periculo obligant. Imò etſi ſufficiat attritio cum Sacramento, vix pos- ſum tamen illi pro tunc acquieſcere, quia non ſum certus, an Sacerdos me abſolvens ſit rite baptizatus, ordinatus &c. Qualiter grocedendum eſt cum moribando rudi? k. Ante abſolutionem docendus eſt neceſſaria L neceſſi- 366 Caput XI. neceſſitate medii & præcepti, quæ ſi culpabiliter ignoret, damnandus eſt peccati mortalis. Dein exa- minandus eſt de peccatis ſecundùm ſpeciem infimam, numerum, S& circumſtantias tam ſpeciem mutan- tes, quàm aggravantes &c. uid faciendum cum ee, in quo non apparent ſigna Veræ deteſtationis peccatorum? N. Talis, antequam abſolvatur, diſponi debet ad concipiendum Dui timorem & amorem, ex qui- bus provenire debet deteſtatio peccatorum ad Sacra- mentum peœnitentiæ requiſita. Teneturne quis confiteri peccatum mor- tale dubium? . Confitendum eſſe ut dubium, quèd, ſi poſt Confeſſionem deprehendatur fuiſſe certum, denetur illud confiteri ut certum. Katio, quia juxta Trid. homo tenetur confiteri mortalia, prout illa habet in conſcientia; ſed peccatum ante dubium comper- tà certitudine non eſt ampliùs dubium, ſed certum: Ergò. Ob eandem rationem qui non ſcit certum numerum peccatorum mortalium, & dicit: Forni- catus ſum decies circiter, vel plus minusve, & poſtea deprehendit cerrum numerum, V. G. fuiſſe duodecies, tenetur poſtea numerum ut certum con- fiteri. Cæteruùm, qui mera habet peccata dubia, unum certum, etiam veniale tantùm ex vita prioti confiteri debet; non enim poteſt cadere forma certa ſuper materiam dubiam & incertam. Petri Panur iner ſuod co Kle m. , com elier. Ka Prulben, alglonſte con M Pexca umeblolrio⸗ APn n, ſmn hette ſanun, 1 M. Mon N Emn Contaſt Uonee, 1 6 uſt 1 er ſe Mont Dlege, Ne eiN Whriehil D. Pæ nitentia. 367 ueſ alli Petrus interregatur à Confeſſario de peceato, unn. Dmn od commiſßit ? & ipſe negat, Juo- Heurmiim modo peccat? Pecden m— 4 m.. Si ſit mortale, quod negat, peccat morta- lier, & committit Sacrilegium; ſi veniale, peccat e i /, „enialiter. Natio, quia ſolum eſt materia Confes- ccaterun! ſionis libcra. r, ei?t Paulus confiteturunum peccatum veniale, quod emntn, non commiſit, quomodo peccat ? Catorum A 7 Dico: Peccat mortaliter, non enim adfert ma- teriam abſolutionis, adcoque non verificatur forma: MAun A Abſolyo te. Petrus peccavit venialiter, accedit Confes. m, ai ſarium, dicens: Peccavi veniali- ſecennc ter, poteſtne abſolvi 5 ht Dico⸗ Non poteſt. Katio, quia non dat ma- teriam Confeſſionis, hæc enim non eſt peccatum im, Elct in generc. Paulus omiſit in Confeßione peccatum morta- nnae le per ſeæx annos „ expoſt confitetur, 606 guid? * uum ucen 4 v. Vel omiſit ſcienter, vel ignoranter? Si ſcien- ter; Omnes Confeſſiones factæ ab illo tempore ſunt eſng ſacrilegæ „ & conſequenter repetendæ ſi ex igno- deNNi rantia Vel vincibili, vel invincibili: Si ex igno- n. tantia vincibili, iterum repetendæ erunt, ſi ex invin- „ cibili 3z3668 Caput XI. cibili, ſolum peccatum omiſſum erit aperiendum. ut, quehe KRatio, quia iſthæc ignorantia excuſat à peccato. En, & es — . . ltrezperie Anna pœnitens incerta de okitu mariti per pumnin, multos annos abſentis tranſit ad ſecun- ejemolum. das nuptias, bor eſne alſol auan Dico: Non poteſt. Ratio, quia eſt in ſtatu. ſur /ne n peccati mortalis, à quo abſolvi nequit, niſi ſecun- Nleorve⸗ dum deſerat, quia manet incerta de morte prioris: ille enim cenſetur vivere tam diu, donec probetur Au per duorum fide dignorum teſtimonia mors prioris; unde Anna exponit ſe periculo adulterii toties, quo-. Hewert ties cognoſcitur à ſecundo. nlhmntz Petrus Paſtor injuſtum habet ſui Paſtoratit taungln titulum, abſolvitne valide ed o uun ſb B. Affirmativè, ſi hæc tria adſint, ſcil. titulus wolumcontn coloratus, error communis, & non adlſit impedi- Ametimüb mentum juris Divini aut naturalis. Katio, quia un elp error communis & titulus coloratus à legitimo ſu. ul, qni , periore collatus dat jurisdictionem non quidem habi- Aainn tualem, ſed actualem ad ſingulos actus neceſſariam, , undo ut conſulat ſaluti animarum laborantium invincibili Mamm ignorantiàâ, quæ nemini nocere debet. Plurimi Nobiles „ dum confitentur, nibil aut parum dicunt de peccato vindictæ, plu- rimi mercatores nibil de uſura, opifees nihil de fraudibus, &. Juiq Auam AAaget (onfeſſarius ; . Coafeſſarius tenetur formare ideam peccato- ke menen⸗ r 1i De Peanitentia. 369 n eit ei rum, quæ homines talis conditionis ſolent commit- elt an tere, & eos ante abſolutionem interrogare, quia conſtat experientia, pleroſque habére ſpiritum talium Bitu naiis peccatorum, de quibus tamen non habent conſcien- nſt 44 e tiæ remorſum. Alln . M J eeg Nolutus cum ſoluta totâ nocte decumbens con- „qudi! tetur boc modo: Totaâ nocte in lecto impu- ineqit, ld dicé con verſatus cum una, quacum feci, 1 e morr Hr quo Svoti õ sn, ju, Conee or Sahrts V imonna wols Cuteti n Be. Interogare tenetur, quoties cum illa copu- am habuerit; quælibet enim copula eſt actio tota- nie lis & completa, nec una ordinatur ad aliam; ver- er / Han ba verò & ofſcula, tactus impudici in ordine 8 mpudici in ordine ad al copulam ſubſecutam, (niſi ſpecialem turpitudinis Air, üs modum contineant; idem dic de oſeulis copulam adlin, * immediatè ſubſequentibus abſente periculo ad novam on tlun⸗ copulam vel pollutionis) non ſunt ordinariè expri- rls. e mendi, quia hæc & ſimilia funt copulæ præambu- atns¹ * la, &ι ordinantur ad eundem finem, ut diximus l ſupra, quando egimus de diſtinctione numerica borantum ns Peccatotum d Teneturne pæœnitens eadem peccata gquando- fam, 1 bis confiteri, vel iteratô Jub icere pirdle, N. Ievienz rt, Mk. Tenetur tunc, quando eorum Confeſſio fuit eſul invalida poteſt autem eſſe invalida. 1. Ex cul- „ dabili defectu doloris vel integritatis. 2. Defectu eiene RK Aa« formæ 376 Caput XI. formæ quò ad eſſentialia non prolatæzZ. z. Deſectu Miniſtri, ſi is ſit ſurdus, vel ſub Confeſſione dor- miat., vel careat jurisdictione. 4. Daefectu inten- dionis Miniſtri. G 5. II. De. Sigillo & Satisfactione, &c. Quid eſt Keillum „zuo jure obligat “ 7u0s . Sigillum Confeſſionis eſt obligatio ea tacendi, quæ viãà Confeſſionis innotuerunt. Obligat jure na- turæ, Divino & Eccleſiaſtico. Extenditur autem hæc obligatio non ſolùm ad Confeſſarium, ſed etiam ad quoſcunque alios, qui peccata pœnitentis ſola Confeſſionis viã cognoſcunt. Unde interpres, vel, qui invenit chartam, in qua ſcripta ſunt peccata, vel circumſtantes confeſſionale, qui caſu vel ftudio peccata audiunt, tenentur ad Sigillum. QNacerdos violans Rgillum, quot peccata committit? “ Bi. Tria: Unum detractionis, infamando proxi- mum. Secundum infidelitatis, non ſervando ſe- cretum. Tertium, Sacrilegium, faciendo contta reverentiam & ſignificationem hujus Sacramenti. „ Ln Cuan 1. Ele tum ni communn Aritindum 4 Unn kereie, lad mil, hec eahm neceſſit er Lonſin. , aut 4 heec⸗ Mu: Nn Wrmeitil Ul. Nelit eu, ☛n Prnd. N. Eoonlellni Ntre, an NIl, ai n eoon un, ſ . Darmne Non N o, ddi 1 De Pænitentia. 771 lne. „MA Qudm Oricta eft Jigiltli olbligatio? ub Confellor! 4. Dünn Be. Eſſe tam ſtrictam, ut nequidem in periculo boni communis, aut in quacunque neceſſitate, vel ad vitandum quodcunque ſcandalum liceat pecca- tum revelare. Natio, quia talis revelatio eſt intrin- ſecè mala, nec eſt medium ordinatum ad ſuccur- rendum neceſſitatibus & periculis hominum. cone, A 2tru confitetur animo decipiendi Confeſſa- rium, aut deridendi, aut pertrabendi jue Nlyu ad peccatum, teneturne Coufeſſa- — J rius ad tigillum? Cbligntoen e Dico: Non tenetur, quia rtalis Confeſſio non igre eſt Sacramentalis, quæ ſola inducit obligationem flmm, Quid , R pæœnitens Confeſſario dicat, gqud * vclit eum occidere, poteſtne fuguere ? ſeuipe lnk⸗ Aßirmo. Non enim crimen pœnitentis, tunc ex e, Aicli fuga confeſſarii manifeſtatur, poteſt enim quis co- Ellun. gitare, quèd fugiat ob aliam cauſam, V. G. ob dolores ex improviſo advenientes, aut ratione cujus- , ſunß dam negotii &c. ſi verò pœnitens confeſſarium in- ſequatur, ſe ipſum maniteſtat. , iſnnmn Daturne parvitas materiæ reſpectu M · . 5 . . . 8 1 edi hujus Ngilli? 17 Eoenh 0 ißs unmn Dico: Non datur, ſicut nec datur in perjurio. KRatio, quia licèt peccatum veniale ſesundum ſe ſit A a 2 Materia 372 Caput XI. mere, ne etiam peccata gravia manifefſtentur. Petrus dat licentiam Confeſſario manifeſtandi ea, quæ ipſt Confeſſus eſt, frangitne viillum manifeſftando ? Dico: Non frangit Sigillum. Ratio, quia per illam licentiam illa, quæ anteàâ ſciebat ut Vicarius ſi pœnitens primò incipiat Confeſſarium alloqui de peccatis confeſſis, eumque conſulere. Quænam cadunt ſub Sigillo? 3 . . . . cia Confeſſionis, nimirùm peccata. Indirecte pec- ſerupuloſus, moroſus, indoctus, ſpurius pauper feſſio redderetur odioſa vel oneroſa; aliud eſlet ſi tales defectus jam paſſim eſſent noti, tunc emim non caderent ſub Sigillo. bpeccata venialia, frangitne Sgillum? quue venialibus eſſe non poteſt, ſecus eſſet, fi ſpe- mendacium. Quis materia levis, tamen in ordine ad Sigillum eſt ma teria graviſſima . poſſent enim homines merito ti- Dei, nunc ſcit ut homo. Hæc autem licentia de. bet eſſe expreſſa & ſufficienter cenſetur conceſſa, . Directè ſub Sigillo cadit, quidquid eſt mate- catum complieis eodem Sigillo tegitur. Eem de- . . . —. . H X fectus & imperfectiones pœnitentis, ut; quèd ſit Caonfſarius dicit: Ille vel illa confeſus et luo mi Dico: Non frangit. Katio, quia confeſſio abſ - cificaret peccatum, & dicerct: Iſte confeſſus eſt Clfa Dio: lici ur n horme (Lcerin ila Mridcium. onem c lbie eberet ahut ex Ceun alig lehl & m MNune Vlnts Alin a 1 Ofeiun , ſenne, yele i lltracit E P uſſiſnen &c. Katio, quia per horum mamiffeſtationem con- aColket l ,ln Ae O nfe je nonig 1 Ki De Pæœnitentia. 3 73 ISeilumakn Quid faciet Confeſſarius interrogatus de 5 1 . —M Umines tentddi Peccatis auditis? gariketeunn. „„ . 3. . . . Dico: Licitè reſpondet: Meſcio, quia interro- rio etiftſa gatur ur homo & non ut Deus aut Dei Vicatius; , fugin ſic enim illa neſcit, conſequenter non comm ttit mendacium. Imò cum juramento ſuam poteſt re- 1 : ſponſionem confirmare, & mille potiùs mortes Aun, guin ſubire deberet, quàm quidquam de auditis mani- cbe u eſta-c. canen en Perrus ex ſola Confeſtione ſeit, Paulum ad cepletun cond l zuoc . Ohicium aliquod vel dignitatem eſſe incapa- An dem & indignum, poteſtne illi ſuum i AQALenegare votum 2 Gplt Ad hunc caſum reſpondet D. Th. inquiens: Ex iduildhe multis aliis Cauſis redditur quis indignus ad pralatio- n ne nis Offcium, quàm ex peccato, ſicut ex defectu ſcientiæ, vel atatis, vel alicujus hujusmodi, & ide?; , u, li Jui contradicit, net ſuſpicionem de crimine inducit, . Pris, “ nec confeſſionem reyvelat. Et licèt Petrus utatur ſcien- Goren tia cx Confeſſione hauſtà, fit tamen ſine violatio- Pankeltn . 1,65 . . 11‧* . . 11 . .A . a; Alt ne Sigilli, quia ſepoſità illa ſcientiâ poſet ſuffragium 1012) cc, i⸗ ſuum alteri conferre. 1 2 Confeſſor pœnitenti ob indiſpoſitionem non ab- ile ſlato renuit dare ſchedulam, ſeu tefti- ne monium Confesſionis, frangitne alot ALigillum ſcse, BI. Si alii ſciant, quòd penitens hunc Confeſſa- teſlus . lecg DDMUM Aa 3 Ltium 374 Caput XI. rium acceſſerit, & ipſe ſchedam abſolutè petat, te- netur eam dare, ne denegando eum biola & Si- gillum frangat, nec Conteſlarius eam dando men- titur, quia ſolùm teſtatur eſſe confeſſum; ſi autem id alii neſciant, ſchedam negando non frangit Ligil. lum, quia nec verbo nec facto pœnitentis pecca- ta prodit, ut ſuppono, ſed ſolùm Confeſlionem — . 1 . . factam poſitivo teſtimenio non approbat. Poteftne Confeſſarius ſcientii Confeßionit uti ad evitandum grave bericulum bro- rium vel aliorum? Aßirmo: Dummodo ita canté & prudenter agat. ut ad minuis alii non advertant eum tali ſcientia uti, & nullus pudor vel confuſio pœnitemti oriatur. Ex quo ſequitur, quòd Confeſſarius ex conſeſſio- ne cognoſcens ſibi in via parari inſidias, vel vene- num in calice pro Miſſa, poſſit manere domi, vel viam declinare, aut Miſlam omittere, aliam cau- ſam ſine mendacio allegando. Iteęm ſi quis ex con- feſſione ſciat ſuum Conſeſſarium jurisdictione care- re, aut res ſuas ſibi furto eſſe ſublatas, poteſt alium Confeſſarium eligere, & res ſuas melius cuſtodire. Item Sacerdos, qui ex Confeſſione ſcit tali nocte grave incendiumn vel homicidium eſſe patrandum, poteſt id judicibus aperire, dicendo ſic: Vigilate, quia accidere poſſunt aliqua detrimenta, attendiue & carete vobis. Imo judex vigilando & malefacto- res deprehendendo poteſt eos punire, quia tunc delictum fit publicum ſine deordinatione Sigilli, non “ tainen umer lcet del . ec rerel , ne panit I, n o aneſenuten⸗ un forni aliſcie X. Dorelt l Anhinalise m hilet; um, Iuem 1forlorum ad rhelt ln UNtn Corled Iumentumn O lxamin Wn, Manſi unenſenre nde = S 1 nd, gen here Mlann unins ileg, onl ahe mentll lun Wentar ſ = W De Pænitentia. 375 Plolet en ramen licet delictum ſpecificare, ait noſter Candi- eumn oct i dus. Sed reverà in hac parte magna adhibenda cau- emdndon tela, ne penitenti ullatenus aliquod gravamen affe- Mdun; Ias ratur, ut provide monent Doctores. inm Confeſſarius ex confeſtione Ponſi acquirit ſcien- em (olhe tiam fornicationis Sonſæ, poteſtne uti cbbr tali ſcientia ad penitius examinan: dam ponſam? ðèBG 4 N/, 3 1(Afeſunt . .. . ade i. Poteſt quidem penitius examinare ſponſam, 4 quam fortaſſis examinaſſet, ſi ſponſi Confeſſionem ℳ! non audiviſſet; ſed propterea non poteſt excedere modum, quem exactiores Confeſſarii circa exami- eepenken,⸗ na ſponſorum adhibere ſolent, alias enim ſuborire- Im tliſim tur tacilè ſponſæ ſuſpicio, quèd Confeſſarius ex enneniain noritia Confeſſionis ſponſi procedat, per quod Sa- Gunsdtan⸗ cramentum odioſum redderetur. . im deg quid faciet Conf⸗ſſarius, ſi ſonſa ritè ninme, eæxaminata commiſſam fornicatio- leni qise nem ſubticeat? ns,A M. Aliqui, tali tantùm dandam eſſe benedictio- UDlalao, 3 sehsn nem , ur conſulatur reverentiæ Sacramenti, oppo- r ſrds ſita tamen ſententia communior eſt, & in praxi ſe- ſone nd 4 o& Confeſſarium in illo caſu poſſe & Ae pn quenda, nempe Onteflarium in 1 9 calu potie . cole: i debere abſolutionem Sacramentalem impendere, vel ℳ maximè ideò, quia periculum facilè ſubeſſe poſſet, “ Emed ne ſponſa advertat ſibi impendi pro abſolutione Sa- an ratnentali ſimplicem behedicti deindè dire- e, Aur cramentali Imp icem enedictionem, deinde dirre- i. (de uteretur ſcientia Confeſlionis. gtor lli⸗ . A a 4 Petrus 4 H 376 Caput XI Petrus Confeſſarius Jolet ingemiſcere, dum ænitentes exponunt gravia peccata, ita ut hoc advertatur ab alis, pluries monitas ſe non correxit, eftne vielator Nigill ? 7 * . . * . * Dico: Si non formaliter, ſaltem interpretativè & implicitè Sigillum violavit, quia illi gemmitus eram voôluntaria gravium peccatorum manifeſtatio. C S V S I. Fanniti, ut Parochum interficiant, vocari eum fa- ciunt de nocte per Philippum, qui ſingat Matrem in extremis laborare, & Confeſſiohem inſtanter Vochan Colf⸗ lin eſe ley tur, timens etiam Philippus de nece ſua genu- petere. Parochus Philippum comitatur, ſed, cum propè eſſent à loco, in quo inſidiæ paraban- Rectitur ante Parochum, & inter alia peccata hanc ſuam fictionem à Bannitis ſuaſam conßitetur . quà auditàâ Parochus mox fugam arripit, quèd videntes Banniti capto Philippo eum interſieiunt. OQ. An per illamm fuga revelaverit Confeſſonem, C ex homicidis inde ſecuto incurrerit irregula- ritatem ? 4 Ve. Ad utrumque affirmativè. KNatio primi Quia, erfi fuga illa abſolute & per ſe ſumpta ſine aliis cir- cumſtantiis videatur indifferens ,„nec ſit declarativa peccati confeſſi: Attamen ſumpta, ut in caſu Ro- ponitur, & cum illis circumſtantiis tam Contel 10½ 868 Uin inere Aunt Dannin, ſs ne ſlhic Mntomunet ia Kun iloban ſe llinno inllin Aium Nulerlles 4 uid. lio⸗ lui ſuund lin uteſt uiͤcedt hom nini nacll⸗ Mrochu 1, ail, ſin torzn i. 9. nntſenlnen lnent, irndo, en unn mo nen „Nee Ilre aleen cd lte * Meini — etniſtant, 4 peecata ii t, pluntt eit, tne 3 ltem imeneen iailli gemn H arieſtao. 7 , . gi flgu conutatir,7 i⸗ ſlefe le teat , ß mer e ſdan ſin 5l Arht, 1 A n virtClfiH curert p⸗ uiemin Ae c . Schuenm ) Cotel⸗ 5 / De Pænitentis. 377 nis in itinere propè ſilvam, ſeu locum, in quo erant Banniti, factæ, & tali tempore, quod nec ſpes nec ſuſpicio ulla erat Parochum tergaverſurum, non remanet jam ſignum indifferens, ſed ſatis mani- feſtum ipſis Bannitis, quòd ob ſolam Confeſſionem de conſpirato ſui homicidio id fecerit, neque enim in ullam aliam cauſam reduci poteſt. Ita Navarr. cap. Sacerdos de pœnit. diſt. 6. n. 13 5. & alii com- muniùs, Ergò &c. L Ratio ſecundi eſt, quia hæc fuga non ſolùm fuit illicita, ut eſt oſtenſum, ſed etiam cauſam ſuſticien- tem dedit homicidio Philippi. Ergèò. C,C 4§ O§ II. Parochus Confeſſarius duarum Sororum, dicit junio- rem eſſe depotam Pirginem, nulloque lethali cri.- mine maculatam, de altera prorſus tacet. Idem Parochus reprehendit publicè peccata in Confeſſio- ne audita, ita tamen cauté, us nullus in noti- tiam eorum, qui tatia patrarunt, derenire va- leat. An in laudanda illa ſorore, & in reprebendendis ita peccatis Confeſſionis ſecretum violaverit? M. Ad I. affirmativèe. KRatio, quia Confeſſor dicendo, hanc eſſe Virginem, aut hanc nullum peccatum mortale habere, ſignificat alteram nec eſſe Virginem, nec à lethali culpa immunem, & ita . indirectè alterius Confeſſionem aperit, quæ nec di- recté nec indirecte revelanda eſt, ut notant Dl). Aa 5 i„ 373 Cazut xv.. in cap. omnis de pœnit. & remiſſ. hanc ſententiam docentS. Anton. 3. p. Cit. 17. c. 22. Na v. in Man. c. 8. n. 9. & in cap. Sacerdos de pœnit. diſt. G. n. 57. B. Ad 2z. negative. Ratio quia dicendo: Tale Peccatum in Conſeſſione audivi, cum prudentia & cautelà prædickä;, nullo modo cognoſci poteſt pecca- tor, ergè prohibitio de Sigillo Tervando ceſſat arg. cap. cum ceſſante de appel. & leg. adigere S. quam- . vis ff. de jure Patronat. Peccat tamen mortaliter peccato ſcandali, quia ſimplices ſcandalizantur, qui putant illis verbis Confeſſionem revelari, & ita of- fenduntur, & aliquando timent ob hoc ſua gravi peccata manifeſtare, ſuſpicantes ea poſſe à Conteſſo- re propalari ſine præcdicta cautela, quod ſcandalum datum videtur mortale. Cap. nihil cum ſcandalo 4 ge præſcript. cap. cum teneamur de prabend. & cap. cum ab omni de vita & bhoneſt. Cleric. c ASO 5 Ti. Margaretha publica meretrix eſt parocho confeſſa, Aſt non abſoluta, quia emendati amimi i ſignum da- re nolebat, multique videntes eam detineri pluri- mum ad pedes Confeſſoris, petunt à Parocho, an illam abſolverit, qui ad obviandum ſuſcepto ſcan. dalo reſpondit, eam quidem fuiſſe Confeſſam, a4 non abſolicxam 5 L. An Coufeßionem revelaverit ? Be. Affirmativè. Katio eſt tum, quia hæc verba: non abſolvi iſtum, generant quantum eſt ex ſe in animo audientis ſuſpicionem de pœnitente, qnag ve Tchnin A ron fuent err inen nn un luti lo. Tin e ngeet rhijns , ain l⸗ Conltonis te leye e Pehetit. 44, ſ. i Cerao⸗ id ſ. DMiniu: inn Sacren eſetnnn . lici. Ce cana ) brpane . 4 x p. krlbemn lin len & P , 0 d lemine et tante . ncke rt ilenr Ae run lulniin De Pænitentia. 379 unc ſmmm vel non fuerit contritus, vel aliquam cenſuram re- 1. Men, n ſervatam incurrerit, ob quam non fuit abſolutus, deit A1 cum ut plurimum ob iſta & ſimilia denegetur abſo- lindcenn: lutio. Zum etiam, quia ſi Confeſſor cauſam ſub- am Mi jungeret hujus non abſolutionis dicendo non ab- roli ct ſolvi, quia non vult emendari . pertiſſine eſſet Tenamo c Conteſſionis revelatio, ergè dicendo ſoläm: non Aines ſ abſolvi, revelat implicitè idipſum. Ita doceèt . t umen niu Anton. 3. p. tit. 17. cap. 22. §. 2. Jotus in 4. ſent. dift. 6landlam 1 8. 4. 4. 4. 5. Navarrus in manuali cap. 8. n. 14. & Nteeti,A? in cap. Sacerdos de pœnit. diſt. 6. n. 66. H t obhoc ſux Quid eſt ſatisfaltio Jacramentalis? be ſ . Definitur à Tiid ſ-. 14. c. 8. quòd ſit altio, per 1, quo ſal uam in Sacramento pœnitentiæ retribuimus Deo re- bil hu u ompenſationem aliquam pro peccato juxta ſententiam rcheni.0 judicis. ic. . . . . Quæ conditiones requiruntur ad ſatis- ℳ faciendum? .. Ex pParte ſatisfacientis requiritur ſtatus gratiæ FIumct S S vie, cx parte verò ipſius operis ſatisfactorii, laimniſn quèd ſit liberum, bonum ac ſupernaturale, labo- ANANHHαι⅛ rioſum item & pœnale; ad hoc autem, ut ſit ſatis- Gunti α factorium, requiritur ex parte Dei acceptatio, ſeu onen ſip/ voluntas remittendi reatum pœnæ intuitu talis ope- ſ ffe ris. Licet autem omnia opera; quæ habent præ- dictas conditiones, ſatisfactoria ſint; tria tamen mmnt recenſeri ſolent, quæ maximeè ſatisfactioria ſunt, & Mnec⸗ ad quæ cætera omnia veluti reducuntur, nim. ora- v guln tio, jejunium, & eleemoſyna. 6 Ptun 3 rim . Poteſtne 3 80 Caput XI. Potéſtne unus per alium ſatig acere ſ it 14.6 fſacramentaliter. euuuuCN T Dico : Non poteſt, ſicut nec poteſt adimplere Nrum, unnd præceptum audiendi Sacrum, recitandi Horas, &c. Alet A kemit per alium. Katio, quia ſunt onus perſonale. inn rlebite M unn her din . . . . . 18 6 fa Tio fieri per opera alidss t, rideol Potéſtne ſatisfalctio fieri per of in ricol bræcepta? en pus à van . EIKhm, Aßfirmo. Ratio, quia homo juſtus poteſt mereri umn, guut de condigno vitam æternam per opera præcepta, ut Antiheſt: docet Trid. ſ. 6. c. 10. & 16. ergò etiam poteſt ſatis. minmus, cu facere de condigno pro pœna temporaiii. utt, iteh uhan, dütpe 5Kͤ0J. rntmnen, C A S . Tümmenpen . . Viceo, cln . 1 . P%: C Micolaus Clericus confitetur ſe quandoque Divinum * i omittere oficium, ob quod à Confeſſore non alia inpo- ti⸗ »Au nitur pœnitentia, quàm quod Divini Ofici recita- lra . . 1 unbicon tionem nunquam omittat, & Koſarium B. E. quod rig oukt bis in hebdomadà ex voto retitat, loco pœnitentie etalcte i 1.. . a diligenter oret. H . Nur uſcher . 1 . , Eulnep Q. An heæc vel alia expræcepto neceſſariapoßint vanitentiaà inſungi: lmiirn i N. Affirmativè. Ia D. Th. in 4. ſent. diſt. 15. & i⸗ Sotus diſt. 19. q. 2. 4. I. Adrianus de ſatisfactione 4. penult. Medina Cod. de ſatisfactione. Cajetan. in Arn epuſc. iom. 1I. tract. 6.4. I. de ſatisfactiont. S. Anton. i Kirn De pœnitenti. 3381 ſaifun 3. p. tit. 14. cap. 20. Navarrus in man. c. 3. n. 4. e. item Concil. Trid. ſ. 14. cap. 9. & can. 1 3. Et Acrratio eſt, Tum, quia opus, quantò magis meri- Er ork a torium, tantèò eſt magis ſatisfactorium, quod enim GtNiG, valet ad remittendam culpam, & augendam gra- nspeln. tiam, valebit etiam ad condonandam pœnam: jam autem per adimpletionem mandatorum nos mereri zeriſenechi Patet . ac ideo ſatisfacere. Zum etiam Jquia unum S idem opus à vario procedens principie varium ſorti- tur effectum, & diverſarum virtutum fit actus, ut o uliuſorft jejunium, quatenus times, ne plus ſatis comedas, abſtinentia eſt: idem, ſi eo utimur, ut libidinem pern toſe 1 1 n bern reprimamus, caſtitas. Si autem, ut Deo te hoſtiam 190 c. . N—N0—ãͤè⸗ „ hportli exhibeas, erit religio: ſi verò, ut pro peccato Dee ſatisfacias, exit pœnitentia: ergo. Nota tamen, quod iſta opera alias debita non ſint .. ordinariè in pœnitentiam danda, ſed rarò & ex cauſa, S& ideo, cum imponitur à Confeſſore Elecmoſyna vel glanit G Jejunium, ſi nihil aliud clarè explicetur, intelligi de- ſſtm bet de iis, quæ alias prætepto non ſunt debita. Què Drnifhs fit, urt qui confitetur in quadrageſimà, ſi imponan- 4 Hulonunhl tur ei aliqua jejunia, per annum tenetur ea facere iuc, Mt poſt Paſcha, quia nomine pœnitentiæ abſohuteè intel- Rigitur opus ſupererogatiomis, quamvis permifſivè eſſe quandoque poſſit præcepti. mmuſui, Teneturne zænitens pœnitentiam rationabilem n ſibi impoſitam acceptare & „u,ANEe implere? ſea,e 5 . „ . — ni 1 S J Aſfſirmo. KRatio, quia juxta Trid. tenetur Sacer- int. , dos pœnitenti injungere peœnitentiam, ergò poœni- nt. tens 382 Cadut XI. tens tenetur eam acceptare. Conſequentia patet, quia tam Confeſſor, quàâm pœnitens, tenentur efficere Sacramentum pœnitentiæ integrum. Unde falſum eſt, quèd aliqui dicunt poſſe Confeſſorem & pœni. tentem remittere ſolutionem pœnæ ad purgatorium; licet enim id abſolutè & ſpectatà lege naturæ verum ſit, non tamen in nova Lege, ex ſuppoſita inſtitutio- ne Sacramenti Pœnitentiæ . in quo datum eſt Sacer- dotibus judicium de peccatis & pœnis Pro illis ſubeundis. lrorium, nde in i⸗ Qualis pæœnitentia eſt injungenda? ne. Ex Tiid. cujus hæc ſunt verba, ſ. 14. 6. 8. De- bent Sacerdotes Domini, quantum opiritus & pru- dentia ſuggeſſerit, pro qualitate criminum & pœnnen- tium facultate ſalutares & convenientes ſatisfaltiones injungere, ne, ſi fortè peccatis conniveant, & in- dulgentius cum æmitentibut agant, leviſſima quadan P opera pro graviſſimis delictis injungendo, alienorum pec- catorum participes eficiamur. Habeant autem pre oculis, ut atisfactig, quam imponunt, non ſit tantum ad novæ vitæ cuſtodiam, & infirmitatis medicamen- tum, ſed & ad prateritorum peccatorum vindictam „ caſtigationem. Notent hoc Confeſſarii, qui pro g graviſlimns de- lictis non niſi quinque Pater & Are, vel recitatio- nem unius Pſalmii injungunt. Habenda igitur juxta rituale Romanum, tit. de modo adminiſirandi Sacramentum paænitentiæ, ratio ſtatús, conditionis, ſexus, ætatis & diſpoſitionis pernitentis, & quantum poterit, contrarias pecca- t1s an Piäinols je lhrlbis imn n E. ſnou lbenc und (vendurmm Cerun decline Gumvel auſte enin Mima le Usmin tenimun elonn, gui n, nridois. Quuchtag . lenpote 4 dteminnrun = onnnirne, N zur Unit unmn, lri un dele N⸗ guer ui Crrumyen ſer Cnornl, UnNüN Ideminpetthln tenehtul nm. Undhn iupen atS 1S der ſtudia &c. ſingulis enim morbis convenientia ſunt ad- aleldremKre rApungit lege unnee. ſuppoltn iolinn uppolm mn o Gatunn ek ,& hond N mjuente n Shintut nnirun mientet ſeiſs (OMiveN, 4, lnſſ vento, Ai alimt Aton nut, NMti⸗ nutnitne Caterun ziplcee pto gnit⸗ Alt, elan De Pœnitentia. 383 tis pœnitentias injungat, ſicut avaris elemoſynam, ibidinoſis jejunia vel alias carnis mortificationes, ſuperbis humilitatis officia, deſidioſis devotionis hibenda remedia. Cavendum tamen Confeſſario, ne in alterum ex- tremum declinet, nimis leves imponendo, vel nimis durum vel auſterum pœnitentibus ſe echibendo; præ- ſtat enim animam parvâà pœnitentiã impletâ mitteread purgatorium, quàm cum magna non impleta nec implenda in infernum præcipitare. Poteſt etiam Confeſſarius minorem pœnitentiam injungere intuitu indulgentiarum lucrandarum, vel impedimentorum ac laborum quibus pœnitens quaſi quotidiè diſtrahi- tur, aut ſi pœnitens det extraordinaria ſigna Contritionis. “ Wl Quandonam pænitentia eſt adimplenda? . Tempore à Confeſſore præfixo; quèòd, ſi nul- lum determinatum præfixerit, adimplenda eſt primâ opportunitate. Natio, quia hæc cenſetur eſſe juſta intentio Confeſſari præcipientis, cui reus parere te- netur. Unde differre impletionem pœnitentiæ per annum, ſicut diſterri poteſt confeſſio, eſt peccatum mortale. Ratio, quia Sacramentum tanto tempore relinquere mutilum & mancum gravis eſt irreverentia. Quantum verè dilationis tempus in præſenti requira- mer, tn dur ad mortale, ſtandum eſt arbitrio viri docti & pru- us dentis, poflunt enim occurrere circumſtantiæ rem immutantes. 41t15= 384 Caput AI. Qatisfaltio injuncta ab uno, potéſtne n adire, & mutari aàb alio? . In aleticonk B .. A, ſlnec Afirmo, ſi ſequentes adſint conditiones. 1. Ut mait er n . — 1 7 . 1 . 1 irenrig- fiat juſta de cauſa. 2. Ut fiat in tribunali pœnitemtix, o anlelſs p quia hujusmodi commutatio eſt actus jurisdictionis alii clavium. 3. Ut auditis peccatis ſaltem in confuſo, ob quæ ſatisfactio impoſita fuerat à priori Confeſſa- riOo, quia judex nequit judicare cauſam incognitam. Petrus adimplet pæœnitentiam in ſtatu peccati mortalis, ſatigacitne? N. Satisfacit præcepto Confeſſarü. KXatio, quia pœnitentia non injungitur cum hoc onere, ut im. pleatur in ſtatu gratie, quamvis conſultum ſit, ut fiat. Dein in primitiva Eccleſia ſatisfactio regulariter n. 4 Gnnii npoſt nn glollam M unen dje ſuni nel at⸗ (A implebatur ante abſolutionem, & per conſequens ſæpè in ſtatu peccati mortalis. Peœnitentia tamen fſic impleta non eſt de condigno ſatistactoria pro pœna temporali ſuperſtite. Aatio, quia hæc ſatisfactionis condignitas non minùs ac condignitas operis meri. torii vitæ æternæ, pendet à gratia & charitate, qu privatus eſt conſtitutus in ſtatu peccati mortalis. 2 — Ad guid tenetur zuidoblitus eſt ſatigfact io⸗ nis ſibi impoſitæ? 4 ge. Si poſſit adire eundem Confeſſarium, G ille re- cordetur ſatisfactionis impoſitæ, vel peccatorum Conſeſſorum, tenebitur ab illo exigere novam ſatis⸗ factionem; quòd, ſi non poſſit eundem Confeſla⸗ xium ſponir Abühdenſu ſuurmni, nlit den lat 2 bip e De ponitentia. z 5 un hoki rium adire, & ſuaâ culpà contigerit illa oblivio, tene- . retur alteri confiteri, & novam petere ſatisfactionem quod, ſi ſine culpa contigerit illa oblivio, conſul- cNiHπ tum erit per modum ſatisfactionis aliquid injungere thunlieim pro confeſſis peccatis, licèt non ſit abſolute ne- acha mdi ceſſarium. ſätem in ac 1 trigiin C A &O F. CAulamincog . Wl Ambroſio impoſitum eſt pro ſalutari Pænitenti 4, at n n⸗ certo quonam die, nempe Feris ſexiaâ jejunaret, imn Jyuo tamen die non jejunayit, ſed jejunayit Eerid Lräi. Lude quarta vel Sabbatho? hoe ro⸗ QL. An ſatisfecerit obligationi 68 Cohluldun rcho N. Eundem ſuæ ſatisfeciſſe obligationi, nec ad alia , er n jejunia teneri, idemque de orationibus ſeu eleëmoſy- nirinm nis, autaliis operibus à Confeſſore loco ſatisfactionis beguin injunctis dicendum exiſtimo. atio eſt, tum, gui hee Inid quia jejunia, orationes & eleëmoſynæ factæ tribus igrirsens aliis diebus xquipollent eiſdemmet Pœnitentiis, ſi nichnn erent ſextis feriis, cum ſint cjuſdem quantitatis d Cons qualitatis quo ad ipſum opus ſatistactorium, & regu- ec⸗ lajuris eſt, nihil omninò referre, quid de æquipol- J f lentibus fiat, cap. Licet ex quadam de teſtibus, & il leg. ſin. ſ. mandati. Tum etiam, quia id, quod e! Primò & principaliter intenditur 4 Confeſſore, eſt, in, ut opus ſatisfactorium adimpleatur: & tempus præ- len m finit, non ad obligationem finiendam, ſed ad dila- ,1 mrnl⸗ tandam debitam ſolutionem, ne peœnitentia in lon- en Bius protrahatur: non enim hæc imponitur tan- 1 eucen B b quam 396 Caput XI. quam onus annexum diei, quod tranſit tranſacto die; ut jejunia, horæ Canonicæ, ſolemnitates feſtivæ, &S& alia hujusmodi ab Eccleſia præcepta; iſtorum enim obligatio poſt præfixum diem non durat: ſecus eſt Pnieiprione lecetuaſticort E de obligatione injunctæ pœrnitentiæ, quæ dura etiam poſt tranſactos dies, ad illam exequendam præ- fixos, neque obligatio iſta poſt tempus præfixum ceſſat, imò vigoroſior efficitur, ut in ſimili notant DD. in cap. Cum dilecti, de dolo & doli contumatid. Cùm ergo in hiſce pœnitentis tempus ſe habeat tan- quam acceſſorium, & accidentale, ſequitur hui obligationi ſatisfacere, qui pœnitentiam quantò ci- tius adimplet: Semper enim attenditur ad id, quod eſt principale & per ſe, quamvis omittatur, quod eſt . 2 22 acceſſorium, & quaſi per accidens. De Cenſuris in genere & in ſpecie. Quid eſt C(enſura ? M. Eſt pœna Eccleſiaſtica medicinalis & temporalis, quâ Judex Eecleſiaſticus hominem baptizatum inobe⸗ dientem punit, privando eum bonis Eccleſiæ com- munibus. Dicitur medicinalis, quia eſt/poœna ad. emendationem. Dicitur temporalis, quia tollitut emendatione ſubſecutà. Dicitur baptivatum, quia pPœna nequit infligi niſi ſubdito, fubjicitur autem quis Eccleſiæ per Baptimmum. Dicitur: Bonis Ec- cleſiæ communibus, ſcilicet uſu Sacramentorum, / WTes: Eiklum. 1 ugnechm. nnocenlure 1 Ouurent Eononfi, 4 ADler l— in Cogler Etni 8 ulmans Cordr Pehnnet g rockim caſn n ktentig ike, glin hecnmn . unn, Uade Noii, un, Dople. 4 . . keellie, Eehelnniur harien B clamhend od Wanlit nl 4 olemnirteskt ceptaz ſtonme De Pœnitentia. 387 partieipatione ſuffragiorum & functione officiorum Eccleſiaſticorum. tentie, gore ameieqlkni Nt tenpig N e, Wrin Umi 0l,C, el, tempi ſehar Crale, ſcquin enitentium gn enchtur id omittltur, . Ne. Ires: Excommunicatio „ Suſpenſio, & In- terdictum. Irregularitas non eſt pœna, ſed inhabi- litas quædam: Katio: Quia illis ſolis competit de- initio cenſuræ. Et inſuper ille numerus habetur ex Cap. Quaærenti. de verb. ſignif. ubi alterius cenſuræ mentio non fit. Quotußlex eſt cenſura .B. Duplex alia aà jure, alia ab homine. Prima eſt terüm duplex: Latæ & ferende ſententia. Latæ ſententiæ nihil aliud requirit, quàâm declarationem ctiminis commiſſi ab habente poteſtatem; ab homi- ne lata eſt, quæ ab habente poteſtatem in ſingulari e & uß quodam caſu infligitur, & extinguitur cum morte r cam ferentis. Cenſura nequit infligi ob peccatum véniale, quia pœna debet eſſè proportionata culpæ, nec peccatum puniri poteſt cenſurâ, niſi reus ſit con- culobmn tumax, unde ctiam præœcedere debet Ttrina ad- n bapumm monitio. bis kul 1 Quotuplex eſt excommunicatio? tals, Au S . ſhlon. Denn alane 3 h. Duplex: Major & minor. Prima eſt cenſu- . ta Eccleſiaſtica, privans hominem omni communio- ne kidclium & ulu Sacramentorum. Secunda eſt, quæ incurritur ob communicationem factam cum cx- communicato excommunicaione majori, privatque uſu Sacramentorum. Bb z Quag- 3833 Caput 1I. Quotuplex eſt excommunicatus major? -. Duplex: Toleratus & non toleratus. Cum primò communicare licet in civilibus, cum ſecundè nullatenus. In Germania hæretici ſunt excommuni- cati tolerati. Rurſus alia eſt excommunicatio reſer- Vata, alia non, de quibus infrà. Quænam excuſant ab excommunicatione, ſicut is, ſuper quem cenſura eſt lata, à quo- vis alſol vi poſit? . Undecim præcipuè numerantur. Prima eſt bona fides, quâ quis omninò &&c ratio- nabiliter credit, ſe non niſi veniale commiſiſſe. 2. Depoſitio contumaciæ & emendatio ante ex- communicationem facta cum propoſito ſatisfaciendi⸗ ſiquod damnum illatum ſit, nam excommunicatio eſt pœna medicinalis; ergò ſi peccator ſit correctus, Eccleſia eſt contenta. =ðð 3z. Ignorantia invincibilis, ſive juris, ſive facti; quia, ut incurratur excommunicatio, requiritur con- tumacia, id eſt, inobedientia contra legem, quæ contumacia non datur, ubi eſt ignorantia invincibi- lis. Ita docet S. Th. 2. 2. 4. 75. a. 3. &öalii com- muniter. . 4. Ttas V. G. in pueris, ſi ſit talis, in qua eos ignorantia excuſare poteſt. pti Eccleſir, quia tunc non adeſt contumacia. 56. Occulta compenſatio, hinc, qui tantuùm dun- taxat de alieno abſtulit, quantum alter de ſuo injuſt deti- gia non el Aheruzit. 7. Itentio ilezcenur⸗ Knon Cohlcions. ) lupen eltin gee ſe mrure ne Uun unt conla mumreden mmnum bo 10 Menun Notporg, i Cbiedyenin on N ud 1II. Vole IMxndu 1 Pbeeckum, eUrina, un & opor uiiszzlkecſe hor. Impotentia, quæ impedit impletionem præcc- 44 e⸗ niga, 1 uus ſenr ſuran —„»N Atut Meſe⸗ toletaru. 01 bus, cun in l uorexomn OTnmmuticito K Gticttick, 4 jure naturæ nemo tenetur dicere contra ſe) vel paren- tum aut conſanguineorum, quia horum infamia & damnum redundat in ipſum teſtem: niſi ſimul cedat Mut. is ommino A ecommille. enendati ſtoltotr aun AAconmn cator ſ ani io, Nhinn Cmn lgen igormun, 74,66 inple = = E- Z wen q4 De peænitentia. UU 389 detinebat, ſi Eccleſia præcipiat reſtituere, exeuſatur quia non eſt detentor alieni, ſed ſui, quodre- cuperavit. S 7. Intentio imperantis, certas perſonasetiam cul- pabiles cenſurã comprehendi nolentis. 8. Si non poſſit quis parere abſque fractione ſigilli confeſſionis. J 9. Si ſuperior præcipiat aliquid revelare, quod cedit in grave damnum ipſiusmet revelantis, (quia in damnum boni communis. 10. Metus rationabilis ſeu gravis incurrendi in bo- niscorporis, famæ, honoris &c. notabile damnum per obſervantiam mandati Eccleſiæ, cujus benignitas non vult ſuos ſubditos cum tanto rigore gubernare. II. Violentia ſimpliciter talis ſeu coactio ad com- mitzendum vel omittendum opus excommunicationi ſubjectum, quæ excuſat non quidem à lege naturali vel Divina, (cùm voluntas cogi non poſſit ad peccan- dum, & oporteat malle millies mori) ſed à lege ho- minis vel Eccleſiæ non intendentis obligare cum tanto tigore. C A4 HO K§ Chriſtiani apud Turcas captivi & in eorum triremibus ad remigandum catenis vintcti quibuſdam religioſis, ad eos pro redemptione ſolita faciendà venientibus ſunt ſacramentaliter confeſſi, & inter alia peccata, de hoc uno maxime dolebant, quod contra Ehriſtia- B b 3 ü 390 Caput XI. nos in dictis triremibus remigare fuerint coacdti timore certo mortu aut duriſſimæ percuſſionis. Q. An in excemmunicationem aliquam ſic remi · gantes incidant, poßintgque non deſiſten- tes ob metum tertæ mortis abſolvi? N. Præfatos Chriſtianos peccare mortaliter ſic re- migando, nec excuſati metu mortis, aut coactione verborum, excommunicationem tamen non in- currunt. Primum, quod peccent mortiferèé, probatur, quia contraveniunt præcepto decalogi de non oci dendo relato in Can. quid in omnibus 2 3. 4. 7. quo præcepto non ſolùm comprehenduntur, qui occi- dunt, vel occidere & injuſté pugnare volunt: ſed etiam, qui occidenti vel injuſté pugnanti vel id tacere volenti aliquo modo auxiliantur, conſulunt, vel conſentiunt. cap. ſicut dignum de homicid. cap notum. 2.4. 1. leg. is qui opem ff. de fur. jam autem Turcæ aggrediuntur Chriſtianos triremibus, ut eos occi⸗- dant, ſeu injuſtè debellant, & remigantes auxilium præſtant remigando, ut ſatis conſtat. 6 Quòd verò mortis timor, catenarum coactio, & verberum acerrima afflictio illos non excuſet, pro- batur, tum quia oportet ommia mala pati potius, quàm malo culpæ conſentire. itane 2 3. 4. 5. & cap ſacris de bi quæ yi, & leg. palam. S., non eſt ignoſcendum. ff. de rit. nupt. leg, iſti quidem. ſf. quod metus cauſa. Tum quia Chriſtus Dominus docuit non eſſe timendos eos, qui occidunt corpus, ubi periculum imminet occi⸗ denclæ animæ. Alatt. 10. = – Quod Qot anem kafonem, pt umpunm marte rore logee e (Alunrem wirun Bii unſn ſn (hüſſtiane mchloread e flics: 6io, baue r itetia Ien, quu II, ion Knngrea ZNK, la n D 1 Rend dOdet, en le hentt6 ii (ictur, cto, ui hor r D in imhon r, uctſtke untt, uiber C h Eede hi exo l unbalkeſr, De Pœnitentia. 391 e fleint ad Quod autem non incurrant aliquam excommu- tnſim nicationem, probatur ex eo, quiæ non eſt creden- dum piam matrem Eccleſiam intendere excommuni- gtunſenm catione ligare eos, qui mortis timore, cadente in n ele conſtantem virum adaducti ſeu vinculis & verberibus 1alſennt coacti & quaſi nolentes auxilium bræſtant infidelibus contra Chriſtianos: dedecet enim Clementem Ma- e worcha trem obligare ad obſervantiam ſuorum præceptorum is, Mt i dilectos filios : & ideo, ſicut timor mortis excuſat Humen W à jejunio, ab audiendâ Miſsà & ab aliis Eccleſiaſticis præceptis, ita etiam à cenſuris. rillen, gichn Tandem quod hujuſmodi Chriſtiani nequeant gi de un ablolvi 5 ſi non proponant firmiter mori potius, u134 quàm remigare amplius contra Chriſtianos, patet urur, quit. manifeſtè, quia non habent firmum propoſitum de- Mte hon ſiſtendi à peccato, ac proindè neque ſufficientem CumoNA; conttitioncm, ad hoc ut abſolvantur. cap. quod qui- ll, dam de pœnit. & remiſſ. cap. peccati. de reg jur. in 6. “ m Ubi dicitur, quod peccati venia non datur niſi . umammnia orrecto. M buu, Quis poteſt abſolvere ab excommu- enigns n nicatione ? ” . . Primdò, à minori quilibet Confeſſarius, à ma- dunncX. jori lata ab homine is, qui cam tulit, aut ejus ſup- Non eei Lior, ſucceſſor aut delegatus. MM pon n Secundè, ab excommunicatione juris non reſer- 1.G7 vata quilibet Confeſſarius, ſi ſit reſervata, is, qui ſtn eam ſibi reſervavit & delegatus. Non autem debet tus c abſolvi excommunicatus à culpa, niſi priuùs abſolu- elenmmn atus ſit à pœna. Katio, quia non eſl capax Sacramen- un umn torum Eccleſiæ, cùm ſit ab ea præciſus. 392 Caput XI. Poteſine quis excommunicare ſe ipfſum, vel ſuperiorem, aut eæqualem? eſt. Katio, quia nemo habet juris. on oetl in ſuperiorem, nec in dictionem in ſe ipſum, nec in rem, necin æqualem, quia par in parem non ha e unn R Defectu ejusdem urndicneni non oe ten R . alium excommunic Poteſt Bluibus aramenutennbie innodari „& abſoi ab una, remanente alia. &atio, quia ercon nicatio eſt quædam pœna, pœmr autem ke. aih . ſunt, cùm exigit juſta cauſa poté n Auid an ab una pœna remanente aliãâ, cuùm neceſſar nexionem non habeant. Qomodo & quando licet communicare cum excommunicatis t u. Primò: Sunt certi caſus, in quibus leertann municare ſeu agere cum Ag, annen gengreri nno tolerato, indicati hoc verſu, quem ponit S. 7 Patie, lex, humile, res ignorata, neeſen Per utile intelliguntur ea, quæ pertinent un quia de talibus homo poteſt licitè ceum n flun cato loqui. Per Lex intelligitur, qu u- nr “ & ſexvus poſſint communicare cumn err enuntere Per humile, quèòd ſuperiores cum inſerionih “ converſo, ſaltem in iis, in quibus un 1 = ti. Ker ignorata denotat, quòd quan ig nrge excommunicatio, licita ſit commumcatio. igi is vi communica- intelligitur, quèd, ſi quis videat ex tun mn in nece tenextur ei . ecund Municare cun ucri, cont l orere Mr,0imel mn, 1 te lie, Fectan rohiben T berh e Cormo D Ve Ull come nin. (Gern , 6Corhrnoanhcn Menla, Non (uncoincnin Monte Inptun n ſ M Un rhenn u N 1 ten 1 Eeni, 5 erd Vul 1 erdos Clt⸗ l gin, galen 1beno hiei⸗ lupetioren, on hahet imn, von Mwtteon Doreſtumen nnodt, & i, guin enun r altemii elcgeqiet Im beteſlin nmmuticerein i n gibuie⸗ Oumupucno n gen Hoen Penat f ninenu Nsamen vum Gam⸗ m inten 4 ſans ori buu i gunbſnn nicano⸗ len conm Se= = 4 7 oN. N De Pænitentia. z593 tum in neceſſitate, poſſit, imèò cx præcepto charita- tis teneatur ei providere. B. Secundò: Caſus, in quibus non licet com- municare cum excommunicato excommunicatione majori, continentur hoc verſu: Os, orare, vale, communio, menſæ negatur. Per ly Os intelliguntur oſcula, colloquia, amicitia, muncra, litteræ, &c. Per ly Orare communio Ec- cleſiæ, Sacramenta ac orationes fidelium. Per ly Fale prohibentur mutuæ ſalutationes ſcripto, ſigno, verbo. Per ly Communio interdicitur habitatio in ea- dem domo, converſatio, mutuum, &c. Per ly Menſa, ne quis cum excommunicato in eadem menſa comedat vel bibat,, vel in eodem lecto dormiat. Cæterùm probabilius videtur, quòd, qui cum excommunicato participat verbo vel oſculo vel in menſa, non ſemper peccet mortaliter, ſed ſolàùm quando in crimine illi participat, vel in Divinis, vel in contemptum Ecclelx. KRatis, quia hoc videtur nimis grave & durum. Quid ergo faciat dacerdos actu conſecrans, ſt Videat intrare aliquem cæxcommu- nicatum? Dico cum communi: Si intret non ex profeſſo, ut Sacrum audiat, ſed ut ſolùm obiter pertranſeat. aut in templo obambulet, poteſt Sacerdos Sacrum proſequi, quia hoc non eſt verè intereſſe Divinis; ſi verò vult audire Miſſam adinſtar aliorum, debet Sacerdos curare, ut exeat, (modèò ſine ſcandalo fieri Bb 5 . Pos. 394 Caput AX. poſſit) vel ceſlare à Sacro; ſi verò probabilirer ſuh it emnentuno ſcandalum, & canon inceptus non ſit, ececlar Anr adiawicen Altari; ſi canon jam ſit cœptus, profſequattir Miſſamn ☛ uſque ad Communionem incluſive, qua ſumpta re- Mil din l cedat, & Miſſam finiat in Sacriſtia. Potéſtne ſuperior majore excommunicatione Prlits porelt ligatus abſol vi 2ſuo ſubdito & quidem τια tänn A ecο mun icato » V. G in caſut mutuc * Cui t⸗ bercußionis? erlmmeme . =ð pins Nllba u. Cum noſtro Donato tom. 3. tract. 5. q. 17ſic taccliilu non diſcurrente: Dico, quèd ſic, quia Confeſlarius iichereblche hujusmodi ſumit authoritatem non ab eligente, ſed ahla aln à canone committente, quandoquidem priores in ſuis conventibus & in eorum abſentia ſubpriores & eorum A de Vicarii omnes fratres noſtri Ordinis ad eorum con- teaiüin ventus declinantes ab omnibus peccatis & cenſuri, unnonhuber tam à jure quàâm ab homine generaliter prolatis, ℳ ll, non Sedi Apoſtolicæ ſpecialiter non reſervatis, poſſant ab- err (erz ſolvere, ac etiam eis Sacramentum Euchariſtiæz &E Prohise . . 1 Etcäum ülbelt Unctionis miniſtrare, ut conſtat ex Mari magno Cle- n Ee ment. IV. nobis indulto, & habetur cxpreſsè in pro- A ii logo noſtrarum Conſtitutionum; ſed totum id, quod aahkital hi priores poſſunt in ſuos ſubditos, valent & hi in 6 illos, (i in ipſorum confeſſores eligantur ergoſi ſuperior aliquis percuſlerit ſuum ſubditum „ R D PR ipſe percutiens abſolvi ab alio ſubdito ſuo electo ab ipſo in Confeſſorem. Koderiq. tom. 1. 4. 20. 4. 12. nie N in ſin. perb. adverte. R ln an Amplia „ ut ob cauſam neceſſitatis extremæ, ſi ſubditus & prælatus adinvicem ſe percuſſiſſent, llannag 1 in De Pœnitentia. 395 Z in Conventu non ſit aliquis, qui eos poſſit abſolvere, It, Wi poſſint adinvicem ſe abſolvere, prout docent plures Cqunr M DD. quos allegant & ſequuntur Koderiq. loco cit. & qu Iunui Paſſarell quia, licèt excommunicatus per cap. audi- vimus 24. 4. I. non poſſit alium excommunicatum à majori excommunicatione abſolvere, in caſu tamen Nikh neceflitatis poteſt, nam neceſſitas legem non habet, G gutennit ut dicitur in c diſcipulos 26. de conſecrat. diſt. 5. Hæc laſinutte Donatus. Qui tamen in eodem tom. tract. 12. q. 84. reſolutionem dat de hoc caſu mutuæ percuſtionis Auperioris & ſubditi & vult ſolum tenere, ſi percuſſio u N hl ſit occulta ſeu non notoria, & quòèd prælatus tunc lin Conch prius debeat abſolvere ſubditum, & ſubditus abſolu- nwbeligene tus poſtea prælatum. Si autem caſus ſit notorius & gen peotern⸗ clarus, prælatus ex privilegio eligendi ſibi Conteſſa- bries deer tium (quo per percuſſionem non privatur) eligat d eNe Confellarium etiam extraneum ſæcularem, (dum eccts n alium non habet )qui electus habet facultatem ablol⸗ adhtetis vendi, non à Prælato eligente, ſed APapa commit- rerh, tente; ſi verò nullius alterius Conkfeflarii copia eſſet, um NE Nec ctiam ſubditus percuſſus eſſet Confeſſarius, preæ- ,Aamnlil latus gerat ſe ac ſi eſſet ſolus, & ad vitandum n ſeandalum, infamiam, &c poteſt celebrare nec cele- brando fit irregularis. ⸗ = =☛ꝑ S . ] , In Oppido M. duo tantum ſunt approbati Sacerdotes ſoliti alterutrum confiteri, qui dæamonis impulſu wemr ſeſe mutuo percuſerunt in multorum Praſentia, W ſar,N authoritate jubilæi jam publicati alter alterum ab in⸗ 396 Caput XI. incurſa excommunicatione abſolyit, & uterꝗq * celebravit. Q. An validé & licite? . Hõſce Presbyteros, ſe ſe mutuò, ut proponi- tur, percutientes, ſi non habeant alium, cui poſſint confueti, non impediri per excommunicationem, quin unus valeat alium abſolvere, ſi neceſſitas vel celebrandi vel Sacramentum aliud adminifſtrandi ur- geat, quæ differri ſine ſcandalo nequeat. KRatio eſt: Tum, quia neceſſitas non habet legem, & pia Mater Eccleſia, quæ ſollicita oſt de ſalute fide- lium, non intendit eos privare medio poſſibili, quando extrema quaſi neceſſitas illos urget, & pro- babiliter credi poteſt, quod nec rollat, nec ſuſpen- dat jurisdictionem quò ad talis articuli tempus, qux videtur propria ratio, ob quam Concilium Trid. J. 14. Cap. 7. decrevit, quemlibet Sacerdotem, etiamſi ſit excommunicatus, interdictus vel ſuſpenſus, etiam denuntiatus poſſe in mortis articulo eeramentaälltzt abſolvere, ut notat Nayvarr. in Man. cap. 26. num. 26. & cap. 27. num. 2972. poteſt item baptizare, org. cap. prater 3 3. diſt. Ergèò à fortiori poterit abſolvere ab excommunicatione, cujus abſolutio ex ſui natuta non eſt ſacramentalis. Tum etiam, quia irregularis ad evitandum ſcandalum & periculum poteſt celebra- re, ut tenet Navarr. in Man. c. 17. n. 279. & quan- tum ad inhabilitarem adminiſtrandi Sacramentum quodcunque pari paſſu occurrunt quo ad culpam mortalem excommunicatus & irregularis. CA- Nynaria h retitut, A elataſide ſc clie, ,Nal ſup 1. umirati e Aſolut irns exon Coſclei i: orek Ligeodum niserchei, Ir ila auck Nmd: Kut⸗ Uenn 0pportu nperet, 4C li tn Mheen Cmmmeng, unentorum oerno Dennciſe d Rnisconnn A ſcceic ala 4 lagan —= De Peænitentis. 38397 Zernardus ob Clerici percuſſionem excommunicatione leinn irretitus, ad confeſſorem accedit, & ante cætera peccata ſe de illo accuſat, abſolvitärque ab omnibua munnd, uhin peccatis, & quò ad exsommanicationem injungitur ¹ . . kinn ei, ut ad ſuperiorem recurrat. No . re, drei Q. 1. An (onfeſſor benè fecerit illius excom- 4 . . * . . d ni mnmnunicati confe fionem audiens? 2. An ſemi abſolutio à peccatis data coemmu- i leſre nicato valeat? te meli I. Ad 1. Affirmativè. Kario eſt tum, quia, etſi e peœnitens excommunicatus, manifeſtando peccata clet, W ſua Confeſſori, nequeat durante illo ligamine ab- rialiene ſolvi: poteſt tamen eodem per ſuperiorem ſublato, aCiiI S& ideo dum dicit peccata ſua inferiori, non fruſtra- Gcerotn, toric ea dicit, nec decipitur, quia ĩſte inferior Con- geiiſelt, teſſor illa audit, ut revera abſolvat ſublato impedi- tilyine mento: & ut de modo tollendi impedimentum pœ- M ,,16˖ nitenti opportunum offerat remedium, cui, ſiob- Benbiftu, temperet, ac ligamen, quod impediebat, ſublatum i poent i ſit, abſolvere tunc Forert. Tùm etiam, quia ex- Holuco aſi⸗ communicatus, etſi uſu tam activo quàm paſſivo Sa- n, quumd, cramentorum ſit excluſus: quoties tamen pro con- lum pocke⸗ ſilio petendo ad ſalutem animæ ſuæ & cum intentione 7. 6.119 1 liberandi ſe ab excommunicatione cum aliis in Sacra- und wumt⸗ mentis communicat „non peceat; cum ergo in iſto uorqi da Ccaſu ſic accidat, ideo non eſt de confitendis peccatis Eels arcendus. Arg. cap. intelleximus. de judic. & notat Bloll. cap. cum deſideras de ſent. excomm. k. Adt 398 Caput XI. N. Ad 2. Illicitum non tantàùm eſſe, & grave Sacti: legium pœnitentem excommunicatum quavis excom- municatione majore ſive minorè abſolvere ſcienterà peccaris, & non ab excommunicatione: ſed etiam invalidum eſſe Sacramentum. SS Katio primi eſt, Tum quia miniſtrat Sacramen. tum illi, qui ab ejus participatione eſt ſemotus, id quod illicitum eſſe teſtatur D. 7 h. 22. 4.99. a. 3. Con. ſtat autem, quod omni excommunicationi commune ſit excludere à paſſiva Sacramentorum participatione. cap ſi celeb. de Cler. excomm. miniſt. Tum etian, quia abſolutio, cum ſit actus jurisdictionis ,non exercetur niſi in ſubditum: jam autem Eccleſia per evcominunicationem arcet hominem tanquam rebel- lern ab hujuſmodi ſubjectione „ Ut ſatis patet, ergo. In hanc ſententiam inclinant communiter DD. inter quos eſt Paludanus 14. diſt. 17. 4. 5. Sot. diſt. 22.4. I. a. 1. S. Anton. 3. p. tit. 14. Sylv. verb. conſeſſor. 3. q. 12. & alii. Ex quibus ſequitur ratio ſecundi, ab⸗ ſolutio enim & ſententia judicialis in non ſubditum in omnium ſententia nedum illicita, ſed & invalid eſto. . . Coolliges 1. Quod ſi pœnitens excommunicationis vinculo irretitus ignorans invincibiliter aut factum, videlicet eſſe excommunicatum: aut jus ipium, nempe excommunicato non licere ad Sacramentum ſed etiam effectum ſcilicet gratiam. Aatio eſt tum, quia alids nemo eſſet tutus, an verè ſit abſolutus, eirc, cum nemo ſciat certèò ſe non eſſe aliqua excommumi catione irretitum. Zum etiam, etſi excommunica- . 5 urckeen, .. . lirgs Unkeſo nn accedere, & tamen accedit, & à peccatis abſolutus fuit : non ſolum tunc verum receperit Sacramentum, tucelebrans bilier ie Olinexeuſztur lumnum yvoc. uhilere Clliges 2. 1 uun, und0 nmmohnjule nbabloleirur Egtetenetut dtecordat oheur, pr g⸗ fum, 4 Prmam Di le Cley. . n benekei Ohhhhnicarurn Ilter tecepr⸗ liget 5. EVInculo in Pebzt ſecune Cleſore 1bo Nuicmone, tormidinval Wernien dor Enmegn ſl lft, Kin 1ele, Agnd rutn uküen olrerelctt icatiohe: let. Winiſten Gen One el lenonn 22,099 0 utncatioricotn Oruun Panchu unf. NNN iunglckind alten Pall demm tanguant Urſats paren nlnurirer l.venh AH rtni⸗ ſand Binmmn ihln n, &N excOlNMN blliter al 4 : aut zoß⸗ e 10 Eeun 4 eccnsch eiitn, J. M en ſ ini aiundmm ANoNN De Pænitentia. 399 tus celebrans incurrat irregulariratem, ſi tamen in- vincibiliter ignorans celebret, eam non incurrit, quia excuſatur à culpa, & rem, quæ culpa caret, in damnum vocari non convenit cap. 2. de conſtit. cap. Jine culp de reg. jur. lib. ergò etiam. Colliges 2. Quod, ſi quis ſciens ſe ecommunica- tum, quando ad Confefſionem accedit, obliviſcitur omninò hujuſce excommunicçationis, & ideòd pec- catis abſolvitur, antequam ab illa verè eſt abſolutus, neque tenetur confeſſionem reiterare, ſed ſatis eſt, quod recordatus poſted excommunicationis, ab ea abſolvatur, præcipuè ab eodem Confefſario. Ka- tio eſt, tum, quia excommunicatus, qui ob juſtam ignorantiam Divina celebrat, excuſatur in cap. Jpa- Rolica de Cler. excomm. miniſtr. Tùm, quia impe- tratio beneficii ab eo, qui ſe probabiliter ignorat ex- communicatum, valida eſt, ur aſſerit Gloſſ. com- muniter recepta in d. c. Apoſt. Colliges 3. Quod, qui ſciebat ſe excomminicatio- nis vinculo innodatum, & ſimul ſciebat, aut ſcire debebat ſecundùm qualitatem ſuam, non poſſe à Confeſſore abſolvi à peccatis, priuſquam ab excom- municatione, & tamen abſolvitur, talis abſolutio ſit omninò invalida, & teneatur Confeſſionem reite- rare & ex eo, quòd data ſit excommunicato, & quia Confeſſio non fuit integra; aut ſi eſt integra, fit ab impœnitente non habente propoſitum deſiſtendi à tali peccato: quoniam ſi ticet illud peccatum, quod eſt velle abſolvi, & participem fieri Sacramenti, cujus eſt ineapax ob excomminicationem, Confeſſio non — . mNH eſt integra : ſi autem illud confitetur, & tamen vult e Lbſolvr, eſt impœitens, quia non haber propoſi- 8 1R. 1 400 Caput XI. io ei data eſt avendi àâ tali peccato, & ità abſolurioci chn ge nle, ut declarat latius Navarrus in eie 10 nu diſ 5. num. 48. & in Man. tet2. ð "Caltte, 4. Quod, quiconftetur a Kui Gonteſſon 1 * . 1 H ratione Bullæ Jubi inadver- a, facultatis, & per bivionem: aliguid eſſ jnſeiri; uàâ neſc aliqu . aut inſcitiam, quà ne cllis: & arn reſervatum, non eſt illud conket atnenta⸗ ccatum e abſolutus fuit ab omnibus à Confeſſore . aded ir ealicla & perfeck, i . c abſolutio a itum ſeu liter; hx illud peccatum reſervatum . An n le a a t . erarurn ſe extenderit, adeò S Hdi innodhe. e oriæ, vel cognoverit fuiſſe cen inalc, ei m „ . Cenn. rein ſne uidem illud confiteri non lan. tum, tenetur 4 aill tum, ſed velut ſi & cenſurà illaquea n. relerwarun- tum, à quo poteſt per queme ex mortale peccatum, plex m abriel. diſt. 17. 4. Paludan. in 4. diſt. 18. 4. J. & Gab r Rz. l. iſtæ omnes. Et Katio eſt, q unentio ie⸗ surem 1 feſſoris habentis præfatam aut , gui icä n cvata & cenſuras, erz ordine ad omnia reſerva cenlura ur as pœnitens eſt M „ id ode larent run ræmitti uſu jam univ onfellarun uæ præmitti uſu jar verba, HH antè abſolutionem à peccatis, zehuen. Teo abſoty⸗ te à vinculo excommunicationis zi geas Ego abſo & tu indiges. Tum etiam, 4 en um o ie l n : Abſolyo te, recta mmierui ienne ſolum Confeſſorum eſt, per hæc er aa ingu 4 r . . ſaran c⸗ neceſſariis, in quantum po 4* eeſtin oan §s Gerſon in 2. p. ſub cap. Confeſ. oanne 2. cap. extommunicationum. . Nrandn Niigiol, e li 1blolyere & nron Clis, vel e, hrere cze Dbniriglia Cnmunicatie 1r bontift nr, lap. ll Pres uexcomn UCene! ltui non n Negllures Ind homnine n, R 4 Gllpel tuim, 1 i⸗ tuncti Uwnn, ſel X Dohlr 4 Mohuder Pronen .. de alin Ahenli⸗ 8 De Poœnitentia. 101 Mmodan Motandum eſt tandem diligenter, quod omnes n , HES Religioſi, etiam ab Epiſcopo approbati, præſumen- ,, uul tes abſolvere excommunicatos à Canone, alio mo- r Mendt do & ratione, qum in caſibus tantùm à jure con- e, bln ceſſis, vel ex licentia Papæ, aut etiam præſumentes mem, ſlinin abſolvere cxcommunicatos à ſententiis per ſtatuta chi idd Provincialia vel Synodalia, incurrant ipio facto ex- Nud ontts, communicationem „à qua nequeunt abſolvi, niſi mmibſimm per S. Pontificem: ut dicitur in Clementina de pri- cn & Nett vilegiis , cap. Keligioſi. S. Anton. 3. p. Iit. 24. c. 54. tum, ODiin Quod ſi Presbyteri ſæculares abſolvant ab iſtis, non ucinpten crunt excommunicati, niſi abſolvant à reſervatis in le ennin Bulla Cœnæ Domini: Quia dicta Clementina cap. neninon im Keligioſi non comprehendit niſi Regulares: Qui ta- m, K men Regulares, ſi abſolvant ab excommunicatione orſtperg lara ab homine, non incidunt in excommunicatio- hi, u nem, ſed Peccant mortaliter, & abſolutio eſt nulla. ,Neirdm QLua eſt ſuſpenſio? n Althatit . . lens, . Suſpenſio, proprie Clericos tantùm afficiens, v i 4 definitur, quòd ſit cenſura Eccleſiaſtica, privans . 40 clericos functionibus & juribus Eccleſiaſticis, vel relli ,⸗ + in totum, vel in partem. nae, unni Quotuplex eſt ſuſpentio m. ℳ eiam, S„ . 