Gg27_qt
author: Wigandt, Martin

e

7

$

rx-

E

Q'.

E

"T.

É

X-

^ s

—

X5

B-

E.

-

-

-

^a.

-

n

p

.

H

"

E

A

»t

$

P

*

»

n

o

-

vstefiean-

TAT

TU

L r ub od

-^

--

x

.*-'gci'f'*:!: —

E i

EE

E

» '.LT

X

-

a

—

"s

E

a

3

u

E

m

x

ET

"4

1

Ed

R

a

AAAAA "

z

W

LEUTLTIELHDTHETI

N12«511728170

0

!

"À

1

g

l

4

n

:l

UB Tübingen

M

'

TOE

-

r

— — s

——

cicdevesiiaiunastiia.

"

m ts .tän.x»tk..«a.:

u

E - —— d

-

|

P engsue d qee n

- nswscqueissten ais

f

.

—— — Ó Ó

L

st

"

"

—

"

E. a

—

—

EE r n vuï.y -

-

-

.

ä&d

aM

n

-

-

--

—

—

IRIBUNAL

CONFESS

RIORUM

OR

DINANDORUM

. DECLINATOPROBABILISMO,

Compledens ftylo brevi, clará ac firmá Sen-

tentiáomnes ufitatiores materias T lieofo

gico-moralesjuxta pro-

babiliora ac inconcuffa Dogmata A ngelici

ac QQuinti Ecclefiz Do..

&eris, D, Thoma Aquinatis Ord.Pradie,

BServudenss

€jásque invictilimz Schola..

OMNIBUS

THEOLOGIS

v.

MORALIBUS;

Potiffimüm js, qui

five pro animarüm curá, aut Ordinum (üfce-

ptione:five pro imponendá'T lieologize Moralis ffü

dio coronide, vel de-

fendendis Thefibus moralibus;methodo Thomifticà a

rguere, examinare.,,

autrefponía dare 'cupiunt..

Ipfis etiam poeaitentibus ,.

cujüseunque fint conditionis, perutile, . :

Operá ac fiudio:

P. F. MAR TINI WIG 'äi NDT Otd.Przdic. SS. Theoloegiz Ma.

- gifti, ejüsdemdtein celéberr, & antiquiff. Uhiverfitate Vienn; Doctorisac

fLU ^

"iä'*'*

fe

Z

. &e. quondam ftgfiij,Gengmlis in Goavcn-mRrimngdggatgri»s-

3

4 nE

',-v agæ —

t

A T? *mi*Íeu R.egentis;.

C Ra»f

Vi

DI

EDITIO SECUNDA

*

,),cw

Ctt:m Giatia c Prit slegio $. cre Cafárta M.

E

J

.

Aucusr. V indelicorum.,

jellatis s o facultate fS'yP,eïiorum,

Apud JOYANNEM. CASPARUM BENCARD;

V

mo M, meläl'

i

*

t

Requentiffimum ; Cedro dignum , pijffimà ac

(

loriofiffimé nuper defun&ti Eminentiffimi &

[lluftriffmi S. R. E. Cardinalis Hierogymi

Cafanate de dodtriná S. 'Thoma Aquinatis votum.

Felix foret Orbis , . ff uma Angelici Dofloris D. Thome

"lauinatis do&lrina. ubique ebnuneret : unus im Scholis. et»

Academtis "Hhomas Docfor audiretur , ac copfuleretur in ve-

bus dubiis , andleforent, inquiebat , in Orbe berefes , nulla in

morali, que confcientias bominum vegit , velaxatio nulla in

enyfica "Theologia , que. Sauctitati viam [lermt , exerratio ,

Aut Mufro ,. «V.

—

*

*

E

|

P

E

i

3

P5

Je

ls

äx'g

éfo

t5*

B

T

3to st

233

]

dee

wIC w

R

-

ä

d

Y

iC

T

GioSto 3fectoste 3 Gle Gl fe

elocio o o z

g?!'gütä t*?üb

^

GrosteG

aic Gie

d

-,

3.

:«.

1

i&

»

e

ie(

Qic

MM

:

i. Q15

Q1

Gjecioc

350 0:2019 3(6 9]5

P

P x

Ed

à

4

;

E5

9R

;'

3

:

äae,o;eäzi

ER EXX

SANCTO S

£,

N

TORVM.

SACERDOTI IN ETERNVM,

VERBO INCARNATO.

$e &2 verba fua. Aulor conj&cmt.

An&e San&orum , Sacerdos &terne, Judex Supreme; VER-

Qa:

ï

[

BUM CARO FACTUM ; Benignis auribus percipe verba

ib

$)

72)

mea,quibus Sacerdotumtuorum T'RIBUNAL ex fuainfimi-

ta

t

, inaccellibili adrepit, feque humillime fübfternit MAJEST ATIS

'"TUAR Solio.

Felicitatem etenim quzrit in fuo principio & centro,

Reditad fontem, undc exivit.

Ex alieno liberalis; quod tuum eft,

TIBI tribuo,, Verba qua & quot amplectitur, tua funt, quies Dux

omnis Verbi. Do&ttinamea, quz in eiseft, non eft mea; fed eft illius

VERBI, quod é Crucis pulpito paucis verbis, BENE sCRIPSISTI DE ME ,

HOMA , omnià IHoMAE AquiNATIS Verba cenfuravit, approbavit ,

juftificavit.

Tu VEnsuM Patris es, Thomas ( Adverbium Filij )

Verba Thomz àVrznso Pa-

Bzwr tuum eructat Verbum bonum.

tris probata funt, teftimonio indefinito; ideoque univerfali,

Er-

[

o

o absque omni prorfus errore fcripfit , qui cenfuratur, dum nec

fillere, nec falli poteft; qui cenfurat, & probat.

Quidni proin

TRIBUNALIS hujus verba;, infinitis Frrur:s Vrega0 DPattis debita ,

fingulari facrarem — Ti81 fubmiffione? Jüdicium namque eft mundi;

e;proptet ad Supremum appellat Judicem. — TRIBUNAL Confeffa-

riorum eft, Tu ligandi atque folvendi poteftatem dedifti, aperis &

hemo * claudit,

Examen - Ordinando-

claudis & nemo aperit.

rumeft; Tu Suummus es Sacérdos , cujus Sponía Ecclefia eft, ficut

cafttorum acies ordimata : t'tique Sacerdotij Chara&ter ncfter eft partici-

pium. Tu VrRBuM divinum cs, munus,

quod oflero, diyina fa

Pit; qllïä

. Theo-

P5

DEDICAT10.

"I'heologicum eft. . 'Tu VExsuw practicum es, portans omnia VERBO

virtutis tuz,quo Cceliirmati funt : ideóque Theologiam:pra&ticam r1s1

dedico.

Tubrevitatem amas, VERBuM es abbreviatum; hinc Theolo-

giam abbreviatam immenfi'qaodammodo rheologici Moralifmi Syno-

pfin Tiarconfecro. ^ T inquam, qui fcientiarum Dominus es,cujus

Sapientiz Ron eftnumerus: qui Sapientiá tuá attingisà fine ufque ad fi-

nem fortiter, .& di[ponis omnia fuaviter in numero, pondcrc, & men-

fura. Trmi, quiícibilis univerfies ArpPHA & OMEGA, "rheologorum

omnium Vox.& Echos Prophétarum infpirators Apoftolorum Magi-

fter: Evangeliftarum Do&or ; Do&orum vita. Do&oresfinehoc Vzn-

20 funtíicutcorpus fine anima, in ipfo vivimus, -movemur & fumus.

Hoc VEnsuM Do&orumSol & radius eft;/fine quo VgR20 funtficutCoe-

]um fine Solejficut Solfineradio. Hoc VERsuM Do&orum ienis, ar-

dor.& flamma eft, fine quo VEno funt ficut ignis fine ardore, utiardor

fine lamima. Hoc VEnsBuM totius Theofophiz.radix, medulla & fuccus

eft, fine quo VERBo rheologi funt ficutatbor fine.radice ,tadix fine me-

dulla,(inefucco. '"T'u, O Suwz SacEnDos! VensuMes, quodDavi-

dem Cithareedum verbis implevit, & in memento Píalmiftam fecit:

VznBuM es quod Àmos Paftori armentatio verba ad prophetandum ;

Danieli abje&o puero verba adjudicandum : Petro Piícatori, Saulo Per-

íecutori, Matthxo Teloneatrio verba ad przdicandum infpiravi. Hoc

Vzn5o ineruditi Pifcateres, nec petritiin Gramatica, nec armati in Dia.

lectica, verbis impleveruntmundum. Hu jus VERBI in catne vifibiliter

nobiícum verfantis verba erant geminulz,quibus nosperditos redemit:

€ragt Lachrymz , quibus nosimmandos lavit : erant rores, quibus nos

aridosirrigavit. Remverbo.

VznRBuM quidem unicum es , 'O Jesut

quod Pater in tota loquitur zternitate , attamen omnialoqueris, omnia

vides, audis omnia, operarisomnia.

Sinequo Verbo quifeputat ali-

quidfcire, nihil fcit, (ed in omni fcibili czcutit ; furdeícit, obmutefcit,

Hxc verba funt, quibusbalbuties mea TE VEnau Patris deprzedicat ;

quoniam autem, O REpEMPrOn SaNcrISSIME! omni laude major cs;

laudet T& pro me (cientiz tuz abyffus infcrutabilis,

Laudet TE pro me

TA altiffima Sapientia, T'uA latiffima Mif ericordia,

Tua profundiffima

] ufti-

34

Juftitia, Tua incircumfcripta Magnitudo,

Tu veró SaxrE SíAw-

CTORUM ; SALVATOR MISERICORDISSIME

; dumexnihilitatismez abyffo

affurgensad Auguftiffimum gloriz tux

Thronum TRIBUNALIS mei

verbaadgeniculatus depono,ea gratiofo recipeverbo. Verba mea T'u-

um petunt alloquium & gratiz Favonium. "TiB1ea'dicata volo & con»

fecrata, qui folus potens es Vetbo.Zoilorum ( quorum infinitus cft nu«

merus) confundereverba, contundereora. 'Oculismifericordiz tux

infpicecordismei fenía, quibus Opüshoc Ti5: fübmittosaffe&tum a-fti-

ma,noncenfüm. Vile munus eft, quapropter àb infinita Superemi«

nentiz T'az clementiapretiumemendicat, Si

TRIBUNALIS nuius

verbaforían aliquo fint afperfa nzvo,

non intres in judicium cum fervo

tuo Domine, fed verbo mitericors abfterge. — -Laboris meimercedem

quzro non aliamnifi TE Domine.

Tu laboremhunc meum propitio

Sideris tui afpe&u irradia,

mequeproeo,

quodoffero in tempore,recipe

ad T* in beata ZEtetnitate,

Sacerdosaterne,

| Itaorat & adgmcï TEtua; :O Jesu Salvator

P

Vilis Creatura, pulvis $ cinis.

Fr, MARTINUS VWIGANDT,

Qr-d. Psræc'lic.k

i

FA

X5

A

Sus

E IN CTOA T

4

E

EUA

ä

COSEDALASIAE E DAR EO ISLÁN RRE

*

'"FEACULT«sÁ45 ET PRIVILEGIO M

CIESAR EU M.

-

Fr. ANDREAS RorH Ordinis Pradicato-

rum SS, T heologiz Magifter, & per Provinciam T'eutoniae

Prior Provincialis omnibus has vifuris & Le&uris

Salutem.

*

N

æ,

Um Sacre Gefarex Majeftatis Decreto Viennz Iy,

t *

MaijAnnoIó666.dato, omnibus & fingulis Ty-

ais

)

pographis, & Bibliopolis ,. alijsque quibuscunque

o

-

-

*) librariam negotiationem exercentibus fub gravi

l

EE

ferió prohibeatur , ne quisquam libros , ab Ordinis Prz-

dicatorum Patribus editos, aut deinceps edendos intra Sacri Ro-

mani Imperij, Regnorumque ac Dominiotum fuz Cefarez

Majeftatis hxreditariorum fines ,. fimili vel alio characteris ge-

There, aut formá; (ivà in toto , five in parte recudere , vel alió re-

cudendos mittere,. aut alibi impreffos adducere , vendere aut

diftrahere, clàm; feu palàm , citrà teftimonium aut confenfunr

fupradi&orum atrum audeat, vel praefumat,

Ego Andteas Roht SS, T'heologiz Magi—fïer , & per Teu-

toniam Prior Provincialis harum ferie & Officij mei Authorita-

teconcedo Nobili ac ftrenuo Domino Joanni Cafparo Bencard ,

OfQa-

ejusque Hæ;cd1bus, & poteftatem facio ; ut T heologiam m

lem

PüI.V:JZEZfGJZZM

Íem A, R. & Eximij 5S, Theologi Magiftii, ejusduc in Uni-

verfitate Viennenfi Do&oris , D. Fr, Martini W igandt, cui Ti-

tulus,

TRIBUNAL CONFESSARIORUM &

ORDINANDORUM, legitimé cenfum & probatum pro bo-

no publico ty pis evulgare poffit. « In fidem his Officij mei i-

gillo munitis proprid manu fubfcripfi,

1702. Die3. Decemhris..

A&um Auguftz Ánno

i^

j

F. e/Mndrear fRotb Magifler 75-7'0i-iæcialiy

Q

Teutonia mppria,

gC

[e

jut

gnt

(

t

1ïd;

vFr.ANw

[UCd

lt

hi

osiecepeesee

*j a BU epbo dU

Gee9bdas "EodGted6da oO o oga ob Jato at

F. ANTONINUS.CLOCHE SS. Theo-

actotius Ordinis Pradicatorum humilis

logix Profeffor,

Magifter chlcralis &Scr,vus Salutem..

" R zfentium tenore,. & munerisnoltriautlioritatc tibi Ad-

- modum Reverendo Patri. Magiftro Fratri. Martino-W/i-

gandt pro.tempore Priori: Friburgenfi: Provinciz noftrz

"Teutoniz Concedimus facultatem , quá poffis typorum benefi-

cio.emittere in. Publicum- TRIBUNAL CONFESSARIO-

RUuM ET ORDINANDORUM DECLINATO PRO-

BABILISMO , prelo jam paratum, düm tamen ab.Admodum

Reverendo P; Magiftro Priore.Auguftano F. V incentio-Dempf-

len,& Reverendo.Patre Prafentato F. Jofepho.DufackerL e&ore

primario., quibus id tenore prafentium. fpecialiter: commit-

timus ,. previ: accuratiffimá revifione cenfum & approbatum

füerit, ferventürque czterade Jurefervanda.. — In nomine Datris,

& Filij, & Spiritüs $, Amen,.

In quorum fidem his Officij no-

ftriSigillo roboratis manu propriá fubícripfimus Rpmæ I5, Maij

IJOQ;,

B. (ANT'O'NIN US CLOCHE

Magifter Ordinis..

; chiftratäl&ittcrä l,

fol. 385.

Er. HENRICUS: EABER.

Magi&cr & So;:ius.u,

APPR(i

(j

g

9

z

od

iE

i.

.;;(:(

Sosmeem:

d

sss

D

5

X

T

N Z9

n

A

GB E

t

,(

Borto

DI E

ää,

L/

Zs

6

» APPROBATIOL

Q

A

N

Y

W

.;;

CA

$.

Uffu Reverendiffimi P. Antonzni Cloche. totius Sacri

LY

i

N

M

u

j

VN

N

|

MZ

FF. Pradicatorum Ordinis Magiflri Generalis cà , quà

u

E

ar eft, attentá mente legi , releo

AE

g

gi Opus, intitulatum

TRIB

UNAL CONFESSARIORUM

& ORDINANDORUM » ab Ádm. Reverendo ac

Eximio Sac. Thcologiz Magiftro P. F. Martino Wigand: P.

Digniiïïmi per Provinciam Teutoniz P. Magiftri Provincialis

Socio feu Secretario elabbratum,;ali quidem verborum clarita-

te; claráfacundià, facundá raritate , rará

periodorum emphafi,

atque qmphäticä Angelici & Ecclefiz D

o&oris D. Thome A-

quinatis teftimoniorum ubertate, ut & intelledtum Confeffa-

RS,

riorum ad bené docendum , ad (alubriter medendum , adqueju-

fté judicandum illuminet, & voluntatem Poenitentium in viam

falutis 'dirigat.

J

Quocirca Opus hoc digniffimum ceníeo, quod

pro maximaConfeffariorum fimul &

S

pesnitentiumutilitate pub-

iciat. DabamAu

licam lucem typis mandatum afp

2

guft« inCon-

ventu $. Marix Magd'al;næg. Decembris 1702.

N

F. Vincentius Dem])]?m Ord. P;'æ d.

Magiffer , £5 [-4- di£ti Compen-

ts Prior mann propriá,

X X

APPRO-

o

E

w (

)eneresEcuSS

GE

um um

APPROBATIO II

(s

T

[

X miaundato Reverendiffimi Patris Magiftrí Generalis attent&

d

f

| mente pervolvi Librum hune, FRIBUNAL CON

FESSA-

LN

Cujus

PX

RIORUM & ORDINANDÓORUM. intitulatum,

v.v AW

Authorem emmibus omnia failum ipía (üngularis methodus

oftendit ; (iquidem Stylo brevi, gratádue facundià ex Angelicà noftsi ,

& Ecclefiz. Doc&toris Divi Thomx Aqunatis Summá, pracipua, imó

feré univerfa moralis Theologüe Thicoremata. non tantüm exhibet , fed

& tam erudità , captuque facili brevitate enücleat, ut eorum expofitio

cum guft

u & fru&u nefcientibus fiat cognita , fcientibus non fit- onerofa.

ofasque in genere niorum Qua'ftiones nec: immiti fe-

Implicitas pericul

veritate , nec molli nimi

s&ndulgcntiä ,fedavita veritatis integritate, adeo-

ut in. earundem refolutionibus ab Ortho-

ftudiosé & fecuré pertraétat

doxz fidei principiis ,

ab Oecumenicorum Concilio

rum San&ionibus

tï:

à SS. Canonum Statutis ,à SS. Patrum,

àSummorum Pontificumdccretis,

graviffimorum Virorant folidà tutiffz-

Angelici Praceptoris , aliorumd;

máque doétrinà, deviare nullibi

, bemitatem autem €b difeiplinam &

feientiam andiqué docerefàtagat. — Opus igitur hoc ficut. omnibus veri-

.

tatem exquirentibus animarum Curatori

bus ,ipfis etiam Poenitentibus ,

cujuscunque fint Statüs , utiliffimum fore 5 ita prelo acluce publicà dig-

niffimum effejudico. Datum Eyftadii in Conventu SS, Apofítol

?rum

Peui& Fauli. Dic 4. Decemb. Ànno 1702.

Fr, Jofephus bufk:ka Ord. Prad. $S. Theol.

Prafentatus , & p. v. Prior Eyfladiasus

ándignus. M, P.

Cenfura

r

*

*f

.'..

—

355gteoesdcs

V9

g:.g ;

.O

NG

ao«

ïe*r&ä

*?9

as ä;ä

*5

Cenfum Ordmarzz.

A

Q

c

Um Sobohs Angehcæ Faces & duo SS. Predicatotuta

(g/

24

A5

42

:

Ordinis Luminaria publicà fide conteftentur , huic

d

SS

Confeffariorum & Ordinandorum Trlbunah illud

Pmchd»:s Au&ore Philochoró ;4xo«»« v'aus;, nimirum triplicem

Mercurium , convenire, & inibi prudentem fcientiam , pruden-

tiam fc1em:1fiïmam & dlgmratem in hocan gchco ordine facram

continere , & infuper ex Scripti hujus de(uperà me fubfcripto in-

flituto examine repertum fucrit, e jusdem au&orem in animarum

lucrum totos ingenii ac zeli nervos mtcndlfïc idcirco ad commu-

nemutilitatem typis mandati poffe cenfct infrà notatus, Augu-

fiz 9. Decembris 1702,

Z

:

l*

M

Francifcus Guilielmus 4mair D. Confil.

Canonic. & Penitegtiarins

g.

HARH. propria,

"

X X

PRAE-

p

Í

Nitics

9

EO

.

Bnesss

eossesSeSeS,

Pracfatio ad Lectorem.

Q«acea Uppiam fundamentum e janua virtutum , 0mpdisá, gratia , ae [Diri-

ö

1ualis confolationis principium efl cop[cientia pur itas , ac cordis mun-

25

/4;

ditia, ad quam principaliter & precipue. per puram , veraim , inte-

gram e per. ectam Confe[fronem peccatorum acceditur , merito 74,

quisquis es; Chrifti Sacerdos, in foroPoli]ud'ex , Do&or , & Medicus , con-

fcientiis judicandis , docendis, medendisque prxfe&tus promovendz cordi-

um munditiz, ac virtutibus plantandis deftinatus, meritó , inquam , inhoc

omnium ponderofiffimoSalutis negotiojin. ar&o zternitatis itinere,dictan-

te prudentià,& imperanteCharitate,indubié dogmata & medicamenta cer-

tacliges prz minüscertis ficut iterconfe&urusni defipiat, equum habilem

cligitprz claudo; navim firmam pre cariosá,viam fecuram prz íncertà Hinc

DuceacDo&ore tibi opus eít;ne ingrediaris viam latam, qua ducit ad perdi-

l;ä

tionem. Angclo ergo Cuftodite committe, &hicnon fitaliusquàmilleip-

?

fe, cujusin Opufculi 64. Prooemio ipfiffima funt hzc verba, quibus hancad

j

tePrafationem exordior :Non eft isalius,quàm Azgelicus Ecclefre DotforTbo-

q

suasde Aquino, QuiClementis V III. effato fuosTomos fne ullo prorfas errore

ü

conícripfit, Cujus do&rinamUrbanus V IL.vocat veridicam.. llleTbomasde

d

eujusTomisInnocentiusPapa, Eujus;ait, Dacferis Sapieptinpra cateris, exceptá

d

szmim", tantam babetSententiarum weritatemyut uuuquam,qui eam fenuterit,

t

smueniatur àtyamire veritatis deviáffe -T utiffimaergo funt & inconcufla hu-

für

jusAngeliciDoGoris dogniata;ab co, qui nec fallere nec falli poteft;éCathe-

refp

dràCrucis cenfurata & approbata: Beze /Eripfgïi de meyThasma. QuaSententía

lüq

cftindefinita;ore Dei prolata; xquivalens univerfali; Agnovit hoc przcla-

li

xiffimus illeJe(uitaPetrusLabbein hzcAngelici Magiítri prorumpens enco*

!

f

mia: Aggelorum Difcipulus & pene ezulus fuit ,multa ab Angelis didicit 3 qua-

0

dam Ang

elos docere potuit. — Aut Theologiam ad terras deduxit é celoyaut, /cf'fw':

It

in viá , quod videtur im patria.

lng

Ergo,benevoleLe&or, &Confcientiarum modetator,ne in moderna-

n

um laxitatum lubricitate labaris;ne in infinitarum probabilitatum labyrin-

ly

tho à vero devies, Ecce Azgelicus sofler Praceptoríe tibijungit ut Cuftodem

tibus

N

Angclumin hocTribunaliTheologico-moxali ;in quoremiffis novita

J

anti-

e»

*

Prefatio ad. Leflorem.

b.ntïquidrumPati*um acDo&orum(quorum linguá loquitur)feniora ac fa:

nioratibi porrigit fenfa, Quibusfi parucris,in codonandis peccatis eris fide-

lis fervus & prudens. Accipeproinde & ample&ere hocAngelico-Thomi-

fticum animzTribunal,abAngeloCuftodeTheologiz per me,omniumDi-

fcipulorum ejusinfimum &indigniffimum,tibi eredum. Fateor ultro,quod

in hoc opere meum ett, nihil cftnifi quód in o omnes materias morales ,

CafüumR efolütioni fervientes contraham, ac moreinExamine confüeto,

&;ut dicifolet,proprer Junieres,rudifimplici,imo fimpliciffimo ftylo;propo-

nam: & juxta illius(dequoJoannes XXII. teftatur: Quot Arziculos [eripfi? ,

tet miractila fecit) nimirum alté fatiAngelici Przceptoris mei mentem deci-

dam. Etfi enim plurimasCafüumSummas &Summulas|àThomitftis editas,

riec minüs extraneas, videre fit, &quidem nonnullas nimis fyncopatas , ut

qui eis ftudent, fzpe nec fciti fui rationem reddere valeant: Vixtamen in

hifceGermaniz noftrz partibus invenies unum ThomiftamDominicanum;

omiffis fpeculationibus,moralia omnia eà ferie ac ordine,quo in $u74 Di -

viThome Aquinatis fefefüb & confequunturfuccinüé tratantem. — Ethinc

Fratribus noftris/five ad'Theologiz moralisCoronidem,five ad Animarum

curam rigorofumdque pro ca examen afpirantibus fiepe non modica fe obji-

citdifficultas. Càm namque ex omniimateria moralirigidé fint examinan-

di,vel omnesTra&tatusad manum non habent; vel,fi abent, immenfum

chaos oculis cernunt,quo terrentur,vel fi inScholis eosaudiverint, fpecula-

tivis ad praxin non conducentibus fübtilitatibus(in quibus non omnia pof-

fümus omnes) pbrmixti fünt;imó abundant. lllis ergo hocZzibuzal nolui

xefpergere,quod puré pra&ticum & morale eft.. Si paucula quedam invene-

ris qua tuum (refpe&tivé) captumexcedunt;v. g. de conftitutivo peccati &

fimilia , oculos ad faciliora converte , & perpende quód tefte Operis hujus

J-

frontifpicio pluribus debitor fim , &quód ex his clarcícant alia eisannexa.

Obfervo,paucis exceptis,poft binum brevemTractatumProoemialem;ordi-

!

nemQuzítionum AzgeliciDecforis inSumma s incipiendo à 1. 2, & addendo,

in quoloco S;Do&or de hac vcl illà materiá trá&tet,ut poffis,(i placuerit,ad

aa

fontem iptum;ex quo hosrivulos deduxi,recurrere. Multis multorum DD.

[je

Authoritatibus, Sententiarumque allegationibus (qua juniorem de hujus

vel illiusSententiz amplexu non raró perplexum faciunt)chartam cugm tüa

[

; hifi fors , ubi Quxftiononnihil contro-

naufc?. & finc fru&tu replere nolui.

vería

X X 3

z

Prefatio ad LeBlorem.

ïfcrfa eft, Sufficittibiinvica AuthoritasS. Thomzx & Thomiftarum, — Ia

:

Caufis &Cafibus gravioribus crebró exprimam, qua Sententia mihi minüs

Quz tutior, non tamen femper probabilior ;

qua magis probabilis fit.

nec neceffarió fequenda.

Quz Sententía mihi probabilior , fi & tibi talis

fed Thomifticz Authoritatis ac rationis pon-

videatur,tu , non ob mez,

dus,eam ampleàcere. Sin minüs , cave.

.

bunzalin fedecim T

ra&ätus. Hi fübdividuntur in

Dividitur hoc 772

diverfa particularia Examina. Hæ in Quzftiones & Quaftiunculas pre

materiarum diverfitate.

H

Advertis indubié , Le

&or Benevvole , (copum & intentionem meam,

quz non alió collineat , ni

fi ut T

heologorum moralium pracipué Sacer-

mafpirantium , profe&ui ferviam , ne, ficut po-

dotum, ad curam animaru

lr

pulus, fic fit Sacerdos, rudis,

Legis Dci ignarus, ftupidus charadtere facerd-

otali indignus, -

Audite hec

Sacerdotes & aufcultate judiciumOfee y..Quiatu Fientz'am

vepulift; , vepellamte ,

ne Sacerdotio fungaris mibi. . Ofce 4. ait Dominus ad

Sanguinem commiffi Gregis de manu ejus requi-

Sacerdotem Curatum ,

rens. Utergo labia Sacerdo

tis cuftodiant fcientiamMalach. 2. & ne , dwam

ambo in féveam cadant oternae

catus Sacerdos populo cace ducatum praflat ,

j

damnationis :

Matth, 15. Pro fübfidio cape

hunc meum laborem, qui, fi

tibi placet, be

ne eft ; utereeoad famofiorum Cafuiftarum intelligentiam,

vade tu Zoile & fac melius.

Hocunicum fuadeo , probabi-

Sidifciplicet,

liorifum ample&er

c,non quà meum, fed quà aliorumSen-& Saniorum

lceamentorum folvere.

Caterüm

uorum non füm dignus corrigiam ca

fi quid i

n hoc Opus irrepfiffetà gennino Matris Ecclefia vel

Angelici Do&oris feníu alienum , millies

revocatum efto.

N

€5 )oC $

j

1

Q

duf

U

INDEX ;

(Se

AX

o

ï?

«

ö.

N

"

Do

j

—

*

n

ze«* 3

E

21

SM

"—

E

.,

OR

"

9

m

à

N

x

ääæäää

"W

X

r

aX

5 9S

äa

p u o

*5&

J2 N

18

ü..

j'.

Á

A

h

NS

W

$

G (s;-ää

?At-

vï.',

'MR-

x VA

ïz

a c iC

LL

[2

;-»

9d

P

AE

POO

)

&

LL

:äääää

DINDESXI

Ofcendens Quaftiones & materias quæ

m hoc Opere feu Tribunali tactantut.

Prologus demonftrat fecuritatem do&tinz Dodtoris Angelici,

ratxonem acmethoduma totius Operis.

TRACTAT US I Prooemxahs

De requifitis in Confe jarzo.

EXAMEN UNICUM Pol. s.

De Examimine, Poz*e ateFortutibus, Sczentza

- Officio ,

oä/zgatta,ne Conf jarii.

N fit obligatio fitendi (e examini

Reverentia Ordinis Ptedieat. ià hoc

N

pro Cura , ac Confeffionut au-

dientia,

FolzNI

erga Ordinarios.. N, 5.

Obligatio & onus confcientiz exa-

Quid deReligiofo ? Przlato? Docto

minantium in eodem Ordine pto Cuta

re promoto? N. 2

vel con&ffionumaudientia. N. 6,

LA

An hocExamen fit Epifcopo liberum

Obligatio examinandorum in ecdem

N 2

An illud poffit remittere. N. 4

Ordine de quoties fe fifendo Examirii.

Qäæ in hoc praxis quorundam Otdi-

N. .

patiorum , auc Exatmmtorum ab eisde-

uid. fit Cura animarum ; quld Con-

putatorum. Ibid.

feffio, quid Confetfarius, N, 8.

X

Quid

j

n

2

Index Traddatuum ey. Examinum.

TRAXCGKIAISSTL

Quid fit poteftas Clavium;quotuplex,

& àquo data? n, 9.

& Proæmialis."

Virtutes Confeffatii. n. ro.

Prudentia & Scientia Confeffarii,

De Confcientia.

EXAMEN.I

fol. 18.

uz, quanta, & quotuplex. n. r 1.

Obligatio Confeffariorum indo&to-

De quidditate , divifrone c» 051,1'31'

tum ad fequalificandum , & Superiorum

tione con[cieztia €9 in [pecie de con-

ad compellendum eosad hoc.. n. 12.

cientia erronea ac dubia.

Quid dePonitente ftudiose quetente

Obligatio Confeffarii ad tudendum

Confeffarium ignorantem ? & quid fi

huic Tractatui. n. I.

do&ior haberi non polffet ? n. 13,

Omnis homo hibet confcientiam ;

nolens volens. Circa hoc ridiculum fa-

Munia Confeffarii. n. 14.

Confeffarius Zelotypus. n, r f.

&um Beffi. n. 2.

Obligatio Confetfarii ad judicandum

Quid & Quotuplex fit confcientía,

/

in patticulari e(Te vel non elle mottale.

n, 3. & 6.

n, 16.

An homo melioris ingenii fit melio-

An ei liceat füb confeffione , przfer-

risconfcientiz. n.4.

tim longá ;

An Con(cientia maneat in homine

dem.

.parumpet dormire ? ibi-

dormiente. n, f.

Obligatio Confeffarii ad examinan-

Conícientia ertonea & error quid &

dum poenitentem, n. 17.

quotuplex, ejusque obligatio. n. 7.

Obligatio fe przparandi adh anc fun-

Quid de confcientia erronea circa im-

étionem, n. r$.

offibile. n. 8.

Qu debeat effe difpofitio Sedis con-

Quid fi (it contra Preceptum Przlati,

feífionalis. n. 19.

n, 9.

Aliqua obfervanda in confeffionibus

Dubium vel confcientia dubia quid

)

mulierum. n. ao.

& quotuplex ,an liceat cum ea opetari,

Quantum ncgotii S, Tenatio fecerit

n, IO.

fpitituale gubernium trium folummo-

Quomodo refotmanda. n.1r,

do Monialium. n, zr.

Adrefotmandarm confcientiam erto-

Cur Patres Societatis non foleant fu-

neam & dubiam Regulz & univerí(alia

fcipere curam fpecialem earundem

*

?

ibidem.

principia, n. 12,

Melior conditio poffidentis in mate-

]

ria juftitie, n.13,

p

Non veró aliarum virtutum. n. z4.

li

« OHOE o

Varii circa hoc dubium cafüs

,in qui-

W

bus cft ample&tenda

pats tutior ac Legi

favens, n, 15.

!

W

EXA-

ZfPoveYV Af AVET

Y Ls g P Py PP»

[

5

-

*

Pani 74

i'vl

Pium.

EXAMEN II

fol. 28,

Quid fi Opinio judicetur ptobabilis ,

& oppofita probabilior fe non offcrat?

. De Confiientia Scrupulofa.

L

Quid & quotuplex Scrupulus , & an

Licet aliquande fequi Sententiam

fit idem quod conícientia fcrupulo(a,

probabiliorem quz non fittutior. n, 9.

n.I,

An liceat agere contra fcrupulum vel

Ex duabus Opinionibus zque proba-

conícientiam fcrupulofam. n. 2,

bilibus in praxi fequenda eft tutior,

n» IO.

Quomodo in:elligatur. illud didtum

Generaliter tenemur fequi in mora-

Gregorii

Bonarum mentium eft cul-

pam agnofcere , ubi culpa non eft. ibid,

libus & in praxi probabiliorem cogni-

ad 1. Oppon.

tam ut talem , faventem pracepto, dum

concurtit probabilis , libertati favens,

Scrupulorum caufz,effe&us & figna.

n. II.

Q. 3.

Eorum teformatio & remedia, n

[

L

Probatur hoc ex Do&ore An

gelico.

Specialiter

n.12.. ExSubtili, n, 15,

viarium, n

pro fcrupulofo €irca Bfe-

Quodnam eá füper re fuerit votum

Scrupuloficulicem excolantes, came-

Sandiffimi Domini Papz Alexandri VII.

h. 14.1

lumglutientes. n, 6.

De przclatiffimo Opere Rex;erendilïl

Patris Thyr(i Gonzzlez Prapofiti Gen.

ExAMENm.MJ;

De Con[cientia Probabili.

S, J. demonttrantis in eo, Sententiam

Probabiliftarum perperam attribui Pa-

Quid fit confcientia & (ententia pto-

ttibus Societatisut Authoribus. n. 1 $.

babilis ? & quotuplex ?

que & quot

Rationes füadentes fequelam Senten-

principia probabilitatis? n, r,

AÀn unus Do&ot faciat Sententiam

tiz ptobabilioris. n. 16,& 19.

practicé probabilem. n, 2,

Effugia Adverfariorum. n. 1 7*

Quz itmpugnantur, n, 1g.

An faltem refpe&u hominis rudis,

De quodam Cancellario Parifienfi ,in

imperiti, &ruftici. n. 3. & 4.

An ad faciendam probabilitatem pra-

agone vim probabilitatis experiri finali-

€icam principaliüs concutrat Ratio vel

tet volente & damnato, p. 20.

a

Proponuntur argumenta. Probabili-

Authoritas, n, $

fta

rum, n.2I,.

Quid (int opiniotutior , minüs tuta,

tibus.

& fqlvumurin fequen-

probabilior, n. 6,

7

Thomiftz non

j ftint Authores Pr5ba.—

Quid fentiendum de fequela Opinio-

bilicatis. n. 22.

nis ab intrinfeco minüs probabilis fed

probabilioris ab extrinfeco,

Vel que

Quid fi homo rudis confülat duos

infee& minüs probabilis ,

Conteffatios , quorum unus afferit eífe

gï

fed operanti

licitum, alterillicitum. n. 23.

videtur vproba'bilior. n.7

L

Quomodo vir do&us teneatur libra-

a!

2

tc

-

v

*

vecv

d

t;'x'm.,mu:.

TOURACIATUS

| Iiï.

xe fundamenta: f&ntc-:gtxiä. iï:c(;u-endæ.

ibidem.

De ultimo fne bominis. D& volum-

Quid faciet Con

fe(ïärius cui ex im-

tarío €$ involuntario.De atluum bimte

£

2

snorum circmm[lautim. ac moralitate.

provifo venit cafus in Confeffionali

ibidem.

Ex Prima Secunde ZAnge-

N

üz quoad þraxin differentia inter

lici Do&orzs.

Probabiliftam & Probabiliotiftam , qïxm

neuter fitomnino certus, n.2.4.

EXAMEN I fol. f9.

Dantut: cafus, in quibus Probabilifte

De ultimo bomini fne » 4libus bu-

fiunt Probabilioriltz. . n, 2j.

mani ,ac voluntarto cr tnvolunta-

"Quam fententiam teneatur fequi mi-

nifter Sactamenti.. n. 26,

vio i& 105 Veperto, ,

z

Quam Medicus & Chirurgims. .n. 27.

, R:tio cux"(Conf?:iTarikus in hoc Ttadta-

*' Quam Judex , & an hic ftante zquali

tu apprime debeat effe verfatus. n. r.

probabilitate poflit judicare in favorem

Quis fit ultimusfinis hominis, n. 2,

amici. n.28.

2

In quo formaliter con&ftat beatitudo,

Quam Sententiar teneatur fequi Me-

:

1. 3.

dicus & Judex conícientiz feu Confef-

for, n.29.

An poffit confiftere in aliquo bono

X

cteato, . n; 4

An felicite pe

fit accommodate Opi-

Eadem voluntas fimul non poteft cff-

nionipeenitentis, n. 30.-

cacitet tendere in plüres fines ultimos

Prefertim fi is effet do&tiort Confef-

totales. n. $.

1

fario. n. 3 r.

äimulare cum poe-

- Quis fitfiuis u

ltimus hominis m-orta-*

An poflit faltem di

nitente bonz fidei in ufu Probabilifmi,

liter peccantis. n. 6*

Aut venialiter. n. 7..

Á

vel improbabilifmi. n. 32.

Quid fint a&iones animaleshumanz

. Quam Sententiam. teneatur. fequi

hominis. n

8

PU

Princeps in bello , in tributa imponen-

Pecqu

ho

a»

do,in mutatione monetz. n. 33.

acÉones ub*.negtur finis ül-

timus, ibideme

Quam fübditus , dum circa rem

Quid fit $oluntarium . an fit ídem

preceptam funt £ontariz. Opiniones.

«7*

[]

n.34.

quod liberum. n

Qaotuplex.'n 10.

; Qmm»Advocan

&

s

)33'

Q.atuor caufe invóluntarii. Prima;

I9

m

z

3-

EO

»NR

violeptia. n.11.

*

7

joC

Secunda, metus, n, I».

V

1

ol

-

SS

Q

u

!

otupl

CA

it metu

is, & qu& requï—-

:

AA

a

rantur ad metum qui cadit in viram con-

ftantem. ibidem,

; Quo-

p ——

p

D

Index ?mæmæ e Exltmz'imbz.

Quomodo , quxzex m

Ü

etu fiunt , Qnt

gravantes Antrà eandem fpeciem , fint

j

voluntatia. n. 12,

neceffarió confitendz. n. 26.

h

Quid de obíervantia mandatorum

Proponuntur argumenta Sententiz

affitmantis. ibidem.

Deiex metu. n. I4.

Solvuntur argumenta Adveríario-

De omiffione jcjunii vel Miffe ex

metu, n. I5,

fum.

n. 27.

Dejaramentis, votis, teftimoniis, pro-

Refolvuntut vatii cafus ex . citcut&-

fantia Oxz , nimitum de explicandu

miífionibus , contractibus , ex metu gra-

$

vifaclis. n. 16. & 18.

ftatu poenitentis., de annexo voto Pro-

fellionis vel facriOrdinis , de circum-

l-

De Reclamatioué vouua Piofefflo-

ftantiaSponfalium cum iam alio contra-

nem exgravimetu f2gam. n. 17.

De réftitutione eorum qua funt ex-

&totum in peccatocarnis, de ttiplicico-

torta permetum levem. n. 19.

gnatione, de circamftantia infidelitatis

i

Metus reverendalis an fit gravis. ibi-

in peccato carnis : de Confelfario cogno-

dem.

fcente filiam confelfionis- n. 28.

Remedium Juris contra atroces mi-

Decteta Pontificia contra- Confeffa-

0.

nas,qua funtcaufa metüs. n. 20.

riós follicitantes. n. 29.

Tertia involuntatii caufa , fcilicet

An Confeffrius »poffit . sbfolvere

o

concupifcentia , quid , & quotuplex fit2

fuam complicem carnis. ibid. Not, z.

quomodo caufetinvoluntarium ? n. 21.

Refolutio plutium cafuum ex eadem

Àngraviüs peccet, quiä accedit ad de-

citcumftantia , nimirum de annexo voto

f

formem quàm qui ad pulchram, |n.22.

itriufque complicis , vel unius; de con-

W

Quarta. involuntarii caufa , fcilicet

fanguinitate;, de peccatis parentum in

filios & & contra.

n. 20.

g

ignorantia , quotuplex fit ? nimirum ne-

gátiva , privativa , Juris & facti , antece-

Circamftantia Q»id explicatur.n. 3 T.

dens & invincibilis , concomitans , con-

Ubi;n. $2.. Quibis auxilizs n. -;.NCm'.

ia

fequens, & vincibilis, n.2 3.

n.34. Quaemodo.n.3 $. Quando.n.36.

Quz & quomodo caufet involunta-

An fcientia Confelfarii fit . mera cir-

rjum. n; 24.

cumf(tantia officiiejus..n 37.

;ül

MEXAMEN IL fi.j.

EXAMENÁJIH, fol, 87.

den

De aciuum bumanorum moralitate.

De Circuäiantik bumanorum

3uid formaliter fit moralitas & in

AG um

]

quoconfiftat. n. 58.

rày

Qaid & quot fiht circumflantiz , ex

Qu & quot fint regulz morum.n.29.

Veríü , Quis,quid ,ubi, quibus auxiliis,

Quaz & quot principia moralitatis,

&c. n.2j.

ibid,

iuie

cor

-Explicaturly Qwuz. ibidem.

Quot, quz , & quid fint fpecies mora-

litatis. n, 4C.

Quz circum ftantiz , nimirum anag -

X 3

An

Q

m

6

Index Tratfatuum c Fxaminum.

Àn detut (pecies media, ibidem.

TRACTATUS

ay.

AÀn motalitas ut fic reípe&u fpecie-

De virtutibus , vitis , e peccatis,

rum fit quid univocum vel analogum.

-Ex eadem Prima Secunda.

s

H lr

Datur actus hatnanus indifferens fe-

EXAMEN I

fol. 103«

cundüàm fpeciem. n, 42.

Nontamenin individuo, n. 43.

De effentia , [(ubjcto, divifione , at

proyriemtc Irtutz.

- Solvuntut argumenta Adverfario-

rum. n,44 &leqq.

Ratio cur , Confeffarius teneatur ha-

Cutr homo interdum egeatrecreatio-

bere notitiam virtutis & vitii. n. T.

ne etiam corpotali , & quid de hoc fenfe-

Quid fit virtus , varig ejus definitio-

rit $. Joan. Evang. n. 45.

nes. n.2.

Ejus fubje&um. n,3. & feqq..

- Circa ludos eftaliqua virtus ; nimi-

rum Eutrapelia, n,46.

Quid fit appetitus fenfitivus & quotu-

Idem a&tus humanus potefl quidem

plex. n.4. — Quid paffio, n. s.

fimul habere duplicem fpeciem bonita-

Vatiz paffionesexplicantut,nimirum

tis, vel duplicem malitiz, non tamen

amor, odium , dele&tatio , fuga, triftitia ;

fimul fpeciem boni & mali, n. 47.

audacia, timor, ira. ibid.

Refpe&tu cujus boni appetitus ratio-

Solvantut argumenta Adverfario-

rum. D,48.

nalis indigeat habitu virtutis. n.6.

Vatiz divi(iones & fübdivifiones vir-

Non potefthomo per eundem actum

fimul placere Deo & diabolo. n. 49.

tutis. n.7.

In homine jufto ad minus tot funt

uid fit Politicus & Politiaac quotu-

plex. n.5o.

virtutes infufz quot acquifite, n.8.

H

Subje&um virtutis infuíz, five fit cir-

An qui

$ poffit effe ambidexter inter

Deum & diabolum ,

vel neutralis.

ca ationes fivecirca paffiones. n. 9,

Proprietates virtutum. n. 10.

nos *

ug obligatio hominis voluntatem

Duplex medium virtutis. ibid,

Solvuntur Obje&iones, ibid.

fuam in omni te conformandi voluntati

divinz. n. j 2.

Àn & quomodo viitutes theologicze

confiftant in medio.

n. I2,

An actus externus interno addat fpe-

cialem malitiam aut bonitatem , pra-

Quomodo virtutes

fint connexz,

n. 15

fJ

mium velfupplicium, n, 5 3.

Solvuntut obje&iones Adverfatio-

Solvuntur Oppofitiones, n. 14,

An detur virtusfine Charitate, n.tf.

rum. n j4-

AÀn virtutes in via acquifitz;aut intel-

lectuales , autetiam theologicz maneant

"t

92)0(3:

in Pattia. n,16.

EXA-

l

»

carl

p —

Index Trafatuum & Examinum.

7

Án peccatum aggtavetut ex citcum-

*EXAMEN l R i.

ftantia, vel damno illato. n. ? 7.

De vitim c* peccatis eorumá, diflin-

Solvuntur Oppofitiones. n. 58.

Girone catifis €9 effetbibus.

Ll

Àn ex conditione perlonz in quam

Quid fit vitium , an idem fit quod pec-

peccatur, n 39.

catum, an omne vitium ac peccatum fit

contranaturam. n, 17.

n ex magnitudine perfonz peccan-

tis. n.40,

Solvuntut Oppofiriones. n. 18.

. Quod fit fübje&um

peccatí, n.4 T.

Definitio peccati quz ? n. 19.

Solvuntur obje&tiones. n. 42,

Deccato omiffionis applicata. ibid.

In appetitu fenfitivo intrinfeca liber-

Senfus illius axiomatis : Non omnia

tasparticipata. n, 47,

funt mala quia prohibita,fed,&c, n. z.

Si nullus adfit con(en(us voluntatis,

- , Natiz divifiones peccati, n.2r.

nullum , nec veniale peccatum eft in ap-

Confütutum peccati. commiffionis

petitu fenfitivo. n. 44,

problematicé defenditur, n.22, & feqq.

- Solvuntur Oppo(ita. n.45.

Fundamenta Sententie dcfendentis

pofitivum. n.23.

Quid fint motus fenfualitatis primó

vel fecundó primi , quid dele&atio , de

Defendentis privativum. n. 24.

confeníuinillam. n.46. & 47.

Utriufquc Sententiz argumenta fol-

Regula ad dignofcendum,an dele&a-

vuntut. n. 25, &726.

tio fit de fola cogitatione , vel etiam de

Prima cauía peccati;& circa hoc etror

teipía. n, 48.

Manichzorum. n. 27.

Quid dicendum de oble&atione ve-

Senfasillius Joan. 1.

Sine ipío fa-

netea extra mattimonium , fiftenteintrà

é&um eft nihil. ibidem.

volüntatem. n, 49.

a

Unde peccata fpecificentut & fpecie

De advertentia /ad dele&ationem

multiplicentur. n, 28.

De peccato omiflionis, n. 29.

morofam aliudve peccatum requifita,

:

n. f o.

Solvuntur Oppofitiones, n. $0.

. Àn a&us indifferens , qui e& caufa

Si quisdubitet de habita advertentia,

nl SI.

omiífionis przcepti, exinde contrahat

Dodtina S.Thom. de modo confitens

z

fpecialem malitiam. n. 3r.

di complacentiam habitam in memoria

Unde de'umatur diftinctio nutmerica

peccati. n. fa.

peccatorum, n.32. & 35.

Ejusdem do&riná de cogitationibus

jja

j

Unde ptimaria peccatorum gravitas,

inhoneftis. p. p ;.

eorum zqualitas & inzqualitas, n. 4,

Et m;otibus carnis,

[f

B. $4.

Àn peccatom €ó gravius fit quó pra-

Cujus fpeciei fit dele&atio morofa.

ftantiori opponitur virtuti, n. 3 $,

Àn. peccata fp

iritualia fint graviora

Quid fi fiat càm

carcalibus, .n. 36,

quadam preciíione

objedti ? n. 5 €.

Quapndo

8

Index Traclatuum «j Examinum.

Quando quis cenfeatur habereadver-

Quid de oble&tatione in opere prohi-

bito lüb mortali ; fed.commiífo & excu-

tentiam interpretativam.. n. $ 7.

uid dicendum de illis qui fe dele-

fato per invincibilem ignotantiam, ut

eratacce(fus Jacob ad Liam. n, 73.-

é&antin pïohibitis füb conditione fi pro-

hibita &on effent. n.58.

Qua Regulz diftinguendi inter mor-

4

tale& veniale. n. 74-

Quid. de vidue, vidua , (ponfo, ac

Àn veniale poffi: ficri mottale. n. 75.

fponía fedele&ante. n. f9.

:

*

.

mein abfen-

Aílignantur vatía peccata venialia.

.

—

Quid de conjugatis,maxi

n. 76.

tia compattïs. n.69,

2

.

fub fp"ecicï fyiritualiä

An peccatufm veni

ale Q'ct' cum folo

Quid de illis qui

mottificationis mulietes xnudatas difci-

Originali. n. 77.

De variiseffe&t

ibus peccati, n, 73.

plinant, n, 61,

uanta re(iftentia requiratut , & qua

.Dantur peccata poenam aternam in-

:

media adhibenda , ut deleQtatio & ten-

ducentia, .. 79.

Qua poena:e

n parfim finita, partim

tatio eami; non imputentur adculpam.

/

infinita, n.80.

n.€£2 2x

- An veniale per accidens puniatur in

Qua fintcaufz dele&ationis venerez,

uas homo tenetur vitate , & in quibus

zternum. n. 81.

Quid fi veniale in hac vita fit remif-

motns imputi folent przvideri & exci-

tari. n. 63.

fum , fed porna temporalis ci debita non-

dum foluta?- n. 82.

Y

De imputis cantilenis, aclibris amo-

Poffetne.innocens zternut damna-

rum vel geftorum laícivorum Qvidii,

Margia'&is,Catulli, Tibulli. n.64.

ri, Bead & Cclo deturbari ,. damnati

beàri , per abíolutam Dei potenuam ?

Decaufa peccati, n.65. & 67-

Demalo Deo Manichzorum. n, 66.

n.82«

De poena puetorum cum folo Origi-

Omiffio ut fit peccaminofa , tequiri-

turactus cencomitans. n.68.

nali decedentium. n. 84.

l

[

Solvitur obje&tio, ibid.

/^ Quà fententià condemnabuntur illi

pueri? n.85*

-De caufa interna & externa peccati.

n.69.

TRACTATUS V,

q

An diabo

lus poífit cogete ad. pecca-

tum. ibid,

De vitiis: Capitalibus in. Gentre &

e

'An omnia peccata

fiantex fuggeþcio-

: Tfpécte.

l

ne diaboli. n.70.

EXAMEN I, fol1$4."

An diabolo fit li

berüm tentare vei

De vitiis Capitalibus iu Genere , &&

It

pon tentare,

n.7I.

I

De ertore intelle&üs praerequifito ad

de Superbia in fpecie.

D

Anhzc do&tina Confeffatio fit fcit

u

culpam voluntatis. n..72,

necelfaria, n, 1.

f

Solvuntur Obje&iones, ibid.

Quidþ

M

Index'Tmäatuum ö- Examinum.

.

Quid & quot fint vitia vel peccata

Capitalia, n.2,

EXAMEN IL fol. r96,

De Cfvaritia (* Luxuria.

W

uid fiz Superbia,'an peccatum, &

uidem fpeciale. n. 3

Avaritia quid & quantum peccatum,

Y

An mortale,& qua fpecies ejus. n.4.

n'zf'

An dicendus fit faperbus ille homo

Luxutia quid , quantum , & quasdo

vilis,qui indufirie colligit pecunias, ut

peccatum , an poflit excufari ratione,

;-

afcendat ad Nobilitatem. n. $.

ignorantiz , violentiz , pudoris, metüs,

a

GradusSuperbiz;qui & quot. n.6,

v,g. inoppreffione. n,26.

Fiizejus. n.7.

Virginitas quoad materiale & forma-

J

DePrafumptione, ibid.

lequid, ibid. in fine,

De Ambitione. . n. 8.

Cafus de puella Monacha. ante Pfo-

l:

De vana gloria. n, 9.

fcffionem vel inveftitionem occult& de-

Regulz cognofcendiquando &quan-

florata , an poffit confecrati aut velari

tum peccatum (xt!vana gloria. n.10.

inter Virgines, n,27.

Quid fi quis mariytizetur ex vana

Ubietiam explicatut, quotuplex fit

gloria. n.II.