1 . J ̃— .. inen “ p. Dupléx: Scilet ab officio & à beneficio. Pri- relbeitii. ma prohibet Ordinum executionem, ſecunda per- ſn, i, ceptionem fructuum benefici; & hæc vel eſt to- talis, vel partialis. Rurſfſus alia eft à jure, alia ab homine; alia reſervata, alia non. Suſpenſio gravis ſupponit gravem culpam. De 402 n Caput XI. abſolutione à ſuſpenſione loquendum eſt, ficut de abſolutione ab excommunicatione. Suſpenſus exercens munus officii incurrit irregu- laritatem Papæ reſervatam. Patet ex cap. i1s, qui inde de ſent. excom. in 6. ucer D T Quid eſt interdiltu u en Km,it , Ite Be. EN Cenſura prohibens aliquor umsacramentorum n . 1. adminiſtrationem & receptionem, & Divina officia, Wls, ca ſepulturam Eccleſiaſticam, Eccleſiæ ingreflum. Differt img, Nel ab excommunicatione, quæ totaliter privat commu- Kutmrim nione fidelium; à ſuſpenſione, quæ dirccte privat ſt, brns uſu Ordinum & officiorum. wick, —WR . a lte⸗ Quoruphx. eſt zmiordifkum llne h be hlus B. Duplex: Locale, quod prohi et in certis locis Araitig Divinis aſſiſtere; & perſonale, quo id Prohibetur ſaris V talibus certis perſonis. Ad interdictum reducitur eique ſi milis eſt ceſſa- tio à Divinis, quæ tamen non eſt H cenſura, ſed eſt ipſa deſiftentia à Divinis. Differt ab inter- dicto per hoc, quòèd ſoluùm afficiat locum „ non item perſonas. QOuid eſt nregalaritet 2 . Eſt lunpedimentum Canonicum, directe iInpe- 4 diens à ſuſceptione Ordinum, & uſi ſuſceptorum, ur Ordines ſunt. uin e publi Lor- n t, ſan incuttti ex Ceh. 1, ) nSactammener Dyinck Ugrekon⸗ D inn an le dileckeſt⸗ De Peaænitentia. 403 Quotuplex eſt irregularitas? W. Duplex, Una ex defectu, altera exdelicto. Ir- regularitas ex defedtu dicitur 1I. ex defectu anima, us ſi quis ſit amens, furioſus, phreneticus, arrepti- tius, vel energumenus, id eſt, qui à Dæmone obſidetur, item Neophytus, id eſt recenter bapti. zatus &c. 2. Ex defectu corporis, ut ſi quis ſit mutilatus, carens membro aliquo, vel notabiliter detormis, vel careat utroque oculo, vel etiam ſi- niſtro tantùm. Item, ſi quis ſit epilepticus id eſt, laborans morbo caduco „vel Hermaphrodi- tus, id eſt, in quo ſunt membra genitalia utriuiſ- . . e! 6. que ſexus, item caſtratus, gibboſus tamen & clau- un —N berincen l Polk eſnicte N Dn 1t locun:? 1 *. 1, Gnekknn ſllguue nr dus, ſi ſine baculo Miſſam celebrare poſſit, non eſt irregularis. Cap. ſi quis 10. diſt. 5. 3. Ex de- fectu natalium, ætutis item: & libertatis, ut ſi quis ſit ſpurius, vel nothus, alove illicito concubitu na- tus, leu publice expoſitus, vel ſi quis ſit mancipium ſeu ſervus propriè dictus, vel Ordines ſuſcipiat ante ætatem à jure ftatutam. 4. Ex defectu Sacramenti, id eſt bigamias. 5. Demum ex defectu lenitatis, id eſt ex homicidio licitè Patrato. . Irregularitas ex delicto dicitur 1. ez iteratione Baptiſmi. 2. Ex indebita ſuſceptione vel uſu Ordi- nis. 3. Ex actu infidelitatis 2 Heæreſis, vel apoſta- ſix. 4. Ex Infamia, Ut ſi quis ſit Sodomita, per- jurus in judicio, ſatelles, carnifex & ſimilis farinæ homines. FS. Ex homicidio illicite patrato. Quid boteſt diſpenſare in irregularitatibus 2 M. Solus Papa jure ordinario diſpenſat in iregulari- Cc 2 tati- 404 Caput XI. tatibus. Ratio, quia nemo Papàâ inferior poteſt diſpenſare in univerſali jure Canonico, ſed tali ju- re irregularitates ſunt ſtatutæ ergò. Epiſcopi tamen & ſimiles Prælati juxta Trid. J. 24. de reform. c. 6. diſpenſare poſſunt in aliquibus irregularitatibus. Veiba Trid. ſunt: Licet Epiſco- pis in irregularitatibus omnibus & ſuſpenſionibus, ex deliéto occulto provenientibus, excepta ea, 4 4æ ori- tur ex bomicidio voluntario, & exceptis alus dedu- Gtis ad forum contentioſum diſpenſare. Pariter Superiores Religionum habentes jurisdi- ctionem quaſi Epiſcopalem poſſunt cum ſuis ſubdi- ris diſpenſare in hæreſis crimine, & inüs omnibus caſibus, in quibus poſſunt Epiſcopi cum ſuis, C 45 S à4 Simon Sacerdos eitatus à ſuo Ordinario, nec com. parere volens, ſuſpenſus eſt ab officio ratione con- tumaciæ«, qui, cum ſe ad hanc Diæœceſin tranſtu- lerit, nec de tali ſuſpenſione hic conſtet, celebra- vit ſæbè, fructuſque ſui beneſfici percepit. Q. 1. an irregularitatem incurrerit. 2. An Confeſſor nem. w. Ad I. affirmativèe. Ratio, quia ſuſpenſio concomitatur perſonam, ſicut excommunicatio, utraque enim decernitur adversùs perſonam in pœ- nam ſui delidti, & ideo, ubicunque ſuſpenſus vel excommunicatus celebret, irregularitatem incurrit, teneatur cogere Simonem ad fructuum reſtitutio- —— inau ſoln En ſul. honmmnuni hreſe vir ut. .. 15n93. Ad: Cron ad r a cce n, U R Nnifat. Chobatun Ko, til 15 Uimo ; benele Khünpend Munnniu heſn Huc lofiſi llehre g, egula eet . . Ckcknn las De Panitentia. 40 Pkeia umn in quâ ſolus Papa diſpenſat. Ita communis in c. I. ,El uip de re jud. L. 6. adjunctis, qua dicit. in c. 1. de ſent. excommunic. eodem lib. & cap. final. de excef. Praæl. un Ii Ylyeſt. verb. ſuſpenſio 8. 5. Angel. eodem. 3. 9. 1. tn dih Zab. eod. 9. 9. Nayarr. in manu. c. 27. n. 163. & cap. lilet 4 2 5. B. 9 3. “M enſnt . Ad 2. negativé, quod ſcilicet non tencatur 444. ſun Simon ad reſtitutionem tructuum „quos ex ſuo be- pti A1 neficio accepit, niſi fortè ſuſpenſio fuerit tam diu- turna, ut tacite vel expreſsè habeat vim privationis. cbens imm Ira Bonifac. in Clem. cupientes de ſent. excommunic. aun ſini e probatur, quia Beneficium eſt quid diverſum ab olſficio, talésque reditus convenerunt ſibi alia ratio- niß ne, qum ob exercitum Officium, à quo eſt ſuſpen- ſus, ergò per ſuſpenſionem Officui non eſt fructi- bus beneficii privatus, præſertim, quia pœnæ ſunt 1. reſtringendæ de reg. Jur. cap. in pœnis. o9, OSW C A S U I. ßen⸗ atlot eſtn Petronius Presbyter ante legitimam ætatem F. Ordi- t, nem Sacerdotalem ſuſcepit, de quo peccato poſtea ercchn d confeſſus & exiſtimans ſibi licitum ſacra facere, 1 Nl, celebravit ſæaps. Q. 1. An ſit ſuſpenſus. 2. An uun dato, quod ſit ſuſpenſus, poſtea ſacra faciens ir- G texgularitatem incurrat- 3· An Beneficium de- 6 beat renuntiare * . D comm . I. quod ſi Petronius, cum ciret ætatis ſuæ gium , defectum, eſt datà operaà ſacris his ordinibus ini- rlſen, tiaus, ſuſpenſionis pœnam ipſo facto incurrit per emn N Cc 3 Bullam 40⁰6 Caput XI. Bullam Pii II quaæ incipit Cum ex ſacrorum. Si verò bona fide ſuſcepit, & quadam animi ſimpli- . —* . . Te. 2 citate exiſtimans completam attigiſſe ætatem, eſt or- dinatus, nec in excommunicationem, nec irregu- laritatem aut ſuſpenſionem incidit. Non quidem in irregularitatem aut ſuſpenſonem, eo quod Pius II. in dictà extr. non fert ſuſpenſionis cenſuram, niſi in cos, qui dolosè accedunt; ut patet ex illo verbo: præſumpſerint, & notat Cardinal. Clem. 1. 7. 3 8. de privil. & Nay in man. c. 27. n. 155. Non item ſuccumbit excommunicationi, maximè, ſi di- ligentiam adhibuit, quàâ certior redderetur de ſuâ tate. Tum quta non videtur tunc Peccaſſe mor- taliter, id quod exigitur ad incurrendam majorem excommunicationem. Jum, quia verbum: Au- deat poſitum in Epiſcopali excommunicatione inſi- nuat dolum & malam fidem. L P B. Ad zꝛ. Petronium, dato, quèd ſit ſuſpen⸗ ſus, poſtea tamen celebrando non contraxiſſe irre- gularitatem. Katio, quia licet temerariè ſe ad or- . dines ingeſſerit, poſtea tamen bona fide & purà ſimplicitate per Confeſſionem pPurgato peccato ex- ercuit ordinem, exiſtimans, id ſibi eſſe lici- tum, & ideo „ cum nec ſcienter nectemerariè idfecerit, & ad hanc irregularitatem incurren- dam requiratur, quod ſciens & audax celebret, ab irregulatitare excuſatur, ut declarat Nayarr —K Ca- Pit. accepta de reſt. ſpol. 8. n. 1 2. & in Man. c. 27. „V. I 1 6. . , B. Ad 3. Quod ſi Petronius ſciens aut Cire de- bens ſe ſuſpenium & excommunicatum atque irre- gularem, Beneſicium Eceleſiaſticum acccperit, le- thaliter un. minit. . uler Celig Ail Cap. 1iel tenunti Ele 4 fumm Pellun menri ipte ſcien ohr kiln. onn cktad Cbiineat mapoſtale unr & ho efg. l. 19. mabenekei Eenls ſolon ehed, Dvinis O um, ut ſn Cln S== lalee a Mns hon l ihli ACforiit. Wmimi umt. tetn, eke. , nec ingt Non quike , 0 g Dnbcenlunen pont 1 liual Clen.! 5. 155. N anine, 10 ekenn Eel pelcal e Mr laum majont album: camonei dl ſr lie nrrle atieleand Ce & 0 ael ſbi G N nectenmiu⸗ m Mu celehtet arart . Mn.11 ale le⸗ ne. N ugue Il lulire De Panitentia A407 thaliter deliquit & titulus eſt nullus. C. cum inter. de elect. cap. paſtoral, & cap. ſi. celebrat. de cleric. excom. miniſt. Et ideo aſtringendus eſt à Confeſſore, ut vel renuntiet, vel habilitatem ac diſpenſationem occultè à ſummo Pontifice impetret, faciendo ex- preſſam mentionem de intruſione, in quam incidit, accipiens ſcienter poſſeſſionem dicti beneficii, ut probat Felin. in cap. in noſtra coroll. 7. de reſcrib. vel certè eſt admonendus, ut habilitatem à S. Pon- tifice obtineat ad Beneficium habendum, & poſtea clam expoſtulet ob ordinario, urillud ſibi de novo conferat & hoc conſuluiſſe ſe dudum affirmat. Nav. in manu. C. 29. n. 194. non tamen tenetur fructus omnes Beneficii interim acceptos reſtituere, quia ſuſpenſus ſolum erat ab officio; jam autem ſuſpen- ſus ſimpliciter ab officio non cenſetur eſſe ſuſpenſus à Beneficio, quò adea, quæ dantur illi, qui non inter- eſt Divinis officiis, dummodo ſuſpenſio non ſit tam duturna, ut habeat vim privationis, ut refert. Bo- mf. in Clem. oupientes. CA S VS I Thadæus Parochus noyit Antonium machinari necem uxori, cui facile poſſet obſtare, nec tamen ob- ſtat. Q. An in irtegularitatem inciderit ? Si. Negativè, quia irregularitas ex delicto pro- veniens non incurritur, nifi tale delictum fit dire- & vel indirectè volitum, jam autem actio Anto- nü, ad quam Thadæus efficienter non concurrit, CC 4 nun- 40⁰8 CLaput XI. nunquam fſit ipſi indirectè voluntaria, niſi debuerit & potuerit eam ex officio impedire „ Ut ſentit D. I. 2. 4. 6. a. 6. Parochus autem non tenetur ex officio ad impedienda omnia mala ſuorum ſubdito- ctum, ſed illa ſolum, quæ Proveniunt aut ab errore, aut à carentia Sacramentorum „ tenetur enim ex of- ficio tantum docere, & Sacramenta adminiſtrare & exemplo paſcere, ut haber Tiid. J. 233. 4. 1. C A J OS I. Jacobus ob homicidium in carcerem compactus negat delictum ſemi- probatum, ideoque a Confeſſore ab- ſolvi nequit. Q An . Ulum inducat ad delictum faten- dum in juaicio ,irregularitatem incurrat? HB. Debere Confeſſorem ſuadere reo, ne in ju- dicio mentiatur, ſed veritatem dicar, & AQuod alias non poſſit illum abſolvere, & quamvis ob id damnandus ſit ad ſuſpendium, neutiquam irregu- laritatem incurrere. Katio eſt, tum quia ſuadere reo R Ana red uium, & rlgern neg uad ineun ſmn ſatheit, ond, ſedl 0 Ewitendts WMi. um, quæ rigin Umnonem ex IInd i, man i o 6 juridicè interrogato ut veritatem fateatur, eſt actio licita, quia inducitur reus ad peccatum non com- mittendum: Hæc autem licita ſuaſio non eſt ex ſui naturàâ cauſativa mortis ſeu deformationis; neque . . . enim ex hoc ſolo . quod Tel veritatem, de quà juridicè interrogantur, maniteſtant, ſequitur per iter moraliter, quod interficiantur ſeu ſe & infallibil deformentur, ur ſatis conſtat: Nec enim iſta actio *½ intentione Confeſſoris ordinatur ad mortem, ſed mtilpretx lem ſitet, 4 e. ue Etanmd cal uumd ſllen etiam ſolum De Peænitentia. 409 , ilt chre U D Hnon tenen otumm fabs, ſolùm ad reddendum ipſum reum pœnitentem con- tritum, & ad tollendum obicem peccati, in quo perſeverat negando in judicio veritatem. Zum etiam, quia ad incurrendam irregularitatem ex opere licito tatdem non ſufficit, quod illud ſit cauſa remota deforma- auretina tionis, ſed oportet, ut ſit propinqua. Arg, cap. niitui de occidendis 3 3. 9. 5. & Gloſſ. in cape de catero de e homicidio. Portèò hic dicimus cauſam propin- quam, quæ vel ſuaptè naturâ vel ex intentione ope- . rantis dirigitur ſufficienter, & ſpeciatim in defor- mationem ex ea ſequutam, ut cum aliis docet Na- Aniin varrus in man. cap. 27. tit. de irregularitate ex ho- Cnſiſe micidio juſto num. 210. nAH A4 J O Y. ninen Joannes Presbyter novit Rannitum eſſe in domo cujuſdam eo, Kü amiti ſui: utque Pontiſiciæ Gullæ de bannitis obediat, E pergit ad Eccleſiam, inyentoque curato precatur d eundem, ut campanam ſonet ad convocandos ho- JANSe . Ee . ir I mines, 4 quibus dein captus ad paucos dies ſuſpen- R QLQ., An bujuſmodi Presbyter & ali, qui n Aal buic capiendo operam dederunt, incur- ons; N rerint irregularitatem . e . . * - n rt x. Affirmativè. Katio eft tum, quia omnes iſti 8 fuerunt cauſa propinqua deformationis, & deſide- WZ „“ rarunt ſaltem interpretativâ voluntate hujus mort m. I! Tum etiam, quia in Confeſſo eſt apud Theologos. . Cc 5 eos 410 Caput XI. eos, qui capiunt aut judicant furem vel reum judice puniatur, fieri irregulares, ut habetur o. pralat-de homicid. lib. 6 S. Anton. 3. p. 11. 23. cap. 2. Navarr. in Man. cap. 27. num. 27. Quantum- vis igitur Presbyter peræquè ac alii obedientiam præ- ſtiterint Bullæ Gregorii XIII. plurimumque apud Deum amoré publicæ exercendæ juſtitiæ promerue- rint, ubi tamen Bannitus ſic captus ſententia Capitis feritur, niſi expreſsà proteſtatione apud judicem ſe munierint, irregulares fiunt, ſicut à par judex ſen- tentiam juſtam mortis adversus reum proferendo præſtantiſſimæ virtutis actum exerceêt „ & tamen ir- regularis efficitur. De Ca ſibus reſervatis. Quid eſt reſer Vatio quoad præſens „peccata, facta illi, qui aliàs habet ordinariam vel 1* delegatam jurisdictionem, undé eorum abſolutio reſervatur ipſi reſervanti nim. Papæ ſi ſit Papalis, vel Epiſcopo, ſi ſit Epiſcopalis; ſine quorum pro- inde licentia nemo ab iis valideè abſolvit extra mortis articulum, in quo tamen quilibet Sacerdos à qui- buſcunque peccatis & cenſuris validè & licite abſol- vere poteſt. ”ä Ex quo patet, quòd caſus alii ſint reſervati, alii non, ſicut excommunicatio alia eft refervata, alia J non „ ut 2 7 Bt. Eſt reſtrictio jurisdictionis ad abſolvenda certa n. lelete . Dcornmun lunt 11 nne Chorun UClam mor I, iod , a Uuult per o Uommnnu Iln hæ na H W, cor I hereico, inla li MUbn enn Nernu . Lat ghocann on ide N dr W; hunr. na Arno De Pwnitentiia. 411 l kkun, I 1 Rum, U non. Reſervata alia intra, alia extra Bullam Canæ. de. e, e Excommunicationes reſervatæ Papæ intta Bullam 1 Qunm Conæ ſunt 21. 4 quibus, ſive etiam à peccatis, femim a Tatione quorum incurruntur, ſi Confeſſarius (extra incle periculum mortis) abſolvere præſumpſerit „ Præter- Konek quàm, quòd nihil fecerit, ipfe facto eſt excommu- nti i icatus, à qua tamen excommunicatione ipſe ablol- “ vi poteſt per ordinarium. . . . liutit Excommunicationes communiores intra Bullam n profttend Enæ ſunt hæ. & Prima: Hæreſis externa, quæ comprehendit ummt reticos, eorumque ut talium fautores, qui legunt libros hæreticos, defendunt &c. item ſciſinaticos. Secunda: Lata in eos, qui perſonas Eccleſiaſticas ad ſuum tribunal ſæculare trahunt, faciuntque de- creta, Eccleſiaſticam libertatem violantia. 8, Tertia: Lata in eos, qui conferunt vel transmit- tunt quodcunque genus armorum, conſilio vel lu auxilio proſunt quibuſcunque Chriſtiam nominis hoſtibus. 7 „ . . . Nimm nes, fructus, reditus perſonarum Eccleſiaſticarum Ninarn⸗ dbllie invadunt, aut alia onera ipſis aut eorum bonis im- ſi Dupis bonunt. . Quinta: Lata in occupantes vel detinentes quas- nonmmh 6 cunque Romanæ Eccleſiæ terras aut ditiones. Cæte- ei ræ ſunt rariores. Hcitaboor. Arratl, 4 riarn, Ae . Eg- 501 . 412 4 Caput XI. – L 2 „ „ ſiel ſenure Bullam Cæœnæ ſunt 3 8. c Zuibus 12 lZreſen- husda Excommunicationes reſer vatæ Papæ extra ti ſufficit adducere eas, guæ in BHarti- Amämr bus his ſunt uſitatiores. aNaun . lan elte Prima eſt contra percuſſores Clericorum, ſi zim, & enormis ſit percuſſio, juxta Can. ſi quis ſuadente &c. . uluinn e Secunda eſt in duellantes & cooperantes. w a Tertia eſt contra Clericos, cum excommunicatis mmn 0 à Papa voluntariè communicantes, & admittentes ieczna eos ad Divina officia, & omnes qui communicant re Nblor in crimine habente excommunicationem annexam. Nrna uen Quarta eſt contra eos, qui obtinuerunt abſolu- ſiarinie tionem ab excommunicatione Papæ reſervata ſub con- .. eneri ditione de ſatisfaciendo parti læſæ, & conditionem älib non implent, hi enim rurſus xcommunicatione 4 Deini novam incurrunt. 2** ð Quinta eſt contra Clericos inducentes quamcun-. Dinigt que perſonarum ad faciendum votum vel juramen- Krakm ta, ac promiſſionem, quatenus talis perſona ſibi in Dinef eorum Eccleſia ſepulturam eligat, vel jam electam Gmrm alio transferat. enif Sexta eſt contra recipientes vel dantes cum pacto D5sä quocunque rem ad hoc, ut religionem quis ingre. Rieg, diatuxr. 1 nanl Septima eſt coutra Mendicantes tranſcuntes ad inhun exr mne . 4 Me — nt. Ordinem non Mendicantium abſque ſpeciali Pap? Ma, licentia. Müpclunt cdara eſt contta eos, qui temerariè præſumunt * aſſerere hæreſin eſſe, vel peccatum mortale, ſer- nlki tire, DeK bo nitentia. 413 .* Dehe en Ure, B. Virginem eſſe conceptam in peccato origi- nali vel ſentire oppoſitum. . e in fan. Nona eſt contra dantes vel promittentes in Curia Romana aliqua donativa, ut ea, quæ petunt, fa- e. cilius aſſequantutr. Decima eſt contra viros intrantes Monaſteria Mo- Derconun, mialium, & contra mulieres intrantes Monaſteria ausſudt virorum ex malo fine. Undecima eſt contra malitiose componentes, re- eres tinentes, aut imprimentes libros infames & detracto- euonmm rios contra Ordines S. Dominici & Franciſci. Arin Duodecima contra furantes libros aut quaternio- Wicommm nes ex Bibliothecis Minorum & Prædicatorum. nemannen Dec:ma tertia contra Religioſos cujuſcunque Or- muerum i dimis adminiſtrantes Sacramenta Euchariſtiæ, Extre- Nernlium mæ Unctionis, ſolemnizantes Matrimonium ſine & Ndi ſpeciali Paroclu licentia. ⸗ oummmcern Decima quarta contra ſimoniacos reales circa Or- dinem vel Beneficium. S nes quum Decima quintæ contra committentes ſimoniam con- n vel jum fſidentialem. L 6 petloral⸗ Decima ſexta contra incendiarios, publicè pro el ſam Mα excommunicatis denuntiatos. Decima ſeptima contra eos, qui ſepeliunt hære- hmtsn ticos in loco ſacro. nen gloiß Decima octava contra Sacrilegos, qui non ſolùm infringunt Eccleſias vel hoſpitalia, ſed etiam bonis mnens ſpoliant. ut in re⸗ Heill⸗ Decima nona contra impedientes velvexantes eos, qqui volunt ingredi religionem. „,6 . . . .C . . . reruln, Vigeſima in Moniales profeſſas, ſine gravi cauſa n oltle, Monaſterio exeuntes. Pigeſima 414 4½ Caput YI. im in Vigeſima prima in habentes litteras Apoſtolicas elatg 4 falſas, & non deſtruentes eas; item in falſarios lit- . ehng ſacis terarum Apoſtolicarum. i. Vigeſima ſecunda contra impedientes executionem “ PDD/ Iitterarum ſacræ pœnitentiariæ. t Vi;eſima tertia contra legentes aut retinentes li. . Sſi r. 1EctII Dulecima bros prohibitos, ubi non eſt ſermo de Hibris hære- gtüsloen .. 7 . 4 2 . . „* lhl ticis, de quibus ſuprd. Hæc excommunicatio eſt Rius te ſententiæ ferendæ. — Eæcommunicationes Papæ non reſervatæ uſi- di Ppi y yey,; ,,p a ,, . r varli tatiores ſunt ſeguentes: “ Prima lata eſt in Religioſos habitum ſuum temere kpolalit . . Reer & longo tempore dimittentes. Hkni m Secunda in eos, qui contrahunt matrimonium unplurran in gradibus prohibitis, vel cum Monialibus. Pocarunann Tertia in eos, qui cogunt fœminas ad mattimo- nbdeg n nium vel ad Monaſterium. . Wnialibn Ouarta in dominos ſæculares, qui prohibent ſuis mmilxſon ſubditis, ne Eccleſiaſticis ſua bona vendant, aut ab uim Paren iis emant, aut alia officia Ppræſtent. Inlkum, Quinta in eos, qui procurant abortum fœtũs Unm ma animati. MIRninn exta in Confeſſarios Monialium, ſi foveant Imin ſartr diſcordias in electione. In kenane Septima in Dockores & Profeſſores non facientes nn, n profeſſionem fidei, ubi Bulla §. Pil V. recepta eſt. 7 mefill Octava in negligentes adminiſtrare juſtitiam Ec- cor or cleſiaſticis. A, tli Nona in Religioſos inſtituentes novum Ordinem, Aun. audientes leges vel medicinam extra clauſtra, tenen- tes arma ſine licentia intra clauſtra. Deci- elar Apoll 1n kallerce Aut tetinente⸗ 0 Ge hrshn lnmnhnicnnd rcſerut, 61 nluumter Wattimann aialtbus nas ad mumm- 1 poͤhbat dant, 4l ortun ken , ſ ſoſen non Mrint V. eene juktim D m CCnen, oha, el. M De peænitentia. 415 Decima in imprimentes, imprimi mandantes, vendentes, apud ſe retinentes, evulgantes libros de rebus ſacris ſine nomine authoris & approbatione Ordinarii. meserconin Undecima in raptores mulierum, juvantes; fa- ventes. Duodecima in dominos temporales concedentes in terris ſuis locum pro duello. Decima tertia in præſumentes abſolvere à caſibus Bullæe Cœnæ. Caſus Epiſcopis reſervati pro diverſitate loco. rum ſunt vari, in Archi-Diœceſi Colonienſi ſunt ſequentes: I. Apoſtaſia. 2. Adulterium manifeſtum. 35 Blaſphemia magna, ſerioque prolata. 4. Homici- dium voluntarium. 5. Incendium Eccleſiæ delibera- tè procuratum. 6. Inceſtus cum conſanguineis vel affinibus in primo vel ſecundo gradu, aut cum ſan- ctimonialibus. 7. Injectio violenta in parentes cum enormi læſione eorundem. Nomine parentum etiam veniunt parentes meæ Uxoris. 8. Ligatura „ & om- ne maleficum, quo impeditur uſus matrimonii. 9. Perjurium manifeſtum. 10. Sortilegium, id eſt, dum quis mittit ſortes vel quid * quivalens ad cognos- cendum ſecretum præteritum vel futurum ex pacto cum dæmone inito, explicitè vel implicite. I1I. Sodomia, intellige perfecta. 12. Raptus Virginum. I13. Veneficium, id eſt, dum homini vel animali in- fertur corporale nocumentum. 1 4. Peccatum com- plicis, putdà in materia carnis, quod recenter eſt ad- junctum. CA- 416 Caput . C A L eunnid entem “ Hliter, Franciſca vidua & pauper domi ſuæ per unam noltem ul volens & ſciens Petronium Fratrem ſuum bannitum detinuit dans ei cœænam. Ain Ueren (LLL. Mi ) „An illa inciderit in excommunicationem nen Bullæ Gregorii III. in quareceptatores un . . WoONurta Bannisorum excommunicationis . : Aullnclntere fulmine feriuntur? eecinr, ʒ:. Negativè. Katie eſt, tum quia in jure recepta- ean 44 ror dicitur, qui latenter aliquem recipit, & ideò ce- lat, ut conſervatus manus Judicis evadat, ff. de re- cept. I. I. de offc. Præſi. l. congruu., cap. de eo, qui lat. occul. I. ult. Et receptator, loquendo propriè, eſt nr cenline verbum frequentativum à recipiendo frequenter & wumacum pluries, quare cum Franciſca ſinè fraude & dolo, alimiham quæ in latemi receptatione ob malum finem includun- l, ur tur, nec ſæpè, ſed ſemel tantùm receperit fratrem, 10 non eſt, cur in pœnam contra receptatores banni-. i torum latam inciderit. Tum etiam, quia ex verbis & intentione Bullæ ne- quaquam hæc mulier nec ſimiles comprehendi viden- tur; ſed ſolùm dantes cis receptaculum in favorem ſui criminis. Neque enim dicitur auxiliari, recipere un aut favorem præſtare bannitis, niſi ille, qui hæc eis eig t præſtat eo reſpectu, quo ſunt banniti & delinquen- uniczuin tes, ſicut non appellatur defenſor aut receptor hære- cn nor tici, niſi qui recipit hæreticum, quatenus hæreticus asport . eſt. arg. l. in delictis, §. & detract: f. de nota. Imò unn, be De Peænitentia. 417 . bannito extremè egenti, qui non ſubveniret, pecca- ret mortaliter, arg. cap. paſce. 76. Et ſi extreme etnun non egeat, licitum adhuc elt illi ſuccurrere, quate- aſin in nus eſt proximus, arg. cap. duo iſta nomina. 2 3. 4. 4. ibi. quia peccasor eſt, cortipe, quia homo, miſe- rere. Et ibi Nulli homini claudenda eſt miſericor- dia, ſicut nulli peccatori impunitas relaxanda. Nec ullus eſt Canon, quo probetur, illum qui favet cri- relttum minoſo non ut tali, ſed ut proximo, excommunica- A tionem incurrere in foro conſcientiæ, in quo ſola ve- ütas inſpicitur, cap. tua de ſponſal. Omntrurteotue nuinſnen Quænam eſt diperentia inter caſus Papales & Epiſcopaless euntt, . H .. Hæc, quia caſus Papales reſervantur ratione nGor, annexæ cenſuræ, quæ quia eſt pœna, in ſubjecto o Keen contumaciam ſupponens, non incurritur ab ignoran- fande te caſtim illum eſle reſervatum; ſecùs eſt de caſu Epi- nnn ſcopali, ut patet in peccato complicis. atpeiiane se Quir poteſt abſolvere à caſibus reſer vatisꝰs niorehtl⸗ H. A cafibus Bullæ Cœnæ ſolus ordinariè abſolvit prehenaint. Papa; ſi tamen ſint occulti, & nondum ad forum um in i contentioſum deducti, etiam abſolvit Epiſcopus juxta luti, 7 /1d. :. 2 4. de reform. c. 6. vel per ſe ipſum, vel per le, gihme⸗ ſuum Vicarium; in hæreſis verò criminée per ſe ipſum i tantum, non vero per Vicarium. Etiam ab ipſis tptohe publicis poteſt abſolvere Epiſcopus, ſi adſint impedi- ens he menta, ob quæ pœnitens perſonaliter Sedem Apo- lnet 9. ſtoli⸗ D e 412 Caput AI. ſtolicam accedere nequit. Ratio, quia Eccleſia ut pia Mater cenſetur hoc concedere. * une 7 Qeænam ſunt illa impedimentas Reollue⸗ “ . Sunt hæc : Primum eſt periculum mortis in Eerülem, innere. Secundum, longa infirmitas etiam non pe-. wkilitx n riculoſa. Tertium, paupertas, ut ſi cogeretur men. ilhro ce dicare, qui alias non ſolebat. Quartum, Xtas ſeni. tid & lisvel juvenilis. Quintum, ſexus fragilitas, ur ſi umm idlen pœnitens fœmina ſit. Sextum ſi pœnitens non ſit ſui lenet e juris, ut filius reſpectu patris, ſervus reſpectu Domi- g ni. Septimum, Cura Animarum. Odtavum, debili man abl ias, ob quam moleftiæ itineris ferri non poſſunt. 1. dß, prol Nonum, debilitas membrorum, ut ſi ſit cæcus, (cian b claudus, &c. Decimum, quodvis impedimentum, enn or quod arbitrio prudentis judicatur legitimum. ſ. Woon ꝗMH”ÿMVMʒ 2 . 7. I. Jolpo⸗ HIalenene Kegulares poteflatem alſolvendi “ . . . 4 8. nl à caſibus Bullæ Cæna?! l Negativèe. Su criorer tamen Re ularium ab l pote iiſdem occultis ſuos duntaxat abſolvere poſſunt: quia habent Jurisdictionem quaſi Epiſcopalem, unde candem habent facultatem in ſuos, quam Epiſcopi in Clue, ſibi ſubdtos. OUVM⸗ * Poſſuntne Kegulares ab ſol vere 4 ( llus Eyi. z/ 1 4bole ſcopo ecialiter reſer vatis 2 de ſ N. Non poſſunt ſine ſpeciali licentia Epiſcopi; nam el lachen oppoſita ſententia eſt damnata ab Alexandro VII. en Conleſe Poſſunt- De FPaenitentia. 2419 cn R Poſſuntne Regulares abſol vere à caſibus Papæe H“ä reſervatis extra Bullam Cœænzgz? inenta H zxye.. Regulares extra Italiam degentes poſſunt abſol- fieulum nei vere ab iſdem, exceptis quinque. Primus eſt vio- s tan latio clauſuræ monialium ob malum finem. Secun- tlicgerum dus, violatio communitatis Eccleſiaſticæ. Tertius „ Artun, ub provocatio & Pugna in duello. Quartus „ injectio nglis,1. manuum violenta in Clericos. Quintus eſt Simonia Gniemmnt realis ſcienter contracta, & Simonia confidentialis vereetne completa. Ab his autem quinque ctiam poſſunt Olcnun, E Dominicani abſolvere Confratres SS. Roſarii certis i n temporibus, prout conceſſit Leo X. & Barboſa docet, ut Üſten quod etiam ab his quinque poſſint abſolvere Mendi- H impedinmmm cattes extra montes. Videatur Buſenbaum de cenſ. imm. dub. 5. Sbogar. V. de Regularib. n. 50. & apud hos citati, qui putant, Regulares etiatn Poſt conſtitutio- en ℳ nem Clementis VIII. Poſſe abſolvere ab omnibus caſi- „ bus Sedi Apoſtolicæ rcſervatis, (exceptis Bullæ Cœ. . næ) ſicut poterant ante eatn, præterquam in Italia . Negulriun. extra Urbem. polunt 6. . n H ſ Quid obſer vandum eis, gui abſol vunt (Nul k. Abſolutio ſemper fieri debet ſatisfactà parte nid⸗ lxsà, vel ſaltem de hoc præſtità ſufficienti cautione, non quæ ſufficit ad libitum læſi, ſed ad judicium pru- ilani⸗ un dentis Confeſſarii. dtoI. 4à caſibus Papalibus? 420 Caput IX. Lui habet facultatem abſolvendi à caſu Pape Mutumen reſervato, potéhine ab eodem alſolvere, ne ſi etiam Epiſe opohe reſervatus: Ersi Afirmo. Katio, quia ablato majori ligamine et non remanet aliud minus. lis Poteſtne quis à reſir varis alſolvi indrocke, uu: e & in quibus caſibus? hl: Neci Enenndem B. Si pœnitens præter reſervata habeat ſoh Venia. Kirmmnile lia, Sacerdos expoſitus eum indirectè abſolvere poteſt 14 elor. àreſervatis, cum onere tamen, ut Paniten poſtea n commaed reſervata confiteatur demuèò alteri habenti facultatem, likkcnten & hoc in duplici caſu. Gllua, lu Primus eſt, ſi quis bonò fide putans Confeſſarium habere junisdichionem in reſervata, quam tamen non habet, eaque cum non reſervatis confiteatur. Katio, . quia adeſt debita materia etiam proxima, nimirüm Maut in, ſincerus dolor & conſeſſio & forma. Tum etiam, ullaten, quia bona fides excuſat, ergè &., iungue 4 Dixi: Bona fide; ſi enim ſciat Confeſſatium ca- Mſu Helcat. rere illa facultate, committit ſacrilegium, & Sacra- nſterentuy mentum eſt nulluim. Aundnii Secundus eſt, ſi ſubſit gravis cauſa, vel neceſſitas, Adreyilen qualis eſt, ſi Sacerdos neceſſariò debeat ſacrificare, ljllabu vel Laicus communicare, ita ut ſine gravi ſcandalo vel ℳ infamia id omitti, aut Superior adiri non poſſit. hiin Katio: Cum Jure Divino requiratur, ut conſcius ł peccati mortalis ante Communionem confiteatur, toſi meliùs ceſt, ut confitcatur prædicto modo, quàm quòd omninò omittat. — Aumutt Nota hüinfe Ae n alſalunt, eryatut! myi, lenn ehiihit 1 4 1lubenlo eablolher⸗ u Peniensſi bectitailtan — Am CorſeH Gbam tumn Onkteatur. 16 Onim, MM, nu. Tuum enwè Corfeſlatuu beat ſritu ii uid ,A ae. en Nftem oo 6½² De Pænitentia. 421 Nota tamen, quòèòd hæc obligatio ſe præſentandi Superiori non ſit ad accipiendam novam abſolutio-⸗ nem, ſed ut Superiori innoteſcat, quèd ſit abſolu- tus, & ut is videat de ſatisfactione, quid opus ſit faceer. Quid, ſi talis datâ occaſone ſe no 1. bræſentet? Dico : Recidet in excommunicationem, non . 7 quidem candem numero, à qua abſolutus fuit, ſed in alteram ſimilem ob inobedientiam, cap. eos, qui de ſent. excom. Recidit autem non ſtatim neglectà prina commeditate, niſi negligentiam comitetur malitia & contemptus, nam Canon, quo decreta eſt hæc cenſura, habet: Qut contempſerit. pralatus & civitate diſcedens conceſſit cuidam Confeſſori facultatem, ut à caſibus illi reſerratis abſolveret Juoſcunque ſuos ſubditos, eâ tamen conditione, ut rurſus peccatum reſervatum, in quod incidiſſent, confiterentur eidem Prælato, quando reverteretur. Nunc verò Antonius eâ conditione abſolutus renuit adire Præalatum, putans ſe non teneri ad idem ſeelus denuò clavibus ſubjiciendum. Q. An hujuſmodi conditio ſit illicita, & ſt AAntonius nolit ulterius Juperiorem adire, poßtit de illa inobedientia à quo- cunque abſol vi? Tria in præſenti caſu quæruntur. Prynè an hæc Dd z co, 42 2 Caput XI. conditio à Prælato appoſita ſit licita. Secundè, an . , . . HH 1, In Neni: un abſolutio à Conteſſore dari poſſit ſub tali conditione, ech vel potiuùs danda ſit abſolutèé; TYertiò, an fubditus earie confeſſus acceptans, ſed non adimplens illam condi- monem reincidat in eundem ealum reſervatum. n 1 . S . „ uI.i, Aa B. ad I. Affirmativèe. Katio eſt: Tum quia Præ- Cnlkioni latus poteſt licitè authoritatem ſuam elargiri ſub ca en conditione, ut occurrente tali vel tali peccato talem mi aut tantam pœnitentiam injungat, ergo etiam Ppoteſt gane eam dare ſub onere, ut pœnitens denuò ſe præſentet. hrninß Undeè etiam Eccleſia concedit hanc authoritatem cui- der Jlibet Sacerdoti, ut nempè in articulo mortis à qui- alſen, buſcunque reſervatis abſolvere valeat, eãà tamen con- ie⸗ ditione, ut ſi abſolutus & tali periculo cvaſerit, ſe. ügen mox S. Pontifici præſentet, alias in excommunica- i bom tionem relapſurus, cap. à nobis, & cap. eos de ſent. nihn- excomm. Tum etiam, quia talis conditio habet bo- Kidaner mum finem, ut (cilicet pœnitens magis de ſuo pecca- 8 onai to erubeſcat : erubeſcentia autem partem habet re- S miſſionis, cap. quem pœnitet, diſt. 1I. / tuck⸗ N. ad 2. Abſolutionem dandam eſſe ſimplicirer, & D lt⸗ non ſub conditione, imèò ea, quæ fieret ſub con- Ehenem ditione de futuro, ut Abſolvo, ſi feceris, omninò mi, invalida eſſet. Natio eſt, tum quia conditio de futuro n, ade ſuſpendit actum uſqueè ad adventum ejus, ac per con- a 1 ſequens tempore, quo advenit conditio, jam forma n de abſolutionis non eſt, ergò non porerit operari remis- uſette ſionem culpæ, cap. praterea ſecundo de apell. & cap. ee, * pro te de reſcript. lib. 6. Tum etiam, quia verba Kanlili, illa Fgo te abſolyvo, ſignificant illud, quod effi⸗ um ane Aunt, quate, ſicut ſignificant de præſenti, ita ab- n, ſolutionem & remiſſionem peccatorum efficiunt de mſibechi præ- Nalzil 7 4 4. Secttct, b taliconcdron ti, an b⸗ hen⸗ lamen. Elervatumn. Tumqvuf m chupin o tli pecend 4 ago eunm N ud le nler Autkorknene⸗ Ulo monii , cd tunet lo crtent⸗ Orcolnmmn. 4). klliii nirohotn goeſußtn nem Ml ſnplicter, eret iuo rig, oN uo den 5, 40 au⸗ Oyenim cl G 1, Fen . Cod 4 lenti, Nu De Pænitentia. 423 præſenti: undè, ſi talis effectus poſſet ſub condi- tione ſuſpendi, prædicta verba ſignificarent falſum, cùm reverà Confeſſor eo caſu non abſolvat, quando ea profert. Cajetan. in ſumma verb. Confeſſio 5. num. 9. Navarr. in Man. cap. 26. num. 12. Conditio nihilominus de præſenti vel etiam de præ- terito, quamvis apponi non debeat, ſi tamen acdhji- ciatur abſolutioni, cam non invalidat. Katio eſt, quia talis conditio non ſuſpendit actum, & ideo non habet propriè rationem conditionis, Leg. cum ad præ- ſens, F. i cert. petat. & notatur à Panormit. in cap. 2. de Baptiſm. In Caſu igitur præſente debet Confeſſor hanc con- ditionem pœnitenti manifeſtare ante abſolutionem, & ſi pœnitens eam non acceptat, non poteſt tunc illum abſolvere, cùm careat jurisdictione, quæ ſibi data eſt conditionaliter, & ita non poteſtagere ultra limites in conditione præfixos, ut eſt textus cum gloſ. in cCap. ſi cui de elect. in 6. & docet Panormit. in cap. Iinali de reſtit. ſpoliat. Quod, ſi Conteſſor prius ab- olvit pœnitentem, & poſtea declaravit conditionem præſentandi ſe, & pœnitens non vult dictæ conditio- ni aſſentiri, adeò valida eſt data abſolutio, ut quam- vis pœnitens denuò ſe ſe Prælato non præſenter, non ſit propterea revocata aut facta invalida, etſifortè pœnitens peccet Confeſſori non parendo, quia, cum eo tempore, quo data eſt abſolutio, pœnitens ſit rite confeſſus, & nullum habeat impedimentum ad gratiam conſequendam, efficit tunc abſolutio ſuum effectum, qui non impeditur per id, quod in futu- rum ſubſequitur. „:. ad 3. illum non reincidere, ſed peccare tamen Dd 4 mor- — 42 4½ Caput XI. mortaliter non implendo id, quod ſibi fuit impo. mllinpl ſitum & ab ipſo acceptatum, quod peccatum, etſi Mmd a, non ſit reſervatum, quo uſque tamen in eo perſeve- rat, abſolvi non poteſt. Katio primi eſt, quia peccatum ſemel per Sacra- Imiinctt, mentum peœnitentiæ deletum redire non poteſt, ut habet communis. Inſuper Deus non remittit pecca⸗ ſolutio eſſet imperfecta, nec efficeret id, quod de pPræſenti ſignificat, & ſic per hoc Sacramentum non hieret reconciliatio cum Deo: quod dicere eſt hære- ſis, ut eſt in Zrid. ſ. 14. cap. 3. Katio ſecundi, nempè, quèd, licèt non reinci- dat, non poſſit tamen abſolvi, quouſque Prælato ſe præſentet, inde manifeſte colligitur, tum, quia ac- ceptando dictam conditionem obligavit ſe ad illam implendam: Unde, quouſque perſiſtit in propo- ſito non adimplendi, eſt impœnitens „ac per conſe- quens inhabilis ad abſolutionem, arg. Gloſſ. cap. Dictum 81. diſt. Felinus in cap. irrefragabili de offc. erdin. Tum etiam, uia illa pœnitentia, ut iterum ſe debeat Prælato præſentare, non poteſt per alium Confeſſorem inferiorem immutari, qui ab eo pecca- . A1i . . . nncln to reſervato, ob quod illa impoſita fuit, non pote- rat abſolvere: Sylveſter verb. Confeſſio. 9. 12. Koſell. 0 §. 11. Monal. in öumma de pœmit. S. An peſſit im- poni a non proprio Sacerdote. Maryarrus in manu. cap. Pe. W len Iea Pa ta ſub hac conditione in futurum, ſi pœnitentia ad. impleatur, vel ſi pœnitens non relabatur, aliaàs ab- Nilteb e⸗ iire. facul Nrne. ilbetiiner Pinnedia nicunm Umatebaroc uicr, hn rro ablo lnd exilte lanmeht⸗ uumenl Ulonnielione lerein enc i 1 Re De Pœænitentia. 42 5 A ſbi im Petrus lmplex Sacerdos abſol vit in agone Pau- d eccune lum 4 caſu reſer vato, cenvaleſes „ Ler, men natt tenetürne iteratò confiteri? V Dico: Non tenetur, quia quod ſemel legitim nlene lpeN remiſlurm eſt, ſecundè confiteri non obligarur. ire non ucb Cotrentirfe Aadreats Daroches obtinuit facultaten abſol- l porin Bennit vendi ab excommunicatione unum, non Lamen tbunm, Aa expreſſum & nominatum Q. An ills 4 eril, Aa W Facultas valeat pro le dex. Sctarnektunhm do alio? Aere elk. W .. Negativè. KRatio, quia talis abſolvendi licen- tia habet v vim ex intentione concedentis: jam autem lcer nonrn Papæ i intentio non fuit concedere pro uno indefinitè olqe unn & vageè ſarpr⸗ ‚qid eſt, pro quolibet eligendo à vo- dr, n ie luntate Parochi, ſed pro eo uno determunate & ſin- loneirf Au. Sulariter „pro quo petebatur. etlltt in i Porrò abſolutio à cenſuris poteſt etiam dari ablen- G “ * ti, imò exiſtenti in mortali. Ratio, quia non eſt 4. MH eſt ſacramentalis, per quod differt ab abſolutione ai ſacramentali. Poteſt item reſervatio tolli etiam ex- Nria, utim tra Aconfeſſionem? imèò & una reſervatio ſine altera ſic eſt get tolli poteſt, non minùs ac una cenſura ſine altcra, ut li ab ear dictum eſt ſuprà de excommunicatione. k, Reſervatio caſuum; aut data ab iis abſol- 1. . vendelicentia, ceſſatneper mortem Epi u ſeopi reſer vantis, vel eo evcom- municato? Z. 1. Reſervatio caluum Epiſcopalium extin- „ Dd z 426 Caput AI. . . n. n . Al un r guitur per mortem vel amotionem Epiſcopi, niſi Sanric ſint reſervati per Synodum. ARatio I. D. eſt, quia an RW ultrà ſe non extendit intentio vel poteſtas Epiſcopi. “ KRatio 2. P. eſt, quia in eo caſu reſervatio habet HSS 414 rationem legis, quæ durat ctiam mortuo Legisla. tore. 11 elann . 2. Facultas abſolvendi à reſervatis per mor- AncChri tem Epiſcopi vel ejus amotionem non exſpirat re ad. ommin ju huc integra, id eſt illa facultate à Confeſſario non. Mmmm, qu dum in actum reductà. Katio, quia gratia facta Enpermment non exſpirat per mortem concedentis, aut Per amo. Wiſt, cu tionem ejus ab officio re adhuc integra, C. /. nulla uls lut de prabendis in 6. ſed in utroque caſu conceſſio eſt mdn nclie gratia jam facta, non facienda „ergo. . B. 3. Hæc facultas etiam non exſpirat per cx- communicationem vel ſuſpenſionem Epiſcopi. Ratio, quia, licèt talis Epiſcopus in eo ſtatu actus ſuos va- om5 lidè nequeat exercere, quos tamen ſemel antea excr- ulh melt cuit, illi ſubſiſtunt. 1 i, , i Ex quo ſequitur, quèd etiam Epiſcopus in illo u un ftatu non poſſit revocare facultatem abſolvendi al- nmeun teri conceſſam. Katio, quia per hanc revocationem NN exerceret actum ſuæ poreſtatis. Sinie d N De Indulgentiss. dae Quid eft Indulgentia? 4rne Bt. Eſt relaxatio pœnæ temporalis debitæ peccato is V. . 2tuali ſ Peſort De Pænitentis, “ 427 ilchi,1 actuali jam remiſſo, homini in gratia exiſtenti con- 1.ct, e ceſſa extra Sacramentum à Prælato Eccleſiæ illi ap- okokin plicante Th ſaurum Eccleſiæ. L lekerunni⸗ 4 Quid eft T beſaurus Eccleſiæz? õ ꝑ. Theſaurus Eccleſiæ ſunt bona opera ac ſatis- tiones Chriſti, Deiparæ, Apoſtolorum, Martyrum, n nſnne Somnium juſtorum à primo juſto Abel uſque ad Conkſinom ultimum, qui in fine nundi naſciturus eſt, quz glin grnuttl ſemper manent in Divina aeceptatione, ac data ſunt ccleſiæ, (cujus Chriſtus eſt caput) ut ex iis ſimul 6, A deln junctis velut ex quodam ſpirituali publico ærario egnu, C. S= W u coel membris indigentibus communicetur. hien Quis poteſt largiri inaulgentias? EyicoptAa“ e ,. Qum S. D. in ſuppl. 4. 26. a. 3. Poteſtas fa- Ctus lune. n ciendi indulgentias architectonice reſidet in Papa, uia poteſt ſacere, preout vult, causâ tamen exi- ins ni Reme legitima, ſed in Epiſoopis eſt taxata ſecundum laena 4 ordinatienem Papg. Porrò eſt Epiſcopo taxatum, ut poſſit ſolum dare indulgentiam 40. dierum au- thoritate S. Pontificis, item in dedicatione Eccleſiæ ingdulgentiam unius anni. Solet etiam Papa ſuis Lega- tis dare facultatem concedendi indulgentias, & ſum no Peœnitentiario. P eyocati Porteſtne Papa lucrari indulgentias aliis conccſſas Gt Afirmo: Sicut & gaudere poteſt diſpenſationi- nech bus aliis, V. G. in jejunio datis. Natio, quia alids biry ollet pejoris conditionis, quàm cæteri. Qao- 4 ½ LCLaput 1II. Quotuplex eſt indulgentia ? nidig⸗ v. Dividitur I. in realem, perſonalem & loca- i lem. KRealis eſt, quæ conceditur alicui rei, rofario, V. G. vel imagini, ſeu potius in favorem illius, qui Tinuiar rem talem geſtat. Perſonalis conceditur perſonæ, ut eam lucretur vel in axticulo mortis, vel quotie hoc vel illud opus pium injunctum feccrit. Lo- Fm, calis conceditur alicui loco, ſcilicet Eccleſiæ vel Al. im tari. 1. Pitßre Item alia eſt totalis, partialis alia. Yotalis eſt plenaiia, remittens lucranti totum poœnæ reatuuaiain. Partialis, quæ tantùm partem. “K ſ SHn, e bepen . Non differunt quoad ſubſtantiam ſeu quoad ur effectum remiſſionis totius pœnæ, ſed tantùm quo. cn d ad jurisdictionem & majorem facultatem, V. G. ab-. inn ln ſolvendi à caſibus reſervatis & cenſuris, diſpenſan. emm; er Indulgentia plenaria 4 Ferine à Pubilæo „ di in votis & juramentis, quæ amplè ſolent conce. ; jelce . . . . 171 . .4 .3 di in jubilæo. Ex quo patet, quèd Jubilæum Dihil tili ad aliud ſit, quâm Indulgentia omnium pœnarum tem- poralium peccatis debitarum cum varüis privilegiis & Lonmi en facultatibus ante nominatis. eugrarnt Quæ conditiones requiruntur in lucrant an vu. Quinque. Prima eſt, ut ſit baptizatus. Se- cunda, ut non ſit excommunicatus excommunica- Neguin tione majori. Tertia, ut indulgentiâà pro tunc in- ſur digeat. Quarta, ut ſit in gratia; kialeram⸗ ſi d 4 nils De Pænitentia. 42 früis indulgentiarum ſit DEUM populo Chriſtiano prlacare. Quinta conditio eſt executio operis in- Gukem &le juncti. iei, nn emlde Teneturne quis opera præſcripta imple- d ͤiee her ſemeribſum n Kort. à . Affirmo, quia communiter hæc eſt mens Pon- Eeckche ie titicis. . Proteſtne uno altu lucrari quis duplicem . ue .. indulgentiam? n peene Itlin “ . . Afßirmo, ſi ea ſit mens concedentis, quia ab es hæc res dependet. 4ilte S 1 Quid ſi utraque indulgentia hit plenaria Katn ſen eam. . Aunnngr Dico, non poſſe unico actu lucrari. Natio. quia Gten, 105 prima plenaria, ſi reverd obtineatur, remittit totam un, A pœnam; ergè nihil reſtat, quod tollatur per alte- tram; vel certè utraque concurrit ut duplex cauſa⸗ neer rar ; N lomd partialis ad eundem effectum. , Qus omni culpa immunis in eo inſtanti, qu0 Annl e . 2 i, 4 ucratus eſt indulgentiam, moritur, nonne continus in Cælum evolat? , ulrN “ . Aßirmo. Katio eſt: Quia nulla obſtat remora, nim. nec culpa, nec poœna;, ut caſus ſupponit. uns. H . . . . . . lai RKrequiritürne intentio ad lucrandas in- Conwor. 3 Otme? dulgentias nin e. Dico: Actualis intentio non eſt neceſſaria, ſed l ſufficit 432 Capur X. ſuſficit habitualis aut interpretativa. Ratio, quia Papa concedens indulgentiam non cenſetur aliam in- tentionem requirere, cùm Bulla aliam non expri- X mat, ſed ſolum dicat: Indulgentiam concedi piè * viſitantibus V. G. Eccloſiam. Quibus concedi boſſunt indulgentiæ? n. Concedi poſſunt tam vivis, quàm defunctis, cum hac tamen differentia, quòd vivis concedan- tur per modum ſententiæ ſeu judicialis poteſtatis eos à poœna abſolvendo, defunctis verò ſolùm depre- aoac ſol cativè per modum ſuffragii, auxilii, vel ſolutionis Deo factæ per oblationem ſatisfactionum Chriſti & Sanctorum ex Theſauro Eccleſiæ. Aatto iſtius differentiæ eſt, quia abſolutio judicia- lis eſt actus juridictionis in ſubditos „ſed defuncti, Ccm ſint extrà forum Eccleſiæ; non ſunt amplius ſubditi ei, benè tamen vivi, ergèò. Cæterum, licèt hæc indulgentia in vivis intalli- bilem habeat effeétum, poſitis ſcilicet omnibus re- quiſitis, non tamen ita in defunctis. Ratio, quia Deo liberum eſt dictum ſuffragium vel ſolutionem admittere vel non, cùm ad hoc nec ex juſtitia nec aliunde obligetur. Unde, quòèd ſuum habeant effe- ctum, ex ſola pendet Dei miſericordia; attentis ta- men ineritis eorum, (quibus applicantur) dum erant in via, quia, ut dicit S. Aug. in lib. de cura pro mortuis: Indulgentiæ & ſuffragia illis ſolis defunctis proſunt, qui in bac vita meruerunt, ut in purga- Qus torio hæc ilis prodeſent. “ P 1 ut, Mia: Qu Utamen is Geminte 2 Nmmſt ca⸗ yantlat Comm uu. Lunn in, Gpatn p Dne nhiſn ionis D.. 2 e enin er filier 0r. Iuoad l umn ge hel inuulle in, Glbtſlan Perſanne latu ali aeht⸗ 7 dn, Cenſetut dunt Mhum non er nuinn contel Arhenie quun deind A Nies N cilisolttde erd tolin cr j, Vel in Honum Crtat Ploluto ſd⸗ , Kd n non aht imi in in S cet Onnmboe, Ha, E c & ſtii um habem nrun undt l. , i hen, 6 diſpenſatus, poſtea tamen 4 dæmone tentatus in precepta eſt executus. De Panitentia. 43 . Quid, ſi talis anima non amplius Iſri in Purgatorio? nil ieo Quèd Deus illa ſuffragia applicet alteri, nl i tamen is, qui ea applicavit, intenderit alteri eterminatæ animæ applicare, ſi prior non indigeat, vel noön ſit capax. Trranslato Feſto trancferuntürne Indul- gentiæ?s Communiter non transferuntur . ſi Feſtum fori quoad ſolum Sacrum & horas Canonicas trans- ſearar. KRatio „quia hæc cenſetur eſſe mens Pon- ificis, quam probat praxis fidelium de tali trans- latione nihil ſcientium, & ita patet in Feſto Annun tiationis B. V. dum celebratur in hebdomada ſané Sacro & Officio translato poſt Paſcha. Aliud cn ſi ſimul quoad forum in alium diem transferretur nc enim etiam transfertur 2 transfertur indulgentia. Quod ſpecialiter Ordini noſtro indultum eſſe à Clemente VIII. quoad Feſta 8S. Ordinis noſtri refer Fontana de Feſtis SS. n. 4. k t. noſter C 4 5 S d; em. Paulinus publicate Jubilæo ſe diſpoſuit ad illud lucran- dum, & cum boc propoſito eſt Confeſus, & in quibuſdam vpotis aut boritate Zubilæi à Confeſore pdeccata aliqua incidit, neque omnia in jubilas 432 Capu: XIAI, 6 An bac votorum diſpenſatio fuerit vali: — da Jubilæo non aſſecuto * 0 . Negativè. Katio eſt tum, quia erſi abſolu. ti0 Sacramentalis à peccatis ſit actus ligitimus, qui non admittit modum nec conditionem, ſed plene crame; habeat ſuum effectum, ſimul atque verba abſolu- ldc/ tonis d Confeſſore ſuper debità materiã præferuntur. Arg. leg. actus legitum f. de rez. jur. attamen actus, Au non ſortiuntur effectum conditione non adimpleta, Ser ut ſatis patert: Jam autem diſpenſatio in voto eſt keien actus revocabilis, nec ex ſui naturà Sacramentalis, (End & ideo heri poteſt ſub conditione, & ſub at dt tacitè à Confeſſore, quatenus non diſpenſat niſin Fkn u virtute Jubilæi lucrandi, ac proinde eo non lucra- ictin to diſpenſatio redditur invalida. Tum etiam, qltia i facta contra formam, præſertim ab homine factam, “ ſunt 5ο jure nulia. Cap. cum dilecti. de reſeript. & cap. piſanis de reſtit. ſpoliat. Cum ergo forma (Mean , Jubilæi det authoritatem diſpenſanti, eâ conditio- ne, ut fiant, quæ in Jubilæo ordinantur, ſequitur quod deficiente hujus conditionis effectu diſpenſatio Auth fuerit invalida. Pro quoò facit Gloſſa communiter vichm In recepta præſertim à Felino in cap. ex parte. col. 4. alinn de conſtit. & Clementina prima verbe inhibentes de lliu inen jure Patronatus. 1 “ (0) ee fnmm F um canſ — De Sacramento Extremæ Unctionis. 433 d urrit i qiirei a De Slgnam, en, un Sacramento Extrema VUVndtionis. ne rech ügtaeam Quid eſt Extrema Unätio? dr. MWaNcdOekh eton Be. LSt Sacramentum à Chriſto inſtitutum ad ab- lto nſone — ſtergendas peccatorum reliquias. Probabi- i Kum lius dicitur, quòd ſit inſtitutum à Chriſto poſt re- „bk ſurrectionem und cum Sacramento pœnitentiæ. Katio, Gipenir ii cjuia eſt inſtitutum contra reliquias peccatorum, ergoᷣ eeo ron eſt completivum & conſummativum Sacramenti Pœ- umetem nitentiæ, ergèò conveniens fuit, ur non inſtituere- homunenn tur ante illud, ſed cum illo. glet * ap Quænam et materia & Forma hujus Sacra- dun menti ? k.. Materia ejus eſt oleum olivarum ab Epiſcopo benedictum. Trid. ſ. 14. 6. 1. Forma autem: Per . MWtam Unctionem & ſuain piiſſimam miſericordiam in- ien. dulgeat tibi Dominus, quid quid per viſum deliquiſti, Sc. Et quamvis Miniſter ordinarius benediétionis hujus olei ſit Epiſcopus, ut patet ex Trid. I. cir. H ſimplex tamen Sacerdos ex commiſſione Papæ poteſt Elle ejus miniſter extraordinarius, ut pater ex anti- quiſſima conſuetudine Eceleſiæ Orientalis. 2« Quid 24¾ Sct A. oleo Quid / Parochus ſolùm habeat parùm de . 5 Go, poteſtne quid admiſcere Seneacko⸗ r d, Neſt: itate. Katio, quia mo- Poteſt in parva quantita ati⸗ e. icum admixtum trahit ad ſe benedictionem majo ris, ut patet in aqua benedicta. Quid, ſ Qacerdos non habeat oleum vovum, 2 ſeu hoc anno beneaidtum , ſed ſolu antiquum ? Dico: Validè & licitè illo utitur in neceſſitate, extra quam eo utendo peccat, quia agit contra ri- mm Eccleſiæ. Quæ corporis partes ſunt inungendæ? Dico: Organa quinque ſenſuum, nim. ⸗R Aures, nares, os, & manus. Katio eſt S. Th. hi 2 . drima principia & inſtrumenta peccandi; cum en nhil lit in intellectu, quin prins fuerit in ſenſu . ia peccata actualia aà ſenſibus originantur. n gi debent oculi propter viſum, aures Pioptei nudiin ic deinceps auditum, & ſic deinceps. 15 la, amenti, & quan- Quis eſt efeltus hbujus Jacr „ο7 do confertur? Be. Effectus hujus Sacramenti lroprigs R x1115 ulas peccatorum; effectus ſe xius eſt tollere reliquias p haine e its elt a r. . interdu i ſſeuuna Maninze ecunnr, un hoc 5 Me com eni . lnan Solus Urme, Unlin non , in eber, tnn inüm In Cn I, oreſt de tumen . (anttentir Muurtnat, ioſs le “ 8. lns jmatr ſt eractas . or elit Ahnilia, N zarin niſen 4 r oleunn ſelſiin r in neceſi ia gi conn nungente um; nin l Nate , uittrt iuß Andt; Cin gerit i ſt igimutn. 1 1, aute ⸗ 6 4 enti, 6 11 nes peractas morcretur, poſſet alius pergere, ubi Pprior deſiit, & perficere. Fatio, tüm à pari de opr idt 1 Su nem, tùm etiam, quia, ut ait S. Th. hic 9. 2 9. 4. 2 „ 4 7. 29 2 D De Sacramento Extremæ Unſionis. 4 3 5 darius eſt alleviatio quædam ægritudinis corporalis, imò interdum perfecta ſanitatis corporalis recupera- tio; i ſecundum Dei providentiam (ut loquitur Trid.) lai ant ſaluti animæ expedierit. Hi tamen effecus non pro- 1io, glin Aionem mmn. ducuntur, niſi poſt ultimam unctionem. Ratio . quia hoc Sacramentum ante ultimam lactionem non eſt completum, cùm omnes lunctiones ſint de eſſentia ejus. Qaodnam oft ſubjectum bujus Jacramenti? k. Solus homo baptivatus, adultus & periculo- se infirmus, dicente Trid. ſ. 14. c. 3. hoc Sacra- mentum non niſi infirmo, de cijus morte timetur, dari debet. Neque poteſt iterari, quamdiu manet eadem infirmitas & periculum mortis, alids, ſi in- firmus convaleſcat, & in periculum mortis relaba- tur, poteſt iterari, ut habetur in Trid. lIoc. cit. Poteſt tamen etiam dari pueris graviter infirmis , quàm primùm ſunt eapaces doli ac peccati, adeoque & pœnitentiæ. Katio, quia hoc Sacramentum eſt coniunimativum Sacramenti pœnitentiæ. Non tamen furioſis & perpetuò amentibus. H Quis eſt Miniſter huſus Sacramenti . B. Solus Sacerdos, ita patet ex verbis S. Jacobi: Inſirmatur quis veſtrum, inducat Presbyteros. Item ex Trid. A. cit. quòd ſi Sacerdos ante omnes unctio- Euchariſtia, ſi Sacerdos moreretur peſt conſecratio- E e 2 ad 4336 Caput XII. ad 3. miniſtrorum pluralitas non tollit unitatem hujus Sacramenti, quia inſtrumentaliter tantùm operantur. Quanta eſt obligatio ad miniſtrandum boc Jacramentum præſertim tempo- re peſtis . Quicunque curatus ſub mortali tenetur Extremam Unctionem ſuis ſubditis eam petentibus dare. Katio, quia fideles habent jus ad hoc Sacramentum, & curam gerentes vi ſui officii ad ejus miniſtr ationem ſe obligarunt; unde Parochus non obſtante etiam parvo periculo, ſi illud non ſit moraliter magnum, tenetur vel per ſe, vel per alium ſuis Parochianis eſte infectis conferre Extremam Unctionem, licèt alia Sacramenta receperint, ob rationem datam. Si tamen Parochus abſque notabili vitæ ſuæ periculo hoc Sacramentum miniſtrare nequeat, & reliqua pars Parochianorum carebit Paſtore, ſi nempe Pa- rochus contrahat peſtem, & moriatur, ad id non tenetur, quia hujus Sacramenti ſuſceptio non cadit ſub præcepto. deg quid, ſ Barochi ſve juſtè, ſve injuſtè abſint, vel nolint ſer vire, vel peſte lJasorent, tenenturne alii . Jacerdotes? B. Tenentur ex lege charitatis, & juſtitiæ lega- lis. Katio, quia ad caſum tantæ neceſſitatis cen- ſentur omnes Sacerdotes in ſua ordinatione ſe obli- 6 2„ . . . gaſle, & pro eo obedientiam promiſiſſe Epiſcopo tam n lepnlar (l n e0 guit, Cut/ M. h omundn n caln ſn R C De u Wn! mI Chri nultur or n, ſimnu Man. 0 conſta De Sacramento Extremæ Unctionis. 1437 tunittem hif . R“R g tam regulares quàm ſæculares; ergè Epiſcopus om- n nihus in eo caſu poteſt mandare. Hrandin kA= Jed guid, ſi ſuperior nollet permittere, ut endr ullus ſuorum pareat Epiſcopo in eo caſu mandanti? egennt Eum Dico: In eo caſu eos potiùs debere parere Epi- Min ſcopo mandanti, qum ſuperiori ſuo. Katio, quia rumenmm,in tali caſu ſuperior injuſte contradicit. 6 minitruuonn obltanr an iter mon Ckonem, enn date 1 De 4 5 — õ d Sacramento Ordinis. gtur, An §. I. ehtio nd⸗ 4 Quid eſt Ordo ſi vé Ordinat io? „ . COn D. Th. q. 34. a. 2. & Mag. ſent. quod — ſit ſignaculum quoddam, ſeu Sacramen- tum à Chriſto inſtitutum, quo ſpiritualis poteſtas utii 4 traditur ordinato exercendi miniſterium Ecclefiaſti- elſets e . ſimulque gratia ſantiſicans ald illud ritè obe- e Ddam. Ordinem eſſe Sacramentum eſt de fide, e hih ur conſtat eæ Concil. Plorent. inſtrult. Armenorum E e 3 §. ſe x.- S= 4 58 Caput EUIII. §. ſextum Sacramentum & Trid. ſ. 23. c. 3. & cax. 3. & alibi. Et ratio eſt, quia illi convenit definitio Sacramenti, eſt enim 1I. ſignum ſenſibile, ut patet, nimirum vel impoſitio manus vel externa traditio materiæ ſivè inſtrumenti cujusdam V. G. candelabri vel calicis &e. Deindè confert gratiam, ut patet ex illo I. ad Timoth. 4. Moli negligere gratiam, qus in te eſt, quæ data eſt tibi cum prophetia, cum im= poſitione manuum Presbyteri; Ergò. Nota, quod ſicut in quovis Sacramento tria de- ſtinguntur, nimirum 1I. Sacramentum tantum 2. Res tantüm. 3. Res & Sacramentum ſimul; ita & in hoc primum eſt externus ritus ſeu ordinatio 2. gratia, 3. Character. Quando hoc ſacramentum eſt à& Chriſte inſtitutum? . Eſſe inſtitutum in ultima cœna. Luc. 2 2. Cum ſcilicet Dominus xSUS corpus & ſanguinem ſuum Apoſtolis tradidit, iisdemque & eorum ſucceſſori- bus, ut offerrent, præcepit illis verbis: Hoc facite in meam commemorationem, ut innuit. Trid. . 22. c. 2. ibi (quos tunc novi Teſtamenti Sacerdotes inſti- tuebat) & can. 2. eadem ſ. onm enim ibi doceat Chriſtum inſtituiſſe ordinem ſacerdotalem, conſe- quenter idem judicandum de omnibus aliis, qui ad illum referuntur, eique inſerviunt, ut bené Hen- tiq. L. 16. c. 3. Keginal. L. 30. c. 3. Bonac. de Sacr. è Arg⸗ ¹ EMe otciſtatum onatum, 9 Cn Muur, P cockrinan lun om⸗ 1. Mirm Kinpümun Sudlm gle nes ace la, ſe Urle, ſcl Ucines kee Mlate ſni. Uonnet e, N Orn onn ſacn Reri iun un cin onhlecran rum, nut. K Nam e De Sacramento Ordinis. 4 9 6 56ͦ Quot ſunt Ordines J meni deini Wr lie, u . Eſſe ſeptem, ſcilicet oſtiariatum, lectoratum, euetna ih exorciſtatum, acolytatum, Subdiaconatum, Dia- V.G end; conatum, Sacerdotium, ita S.D. 4. cit. a. 2. & Trid. um, I E N. 23. c. 2. ubi, cùm dogmaticè contrà hæreticos ec;s loquatur, viderur omnes veros ordines numerare, pheue, Ane ne doctrinam inminutam tradat. umenti (Suntne omnes ordines propriè Sacramenta ? Orumn vann: B L tum m e. Affirmativé, cauſant enim omnes gratiam, odui & imprimunt characterem. Neque ex hoc ſequitur quod ſint plura Sacramenta, quam ſeptem, quia orgdines Sacerdotio inferiores non ſunt Sacramenta 1C totalia, ſed ſolùm partialia, conſtituentia unum totale, ſcilicet Sacerdotium, ad quod omnes alii orgdines referuntur velut ad finem, undè ſunt anum M umtate finis. nguien H. . un cα Adi omnes ordines ſunt Jacramenta, ecur tan- 6: HH tum tres ultimi dicuntur Jacri? erletad W. Omnes quidem Sacramenta eſſe, quia ſunt im bi de ſigna ſacra & ſanctificantia, ſoli tamen tres ultimi lem, M. Sacri dicuntur, quia habent annexum ſolemne vo- 1, tum caſtitatis, per quod ſpecialius & firmius Dzro Ibel conſecrantur, qui iis inſigniuntur. Unde quo tem- ;“ pore ſubdiaconatus annexum non habebat caſtitatis votum, ſacer non dicebatur. C. 9. 