Velum apud Moniales. Sed quodnam in

i

Filiz inanisgloriz, n.12,

eocafuremedium? n.28,

Deinobedientia. ibid,

Ubi declaratur , quid fi folàm fuiffet

i

De jactantia. n, 13.

u

polluta ,aut , fi virilia clauftrum pudo-

Dehypoctifi. n. 14

rit fuerint folüm ingrefTa (ine tefolutio-

De contentione, pertinacia , difcor-

ne feminis,

n

dia, & novitatum inventione. n. 15,

Quz & quot fint fpecies Luxuris,

dl

n,29.

;

m

Filiz novitatis. Ubi & v;tia de or-

natu veftium, n. r6.

Quidfornicatio fimplex , deejusin-

De fosminis in veftitu nuda pe&ora

trinfeca malitia & gravitate, ibid.

g

praícferentibus, & de modernotutrito

Ejusimpunitas & posna. n. ;o.

earum ornamento capitis. n, 17,

Mi

Quid fiquis neget fe effe patrem pro-

Defuco eatum. n. 18.

lis, velfi plures rem habuetint cum ea-

De fomina utente vefte virili , & &

dem. ibidem.

'

Contra. n, 19.

Adulterium quid & quantum pecca-

Defidris capillis. gr. 20.

tum ,ejusque poena. n, 5 I.

"

De Saculari utente. vefte religiofa.

Idemdeincefta. n. 52.

n-2l.

3

De&up:o. n. 35.

De Religiofo vel Moniali non defe-

AÀn ponitens five puella five maste-

'hda

tente habitum fibiex vi Regulz compe-

neatur exprimere quoód illo actu primó

tentem.. n.22,

perdiderint aut. alteri abuletint florem:

Q:omodo fe geret Confeffatius cum

"

vitginitatis. n.24.

[ n

feeminis in ornatu excedentibus, :n.23.

Deraptu. n. 3j.

DeCuriofitate. n. 24,

De

XX

Quld

fo

Index draBlatuum & Exammumg

DeSacrilegio. n. 37-

Ejusfiliz. ibid.

e vitio contra naturam. n. 36.

Species gulz. n.j f.

Ánlicitum (it vefci humanacarne vel

De ejusfpeciebus, n. 38.

fanguine, n. j 6.

De mollitie feu pollutione. ibid.

Vel fümere medicinas ex eis confe-

Varii cafus de pollutione, prafertim

fi alicui eveniat vigilanti ; fine omni

&as; velutila&e focmineo aut fanguine

effufo hominis. n. 57.

commotione carnis. ibid.

DeSodomia ejusque peena. n, 39.

uid de Li&oribus pro fua fun&ione

haufta fanguinis feanimantibus. n. $8.

De beftialitate & poena ejus. n, 40.

De alio vitio contta naturam. n.4T,

An faltem in extrema ncceffitate li-

ceat comedere carnes , humanas, n, $9,

De meretricio & Lupanaribus ; quid

fidt, antoleranda , an & quomodo lici-

Quid Miffionatio agendum cum An-

thropophagis. n.60.

tum fit elocate domos merettibus.n. 42,

* Hauftus vini e&ne

Iicituä?; n.6r.

Solvuntur Obje&iones. n. 43.

Inqua aztate, ibid.

De licita receptione quaftüs pto ufü

Cut vocetut Lac Senum. ibid.

corporis. D. 44-

De concub

inatu five Laicorum five

Ebrietas quid & quantum peccatum

fit. n. 62.

Clericorum. n. 45.

De Miffa Sacerdotis concubinarii non

Quid de Lethargoà pati ad ebrieta-

tem, n, 63,

audienda, n.46.

De Sepultura Concubinatii. n.47.

Utebrietas (it mortalis ; non requiri-

tur quód fitaffidua , nec quod ptivetra-

De imagine Concubinz retenta. ibid.

Quis fenfus Scripturz dicentis anti-

tione prolongotempore. n.64.

uosDP.habuiffe Concubinas. n. 48.

Solvuntur Oppofita. ibid.

De Choreis, ofculis, amplexibus, ta-

Dantur cafüs , in quibus ebrietas à

[

&ibus , literis amatoriis , & munetibus.

mortali excufatur. n.65.

n.49.

Qaid fi quis crapulatus, ratione adhuc

1

De peticu

lo & occafione peccandi,

utens fciat eam eclipfandam . íi exeat é

domo, n. 66,

n, SG-

De pericu

lo familiaritatis foetnina-

Quid fi vomat ,titubet, gteffü vacil-

let , domos gytati putet. n.67.

|

rum, etiam fpiritualium. n, $1.

De€onfüuetudine peccandi, -n. $ 2.

Quid dicendum de ftrepitu religiofo,

utirreligiose vocatur. n.68.

EXAMEN Hl

fol. 224«

Signa completa'ebrietatis, n. 69.

In Invidia d* Gula.

Quid de helluonibus ingerentibus ut

Quid & quantum peccatum fitinvi-

egerant , generofiüs potandi eaufa, ac

dia. n. $3.

ebrietatem vitandicauía? n. 70,

Aníe velalium inebtiate liceat ex

Quid &

quantmh peccatum fit gula,

Dd

Medicorum Vconülioþ, faltem ad

recupe-

tandam

Z

Index Tradlatuum c» Ekamz'mm.

101

tandam fanitatem? ad evadendam mor-

Idem de iisdem deciditur quead quo -

tem vel aliud malum? n. 7 .

tidianas diftributiones. : n. 84.

?

Solvuntur Oppofitiones, 'n. 92.

EXAMEN IV,

fol. 243.

An peccent, qui dantulteriorem hau-

i

De Jejunio.

fküm jam bene potis, quos przvident ple-

Id

néincebriandos. n.73.-

Quid fit jejunium;cujus virtutisactus,

& quantz obligationis. n. 8$';

Vel qui potant in cauponis fub offi-

ls

ne

cio divino, n.74.

Àn omnes teneantut ad jejunium ,

J

vel quibus de caufis aliqui excufentur,

l

De provocationead hauftus zquales.

n.-86.

n.75.

^

Si exutbanitate, ibidem.

Anteneantur pueri. n.87.

!

Gloriantes quód alios inebriátint

AÀn Juvenis Religiofus. n. $8,

quomodo peccent, ibidem.

An amentes..| ibid.

An fit licitum — bibere in fanitatem

Àn itinerantes &laborantes. n.89.

aliorum;etiam Dei autSan&torum. n.76,

Àn paupetes. n. 90.

Àn fenes, n.91.

De benedi&ione S, Joannisin Con-

If

viviisGermanorum, n,77.

Àn equitantes. n, 93.

Quatuor caufz

" Fa&a in ebrietate an imputentur ad

potiHïmüm excuíans

(s

culpam. n,78,

tesàjejunio. n.92.

An ebrietas contrahat fpecialem ma-

Tia requifitaad jejunium, n,94.

[j^

litiam ex hoc quód caufet morbos cot-

Solvuntut Obje&tiones, ibid.

u

porales. n.79.

Quid deufüu butyri , lardi, adipis, &c,

Ridiculum

fa&um éu jusdam Con-

n. 9j.

feffarii Hifpani cítca ebriofum peeniten-

Àn patvitas tnateriz in catne excue

tem. n. 80.

E

fet. n. 96,

An ebrius fit capax Euchatiftie in

Quid de Chocolate. n.97.

J

agone, n. 8i.

Anà fra&ione jejunii excufet patvis

e

Duz breves hiftoriz de duobus mo-

tasmateriz fine carne. n.98.

tibundis famofis potatoribus. ibidem,

An plures matetiz patva conftituant

iil«

Qui ob ebrietatem non poffunt fungi

unam notabilem, ibid.

fuo officio, pre quo funt ftipendiarii,

De Collatione feu vefpertina tefe-

:wfby

v.g. Confiliarii , Belliduces , Profeífores,

Ciuncula, ejus qualitate & quantitate.

Medici , &c. an peccent rion folüm con-

n.93.

)

tra fobrieiatem . fed etiam contra . jufti-

Difpenfatus ad efum catniuman pof-

uf

tiam,ita ut ob idteneantur ad reftitudo-

nem. n.$82.

n. 100.

fit pluties comedere eas eadem die;

['"

De Canonico feu Beneficiato ob eb-

An ex tnalitia eas comedens peccet

(

rietatem impotente ad Horas,an tenca-

toties , quotics cadem die comedit.

turreftituere. n,87,

n. IGI.

u

De

du

Xxa

It

Index Trathatuum d Examinum.

De jejunio ferie 6, & Sabbathi , &

Quotnodo differatà precepto; n.4.

quid fi Natalis Domini incidatin talem

: Diviíio precepti in affirmativum &

diem. Dejejunio Rogationum, Adven-

negativutn, n, .

tis, Quadragefime , Ceenz Domini,

Ad&us Legis. n.6. *

Vigiliz Paíchatis, Quatuor Temporum.

Quid fit promulgatio Legis, an fitde

n.Io?.

effentia ejus, aut anilli detvirtutem ob-

Fatigatus ex labore recreationis caufa

ligandi. n. 7.

affumptoan teneaturjejunate. n, 103,

Solvuntur Oppofita. n. 8,

Vatii cafus de jejunio, n. 104.

EXAMEN L fol.27o.

EXAMEN V. fol2j7.

De Lege aterna i naturali,

De lra cr Actdia , ac Peccato in

Andetur Lex zterna & naturalis, n. 9.

Spirituu S,

Quid fit Lex zterna; an fit omni crca-

tutz fationali nota, an omnium aliarum

Quid fitira, & quantum peccatum.

n IO;-

Legum caufa? n. 1o.

An fit vitium capitale & quas habeat

An omnes creaturz etiam infcnfätæ

filias. n. 106,

fubdantur Legizternz. 1i1,

Acedia

quid & quantum peccatum

Quid fit Lex naturalis, qui ejus dcfi-

fit. n. 107,

nitio? n. T2,

Quas habeat filias. n. 108.

Solvuntut que contra definitionem

. Peccatum in Spiritum S. quid & quo-

opponuntut, ibid,

tuplexfit. n. 109.

AÀn polfit mutari vel difpenfari faltema

Àn fitidem , quod peccatum ex certa

àDeo. n. 13,

malitia, ibidem.

An patiatur faltem Epiikiam. n. I4,

In quo fenía dicatut irremiffibile,

. Àn omnia Decalogi pracepta fpe.

n' IIO.

&ent ad Legem naturz , fintque omnia

immutabilia & indifpenfabilia, n, ,

TRAVCTA/TUS VI.

'Solvuntur Obje&iones. n. 15,

De Legibus. Ex eadem Primá

An in adulto poffit dati invincibilig

Secunda.

ignotantia Legis nature & Decalogi.

n. 17.

EXAMEN L fol 264.

V& alicujus Legis divinz pofitivz,

De Lece ia commtuni.

ibid: in fine,

Cur Confeffarius teneatur habere no-

R

EXAMEN Il

FOI- 28['--

titiam Legum. n, z.

Sub qua di&ferentia Legcs confidetent

Et. [peculum peccatarum

/upär

Theologus & Juti(ta. ibid.

Decalogug.:

]

Quid fitLex & qua ejus definitio,n.2,

Quid fitLegislatorDecalogi. n, r9;

Quodnam fit primum preceptum,

.Qloktuplcx. n:3.

li

quid

Index Traclatuum e Examinum.

qx»üdr per illud. przcipi

atut ; quomodo

- Peccata Teflatotis. n. 42.

Teftamentatii feu. Executoris tefta-

contta illud peccetut. n. 19,

Quidnam fit fecandum preceptum,

menti , hzredis , Legatatii». n. 43*

de

quid per illud przcipiatut , quomodo

Tutoris , Curatoris , Holpitalarit.

contra illud peccetur. n. 20.

D. 44,

)

Idemquazritut de Tetio. n, 2t.

Peccata Mercatorum. n. 45-

De Qzarto.n, 22. De Quiato.n.23.

Opificum & artificum. n. 46.

De Sexto. n. 24,. De Septimo. n.25.

Cauponum, n.47.

De O&ave. n. 26. De JVozo & De-

Y

Medici ,

9

Chirurgi', Phatmacopolz.

€1/20, W. 27.

n..48.

a. dU

EXAMEN IV. fol.289.

Peccata patentum erga filios.

Q

Filiorum , puerorum & (ervorum.

d«

De peccatis vel peccandi modis plu-

n, $0.

f

vTiMMA» Statuum ia Particulari.

Conjugum , viduarum , fponforum.

Peccata Regum & Principum tetrz,

D.5 1.

(

Iïmiliumque Dominorum temporalium,

Peccata Cletricorum ,. Sacerdotum;

D. 28.

Beneficiatorum , Canonicorum , Pato-

Peccata Epifcoporum. n. 29.

chorum , Copfeffariorum , Concionato-

H

Judicum. n. 50.

fum. n. 52,

j

j|

Advocatorum & Procuratorum. n.3r.

Peccata Religioforum & Monialium,

Notarioram feu Tabelliconum;ac Scri-

aceorundem'ralatorum. n.53.

u

arum. n, 22.

-EXAMEN V,

fol, 3c6.

Peccaia Rei, feu accu(ati,& appellan-

I4,

tis, n.22.

De Lege bumana.

D

Peccata accufatoris ac denuntiatofis.

It

n. ;4.

Cujus fit condere Leges humanas fi-

ve Ecclefiafticas five Civiles. n. $4

L

* Peccata teftinm. n.35.

AÀn foemina fit capax Jurisdictionis

Peccata apparitotis, Cuftodis vinea-

Ecclefiafticz. n.

D

ilis

rum velconfinium. Item Tcloneatii.

De Abbati(fa an poffit pracipete in

n. 36-

ogi'.'

virtuteSan&tz Obedientia. n. f6.

Peccata militum.: n. 37.

AÀn poffit fufpendere fuos Clericos,

In,

Peceata Belli-Ducis, n. 2

autconferre Deneficia. ibid.

Gubetnatoris feu Prafe&ti » Confulis,

Àn poffit fuarum Monialium. vota

Coníiliaii, ma

H

jotis Scabini , & re[pecti-

fuperetogatoriairritare, ibid.

vé fimil

ium. n.39.

Quanta debeat effe ptomulgatio Le-

Peccata Magifttotum , Doctorum feu

gis humanz ut obliget five fit Ecclefia-

Profefforum, n. 40,

ftica five civilis, n.$7.,

'$,

Scholaüicorum íeu Difcipulotum.

3

An valot Legis dependeat abaccepta-

y

111l

n, 410

tionepopuli. n. $9.

ÀÁn

quid

XX $

1

Iudex Tratlatuum e Exdäikum;

De Confeífario in cafa quo debent

An oteftas faltem Ecclefiaftica poffit

dite& pracipere actus internos, n.59.

adminifrari Sacramenta intta Claufu-

tam. n.74.

4

Solvuntur Oppofitiones. n. 6o.

. An finis Legis cadat füb le

Vel legere Miffam pto folatio infir-

cepto. n.61.

ge vdrpræ.-

mz diu decumbentis, n.7f.

Quazdam przcepta poffunt impleri,

Quis poffit dare licentiam ingtedien-

licet opetans habeat malum finem, n. 62.

diClaufuram. n.76.

Qua intentio fufficiat ad implendum

Cujus fit Claufuram Monialium pro-

preceptum afhitmativum, ibidem.

movere , confetvate; vifitare.

Iteman

De eo , qui facit adum przceptum

Epifcopi pro libitu, aut vifitationis , vel

cum intentione non fatisfaciendi prace-

ele&ionis causá, poffint inttare,ut Clau-

pto, fed a&um repetendi. . ibid,

furam infpiciant,an rité fervetur. n. 77.

Àn Lex humana , etiam civilis , poffit

Circa hoc quatuor cafus refolvuntur,

nimirum de ingreífu matris ob filiam

obligace in confcientia fub mottali; &

cum periculo vite. n. 65.

graviter decumbentem , velprofeffu-

Solvuntur Objediones. n.64.

ram. Deingte(fu mulietis medica. De

An omnes Leges humanz obligent

ingreffu Monialis itinerantis aut fugiti-

füb culpa eorum Deo imputabili. n, 65.

vz.Deingreffa infantium & amentium,

Quomodo & quando transgtefforLe-

,7$,

D)

gis paenalis teneatur fubirepoenam , &

Solvuntut Obje&riones. n. 79.

an per propriam cooperationem. n.66.

Quid fentiendum de Legetributorum

Documenta & tegulz ad cognofcen-

& vectigalium. n. 86.

Refolvitut cafus de confilio Principis

dum quód transgreífio Legis humanz

fit peccatum mortale ; & quid quead hoc

circaimpofitionem tributi injufti, quid

valeat intentio Legislatoris , nimiruman

faciendum parti minori , coníentiente

in matería gravi poffit obligate fub ve-

E

»s

parte majore. n.8r.

ln

niali. 67.

Àn omnes teneantut Lege humaná ,

Solvuntur Objediones. n. 68.

etiam ipfe Legislator, n.82.

D

Regula cognoícendi quando Lex hu-

An & quomodo Clerici ac Religiofi

mana obliget cum periculo vitz. n. 69.

Legecivili.: n. 85.

- De Lege abftinentie Carthu(iano-

Anabíentes & peregrini. n, 84.

*£um. n.70.

W

An pueti, n.84.

DengcMoniaiium ad non egtedien-

Án amentes & Lunatici, n. 96.

li

duméClaufura. n,71.

An infileles & hztetici teneantut

De Lege aliis prohibente ingtefum.

Legibus Ecclefiz Romanz. n.87.

D, 72.

An fubditus aliquando poffit uti Epii-

ll

Circa hoc vatii cafus. ibid. '

kia & agere contra verba Legis. n.88,

" Deingreffu Confe(farii , Vifitatoris,

De Confuetudine, ejusq; viad Legem

&v

Medici, n. 7 3.

inducendam vel abrogandam. n.89.

De

7

Index "Tratlatuum e Examinum.

15

Ytnt

De difpen(atione & facultate difpen-

Solvuntur Oppofita, ibid,

il

fandiin Legibus humanis, n.9o.

An myfteria l'idei (int evidenter cre-

An valeat difpeníatio data fine jufta

dibilia. n,9.

caufa. n.91,

Solvuntur Obje&iones, n. 10. & 1T,

T

Quae fint juftz

ibidem.

| caufa ,difpcn(äludi.

Àn cum Fide infusá (tct evidentia in

Itl

atteflante, n, r2.

An difpenfatio explicanda fit tigoro-

Solvuntut Objectiones. ibid.

st aut favorabiliter, ibid.

&

Àn articuli Fidei fucceTu tempotis

0.

An difpenfatio vel. quecunque alia

creverint, p, I2.

)an

gratia aut. privilegium exfpitet morte

E

concedentis, n. 92,

;

De Symbolo Fidei. n. 14.

Ál

Quid & quotuplex fit Regula Fidei.

Quid & quotuplex fit priv

ilegidm, an

h..

"

pet illud ceffet Lex. n. 9

Àn poffit admitti hzc ptopofitio :

lll

Quomodo privilegium ceffet, n. 94.

Ctedoin Ecclefiam, n. 16.

ff

Drevis. explicatio communicationis

1

Quid fit Ecclefia, an fit vifibilis,an in-

De

privilegiorum inter Religiofos. n. 95.

allibilis. n. 17,

. Huc ufque ex Prima Secundz,

Quz fint notz vetz Ecclefiz. n.r8.

ls

Àn Papa fit infallibilis etiam — fine

if

TRAGTATUS. YVI

Concilio. n. 19.

De virtutibus Theologicis Fide , Spe,

An fit füpra Concilium. n.26.

Q

€? Charitate. Ex Secunda Secpn-

Àn fine ejus authotitate poffit con-

d& "ngelici Dotlorzs,

Btegati Concilium. n. 21.

EXAMEN L

An Papa poffitalteri inforo fori com-

cigis

fol. 352.

]Ul

De Fide e^ Fidei Regula.

mittere judicium füptafe. n.22.

nte

Quidagendum in cafu , quo Papa ut

Cut Confeffor teneatur habere noti-

privatus Doctor erraret , fieretque hare«

tiam virtutum Theologicarum. n. r.

ticus, n.22.

iM y

Quid fit Fides Theologica & quotu-

plex. n. 2,

Quid ( non conftaret de legitimacle-

Deobjecto fotmaliejus. n. ;

&ioncejus, fi teneretur captivus fine fpe

gioü

liberationis; fi fieret amens, n.24,

Àn illud fit divina revelatio a&iva vel

AnS, Scriptura fit Regula fidei , &

paffiva. n

fola Conttovetfiatum Judex, n.25.

Anad fidem divina

tio privata. n, s.

m ngiciat tcvela-

Àn Acatholici habeant legitimam (a-

jl

Àn virtualis. n, 6,

cramScripturam. n. 26.

De 'Ifraditionibus. 27 .

dei. n

In quid fiat ultima refolutio aílensüs

EPü'

h

. AnFidei Theol. potfit fübeffe

g

-fa—lrumy

:gcm

&ADeus mentiri. p, 8.

9:

EXA:

p

Iudex Tratdiatuum eix ÉExaminum. -

16

An quzlibet a&io hominis infidelis

EXAMEN l,

fol, 367.

fit peccatum, n, 40

fint fpecies infidelitatis,

De imtermo ( extermo acíu Fidei

QLEOE &quz

ac de credendis.

hn

As Principi Carhalico liceat in fuis

De interno &'extetno a&u Fidei ac

decredendis, Fides eftne neceffaria ac

Provinciis permittere libertatem con-

(ola fufficiens ad falutem? n, 23.

Ícientiz. n. 42«

BAn liceat cum infidelibus difputare

Do&rina S. T hom. de puero ab infan-

autcommercium habere, n. 45.

tia in fylvis nutri

to, n.29.

H

mo inftanti usüs ratio-

"In eadem domo cum eis v. g. Judzis

Àn puerin pri

(e convertere. in Deum.,

habitate, ad eorum convivia accedete,

nis teneatut .

nl 30'

azyma comedere , Judao medico uti ;

Solvuntur o

bjediones, n.31.

eis famulari,eorum infantes lactare , &c.

ibid.

Deauxiliis fufficientibus in eodem ca-

'le&ionc libro-

fu. ibid,

- Quid fentiendum de

uz neceífatió fint vredenda. n. 32.

tum hzreticorum & infidelium. n. 44. ;

li

An liceat infidelibus aliqua. vendere

^ Quando determinate obliget prece-

uibus utuntur ad fuosritus. n.45.

ptum credendi. n,

22*

a

Fideiatticulum pet-

An Principi Chriftiano liceat infide-

An negans unum

lesvocare in auxilium , veleos in bello

datFidem circa omnes. n, 55.

M

Solvuntur Obje&iones, n. 55.

juvare. n.46.

difcredens definat effe

uid & quotupl

ex(ithzrefis , qux

An Theologus

z

pona ejus. n.

47.

Theologus.

ibid.

Anextetiot

Fidel confeffio femper fit

Pfopoütiones

Fidei repugnamcs funt

D

ad (alutem nece(laria ; fic uununquam,

diverfz, n. 48. -

Dubius in fide anfit hzreticus.. n. 49.

etiam externe folüm ; liceat eam negate,

An haietici (int tolerandi, vitandi, an

n. 36.

Prze

fertin;x

femporc

perfecutio-

offit cum eis difputari , an eorum li-

bri poffint legi , templa frequentari ,

[

|

nis, n,.37*

W

conciones audiri , funera comitari , Ca-

EXAMEN IIL fol 391:.

na fi&s fumi , proles ex fonte levari.

n. $0.

De vitiis Fidei oppofitis. , nimirum

0!)].W

l«fidelitate , Harefi , Aga/?a-

Quid

& quotupläx fitApoügHa ,&

I.

f . Blafhemia » C

quz ejus p

cena, n,

jl

XOQuomo

do differat ab hzrefi. ib

id.

* Scbifmate.

M

Quid & quotuplex fit infidelitas.

R. 2. Varii cafus de dimi[Hone þabitüs

1eligiofi. ibid.

Ty

: Inädcïcs & Haretici quomodo tene-

Quis poffi« Apoftatas Rcligio[os ab-

folvete. n.52.

antur inquirere de veraFide, n.32.

L

j Qaid

»

delit

Index Tradfatuam Q Examinftm;

(

Quid fpecialitet fentiendum de Apo-

Àn íciens certó ftiam damnation

enag

',

ftafia à íacro Otdine. .. $..

]u

De Cletico dimittente vel occultante

poffit adhue fperare beatitudinem. p.67.

- Solvuntur Oppofita. n. .68.

i i

habitumanimo vagandi, n.$4.

Quande obliget praceptum fpei.n.&9

DeClerico deferente fclam tonfuram

Àn peccet qui libenter Deo cedens

(

Áine habitu clericali, n. j $.-

Celum, defiderat perpetuó manere in

Lal

Quid fiex nullo figno externo cogno-

Terta. n.70,

£ci poffitefle Clericum, ibid. R. .6.

Quid fit pre

De recedente. ab Ordinibus minori-

1,71.

a

fumptie,& an. p?gcgtumc

wiris

tdtit

bus a& aicatum. n. 46.

0 titl;

Minotifa non hábens beneficium,

EXAMEN V. fol. 425.

ac peccat non portando Clericam. ibid.

De Charitate. & ordiue dili-

&

Quid fi beneficium habeat & non

gendorum.

]ro

PO['CCE eam? n. .

:

:

Quid firChatitas, quod obje&tu

Quid ficSchifma , in quo di

f

'c;mt ab

preceprumejus. n. 72.

m &

Du

harefi; qugejuspeena. n. 58.

t

t

Quando id obliget, ibid, R.$. & 6.

- Quid fit bla(phemia & quantum pec-

An Charitas fit vittutum omniuam

jnfde

catum, n. $.9.

prafKantiffima , eatumque fotmm, ut

Am in ea detut patvitas matetiz.

nulla perfe&a virtus poflit eife (ine illa

bdo

n. 60o,

,

. 75,

qu&

Quid fi fiatex confuetudine? ibid, |

Án amittatut pet unicum peccatum

mortale, n.74,

EXAMEN IV. fol. 416.

j fum

Quem magis diligat: ubi id refolvi-

De Spe e Timore ac vitiis Spei 0p-

tut de Deo , Proximo , Parentibus, filiis,

ofitzs , nimirum de Dejberatione

2.75,

L

D 49'

M

€ Prefumptione.

Aninimici £nt diligendi , &quz di-

gl

h

Quid & quotuplex fit Spes T'heoloZ

Il h

le&ionis figna eis exhibenda. n. v6.

ntatl

ica , quod ejus objedtum & fubje&tum.

Refolutio variotum caíüum citca

:

: OI,

hoc. n. 77.

s

Quid ac quotuplex fit timort , quod

Qis modus teconciliandi inimicos;

levif

obje&um ejus. n.62.

n. 78..