4 multis de ætat. & qual. ord. & c. 4. nullus diſt. 60. Vocantur ctiam Majores propter ſui eminentiam & dignitatem Ee 4 muns- 44 Caput XIII. munerum, ad quæ eorundem ſuſceptores deputantur; alii quatuor verò vocantur minores, eo quod ſubjecta ſua in inferiori gradu conſtituant & minoribus officiis occupent. L Quæ. & quotuplex eſt materia acforma ordinis? B. Materia cujusvis ordinis eſt duplex; una remo- ta, altera proxima. Prima eſt illud inſtrumentum, quod ordinando ab ordinante traditur, per quod actus ordinis deſignatur, & in ejus traditione character im- primitur. Secunda eſt ejusdem traditio. Forma ſunt verba Epiſcopi ſignificantia poteſtatem, quæ or- dinato datur. Kequiriturne contactus phyſieus in ordinanda? N. Probabilius eſſe requiri contactum phyſicum. ita S. Th. hic q. 3 4. a. 5. ad 3. Dicens: Eorrectio mate- riæ magèe eſt de eſſentia Sacramenti „ quam tactus, tamen ipſa verba formæ videntur oſtendere, quòd tactus materiæ ſit de eſſentia Sacramenti, quia dicitur: acci- pe hoc vel illul. Non tamen contactus ille immedia- tus eſſe debet, ut patet in vino contento in calice, quod immediatè phyſicè ab ordinando Presbytero non tangitur, ſed ſufficit tangere calicem, quia juxta communem hominum uſum, qui tangit continens, cenſetur etiam tangere contentum, communiter ta- men obſervatur, quod panis patenæ ſuperpoſitus im- medliatè tangatur. . Quotuplex eſt eſedtus Ordinis? H. Eflectus cujusvis ordinis eſt duplex; unus pri- marius ſeu principalis, ſcilicet gratia ſanctificans ſe- cun- . IlnGa. Altet Nünitur in erablls. Ratio 1. V. tonte io glien per ſe NIn: fed ur Tentumm S (1. 1n0. G4 10 3. paf Etohnur ſi imnimuur che (irubils, e ter NI. Cha zullarſhr ln. has luio 5. T Uumur, in eſunollth ricendh Etintqur Wentia aer Aerbapt Ghir t Dbhhinem Cinnti De Sacramento Ordinis 441 oresdenun cunda. Alter ſecundarius ſcilicet character, qui im- eo quodlbi primirur in quovis ordine, ita u nullus orco ſit ninorboson iterabilis. Katio I. P. eſt, quia omne Sacratnentum inſa Ib- iuafennm jecto ritè diſpoſito caulſat gr atiam ſanctificantem, & quidem per ſe ſecundam, ſi ſit Sacramentun n vIVO- rum : ſed ut probatum eſt, quilibet ordo eit Sacra- mentum & quidem vivorum, ergo. . D. bic 4. 3 5. er a. 1. in O. & ad 2. & ad 3. Nechmn 2. G 3. pars ab eodem S. D. ibidem ad 2. docetur itio. I & probatur ſic : Omne Sacramentum, in quo non ren, gl imprimitur character ‚eſt iterabile, ſed nullus or do eſt iterabilis, ergo quilibet imprimit characterem. un QLuid Iſt Charabcter? imprimiturne indelebili- ter? & cui ſuljebto ac quæ ſunt ejus munera? pler; umnm Ginltrumenn Porraſend , ed B. I. Character benè à Thomiſtis Sdefinitur, quèd lert, ſi luu ſit poteſtas ſpiritualis ordinata ad ea, quæ ſunt yie 69 nr cultüs. Ita S. T b. bic 4. 6 3. a. 2. in O. huileimi Ratio S. Thomaæ eſt. Character per Sacramenta im- tend inch primitur, in quantum per ea homo deputatur ad ea; Deim quæ ſunt cultüs Chriſtiani, qui conſiſtit in recipiendo en, giiel aut tradendo Divina : Sed ad utrumque horum re- . GNα. quiritur quædam potentia; ad tradendum quidem ommude potentia activa, & talis eſt Character Ordinis, ad penmimn recipiendum verô potentia paſſi lva, & talis eſt Cha- racter Baptiſini, licèt enim is alia Sacramenta non re- 3 cipiat ut quod, benè tamen ut quo, utpote faciens u nußs hominem eorum capacem. Tandem. Character g⸗ uifen⸗ Confirmationis, licet quemadmodum & Character Ee 5 Ordi- 442 B Caput XIII. Ordinis pafſivè ſe habeat in recipiendo Divina auxilia, . eſt tamen potentia activa ad fidem cum robore profi- tendam. X henece M. 2. Character eſt perpetuus, & indelebilis. Ia Mol §. D. I. cit. a. 5. ñ”õ Ratio ejus eſi, quia Character eſt quædam partici- nillbus patio Sacerdotii Chriſti, quod eſt æternum, ut patet unspoſt exPſal. 109. V. 5. Unde remanet in cœlo & in in- lGtte, ferno, ut declarat S. D. ibidem ad 3. dicens: Quam- Uleelſil vis poſt hanc vitam non maneat exterior cultus, rema- (ppokols, n net tamen ſinis illius caltũs. (hiſto colnn Ex quo ſequitur, quòd ſi Sacerdos mortuus reſus- uletnadn citaretur, non eſſet rebaptizandus, nec reordinan- Wodhnet, dus, ſecus eſt de conjugibus, quia vinculum conju- Hiehehe gii morte ſolvitur, ut patet 1. Corinth. 7. . chunten . 3. Immediatum ſubjectum Characteris eſt, in- oncte xllectus, non ſpeculativus ſed practicus. Ita S. D. r f. de ibid. ad 3. Aus virlls KRatio S. D. eſt: Character ordinatur ad ea, qux lrlege, & ſunt Divini cults, cultus autem Divinus eſt quædam igr an proteſtatio fidei per exteriora ſigna. Ergò character ai⸗ immediatè reſidet in ea potentia, in qua eſt fides; ſed lene hæc eſt in intellectu practico (ſpeculativus enim abſtra- iſe e hit ab beranone) ergò & character. Eſſentia autem ignihenn e animæ ſolùm eſt ſubjectum ejus remotum. um, Dren- . 4. Munera characteris & quaſi proprietates Antonen ſunt. I. Hominem facere aptum ad Divinum cul- terlben tum. 2. Influere in actus ſibi proportionatos. 3z. c 3. Hominem Chriſto configurare. 4. Eundem, riion qui charactere eſt inſignitus, diſtinguere ab aliis. mme, Hor 5. Indelebilitas eſt etiam ejus proprietas. rnile 4 el “ Quod. – 0 Diyimand Um robote N Cineleblt Rquedmpn tetnunl, Itſt in cl Kin doen. u or Atue,t De Sacramento Ordinis. 44 Quodnam elſt ſuèjectum Ordinis? Nʒ. De neceſſitate eſt, ut ſit mas & baptizatus. KRatio I. P. eſt ex S. h. hic q. 3 9. 4. 1. in O. Cleri- eatus eſt quædam dignitas & præeminentia præ cæte- ris fidelibus. Sed ca non convenit mulieribus, nam juxta Apoſt. 1. Cor. 14. Mulieres debent eſſe ſubditæ viris & tacere in Eccleſia, ergè. UInde etſi Deipara quo ad ſanctitatem fuerit dignior Apoſtolis, non tamen illi, ſed iſtis claves Eccleſiæ à Chriſto commiſſæ ſunt, nec Chriſtus eam aut ullam gmomus“ mulierem admiſit, quando in ultima Cœna Diſcipu- nec eoll neblum con , 7. ackeruch Pons. ludl. Aural en f elquee o nt 1eſtfies⸗ Serinntt Ellemtiuun . ſ oir⸗ Divinm 4 los ordinavit. Hinc fit Hermaphroditum, fœmineum ſexum æquè participantem, eſſe ordinis incapacem, quia ſumplici- ter non eſt vir, ſed pro fœmina reputatur lege 10. quæ- ritur ff. de ſtatu hominum, ſi autern prædominetur ſexus virilis, quamvis ſit capax, quia vir reputatur cit. lege, & alerum membrum inane eſt ex Ariſt. de enerat. animal. c. 4. eſt tamen irregularis ratione in- Aerenti. Neque obſtant nomina Diaconiſſæ, Presbyte- riſſæ, Epiſcopiſſæ &c. quæ leguntur apud antiquos, ſignificant enim 1. Quòd fuerint uxores Epiſcopo- rum, Presbyterorum, Diaconorum, ductæante or- dinationem, quæ poſtea quo ad torum à viris ſepara- tæ cælibem cum iis vitam agebant. 2. Juxta J. 7h. q. 3 9. cit. a. I. in O. fuerunt aliquæ cum quadam be- nedictione (ſine tamen ordinatione) deputatæ ad reci- tandas Homilias in officio Monialium, hinc dictæ Diaconiſſæ ab adtu Diaconi, cujus eſt legere homilias Val. 3. p. d. 9. 4. 4. p. 1. Vaſq. 3. P. d. 246. c. 3. G ali communiter. Ka- 4442 Caput AIII. NRatio 2. p. eſt, quia Baptiſinus eſt janua omnium Sacramentorum. Quæ ſunt brærequiſita ad validam & licitam ſuſceptionem ordinum B. Prærequiritur Primèò ſtatus gratiæx, quia qui- libet ordo eſt Sacramentum vivorum cauſans gratiam ſecundam. Secundò prærequiritur prima tonſura ex Tzid. Z2 3. c. 4. de reform. Hæc enim eſt diſpoſitio ad ordines. Tertiò requiritur certa ætas, quæ pro minoribus ad minus debet eſſe ſeptennium; ætas ad majores or- dines requiſita ſtatuitur à Z2id. J. 2 3. de reform. c. 12. his verbis: Wullus impeſterum ad Subdiaconatis or- dinem ante vigeſimum ſecundum, ad Diaconatus ante vigeſimum tertium, ad Presbyteratum ante vigeſimum ꝗttintum ætatis annum promoveatur. Cæterùm héſce annos ſufficit attigiſſe, quia Trid. tantum exigit, ne ante illam ætatem ordines recipiantur, ante illam autem non ordinatur, qui ordinatur, in annis 22. 23. 2 5. inceptis. ⸗„Way. c. 2 8. n. 1 16. Tol. l. I. c. 61. Vaſqu. 3. p. d. 246. n. 42. Ad Epiſcopatum requiritur annus trigeſimus completus. c. 7. cum in cunctis de elect. Quartò requiritur probitas vitæ & ſufficiens ſcien- tia, ut innuit T7id. loco cit. Ubi videatur. genuus ſeu Quintò requiritur, ut ordinandus ſit ing liber, id eſt, non ſit mancipium. De hoc S. D. hic 9. 36. a. 3. ſic diſcurrit: In ſuſceptione ordinis man- cipatur homo Divinis offciis, & quia nullus poteſt al- teri dare, quod ſuum non eſt, ideo ſeryus, qui non 424244 1 trolelate unen grom ulkenee, uchti, an min. Et llan, urra Mcibi. No ponond ſcien rſlingen Exrto lequi medtmentun 6 tparete Int. Hn rxllitte Unpe, lntam ionnes ucce Pumcnmeidl grinhtal nicrioni, Men) ſulſei⸗ erlonem wd. N den, dilt Memmn Mo ermiſlo Clne Mcharick Ketius, Non ec tenporib m. Decmnd De Sacramento Ordinis. 445 a muame Vabet poteſtatem ſui, non poteſt ad ordines promoveri, tamen promovetur, ordinem ſuſcipit; quia libertas non eſt de neceſſitate Sacramenti, licot ſit de neceſſtate dim & at Præcepti, cuùm non impediat poteſtatem, ſed actum tantum. Et ſimilis ratio eſt de omnibus, qui ſunt aliis obligati, ut ratiociniis detenti, & hujuſmodi perſonæ. rrir, glun Hæc ibi. Notat S. D. ibid. ad 5. quèòd, ſi ſervus eſt ncufuen Promotus ſciente Domino ſuo & non reclamante, ex hoc ipſo ingenuus efficiatur. nai; . Sextè requiritur, ut ordinandus non habeat ullum elioikuln impedimentum canonicum, uti eſt V. 6. irregulari- eommh tas, Ut patetex definitione ejus data ſuprà cap. Al. de Admρ Pœnit. Hic revidenda ſunt omnia, quæ ibidem de nbme! irregularitate ſunt dicta, & quinam ſint irregulares. Sucrute nempé 1I. Infames. 2. Bigami. 3. Gibboſi, amentes, Sc. Dindi“ qui omnes arcentur à ſuſceptione ordinum, prius- gihn quam cum eis diſpenſetur. un! nate ti) roazirie Ccime eptimò requiritur, ut non ſit ligatus cenſurâ excom- Municationis⸗ ſi enim in ea quis ordinem (etiam mi- mane norem) ſuſcipiat, manet ab eo ſuſpenſus. Hanc uu, N ſuſpenſionem aliqui vocant irregularitatem. WD ⸗“ Octayèò. Nemo poteſt licité ſuſcipere ordinem ſu- lr. 4 Periorem, niſi prius acceperit inferiorem, quia eſt tuiud- peccatum mortale ordinari per ſaltum, id eſt, præ- n Cuni termiſſo ordine priore, nam ſaltem de neceſſitate Ppræ- Feenle cepti character unius ordinis præſupponit characterem en alrerius. . Nond requiritur, ut S. Ordines ſtatutis ab Eccle- to DH. 4. temporum &c. Videatur Zrident. J. 2 3. c. S. de Glnitme reform. “ jnſt Decimè, ut ſerventur certa temporum interſtitia, quæ pgenuul ſia temporibus recipiantur, ſcilicet mane Sabbathis 9 446 Caput XIII. quo ad minores inter ſe relinquuntur à 77id. ſ. 23. c. I 1. de reform. Epiſcopi arbitrio, quare attendenda ₰ 2 Epiſcoporum decreta & conſuetudines, quò ad ordi- nes ſacros. T7id. cit. ſ-. c. 11. I1 3. 14. integrum annum Eecleſiaſticum exigit à tempore, quo ordo ſuſceptus eſt, ad idem tempus ſequentis anni, qui aliquando longior eſt; aliquandò brevior, ut declaravit Card. congregatio, & ſervat Eccleſia. Hoc tamen Tridentini decretum non derôgali conſuetudini, qua Epiſcopi cx cauſa ſolent minores Ordines & Subdiaconatum eodem die con- ferre, cuùm nullo antiquo jure id prohibeatur, tra- dunt Nay. c. 25. n. 71. Pit. de ord. 5. de teinpore n. 2. Fafq. d. 246. a. n. 47. Pias c. I. n. 10. Ceæte- rum diſpenſatio ſumendi ſacros otdines extra tempora à Trid. ſ. 23. c. 8 de reform reſervatur S. Pontifici, & iis, quibus ſpecialiter conceditur, ut Legatis 4 latere. Diſpenſatio verò in interſtitiis in ordine ad ſuos ſubditos ab eodem conceditur Epiſcopo ſubſi- ſtente causà, ſi ſcilicet utilitas vel neceſſitas Eccleſia idipſum expoſcat. Ut ait Tvid. I. cit. Nom tamen poteſt Epiſcopus eodem die duos Sacros Ordines con- ferre, id enim expreſsè prohibetur. I. cit. c. 13. Undecimò, ad Ordines licitè ſuſcipiendos requiri- tur animus clericandi, id eſt, ab iis ſine juſta cauſa non recedendi. Duodecimò, ut ſit ſubditus Epiſcopi ordinantis. Trid. I. cit. C. 8. 2 Ultimò, demùm ad Sacros ordines requiritur ſuſſi- ciens titulus honeſtæ ſuſtentationis, cum eniminde- Cens ſit Clericos Sæculares cum Sacri Ordinis dedesore mendicare, & quoſcunque etiam Sæculares ſordi- dum aliquem quæſtum exercere. c. 7 3. Diacon ſunt Amil e Concil coeOrdin pleper totan Hcautem Wolcinunt ſit. Pir eintelgioſ Ueldcxeilli Dnimoni Eenrinc e li anſiuti nl.tlo le onatd el enbretus ceet Barl in lltenn mim Hyile uuncmir il oles ſacke Mius te tie poſſ Enl munen enmn. kemib i Aun lk uImomn Ulemillein hrligtur h Iquocr , la 1i ſ Imie dtenin 7 3) gud Aord negtun umn Colulcepiu qungolog 1d congtegen nidectttum n. S . . S . mendicare illi ſit glorioſum, profeſſio loco Beneficii pia cuſtli eodenn delo⸗ ohibennl, elclhen „ 10. ( Sentitempe 1§ Donnni Legn is in odel kpilaſpit⸗ Ni LZillh Mn m OOlnest c13. endos leqi b Orlnu gaiimi Im eninde inpkeleio luns lol⸗ n D .* . De Sacramento Ordinis. 447 diſt. Trid. ſ. 2 1. c. 2. de reform. Hinc Sacri Cano- nes & Concil. Trid. ciratum ſtatuerunt, ut nemo ad Sacros Ordines promoveatur, qui re ipsâ non habeat, unde per totam vitam decenter ſuſtenterur. Hic autem titulus triplex eſt. Primus Paupertatis, quo ordinantur tantùm regulares validè profeſſi poſt conſtit. S. Pii P. 74. Komanus, anno 156 8. Cuùm enim religio ſuum teneatur religioſum alimentare, & vel Patrimonii ſuccedit Can. 6. Concil. Calched. qui refertur in c. neminem 70. d. & ſupponit S. Pius V in dicta conſtitutione, & tradit Abbas in c. 53. ſuper inord. c. 10. de præb. cum comm. DD. Secundus eſt Titulus beneficii perpetui certos ha- bentis redditus ſaltem diſtributionum quotidianarum (ut docet Barboſa de ofic. Epiſc. num 24.) ad hone- ſtam ſuſtentationem ſufficiens judicio prudentis, maximè Epiſcopi, habita ratione loci, caritatis vel abundantiæ illius & pacificè poſſeſſi. Titulus enim litigioſus ſufficiens non eſt, ſicut neque officium vel beneficium temporale, ad nutum amovibile, cùm accidere poſſit, ut eo privetur ordinatus & ſine ſuffi- cienti maneat ſuſtentatione, cap. 8. conſtitutus c. 13. Mich. & tsbi Abbas & Doctores de Eiliis Pres- byterorum. Tertius eſt Titulus Patrimonu vel penſionis ad de- centem ſuſtentationem ſufficicntis. Debet autem Patrimonium juxta conſuetudinem ad minus eſſe ca- pitale mille imperialium, ejusque nomine non ſolùm intelligitur hæreditas paterna, ſed quidquid ordinan- dqus ex quocunque legitimo titulo, ut proprium pos- ſidet, vel ad dies vitæ in uſum fructum habet. Addh;, 44 8 Caput XII Addi poteſt quartèò titulus, dictus Titulus Menſæ, ut, ſi ob defectum beneficii, & Patrimonii potens quidam Dominus V. G. Epſcopus vel Nobilis aut alius curet quem ordinari titulo ſuæ menſæ, ſeu ſuorum bonorumn, ut ex eis Clericus (cui alia media deſunt) alimentetur. Debet autem hic titulus fundari ſuper obligatione reali, & hypotheca certorum bonorum ab Epiſcopo (ne ſit titulus ſine vitulo) bené examinan- dorum, an non fint alias jam ære alieno gravata: Et hoc ideo, ne, ut dictum, Clericus cum ſtatus Clericalis dedecore mendicare cogatur.“ EHic titulus eſt onus reale talium bonorum, & juxe ordinario hy- pothecæ, ad quemcunque poſſeſſorem tranſit. 4 Quid ſi titulus bereuntibus bonis bpereat V. G. in bello? Dico: Tunc Clericus alendus eſt ab Epiſcopo, ſeu ex bonis Eccleſiæ, quæ, cum in neceſſitate de- beat alere pauperes Sæculares, à fortiori Clericos. Quid ſi Eccleſia aliqua collegiata vel monaſte: rium det alicui titulum menſæ? Dico : Etſi tunc non requiratur aſſignatio certo- rum bonorum, cuùm bona Eccleſiarum regulariter non totaliter pereant, nec poſſint alienari: requiri- tur tamen conſenſus capituli, quia ſine eo ſuperior in re tam gravi obligationem inducere non poteſt. Quir: eſt Miniber Ordinumn? gr. I. Solus Epiſcopus eſt Ordinarius Miniſter Sa- cramenti Ordinis. Ita patet ex Tvid. ſ. 23. can. 7. “ t: Olum Pkinci hrincepz 1 2. Piol Crdoti date Elosn luünmn Sa id anmit lnitaten melliatan er eiun a uſemne minor un inn ga Unet, ul nimmn boie Imm, n iots, h bilabel Ralt.p. Retie 1). Alremſi oltus, 4 Kens, S Meſtvala 1sTitilis n Patrimonn Nobiliseurak le, keutton Clus fundatin. Ttotuin bonn o)benecumi e Alend gi ericchnkt. uteotduni . Feln tran. r Serads In heccl toori (NMN 1 c 8 4/ IIung ntſel loch e Vonatioc tum fegi enati: Ni „ Den e eolin u ,r Mrilen De Sacramento Ordinis. 449 Katio : Conferre officia & miniſteria ſpectat ad ſolum Principem vel Præfectum: ſed ſolus Epiſcopus eſt Princeps & Præfectus reip. Chriſtianæ, ergè. ge. 2. Probabilius eſt, quòd Papa poſſit ſimplici Sa- cerdoti dare facultatem conferendi Subdiaconatum, tò minus Sacerdotium. “ Ita Angel. Doctor bic q. 3 3. a. I. ad 3. dicens: Pa- ba, qui habet plenitudinem poteſtatis Pontificialis, poteſt committei e non Epiſiopo eag, quæ ad Epiſcopa- lem dignitatem pertinent, dummodò illa non habeant & teliquos minores, non tamen Diaconatum, mnul- immediatam relationem ad verum corpus Chriſti: & ideè ex ejus conmniſſione aliquis Sacerdos ſimplexpoteſt conferre minore: Ordines, & confirmare, unon autem æliquis non Sacerdos, nec iterum Sacerdos majores Ordmes, qui babent immediatam relationem ad Cor- pus Chriſti, ſuprà quod conſecrandum Papa non hbabet majorem poteſtatem, quam ſimplex Sacerdos. Hac 5. D. H.. 3. Epiſcopus nominatus, electus aut etiam con- firmatus, ſi non ſit Sacerdos, non poteſt ordinare ut ab alio Epiſcopo ordinentur. Katio 1. P. quia nemo dat, quod non haber, Katio 2. P. quia dare illam licentiam ſpectat ad pe- Sacerdotes, poteſt tamen ſuis ſubditis dare l'entiam, teſtatem jurisdictionis exterioris, illam autem habet 4 ergè. Bt. 4. Epiſcopus excommunicatus, degradatus, depoſitus, irregularis, ſuſpenſus, interdiétus, hæ- reticus, Simoniacus, qui Epiſcopatui reſignavit, poteſt validè conferre ordines, ſed non licite. 450 Caput XII datio, quia ordinatio eſt actus ordinis, qui pro- H idem Graina n u eſfectus ienper Hkeiden dcbiuis requiſitis. §. Th. 3. p. 4. 34. 4. 2. Sotusq. I. 4. I. Angl. 4. 3. Val. mn nii dbEpiſt g. 5. Non poreſt quis licitè ordi nin ab Epie- po proprio aut alieno de licentia proprii. ſ. 2 3. de reform. c. 8. Ratio. Ut evitetur confuſio in Eccleſia, quæ vult omnia ordinatè fieri. F. II. De Ordinibus Minoribus. gor ſant Ordines Minores? quæ requiſita ad ſuſceptionem? que obligationes * * = . - * t Quatuor ſunt Minores Ordiner⸗ ſelier On zatus Lectoratus, Eaorelſiatus AcO Erhar . 1 ricum po 5 di ores, quia clericun in icuntur Min g od e i, & ab Euchariſtià remotiori, quam ns⸗ gradu r dict eſt ſupra, qucmadmoclum 3 jor ut dictum ameb. Uicuntur non ſacri, quia non habent adjunct igationem continentiæ. nmmi. ligatione Quodnam ſit ſubjectum capax prdigun mi. Ze atet ex §. præcedenti. Ultra oc R Aur dure Hoinpaer, debet eſſe HH . lere⸗ di irdurus & ſuperpellicio, & habere ca lari P len preri nolbus, 4 (Whole, in, fn.c . 2 z.0 1td Olgrionen unbpilcop ebinunmn ſenn Krnepulhaiz ( 4 4 utmn Tiid. (oqe mune care ilglein Elu buile l, (hMeWent- lem totids Unriale) Pl rlico, to hiiy iClerie umubicat Otinnigte Minores 0 umphimdtt Eibeenh⸗ Nr lins, gliſ⸗ Veffecnning. ). 4. 3441 fini obkpir Mri. InID. elell, eſte De Sacramento Ordinis. 4 51 Item præviè debet exhibere teſtimonium de vitâ & moribus, quod poteſt dari à Parocho & Magiſtro Scholæ, in quâ educatur. juxta Trid. G. 23. de re- form. c. 5. 4 N. 3. Ordines Minores non habent ex ſe ſpecialem obligarionem, niſi I. ad recitandos illos Pialmos, quos Epiſcopus ordinans injungit. 2. ad portandum habitum ſeu tonſuram. 3. ad Horas Canonicas, ſi fit regularis Choro addictus, vel habeat beneficium. ribus rehuiſie tiones Drdhes, ⅓ G. Aoht tum ponu cori ,quund mudnodi tacſunckun 4 hoc Clin. 4tuS, eken ete cuwelun 45 Corntg. or n non elt e wrceſn len 4. juxta Trid. ſ. 2 3. c. 1I. tenentur Minoriſtæ in uno- quoque munere juxta præſcriptum Epiſcopi ſe exer- cere, idque in eà, cui adicripti erunt, Eccleſia. Quibus Privilegiis gaudet Ordinatus? . Privilegio fori & canonis. Privilegium fori in co ſtat, ut Clericus conveniri non pofſit (etiam ipſo conſentiente, quia Privilegium fori eſt latum in favo- rem totius ſtatus Cleticalis, cui quis non poteſt re- nuntiare) pro delicto ad forum ſæculare & coram Ju- dice laico, ſed ad Eecleſiaſticum & coram Eccleſia- ſtico. Privilegium verò Canonis in eo conſiſtit, ut ſi quis Clericum ſuadente Diabolo percutiat, ſit ex- communicatus cap. ſi quis ſuadente 17. q. 4. Inſuper ordinatus redditur capax Eccleſiaſtici beneficii. Nunc ad minores ordines in particulari ſuo ordine, quo- rum primus eſt ”MBW Ukhtiariatus. MM Quidcenſes de eo ?à ejus Offcio? Materiâ & Forma? inſtitutione &. Bt. I. Oſtiariatus definitur ſic: eſt ordinatio ſeu ordo 2 Eccle- 4 52 Caput J II. Eccleſiaſtitus, per quem datur poteſta⸗ aperiendi, claudendi, cuſtodiendi Eccleſiam, nimirum dignos recipiendo, indignos, Apoſtatas hærericos , ex- communicatos &c. repellendo. Nota, quod quamvis hoc etiam poſſint facete lnic non tamen ex officio, ſod ſolum ex commiſſione. B. 2. Officium oſtiarii patet ex datà definitione. B. 3. Materia remota oſtiariatus ſunt Claves Eccle- ſixæ, proxima eſt traditio earum : & in hac i impri- mirur character. B. 4. Forma ſunt verba Epiſcopi ordinantis, quz ad traditionem materiæ profert „ nimirum hæc. c age, quaſi Deo rationem redditurus pro hbis rebus, quæ his Clapibus clauduntur. N. 5. Hic Ordo eſt à Chriſto inſtitutus vel in ultima cœna; vel quando dixit. Ego ſum Oſtium, vel quan- do vendlentes & ementes ejecit ex templo. Secundus ylmncih, ordo minor eſt Ledctoratus. Quis G enſes de illo &c. V. 1. Definitur ſic Eſt ordo Eccleßi iaſticus, vel Ordiuatio, qua confertur poteſtas Spiritualis Prophe- tias & Sacras Scripturas, etiam (extra Miſſam ta- men) Erangelium legendi. B. 2. Officium ILectoris patet er haca c definitione, 4 quod etiam ſpectat Cathechumenis ſeu aduſtis bapi. zZandis tradere rudimenta fidei. Be. 3. Materia remota Le Goratus eſt Liber conti- nens Sacras Scripturas, nimirum Epiſtolas & Pr ophe- tias. Proxima eſt traditio Libri, & in ca imprimi- cur characte un, ellet Kipturg. 1. 4. Fort Noln: 4 , / in 1. ponm uni ien. . Cern ul 4 tur. f guance al aie, Oenmor eſk e, i Manl lige Kieeleuin ln, D NnIe N) M “ in m D chu N. 4. ho unmnenge ſihe lunero, ſ. ( a⸗ l nümirum in ltein, 4 lirheerli cOtNinillone. 41 dehuitone. nn Chuesban A in lac im Orinunni, gu inirum k nylu, usrel inllu un, eeH dl. en . liſiiu, . ual⸗ H 1 NElln. chnmr auli e ſliber 0 u incai niin De Sacramento Ordinis. 4 53 tur character. S1 pro materia porrigeretur Drevia- rium, eflet valida ordinatio, quia continet dictas Scripturas. B. 4. Forma ſunt illa verba Epiſcopi ſub traditione prolata: Accipe & eſto verbi Dei relator, habitu- rus, ſi fideliter & viriliter Offcium tuum implereris, partem cum iis, qui verbum Dei ab initio benè; mini. ſier ur. 5. Certum tempus inſtitutionis hujus Ordinis vnon nſeu. Poteſt dici, quod ſit à Chriſto inſtitu- 7 tus, quando in Templo, aperto Libro legi Lectio- nem Iſaix, & poſtea tradidit miniſtro. Tertius or- do minor eſt Exorciftatus. Quid cenſes de iſto &c. ? . 1. Definitur ſic : Eſt Ordo Eccleſi aſnicus ſeu ordin atio ,gqud confertut bpoteſtas manus imponendi ſuser energumenos, id eſt obſeſſos à dæmonibus, & ſuper eos legendi exorciſmos ad dæmones compeſcendos & expellendos. Unde hæc vox: exorciſta ſignificat idem, quod increpans. . 2. Officium Exorciſtæ hatet ex hac definitione. B. 3. Materia remota hujus Draidi⸗ eſt Liber exor- änorum; proxima traditio ejus, & in hac i impri⸗ mitur char acler. H. 4. Forma ſunt illa verba Epiſcopi: Accipe, & eeemand memoriæ, habe poteſtatem imponendi ma- nus ſuper energumenos, ſi iye baptivatos ſiye cathe- chumenos. B. 5. Chriſtus hunc Ordinem inſtituit, quan 4 Pf 3 ob 5 obſeſſum à dæmone liberavit, ponens digitos in au- ticulam ejus. Quartus Ordo minor eſt Acolythatus. Quid cenſes de eo? Bt. I. Sic definitrur: Eſt Ordo Eccleſiaſticus, ſeu Ordinatio: qua datur poteſtas Cereos accendendi, eos ad altare transferendi, G Urceolos Subdiacono Pro Sacro Miniſterio porrigendi. g. 2. Officium Acolythi patet ex definitione, ad quod ſpectat, quòd debeat Diacono & Subdiacono inſervire, Urceolos aquà & vino plenos Subdiacono porrigendo: 4 quo ſervitio dicitur Acolytbus, quæ vox idem ſignificat, quod pediſequus. Be 3. Materia remota hujus Ordinis eſt duplex; una Candelabrum, altera Urccoli vacui: proxima item duplex, nimirum utriusque traditio; character im- primitur in traditione urceolorum, quia hæc eſt ma- teria principalis, & circa eam Acolychus habet pri- marium actum. Cujus Katio eſt, quia Urceoli con- tinent vinum, quod eſt materia, ex qua conficitur Euchariſtia, adeôque actus circa eos proximius acce- dit ad Euchariſti am, quam actus circa candelabrum, utpotè actus ſec undarius circa materiam ſecundariam & acceſſoriam, quæ tamen (nimirum candelabrum) de congruitatein tali my ſterio adhibetur. Mne de eſentia, ut tangatur uterqus Urceolus? Dico : Valor ſalvatur, ſi tangatur unus. Eſtne r nereſ Dco: no⸗ x lemper al 14 Dapl 1 Poncettormma n, & ſuia Mlheni in (jleilum Ad 4 u diulhui .Chiſk Ena, ſtl qua J. M N MANC reſtnen, inejut Aorelt 0, ück, Colmmnüſche 2 ltoſ ico. ltibahe ces S Lenci, 4 De Sacramento Ordinis. 455 ns dgtot. Mune neceſſarium rangere etiam pelviculavi, cdui Urceoli inſiſtunt? Dico: non eſt, quia nullo modo eſt materia, nec ſemper adhibetur in Miſſa. . 4. Duplici Ordinis hujus materiæ duplex corre- ſpongdet forma. Una eſt: Accipe Ceroferarium cum ſtu, Cereo, & ſtias te ad accendenda Eccleſiæ Luminaria en Allnlii mancipari in nomine Domini. Altera: Accipe n iis YVjrceolum ad ſuggerendum vinum & aquam in Fucha- tiſtiam Sanguinis Chriſti in Nomine Domini. tefniige, g. 5. Chriſtus hunc Ordinem inſtituit vel in ultima ike cœna, vel quando dixit. Ego ſum Lux mundi. noedam uſlu, Quæ eſt veſtis Acolythi etilenn '. Eſt Amictus ſeu Humerale tegens humeros, Nrcnimin S& Alba & Cingulum. H H z utuni. nibrtr Potéſtne Acolytbus agere vices Jubdiaconi, Thos Miet in ejus defectu cantando, vellegendo i Urcobl E. piſtolam 2 . * . Poteſt quidem, ſed non ſolemniter & ex Offi- dele cio, id eſt, non cum manipulo, ſed ſine eo, & ex a 5 „ . ſamd commiſſione neceſſitate urgente. nſecund , cndi Poréſtne Acolytus tangere ſacra vaſa? II. . . . L Dico : Probabilius eſt, quod nemo, niſi ſaltem SNMM ſit Subdiaconus, audeat comtingere ſacra vaſa v. g. Ca- lices & Corporalia &c. niſi fortè eſſet juſta cauſa tan- g endi, qualis elle poteſt, ut ſi in defectu Subdiaconi Ff 4 Ac= 56 Caput EIII. Acolythus Sacerdoti privatim præparct Calicem, 1. Oſfe quod conſideratis circumſtantüs interdum licitè fieri Elis altem poteſt, cæteroquin non. Et ita obtinuit conſuetudo umcun lol & Eccleſiæ praxis. 4 eeniun mec Nota, quèd Ordines Mendicantium habeant à Hur il for Sede Apoſtolicâ Privilegium, ut omnes corum Re- niniſt,, Pro ligioſi, etiam Laici, dum in propriis Ecoleſiis ex Su. untih el periorum ſuorum mandato Sacriſtanos agunt, om- Wigttiam nia larainenra Sacra Vaſa (puta in quibus non eſt Cponli ab Euchatiſtia) ac Corporalia &c. reverenter boſſint tan. minaltnij gere & lavare. . W . e. Un ?YJVMUV ð”M Enieptiniu Dd. uimdk AIINpbiin Ordinibus majoribus ſcilicet de Sub- “ diaconatu, Diaconatu, & alotr Presbyterau. ſene did Quid eſt Subdiaconatus? gquod ejus Officium? (nn fusæ materiaæ & ferma? quæ obligatio? ttnd DZuod ſubjebtum? quæ s veſtis 2 lig, ca ge. I. Subdiaconatus ſio definitur: Ef Ordo Sacer A BEcclefiaſticus vel Ordinatio, qua Ordinato datur po- 49: N teſtas in Altari aſiflendi Presbytero Sacrificanti, mi- ſumh- 1 niſtrando ei Calicem cum ino, & Patenam cum hoſtis, kaanl & ſolemniter legendi PEpiſtolam in Miſa. Pila . 1. De Sacraviente Ordinis. 4ʃ7 Paret (n z. 2. Officium Diaconi patet ex datâ definitione. Mlum lank Senſus autem eſt, quòd calicem cum vino & pate- nuitconded nam cum hoſtia Sacerdoti miniſtrer, ſaltem mediatè, nim'cum mediante Diacono, cui prius ea portigit. Nüum hbhs Hinc illa vox Subdiaconus idem ſignificat quod Sub- mnnes umk. miniſter, proximus autem & immediatus Miniſter sBetas Sacerdotis eſt Diaconus, poſt eum Subdiaconus, dgl, ſpectat etiam ad Subdiaconi officium Pallas Altaris & uibis w Corporalia abluere, panem pro populo conſecran- n linn dum in Alxari ponere. r e. 3. Materia remota Ordinationis Subdiaconi eſt duplex. Una primaria & principalis, nimirum calix vacuus cum patena vacua ſuperpoſita; altera minus principalis, ſcilicet liber epiſtolarum. Proxi- ma eſt utraque utriuſque materiæ traditio. Chara- Gter imprimitur in traditione primæ materiæx. Cujus fatis eſt, quia circa cam habet actum primarium, et de cum proximius accedat ad confectionem Euchatiſtiæ, tl, & Ex quo fit, quèòd ob rationem oppoſitam legere vel cantare Epiſtolam, fit actus minus principalis sub- diaconi. , Colligitur ex his cdifferentia à materia Sacerdotis 4 Cffen ordinandi, quia illi dantur Calix & Patena cum pa= gete ne & vino: Subdiacono vero Calix vacuus. Debitne Calix cum Patena eſſe conſecratus 0 e Dico: Non eſt de neceflitate. Tum, quia id AAANNW. nullo jure præcipitur. YZam etiam, quia in Calice fun, w non conſecrato validè (etſi non licitè) fit conſecratio nlanbel Euchariſtiæ, ergè etiam per ejus traditionem valide polteſt ordinari Subdiaconus. 4½ „ . Ef 5 De. 4 53 Caput XIII. Debeétne ordinendus neceſſario tangere Cali. 4,36.4 . cem & Patenam elenn ſanck 64. Uem. Aßßrmo „eſſe de præcepto graviter oblis inte 1 ubee juxta Pontificalis Romani rubricam, quæ mandat, ung, ut ordinandi inferioribus digitis Calicemm tangant, giinemns ſuperioribus verò Patenam. Si tamen jmmediate Urcdu tan geretur ſolus Calix & non Patena, tangeretur Phy- Euhlre, ere ſicò mediatè. in de nec MW. 4. Duplici materiæ huju; Ordinis correſponder chus. duplex forma, nimiràùm verba Epiſcopi ordinantis. 1 Drete Prirnaria & eſſentialis eſt: Videte, cujuſmodi miniſte- i ſhis com rinm vobis tradatur: ides vos admoneo, ut ita vos ex- Munci, in. bibeatis, ut Des placere poſſtis. Forma ſecundaria ſinfnick ad Librum Epiſtolarum eſt hæc: Accipite Librum (nnils Epiſtolarum, & habete poteſtatem legendi in Eccleſia Sanda Dei tam pro vivis guam pro defunctis, in nomi⸗ ne Patris &c. B. 5. Chriſtus Giabdiaconaturm inſtituit in länn io: be⸗ Cœna, quando panem & vinum conſecrandum Præ- unltegie ẽ Paravit. u Be. 6. Obligationes quas Subdiaconatus addit ſu- lacon. per 4. minores, ſunt duæ, una eſt ad perpetuam caſti- ehe tatem, altera ad dicendas Horas Canonicas. . Teneturne dubdiaconus ſuum ofhcium ebe exercere jejunus ² , E l R. Tenetur EX congruentia propter reverentiam Sa- homit lhari ti cramentiEuchariſtiæ, hinc non peccat mor taliter, fi non Iuum, ei jejunus miniſtret. Probabilius tamen eſt, quòd pec- um ſper cet mortaliter, ſi in mortali miniſtret. Patet ex J. D. elm er hic De Sacramento Ordinis. 4 59 tatgen ( hic 4. 36. 4. 5. ad 2. Ubi ait : Ejt de jure naturali. ut homo ſancta ſanctè pertractet. Idem habet ibid. ad 4. Idem à fortiori dic de Diaconatu. Gitet dler R. 7. Subjectum hujus Ordinis capax eſt maſculus, qurmut baptizatus, confirmatus, non excommunicatus, Ucem unm legitimè natus, non mancipium, primâ tonſurà & mmen immed 4. Minoribus initiatus, annorum viginti & unius enpgleir⸗ completè, ex quibus aliqua ſum de neceſſitate medi, Aliqua de neceſſitate præcepti, ut patet ex præce- AN/π dentibus. . oi olum H. 8. Præter veſtes aliis Miniſtris Subdiacono infe- Momi m rioribus communes, dantur ei aliæ duæ. ſcilicet ,Mi Dalmatica, in qua convenit cum Diacono: & mani- m Golum pulus in ſiniſtra manu, qui eſt ejus veſtis propria & uhte i eſſentialis. ict inli ni, LQid, ſuof ungatur officio ſine veſtibus? b. Lico: Peccat mortaliter, ſi id faciat ex contem- tun n ptu vel negligentia. ðJ̃DWN Sõ DNuhdiaconandus, cum qu dipoſitione ac utus 4 veſte debet comparere apud OIrgdinationem? td. .. Debet comparere, ut ante examinatus & appro- ffeum batus, & ut diſpoſitus ad S. Communionem, patu- lam habens tonlatam, indutus veſtibus Acolythi ſu- prà nominatis. Ultra eas debet ſecum ferre mani- m pulum, ebmque tenere ſiniſtra manu: & Dalma- unneh ucam ſuper ſiniſtrum brachium geſtans, & dexterâ 1, CCol eereum offerendum. Preteis Quid , velellin 4 68 460 Caput XII..— Quid eſt Diaconatus? Quod ejnt effcium . nrelet Quæ materia & forma Quæ veſtis? mmierpoltt Alum educut B. I. Diaconatus definitur, quèd ſit Ordo Sacer Eccleſiaſticus, vel ordinatio, quâ confertur poteſtas luin 1 proximè aſſiſtendi Presbytero in miniſierio Altaris, Mhi dd & legendi Ervangelium in Miſſa. uzne e. 2. Officium Diaconi patet ex data definitione. Item, quia in ordinatione Diaconi dicitur: Diaco- kumn num oportet baptiz are & præadicare, Diaconus poteſt e nece ſolemniter baptizare ex commiſſione Epiſcopi vel Sa- lun ſiuun Ccerdotis ei factà ex neceſſitate urgente, ſic ut fiat mi- hmmünthoc niſter ſolemnis non ordinarius, ſed extraordinatius, Winti quòd, ſi faceret ſolemniter abſque commiſſione, le Sraviter peccaret. Cæterùm dum ſolemniter bapti- k) Me zat, debet eſſe ſuperpelliceo indutus & ſtolà per lengdle transverſum poſitàâ ad differentiam Sacerdotis. Portel l, aret item Diaconus ſolemniter, id eſt, cum ſtola & fuper- EEmntilem, pelliceo & ex Cathedra prædicare, obtentâ tame ODrumm Eran priùs ab Epiſcopo licentia & diſpenſatione. Iterun len, 1 ex Eccleſiæ ſtatuto ad Diaconum ſpectat baptizandos Mlionemm inſtruere, diſponere, veſtibus exſpoliare, bona Ec- cleſiæ diſpenſare, eleémoſynas diſtribuere, ubi ad- Ulenne nee⸗ Poréhine Diaconus licitèò pixidem, in qua ikks, Euchariftia continetur, trangferre Aund AAioro in lacnen . rten I Aßirmo. Katio, quia liabet poteſtatem ſuper Ns Dop Corpus Chriſti, in Sacris valis contentum. Idem idn ven probat quotidiana praxis, dum Diaconi pro commu- he ure M nione G 17 De Sacramento Ordinii. 461 nione vel ſolemni profeſſione, aut Venerabilis Sacrea et menti iexpoſitione Ciborium, Monſtrantiam vel Lu. nulam educunt & Sacerdoti tradunt. Aſ . nſm Potéſtne Diatonus in nece ſitate vel jußr Epi- fne ℳ ſcopi adminiſtrare Jacramentum Pæni- tentiæ? vel aßsiſtere Matrimonio!? CGu Aehnm k Ad utrurmaltic eg 3 Idint: que negativè,. Katio primi eſt, quja ad id de neceſſitate requiritur character Sacerdotis. un Ratio ſecundi, quia Tiid. ſ. 24. de reform. cap. 7. Kcuk committit hoc munus ſoli Parocho vel alteri Sacerdoti leammotdhu de ejus licentia, unde, ſi Diaconus eſſet Parochus, r anti id poſſet. —– be Bt. 3. Materia remota Ordinationis Diacon: eſt Li- ns er Evangeliorum „proxima traditio ejus, ve el dici poteſt, materiam ejus remotam eſſe duplicem: unam Aetcorg ſſentialem, & de neceſſitate Sacramenti, nimirum lin lobite Librum Evangeliorum, alteram accidentalem & i in- ore tegralem, ac'de neceſſitate præcepti, nimirum im- 6 lim ki politionem manuum. A tbahir⸗ 1 Delien ecearis eſſe Liler Evangelicram . Sufßſicit, ſi ſit alius liber, aliqua tamen Evangelia continens, veltota Biblia, ſecus ſi ſolum vetus Teſta- m, ü mentum ſit, quia in eo non ſumt Evangelia: Si verò ran traderetur liber omninò profanus, ordinatio eſſet mulla ,defectu materiæ. 4 M. 4. Duplici materiæ cor ſpondet dupleforma weelen . nimiturn verba Epiſcopi. Prima & eſlentialis eſt: tentuh. . Accipe poteſtatem legendi Eyangelium in Eccltſia tam pro 462 Cayut XIII. pro viyis, quùm pro defunctis in nomine Domini. Al. C& P, tera integralis: Acciye Spiritum S. ad robur, & ad ue mate reſiſtendum Diabolo & tentationibus ejus in nomine Domini. Porrèò character imprimitur in ipſa libri datione, urx ait D. Z x. uc q. 37. andy. 1.1. Mes S ltickicus: B. 6. Chriftus Diaconatum inſtituit in ultima Cœ- u, ſiher na. KRatio, quia tunc inſtituit Sacerdotium, ad ajfſatni ſeu quod Diaconatus eſt ultima diſpoſitio, ſeu proximus iiun, len gradus. “ 11. Dapte AOAdehmiti B. 7. Quamvis Diaconus portet omnes veſtes Sub. füim eſt c diacono communes, cùm ſu Subdiaconus, eſſentia- ii 1. Min lis tamen & propria ejus veſtis eſt ſtola à ſiniſtro hu- uümmione, mero per pectus & dorſum ad latus dextrum ſub mntente, ſol brachio dextro ducta. En. Qn Diaconandus, tum qua dipoſitione & veſte tbemlinte debet comparere apud ordinationeme ilinr d n, . Mum. B. Sicut ſuprà de Subdiacono dictum eſt, hoc ſolo . bus .* Marti variato, quòd debeat comparere indutus veſtibus Kamtin Subdiaconi portans Dalmaticam ſuper brachium ſini⸗ ſinc u ſtrum & ſtolam tenens manu ſiniſtrà, dexterâ vere trinme cereum offerendum Epiſcopo. enüalem, 1 r. Dicendum: ſicut ſuprà de Subdiacono dictum eſt. ungimpon Porrò obligationes Diaconus non haber ultrâ eas, nandam. quæ aſſignatæ ſunt pro Subdiacono, & quæ ex vi s danl ofſcii ejus colliguntur. H aiamu “ Qaid ift — De Sacramento Ordinis. 463 ninmn Quid eſt Presbyteratus? Qaod ejus offcium? elnn Qusz materia &G forma? Quz obligatio? gtunkh Quz veſtis tuutur n e 1. M. 1. Presbyteratus ſic definitur: Eſt Ordo ſacer Eccleſiafticus vel ordinatio, quâ ordinato confertur tut innin poteſtas, ſuper Corpus Chriſti verum (illud nuniruùm Srerdoiun, confictendi ſeu conſecrandi) & ſuper Corpus Chriſti Hio, mm myſticum, ſeu ſuper fideles remittendi illis peccata. h. 2. Duplex poteſtas Presbyteri & officium patee ex dicta definitione. Primùm ergò & principale ejus omnesnd officium eſt conſecrare Corpus & Sanguinem Do- acon, & mini. 2. Miniſtrare Sacramenta exceptis Ordine & ſtola 2 Altr. Confirmatione, &c. 3. Miniſtrare Sacramentum us deunum pœnitentæ, ſolis enim Sacerdotibus data eſt poteitas chavium. Quæ poteſtas quid ſit & quotuplex, vide ſuprà in cap. 1. Proœmiali. 4. Officium Sacerdotis ſeumes eſt benedicete dona Dei, prædicare, puta ex com- uurnmmßt Iiſſione & non ex officio, niſi habeat Curam Ani- marum. unet, hu B. 3. Materia remota ordinationis Presbyteri, eſt idus E Calix cum vino & patena cum ſuperpoſita, hoſtia; rbrahi proxima eſt traditio ejus. Vel dici poteſt & debet 4, deumt materiam remotam Presbyteri eſſe duplicem, unam . eſſentialem, quæ modè eſt aſſignata 5 alteram inte- gralem, & hæc eſt impoſitio manuum, quæ fi in Hhe Miſſæ, quando Epiſcopus ſuper caput Sacerdotis manus imponit, & profert verba ſeu formam poſtea c aſſignandam. . nuben Ame B. 4. Duplici materiæ Presbyterats correſpondet , qu 4 duplex forma. Una eſt eſſentialis, nimirùm illa ver- . ba Epiſcopi ſub traditione Calicis: Accipe poteſtatem iſeſenn 464 Capat AIII. , endi, tam Alcenecelſi „ , 4sgue celebrandi, tam ite vendi Sacrißicium Dei, Miſſaiqae celebrand 41l. (in aſt WMtndi5 4 4 7 n pro defunctis in nomine Domini. Al- Pproyt „ . 2 . iſcopi ſub im- rera integralis, nimirum illa verba Epiſcopi n A oſitione manuum, ₰ ccip her 4orum retinueris; R peccata, remittuntur eis, & quor yeteniæ ſunt. X Ex his ſequitur, quòèd ſi Presbytero neo-ordin non imponeretur manus, eſlet quidem . e “ quia haberet poteſtatem conſecrandi, non ia ei deeſſet com- Gar erf acerdos, Juia ei W tamen eſlet pe d integritatem Sacerdotii requili dum. plementum ad integrit di peccata. Econtr, ſi ei ma- ſcilicet poteſtas remittendi peccata. rià non poſſet imponerentur omiſs Prima arel R“ü1 Corpus valide bolrere à peccatis: quia poteſtas in Corpi Chriſti myſticum eſſentialiter præſupponit pot riſti m fit Sacerdos. , Eſine ipſs Hoſtia immediatèò tangenda? fcit immediatè tangere patenam, in qua nue ſi Hoſtia immediatè darenur um⸗ Ho adt ſine contactu Paternæ, ler iden valich ordinatio (quia patena ſoluùm adhibetur ob valida ordinatio ( in Corpus Chriſti verum, quia per hanc Proprid tem quia illicita, utpotèe contra ialiter requiritur) eſſet tamen illicita, utpotè contr. tialiter Contra, elt Erunda. 6 Inn, G& alte udinro, 1 (hei . N. Chui Uim Cena rdotes. 16.Obli⸗ Mrſta S Inn al caſtita Uen onnti, nds CUran uin acerdo . Neſte fonrnor inlen uslen hunne l. . o grer Cotüm pendhe ſa Pende Menorestan i ravi. eſt de calu, præceptum Eccleſiæ in re gravi. Idem in quo hoftia &* lic d mir ta in Calice ob eandem rationem Quid ſi vino non eſſet admixta ega⸗ an Dico Eiſet valida ordinatio, quia aqua ſolu eſt e . ſde 8 er ſe & eſſen- 1„ eretur id, quèd p ſl congruitatem, & trade erdos, d undenn l R ls, mun e Callyitl / ine Donip! Eypilcenil lhi n alorunn Norunxfittut teno id⸗ 1 Jien eng (Onlectunel, Uin ei Cellt dori te bdn Puom nateri Mnß poreſts inC igunt o Nkunefe tenm, inqe⸗ ue Qxenut ne; eſlerch 6 un adhic perte⸗ ei⸗ a, no lgem et 4 etr, in m ℳ De Sacramento Ordivis. 46 5 ſt de hecellira tate præcepti, non medii. uòôd ſi in Calice eſſet quidem vinum, ſed non hoſtia, vel econtra, eſſet ordinatio dubia, & ſub conditione iteranda. Porrò, ſi unus Epiſcopus traderet mate- riam, & alter Pronuntiaret formam : eſſet invalida ordinatio, utramque eiim idem Miniſter præſtare debet. . 5. Chriſtus Dominus Sacerdotium inſtituit in ultimna Cœna. Katio , quia tunc Apoſtolos fecit Sacerdoteés. B. 6. Obligationes ultrà eas, quas diximus habere Minoriſtas & Subdiaconum, ac præter obligatio- nem ad caſtitatem & ad Horas Canonicas, colſigun- tur ex aſſignatis officiis Sacerdotis. Et plures habet Sacerdos curatus ratione officii Curæ Animarum, quàm Sacerdos ſimplex „Uti ex ſe patet. Bi. 7. Veſtes ſex Sacerdoti aſſignantur, nimirum, quatuor inferioribus miniſtris communes. I. Ami- Gtus ſen humerale. 2. Alba. 3. Cingulum. 4. Mani- pulus. 5. Stola per crucem ante pectus accommodata, vel pro diverſitate miniſterii utrimque æqualiter deorſim pendens. 6. Caſula ſeu planeta. Quæ duæ poſteriores ſunt propriæ veſtes Sacerdotis, nulli alteri miniſtro convenientes. Nota: Sacerdos celebraturus aptans ſtolam in modum Crucis, debet eam priùs ducere à ſiniſtro ad dextrum larus, prius enim fuit Diaconus, quàm Sacerdos. Albam induens debet primè veſtire bra- chium dextrum, tum, quia videtur id eſſe conna- turaliùs, tum, quia non ſiniſtra, ſed dextra manus Chriſti credirur prius fuiſſe cruci affixa. Gg Presby- 466 Caput EIII. Preihyterandus, cum qua diſpoſitione & veſte ndim debet comparere apud ordinationem inr unqlun Myetratoriu⸗ :. Eo modo, quo de Subdiacono dictum eſt, hoc Ipetquema variato, quòd debeat eſſe indutus ut Diaconus, ni- Iihiumimmn mirum amictu, albaâ, cingulo, manipulo, & ſtola n, quim per transverſum, inſuper ſuper ſiniſtrum brachium portans caſulam complicatam, geſtans etiam cande- M, lam, & conferens albam manipulam pro ligancdis Ma, manibus. Auilen X Alün C §. V. . ellentian EEI N De Mnnont tegel . Sacrificio Miſſæ. ununo, AINR. Quid eſt Jacrificium Miſſæ . quotuplex? Conmun ”M B. I. Sacrificium Miſſæ ſic definitur: Eſt Sacriß- Kanpnmon cium noyæ Legis, in quo incruente immolatur Chriſtus. alor ⸗ Sacrificium autem ut ſic definitur, quèd ſitoblario ex- &t Qod terna rei ſenſibilis, à legitimo miniſtro ſoli Deo ſadta Unned n cum mutatione deſtructiva ipſius ad profitendum ſummo In ke prl modo ſupremum Dei dominium & noſtram ſubjectio- unntn d nem. . „ f1E.n Be. 2. Sacrificium Miſſæ à quadruplici fine quadti- tno numm fariam denominatur. Dicitur enim primò Latreu- lnſio). ticum, eo quòd ſit perfectiſſimus actus Religionis & lain hyn Latriæ ſeu adorationis ſoli Deo debitx. Secundè Innd Euchariſticum, ſeu regratiativum (unde Euchariſtiæ r Unt nomen) eo quòd ſit inſtitutum in recognitionem & Kilun = memo- 8 == N glrine ationen ochtumet, ut Diacond.¹ mnipul, E Cilruun bradkre ellunetanent lum o ke le. , gnge Inu: nllauyl oabrolla⸗ ſteniin 7 Nokran aplis in p ebit. umkbuk⸗ ,Horitiolen Cglcten lecognn, ͤ . dle Saeriſicio p. 3. dub. 5. num. 6. NtoNI. Nelyt ec De Sacramento Ordinis. 467 memoriam gratiarum, præſertim Paſſionis Domi- nicæ tanquam ſummi & infiniti beneficii. Tertiò Impetratorium, quia in illo Chriſtus offertur, à quo & per quem cuncta nobis bona proveniunt. Quartò Expiatorium pro peccatis & pœnis debitis tam vivo- rum, quàm defunctorum. Mißja, quando eft inſtituta? . Miſſa, dicta ab Hebræo Miſace, quod ſigni⸗ ficat idem ac ſpontanea oblatio, inſtituta eſt à Chriſto in ultima Cœnâ, tunc enim Chriſtus poſuit totam Miſſæ eſſentiam in ſola conſecratione conſiſtentem, licet alia ad ſolemnitatem & cæremonias ſpectantia à Summis Pontificibus ſint addita. Nota tres eſſe principales partes Miſſæ. Prima eſt Præparatio, quæ ſe extendit uſque ad Offertorium excluſivè. 2. Oblatio, quæ eſt ab Offertorio uſque ad Communionem incluſivè. 3. Eſt Gratiarum actio à Communione uſque ad finem. Valor Sacrificii Miſſæ eſtne infinitus N. Quod ſit infinitus quo ad fufficientiam, finitus verè quo ad efficientiam, ideſt quoad effe- Ctum & applicationem „ quæ confertur juxta quantitatem diſpoſitionis humanæ. Ita D. Thom. q. 79. a. 5. quem ſequuntur communiter Theologi, quos magno numero referunt Salmant. tract. 5. de Miſæ Katio primi, quia tam primarius offerens (qui . juxta Trid. ſ. 22. cap. 2. eſt Chriſtus ipſe) quam hoſtia oblata ſunt infinitæ dignitatis in Sacrificio Miſſæ, ergo & ipſum eſt infiniti valoris. Gg 2 LA- — 46⁸ Caput vVI. Katio ſecundi, quia diſpoſitio ſubjecti ſemper eſt finita & limitata, ergò etiam valor Sacrificii què ad- effectum & applicationem in actu ſecundo ſem per eſt limitatus. Quotuplex eſt fruäéctus Jacrificii Miſſæ? S Bt. Trifariam dividi: Primèò ex parte cauſalitatis dividitur in fructum ex opere operato & ex opere ope- rantis. Secundò ex parte rei triplex eſt fructus: Me- ritorius, qui eſt augmentum gratiæ & gloriæ conſe- quens ad meritum offerentis exiſtentis in ſtatu gratiæ: qui proinde fructus totus eſt ex opere operantis. Satis⸗ factorius, qui eſt remiſſio pœnæ temporalis pro pec- catis jam remiſſis debitæy. Impetratorius, qui eſt im- petratio bonorum ſpiritualium ac temporalium: qui duo fructus poſſunt eſſe tam ex opere operato, quàm ex opere operantis. Sub impetratorio comprehen- ditur fructus propitiatorius & expiatorius, qui eſt remiſſio peccatorum. Tertiò ex parte participan- tium triplex eſt fructus Sacrificii. Generalis, pro tota Eccleſia, cunctisque fidelibus. Specialis, qui iis contingit, pro quibus Sacerdos ut Miniſter Chnſti Sacrificium ſpecialiter applicat. Specialiſimus, qui btingit ipſimet Sacerdoti offerenti. “ Pero juibus poteft oferri Sacrifcium 2ðZMB Be. I. Trid. ſ. 22. de Sacrif. Miſſa cap. 2. definit, quòèòd non ſolum pro ſidelium vorum peccatis, penis, Remofkert ſifeckonibt ulu in Chr/ Aſllrum. tipio omni lustamen ali Eſ Uer wodu (inril 4 cul nct,, qua Duln. lta 77 D Modeſt , dacrie In Katie penr, gec IIb, Cumn b 3 o. ta S A.4. Non Ccommunic⸗ n hommine Euuntiati. aie qu ſn exiom, 4 nyor pri Uer gur lu, WbI. inpohe dan bind & her DU 1. ) e Potelt De Sacramento Ordinis. 469 Pelbmet ſatiifactionibus & aliis neceſſttatibus, ſed & pro ge- rtfti i functis in Chriſto nondum ad plenum purgatis rité juxta ncolenfet Apoſtolorum traditionem oßertur. Hinc offerri Po- ieſt pro omnibus fidelibus etiam peccatoribus, qui- bus tamen aliter prodeſt quàm juſtis: his enim pro- deſt per modum ſatisfactorii, illis verò per modum expiativi à culpa, impetrando gratiam contritionis. B. 2. Sacrificium non poteſt propriè offerri pro Sanctis, quaſi pro eorum ſalure, ſed in honorem eorum. Ita Trid. G. 22. cap. 3. Hinc hoc Sacrificium beatis prodeſt ad gloriam accidentalem. B. 3. Sacrificium Miſſæ non poteſt offerri pro dam- natis. KRatio quia in inferno nulla eſt redemptio, nec pœnæ, nec culpæ remiſſio, nec pœnitentiæ impe⸗ tratio, cùm beati in malo fint obſtinati & inflexibi- les, ergo. Ita S. T h. in 4. diſt. 4 5 q. 2. a. 2. r. 4. Non licet hoc Sacrificium directè offerre pro excommunicatis majori excommunicatione, præſer- tim nomine Eccleſiæ & Chriſti, ſi ſint nominatim denuntiati. .—R amm . AatiO. quia Eccleſia ita ſtatuit in cap. à nobis. 3 8. Uune de ſent. excomm. Tum etiam, quia excommunica- “ tio major privat communibus Eccleſiæ ſuffragiis, inter quæ hujus Sacrificii oblatio prineipem tenet Min locum. Alnl Dixi 1. Directe cum enim Eccleſia Miſſam directè offert pro fidei propagatione & augmento, indirectè etiam offert pro illis excommunicatis, uti & pro pa- ganis & hæreticis, ut convertantur, quorum con- verſio Eccleſiam auget. M H Dixi 2. Nomine Eccleſiæ & Chriſti; quia validè & 4 N licitè poteſt Sacerdos pro illis in Miſſa orare nomine 6 e 6 % 3 PPr- enffei pune ali. Aeroper⸗ 2 Kgorat inkatugen operti . nporls ⸗ Crias, ue npordiun 4 teopernn ſi onio Conhe⸗ itti, E Aritimn . 479 Cahput XIII. S . „„„ proprio, mentaliter tamen & non per orationes com- huninin/ munes, quas dicit nomine Eccleſiæ, Ratio, quia ex- communicatio major non privat precibus privatis, ſed orationibus & ſuffragis communibus. .. Leri Dixi 3. Si ſint nominatim denuntiati, quia ſi ſint o⸗ o qubbt excommunicati non denuntiati, & cum quibus ex ucdcni Concilii Conſtantienſis indulto licitè poſſumus com- Mlandt 5 municare, poteſt Sacerdos pro iis ſacrificate nomine lun, qi⸗ Chriſti & Eccleſiæ. eA vClun KRatio, quia Concilium Conſtantienſe generali. lpocelt, ter permiſit cum illis communicare in quibuſcunque divints. „* . Ex quo ſequitur, quòd etiam directè liceat offerte hoc Sacrificium pro converſione hæreticorum noſtro- rum, quia non ſunt excommupicati nominatim de- nuntiati. Et, quamvis non ſint capaces fructus Sa- crificii quoad ſatisfactionem pœnæ debitæ, beneta- men quò ad impetrationem auxiliorum, quibus ad R converſionem ſe diſponant, ſuntque Membra Chri. ſti per baptiſmum & characterem, licèet non per ſi⸗ dem & charitatem. N Be. §. Pto infidelibus ſeu pro non baptizatis licitum lum nulle eſt hoc Sacrificium offerre ſaltem inditectè in ſenſu kümbs, ante explicato. Katio, quia Sacrificium Crucis fuit bum ment oblatum etiam pro infidelibus, & non adeſt prohibi- Mhema. tio Eccleſiæx, quod Miſa non debeat pro iis offerri, reecchhl ergò ſaltem indireéctée &c. Poteſt item olkerd pro cathe- N applicae cheunenis tam vivis, quàm defunctis. Katio, quia, epie, licòt non ſint pertectè Membra Chriſti & Eccleſiæ per hklominun baptiſmu min re ſ uſceptum, pertinent tamen ad Eccle- Aleroren ſiam per fidem in voto ſaltem & deſiderio, ſicut No- d Dcer viti ad religionem, & poflunt per baptiſmum flami- ncdk,! nis in gratia decedere, ergo. ALeoe⸗ lſerer 1. F emiane Eccle imine & Pngere le Arck, Eccl Uredindet A Arersde dii hoc 1ple llim auch in unum 1 Orationest Natl, giut ecbis Pünn lbus. lati, giuit aum qub Polumun Cctifcuetene uenle en e in guten ette lcend leticotumn norincin hecs DS Cebin orum, Alid e Mene „HMonß Obincund ircitecte ⸗ ſcum CN non Adikte ent goin vofert ſ 6. ,O ſti Alchie gero, Ael blnun De Sacramento Ordinis. 471 Reæequiriturne in Qacerdote intentio abplicandi Ffrublum Miſſæ ? y.. Ut Sacrificium Miſſæ ex opere operato proſit iis, pro quibus eſt offerendum, requiritur intentio Sacerdotis & voluntas fructum Miſſæ certis perſonis applicandi. Eſt communis DD. M Ratio, quia pro illis ſolùm offertur, quibus inten- tione & voluntate Sacerdotis applicatur, ergèò etiam illis prodeſt, quibus applicatur. J Inferes 1. Fructum generalem, qui provenit ex in- tentione Eccleſiæ offerentis, non pendere à ſpeciali intentione & applicatione miniſtri; ideôque ad fideles pertingere, tametſi Sacerdos nihil de hoc cogitet. Ratio eſt, Eccleſiæ intentio, quæ eſt, ut Fruétus gene- ralis redundet in omnes fideles, ergo &c. Quod pari- ter dixeris de Fructu ſpecialiſimo, qui obvenit Sacer- doti hoc ipſo, quod dignè celebret; déque fructu Miſſam audientium, quem accipiunt, eo quod fa- ciant unum moraliter, cum Sacerdos ritè ſacrificans iſtorum nullam faciat applicationem: Cum in ob- lationibus, precibus, & canone Miſſæ expreſſa fiat ipſorum mentio. Inferes 2. Tametli Sacerdos illicité agat, & gravi- ter peecet, ſi Miſſam alteri applicet; quam cui tene- tur applicare, vel ex juſtiti ratione ſtipendii aut ſtipis acceptæ, vel ex obedientiâ ob præceptum ſuperioris; nihilominus ejuſmodi applicationem eſſe validam, eique provenire fructum Miſſæ ex opere operato, ad quem Sacerdos applisationem dirigit. Ita Srareæx, Coninc&, Layman cum communi, quia applicatio Gg 4 Sa- 472 Caput III. Sacrificii competit Sacerdoti ex poteſtate Ordinis, quæ ab alterius arbitrio non dependet. Inferes 3. Hanc intentionem & applicationem eſle neceſſariò faciendam ante conſecrationem, vel in ipſa conſecratione. Katio, quia tunc jam diſpenſatur Fructus Sacrificii, quando Sacerdos in Perſona Chriſti ſubſtantialiter offert Sacrificium; ſed offert ſubſtan- tialiter in ipſa conſecratione: ergo tunc fructus jam diſpenſatur : Adeoque per non ſubſequentem inten- tionem diſpenſabilis. Aa quem per venit ſpecialis fructus Jacrificu, in caſu, quo Jacerdos obliviſcitur eſjus- modi applicationem facere? H B. Cum Layman, illi tunc provenire, cui Sacer- d. DoNe 13 dos ſaltem generali & implicita intentione fructum Miſſæ vult applicare, quod objectum vel erit ipſe Sa⸗ cerdos, vel illi, quibus Sacerdos ſpecialiter eſt affe- ctus, & obligatus. Quisque enim (inquit cit. Lay- man) Sacerdos pius & doctus, ſi de eà re interrogare- tur, ita animo & voluntate affectum ſe eſſe reſponderet. Quod, ſi Sacrifteium nequidem generali intentione foret alicui applicatum, fructus remaneret in theſau- rO Eccleſiæ ſecundum communem DD. Qualis debet eſſe Intentio applicati va Jacrificii? R. Cum communiori. Non tantm ſuſficere vir- tualem & implicitam, ſed etiam habitualem non re- tractatam, ut ſi præcedenti die habuiſti propoſitum cele- — Ctad honeh Clbranchpre Ihl cogites ℳN: qlli tio, que ſlvirualem Cornlturur, & beermclie alne, Cum hoc mo uklebrayer inlet! condi ritur ete⸗ untſre au teiüptoinlr et Fimori. Altani ge Dond ſcu U, nenſt AConnenil um pare pmum pant lin Sacere lud Poſht Uariam. tne Ordii4 appleniorene onem, Wi am et in Derlonn ſed ofkeihi tune tudu blegenenin ul anft Muur l lefe ene, cic⸗ tentone fd In vel eitſn. Peculin 1 (inqutc aineinmnii ſenhmi eernl imenm inetet n M. Hitan n Ren binndemben nikipec⸗ 4 De Sacramento Ordinis 473 celebrandi pro Petro, ſequenti die, tametſi de hoc nihil cogites, tamen fructus Petro applicabitur. Ratio : quia applicatio Sacrificii non eſti Plius con- fectio quæ ſemper requirit intentionem actualem vel virtualem (uti etiam in Sacramentis) ſed eandem comitatur, & ſe habet per modum donationis, unde ſi heſterna die cogitaſti fructum hodierni Sacri Petro applicare, æquivalenter idem eſt ac ſi donaſſes fru. ctum hoc modo; dono Petro frulctum Sacriſicu, ſi cras celebravero. Quæ deinde donatio non revocata impletà conditione hodierni Sacri tranſit in abſolutam & fortitur effectum. S Potéſtne quilibet Sacerdos pro legendo Jacro Ripendium accipere? æ. Poſſe accipere ſtipendium non per modum pretii pro ipſa Miſſa, vel fructu percipiendo, quod oret Simoniacum, ſed per modum ſuſtentationis: Quia dignus eſt operarius mercede ſuâ, Luc. 10. & qui Altari deſerviunt, cum Altari participant. & . Ita S. D. 2. 2. 4. 100. a. 2. in O. & ad 2. Porrè juſtum ſtipendium eſſe cenſetur, quod lege, aut, ſi non ſit à ſuperiore legitimo taxatum, id, quod ex conſuetudine dari ſolet, aut prudenti judicio ſuffi- cit ad honeſtam ſuſtentationem unius diei, vel ſaltem bonam. partem ipſius. Unde ultrà ejusmodi ſtipen- dium Sacerdos exigere nihil poteſt, quamvis infra illud poſſit accipere, ſi nulla prohibitio ſtet in con- trarium. eg „ Que- 474 Caput XIlI. Quænam eſt obligatio Sacerdotis juxta accepta ſtipendia celebrandi? ve. I. Qui à pluribus diverſa ſtipendia accipit; non ſatisfacit unum Sacr ificium offerendo pro omnibus. Ita communiter DD. Ratio eſt, quèd dantes ſtipen- dium velint inde Sacerdotem ſibi obligare ad rotum fructum applicandum : ſed totus fructus non appli- . . . . – „ . . . catur, gilt tanto mminor efficitur . quante 15’ plures per Sacerdotis applicationem dividitur. Atque ita declaratum eſt ab Alexando VII. Anno 166 5. dam- nante hanc propoſitionem : MWon eſt contra juſtitiam bpro pluribus Sacrificis ſtipendium accipere & Sacriß- cium unicum offerre, neque eſt contra fidelitatem &t. Ubi patciter altera propoſito damnatur, quo liceat pro eadem Miſſa duplicatum ſtipendium accipere, ſub conditione partem ſpecialiſſimam fructus Sacer- doti propriam relinquendi „ & applicandi danti ſti. pendium. B. 2. Non licèt plura ſtipendia exigua pro pluribus Miſſis accepta ad unum vel pauciora redigere, ut unum, vel pauciora Sacra quam conventum fuerat, celebrentur. Quia eſt contra obligationem juſtitiæx à Sacerdote contractam per acceptionem minoris ſi- pendi, eſtque oppoſita ſententia prohibita à S§. co- greg. Trid. interp. I. Junii Anno 1621. cum obliga⸗ tione reſtitutionis. Quo tamen non obſtante poſſunt authoritate Epiſcoporum fundationes in iſto ſtipendio nimio decreſcentes reduci ad minorem numerum. H. 3. Non licet accepto liberaliori ſtipendio, alteri 4 ad Miſſam legendam ſubſtituto accepti ſtipendii par- tem ſubtrahere: quem turpem quæſtum condem- nayit R . Mmit injaltic ei, qu mnlo donat on utulo d d niloonen Nonttuloon. Cunſtulit, ad (Ekhet, 1.4.61aV1 epto ſt Muruum fruct (chndn frue lkueex fun In ad 5 ineſen de PtKa. 1 Olrida, Ncerdos n Em nonni orre tam bentibus unet ga N. I. Ie e, uoties eogde ace lqe it ccflara De Sacramento Ordinis. 