H;i

Quid defperatio & quod obje&um

An magis meritorium fit diligere

ejus. n.65.

inimicum, quàmamicum. n.73.

An defpetatio

h/

n. 64.

gofüt eíle .cum fide;

Solvuntur Obje&tiones. n. 8e,

ubl(u)

An pro fpirituali faluteProximi liceat

An defperatio

in damnatis fit pecca-

peccate vel optate catentiam faz beati-

tum, n,6j.

à

tudinis. n. $T.

[05 ïb

An una defperatio fit gravior. altera,

Solvuntur Oppofita. n, 82.

de

n, 66, :

Àn homo teneatur aliquando pro

OC

^ falute

i

*

18

Iudex Tratiatuum d Examinum.

falute corporali vel fpirituali proximi

Solvuntar Obje&tiones. n.r0o.

De fpeciali hac in te Statuto Soc. J,

exponere corpusfiuum. n. 85.

n, fOI,

.

Refolvitur rarus cafus de Sacerdote

obítetricantein neceffitate.. n,84.

De eo qui cortedionem fratetnam

omittit ex timore ; tepiditate , verecun-

EXAMEN VI. fol.447.

dia , &c.an peccet, &c, ibid.

De effechibus

Charitats | exteraá

An quis teneatut cortigere eum qui

ex ignorantia invincibili facit quod ma-

quoad eleemo[ynam €8 corre-

z

! Éionem jrateruam.

lumeft, n, 102.

Quid & quotuplex fit eleemofyna,

An liceat permittere aliquem labi in

h. 86.

H

pejora ut confufus refipifcat, n. 103.

An & quando fïtin'præcbpto. ne$7,

EXAMEN VII.

De eo qui communem pauperem in-

fol. 462.

humaniterzepellit, n.88.

De vitiis Charitati Obpofrtis , 9dio,

Difcordia, Contentione , Seditine;

An Epifcopi, Canonici , Patochi , &c.

fuidius

teneantur. date eleemofynas.

Scandala , Schifmate , Dello,

l

5n.8

Duello,

Àn poffet ju&é ficti eleemofyna ex

Quid & quotuplex fit odium. n.104,

injufte acquifitis. . 90.

Anfitpeccatum , &omnium grgviG

Fi&us mendicus an peccet & tenea-

fimum. n,105$. —

1

tur ad refitutionem, n. 91.

Solvuntut Obje&kiones. ibid.-

An eleemofynam dare poffit , qui cft

Àn odium Proximi fit gravius catetis

fub poteftate alterius, n.92.

peccatisin proximum commiffis. n. 106.

An eleemofyna fit magis danda. pro-

AÀn omne odium proximi fit pecca-

pinquioribus. n.95,

tum. D,I07.

Ancleemefyna in extrema neceffitate

An liccat de alterius malo gaudere ,

vel de bono dolete. n, 108.

fit danda abfoluté , vel poffit dari fub

li

Àn proximo malum procurare juftis

conditione ut reftituat, dum ad pinguio-

rem fortunam pervenetit. n.94.

de caufis & modis. n, 109.

Optateei mortem, p. r to.

Àn Religio(t fuz fuftentationis gta-

tià teneantut manibus opetati. n.9f.

Saltem gratiá temporalisemolumen-

— Nel anliceat eis mendicate. n. 96.

ti;, vel cum debita modetatione. n.1 i r.

Quid' fit correio fraterna, an, &

"Infitmi impatientia an peccaminofa,

n.I12,

quandofitin przcepto. n.97.

An obliget omnes homines , etiam

Imprecari malum animalibus prexi-

fubditos , an veró folos Prelatos, etiam

mian peccatumfit; n.I113.

peccatores. n.98.

An fpecies mali quod proxitmo opta-

' Anineafit fervandusordo , fic ut reus

vi vel de quo gavifüs fum, fit confiten-

da, n.114.

primóà moneatur , dein adhibeantut te-

Difcor-

geäetandcm dicatut Ec;lcfiæ.. 1.99,

t

d

ES

Ll

I;m'e*a; Traä?atmm;þ&' Examtnum.

19

Difcordia quid & quando peccatum

& Detorneamentis haftiludio ; agitatie-

2

fit, n. 115- !

neétaurorum. n. 122-

b

£

Faf

Idemde contentione. n, 116.

De rixa & feditione. n. 134.

Quid & quotuplex fit bella

Quid, quotuplex, & quale peccatutm

Dd

Vm*ac quo-

n

modolicitum. n, 117.

fit Ícandalum. n. 135.

- Affignantur juftae cau(z belli, n.18,

Àn cadat in vitos perfe&tos..n. 1 56.

qii

n

Solvuntut Obje&tiones. ibid.

An bona fpiritualia fint. dimittenda

Anin bello liceat hoftes fpoliate , oc-

propter fcandalum, n. 137. & 159.

iu

cidere , in (k:viþutcnu redigere , etiam

Solvuntur Obje&iones. n. 13 8,

innocentes. n, I19.

Kefolvuntut . circa hoc. nonnulli ca-

j

De infantibus, ibid.

fus. n. 140.

An Gccapti poffint fugete. ibid.

An bona temporalia íint propter

. Spolia militum cujusfint, n,120.

Ícandalum dimittenda. n. 141.

ii

Princeps vel gregarius miles quam

Àn altetius peccato materialitet coo-

if

fententiam poffit aut debeatfequi in bel-

perari (it peccatum fcandali, n.142.

lando. n. 12 r.

Circa hoc vatiicafus. ibid.

'An poffit dati bellum ex utraque pat-

Specialis ca(us de Domino Catholico

Joi.'

tejuftum. n. I22,

^

fuum pagum catholicum vendente Ha-

jl-

An Princeps oblatá fatisfa&ione te-

rctico. 1. 143,

neatur defiftere à bello, etíijam cecptum

Plures cafus citca Quafitum refol-

fit. 5. 125-

vuntut. ti. I44.

N

AnClericis & Epifcopis liceat bella -

An liceat ab alteto petere vel eicon-

) 1061

fe. D. 124.

fulere , quod ipfe fine peccato non eft

Pcmj

AnCletici in fpiritualibus affiftentes

fa&urus, n.145.

—

militibus gaudeantfpoliis. n, 12 5.

Citca hoc vatii cafus 4 nimirum de

dett»

petente Sacramenta à malo miniftromu-

An in bello. jufto liceat uti—infidiis.

n. 126.

tuum ab ufurario , aut juramentum , à

| juüs

Anliceat bellate in diefefto, n.z 27.

pejeratuto, velablationem maleficii per

An Princeps fine damnificatorum

maleficium,&c, ibidem.

confenfu poffit remittere damna ab hofte

1mfü'

TRACTATUS VIIL.

illata, prafertim Eccleis. n. 128,

pH

An fides hofti , etiam infideli & hzre-

e e Juflitia. Ex eadem.

: De fur

Secunda Secunda.

pmüfl.

tico, fitíervanda. n. 129.

Reprefflie quid & an licite fint.

EXAMEN L fol. jor.

praxi-

B,130,

De Juflitia, ejus objecfo , fpeciebus,

Duellumquid & quotuplex & an lici-

atti dj* de fudicio , prefertim temf-

e

tum fit. n. 131.

rarioac Sufpicione.

yftet-

Refolvuntur vatii cafus circa ducl-

5ewd

onfeífario neceffaria/fit notitia

lum. n.152.

hujus Tractatüs. n,I.-

yltt-

0C 2

Quid

/

x

"d

$0

dadtn: "i adtituum d Joctmimám.

. Quid & quotuplex fit Jus, & anfit

bus dominium di&'i-ng?üaturaäx ufis;

obje&um Juftitiz. n. 2.

n, 2]'

Solvuntur Oppofitiones,. ibid..

Quid (it Jus Naturz & Gentium;que

utriu«sqzï& diffetentia ?: n. 2.

Defubjecto dominii. n.zz.

C»n

r

Juftitia. , qualis virtus; qua

De dominio Religioforüm. n..23.

:

;

) €

no'Qo

De eorum peculio aut depofito , ac

qux (int fpecies fubje&ive &

annuo pfoventu. ibidem.

JEae. T

J*

pe

Regula cognofcendi an & quando

t

ntur Ob

J

ectio

nes. n. 6.

Raiigioqu peccet contra paupe

'l' tam/m

De foftitia ceconomica & vindicati-

D,24,

y2. n. 7.

x

Quz licentia Religiofo hac ín re fst

De. vaciis diffetentiis inter Juftitiam

necelfaria.. ibid,

cotunüutaüvam & diftributivam. n.

$

BGe

Vatii cafus circa hoc. n. 2 g.

An. Futtitia Legalis fitvirtus generalis

Regule pto dire&ione Pralatt im

vel fpecialis. n. 9,

danda licentia Religiofo citca tempota-

Àn judicare fi: licitum,

& aQtus ]u&i-

lia. n.26.

tiz , & an fit peccatum f fiat in peccato;

Cafus de Religiofo in cujus. camera

n. ro.

q

poft obitum deprehenditur burfamulto-

Quid fentiendum de judicio temeta-

tum florenorum., n. 27,

H

£io. n; 1 5,

De bonis Religioforum beiiefïciato-ï

Quid defufpicione. n. 12,

rum , velad alium Ordinem tranfeun-

Solvuntur Oppofita. n. 13.

tium , eje&orum , fagitivorum, apofta-

tarum. n.29.

An duübiain meliorem partem fintir-

texpfetanda , & quomodo, n. 14.

Àu monaftetium teneatut ex delicto

Circa hoc graviscafüs. n. 1 "Ts

yel debito Religiofi, n. z

AÀn Princeps teneatur femper judicare

T

Àn incapacitas dominii in Religiofo

fecundim verba Legis. n. 16.

otiatur ex natura Voti velex Conftitu-

Judiciumufurpatum anfem

tioneEccleéfix. n. 30.

per Etjn-

validum. n. 17,

De dominio Clericorum

)

» in primis

N

quoad patrimonialia.

n,2T.

]

EXAMEN IL £. jzr.

Quoadquafi Patrimonialia

De Domi^jo.

£icalia,& ver& C

P

]

»quafi Cle--

ericalia. n. s2.

]

Quid & quotuplex fit Dominiutm,

9. 18.

De dominio proventuum beneficii

quoad illam partem quz honeftz füften-

Quid fit titulus, ufüs, ufasfructus ,

p

tationi füperfluit. n, 2*

emphyteufis , fcudum , fuperficies,

ml 190

Quomodo Clerici poffint aliquid do-

fi

nate fuis Confangnineig cgentibus, vel.

Quid fervitus & poffeffio. n.20.

fuis filiis (ive legitimis , five fpuriis.

Aninrebus unico ufü confumptibili-

n 34

An

*sz;äx Tradlatuum ä' Éxaminum.

2

ís

Án poffint teftati ad caufas profanas,

EXAMENIV, folsér,

B.35.

De aequifftione deminii per prafcri-

De periculofo ftatu Clericorum plura.

ptionem, promif[iouem, donatiometm,

fimul beneficiatenentium. n. 24..

: teflamentum , Indum €3

Iir

Circahocaliqui cafüs, n. 3.

; i

Jponfionem,

. De Obje&to dominii . in primis an

Quid fint praícriptio & ufüucapio,

unus homo fit ver& dominus alterius

tdi

quomodo & cum quibus conditionibus

1

Bominis , vel vita fuz aut membrorum.

dominium transferant. n. $?.

n, 58*5

Idemquarituc de promiflione, n, $2*

fi

An famz. n.39,

Quid f1fiat füb conditione turpi.n.$4-

EXAMEN II fol.54g.

Àn promiffio vel donatio mert intet-

De modo acquirendi dominium ve-

na ttansferat dominium. n.j $.

If

9 qua velcommunes [unt , veldomi-

Solvuntur Oppofitiones. n. $6.

vinm amiferunt , vel nmmquam da«

Quid & quotuplez fit donatio, & qui

J

minium babserunt.

donate poffint , an infantes , futiofi,

De dominio animalium manüicto-

amentes, filiifamilis , impubetes , Reli-

X

tum ac manfuefa&orum ftu. cicutato.

giofi, Uxotes, &c. n.$7.

lts

Citca hzc cafüs de Uxore & Matito:

rum fylveftrium. n.40.

f0«

. Quid de Venatione, n.41.

n.58r

De- donationibus in

fct conjuges 5

Ils

DefPifícaiione &'Aucupio.

n.22.

x

fiae

De Columbatiis. n

*

3.

Item inter parentes & libetos. n, $9.

Dc Lignatione & Daffione. n.

Caíusde donatione àPatre factá filio

[ido

& 43,

74«4«

ar'res donata fit computanda pro lizre-

ditate. n, 6o.

Dcdominio gemmarum & venatum

metallicarum inventarum. n. 46.

De quantitate ; ultra-quam non poteft

iofo

donati. n.6I.

u

- Thefautsinventi. n,47.

De valore donationis omnium bono-

Cafus de fciente latére in agro the-

tum. n,62.

imnis

aurum agtumgue emente

antequam

illum eruat, n. 48.

An donatio liberé facta fit tevocabi-

lis n.65.

(07

Quidfilateat in remobili empta ,

MES

in facco laná pleno. n.49.

Quid & quotuplex fit teftamentum;

quas requitat folemnitates ,. qui fintejus

s

Dedominiobonorum incettorum feu

petditorum, fiinveniantur, m. jo.

capaces ,an fit revocabile, n..64.

uit

. Deacceffione;, álluvio

An fit validum , fi careat folemnitate

ne; inzdifica-

tionc. n. j 1.

jJutis. n,65.

ido

Solvuntur Obje&iones, n. 66.

«

Àn ultima voluntascirca pias caufas»

yus

ac monaftetia poífit mutari & à quo»

i

nig [)

h

XX 3

u-

Index Tratiatuum €i Examinum.

2 .ZQO

tuþlex fithztes, quis hztedum

Quomodo qui alium 1eüt in. bonis

E

ordo in fuccedendo ,

corporis , occidendo , vel mutilando,

qua legitima por-

tiocujuslibe. n. 68

D

1580

filio legitimo pof-

Solvuntur obje&tiones, n.89.

—An Parentes uni

* fint plusre

linquere quàm alifs. n. 65.

Specialitet de compeníatione damnd-

ffio £ratre vel confobrino pof-

rum realium. n. 90.

Àn omi

) fitin teftamento inltitui hares extraneus,

Quibusin cafu homicidii vel mutila-

tionis fit fefticuendum. n. 9r.

n. 70.

Defucce

ffione con/jugum. n, 71.

De obligatione hzredum ladentis.

Decaufis exhzredationis. n. 72.

73*

äid fiambo fe provocáffent. n.95.

De Executoribus Teftamenti. g.

&

Quid fi occifusante' mortem condo-

DïConfeHärio Teftatoris. n 75,

fiavit teftitutionem. D. 94.

De refítitutione in caufa fupri , cum

De Ludo & Sponfionc. n, 76.

promiffione fi&a Matrimonib n.95,

1

De conditionibus jufitie Ludi. n.77.

R

In cafuadulterii. . n. 96.

Àn quis pollïit lucrari in luto vetito.

Circa hoc difficilis cafus, n. 97.

n.78.

Anliceatlu

derepto refpirituali. n.79.

Caíu prolis expofite quz alienis ali-

tur expenfis. ibid.

AÀn qui non poteft perdere , poffit lu-

[

crati. n. 8o.

N

De reftitutionefamaz & honoris,n.98.

Et 103, Ufque adn, 104.

Y

EXAMEN V. fo]..x $90-

Quid fit detra&io. n.99.

De Reffitutione in genere , ev n Qecie

Quid contumelia, n. 100.

?

Quid fufurratio. .n. 10 1.

de eaquoad bona amima , corport,

Derifio. n. 102.

[/

fama , €$ bonorz.

Til

Quis tnodus

reftituendi ,ïfam-vam."

Qu

t Reftitutio , cujus fpeciei ju-

*

&

itie acus ; quanta ej

us neceffitas,

n. IO4.

N

W

,Cum quan

to periculo teneatut diffa-

n. $1.

uem & quot-ünt tadices reftitutio-

mator reftituere, n. 16$.

D

!niS, n.82.

De detractatione per Libellum faxvno-

uomodo reftituere debeat , qui

fum, n. 106.

An liceat fe vel alium infamare ad.e-

alium damnificavit in bonis fpirituali.

bus, n. 85.

vadenda gravia tormenta. n, 17,

l

Quialium induxitad peccatum.n.84,

Qui tetraxità Religione. n.8.

Qui injufts negavit votumad Profef-

I2

)!

. « fonem. n.86.

Qui injufte impedivit à confecutione

EX A

Offici vel Bencficii. n. 87.

"

dl

. ludex dratdatuum e 'Exmþziwmi

213

EXAMEN VI. fol.6ir.

botis

De obligatione e

?c quafi contra&u,

n. I25.

:

hndo:

De Keflitutione in (pecie quoad bona

Quz caufz excu

f&nt, à reüicugioneo

fertuna , nimirum quids cui , atlive &

n. 126, Utqueadfinem Tra&tatüs.

paffrve : de ordine ,quo : de tempore, quo:

fTO«

Cafüus.de debitore qui non potef fta-

de culpa , ex quà veftituendum [rt :

tim reftituere abs

ac de caufis à reflitutione

que gravi ja&ura ftatüs

ütil-

jafté acquifiti. n. 127.

excn[antibus.

Anin ceffione bonotum kpofiït qüi's

jrti.

AÀn fufficiat reftituere (implum.n.1o8

fibiretinete , quantum füufficit ad vitam

R efolvuntut varii cafüs. n. 109.

parcé degendam, n. 128.

Dereftitutionerei futtivz etiam boná

- Decompenfatione , ptacfertim occul-

101

fideacquifitz, n, 110.

ta. n.129,

ondo

AÀn poffitfuri reddi. n, x 11.

Àn & quotnodoá reftitutione cxcu[l'ct

Solvuntur Obje&tiones. n, 1 12,

ingreffus Rcligionis. n.120,

cutt

De reítitutione fructuum rei furtivz.

L

n.112.

Solvuntur que opponuntur. n. 1. 5I.

' Be cooperantibus damno. n.1 14.

TRACTATUS Ix.

Quot modi fint cooperandi, ibid.

; 4l

Quis fit ordo inter. obli gatos ad tefti-

De vitiis Juflitie appofttis. Ex ta-

-tutionem. hB. IIj.

dem Secunda Secunda.

m

Quid fi dominus rei Gtighotus, nior-

tuus, vel multiàm diftans; n. r16.

EXAMEN L fol.6j6.

An & quomodo reftitutio poffit fieri

per Confelfarium , & an hic in quibus-

De acceptione Perfonarum.

dam cafibus teneatur reftituere loco

F *

Quid & quantum peccatum iLla fit.

nitentis. n. 117.

n, I.

;IMS!mv

.' Quo otdine fit Creditótibus teftitu-

An d hocpeccatum ín officiis & be-

endum. n.118. & feqq.

neficiis Ecclefiafticis evitandum , votut

: dïffa-

Àn przferenda fit teítitutio debito-

fub mortali fit dandum di

gniori. n.z,

fumexdeli&o. n, 119.

AÀn Nobilitas faciat dignum Beneficio

fome

Àn cteditor valde egens titulo pau-

Ecclefiatico. n.5.

| pertatis poffit aliis przferti. n, 120.

Qua pratetea fint requifitae conditio-

iil

De concuiíu plutium hypothecario-

DéS. D.4.

yf

füm. h. I2r,

Cafus decoqui recipit Canonicatum

An ftatim fit retituendum.. n.:2 3.

( cuianne&titur Ordo facer )cum inten«

Cafus de péenitente qui reftitutionena

tione Ordinem non fufcipiendi. n. g.

ptomifit , & non fecit. n, 123*

Quid fiin caufà Bencficii Nobilis non

Qua. culpa requiratur ad obligatio-

ita. literatus praferatur non Nobili fed

nem refitutionis, n,1 24.

literato. n, €,

EY

AÀn

i

14

Index Traflatuum d Examititm?-

An & quendo &t acceptio Períona-

Quantum hoc fit .eogum peccatutn,

zum Beneficium dare confanguineo. n.7.

n. 20.

[

We] ad contrahendum Matrimonium

An in aliquo cafa liceat fe ipfum occi-

facilius difpenfare cum divitibus quàm

dere , mutilare , caftrarc, vel gaüm*:l

facere. n.2r,

cum inferioribus. n. g.

Decaftratione fetvanda caftitatis gra-

Aut unum alteri prefcrre ii exhibi-

n. 22..

3

tione honotis & teverentiz, n.9» -

tl2

Vel ad retinendam teneram vocem

Quid de Medico ob majora munera

divites przferendo pauperibusaibidem.

ro mufica ac.divino cultu, n. 25.

Án in aliquo cafu pto bonocommuni

j

Acceptio perfonarum in judiciis.

:

n- ü Q.

liceat occidereinnocentem. n. 24,

In collatio

ne Bïciorum fxculatium.

An liceat pro confervatione vita aut

[

Don li.

famz procutare abortum, n.25,.

Í

£t quid de eorum venditione, ibid,.

&9uo temporte foetusanimetut. n.26.

Si dubitetur an fit mas vel fazmina.

EXAMEN II fol.é43.

5:27.

t

An fitlicitum occidere invaforem

vi;

De haomicidio dv mhtilatione.

An fit licitum , etiam privatz petío-

t , bonofum , pudicitiz, fama , &c.

LU

n. 28.

&i , occidere malefactores ; pratertim

bannpitos. n. 12.

Cafus de eo , qui dedit caufary—n inva-

:

An Tytannum. n.I43.

£oni. n.29.

(P(

Item de eo qui bena temporalia diri-

uid de Alfafinis , & proditorit oc-

cidenübus , quinamilli fint , & an gau-

pit per alios. . n, 30.

deant immunitate Eccle(iz. n. 14.

"EXAMEN II fol.657.

Quid fit illa immunitas, ibid. R, $,

li

De Fuürtg.

Qaz fint crimina non gaudentiaim-

4nunitate, n.Ij.

Quid , quantum peccatum fit , & quo-

il

modo differatà rapina, n. 31-

p

V

Animmunitate gaudeat

js qui confa-

uz materiz quantitas faciat morta-

git ad Sacram Euchatiftiam dum à $a-

cerdote pOft&tüE PC[' plateam ; vel qui

le. n. 22.

t cemiterium ducitur, & in eopro-

Przfertim fiaufctatut ditiffimo, etiam

clamatad immunitatem. n. 16.

Regi, ibid.

- ReusadEcclefiam confugiens, unde

Solvuntur Obje&iones. . n. 33.

alendus, n.17.

De auferente acum Sartori paupeti ;

De comedente uvas in vinea altetius,

Cujus-ah&oritate ex Ecclefia fit ex-

trahendus , qui non gaudet immunitgtc.

De auferente rem modicam fe:d dpmino

lt

n. l80'

pergratam, n. 34.

An Clericis liceat fe immifcere caufze

Àn, quomodo , & quando graviter

fanguinis. n, 19.

peccetur per furta minuta. n ,

pe

Index Tradfatuum Q Examinum.

ARU

Defuttis Uxorum, filiorum , famulo-

E.

Prefertim f ex foga fe falvaverit.

rum, Sartorum; &c, n, 56.

3

ibid.

motd.

Àn liceat furari propter neceffitatem

Àn accufato liceat fe defendete ;:a-

od

8.37,

lumnios? , dolo:&, &c, aut miniftris Ja-

EXAMEN V, fol, 664.

ltitiz refiflere , przfertim fifit innocens,

titgti

De Injuflitia Judicis,

probatustamen nocens, n. $3.

An Judex poffit judicare non fubdi-

Aneiliceatcarceres rumpere, an, fi ad

VOCEH

tum. n.38.

mcftem famis vel veneni fit condemna-

;v

Quid de Clericis refpe&tu Judicis (a-

tus , poffit venenum fumere; aut panem

l

cularis. n. 39,

;

oblatam recufare. n, ;4.

i

An Judex poffit ferrcSententiam con-

EXAMEN VI.

fol. 679.

Qb ant

tra probatum nocentem , quem privatá

Ícientiá (cit effe innocentem. n.40.

De Injuflitia Toflis & Advocati.

M

Qui pollint ac dcbeant teftari aut non,

Solvuntur Obje&tiones. n.41,

D,. 5j

conin

Quid Judex ineo cafutenestur face-

Qui &

quot teftes faciant ptobatio-

re utinnocentem iberet. n. 42.

nem. ibid,

.em vil

AÀn Judex poffit jud:cate aliquem non

Quantum peccatum fit Falmm'teai-

) &i

accufatum , aut non auditum. n. 45.

monium;, ibid,

AÀn poffit remittere peenam.. n. 44.

inva«

Àn innocens morti adjudicatus pec-

An ei liceat acceptaré muneta vel

fportulas. n. 45.

cet provocando ad ttibunal Dei. n,56.

NG

De officio, oblieatione , qualitate ac

Circahoc duo cafus.- n. 46.

Ícientia Advocati, n. $95

EXAMEN V. fol,.673.

Quam caufam poffittueti. n. $8-

"

De ejus ftipendio. ibid,

De Injuflitia aceufatoris ef accufati.

Qid fitaccufatio , quomodo differat

EXAMEN VII, fol. 683.

)2( 12"0

à denuntiatione , & an cadat fub obliga-

tione. n, 47.

De fraude in Contradfu E.

mptionms

Denuntiatio

— €8 Fenditionzs,

fnoftà«

quotuplex & quando

obligct. n. 48,

Quid & quotuplex fit contractus ,

Àn quilibet homo admittatur ad ac-

quid emptio, quod juftum in ca pretium,

, t

n.59.

cufandum , & per quid accufatio red-

daturinjufta. n 49.

Delzfioneultta dimidium. n. 60.

I

Refolvuntut cafus de vendente catíüs

aj

Fide infinein Erratis addenda, 0167 4.

An & quando teneatur accufatus fa-

ob folutionemdilatam , & emente viliüs

atf

ob anticipatam.

De íciente pretium

tericrimen. n; fo,

mercium mox eífe minuendum,

dpminü

Solvuntur Ob

je&iones. ny I.

De

Confiliario Principis id fciente ex con-

Quid faciendum Confeffario , in ca(u

filio, prazfertim fi id revelet [uis amicis.

;ravilcï

quo reus veritatem negat, n, 'EM

'

n. 61:

YXOOQ(

Varii

)

-

-

Index fraäatuum e Examinu;;.

16

Yarii cafus. ibidem. -

licititatem emptionis Censüs; ptzfertim

Àn venditio teddatur illicita ob vi-

j.pro IOO. .D,72.:

tiumnrei, n.62. & 63.

Àn licita (it Olla

fortunz. n j5

* Deautoalchymico, ibid, n. 62.

Àn emptio Chirographorum minori

Refolvuntur vatii cafüs , v,g. de fru-

ptetio fit ufuratia, . n. 74,

tento ad corruptionem difpofito , de

Ancontta&us 7Mobatra fit ufürarius.

vendente vinum Mofellanum pro Rhe-

n-?i. :

nano ,aut vinum aquá., aut vino vilieri

An ufutarii etiam mentales eisque

mixtum , aüt pro veto vino vendente

cooperantes teneantur ad reítitutionem,

cxgre—ifum«ä pomis; Deeo, quitriticum

n. 76.

ponit in loco hamido, ut tutgefeat: aut

Quz fint ponz Ufurariorum. n.78.

illud paleis mifcet. , 64.

Deeo,cui commitfüme

ft, ut hoc vel

EXAMENIX, fol, 712.

illud vendat determinato pretio , vendit

De variis Contradfibus , ut Jfequitur.

autem catioti , an poffit exceffüm reti-

De Monte pietatis. n.79.

nere. n.65.

De Cambio, n.80. -

Cui pereat resempta, ibi

d 6.

De contra&u Societatis. n. 8 1.8 85;

An fnetcatura fit licita, etiam Clericis.

2

DeLocatione & conductione, n.83.

n.66.

Cafus, an famulisextra tempusfervi-

M

.De Monopoliis. ibid. R. 4. & .

D

tlum deferentibus vel egtotantibus , de«

beatur integra merces. n.84.

EXAMEN VIIL fol.é94..

De Pignore & Hypotheca. n.gf.

;

De Ufara in. Mutuo.

De Fidejuffione. n.86.

De Transa&ione. n. 87,*

l

- Quidfit Mutoum , quid & quotuplex

De Mandato. n. 88.

u

wfuta, & quantum fitpeccatum. n.67.

DeDepofro. n.89.

Àn nullo, aut quo titulo poffit ali-

De Commodato. », 90,

t

quid accipipro mutuo, n.63.

De Ptecario. n, 91.

Refolvuntur citca hoc fedecim cafus.

m. 69.

-

TRACTATUS X

Quid fentiendum de Cenfibus , eo-

!

De Religione C vitiis ei oppofrtir,

sumqueptetio, & in fpecie quid de Cen-

Ex eadem Secunda Sccunda,

fu getmanico quinque pro 100. n,70o.

&feqq.

EXAMEN 1

fol. 7 20.

H

Ql'o-n

tule emptot Censts redimibilis

De Effentia Relisionts c Objetfa.

( prafertim utrimque ) poffit tecipere to-

Cur Confeffatius teneatur (cire quae

tum Capitale poftquam tantundem vel

in hoc Tract, traduntur. n. r.

[

plusjam recepit in penfonibus.n, 71.

Qoid fit Rli,

Solvuntur vatiz obje&iones contra

ejus obje&um. n.2.

gio,an vera vittus,qugä

DN

Am

2777 Tradfatutum & Examintm.,

An fituna fpecieinfimá virtus, n.3.

An Religiofi, n. 21,

-

Solvuntur Oppofita, n. 4.

An defraudans Decimas teneatur ad

An fpecie differat ab aliis virtutibus,

teftitutionem. n. 22.

bl

an fitvirtus theologica vel moralis, ac

De ac&u Religionis.

moralium praftantiffima. n. $.

divini Nominis. n. 23

H

qui eft gdjuratio

lus

Analiisimperet. ibid,

De adjuratione demonum. ibid. .

Solvuntur Obje&iones, n.6,

D« facto $, Brixii, qui pro füa ino-

jue

centia adjuravit infantem

» qui locutus

'ml

EXAMEN Il

fol. 726.

eum defendit, ibid.

De wAtlibus Relieiong.

T.

- EXAMEN IIL. fil.75&.

Quosactus habeat Religio. n.7.

Quidfit Devotio. n. 8.

De Voto.

If.

Quid Oratio. n. 9.

Adoratio, n. 16.

Quid & quotuplex fit votum. n.24.

Caíus de voto perfonali , in quo

Quotuplex & quibus debeatur. ibid.

alium poteft impleri, n. 2 z.

per

De Adoratione Crucis. n, 12.

.. De voto fuccurrendi Terre San&z,

Q

DeSanguine Chrifti adhuc apparente

n. 26.

j

Ü

t

in Spinis , Lancea, Sindone, Sudario,

Vota à Communitatibus fa&

a quo-

! de

n.13-

modo ligent Succeffores, n. 27.

Vel affervato in vitreis ampullis in

quibu:dam Ecclefiis. ibid,

De divifione voti in fimplex & fo-

y

lemne ; in fimplex , temporale & per-

De cultu eorum qui in fama Sandti-

petuum,im poenale & non peenale, n. 38.

tatis obierunt ,/fed canonizati nondum

5

Quot & qua fint re

funt. n, 14.

tionem voti. n.29.

quifita ad obliga-

De corporibus Beato

-m'm »qua alþii*a['-

Àn obligent vota facta ex i

gnor;;ntiag

feruriteffe in hoc;aliiinilloloco, ibid,

etrore, vi Ícu metu. n. 20.

DeSactificio, n. rj.

Qua fit matetia voti, n. 3 r.

DeOblatione, n. 16.

Dehoc vatiicafus. ibid.

An Parochus poffit aliquid prztende-

Quanta (it obligatio voti , & quid En.

rede oblationibus quz fiunt in Ecclefiis

tiendum in cafuquo quis dabitatan vo-

Kegulatium. n,17.

verit, vel non habuit intentionem íe

'im;;,

Quidin caíu Sepultutz. ibid.

De pottione Canonica funerali, ibid.

obligandi, vel faltem non implendi vel

20

obligandi fe folàm leviter in materia

Mil

DeDecimis. n,19.

gravi. n.32.

Quo jure inquibusdam locis Decimse

Solvuntur Obje&iones. n. 2 3.

equ

fpe&tentad Laicos. m.19,

Ex quo poffitcognofci materiam voti

An Clerici teneantur dare Decimas.

effegravem vellevem. n. 34.

quo&

äo 20-

Ad quid teneatür. qui vovit ingtedi

X OC 2

h

Rceli-

Y

18

'Inde'x Tratlatuum c Examitum.

Religionem , in qua ztate quis polfit

Au in re gravi obliget cum peticulo

eath vovere , quo tempore quodvis vo-

vitz. ibid.

D

tutnfitimplendum. n, 35. -

AÀn teus ex carcete dimiffas , jutans fe

aid faciendum illi ,; cui votum ex

tediturum, teneatutredire. n. $3.

toto vel ex parte eft fa&um impoffibile.

An liceat juramentum exigere ab eo,

qui creditur pejeraturus , vel pet falfum

q1

[j

n'-ääfd«a (olàm difficile, ibid, in fine,

Deum à Pagano. n. $4.

Qua fint caufz voti impletionem dif-

An liceat fic jutare: Hoc tam verum

[

fetendi, & an liceat vacare fuis negotiis

eft, quàm Evangelium , aut quàm quod

temporalibus occafione voti Peregrina-

Deusfitunus. .5 $.

[r

(

tionis. n. 27.

Quomodo juramentum tollatur.n.56.

Quot modis tollatur votum, n.38.

Quid & quotuplex fit mendacium ,

Ti

Deirritatione Voti, n. 3 9.

quantum , & an in omni cafü fit pecca-

- De difpenfatione & caufis dilþenfan-

tum. n,$7.

DN

lh

di. n, 40.

Solvuntut Oppofita, n. 5g.

De Votis Papz tefervatis. n. 41.

An liceat faltem mentiri ad fe vel a-

Deinterpretatione Voti- n. 42.

liumà morte preíetvandum. n. ; 9.

Epl(

Decommutatione. n.43.

An teneamur femper dicere vetita-

tem, item an liceat uti reftrictione men-

0f

uz Regulzin ea fervandz. n,44.

Quid Religiofi in hoc poffint. n.45.

tali vel zquivocatione. n. 6o.

Yoy

Àn peccet , quem penitet voviffe.

De duabus Propofitionibus in mate-

n, 46.

ria reftri&ionis & zquivocationis ab

DW

Innoc. XI, damnatis, n. 6r,

lt

Quid Papa poffit circa Vota folemnia,

n.47.

Circa hanc rem refolvuntut cafus de

Confeffario , de reo, deadultera, ftricto

0m

Sowlvuhtulr Obje&iones. n. 48.

gladio. vel fub alia poena examinatis.

Y

n.62.

EXAMEN IV. fol.755.

Aliicafus. n.63.

h

j

pe ]ammmtä, Perjurio, Mendacio ,

Anillacomplimenta , Sum fervus,

Sacrilegio , Maledittione,

Dominus mihi mandet ut fervo , (int

IVH

mendacia. ibid.

Quid, cujus vittutis actus, quotuplex,

& quantz obligationis fit joramentum,

Quid & quotuplex fit facrilegium ac

[

*

& quid fit perjurium. . n. 49,

quantufm. peccatum. n. 64.

j

Quando non obliget juramentum.

g

n.$0.

nn 65'

De maledi&ione feu imprecatione

Quid de jutamento coa&o. 'n, ; r.

H

Àn juratmentum in relevi obliget füb

5

9

mottali, ita utin perjurio non detur par-

i2oC &&

)

vitasmaterie. n.j2,

EXA-

I

N

-

: fndax Tratlatuum e» Examinum.

23

qulo

Specialitet eorum qui ad. Seculum

EXAMEN V. fol.-773.

funt ejc&ti , ad triremes damnati,aad ma-

T0

De noris Cauonics &v celebratione

trimonium difpenfati , vel adhuc Novi-

tiiaut funt Convetfifeu Laici. n.78.

Feftorum.

bo

Quid & quot fint Horz Canonicz ,

Deobligatione Monialium ad Horas,

n. 79.

|fim

quojurcin&itutæ, quo tempore, loco,

erdine ac fitu cotpotis perfolvendz. n.

Equitum Commendatorum, v.g. Me-

66, ufquead 68.

liten(ium, n. 90.

f qm

Canoniffarum fecularium.

n.8r,

quod

Cafus de illo ,. qui

vefpe're ptecedente

Que in & attentio requiratur ad Ho-

orat Matutinum ,4& fcquenti mane Lau-

fas. n, 82.

h.f

des. n.67.

Jm ,

An fit mortale omittere unicam Ho-

Solvuntut Objc&iones. n.

84.

tam, etiam parvam , ut VefperasSabba-

Quàm gravis fitobligatio Religiofo-

CC

thiSan&ti ; aut notabilem partem,; &.qua

rum comparendi in Choro , & quot

illa fit. n.68,

ReligiofifaciantChorum. n.84.

d

De obligatione perfolvendi ea , qu

Quanta fit obligatio Canonicorum

Epifcopus otdinansinjungit. n,69,

ad Chorum. n, 8 ;.

Quid de illis qui per annum rariffim&

ilie

De obligatione Dominicanorum ad

Ille

Officium B. V. ac Defun&orum,& Pfal-

in Choro comparent , cüm tamen pof-

mos Graduales, &c. n.70.

fent. n. 86,

Àn lucrentur diftributiones , f1 fub

ite

" Qui,quo , & quotuplici titulo tene-

X

antur dicere Horas Canonicas. n.71, &

Officio divino legant Miffam. n.87.

Íe

;

Quo Breviario utendum. n. 88.

j de

Quid hocfit , Beneficiatum Horas

An infirmus quinon poteft perfolve-

omittentem pro rata omiffiouis ftu&us

te totum, teneatur ad partem. . n. $9.

(ido

xuits

non faceteíuos, n,72.

- Anqui non potcít per fe, teneatur pet

- Quibus debeat reftituere,quid —fi bene-

alium. n.90,

ficium fittenue. ibid,

Quid de czco & (ürdo , aut de eo qui

Quid fi beneficiatus nihil peteipiat.

habetfolüm Diütnum , non veró Bre-

qü5 ,

1.73.

viatium. ibid.

- fint

Quid (i Beneficium fit quidem colla-

- Arydum eft de feria , liceat orarede.

tum íed nondum poffeffnm ; Quid de

dma

é&tione. n.

San&o, autbreve officium de Refürre-

r

primisfex menfibus ; De primoanno,

quo fruc&us Beneficii fubtrahuntur, ibid.

Quid de pulfanteOrganum , au

It m-

3tiont

Specialia de Beneficiato fimplici. n.

quitente pfalmos fub Horis. n.92..

74.&75.

An excommunicatus teneatur dicere

An,quiliabet duo Beneficia compa-

Hotas. n.97.

tibilia, teneatur bis dicerehoras. n.76.

Quis cum- aliquo poffit difpenfare in

De obligatione Religioforumad Ho-

Hotis. n.94.

f25, n, 77.

A

XOCOCC 5.

Y

30

Index Tradlatuum v* Examinum.

An Sacerdos ante. Miflam teneatur

Item an liceat Ho -

Pythones, Geomantia , Hydtomantia,

fdf

dicere Matutinum.

A&romantia , Prromantia , Hatu

ol

H. 1I2.

fpicio.

&

ras privatim dicere fub Miffa pracepta,

n.94.

De Afttomantia feu Aftrologia judi-

fs

Qua fint caufz excufantes à Brevia-

€iatia, de Chiromantia & Phy

foogrno-

xio. n. 96,

mia. D. 113.

[

Quid fi: Feitam , à quo inftitutum,

De Augurio & Omine. n. 114..

j

quando incipiat , quodnam deeo prace-

DeSo:tülegio, 115..—

prum,tumadagendum , tum ad omit-

De Vana obfervantiaejusque fpecie-

tendum, n. 97.

bus, n. z16. & f&qq.

1

fcfto ex præceptö fint

De atte Notoria, ibid.

Qu opeta in

facienda. .n. 98.

De obfervatione Sanitatum. n. 117.

]o

Eventuum. n. 118,

Cujus partis Miffz omiffio fit morta-

i

lis. n. 99.

De Incantationibus. n. 11g.

Cl

Caíus de eo, qui audit medietatem

De Magia. n. 120.

rl

duplicis Miffz. n. 100,

De Invulperabilitate, n. z2.T.

:Decorfabulatione ; aliave occupatio-

m

De T'ranslatione Sagarum & equita*

Mien

neíub Miffa. n. 1o1.

tioneearum. n, 122.

D

De garritione fub alioofficio divino,

De TentationeDei. n. 123.

n

v. g.fub Velpetis, n. 102,

Caufz excufantesab auditione Miffz,

DT

hi

n. 105.

EXAMEN wa&üg

Ya

À quibusoperibus ex precepto fit ab-

De Simonia.

ftinendum inFefto. n. 104.

Quid ;quotu

(l

Quid fit opusfetvile, n. 10f. —

"

tum fit.. n. 124.

plex, & quantum pecéa-

Cint

Qua fint legitima caufz excufantes

Quzcjus materia ac pr&tium. n.I2f.

l:

àcelebratiope fefti. n. 106.

Qua ratione licite accipiatur pretium

Li

An fefta obligent extra territorium , &

pro adminiftratione Sacramentorum ,

ï;]l

itinerantes, n,107.

N

pro Miffa; precibus , benedictionibus,

Klm»

aut actu J urisdictionis fpiritualis. n.126.

EXAMEN VI.

fol. 799.

ProSepultatis. n, 127.

-

$

De vitii oppofitis Religioni,

Proingreffu Religionis. n. 128.

Til |

uid fit Superftitio ; & qua fpecies

An Novitius egrediens teneatur Mo-

E

ejus. n. 108. &Íeqq.

nafterio folvere expenías pro ipío in

Deidololatria, n, 109.

vicu , veftitu ; aut medicinis factas,

De Divinatione. n,r1IO.

D, 129.

De Praftigio & Divinatione fomnio-

Derenuntiatione bonotum à Novitio

f£um,accaufíiseorum. n. I11I.

fadta. n. 120.

An Novitius de bonis fuis ante Pro-

De Necromantia , Divinatione peg

feH/io-

Index TraGlatuum & Examinum.

j1

TOf

feffionem diíponens teneatur adhibere

PRACTATUS xr

diplcn

folemnitates Juris civilis, n. x 2 1.

De Sacramentis ia communi, c^ im

Quid fit Profeffüs nullam fecerit

,di-

äiï pi-

fpofitionem, ibid.

[peeie de Baptifsmo €9. Confirmatione.

Ex Jertia Parte. Dotlorzs

yhogno-

Quid fi anno Probationis non expic-

to inlethali morbo. faciat Profeffionem,

" dAngelicz,-

"

4

ibidem,

-

f

EXAMEN I

fol. 826..

Quomodo Simonia committatut in

fyecit

De Effentia cr nece[fitate Sacra-

Beneficiis. n. 132. & íeqq. ufque ad

7Z2€ZtoYu".

n. 135.

An & cut Confeffor teneatut. fcite

Quid deillo pa&o ,

Egote clri'ga,m in

N

Pgovmcialem » fic tamen ut me eligas

docttinam "T'heolo

inPriorem, n. 133.

tis, n, r.

gfurum de Sacramen-

Cafus, quo quis Collatori dat pecu-

Quid fit Sacramentum- , quod , &

niam eo pacto ut obtineat Beneficium

quotuplex ejus fignificatum. n, 2.

rl

pro fao confanguineo deSimonia nihil

Àn Sactamenta con(tent ex detetmi-

Áciente. n. 134,

natis rebus fenfibilibus ut materiá , &

quie

De Jure Patronatüs. n. 13 j.

verbisut formá, Et quotuplex fit eoram

- An Papa polfit incurrere Simoniam.

materia. n,j.

i

h. 136.

AÀn abíolutt fint poffibilia Sacramenta

90

infenfibilia. n.4,

Anfit Simonia , dare p;:cuniam pto

Mattrimonio, vel pre Decimis, .n, 13 7.

Àn omnes Sacramentorum Novze

Legis materiz & formz fint à Chrifto

Vel pro do&ione Theologiz , fun-

E

mpem-

&ione Ludimagiflri, ZEditui, Or

eterminatz, n. ;

Cantoris Laici. .. 158,

gaxxi&æ,

Specialis difficultas de Sacramento

'

M

De horum officiotum venditione.

Ordinis. n.6,

pfetit

ibid.

Qu muratio matetiz & formz inva-

E

XEOftrt y

De Simoniacotam oblig&tionc ad re-

lidet Sacramentum. n. y,

onibus

fituendum, n,139.

Z

-

Àn in omni Statu homini neceffaria

;.n.xzä»

De poeois eotum.. n..146.

fuerint Sacramenta.n.g.& 9. & 10.

Specialiter citca ingreffum Religio-

EXXAMEN II.

fol.836. .

28

Dis. n, I41.

t

De Sacramentorum: Vet. c Nov.

ull' W'

EtSimoniam confidentialem. n.14.

ii

Legiscau[alitate €$ efetlu.

«6X ob5

15 fg&ai.

Quomodo Sacramenta Ve:.Leg. cau-

faverintgratiam. n. I1T.

,

Novi!i0

QuomodoSacramenta Nov.Leg.ea

caufent, nimitum an phyfice. n, r2.

ycro

Quomodo tecedgntc fidione. n.

13,

ff

Sol-

Iudex Ti ra&ktunm e» Examinum.

Selvuntut Obje&iones. n, 14.

An poteítas inftituendi Sacramenta

petuerit. puro. homini communicari.

Quando Sacmmenta—caufent gratiam.

n, 1 j ufquead 19.

n.29. —

Qui fint Sacramentorum miniftri , a

Specialiter Euchariftia. n. 16,

Cafus quo quis in ea fumit plures

etiam Beati & Angeli. n. 30.

An Beatus poflit tecipere Sactamenta,

particulas. n/:8. in fine,

L

Quam gratíam per fe

caufent Sa;:ra-

n.5t.

Quid & qu

otuplex fit intentio äd Sa-

menta Nov.Leg.n.1 9 & 26,.-

^ Quid fitgratia ; & de cjus divifione

cramenti confe&ionem fequi(ita. $,32,

An ad Sacramenti valotem fufficiat

in gratiam gratum facientem & gratis

datam , in habitualem & a&tualem , in

fola exterior máterie & formz applica-

facramentalem & communiter di&tam.

tio,mentaliter eam annullando. n. 35.

-

i

Eodemn. 19.

! Solvuntur obje&iones, . n. 34.

AÀn intentio introducendi novutn ri-

Quantam gratiamr caufent,& que di-

tum in Ecclefiam invalidet Sacramen-

f

fpofitio requiratur ex parte recipientis,

n. 21. &leqq.

tum. n. 35.

Specialiade effe&tu Euchatiftiz.n.2.2.

. Que intentio requiratur in fufcipien-

D

Solvuntut Objedtiones. 5,23.-

te, n.36,

d

An mali miniftti co

nficiant cha Sas

EXAMEN II fol.8;r.

cramenta , liceatque ea ab ipfis petere,

De Charactere.

&c, n,37.

W

Que, & cir non omnia Nov.Leg.

Qu difpofitio requiratur & fufficiat

Sacramenta imptimant Clara&terem.

in miniftro Sacramenti , & non peccet.

n

L]

!

D. 58.-

'cafus deSacerdote celebran-

Quid fit Chata&te

r, in 4ue fit preedi-

Specialis

[

camento. n. 25.

te, n.39.

Animprimatur indelebilitet , cui füb-

De aliis Sacramentis ptatet Euchari-

T

fiam. n.40.

je&to; & qua Gint ejus munera. n. 26.

Anin Chrifo fit (Ehara&cr. nai7. -

Cur.in Nov, Leg. non fint plura nec

fol. 856.

pauciora Sacramenta quàm feptem.

-E£XAMEN IV.

D. AT«

De eorum ordine, n.423.

f

pe caufa principali ac mintis princi-

pali Sacramentorum.

De intentione

*Praeminentid, n.43.

Neceífitate, n.44.

Miniflri. De Sacramentorum

gumero,ordine , C$c.

Differentiis. n.45. & 46.

tfüc

Anomnia Nov. Leg. Sacramenta fint

Ttia in quovis Sactamento confide-

À

3 folo Chrifo inftituta , eorumque effe-

randa, testantüm , Sacramentum tan-

lyir

ftum operetur Chriftusut Homo. n. 28.

tàm, utrumque fxmql. n. 47.,

Ü

U

EXA-

Index Tra&atuum (Ch Examiuum.

ent

$Y

(cti

EXAMEN V, fol.877.

Dormientium. n. Z4.

In quo loco

De Baptifino , ejus Mini/t'ra : zf&g/]z'.

dus, n. 65.

Baptifmus 1?: confcrea-

m

tate , fabjetto , 9 effettu, Cic.

Quo tempore. n. 66.

ucu

- Quid fit Baptifmus, n. 48.

De nomine im

ponex;do Baptizato.

uando inflitutus, ibid.

n, 67.

. Quando incepetit obligate. n. 49,

DePatrinis. n. 69.

al

$o.

MA

An ptoles in neceífitate ab Obftetrice

Xficiat

: Solvuntur Oppofita, ibid.

baptizata debeat rebaptizati. n, € 9.

Quando ceflaverit Lex antiqua. n.e0.

Vel& üt baptizata à miniftto hzreti-

plicee

- Qus fit materia & forma Baptiími,

CO, vel expofita ad portam Ecclefiz aut

n.51,

x

3

Hofpitalis; Vel i fit Hareticusadultus

i r«

uis minifter, n. $2.

ad fidem convetíus. ibid,

An Chrifus aliquos baptizavetit,

De mattis ex illicito concubitu þari-

mete

n. fs.

entis obligatione ad nominandum P.

Sacerdos vocatus ad baptizandum

taoribundum infantem, & ad abfolven-

rentem , dum examinaturà Parocho ba-

:ipim-

ptizatuto. n, 70. -

dumadultum , quem praferet. n.54.

Varii cafus pro in&ru&ione Paroc

hi

tfi Se

Quanta fit neceífitas Baptifmi. n.

& talispuerpeta. ibid,

&(Ie,

$$

Quotuplex fit Baptifmus. n. 7r.

»&m

Solvuntur Obje&a. n. 56.

De przeminentia Baptifmi Sanguinis.

Cafüs de infante periclitante in pelle

i. 72.

xPeccct.

Secundina. n. 5 7.

Vel cujus perfe&ta nativitas non po-

opetato, n. 75.

De ejus caufalitate gratie ex epere

vt

teítexpectari. ibid.

Solvuntur Obje&iones, 74.

- Si periclitetur in uteto & ad intus

De Martyre lethaliter vulnerato , (zd

Euch&(ï-

manu tangi &ablui poffit. n,58,

miraculosein vita confervato, n.7j.

De Baptiímo monftri. ibid,

An ei debeatut

]ura v

Quis fiteffe&tus Baptifmi. n. $9.

bilitatis. ibid.

privilegium impcccgg

feptt

Quid fit efTe Chri&ianum , & quod

Quz mors vel mortis caufa Mart'y-

ignum ejus, n, 60«

rem faciat. n.76.

An idem fit effe Chrifianum & efft

De morte à quibusdam Martyribus

Catholicum. ibid.

fponté qufitá, & tamen ad mattytium

Explicatur diverfus modus formandi

fuäcicn;c. h. 77.

€tucem. n.Ó6r,

i

.. An liceat baptizate puerosinfidelium

invitis parentibus, n, 62,

E

]

De Baptifmo fur.

8 )OCN"ZQ

E

-

ioforum & amen-

tium. n.63,

- 0000t

u

EXA-

Index Tratfatuum twä' E&aminüm-

1

EXAMEN VI. fol.898.

Deadmixtione modicz aquz. . n.o.

Y

f

De Sacramgnto Confirmationis , ejus

De quantitate materie/ confecrabilis

a

ejusque praefentia. n. tO.

spateria ,forma , neceffitate, mini-

ffro , fabjetlo , effectu, C$c.

De converfione aquz in vinum &

Yi

Sanguinem. n. ir.

Quid fit Confirmatio,à quo inftituta,

Solvuntur Obje&iones. n. 12, & 13:

ïbh

qua ejus materia & fotma. n.78.

Vaiiicafus decafuquo aqua per acci-

De ejus neceffitate. : n, 79.

Quodnam t ejus fubje&um,

densnon converteretur in vinum, pro-

[

qpis mi-

inde nec in Sanguinem. n. 14,

nifter, quis cffectus, n.8o.

(

De intentione ac difpofitione ad hoc

Cur Dominicani apponant aquam

[

ftatim ab initio Miffe. ibid. in fine.

Sacramentum requifita. m. 8 r..

ài

Delocoin quo conferendum , de zta-

An faltem ex difpen(atione Papz pof-

by,

te Confirmmandi. ibid.

fituna fpecies licità confecrati fine alte-

N

De Patrino ejus. n.82,

fa. n. I5.

lm,

Vatii cafus ciyrxca hoc, n. t6.

D? alapa, queciinfligitur, n. 83.

Àn

Ai

EXAMEN IIL fol.gr7.

TRACTATUS XI

fthda j

- De Prefentia Chrifli in Euthariflia

De Euchariffis. Ex eadem tertía.

-€$ accidentibus vemauentibus.

w(

-Parte S. Tbona.