47 5 et αnavit injuſtitiæ eadem Congregatio Interp. Trid. Er meritè, quia illa pars reſervata ad Sacerdotem neque titulo donationis, neque oneris ſuſcepti pertinet. ndn ai Non titulo donationis, quia hanc non donatam, gae ſed titulo oneris in ſe ſuſcepti datam fuiſſe ſupponitur. G Non titulo oneris ſuſcepti, quia totum onus in alium oed tranſtulit, adeoque & totum ſtipendium transferre Huchsmf gebet. quumd 65 un m. 4. Graviter peccat, qui ex fundatione obligatur, m. e vel accepto ſtipendio ad Sacrificium offerendum pri- Aun eſ marium fructum alteri applicat, Ratio, quia illum uumt defraudat fructu ex juſtitia debito. Peccat itidem, lipen qqui ſive ex fundatione, ſive ex ſtipendio vel præcepto . filtunn. obligatus ad Sacrum pro aliquo offerendum, ud ut, gnoſen diu differt: quia illum, cui eſt obligatus, magno n hee, fructu privat. Multèò magis autem peccat, ſi pror- us ſus omittat, tenetürque ad reſtitutionem. Unde Plemi n Sacerdos malè agit, 4 tot accipiat ſtipendia, ut iis- dem nonniſi poſt longum tempus poſſit ſatisfacere, & Loun Mo, ſi fortè tam multa accepit, tenetur dato ſtipendio rn tedgee alios ſubſtituere, per quos petentibus, & ſtipendia remünm tu præbentibus ſatiafhcian⸗ Croneln 6” emmie Quoties Sacerdos curatus celebrare tenetur? onch Fe. I. Tenetur toties vel per ſe vel per alium celebra- tinepdn re, quoties plebs ipſi ſubdita ex Præcepto obligatur . EAh. audire Sacrüm: Hoc quippe eſt ipſius officium, u gun ideôque accipit oblationes & decimas, ut ores paſcat, ine eiſque diſpenſet, quæ ad earum ſalutem ſunt ne- ne ai⸗ ceſſaria. RZ im B. 2. Quamyvis curatus probabiliter non obligetur ex- S== 476 Caput II. extra dies feſtos ſæpiùs celebrare in hebdomada (niſi extet ſpecialis fundatio, conſuetudo vel præceptum) eſt tamen de decentia, ut /ſæpiuùs in hebdomada ſacfi- ficet, præſertim, ubi reditus ſunt pinguiores, & populus numeroſior. Ita communis. Quoties Capellanus celebrare tenetur? Bi. I. Capellano incumbit toties & in eo loco ſive per ſe, ſive per alium celebrare Sacrum, quoties & in quo Altari litteræ fundationis requirunt. Si obli- gatio ſit quotidiana, ſubintelligendum eſſe, quate- nus Capellanus poteſt, ſalva devotione, docent Abbasin c. ſignificatum de prabendis, Azor, Tolet. aliique complures. Be. 2. S1 Capellanus morbo ad breve tempus putà unam alteramve hebdomadam impediatur à Sacro, ad quod dicendum ter quatérve in hebdomada obliga- tur, non eſt obligatus ad compenſandum, cùm non videatur Eccleſia vel fundator ipſum obligare ſub tan- to rigore. Sin verò impedimentum vel morbus diu- tiùs duret, Vicarius erit ſubſtituendus, ne Eccleſia S fundator ſuo ſpeciali fructu priventur. Ita DD. Citati. Qusoties Nacerdos ſimplex celebrare tenetur? d. Probabilius eſſe Sacerdotem ſimplicem peccare mortaliter, niſi aliquoties in anno, putàter quaterve præſertim in feſtis ſolemnioribus Saerificium celebret: Ita D. 1 D. 4. 2 8. a. I0. Quem ſequunmtur Sotus, ” Axor, alr, Coni böluc. 22. (ur vetbah lio, eorumn lint, zrelkhi lter ie Diy A N. I.Omn (ceklebrare, bberhom umnkeſo. S lier ercel. leo Mile cunbrti pol Kcommnns 21. Mn rtequnm lit. it. 1. onſel, rs Plure ni Eiule f. A. , eht, Eae, tune itrrum uubhniße i: Tune emn Sactur biin, ali dhebdomndl Wl pront hebdomadtie r ingnintg, is pe tenett, & in eolont cum, Gus hinun. cumn dle, d otione, ,Mor, 10 tere kenpr peciatut 1 cbdormdcte hdum, ann nobligreten mvel monp⸗ dus, Ne i enrur ) bran⸗ Ncenrron Nittgonen Geiumcekin tr⸗ Ga Uu De Sacramento Ordinis. 477 Axor, Coninch, aliique. Ratio patet ex Chriſti ver- bis Luc. 22. Hot facite in meam commemorationem, quæ verba præceptum continent, quo Chriſtus Apo- ſtolis, eorumque in Sacerdotis ſucceſſoribus, ut offer- rent, præcepit, inquit Tiid. ſ. 2 1. c. adeoque Sacer- dotes jure Divino poſitiyo aliquoties oferre tenentur. Quo tempore licet celebrare . I. Omnibus diebus totius anni Sacerdoti licitum eſt celebrare, præterquam ferià quintàâ, ſextà, & Sabbatho majoris hebdomadæ, ut apud omnes eit in confeſſo. Sola tamen Feria ſexta Paraſcheves eſt ſim- liciter excepta, nam privatim & in Sacellis ſeparatis A loco Miſſæ ſolemnis, à quocunque Sacerdote Sa- crum fieri poſſe in Feria quinta majoris hebdomadæ eſt communis DD. MM ge. 2. Non miſi ſemel in die licet Sacrum facere, præterquam in feſto Nativitatis. cap. ſußſicit de tonſe- crat. diſt. I. c. conſuluiſti de celebrat. Miſſ. c, nocte ſan- dâ de conſecrat. diſt. I. Et cùm gravis cauſa vel ne- ceſſitas plures Miſſas ab uno Sacerdote exigit cele- brari. Ejuſmodi cauſæ juxta communem DD. ſunt primò. Si Parochus duas habeat Ecclefias Parochia- les, nec ſit, qui commodè poſſit in una illarum cele- prare, tunc enim Parochus jejunus in utraque pote- rit Sacrum facere. Secundò, ſi Sacerdos ante ſum- ptam Purificationem moneretur de extremo periculo ægroti, niſi de novo conſecret, ſine viatico mori- turi : Tunc enim de novo ante ſumptam Purificatio- nem Sacrum faceére poſſe docent Coninch, Lugo, Palao, aliique plurimi apud Salmant citati, qui ta- men 4786 Caput AIllI. men notant, ſi Sacerdos moneatur ante ſumptam conſecrationem de tali periculo, debere potis par- ticulam S. Hoſtiæ pro moribundo reſervare, quàm iterato celebrare. Tertiè nimia Catholicorum vel peregrinorum frequentia, qui forent Sacro carituri, niſi Sacerdos Miſſam repetat. Plures aliqui caſus & cauſas agglomerant, ut benedictionem nuptiarum, ſepulturam defunéti, adventum Epiſcopi, quas ta- men Authores citati tanquam inſufficientes meritò ex- cludunt. “ Br. 3. Lempus legitimum celebrandi eſt ab aurora ad meridiem, exceptâ nocte Natalis Domini. Plu- res tamen ſunt cauſæ, è quibus licet anticipare Auro- ram & ſubſequi meridiem. Eſtque primèò caſus ne- ceſſitatis, cùm neceſsè eſt dari moribundo viaticum, tunc enim ſtatim poſt mediam noétem licitum eſt ce- lebrare. Secundè diſpenſatio Epiſcopi ex juſta cau- ſa. Tertiò Conſuetudo rationabiliter introducta: Sic enim in noſtra Germania hyemis tempore tribus horis ante Solis ortum Miſſæ inchoamtur. Quartò Privile- gium, quale habent Regulares (de quo Aoderiq. Jom. 1.44. Kegul. 4. 3 3.) ut in itinere conſtituti unâ horâ ante auroram, & unâ poſt meridiem celebrare pos- ſint. Quintò, Si Sacerdos ratione itineris die feſto non potuit ante meridiem celebrare „tunc enim ex recepta conſuetudine poteſt unà horàâ poſt meridiem Miſſæ initium facere. De quibus alisque cauſis V. Layman, Palao, Salmant. . 4. n. 3 5. Quo in loco Gacrificium eſt celebrandum? Jure communi & ordinario absque neceſſitate . non ondebet cel lecratoel no. Habett 1dD. Din: ſun ian, nam exe Ecelre ſint⸗ yll, quem ummiter kacien aum lub Dio nus le tonſe n Mila lei⸗ uilicentig rpreſ lcen blliialoce NCdltuiden etepoteltge unrüis priyil Alariyiatic Ul Miltum 0 meſeP Nune ſ d.Oratiot ucegrmi undus ſe let h ar Unni docen 4 licnont 1 ante unme De Sacramento Ordinis. 4792 non debet celebrati Miſſa ,Rniſi in loco ab Epiſcopo beeßlit conſccrato vel benedicto, vel ad celebrandum depu- clerae, gl Aholncoeumt nt act in es Aigniciu etn auprinn icopi, br cientes mennde Anci elthaun 8 Domuni. N amniere in eppind alu bundo wat en etumckn Cr uttodu npore Ubo NAn D 10 Iulmngſ rleturiua n celeblale⸗ ſuneris e⸗ , tun e — 4 voſtmi⸗⸗ ligie i lratun eroeſi ogl “ tato. Habetur in c. ſicut. c. nullus de conſecrat. diſt. I. & apud S. D. q. 3 3. 4. 3. Dixi: quri communi & ordinario & abſque neceſſi- tate, nam excipitur primèò caſus necéſſitatis, ut ſi Eccleſiæ ſint alicubi dirutæ, ſi nimius ſit confluxus populi, quem parietes templi non capiunt, ſi lon- gum iter faciendum per terras infidelium, tunc enim etiam ſub Dio Sacrum fieri licitè poteſt ger cap. Conce- dimus de tonſecrat. diſt. I. Sic pariter in caſtris mili- tum Miſſa licitè celebratur ſub tentoriis. Excipitur ſe- cundè Licentia Epiſcopi & Privilegium, nam Epiſcopus dare poteſt licentiam Sacrum celebrandi ſuper Altari portabili in loco privato, non conſecrato, Divino ta- men cultui deſtinato. Jummus quoque Pontifex conce- dere poteſt & ſolet aliquibus religioſis, præſertim Mis- ſionariis privilegium, ut poſſint Sacrificium Miſſæ ſuper Altari viatico celebrare ubique gentium, etiam in Ca- ſtris Militum, modo lota, etſi communia & profana, tuta & honeſta ſint. MRMB Quanta eſt obligatio Sacerdotis circa verba Miſſæ & ritus Canonis? H. Orationes præſcriptæ inter veſtes induendas non ſunt de gravi præcepto : Illa quoque verba, quæ in majoribus feſtis Domini interponuntur in communi- cantes & hanc igitur oblatienem ſine mortali peccato omitti docent Diana, Dicaſtillo Filliucius, aluque. 2. In canone unum alterumve nornen alicujus Sancti init- 480 Caput AIII. omittere ſolùm eſſe veniale tradit Juarez Aiſp. 3 8. ſedt. 3. Granadus, Diana, La Cruz aliique qui pari- ter docent octo nomina in canone omittere fore letha- le peccatum. 3. Gloria vel Credo in Miſſa omittere, quando dicendum eſt, non eſſe peccatum mortale, tenent ſuprà dicti Authores, quibuscum ſentiunt Lu- „7 X R 7 e . . go & Palao, eò quèd non ſint partes integrantes Sa- crificii abſolute ſumpti, ſed tantùm iſtius vel illius diei, quòd conſequenter etiam dicendum eſt de aliis orationibus, quæ non in omnibus Miſſis, ſed in ali- quibus recitantur. Oppoſitum dicendum eſt de Epi. ſtola & Evangelio, nempè peccaturum mortaliter, qui Epiſtolam vel Evangelium culpabiliter omitteret, eèò quèd iſtæ ſint partes abſolutè integrantes Sacrificii Miſſæ, ſinè quibus conſueta Sacrificii forma, non con- ſiſtit, pro ut cum Dicaſtillo, Diana, Palao docen Salm. c. 4. n. 116. 4. Ritus porrò propiores Sacrificci circa proximam & remotam ipſius materiam adhiberi ſoliti, eò quèòd contineant gravem & myſticam ſi- gnificationem ‚omitti non poſſunt ſine gravi peccato: Ita ſe habet mixtio Ndue „ quæ ſignificat unionem ractio Hoſtiæ, immiſſio par- Chriſti cum Eccleſia, ticulæ in Calicem & c. Univerſalis demum regula eſt, in celebratione Miſſæ eſſe omnia obſervanda Sacer- doti, quæ in Miſſali Romano præſcribuntur, ut con- ſtat ex TZvid ſ. 22. decreto de obſeryv. in celeb. Miſ. Quorum transgreſſio in gravi materia erit gravis, in levi levis. S FPoaoréſtue licité MWiſſa interrumpi? B. Cauſæ legitimæ Miſſam inceptam relinquendi 5 in imerwumpen em Sace un, itegi alle, Kceſl oholig hec ohlectatione leclre neque ſrat. Tkbaptiuin 6 4. Caut Dinonem In. coll lcde E —,-— C 4 in nutue De Sacramento Ordinis. 481 rt en interrumpendi recenſentur. 1. Si ante cœptum ca- ingi nonem Sacerdos recordetur ſe eſſe excommunica- icekre tum, irregularem 3 vel ſuperveniat interdictum ſpe- N Milk onat: Giale, & ceſſatio à Divinis. 2. Si gravis morbus aut N Orporis neceſſitas ſnperveniat „quo cafu, ſi poſt ennihin conſecrationem Sacerdos ad peragendum Sacrifiium es öhgann redire nequeat, alius eſt ſubſtituendus. C. nullus de R lis onſecrat. Item . D. 4. 8 3. 4. 6. ad 1. 3. Neces- enlmtitt ſitas baptizandi infantem exiſtentem in periculo mor- MlNi, Kdn tis. 4. Cauſæ interrumpendi Sacrificium Miſſæ ante edmak oblationem ſunt concio habenda ad populum, ordi- num SS. collatio, Profeſſio Religioſa ſuſcipienda &c. 1 türumn mork P 1 LESOR. A EE hiirr ä, Et hæc de Sacramento Ordinis dicta ſufficiant. egrns c. itormm,ne — . , CAPUT XIV. en N D 3 riom Watrimonio. e ſonietum demmun ko- hemeen S Quid ſunt ſponſali 4 ¾ 4 Ge . Qbonſali „ quæ ſponſa Lia cum Jacobo „vel maci alia cum quocunque init, à ſpondendo dicta ſunt, & definiuntur, quèd ſint futurarum nuptia- rum mutua & deliberata promiſſio. Can. noſtrates 6 H 30. 4. 5. 1. 48⁸2 Capue XI. In qua ætate poſſunt contrabi? . Poteſt homo in fine primi ſeptennii contrahere ſponſalia. Katio, quia tune homo & non ante in- cipit habere prudentiam aliquam circa fururum, ut habetur C. Luteras de deſponſ. inpab. Cæterùm non oportet, ut hoc ſeptennium ſit ma- thematicè completum; unde nil obſtat, an octo, decem, vel 1 5. dies deſint, quod enim parùm diſtat, nihil diſtare videtur. Contrahere tamen antè eſt peccatum mortale, licer malitia ſuppleat ætatem & ſponſalia ipſo jure nulla ſunt. Patet ex cit. C. Lute- ras. ubi nulla fit exceptio casus in quo malitia ſuppleat Xtatem. Qui eſt efectus Sonſaliorum? B. Effectus ſponſaliorum, ſi valida ſint, eſt obli- gatio mutua, & diremptio matrimonii in primo gra- du; prætacta autem obligatio eſt ſub mortali D. Th. in Supp. 4. 8S4. A. 1. ad 2. Ratio, quia ſponſalia ob- ligant ex juſtitia, utpotè ex contractu oneroſo, & ſunt in materia gravi, ratione matrimonii, ad quod ſtringunt. Communis DD. valséntne ſponſalia contracta inter conſangui- neos & affines ſub bac conditione: ſi Papa adiſpenſa verit Afirmo, ſi Papa poſſit & ſoleat in tali gradu di- ſpeniare. Ita communiter DD. contra paucos. Quot & quænam ſunt cauſaæ diſſol ventes G ſpon/ali«? x. Sunt hæ 16. Frimè ex mutuo conſenſu, quia Per Ferqusci Conracta fu itio appoſit tacturmn ſitn (ntios. .. emn, ſecuta 0 Ordin Nonitemn fubt inpecimentn uncici cond mrum ile⸗ pongiſet umlr, uoe n itceforar inteſlire do⸗ Anhenlauione lenn luhen, 4 5 A ſerer phn Koilch, Cerdar notabi urnionemn (onblen cn um A an enmRon kleticng, d dlenle, B Caleau Pohlatime l 4 1 ll eX ma 6, Autertine Pnlus ſamn rahi tenhiconnte 0 & non met rca fururun,t . ptrnninninn bſtat, An dd nim bründ e tammen mM Cupplen en Ceterti omulta iin Grum! u ſunt, t Olin unpun bmonmu! niaſpoli HH chn Arell, timwti 4 mr oſiß ndtt 1o: n in ti ſihm . De Matrimonis. 48 per quas cauſas res naſcitur, per eas diſſolvitur. 2. Si contracta fuerint ante legitimam ætatem. 3. Si con- ditio appoſita non impleatur. 4. Si cum altera con- tractum ſit matrimonium, utpote quod eſt vinculum fortius. 5. Si alter ſponſorum ingrediatur religio- nem, ſecutà tamen profeſſione. 6. Si ſponſus ſuſci- Piat S. Ordines. 7. Per votum caſtitatis præcidens, non item ſubſequens. 8. Si ſponſalibus ſuperveniat impedimentum dirimens matrimonium. 9. Per lap- ſum diei conventionalis. 10. Propter notabilem per- ſonarum diſparitatem, quam; ſi alter ſciviſſet, non ſpopondiſſet. 11. Ob ſubſequentem fornicationem ſponſæ, quod verum eſt; etiamſi ſponſa ab alio per vim ſit deflorata; quòd, ſi uterque fornicetur, nullus licitè reſilire poteſt. KAatio; quia paria delicta mutuò compenſatione tolluntur. 12. Ob mutationem ro- tapilem ſupervenientem in bonis corporis, V. G. ſi alær fieret phreneticus, hydropicus, morbo Gal- lico infectus, &c. vel ſponſa ſit facta ſterilis vel alia accedat norabilis difformitas. 13. Ob notabilem mutationem factam in bonis fortunæx. 14. Si citr4 rationabilem cauſam & conſenſum alterius alter ſpon- ſorum ad aliam tranſeat provinciam. 15. Ob nota- bilem mutationemin bonis animæ, ut ſi ſponſus fiat hæreticus, ebrioſus, nimis aſper, &c. 16. Si Pa- pa diſpenſet, qui ſolus id ordinariè poteſt. Cauſæ autem diſpenſationis ſunt hæ: Prima, ſ ſponſa timeatur futuro ſponſo cauſa peccati. Secun- da, ſi ex matrimonio cum altera ſperetur pax publi- ca, aut extinctio gravium diſcordiarum. YZertia, ſi ſponſus ſummopere onlain abhorreat. Quarta, Hh a2 ſi 484 Caput X. . ſi parentes ſponſi nollent conſentire in nuptias. Quin. guihheril ta ſi nulla ſubeſſet ſpes procreandæ prolis. Aaddlerin Pes p 1 R Z Ulbetad co Peceàtne alter ſponſorum ſine juſta cauſa wulanlte reſiliens? J Sð Ounſclia Aſſirmo, & non poteſt abſolvi in hoc propoſito perſeverans. Katio, quia ſcienter pei ſiſtit in pecca- to mortali. Imè à judico compelli poteſt ad matri- IIanſi monium. Ita habetur expreſsé in Jure Can. c. 10. funn tle ſton ex litteris de ſponſ. ubi dicitur: & monitis non acquie- currlumeban verit, (intellige de injuſtè reſiliente à ſponſalibus) itil & Eccleſiaſtic cenſurà compellatur, ut ipſam, niſi ra- um; poſt tionabilis cauſa obſtiterit, in uxorem accipiat. KRatio IIn. Aar ſumitur ex officio judicis, qui compellere tenetur ad lI, dumess reddendum cuique quod ſuum eſt & ex juſtitia debi- .6. Duodn tum, ſed contrahens ſponſalia tenetur ex juſtitia ſer- „, vare fidem : Ego. HM Doſinme Dixi: Miſi rationabilis cauſa obſtiterit; quia ſi ce adſit talis cauſa, vel ſi gravia mala, ſcandala, gra- ves diſſenſiones, &c. prudenter àjudice timeantur vel k Nony rævideantur, non debet cogi reſiliens, ſed permitti enr ſuſte debent mala minora, ut majora caveantur. Et ſic E onſ. conciliari poteſt. C. requiſivit de ſponſ. in quo dicitur: Mrch, Cuùm libera debeant eſe matrimonia, monenda eſt po- tlitl, . tius puella, quàm cogendæ, cùm coactiones triſtes Pinauhin exius crebrò ſoleant habere. notdinz Alter ſonſorum peccans carnaliter teneturne kathbüi hanc circumſtantiam confteri? hine Dacgetla Aßrm, tam de ſponſo, quim de ſponla. Ratie alk, quia Unuptis proſs. jifocaß . linhoepegek peillttine⸗ lue Cnen nopiti n ne Holli , , r ACpit, A Olere tenenn cuur erſlli Adcetinenmn „ ens, AVeaHI.. inquod; vallo 8 r tit ſuni V. G. Parochus & teſtes. H Poſünine Oponſalibus apponi penæ etiam mo- De Matrimonio. Z 4⁸5 quia ſpeciale committunt peccatum reductivè ſpectans ad adulterium; violatur enim jus alterius, quod alter habet ad corpus ejus. Sylrius, Goner, Wigandt, & alii apud Andream à Matre Dei. Sonſalia per copulam fubſſequentem tranſeunt- ne in Matrimonium? B. Tranſierunt ante Trid. ut habetur C. is, qui Eidem de ſponſ. & hoc ideb, quia ſponſus & ſponſa non præſumebantur affectu fornicatio conveniſſe, ſed maritali & animo adimplendi promiſſionem ſponſa- litiam; poſt Trid. autem non tranſeunt in mattimo- nium. KRatio, quia non ſolent adeſſe omnia requi- ſita, dum exercetur copula, àd valorem matrimonii, — dicæ, quæ ligent juſté reſilientem? 7 . Non poſſunt, eamque pœnam in nullo foro te- netur juſtè reſiliens ſolvere. Ita habetur C. gemma ge ſponſ. Ratio eſt, ne lædatur libertas matrimonu, quæ etſi, dum pœna eſt modica, quandoque non lædatur, V. G. in divite, id per accidens eſt & caſus particularis: Lex autem attendit ad ca, quæ per ſe ſeu ordinariè funt. Cæterùm moderata pœna injuſtè reſilienti appoſita probabiliùs tenet & obligateum. Katio, quia hæc nullo jure eſt prohibita: omnia namque jura, quæ bb adverſariis objiciuntur, nimirùm ex cit. C gemma, cx lege, Zitia, ex Lege, Mulier, loquuntur de Hh 3 pna 486 Caput XIV. posna impoſita juſtè reſilienti, ut patebit legenti tex. tum. Hanc ſententiam tenent Layman, Barb. En. gel. Wieſtner. Reiſfenſtuel. La Croix & alii, ut pro. inde id, quod ait Sanchez, ſcilicet contrarium do- cere univerſos, verum non fi. — Poſſuntne parentes vel tutores contrabere ſponſalia pro filiis ante ſeptennium 6. Non obligantur tamen fili, niſi accedente ætate liberè conſentiant, ut habetur ibidem §. alt. nec ante eorum conſenſum ſunt propriè dicta ſponſalia, ideoò- que nullum inducunt impedimentum publicæ hone- ſtatis; quid illud ſit, infra dicetur. . Jed tenenturne filii in his obedire parentibus, 2 ratificare talia ſponſala? Affirmo de debito honeſtatis; honeſtum eſt enim, ut filii parentibus obediant; nego autem de debito ne- ceſſitatis, quia filii in eligendo ſtatu ſunt ſui juris, unde reclamare poſſunt mox, ut pervenerint ad pu- bertatem, quæ eſt anno 12. ætatisin feemina, anno 14. in maſculo, non autem ante. Ita ſtatuitur C. de illis de deſponſ. impuberum. Et hoc verum eſt, licèt unus contrahentium jam ſit pubes. Katio, quia pri- vilegium reclamandi eſt conceſſum in faverem impu-⸗ berum Pro tempore pubertatis. „X * * * “ * gictis ult (t, Aßirmo, conſtat ex cap. unico de deſponſ. impub. in Mat RMattem ill, pul⸗ funn le han Hemiumße Danus Wutten onhehimfilia enmateme Celenntra tonen Ponſak 1. Negari be “ Rbeperc eimubit de ebit legenin ut, Nefl. kEH & Mi, uſn cobtketiom Ccontraltme ternun! ſenſ inGnOA crelen eng AA ſonlli in ſplbler Ho⸗ Zorertiku, 164 eſtun eun en Ainn nt Ii eneriut 1l; ſemina, 4 ſtamuimn . etumm . Awenriiu . — . 8 . Negatiyè. KRatio, quia filia impubes, facta C. à nobis de ſponſ. impub. tem matrem ob publicam honeſtatem. De Matrimonio. 4 7 Ex dictis tcſolvuntur Caſis practici. C 45VS 1 Petrus Catharinam quinquennem diſponſat, V Matrem ejus carnaliter cognoſcit? Z quam poteſt duceres . Matrem. KRatio, quia ſponſalia illa, utpotè invalhda, publicam honeſtatem non inducunt, C ſi infantes de ſponſ. impub. in 6. quod ſi Catharina poſt ſeptennium ſponſalia confirmet, & factâ renovatione Petrus matrem cognoſcat, neutram poteſt ducere; non enim filiam ob affinitatem ortgam ex copula, nec Pabes contraxit ſponſalia cum impubere, quam cognovit, hæc ad pubertatem veniens, Gonſalia reclamat, & copulam negat? Q. an ſponſalia ſint diſſoluta? pubes per copulam, privilegium reclamendi amiſit, 48 8 Caput X. UD Titius ad plures Caji filias ditit: Unam ex vobis ducam, ilæ vicißim repromittuntr, Q. an Titius contraxerint Sonſalia ? 4 V.. Negativè, nec oritur ex ejus verbis impedimen- tum publicæ honeſtatis. C.umico de ſponſ. in 6. Ratio, eſt, quia promiſſio ſponſalitia determinatam exigit perſonam; matrimonium enim non eit niſi circa uni. cam perſonam, cui amore, more, ore re addi- ctiſſimus ſpeciosâ devinciaris catenà, unde te ſola mens liberet; Mortuo itaque Cajo poterit Titius va- lide contrahere matrimonium cum matre vidua illa- rum filirum. . Paulus contractis Sonſalibus cum Barbara, cognoſcit ejus ſororem carnaliter, quam boreſt ducere? G. Neutram, non enim Barbaram ob contractam affinitatem, non etiam ſororem ob honeſtatem pu- blicam cx ſponſalibus validis ortam ad primum gra- dum incluſivè dirimentem. Can. qui dormierit. “ Paulus cognita carnaliter Barbarâ contrabit vorteſt dicereð z.:. Barbaram; ſponſaha enim cum ejus ſorore nul unk, . Dnt, quian p Alz ttem eun adll, lla millcium Ttr & lna Ciſpen ahunt kleince⸗ Mrähenlt⸗ Cndurhubdes tnumn ſdotli Ckum Conle Gnditione P 1 irt jura ſerin aen Uen nt ii Kr. in 6, 1 unitet, H De Matrimonio. 1489 ſnt, „ quia per copulam facta eſt aflinis in primo gra⸗ . du; item cum nepte, quia facta eſt affinis in ſecundo tit! Uun- raden & uſque ad hunc gradum incluſivè per copu- reproniuln, am illicitam dirimitur matrimonium. dxeII VI ehbin *Titius & Caja in tertio grade conſangauiner ob- zm.ns tenta diſpenſatione ſußer impedimento cone kminm trabhunt ſponſalia, & Tinius carnaliter iitin cog noſcit Cajam. Q. quale ſi Et . Ne, Ne, k . W beccatun? 14, mlet. Pwien im z. Eſſe inceſtus; conſanguinitas er enim non tollitur Immewdu ber diſpenſationem, ſed hac ſtante Titius & Caja red. Aduntur habiles ad matrimonium contrahendum; cæ- terum ſponlalia antè diſpenſationem contracta effe- ctum conſequuntur obtentà diſpenſatione, utpotè AAN NN. conditione purificata. AMrer, O VII. Petrus j juratò 2 ranmi. 1 Honſalia Catharinæ, — mobe onge, Jecundo idem Petrus juratò bpromiſi Deadem 1 l⸗ Ahuing dophiæ, Catharina remittit obli igatio- CormmenH nem, Q.aen Petrus obligatur H DVophiæ? ,eutegree„ B Negativè, ſponſalia enim cum Sophia nulla oiA ſunt & illicita „ quod autem abanitio non valet, tractu gu,u temporis non convaleſcit. Cap. non firmatur de Keg. Fur. in 6. Ita Spor. Keiffenſtuel. Krimer. & alii com- , muniter, contra paucos alios. rin 49 Caput II. P'aulus juratò aphromiſit ſoonſalia, Q. an Re⸗ ligionem licitè boſßtit ingredi? &. Affirmativèł. KRatio : Sponſalia enim, etiam jurata hanc imbibunt conditionem : Niſi meliorem ſtatum elegero. cras de præſenti cum Anna, quæ moritur, Q. an ſponſalia contralcta cum Jophia obligent? B., Negativè. KRatio, quia, ut habet regula ju- ris : Obligatio ſemel extincta non reviviſcit; ſponſa- lia autem per matrimonium ſubſequens utpotè vincu- lum fortiùs extinguuntur. &. ſi inter deſponſ. Unde mortuâ Annàâ non obligatur Sophiæx. Hanc ſenten- tiam tenet Wigandt poit Sanch. Bonac. & alios ſatis probabiliter. Nihilominus negativa probabilior, tutior, & conſequenter in praxi tenenda videtur, & dicendum ſponſalia contracta cum Sophia non diſſolvi totaliter ex parte Joannis, ſed tantùm ſuſpendi, ità ut mor- tuà Annà teneatur cum Sophiã matrimonium contra- here, ſi illa hoc petat. Ita Petrus de Ledeſma, Ca- ſtro, Palao, Coninck, Pontius, Gonet, Andreas à Matre Dei, Henno, Krimer, & alii coimmunius. Ratio: quicuque poteſt promiſſionem alteri datam & non extinctam ſervare, tengtur illam ſervare, ſi bPo- ekz ſed uun Hophüert ppled Qui⸗ ponillez nen Neundh: Qu oqnecommmo (nl; qia Religi⸗ uimonmium Joannes contraxit hodie cum Jophiæ de futuro, , Aſene Eud raionem guinr ulin gui⸗ ( n l nnlu rhihlum rorenede lin prele em hoci Aſhrm Uummmonius De Matrimonio. 491 poteſt; ſed Joannes in caſu poteſt ſervare promiſſio- nem R factam, cùm tunc non amplius ſit liga- a, Cnl tus ſed hber : & illa promiſſio nondum eſt extincta. yrehſ Primè: Quia nondum eſt ſolura per dationem rei promiſſæ; nec mulier remiſit obligationem, ut ſupp. la aim, ii Secundò : Quia talis/ex iniquitate ſua portaret quan- n: Miin doque commodum in hypotheſi. Tertiè : Id pater Aſmili; quia ille, qui poſt emiſſum votum de in- tranda Religione illicitè contrahit, & conſummat matrimonium, tenetur mortuâ uxore Religionem in- phactfun trare, ad ſervandum promiſſum, ergè à pari. n- e um de ad rationem P. Wigandt vel abſolutè negatur, vel un Aple diſtinguitur Minor, extinguuntur impliciter N. ſe- cundum quid. C. min. & N. eonſeq. ſolutio patet ex dictis. Et inſuper diſpartas, quæ poſſet adferri in- Ibe egl ter vinculum voti S& matrimoni „non obſtat, quia, niſitiii⸗ ſicut vovens Religionem mortuàâ uxore, tenetur eam ens nnein ingredi, quia jam eſt factus potens hoc faciendi, it r el àpari in præſenti &c. — ir. Hmee X. , ot Petrus hodie vovit Religionem, eras contra- & dce bit de præſenti, uor ejus moritur, illoleing Qun tene gur voto? 1, . . 4 numc . Affirmativè. Katio, quia obligatio voti per lalß, matrimonium non extinguitur, ſed ſuſpenditur. . net, 4 4 Alüionumm H EnArid OWM 63 un n an — 492 Caput AXIV. XI. ü re Paulus contrabhit ſponſalia cum Catbarina, malib⸗ quæ bpoſt 2. horas moritur, potéſtne vali- ,ili ein dè contrahere de præſenti cum eumnm vel in. ejus ſorore? Nlo d i W eillleterti N. Negativè, etſi enim mortua ſit Catharina; pu- blica tamen honeſtas manet, utpotè quæ morte non Xtinguitur, C. unico de ſponſ. in 6. Sicut ergè ſo-, . extinguſtur, ſ ſ. gd ſo 16T luto per alterius conjugis mortem matrimonio non tollitur affinitas ex eo orta, ſic nec in præſenti caſu me mutat⸗ pubhica honeſtas. J als nar XII. euru Min. ſariat. Ti. Petrus contrabit ſponſalia cum Anna, ſedbec getnehat mutuo conſenſu diſſol vuntur, poſtea contrabit 4 matrimonium cum ſorore Annæ, .Qu, N. Negativâ. Katio enim, quare Eccleſia induxit wonpenſaio hoc impèdimentum publicæ honeſtatis, adhuc ſub. Mlnione ſ⸗ ſiſtit, quia indecens eſt inire matrimonium cum illa, wdionille cujus conſanguineæ te aliquando deſponſaſti. ubaunben . Caiserpenl . . ſilletaiiis, Petrus emiſſo voto religionis deflorat Annan cbyhunuri fſub bromißione matrimonii. Q. An obli- retcuti getur ad vorxam, an ad ma- D rrxrimonium? ehneß N. Si Petrus damnum violatæ virginitatis per dotem aut. aut alià via reſarcire poſlit „tenetur ad votum; non enim obligatur ad matximorium titulo juſtitiæ, quia in Cahn compenſatio aliter fieri poteſt, nec titulo promiſlio- Putiftent nis, illa enim eſt de re illicita quòd ſi defloratæ euucin damna vel infamiam impedire non poſſit, niſi eam Qucendo ad id obligatur, quia votum obligat cum ſrcrhu ræjudicio tertii. Nro e ſrCathma . Fru. . ugeam XIV. 16 Sang Cajus & Titia contraxerunt ſponſalia, dei nmnini Tiria mut atopropoßitoſigniſficat Cajo, ſe velle in en cum alio matrimonium contrabhere. Cajus in- dignatus minatur illi gravviter 2 tale quid Ffaciat. Titia, utſe ab eo liberet, à quo AA metuebat, dat illi aureos viginti. te e Q. An Cajus pofßßit illos accipere Ne Ane & retinere? 6 H. Quòd, ſi Cajus hujuſmodi pecunĩas accepit ob uehaln recompenlſationem alicujus damni evenientis, ſibi x “ diſſolutione ſponſaliun ut ob famæ detrimentum, e nim quod fortaſſe erat paſſurus, eò quèd Titia illum re- idn utabat nubendo alteri, vel ex eo, quòèòd aliquas jam Cajus expenſas fecerat ſolitas fieri à ſponſis, quas non feciſſet aliàs, vel ex aliis juſto damno ſibi emergente 9 ob voluntariam & injuſtam à Titia abrogatam fidem, leſms/“ nec peccavit aureos eos accipiendo, nec illos reiti- QAN. tuere tenetur. Katio, quia cum Cajus non tenea- dα. tur relaxare promiſſionem ſibi à Titia factam cum no- aabili ſuo detrimento,, & ad Titiam ejusque res ha- (beat (ajus jus aliquod ratione dictæ pPromiilionis, glun non DeK Matrimonio. D 493 494 Caput XI. „ HSr üi, iton non eſt, quòd peccet, ſi quid juſtum accipiat b t vexationis damnum, arg. c. dilectus 2. de Simon. En Et clarum eſt Titiam damnum inferre Cajo, quia is iob r damnum facere dicitur, quid id facit, quod facere ubeclte . R—8 „ (J. 0. ar. jus non habet. Arg. f. de ratione in L. nemo. Ergo! 1. . lcererenat Cajus coarctandus non eſt ad accepti reſtitutionem, Perll ol 2 2 7 . POhllalla obl ut colligitur eæx Navarro in Man. c. 17. n. 34. “l SS 7.1. 34 (pula eſt ſub Sempronius Filius familias contraxit ſponſalia cum Catharina, quam & cogne vit. Pater Jempronii re zmiehhoci probibet ei, ne matri- ulu , monium cum Catharina contrabat, & ſi ſecut iltaudin⸗ ſecerit, minatur eum domo excludendum, nee utere, X / 8 Fr . 1/ ſtale gt in hareditatem ſucceſſurum, Jempronius boc “H metu perterritus abſtinet à data fide, G& .R aut vult matrimonium contrahere cum alia. Ar9 Q An graviter peccet, & quid R illi à Confeſſore ſit H injungendum2 udoli A... . . nlition . Suppoſità utriusque non multum diſtante ſortis Idnimne ſn qualitate, Sempronium peccare mortaliter, ſi Ca- Auod on tharinam non ducat, & teneri Confeſſorem eidem puciaben injungere, ut ſtet promiſſis, non obſtante Patris pro- mn Daulus t hibitione, aliâs non eſſe abſolvendum. . .. nol ſe Katio, quia coactio planè repugnat matrimonio, uetpenteob de cujus eſſentia eſt liber utriuſque partis conſenſus, um: ne nam, niſi ipſi invicem conjuges ſibi perplaceant, Wulibno⸗ non poſſunt individuam vitam perperuò agere, a L eni G — De Matrimonio. 295 ſtum megit unm is non Biger non diligit, 20 4. 3. cap. preſens. Aus 1. A N Situr nequit Pater in matrimonio cogere filium, ut ette C A let, goltr in L. teſto. E. 1.. epri Klbumm Aucererenuat, non erit abſolvendus. KRatio, quia Rn ſponſalia obligant ſub mortali, & eo præcipuè, ſ, „ filius obedire Patri, ut teſtatur D. 7 6. 2. 2. q. 104. cap. I. de ſponſal. duorum, D. Th. in 4. diſt 20 urtntO Cü 4 N OS ut. A4 et ei, Me 4 % mutato deinde propoſito ſignificat aulo ſe velle cum M 4 Allio nubere, Paulus indignatus minatur illi grayi- ulen ter ſi tale quid faciat: Antonia, ut ſe ab eo libe- Eenpronn ret, à quo metuebat, dat illi aureos viginti. et e 1 „ 7 1, l iilos retinere? 1 v.. Quod ſi Paulus hujuſimodi pecunias accipiat ob recompenſationem alicujus damni evenientis ſibi ex uun Aret diſſolutione ſponſalium, ut ob famæ detrimentum, 4 luc, 4 quod fortaſſe erat paſſurus, eo quèòd Antonia illum beie 6 repudiabat nubendo alteri : vel ex eo, quod aliquas nte u jam Paulus expenſas fecerat, ſolitas ficri à ſponſis, lanteAN quas non feciſſet aliàas, vel ex alio juſto damno ſibi nn emergente ob voluntariè & injuſtè ab Antonia factam at M. vuti⸗ len t hr⸗ nec ulli obnoxius eſt reſtitutioni. oghele, .* Xa- 4. z. in O. art. Undè, ſi Sempronius Catharinam fidem: nec peccavit 20. illos aureos accipiendo, hanc & non illam ducat, Neque enim in hoc tenetur copula eſt ſubſecuta, ut eſt text. cap. ſicut de Honſ. & Paulus & Antonia contraxerunt ſponſalia, Antonia rtad“ Q-An Paulus tutäâ conſcientid poßit aureos 426 Caput El. Katio eſt, quia cùm Paulus non teneatur relaxare harri promiſſionem ſibi ab Amonia factam cum notabiii mi ſuo detrimento, & ad Antoniam, ejuſque res habeat Iumunn Paulus jus aliquod ratione dictæ promiſſionis ſpon- Mn, enitt ſalitix, non eſt quod peccet, ſi quid juſtum accipiat n vend ne 6b vexationis damnum. Arg. c. dilectus. 2. de ſim. & emmluſhciente clarum eſt Antoniam damnum inferre Paulo, quia letisperm is damnum facere dicitur, qui id facit, quod facere jus non habet. arg. f. de ratione in l. nemo. Acce- Gé ſhurer dit, quod Antonia liberé & voluntariè dederit iſtos moreyent aureos, adeoque non eſt Paulus coarctandus ad acce- “ pti reſtitutionem, ut colligitur ex Nayarr. in Man. c. 17. num 34. Afun cll nron De Matrimonio. bon, Quid eſt Matrimonium l. Und G . AuulN B. Eft conjunctio maritalis inter legitimas perſonas rinumim virum & mulierem individuam vitæ ſocietatem reéti · . nens. In renatis verum eſt proprieque dictum N. IL. Qncoan Sacramentum, gratiam ad ea, quæ matrimonii ignnenn zr, ſunt, rectiùs peragenda conferens. Trid. ſ. 24. Cap. I. nnnſennnde & Can. I. & hoc verum eſt, etiamſi inter abſentes per uſtkeneni procuratorem vel litteras contrahatur. Katio, quia Peigl, ldo tunc adhuc adeſt debita materia, forma, Miniſter ac intentio & conditiones per jura requiſitæ, & quod agit procurator, cenſetur agere ipſe, mandans per uums ipſum, cùm agat per poteſtatem ab ipſo aceeptam. wtin — W De Matrimonio. 497 EmmI Matrimonium cadiene ſub præcepto? hun cnN nI Julgnerem We. In mundi exordio, quando erat paucitas homi- gomilonufe num, extitit præceptum contrahendi matrimonium, Mdieunam nunc verò non extat talis obligatio. KRatio, quia littvu jam ſufficienter propagatum eſt genus humanum, & kene Lald, ulterius per multos propagatur. SS Inm à Quid ſi daretur taſus, in gquo omnes maſculi nene dem morerentur, eXceptis ſolis Monakhis, rchndsor tenerenturne illi nubere? Agun ne Aßirmo cum Soto, Victoria, Andrea à Matre Bei, W. igandt, Henno, ut probabilius, niſi ex- taret ſpecialis revelatio; quòd adſit finis mundi. XK4- tio, quia votum in caſu, quo eſt impeditivum ma- . joris boni, non ligat, majus autem bonum eſt pro aio. tunc conſervatio ſpeciei humanæ, quàm voti obſer- . vatio. Unde traditio per votum fit ſub hac implicit4 mun clauſula : Nili majus bonum impediatur, uti in præ-. „ ſentiarum impediretur. r egtme H ir ſef. Quando autem S. D. 2. 2. 4. 88. 4. I. ait: Profeſſi ſigie dan rveligionem mortui ſunt mundo, & vipunt Deo, unde uÿ u non ſunt revocandi al vitam humanam occaſione cujus- Tid u cunqus eyenths, non eſt intelligendus de noſtro caſaj ſineta ſpeciali, ſed ordinario. inn „ Quid cenſes de Boligamia? t D v. Quamvis Polygamia ſeu pluralitas uxorum ſub . lue uno viro matrimonii ſecundario fini, qui eſt V. G. H pacifica cohabitatio, repugnet, primis tamen tem- II1 pori- 498 Caput XIV. poribus quibusdam multas ducere & ſimul habere onuni, uxores fuit conceſſum, Deo in Polygamia diſpenſan- Saſenmn, te: quis enim de Patriarchis præſumat adulteria, & wadadelſt non dominia corporum? Nunc autem poſt Chriſti Peſl em. adventum Polygamos anathematizat Trid. non ſolum ni non ob pullulantia quotidiana jurgia, ſed ex æquitate na- aallettelem⸗ turali exigente, ucſicut fœmina ſe totam viro, ita vit Hrq mutt ſe totum ſœminæ tradat. In. Quænam eſt materia & forma Jacramenti e, Matrimonii? farckre B. Materia ejus remota contrahentium ſunt corpo- Mie ra; proxima, mutuus eorundem conſenſus internus ane⸗ I per verba vel ſigna actum præſentem ſignificantia nr ſufficienter expreilus, prout videlicet is rationem ha- bet traditionis; prout verò idemmet conſenſus ratio- “R eohi nem obtinet acceptationis, formam conſtituit. Na- rteqollt tio, quia hoc eſt generale in omnibus contractibus. Cun nesadlunt Quis eſt Miniſter bujus dacrament: ke S cer RBi. Ipſi contrahentes, non verò Sacerdos aſſiſtens, e, guod. ſeu benedicens, cujus proinde benedictio non eſt de n igantt & eflentia, ſed accidentalis cæremonia. Katio, quia Wnented ſoli contrahentes materiam & formam ponunt, ſeque l Olnehf mutuò ligant, nemo alius. Ita communio DD. con- utaln tra Sylvium. ufus, Quis ergè ſenfus illorum verborum Jacerdoötis: In, doen Lg0 vos conjungo in nomine Patrise &c. mocr. el . e. 5 Dico: Senſus eſt: Ego vos conjunctos declaro ve 1 Xſum ke nindihe nataduetd, Wmen pol C ETTid wull lederzdiutt Crammuo nu Ctreſtenn hentiun iun. corlenlvinn tem Kepite⸗ cet ö1mone wet orien encotm mribes oon Curuemt 1 do nn. Katto,? 7 6 4 enec Onin Ohnut⸗ mune Vr De Matrimonio. 499 vel conjunctionem veſtram approbo, unde non ſunt de eſſentia, & matrimonium eſſet validum iis omiſſis, modò adeſſet mutuus conſenſus, Parochus & teſtes. Poteſt autem Sacerdos vocari Miniſter hujus Sacra- menti, non quo ad ſubſtantiam, ded quo ad ritum accidentalem: qui tamen poſt Trid. eſt conditio, ſine qua matrimonium non valet, ubi Trident. eſt receptum. 7 R . . ⸗.* , —B Peréſtne divelli ratio contractus à ratione Jacramenti? Bt. Poteſt divelli in renatis, ut ſi quis intenderet celebrare matrimonium cum intentione expreſſa non recipiendi illud ut eſt Sacramentum. Katio, qujia talis ob defectum intentionis (cæteroquin indiſpenſa- biliter requiſitæ) Sacramentum non reciperet, & ta- men validum initet contractum, quia ex hypotheſi omnes adſunt conditiones ad talem contractum requi- fſitæ. Ita probabiliùs Pontius, Gobat, Bonac, He- rinx, Cajet. Gonet, Platelius, Sbogar. Henno, Sporer, quos ſequitur Heinlein, Krimer & alii con- tra Wigandt & alios, quorum tamen ſententia ſuâ non caret probabilitate, quia videtur eſſe inſeparabi- lis connexio inter matrimonium baptizatorum in ra- tione contractus & Sacramenti, cuùm Chriſtus Domi- nus hujusmodi contractum ad rationem Sacramenti elevAritr. Quæ tamen ratio in noſtra via facilè refel- litur, dicendo, hoc verum eſſe, quando adeſt in- tentio ex-vel implicita recipiendi Sacramentum, non aliter. li 2 Quid Soo Caput EI. Quid cenſes de Bannis, ſive proclamationi- bus à Valétne matrimonium ſine illis contrabtlum? “ Affirmo. KRatio, quia non eſt recedendum à jure antiquo, niſſ quatenus contrarium ſtatuitur jure no- vo; ſed jure antiquo hujuſmodi matrimonium erat validum, nec jus novum extat in contrarium, ergè. M Nec obſtat quod dicitur L. non dubium, f-. de Le- gibus: Nullum pactum, nullam conventionem, nul- lum contractum inter eos videri volumus ſub ſubſecu- tum, qui contrahbunt lege contrahere prohibente. Si- milia habentur Can. Imperiali. 25 4. 5. & C que contra. 64. de Keg. juris in 6. Non obſtat, in- quam, quia hæc jura & canones locum habent, quando lex vel utitur terminis Trricantibus, aut præ- ſcribit formam ſubſtantialem actus; ſecus, quando tantùm verſatur circa modum, qualitates & acci- dentia, uti in præſenti Keiffenſtuel. Heinlein, & alii communiter, contra Menochium apud Sanch. Ur autem licite mattimonium contrahatur, de- vel unam omittens peccat mortaliter contra præce- tum Trid. Illæ tamen denuntiationes non debent Heri bis in die unâ, nec in tribus ſequentibus, fed de- bent alii dies feriales intercedere, ut ſervetur denun- tiarionum finis, qui eſt, ut impecimenta, ſi quæ ſubſint, deregantur. Quòd, ſi ſponſi ſint ex diver- ſis Parochiis, debent dari dimiſſoriales ab altero Pa- rocho, à quo etiam fieri debent denuntiationes, ut etiam ibi impedimenta detegantur. ” Ei,/ .Jum 5 Upilopo⸗ foln cuna, I. Scknunti Aumnoyelſc imeante RKvel eriam Acita matin . Kmatrimo imemumr Uenrahent emoocte 1 Qod benttrinæ proclamationes præcedere,, & Parochus ledhmuüm (onemerte, Anna dic (beno, luguetn notiſſt en rocartetiti n ne Celendunif⸗ ſtumimn iuen nattimontune in (connan Onpettoten, umis ,l e rhlen 5. Non obl, Penm e nKtons, A) udln; ull⸗ orknt t,, MA lier conna⸗ vones ton 4 4 ſerreini D eämet/ 7 onihnid 1 3,* lesh guntunone Neoo. De Matrimonio. 501 Quis poteſt diſpenſare circa Jennn- tiationes ? . M. Juxtà Trid. ſ. 24. c. I. de reform. id fieri poſſe ab Epiſcopo, vel ejus Vicario, ſubſiſtente tamen juſta Saula „quarum variæ aſſignantur, nempe. 2. Si denuntiationes fieri non poſſent abſque gravi agn vel ſcandalo. 2. S1 quis ſit in articulo mortis. ls vel eran baene „niſi ſtatim expediatur. 4. Si M atrimonii expeditione magna ſperetur Utilitas 5. Si matrimonium prius contractum ,ſed ob impe- dimentum latens fuerit invalidum, &c. Contrabhens l iine interrogatus de impedi- mento oc irne 9oc.ο.nραα tenetürne illud prodere, &α à matrimonio abſtinere D . X . . „ Be. Quòd à matrimonio abſtinere debeat, liqui dum eſt, cæterùm impedimentum licitè detegere ne- Ar ſi exilla detectione vel infamiæ labes, vel ſi- ni amnum alcrenke ,tunc igitur diſy enſa em petere; vVe prætextum 4ſ H ete 1 . rt à ſponſalibus reſiliendi quærere debet. P . iliendi Quid dicis ad hbunc caſum? Anna dicit ad Confeſſarium: Urſula deſponſata eſt Petro, & jam facta eſt prima denuntiatio, ſed Margaretha juncta Urſulæ in ſecundo gradu conſan- guiniratis mihi ob certam cauſam ſub ſummo ſe creto faſſa eſt, ſe eſſe carnaliter cognitam à ſponſo li z Pexrr? 502 “ Caput X. Petro non ignaro cognationis, teneôrne nihilominùs (dhentione. obedire Parocho præcipienti manifeſtationem cogniti muinterprera impedimenti? Involuerit e w. Cum Gobat & alis negative. Katio, quia lex u celin lex naturalis charitatis de correctione fraterna ſe ad hoc idtto f. non extendit; inauditum enim eſt, quòd lex vel præ, Amndt dand ceptum humanum compehendat tam tragicos, belagitur. cruentos, & pudendos caſus, qualis eſt hic. Unde nec ipſa Margaretha tenebatur directè vel indirectée maniteſtare ſuum crimen, tenebatur tamen Anna ſub alio prætextu dehortari Urſulam ab illo matrimonio, De ( ſi aliunde hæc juſtam haberet cauſam recedendi, ſecus non. ð- Nemuir Licétne poſt proclamationes ſtatim contrabered “M Jürnmo, d Afirmo, etiam eaâdem die, ſi adſit rationabilis Isnon acd cauſa. Ratio, quia non extat lex id prohibens. lerin, allt uumaccipitt Lrist. matr imonium ai A heratat 4 kaius, ! Dico ;: Si non contrahatur intra 4. menſes, de- m: Mann claravit S. Congregatio denuntiationes eſſe repeten- u Uo. das, imè juxta Rituale Romanum ſunt repetendæ, l: ke (niſi Epiſcopo aliter videatur) ſi differatur ſolum per Digentim 2. menſes. IIIN 8 Quid, ſi concubinarius vult concubinam du- en, ſeun cere ad prolem legitimandam, & periculum Rato: mortis non patirur diſpenſat ionem peti “ nemun botéſtne Parochies omittere pro- leane lamationes? anchi 1o porelt m. Licitè eas omittere poteſt non petita ab Epiſcopo llnen De Matrimoni. 505 e iena diſpenſatione. Ratio, quia mentem Trid. ſic poſſu- gionen n mus interpretari, ut legem ſuam ad hujuſmodi caſus non voluerit extenſam ob moralem neceſſitatem, in Nub, ü qua ceſſat Lex humana. L. unica f-. de ic. conſ. L. uemdt aliquando 5. f. de proconſ. & c. 2. de obſervat. jejun. Jölkruig, & tradit Sanch. Laym. Gobat, TZ annerus, & alii;, 1t tun Uind quos ſequitur Keiffenſtuel. . Nseth A ecte el nuan H. IV. Ur twend. blomim De Conſenſu Matrimonii. cilim roit Kequiriturne conſenſus ad valorem Matrimonii? net ain . , Afirmo, regulariter loquendo. KRatio, quia . u unus non accipit poteſtatem in eo, quod eſt liberé Elſr nnm alterius, niſi per ejus conſenſum: ſed per matrimo- dnmnin mium accipit uterque conjugum poteſtatem in corpus Anar alterius, ur pater I. Corinth. 7. Unde 8. Chriſoſto- 4 nele mus : Matrimonium non facit cognitus, ſed volun- cores len tas. Ergo. ⸗ leſrarr. ſ Dixi: Kegulariter loquendo; quia per abſolutam n “ Dei potentiam poteſt fieri vinculum matrimonii in- erat de ter virum & mulierem abſque proprio eorum con- “l ſenſu, ſeu inter inſcios & reluctantes. cotcuu Ratio: Deus habet abſolutum, independens ac 1,6 r . ſupremum dominium in hominum corpora & ani- vug,t mos, & ut S. Auguſtinus loquiturx, magis habet in n,⸗. ſua poteſtate voluntates homnum , quam ipſi ſuas. Ergo poreſt pro libitu ſuo dominium corporis viri ad ſe ad finem matrimonii dare mulieri, & econtra, imè peniu, 11 4 ab — transferre dominium, à fortiori id poteſt Deus. 504 Caput XI. ab uno viro transferre in aliud, quod eſt cauſare vin- culum. M Confirmatur: Sicut alicui inſcio & invito poteſt jus aliquod auferri, ita & acquiri, nam Lege 32. f. de acquir. rer. dom. dicitur: Etiam invitis nobit per ſervos noſtros acquiritur dominium. Si ergo jura humana & Prineipes hujus ſæœculi in invitum poſſint Conſenſus parentum requiriturne etiam ad Walorem matrimonii? N. 24. c. I, de reform. KRatio, quia filii in eligendo ſtatu ſunt ſui juris, (ob eandem rationem ſervus va- lide contrahit matrimonum abſque domini volun- tate, ut etiam colligitur ex c. 1. de conjugio ſerya- rum) Cæterùm qui matrimonium ineunt parentibus rationabiliter invitis, peccant graviter. Katio, quia reverentia jure naturæ parentibus debita poſtulat, r fili & filiæ conſulant parentes in re tanti momenti, quin & Parochus invitis parentibus duos copulans peccat mortaliter. Katio, quia cooperatur peccat alieno & ſacrilegæ ſuſceptioni Sacramenti. 4 Valétne matrimonium ex metu F. I. Marrimonium ex metu quantumvis gravi, ex cauſa naturali orto, contractum eſt validum. Idem eſt de Matrimonio inito ex gravi metu juſtèin- 8 euſſo à caula libera, V. G. à Judice ad extorquendum 4 contractum ferumonurn 666, uſiqui⸗ 6 naturalis Pafsdeclat nler, qud⸗ ur eun du Mpencum (onem, nu . Titius uo protnit lam vel ali⸗ J . uUIs matrim N. Negativée. Contrarium definitum eſt in Trid. . 21. Men Urquendume ohnumm are heo, glin d (dackioner 1 leguiſpir e Ii, ſcllicet i &. nan it 10 ,3 Einugii n ſyn⸗ ſitu⸗ Dico . Mo Cblign nn enin dkenlet. mattimonium. KXatio 1. P. quia tunc nulla infertur De Matrimonioo 50 5 vis, ut ſi quis ex metu gehennæ vel imminentis mor- 10 & inntonr , an Le Hiiam imn,hn. iun. gaß⸗ in imntum EM 6 dorthen tirne eticte on! ntum et nI. atonen ſe lue Goriit le Canl. In meum n Fiet. M uCthingetlt Ute uun me cbos Aos NH ortinn ⸗ lamenll. Nammunms G gni Verl ad e tis naturalis in uxorem ducat ſuam concubinam. 2. Pars declaratur per caſus: Primus eſt, ſi ſit po- ſita lex, quòd violator virginis metu mortis compel- latur eam ducere. Secundus, ſi pater deprehendat aliquem cum ſilia ſua peccantem, cui minatur accu- ſationem, niſi eam ducat, quam & ducit ex hoc me- tu. Tertius, ſi judex homini juſtè ad mortem dam- nato promittat condonationem vitæ, ſi ducat Judicis Kliarn vel alam etiam meretricem. In tribus his caſi- bus matrimonium ſubſiſtit, quia eſt ſat liberum. e. 2. Metus gravis injuſte incuſſus in ordine ad ex- torquendum conenſum matrimonii invalidat matri- monium jure Eccleſiaſtico, patet ex C. ſigniſicaſti 2. de eo, qui duxit in matrim. Cujus Ratio eſt, quia coactiones ſolent dificiles frequenter habere exitus. C. requiſivit de ſponſ. Et adverſantur finibus matrimo- mii, ſcilicet procreationi prolis, amori conjugali, paci &. nam, quod quis non diligit, facile contem- nit. 20. 4. 3. C. præſens. Sed nunquid diäctum matrimonium convaleſcit; ſeu firmatur per juramentum ſpontè præ- Ktitum, ut Valeat, ſi non in ratione matrimonii, ſaltem ratione ſponſaliorum? Dico: Quod non, Katio, quia juramentum non obligat ad contractum, quem Eccleſia annullar; dum enim illa directè annullat contractum V. G. ma- trimonium, ex conſequenti annullat juramentum li 5 ad 1 506 Caput XII. adjectum. Adebque tale matrimonium nequidem alen ſt lax valet in vim ſponſaliorum. Aatio, quia etiam ſpon- ln orini e ſalia cum tali metu inita ſunt irrita. lu futura i tlent, ut 4 Dded nonne illud matrimonium ſaltem con va- 66 un ilen leſcit per ſequentem copulam carnalem, aut per diuturnam cohabi- tationem Dico : Non firmatur per copulam vi extortam, vel factam animo fornicario, bene tamen per copu- lam omninèò liberam affectu maritali habitam, ſicut & diutinam (quæ diuturnitas menſuranda eſt arbitrio prudentum) & ſpontaneam cohabitationem. Katio nſenſl, gt Rpunmnoniu 1. Con ocic : 6 ohexdnm. imnartimon (Ilraho tet, Cnditiones n onen tunm, 1. & 2. P. illud matrimonium non poteſt ratificari, nifi peractum liberum, qui fertur in ipſum matri- inleendener monium, ſed copula vi extorta non eſt actus liber, Dvoileconch etſi fiat animo fornicario, nequidem implicitè fer. Wbi tur in ipſum matrimonium, ergèò. “ Aatid 2. 6 KRatio 3. & 4. P. quia adeſt ſenſibilis perfectè libe- Mnonlu tra ratificatio dati prioris conſenſus, vel ſufficiens ſi- gnlia nin, gnum liberi conſenſus de novo habiti. unfrirerfa Ad valorem matrimonii ſuffcitne conſenſus in thmen- conditionatus? otnmen Bt. 1. Verbis S. Th. in ſuppl. q. 47. a. 5. dicentis: Din Conditio appoſita aut eſt de præſenti, aut de futuro. ſe; ſi ennn Si de praſenti, & non eſt contraria matrimonio iy⸗ ſmnllunm boneſta ſit ſive inhoneſta, Nat matrimonium ſtante nrabe conditione, & ea non ſtante non ſtat, ſed ſi ir con- 4 mntritnon traria bonis matrimonn, non eficitur matrimonium; — —ð .R 1 R cpoſtig, oniumn waut⸗ quinetüumhe ſilhen an certelen, helt. lam tennmn tnmen iig Ni abitum, O. ranc, A Mionem. N1 porel uif in ipun 4 r Or elt Ae jem inptin 3 D Vel Ktin l. enc 7,4, . 407 Attd ,4 zmuun , . ,ſnmn . * M. d. . »* De Matrimonio. 07 autem ſit conditio de futuro, vel eſt neceſſaria, ſicut Solem oriri cras, & tunc eſt matrimonium, quia talia futura ſunt præſentia in cauſis ſuis; aut eſt con- tingens, ut datio pecuniæ, vel acceptatio parentum, & tunc idem eſt judicium de tali conſenſu, ſRicut ds conſenſu, quia ſit per verba de futuro, unde non facit matrimonium mii conditione purificatũ. Hæc S. D. Be. 2. Conditiones intrinſecæ coniractui, V. G. ſi quis dicat : Contrabo tecum, ſi ſim habilis ad con- trahendnum. Item conditiones impoſſibiles fubſtan- tiæ matrimonii non contrariæ, V. G. ſi quis dicat: Contraho tecum, ſi cælum digito tetigeris, ſicut & conditiones turpes, V. G. Contrabo, ſi ſis occiſurus patrem tuum, habentur pro non adjectis, adeôque independenter ab illis ſubſiſtit contractus. X. I. P. Pater ex natuta ipſius contractus, in quo illæ conditiones cenſentur incluſæ indepedenter à nobis. Ratio 2. & 3. P. conſtat ex cap. ſi conditiones de conditionibus appoſitis, ubi dicitur: Si conduiones appoſita matrimonio turpes aut impoſſibiles fuerint, de- bent propter favorem ejus pro non adjectis haberi. Putà in foro externo, ſicut jure Civili ſimiles conditiones in teſtamentor egatis habentur pr jecti pe li teſtamentorum legatis h pro non adjectis. lum eſſe, patet ex dictis. Dirxi ſuprd : Subſtantiæ matrimonii non contra- In foro tamen conſcientiæ, ſi conſenſus deſit, nul- riæ; ſi enim illi adverſentur, non rejwiuntur, ſed anullant matrimonium. Dicitur autem conditio eſſe contraria bonis matrimonii, quæ eſt contra tria bona matrimoni, ut habet Gloſſa C. finali de conditionibus appoſitis, verbo contra ſubſtantiam. è* W Por- o8 Caput XI. Porrò hæc tria matrimonii bona ſunt proles, fder & Sact amentum. Per Prolem intelligitur legitima generatio prolis, ejusque ad fidem Dei educatio. Per ſidem intelligitur fidelitas conjugalis. Per Sacra- mentum verò indiſſolubile matrimoni vinculum, Qquatenus repræſentat indiſſolubilem conjunctionem Chriſti cum Eccleſia. Valéene matrimonium boc modo initum: Con- erabo tecum, ſi generationem prolis evitäſti, ſi adultera fuiſii Afirmo. Katio, quia actu & de facto non ſunt contra ſubſtantiam matrimonii tales conditiones, nec deſtruunt obligationem, quæ naſcitur ex comtractu, 5Mginem, bboile talen ontfuille ſin buerit inten . er poreſt ſi Poroimermit oper Dei rey ker pane U ſenlum! 11. fond prol luurpi, bor ſlunn lulpen Rnoro onl⸗ neque illi opponuntur, in illo namque, quèd ſponſa heri fuerit adulterata, non continetur aliquid repu- 41 gnans obligationi matrimoniali. Quid ſ matrimonium ineatur tali modo: Con- trabho tecum, ſed ſub hac conditione, ut vivamus inperpetua caſtitate, vel ut non conſummato matrimonio pro- hiteatur Keligionem Dico : Illud non valere. KRatio quia repugnat ſubſtantialibus matrimonu, quia ſic tolleretur jus ra- dicale petendi debitum, (quèòd eſt de eſſentia matri monii) per obligationem nunquam petendi ac red- dendi debitum adjectam in ipſo contractu: quæ eſt oppoſita juri etiam radicali ad copulam. Hanc ſen- tentiam, ut probabiliorem, docet Engel. qui addit: B. Vir- Incdiſi en Nlteck I Num ar utaln dwin An humans (o, qiu 1non poter Un.) bi ubt M ſunt iyle, eliotur lei⸗ Enn Dei edien gals ke 1 Wonii pinelr 1n cotſlin ſyinituft 10 oliteund, 1 Gekacho nl coNCitorest lt e CN ,noch:I Giune, 4 , M1 i jro⸗ li⸗ ugt mlecutſon u e hemni Urd : n. Hi t 4 gidt e 9 3. De Matrimonio. 55o09 B. Virginem, quando contraxit cum Joſeph, non habuiſſe talem intentionem, ſed illud matrimo- nium fuiſſe ſimpliciter contractum, quamvis neuter habuerit intentionem utendi copula;, quia obligatio benè poteſt ſubſiſtere ſine executione, & cum pro- poſito intermittendæ executionis, præſertim, quan- do per Dei revelationem notificatum eſt, nunquam ab altera parte executionem perendam. Atque in hunc ſenſum non obſcurè loquitur Auguſt. in c. 3. Porrò probabiliùs eſt impletàâ conditione honeſtà vel turpi, bonis matrimonii non contrarià, quæ con- ſenſum ſuſpenderat, non ſtatim fieri matrimonium ſinè novo conſenſu, ſed debet novus adhiberi. S. V. De Indiſſolubilitate Matrimonii. Pne Matrimonium ſolubile?d« F. Tanta eſt matrimonii indiſſolubilitas, ita ut licèt ſit ratum tantüm, authoritate Pontificis nequeat diſſolvi. Ratuo, quia talis indiſſolubilitas eſt de jure naturali divino abſoluto, & non pendet ab aliquo actu humano, eo modo, quo Baptiſmus, Con- feſſio, quæ pendent tantùm à Deo, in quo diſpen- ſati non poteſt, ergo &c Et hoc pater ex Apoſtolo ad Rom. 7, ubi dicit: Mulier vivente viro alligata eſt legi. Et Math. 19. Quéd Deus conjunxit, homo non 510 Caput XII. ſeparet. Quod univerſaliter dictum etiam de matrimo- fitndinem nio rato intelligi deber. A, t Deinde nec traditio, nec ſcriptura, nec ratio con- mrficultus cedit Papæ poteſtatem in hoc diſpenſandi. Non qui- inonio at⸗ dem traditio, quia ante Martinum V. teſte Ledeſma, klkgiminn inaudita fuit diſpenſatio in matrimonio raro. Non miconceſſi etiam Scriptura, quia contrarium inſinuarur Matth. Mper o 19. Non denique ratio, cùm hæœæc non dictet talem nſicni ſep poteſtatem eſſe reſpectu matrimonii conſummati, fulnit Gr pro quo diſſolvendo infinities urgentiora occurrunt Kantr;. motiva, ut patet conſideranti, ergèò à pari. Cui ac- heniugly. cedit, quòd mattimonium ratum & conſummatum Eunder I. ſiᷣt quſdem rationis, & differant ſolùm accidenta- Minus 157 liter; non poteſt autem Pontifex diſpenſare in con- Mmni die . ſummato, ergo nec in raro. Quin imò ipſi Pomti- IUDinsV. au E6ces & nominatim Innocemtius VIII. teſte Panormita- Nqur. l no ad cap. ex publico 7. de conver. conjug. n. 14. pro- aesae indet feſſi ſunt talem ſibi poteſtatem non compertere. Ita Keickäät poſt Covarr. Pontium, Gottiereæ, Gonet, Ledeſma, lüilun, Texeda & alios ſatis probabiliter P. Wigandt. (1 I9, . 6 Veràùm oppoſita ſententia (quæ teſte Maſtrio modè Uunfeets in, eſt communis, ac probabilior, magisque Pontiſficir Arpotelti authoritati & poteſtati favorabilis) omhninè tenenda in nie nor eſt, cum 6. Authoribus, quos citat & ſequitur Wenknn Sanch. item Cardinalis de Luca, Gobat, Sporer, Wrmmorni Sbogar, Barboſa, Clericatus, Engel, &c. quos nr obelen citat & ſequitur Schmier, Pignatelli, Pyrrh. & Wlinn conn alii. Umanionn KRatio deſumitur ex illa generali poteſtate paſcendi Un ölbmie oves ſeu fideles à Chriſto Domino conceſſa D. Petro, A.l. n. 2 ej iſque ſucceſſoribus, oan. 2 I. ibi: Paſce oves meas. Pobebilesvi Quæ verba Chriſtus ad oſtendendam dictæ poteſtatis umel = am- . „ . „ De Matrimonio. 1I11 n lemmm amplitudinem trinâ vice repetere, voluit, Gcqhe dui ad hoc, ut oves concreditæ rité paſcantur, multùm nkmi juvat facultas diſpenſandi in votis, juramentis, ma- d. Nus trimonio rato, ac hujuſmodi, quando bono Eccle- .Ktelelin ſie regimini conducit, merito de talis quoque pote- Nnio ad. N. ſtatis conceſſione intelliguntur. alinunror Mr enol dicketd Inſuper Pontifices ſanétitate perinde ac doctrina conſpicui ſæpius ſic diſpenſaſſe leguntur. Sic enim pi imm diſpenſavit Gregorius VIII. 1074. teſte Baronio ad eniornochmn dict. an. n. 2 3. Mart. V. 1414. creatus Pontifex. Et 83 i Eugenius IV. 1433 I. ad eandem dignitatem evectus. otiumm Alexander VI. Paulus III. Gregorius XIII. Pontifex re- TIän ls Nuntiatus 1572. & quidem teſtibus Sanch. & Henri- ihelri esund die cum undecim. Paulus V. & U tbanus ind hl VIII. Pius V. autem, teſte Navarro, diſpenſavit ter le penmt vel quater. Et noviſſimèe Innocentius X. poſt longas un n u accrésque inter Theologos diſceptationes de hac pote- ſtate fuit eàâ uſus ergà vulgarem opificem, nullius gra- ““l tià ſuffullum, ut fideliſſime ad longum retert Gebat e (aſ 138. n. 676. Dicere verò, quòd tot tantique o Pontifices in te tam momentolſa erraverint, aut limi- te resſuæ poteſtatis exceſſerint, hoc Chriſtiano in men- 7 SOue ORH . nn tem venire non deber. HS Nec toleranda eſt illuſio contrariorum, quèd ſci- * . . . * „ 4:5—— . Clal d licet memorati Pontifices noſtram ſententiam judicà- 4 „ . 7 „ trint probabilem, adeôque concludi non poſile, ſen- Glbat, eel D tentiam contrariam non eſſe probabiliorem; etenim Gili, “Romanmi Pontifices tam proclives non ſunt (ut optime 1 notat Schmier in Jure Can. lib. 4. tract. 2. Cap. 5. ſect. Greled I. §. I. n. 2 4. 2 5. Gt.) ad ſententias, quæ tantuùm nea 4 probabiles videntur, aſlumendas, præſertim in ma- gſinic, teria tam delicata, quæ tangit Sacramentum „ & mi- no- r 4 6 1 . 