Ct)n t

EXAMEN I

AÀn Ghri&us in hoc Sactamento fit

fol. 904.

-fecundüm veritatem, n. i 7

ln

lls

De effentía , unitate , neccfitate 4c

Solvuntut Obje&tiones. n. 18.

anflitutione Euchariflia.

An.in Buchati(tia imaneat aliquid de

tti

1lb j

Quid fit & in quo elfentialiter confi-

* pane& vino, & quid illud. n.19.

ftat Euchatiftia. n, r.

An fübftantia panisannihiletur. ibid.

! Q

Itmd/g

Solvuntur obje&iones, n, a.

Anfarma panís fitaccidens. n.20,

Quid virtute verborum fiat ptzíensin

h]

An fit unumSacramentum vel plura.

m

p. 3.

quavisfpecie. n. 2 1.

n

An fi neceffaria. ad falutem etiam

Àn etiam anima Chrifti, an Divinitas,

N

dI ft" 1

arvulis, n.4.

an Verbum divinum. n. 22,

An Pater & SpiritusS. n,22.

D l

An fit conyenienterin&ituta » &ubi

n. j.

EXAMEN lV. fol. 923.

Án

EXAMEN lL fol. 5o5.

hus

il

De forma , effctfu, nfu , ci- m

pe materia remota Eucöariþ'iæ.

Euchariffia,

g'm]lm

Anq

Quaz fit illa. n.6.

Ài f

Que Verba fint de effentia formg.

'An panisazy mus vel fermentatus.n.7,

n. 24-

z

ln po]

De aceto,a

u l

gtefta.& vino fni:aculas*c

Solvuntur Oppofita, n. » .

&&Q- næg mJ

&

tj

An verba formz Profct;ntur tecitati-

vé

i Clbl

M

U

i

"d

——

ludex Traddatunm cj Exminum.

] n.at

35

ectabls

v (;eu hiftoricé, vel fo

rmaliter & fignifi- " Cafus in quibus non

cativé. n.26.

jcjuïno licet com-

Àn verbis infit ali

municare. n.42,

quavirtus phyfica,

inum.& |

ibid. R. 2..

AnSacerdoti non jejuno Iic&at coilf,c-

Pro

crare ob dandum Viaticum.

n,43.

. Quale jejunium

2.&13.

ibid.R. s.

quo fugponant ly Hoc & Hic

prerequiratut ad

t t

Eachariftiam. n. 44

- Varii cafus de rcpctin'on& formz.

n p

n.27.

De przvia comeftione tettz,

Papyti,

&c, ibid.

Quis fit effe&us hujus Sacramenti.

aqua

n, 38.

"

An pratequiratur fomnus vel cibidi-

I€,

geftio, n. 45.

An poflit applicari aliis rion famenti-

Q»anta mora debeat eí

z pol

ïE inter Com-

te alte-

us D. 29,

munionem & cibos

- Quot fin

H

ibid.

$

pofea fumendos,

t modi manduczfndi Chti-

flum. n. 39

De exfpuitione , De veftitu comtnu«

An & Angelieum manducent. n, ; z.

nicantis, Quid fi fit gladiatus. ibid

An & quando Communioni premit-

w[7

tenda fit Confeffio. n. 2x.

Inqua atate. puerí ob

7

.,yizk

Communionem. n, 46.

ligentur ad'S.

Quando cenfeatur non effe

copia

ïf

À

Confetlarii. ibid.

. Quo temporcann

i5

iad cam teneantur

n;o t

fideles. n. 47,

— Àn Laicus copiam Confeffarii non

habens & tamen tumens, teneatur confi-

: De Communione Pafcha

li ptzveni-

enda vel füpplenda, ibid, R.

Dfü

t

teri, quam

iquid &

primüm occgüoncm habue-

i Communio Pafchali

S fit pera-

tit. ibid, R. f.

genda. n.48.

$,

Quantum & cujus fpeciei peccatum

r. ibl

Anquisteneatur communicare in ar-

fitindigna Communio, n. 3 5.

A.lcx

ticulo mortis , prafertim fi pauló ante

at

An Euchatiftia fit dencganda pecca-

morbum communicaverit, n. 49.

toribus, n, 34.

Dereo mortepuniendo. ibid.

jvinital

Cafus, quo Sacerdos Communicnem

Quid íntelligatur per articulum mor-

diftübuens videt feeminam , Hoftiam

tis. n, fo.

ex ore extrahentem & fttophiolo invol.

An effetobligatio ad Communionem, -

ventem, 'n, 3 s.

fi Ecclefia eam non praccpiffet, : n. jt,

An Euchari&ia fit darida non habenti-

Àn liceat Euchariftiam füm

»

bus ufum rationis.

n. 36,

ere quo-;

tidie, etiam Íepius. n. $2.

mi)l!;/m

Àn energumenis fcuobfeffis, n. 57.

An omni die Dominica, ibid. R. 5.

AÀn íurdo & muto à nativ,itatc.n.; 8.

Dectetum — $. Congregationis circa -

fomt

Anpollatio impediat $. Communio-

nem. n. 39.,

frequentiam Communionis , etiam Mo-

nialium , item circa Communionem in-

Anadtus conjugalis. n.40.

Àn cibus vel

firmorum,vel etiambene valentium , in .

;gcitdtä

Babp. -

potus ptaaffumptus,

le&o tamen cubantium , quibus clam

Y

X QOOCX 2

alfe-

6

fnfa'ex Traidatitim ey Examint;mi

afferebatur Eucharlftia, n. 55.

EXAMEN. V,

An liceat omnino à Communione

fol. 9fo.

eeffate, n. $4.

Án Chriftus fuum Corpus fumpfetit.

De Enchariflia ut est Sacriffcium.

n. 56

Àn M'ffa fit verum Sacrificium. n.6$,

Anillud fumpferint Di(cipuli , etiam

judas. n.57.

Àn & ultima Domini Ceena , ejusque

motsin cruce.

n,

O.

Et quidem Corpus Chrifti paffibile,

R,

$

Quomodo differant Sactificium Cru-

As; Chriftus fuiffet. mortuus in Eu-

cis, Cenz, & Miffe, n.71.

Quis fit principalis offerens. n. 72.

:

€hatiftia , fi hzc tempore Motrtis ejus

In qua actione confiftat effentia Sa-

fuilfetfetvata. n, $9.

Quis fitminifter Euchariftiz. n. 6o.

ctificii Miffe. n.73.

Solvuntur Objediones, n. 74.

[

An Sacerdos unicam. Hoftiam à fe

E&ne Miffa infiniti valoris. n, 7$.

Is

contecratam poffit imponere Monftran-

tiz, & fumete veterem. n. é1,

Solvuntur que opponuntur. n.76,

An per unicam Miffam poffit evacua-

qu

. Quando debeat habere praíentes ho-

titotum Purgatotium. ibid. ad a.

ftias minores fi quas confecrare voluerit,

ibid,iNot. 2.

?

An pro una Miffa liceat accipere plu-

An in aliquo cafu pofíit partem fuz

ta ftipendia, vel parte ftipendii retentá

teliquam dare alteti utlegat; vel Miffas

hoftiz datecommunicaturo. ibid.N. 3.

Cafus quo ante fumptionem in Eü-

anticipaté dicere pto ftipendio expe&ta-

Yy

chatiftia miraculosé apparet fpecies veras

to. D,77.

li

An Miffa pto pluribus oblata equ&

carnis& fanguinis, n. £2.

profit fingulis ac fioffertetur pro uno

An Sacerdoti liceat omnino ceffareà

Y

«elebratione , & quoties teneatur cele-

tantüm, n. 78.

"i

btare pet annum. n.65.

Quis ex Miffa majorem recipiat utiz

litatem, n.79.

?

aid fi (it Curatus? n. 64.

De reductione Miffarum. n.8o.

Si infirmus , leprofus , epilepticus.

[

8.6;.

Deeffe&ibus Miffze & caufalitate ejus,

n. 81.

Quotidie celebrandum in Ecclefzis

Collegiatis, &c. n. 66.

Àn fit utilius facerelegi profe Miffas

;

/:

Àn Miffa Sacerdotis mali ejusdem va-

ante vel po mottem, n. 82.

lorisfitacboni. n.67.

. Quomedo Euchariftia. t alfervanda

in Ecclefiis,etiam Monialiutm. n,48.

E2 ) Sää :

z

h

DcLaimpade ante Venerabile. ibid.

2

D

Cirí

lBtl

TRA-

Iädex dradlatuum cr Examinuum.

37

EXAMEN 1IL, fol. 972.

n

TRA/CTAT—US XIII,

De Effeilu Penitentie.

fcim.

De Sacramento Peuitentia Q parti-

ÀÁn illefit remiffio peccati , itaut nul-

. n6

ribis ejus. Ex eadem tertia Parie.

lum peccatum f(it quod pet eam remitti

nequeat,

D. 16,

ejusqu

EXAMENTIL fol.962.

Quis fenfus , quando Scriptura dicit,

peccatum Parentum imputari filiis.n.17,

m

De effentia cv — inflitutione, Sacra-

Àn poi Peenitentiam nihil de peccato

menti Ponitentia , ejuiq, partibus

maneat, nulle reliquiz autpeena.. n.18.

n3h

£n senerali : €9 de Pamtentia,

ntia $j

ut est virtus.

Àn mortale poflit remitti fine omni

Panitentià, n. 19.

Cur Confeffor teneatur. callere do-

Saltem per Dei petentiam abfolutam.

74.

&trinam Theologorum de Sacramento

n. 20.

i 7l

l'enitentiz. n. 1.

Unum mortale an pbmt remitti finc

n76,

Quid fit Sacramentum l'eenitentiz ,

alio. n, 2.1,

'aCUR*

quando, & à quoinfitutum, n, 2.

Solvuntut Obje&a, ibid.

i*

Qua & quot partes ejus. n.3,

Quomodo remittantut venialia in vel

ereplte

Quz matetia remota & proxima. n.4.

extta hocSacramentum. . n. 22.

tetentà

t

" Que forma. n. s.

Quomodo per aliaSacramenta. n.2 3:

|Miffas

Àn invocatio SS. Trinit, J tnmanuum

Quomodo ea tollat dilectio Dei , an

ï.Qi&A-

impofitio , fignum Crucis, int de effen-

fetcumillis, n. 24.

S

z

tiacjus. n. 6.

hta-

Quomodo tollantur per Sacrame

at 0i

An forma neceffarió. proferenda fit

liac 1:27.

voce humaná , a

PIO Wto.

Ó

n fit pgecazoria tantüm,

Solvuntur Oppofita. n, 24.

07..

An alicui manenti in mortali

i

tis fit get;uinus fenfus ejus. n.8,

poflit |

pm Dd

Àn hoc Sactam. (it de neceffitate fa-

remitti veniale. n.27,

Àn & quando homini jufto morienti

4

lutis, n. 9.

-

Àn vittusPanitentiz

in venialiillud remittatur. n,28.

tatcejih

Gtvqtä talis ; &

Àn venialia remittantur in Infetno,

fpecialis, n. 10.

D. 20.

fe M

Àn (it parsjuftitiz. n, r 7,

AÀn peccata dimiTa rede

Àn fit vittus moralis & pet fe infufa.

ant per—pccc"-

g. 12,

tum fequens. n, 30.

Vel falter redire poffint per Dei po-

De obje&oec

jus matetiali. "n. 15.

Y

tentiam. n. 3T.

De formali. n. 14.

An redeant faltem ratione ingratitu-

De (ubje&o, Item an fit vel fuetitin

dinis. n. 32.

Chrifto, Deipara, Innocentibus, Ange-

An & quando ingratitudo fit fpeciale

lis, Beatis. n. 1 $.

peccatum. n.7.

000C0€C 3

ÀÁn

7M

1

38

Index Tmäatuu-m e Examz';wkæ

[

AÀn hdm(; interdum teneatur conth— :

ti peccata jam confeífa. ibid,

EXAMEN IV.. f0.994.

An mcrita hominis per peccatum — De Confe[fone , efus guiddi(ate,

& neceffitate.

mottificata revivifcant per anfliten-

tiam, n.34.

Quid fit Confeffio , & cujus virtutis

Anhomotefurgatin

Equaii virtuteac

actus, n, f2.

€rat antea,. D. 35

Qua fit materia confeflionis, an etiam

Anad priftinam dignitatem. n. 36.

eccata dubia.aut non commiffa.. n. $3.

. An & opera mortua revivifcant, n.3 7.

Quis feníus illius didi S. Gregotii:

l

Bonarum mentiumeft, ibi culpama

&

EXAMEN 1IL ' fol.986..-

nofcere, ubi culpa nonefl, n. 54.

An & quandoobliget confeffio, n.55.

h

De Contritionc.

Quos, anetiam eos quiin mundo íu-

Quid & quotuplex fit contritio. n.38.

periorem non habent, n,56.

lk

In quo a&u/effentialitcr confiftat.

An & quomodo?Papa poffitdifpenfa-

0.39.

tein hoc przcepto, ibid. R. 7.

fii

AnB.Virgo fuetit confeffa. ibid. ante

Cujus virtutisactus fit, n. 40,

In quo conveniant & differant con-

R.7. ,

o

tritio & attritio. n.4I.

Quomodo computetur annus annuae

n

An differant fpecie effentiali , & una

À

confe(fionis , an praceptum impleatur

cffit fieri altera. n.42.

per confeffionem facrilegam. . n 5 7.

M

Solvuntur Obje&iones. ibid

An & quando pueri teneantur. ibid.

Anattritioex metu gehenna fitactus

R

n

honeftus. n. 43.

'A.n Papa. ibid. R. 4.

Quastequirat conditiones & fufficiat

An habensíola venialia. ibid. R. $,

ad ju&ificat-ioncm. n.44-

An przceptum confeflionis fit diftin-

r

An ad eam tequiratur actus Charitatis

&tum & independens à przcepto Com-

faltem imperfe&tus. n, 45

munionis.. n. $8.

Àn requirantur tot contrigiones quot

An aliquando fit preveniendum ,. vel

6

funt commiffa mortalia. n. 46.

fupplendum dum eft neglectum. ibid.

j Quomododcbcat eíle dolor füummus.

R.2.& 3.

n, 47:-

An uná confcffione poffit fatisfieri pro

An de uno peccato

debca; efle majot

duobus annis, ibid, R. 4.

[*

dolor quàm dealio. n, 48.

Àn adimplendum hoc przceptum vel

Àn fit veré contritus , qui dolet fe

teneatur quis confiteri perinternuntium

|

non fatis dolere,' n. 49,

Sacerdotiabfenti. n. $9.

1 7f

Quapdo obliget preceptum contri-

"

AÀn per epiftolam, per nutus,per inter--

tionis. n.50.

pretem., n.6o..

d

Obli gat per

Àn' peccara omiffa fm; confitenda

]

fe &pcr accidens, n.j 1.

"d Pca;im

p —

ludex Tradfatuum e» Examiuum.

239

flatim habiti copiá Confeffarii, n. 61. -

An Parochus aut Rcligiöüäs incolas

j

Àninterdum teneamur eadem pecca-

x

diilt,

ta bisconfiteii, ibid.

fux Dicecefis poffit abíolvere extra 'il-

:

lam. m28

Quinam poffint fi

Vittuts

ÉXAMEN Y Rl rssr

tjum. n,79,

bi eligere Con fetfa-

De Mtnifiro Confafffonis.

. AnParochus fimplici Sxcerdoti poffit

1etiam

Quis fit Minifter hujus Sactamenti ,

delegare vices fuas. n. 8o.

nf

qua pote(tas ejus & quando hzc eide-

tur. n, 62,

Cujus Epifcopi licentia fit Confeffaz

cgorii:

rio in quovis ca(ü neceffiria. ibid.R..

m

Quotuplex (it poteftasejus. n, 65.

Quid in approbatione Regularium

. Quis intelligatar per Ordinarium.

fignificet illa claufula , 4e ze

ibid.

*

ufen[u ?a-

'.n-fs-

rochorum. n. 81.

( fj«

Quid (itapprobatio, an hzc neceíTatia

fitomni Confeffario, n.64.

z

Anquilibet Sacerdos, etiam fimplex,

poffic abfolvereà venialibus. n. 82.

penh.

À quo jutisdi&ionem accipiat Con-

Confeffarii Re

gularium à quo appto-

feffariusDapz. n,6j.

bandi. n.83.

ante

Àn Regulares poffint ab Epifcopo

Áninitinere

poffint abfolvi abiäxära«

apptobari, (inon fint à ljuis Superioribus

neo. ibid,

D

praíestad. n.66.

Etiamd refervatis. n. 8

Catuf

-Àn Epiícopus eis poffit*approbatio-

Variica(us dehoc.: ibid.:

nem denegate. n.67.

^

Fratres Clerici Ord. Pred.profeffian

E

Facultatem confeífiones audiendi adi-

valid& poffint abfolvi à folo illo Patre

mere, n.68,

quieisin Magiftrum & Confeffarium -

Vel reftcingete, ibid;R,9. & 10.

datuse(l. n. 8«.

vf

An,qui eft approbatus pto una Dice-

. Quid de PatribusLaicis, & Nowvitiis,

ce(i , fit approbatus pto omnibus., "ibid,

ibid,

jiltte

IÓ

Com

Summa Decteti Clementis X. de pti-

Virtutes ;Confefärii Monialium, n

L)

vileg. Regul. quod incipit

Supernds

€9.

n.86.& íeqq.

l Vd

i

À qo is approbandus.n.;o.& zbh

De facultate Regularium przdicandi

Quidtempore Jubilzi.. n.72.

in füis Ecclefiis. Eodem n. 86.

Àn Moniales teneantur cafibus Epi-

ert p

De facultate incolas Dicece(is audien-

fcopo te(ervatis, n. 7 ;.

di extra illam. . De Confeffario Monia

Quisdeexemptis, n,74.

lium. De Confeffatio familiariaum Mo-

um VCX

Quis exemptas à tefervatis abíolvat.

antium

n' 7;'

nafteriorum. — De approbatione Regu-

lariumlimitanda velnon, Aneis necef-

An Confeífio fit facienda.

Y

. propfio

faria etiam fit licentia Parochi, n.87.

Tnte

Sacerdoti, n. 76.

De revocatione a

pprobationis-chu:

tenda

De vagabrundis & petegrinis, n,77.

larium. n,88.

De

Ratini

-

,

as

Index Tra&latuum Examvz'w'im.'

40

- De Confeffione Pafchali apud eos, ib.

Deintegritate Confeffionis. n.102.

N

De eotum fufpenfione ab audienüa .

Vatli cafus i. quibus Confeffio licite

conteffionum. ibid.

?

dimidiatur. ibid. R. 3.

An poflit dimidiari ratione concute

P

An pofiintab(olvcre à

cafibus Epifco-

palibus. ibid.& n. 9.

süsPoenitentium, n. 1c3.

An poffint abfolvere advenientes ex

Anratione verecundiz. n, 104.

. Caíus de illis qui habent duos Con- -

alia Diccefiprafertim à tefetvatisim ea.

feffarios, quorum uni confitentur mor-

Eodem n. 89.

talia, alteri venialia, n.105.

h

An àcenfuris faltem in foro coníci-

[

entiz. ibid.

Ad quem Confeffarium debeat te-

It

curtere qui in Confeffione omifit ali--

Cujus fit interpretari privilegia Re-

quod mortale, n, 106,

qi

ulatium, ibid.

M

Àn ad v*alorem*abfolutionirs fuffciat

An poffit aut debeat exprimi Bcrfona

tafumpta ratihabitio Superioris. n. 9e,

Complicis. n. 167.

Ca(us deSponío & Sponfa carnaliter

E

Quid dicendum de jurisdi&tione du-

commixtis , eidem confitentibus , uno -

À

bia, ptobabili ,ex titulocolofato & erro-

dte

rore communi. n. 9T,

peccatum confitente , altero tacente,

lst

An quilibet Sacerdos à quovis cafu

n. 108.

fi

offit abfelvere in articulo mortis.n.92.

EXAMEN VIL foi.m;z..

Thon

De abíolutione moribundi qui dedit

tj

vel nori dedit figna dolotis. n,95.

De Sigillo Confeffronis.

Y

Solvuntut ObjeQiones. n. 94-

Quid fit hocSigillum & quo jute ob-

[

liget. n. 109.

Quomodo poffit confiteri furdus,mu-

Varia deSecteto naturali. n,IrO.

lum

tus, &c.vel qui eftalienzlinguz, n.95.

£s

Vel infirmus, qui non Poteütclin-

An Sigillum Confeffionis obliget ia

i

i

uifolus, n.96.

omnicafu. n. III.

u

Recidivian pofflnt ab

folvi , velfine

In Solutionibus Obje&ionum tefol-

abfolutionedimitti. n.97.

vuntut diverfi cafus, ibid,

uid fi revelatio poffet cedere inbo-

b

Solvuntut Oppofitiones, n. 98.

:

Di

Quid faciendum Confeffario, quiin

nuümtotius Ecclefiz, n, 112.

An poffit fugere Confeffor cui Pore

abfolvendo compaiütcrrorem. n.99.

nitens dicit quod eum velit occidere,

|

D. II3-

123

CEXAMEN VL fol1026.

4

An refpeu fradtionis Sigilli detur

pe ualitate. Confefffone.

patvitas materiz. n, 1I4.

ptot

An faltem de licentia pcenitentis pof-

Co

Quz dint-qualitates ad legitimam

fit €onfeffor revelare ejus peccatum in

M r

XConfeffionemrequifite, n. 100.

Anw

An poffit dari Confeffio valida &in-

confeffioneauditum. n.114.& 115.

Solvuntut Oppofita, n. 116.

lfs

fwm-ig j 10l*

Quid

Index Tratlatuum e* Examinum.

41

1.102;

Quid 6 fimul fciat extra. Confeffio.

Àn Satisfactio fitvera pats Sacratnen-

Tio rj

nem, n.1I7.

Per quam confeffionem quis teneatut

ti Pnitentiz;caufans effedtum ex opere

Operato. n. r28.

: COR

ad Sigillum , & an fub eo cadat omne

Quid fiimpleatur in peccato mortali,

quodex cenfeffione fcitur, n.118.

D. 129,

,

Quiteneantur ad Sigillum, an & ipfe

An fottiatur fuum effe&dtum qulatä

.

fitione. ibid.

jos Cone

[enitens, n. 119,

Qut m

- An Confeffario liceat notitiá confef-

Àn opera mortua faltem allevient

fionis uti ad externum poenitentis fegi-

Panam Inferni vel Purgatorii, n.1 30.

det t«

men, adnegandum votum pto ele&tio-

ne , beneficio, aut officio , vel ad lo-

AÀn Confeílarius teneatur injungere

n di«

poeenitenti Satisfadionem , & ille eam

quendum de peccatis cum pocnitente.

n.I120.

acceptare, velanpofliteam remittere ad

Purgatorium. n. 15 1.

l Perlbna

An ad corrigendum Complicem ex

Quando

petitione peenitentir. n, 121.

poenitens eam tepcatui im-

»

'tralit

plere. n. 132.

jj , u

Refolvuntut quinque cafus. z. De

denegata fchedula Confcffionis Pafcha-

Quid fi fit opusalligatum diei; h.r; .

[

Do&trina Tridentini de qualitatePo-

lis teftis. 2.De Confetfario qui in Con-

nitentiz. n. 134.

feffione audivit fututum incendium &

Senfus binz illius Maxi

mz quotun-

f0j

monet in cenere,

3. An Confcffor ad

dam Confeífa

tiorum : Tutiuseít, ani-

explicandum fuum peccatum poffit ex-

mam cum parvá pacoitentiá impletá mit-

primere peccatum alterius. 4. Velcon-

; yt o

feffionis notitià uti ad evitandum ma-

teread Purgatorium,quäm, & c.Facilius

eft Deo reddere rationem de nimia mi-

lum proptium..|-De duobus Confeffariis

fericordia, quàm, &c. ibid. R,2,

O

obhgct lln

ejusdem Poenitentis , an inter fe poffint

Poenitentia debet eífe commenfutata

loqui de peccatis ejus in bonum ipfius,

n, 122

peccatori;peccato,& fini. n. r j .

An Paenitentia debeat eífe peenalis ,

um

EXAMEN VIII. fol. IO4I.

& quz opera (int penalia. n. 136.

kre inli

Àn pro posnitentia gulofo poffit im-

De Satisfailione y ejus quidditate

poni moderata comeftio ciborum delica-

€$ qualitate.

p a lp

torum. n.135.,

Quid & quotuplex fit Satisfa&io, n.

otti

125.

nopera injangenda debeant effe ex-

terna , & confilii, & an poffint impleri

. AÀn homo poffit condigne (at(is.fac?erel

eodem tempore quo alius actus cadit fub

;;Lgilli L

protemporali poena peccati. n.124,

pracepto; an poflint injungi opera De-

Conditiones ad Satisfa&tionem r.

equi-

unctis applicanda. r3g.

"

j

p

fite. n. 125.

Quomodo poenitens teneatut ad. cit-

g

An & quomodo unus homo peffit (a-

&i

cumftantias operisinjun&ti. n. 140.

tiäfaccrepto alio. n,126,& 127

Quid fi peenitentia ip

junda fit peeni-

é.

tenti

(

!)( XXO0OCX

—

'

Index Tractatuum ei Exadeiiumr

Z

tenti fa&ti impoffibilis , vel (it ejus obli-

An fit licitum audite Miffatn Sacetz

k

tus. n. 14 f.

dotis excommunicati. n. 12.

Quis.injun&tam poenitentiam poffit

An excommunicatus in recitatione

commutare, & an ratione hujus com-

horarum poffit dicete , Domizus vobis-

cum. ibid, R. 4.

mxxflto.tionis repetenda fit confeffio,n.14 2,

Anexcommunicati fint vitandi. ibid,

R. 5.

TRAC'TATUS XIV.

Àn femper fit mortale eiscommunis

"

cate.

hi12.

De Cenfuris , Caftbus re[ervatis ,Vllä-

dulgentis. & Exiremá Unélione,

Quid faciendum Sacerdoti celebran-

ti,dum fub fua Miffa videt intrare ex-

b

Ex eodem Supplemento

Jdertia Partis,

communicatum. n. 14,

Quis poffit abfolvere ab excommu«

EXAMENI, fol 10j7.

nicatione,& quomodo. 'n. 15.,

An ab eapoffit abíolvi invitus, cón-

tumax, abfens, ignorans,&c. n. 16.

De Cenfuris in genere , QT in [pecte.

uis poffit fcrce Cenfuras. n. 1.

Verba abíolutionis ejus, & qua ob-

1

Quid fit Cenfuca, ibid. R, 4.

fervanda. n.17.

Àn mortui poffintabea abfolvi, n.18.

(luotuplbx. n.2.

fï:

Qua pecca:a fint matetía cenfure.n.3.

Cafus in'quo duo excommunicati fe

mutaó abfolvete poffunt. n. 19.

An cenfüram- debeat pracedere. ad-

mohitio. n,4.

Quid & quotuplex fitSufpenfio.n.20.

Quid & quotuplex fit Excommuni-

Quis poffit fufpendere & ob quam

catio, & quis effectus ejus. n.s.

caufam. ibid.R. 3.

- Obquam caufam incutratur excom-

. Àn debeat pramitti admonitio. ibid.

li

R. 4.

municatio minor & major. n. 6.

Excommunicatio major multiplex.

Quis a

'bvea poffitabíolvere. n.2r.

Mj

n.7.

Quz (int communiores Sufpenfiones

De anathemate. ibid. in fine.

ä]nure. 1722.

IIH

Anin Ecclefia fit po:eftas excommu-

uid & quotuplex fit ac quomodo

J

nicandi, n. 8,

fiat Depofitio & degradatio. n, 2 2.

V

Àn excommunicatus poffit excotm-

Quid & quotuplex fit Interdidtum.

l

municate.. ibid. R. 7,-

n..24.

Quis poffir excommvunicari , & quá

Quis poffit interdicere , & ob

quam

Til;

cauíam; ibid. R. 2. & 4.

formá facienda fit excommunicatio.n.9,

Qz cauíz excufeot ab incurfu. ex-

" Quisfit effcQtus in:erdidhi. ibid.R.5.

hjl

comtnunicatiopis. n.10,

Anintetdicto populo comprehendan-

tur Clerici, Keligiofi,

Quomodo vel quando liceat commu-

| & innocentes.

h,sz

nicare cum excommunicato, n, I I,

n. 2j.

sF«

'Tem:

p

Ilndex Tradlatuum e Examinum.

4j

1 Satet:

"Tempote Intetdicti localis defa&to

in irregularitatecelebret , incurtit grave

fÉandum eft Capiti,Alma Mater, n.26.

periculum vitz vel fama. n.53.

teltutore

Plures ca(us de Interdicto. ibid,

j Vl

De Ceffatione à divinis, ibid,R.. r 4.

EXAMEN IL fol. xo;lza

Quid fitIrregulatitas , & quis effe&tus

di. 1b

ejus. n. 27,

De Caftbus vefervati.

Quotuplex fit.. n. 28.

Quid & quotuplex (it ca(is, quid re-

t

um

DeBigamia. n.29. .

ervatio , qua cau

&

ejus. n.$4.

- Decorpore vitiatis, s, 30.

Quis peffit refervare, n, ; 5,

cdeltte

Itregulatitas an contrahatut ex gib-

Conditiones fequifiti ad refervatío.

"

trafe s

bo, claudicatione, defe&u oculi. n,3 z.

nem. n. j6.

Deimpedimentolingue. n.32.

$: dubitetur de tefetvatione, vel non

De Hermaphrodito. n. 3 3.

;commuf

fit legitima caufa ejus., n, ; 7.

)

—Decattrato. n.34.

Anadincurrendamref(etvationem re-

De mutilato. n.35f.

Ku5, CYl«

quiratur notitia ejus. n, £.

[ 151

De epileptico. n.36.

De peregrinis &

*

vagi']s quoad referva-

que d«

De damoniaco ac fe talem fingente.

tionem. ibid. R. 2,

Bé37.

Cafus de eo , qui habens cafus infua

Jvi, 04f

De abftemio, n. 53. & 39.

D'occeíi refervatos vadit ad aliam ubi

De itregulatitate illegitimitatis. n.40.

refervatinonfunt, n

um'cati Ü

Servitutis, n.41.

Quid fi fit Religiofus v.adens adalium

JEtatis, n. 42,

ia

Conventum vel Provinciam, n. &o,

Prolis expofitz. n.45.

Anexcommunicatio in territorio la-

. ob qui

Ex defectu animz, v. g. in amenti-

ta contra eos qui funt extra, ligetillos.

bus,phreneticis, energumenis. n.44.

n.6r,

jto, D*

Ex defe&u lenitatis in. homicidio.

Ancafuut fefervatio ; aut data ab iis

n.4f.

3

abíolvendi licentia ceffet per mortem

D»lo

Prefertim voluntatio & jufto. n. 46.

Epiícopi refervantis , vel eo excommu-

'Pcnüonei

In cafu dcfenfioqis Innocentis ve] R ei-

nicato. n.62.

1

publicz. n.47.

An Superiot debeat effe facilis i;l

quomO

Velfamz & honoris. n. 48.

danda licentia abíolvendi à refervatis;

2;-

Pluteshac derecafus. n. 49«

n. 63.

erdidum

De itregularitate cx judicio

o fangui-

Anipfe poffit audire fola refervata ,

nis,vel effuGoneejus. n. $, ^

& ab iisabíolvere. ibid, R. 4-

;(ob quam

Velex homic

:

,idio injufto, autcafuali.

Anlicentiam polfitlimitate, n.64.

n.f':

Quid fi poft obtentam licentiam ab-

bil M.

cjendie

Quis difpen(fct— in irtegalaritatibus,

folvendi peni:ens labatur in nova re-

n, $2.

fervata. n.&5.

gocente

i

Peccata vel cafus

Specialis cafus de Sacerdotc »qui , ni

krcf'crvati in fj

P

ecie*?

N

Tat

X;00000€ x

qui

b

*

Iudex Tyattatuum & Examinum.

qui fint tefpe&ta Sacularium, Clerico-. EXAMEN Ill

; fololl 1020 f

pl

rum , Religioforum. n, 66.

conj

Caíus refervati Papa intra Bullam

De Iudulgentiis.

Conz, n. 67.

Quid fit Indulgentia, & an detut hic

lb

Extra Bullam, n,68.

thefaurus in Ecclefia, n. 79.

; Excommunicationes Papz ; non re-

Àn in Ecclefia fit , & penes quem

£ul

fetvata. n.69.

hunc thefautum difpenfandi. n. go,

b

Cafus Epifcopales. n.*70.

Àn Papa poffit luctati Indulgentias

Quis poffit à refervatis abfolvete.

aliisconceífas. n.8 1.

dj

n71.

Quotuplex fit indulgentia. n.82..

j

Privilegium refpectu Cafuum Papa-

Quam feveras & quas peenitentias af-

lium, n. 72.

fignentantiqui facri Canones, n.g 3.

Anvi illius poffint abfolvi ipfi Reli-

Quomodo intellizatur Indulgentia

D

giofi, n.73.

plutium millium annorum, fi qua fots

i

Quid fi idem cafus fitPapz & Epifco«

aliquando datafuit. n. 84.

lg.

porefervatus. ibid. R, 7.

Vel & Indulgentiz plenariz fuperad-

Q

Privilegium Ordinis noftri refpe&u

datur pattialis. n, 85.

Q

Confratrum Rofatii, n. 74.

Quid íint Indulgentiz Stationum

An quis poffit à refervatis abíolvi per

Romz. n. 86,

Q

accidens feu indire&& cumonere iterum.

Quid Jubileum fíeu Annus San&tus.

Q

n. 87.

hm

fe (itendi, & in quibuscafibus, 17 5..

Y

Àn teneatur iterum fe (iftere , quiab

Quz cetemoniz fiant

iis fuit abfolutus inarticulo vel periculo

tione. n. 82.

ïn e jgs inchoa-

lil

mortis. n.76.

De fufpenfione aliarum Indulgentia-

An tefetvatio tollatur pet confeffio-

rum.eo anno, n.89.

Ái

neminvalidam. n.

miscn:

Refolutio quatuor Cafüum circa Ja-

'An

Àn poft Jabilzum poffit quis abfolvi

bileum. n. 9o.

At

|

àrefervatisquorum in Jubilzo fait ob-

An ad conceffionem Indulgentiz re«

litus, ibid. R. 3.

quiratut juíta cauía. n. 91,

:

lm

An Confeífatius competiens

uod

. Quomodo Indulgentia detur

0] Fu

(l

maleabfolverità refervatis , poffit ab iis

1 Pro

AD u

temporalibus. ibid, R. ,

ER

abfolvere abfentem. n.78.

Quz conditiones requirantur in lu-

AÀn Superior refervationem poffit tol-

crante. n. 92.

Q

Jereextra eonfeffionem. ibid.

; Quid fi opera' impleantur in peccato

11

(

veniali ; aut ex eis aliquid modicum

Vafen

oO OE

emittatur. n.92.

Plutes cafus hac dere, n, 94.

Q

De intentione lucrandi. n. 95-

Wm

-y*;&ä&ac-

AnIndalgentiz à lucrante poffint ap-

hi

Aüm

- plicari

-

Index Tradlatuum e. Examinum.

4

Wo, . -

plicari aliis ; etiam defundtis , iisque

Àn quicunque infitmus, ibid, R.

concedi àPapa. n.96,

An homo fanus. n. 11r.

4.

detittic

An effe&tus Indulgentiarum fit infal-

,

An laboransmorbo non letliali. ibid,

libilis: n.97.-

R

Quid fianima pto qua Indulgentiz &

D7e difpofitione recipientis, ibid, R.g.

s qu

fuffragiafiunt , non effct in Purgeorio.

80

:

Quis fit minifter hujus Sactamenti,

n. 980 Á

n. 112.

gentit

An translato fefto transferantur. In-

An poffit conferri à plutibus. ibid,

dulgentiz, n. 99.

R, 2. & 3.

2

DeBulla Cruciata, n. 1oc.

tiasaf-

Quanta fitneceffitas hujus Sactamen-

EXAMEN IV.. fol, rz2r.

tia n. II 3.

85

Quanta fit obligatio Patochorurh ad

lrentia

De Sacramento Extrema Unctionis.

An Exttema Undctio fit verum Nov.

illud minittandum. n. II4.

qufts

Prafertim temporePeftis ,tum quoad

Leg.Sacramentum. n.1or..

hoctum quead Sactamentum Poeniten-

upttie

Quando à Chrifto inftitutum. n. 162.

tiz & Euchariftiz. n. 115. & 116.

Quomodo definiatur. n. 103.

ionut

De quibus mediis prafervativis tem-

Q fiejus matetia, n, 104.

pote peftis (ibi providere debeat Sacer-

aid fiSacerdos oleum non benedi-

dos peftiferis inferviens, n. I17,

uml

G&um mifíceat benedi&o. n, 10;.

Àn Magiftratus civilisteneatut ad illa

- Vel f i utatur oleo vetete, ibid.

media concurrere, n. 118.

lehone

Que corporis partes fint inungenda.

Àn & quomedo Religiofi tunctene-

ibid.

antur pefliferis fervire. n, 119,

ügcntiai

An Epifcopis aut Sacerdotibus infir-

TRACTATUS xV.

misetiam fint inubgendz manus. n.106.

ta Jit

Àn unctio fit facienda füb forma cru-.

De Sacramento Ordinis, Ex eodem

Cit. n. 107.

xtie t

De ordine un&ionum , de quantitate

Supplem. 3. p. frve Tribunal

Ordinandorum.

eleiinfundendi. ibid,

lt pm

Àn un&io fit neceffario facienda im-

E X'A MEN I. Mfol. II34.

fediato contactu miniftri, ibid.

De Examine tovfirandorum e Or-

217

n. I08.

Que (it fotma hujus Sacramenti.

dinandorum , ac de prima Tonfura , ejus .

getti

uis fit efïe&us e

materia,formá, [ubjetto, miniftro, officios

ydicit

Caufetur, n. I09.

jus : &quandois

effetiu , fine , obligatione , ac de

Quodnam fitfübje&tum ca

tempore collatzontis ejus.

mz Unctionis. 110.

pax Egtre-

]

-

Àn fit obligatio ad fiftendum fe Exa-

An& puet infirmus. ibid. R.2,

tnini. n. r.

ïïnt )

An aqïcnä. ibid. R.3.

An fufficiat Examen pto fortna. ibid;

plic:ll

ÀÁn

)()(X)OO( 3

-

ladex dratdatuum : e Ekaminum.

6

An ipfe Epifcopus debeat illi inter-

Quis & quotuplex- cffcö-'cus cujusvis

Otdinis. ibid. R.4.

elfe, & quis Epifcopus debeat examinare

^

,

dimiffos. 1bid.

Quod fit fübje&um capax Qrdinis.

P

Qua ícientia fit neceffaria Otdinan-

n. 12.

An Deipata habuerit Otdines,an fue-

do, l'onfutando, Minotifta, & ex quibus

D

materiis fit examinandus. n. 2,

tit pracfensin ulüma Coma. . ibid..-.

Quid fit prima Tonfura,qua ejus ma-

De Diaconiffis , Presbyteriffis in pri-

[

mitiva Ecclefia, ibid.

fií

tetia & forma , quod fubjectum.. n.

Quis minifter prime l'onfurz. ibid.

De Joanna Papiffa. ibid.

RO 4..

De Hetmaphrodito. n.12.

f

g

Quod o

fficium ; quis effc&tus ptima

De puetis&c amentibus. n. 14.

tonfuürz. n. 4.

Varia tequifita cx parte ipfius Ordi-

p

Quis finis , quid i quis nolit ultra

nandi. n, 15:

]

De titulo honcfte fuftentationis

Gle-

il

UL

afcendere,imo retrocedat, ibid. R. 7.

ld

agobligatio. ibid, R. 8.

rici. n.16.

Quod tempus collationis ejus. ibid.

De T'tulo Menfz. n, 17.

D

Dk

Quis titulus eorum qui dimittuntut

'äuid (itClericus & Cleticatus , qua

ex Societate;exiftente in facris. -n. 1 8.

Qli

Quisfit minifter Ordinum.. n.I9. .

Ut

ejus propria veftis. n, $.

Qua privilegia. ibid. R. 3.

De Epifcopo qui renuntiavit Epiíco-

n,;

Qua in fpecie fint Clericis ptohibita.

patui, n.20,

n. 6.

Quot modis poffit quis dici proprius

Dt

Epifcopus & Ordinandus ejus fubditus.

EXAMEN Il fol. 1141.

n. 2T.

.. Quis poffit dare vacrendas feu di-

De 0rdine in genere , de ejus effentia,

mifforias. n.23.

Ing

| otdinaturi.

exiflentia , inflitutione , divifione ,mate-

De jejunio ; Epifcopi

xqul

via €$ forma, effeciu, [nbjecto , re-

n.23.

Xl

il

quifitis, miniftro, tempore , €$

loco. Ordinattonzs.

DetemporeOrdinationum. n,24.

9f

Deinter&itiis. ;2 $-

h

An deturSactamentum Otdinis,quid

]

De loco Ordinationum. n.z.6..

fit, & quando intitatum. n. 7.

$

uotfint Ordines. n. 8.

PO

TE

'An bene dividantur in facros & non

2 20C

D

factos, n.9.

po

Q.

Anomnes fint Sacramenta. ibid,,

D

flütny

Quz & quotuplex fit matetia acfor-

lm

1a Ordinis, n. 10.

NT

Quiscontactus requiratut.. n. 11,

OEXA-

Wi

e

r

lndex Waäa?uuäz d Examiuum.

47

T

De inftitutione. & obligatione ejus,

5

EXAMENIIL foié,

ibid. R. 6, & 3.

De Subje&o. ibid, R. ,

! ()Fdinis.

De Ordinibus Migoribus in geuere

De veíte, n.40.

i

Vesanfu

€2 ia fpecie.

An Diaconus miniftrans in mo:tali,

jid.-

Quam ftientiam debeant habere, &

vel non jejunus, peccet. n. 4.1.

fíisinpi

ex quibusfoleant examinari , qui -völunt

fufcipete Minores. n.2,7.

EX AMEN V, £l ii

Quo: fint Ordines minores , cur vo-

centur mitiores & non facri , qu& fint re-

De Ordine Presäytemtzis fen

quifiza ad fufceptionem eotum,qua obli-

Sacerdottiz,

^

lh

[

iis Otdi

gationes, n. 28,

Eum fufcepturus quz debeat fcite , &

De elfentia , officio , materia , forma,

ex quibus examinati folcat? n. 42.

dons Cl

inftitutione Oftiariatüs. n. 29.

Quid fit. Presbyteratus , quod ejus

Idem de Le&oratu, n,30.

ofhicium , materia , forma, obligatio ,

DeExorciftatu. n, 31.

fubjstum , & veftis ? n.45. 44. &

at

De Acolythatu. n. 22.

AW

Que íint & quid fignificent veftes

.Varii cafus circa celebrationem ob-

hD.

omnium QOrdinum , etiam Epifcopat(s.

fervandi, n,46.47. & 48.

n. 53.

j i

^EXAMEN . IV. fol.11ér.

EXAMEN 'VI. fol. 117*

iv

du

De Ordinibus Majgoribus iz genere ,

De Milfa ejus defrnitione ; pro quibus,

Q a [pecie de Sub- &

quo tempore €$ loco , cum quibus [aeris

Dizaconata.

^ fcn i

vaíis poffit legi qua C$ quala di-

Eos fu['cep

turi quz debeant. fcire &

C€ezda , €9 guod'jipendium

ex quibus foleantexaminari, n. ; 4.

YO €6,

vl

Quid fit Subdiaconatus , quod ejus

Quid fitcMiflà, vel Euchariftia , vel

044

ofücium, materia, forma, obligatio,

Sacrificium? .. 49,

n.3f.

Pro quibus poffi: offerti ? n, $9. &

Plutesde eocafüs. ibid,

46

$1

Subje&um capax. n. 26,

Quo tempore. n. $2.

Quz veftisillius. ibid;

Quoties, n.53, $4. & $5

DisconiScientia & Examen. n. 3 7.

CEAWMNC

Ubi vatiicafusexaminantut. f. $6,

Quid fit Diaconatus, quod ejus offi-

Ubi Miffa celebranda? n.57.58.59.

cium.qua matetia & forma. n.38.

& 60.

Plures de eo cafus, ibid,

Quotmodo Eccle(ia violata reconci-

Quando Diacono imprimatur Cha-

lianda? n.61.

Defacris veftibus Sacerdotis, n, 62.

EY!

Sadter, n, 591.,*

De

48

Index Trachatuum cy f:'xa»zinuü.

.

De appaiatu ad Miffamrequifito.. n.

Quid fit Epifcopatus , an Otdoà Pres-

byteratu diftin&us. n. 101. & 102.

j älfhs' Miffa fitlegenda pto divetfita-

: QuomodoEpiícopus, qui non elt Sa-

te temporis? Varii caíus examinantur.

cetdos. n. 103.

n 6 5.66-67-68'690

Quodnam Epifcopi officium, n.£05.

De ftu&u Miffz , & app

liäatione fpe«

Quanam fint Statuta Concilii Trid,

ciali. n. 70.71.

circa beneficia & parochias. n. 106.

DerituMiffalisfervando, n.72.

107.

De fipendio pro MifTa videatur 1 ta&.

Qua circa jus Patronatüs. n. ro8.

12,Exam. f. n.76. 77. & 78.

Qua fit mateiia & forma confecratio-

nis Epifcopi, n.1c9.

EXAMEN VII fel.ll?f.!

Quaznam ztas in confectando requi-

fatur. n, I 1O.

De Miffe abruptiont , interpþlatigne,

De Miniftto confecrationis epifcopa-

partium omi[[tone, caremoniis , €9

liss n«rrr.

i

defetlibus in ea. occurreve

valentibus.

Àn Epifcopus poffit recufate, vel ab-

la

dicate Epifcopatum,

n. II2. I1j:

An & quomodo liceat Miffam ince-

114.

ptam abrumpere, vel reaffumere? n. 7 5,

An & quomodo teneatur ad refiden-

lr

& 74.

tiam? n. r1;5.

l

Ia

An aliquid in ea omittere vel addete

Quomodo fe debeat habete citca bo-

vel mutare? n. 75.

nafuz Ecclefiz, n.118.

lr

Quá voce dicenda? n. 76,

Religiofus ad Epifcopatum affum-

Explicantur fingulz partes ac czre-

ptus qualitez fe debeat habere citca vota

fcm

moniz Miffzà n. 77.ufque ad 92.

Religionisfuz ? n. r19. 120.

De ele&ione Przlatotum Ecclefiz.

t

Expediuntur dubia circa Canonem

Mitfz agitarifolita. n. 92.

n.123- 124.

Quormodo emendandi fint defe&tus,

Quid fit Cardinalatus, n. 12;5.

h

quiin Miffa poffunt contipgere. à n, 92.

- Patriatchatus & Primatus, n.r26.

ufque ad 98.

,

Atchiepifcopatus. n.12,7.

1)

De Calibatu Clericorum in Ecclefia

EXAMEN VIII.X f&l. I216.

latina , quo jure fit $S, Ordinibus anne-

fllm

xus. n. 128. & (eaq.

À

De Hierarchia Ecdeþ'a/lz'm, Epifce-

V

atu , Celibatu Clericorum.

Cut. non fervetur in Ecclefia graeca.

nnl

An detur 5 & ad quem fpectet Hierar-

D. I3L.

*

'chia Eccle(iaftica? n. 98.

-5 t (H

Qualis & cujus fcientiz debeat effc

promovendus ad Epifcopatum ? n. 99.

TRA

tdoi tss

Index Traä?atä;/m C Examinum.

X 101

49

',TRACTA

TUS.xVI

nonedls

EXAMENh.QLnæ;

& Ultimus.

ftl, 10f

De Matrizionio quantum 42

rcilli T

De Satramento Matrimonii,

SponfAlia,

$ B. 10f

EXAMEN I1,

fol. 1243.

Quid fintSponfalia , & quomodo ob-

t.108,

igent invatiiscafibus, n, 1f.

onfectati-

De Matrimonio , quatenus es! in ofk-

Quanam atas, quz deliberatio ad il.

Cium naturai, C quatenus eft

atequiratut, n, 16, & r7.

vl reque

:acramentum.

Poflintne parentes vel tutores

fo

filiis ante expletum fe

ptennium Sponía-

TU

Án teneatur Confclïärius Ícire do.

liacontrahere, n, 18.

&tinam de Matrimonio, n. r.

De effe&tu & obli

gatione Sponfalio-

ft, Yi

In quoeffentia Mattimonii confiftat,

rum. n. I9.& 20,

n. 2.

Quando fint nulla, vel (olubifia

IIA lj

; pet

An it de ptzcepto, & ad naturalem

vatios cafüs examinatur À n.

A 1. d 23.

hominis inclinationem, n. 4.

inclufive,

d relden

Polygatnia an fit contra T.

egem natu-

citcabo-

Ig, n. ;. & 6.

-EXAME N IIL

fol. 1274.

Ufus Mattrimonii pet copulam catna-

lem, an (itlicitus,

meritorius, veldeef-

De confenfu cirea Matrimo-

m df

fentia aut perfe&io

ne Matrimonii,

ditcavot

n. 7.

MINI.

Àn Matrimonium fit verum $

Y

acrá-

mentum, n,8. .

| Eciit

Àn confenfus exp

reffus contrahen-

Quaznam fit ejus definitio materi:i &

tium indif; penfabili

tef requiratur ad

ofma. n.9,

valorem Matrimonii

LI

12f'

n.30. & 52.

Quis ejusdem minifler, n. 10,

Etiam in ratlone

n'IZGI

An Fidelespoffint conttahe

re Matti-

1 35.

yinculi tantiim,

monium in ratione veri co

y Ed

ntfa&

üs, non

Àn & quomodo Matrimonia coa&ts

tamenSacramenti, n. r I. & 12.

Vel ex metu contractu (;

usan

Àn Matrimonium int

Dt vel non fint

et abfentes con-

valida. n.2 3. & 34.

tra&tum fit validum

» & Sacramentum,

uo

ii j

0.13, & 14.

valida.

jure ex metu contta&a (int in.

ho

Àn poffit fieri M

confenfum conditiona

atrimonium pet

92 )o

tun

1506 quomos

E

is

do? ubi varii cafus vent

lantur dé con-

fenfa & contt; dibus con

TM

ditionatis , àn,

38, ufquead 42.

1000000t

EXA-

Iudex Tradlatuum e Examinum.

50

EXAMEN Y f&l, )05.

EXAMEN V. Eol.lzgg.

De objecto con[eusts , & boui

De Impedimentis: Matrimonii

AMatrimoni.

àn generali.

Quodnam fit obje&tum effentiale coni-

Quotuplex fit impedimentum Ma-

|

fenséás Matrimonii,

trimonii in genere, quis habeat potefta-

Tur

hh

Quid ícentiendum de Matrimonio

tem illud ponendi,vcl difpen(andiinillo,

D. $25

at

intec B, Virg. & S. Jofephum ? n. 43.

& 44

z

Quz fint

dmpedimenta impedientia,

N

lii

"Quenamfi

nt bona Mattimonii , quiQ

D.« $4«

busejus ufus excufatur , atque honeftus

Quenam fint dirimentia. n.; £.

[

fedditur. n, 45-

An Mattimonium , quod ex defe&u

f&

- An & quomodo ratum fit indiffolu-

confensüs fuerat invalidum , fiat vali-

Qu

bile quoad vinculum, etiam prout e& in

dum nonnifi per novum uttiusque con-

1im i

officium nature, ibid. & n. 46.

fenfum. n.56,

$,

Aau per Libellum repudii vinculum

An ad validandum Matrimonium ,

N

Ma:rimoniifuerit folutum. n. 47.

fatione impedimenti dirimentus antea

Nf

Àn , & quojure diffolvatur Matrimo-

nullum, füfficiat renovare confenfum;

Val

Min

nium per Profeffionem in Religione.

tacendo . parti innocenti nullitateme

ti. 48. 49.

n,57«

An Mattimonium fatione impedi-

Ltifr

Quantum temporis concedatur poft

Matrimonium contractum ,. non con-

menti pnullum, contractum tamen co-

udí

ram Parocho & Teftibus , ablato impe-

fammatum , ad iogreffüm in Religio-

Qu

nem. n. fo,

dimento fit coram iisdem de novo ;el;c-

Mi

An Mattimoniutm infidelium

xdifabe

brandum? n. $g.

tdt

vatut etiam quoad vinculum , uno co-

Quid fi conjuges dubitent de. valore

(

zum adFidem converfo , & quo jure?

Matrimonii , vel fi unus eorum nullita-.

qu

item, quid de Matrimonio Fxreticorum,

temíciat , pote(tne peti vel reddi debi-

fialtetutet ad fidem veram convertatur.

;

tum? n. fg 60.

D

n.$r-

Qualiter debeat conftate de morte

1

An ctimen aliquod folvat illud vin-

unius conjugis, ut altet füperítes poffit

culum. ibid,

ad alias tranlirenuptias. n.61,

l

Anper mortem naturalem unius con-

An. Confeffarius teneatut. monete

li

jjugis. n. £2.

conjuges; quos fcit invalidà contraxiffe 2

;

Qu

Y 62;

[

Tf

Ti

l

EXA-

dudex Waä?awümöf Examintm.

"

930).

De impedimento | Clandeftinitatis

EX)A M E N.- VL foliji7.

n. 88.