312 Caput XI. norem probabilitatem excludit. Et in ſpecie Cle- mens VIII. monſtravit 6. Julii 1599. qui ſpecialem in= dixit Congregationem, cui intervenerunt octo Car⸗ dinales, quatuor Auditores Rotæ, & duo alii Theo- logi, qui omnes unanimiter dixerunt, Papam in ma- trimonio rato diſpenſare poſſe. Undè Ad rationem in contrarium dicitur cum Cajetano, verba Scripturæ intelligi debere de matrimonio con- ſummato, ſcilicer, quèd illud jure naturali & Divi- no ſit indiſſolubile, quia per commixtionem ſemi- num fiunt conjuges una caro, immediatè enim Chri- ſtus tibi præmiſerat : Iaque jam non ſunt duo, ſed una caro; & inde intulit: Quod ergè Deus con- junxit, & c. Sicut etiam interpretratur Alexander III. Cap. ex publico. 7. inali. Vel ſi etiam de rato velis intelligi, dic, Pontificem non poſſe illud ſolvere poteſtate ordinaria, ſed extra- ordinariâ ſuperaddità ordinariæ impotenti ſeparare id, quod Deus conjunxit. Unde concludit Sanch. verius fore irritam diſpenſationem factam abſque rationabili cauſa, non enim credendum eſt ipſi conceſſam ad uſum arbitratium, quòd omninò tenendum elſſe puto. Ad aliud de traditione fatis patet ex ſecunda pro- lubilirate Clummat,; Umner ſua ni lltatem habe lbils verbi (on habet tatt ortuiuxore rMOrem, 1 Ldinur bit⸗ Unigriftat ifcat con peſolubilis⸗ ptintolub A lol une ſoniſe ller K AMWümmu anoſtra, Eentius VlIl. Wnenttaordlt aiultang batione noſtræ ſententiæ, oſtendimus enim ibi qua- tuor ferè ſæculis ante Martinum V. à Gregorio VII. fuiſſe diſpenſatum. Et eſto nunquam diſpenſatum fuiſſet, fortè non occurrit ratio urgens. Ad ſcriptu- ram jam dictum eſt. Ad tertiam patet tum ex pro- batione noſtra, tum etiam dicitur, quèòd poteſtas diſpenſandi metienda non ſit penes motiva extrinſeca tantùm; ſed etiam penes majorem vel minorem diſſo⸗ 4,05 ſ Etur Alcord n. 1¹, In apetln, ſe utun cohat inguiit 7 Do. Matrimonio. 13 bt in ſpece zſſe; iſzrarans z 5 1 4 i l diſſolubiliratem ex ipſa natura matrimonii rati, aut dupelm conſummati; cùm enim matrimonium conſumma- D R tum ex ſua natura majorem firmitatem & indiſſolu- ollik bilitatem habear, ob ſignificationem unionis indiſſo- n, Dpmm lubilis verbi cum natura humana aſſumpta, quam d non habet ratum, (ut conſtat ex eo, quòd maritus ramEι⅛mortud uxoreante conſummationem, iterum du- emtinmit car uxorem, non fit bigamus, C. debuum. de bigam ummiin & datur ibi ratio, quia matrimonium ante copulam mäinné non ſignificat unionem Chrilli per carnem) thurum teinteind ſignificat conjunctionem Chriſti cum anima juſti, ui n i cquæ ſolubilis eſt per peccitum, hinc quamvis illud ſit ℳ uE à Papa inſolubile, non tamen ratum. tatur Aere de,hini⸗ rione ligniſraioni⸗ integralirer, & vix non eilen- is tialiter di erreà conſummato, ut patet ex dictis. Geenin Ad ultimum dicitur, plus probare exempla poſi- adrnd tiva noſtra, quàâm exempla negativa. Et fortèInno- Aemimt centius VIII. intelligi poteſt de poteſtate ordinaria; I Gnln⸗ non extraordinaria, de qua nos. 9 tenenonm 02 guas cauſas Siſzenſate poteh Papain Ma- Gand trimonio rato? 10egbe . Ob ſequentes: 1. Si gravia damna vel per- n petuæ diſcordiæ inter Conjuges prudenter timendæ A Tint. 2. Si matrimonio rato ſuperveniat impotentia etmaß perpetua, lepra, aliũsve morbus incurabilis, unde Aw“ mhutua cohabitatio nimis diſfilis forer. 3. Si magna ſit inæqualitas virum inter & fœminam, ſaltem unde matrimonium grave xeddatur. 4. Si vir neceſſarius vel . othteln oket el Nil Ad id quod additur, N. matrimonium ratum in 514 Caput Ek. el maximè conveniens bono publico els en in Epi- ſopumm „ &c. Ita Sanchex l. 2. diſp. 6. & alii. .. ſh. Fuitne libellus repudii olim lieitus . e 4 lutum per eum matrimonii vinculum , Affirmo ut probabilius cum S. Th. qui in c. . h. ita ait: Licet repudium inor dinatum u R aiut Deus, quèd Zudaæis imputaretur⸗ ſit, noluit tamen . , dcer, andd lpam. Item 1. 2. 4. 102. k. 5. ad 3. cer⸗ d dee 1 ge Veteri Matrimonium non erat acr d dnjn Ktionis Chriſti cum Eccleſia, quia dabatur m conjunctionis ſia, rater 1 ea nolla⸗ repudu, quod eſt contra rationem 9 1 iſſte t. Uæ . niſi Per 1 lum fui 6 . Tatio non valeret 2 1 uoad co- m pr atrimonium nedum ꝗ iſſolutum pro tunc ma dr. inur nah & thorum, ſed & quoad vinculum dan n . diſſolutio quò ad vinculum rationi Sacram enim rſatur. . 10 obſtat, quòd Scriptura dicat lett: 19 e . . . te Moyſes ad duritiam cordis veſtri berree n un. que mulier repudiata & alteri res, adeôque mu gupu Bear. * 4 cltaeu, polluta & abominabilis E⸗ e Domin⸗ Ad 1. enim dicitur, quòd caii .4 △ . . . . rdie dæorum ſolùm fuerit occaſio hujus di Sran cauſa autem motiva fuit mndulgent Pei Aoclie, . deſcendentis. Ad 2. Mu- itati rum condeſce agilitati Iudæorum asi anr olluta non Ballmone culpe n ii egem. Unde ly coram Do legaliter ſeu per leg ega C idem eſt ac per legem Domini. , anen dolviturne matrimonium per Proefe KReligioſam? . . . item Dico: Solvitur matrimonium ratum, noni 600U⸗ Orlummat. ſiz. lan. njugatorun 17,4, 2 ubi ſonumn dinin Cvuntmattime ien conj Per unitatem Cnblam, t Per Incartiatl Ckterüm ohium rat Untifcio, henlintis Enrrimonii i Morium re e,icto Lerdiscaltbis cumſtanti urtumte t natriy Nat M⸗ ſa el Gcbun bttranslati etd tame Pec reki Monlam d De Matrimonio. r;5 dgmrih conſummatum. 1. P. eſt de fide, ut conſtat ex Tiid. 6,ud. V. 13. can. 6, Item ex cap. ex parte tuas de converſione conjugatorum 2. P. conſtat ex can. Agathoſa. cauſa int, 27. 4. 2. ubi dicitur, quòd profeſſio hujusmodi matri- vinegnm monium dirimere non valeat. Katio congruentiæ eſt, T üint duia matrimonium conſummatum ſignificat indiſſo- iawüuten i lubilem conjunctionem Chriſti cum Eccleſia ſcilicer Amumr Per unitatem naturæ, ſicut etiam vir & mulier per A,dn, 6 copulam juxta Apoſt. fiunt una caro, ita Chriſtus wnemtm ber incaruationein faétus eſt una caro cum Eccleſia. leln, ſnsn Cæterùm Proteſſio Religioſa non dirimit matri- nummin Thonium ratum jure naturæ, nec jure Eccleſiæ ſeu perilmmi Pontificio, ſed jure Divino ſeu authoritate Chriſti umdoott diſpehſantis in lege naturæ & in lege Evangehca de leon matrimonii indiſſolubilitate. Natio, quia matri- n monium jure naturali & poſitivo Divino eſt indiſſolu- 4 bile, in quo Eccleſia non poteſt diſpenſare, licèt in No certis caſibus poſſit declarare, quèòd ob materiæ vel 6 Giréumſtantiarum mutationem non obligert. er A S mte Quantum temporis concoditur neo-conjugibus, Mmul , matrimonio contracto, aſt non conſum- c, mato, poßint deliberare ae ingreſſu dnenma religionis? 4E Dico: ſura concedunt bimeſtre, quo neuter al- oneciſp teri debitum reddexe tenetur, unde licèt in contractu ran O Hat translatio dominii (putà habitualis) ſuper corpus; tacitè tamen ineſt hæc conditio : Nili alter velit in- elim gredi religionem, quam, dum Profitetur, matri- monium diſſolvitux. N 8 „ 5 ¹6 Caput XIV. Quidſi bimeftre jam effluxeriti Dico : Neutri licet religionem ingredi ſine alte- tius conſenſu. Natio, quia terminus à jure conceſſus eſt præterlapſus. Quidſi de facto ingtediatuy & profiteatar peſt bimeſtre, ſol viturne matrimonium? Afirmo. Katio, quia Chriſtus illam temporis reſtrictionem non fecit, ſed illud Kriregnum pre- ſeſſioni fimpliciter & abſolutè conceſſit. Quid ſi Bonſa ante elapſum bimeftre viro fuerit vi eppreſſæ e Dico: Poteſt adhuc ingredi religionem & profi- teri. Ratio, quia dolus nemini patrocinatur, & ne- mo privandus eſt ſuo jure ſine ſua culpa. In hoc ta- men caſu matrimonium non diſſolvitur, quia eſt verèò conſummatum, unde vir cum alia contrahere nequit, niſi ſuà uxore profeſsàâ mortuâ, & ſi cum illa pecca- rer carnaliter, non committeret adulterium, quia peccaret cum ſua, ſed duntaxat ſacrilegium. Quid ſi ambo neo conjuges profiteantur? Dico cum S. Th. in 4. d. 27. 4. 1. a. 3. reg 3. 4d 1. non diſſolvi quoad vinculum; hinc, ſi unus corum poſteà fornicaretur, non ſolùm eſſet ſacrilegus, ſed etiam adulter. &Æatio: Omnes textus juris, qui in hac re ſolent aduci, expreſsè loquuntur de caſu, quo ſolum alter ſponſorum religionein ingreditur. Ex . quo Pertn ummatum, Zonem proft owwirurne 1. Verbis: ugum Ad ſermanente Ult ohabita V., guod . Setere, ſi len infael⸗ (teutorie, in 1lcelene 1 Cunmeo. Chtunelig dal Eniſotco Uetnblerte br kamnen fich Meri, ve AChiä mias, Contumelin urhdelis, Keninge ſ1 Wenfüitch Dnt rtrit; ingreh ſen⸗ najre clol reftan, erimoniun las Aum vene 1 pitlegin, 4 ellne⸗ lgorenki Gnocinuu i alne bin iun giin ooumker Auleriun,f legiun. lftrem ,3. 14 4 6 ſimn nns iui, ⸗ ur Eeali⸗ igrunn 7 PDe Matrimonio. 517 4* ſequitur mins diſſolvi, ſi matrimonium ſit con= ummatum, & unus vel ambo mutuo conſenſu reli- gionem profiteantur. Jolviturne matrimonium infidelium uno eorum ad fidem con verſo e u. Verbis S. Th. bic q4. 59. A. 5. in C. Quando alter conjugum ad fidem convertitur, altero in infidelitast permanente, diſtinguendum eſt, quia, ſi inß delis vult cohabitare ſine contumeli« Salratoris, id eſt, ſine boc, quod ad infidelitatem inducat poteſt fidelis liberè diſcedere, ſed diſceden, non poreſt alteri nubere ; ſ autem infidelis non velit cohabitare ſine contumelia Creatoris, in verba blaſphemiæ prorumpens, virſide- lis diſcedens poteſt alteri per matrimonium copulari. Hæc ĩibi, quæ procedunt de matrimonio etiamcon- ſummato. Unde in c. ſinalt 28. 4 2. dicitur: Quèd contumelia Salvatoris ſotvit jus matrimonu non qui- dem ipſo facto, ſed tunc, quando fidelis, ſive vir ſwwe mulier re ipsà contrahit aliud matrimonium. De- bet tamen fidelis prius infidelem monere, an velit converti, vel pacificè cohabitare, & quomodo, &c. Cæterùm dicta diſſolutio fit Jure Divino, ex ſpe- ciali Chriſti privilegio in favorem fidei. Natio con- ceſſionis hujus privilegii eſt, quĩa bonum fidei eſt majus, quàm bonum matrimonii, ergo, ubi per contumeliam Salvatoris fides periclitatur, & ne con- jux fidelis adſtringatur ad perpetuam vitam cælibem, & exinde fideles deterreantur à converſione, conve- niens fuit dare hoc privilegium. Diai in reſp. Uno ad ſidem converſo; quando enim k 3 uter⸗ 518 Cagput XIIV. 1 utérque convertitur, vinculum matrimonii non ſolvi. Minlt, rur. Katio quia per Baptimmum non ſolvuntur lcclonit eonjugia, ſed tantum dimittuntur crimina., fmimplent Aelult cam vl 7 . ces: (C Infidelitas ſuperveniens ſolvitne vi „ . ſuß ſol vitn. 1. lemnondirmit culum manimonn; Umi, ob hoe Bt. Neg. Ita Innoc. III. C quando de divortiis. Et ins vetbi ratio eſt, quia matrimonium fidelium redditur pror- ult erke ſus ratum & firmum per Baptiſmum. Videatur iin dvent etiam Trid. ſ. 24, de matrim. can. 5. ubi legitur: & Immimt. quis dixerit, propter hereſin aut moleſtam cobabita- tionem, & c. diſolvi poſſe matrimoni vinculum, ana- Wuus themaæ ſit. Idem de adulterio ſub anathemate decer. a Vat nit Can. 7. ſed de hoc ſtatim. Able, aa Able, eltus, Ne Wdirarcuma . . , „ (MWWusdant N. Negativé. Patet ex Trid. immediatè citato. Uullier corn Ratio eſt, quèd vinculum conjugii ex ſua natura ſit Solviturne matrimonium per adulterium? inſolubile. Poteſt tamen vir ob fornicationem di- R ln⸗ ittere uxorem quoad thorum. Katio, quia fran- S . genti fidem fides trangatur eidem. Excipiuntur ta- nn “ men communiter ſeptem caſus. Primus eſt, ſi vir me ſimiliter fornicatus ſuerit, quia tunc delictum unius gialto⸗ compenſatur delicto alterius. Secundus, ſi ipſe uxo- aernen rem proſtituerit. Tertius, ſi uxor virum ſuum pro. ſen babifter mortuum credens Propfter longam ejus ab-⸗ ntiͤ, ſentiam, nupſerit alreri. Quartus, ſi eſt latenter ine cognitra ab altero ſub ſpecie vixri. Quintus, ſi fuetrit liunt . vi oppreſſa. Sextus, ſi reconciliaverit eam ſibi poſt nul Aadulterium Patratum; Carnaliter eatn cognoſcens. ENulterad Septi⸗ De Matrimonio. 519 Septimus, ſi matrimonio in infidelitate utriuſque contracto vir dederit uxori libellum repudii, & uxor alteri nupſerit, tunc enim, ſi uterque convertatur, tenetur eam vir recipere. punrni Dices : Chriſtus Matth. 5. & 19. præcipit, uxo- eM. rem non dimitti, niſi ob fornicationem, quo videtur 6 innui, ob hoc licitum eſſe viro illam dimittere. &. Primis verbis ſignificari dimiſſionem à thoro, uti conſtat ex Florentino, & quando dicitur: Et qui aliam duxerit, mœchatur, idem eſt ac adulterium committit. Ctnnoniinont mn non Coinen deimim. ecortit unn tecdiurn Gnum. Nte . nbi erin. ian Quibus ex caußis poteft fieri di vortium? natheme Dice : Variæ ſunt cauſæ. 1I. Ex dictis adulkerium culpabile, quòèò ſpectat etiam beſtialitas, ſodomia, inceſtus, & quævis luxuriæ ſpecies, in qua caro di- ,Urkerur 4 viditur cum alia. Item pollutio, oſcula, impudici tactus dant cauſam ſeparandi ſaltem ad tempus, ut Unmedmedh mulier corrigatur. 2. Sævitia mariti vel uxoris. ja u um 3. Sollicitatio ad peccatum, V G. ad hæreſin vel ve- omioe neficium &&c. 4. Morbus contagioſus, V. G. lepra, e, Aen ſi ſit periculum infectionis. 5. Hæreſis vel apoſtaſia. Erapium 6. Mutuus conſenſus. ,muct, Porrè conſulendum eſt, ne ulla ex cauſa conju- Glidtn ges regulariter loquendo quòè ad thorum & cohabita- , K i tionem ſimul ſe ſeparent 8 niſi accedente Ordinarii um umf ſententiâ, vel Eccleſiæ Judicio. Tenenturque cauſis organc ſeparationis ceſſantibus ad priſtinæ ſocietatem eohabi- Alns rationis reverti, niſi prudenter timeretur, ne pericu- vlr, u lum foret ſublarum. Cæterùm in cauſa divortii vir tem ſpn & mulier ad paria judicantur. H .0. 520 e W. Præter eaſus actenus enumeratos, quibus tollitut vel ſaltem tolli poteſt jus thori & cohabitationis, dantur caſus alii, in quibus ex una parte tollitur jus petendi debitum, manente interim jure cohabitatio: nis. Tales ſunt. . Primò, ſi V. G. parens extra necelſitatem (ſecs ſi in neceſſitate id faciat, juxta c. ad limina 30. q. 1.) haptizet, vel & Baptiſmo levet filium . Talem enim non poſſe petere debitum ob ſpiritualem cognationem inter ipſum & uxorem, docer S. Th. 4. 56. , 1. 12S. Mä Geunad, ſi conjux fecit votum non perendi debi- tum, vel ſimpliciter caſtitatem vovit, ſive ante ſive poſt matrimonium, talis enim per prohberſ nunquam poteſt petere debirum, poteſt tamen & te- netur reddere, quia nequit privare conjugem jure per matrimonium quæſito, ut paret ex . KW placet de converſione conjug. Excipe primum hbi- meſtre, eo enim durante reddere non tenetur. Terta, ſi vir cum conjugis ſuæ conſanguinea 1 primo vel ſecundo gradu inceſtum commiſit, is enim inceſtuoſus, licèt crimen occultiſſimum ſit, non poteſt debitum petere ſine lpenbrlone. 1e colligitur ex c. transmiſſæ & c. tus fraiernitatis gui cognovit conſanguineam. Katio, quia uxori f. us eſt affinis. . al 1. Inprimo vel ſecundo gradu, quia jenpe- dimentum hoc de jure novo Trid. ſ. 24. 4. 4. gere- Jorm. matrim. non oritur ex copula cum con anbu⸗ neis in tertio vel quartò gradu, ca enim copula non efſt propriè inceſtuoia. Meirur:. Ileexince Unum exn rohocimp lcds et in Uidocculen unerimpel klinm, ſe Egilmm inne Urcicta pa (am cceſl oingepe l neeer, t, quödhu Prnn ſr aune oit ign opllichere Enonoiwr inerne Elcete lenefn inniure ſb in, geeg,a nHüncnium üinignins olenn ui⸗ . kpice korincilir Uler gee G, guibunlt cobebirin mpanenoli n ne htiun Celliinenke 40 Nirintzog inin: TMemei alencgnuie. Ih tnon rnlk ol, MMe nper &ohe ſeſttanen A ke Copſgen 1 tt er 4 Ppe ginm vonteten CoNoglen m comni,? Nullilinun yenlton. gernitatit⸗ , guin Cloct 6di . Ausß⸗ 14 1 cumnanin enunahln De Matrimonio. 521 Dicitur 2. quamvis orimen occultiſſimum ſit, quia hoc impedimentum oritur æquè ex inceſtu occulto, atque ex inceſtu manifeſto. Natio, tum, quia con- trarium ex nullo textu colligitur, tum, quia aliàs rarò hoc impedimentum à conjugibus contraheretur, ſecùs eſt in alio ſimplici adulterio; quamdiu enim illud occultum eſt, poteſt adulter debitum exigere; non enim per adulterium re ipsâ privatur jure petendi debitum, ſed à conjuge privari poteſt, ſi ipii adul- terium innotuit. Excuſatur tamen inceſtuoſus prædicta pœna, ſi ignoraverit eſſe conſanguineam, quam acceſſit, quia eo caſu excuſatur ab inceſtu, ac proinde à pœna ob inceſtum impoſita, ut colligitur eæ c. I. de eo, qui cognovit conſang. Item, ſi neſci- vit, quòd huic delicto ex Eccleſiæ ſtatuto tam gravis pœna ſit annexa, tam gravem enim peœnam non in- carn igrorane Item, ut pœna hæc incurratur, copula debet eſſe conſummata. Katio, quia affini- tas non oritur niſi ex copula perfecta. Cæterùm con- jux innocens debitum petere, & inceſtuoſus eidem reddere tenetur. Ratio, quia ſine culpa non debet privari jure ſibi debito, ut habetur in d. c. diſeretio- nem, de eo, qui cognoyit, &c. Affinitas enim Poſ matrimonium iniquè conttacta illi nocere non debet, qui iniquitatis particeps non fuit, c. tuæ fraternitatis codem. . H Luis boteſt in hac bpæna diſpenſare? H M. Epiſcopus, & Mendicantes expoſiti, à ſuis Provincialibus ad hoc ſpecialiter deputati, ut docet noſter de la Crux, citans Bullam , Pii V. qui etiamn K k Ai. s2 Caput XIV. diſpenſare poſſunt cum eo, qui cum voto ſimplici cCaſtitatis contraxit matrimonium, ut poſſit perere de- bitum. Hæc tamen diſpenſatio nunquam danda eſt ſine rationabili cauſa, quæ ſufficiens eſſe poteſt peri- culum incontinentiæ, ſeu, ſi non poſſint continere. lt, dn Qusæ eſt obligatio reddendi debitum imnus conjugale? ortis vel gr gedebitum ſinselt hun —— Dio, gud = * . B. Obligatio hæc eſt ſub peccato ex genere ſuo ſeſio, &d mortali. Katio, quia eſt obligatio juſtitiæ commu- tativæ, utpote ex contractu & per ſe in re gravi, cu. jus violatio ex genere ſuo mortalis eſt. Si autem alter lil huror. nimis frequenter petat, & pars rarò neget, non pec- egu cat mortaliter ob materiæ levitatem. Secund?, ſi Ahu non exigatur ut debitum juſtitiæ, ſed ſolům benevo. lentiæ. Yertiè, ſi non petat ardenter & inſtanter, Neprn ſed ſolùm remiſse. Quartò, ſi vir ſit ebrius, amens, rmhum in phreneticus, ſecluſo periculo incontinentiæ ei negari bio aam poteſt. Quintò, ſi infectio peſtis, morbi Gallici, Meedit, un aut alterius gravis morbi probabiliter timeatur. N un ye Sextò, ſi ob corporis teneritudinem ſine gravi inconr. Milrando. modo vel periculo mortis reddi nequeat. Septimò, Menablolyj ſi adſit periculum prolis concept?. Octayò, ſi jer tempus fluxs menſtrui. Wond, ſi nimis frequenter ſfenn b petatur, ut ſi poſt nocturnas etiam diurna copula pe- cvyjtri tatur, in his enim caſibus irrationabiliter petitur, & rationabiliter negatur, .. Suſpie „ „; Un, ic eſt Ob multiplicationem tamen prolium juſtè negari iocong non poteſt. Ratio, quia proles eſt primarius finis matrimonii, quèd ſi proles eſſet neceſſaria bono rleng communi, graviter periclitand, etiam cum periculo 3 due 7 e Pem. Pge 4 — De Matrimonio. . 52 3 um nln mortis vel graviſſimæ infirmitatis, tenetur uxor red- dere debitum. Natio, quia bonum commune di- Npolht err unquumn: vinius eſt Particulari. wele pole olin aii Quid ſi uaor ſciat, quòd ſoleat edere proles Aaliimn ortuas, teneturne abſtinere ab uſu conjugii? ete Dico, quòd non. Katio, quia conjuges utuntur * jure ſuo, & defectus ſequitur per accidens. ſalttirane . P nleglili „ . , lenn Quid ſi uxor in adulterio deprehendat maritum, ſ. Kiauuent . ideoque perſiſtat in animo denegandi illi öeget wk 1, E.r. 2˖ . SMNnd debitum conjugale, peccätne? S den ben W . . 7 . Rana . Negativé, Katio, quia uxor deprchendens enrel N NmH “ maritum in adulterio certa jam eſt fidem ſibi in con- * jugio datam fuiſſe à marito fractam, & jus naturæ inenne 4 concedit, ut frangenti fidem, fides non ſervetur. s, e Deg. cum proponas, GCod. de pact. & cap. pervenit de Cilier nee jureſurando. Undè, etfi in tali perſeveret animo, let. Yhe c Jußfficitne ſola ſuſpicio de adulterio ad hoc, ue tconſjux innocens debitum negare poſit urnace lterfen luregta tamen abſolvi debet. ims hec⸗ = .. Suſpicionem non ſufficere, ſed requiri ſcien- tHiam, id eſt, talem certitudinem, qualis, ſi in Ju- ltum b e⸗ dicio conſfaret, & probari poſſet, divortium judica- ſt nms“ retur, excipe;, niſi ſuſpicio eſſet vehementiſſima, rocſi quæ legitimo teſtimonio æquipolleat, ut notat Sotus manß“ in 4. Giſt. 36. 4. 3. Cæterum pars nocens petere 524 Caput XI. poteſt debitum à conjuge innocente inſcià adulteri, quia non tenetur eſſe ſui ipſius accuſator, & ſuum prodere crimen, & ideo non debet adulter ſe private jure petendi debitum, ſed à Judice vel conjuge inno. cente privandus erit, quòèò fit, ut quamdiu non priva tur, poſſeſſionem habeat ejuſdem juris, ut ait Sotus in 4. diſt. 36. 4. 1. a. 3. 9. Utrum verò uxor. Quæ peccata poſſunt conjuges committere in uſu matrimonu? . Primò, ſi non ſervetur debitus modus, ut ſi vir ſuccumbat, aut præpoſterè accedat, vel ſtet, vel ſedeat, peccat magno peccato, vel ſaltem ſi ſervetut debitum vas, & cx copula poſſit ſequi generatio, committit grande peccatum veniale, putà ſi fiat ine juſta cauſa; juſta autem cauſa excuſans eo, ſi vir pro- pter pinguedinem non poſſit aliter cum œmina con- gredi in vaſe naturali quàm à retro, vel ſi ſœmina ſit gravida, & ob id non poſſit aliter, quàm eo modo præpoſterè; quod (dicunt aliqui) non poſſe ficri præ- tendunt ignorantes. G ,. Secundò, ſi habeant finem alium à matrimonio in- tentum, V. G. ſolam tantum delectationem, pec- cant venialiter, ſi ſibi imaginentur aliam perſonam, peccant motctaliter ſecundum conditionem objecti. Tertiò, ſi ceſſent à copula inchoata, & non con- ſumment, ſi ſe polluant, eſt peccatum 1eductivè ſpectans ad adulterium, per hoc enim fit injuria ſtatui matrimoniali, ſi ſe tangant cum tali periculo. . Quartò. ſi fiat in loco ſacro, V. G. Cœmiterio, Eccleſia, Oratoriis, nili fors aliquis cominad de⸗ eret hert in kecl it Qbind, Municandum one, non tan darl, ſig cbium, pec enetur, utchi en Doti dien 6n lril .— n, ſdconn 140 lrmenn alcn Ciin umndder CE X. Conuin Licle, Atqu DVDeKe Marrimonie. 52 5 e Nlidie beret in Eccleſia dormire, & alias ſe continere non lam, l Poſltt. alliean Quints, ſi tempus non ſervetur, ut dum com- ed cale mumicandum eſt, & copula præcisè fiat ex d lecta- Jumdlmß tione, non tamen eſt peccatum mortale. Sexiò, ſi quis ſit voto caſtitatis adſtrictus, & petat mn jars, Aae . e debitum, peccat mortaliter , reddere tamen poteſt & tenctur, ut dictum eſt ſuprà. etcanni. — — 24 CäAPUT XV. cect, lH Ableng IũoÄ N. Impedimentis Matrimonii. n,o Quortuplicia ſunt impedimenta e natrimonii? o, Nlern. i* D Uplicia: Alia impedientia tantùm, alia impe- nes“ dientia & dirimentia ſimul. mpedientia tan- uum ſunt illa, quæ quidem matrimonium non diſſol- nimmmg vunt, ſed contractum illicitum reddunt. Impedien- Enonen, tia & dirimeniia ſimul ſic dicta ſunt, non quaſi jam ium e validum dirimant matrimonium, ſed quia ſic atten- liornt tatum reddunt invalidum. ,MK . . . d; da UMU Quot Junt impedimenta impedientis gerun W rtantum? * .W „* inkin . Continentur his verſibus: l eieo. , S Y ,. eni Ecclefiæ vetitum, nec non tempus feriatum, 6. ud Atque Cathechiſinus, erimen, penſalia, votum. Eccls- 526 Caput W. de Eccleſiæ vetitum eſt interdictum, ſive prohibitio Eccleſizæ de non contrahendo cum certa perſona. Huc etiam reducitur ſtatus peccati mortalis & excom- (aiirmbedi municationis. “ “”Mẽ Frhcan Tempus feriatum eſt à Dominica r. Advents uſque uilenr ad Epiphaniam, & à feria quarta Cinerum uſque ad 1 a Dominicam in Albis, quibus temporibus non pro- 4 W hibetur ipſe contractus matrimonii, ſed tantum ſo- 4 lemnitas nuptiarum, id eſt I. Solemnis nuptiarum 6 D celebratio. 2. Traductio ſponſæ in domum ſponſi. ſi 3. Celebratio ſolemnis convivii ac tripudii. lie ul Sponſalia ſcilicet validé conttacta cum altera a n Votum, ſcilicet ſimplex ſervandi caſtitatem, in= n grediendi religionem, non nubendi, ſuſcipiendt Cuhiiäd Ordinem S. Excipe vota ſimplicia S. J. quæ ex ſpeciali Eceleſiæ ſtatuto nedum impediunt, ſed & dirimunt Eb⸗ matrimorium contrahendum. Differentia tamen eſt inter eos, qui contrahunt Cinen, os IIPrIIH cum voto fimplici caſtitatis, & qui cum voto religio- kC nis; priores enim non ſolùm mortaliter peccant con- “ trahendo, ſed & debitum petere nequeunt, licèt pe⸗ 4 u⸗ tenti debeant reddere; poſteriores verò, licèt con- . trahendo peccent mortaliter, poſſunt tamen petere che & reddere, cüm caſiitatem non promiſerint abſo. Me lutè, ſed ſolùm cum condiuone, ſi religionem in- lin II dote grediantur. Catechiſmus (quod impedimentum contrahitur ab „ eo, qui reſpondet pro infante, quando poſt Baptiſ. Pde N mum in neceſſitate collatum ſupplentur cæremoniæ) zuig . at videtur ſublatus per Trid. ſecundùm Sanch. Fagund. leidchi Con. Fill. &G. D 1 Cri- , hie mnd Im celta Patn Nortals Keng 1.Adreniel Cinerum M hportbib 1, ſcd mmnn lemnis ur in domunher ihudi. De Impedimentis Matrimomii. 527 Crimen, ut primèò inceftus cum conſanguinea con- jugis in primo vel ſecundo gradu, ſcienter admiſſus; (qui impedit matrimonium cum quacunque alia per- ſona) vel cum propria matre & filia. Secundò, ra- ptus alienæ ſponſæ. Tertiò, uxoricidium. Quar- 1°, Presbytericidium. Quintè, ſuſceptio propriæ rolis ex Baptiſmo ad impediendam redditionem de- lia. Sextò, publica pœnitentia, quamdiu durat. Septimꝰò, matrimonium cum moniali, quæ tamen per non uſum juxta communiorem ſententiam ſum ſublata, juxta Layman Narvarr. Sanch. Kon. tacti cun ¹ Wigandt. A liten ]geere A & din 7 e gul NNN. cum on, Gleher Alkeutk, In umen fomiletir? 6eligoe corfim ndo r⸗ hrurckeenal, Senh A Hiſce impedimentis annumera omiſſionem procla- mationum abſque diſpenſatione vel juſta cauſa. Quot & quænam ſunt impedimenta . .’” . 4 dirimentias v. Comprehendi his verſibus: EError, conditio, votum cognatio, crimen. Cultus diſparuas, vis, Ordo, ligamen, honeſtas, tas, affinis, ſi fortè coire nequibis, Si Parochi & duplicis deſit præſentia teſtis, Kaptave ſit mulier, nec parti reddita tuta. Quis poteſt diſpenſare in his impedimentis? HN. Primèò, in impedimentis jure naturali & Divino poſitivo dirimentibus nec ipſe Papa diſpenſare poteſt. Katio, quia inferior per ſe non poteſt diſpenſare in lege ſuperioris. Quæ autem juge naturali dirimunt, ſunt iſta, ſcilicet Errer, Cegnatio in primo gradu lineæ 18 Caput MW. 5 7 . . . 4 et e⸗ lineæ tam aſ-quàm deſcendentis; har wete nube⸗ lineæ etonanur, reſpectiva vero re B Aiin Hreſpeée . — ie iUre Dir , cumne n vel quo coire nequit; quæ jure Di cum qua vel quo coire neq l mutſt⸗ „ſunt Votum, & Ligam 8 . * . 2 4* —— 5 . ʒ . 4 9 ico dirimunt, Papa & nullus alius . ico dirimunt, Papa & ojure Eccleſiaſtico d 32 , ſed tantùm ex ſtare ordinariâ diſpenſare poteſt, ſed oteſta J 3 . —77. . 10, pote e ſ10; eneis; dum- Raſealee in omnibus iſtis impedim 1odo adſint hæ conditio nfit sccilituml. Secun mollo ad ut impedimentum ſit eoccultum Ut ſue Ptima, ut impedimneh blicum. TZertia, ut fue da, ut matrimonium ſit pu one ain Decreti Trid. it bonà fide contractum juxta for e magno rir bona ſid uòd ſeparatio ficri non poſſit i J0 Quat d Quinta, conditio eſt disjun rin poten- 4 . 4 . 3 te ſinit vel non ſit aditus ad kabarmn ſicli⸗ aditus ad- 71 Ne el aliam cauſam 5 vel us . rà, putà pericu- tiam v ſſet tamen periculum in mo b rem, urt — 3 ier ontinentiæ, infamiæ, ſi Pu fir efletque lum imnentuiit ſe teneret ex bare ſrnni onanin dr. n scKcopula ilicita cum conſangu ailinttas c . di debet natrimonium. .13 enim credi de teeieſt nobilis Epikia, neque 1 n rarn anima- att ervare diſpenſationem in t . iſpenſa iſpenſate Epi- n ſibi reſervare teſt diſpenſare Ep Tapan ergò in eo caſu poteſt diſpe rum per . ſe eſi eciali. 4 727 ulari age⸗ nihnipa his impedimentis in parti li9 Ke. n v per plures S. prius tamen nonnu us intra PFiurcs 5 . valde eceſiari ſunt reſolvendi Quid ſ faei, ntrahatu . . bind, lere nec keda Hiumettnull umen mend hent, Ea⸗ N. Secunc un Cdtenti me itz, t nd ontrahe Uinteihon i, lo, in unseodem nt, gnop tn. Aat actu, gui Nhetefubi lttum, ſed Tlinrmatn . Teu) lltet, e (( eclamani um cpprets ngreſſas⸗ Ou etettie⸗ 5 eheull fre Drhod 16, Upoet n & nlod . . , ed kntin potlit ſuo eCiretes, cclitun öt im Decteili olit ſe nn a eſunto, proptetinte tls An Cri, M blcet, omine, ginun gincteh dintamon N lthenn 4 Genrkta/1 . Punnl 4 onmliao⸗ De Impedimentis Matrimonii. 529 Quid faciendum, ſi matrimonium bond fide contrahatur à perſonis impedimento affinitatis V. G. prapeditis, quod poſtmodum uni parti innoteſcit? d. Primò, pars conſcia impedimenti nec poteſt pe- tere nec reddere debitum. KNatio, quia matrimo- nium eſt nullum, unde ſimulet ſe infirmam, abſque tamen mendacio, uſque dum diſpenſationem obti- nuerit, & conſenſum renovaverit. . Secundò, petenda eſt diſpenſatio ab Ordinario, qua obtent pars conſcia comparti dicat ſic: Diligis me ita;, ut ſi non eſſet inter nos matrimonium, de- nuò contraheres, & ex nunc vis nie in conjugem, ac ſi anteà non fuiſſemus conjuges, & ille reſpondeat: lta, volo, ita, accepto te in conjugem, & interro- gans eodem modo dicat, & conſenſum ſuum cxpri- mat, quo pacto matrimonium aliàs nulhim fit vali- dum. Aatio, quia ſic non intendit in priori con- tractu, qui nullus fuit, perſeverare, ſed de novo con- trahere ſub illa conditione, ſi prius matrimonium ſit irritum, ſed conditio illa tune exiſtit, ergò verè con- trahitur matrimonium. ge. Tertid, ad dictum matrimonium validandum ſufficit, ſi conjuges impedimentum ceſſare ſcientes affectu maritali ſe cognoſcant, non præſtito alio con- ſenſu. Katio, quia matrimonium poteſt non ſolùm verbis contrahi, ſed & ſignis ſed nullum ſignum tam expreſsè denotat voluntatem contrahendi 5 quâm congreſſus animo conjugali factus, ergo. Re. Quartò ſi adeſt periculum ſcandali vel infamiæ; && pars impedimenti ignara conſenſum in reſponſione = —☛ 10⸗ 530 Caput 1Xy. ””M ſecunda explicatum dare nollet, neceſſe non eſt com- omnind then parti impedimentum aperire, ſed ſufficit, ſi cautè itecumit curet, ut utriusque conſenſus renovetur;, V. G. dis- ,, Eimnlir ſimulanter ab ipſo petendo, ut pro conſolatione i. Ouumd ipſam habeat in conjugem, & ipſo ſimiliter dicente: Wſtiz inten Volo, pariter & ipſa dicat. ei Fel B. Quintò, non requiritur, quòͤd matrimonium re- l ungen validetur coram Parocho & teſtibus. Katio, quia Aiun rn illi, ut ſuppono, bonãâ fide antecedenter ſunracli⸗ diloeles biti, jamque ſatisfactum eſt intentioni Concilii Trid. circa clandeſtinitatem. lae ſer . „* „* „△ 4 . „ Pe Quid faciendum in boc caſi: Accedit mulier niu⸗ /ccre⸗ „ un, aln bodie confeſſura, parata eodem die celebrare 4 nuptias, & reperitur habere impedimentum lan dirimens, cujus detectio infamiam nota-⸗ ue bilem induceret, interim ſunt omnia um. jam parata ad nuptias eodem ”?YVVMV die celebrandas ? ’’” . Cum Sanch. eo caſu urgentiſſimæ neceſſitatis, erdillimal Epiſcopum poſſe diſpenſare. 4“ m At ſi non pateat returſus ad Epiſcopim al⸗ H. Si Confeſſarius videat pœnitentem laborare Il Nerſt errore vel ignoranti invincibili, tunc taceat, diſſi- Eecum 4 mulet, & bonâ potiuùs fide, quam conſternatâ con- caſire ſcientià agere ſinat; at verò, ſi advertat, pœnitentem (dd duci errore vel ignorantià vincibili, & rationabiliter leconlin di dubitare, & maximè, ſi etiam interroget ac conſi- adte ih lium petat, tunc ex communi doctrina Primè veriras lin omm- De Impellimentis Matrimonii. 53 1 Cſenonctan omninò aperienda. Secundò, permittendum con- luſfter, in trahere cum intemione faciendi, quantum licet. Ter- Netur, 1,60 ti0, ſimpliciter interdicenda conſummatio matrimo- Pro corlcnin nii. Quartò . prætendendum privilegium primi bi- ünlietdem meſtris, intered vel Rom diſpenſatio procurari poterit, vel fiat recurſus ad kpitoban „ qui Omitimonum eo caſu urgentiſſimæ neceſſitatis diſpenſare poterit, u. Qun, quia tunc tenet illud : Caſus Papales occulti fiunt clenerſiti Epiſcopales. “ Quid cenſes de boc caſu: Advertit ( onfeſſa- uus Petrum contraxiſſe matrimomum in va- ſerilt nmi hi ſum ad vertit etiam nihilominus, ſ pſum 1draltt informet, tamen conjugem putatitiam inheinnm non derelikturum, continuò peccatu- inian ton⸗ rum, aut ſi derelinquat, oritara ſen onaqe gravißßima Ncandala, aliaque Aen iinncommoda? &c. Dico : Eo caſu poteſt & tenetur Confeſſæius Ppru- Iue wrſii denter diſſimulare. Ita Sanch. & alii. Ratio, quia ex duobus malis minus eſt eligendum, ſi ambo vi- tari non poſlint „ut hic contingit; minus autem ma- yiſonn lum eſt fornicari materialiter tantum in bona fide, quàm accepta imprudenti informatione formaliter Estenn peccare cum continua perplexitate, aut alia graviora e eanl mala cauſare. 5 0 tuſtmna, Qaèd, ſi Confeſſatius advertit Petrum ducere t, ie⸗ velle conſanguineam in gradu dirimente; qui tamen HG ex ertore invincibili ita ſe poſſe putat, tunc tenetur oget 1e Confeſlarius Petrum informare de rei veritare, quia it Ii 2 23 532 Caput XM. ex officio ſuo tenetur pœnitentem informare de erro- ll aui⸗ ribus conſcientiæ, niſi ſubſit rationabilis cauſa diſſi- mulandi, ſicut in caſu priori. V Tin ded quid ſi Petrus ſpretâ Confeſſarii ad- imndtbitin monitione pergat ad celebrationem fuls, gebe nuptiarum? ſelbere uti Abiumn, ſe Dico: Conkfeſſarium id impedire non poſſe ra- unnutälen tione ſigilli confeſſionis, Petrus autem tunc viderit, hetuna Confeſſarius interim functioni ſuæ ſatisfeecit. mii, ſif S ir mortali Teneturne Confeſſerius admonere eos, 76es wonerert⸗ ſcLit contraxiſſe matrimonium in validum? uhmni, kunen . . * „ ⸗ ſe, v. . Primo, quoties ignoramtia eſt vincibilis & mor- pwrl taliter culpabilis, ſive juris ſit, ſive facti, tenetur tlred Confeſſarius vi oficii eos admonere & docere, etſi ſengunn admonitio non ſit profutura& ſequatur ſcandalum mda ℳ pænitentis. We t, Nota, quòd optimus indagandi modus, an igno- ern ſen rantia ſit vineibilis, bono modo interrogare, an pœ- ing ſe nitens credat ſe eſſe in bono ſtatu, vel habeat con- lc e ſcientiam dubiam, quod tamen prudenter facien- l R dum eſt, ne ex interrogatis aut modo interrogandi , 1 cnitens conſtituatur in dubia fide, qui priusillæ- i ie am habebat conſcientiam. . Secundè, ſi pœnitens laboret ignorantia invin- nd i⸗ cibili, ſive facti, ſwe juris, Divini, vel humami, l i S& præſumatur ſcandalum peenitentis ſecuturum, vel alia mala, non tenetur eum admonere, ne occaſio- ho; nem peccati accipiat, & plura mala ſequantur. tmare deente⸗ ligcauls . Hei ℳ.. tionent non dole 1 n tune wen geci. / 60; , ℳent ncvis e. 3 ſalt, n D & Cer⸗ utu ſnlr nodus, Ca e, 41 4 lub ent denten 1 gifi Normit n ‚ſe bum Anmmnn, le⸗ Neban lumn De Impedimentis Matrimonu. 53 Jed quid cenſes de conjuge, qui dubitat de valore matrimonii? g. Primò, conjux, qui nullam habet juſtam cau- ſam dubitandi, ſed tantùm movetur quibuſdam ſcru- pulis, debet eos judicio viri prudentis deponere, & ſic liberè uti matrimonio. atio, quia tunc non eſt dubium, ſed tantùm ſcrupulus, contra quem cogni- tum ut talem agere licet. Bt. Secundè, conjux meritò dubitans de valore matri- moni, ſi factâ diligenti inquiſitione adhuc dubitet, ſine moxtali debitum petere non poteſt. Katio, quia exponeret ſe periculo tornicationis vel adulꝛerii. Bt. Tertiò, conjux, qui cum dubio de impedimento dirimente, v. g. de morie alterius conjugis contraxit, non poteſt petere debitum, tenetur tamen reddere alteri non dubitanti. Ita deciditur in c. Dominus de ſecundis nuptus, ubi dicitur: Nullus amodd ad ſe- cundas nuptias migrate præſumat, donec ei conſtet, quòd ab hac vita migraverit conjunx; ſi verd aliquis hoc non ſervayit, & de morte prioris conjugis adbuc exiſtimat ſibi dubitandum, ei, qui ſibi nupſit, debi- tum non deneget poſtulanti, quod à ſe tamen noperit nullatenus exigendum. Hæc ibi. Ratio, quia poſſeſſor bonæ fidei non eſt ſpolſiandus jure ſuo propter malam fidem alterius. N. Quartò: Si uterque malaâ fide contraxit dubi- tando ſcilicet de impedimento, neuter poteſt redde- re vel petere. KRatio, quia tunc nulli ſuffragatur poſſeſſio, cœpta eſt enim malà fide. Quèd ſi urer- que bonàâ fide contraxit, & poſtea ambo de valore matrimonii dubitent, & adhibitâ ſuſficienti- diligen- LI 3 tis 534 Caput Ar. L 1 tià adhuc dubii maneant, ex titulo poſſeſſionis poſ- ſint tali ſunt dubium practicè deponere, & tutâà conſcientiâ Gum munt petere ac reddere. Katio, quia in pari cauſæ melior vn ſiuffcit eſt conditio poſſidentis. “ Deni, het B. Quint?: Si unus tantùm conjux ſciat nullita- jnungr admi tem matrimonn, certum eſt, quòd non poſſit petere, Mbri, nec reddere etiam ad vitanda gravia pericula infamix, continentiæ &c. —Aa Katio I. P. quia ex matrimonio nullo nullum jſus petendi conſurgit. Admin 2. P, clarè colligitur ex C. litteras de reſtit. ſpol. & . udh,l. 1 d inquiſitioni 44. de ſent. cxcom. Et Katio eſt, quia ſi ongiude liceret in caſu poſito ob vitanda gravia damna red- ſoibi, ubi dere debitum, licitum eſſet adulterium & fornicatio, ale nec hec eſſent intrinſecè mala, quia poſſent bono falltr di quodam fine cohoneſtari. uuſt mni “ = üwis dn Quid ergo conſilii pro tali muliere, uat Er, A « vitet redditionem debits, &v eva- e aſpech dat illa mala Nerasconun . berat valge Dico: Clam debet procurare diſpenſationem in len impedimento, ſi ſit Juris Eccleſiaſtici: vel omni ſuidad poſſibili modo ſe abſentare, ac conferre ad locum, ubi an wehe, ſcandalum ceſſat. . * ken ee Qualiter debet conftare de morte conjugit, 4 ſuperſtes velit ſecunas nubere d . Quidquid determinetur de hoc per Jus Civile, Agreralr id non attenditur, eſt enim correctum per Jus Cano- in BD nicum, t. in præſentia de ſponſ. ubi ſic ſtatuirar: Non üs enen es⸗ 7 De hnpedimentis Mntrimonuꝗ. 53 5 17 olllins e poſſunt tales ad ſecundas nuptias convolare, donec i clei certum nuntium accipiant de morte virorum. Unde mi non ſufficit cauſa probabilis ad credendum, quòd obierit, nec ſufficit ſola fama de morte ejus, niſi ad- uſin u juretur adminiculis, ratione quorum habeatur certa NNes Probatio. Elicula iln . . Quænam ſunt illa adminicula ? DnMocdg . . Adminicula illa ſunt varia, quæ videantur in nſi hi Sanch. I. 2. de conſenſu matrim. Aiſp. 64. n. 15. 4. 16. Zarih⸗ 1. Longitudo abſentiæ, & univerſalis fama de morte e Amwne ejus ibi, ubi commorabatur. 2. Si ſit mortuus in r *“ loco valdeé diſtanti, longo teinpore abfuerit, & nge Tbe difficulter aliæ probationcs inveniri poſſint. 3. Ut en e mors ſit antiqua. Alii ſic dicunt: Sufficit ſola fama cum ſuis adminiculis, v. g. ſi vir etat valdè ſenex, æger, vel erat in acie, & non redit aliquanto tem- nuae, pore exſpectatus, v. g. per annum, & uxor accipit , M. lirctas eorum, cum quibus pugnavit, vel cum qui- bus erat valdè familiaris. “ ſelltonn Sed quid ad hunc caſum: Titius putans uxorem bi d nam vivere, contrahbit cum (aja, Volens Ed . a decipere, poſteâ veré intelligit uxorem ſuam revera eſſe mortusm, ,At valétne matrimonium? ere Dico : Non valere, ſi Fitius nullo modo Cajam „,vCUE ducere voluerit. Katio, quia ad valorem matrimo- 1500 nü indiſpenſabiliter requiritur conſenſus. Si verò ,. Titius generalem habuerit intentionem ſeſe obligandi, . 3536 cLaur r. Ms. Fraurkorera „eamque ducendi, quatenus illud pos. Uien matrl Ubile erat, contractum valuiſſe patet. falci ali AAurimonii F. I. 8 AAundin De Impedimentis Diri mentibus riſir . CSek Pellomm, in Specic. ci, ſili ti io, Crimen. Giez, Error, Conditio, Votum, Cognat Crim an An & quis error dirimit matrimonium? uün clt n G ninomtie Antè reſoluuionem nota, quòd error quoad præ-. Qudat ſens ſit duplex. Primus eſt circa perſonam, ut ſi mMhlb, i cum Maria contrahas, putans eſſe Annam. Secun- iiim Com dus eſt circa qualitatem perſonæ, ut ſi putes te con- gunmidem, trahere cum divite vel nobili, quæ tamen eſt pauper Hem Com & ignobilis. Uterque hic error rurſus eſt duplex „ tempgeenl unus antecedens, qui dat cauſam contractui, ita ut xiium, en ſine illo non fieret. Secundus eſt concomitans, quan- Rerertint do errans eſt in tali diſpoſitione animi, ut æquè liben- geii Con ter vel libentiùs contraheret cum illa, licèt non er- Khune eſſe raſſet. Hoc prænot. Acle. N. Primè: Errfor perſonæ antecedens jure natu:v. zin nun, dirimit mattimonium. Katio, quia deeſt conſenſus, A M Idein dic de errore concomitante. Katio, quia ad enn d valorem matrimonii requiritur, quèd ſit poſitivèvo⸗ Krrſn luntarium, adeòôque ut contrahens de facto confen- giſdem in tiat in hanc, nec ſufficit, quòèd conſentiret; de⸗ nin bet enim efſe conſenſus de præſenti; v. g. duco te. u, Kn N. z. Error qualitatis & fortunæ, ſi præcisè ſit ciréa D gqualitatem, & contrahens abſolaté cantrabat, non nis , tenng lulp⸗ De Impedimentis Matrimonit. 537 irritat matrimonium. Natio, quòd talis error nen ſit circa aliquid, quod eſt de ſubſtantia vel eſſentia matrimonii, & ſi quid ſit involuntarii, ſolum eſt mentbag Erinoniin. attor glolt eſſinan mam. müpursrn Cmmenelig. rlus el e Cunta, 1 5 ll Cglehe 1, quæ caſtæ & nobilis virginis nomen ſumpſerat. Eſt- Lensaen. deeſt Nat u⸗ ſt eim/ de Npon ſecundùm quid. ”MẽMB Dixi: Si præcisè ſit circa qualitatem, & contra- bens abſolutò contrabat; ſi enim error redundet in perſonam, quod fit tunc, ſi contrahens expreſsè ex- P cipiat, ſcilicet dicendo : Non ducam te, niſi ſis vir- „„go, dives, vel nobilis, vel ſi qualitas deducatur in att,Iint nis, contractum per modum conditionis, tunc matrimo- mnium eſt nallum, ſi non verificetr conditio, ut pa- tet in omni contractu conditionato. Quid ad hunc caſum: Adolphus dives, ſed non nobilis, reperit Romæ Cæciliam, quæ ſe dicebat filiam Comitis de Lebenſtein, & fugiſſe parentum tyrannidem, & ſe velle nubere, noverat Adolphus talem Comitem, ſimul & habere filiam, quæ rigo- rem paternum pertæſa confugerat ad monialium aſce- terium, credit hanc eſſe, & illam in uxorem ducit. Revertitur Adolphus cum Cæcilia in patriam, ar ibi reperit Comitis fliam adhuc hærere apud moniales, & hanc eſie meretriculam quandam lanionis filiam, ne hoc matrimonium validum? B. Negativè in foro conſcientix. KRatio, quia hic tam perſna quam qualitas fuit motivum formale & exprefſum ac ratio ubſtantialis. talis contractus, ſi- quidem intentio Adolphi ferchatur ad filiam Comi- tis fugitivam, quæ filia eſt determinata perſo- na, & non ad illam, quæ per dolum & fraudem hanc ipſam mentiebatur, quia hæc non fuit talis Co- mitis filia, ſed lanionis, ſicque conſenſit Adolphus 1 5 in 538 W Caput W. in matrimonium cum filia lanionis, quatenus uſut- averat ſibi larvam filiæ Comitis, qui conſenſus re- exivus cadit tantùm ſupra fihiam Comitis, ergèò cùm hæctalis non fuerit, Adolphus erravit in perſona, præventus dolo illius Berthhae. Deinde conſenſus Adolphi in tale matrimonium fuit conditionatus, unde non ſtringit, niſi conditio purificetur, cùm ergò in caſu conditio talis familiæ, de qua illa fœmina ſe eſſe ſpargebat, quæ unicum motivum fuit, cur Adolphus illam duceret, non ve- „ Alleris elpe rificetur, ſequitur &c. Ita P. Gregorius Koſignoli de Matr. contr. I5. diſquiſ. 2. 9. I. fol. 47 3. Sanchez 1.7. diſp. 2 8. n. 25. Petrus de Ledeſma q. 5 1. a. 2. quos citat & ſequitur obogar verbo Error n. 2. Dices: Adolphus concubuit cum Cecilia, tan- quam uxore propria, quem illa quoque affectu con- jugali complexa eſt, ergo ſaltem in tali complexu confirmatus eſt contractus matrimonii. SS B. Ex Keg. 3 1. Jur. Lib. Pandectarum: Nuptias non concubitus ſed conſenſus facit: Cùm igitur ex parte Adolphi non fuerit conſenſus niſi conditio- natus, & conditio non ſit purificata, talis concubi- tus non facit ad rem pro contractu matrimonii, in quo requiritur ex utraque parte abſolutus conſenſus. . Sola conditio ſervitutis ignoratæ dirimit matri- monium Jure Eccleſiaſtico, ita ut ſi liber contrahat cum ſerva, quam liberam eſſe credebat, poſſit co- gnitàâ ſervitute aliam ducere. Ita habetur can. ſi quis ingenuus 22. 4. 2. Si tamen poſtquam eandem gart F elle eleleram, ilnat, valet it. Valetit Doro, ſe Wjtut ſeuitu flülumkervi, ſtleng, m. atro. . 1, Kuckus mennis, er R ind er potun Pnhn end Gerts e Aun contahr Lipiente . lgfur Oede e guobns 9 glic , pel negla Refrinanilen Quæ conditio dirimit matrimonium um lr⸗ Vor Negmnt er In Pubas anen i i Conlellusn ir, etgben Uit in elin e Wmarinorun t, niconti o tels kanl t, glennier ucetet, hold. nnt Nlinn 1473 e s ee r1. Ceclia, u Peikkeuan tli co n: M (Clmigimt nii ni tli d c. 9. Si quis dixerit, Clericos in S. Ordinibus conſtitu- Patninonli, ltus coblen lnium Qirini . iber mmuk at; in 8 tu (ℳ. l 7 De Imnpedimentis Matrimoni. 139 eſſe ſervam, cognoſcat carnaliter, vel cum ea con- trahat, valet matrimonium, ita habetur in jure loco cit. Valet item, ſi uterque conjunx ſit ſervus. Porrèò, ſecundùm Leges Civiles & Canonicas, partus ſequitur ventrem id eſt, ſi marter ſit ſerva, filii ſunt ſervi, licèt pater ſit liber; & econtra ſi pater ſit ſervus, mater verò libera, filii ſunt liberi. Katio S. D. eſt hic a. 4. ſi quis fſeminat in terra alie- na, fructus ſumt ejus, cujus eſt terra; ſed venter mulieris reſpectu ſeminis viri eſt, ſicut terra reſpectu ſementis, ergo. 8 Quid ſentis de impedimento voti & Ordinis? g. Per votum intelligi votum ſolemne in Religione approbata emiſſum, item votum ſimplex Patrum Societatis Jeſu, quod dirimit ſimiliter matrimo- nium contrahendum;, ut patet ex Bulla Gregorii XIII. incipiente : Aſeendente Domino. Per Ordinem in- telligitur Ordo Sacer, ut habetur c. unico de voto in 6. 8 .. . . de his duobus impedimemis ita loquitur Zvid. ſ. 24. tos, vel regulares caſtitatem ſolemniter profeſſos, poſſe . * 7 matrimonium contrahere, contractumque validum ſe, anathema ſit. Eſine votum ſolemne Keligionis 4 Pomtifcs ciſpenſabile exæ cauſa rationabili ? Negant ex noſtris Zennerus, Gonet, Wigandt, cum pluribus aliis, citantque pro ſe S. D. 22. q. 88. a. I: in arg. 2. ſed contra. ubi ex Innoc. III. in cap. Cum ad 540 Caput X. 1 ad monaſterium. Extra de ſtatu Monachali, refert Gen ſequentia : Abdicatio proprietatis, ſicut etiam cuſto- le Rel dia caſtitatis, adeo annexa eſt Regulæ Monachali, ut con- Nhenſibile tra eam necq Summus Pontifex poſſit licentiami indulgere. Mi tin i Item in C. ibid. dicit: In voto ſolemni ato per pro- Nn, mat feſionem Religionis non poteſt per Eccleſiam diſpenſari. Auhinlen. Affirmant ex noſtris S. D. in 4. diſt. 3 8. q. I. a. 4. Illonns, Darand. g. ibi. 2. Palud. q. 4. D. Antonin. 2. Iplereſen p. tit. II. 4ap. 2. §. 9. & 35. p. tit. I. cap. 1 5. §. 3. Ca- niio Deo jet. 2. 2. 4. 88. 4. 11. & alibi. Petrus de Ledeſma teneſclem q. 16. de Matrim. apud noſtrum Franciſcum de ie, &] Arauxo, quos cum aliis citat & ipſe ſequitur in Deciſ. kicus & N moral. Tract. 2. 4. 19. n. 40. fol. mihi 10O2. Ex aliis Mipenſab⸗ Gottierez, Valentia, Reginald. Sbogar, Schmier ote in g & communiter DD. tam Theologi, quàm Jurispe- leck trach riti, quorum ſententiæ tanquam veriori ſubſeribo ob manentian motiva ſequentia. Primòè: Quia de facto Pomtifi- sag ces diſpensarunt cum Religioſis ad matrimonium in- Ufpenſabie eundum. Prout diſpenſatum eſſe cum Ramiro Mo- ino tepug nacho & Sacerdote ex ſtirpe Regum Arragoniæ; cum lum alter Caſimiro Monacho ex Regibus Poloniæ; cum Nico- d non lao Monacho Veneto ex ſtirpe Juſtinianorum, refert Equddilla P. Konig ad tit. Qui Clerici vel voyent p 2. n. 1 9, Jam uümn Meem quæro: Vel iſtæ diſpenſationes fuerunt validæ, vel Nn bjmn non: Secundum dici non poteſt, quia in dubiis ſtan- Unng trun dum eit Sententiæ Superioris, ex cap. ad aures, de lut preſ tempor. ordinand. Et cap. quid culpatur 2q: 4. 1. Julia deradzi⸗ factum ſuperioris eenſetur legitimum, maximè Sum- pominisſo mi Pontificis, cui regimen totius Eccleſiæ incumbit, in manen S& Spiritus Sanctus magis aſſiſtit. Si autem primum cmmunis dicatur, jam facto Pontificum definita manet facul- Khelgo tas eorum ad diſpenſandum in votis ſolemnibus Reli- domini gionis approbatæ. Ser nathii 1 ſicit enung nachiitn ntiant inll rnis atn el eſin pe . 38,le, D. Alunnt. etrus 1e n Hucſin eloquinnnd⸗ uhijor,i hogtr . In qahre dos ſchnd⸗ de taco un ntinmin cumm Munuo Atigari nnir; Cun N ginnorum, 1.2 1. funt ics⸗ lain bi . , AlMN ur 15,11. n, nmant caitiim alren me nitn net leondhui De hnpedimentis Matrimonii. 541 Secundò : Katio fſundamentalis eſt: Quia votum ſo- lemne Religionis nihil ſpeciale habet, quod ſit in- diſpenſabile. Ergo. Probatur Anteced. votum hujus- modi tria includit, nimirum promiſſionem Deo fa- Gam, materiam v. g. caſtitatem perpetuam, & ſo- lemnmitatem. Sed non eſt indiſſolubile ratione pro- miſſionis, nec ratione materiæ, quia aliâs nec votrum ſimplex eſſet indiſpenſabile, cùm utrobique ſit pro- miſſio Deo facta perpetuæ caſtitatis; Nec etiam ra- tione ſolemnitatis, quia aut iſta eſt ex Eccleſiæ inſtitu- tione, & Juris Pontificii inventum, ut volunt Ro- dericus & Navarr. & ſic patet, non eſſe votum iſtud indiſpenſabile; aut convenit illis votis ex natura rei, utpote in qua conſiſtit eſſentia profeſſionis, eſtque perfecta traditio Deo ſui & corporis ad perpetuam continentiam, quæ donatio & traditio ab eo per Præ- latos Religionis acceptatur; Et nec ex hac parte eſt in- diſpenſabile, Ratio : licèt enim juri naturali & Di- vino repugnet, rem traditam uni tranſire in domi- nium alterius, hoc tamen debet intelligi, ſice quèd non exigat contrarium ratio boni communis, & quèd illa translatio fiat invito priori Domino, neu- trum autem hic obſtat diſpenſationi voti ſolemnis; Non Primum, quia ſicut leges præſcriptionis rem unius transferunt legitimè in dominium alterius, ſci- licet præſcribentis, ob rationem boni communis, h. e. ad vitandas lites, & ad puniendam negligentiam hominis ſocordis circa bona ſua, & ne rerum domi- nia manerent incerta, ita id exigente ratione boni communis, legitimè poterit Religioſus traditus Deo & Religioni per votum ſolemne continentiæ, Manſire in dominium conjugis diſpenſato eo voto. . Nec Nec ſecundum, quia dum Papa diſpenſat ut Dei. Vicarius ac delegatus in eo voto, prudenter cenſetur Deum ipſum delegantem diſpenſare, ac cedere juri ſui dominii, quod ex vi voti ſpeciale erga eum Reli- gioſum acquiſierat: cini proinde nulla fit injuria, ſi S Religioſus diſpenſatus ob rationem majoris boni du- cat uxorem, nemo enim patirur injuſtum volens. Unde ad text. ex cap. cùm ad monaſterium dicitur, Papam non poſſe concedere licentiam Religioſo vo- tum paupertatis & caſtitats infringendi in ſenſu com- poſito, & quamdiu manet Religioſus benè autem in ſenſu diviſo, & ſeparando illum à Religione & ſtatu profeſſionis. Senſus ergo textus Innocentiani eſt. Contra regulam monachalem, de cujus eſſentia eſt “ abdicatio proprietatis & cuſtodia caſtitatis, nec Summus Pontifex poteſt licentiam indulgere in ſeuſu compoſito, id eſt, duraurte ſtatu Regulæ Mo- nachalis, benè tamen eo amiſſlo. Vel erit iſte: Con- tra eam nequit Pontifex licentiam pro libitu ac ſine urgenti cauſa concedere, hoc enim ſignificat ly in- dulgere. Sub hac diſtinctione etiam eſt intelligen- dus S. D. loco cit. in C. uæ ergo ſunt cauſæ, ob quas Pontifex di. E geSite poteſt cum profeſſo Rehigioſo? N. Sequentes. 1. Conſervatio alicujus regni, in caſu, quo ſolus hujuſmodi Religioſus hæres exiſte- ret. 2. Converſio Regni aut Provinciæ ad fidem, vel conſervatio illius in fide. 3. Extinctio vel averſio magni belli. 4. Conſervatio familiæ valdè nobilis, G ne . Leihgue! ato etiam u 2 Tile rimma eſt/ leudentiun terdinimit Dcludve. haptiſmne limit mit , bapri Mrem ful Antern & Utrem, in lepatrem kinterali ticlela enniad unm Del ne⸗ oytit, G matrim umdiu 4 Ui l 4 De hmpedimentis Mairimonii. 543 lſpenltud ne abſque hærede deficiat; iſtiusmodi enim conſer- Gdemetenie Vatio etiam pro bono communi facit, &c. c celete f MU twem Qusotuplex eft cognatio dirimens 9 ‚ frinuun, matrimonium? i . Triplex : Waturalis, Spiritualis & Legalis. VOled. Prima eſt Vinculum perſonarum ab eodem ſtipite de- ülſcendentium, carnalt propagatione contractum. & limdien hæc dirimit matrimonium uſque ad quartum gradum Riigſhn incluſivè. Secunda eſt Propinquitas perſonarum orta gine ex haptiſmo & Confirmation-. Otta ex Baptiſmo „ kenitt dirimit matrimonium inter baptizantem & baptiza- lgionecke tum, baptizatique patrem & matrem, inter ſuſce- nocentin ptorem & ſuſceptum, ſuſceptique patrem & matrem. s erm Oria ex confirmatione pariter dirimit inter confi- Rkmantem & confirmatum, confirmatique patrrem & ndie! matrem, inter ſuſceptorem ſive tenentem, ſuſcepti- tuheglele que patrem & matrem. Ita Trid. 24. c. 2. de reform. Hatiki ibidémque tolluntur omnes cognationes ſpirituales, Itimeä quæ inter alias perſonas ſolebant contrahi. Cagnatio ſonfher i denique legalis eſt propinquitas perſonarum proveniens inelige ex ſolemni adoptione, per quam extranea aſſumitur in Flium vel nepotem, ita ut tranſeat in poteſtatem ad- optantis, & ei ſuccedat tanquam hares. Hæc diri- ponfet mit matrimonium inter adoptantem & adoptatum, lyut quamdiu adoptio durat, & non aliter. Hures iſe 7 „* 7 7 7 3 cen, B. Nomine criminis matrimonium., dirimentis in- o l at telligitur homicidium & adulterium. uus m, 6 Quid ſentis de impedimento criminis? 544 Caput W. ”M Cæterum per homicidium non intelligitur qualis. is, cunque vel quomodocunque facta cædes, ſed illa, hem anir quam conſciverunt vir & fœmina, alterius conju- ale et, gem occidendo, e intentione, urt poſt illius mor- nen necel tem ipſi inter ſe contraherent. Ita communiter DD. mt, ſufß ex C. ſi quis viyente 3 1. 4. I. Monenttamen iidem, complizee neceſſarium eſſe, ut omnes omninò conditiones in 11, glidur modò delineato homicidio adſint, nimirum. 2. ALANd Primo, ut tam vir, quàm foœrmina, ad dictam Eehadepre cædem concurrant, ſive per ſe, ſive per alium, ſive (le ſye ad præcipiendo, ſive ſuadendo, ut colligitur ex c. lau. Gheſequatn dabilem de converſ. infidel. nec ſufficit mortem efſli attentatam, aut conſilium vel mandatum datum fuiſſe, mti, quod tamen mortis cauſa non fuit, urpluribus pro- Uonitmmnt , bat Sanch. nec etiam ſufficit dictam occiſionem ratam Aalkmintete habere. Katio, quia ratihabitio non eſt cauſa occi-. nn ſionis, ſed ſupponit occiſionem factam. i, RM Secunde, ut uterque dictam contrahendi inten- inen, tionem habuerit, eôque fine homicidium perpette- uuindl tur. Katio, quia hoc impedimentum ſtatuitur, ne n nemin cupiditate alieni matrimoni conjuges occidantut:, 3 lit,ter qui finis locum non haber in iis, qui, ut liberius Cmttaclum libidini vacent, vel ob vitandam accuſatonem; vel llengne aliam ob cauſam conjugem occidunt, ut tradit 8. D. kit ₰„ culate 4. diſt. 37. 4.: Atcdum con Tertib, ut mors vi talis machinationis, non au- um elſe ce tem tartm ex medici aut ægri culpa ſecura fuert. R Per adulterium etiam non intelligitur qualecun- Vormonu que, ſed quod habet adjunctam unam harum trium menonß conditionum. l pri. „ De Impedimenti Matrimonii. 54 5 Agr d Primæ, ut perſona adultera re ipsâ occidat c s,I jugem animo ducendi poſtea complicem, undlene- ceſſe eſt, ut cædem adulterium præcedat, non e. men neceſſe eſt, ut ambo adulteri ad cædem concur. rant, ſufficit enim tunc, ſi alter ſive ſuum, ſive complicis conjugem occidat, juxta gnzfc. 4 eo, ꝗqui duxit in matrim. & c. ee Aterius con vol Ulum. ömmnuner Uttümenice conOitte InIun. ecunda, ut adulteri celebrent matrimonium † m, Ad; Verba de præſenti vivente adhuc legitimà conjuge la⸗ que ſive adulterium præcedat hanc celebrationem epelälin ſive ſequatur. lgaura! lclt noen .; ”õ ndunh rom li4, ur matrimonium per verba de futuro ſibi —N P rrun in eventum morituri conjugis, licèt cjus lran rdem interea non machinentur. en ar; conſtituit inter adulteros illos impedimentum 2 dirimens, non autem ſufficit ſolum adulterium; etſi Gtratend enim in c. 1. & . illud verò 3. un; ernt cdune . 1. &c. Hud yers 30. 4. t. generaliter aſſera- da tur, nemini hcere ducere eam, quam per adulterium tuin ri Polluit textus tamen illi intelligendi ſunt juxta doctri- l nanrracitam in d. cah snit ‚ubi ſimul cum uH adulterio requiritur occi 10 conjugis vel conjugii = miſſio. S 5 luan pro- , uN Excuſat tamen ignorantia facti, neceſſe enim eſt utdum committitur adulterium, uterque ſciat alter D eſſe conjugatum, ut patet ex c. r. de eo, qui hn. uxit in matrim. ubi dicitur non incurriſſe eam, quæ ee uxorato nupſerat putans eſſe ſolutum, quia ex ipſius . Ur gul 1 — * iun Parte non fuerat adulterium commiſſum. n⸗ Mm §. II. Caput X. S. IJI. Cultũs diſparitas, vis „Ordo ligamen, honeſtas. Quideſt cultus diſparitas? ge. Eſt differentia, quæ reperitur inter perſonam baptizaram & non baptizatam, v. g. Judæam, Pa- ganam &c. Hæc diſparitas Jure Eccleliaſtico matri- monium dirimit, quia contrariatur principaliori bo- no ipſius matrimoni, quod eſt bonum rolis ad cul- tum Dei educandæ. Cæterum loquendo de hæreti- cis baptizatis, v. g. Lutheranis, licèt matrimonia 4 Catholicis cum illis contracta valida ſint, utpotè, duæ nullo jure irritantur, ſunt tamen per ſe ſcanda- loſa & graviter illicira. Dixi, per ſe; excipitur enim. 1. Si ſit ſpes certæ converſionis. 2. In Germania, ticis, ſi deſit ſcandalum, & omne periculum per- verſionis conjugis Catholici, ac prolium ſuſcipienda- rum, de quibus proindè priùs debet conſtitui, ut catholicè educentur. Hinc impium, ſcandaloſum &iirritum eſt illud pactum in tali matrimonio, ut maſculi fidem patris, puellæ ſequantur fidem mattis. Ratio, quia Catholicus in hoc pactum conſentiens eſt ſolo nomine, non re Catholicus, quia credit, (niſi proles fortè ſtatim diabolo conſecret protempo- re adoleſcentiæ) extra fidem Catholicam eſſe viam ſalutis. De Oraine ſupra dictum eſt, quòd per eum intel- aliisque locis, ubi Catholici mixti vivunt cum hære- Morenien lgrur Or tus Kc. Pex pin Uſte inul furm mattn (, gund W . lig uctum, hte uxor monuns PVantemn huntiis 2. Hor Ilo etiam Umpeclimmen Dnd ce (ONIHRN hoc HMMartin Dublicxr 4 itim, etur in . hehtum AA mattin De Impedimentis Matrimoni. 547 ligatur Ordo major, v. g. Subdiaconatus, Diaco- natus &cc. ut ſtatuit Trid. ſ. 14. c. 7. S „Ordo Per vim intelligitur violentia ſive metus gravis, in- juſtè incuſſus, in ordine ad extorquendum conſen- . ſum matrimonii, de quo ſupra ſufficienter dictum eſt, quando egimus de conſenſu matrimonii. imer Uelm Quid eſt ligamen? Julem, m. Ligamen eſt matrimonium cum alio valide con- elltan Ir tum, etiamſi non fuerit conſummatum, quo du- inchdinm rante uror alligata eſt viro, nec aliam ducere poteſt, mnptols ſi mortuus fuerit vir ejus, ſoluta eſt à lege viri. Hu- 1co ⸗ bun jus autem mortis certitudinem non divinet, nilſi cer- rtine Iis ex nuntiis, ut dictum eſt ſuprà. , R eleſne Quid eſt honeſtas quoad præſens¹ .rir ON . . èM . echhid In CAn . Honeſtas quoad præſens eſt impedimentum umroumtmn proveniens ex ſponſalibus validis, & ex matrimonio M n rato etiam invalido, niſi invalidum eflet, vel ob de- n ſleſpen⸗ 4 fectum conſensûs, ut quia 15 fuüit erroneus, vel ob okni impedimentum publicæ honeſtatis ſponſalium, ut ſi ſande abſolutè contraxiſti ſponſalia cum Titia, & poſted en contrahis matrimonium cum Caja ejus ſorore, ex denns hoc matrimonio invalido non oritur impechimeneinn 1 cllun publicæ honeſtatis, conſequenter tene deris habere m h. Titiam, cum qua prius ſponſalia contraxiſti, ut ha- . 4 .— betur in c. unico de ſponſ. in 6. Katio, quia impedi- . tetß e mentum publicæ honeſtatis tantùm dirimit ſponfalia n vel matrimonium in futurum contrahenda, non au- tem de præterito valide contracta, quòd, ſi cum Plenmn DM Mm 2 Caja, 1, 548 Caput XV. Caja, cum qua matrimonium contraxiſti, copulam habuiſſes, nec Litiam, nec Cajam habere poſſes, non Titiam propter affinitatem, quæ oritur ex copu- la carnali cum Caja habita, non Cajam propter im- Lemnrum publicæ honeſtatis, ortam ex ſponſali- us de futuro validis. In juoto gradu honeſtas orta ex ſonſalibus 4R validis dirimit matrimonium? . In primo gradu utriuſque lineæ inter ſponſum & conſanguineos ſponſæ, item inter ſponſam & con- ſanguineas ſponſi. Ita Trid. ſ. 24. c. 3. de reform. Honeſtas has morte non extingaitur. C. unico de ſponſ. in 6. Ad quem gradum dirimit, ſi oriatur ex matrimonio rato ? . Uſque ad quartum. Conſtat ex Bullas. PäV. cui titulus: Ad romanum ſpectat. Et hoc etiam ve- rurn eſt, licèt oriatur ex matrimonio ob aliam cau- ſam, quàm ob defectum conſenss invalido. Patet ex Bulla citata. Porrò, quia impedimentum hoc Jure Eccleſiaſti co introductum eſt, ad infideles nihil attinet; Un- de ; ſi Petrus infidelis contrahat ſponſalia cum infi- ils 1 2 Mpr leinvelilia Momum C ſque ad ſ u, N. et , gla⸗ Diri:4 nit mattimo (dumümin ll line te willusper nd etd lparepe Srdlneti Acont, deli, ſcilicer Catharina, & hæc moriatur „ ducere poteſtſororem Catharinæ. J „„ * . n. A.NAH muniſtipi piren in o, Nq twilt,, ahlin n lubere l 2 Oritur er eungroetn mum erho⸗ r nſ honium! ner ietſpolt e horlmmban 4 “slenin tur. O Mͤ . Pirian 8 10 terhllgli “ l lcn De nmpedimentis Matrimonii. 549 Si ſis affinis, ſi fortè coire nequibis. Quid &ft fßmnitas 2 . g. Eſt propinquitas perſonarum, orta ex copula licita vel illicita. Ortaex copula licita dirimit matri- monium contrahendum uſque ad quartum incluſivè; uſque ad ſecundum, ſi orta ſit ex copula illici- ta, NB. etiam coaéta, ut patet eæ c. diſcretionem da s0ο, qui cognovit & c. Dixi: contrahendum, quia ſi affinitas ſuperve- niat matrimonio lam contracto, illud non dirimit- ſed tantùm impedit petitionem debiti. LQuotuplex eſt affinitas? . Duplex: Una lineæ rectæ, altera tranſverſæ. In linea recta collocantur aſcendentes & deſcenden- tes illius perſonæ, cum qua copula fuit habita; in ſe- cunda verò linea eonſanguinei ejuſdem perſonæ. In linea transverſali conſanguinei viri uſque ad quartum gradum etiam ſunt affines uxoris in ſimilibus gradibus & econtra. Quid eſt linea? B. Eſt ordinata collectio perſonarum ex uno com- muni ſtipite deſcendentium. Porrò per communem ſtipitem intelligitur commune principium generatio- nis, ex quo nempe multi deſcendunt, ut V. G. pater Mm 3 aut SSo Caput X. aut mater eſt communis ſtipes reſpectu fratrum & ſo- lei, pol rorum, & hic ſtipes eſt primuùm inquirendus, quo-. unmol tiescunque volumus dignoſcere gradum conſanguini- C⸗ S ecunfl tatis. ſerecun Quideſt graguss amoreft. N. Gradus eſt habitudo ſive menſura diſtantium vis perſonarum, qu cognoſcitur, quotà conſanguinita: tis diſtantia aliquæ perſonæ inter ſe conjungantur. X. lmpe Porrèò pro dignoſcenda iſthac diſtantia tres notan- ench ade dæ ſunt regulæ. Itquadtu Prima eſt linea recta tam aſ - quâm deſcenden. clore vel tium, nimirum tot ſunt gradus, quot perſonæ unaãä dpedemon demptã. u ſt Secunda eſt pro linea tranſverſali inæquali, nimi. Myuu, rum: quot gradibus remotior perſona à communi ſtipite eſtämt, diſtat, tot gradibus iſtæ perſonæ diſtant inter ſe. (uumnmum, Tertia, pro linea tranſverſali æquali, nimirum Mu, qur tot gradibus diſtant inter ſe, quot gradibus perſonæ di. „ ſtant à communi ſtipite. Ler “S . Prinn Affinitas paritne gfnitatem Nmimori⸗ B. Negativè poſt Conc. Latern. IV. ſub Innoc. III. N anno I2155. celebratum, & ſic Titius poteſt ducere gee, P Slic Titi 1 Imatximonn Annam ſororem Cajæ uxoris fracris ſii, quamvis Ca- Dorrdil jæ ſit affinis. Ex his. nitraculo Sequitux I. Duos fratres poſſe matrimonium con. eccno trahere cum duabus ſororibus, imò patrem & filum ur ſetd cum matre & fila. 2. Quèd Titius, qui uxorem duxerat ſororem Qumcnin Pe- 1 fratun l itendes, gn⸗ mnconbnpnit furn Gluneun Lconlngin. jungutu. Antiaticstonn⸗ im ele eſſiu ngoli, i eA comnruti⸗ſje iter , Galt, num. liefeſiue Aent 6 yl 5 portl⸗ C ,quunmm- 1 mmonin gen Kflon Ge a n De Impedimentis Matrimonii. 551 Petri, poſſit poſt mortem Petri ejuſque ſororis inire matrimonium cum Anna uxore Petri. 3. Quòd filius uxoris ex alio marito poſſit contra- here cum filia mariti ex alia uxore. ð 4. Virum mortuâ uxore poſſe contrahere cum reli- a uxore fratris uxoris ſuæ. Quid eſßt impotentiæa, & guotuplex . B. Impotentia quoad præſens eſt incapacitas exer- cendi actum conjugalem, ſeu ſeminandi intra vas. Eſt quadruplex : Naturalis, quæ provenit ex nimio calore vel frigiditate; ex maleficio, quæ procuratur ope dæmonis; ex defectu ætatis; & tandem ex eo quòd aliquis ſit Hermaphroditus. Et hæc iterum vel eſt erpetua, vel temporalis. Rurſus paturalis alia eſt reſpectiva, ut in viro reſpectu harum vel illarum fœ- minarum, non verò reſpectu omnium; alia eſt abſo- luta, quæ reſpectu omnium habetur. Quæ impotentia dirimit matrimoniumꝰ? . Primd: impotentia naturalis perpetua dirimit matrimomium jure naturæ. Patet ex Bulla Sixti V. incipiente: Cum frequenter in iſtis regionibus. Dixi: Perpetua, quia temporalis non dirimit matrimonium, ut habetur c. fraternitatis. H Porrò illa dicitur impotentia temporalis, quæ ſine miraculo, ope tamen & artificio humano abſque peccato & vitæ periculo tolli poteſt; perperna verò, quæ ſic tolli non poteſt. H. Secund? : Non ſolùm impotentia dirimit wa- trimonium reſpectu illius perſonæ, cum qua copula Mm4“ ha- 652 Caput M. haberi nequit, ſecùs reſpectu aliarum. Ita habetut cit. Cap. fraternitatis. Be. Tertiè: Impotentia ex maleſicio proveniens, ſi ſu perpetua, irrirat matrimonium. Patet ex C. Enali de frigid. & malef. Dicitur autem perpetua, quando bon Perſemriam triennalem nullo humano remedio licitè tolli poteſt, ideòque ſi miraculo tolle- retur, ob id non deſineret 1 perpetua; ſi verò tollatur, vel tolli poſſit per ordinarios exorciſmos & Eccleſiæ preces, non eſt dicenda perpetua; ſecus di- cendum, ſi aboleri non poſſet, niſiper maleſicium ſeu aliam actionem illicitam. Katio, quia ut habet regula Juris in &. Illud non poſſumus, quod jure (ſine peccato] non poſſumus. Et hæc intelligenda ſunt de impotentia matrimonium antecedente, ſi enim ſu- perveniat matrimonio jam contracto, manet validum ob ipſius indiſſolubilitatem. &. Quartò: Impotentia proveniens ex defectu ætatis, ut ſi maſculus contrahat ante 14. & fœmella ante I2 annos, dirimit matrimonium Jure Eccleſia- ſtico. Ita habetur in c. e litteris de ſponſ. impub. Aliud eſſet, ſi malitia ſupleret ætatem, hoc enim jura excipiunt. Dicitur autem malitia ſuplere æta- tem, quando ſunt potentes ad copulam, & alias ju- dicio pollent ad cognoſcendam vim conſensus conju=- galis; quia tamen in jure non præſumuntur potentes ante illam ætatem, debent hoc probare; adepta verò pubertate, licet non habeant potentiam gene- randi, validum ineunt matrimonium „quia poten- tiam talem adeſſe jura non exigunt, & ideo exſpe- ctandum eſt, an talis impotentia ſit perpetua, & qui- dem exſpectandum eſt, uſque dum plenam Hal tue⸗ fuintpuber einina 1. hptionibuu, Nelumi potea Llats, Deinpote CunitD hie er norbim Chulam arn. il human/ und aritlmn trimnonio ſe ſe Alßz, 8. Quime Nrrden, hium, unde lem, marrin in propter Eütligenerat r Prxyaleat Met ſecune Geſtpokntig nenſenenn Cnntibun is ſenen n tllia ſunt⸗ 05, Vvalid ninet, ſen Npac, cin 1. lur hhen tig orein n. Parer al Utein Nelen hulſohunt miaclo penn; e sesolelinos Petunz ſene 4 unlki ,quun gud ,utl lgence fun ◻ le, enim aber d e 14. Em n we lath ſen. f lem, lo linſhlen⸗ cclenlsqn ,Me nunrun n De Impedimentis Matrimonii. 555 fuerint pubertatem, quæ eſt in viro 13. ætatis anno, in fœmina 14. ut conſtat ex textu in L. abrogatio ff. de adoptionibus. KRatio „ quia uſque ad illud tempus præſumi poteſt impotentiam provenire ex fragilitate Etatis, De impotentia proveniente ex ætate ſenili ſic dis- currit S. D. bic a. 1. ad 3. Si in aliquo ſive per ſenium ſiye per morbum potentia generandi eſſet ita deſtructa, ut copulam carnalem facere, ſeu ſeminare non poſſit, ner ullâ human arte ad id reſiaurari, cum nec ſinem ſe- cundarium ſcilicet concupiſcentiæ remedium in boc ma- trimonio aſſequi poſſet, eſſe jure naturæ nullum, ſub- ſiſtit autem, ſi intra ras ſeminare poſſet. . Quinto: Hermaphroditus, ſi in eo unus ſexus prævaleat, poteſt ſecundùm illum inire matrimo- nium, unde ſi contrahat ſecundùm ſexum inferio- rem, matrimonium jure naturæ eſt nullum. Katio, quia propter genitalium deficientiam non adeſt po- tentia generativa illi ſexui proportionata; ſi verò neu- ter prævaleat, ſed uterque ſit æqualis, contrahere poteſt, ſecunduùm quem ſexum voluerit. NRatio, quia adeſt potentia generativa utriuſque ſexus. Spadones tamen ſeu enuchi, utroque teſticulo orbati, invalidè contrahunt matrimonium. Ratio, quia veri nomi- nis ſemen nequeunt effundere. Nec item ille, cui virilia ſunt amputata, vel qui teſticulos habet contu- ſos, validè contrahit, quia licèt aliquando talis ſe- minet, ſeme tamen hoc non eſt proliſicum. Itæ Bonac. cum aliis. Mm 5 Mulier 554 Caput Xr. ÿ”M Mulier flerilis, quæ non poteſt generare „ vel ilſ ſen noquit edere fætum, niſi mortuum, ylatu contrabitne valide? 22 Afirmo. KNatio, quia ſufficit, quèd poſſit coire & conſummare matrimonium, & per accidens eſt, Tenen quòd effectus matrimonii non ſequatur. ig, relbe . icur à zure ad r. A &n Quantum temporis conceditur à jure ad e. borareimß blorandum an impotentia ſit eS ernmiil perpetua? S ntaule . . . . u priort Dico: Triennium, quo finito conceditur rech-. zueg matio ſeu declaratio occulti impedimenti, ut ab imvi- i “ lIn 20 1 cem ſeparentur. P = Aüberſenten Jed nau quid peccant conjuges putatitü, atten- tando interim actus fornicarios: Dico : quòd non. Ratio, quia laborant igno. Paroch rantia facti, quæ ipſos peccato formali excuſat. leſte Sed quid ſi conjuges ſtante häc impotentiò pe- aprieſ tant non ſeparari , Jed cohabitare ſaltem ut frater & ſoror R Dice: Judex id facilè non debet permittere, præ- ſertim ſi juvenes ſint. Katio, ne exponantur cont Mp nuæ occaſioni peccandi ſeminando extra vas, dum Teninæ in 2ctum tentarent, fortè ad ſedandam concupiſcen- udhun li tiam, poſſet tamen id cum maturo onſilio permitte- Mm. I re, ſi non ſint juvenes, & de eorum pietate conſtet, ginnurh c uterque votum faciat caſtitatis. Quid lni. , De Impedimentis Matrimonii. 55 5 enerare, 1 Quid ſi ſeparatione factaà pars impotens depre- totun, hendatur, non laboraßſe impotentid per- vetua, ex eo V. G. quòa cum alio copulam hbabuerit? nde oli per Aclant . Teneri experiri ‚Dan non ſit impotens reſpectivè, u. idd eſt, reſpectu alterius compartis; à qua fuit ſepa- 8. rata, & ſi deprehendat ſe reſpectu illius non amplius 4⸗ 4 laborare impotentiâ, debet ad eam redire, etſi utra- i que tranſiiſlet ad ſecundas nuptias. Ita habetur c. fra- ternitatis de frig. & malef. Ubi dicitur: &t quis ſepa- rato priori matrimonio rurſus reperitur habilis, fedeat oolelint A priora tonnubia. Katio, quia matrimonium tent, il illorum ab initio fuit validum. Et hoc verum eſt, etſi per ſententiam judicis fuiſſent ſeparati. gatti,A 65. IV. 4 X er Si Parochi & duplicis deſit præſentia tmuiloolt teſtis, HJVM pyni Raptàve ſit mulier, nec parti reddita H kU. Quid N impedimentum raptuùs d . letnim ꝑ. Raptus in præſenti eſt violenta abductio alicujus apoun fœminæ inviti ill, atque cjus parentibus, ad ex- em e,, plendam libidinem, aut ad contrahendum matrimoe- n n nium. Ut conſtituat impedimentum dirimens, re- anlickn quiruntur hæ quatuor conditiones: 1. Ut adſit vio- mhien⸗ 9 lentia. 2. Ut fiat libidinis vel matrimonii causàâ. 3. Ut „— 556 en W. CEhochu ſiat traductio de loco ad locum. 4. Ut perſona Muchusde er honkſic famæ, nec parti = Eelcentiam. ucta iir honeitæ ftamæ , Ita Trid. ſ. 24. de lus, gui J tiſtinæ libertati reſtituta. n & om. Wlls, gul eſt, briltine c. 6. UÜbi ctiam inter faptorem ir inn, 7 . . v„ O2. untur conliumn vel favorem prabeme ſttu ac in parnæ „ſcilicet excommunicatio & in mla d a be Qlericos depoſitio. —. lal lena libertas in *“ It, ut falvetur plena liber Katio id ſtatuendi fuit, io: matrimonio. . „. 4 en uidſi puella volens ſit abducta, pa- ſir, quid LQ 3 inwiti? Aiiari. rentes verò ſint i S imirum illa in-, „„„ Dico: Lict ſit grave peccatum, m tamen tenen d/ I i barentibus illata, matrimonium lenli⸗ paren- AAluchi, uria rD . 2 libera & 6on . e uia puella eſt plenè ibera & ee ell ſanrd. eno⸗ eſt ge valore mattimoni, ut dictum eſti Affrne. Ku 8 acrimoßi⸗ lecretiInd i4 cenſes de clandeſtinitate ſeu σ½ Elie, pos contracto ſine præſentia Paroc!/ eo ſpret duorum teſtiumn? Meintil, re mo. Aber olun Dico: Impedimentum hoc ſtatutum eſt i nante m, tun ä 4 reform. matr. c. 1. Een enin⸗ e. Icn 15 Tnid. S nacinoni clandeſtina ſemper lun 6 hor Thiinaen fueruint tamen valida, uti adhuc un Parchne rint prohibit⸗ in locis, ubi Trid. non eſt receptum. ) oek 43 erüm non eſt de neceſſitate, quòèò arens: n Cæterum ſed ſufficit, quòd habeat titr n enn ſn gacetclote le juxta declar. Cataſn en nan cium Par t⸗ erehr uoen n velir alium delegare, ille Beledains ege necrliſt – dos, ut patet ex Trid. cit. i De Impedimentis Matrimoni. 557 (Uetn eſſe Parochus proprius. Katio, quia juxta Trid. ille en Parochus debet adeſſe, qui poteſt alteri Sacerdoti da- Tidlu re licentiam, ſed hanc dare poteſt ſolus proprius Pa- rochus, quia alias certè plurima ſequerentur incon- npigeni venientia; ergò dentes ſtonne. l .— . —RR inluma,¹ Quæ Parochi & teſtium præſentia roeequirieur? tplemlben 67 4. Dico: Humana. Katio, quia Parochus nomi= ne Eccleſiæ, quam repræſentat, deber advertere & icti * ſcire quid agatur, & teſtes, ut de re geſta poſſint reſtari. inum. Quid / Parochus vel teſtes eſent dolo vel vi un unen Aducti, valétne adhuc matrimonium: olenlue ” ciland Affrmo. KRatie, quia tunc adhuc ſalvatur finis Qdecreti Trid. ſcilicet ut de tali matrimonio conſtet Ec- G cleſiæ, poſsitque de eo teſtimonium dari, ne conju- Sachy ges eo ſpreto aliud contrahant. Mortaliter tamen „ Peccant ii, qui contrahunt coram parocho vi detento, vel per dolum vocato : Tum propter injuriam illi fa- urum el ctam, tum ob contemptum Ecceſiæ, agitur etim 1. Etk en tunc contra præceptum ejus. u, u Potéſtne Parochus matrimonio Parochianorum aßiſtere extra ſuam Parochiam? Nlne rinb Aſßrmo, ſed non poteſt benedicere. KRatio huben quia contractus poteſt fieri privatim, benedictio au- Adin tem ſoôlemnis fit cum ſtrepitu quodam, ſcilicet inter Ahel , Miſſarum ſolemnia. n e c De.- „533 Cau Vellbine adeſſe Parochus ſponſi vel Nonſed tüudl e . Sutlicit quiscunque ex illis duobus, commund. ter tamen ſolet adeſſe Parochus ſœminæ. Katio⸗ R communiter in domo fœminæ gelebeinrtt aſm. kSun , quèòd ſi unus contrahentium ratione dup- 4 üri ius ſakl cilii, duos habeat P'arochos, ſufficit 15 guod . ) mrninſt in cujus Parochia matrimonium celebratur. Cæ Nümitum a rum praxis eſt luc obſervanda. e er l , Uubi V.Golofn Dico: Sicut Sacramentum Communionis & Con- fir⸗ feſſionis ſolent participare ibi, ubi ſe detinert, ita & ſikini in Prxſemtin illius Parochi contrahitur narrimonlum nbin, Parochns autem tenctur de eotum condtone conuin ho& indagare, ut mdrt Tride ernd mnne dan hpnn i, &c. Et poſtea p alide, graviter tamen Wrm- aſſiſtendi, ſine qua, etſi aſſiſtat validé, g “ Quid cenſes de vagabundis? peccat. (Lxeenir . niS 2 IIimoial de peregrinis? Eſtne idem de pereg egdon Dico: Si ex cauſa modico tempore domo R lgion ſ(tunt contrahere coràm Parocho loci Poſſumt, nt, lt non orin em figant pro majori parte anni ut ſunt. eltin, d ſi bifarienenn ancill?, &c. Katio, quia in Prr. Fiufummt Kuc i' le non eſt verus illorum Parochus, bene enſd Fecuhele „ quia contrahunt ibi domicilium ame int Parochiale. % (†) he Sunt- 4 De unpedimenti⸗ Matrimonii. 5 79 uel Ginene aliqui caſus, in quibus validè contra- bitur matrimonium ſine præſentia bus, onm . ſine inr. Natbrl Parochi? he , Sunt varii. Primus, ſi omninò nullus Paro- lliih chus, vel Epiſcopus, aut eorum vices gerens adſit, l, oelil tunc enim ſufficit decretum Trid. ſervare pro poſſibili, Achm. C mimirum adhibendo teſtes. Secundus, ſi contra- hentes ex loco, ubi Trid. ſervatur, migrent ad lo- tt cum, ubi non ſervatur, putà ſine fraude; ſi enim Nd! hoc dolo fiat, vel ex fine contrahendi ſine Parocho & mumml keſtibus, talia matrimonia, aut fraude contractta, “ invalida eſſe declaravit Congreg. Card. TZertius, riuriwi⸗ Chriſtiani apud infideles captivi, uti & mereatores in . üoreit terris infidelium habitantes valide contrahunt ſine Pa- eltiime lo S& reltidus. neeren quia decretum Trid. in leoho lcen dahene. non eſt publicarum. Alii caſus videantur in , gmn Cæterùm, an non obſtante iſthoc Trid. decreto i matrimonialis contractus in locis Germaniæ & alio- rug: rum Regnorum, aut Provinciarum, in quibus viget recldin Pax Religionum, coram Miniſtris Acatholieis atten- obaf, tatus, poſſit cenſeri validus, quæſtio eſt Theologo- une mn,1 Politica, in hacce temporum tempeſtate diſcuſſu & R ſeitu ſummsè neceſſaria, pro quo ſit eeee cCu I 56 % äl — CQ Q ⸗ dolci 5F V. Et ultimus. li, etim Conttacta, en, imonia in õ Ratoft An matr aut Proinciarum ⸗ 15 7 4⸗ Püsann Reenorum, Reſgiennn 'dn oshamehu. ün rerbar ncilt Lrtd. decreto ſinepro- Wi blicato Paroehe Catholico celebrata brio Kanplius roram Miniſtris Acatholitis, “ nr legem poſit. Totum ſolutionem Nota t. Omnem 5 Nbit ſein, i Ante reſolution. el Concilio Oecumenico di non Digninmg vam, etſi à Pani abolcti, ita ut vim obligan præ. Melſial confirmata, in dinem rationabilem legitim leal Henltione habeat per con inien ex conſtit. Gregorii IX. 1 em tinonin co ſcriptam, c 60 rrieribirur autem orr teram Dontſet! de conſuetudine. Layman. Cæterum Untios A de conſue innis 40. ut docet ay virtuté Eccleſiaſticam annis 40. incat, non habet ex vi “ quòèd conſactudo legenn vir conſenſu Principis dateſt Uinonis ria, ſed ex ace em condidit 5 ita & p “ nerio; O prop . qui ſicut legem 3 e S arooc⸗⸗ 7 Subiincti. ini „— S. Th. I. 2. 4. 9 1: at agere contra Oüent, Nota 4. ex i ſubditus eſt legi, lien S ad com- Esi rens, an ei, q mnis lex ordina 8 dl rens, ane idet: Omnis lex ordinatur- etvin Noin T1eUs: reſpon et: Omuis antam obtinet . (inteſig legem: her lutem, & in t deßicit: 5 minum ſa „„ à quod ab hoc ta 1. munem hominun :ſecunduùm verò 4 rat ca. legis: ſ. de ſi emergat c. A hunc en & rationem £ dinon habet.. Un muni obligandinon . ſa communi kecleſa . tem obligan . e damno 4 d 10. ſei⸗ 11 ad eſt obſervanda. Haâc D. T . iils de ſi ſaluti, itate animiatus ſiberts exerciti ee 4 & authoritate an Harils iget libertas exer ajuld na & au locis, in quibus vig Ca⸗ ico : In locis, in q Dico : In 8. nie G un, irhin olſenne eid ſefnt⸗ celelfat oltcii, Pnemkegenft cumenicolut in cblenmt lnlgtin eotilNee en conte, jun. e on hubetant lu Princßßn⸗ Gar, nin⸗ „6 in lcer el orlindßt 41 ,ntint 1 Noll Aal⸗ Ple iimi 6 lamn⸗ ns ). Thome De Impedimentis Matrimonii. 561 Catholici ſimul & Acatholici, ut in Germania & Gal- lia, eriam, ubi Trid. eſt publicatum, matrimonia contracta coram miniſtris Acatholicis valida ſunt. Ratio fundamentalis eſt Primò tacita à 100. & am- pliùs annis diſſimulatio & raciturnitas Eccleſiæ ejuſque Capitis. adeoque tacita in lege Trid diſpenſatio. 2. Ratio deſumitur à lege conſuetudinaria centum & ampliùs annorum in Imperio Romano, adeôque legitimo tempore præſcripta, ex c. cum tanto de con- ſuetudine. Nititur etiam Epiſcoporum & doctorum Virorum in Germania, Gallia, Vicinisque locis Jju- dicio, ubi filii talium habentur legitimi ad Officia & Dignitates in Imperio, quin & ad orthodoxam fidem converſi ad S. Ordines ſine ulla legitimatione aut di- ſpenſatione promoventur, quod ſanè convincit, ma- trimonia corum eſſe legitima; Cùm enim hæc ſciat S. Pontifex ſaltem per Epiſcopos, & locorum illorum Nuntios Apoſtolicos, nec tamen contradicat, ſatis evidens eſt indicium, tacito cum conſenſu talibus ma- trimoniis non velle derogari per decretum Trid. & meritò; qualis enim perturbatio ſucceſſionum in bo- nis, inhabilitatum ad officia & dignitates, &c. maximè in conventu Imperiali Regni & Provinciæ oriretur, ſi contrarium urgeatur, qualis confuſio, & pacis publicæ juramentis confirmatæ perturbatio? Pro intelligentia concluſionis. Nota r. Prædicantes in hujusmodi locis in ordine ad hunc effectum quâdam publicà fictione juris ab Eccleſia tolerata, quaſi pro veris Parochis haberi. Simile exemplum habetur in Jure Civili. Lege Barbe- rius de oficio pratoris, ubi decernitur valida haberi acta cujuſdam, qui Præturam invaſerat, & de jure Nn non 562 Caput MW. non erat qualificatus, ſcilicet ob diuturnam uſurpa- tionem illius dignitatris, & evitanda incommoda, ac perturbationes reip. quæ orirentur, ſi omnes con- tractus coram vel per illum celebrati declarentur inva- lidi. Idem applica ad caſum noſtrum, vel maximè, quia incommoda & perturbationes multò majoris onderis in hac materia orirentur; licèt verò ille tex- tus ſ urk Civilis, eum tamen extendere poſſumus ad caſum Theologicum, juxta c. de novi operis nun- tiatione, ſicut enim leges non dedignantur S. Cano- nes imitari, ita & S. Statuta Canonum Principum Conſtitutionibus adjuvantur. Nota 2. Concluſionem intelligendam eſſe de locis Principibus & Magiſtratui Acatholico ſubjectis; un- de excipiuntur loca Acatholicorum, quæ Principem habent Catholicum, qui & reſiſtit talibus conjugiis, ut eſtin Bohemia, & in vicinis Sileſiæ & Moraviæ partibus ſub Catholico Imperatore, & in Galliæ Regno, item in Ducatibus Montium & Juliæ ſub Se- reniſſimo Principe Neoburgico. Dices I. Congregatio Cardinalium anno 1627. ad inſtantiam Electoris Colonienſis facta declaravit ejus- modi matrimonia eſſe invalida, confirmante Urba- no VIII. ut patet ex hujuſmodi reſcripto, quod ut authenticè conſtaret, ab Electore Colonienſi Maxi- miliano decretis Synodi Colonienſis inſertum eſt, ergè. B. Declarationem illam ac reſcriptum Urbani VIII. ſufficienter ſalvari pro dominio temporali Electoris Co- lonienſis, in quo non viget pax & libertas exercitii Religionis, quæ Acatholicis non conceditur, ideô- que eorum matrimonia, ſine proprio Parocho alibi CcoU⸗ Contracta, Honautem Litleſiaſtee. ublica erel Ultercontt ſecutns Plur⸗ Cllos teen Contra: , ud in mntimonia bidectetun Prann Trid. imonnab clurronerte NIn 1gs, anteg Eemn noncon onluretucine N 3. Dec ulnun, g en, nunc, Khocnodo, ulun, g lar 1e, dann, 1, o n ed Pro der um ob Con Goeltorig le Dictn 1. hattoein turnim iin nconhmmot, 1 onnese eclatenurpr n, Wmun, llt tie ckrer letn ener olun mriozenun gummn 8C Onutn Dripun Aun eleten q Piinch alions corſe lehe & Mu n Klenßt Gn Arlaſ, 1 Eecurti⸗ n Gelen 7 ohummmte 1 ſciho (lonient . s ienn ſſ li cnel ℳ Pbers cnt, htcelnn⸗ 4 ion „ De Impedimentis Matrimonüi. 563 contracta, in Curia Eccleſiaſtica irrita declarantur, non autem extendi debet ad alia loca Jurisdictionis Eccleſiaſtice, utpotè in quibus viget pax & libertas publica exercitii religionis, adeôque matrimonia ibi taliter contracta valida ſunt. Ita Stalenus de matrim. ſecutus plures Authores communiter receptos & ſæœpè cuſos & recuſos. Contrà: Eadem Congregatio conſulta ſuper for- ma, quãâ in partibus Hollandiæ, Zelandiæ & Friſiæ matrimonia contrahuntur, ita ſtatuir: Hæretici, ubi decretum Trid. eſt receptum, tenentur præſcri- ptam Trid. formam obſervare, & ideo ipſorum ma- trimonia abſque tali forma ſunt invalida. Alias de- clarationes refert Gobat & alii. N. I. Hanc & alias declarationes non habere vim legis, antequam ſufficienter publicentur, jam au- tem non conſtat eas eſſe ſufficiemter promulgatas. B. 2. Licèt haberent vim legis, contrarid tamen conſuetudine illis eſſe derogatum. Bi. 3. Declarationes illas eſſe datas in principio tu- multuum, quando contraria conſuetudo non ita inva- luerat, nunc autem contraria conſuerudo præſcripſit, & hoc modo conciliari poſſunt declarationes Cardi- nalium, quarum aliquæ dicunt illa matrimonia vale- re, alia non, ut ſcilicet hæ intelligantur pro tempo- re, quo primèò cæptum eſt agi contra legem, illæ verò pro tempore poſteriore, quo ceſſat obligatio tum ob contrariam conſuetudinem, tum ob tacitam legislatoris relaxationem. L Dices 2. Pertinax hæreticorum malitia non debet eis patrocinari, ſed patrocinaretur eis, ergè. Nn 2ꝛ B. Non 564 Caput r. . Non malitiam, ſed legislatoris benignitatem SS illis patrocinari, licèt eorum pertinacia ſit hujus oc- caſio, ſicut duritia cordis judæorum fuit occaſio li- centiæ diſſolvendi matrimonium per libellum repudii. Contra, Trid. ſſ. 24. c. I. de reform. matrim. ita habet: Non eſt dignus, qui Eccleſiæ benignitatem facilè REh experiatur, cujus ſalubria præcepta temerè contempſit; Otr ſed tales haretici hæc temerè contempſerunt, ergd. . Hæreticos Eccleſiæ benignitatem per hoc non experiri directè, ſed ad ſummum indirectè. Unde Nota : Authores ſententiæ noſtræ non eſſe fautores hæreſeos aut Acatholicorum, ſed potiùs ſpectare fa- vorem, pacem & tranquillitatem orthodoxorum, “ & ne ſequantur perturbationes Rerump. Provincia- rum, Regnorum, totius Imperii Romani, item bella, ſeditiones, eliminationes Religionis Catholi- lrabſe cæ. Unde non eſt, cur nos excommunicationem Neddech „ „ . 3 intra Bullam Cœnæ timeas incurſuros, eò quòd hæ- n reticorum fautores videamur; non enim favemus hæa- cifſtten reſi aut hæreticis in ſua rebellione contra Papam & a ſ Eccleſiam, quin potius paci communi orthodoxæz lennn⸗ Religionis, ac tranquillitati univerſalis Eccleſiæ per hoc Rini maximè conſultum iri aſſeveramus, cujus Eccleſiæ irre- e⸗ fragabili judicio omnia hic dicta filialiter ſubjicio, ut orat 11* . . . . s G 4 ſi quid fortè ab illius ſenſu alienum exciderit, vel irre- inn i . icto l 1 velim. pſerit, pr onon dicto haberi velim e Ad majorem DElI, Deiparæ Virginis zr Mariæ, SS. Patris noſtri Domi- Aüte nici, D. Thomæ Aquinatis, Nine omniuùmque Cœlitum Glo- ünan riam & Honorem. ulhq 3 INDEX benigiüren 1 ſi Hußn N. kuitoeciid⸗ bellumtepud, Urin nanunt ignituinful Here anteni unt, ei en per oe irecte. U von ele unn riis hpecne . Orthocoonnt umn. Mi Romanl, N gons C Dnmminte , ed e eninkgenu conmt Ni nual Cut⸗ kecelrpe⸗ iulelen lier ahſc,⸗ clent, E iri Dochr. Uinats, 16 0. . N KNG STFEEIE EEN BTY TS I ND E X RERUM ET VERBORUM Ordine Alphabetico digeſtus. Numeri Paginam deſignant. Bortum procurare, quale peccatum, quasque pœnas inducat. Pag. 268. Abſolutio, an valeat, ſi ei apponatur conditio. 363. An abſolvi poſſit abſens 36 1. An concubinarius 84. FPrequenter recidivus 36 3. An moribundus nullum dans ſignum doloris 3 64. An ignorans neceſſaria ne- ceſſitate medii & præcepti 8. An item is, qui confite- tur dicens: Peccavi venialiter 3 67. Item uxor incerta de obitu mariti, quæ ad ſecundas tranſiit nuptias 36 8. An validè abſolvat Parochus injuſtum habens titulum ſui Paſtoratũs ibid. Vel Regularis Epiſcopo præſenta- tus, ſed injuſtè reprobatus 5. Abſolvens unicàâ abſo- lutione v. g. 1000. homines, quot peccata commit- tat 74. Abſolvere ab excommunicatione quis poſſit 391. Quis à caſibus reſervatis 417. An Regulares abſolvere poſſint à caſibus Bullæ Cœnæ 418. Vel aca- ſibus Epiſcopo reſervatis ibid. Vel à caſibus Papæ reſervatis extra Bullam Cœnæ 419. Abſolventi à caſu reſervato quid obſervandum ibid. An, & quando poſſit quis indirectè abſolvi à caſibus reſervatis 420. Nn 3 Ab- IND EX RERUM Abſolutus in agore à caſu reſervato, ſi convaleſcat, an teneatur iterate confiteri 42 §. An ſuperior majori excommunicatione ligatus pos- ſit abſolvi à ſuo ſubdito & quidem excommunicato v. g. in caſu muruæ percuſſionis? 394. An abſolvere poſſit in mortis articulo Sacer dos etiam excommunica- tus, interdictus vel ſuſpenſus 3 96. An abſolutio à peccatis impertita excommunicato valeat 3 97. Acceptio perſonarum quid & quale peccatum & in quibus habeat locum 2 5 5. & ſeqq. Acceſſio quid, quotuplex, & quando transterat Dominium 196. Accuſatio quid, & per quid reddatur injuſta 277. uomodèò differat à denuntiatione 278. Quinann re- pellantur ab accuſatione ibid. Accuſator quid poteſt & ad quid tenetur? 277. Accuſatus quid boſſit, & ad quid teneatur 280. 8& ſeqꝗ. Acedia quid & quale peccatum 99. Actus adiaphorus vel indifferens an detur? 68. An externus addat ſpecialem malitiam vel bonitatem actui interno. 70. An idem poſſit habere duas oppo- ſitas ſpecies moralitatis 69. Acolythatus quid, ejus officium, materia & for- ma, ejusque inſtitutio, item veſtis, & an poſſit tan- gere Sacra Vaſa 2 54. & ſeqq. Adoratio quotuplex, & quibus debearur 162. & ſeqg. Adulterium quid 82. Solvatne mattimmonium & quandonam 544. & ſeqq. Adulter & adultera, ad quid teneantur 218. Quid n Adul tera prolem expoſuit 220. Adulte kendi deb Advo Qlid ſ: Patroctni loriIſ. Achi⸗ diutm diri tatern SFo Ambit Amen miniuun Anima Elyelkin, 4ppel lu lns iuſin Apoſtu Apprcl oercoti Ppolſt eci ſnel, an Aepti iſtoct Mno AlNn Aſtroln Atast Antenti Inecitant 1t dinte * Adul- N 1conedlecr, e lgnnnr. colhionieen n exCouinenie 4n Doln 37,. ecenin El notlundt I. iniutn Qumum tederat /1. genrur ꝛ1 n enil nWl bonnde bele auu ⸗ mten Grr⸗ ebemnt1 Hatiwümm 10 ur1 E T† VERBOR U M. Adulter inceſtuoſus an & quando privetur jure pe- tendi debitum 520. Advocatus quid poſſit & ad quid teneatur 28 5. Quid ſi alleget falſas leges. ibid. An poſſit ſuſcipere patrocinium cauſæ probabili concurrente probabi- liori 15. Ejus officium, ibid. Affinitas quid & quotuplex 549. Ad quotum gra- dum dirimat matrimonium, ibid. An pariat affini- tatem 550. L Ambitio quid 8S1. Amens, an teneatur legibus 33. An habeat do- minium 180. An irregularis 403. V Animalia domeſtica errantia cujus ſint 19 3. Item ſylveſtria, ibid. Appellans ad Tribunal Dei, an peccet 484. Appel- lans à juſta ſententiâ peccatne 283. . Apoſtaſia quid, quotuplex & quale peccatum 111. Approbatio quid & à quo detur Religioſis vel aliis Sacerdotibus 4. Approbatus pro und Diœceſi, an poſſit excipere conteſſiones in alià, ibid. Approbatus ſemel, an poſlſit ſinè juſta causãâ revocari ad examen 5. Arreptitius quis & an irregularis 403. Ariſtocratia quid, ejusque leges 34. Ars notoria quid 105. Aſſaſinus quid 259. An gaudeat jure Aſyli 260. Aſtrologia judiciaria quid 10 5. Ætas requiſita ad ſponſalia 482. Attentio quid & quotuplex 144. Quæ requiritur in recitante Horas Canonicas, ibid. Quomodo diffe- rat ab intentione, ibid. Quæ requiratur in ſuſcipien- te & recipiente Sacramentum 328. Attritio v. contritio. Nn 4 Ara- ILNDEX RERUM. Avaritia quid & quale peccatum S1. Augurium quid 105. Aptiſmus quid 331. Quando inſtitutus, ibid. B Ejus materia & forma, ibid. An ejus materia poſſit eſſe aqua roſacea, ibid. Ejus miniſter 334. Ejus neceſſitas 3 3 . An quis validé baptizet ſub hc for- as S. 3 3 3. An verè baptizet, qui ex intentione bapti- Zandi projicit aliquem in flumen, ibid. Quem præ- feret Sacerdos vocatus ſimul ad baptizandum infan- tem, & abſolvendum adultum 334. Quid faceres, ſi infans periclitaretur in pelle ſecundinà 33 5. Vel ſinè periculo non poſſit exſpectari perfecta nativitas prolis, ibid. An poſſit obſtetrix manu adintùs puerum attin- ere & abluere 3 3. Quid agendum, ſi monſtrum ke baptizandum 337. Baptiſmus, éſtne ſtatim con- ferendus, ibid. Licétne pueros infidelium invitis eorum parentibus Paptizare 33 Z8. Baptiſmi initerabilitas, ibid. Baptizati & patrini cum quibus & quando con- trahunt cognationem 339. Quid, ſi proles ex illi- cito concubitu afferatur baptizanda, & Parochus adigat mulierem, ut prodat nomen patris, an peccet, ibid. uid ſi Parochus admittat pro patrino aliquem non deſignatum 3 parentibus an peccet, & contra- hatur cognatio ſpiritualis 340. Bellum quid 119. Beneficiatus, an teneatur ad horas 138. Præſer- tim, ſi Beneficium ſit valde tenue 139. Vel, ſi nihil accipiat, ibid. Vel, ſi beneficium ſit quidem collatum ſed nondum in poſſeſſione, ibid. An omittens Horas teneatur ad reſtitutionem pro rata 13 8. An Eecenn modo maà: Ego te baptizo in nomine Patris, Filii, Spiri- Mdo rata 140. J du Horas, ibi lumn habeat poleltneilo eccet, i Beltillitas leducatut & igumns Blaſphen Bona Ca Bonapar Bonaz am onninye Mervintio beor46. anbi⸗ O.(uan Canonille ſj. An 20 Vnn Can lalcilir, Anonmgrum N. henehän Canhuhr ſelci Carnibn CAu litgenti ſiurrler⸗ Aehi. lalbubn inſtinue, b An ebss mmn bilterz34. . et fubhuct 6, Hli, N. intemioneby bid. Qennt Pizandum ntr⸗ .Quidkrr ui;z). Wn nntiniast Ppuemmen , monin (Roekanmr⸗ uen imiizn rae ni ininnn 1 iigel , & u Ar, A hect vummmii⸗ cet, Knt P,Au uiden 2 onniregte ung modo rata ſit de Parocho ac de Beneficiato ſimplici 140. Si duo habeat beneficia, an teneatur bis recitare Horas, ibid. Beneficiatus, an & quorum bono- rum habeat dominium 187. Si habeat filios vel filias, poſsitne illos alere ex reditibus Eccleſiaſticis 188. An peccet, ſi duo vel plura ſimul habeat beneſficia 189. Beſtialitas quid, & an coitus cum dæmone ad eam reducatur & quale ſit peccatum 83. Bigamus quis, an irregularis 403. Blaſphemia quid & quale peccatum III. Bona Caſtrenſia & quaſi talia 180. Bona paraphernalia quæ 181. Bona animæ quotuplicia 215. Bona inventa cui danda 195. Breviario quo utendum 144. Cauſæ excuſantes ab eo 146. & 14 8. v. Horæ Canonicæ. . G CArhaind quid 3 11. Quotuplex 312. An, & quando licitum, ibid. Sð Canoniſſæ Sæculares, an teneantur ad Chorum 143. An ad horas privatim recitandas, ibid. Ca- nonia & Canoniſſa ſæcularis quid, & an ſint perſone Eccleſiaſticæ, ibid. DWR Canonicorum bona, dominium, obligatio ad Horas v. Beneficiatus. Carthuſianus, an in extremàâ infirmitate poſſit veſci carnibus 33. Caſuum reſervatio quid 410. Quotuplex 411. Differentia inter caſus Na ales Se Epiſcohales 419. Caſus reſervati Papæ 412. & ſeqq. Item reſeryati in Archi- Diœceſi Colonienſi 415. is poteſt abſolvere à caſibus reſervatis 417. cætera vide verb. abſolutio. Nn 5 Ca- INDEX RERUM. Caſtratio an ſit licita 267. Caſtratus fornicans quot peccata committit 84. Potéſtne contrahere matrimonium 553. Caupo, an poſſit detinere meretrices 92. Vel an poſſit pecunias ex meretricio acquiſitas accipere à mu- liere 91. Item an poſſit dare carnes hæreticis in die jejunii 47. Cenſfura quid 386. Quotuplex 387. Ejus ſpecies, ibid. Ejus materia;, ibid. Abſolutio ab illis 391. v. Excommunicatio. Ceſſio bonorum quid, & qui ejus effectus 237. Character quid 441. Sitne indelebilis 442. In quo reſideat, ibid. Ejus munera, ibid. Charitas quid 114. Ejus differentia à fide 115. Ejus objectum formale & materiale, ibid. Ejus præ-. ceptum, ibid. Charitatis actus 116. Vitia ei op- poſita 118. Chirographorum emptio 309. Chocolate aut Caffeé an ſolvat jejunium 40. Circumſtantiæ actuum humanorum quot 59. Quotuplices 6I. Quæ dicantur mutare ſpeciem, quæ aggravare vel diminuere intra eandem ſpeciem, ibid. uænam neceſſariò exprimendæ i in Confeſſione 62. Clandeſtinitas ut dirimit matrimouium 556. Clavis Eccleſiæ quid & quotuplex 3. Claudus an irregularis 403. Clericorum obligatio ad Horas, eorum bona & dominium 13 5. & 187. An poſſint accuſare 279. Condere teſtamentum 204. v. Beneficiatus. Cognatio quotuplex 543. An dirimat matrimo- nium, & ad quotum gradum, ibid. Collatiuncula, an licitai in die jejunii 40. Ejus quan- titas, ibid. Com- 5 Commoc Ualt, ad qui Kcommoca instes ſua Cothmun Uulifipi bid. Deber memum 344 ium ſine hce (Concubit i, ii Comaupil auletinoln Concltio⸗ (ondcio Con Prodeid⸗ jus irmme⸗ c, Peccit e fu apac idnojncica ne Pnite oltli tener Oleere l. hlil .le 16. 0 Conleſſie erin; 2A. Eceptum Urne 4d II Ulne aligr 4 re uance UM. ſtrans orne 1 Aſtne conmtr . 1.. cesn. 1as Aciherin eS heretabnt 97. Ejofti nio llo⸗ etoekeün⸗ Jebils 441 bbic. entin4 fde! lbid. Pjun 6. Vat uium 40 norumn mnrelptinf ern Hren⸗ n Cotelon⸗ oniun ſſ⸗ “ colun in mun ciats Grin . E LI VE RBORU M. Commodatum quid 32 5⁵. Commodatum in via perit, ad quid? ibid. Obligationes Commodatarii & commodantis 326. Potéſtne præferre commoda- tarius res ſuas rebus alienis, ibid. Communio Paſchalis quos & quandè obligat 348. An ſatisfiat præcepto per Communionem ſacrilegam, ibid. Debétne anticipari, ſi prævideatur impedi- mentum 349. Potéſtne fieri in Eccleſià Mendican- tium ſinè licentiâ Parochi 3 50. Concubinarius quis 84. An poſſit & quando ab- ſolvi, ibid. Ejus pœna, ſi ſit Sacerdos 35. Concupiſcentia quid 55. Quotuplex 56. An cauſet involuntarium, ibid. L Conditio ut eſt impedimentum dirimens 534. Conductio quid 3 17. Ad quid conductor, ibid. Confeſſarius quis 3. Ejus poteſtas, ibid. Ejus approbatio 4. Ejus officium quodnam & quotuplex §. Ejus virtutes 6. Sinè requiſità ſcientià fungens offi- cio, peccatne & quomodo, ibid. Quid ſi dubitet de ſuà capacitate, ibid. Tenetürne ſemper in indi- viduo judicare: hoc eſt mortale vel veniale 7. Tene- turne pœnitentem examinare, ibid. Conſtitutus in mortali teneturne priùs confiteri 8. An poſſit ab- ſolvere aliquem neſcientem neceſſaria, ibid. Si ſit robabilioriſta, teneturne pœnitens ſe illi accommo- dare 16. Confeſſarius reſervatorum. v. Abſolutio. Conkeſſio quid 3. Qualis debeat eſſe ʒ 5 5. Ejus ma- teria 3 52. An etiam peccata dubia ſint confitenda 366. Præceptum ejus & quando obliget 3 58 Satisfitne huic præcepto per Confeſſionem ſacrilegam 3 59. Tene- täürne ad illam, qui non habet niſi venialia, ibid. Eſtne aliquando præveniendum hoc præceptum 360. éſtne quandoque ſupplendum, dum eſt neglectum, r ibid. INDEX RERUM ibid. Confeſſio per ſcriptum, internuntium vel in- terpretem an valeat 361. Untegritas ejus quotuplex 356. Quæ integritas requiratur & ſuſſiciat, ibid. Cauſæ ccuſantes ab eâ, ibid. Teneturne poœnitens ob Confeſſionis integritatem revelare complicem 357. An talis integrè confiteatur, qui dicit: tota nocte in lecto impudice converſatus ſum cum unâ 369. An teneatur quis confiteri circumſtantias. v. Circumſtan- tia. Teneturne pœnitens quandoque bis confiteni eadem peccata 369. Confirmatio quid & quando inſtituta 341. Ejus materia, forma, ſubjectum, miniſter, ibid. Ejus effectus, neceſſitas cognatio per eam contracta 342. Conſanguinitas v. Cognatio. Conjugum peccata 524. Quid, ſi conjux dubi tet de valore matrimonii 533. Conſcientia quid & quotuplex „ejusque differentia à ſyndereſi 10. Licétne agere contra conſcientiam ſcrupuloſam II. Cauſæ ſerupulorum, eorumque remedia 12. Quotuplex ſit conſcientia dubia 17. .R in eo pore Cluntas 1 Qod mo⸗ ionati, gu Ee contrat bil289. (omtracus cind, bid. Contrit unn ſuper ſhciat c liquisol lis juer lufheime, ionem, i Cobritie Cedite Vendi131 Crimet lg. An liceat agere cum conſcientiâ practicè dubiâ, ibid. Quo peccato peccet agens cum tali conſcientià 18. Regulæ quædam juxta Tquasconſcientia dubia ſicut & erronea poſſit reformari 19. & ſeqq. An becces il agit cum conſcientià vincibiliter erroneà 22. Diffe- rentia inter conſcientiam erroneam vincibilem & re- ctam 23. Conſcientia ſubſequens an vitiet actum 24. Quid ſit conſcientia vincibiliter erronea 25. Conſuetudo quid & quotuplex 3 6. An & quan. do obtineat vim legis „ibid. Contentio quid 119. Contractus quid 285. Quotuplex 286. PFrror n Clu 1 reſtitnen Muruumnn Culrus mens 146 Cura bimaru Rel tomotus Cnrn, ib leniſel UM rnuntiun ejsquann X ſachkeir, getitehann econplcen t: tord do A In und 300. 1. V. Cücunke gve bos con ſörutn 341. iler, ie. 4 AIn coNttaNe) 4, Kconſore eagte At Ontta oNe lorun, arn⸗ lcientin 6h A6elni i coclen entudbul⸗ Aupeoei Monen u n Gochin/ vrinet⸗ Gnen 36, Filſec ET VERBOCRU M. in eo poteſt committi, ibid. Qualis conſenſus & voluntas requiratur ad valorem contractůs 287. Quod modis pollit iniri, ibid. Contractus condi- tionati, quam vim habeant 287. Quid judicandum de contractu inito ſub conditione turpi & impoſſi- bili 288. An valeat contractus initus de re turpi 249- Contractus ſocietatis quid & quotuplex 3 13. An li- citus, ibid. Contractus Mohatra an licitus 309. Contritio quid, & quotuplex 353. Sufficitne una ſuper omnia peccata, ibid. Qualis debet eſſe, ut ſufficiat cum Sacramento 353. Sufficitne dolor, ſi quis doleat, quod non ſufficienter doleat 3 54. Si quis putet ſe efſe contritum, & non ſit contritus, ſufficitne, ibid. Quando obligatur quis ad contri- tionem, ibid. Convitium & contumelia quid 222. Creditorẽés quotuplices, & quo ordine ſol- vendi 232. Crimen ut eſt impedimentum dirimens 543. & ſeqq. . Grux Chriſti an adoranda 126. Culpa quotuplex 234. Quæ requiritur, ut tenea- ris reſtituere famam 223. Vel commodatum 235. Mutuatum, ibid. Depoſitatum, ſi perierit, ibid. Cultůs diſparitas, ut eſt impedimentum diri- mens 546. Cura Animarum quid & quotuplex 3. Ad Curam Animarum ſuſpirans teneturne ſe priùs ſiſtere exami- ni. Religioſi „ Prælatus, Licentiatus vel Doctor promotus, tenentůrne hi ſeetiam ſiſtere examini pro Cura, ibid. Tenentuúrne Regulares intra Ordinem ſæpius ſe ſiſtere huic examini 2. Dæ- 1N D E xX RERU M 1 D 2 Euchariſtia .mon in-vel ſuccubus. v. Beſtitalitas. Decalogi præcepta quot & ad quam legem ſpe- oNIO 46 ctent 27. Delectatio moroſa quid & quale peccatum 8 . Quæ requiruntur ad delectationem moroſam ut ſir peccatum mortale 86. Quid, ſi habeatur delectatio conditionata, ibid. Quid, ſi quis ita diceret: ſi non eſſem Religioſus, vel in ſacris conſtirutus, uxorem ducerem 87. Qualis conſenſus ad illam requiratur 88. Si quis delectetur circa Cajam conjugatam, abſque animo tamen opus patrandi, quotupliciter peccat S9. Quæ ſint cauſæ, ex quibus hæ delecta- tiones oriantur 90o. An teneamur omnes has cauſas removere, ibid. Democratia quid ejuùsque leges 34. Denuntiatio, in quibus differat ab accuſatione 278. Denuntians quid poſſit & ad quid teneatur, ibid. Depoſitum quid 321. Depoſitarius ad quid te- neatur, ibid. Caſus quidam de depoſito 322. & ſeqq. Deriſio quid, quale peccatum, & quomodo di- ſtinguatur à convitio 222. 3 . Deſperatio quid 113. Deſperans quotupliciter peccet, ibid. Quando adjunctam habeant infideli- tatem, ibid. B Detractio quid 222. Quomodo differat à contu- melia, ibid. Detractor, quomodo reſtituat 224. quandòè excuſetur à reſtitutione famæ, ibid. Devotio quid 12 5. Diaconatus quid, ejus officium, materia, forma veſtis 460. Potéſtne Diaconus pixicdem, in qua Eucha- bbid. An Uiſrare an Tenetürnen Digrus⸗ incignu, il icordl Dilpenſ. or in lee andd 33. id, ſi del partee 39. Q Divortin Dorwunn Imentesha icd. Vel rodidomi idominin Domatio. Domidgl⸗ Dubiurn Cuſupen ſeropet conlcien utior Parse binving Ducllun Drorocatu UM talits. gvamkexn epecennm morOan bezrurccel lacheetetiln tutus, un ilamteguns . lonhit⸗ ibus hrtt mnes us 1 „ . MN Uidtenemd. ln ins d gi⸗ epo⸗ zul B Auund lubean 1. gilertin rekin 9 . ibie muneiufn . 1 en, 4 cr E T VEREBORU M. Euchariſtia continetur, transferre de loco in locum, ibid. An poſſit in neceſſitate vel juſſu Epiſcopi admi- niſtrare Sacramentum pœnitentiæ vel aſſiſtere matri- monio 46 1. Diaconatus quando inſtitutus 462. Tenetũrne ſuo officio fungi jejunus, ibid. Dignus ad officia quis 257. Quis dignior, quis indignus, ibid. Caſus ſuper hoc, ibid. & ſeqq. Diſcordia quid 11 8. Diſpenſatio quid 37. An diſpenſare poſſit legis- lator in lege ſuà, ibid. An valeat, ſi fiat ſinè juſta causâ 3 8. Quid ſi obtenta ſit ex causà falsa, ibid. Quid, ſi cauſa à principio ſit vera, ſed poſteà ex toto vel parte ceſſet, ibid. Valétne ſi contineat errorem? 39. Quænam juſtæ cauſæ diſpenſandi, ibid. Divinatio quid 104. Ejusſpecies, ibid. & ſeqq. Divortium ejusque cauſæ 5 19. Dominium quid & quotuplex 178. Parvuli & amentes habéntne dominium 180. Vel filüfamilias, ibid. Vel uxores 181. Vel Religioſi, ibid. Varii modi dominium acquirendi 193. & ſeqq. Varii mo- di dominium transferendi 198. & ſeqq. Donatio, an & quando transferat dominium 201. Donatio quotuplex, & an ſit revocabilis, ibid. Dubium quid & qualiter interpretandum 176. Caſus ſuper hoc, ibid. Dubium quotuplex 17. An liceat operari cum dubio, ibid. Regulæ reforman- di conſcientiam dubiam v. Conſcientia. In dubiis tutior pars eſt eligenda „quomodo intelligendum 20. Dubius in fide an ſit hæreticus 108. Duellum quid, an & quando licitum 119. Quid provocatus ad duellum reſpondere debet provo- canti 120. Dulia quid, & cuĩ competat 126. Ebrie- IND EX RE R U M E — Brietas quale peccatum 95. . Quid agendum cum eo, qui confitetur : fui ebrius, ibid. An 5394 7 ebrio moribundo poſſit dari Euchariſtia 347. orcie Eccleſia quotuplex 102. Ejus notæ vel characteres, mingeſß ibid. . Pereme Eccleſiæ vetitum quid 526. H . *. . jugmater Emphiteuſis quid, & qui differat ab uſu fructů 179. ctn4, Emptio quid, ejusque pretium 2 20. Res empta uiüunl ci perkt 227. ð batez inju Energumenus quis, & an irregularis 403. Epilepticus quis, an irregularis, ibid. Epikia quid 29. =è . . 1. Exrror in contractũ dabilis quotuplex 2 86. Error, ut eſt impedimentum dirimens matrimo- nium, & quotuplex 536. excommun ctium exce Ama I'u Ieſtiuere⸗ e4. ( Euchariſtia quid 3 42. Ejus neceſſitas, ibid. Quan- Krhen donam inſtituta, ibid. Ejus materia & forma 34 3, arparr Eſtne deneganda peccatoribus 34 5. Potéſtne dari Tetun moribundo ebrio 347. Cibus vel Porus radiu- meuindi tus, vel ſumptio tabaci impeditne eam, ibid. Eu- ci uc chariſtiam pluribus diſpenſans in ſtatu diſgratiæ, quort labe⸗ peccata committat 74. Quid ſi Sacerdos Euchari- unaal ſtiam diſtribuens videat fæminam, quæ eam extrahit algain ex Ore 3 46. . Excounmunicatio quid & quotuplex 3 87. Quæx- nine nam excuſant ab ejus incurſione 388. Quis poteſt “M/ 1 abſolvere ab illà 3 91. Potéſtne quis excommunicare la, ba ſe ipſum, vel ſuperiorem aut æqualem 392. Quo- 8 i modo & quando liceat communicare cum excommu- d nicato 392. Quid, ſi Sacerdos conſecrans videat Widh . . . . . “ Etu intrare excommunicatum 393. Poteſtne Superior uin er⸗ n lordie UI Quid gert Cbrius,,bd. la 347. el duncn buufutin 190. Meni luis403. bbie. err gb. iwens mattt , ſid. en Klorn Inn 4 etam, 0. aceteo⸗ e gunen er 387 . excoNNI em ,. 7 (Mete, ane ET VERBORU M. excommunicatus abſolvi à ſuo ſubdito, & quidem etiam excommunicato v. g. in caſu mutuæ percuſſio- nis 3 94. v. Abſolutio. Exorciſtatus quid, ejus inſtitutio, officium, ma- teria & forma 453. Extrema Unctio quid & quando inſtituta 433. Ejus materia & forma, ibid. Effectus 434. Sub- jectum 43 5. Miniſter, ibid. Obligatio ad illam miniſtrandam præſertim tempore Peſtis 436. Quæ partes injungendæ 434. . Fm quid & quotupliciter lædi poſſit 220. & 221. Quæ requiratur culpa, ut cam tenearis reſtituere 22 3. Cauſæ excuſantes ab ejus reſtitutio- ne 224. Obligatio eam reſtituendi, transitne ad hæredes 225. Infamare ſe ipſum an liceat, ibid. Famulus ægrotans vel ſervitium deſerens, debetne accipere integram mercedem 318. Feſtum quid & quando incipit 149. Quænam opera in die feſto facienda 150. An in illo debear quis audire Sacrum, Concionem vel Veſperas, ibid. A quibus operibus abſtinendum die feſto 1 56. Qui- nam excuſentur à celebratione feſtorum 1 57. Feſtum an liget extra territorium & itinerantes 1 58. Fides quid 100. Quodnam ejus objectum for- male & materiale 10 1. Ejus præceptum 101. Ejus regulæ, ibid. Symbola quot 102. Vitia ei oppo ſita, ibid. & ſeqq. 1 1lre Fidejuſſio quid ʒ 19. Conditiones ad eam requi- ſitæ, ibid. Fœtus maſculi & fœmellæ quando animentur 26 8. Feudum quid & qui differat ab Emphyteuſi 179. Fornicatio ſunplex quid 8 2 Oo Fru- INDEX RERUM Fructus rei quotuplices & cui obveniant 229. Furtum quid & qualepeccatum 169. Differentia ejus à rapina, ibid. Per furta minuta quomodo peccetur 270. Eyus materia gravis, ibid. & ſeqq. An hceat furari propter neceſſitatem 271. Si quisfu- retur imperialem „ & imponens Lotteriæ lucratur cen- tum, ad quid 246. Si tres cooperentur ad furtum 300. Imperialium & deficiat ſecundus, ad quid pri- mus 245. v. plures caſus ſeqq. de furto. G Emmæ inventæ, cujus ſint 196. Geomantia quid, & an peccatum 104. Gibboſus an irregularis 403. Gradus quid, & regulæ dignoſcendi gradum con- ſanguinitatis 55ο.heẽ⸗ẽ “ Gula quid & quale peccatum 97. H H Aruſpicium quid 104. . Hæreſis quid 107. Quotuplex, quale pec- catum, ibid. In fide dubius eſtne hæreticus 108. Quid, ſi quis exerceat actiones, quæ ſignificant fal- ſam religionem 109. Quid, ſi quis audiat con- feſſiones, ſumat Cœnam vel canat Pſalmos hæreti- corum 109. Quid, ſi Princeps mandet Subcditis ſibi Catholicis adire Conventus hæreticorum, ibid. Quid, ſi quis utatur veſtibus aut ſignis propriis hæ- reticorum 110. Hæreticorum pœnæ, ibid. Libros Hrreticos legere an & quando ſit licitum 111. Ne- gans ſe eſſe Papiſtam, Presbyterum, aut Religio- ſum, an in hæreticus 10 8⁸. l Hermophroditus quis, an irregularis 403. An capax ad matrimonium 553. 4 Homi- Hom Allaſinn o conſt Hommt Honel mri ennheite Hore Eentut iediſita vere totl quis pol quid, g. rl, Altoras Tectatone MWre Hypel hpor Cakius atn d eſleni bi. 4 nium, WINI rl Aſeanio bid 0R nim19 19. Dife inutn goont , bbil l. Fi erirlucrame entut adh us, Alui 0. 96. Atumm 104. il geulun Plen⸗ e e hetticn nis MCr? Plnm 1 munde eticlmn, mioißnn e 1, AIe N liris40 W &; D D 13 tuunt . ET VERBORVUM. Homicidium quid & quotuplex 259. Homicida Afſſaſſinus an gaudeat Jure Aſyli 260. An & quan- do conſtituat impedimentum dirimens. Homicida ad quid teneatur 215. Honeſtas, ut eſt impedimentum dirimens matri- monium quid, ex quibus exurgat, & an poſt mor. tem perſeveret 547. & ſeqq. Horæ Canonicæ quid 137. Quinam ad easobli- gentur 138. & ſeqq. Intentio & attentio ad Horas requiſita 144. An infirmus, qui non poteſt perſol- vere totum penſum, teneatur ad partem 14 5. An quis poſſit illud perſolvere per tertium, ibid. Ad quid, qui non habet niſi diurnum: 146. Cæcus, ſurdus, excommunicatus, degradatus tenenturne ad Horas 145. & 146. Cauſæ excuſantes ab earum recitatione 146. Hydromantia quid 104, Hyperdulia, cui competat 126. Hypotheca quid & quotuplex. Item Hypothe- carius an ſit præferendus Chirographario 233. Dololatria quid & quale peccatum 10). Jejunium quid & quotuplex 3 9. Quot ſint de ejus eſſentiã 40. An in eo detur parvitas materiæ, ibid. An prandium debeat eſſe continuum, ibid. An violetur per ſumptionem Theé, Caffeé, aut Chocolate, ibid. Vel per ſumptionem vini immo- deratiùs ſumpti 41. Quid, ſi quis dicat: fregi je- junium, quomodò examinandus 41. In Natali Do- mini éſtne licitus eſus carnium 42. Cauſæ excuſantes àjejunio 4 5. Jejunium Quadrageſimale, quando incipint 43. An ſit jejunium in diebusrogationuimm, ibid. v. ſeqq. & caſus, ibilcd. „⸗„W 0°2 Igno- INDEX RERUM. Ignorantia quid & quotuplex 57. An cauſet in- Menti voluntarium, ibid. An excuſet à peccato & à Inval pœnà 59. lnvidi Immunitate Eccleſiaſticà, quinam gaudeat 160. lraci An etiam is, qui aſſociat ſe in plateâ Sacerdoti por- iracundin tanti Euchariſtiam, ibid. leynl Impedimenta matrimonii. v. Matrimonium. Polltinet Impotentiaquid quotuplex, quænam dirimat ma- ubile trimonium 55I. & ſeqq. Quantùm temporis con- Plerana. cedatur à jure ad explorandum, an ſit perpetua 554. Ndex Quid ſi ſeparatione factà pars impotens deprehenda- Anpollit tur non laboraſſe impotentià perpetuàâ 555. mmiete Improperium quid 22 2. 276. 5 Inæditicatio, quando transferat dominium 197. Upece Inceſtus quid 82. Inceſtuoſus, an, & quando ſententin privetur jurepetendi debitum. Ir Interdictum quid & quotuplex 402. Jurar- Indulgentia quid 426. Quis poſſit eas largiri 427. comites: An Fapa poſſit lucrari indulgentias aliis conceſſas ibid. 137 Quotuplex, & quomodò differat à Jubilæo 42 8. lgliter, Gonditiones requiſitæ ad eas lucrandas, ibid. An Jurile poſſit quis uno actů lucrari duplicem indulgentiam Cetcotibe etiam plenariam 429. Intentio ad eas lucrandas re- sal quuiſita, ibid. Quibus poſſint eoncedi 430. FPeſto ud- translato, an indulgentiæ transferantur 41. sſpen Infamare ſe an & quando liceat 22 5. I* Infidelitas quid & quotuplex 160. & ſeqq. An ſuperveniens matrimonio illud ſolvat 51 8. Matri- Aus, monium cum infideli contractum an valeat 546. lec Qualiter peccet fornicans cum infideli 65. inſtinnn Imnnocens probatus nocens, an poſſit & debeat con-. lex demnari ad mortem 272. Innocentem, an liceat o 26 . occidere 261. Vel cum tradere Tyranno occiden. Mpu M. Ancnleti 1 pecend 0 giuen 1enoi⸗ moniun. namchriman nlenpctit t peſenuſ N. eminiumn I. n, Kqur . htenkinnt lisconl⸗ pintl an blle⸗ es lnuc⸗ eci tur 431. 4 n e . Eebend ei, 11 1e nd endeſfeinn E T VERBORU M. Intentio quid & quotuplex. v. Attentio. Invaſorem an liceat occidere 26 3. & ſeqq-. Invidia quid & quale peccatum 97. Ira quid & quale peccatum & quomodè differat ab iracundià 99. Irregularitas quid 402. Quotuplex 403. Quis poſſit in eò diſpenſare, ibid. & ſeqꝗ Jubilæum quid & quomodo dilierar ab indulgentiâ plenarià. v. Indulgentia. Judex quid poſſit & ad quid teneatur 27 t. & ſeqq. An poſſit judicare non accuſatum 274. An poſſit re- mittere pœnam, quam injuriatus exigit pro injuriâ 275. An boſſit acceptare ſportulas 276. Judicans in peccato mortali an peccet mortaliter 177. Quam ſententiam poſſit & teneatur ſequi 15. Judicium temerarium an & quale peccatum 175. Juramentum quid 136. Quotuplex, ibid. Ejus comites vel conditiones, ibid. Quor modis tollatur 137. Jurantes ex conſuetudine, an peccent mor- taliter, ibid. Juriſdictio à quo detur Religioſis & àquo aliis Sa- cerdotibus 4. Jus aſyli. v. Immunitas. Jus quid & quotuplex 173. Juſtitia quid & quot ejus ſpecies 174. I. L Atria quibus competat 126. Cur non compe- tat B. Virgini, cum tamen competat Cruci & aliis, quæ Chriſtum tetigerunt, ibid. Lectoratus quid, ejusofficium, materia, forma, inſtitutio 4 52. & ſeqq. Lex, quid, quotuplex, ejus differentia à præce- pto 26. Lex naturalis quid, & ſitne mutabilis 28. An patiatur interpretationem vel Epikiam 29. An Oo z3 ejus- INDEX RERUM ejusdem poſſit dari ignorantia invincibilis, ibid. An Bumii Lege humanàâ præcipi poſſint actus interni 30. An u0 ct ad ſatisfaciendum Legi requiratur reflexa intentio ſatis. Cohacu faciendi 3 1. Lex humana an obliget in conſcientiã 32. Usciſpen Lex pœnalis an obliget ſtatim ad pœnam ſubeundam, conlenlus ibid. Regulæ dignoſcendi, an Lex humana obli. Eenlunſ. get ſub mortali vel cum periculo vitæ, ibid. & ſeqq. dffeine Quinam ſubjiciantur Legibus 3 3. & ſeqq. Quot mo- g. V. dis poteſt lex abrogari vel ceſlare 36. & leqg. enetat Legislaror, an poſſit diſpenſare in ſua lege Zz. ſclinirun Libellus repudi, an olim licitus, & per illum ſo. luc con lutum vinculum matrimonii 514. e, vel Ligamen ut dirimit matrimonium 547. Wr Rel Linea quid 549. bile o, Locatio quid 3 17. Locator quid poſſit & debeat, tinono ibid. Locare domos meretricibus an liceat vel Lupa- Nelgiolr naria ſint licita 9 1. & ſeqq. codſugi Ludus quid, an, & quando transferat domi. 115l nium 200, InN eOr Luxuria quid, quot, & quæ ejus ſpecies 81. & tium gr ſeqq. Si quis peccet cum perſonaâ conjugatâ, ſed Oblgni⸗ mortuâ quomedo peccat 84. . . meltii Agia quid & quotuplex 103. Eibpenlr Maleficium quid & quotuplex, ibicd. Hevdl Maledictio quid & quale peccatum 160. Lled. M.andatum quid 32 1. Quid poſſit & debeat man- ſperl dans & Mandatarius, ibid. Mandans injuſtam actio Ahoete nem, revocans tamemmandatum, ad quid tenetur 209,. Ppuungu Matrimonium quid & an Sacramentum 496. Ca- kens en Aditne ſub præcepto 497. Quid, ſi omnes maſculi umte morerentur exceptis ſolis Religioſis, tenerentũtne hi did. ad matrimonium, ibid. Ejus materia & forma 498. Auwale Ejus M ,Did 1 eli 30. 1 imrennoftk Onlckertig. nfubeundr humunz n bid. Nl Qonne ſege A llegez, ehe Uunt / lt Eere cen Wl Aher fen onbegrin⸗ bi 60. ilhmdh⸗ ern nnes MMN Heteltine ſumn,, 6 ET VERBORUM. Ejus miniſter, ibid. An poſſit in matrimonio divelli ratio Sacramenti à ratione contractus 499. Valétne contractum ſinè proclamatis 500. Quis poteſt in illis diſpenſare 501. Anad matrimonium requiratur conſenſus ?ο. An etiam requiratur conſenſus pa- rentum 504. An valeat ex metu contractum, ibid. Sufficitne ad illud contractus conditionatus 506. & ſeqq. Valetne hoc modo initum: Contraho tecum, ſi generationem prolis evitaſti, ſi adultera fuiſti 538. V initum hoc modo: contraho tecum, ſed ſub hic conditione, ut vivamus in perpetuâò caſti- tare, vel ut non conſummato matrimonio profitea- mur Religionem, ibid. Matrimonium ſitne inſolu- bile 509. & ſeqg. An poſſit Papa diſpenſare in ma- trimonio rato 513. An ſolvatur per Profeſſionem Religioſam 514. Quantum temporis concedatur neo- conjugibus, utpoſſint deliberare de ingreſſu Religionis 515. & ſeqq. An ſolvatur matrimonium infidelium uno eorum ad fidem converſo 517. An per adulte- rium 518. Vel per infidelitatem ſupervenientem, ibid. Obligatio reddendi debitum matrimoniale 52 2. & ſeqq. Peccata conjugum 24. Marrimonii impedi- menta quotuplicia 52 5. & ſeqg. Quis poſſit in illis diſpenſare 527. Matrimonium invalidum quomo- do revalidandum 529. Aliqui caſus ſuper hoc ?2 1. & ſeqq. Qualiter conſtare debeat de morte conjugis, ſi ſuperſtes velit ſecundò nubere 534. Et quænam adhoc requirantur adminicula 53 5. Quid, ſi quis putans uxorem ſuam vivere contrahatcum aliquâ vo- lens eam deeipere , poſtea verò intelligit uxorem ſuam reverd eſſe mortuam, valétne matrimonium, ibid. Quid cenſes de Matrimonio clandeſtino 556. An valeant matrimonia in locis Germaniæ & aliorum O, ο 4 * loco- IND E X RER U M locorum aut Provinciarum in quibus viget pax Reli- gionum non obſtaunte publicato Concilii Trid. decre- to, finè proprio Parocho Catholico cordm Miniſtris Acatholicis celebrata 560. & ſeqq. dia 15. Melitenſes an teneantur ad horas 141. Meretricium quid & quale peccatum 90. Metus quid & quotuplex 53. Cauſeétne involun. tarium, ibid. An excuſet à peccato & in quibus y5. Miſſa quid & quando inſtituta 467. Ejus valor an ſit infinitus, ibid. Quotuplex ejus fructus 46 8. Pro quibus poſſit offerri, ibid. Requiritürne inten- tio applicandi tructum Miſſæ 47 1. Ad quem per- venit fructus ſpecialis, ſi Sacerdos obliviſcatur facere applicationem 472. Potéſtne quis pro eâ accipere ſtipendium 473. Obligatio Sacerdotis juxta acce- pta ſtipendia celebrandi 474. Quoties Curatus tene- tur legere Miſſam 475⁵. Quoties Cappellanus 476. Quoties Sacerdos ſimplex, ibid. Quo tempore 477. Quo loco 478. Quæ obligatio circa verba Miſſæ & Ritus Canonis 479. Potéſine Miſſa interrumpi 480. Mollities quid & quale peccatum 83. Monarchia quid 33. . Moniales an teneantur ad Horas v. Horæ Canonicæ. Monopolium quid, quandò licitum, & ſub quies poœnis prohibitum 2 97. & ſeqq. Mons pietatis quid & quando licitus 3 10. & ſeqq. Moralitas actuum humanorum quid 66. Quot regulæ morum &S7. Quot principia, ibid. Quot & quæ ejus ſpecies, ihild. “ Moribundi abſolutio. v. Abſolutio. Mutilator ad quid teneatur 21 5. Mutilatus an irregularis 403 Mu- Murn li 300. tiones m Medicus qualia poſſit & debeat applicare reme- N Nere Nop Priſtnus Odi⸗ Ole. Oraue Ordo⸗ Kinos, clament effecus uiſta Ordinun ſaad fu Otdinarr N nſtitut Ord Olce⸗ P atr Monem Dec M vigtfuce lli Trid en Oramm Mink Ppliee et 41. m 90. Uetne iorela Linqubs 7. Ljiͤfa ktuch inirtümeine 49 gveng iſcaturtr o en aa⸗ i lunen 2Cummuret pelanof tenſaleti ba M aluunſitl Sli Al . G. , ns un 8 4 ET VERBORU M. Mutuum quid & quotuplex 299. Ejus mate- ria 300. Differentia à commodato 299. Obliga⸗ tiones mutuantis & mutuatarii 3 00. N F N Eceſſarium neceſſitate medii & præcepti quid ſit 8. Quænam & quot ſint talia 8. Necromantia quid 104. Neophytus quis & an irregularis 403. Bſervato ſanitatum & eventuum quid 10 5. O Obſtetrix quid poſſit reſpectù baptiſmi v. Ba. ptiſmus. L Odium quid 113. Olla fortunæ an ſit licita 3 09. Oratio quid 126. Ordo ut eſt Sacramentum quid 437. Quando in- ſtitutus 43 8. Quot 439. An omnes ſint propriè Sa- cramenta, ibid. Ejus materia & forma 440. Ejus effectus, ibid. Subjectum capax Ordinis 443. Re- quiſita ad ſuſceptionem Ordinum 444. Miniſter Ordinum 448. Ordines minores quot, quæ requi- ſita ad ſuſceptionem, quæ obligationes 450. & ſeqq. Ordinatus quibus gaudeat Privilegiis 45 1. Oſtiariatus quid, ejus officium, materia, forma, inſtitutio 4 51. & ſeqq. Ordo ut eſt impedimentum dirimens 539. Oſcula an liceant 94. Apa loquens è Cathedrâ, an ſit regula fidei 10 1. Parapherna v. bona Paraphernalia. Patrini cùm quibus & quando contrahant cogna- tmionem ſpiritualem 339. Peccatum quid & quotuplex 70. & ſeqꝗ. Unde Oo 5 di- PN D E X R ER UIM diverſificentur ſpecie 72. Unde numero 74. An etiam diſtinguantur voluntate peccandi interrupta vel renovata 75. Quodnam dicitur mortale ex ſuo ge- nere vel veniale 76. Mortalia ex ſuo genere an & quot modis poſſint fieri venialia vel econtra, ibid. & ſeqq. Unde ſumitur eorum gravitas 78. Regulæ diſtin- guendi unum ab altero 79. Vel an quis perfecte vel imperfectè in peccatum conſenſerit, ibid. Peccata capitalia quot 80. & ſeqq. W Percuſſor Clerici, an ſit excommunicatus 412. Si quis percuſſit Clericum & dubitetur, an mors ſit ſe⸗ cuta vi percuſſionis 247. Peregrinus, an teneatur legibus locorum 3 5. Perjurium quid & an in eo detur parvitas mate- riæ 137. Phreneticus an irregularis 403. Pignus quid & quomodo differat ab Hypothecà 319. Quando poſſit quis ſibi illud appropriare, ibid. Piſcari contra Prohibitionem Principis, quale ſit peccatum 3 94. Peernitehtia quid 353. PEjus partes, ibid. Ma- teria & forma, ibid. . Polygamia an licita 497. Pollutio. v. Mollities. Poſſeſſor bonæ fidei ad quid 227. Item dubiæ ac malæ fidei 229. Poſſedi agrum alienum undecim annis ad quid 23 8. Per triennium poſſedi agrum bonâ, per triennium dubiã, & item per triennium malà fide ad quid, ibid. Bona fide poſlidens rem aliquam & voluntariè eam deſtruens ad quid 24 1. Preaceptum affirmativum & negativum quomodo differant 27. Quomodo differat à lege, ibid. Præ- ceptum materialiter & formaliter diverſum 7 3. v. Lex. Præ- R Prxlcri gilte l m, pore Dreti⸗ Prelſun canserpt Mebr , obli Drecar Dretion Probe Inatrimo Profet Momil 100. Ar Dronme Prom R Ai Ia Raprus Codann 6 Begnl Regel Rel hele olang id & A lene⸗ Relſti entigin N 10 74. 1 lertupen le ſiag, ge an e „ . bis, Al egulr 4 izpeffitt bid. aun cnsn n molst um 3 Avias 8 fe, toriun i il N temdli num M olel . er Mann eenn 1241. gdn unnnn 17 E T VERBORU M. Præſcriptio quid, & quæ conditiones ad eam re- quiſitæ 192, Si quis dubitet, an res ſit ſua vel alie- na, portéſtne præſcribere, ibid. Præftigium quid 104. . Præſumptio quid & quale peccatum 114. Pec- cans ex præſumptione quotupliciter peccet, ibid. Presbyteratus quid, ejus officium, materia, for- ma, obligatio veſtis, inſtitutio 40 3. & ſeqq. Precarium quid 327. Pretium rei quotuplex 290. Probabile quid & quotuplex 13. Preclamata ad matrimonium, an requirantur. v. Matrimonium. RKr Profeſſio Religionis, an ſolvat matrimonium 539. Promiſſio quid & quando transferat dominium 200. An obliget ſub conditione turpi, ibid. Promulgatio quid, & an ſit de eſſentia legis 26. Pyromantia quid 104. Apina quid, quale peccatum, quomodo diffe- rat à furto, & quænam ad illam reducantur 269. Raptus, ut eſt ſpecies luxuriæ quid 82, Quan- donam conſlituat impedimentum dirimens 555. Quid, ſi puella volens ſit abducta 556. . Recidivi, an poſſint abſolvi v. Abſolutio. Reguleæ fidei quot v. Fides. Regulæ morum quot. v. Moralitas. Religio quid, & quot ejus actus 12 5. Religioſus, an habet dominium temporalium 181. Violans votum paupertatis an & quomodo peccet, ibid. & ſeqꝗ. Quid, ſi ludat abſque omni licenti 185. An teneatur ad Horas v. Horæ Canon. Reſtitutio quid 200. Ejus radices 20 1. Diffe- rentia inter illas radices, quis obligatur reſtituere 208. Cau⸗ INDEX RERUM. Cauſæ ad damnum cooperantes quot, ibid. & ſeq. quis primò tenetur reſtituere 21 3. Cui reſtitutio fa- cienda, ſi Dominus rei ſit ignotus, mortuus, vel multùm diſtans 230. Potéſtne fieri per Confeſſarium 231. Quid, ſi Confeſſarius ex ignorantià nonmo- neat pœnitentem de reſtitutione, tenetũrne ipfe reſti- tuere 232. Quo ordine facienda efſt reſtitutio, ibid. Ex quà culpà oriatur obligatio reſtituendi in bonis for. tunæ. Cauſæ excuſantes ab cà 237. Appendix quo- rundum Caſuum circa materiam reſtitutionis 238 & ſeqq. Ubi videantur NB. Reſtitutio in integrum quid & quibus competat 200. Reus quid poſſit & ad quid teneatur 280. & ſeqq. Quid faciet Confeſſarius cum reo, qui juridicè interro- gatus negat veritatem 281. Juſtè condemnatus, po. teſtne appellare 283. Poreéſtne fugere ex carcere rumpendo vincula & parietes 28 I. & ſeqq. Rixa quid & quale peccatum 119. Acramentum quid, quot, & à quoinſtituta 328. Quæ requiritur intentio in conficiente & ſuſci- piente Sacramentum, ibid. Mali Miniſtri, an con- ficiant vera Sacramenta 329. An liceat ea ab iis pe- tere, ibid. Sacrilegium quid & quotuplex 160. . Satisfactio Sacramentalis quid 379. Conditiones ad eam requiſitæ, ibid. Poſsitne quis ſatisfacere per alium 3 80. Poſsitne fieri per opera alias præcepta, ibid. An teneatur pœnitens acceptare & implere pœ- nitentiam 381. Quxæ ſatisfactio ſit injungenda 3 82. Quandonam implenda 383. Ab uno injuncta, po- 17 teſtne mutari ab alio & quandonam 384. Qui illam implet in ſtatu peccati mortalis, ſatisfacitne, ibid. Ad quid, qui oblitus eſt illius, ibid. * Sacri⸗ Acriſie Kancdal hoc 121. Schiſin⸗ rupul dia I1. eclitio⸗ entent lceateamt Serwitu Lervus nium 180 Etyit, mengy. C Ligillumn od 370. ibid. An mMum cadar tingintente (uis er ſol Gignitntem lun, ſund Cnlelli d ſcientiicn Proprium conkeſſion cipit UItend die imon M. Oini teltnuot ImOtns, er Coblelkn. orantitnonn ktünne iſet Tteltiuno, enclinborn Apprnlrg ſtrunon io in ingt r190. . icc n öndetnnarus gere e legg guoinin⸗ oofcienel! lccen ehn 0. iͦſrien D e innn⸗ niußn, o ſirck, Nisl . E T VERBORU M. Sacrificium quid & quotuplex v. Miſſa. Scandalum quid & quotuplex 120. v. Caſus ſuper hoc 122. & ſeqq. Schiſma quid 111. Scrùpulus quid & quotuplex, ejus cauſæ & reme- dia 11. & ſeqq. v. Conſcientia. Seditio quid 11 9. Sententia probabilis quæ & quotuplex 13. & an liceat eam ſequi relictà probabiliore 14. Servitus quid & quotuplex 179. Servus an irregularis 403. An habeat domi- nium 180. Servitus, quando conſtituat impedimentum diri= mens v. Conditio. Sigillum Confeſſionis quid, quo jure obligat, & quos 370. Ilud violans quot peccata committat, ibid. An detur in eo parvitas materiæ 371. Quaæ- nam cadant fub Sigillo 372. Quid faciet Confeſſa- rius interrogatus de peccatis auditis 373. Quid, ſi quis ex ſola Confeſſione ſciat aliquem ad officium vel dignitatem eſſe incapacem & indignum, ibid. Si Confeſſor pœnitenti indiſpoſito renuit dare ſchedu- lam, frangitne Sigillum, ibid. Vel dicat: ille mihi confeſſus eſt venialia 172. Potéſtne Confeſſor un ſcientiâ confeſſionis ad evitandum grave periculum proprium vel aliorum 374. Potéſtne uti tali ſcientia, ſi ſponſa ſubticeat fornicationem, quam tamen novit confeſſione ſponſi ʒ7 5. Quid, ſi ingemiſcat, dum excipit confeſſiones 376. An poſſit fugere, ſi poœ-- nitens dicat, quod velit eum occidere 376. & 371. Simonia quid, & quotuplex 161. Quale pecca- tum 162. Quas pœnas inducat, ibid. Simoniacus ad quid 163. Caſus ſuper illam 16 . & ſeqq. Re- Lul⸗ I N/D E xX RERUM gulæ dignoſcendi, an committatur Simonia 172. Sodomia quid 83. Sortilegium quid 10 ⅞. Spes quid , ejus objectum formale & materiale 112. & ſeqq. Vitia ei oppoſita 113. & ſeqq. Sponſalia quid 48 1. In quâ ætate poſſint con- trahi 482. Eorum effectus, ibid. An valeant con · tracta cum conditione, ſi Papa diſpenſet, ibid. Cau- ſæ ſponſalia diſſolventes & diſpenſantes 482. & ſeqq- An ſponſus poſſit reſilire 484. An alter ſponſorum carnaliter peccans cum alio teneatur hanc circumſtan- tiam confiteri, ibid. An per ſubſequentem copulam ſponſalia tranſeant in matrimonium 48 5⁄. An is poſſint apponi pœrnæ, ibid. An poſſint Parentes vel tutores ea contrahere pro filiis ante ſeptennium 486. Appendix quorundam caſuum circa ſponſalia, qui videantur 487. & ſeqq. Sponſio quid & an transferat dominium 206. Spurius an irregularis 403. Stuprum quid, & an diſtinguatur à ſimplici forni- catione 8 2. Stuprator, ad quid teneatur 2 16. & ſeqq- Subdiaconatus quid 456. Ejus officium, mate- ria & forma, obligatio, ſubjectum, veſtis, inſtitu- tio 457. Subſannatio quid 227. . Superbia quid, quale peccatum, quæ ejus filiæ 80. & ſeqꝗq. Superficies quid 179. Superſtitio quid & quotuplex 103. Suſpenſio quid & quotuplex 401. Suſpenſus exetr- cens munus officii, an incurrat irregularitatem 402. Suſurratio quid & quale peccatum 222. Symbola fidei quot v. Fides. Syn- „ Fnge itlo. AJTIn 1* Tentat Teltan uun pol knexeve um & keltamen Perſonis. Teſtis Thelal Tirulus Tranſa telrament (cele 4 449 4 ſen Mumftinn Ventakinn Vanad Venan tenzo4. Venx Vencdl Veneß Viu Viüum cie; 83. 4 4 Hnotin G mNd ſlig line lgalamre tzibie ln En Alpoln ccheut temn t 49 4. N t Darents Gntumn 4 Otaln, Uln 106 nlat 1116Cle hcn, A bris, cogere ad tranſactionem 321. ET VERBGRUM. Syndereſis quid, ejsque differentia à conſcien- tià 10. T T Empus feriatum impediens matrimonium, quandè incipiat 526. Tentatio quid 104. Teſtamentum quid & quotuplex 202. Qui⸗ nam poſſint illud condete, quinam non 20;. Eſtne revocabile 204. Quid, ſi Teſtamentum ſit fa- ctum & naſcatur filius poſthumus, ibid. An valeat Teſtamentum, in quo quis omnia ſua relinquit certis perſonis, præteritis conſanguineis, ibid. Teſtis quid poſſit, & ad quid teneatur 283. Theſaurus inventus, cujus ſit 1 96. itulus quid 180. Tranſactio quid 320. An poſſit tranſigi ſuper re teſtamento relictâ, ibid. An& quando Judex poſſit Agi, ubinam poſſint contrahere matrimonium 558. An teneantut legis locorum 3 5. Vana gloria quid 81. Si quis ex vanãâ glorià ſubeat Martyrium, an ſit Martyr, ibid. Quid ſi quis vo- veat eleẽmoſynam ob vanam gloriam 128. Vanaobſervantia quid 10 5. Venatio contrâ prohibitionem Principis an I. ceat 3 94. M Venæ metallicæ inventæ cujus ſint 196. Venditio quid 2 90. Ejus pretium, ibid. Veneficium quid 103. Violentia quid 5 3. An tollat voluntarium, ibid. Vis ut eſt impedimentum dirimens 547. Vitium contra naturam quid 82. Quot habeat ſpe- cies 8 3. Vo- INDEX RERIUM ET VERBORUM. Voluntarium quid & quotuplex 48. An ſit iem XNX cum volito vel libero 52. An poſſit dari volitum ex preſsè nolitum, ibid. R S Votum quid & quotuplex 127. Requiſita ad As ejus obligationem 128. Ejus materia, ibid. An ſit in poteſtate voventis in materiã gravi obligare ſe ſub veniali vel econtra 129. Quæ vota ſint Papæ reſer. vata, ibid. Quot modis poſſit tolli votum, ibid. An mulier, quæ vovit non nere die Sabbathi, vali-· J dè voveat 131I. Uſura quĩd & quale peccatum 300. & ſeqq. Quo titulo liceat accipere quinque pro centum 302. Em ptio censùs realis & perſonalis an ſit uſuraria, ibid. Quandonam ſit uſura 107. & ſeqq. An liceat pe- . cunias deponere apud uſurarium 310. Pœnæ uſu- rariorum, ibid. W Uſucapio v. Præſcriptio. Uſus & uſusfructus quid 179. Uxor quarum rerum habeat dominium 181. Uxoricidium, an & quando conſtituat impedi- “ Oy mentum dirimens 544. & ſeqꝗq. Ix L Wrehac FE I N 7 wende Errata prudens Lector corriget. a enelie i S ⸗ dad 4 aen PASCHASII WI. Aneik. Voltun. Regiiine bid. lont thget⸗ VOtuN, DA. . dbochi, leg. S Urri, e. Me Dene kru XZN £ & E XZE 2 W S EFXEX EZEX EFZIEIEX EFEX PASCHASII QUENELLII PROPOSITIONES D A M N AT E, OCtaVA Dle septe Mbrl’s anno al In Carnato Verbo. — Overit Lector, Animadverſiones Propoſitioni- N bus damnatis appoſitas è variis lucubrationibus antehac in Gallia contra Quenellii reflexiones excuſis, nec in Germania facilè reperiendis ferè deſumptas, & in Epitomen hic redactas eſſe. 1 Acceſſit verſioni latinæ indicatio locorum opera Quenelliani, è quibus ipſæ propoſitiones excerptæ ſunt. Ubicumque nullus annus ſubjungitur loco, indicium eſt propoſitionem illam extare in utraque editione reflexionum, videlicet anni 1693. & anni 16 99. quas nominatim Sancta Sedes damnavit. Ubi verèò additur annus, ſignum eſt, propoſitionem illam cxtare tantüm in alterutra, ſcilicet eà quæ citatur. 6 VENE- W☚ (2) 90- 2280566608689803 VENENUM CENTUM ET UNIUS P ROPOSITIONUM AℳA Sankta Jdede nuper damnatarum in eo conſiſtit, quod Author illarum UENEELIUS her illas non obſcurè ſigniſicet, 1. Uèd qui Deum ejuſque gra- tiam (ſanctificantem) amiſit, non poſſit elicere actum ullum ſupernatu- ralem, imò ullum opus moraliter bonum; ſiu in impotentia generali ad orandum, in indigentia quæ ad ipſius adeò fidei, ſpeique jacturam pertin- gat, cum omnis actualis gratiæ privatione, nullà ejuſque conſecutionibus. 2. Quèòd quilibet ju- ſtus peccans, careat gra- tiâ efficaci, ſine qua non ſolùm nihil fit, ſed nec fieri poteſt. Minus dixe- rat Arnaldus : hic enim non niſi de Sancto Petro atque adeò de ſingulari Aliquo juſto loquebatur. id aliud remanet ani- I. Prop. mæ, quæ« Deum atque ipſius gratiam amiſit, niſi peccatum, & peccati con- ſecutiones, ſuperba pau- pertas, & ſegnis indigen. tia, hoc eſt generalis im- potentia ad laborem, ad orationem, & ad omne opus bonum ²⁸ Luc. 16. v. 3. re ipſi relictà niſi peccato Quid aliud remanet &c. 2. Prop. lZeſu Chriſtt gratia, principium efficax boni cujuſcumque generis neceſſaria eſt ad omne opus bonum; abſque illa, non ſolum nihil fit, ſed nec hier: poteſt. Joan. 15. v. 5. Ed. 1693. 3. Prop. 9 1 nine , on ga Act. 10 non ht mandar ccrin gr Akumpe cendo. 4. Pr. Ommia lui Nan allet H.9. perar Qidq Atinpol Nota alzie uluNir Urniſi euelle D ver o. 4 * ſenühete F. Do ln emol Temm ndt edhortaf 180 ₰ 3. Prop. In vanum Do- 3. Quèd ſola gratia NS mnine praæcipis, ſi tu ipſe efficax reddat mandata M von das quod præcipis. poſſibilia, cùm Domi- Act. 16. 10. nus, Authore Quenellio. ih ck in vanutn præcipiat ſi luun non dat ipſe quod præcipit. Impoſſibilia igitur ſunt mandata Dei omnibus efficaci gratiã deſtitutis. Sola enim gratia dat, quèd Deus præcipit, id eſt dat actum præceptum, eundem in nobis reapſe produ- 1 u cendo. “ 4. Prop. Ià Domine; 4. Quèd nihil facere 1non peniltß⸗ , Dun ℳ Omnia poſſibilia ſunt ei, valeamus „ niſi, quod * cui omnia Poſſibilia facis, Deus in nobis realiter raut zadem operando in illo. operatur; id enim mani- Prle Marc. 9. 22. feſte innuit quarta propo- gane e e t. „ itio, dum allerir iſti Dei Pundt arlrion⸗ in nobis omnia nobis poſſibilia fieri. nn,4 Qui quid itaque Deus in nobis non operatur, nobis 644 eſt impoſſibile, quod eſt hereticum. l Nota Quenellium libro ſuo cui titulus Traditio EFEccleſiæ Komanæ Tom. 3. pag. 33 5. probare, quod ,Fjre nullum ſit diſcrimen inter has propoſitiones: Is qui WH gratiaâ efſicaci caret, nequit implere præcepta: ei non ſeme ſunt poſſibilia: ſunt ipſi impoſſibilia: aitque ibidem ee..as eſſe tam veras in ſenſu proprio ac litterali, quàm iptunie hæc vera eſt: impoſſibile eſi bomini veredis currere ſine nce en equo. Atque ità Quenellius propugnatæ primæ Jan- lmn ſenii hereſeos ore proprio ſe reum tacit. Z ven 1 5. Prop. Quando Deus 5. Quèd nulla detur t, . non emollit cor per interio- gratia ſufficiens, & quòd onrem unctionem gratiæ ſuæ, abſque gratia efficaci, 4 exhortationes, & gratiæ quæ cor emolliat, ex- zeld e. ex-— a 2 hor- ₰☚ (4) * exteriores non inſerviunt, hortationes, nec non ex- niſi ad illud magis obdu- teriores gratiæ, non niſi randum. Rom. 9. 18. ad illud magis obduran- Ed. 1693. dum ſerviant. Nota hanc propoſitionem ad duas præcedentes re- ferri. 6. Quèd Deus Judæos in impotentia ad fugien- dum peccatum implen- damque legem ſuam re- liquerit, quamvis im- plementum legis ab ipſis exigeret. Et tamen Ju- dæi omnes, utpote à pec- ceati originalis labe purga- ti, ſive per circumciſio- nem, ſive per aliquod aliud Sacramentum, erant 6. Prop. Diſcrimen in- ter Fæœdus Judaicum, & Chriſtianum eſt, quod in illo Deus exigit fugam pec- cati. & implementum le- gis à peccatore, relin- quendo illum in ſua impo- tenti«: in iſto verò Deus peccatori dat, quod ju- bet, illum ſud gratiâ pu- rificando. Rom. 11. 27. juſtiſicati. At illos, quamvis juſtificatos, Deus, inquit Quenellius, in impotentia ad legem implen- dam relinqucbat. Enigitur totidem juſtos, quibus non ſolùm aliqua præcepta, uti habet prima Janſenii propoſitio damnata, ſed univerſaliter tota lex erat im- poſſibilis. 2. Quòd in Chriſtiano fſœdere Deus det peccatori, quod jubet, quod non verum eſt. Vide venenum propoſitonis ſequentis. 7. Quèd Deus in vete- 7. Prop. Quæ utilitas ri fœdere hominem ejus pro homine in veteri fæde- propriæ infirmitati reli- ve, in quo Deus illum re- querit, nullam illi largi- liquit ejus propriæ infirmi- tus gratiam. Quæ pro- tati, imponendo ipſi ſuam poſito paradoxum im- legem: Quæ verd ſælici- pium & inſenſatum con- tas non eſt admitti ad fæ- kI= Au5,„ linet. ris fu lifede ma doc fuiſſe Deus h bis peri paatal menna Laturin incorc leſiſter Potelt⸗ tinemni⸗ ni⸗ in 4 ſuunn uc 09 Mo' I Hebr Dradlan i, Hüign Durus 9. P gya ungt um g aege 11. 3 . ₰ℳ (5) 0 Neenoner e, tinet. 2. Quod nulla ju- dus, ix quo Deus nobis cdorm. Adwæis fuerit utilitas in vete- donat, quòd petit à nobis ? ri fœdere, quod eſt con- Hebr. 8. 7. tra doctrinam Apoſtoli dicentis utilitatem eis multam Nelelle. fuiſſe & per omnem modum. Rom 3. v. I. 3. Quod Dlinus Deus donet nobis id quod in Chriſtiano fœdere à no- dlatas, ö bis petit. Quæ propoſitio in tota latitudine ſua acce- c5, H Pta falſa eſt cum plurima Deus petat à nobis, quæ ta- W men nobis minimè donat, id eſt, quæ reapſe non ope- umae ratur in nobis. E. g. petit à nobis actus, quos tamen me, ͤ in corde noſtro non producit, ſed produceret, niſi rſu reſiſteremus gratiæ, quæ actus illos verè & realiter in unI poteſtate noſtra conſtituit. 8 ,KAHHn 8. Prop. Wos non per- 8. Quod quicumque a tinemus ad nopvum fœdus; reſiſtunt gratiæ, hoc ipſo lige niſi in quantum participes ad Eccleſiam Chriſti non n. ſumus ipfius nove gratig, ampliùs pertineant, cùm Juæ operatur in nobis, id juxta hanc oétavam Quoe. Nk. Jusod Deus nobis preæcipit. nellii propoſitionem, ii kgeniſe Hebr. 8. 10. bdoli , in quibus gratia frpge operatur id, quod Deus imh⸗ ipſis præcipit, ad novum fœdus pertineant. Atqui nulnat, gratia non operatur id, quod Deus præcipit, niſi in neelen illis, quos facit declinare à malo & facere bonum. unck. Hiligitur ſoli ad Eccleſiam Chriſti pertinent. Quod „Pprurus putus eſt Calviniſmus. Qun 9. Prop. Gratia Chriſti 9. Quod ſine gratia runſß eſt gratia ſuprema, ſine efficaci, quam ſupremam Deulin quaæ conſiteri Chriſtum Quenellius nuncupat, & ntunſ⸗ nunquam poſumus, & cum qua Chriſtum nun- tenhi, 8 cum qua nunquam illum quam abnegamus, illum 4 n he abnegamus. I. Cerint. confiteri nunquam poſſi- /, 12. 3. 1693. a z mus. (6⁶) 90 mus. Quod in hæreticam Arnaldi propoſitionem . recidit, videlicet, quèòd S. Petrus defectu grariæ effi: mmh cacis non potuerit non abnegare Chriſtum. Atqui, tetiori uti fatentur omnes, alan eli ratio de quolibet alio Dens v peccato, ergo &c. wvanm ta 10. Prop. Gratia eſt ope- I0. Quo gratia ſit engr. ratio manus Omnipotenks operatio manũs omnipo- cm ſin Dei, quam nihil impedi- tentis Dei, quam mihil qt re poteſt, aut retardare. impedire poſſit aut retar- 1.0G Matt. 30. 3 4. dare, ergo non modo iri ratiæ nunquam reſiſti· (copert tur, quæ eſt hæreſis ſecunck Janſenii, ſed ne reſiſtt i ien quidei poteſt eà reſiſtentiãâ, quæ pertingat uſque ad (notem non conſenſum, ſive qu à fiat, ut reapſe non impleatur irunin id, quod gratia ponit in noſtra poteſtate, quæ eſt hæ- (Eendi, reis quarta ejuſdem Janſeni. (Irendi 1II. Quòôd omnis gra- II. Prop. Gratia non d, em tia Chrilli conſenſum eſt aliud, quàm voluntas dg. 2 noſtri cordis poſt ſe tra- Sar dese Dei, ju- lnlenii. har & obſequium extor- bentis, & facientis qucd 1, 0 en⸗ cùᷣm gratia nihil jubet. Marc. 2. I1I. iiinter it aliud, quàm voluntas Agumh⸗ Omnipotentis Dei juben- rnl in tis & facientis, quod jubet. Itaque nulli gratiæ re. mllliſte ſiſtitur, quæ rurſus eſt hæreſis altera Janſeni. Cohlenſa 12. Quèd Deus ſalver I2. Prop. Quando (tcohe quoſcunqe voluerit ſalva. Deus vult ſalvare ani- ereſt ri; nec de hoc dubitari mam, quocumque tem- 16. P poſſit. Deus i igitur nul- pore, quocumque loco eſfe- lait,e lius pereuntis ſalu tem vo- ctus indubitabilis ſequitur ucht⸗ luir. d eſt funda- vpoluntatem Dei. Marc. 2. n mentum hæreſeos quintæ 12. 5 Janlenianæ. L 1 Poltam lgtnietk⸗ h. Anni J volberi 1 gul 1onuhr guun U ſt rur Non Nl⸗ iun it ſed ne ulre nünpken gue eſthu Gruu 1n We 1 Di, ſümi⸗ UlI. oligeu — AN6 , . itel, rlarbee, lilrſnn 1 2 ₰„ (7) be* 13. Quèd nulla vo- luntas humanæ gratiæ in- teriori reſiſtat, quando Deus vult animam ſal- vam facere ejũſque cor tangit. Quod in ſecun- dam Janſenii hæreſin re- Cidit. 14. Quòd omnis gra- tia Chriſti conſenſum & cooperationem volunta- tis inferat, adeò ut pec- catorem obſtinatum con- ſtituat in neceſſitate ſe de- dendi, ad Chriſtum ac- currendi, ſeſe humilian- di, eundémque adoran- di. 2 da & quarta hæreſis Janſenii. 15. Quèd omnis gra- tia interior obedientiam, quam Deus petit, opere- retur in corde, atque ità nulla ſit gratia, quæ cum conſenſu voluntatis non ſit conjuncta. Eadem ꝛda hæreſis. 16. Prop. Nullæ ſunt illecebræ, quæ non cedant illecebris gratiæ, quia ni- bil reſiſtit Omnipotenti. Act. 8. 12. 13. Prop. Quande Deus vult animam ſal- vam facere, & eam tan- git interiori gratiæ ſuæ manu, nulla voluntas bumana ei reſiſtit. Luc. 5. 13. 16 93. 14. Prop. Quantum- cumque remotus a ſalute ſit peccator obſtinatus, quando Jeſus ſe ei viden- dum exhibet lumine ſalu- tari ſuæ gratiæ, oportet ut ſe dedat, accurrat, ſe ſe bumiliet, & adoret Sal- vatorem ſuum. Marc. 5. 67. 1693. 8 15. Prop. Quande Deus mandatum ſuum, & ſuam externam locutio- nem comitatur unctione ſui Spiritus, & interiori vi gratiæ ſuæ, operatur illa in corde obedientiam, quam petit Luc. 9. 60. 16. Quèòd nullæ ſint illecebræ, quæ non ce- dant illecebris gratiæ, quia nihil reſiſtit Omni- potenti. Igitur gratiam * (8) s. nunquam ſequitur reſiſtentia, nec gratia unquam effectu ſuo privatur. Eadem hæreſis. 17. Prop. Gratia eſt vox illa patris, quæ ho- mines interius doc et, hac eos venire facit ad zeſum Chriſtum; quicumque ad eum non venit, poſtquam audivit vocem exteriorem Filii, nullatenus eſt do- ctus à Patre. Joan. 6. 4 5. N 17. Quèd cum gratia ſit vox illa Patris, quæ homines interius docet eoſque venixe facit ad e. ſum Chriſtum, quicum- que ad eum non venit, in nullam gratiæ partem ve- niat, ſine quà tamen, ſe- cundùm Qenellium „ni- hil poſſumus. Quod propoſit tionum raliquod præcedentium venenum con- tinet. 18. Prop. Semen verbi, quod manus Dei irrigat, ſemper affert fructum ſuum. Act. 11. 2 I. comitatur. 18. Quèd interior gra- tia ſemper faciat fructifi- care verbum, quod ipſa Nulla ita- que datur gratia, quæ non Gtſemper efficax, nulla, quam reſiſtentia no- ſtra privet effectu ſuo. 19. Prop. Dei gratia nihil aliud eſt, quàm ejus Omnipotens voluntas: haæc eſt ilem, quam Deus ipſe nobis tradit in omni- bus ſuis Scripturis. Rom. 14. 4. 1693. da hæreſis Janſenii. 19. Quèd Dei gratia nihil aliud ſit, quàm Om. nipotens Dei voluntas, & quod hæc ſit idea, quam Deus ipſe nobis tra- dit in omnibus ſuis Scri- pturis. Atqui Deo, quan- do agit ut Omnipotens, nunquam reſi ſtitur, ergo juxta Quenellum „ nun- quam refiſtitur gratiæ. 20. Prop. 10. ilus eſt ia noh ur, ij fant, Domin, . quamt iken gr . hriſti potens. sile, ati pe unti atin larnan 2l. 16 Mlomin . Onnn um !. lis co r il natio, fue aliar, a uge Cum Et 9ns, erins efetal) m, gton on veniI epunenn 1tacnen,4 egellan,. 1. ( nenuun neniorg Gnn hlt d, liſ NN eſlennn ſei ADi N W nne l iplebarſ busi vio Oompo; *„ Alm, 10 „ (9) 50. 20. Prop. Vera gratiæ idea eſt, quod Deus vult ſi- bi aà nobis obediri, & obedi- tur, imperat, & omnia fiunt, loquitur tamquam Dominus, & omnia ſibi ſubmiſſa ſunt. Marc. 4. 39. 20. Quèd idea vera gra- tiæ ſit: quòd Deus vult ſibi à nobis obediri, & obeditur, imperat, & omnia fiunt, loquitur tanquam Dominus & omnia ſibi ſubmiſſa ſunt. Itaque juxta Quenellium commenmtitia eſt gratia, quam reſiſtentia noſtra ſuo privat effectu. Ipſa adeèò idea gratiæ includeret irreſiſtentiam. 2 1. Prop. Gratia Jeſu Chriſti eſt gratia fortis, potens, Juprema, invin- cibilis, utpote quæ eſt ope- ratio voluntatis Omnipo- tentis, ſequela, & imi- tatio operationis Dei in- carnantis, & reſuſcitan- tis Filium ſuum. 2. Cor. 5. 2I. 1693. 21. Quèòd cum gratia ſit operatio voluntatis Omnipotentis Dei, non magis ipſi reſiſti poſſit, qum operationi Dei in- carnantis & reſuſcitantis Filium ſuum, quæ ope- ratio eſt certiſſimè ſupe- rior omni reſiſtentià, & tamen, juxta Quenel- lium, operatio gratiæ ni- hilominus eſt hujus operationis ſequela & imitatio. 12. Prop. Concordia Omnipotens operationis Dei in corde bominis, cum libero ipſius volunta- tis conſenſu, demonſtra- tur illicò nobis, in Incar- natione, veluti fonte, at- gque Archetypo omnium aliarum operationum mi- ſe- 22. Quèd operationis Dei in corde hominis omnipotens cum libero ipſius voluntatis conſenſu concordia demonſtretur illico nobis in Incarnatio- ne veluti fonte atque Ar- chetypo omnium aliarum operationum miſericor- a 5 diæ ſericordiæ & gratiæ, quæ omnes ita gratuitæa, atque „ ita dependentes à Deo ſunt ſiciet ipſa originalis operatio. Luc. I. 3 8. ₰ (10) 80⸗ diæ & gratiæ. Quo ſi ghificatur hominis volun- tatem gratie cooperari, ad eum planè modum, quo humana Chriſti na- tura cooperata eſt actio- m, quà Deus illam verbo ſuo univit: Id eſt, volun- tatem hominis cooperari bonis operibus „ ad ſum- mum, ſicut cooperatur motui indeliberato primæ gratiæ prævenientis, quæ cooperatio, purè Phyſica, communis eſt omnibus actibus vitalibus, omniſque meriti incapax. 2 3. Prop. Deus ipſe no- bis ideam tradidit Omni- potentis operationis ſuæ gratiæ, eam ſignificans per illam, quæ Creaturas nihilo producit, & mor- tuis reddit vitam. Rom. 4. 17. 23. Quèd Deus ipſe nobis ideam rradiderit gratiæ irreſiſtibilis, cùm nihil magis ſit ſuprâ om- nem reſiſtentiam quam operatio quâ Deus, juxta Quenellium, gratiam nobis figurat, nempe Alin gei e. 15, o t anima ut Aqle ſid rolunta . 4 olrende 41. Kentin, qu ilaminten ⁰. Di ur gratie Lic emibos; Mehdumn 27.Dr a gjatia operatio quà Deus creaturas è nihilo producit & mor- tuis vitam reddit. 24. Prop. Juſta idea, quam Centurio habet de Omnipotentia Dei, & Jeſu Chriſti, in ſanandis corporibus ſolo motu ſuæ voluntatis, eſt imago ideæ, quæ haberi debet de omni- potentia ſuæ gratiæ in fa- nandis animabus à cupidi- tale. Luc. 7. 7. 24. Quèd juſta idea, quam Centurio Evange- licus habebat de Omni- potentia Dei & J. C.;» in ſanandis corporibus ſolo motu ſuæ voluntatis ſit imago ideæ, quæ haberi fium Alich 3 1 18, ro ia genn lLatori ſmn 1, M⸗ debet de omnipotentia ſuæ gratiæ in ſanandis animabus à cupiditate. Alia (is iſt Upernatur ſonit; n konimati homminsroe Uir (Mpe Phne d un Chili petan l act .IAek, e. ibus, Ar, dbam in ,puellef Pus, Cnnr 10 Diuß Im Nde ſttile, d ſn ſopir⸗ Renmam , Um ,„ . Yurit, N » . Ar „ (1) 8.. Alia gratiæ comparatio cum operatione reſiſtentiam omnem noſtram ſuperante. 25. Prop. Deus illumi- nat animam, & eam ſa- nat æqué ac corpus, ſola ſua voluntate; jubet, & ipſi obtemperatur. Luc. 18. 42. ſtentia, quæ gratiam privet illam intendit, quémque 26. Prop. Nullæa dan- tur gratiæ, niſi per ſidem. Luc. 8. 48. 25. Quèd Deus illu⸗ minet animam, eamque ſanet æquè ac corpus ſolà ſuàâ voluntate; jubet, & ipſi obtemperatur. At- que ità nulla datur reſi- effectu, quem Deus per gratia poteſt habere in cir- cumſtantiis, in quibus datur. 26. Quèd nullæ dan- tur gratiæ, niſi per fidem. Ergo nullæ gratiæ dantur infidelibus, utpote fide carentibus; nullam illi accipiunt gratiam ad perve- niendum ad fidem. 27. Prop. Fides eſt pri- ma gratia, & fons om- nium aliarum. 2. Pet. I. 3. 238. Prop. Prima gra- tia, quam Deus concedit peccatori, eſt peccatorum remiſſio. Marc. I 1I. 2 5. el 1. . 27. Quèd fides ſit pri- ma gratia & fons om- nium aliarum ſine ulla ex- ceptione. Eadem conſe- quentia, idem error. 28. Quèd prima gra- tia quam Deus concedit peccatori, ſit peccato- tum remiſſio. Nulla er- go datur gratia ante pee- W catoris juſtificationem „ & conſequenter actus nullus ſupernaturalis juſtificationem præcedit, ad eamque di- pœnitentiam. ſponit; nullaque datur gratia ad perveniendum ad 29. Prop. 2„ε6 (12) 40 29. Prop. Extra Ec- 29. Quèd extra Eccle. 5 lhn eleſiam nulla conceditur ſiam nulla concedatur 1 exte, gratia. Lue. 10. 3 5. gratia: atqui infideles 44. 5.6. ſunt certiſſimè extra Ec- eleſiam. Vide Propoſitiones 26. & 27. Aus monn 30. Prop. Omnes, quos 30. Quòd omnes quos Knonſol Deus vult ſalrare per Deus vult ſalvare per zz.Mo Chriſtum, ſalyvantur infal. Chriſtum, ſalventur in- un qyorte libiliter. Joan. 16. 40. fallibiliter: ex quo ſe- ſimen quitur evidenter, cùm d ho Deus neminem exiis, qui pereunt, velit ſalvare per ahept ih Chriſtum, dici non poſſe quòd velit ſalvare fideles, qpropri⸗ multò minùs omnes homines. Quod certò eſt hære- ſun, gu⸗ ticum ac fundamentum blaſphemiæ propoſitionis 5tæz mm& ,/ Janſenii. lckig 31. Prop. PDeſideria 3 1. Quèd cùm deſide- Ouidlent Chriſti, ſemper babent ria Chriſti ſember ha- (nſeneth ſuum effectum; pacem in- beant ſuum effectum, 1.10. timo cordium infert, quan- non optaverit converſio- do eis illam optat. Joann. nem ujlius è peccatoribus, rilaa 20. 19. qui non convertuntur umopete (qui tamen ipſe dixit: ſtanſa quoties volui congregare filios tuos ?) nec ſalutem æter- delto nam ullius eorum qui pereunt, etiam inter fideles, mimnfn ſed eorum duntaxat qui ſalvantur. Hæc enim forent ia hung deſideria ſine effectu Dogma horribile & Antichriſtia 1n. 169) num, uti illud appellat magnus quidam Belgii noſtri Epiſcopus? * Malderus Epiſcopus Antverpienſis. (pracone 32. Prop. Zeſus Chri-· 32. Quèd Chriiſtus 3.bre ANius ſe morti tradidit ad li non ſe tradiderit morti, mia ð berandum pro ſemper ſuo niſi ad liberandum pr. Ceygt i lſanguine Primogenitos, id mogenitos, ſcilicet ele- u, 0 3) 0 Mdemk eſt Electos, de manu An- ctos, quorum duntaxat a corek Adui Int lline enn! 17. dommg lt Alare n, henm : e 10 gientt, 4 Veltſenf t Nine iN cnoek —. e Eene! umn te ceri M eeten men Nn 6 e Cünm gmn inn t Hecenn- e & is idam s A * aclind⸗ 4 N =„ geli exterminatoris. Gal. 4. 4. 5. 6. 7. meminit Quenellius 32. propoſitione. Et tamen de fide eſt, quèòd Chri- ſtus mortuus ſit ſaltem pro ſalute omnium fidelium, & non ſolùm prædeſtinatorum. 3 3. Prop. Proh! quan- tum oportet bonis terrenis, & ſibimetipſi renuntiaſſe, ad hoc ut quis fiduciam habeat ſibi, ut ita dicam, appropriandi Cbriſtum je- ſum, ejus amorem, mor- tem & myſteria, ut facit Sanötus Paulus dicens: Qui dilexit me, & tradi- dit ſemetipſum pro me. Gal. 2.20. ter ĩpſa adeò ſacra myſteria 3 3. Quèd ſoli ſancti, iique à terrenis abſtracti æquè ac ab illis abſtractus erat S. Paulus, poſſint ha- bere fiduciam ſibi, ut ità dicam „ appropriandi Chriſtum JESUM, cjus amorem, mortem & my- ſteria, uti facit S. Paulus dicens: qui dilexit me & tradidit ſemetipſum pra me. Interim tamen Ec- cleſia nos onmes jubet in- proferre hæc verba ſymboli tantopere eonſolatoria: Propter nos homines & propter noſte am ſalutem deſcendit de Calis. 34. Prop. Gratia Ada- mi non producebat niſi me- rita humana. 2. Cor. 5. 21.1693. 34. Quèd Adami gra- tia non niſi merita huma- na produceret. Non erat ergo ſupernaturale do. num, quod hominem ſupra conditionem naturalem elevavit. 3 5. Prop. Gratia Ada- mi eſt ſequela creationis, & erat debita naturæ ſa- na, & integræ. 2. Cor. 3 5. Quèd Adami gra- tia ſit ſequela creationis, eſſetque debita naturæ ſa- næ & integræ. Exrat igi⸗ ur „*6 (14) .* tur gratia ſolo nomine gratia, nec aliter gratia, quàm creatio dici poteſt gratia. eſt Bajus in 25. 26. &* 79. propoſitionibus ſuis damnatis. 36. Prop. Differentia eſentialis inter gratiam Adami, & ſtatüs inno- centiæ, ac gratiam Chri- ſtianam eſt, guod primam unuſq;uiſque in propria perſona recepiſſet: iſta verò non recipitur, niſi in perſona Oeſu Chriſti reſuſci- tati, cui nos uniti ſamur Rom. 7. 4. 36. Quèd unusquis- que in ſtatu innocentiæ recepiſſet . in propria Per- ſona gratiam Adami, cùm &contra gratia Chriſtiana non recipiatur niſi in per. ſona J. C. reſuſcitati, cui nos uniti ſumus. An igi- tur hæc gratia, quæ ui⸗ que eſt gratia ſauctificans, ſanctitas habitualis, non eſt juſtitia inhærens? nam de ſola gratia ſanctiſicante agitur in 36. Propoſitione Quenellii. Hæc dodtrina non abludit à dogmate Calviniſtarum de imputatione, ſi non eſt prorſis J rppuſſmum. 37. Prop. Gratia Ada- mi, ſanctiſicando illum in ſemetipſo, erat illi pro- portionata: Gratia Chri- ſiana nos ſanctiſicando in Jeſu Chriſto, eſt omnipo- tens, & digna Filio Dei. Eph. 1. 6. 37. Quèd gratia Ada- mi Pancliſicandlo illum in ſeipſo erat illi proportio- nata: gratia verò Chri- ſtiana, quæ nos in Chri- ſto ſanctificat, ſit omni- potens & digna Filio Dei. Error jdemncr cum eo quem inſinuat propoſitio præ- cedens, cui ĩ inſuper additur idea gratiæ ſemper effica- cis, ſemper inferentis effectum omnem, quem habe- xe poteſti in eircumſtantiis, in quibus datur. Non aliter locutus 3 8. Prop. 38ro 6 ler, ie grati luc. 8.29 17. Mo Sratie ei 39. Pr. angrati ulhil habet laberran i ad ſe Urium, 1 apcum: . huh, Gn le honum. 4. 10. Df . hbi Amhaxe oßramn inn. 2. 1693. 5 6 Jnocan ls erer Penco ee Aocentem, n ied ne An e ohaltetloen olitiontbig W Uiug ſtaru innen in pohtir iammAdumde grni Crſiu nuri 1elalcrn d ui, uen talauchinen binuels, N icherens 6. oſobr on & m⸗ 1Ageu benmbin 4t Ung 5 i ol⸗ . . 4 ue on cat, her⸗ digun n 1 ncume oponi , ee n, Aen 4 latur 4 3 8. Prop. Peccator non eſt liber, niſi ad malum, ſine gratiã Liberatoris. Luc. 8. 29. 3 8. Quèd ſine gratia liberatoris peccator non ſit liber niſi ad malum. Quod nihil eſt aliud quàm traductio litteralis 27. Propoſitionis Bajanæ: liberum arbitrium ſine gratiæ Dei adjutorio non niſi ad peccandum valet. 39. Prop. Voluntas, quam gratia non præventt, nihil habet luminis, niſi ad aberrandum; ardoris, niſi ad ſe præcipitandum; virium, niſi ad ſe rulne- randum; eſt capax omnis mali, & incapax ad om- ne bonum. Matth. 20. 3. 4. 40. Prop. Sine gratiâ nihil amare poſſumus, niſi ad noſtram condemnatio- nem. 2. Theſſ. 3. 18. 1693. 39. Quèòd ſine gratia voluntas non niſi aberra- re, ſe præcipitare, ſe vulnerare valeat; quòd ſit capax omnis mali & incapax ad omne bonum ſine Exceptione. Eadem quæ in propoſitione præ- cedenti doctrina. 40. Quèd ſine grati nihil amare poſſumus niſi ad noſtram condemnatio- nem. Atqui ſi Quenel- lium audimus, infidcles omni gratià carent, hoc 66. ipſo quo carent fide. Si itaque nonnulla legis natu- ralis præcepta impleant, honorando parentes, lar- giendo eleëmoſynam, protegendo pauperem & in- nocentem, ſerviendo Principi & Patriæ, hæc om- nia officis non niſi ad propriam condemnationem ad- implent, peccantque adimplendo, ac pœnas ideo dabunt ſempiternas. 3 I. Prop. ₰ (16) z0 41. Prop. Omnis co- 41. Quèd omnis co- P gnitio Dei, etiam natu- gnitio Dei ſine gratia non luo falis, etiam in Philoſo- producat niſi præſum- Mone, phis Ethnicis, non poteſt ptionem, vanitatem & mnöfte venire, niſi à Deo, & oppoſiionem ad Deum Di, qu ſine gratiâ non producit, ipſum. Quaſi cognitio ier Lun niſi præſumptionem, va- Dei, quam per fidem ha- Dal ney nitatem, & oppoſitionem bemus, aut quam natu- Mm, ad ipſum Deum loco affe- raliter hHabere poſſumus ,„ Mndum ituum adorationis, gra- nullum nobis inipirare l 4 titudinis, & amoris. Rom. bonum motum valeat, m eſt, 1.19. imèò ne quidem ullum myopter h motum, qui peccatum lur ſoan. non ſit. 42. Prop. Sola gratia 42. Quèd ſine ſacrifi. Kboobnet Chriſti reddit bominem cio Fidei nihil ſit niſi im- iWnenßr aptum ad Sacrificium E- puritas, mihil niſi indi- Kosee dei; ſine hoc nihil, niſi gnitas &c. Purus putus 4,P impuritas; nihil, niſi in- Bajaniſmus. n ayle dignitas. Act. 11. 9. .— phlen 43. Prop. Primus efſe. 43. Quèd primus effe⸗ (ſe oh,, tus gratiæ baptiſmalis eſt ctus gratiæ baptiſmnalis nerctpi facere, ut moriamur pec- ſit, facere, ur monia- ue actone cato; adeò ut ſpiritus, cor, mur peccato; aded ut er ſenſus non babeant plus ſpiritus, cor, ſenſus non vitæ pro peccato, quàm habeant plus VI PrO neine bomo mortuus habeat pro peccato, quàm homo Muturaſing rebus Mundi. Rom. 6. 2. mortuus habeat pro rebus bap 1699. mundi: doctrina moralis ſyye del immodicè rigida & ma- llie nifeſtè falſa. umen dkön 44. Prop. d onnis e mnegunt nin en Fanitnen 1 De⸗ ul on npel Udent Ut Glunn e ele lolinu oboͦ la otun W Gui peon AAlrele Nüſe ini n i ls, Nndgen. ie le,l CcN ₰ (17) ze= 44. Prop. Non ſunt, niſi duo amores, unde vo- litiones, & actiones om- nes noſtræ naſcunturʒamor Dei, qui omnia agit pro- pter Deum, quèmque Deus remuneratur ; & Amor, quo nos ipſos, ac Mundum diligimus, qui quod ad Deum referen- dum eſt, non refert, & propter hoc ipſum fit ma- lus. JOan. 5. 2 9. 44. Quòd non ſint niſi duo amores, unde voli- tiones & actiones omnes noſtræ naſcuntur: Amor Dei, qui onmia agit pro- pter Deum, quemque Deus remuneratur; & Amor quo nos ipſos, ac mundum diligimus, qui, quod ad Deum referen- dum eſt, non refert, & propter hoc ipſum fit ma- Ius. Hæc propoſitio eoincidit cum 3 8. Bajana, & probaret metum inferni Cæteréſque actus juſtifica- tionem præcedentes, necdumque ab amore Dei pro- fectos eſſe peccata. 45. Prop. Amore Dei in corde peccatorum non amplius regnante, ne- ceſſe eſt, ut in eo carnalis regnet cupiditas, omunés- que actiones ejus corrum- pat. Luc. 1 5. 13. 16932. peccare in omni eo, quod 45. Quèd Amore Dei in corde peccatoris non ampliùs regnante neceſſe ſit, ut in eo carnalis re- gnet cupiditas, omnés- que actiones ejus cor- rumpat; itaque neceſſe erit omnem peccatorem facit, etiam in actibus ex natura ſua ſanctiſſimis. Quo errore inſtaurantur hæ Baji propoſitiones 3 5. Omne quod agit peccator vel ſervus peccati; peccatum eſt. 40. In ommibuus ſuis actibus peccator ſeryvit dominanti cupiditati. Moti- vum enim verò peccatoribus ad orationem, jejunium ac eleëmoſynam inducendis valdè idoneum! S Nota, ℳ (18) 50 Nota, hàâc propoſitione 45. inſtaurari præterea hæreſin à Tridentino ſeſſ. 6. can. 7. anathemate fulgu- ritam, videlicet: non ſolùm inferni metum, ſed etiam alia omnia opera, quæ ante peccatoris juſtifi⸗ cationem fiunt, ac proinde necdum ab amore in illo dominante proficiſcuntur, etiam eſſe peccata. 46. Prop. Cupiditas, 46. Quèd amor (uni- aut Charitas, uſum ſen- cum humani cordis or- ſuum bonum, vel malum ganum, authore Que- faciunt. Matt. 5. 2S. nellio) uſum ſenſuum bonum vel malum faciat; bonum quidem, ſi uſus iſte in caritate fundetur; ma- lum verò, ſi cupiditas ſit ejus principium. Quenel- lius nil medium agnoſcit inter caritatem & cupidita- tem. Solus Dei amor uſum ſenſuum bonum efficit. Ex quocunque demum alio principio oriatur uſus ſen- ſuum, maluseſt. Atque ità uſus ſenſuum, quo illos ex metu inferni mortificarem, malus eſſet. Nota, Quenellium non ſolàùm actus in individuo indifferentes reſpuere, quod eſt orthodoxum, ſed etiam nullum agnoſcere actum bonum bonitate mo- rali & naturali præcisè, quod eſt erroneum. . 47. Prop. Obedientia 47. Quòd obedientia legis proſluere debet ex legis non nilſi falſa juſtitia fonte; & bic fons eſt Cha- ſit, niſi proffuatè fonte ca- ritas. Quando Dei amor ritatis : Error in 16. eſt illius principium inte- propoſitione Bajana dam- rius & Dei gloria ejus f- natus à Summis Pontifi- mnis, tunc purum eſt; quod cibus Pio V. Gregorio apparet exterius; alio- XIII. & Urbano VIII. quin non eſt, niſi hypocri- Non eſt vera legis obedien- ſis, aut falſa juſtitig. Sia, qua fit ſine caritaie. Matt. 2 3. 26. 16932 1. Quèd Ce le, viral Auselti 4 . P. e ſn ye niſi iſt hecca Munne, ſue Char. 8. Alius Bej⸗ 49 Dr ellatcn oft, i lutm in Marc. 7 o. beo Mamat 44 ni 7 hr Non Pile 1D ſii⸗ Non Der (h 13.39. rai Nnnn henmnre lin. wvetun,1 cnori b amoteiil eet. Ndamor mni cords Atkore ⸗ lum Elun mmdlumiru fundennzl & oien Ninn het fenrilut ohnum, uluel. Auinin . kolon, Pnnboniren Oveun, deb⸗ htüfllu⸗ olntete⸗ Ptror 4 ℳ (19) 90 2. Quòd peccatum ex ſolo metu & necdum ex Carita- te, vitare vel deteſtari non ſit niſi hypocriſis. ui alius eſt (Lutheri) error à Tridentino damnatus. 48. Prop. Quid aliud eſſe poſumus, niſi tene- bræ, niſi aberratio, & niſi peccatum ſine Fidei lumine, ſine Chriſto, & ſine Charitate Eph. 5. 8. 48. Quèd ſine fidei lumine, ſine Chriſto & ſine charitate non poſſi- mus niſi peccare. Toti- dem ergo in infideli & omm peccatore erunt Peccata, quot actiones. Alius Bajaniſmus conſectariis pernicioſiſſimis fœtus. 49. Prop. Ut nullum peccatum eſt ſine amore noſtri, ità nullum eſt opus bonum ſine amore Dei. Marc. 7. 2 2. 2 3. 50. Prop. Fruſtra cla- mamus ad Deum, Pater mi: ſi ſpiritis Charitatis non eſt ille, qui clamat. Rom. 8. 15. 5 I. Prop. Fides juſtifi- cat, quando operatur; ſed ipſa non operatur, ni- ii per Charitatem. Act. 13. 39. rioſum eſt & erroneum. 49. Quèòd nullum ſit opus bonum ſine amore Dei, ſicut nullum pec- catum eſt ſine amore no- ſtri. Quod in errores præcedentes recidit. 50. Quèòd Deus non niſi ſolos clamores carita- tis audiat. Error aliis vir- tutibusinjurioſus. 5§ I. Quèd Fides non niſi per charitatem opere- tur: quaſi fides nihil operaretur ad converſio- nem peccatorum, in qui- bus non eſt charitas, nec operetur per alias virtutes in juſtis, quod Fidei inju- 52. Prop. (20) 90= 12. Prop. Omnia alia ſalutis media continentur in ſide, tanquam in ſuo germine, & ſemine; ſed bac ſides non eſt abſque amore & ſiducia. Act. 10. 43. 52. Quòd fides nun- quam ſit abſque atnore & fiducia, quod relatè ad Syſtema Janſenii propu- duos includit errores do- Ctrinæ Tridentini oppo- ſitos, & recenter adhuc ab Alexandro VIII. damnatos, nimirum; quod nul- lum ſit inter charitatem, aliaſque virtutes diſcrimen, quodque illæ ab hac nunquam ſeparentur. 53. Prop. Sola Chari- tas Chriſtiano modo facit (actiones Chriſtianas )per relationem ad Deum, & Jeſum Chriſtum. Coloſſ. J3. 14. 53. Quèd ſola chari- tas Chriſtiano modo fa- ciat (actiones Chriſtia- nas) per relationem ad Deum & Jeſum Chri. ſtum. Id eſt, quèd ſo- la charitas nos faciat age- re Chriſtiano modo . ſola Deum & ESCUM Chriſtum honoret. Quod in errores propoſitionum præce- dentium recidit. 54. Prop. Sola Chari- tas eſt, quæ Deo loqui- tur „ am ſolam Deus audit. I. Cor. 13. 1. 55. Prop. Deus non coronat, niſi charitatem; qui currit ex alio impul- ſu, & ex alio motivoi, in- vanum currit, I. Cor. 9. 24. 54. Quèd ſola chari- tas Deo loquaturx, quèd eam ſolam Deus audiat. 4 neez firtute Clrimus, iktilte Pro gnatum à Quenellio, Vigde 50. propoſitionem. 55. Quèd Deus non coronet niſi charitatem; quèd, qui currit ex alio † impulſu & ex alio moti· vo, in vanum currat. Et tamen Deus coronat om- nes Geclinammnn b. bi⸗ nuneain gloniun Dium hono 3. ies, ſaſtin Munmlitate Juperiores Vrutes, Cuntitate 1 Dop. Peccaton, 1 4 41, 6 no Vn, uhr 1 uam cor Cedt Obler 1 dagls cen Iae hab Cdi cen. blae Grt Jvol ttl Ppleni lucitenols Pügenrni r ecener irum l turädlaim entut. 1d o 4 ro no unes Cn , iehronen DAck, N Nlam Deu ihe ₰ (21) 0 nes virtutes noſtras ſupernaturales, nec in vanum currimus, quando ex metu pœnatum æternarum in virtute progredimur, aut eodem ex motivo à peccato declinamus. L 56. Prop. Deus non re- munerat niſi haritatem, quoniam Charitas ſola Deum bhonorat. Matt. 2 5. 36. 56. Quèd Deus non remuneret, niſi charita- tem; quia Charitas ſola Deum honorat. Hæc propoſitio nihilo magis, quàm ſeptem præceden- tes, ſuſtineri poteſt, niſi ſupponas fidem, ſpem, humilitatem, mortificationem, obedientiam erga Superiores, juſtitiam erga proximum &c. non eſſe virtutes, nihilque mereri, aut non diſtingui 4² charitate. 77. Prop. Totum deeſt peccatori, quando ei deeſt ſpes, & non eſt ſpes in Deo, ubi non eſt amor Dei. Matt. 27. F5. 57. Quèd non ſit ſpes in Deo, ubi non eſt amor Dei. Quod erro- neum eſt. 2ꝛdus error eſt, quòd jactura Fidei ſit inſeparabilis à jactura Spei. 58. Quòd nec Deus ſit, nec Religio, ubi non eſt charitas. Ergo fides ſemper cum chartitate amittitur, nec adeò un- quam contingit, ut Fides, hanc charitatem præ- cedat. Obſervandum hic, omnes haſce propoſitiones eò magis cenſurà dignas eſſe, quod intelligantur de cha- 58. Prop. Nec Deu⸗ eſt nec Religio, ubi non eſt Charitas. I. Joan. 4. 8. titate habituali & dominante, de amore qui veluti b 3 prin⸗ M principium & motivum dominatur in uſu intellectůs, voluntatis, ſenſuum &c. Quidquid à charitate in no- bis dominante non procedit, peccatum eſt, Que- nellii ſententiã. Cujus rei plena probatio reperietur in reflexionibus Quenellianis, in Luc. 10. v. 27. Rom. 6. v. 4. Matth. c. 6. v. S. cCap. 1 2. v. 3 5. Cap. 22. v. 14. I. Cor. 16. verſ. 14. &c. Vide etiam ſuprà pro- poſitiones 44. & 47. 59. Prop. Oratio im- piorum eſt nopum pecca- tum, & quod Deus illis concedit, eſt norum in eos judicium. Joan. 10. 25. 1693. 60. Prop. Si ſolus ſup- plicu timor animat pœni- tentiam, quò hæc eſt ma- gis violenta, eb magis ducit ad deſperationem. Matth. 27. 5. 61. Prop. Timor non niſi manum cohibet, cor autem tamdiu peccato ad- dicitur, quamdin ab amo- re juſtitiæ non ducitur. Luc. 20. 19. 59. Quèd oratio im- piorum ſit novum pecca- tum; & quod Deus illis concedit, ſit novum in eos judicium. Propoſi- tio erronea & pernicio- ſiſſima. 60. Quèd, ſi ſolus ſupplicii timor animat pœnitentiam, quò hæc . eſt magis violenta, edèd e Qe magis ducit ad deſpera- tionem. Error ſcanda- loſus & doctrinæ Triden- tini contrarius. 61. Quèd timor non niſi manum cohibeat, cor autem tamdiu peeca- to addicatur, quamdiu ab amore juſtitiæ non ducitur. Merus Luthe- raniſmus, ac inſuper tri- plex aperta adverſus Concilium Tridentinum re- Sonnti. ritione luntarem onit er Lea diexclud ſalueins. ſcandol. tio homit Peſores. Quen Cere non Ullaſtarn quödtin (colmiterun imorecor CAN. Uir Tuib ectamnen Merucone Lenpeccr rnorumn cepeln torumn Puonant 2. P n abſt corle ſi oran 46. Ninrelechn Aitte nn n et, Nioreſein . 10.7.1 L.zſ.c uun uprin⸗ c ornio n Noruln N wolbenl ſr woum n. Do 1 & pelund 6 lN, tdd ⸗ candi. α (23) 90 nantia. Nam Imò Concilium hoc declaravit, attritionem ex metu gehennæ conceptam, modò vo- luntatem peccandi excludat, eſſe Dei donum; ſup- onit ergo Sacra Synodus tanquam certum, quèd æc attritio, ſaltem aliquando, voluntatem peccan- di excludat; alioqui nihil illo Tridentini ratiocinio fallacius. 2dèò Damnat eadem Synodus binas haſce ſcandaloſas Lutheri propoſitiones: quòd talis attri- tio hominem reddat hypocritam, & peccatores faciat ejores. Quenellius his ſuper capitibus Concilio contradi- cere non veretur, ac primè quidem ſine reſtrictione ulla ſtatuit, quòd timor non niſi manum cohibeat, quòèòd timorem, quamdiu ſolus eſt, ſemper in corde comitetur amor peccati, id eſt, quòd attritio ex timoreconcepta, nunquam excludat voluntatem pec- 2. Sanè hypocriſis eſt, ſiſtere ſe ad pœniten- tiæ Tribunal, ibique loqui tanquam pœnitentem, nec tamen reverà in corde pœnitere, hoc autem Au- tore Quenellio, facit omnis peccator ſolo gehennæ metu concuſſus, cùm adhuc in corde habeat amo- rem peccati. 3. Hic metus & hæc hypocriſis „cum ſit novum peccatum, urpote fructus à cupiditatis ra- dice pullulans, nônne augebit numerum ejus pecca- torum? En itaque triplex adverſus Tridentinum re- pugnantia. 62. Prop. Qui à malo non abſtinet, niſi timore pœnæ, illud committit in corde ſuo, & jam eſt reus coram Deo. Matt. 2 1. 46. 62. Quòd qui à malo non abſtinet, niſi timore pœnæ, illud committat in corde ſuo, & jam ſit reus coram Deo. Hac propoſitione gehennæ me- ₰☚6 (24) ce. . metus non ſolùm è virtutum albo expungitur, ſed etiam in vitiorum claſſem refertur. 6 3. Prop. Baptivatus adhuc eſt ſub lege ſicut ju- dæus, ſi legem non ad- impleat, aut adimpleat e ſolo timore. Rom. 6. 14. 64. Prop. Sub male- dicto legis, nunquam fſit bonum, quia peccatur, 63. Quèòôd Baptizatus adhuc ſit ſub lege, ſicut Judæus, ſi legem non adimpleat , aut adim- pleat ex ſolo timore. 64. Quòôd IIraëlitæ, utpote ſub maledicto le- gis (hoc eſt, juxta Que- ſive faciendo malum, ſiye illud non niſi ob timorem eritando. Gal. 5. 18. nellium, in impotentia ad ullam legis partem abſque peccato implen- dam) conſtituti, non modò non facerent unquam bonum, ſed etiam con- ſtituti forent in funeſta neceſſitate Deum offendendi, vel ejus præcepta transgrediendo, vel ex ſolo metu iiſdem parendo, quod motivum, ſecundum princi- pia Janſenii ac Quenellii, non poterat niſi carnale eſſe, & non poterat non actus eorum peccaminoſos efficere. Vide propoſitiones 6. 7. & 65. ad quas hæc refer- tur, uti etiam ad alias Autoris reflexiones in Marc. c. 8. v. 2. Joan. 13. v. 3 4. Ep. ad Gal. 4. v. 3. Apocal. 12. v. 3. &c. Ubi populus Judaicus „quamvis inter omnes gentes electus, ut eſlet populus Dei per excel⸗ lentiam, nobis depingitur, tanquam Populus merèé temporalis ex ſtatu ſuo, id eſt vi ſtatus, in quo Deus illum conſtituit, imponendo ei legem ſuam; tan- 5 quam populus, qui non habebat, niſi ſpes carnales; tanquam populus, quem Deus reliquit in impotentia acdiinplendi præcepta ſua abſque peccato; tanquam 1. populus ini hal Ammmam mas carn terna, n nes Q (quod ne ſpembot ilisidon⸗ ipſonon ſedin vir 1ſupta nima lhar mer Ar 5 ſe⸗ ſgnibcne ua Hebr ii, que Hc deſt Dororumn in Mon ni eretemn s, hoe ceber, n deris boer ſta ieeces ec tamen metecar foponin (25) 5* enI, populus propriæ imbecillirati ſuæ derelictus, qui nihil habuit quod manducaret, nihil, quo paſceret A Drim anmmam; qui nihil habuit niſi umbras, nil niſi victi- bE mas carnales, cui nihul datum fuit, niſi ſpecies ex- IEgen terna, nil niſi cortex, nil niſi httera &c. Quæ om- II A nes Quenellii expreſſiones non ſolùm ſignificant me. (quod nonnulli Theologi dixiſſe potuerunt) fidem, d Min ſpem bonorum æternorum, ac media conſequendis ied? illis idonea, quæ Judæi habebant ſub veteri fœdere, uC ipfis non fuiſſe data ratione ſui ſtarus per ſe ſpectati, n inpone ſed in virtute fidei Meſſiæ venturi, quæ ipſis data fue⸗ gsm rat ſupra ſtatum ſuum. Verum hec Theologia mi- nimé arrideret Quenellio. Contendit ipſe non ſiolum ui, à hæc media non fuiſſe Hebræorum ſtatui ſub lege deumce affixa, ſed etiam illos iis abſolutè caruiſſe. Et hoc n lenden ſignificat eſſe in impotentia adimplendi legem Dei, in 1G Doe qua Hebræi eſſe non poterant, niſi quia carcbant gra- ndingun tia, quæ legis impletionem verè poſſibilem efficeret. urms Hac deſtituti, ne fidem quidem aut ſupernaturalem bonorum alterius vitæ ſpem elicere poterant; Atque ita non niſi ſpes carnales fovere poterant, erantque NGhré merée temporales per ſtatum ſuum, inquit Quenel- npecummn Gnetr lius, hoc eſt, vi fœderis ipſius, quod hic ſtatus ſan⸗ 47 ciebat, ac legis veteris, quæ erat veluti tractatus ipſe unde foœderis. Hoc verò quid aliud eſt, quàm eſſe repro- n „bos ex ſtatu ſuo, cum fſit eſſe ex ſtatu ſuo ſpei ſalutaris hei * incapaces, & inſuper obligari ad ſervandam legem, G nec tamen eam ſervare poſſe, niſi ob ſpes metusque E mere carhales & peccaminoſos: WZ in ut Nora quantumcunque prava ſit in ſeipſa hæc 64. s r „propoſitio, evadere tamen longè horribiliorem ac in- tin inp, 5 finitè pernicioſam moribus, ſi jungatur cum eo, . tanu. wſ 5 quod quod eam præcodit in reflexionibus in verſum 16. cap. 5. Epiſtolæ ad Galatas, ubi chcitur S. Paulus docere quatuor ſtatus per quos tranſit genus humanum, & per quos quilibet electus ordinariè tranſit. Nam ſen- ſus naturalis & obvius propoſitionis ſic junctæ cum eo, quod illam præcedit, eſt: quod quilibet electus ordinariè tranſeat per ſtatum, in quo nunquam faciat bonum, quia peccat ſive malum faciat, ſiye illud non niſi ex timore fugiat. Monſtroſum ſanè effatum, quod horrendæ licentiæ oſtium aperit. Nam, ſi quis tentatione aliquâ urgeatur, paſſioni ſuæ habe- nas laxans dicere poterit: Ecce me conſtitutum in ſtatu, per quem, teſte Sancto Paulo, quilibet ele- Gtus ordinariè tranſit. Nunc eſt tempus tranſits mei. Eluctabor, utialii, ac deinde ad alium quem- piam ſtatum tranſibo. Fruſtra me à lege communi immunem velim. Quilibet electus hàc ordinariè tranſit; veniet deinde tempus faciendi bonum. 6 5. Quèd lex vetus non effecerit niſi manci- ia : Quod adverſatur S. Paulo dicenti: Iſraëli- tas vi veteris fœderis ſi- mul fuiſſe filios & man- cipia, filios quidem pro- 65. Prop. Moyſes, Propheta, Sacerdotes, & Doctores legis mortui ſunt abſque eo quod ullum Deo dederint filium, cuùm non eſfecerint niſi mancipia per timorem. Marc. 12. 19. pter divinam adoptio- nem & gratias ſpirituales . eam comitantes, mancipia verò ob multitudinem præceptorum, quibus gravabantur, & propter pœ- nas lege decretas in tranſgreſſores, ac denique pro- pter calamitates etiam temporales à Deo intentatas. 2. Quòd lex vetus non effecerit niſi mancipia,; & qui- gem dentalie Niuebat Victimas bat, ſi Quis tus: &t guſtini . ſpiritum tatis hoch 66. I Deo ap) lebet al brutalib gut Aca, aluifalen, fein ſcuti ßien, ſauiilii 19j. donee Der Kerpelln Gin non Perwuver dlu, lee Deumir ciorum: 67. lis non Deun, lurun . 5 ſtum ee 19. un llt tieen maneN,6 . Mulr juncten llibet ein luan fui ſpe ilulu Me efimn. . Nn,1 Nni lan hh nlkmmmin , Glte⸗ s auls Aiunn quen gcomnn ic n bonum. S Mop. ed an unmu, ulilm „ (imn t un, En nuf 1 e⸗ M. b mllind Geninf 8 0 Deo MMen — (27) 80= dem talia per ſtatum funeſtum, in quo Judæos con- ſtituebat, mancipia culpæ obnoxia, devotas inferno victimas, ſive non implerent, quod lex ab ipſis exige- bat, ſive implerent. Quis has blaſphemias audiens non cohorreſcat to- tus? & tamen hoc ipſum eſt, quod cœleſtem S. Au- / guſtini doctrinam, Eccleſiæ Romanæ hæreditatem, ſpiritum Chriſtianæ Religionis, fundamentum pie- tatis hodie vocare quidam non duhitant. 66. Prop. Qut vult Deo appropinquars, nec debet ad ipſum venire cum brut alibus paſſionibus, ne- que adduci per inſtinctum naturalem, aut per timo- rem ſicuti Beſtiæ, ſed per Rdem, & per amorem ſicuti filii. Hebr. I2. 20. 1693. 66. Quèd qui vult Deo appropinquare nec debeat ad ipſum venire cum brutalibus paſſioni- bus, neque adduci per in- ſtinctum naturalem aur timorem ſicuti beſtiæ, ſed per fidem & amorem, ſicuti filii. Igitur qui brutales aliquas paſſiones habet, debet expectare donec Deus eum liberet, nec orate Deum, ut illas 4 ſe expellat (id enim foret appropinquare Deo) quam- diu non inſpirat illi charitatem, quæ ſola poteſt ei permittere , ut veniat ad Deum per orationem. Tam- diu, nec inſtinctum naturalem ſequi debet, quo ad Deum impellitur, nec ſinere ſe moveri metu ſuppli- ciorum à Deo intentatorum. 67. Prop. Timor ſervi- lis non ſibi repræſentat Deum, niſi ùt Dominum durum, imperioſum, in- juſtum , intractabilem. Luc. 19. 2I. 1693. 67. Quèòd timor fervi- lis non ſibi repræſentet Deum, niſi ut Dominum durum, imperioſum, injuſtum, intractabilem. Ergo ₰ (28) 90 Ergo umor ille peccatum eſt, tantùm abeſt ut ſit do- num Dei, & motus Spiritus Sancti ad gratiam Sacra- menti diſponens; modèò peccandi voluntatem exclu- dat, qualem eſſe definivit Tridentinum. 6 8. Prop. Dei bonitas abbreviavit viam ſalutis claudendo totum in Fide, & precibus. Act. 2. 2 1. 68. Quòôd via ſalutis tota in fide precibusque concluſa ſit. Quo pacto ab hac via excluderentur bona opera, imò chari- tas & ſpes. Sed præſumitur Quenellius hic ſeſe ipſum non intellexiſſe. 69. Quòd Gloria Cœ- leſtis, quæ fidei præ- mium eſt, ſit donum puræ liberalitatis Dei, & conſequenter nullatenus 69. Prop. Fides, uſus, augmentum, & præamium Fidei, totum eſt donum puræ liberalitatis Dei. Marc. 9. 22. data ex juſtitia propter merita. Sequitur ſecundèò, ſanctiſſimis quibuſque gloriam æquè parum debitam eſſe quàm pueris, ante rationis uſum morientibus, æquè parùm debitam, qum parùm debita ſit prima gratia omnibus homini- bus. Hic enim notandum, quòd prima gratia om- ninò gratuita ſit, non niſi quia datur ſine ullo merito ex noſtra parte. Quòd ſi daretur intuitu alicujus meriti, non eſſet mera gratia, nec pura liberalitas. Præterea propoſitio illa ſignificat, nihil noſtrum eſſe in conſenſu gratiæ boniſque operibus, nihil à no⸗ bis, nihil quod debeat cenſeri meritum. Cùm enim volumus indicare, quèd in motibus in deliberatis gratix prævenientis nihil fit à nobis, nihil noſtrum, nihil meritorium, non poſſet hoc clarius exprimi, quàm ſi dicamus, eſſe purum donum Dei, donum puræ liberalitatis ejus. 70. Quèd 10. Guum aft Xqud Per ſeizi niendum Candum Hec id haulta e Eeniicirca kEin nes aon 80 pecca (js pönnenle ſoni, al Laltjultifu in, aut geiscal lierat Oines bati, & (AP. 24, on eſt Deumane Magintf dbe dii Obiinetll unctos tando, Putihenn &. 44 e Möonne⸗ udru lbeſt nlre⸗ Wran u Unkavementr. h. ndd din 1 1 Cclcctenn , M Nlin d . lii. ,0 PrA l A ASς. litati D 11. lions Uin⸗ n puens 4 oohibosi⸗ lpümgeme rhnenlone 1 irund 1 cpurt to⸗ .. Ditm 9 n ,Ii ₰☚ (29) 70. Quèòd Deus nun- quam affligat innocentes, & quòd afflictiones ſem- per ſerviant, vel ad pu- niendum, vel ad purifi- 70. Prop. Numquam Deus affligit innocentes, & aſſtictiones ſemper ſer- viunt, vel ad puniendum peccatum, vel ad puri- candum peccatorem. Hæc idea videtur eſſe hauſta ex principiis Jan- ſenii circa ſtatum naturæ puræ, verùm hæc idea falſa eſt & impia, quatenus in ſolis peccatoribus afflictio- nes agnoſcit. Quid enim? an ergo Beatiſſima Vir- go peccatrix erat? an pueri ab Herode trucidati ali- cujus criminis rei erant? nônne erant innocentes? nônne plerique à labe originali purgati, ac circumci- ſionis, alteriuſve cujuſpiam Sacramenti virtute fue- ficandum peccatorem. Joan. 9. 3. rant juſtificati; nunquid horum puerorum innocen- tia, aut Mariæ Sanctitas Deum prohibuit, quò mi- nus eis calicem doloris propinaret? Nônne Chriſtus, qui erat ipſa innocentia, magis quàm cæteri omnes omines afflictus fuit ? Nonne oportuit Chriſtum pati, & ità intrare in Gloriam ſuam? inquit S. Lucas cap. 24. v. 26. Conformitas autem cum Chriſto an non eſt neceſſaria juſto?: Apoſtolus diſertè dicit, Deum quos praæſcivit, & praædeſtinaſſe conformes fier: imagini filu ſui. Atqui per aſflictiones perpeſſionés- que divina iſta conformitas atque ſimilitudo divina obtinetur. Denique noônne afflictiones utiles ſunt ad Sanctos in præſtantiſſimarum virtutum uſu exerci- tandos, ad eos, quantumvis juſtos innocentésque purificandos, ad eoſdem à creaturis abſtrahendos, & ad perfectam cum Deo unionem diſponendos? Nonne afflictiones ſunt veluti pignus & menſurafu- mirorum in Cœlo gaudiorum: 71. Prop. ₰ (30) d0= 71. Prop. Homo ob ſut 71. Quèd univerſali- conſer vationem poteſt ſeſe ter & ſine diſtinctione diſpenſare ab eâ lege, ulla præceptorum Dei quam Deus condidit pro- à præceptis Eccleſiæ, præ- pter ejus utilitatem. Marc. ceptorum juris naturalis 28. à præceptis juris poſitivi, homo ob ſu conſervatio- nem poſſit ſe diſpenſare ab ea lege, quam Deus con- didit propter ejus utilitatem. Arqui nulla lex eſt, nequidem juris naturalis, quæ ob hominis utilitatemn non ſit condita, ergo rulla exiſtit lex, à qua, ſi Quenellio credimus, non poſſit ob ſui conſervatio- nem ſe diſpenſare: Unquamne moralis ulla quan- tumlibet laxa latiorem ſceleribus quibuslibet viam patefecit? Nimis notum eſt inter arcana Janſeniſticæ factionis effata hoc quoque recenſeri: quèd Eccleſiæ præce- pta non obligent in conſcientia, & ſub peccato, niſi quando ea ſine ſcandalo violare non poſſe judicatur. Cum hac eâadem reſtrictione loquebantur ea de re Calviniſtæ, antequam ſe ad excutiendum prorſus jugum comparatos viderent, ſic enim Pſeudomartyr eorum Annas du Bourg ajebat interrogatorüi ſui pag. 33. Quoad jejunia ab Eccleſia præcepta, dixit, ſe quod attinet, nolle ſe ſcandalivare proximum ſuum, ſi in eorundem transgreſſione ſcandalum aliquod ineſe cenſeret; veruntamen ſe etiam non putare in conſcien- tia ſua, offenſum iri Deum, ſi cum gratiarum actio- ne uteretur &c. Utinam pauciora extarent exem- pla abuſuum, quæ per magnos quoſdam è nova ſecta Reformatores moralis iſta doctrina peperit. Etta- men, polità quam Quenellius hic aſlerit, doctti- n: NM, Axion Ebet. Etverd nellius, ctlam Der piabei, Qenelli Ccari potell ſicſpenſ s utilita Otnilse Ponami ſitiri lee 1,Opin recepta Ve lein, Jvan jonis durt. quis nulla Cittiann Mortem, kümin Re ſegtiag. 3 uos hi Carmia & Edtantän cla em pollt ncon 1d unett ge Elligton Ceptotun lerlſigge uis um Pſons poln atconlenen umhupan nlle kch nnwtcleren r, 1cn⸗ ſicolennt rls A⸗ Pughber vi e blin Leclee Abpenn, eſlan Pantu endi gendhun n Mton, Ccmiliß rs, 1, N numnin , r alii 9 atien ₰ (31) 0=⸗ R4, Axioma tam abominabi aborinabile ſatis rationabile videra e atis rationabile viderâ Sl ſan Pol⸗ Eccleſiæ præceptis loquitur Que ſed Theſin ponit general . em, quæ ſe ad ipſæ⸗ etiar ei pr. ar. ss m Dei præcepta extendat. Duplicia ſunt Piace pta Dei, alia juris naturalis, alia poſitivi. RKeflexio uenelli 1 Qenelliana; ſi ad litteram ſumatur, utrique appli 0 10, inqui L . SS Hene⸗ inquit ſine reſtrictione, ora ab ea lege, quam D di diſpen/ D eus condidit ejus utilitatem. Satis cerni 1: Sed . Satis cernitur, què id ſp NNere x, quòi Pectet: Se KR rigidiori propoſitionis hujus Rreeaion ſo zrnu quòd juxta mentem Authoris ſolas juris . itivi grsihl reſpiciat. lue Po- 1. Opinio eſt apud Theolo eologos recept H . olog pta, quèd Dei b⸗ e her nenhun, Polygamiam atque Givorridm . lal „ quando fit ex mutuo C Parti fKint term onſenſu par X mutuo tium j ni urrnar Painit Finge munc caſiun lin a. n n ſervandæ vitæ ſuæ rationem eeaiit, Ra liiben an ſe ab alterutro hoc præcepto Pl 1. nriſtianus aliquis conj 1 rari ſih 1 jugatus videat, intentari ſibi ta S ,niſi alteram ducat uxorem. Mulier Tiinn . Hanai ReSianeinfidlelum eodem in periculo ve ſ. . TIe⸗- urr 1 n nuptias cum homine jam conjugato don Finge inſuper hos homines, aut caſuiſt quos hi conſulunt, bonaà fide judicare 84 ly. H & divortium non adverſentur leci na koh⸗ zarn atura le tům poſitivæ. Huic ſententiæ adjung “ gulam Quenellii: ud l. 1 c a. Sulam (Juehel 4 homo ob ſui conſervati em poſſit e diſpenſare ab ea lege, quam D u. didit propter ejus utilitatem 5 Habebi ame. bona conſcientiâ diſpenſe lege aelue Poniedn i diſpenſatum 4 ſervanda lege ygamiam & divortium prohibet. * Are De „₰ (32) 5 De Cætero non ſolùm in terris infidelium, ſed etiam medio Orbe Chriſtiano evenire poſſunt caſus, quibus hominis alicujus vita ab harum legum viola- tione pendeat; E. G. ſi homo jam conjugatus, nihil- ominus in eodem, quo Sanctus Caſimirus Rex Polo- niæ, periculo verſaretur, niſi alteram uxorem ſuæ priori adhuc viventi ſuperinduceret. Quis hunc ho- minem vetet accommodare ſibi Quenellianam deci- ſionem, ac dicere quòd homo ob ſui conſervationem ſe diſpenſare poſſit &c. Et nonne hac ratione Luthe- rus, aliaque Proteſtantium capita, valdé plauſabili- ter excuſare poſſent datam à ſe quondam Haſſiæ Land- gravio facultatem duas ſimul habendi uxores: ctendi ac proſitendi, baptiſina ſuſcipiendi &c. nil niſi præceptum poſitivi Juriseſt. Scire nunc velim, quo argumento Quenellii diſcipuli perſuadere poſſint in- fideli cuipiam, nullum eſſe periculum, quod illum ab amplectenda Chriſti fide diſpenſare valeat. Vos ipſi fatemini, inquiet illis infidelis, hominem ob ſui conſervationem poſſeè ſe diſpenſare ab ea lege, quam Deus condidit ob ejus utiliratem. Utique ob homi- nis utilitatem inſtituit Deus legem amplectendæ Reli- gionis Chriſtianæ; cur veſtrã ſententiã non poſſim me ab illa diſpenſare, ubi de mea meorumque libe- rorum crudeli nece, aut certè ſervitute agitur &c. Equidem non eſt animus has omnes aliaſque ejus- dem farinæ plurimas, quæ ex hac propoſitione elici poſſent, conſequentias tribuere Quenellio. Non gravatè credemus, cum illas non intendiſſe imò & deteſtaturum eſſe. At non minus verum eſt hæc eſſe conſectaria ſponte fluentia ex propoſitione, quam im- impuce en no 71.0 ſie Chri ſt Cath hendens Elettos, & Onnin 4t prob tem, ho inem, Elecos⸗ Denique præceptum fidem Chriſtianam ample- ribus cir bitu, Uesfideles irwriſdis 73.. Dei, man iu Cnfn, , ut herſan in ejut nun ezu n her 6 ſegzane 12. 1693. Gellum, vollunctl legumen . Woren! Dus hun Mamm Dnleraton tonelith. A 1 ke. P nEHele Noles: kinnm ann Ai.ln Nm, 6 m, lin e . orminenn eilege, 0 e 0)ha ledene tis non I ecthne Pne gl d rsdlie . I. on. nendlen run 4 n oiion, (33) 0% imprudenti excidiſſe quidem ſupponimus, quæ ta- men non ideo minus eſt deteſtanda. H 72. Quòd nota Ecele- ſiæ Chriſtianæ ſit; quòd ſit Catholica, compre- kendens, & omnes An- gelos Cœli, & omnes Electes, & Juſtos terræ, & omnium ſæculorum. At probare catholicita- tem, hoc eſt, amplitu- 72. Prop. Nota Eccle- ſiæ Chriſtiana eſt, quèd Jſit Catholica, compre- hendens, & omnes An- gelos Cœli & omnes Ele- (tos, & Juſtos terræ, & omnium Saæsulorum. Hebr. 12. 22. 2 3. 24. dinem, univerſalitatémque Eccleſiæ, quia Angelos, Electos ac Juſtos complectitur, eſt Eccleſiam his limi- tibus circumſcribere. Nemo unquam ſic ratiocina- bitur, quamdiu ſupponet eam comprehendere om- nes fideles. Accedit quòd hæc Quenellii Eccleſia ſit inviſibilis. Num videntur Angeli? Num Electi, Juſtique ipſi notã aliquà ſenſibili dignoſcuntur: 73. Prop. Quid eſt Ec- cleſia, niſi cætus filiorum Dei, manentium in ejus ſinu, adoptatorum in Chriſto, ſubſiſtentium in ejus perſona, redempto- rum ejus ſanguine, viven- tium ejus ſpiritu, agen- tium per ejus gratiam, & exſpectantium gratiam futuri ſæculi. 2. Theſſ. 1. 12. 1693. 73. Quòd Eccleſia ſit cœtus filiorum Dei, ma- nentium in ejus ſinu, vi- ventium ejus ſpiritu, agentium per ejus gra- tiam &c. At ſi Ecclæſia nihil aliud eſt, ergo nul- lum in ea locum habe- bunt peccatores; hi enim nec vivunt Spiritu Dei, nec agunt per ejus gra- tiam &c. Hoc autem fo- ret purus Calviniſmus. 74. Prop. ₰ (34) 9*— 74. Prop. Eccleſia, ſive integer Chriſtus, In⸗ carnatum Verbum habet ut Caput, omnes verò Fanctos ut Membra. 1. Tim. 3. 6. 74. Quèd Eccleſia, ſive integer Chriſtus, In- carnatum Verbum ha- beat ut Caput, omnes verò Sanctos ut Membra. Peccatores igitur non ſunt Membra iſtius Chri- ſti, adeôque nec Eccleſiæ, quæ hæreſis eò collimat „ ut obedientiæ jugum excutiant omnes i, qui ſcient, aut putabunt ſe ſcire, quòd ſui Paſtores aut Epiſcopi ſint improbi; quòèd ſint in ſtatu peccati mortalis, cùm eos hoc ipſo pro Paſtoribus legitimis habere non poſſint. 75. Prop. Eccleſia eſt unus ſolus homo, compo- ſitus ex pluribus membris, quorum Chriſtus eſt Ca- put, vita, ſubſiſtentia, & perſona; Unus ſolus Chriſtus compoſitus ex pluribus Sanctis, quorum eſt Sanctiſicator. Eph. 2. 14. 1 5. 16. 75. Quèd Eccſeſia ſit unus ſolus Chriſtus, com- poſitus ex pluribns San- ctis, quorum eſt San- Ctificator. Ergo pecca- tores non componunt Eccleſiam. Nota prius membrum propoſitionis 75tæ non eſſe admodum intelligibile ; innuitur tamen, quèd ad hoc, . . A ut quis ſit Eccleſiæ Membrum, neceſſe ſit vivere vitã . . . . Chriſti, aut eundem vivum in ſe habere. Quà ratio- ne excluderentur iterum ab Eccleſia omnes Chriſtiani . qui non ſuntin gratia. 76. Prop. Nihil ſpacio- ſius Eccleſi’ Dei, quia omnes Electi & Juſti om- nium Saculorum illam componunt. Eph. 2. 22. 76. Quèd nihil ſitſpa- tioſius Eccleſiâ Dei, quia omnes Electi, & Juſti omnium ſæculorum eam componunt. Meminiſſe ſolo. ſorun lecleſi Aliud et ex klec 77. uit pit. Dei, ſu, Deum Ohriſun oan.2. le, deb Quumcit lue iple dee⸗ Amubu lunt. 8 cellatinn Cbenel anittit, fünam . lnane ſum daunmat GtoVI Peccatore Pariter P ir Ppil. eln ſpi menbr ſeiie ad lac Chrlus, Verbun! pun 1 N osurhlenn igin brallin Aoehoolin zi,gi ſin Anbrioninn. rlo,int Aenn oebecki CinltugN luubrs un S Ld C Na n ppin, e; ſi et ge. Quie esi ntlte 1 61661 vt 6 ci, Pec, & Holm⸗ un Nn, (3 5 o⸗ ſolorum Electorum & Juſtorum, ubi vaſtiſſimam Eccleſiæ amplitudinem indicare conſilium eſt, quid aliud eſt, quàm eos fideles ab illa excludere, qui nec ex Electorum, nec ex Juſtorum numero ſunt? 77. Prop. Qui non du- 77. Quèôd, qui non cit vitam dignam Filio igt ducit viram dignam Filio Dei, & Membro Chri- Dei, & Memhto Chri- ſti, ceſſat interius habere Deum pro Patre, & Chriſtum pro Capite. I. ſti, ceſſet interius habere Deum pro Patre, & Chriſtum pro Capite. Joan. 22. 1693. “V Sed qui non habet inte- riùs Chriſtum pro Capi- te, debet amiſiſſe fidem ſpémque Chriſtianam. Quamgdiu enim hæ in peccatore remanent, habet ad- huc ipſe interius Chriſtum pro Capite, cùm ſpes fidesque dona ſint interna, quæ aliunde quàm ex in- fluxu hujus Capitis in membra, provenire non pos- ſunt. Sed qui non ducit vitam dignam Filio Dei, ceſſat interius habere Chriſtum pro Capite, ut inquit Quenellius, ergo peccator ille non ſolum charitatem amittit, ſed ſimul etiam reipsãâ fidem ſpemque Chri.- ſtianam perdit, nec quidquam illorum remanet, niſi inane ſimulacrum. Quæ eſt hæreſis à Tridentino damnata ſeſl. 6. can. 2 8. ac deinde etiam ab Alexan- dro VIII. in decreto dato 7. Decembris 1690. Nota, peccatores, ſi ceſſent eſſe Membra Chriſti, nec eſſe pariter Eccleſiæx Membra, & , ſi quidem Sacerdotes aut Epiſcopi ſint, eos ſaltem amittere jurisdictio- nem ſpiritualem: Manifeſtum enim eit eos, qui membra nonſunt, nec eſſe poſſe Capita, ſive Fccle- ſiæ univerſalis, ſive Eccleſiarum particularium. c 2 HD 78. Prop. ₰ (36) 9* 78. Prop. Separatur quis à Populo Electo, cu- jus figura fuit populus ju- daicus & Caput eſt geſus Chriſtus, tam non viyen- do ſecundum Eyange- lium, quam non creden- do Eyvangelio. Act. 3. 23. 78. Quèd quis ſepa- retur à populo electo, cujus figura fuit populus Judaicus, & Caput eſt JESU §& Chriſtus, tam non vivendo ſecundàùm Evangelium, quâm non credendo Evangelio. Hac propoſitione cexcludun- tur ab Eccleſia, cujus Chriſtus eſt Caput, & cujus fi- gura fuit populus Judaicus, excluduntur, inquam, fideles non viventes ſecundàùm Evangelium. Mani- ſeſtum eſt hanc propoſitionem 3 S. aliaſque ſex eam præcedentes, apertè favere Calviniſmo, ſive hæreſi, quæ Eccleſiam ex ſolis prædeſtinatis, vel juſtis com- ponit: verùm Quenellii denunciatores benignè præ- ſumere voluerunt, harum ſeptem propoſitionum conſequentias, quamtumvis legitimas, ab Autore non fuiſſe præviſas. Imò monuerunt, veritatem huic errori oppoſitam à Quenellio exprimi in duobus ſuarum reflexionum locis. Unus eſt in ſoannis 14. v. 20. alter in 1. Joannis 2. v. 19. nam & Locis ſex & viginti quæ in Indice operis Quenelliani citantur ſub Titulo Eccleſia permiæta peccatoribus & juſtis, repe- riuntur undecim falsè citata; reliqua verèò nihil aliud dicunt, quàm peccatores in Eccleſia cum juſtis eſſe benian . Ecckſiam eſſe mixtam è juſtis & peccatori- us, uti dici poſſet Hollandiam eſſe mixtam civibus & extraneis. Id non ſignificat peccatores eſſe membra Eccleſiæ magis, quàm extranei ſinr membra Reipu- blicæ, in qua pro tempore degunt. Conſtat autem Uos Proteſtantes, qui è ſolis Juſtis aut Electis de. nam ſum con CAores le Eacl cem Cue ſaclcit, lerlle,e tiumerte zgeh⸗ ſarun e, omn herſonar re, G tum, V. lena g 1.Cor. 1. Arer gnatin uicaye Faiiling erhujns tatis augt l, aen hefſenar o. (ra ri ibin. 4 Akerſi haſin ſt um nen 1qieler pulo cein⸗ fiit ohlr Chr hniſtus, un o Koumd , qunt ungeln E e arhn⸗ t, Kolſuͤr⸗ ur, en un. M. neſter yeherel, SS Geinneſe oholnem , Mo r, Wu tmindon nrb zicumm d ti, cumm ſd S ℳ₰ℳ (73) Se⸗ ſiam componunt, nihilominus aſſerere, quòd pec. catores & reprobi fint in Eceleſia, dum negant eſſe de Eccleſia. cem Quenellii non fallere Sed quid multa? Fatendum eſt Indi- 4. uoad hæc duo loca, idque . ſufficit, ut benignè præſumatur ipſe ſe non intel- lexiſſe, dum in propoſiuonibus jam adductis contra- rium errorem ſtabilivit. 79. Prop. Uiile, & ne- ceſſarium eſt omni tempo- re, omni loco, & omni perſonarum generi ſtude- re, & cognoſcere ſpiri- tum, Pietatem, & My- ſteria Sacra ocripturæ. 79. Quèd utile & ne- ceſſarium ſit, omni tem- pore, omni loco & om- mi promiſcuè perſona- rum generi ſtudere, & cognoſcere Spiritum, pie- tatem, & Myſteria Sacræ 1. Cor. 14. 5. Scripturæ. Hæc propo- ſitio generalis, cujus falſiatem experientia quotidiana demonſtat, repu- gnat inſuper regulæ ſapienter à Tridentino conſtitutæ, quà cavetur, ut ſacrorum Bibliorum lectio, in vul- gari lingua, ſolùm iis concedatur, quos conſtiterit ex hujusmodi lectione non damnum, ſed fidei & pie- tatis augmentum capere poſſe. Præterea falſiſſimum eſt, ac erroneum dicere, quòd hæc lectio ſit omni perſonarum generi neceſſaria. 30. Prop. Lectio Sa- 80. Quèd Sacræ Scri- cræ Scripturæ eſt pro om- an lectio ſit pro omni- nibus. Act. S. 2 8. bus ſine ullo lrimine. Hæc propoſitio pugnat adverſus hæc Concilii Tridentini verba, quòd Expe- rimento manifeſtum ſit, ſi ſacra Biblia vulgari linguâ paſſim ſine diſcrimine permittantur, plus inde ob homi- num temeritatem detrimenti, quàm utilitatis oriri. c 3 Quòd ₰ (38) 90 Quòd ſi Quenellius ſolum dicere voluiſſet, quèd Scripturæ lectio cujuſcumque ſexus & conditionis ho- minibus permitti poſſit, nihil diceret non conforme ſpiritui Concilii, & uſui Eccleſiæ; verùm hoc Que- nellio ſatis non eſt; pugnat ille contra ſententiam, non ad libitum confictam ſed reipſa exiſtentem ac pra- Cticam. Elu utiocl itaque opinio non eſt illa, quæ contenderet ſufficere, quòd quis ſit hujus conditio- nis, aut ſexus, adhoc ut Scripturæ legendæ incapax ſit & indignus. Hoc enim nec Eccleſiæ ſententia eſt, nec ullius Epiſcopi praxis. Contra larvam digladia- retur, qui id, quod ab omnibus æquè exploditur, ſuſcipecet impugnandum. At, velle, quod ejus- modi lectio non ſit promiſcuè pro omnibus fidelibus, niſi obtentà à Paſtoribus facultate, hoc demum eſt quod pro illuſione habet Quenellius. Et verò ad quid erit neceſſe petere hujuſmodi facultatem, ſi Chriſtus Scripturæ lectionem non ſolùm permittit, ſed etiam imperat univerſis, ſi Paſtoribus prohibet, ne ulli eandem interdicant. Et hoc eſt, quod hic pronunciavit Quenellius, hoc poſteriori ſenſu dicit; hanc lectionem eſſe pro omnibus. Quod de lectione Scripturæ Quenellius dicit, non ſpectat ſolas Eccleſias Galliæ, quarum jura conſuetu- dinésque hic non expendo, ſed de totius mundi fide- libus, loquitur. Jam verò fatentibus uno ore, & & ſine ulla controverſia Doctoribus univerſis, Regu- læ Indicis Concilii Tridentini circa lectionem Bibho- rum obligant in Eccleſus Italiæ, Hiſpaniæ noſtrique Belgii &c. 8 1. Prop. uncti Nen Laicis fati orab K.I3. da.Doo⸗ ll 4 C Hſuuctiſcart tatig, & danttarun Damnhſun ſuununaß. nahere. 4 83. D gionis non iani ſen (forum il er fanina, le, ſl ex lnj ſaenti Otlraftin 1e ſun ha 26. — 1. iantur urunſe Mnatim! = — nilet,n önditionosto. n coltone um hoee Alententam kenemarhe neliln, d⸗ isaunto⸗ eheieh ſemeannck, am gldr⸗ Letplodnnt, Aod in foelbus, demmurc 1 Wd Acoleten, un hene bus bo ſeng uschchn ua c iusmunti⸗ 5 un 1 ₰ℳ (39) de= 81. Prop. Obſcuritas Sancti Verbi Dei non eſt Laicis ratio diſpenſandi ſe ipſos ab ejus lectione. Act. S. 13 82. Prop. Dies Domi- nicus à Chriſtianis debet ſanctificari lectionibus pie- tatis, & ſuper omnia Sanctarum Scripturarum. Damnoſum eſt velle Chri- ſtianum ab hac lectione re- trahere. Act. I. 2 I. 5. 83. Prop. Eſt illuſio ſibi perſuadere, quòd no- titia Myſteriorum Keli- gionis non debeat commu- nicari fæminis lectione ſa- crorum librorum. Non ex fæminarum ſimplicita- te, ſed ex ſuperba Viro- rum ſcientiâ ortus eſt scri- pturarum abuſus, & na- tæ ſunt hareſes. Joan. 4. 26. 81. Quèd obſcuritas ſacrarum litterarum non ſit ratio diſpenſandi ul- lum omnino laicum ab earum lectione. Propo- ſitio hæc nimis generalis eſt, æquè acpræcedentes. 82. Quèd dies Domi- nicus à Chriſtiamis (ſine ullo diſcrimine) debeat ſanctificari lectione San- ctarum Scripturarum; quodque damnoſum ſit, eos ab hac lectione velle retrahere. 8 3. Quèd notitia My- ſteriorum Religionis de- beat promiſcuè fœminis quibuslibet communica- ri lectione ſacrorum li- brorum; quôdque ſit illuſio, ſibi perſuadere contrarium. Ergo Ec- cleſia quæ iĩd ſibi perſua- det, in illuſione eſt. 2. Quèd Scripturæ abuſus, hæreſesque nunquam oriantur & Gmplicitate fœminarum, ſed ex ſuperbia virorum ſcientia. Quaſi verò Eccleſiaſtica, ac no- minatim Janſeniſmmi hiſtoria nullum nobis abusũs ex c 4 ſim- * (40) 80 ſimplicitate ſequioris ſexs hac in parte exorti, exem- plum ſuppeditaret. 84. Prop. Abripere è Chriſtianoriim manibus MNovum Teéſtamentum, ſeu eis illud clauſum tenere, autferendo eis modum iſtud intelligendi, eſt illis Chri- ſti os obturare. Matt. 5. 2. 84. Quòd quibusvis Chriſtianis promiſcue non permittere lectionem Scripturæ, in lingua vul- gari, ſit illis os Chriſti, eorundem gratia aper- tum, obturare. Nemini itaque poterit Eccleſia prohibere Scripturæ lectionem. Propoſitio huic Chriſti Sponſæ, ejuſque 8 ½. Prop. Interdicere Chriſtianis lectionem Sa- cræ Scripturæ, præſertim Evangelu, eſt interdicere uſum luminis Eiliis lucis, & facere, ut patiantur ſpeciem quandam excom- municationis. Luc. 1I1. 33. 1693. conſuetudinibus injurioſa. 85§. Quèòd non per- . —— . X mittere ità promiſcuè le- ctionem illam, ac præ- ſertim Evangelii, ſit in- terdicere uſum luminis filüs lucis, & facere ut patiantur ſpeciem quan- dam excommunicationis. Quenellius alibi dicit (Act. 5. v. 2 1.) Scriptu- rain eſſe lac Chriſtiani, datum ei à Deo; qui novit opus ſuum, quòd periculoſum ſit eum velle à lacte iſto depellere. Sed quid igitur de Eccleſiæ Romanæ inſtituto dicendum? Hanccinè veram Chriſti Eccle- ſiam eſſe cenſet enellur Neutiquam ſanè. Hanc concluſionem è ſuo principio deduxêre Quenellii Ar- naldique in Hollandia diſcipuli, dum in libro cui titulus eſt: Inſtructiones breyes ac neceſariæ & c. pag. 22. 23. diſertè edixerunt : Eccleſis in poteſtate non eſt probibere, ne rudi quidem plebecule ledtionem ocri- = Ppt⸗ uApliuse Nechane pote ſun n maer flliosälu iUginur un proinde elliusco 86.5 Alci Po, ungen. Uotilr E. ntrarit C 1. Mne n Uad Nerelztine enem hellus, ahoin ſt eli⸗ iliomnt llar Kuul Uuhet, polel orti, eren 4 gibm Pronlu ere leltonn in lugun 6s 00 grni 1 e. Nenn Et Lo bus iint⸗ N voN . oniln⸗ n, Nr , lrß ſum Mn & lort 4 . ecengi⸗ Ii d 11) pturæ. Si quæ Eccleſia id prohiberet, hos ipſo nos amplius eſſet vera Eccleſia, ſed Sathanæ Sy)nagoga. Nec hanc doctrinam diffireri debet Quenellius, ut- pote ſuam, aliquantulàm evolutam. Quid enim, an mater, & non potius noverca dicenda eſt, quæ filios à lacte, ipſis a Deo conceſſo, depellit: Nequit igitur juxta un hæc efſe vera Chriſti Eccleſia, ac proindè non eſt niſi Sathanæ Synagoga: aliud Que- nellius cogitare non poteſt, ſi ipſe ſe intelligit. 86. Prop. Eripere ſim- plici Populo hoc ſolatium, jungendi rocem ſuam voci totius Eccleſiæ, eſt uſus 96. Quòd eripere ſim- plici populo hoc ſola- tium, jungendi vocem ſuam voci tôtius Eccleſiæ, licæ & intentioni Dei 1. contrarius praxi Apoſto- ſit uſus contrarius praxi Apoſtolicæ & intentioni Dei. Propoſitio ſcanda- loſa, & à Proteſtantibus mutuata. Nota quèd per hæc verba, jungere vocem ſuam Cor. 14. 16. voci Eccleſiæ, Quenellius non tantùm intelligat, ca- nere latino idiomate cum clero. Nam paulèò ante re- flexionem, in qua hæc verba reperiuntur, vult Que- nellius, ut filii intelligant quod Mater facit & poſtu- lat pro ipſis, vult, ut laus & oratio publica in Eccle- ſia ſit etiam pro ſimplici populo. Atqui canere latino idiomate non eſt intelligere id, quod pro filiis ſuis po- ſtulat Marer, aut quod pro Matre poſtulant filii. Igitur uſus Eccleſiæ non celebrantis officium in lingua vulgari, ſi Quenellio credimus, contrarius eſt praxi Apoſtolicæ & intentioni Dei. C 5 87. Prop. ₰ (42) 90 87. Prop. Modus ple- nus ſapientiä, lumine, & charitate, eſt dare ani- mabus tempus portandi cum humilitate, & ſen- tiendi ſtatum peccati, pe- tendi ſpiritum pœnitentiæ, E& contritionis & inci- piendi, ad minus, ſatis- facere juſtitiæ Dei, ante- quam reconcilientur. Act. 8. 9. 87. Quòd, generatim loquendo, modus ple- nus ſapientiâ, lumine & charitate ſit, negare vel differre Sacramentalem peccato- ribus, ad dandum illis tempus portandi cum hu- militate ſtatum peccati, petendi ſpiritum pœni- tentiæ, & incipiendi, ad minus, ſatisfacere Juſti- tiæ Dei, antequam re- concilientur. Hæc propoſitio, in tota latitudine ſua ſumpta, falſiſſima eſt, & Eccleſiæ praxi contra- ria, quamvis ſenténtiam contineat reverà plenam ſa⸗ pientia, lumine & charitate, ſaltem in multis ca- ſibus. 88. Prop. Ignoramus quid ſit peccatum & vera pœnitentia, quando vo- lumus ſtatim reſtitui pos- ſeſſioni bonorum illorum, quibus nos peccatum ſpo- liavit, & detrectamus ſe- parationis iſtius ferre con- fuſionem. Luc. 17. I1. 88. Quèd ignoremus, quid ſit peccatum & vera pœnitentia, quando vo- lumus ſtatim reſtitui pos- ſeſſioni bonorum illo- rum, quibus nos pecca- tum ſpoliavit, & detre- ctamus ſeparationis ſive privationis iſtorum bo- norum ferre confuſio- nem. Propoſitio pariter falſa, contraria ſapientis- ſimæ praxi animarum timoratarum, & generatim ſcandaloſa, cùm nihil frequentius, nihil juſtius fa⸗ ciat impensè deſiderari reſtituendam ope Sacramen- talis Abſolutionem ulstol inaturæ 89. Pr. limus gra helcatori. ſt jam re et ut Ellleh, 1639. Ncrikicio gulqge e⸗ ekkara crre ſ u; Fal lelceomne s Dorum lamen illo lli, CuI Uunt: nar (aechülin rherit ,3 Uhelumen Mlonem, PTvorun. 90. DtO ſortaten landhabe lrceut her les de Conſe ſinhto t t, 19. , geerti nodo ſe. , lunnmek. „Mern Pblolutcnn emn pernn uocdun i Gnchcunhr tutn Neer, tiwm hon⸗ Poſienl, ree Aegant t iudt wiconn ennt in mu . Torokenus dgen õ mrohtiſe⸗ us ſpatnen s iſtom ſene crai le⸗ itiſhhin R Gallin es „° (43 ) 0 talis Abſolutionis gratiam amiſſam, quàm verâ noti- tiâ naturæ peccati, nec non Sacramenti Pœnitentiæ. 89. Prop. Quartus de- cimus gradus converſionis peccatoris eſt, quod, cum ſit jam reconciliatus, ha- bet ſus aſſiſtendi Sacrificio 89. Quèd quartus de- cimus gradus converſio- nis peccatorisſit, quòd, cum ſit jam reconcilia- tus, habet jus aſſiſtendi Sactificio Eccleſiæy. Hac Mart. 1 8. 17. Eccleſig. Luc. 15. 23. 1639. enuntiatione naturaliter innuitur, jus aſſiſtendi Sacrificio Miſſæ ſupponere converſionem peccatoris, ejâſque cum Deo reconciliationem. Et verò inter effata cætera Moralis reformatæ hoc quoque recenſe- tur? Sed, ſi ir eſt, quid dicemus de præcepto Ec- cleſiæ omnes ſine diſcrimine fideles ad Sacrum ſingu- lis Dominicis feſtisque audiendum obligantis, nec taméèn illos de peccato monentis, quod aſſiſtendo illi, cum conſcientia etiamnum polluta, commit- tunt? nam ubi gentium reperies Epiſcopum, qui Catechiſmo ſuo aliquam ea ſuper re præceptionem in- ſeruerit, aut in Rituali ſuo Paſtores juſſerit ea de re populum erudire; quemadmodum fit circa Commu- bonorun 2 nionem, Confirmationem, aliaque Sacramenta vivorum. 90. Prop. Eccleſia au- 90. Quèd Eccleſia au- thoritatem excommuni- thoritatem, quam ha- candi habet, ut eam ex- erceat per primos Paſto- res de conſenſu ſaltem præ- ſumpto totius Corporis. bet, per Primos Paſtores exerceat, de conſenſu ſaltem præſumpto totius corporis. Quæ eſt hære- ſis in Edmundo Richerio proſcripta, & ſignificat, ℳ (44) 5* primè: toti corpori fidelium, prourlacorimtde Eccleſiaſticos comprehendit, non vrr ied nbo⸗ ſtolis, in propria perſona, eorumque ſucceſſo lei datam fuiſſe à Chriſto poteſtatem cNeonurianie . 2dò Summos FPontifices & Epiſcopos, qui ntli⸗ mi Paſtores, habere hanc Poteſtatem imme ue toto corpore. 3tiò. Quòd eam, non niſi ac no mine corporis, tanquam ejus nſrerment H exerceant, ac proinde duntaxat ex conſen “ t aut petito, aut ſaltem præſumprto. n lr d poteſtate excommunicandi dicitur, à D ka⸗ teſtate ſtatuendi leges in conſcientia obligante n poteſtate renuttendi aut retinendi peccata di r . gendum venit. Hæc omnia non ſunt niſi un⸗ enqus ſunt totidem ejuſdem partes, demque poteſtas, aut en quæ certè à Chriſto ſeorſim non fuère conceſt e Pa Circa quod obſervandum eſt, prind dadd eiim pa Epiſcopiſque Richerius aſſerit, id ip n etiann eundem dicere, cum proportione, de Kegi s e. u ordi i Regni, nec verò aliter ratiocinari ſpectu ordinum ſui Regni, e defir unis Poterat juxta principium ſuum, quo inſe⸗ dar e ma juris naturalis venditat : ſed hoc P uun, Calvini officina depromptum, pote ti, e cleſiaſtica quàm Politica, palam in Ga 4 . hæreſin utrique inimicam proſcripsere. ſec i miſ non liceat agere virtute conſensus ſare H ſine quando nequit peti conſenſus expreſſus, eteretur. præſumitur, illum non eſſe negandum, ſi p Sine hac enim conditione falſa & temeraria loree d⸗ præſumptio itaque Quenelliana, quæ Ric erſſin continet, tendit ad everſionem generalem, e l lum Eccleſiaſticæ Hierarchiæ ſed etiam decs L ans ris. z1. Mo nitchionis urguam 4 int ab inm Nolro: nii nus ad Eec Iuantohon pilenur al Manco Del , atque verchartal nun ſoan. Alancho ha Auundo Der Cunirnerm berinerſan Geliedloe Noahan ſerbbinlec Enlum Ca Dürnncdori⸗ aliüſt lecleſir W. leicum ceſſerelle Or qur omm ho lerit, ſir tlhicosſrt drethe e ſoccellce olmindniet 8, glilun n imnedt Obid ett. Henna nit lenhtamet ul e 4ongi Clgincne 1 Mii unn allenſen Gnarle md gict ionen⸗ Gegbu, altetuman Aive r⸗ ictotumm, erinah elares, m⸗ 106An, 4 * (45) 91. Prop. Excommu- nicationis injuſtæ metus nunquam debet nos impe- dire ab implendo debito noſtro: numquam exi- mus ab Eccleſia, etiam quando hominum nequitia videmur ab ed expulſi, quando Deo, Jeſu Chri- ſto, atque ipſi Eccleſia per charitatem affxi ſu- 91. Quèd excommu- nicationes latæ adverſus novos Auguſtini diſcipu- los ſint injuſtæ, quòèd earum metus non debeat illos impedire ab implen- do debito ſuo, id eſt, tuenda cœleſti doctrins illius Patris. Non aliter animos ſibi erigebant Lu- therus atque Calvinus. 2. Quèd nunquam exea- . mus ex Eccleſia, etiam quando hominum nequitiâ videmur ab ea expulſi, quando Deo, Jeſu Chriſto atque ipſi Eccleſiæ per charitatem affixi ſumus. Hæc conſolatio ad ſolos pertinet janſeniſtas; Quos enim alios excommunica- tos hic alloquatur Quenellius? mus. JOan. 9. 2 2. 23. Nota hanc propoſitionem in ſe ſpectatam, tametſi verbis indecentibus conceptam, poſſe tamen habere ſenſum Catholicum, ſed conſideratam relatè ad ſco- pum notorium Wereli innuere, quèòd ſenſus libri Janſenii ſit orthodoxus, poſsitque non obſtantibus Eccleſiæ anathematis contra ſenſum illum, quem hæ- reticum declarat, ſuſtineri, nec tamen ideo quis ceſſet eſſe huic eidem Eccleſiæ per charitatem affixus. Quæ duæ falſitates hæreſin continent, eamque in omnmi homine, quicunque cum Quenellio propugna-. verit, faciunt manifeſtam. 91. Prop. ₰ (46) 900* 92. Prop. Pati potius in pace excommunicatio- nem, & anathema inju- ſtum, quaàm prodere ve- ritatem, eſt imitari San- dtum Paulum: tantum abeſt, ut ſit erigere ſe con- tra Authoritatem, aut ſeindere unitatem. Rom. „2. 3. 93. Prop. Jeſus quan- doque ſanat vulnera, quæ præceps primorum Paſto- rum feſtinatio infligit, ſine ipſius mandato. JYeſus re- ſtituit, quod ipſi conſide- rats velo reſcindunt. Joan. 18.11. 292. Quèòd pati potius in pace excommunicatio- nem & anathema inju- ſtum, quàm prodereve- ritatem, ſit imitari San- ctum Paulum; tantùm abeſt, ut ſit erigere ſe contra Autoritatem, aut ſcindere unitatem. maligna & ſeditioſa appli- catio ad negotium jJanlſe- niſini. 93. Quèd JES US quandoque ſanet vulne- ra, quæ præceps primo- rum Paſtorum (Summi Pontificis & Epiſcopo- rum) feſtinatio infligit ſine ipſius mandato: Qudd eſus reſtituat quod ipſi inconſiderato velo re- ſcindunt; quòd praæcipiat eis mittere gladium in va- ginam, quo intempeſtivè percutiunt: hæc poſtrema verba in reflexione Authoris ad Joan. 18. V. 1I. fub. junguntur iis, quæ propoſitionem cenſuràâ notatam continent. Piam enim verò meditationem pro Jan- Alia Mcho p. Eeltium à agi o s ſupen uullo ali temprior 94. rem de l. igenmte nidere 1 exercen luun, G Propter/ dem ſate Rom. 14. füoderd . nemkie belipot indickeren Verbo Del 95. Dr lerererun gla gaſt jiſguel us laß 9 ſeniſticis utriusque ſexs devotis fingere animo, Chri- m iin ſtum Sancto Petro, id eſt, Papæ præcipientem, ut ſehren gladium recondat, quo jJanſenii ejuſque defenſorum 4 doctrinam perculſit: ſed ad quid applicationesillæ ridiculæ, niſi ut innuatur, excommunicationem Janſeniſtis non magis nocituram, qum noci a aon Tielum mtitur Wd i NCOiiutcn Anathemn 1 luim pod , Ir imntntt Alum; tn n ſt cin wotinrn, itren. Klcdhin Ueglun el] e int Puupfin Oratn d⸗ —D ſus dr ueſtu’ iltnd gllun hrr n. 19.Vll, uride Cenlurine⸗ . Mtionen e Arinmn. rechiin⸗ 4 Naimns Immmmien. guin temptionem adducatur? „5 (47) Malcho percuſſio Petri; ac Succeſſorum Petri ſen- tentiam à Chriſto ipſo fuiſſe improbatam? quo ſpiri- tu agi oportet eum, qui coactas hujuſinodi reflexio- nes ſuper abuſu poteſtatis ſacræ tam proeul accerſit, nullo alio operæ pretio quàm ut poteſtas illa in con- 94. Prop. Mihil pejo- rem de Eccleſiâ opinionem ingerit ejus inimicis quam videre illic dominatum exerceri ſupra fidem fide- lium, & foveri diviſiones propter res, quæ nec fi- dem lædunt, nec mores. Rom. 14. 16. ſtionem vocat : 94. Quèd in negotio Janfeniſmi Eccleſia exer- ceat dominatum ſupra fidem fidelium, foveat- que diviſiones propter res, quæ nec fidem læ- dunt nec mores, propter illud ſcilicet, quod Jan- ſeniana ſecta meri facti, nulliuſq; momenti quæ- manifeſtum enim efſt reflexio- nem hic poſitam non niſiin favorem Janſeniſmi adhi- beri potuiſſe. Verùm an factum merum & religioni indifferens dicet Quenellius, nôſſe, quinam libri verbo Dei conſonent, quinam ſint contrarii: 95. Prop. Veritates eò dervenerunt, ut ſint lin- gua quaſi peregrina ple- riſque Chriſtianis, & mo- dus eas prædicandi eſt ve- luti idioma incognitum: adleò remotus eſt à ſimpli- citate Apoſtolorum & ſu- pra communem captum fidelium, neque ſatis ad- vertitur, quod hic defectus ſit 95. Quèd veritates eò devenerint, ut ſint lin- gua quaſi peregrina ple- riſque Chriſtianis, quèd modus eas prædicandi ſit remotus à ſimplicitate Apoſtolorum & ſupra communem captum fi- delium, neque ſatis ad- vertatur, quòd hic de- fectus ſit unum ex ſignis maxi- ₰ 48) ſit unum ex ſignis maximè ſenſibilibus ſenectutis Ec- cleſiæ, & iræ Dei in Fi- lios ſuos. I. Cor. 14. 2 1. 1699. 7 96. Prop. Deus per- mittit, ut omnes Poteſta- tes ſint contraria Praædi- catoribus veritatis, ut ejus victoria attribui non poſſit niſi Divina gratiæ. Act 17. 8. = vinæ gratiæœ. Alia applicat ditioſa. 97. Prop. Nimis ſæpè contingit membra illa, quæ magis ſtrictè unita Eccleſiæ ſunt, reſpici at- que tractari tanquam in- digna, ut ſint in Eccle- ſKia, vel tanquam ab ea ſeparata; ſed Juſtus viyvit ex fide, & non ex opi- nione hominum. Act. 4. II. V maximè ſenſibilibus ſene- tutis Eccleſiæ?, & iræ Dei in Filios ſuos. Enun- ciatio Eccleſiæ injurioſa, & quæ videtur ejus defe- ctibilitatem ſupponere. K.Pro 96. Quèd Deus per- mittat, ut omnes Pote- ſtates (Eccleſiaſtica vide- licet ac Sæcularis) ſint contrariæ Janſeniſtis, qui ſoli ſunt Prædicatores Ve- ritatis,„ ut cejus victoria attribui non poſſit niſi Di- io ridicula, ſimulque ſe- cIN. ionit G gliz toler⸗ hereticu,, inpiur, gue robati e merit le fuit uaſfmnen 97. Quèòd Janſeniſtæz etſi membra magis ſan- ctè, magiſque ſtrictè uni- ta Eccleſiæ nimio ſæpius reſpiciantur atque tra- ctentur tanquam indigni, ut ſint in Eccleſia, vel tanquam ab ca ſeparati: ſed quod juſtus vivat ex fide & non ex opinio- ne hominum. Ex his effatis ſectæ Janſeniſticæ clypeum adverſus Eccleſiæ Autoritatem ſeditiosè cudit Quenellius. 28. Prop. Iuc,12. facithom Allucitur luri cona⸗ Cahinict 9. rayenti nileneh, minare, oticle a (urenn Deus in ſit, nite, . inſtrucki⸗ enhla, 6 inſtruch Care hb Matos. niſbilbunten ceſie, Kin ouos n eſir iniro⸗ etur ejis⸗ mlapporen 1odd Deus ⸗ r Onnder , gelalic ec Srellnis luſeilieg rrcienoen) volt niil mnllqre a e niniol⸗ t le n un ¹ Eecdeſtn 96 1 ale⸗ ſtus l rum hil te ai ledien ₰ (49) 5 98. Prop. Status perſe- cutionis & pœnarum, quas quis tolerat, tanquam hareticus, flagitioſus, & impius, ultima plerum- que probatio eſt, & maxi- me meritoria, atpoté quæ facit hominem magis conformem jeſu Chriſto. Luc. 22. 37. 98. Quèòd æquum ſit, ut Janſeniſtæ tanquam Membra Chriſti pattici- pent diverſos ſtatus ſui ca- pitis; quòd ſtatus perſecu- tionis & pœnarum, quas quis tolerat tanquam hæ- reticus, flagitioſus & im- pius, ultima plerumque probatio ſit & maximè meritoria, utpote quæ facit hominem magis conformem Jeſu Chriſto. Hi alluditur ad Janſeniſtas Gallos, quos Quenellius ſo- lari conatur hâc reflexione ſimillimà Epiſtolæ olim à Calviniſtis ad Reginam Catharinam de Medicis, exaratæ. 99. Prop. Pervicacia, praventio, obſtinatio in nolendò, aut aliquid exa- minare, aut cognoſcere ſe fuiſſe decepytum, mutant quotidie quoad multos in odoerem mortis id, quod Deus in ſuâ Eccleſia po- ſuit, ut in eâ eſſet odor vitæ, V. G. bonos libros, inſtructiones, ſancta ex- empla, & C. 2. Cor. 2. 16. 99. Quèd pervicacia, præventio, obſtinatio in nolendo, aut aliquid exa- minare, aut agnoſcere, ſe fuiſſe deceptum (utt in damnatione Janſenii con- tigiſſe ſecta Janſeniana contendit) mutent quo- tidie quoad mulkos in odorem mortisid, quod Deus in ſua Eccleſia po- ſuit, ut in ea eſſet odor vi- cx, v. g. bonos libros, inſtructiones &c. Evidens eſt hanc reflexionem ſpe- ctare libros Janſeniſtarum à Papa & Epiſcopis dam- Datos. 4 100. Prop. 66 (50 o⸗ 100. Prop. Tempus de- plorabile, quo creditur honorari Deus, perſe- quendo veritatem ejuſque Diſtipulos. Tempus hoc advenit . . . Haberi & traétari à Keligionis Mi- niſtris, tanquam impium, & indignum omni com- mercio cum Deo, tan- quam imembrum putri- dum, capax corrumpen- di omnia in ſocietate San- ctorum, eſt hominibus pii⸗ morte corporis mors terri- bilior. blanditur de ſuarum in- tentionum puritate, & Zelo quodam KReligionis, perſequendo flamm, fer- roque viros probos, ſi pro- pria paſſione eſt excæcatus, aut abreptus alienàâ, pro- pterea quod nihil pult ex- aminare. Frequenter cre- dimus ſacrificare Deo im- pium, & ſacrificamus Diabolo Dei Servum. Joan. 16. 2. Fruſtrà quis ſibi 100. Quòd tempue hodiernum ſit valde de- plorabile, quo creditur honorari Deus, perſe- quendo veritatem ejus- que Diſcipulos, id eſt, juxta idioma Quenellüi, doctrinam Janſenii & Badtenictardu Quòd aberi & tractari à Papa & Epiſcopis, tanquam impium & indignum omni commercio cum Deo, tanquam mem- brum putridum, capax corrumpendi omnia in ſocietate Sanctorum, ſit hominibus piis (quales ſunt Moniales Portus Re- gii) morte corporis mors terribilior. Quèd fru- ſtra Pontifices & Reges ſibi blandiantur de ſüa- rum intentionum purita- te & zelo quodam Reli- gionis, perſequendo fer- ro flammaque defenſores Fnſeni, ſi propriâ pas- ſione excæcati ſunt, aut abrepti alienâ, propterea quod nihil volunt examinare. Quèòd frequenter cre- damus ſacrificare Deo impium, & ſacrificamus dia- bolo boboei ſanus Ec. mespoteſt 101. Fitui Dei ſuChri⸗ lur, glan Cereſuran ſa, gliu lare olca⸗ lagteos te Hioni omen, 6 dliglanl⸗ lo npinr . tenſismar ſees Epit⸗ lannice,i bendumo Nota n lanmtu, lehergs, Cdiellini⸗ connſun ſenilie Gn od rmn Ne Deus, entuen e⸗ Dllos, Ue um. C rachit 15 oun 4 1n & idenn nnercio uum W fum 1 ip⸗ 4 ofnnn 1 alorunm, . lshonish (Cehorold ſo l⸗ unn ti⸗ onum odene glecheln gue Cerin⸗ l neku,⸗ clir,⸗ eni, che⸗ Kecſenete ian ° (5§1) 8o — bolo Dei ſervum, qualis fuit Sanctus Abbas San-Cy- ranus &c. nes poteſtates. 101. Prop. Nihil Spi- ritui Dei, & doctrinæ Jeſu Chriſti magis opponi- tur, quàm communia fa- cere juramenta in Eccle- ſia, quia hoc eſt multipli- care occaſiones pejerandi, laqueos tendere infirmis, & Idiotis, & efficere, ut nomen, & veritas Dei aliquando deſerviant con- ſilio Inpiorum. Matth. 5. 37. — Invectiva atrox, & ſeditioſa contra om- — „ 10I. Quòd Formula- ris Clero Gallicano poſtu- lante ab Alexandro VII. præſcripti ſubſctiptio- nem exigere, ſit laqueos tendere infirmis & Idio- tis, multiplicareoccaſio- nes peccandi, & efficere, ut nomen & veritas Dei aliquando deſerviant con- ſilio impiorum. Hinc Au⸗ tor Apologiæ contra Illu- ſtriſſimi Epiſcopi Carnu- * tenſis mandatum paftorale, contendit Summos Ponti- fices Epiſcopõsque non poſſe abſque injuſtitia, Ty- rannide, imò nec abſque hæreſi ad formulare ſubſeri- bendum obligare. . . Nota undecim ultimas prepoſitiones juſtiſſimè damnatas, ob alluſiones malignas & ſeditioſas in iis repertas, quæ tendunt ad conciliandam autoritatem odioſiſſimis quibusque Janſeniſtarum invectivis, contra ſummos Pontifices & Epiſcopos, à quibus Jan- ſeniſtæ damnati ſunt. V „ (†) He d 2 NO. (52) 50 NO T . In Statum Populi Judaici . Ex uno è ſcriptis in fronte hujus opuſculi memoratis excerptæ ad intelligentiam 6. 7. 64. & 65. Propoſitionum nuperà Conſtitutione damnatarum. Nota I. . M'un videri poſſet, Janſenium auſum fuiſſe paradoxa non minùs impia quàm inſenſata proferre, quæ Manichæi ipſi fuiſſent deteſtati, vide- licet: Quèd Lex vetus non modò non data fuerit Iſraẽlitis ad ſalutis adjumentum, ſed etiam fuerit po- ſitivum illius impedimentum: Quèòd qui ſub hac Le- ge vivebant, auxilium ſufficiens nullum, ne ad im- plendum quidem vel unicum illius præceptum habue- tint: Quòd Lex illa juſtitiam illis impoſſibilem reddi- derit, tantùm abeſt, ut redderet faciliorem, utpote quæ veluti murum aheneum, eos ab acceſſu prohiben- tem opponebat: Quèòd hoc totum oriretur ex natura ipſa ſtatũs Iſraẽlitarum, id eſt, ex Lege, cui ſuberant: Quòd Lex illa directè & ex profeſſo foveret amorem bonorum carnalium, metumque illa amittendi; qui amor ac metus, inquit Janſenius, non niſi vitioſus ac peccaminoſus eſſe poterat: Quòd impoflibile Ju- dæis fuerit non offendere Deum, idque ſive Legem violarent, ſive implerent: Imò quod majori ſe culpa obſtrinxerint, legem obſervando, quàm tranſgre- diendo. Dum ſic mentem ſuam explicat Janſenius, nihil aliud ferè egit, quàm hoc Abbatis San-Cyrani, ſub ementito Petri Aurelii nomine deliteſcentis ratio- cinium explicare paraphraſi: Fœdus antiquum ar⸗ duam duramque legem imponit, nec tamen dat ejus adimplendæ facultatem: Et hoc pacto, quarmüme e ſeelt, in ucit. Q it vires per ſe ad tendicon hopuli) ſima; ei men wire Mirun Ppilcopi nliconlit⸗ feit. N. je potill um hom giin deeſt Nd libil nete le grati⸗ nam ex Velelem hec met Aberis⸗ lemennia luiin non du lnh EcO gan cn intelleg echache s ſec ſiiA immn 4. . unone aAln vin ital artri, ⸗ Nn Eni un tvenß⸗ ni ſbrl 1, 1 40 1 runmhhi Plem e Otem, ne eli ntie tetutenmn ,uillen elet m minend, 0 Nii dnd wpolti/ ve ſne noiiket um unn. e e isKn⸗ 1 lielanm⸗ „ (53) de ſe eſt, in peccatum, mortem, damnationemque in- ducit. Quicunque enim præceptum imponit, nec ad- dit vires & gratiam ſufficientem ad illud implendum, per ſe ad peccatum rapit & in n cceſſitate illud commit- tendi conſtituit, niſi aliunde ſubveniatur. Status populi Judaici ſub lege obligabat ad opera perfectis- ſima, eique onus imponebat graviſſimum, nec ta- men vires ad illud ferendum neceſſarias ſuppeditabat. Mirum, inquam, videri poſſet ex Sacerdotis & Epiſcopi calamo blaſphemias tales prodire potuiſſe, niſi conſtaret, quæ cauſa illos in hos ſcopulos impu- lerit. Nempe conſilium erat bina novæ ſuæ Theolo- giæ potiſſima capita ſtatuere, 1 mò. Quèd quibus- dam hominibus juſtis præcepta ſint impoſſibilia, quia deeſt illis gratia, quã poſſibilia fiant. 2dò. Quòd actio aliqua demeritoria eſſe poſſit, quamyvis ex invin- cibili neceſſitate fiat. Duplicis hujus bæreſeos ſtabilien- dæ gratia, quæ propoſitiones damnatas primam ac ter- tiam exhibet, Janſenius in tot ac tanta contra Legem veterem paradoxa prolapſus eſt. Hic illorum ſcopus, hæc meta, Paſchaſius Quenellius fidiſſimus Janſenii, Abbatis San-Cyrani, Arnaldique diſcipulus harum ſententiarum impietate nequaquam deterritus, eas ſuis in Novum Teſtamentum reflexionibus inſerere non dubitavit. Nota 2. Janſenii cogitatum eſt iſto authore digniſſimum, œcaähiam Veteris Teſtamenti eſſe magnam quan- dam comœdiam. Nikhil ſtultiùs iſtà cogitatione, etiam intellectà in ſenſu, ad quem à diſcipulis ejus denique redacta eſt, ut propugnari poſſet. Sed nihil illà ve- riùs ſecundùm ſenſum propriunrac naturalem in Jan- ſenii Arlnaldique principiis hic à Quenellio adoptatis. 3 Et ₰ (34) 5 Et verò unquamne fuit comœdia indignior illà, quàm Hebraici populi Legislatori Moyſi, ejus Prophetis, Deo denique ipſi per os illorum agendam imponunt. Audi Iiraẽl, dicebat moyſes ad hunc populum Dei nomine. Mandatum hoc, quod ego præcipio tibt ho- die, non ſupra te eſt, neque procul poſitum, - ſed Juæta te eſt ſermo valdè in ore tuo, & in corde tuo, ut facias illum. Conſidera quod bodie propoſuerim in conſpectu tuo vitam & bonum, & e contraris mortem & malum..elige erge vitam ut & tu rivas, &c. Deuter. 30. à v. 11. Alibi dixerat: Mes eſt alia natio tam grandis, quæ habeat Deos appropinquantes ſibi, ſicut Deus noſter adeſt cunctis obſecrationibus noſtris. uaæ eſt enim alia gens ſic inclyta, & c. Deut. cap. 4. v. 7. Vocat eum populum ſanctum Domino ſus, quem elegit, ut ſit ei m populum peculiarem de cunctis genti- bus, quæ ſunt ſuper terram, Deut. 14. v. 2. Funica- lum haæreditatis Domini, quem cuſtodivit ut pupillam oculi ſui, ꝗquem portavit in humeris ſuis, Deut. 32. v. 9. 10. & II. Tantundem, ſi non majora, dixé- re Prophetæ, ſuâà quiſque ætate, ubi fœdus cum pa- tribus ſuis initum deprædicant. Quid autem minus ſerium erit, quàm hujuſmodi ſermones ad Hebræos directi, ſi hi eandem cum Quenellio ſententiam religionémque foviſſent? nênne meritò exclamâſſent, hæc omnia eſſe meram comoœdiam? An qui nobis ità loquuntur, reſpon- dere debuiſſe ùt Judæi, ad quos, & qua de re lo- quantur, ignorant? Qus uatilitas in fædere? dum, de- relicti propria noſtra infirmitati, remanemus in impo- zentia implendi legem impoſitam. Clamat nihilo- minus Moyſes nobis, mandatum hoc non eſſe ſupra nos, non ſupra vires noſtras, ait; nos omnia pos- ſe, omnia eſſe facilia nobis, qui caremus gratiàâ, ſine qua nihil poſſumus. Jactat nobis ancüienen egis, legis, quu catpopu gnitatem prolequ⸗ haode 1os relig adimple noranti⸗ tem exp tum mi diamur, Plicia me dmorem ſuam le erucel odio inß Fiſiea lüm apol an pot ri use mecdian lem inſicd bum, qgn nillach i nalerar 5 Nota „Prodet lakas, plonante ppermicie urdoſa⸗ Fereſan lalphe lam ſap Detiam Ficas va Kmos nlu Wnenu ioriln,gun usbroſri; humimpon. cpophlunn Ntin, ih ſtun,. n rtet,, Prongſunn rarinnin unind, 6 Hegkeu ugtum ß imiuu M Deur can ioſu, gie ecnchitg⸗ 471 ℳ pir ptn ſi⸗ Dep upne ecis on um buuint eanden/ due fen eſle venmn maele feld. e . ₰ (55) 90* legis, quæ per ſe rapit ad peccatum? Mirè deprædi- cat populi noſtri à Deo inter omnes gentes electi di- gnitatem, ſed ad quid electi? niſi ut peculiari nos odio proſequatur, & pœnas à nobis exigat ſempiternas? In lucro deputâàſſemus, ſi nos gentilitium turbæ permix- tos reliquiſſet; ſic non magis eſſemus in impotentia adimplendæ legis naturalis, quàm nunc ſumus: Ig- norantia plerâque noſtra crimma ſi non ex toto, ſal- tem ex parte excuſaret, nec illà novorum præcepto- rum multitudine obrueremur, quæ five tranigre- diamur, ſive obſervemus, perinde neceſſariò ſup- plicia meremur: Buccinat nobis Moyſes ſingularem amorem, quo Deus nos prævenit, dando nobis ſuam legem; veruùm quodnam aliud malum nobis Acrudeliiim hoſtis, atque adeò Cacodæmonis ipſius odio inferri poterat? . Si ſic diſeruiſſent Iſraëlitæ, principia Quenellii ſo- lIùm applicâſſent: Itaque iſdem notionibus imbuti nan potuiſſent non exclamare, quidquid de fœde- ris illius & legis prærogativa diceretur, nil niſi co- moœdiam eſſe actorum impenſis exhibendam, Moy- ſem inſidiari ſimplicitati ſuæ, ad imponendum ju- gum, quod ad nihil aliud prodeſſe poſſe noverat, niſi ad ipſos reddendos in hac vita nocentiores, & in altera miſeriores cæteris nationibus cunctis. Notæ generales. „ Nota r. Quod nova Conſtitutio damnet, & re- „probet omnes & ſingulas propoſitiones, ſuprà re- „latas, tanquam reſpectivè falſas, captioſas, malè „ſonantes piarum aurium offenſivas, ſoandaloſas, „pPernicioſas, temerarias, Eccleſiæ & ejus praxi in- „jurioſas, neque in Eccleſiam ſolùm ſed etiam in „poteſtates ſæculi contumelioſas, ſeditioſas, impias, „blaſphemas, ſuſpectas de hæreſi ac hæreſin ip- „ſam ſapientes, nec non hæreticis ac hæreſibus, ac „etiam ſchiſmaticis faventes as demum etiam hære- „ticas varidsque hæreſes & potiſimùm illas quæ in Rtarnofs Janſenmn propoſitiomibus, & quidem in eo „ſenſu, * in quo hæ damnatæ fuerunt, acceptis con- „tinentur, manifeſtè innovantes. Hoc „₰ ( 56) 9* Hoc eſt in ſenſu reipſa expreſſo in libre janſenii, ꝗquem ſenſum unicum Eccletia in illis damnavit, & quem tamen Quenellius cum univerſa ſecta ſua tan- dquam cæleſtem S. Auguſtini doctrinam mordicus uetur. „„ Nota 2d. Quôd eâdem Conſtitutione edocea- rmur, in decurſu examinis libri Quenelliani com- »plures alias in eo deprehenſas fuiſſie propoſitiones „illis, quæ damnatæ fuerunt, conſimiles, & affi- „nes, iiſdémque erroribus imbutas: Nec ſanè palz- „cas ſub imaginario quodam veluti graſſantis hodie „perſecutionis obtentu inobedientiam & pervica- „ciam nutrientes, eâsque falſo chriſtianæ patientiæ »„nomine prædicantes. Ac demum in hoc Que- »„nellii opere, ſacrum ipſum Novi Teſtamenti Iex- ,ꝛtum damnabiliter tiatum, & alteri dudum re- „probatæ verſioni Gallicæ Montenſi in multis con- „formem fuiſſe compertum; à vulgata verôeditio- ,,nc, quæ tot ſæculorum uſu in Eccleſia probata eſt, „atque ab orthodoxis omnibus pro authentica habe- „ri debet, multipliciter diſcrepantem: Plureſque „Iin alienos, exoticos, ac ſæpe noxios ſenſus, non „ſine maxima perverſitate detortum. „ Nota 3. Ad totum venenum damnatarum Que- „neilii propoſtionum virus detegendum, non eſſe „conſiderandas fingulas ſeorſim fine reſpectu ad alias, ſed ſimul ſumendas omnes illas, quæ ad „eadem dogmata referuntur, & hæc omnia dogma- „ta colligenda tanquam Janſeniani ſyſtematis par- „tem conſtituen a. Ex horum dogmatum propo- „ſitionumque Quenellianarum ea ſtabilientium col- „lectione emicat idea, quam habere oportet de „QOuenellii opere, quod eſt veluti completum Theo- „logiæ ſpeculativæ, moralisque Janſeniſticæ curri- „culum. Et quamvis harum propoſitionum non- „nullæ ſeerim confideratæ tolerabilem explicatio- „nem pati poſſent, ſutheit alias eſſe, quæ ſen- „ſum iſtum excludant; eâtque ad ſenſum hæreticum. „determinent. F I N S. D breſunſen dammayit, rſecaſuati⸗ nam pordcf ulione edoter kenellant con⸗ e propoſtone lmlles, Aaff⸗ Neclint pa⸗ uſinsoct⸗ n Nenk unr puntmie. m in hoe Alamenti le teri dudnmk. jn mulnscot a verbeckiti ſaroen vchenticrdi em: Dinete ſos ſenſus, M mnanatun pdum, nol/ ine eſſen illas, ſtn⸗ tomn l yſewin matum bilientiund⸗ 3 L. RLBIINAL CONFESSARIORUM. . . E T KDINANDORUM, Eximii . M. VIGANDT, Ord. Prad COMPENDIATUM, §SIVE EPIILOM E 4 Hjudhe THEOLOGIA moralis, . In qua Va itatiores materiæ tractantur, Caſisque principahio- res reſolvuntur adjunctis decidendi rationibus; Tradirurque ecilis Methodus ad Quxæſtiones morales in Exainine oeo Cura Animarum, & inſimul a 10 “ Quæxſtiones in Examine Ordinandorums . occurrentes deie⸗ , eſpondenc: . . DIGISUS E . ESS AXNE Zam Capitum & Paragraphorum, guàm etian Kerum & Verborum in ea contentorum. Compilatore Pp. F. LUDOVIGO FLIEGE N, Ord. Præd. SS. Theologiæ Præſentato, ejuſdémque iiiiin Univerſitate Colomienſi Licentiato, ac in Ge- nerxrali Studio Ordinis Regente. TERTIA EDITIO Prioribus auclior & locupletior. „. Aoredunt in fine Propoſitione- Damnata Quenelli cuns exphicato. earum Veneno, GOι $N £ 1GRIPPIN £, Sumptib. OTTONNIS JOSEPHI ST- EINHAUSS, Bibliopolæ unter Fetten Hennen 171. cum rro Eee: Satr ane⸗ eictatts ex ſpecia gratia. W S Balance Focus 19 18 VierFarbSelector Standard* 17 14 13 12 11 10 -Euroskala Offset Copyright 4/71999 VxVMaster GmbH wwwwW.yXymaster. com