Quznam Parochi

7777

prefentia 'rbquifa-

De Dyipedimentis: Matrimonii

tur & fufficiat, n, g9.

in [pecials.

Z

Quid de vagabundis dicendum. n.9o.

Quid fi Patochus vel Teítes viautdo-

m Me

" Quid fentieidum de impedimento

loindu&iaffitant. n.9r.

^

t potefte

Erroris & Servitutis ? n. 6 3. & 64.

An poffi: validé conzrahi (ine Parochi

ndin o

Proles cujusnam conditionem fe-

przíentia. n.93,

quantur , pattisan matris? n. 6j.

Quid dicendum de Matrimoniis Hz-

Quomodo votum fíolemne caftitatis

reticorum , vel coram miniftro hzretico

1pcdicn£iz.

dirimat Matrimonium ? Ubi vatii cafüs

contradtié? n..94.

circa hoc dubium enucleantur. n, 66,

An Sacetdos poffit licite affitere Ma-

u

x d

65, & 68.

trimoniis Hzreticorum fuz parochiz

fat vll

Quomodo íacri Ordines Matrimo-

fubditorum. n.95.

;quc [

nium impediant, vel dirimant ? Varii

Quidde Matrimoniis contra&is fine

cafus, n.69.

previis proclamationibus , an fint clan-

2

yotitt

QüomodoConfanguinitas Matrimo-

deftina. n.96,

us anltà

nium dirimat.

Ubi varii ca(us exami-

Quid fit Raptus, & quando dirimat

][gn(um,

nantur; & przfigurantur Atbor atque

Matrimonium. n.97.

Vitatette

Schema confanguinitatis. n. 70.

Quo jute confanguinitas dirimat Ma-

EXAMEN ULTIMUM.

1 impefi-

trimonium , an poffit vel non poffit in

r

fOL I 3460

umeü (

eadifpenfari. n.7r.

ao M

Quid fentiendum de impedimento

De quiäzg.m'am Matrimonio füperve-

poyote

Affnimtis ? Ubi varii cafus difcutiun-

uientibus , vel annexis , puta de forni-

tut feitu neceffatii. n.22.75.8& 74.

catione . , redditione debiti , biga-

j; vilott

Quomode cognatio fpiritualis & le-

mmía , $ segitimitate

galis dirimat Mattimonium. . n.75.

m ndlite

prolium.

m

Quomodo illud dirimant impedi-

menta

» quz dicuntur cultás difparitas.

Utrüm & quando liceat viro di-

:ï'c p

n. 76.& 37.

Vis? n.98. -

mittere uxorem ptopter fornicationem.

.*[k;püm:

n0 98-

Ligamen. n.59. -

Qaibus de caufis. poffit fieri divor-

Honeftas. n.8o.

T

tium. n.99.

g

Quid fit , & qualiter Matrimonium

Quomodo conjuges poffint perdere

dirimat impotentia, Ubivariicafus exa-

jus petendi debitum , & quisineo cum

1

ipfis difpenfare poffit. n. roo.

mim.mur àn.81. ufque ad 38,

D

00X )(.A)( X2

guiä

$2

Index Trac?amuni & Examinum.

j Quid dicendum de obligatione red-

bere valentem . debeat inftuere circa

dendidebitum? n.10r.

ufum Mattimonii, fi dehoc confulatut,

Vari cafus circa hoc. Ibid. & n.

n' I 060

102.

Quid dicendum de prolibus illegiti-

Explicantur peccata, qua inufü Ma-

mis? n.107,

*

trimonii committi poffunt, n. 103« 104*

Quomodolegitimari poffint, n. 108.

& 107.

An farentes illegitimas teneantut

alere,& ex quibus mediis?. n, 109,

Cqumodo Confeffarius puellam nu-

/:

$25

R

f?

a

am

zO

€a

E

U a

M

RV

t

M

lä-

Ü

N

L 22

X

"

17

N

L L.

.

Z

7

7

8 u^

CO

[j

723 "',/

EL —7

ANP,

//

N

A

s

7

4

Y *QX'

LX

,;l

ï

;

7)

M

./l

N ,&xä&

//

-

:

ï

:.

NSEESN

F

N m m

g

vl D

X Ma

D

]

b

ih

hi

Il

Qu

Tüf

Q

Ctan

TRA-

*9$(123209

üttt cim

i»

^Y2

confülty,

SS

07

NNS

XX!

j

U

e

AA

d

NI

7

7

NV

)

3

77f

r

(l

Z

NY

/&

À

y

Z

?

(^

X

A

wl

R

N

N

,

N

XV

7

N

N

W

"

1]

)

N

».

"Z

jj

;f

dk

j

Q

I

—R

A

A

s

47

/QXX

f

/)/;1

[)

f

:

—

]7

1t, 110l

//

4

Z

N

JTÀ

)

NS

SSY

—— C—]À—

n

teneam

N

N

;

ï*'«uam,

//-N

m

189,

s

i

j

.'/

( ,

A

XN

y

X

N

t

N

i*

//

A

j

—

f

)

.

l/v/'/n/ à

N

N

.

-

"

NY

LXX

R

;—7

7)

:

T A

$

Il

)

z

j

;

Z UER

N

.

DFTITIH

Z

N

TLERHCRTE:

N

A

N

4

NS

Y

1

V

(/,

Ml

d

Z

US I

.

z

PROOEMIALIS-

De Requifitis in Confeffario,

Ulla eft difciplina ve

lars, etiam illiberalisac mechanica , cüjus In Magïï-'

firum antequam quis creetur, non . fit Candidato fübeundum examen 5

velopere ipfo five artefacto com

probandum , quàd eos in atte fecerit progreffus

ut Magiflrorum Catalogo poffi

t meritó accenferit Naem fuutplerique (ait S, Greg,

iïlProlog. Paflor,

) quidum metiri f nefciunt , qua tton didicerunt , docereconcu-.

pieunt : qui p

ondus Magiflerij tawto levius effimant , quant vim maguitudinis

dllius ignorant

.

fnetiri nefciunt

, cum

Et his vz| & vel maximé Vz illis, qui fe infcitiamque fuam

qui animarum curz , muneri , angelicis etiam hume-

ris formidando ,Ífea

ccingunt

quzftui temporali- interdum

» Íepé quó ftupidiores ; cà ad id promptiores:

magis , quàm fpirituali inhiantes, Hinc non mi-

rum ,

quód animarum Curz applicandi priüs citentur ad Tribunal ,- rigidà

examinandi , an Magiflerio digni , inque aliorum Dodores ac. Judices áint

*reandi necne, Pro quorum eruditione ; Sit'

IM

À

EX-

s

TRACT. L PROOEMIAL.

tun

AMEN wicuy.—

E

DeExamine,Poteftate, Virtutibus, Scientià, Officio, & ob-

&

2

ligatione Confeffarii,

De quibus Angelicus Do&or ag-it"partïm in Supplemento 3.

(

Li

Partis, q. 8. & 18, & i9.. partim extraSummam in Opufc,

À

'64, & 65. dc Officio Sacerdotis & cautelà in Confeflione

k

habendá , ac demodo confitendi, compofitis,

(

Til

SS

] UJZERO I. Ad Curam

pus talem cenfuerit id:oncüm pro admi-

m -

animarum afpirans te-

niflratione Officii Parochialis(quod ju-

p

nerisne te priüs fifte-

dicium etiam: folet fieri per examen )

[

:5

—

of

E

re exatnini, in quo ten-

eum approbavit & expofuit ad audien-

teris ac judiceris, an ad

das Parochianorum confeffiones ; nifi

gula

arduum & tremendum

forté in ea Diccefi obflaret fpecialis

Tien

-

Conftitutio Synodalis, utfcribitur effe

fütig

hoc officium fis aptus

in Dicecefi Conftanüenfi. Verüm R.e-

Áion

necne ?

I. Räfþandäa.

Tutiffimé & proba-

ligiofus,ctiam exemptus, non Parochus,

W

biliffimé verbis Concilii Trid. Seff, 2.3.c.

fpeciali examini fe fiftere tenetur.

VC

u

1. Quamvts Presbyteriin [na ordinatione

IL, Sed quid, fi Keligiofus ad Curam

E

poteflates ab[oluendi à peccatzs aceipiant,

animarum , five ad confcffionum audi-

deceratt tamen fantla Sysodus , nullum,

entiam afpirans, fit Superior feu Prxla-

Ciy

tus alicujus Monafterii vel Provinciz,

p

etiam Regularem, poffe confe[[roues [acula-

Atéru

viumetiam Sacerdotum, audire,nec ad id

fi Licentiatus vel Doctor Theologiz . fí

idoneumrepntari , nif aut Parochiale Be-

Publicus Profeffor . nonneco ipfo cft li-

Aute

ueficiumy ant ab Epifcopis per examen, ff

berab examine 2

uæq

ata illisvidebitur, aut alias idoneus judice-

i

Dice Non efif. fiPartochiali benefi-

tur:ev epprgþdvzzbnem,qüæ gï/lt?;.l'- detur,oä--

cio careat..

t

tineat: przutlegits C$ con[netudine quacun-

Ratí. — Quia Concil Trid. univerfa-

li

que , etiam immemorialis non obflautibus.

liter dcfinit, wa//p»s Sacerdotem , etiam:

['

Ex his Concilii Trident. verbis ad

Kegnlavemy polfe [acularium , etiam Sa-

Quæütu'm» Re'fpond/eo fub diftinctione.

cerdotum:y coufeffiones audire nife, qfe.

u

Si cui legitimé'eft collatum bencficium:

ut ante..

Ubi autem Lex. non diflin-

RCJ

«uratum , - fcu habens anncxum curam

guit ,. neque nos diflinguere debemus :

animarum:, non indiget alio examine;

utajunt Jura. Eclicéttali viro non de-

Quo

approbatione , vel expofitione : & fic fic

fitícientia , forté tamen decft experien-

lahg

lt

ä-?ä*ïmhis xoipfoenim,quód Epifca- tia& prudentia ad hoe con(cientis fo-

LMEU

/

hu

z

ag

De kegm].' $p Corfeffario.

j

rum neceffaria : cujus proinde examen

E

Epiícopo committitur,

Ratio. Quia difcretio ( quz eit Ma-

ter virtutum ) honeftas

; & &quitas po-

-- Efhae ergo Epifcopis examen illud

flulat ,

"

femper liberum ?

utnon examinentur tales ,

quir

habent publicum füz (cientiz teftim

Ohi-

IIT, 447 juxta quod revocando pri-

um. Et ideo notanter dicit Concil.

vilegia à feipfo t£67. quoad hoc con-

T'rid, cic.

|

$2 sta lts videbitar ant alias

ceffa deüinivit Pius V, Anno 1 $71, octa-

sdoneus judicetur.

D

,vo Idus Augufti in Bulla que incipit,

Hzc non confiderant illi Examinato-

[o

Komani Pontifiis providentia, Inqua

res,qui tam ftricti juris , imó flri&iorig

ic flatuitur,

Hác noftrá perpetuá

obfervantiz funt , ut indifferenter om-

Conílitutione decernimus & declara-

nes, fine perfonarum refpectu ,

gradua-

lle

mus,, decretum Concilii Trid. de Ap-

tos, Doctores , Priores., Guardianos,

u

probatione Kegularium, audiendis con-

Provinciales, &c examinent, Qua ta-

J

feffionibus ízcularium prepofitorum,

obífervari debere etiam in omnibus R.e-

men in re €go eos neutiqua

m carpo.

Alii econtra difcretiores Ch

ara&terem

Til

gularibus quorumvis Ordinum , etiam

Candidati refpiciunt ,«ac fine examine

(s

mendicantium , etiamfi fint Le&ores,

idoncos declarant

d

eutin Theologii, etiam deSuperiorum

»quos vox populi(quae

eftvex Dei) can

onizat,

Nec immeri-

M

-fuorum licentiá , graduati vel promoti,

- velà fuis Magiftris Generalibus velPro-

tó, przfertim fitales fint quiper com-

lI$

plures annos vel in Univerfitatibus vel

vincialibusMiniftris,fzcularium Confef-

X

in monafleriis Theologiam docuerunt,

M

fionibus audiendis expofiti,; Volumus

tamen,eos, qui femel ab E

Sunt alii, qui, (ne juris (ui videantur ig-

d

pifcopo in

norantes vel prodigi ) unicá quzítione

J

Civitate & Diccefi

fua przvio examine

Candidatum expediunt. — Alii funt Or-

lt

approbati fuerint , abeodem Epifcopo

dinarii aut Generales Vicarii adhuc mi-

f

iterum non examinari , ab Epifcopo

tiores, qui Sacerdotes Regulares, nullo

t

autem fucceffore pro majori coníciéntiz

etiam gradu infignitos ( modó offcrant

fuz quiete examinari denuo poterunt,

vcel mitrant. authenticam Superiorum

Hzcibi. De quibus redibit fermo infrà

dfi-

atteftationem de idoneitate domi perri-

in Tra&. de Pocnit, circa Bullam Cle-

gorofum examen exploratá) ad confe-

mentis X. quz incipit :

f

Superna, — Vi-

fionum audientiam admittunt:aliquan-

de Tra&. 15. n, 86. & le

*

74

do etiam abfen*tes, pet literas rogati,

IV.Sed zoz5ne Epifcopus;ejufque Vica-

£ius hoc examen Keligiofis , graduatis,

j

ac promotis,

V. Hac de re in bonüituüonibus no-

(

poteft remittere ?

ftris dift. 2, cap. 12. lic. B. circa finem fic

Dico,

Poteft remittere omnibus de

lj

u

legitur ? Declaramus in Capit. Bonon.

quorum f

fficientia& idoneitate fe mo-

[2

raliter cert

1564. ex Trid. Concilio fic fuiffe ftatu-

[l«

um zíftimat , przícrtim Gra-

uatis, pro

tum ? Pralati Ordinis diligenter atten-

Qu

motis, ordinariis Profcffori-

dant , qua circa Reverendiff, Epifcopo-

2

n

rum

X

4

TRACT; E PRO*OEMIAL.

xumobfervantiam À fandta Synodo fue-

Nomniïpa-rticulärxïaffe&u , infufficientes

excludant , & fufficientes ac idoneos

Catà

runt flituta, Et fi expofitos ad con-

Q,;

tàantummodo: admittant,

Hac ibi.

feffiones aut pro'movcndos ad. Ordines

Idem fuit confirmatum Roma 1601.

lt

vcelint examinaré , humiliter pareant ,

Conf $. Vallifoleti.

160$. Con£

fl

neque ipfis contradicentibus etiam in

!

f

Ecclefiis noftris predicare prefumant.

.&

Parifiis x611, Con£f. 27. ubi itá

tüt

XEt fiin aliquo horum durius aliquan-

additur $ Volumufque. eandem ordi-

nationem inviolabiliter obfervari fub

do cum.Fratribus noftris agere videan-

[Uri

poena excommunicationis , tam àPra-

tur, equo animo- fuftineant, nec de

u

eare quaftioneshabeant , aut litesin-

fidentibus Conventuum , ne querm-

Pitc

tendant..

Caterum fi. non ferenda

quam aliter ad predicandum aut con-

feffionesaudiendum admictant : quàmi

Rchg

gravamina interim occurrant , confu-

Tud

liur Reverendiffimus Generalis Ma-

à Predicatoribus & Confeífariis , nea-

Tur

ifler , vel illius Provincie Superior

liter. dictis officiis fungi |Prefzmant,

Pralatus: & fecundüm eorum confi-

Hac ibi.

Ídem vidcin Conflitut. no-

O'XL

lium. de opportuno remedio providea-

ftris dift. 2, c. 12..

d

dénenturne

Tieta

tur;.

Hacibi.

Vide inífrà loco cit, di-

Confeffarit ^ Regulares

intra Ordinem fzpius fe examinififtere?

i eo

&am Bullam Clemenus X,

uantam: oblicationem habent Su-

Dico üt antà , fcient hoc ex propriis

tinend

Statutis.

T

perieres Regularium. & Examinatores

In noftro Ordine Valentie

1647. Ord. 4. ficfuit flatutum.

Ordi-.

de H

qui.funt ex Ordine , ur non nifi ido-

namus , quód , qui impofterum ap-

Wwy

neos, Epifcopis. przfentent pro confef-

"fionum audientià ?:

probándicruntad audiendas Confcffio-

fiày ]

nes tam Fratrum , quàm Ízcularium ,

lu

VL Dico: Scire hoc debent ex fuis pro-

& monialium , nifi aliàs fint Graduati;.

,

priis Statutis, InnoftroOrdine Romz

s

1489. ex auctoritate Apoft, Sixti V, ut

vel in Studio Generali Pradicatores vel

£

Le&ores inflituti,tribus vicibus;de trien-

patetin: ordinationibus autlioritate A p.

&&qq

editis, Ordinat, 4; fancitum. eft fic :

nio in triennium , in aliquo Conventti,.

Me

Nüullus: admittatur ad Szcularium vel

ubi vigeat Studium Tlieologiz', exami-

Y D:

Fratrum conf ffionesaudiendas, nifi pa-

nentur: & folàüm poft cternum cxamen:

fi&l&

fimpliciter. approbati effe cenfeantur,.

qu

titer per quinque examinatores , vel,

ubi. tot: non: fuppetunt: idonei Patres,

declarantes , quód' aliàs quantüm ad

lf(](

formam & locum examinis fervetur u-

6

per: ttcs: ad: minus ,. fufficiens. judica-

fus Provinciarum:;

Hzc ibi,

Plura.

Vide

tus füerit, pracipientes ipfis , five Pra-

dicatorum five Confefforum Exatmina-

fimilia vide innoflro Fontana de Con--

8. Vic

fefforibus, lit. C..

teribus refpe&tivé fub eodem przcepto

lllpr

QUZERO II.. Quid eff Curaanima-

formali, eademque excommunicatio-

4

mis-latz fententiz pocna , ut per vota.

rum ? quid Confeifio ? quid Confef--

Í

aSä

farius.?.à quo isapprobandus ?.

Wg.

ie.c ':-x;etaï. fua. dantes. futfr'agj,a',æ feclufo,

À

V.

,

i

-

,9

De ;Keqü;j:x $n Cfönj?]äriö;:

"

VIII. 1:,:; Y Cur*are*anïmas feuearum — & folvendi'in foro facramentali , feu:

0f

curam gercre cft predicare ac. docere

facramentaliter confitentem ;; Appro-

0i

€a, quz faluti funt neceffaria ; ac tol-

i.

bgpdüs iSuperioreincodemiforo. .

lere morbos animz, nim, peccata , ad-

Quz circa. minifltum Confcffionis:

Il

sminifirando. Sacramenta ad fanandas

d

feu Confeffarium: dici p'(')ffun't vide n.,.

Ícu curandas animas à Chriflo infti-

t

]i

tutá..

é2,& fäqq;—in di&o Tract; XIII, Exam..

$. nim. quis fitminifter & quotuplex;ac:

X 2, Cura animarum feu poteflas

Una ordinaria ,

uz ejuspoteftas, & quotuplex. — Quid.

curandi efl duplex,

í

tapprobatio, quid'jurisdi&io,. d quo

Tl

quz competit ex vi officij v, g. Epifcopis,

!u

danda. De Confeffariis Regularium,.

Parochis &c. altera delegata, uti eft in

AT

Religiofis,

De quo redibit fermo. in

item: monialium ; & fimilia plura-ibi-

demtractantur. n, 64, & n. 66, &n..

r

Trad, 15, de Ponit,

/h

Exam. f,n.65,

Vide ibid;xh.-

69. & feqq..

j*

y.3,

Confeffio definitur infra in

.QUAERO II

æld eft clävis feu:

oteftas. clavium cujus meminifli 2. &:

di&t, Tra&t, quód fit legitima ac facra-

C

V

9

mentalis accufatio de propriis peccatis

i

uomodo differtà Chara&ere. Sacerdof-

ad eorum veniam virtute clavium ob-

tali?- & d quo dataeft?!

:

li

tinendam coram Sacerdote factà..

Ante g, Suppono dari'in Ecclefia:

H

Quazcunque hic quzri ac dic

i poffent:

claves, Quod: $.. Tliom:. in: Supple-

le.

de Sacramento. Poenitentix, difcutien-

&

mento tertiz Partis q; 17:a: T. in Sed.

E.-

tur in cit, Tract. XIII, nimi de effen-

Cont.. prebat: ex: illo.Clirifti ad Petrum:

Qe

tia;. inflitutione;,. neccffitate ,. ac parti-

Matth.. 1€.. Wbi:däbbädävwregni Cu--

!y

bus: ejus. in generali ,. materià. & for--

lorzm: : Foc .fuppofito»,

l

ma , & de virtute Peenitentix in Éxa-

IX. g r,. Clavisbené definitur quód:

l

mine 1. ejufdem Tract, vide ibid; n, 2;.

fit: poteftas. ligandi & folvendi, quà:

& (eqq, De effe&u poenitentiz in Exam..

Judex: Ecclefiaticus: dignos: recipere ,,

l

2.vide n; 16, &feqq... De contritione:

indignos: excludere.debetáregno.. Ita:

l

in. fpeciali! in; Exam.. 2: vide n:38, &:

S;Di q..t7..citra, 2..

d

€qq.. Deconfeffione, cjus neceffitate &:

Declarat lov zbidem.. Secundüm Phi--

lf

quidditate in: Exam.. 4; viden.. 325

'iöföplium itr2: de anima ,. potentiz per

l

feqq. Dequalitate confeffionisin Éxam,.

a&us definiuntur.,, unde: cüm clavis fit

j

6. DeSigilloconfcffionis:in Exam; 7..

potentia' quzdam: ,. oportet: quód per.

videtotum. De fitisfadti

i

onein Exam;.

actum. five. ufünr fuum: definiatur; &:

8. vide fufé.ibid..

üz:omnia ibi velut:

yll

quód. in: actu obje&um exprimatur. à

in proprio loco'tra&antur:.

d

quo a&us' recipit: fpeciem::: & modus:

"

^E5 42 Cönfþffäriüs*defihi'tur*,ï

quód:

agendi,. ex: quo apparet: potentia ordi--

fit , Sacerdos: habens: poteflate

m.cla--

nata :: aCtusautem poteftatis fpiritualis:

Wium ;; vel;. przdicus poteftateligandi:

Gion: eft.,; ut: coelüm: aperiat: abfoluté;.

,

A 3

s

é

s

TR ACT. L PROOE MI AL;

quía jam eft apertum (puta per Paflio-

folvit Sacerdos , inquantüm pe&cata

Rn

pnem Chrifti ut dixit S. Thom, a, 1. ad

dimittit: ligat;inquantüm non abfolvit,

hon

x.) fed ut quantüm ad hunc aperiat,

fed iigatos oftendit : folvit à poená,

ls

quod quidem ordinaté fieri non poteft,

quam remittit ; ligat ad paenam que

«

nifi idoneitate ejus (cuiaperiendum eft)

remanet, & quam imponit.

enfatá, Et ideo in praedicdtà defini-

3t. 2, Poteftas clavium , quz eftidem

iif

tione clavis ponitur genus, fcil, pote-

quod poteflas jurisdi&tionis,realiter mo-

flas , & (ubje&tum poteítatis, ícil. Ju-

raliter diftinguitur à poteftate Ordinis

di

dex Ecclefiaflicus: & actus , fcil, ex-

leu à Charactere Sacerdotali.

k

cludere & recipere , (ecundüm duos

AAtio videatur in cit, Tract, 13, de

a&us materialis clavis, qui funz, ape-

Pcenit, infra Exam, £. q, 1. & 2, num,

D fi

L

lin,

xire & claudere

.

cujus obje&um tangit

62. Ubi etiam dabitur definitiopote-

[r0f]

inhoc quód dicit, àregno : modusau-

flatis jurisdictionis.

KOf

zem in hoc quàd dicit , dignos & indig-

E. 2. Poteflatem clayium Chriftus

d,in

nos, in illis , inq

uos actus exerce.tqr.,

Ecclefiz promifit Matth. 1 6, illis verbis:

enfatur. Hc ibi.

Tibidabo claves.

todcungue folueris €8

[ 1h

Idem explicat Angel,-Doctor ibid.a,

ligaveris [uper terrama , errt folutum vel

x p

1. in c, dicens

*

B

ligatum Qf z2 celis,

Dedit autem a&u

E

In corporalibus clavss

dicitur. sn[lrumentum , . quo oflinm abe-

joan. 2o. quando Apoftolis dixit ; 24c-

«dimit

Dl

vitur , regni autem offium nabis per p

ciptte Spiritum 5. quovum vemi[erttispec-.

eatum . clauditur i. €$ ideo poteflas , quá

CALAy TEHHILUMIHY 655 5 quorum retinueri-

d

zale obflaculum . vemovetur , dicitur cla-

H5 , retenta fant.. Eteunc iuftituir Sa-

d

q/i5,puta metaphoricé, ut ibid, ait infine

cramentum Poenitentie , ut dicetur

telis

$

corp.

Traót. 13. cit, Exam. 1. n. 2, , 5.

fliva

LT

Adde ex eodem art. quód fanctiffima

nere im plurali vocantur. claves,

"Trinitas feu Deus habet claves auctori-

cüm fit una clavis, quz aperit & que

yud

zatis, Chriftusclaves Excellentiz , Ec-

claudit; una poteftas,quz folvit,& quz

N

clefia feu miniflri ejus claves minifte-

ligat?

hi

ri. Sicut ergo clave materiali oflium

Dico cum Angel, Doctore cít, q. 17.

hu

aperitur& clauditur , ita clave hac fpi-

a, 3.in c, in effentia ac realiter effe unam

[50

rituali, dignis, ideft , veré poeniten-

clavem acpoteftatem , vocari autem in-

£an.

tibus, codlum aperitur: indignis veró

plurali claves ex comparatione ad di-

tonl

clauditur, feu claufum relinquitur.

verfos actus,quorum unus alterum pra-

Ex quo patet, quare voectur poteftas

fupponit, & uterque auctoritatem ac po-

Coni

ligandi & folvendi , dignus enim abfo-

reftatem quandam exigit. Quorum

püe

Iutione, feu veré penirens, à vinculis

actuum unus , eft judicium difcretionis

peccatorum folvítur ; indignus ligatur,

deidoneitateconfirentis, ob quam po-

l

Vel

[Wm:m

Ísu manet ac relinquitur Jigatus,

teft folvi , & ad regnum recipi : velde

At paulo aliter ait $, D, q, 18, a. 3, in c,

i((mh

inidoncitate, ob quam ligatur ; & à

regno

EM

Em

N

(De Kequif. i/z'.Cb'nf'e];!ribo

7

:mta

dl

rcgnö Dei excluditar, feu

regnum ei venit. Sex tamen

potiffimum vistutes

Qni,

nonaperitur. Aleractusefl ipfaactua- |in eo refplendeícere

debent.

lis abíolutio feu apertio regni, autre-

r

Prima virtus eft Integritas mentis "

ceptio ad regnum,vel exclufio.ab illo.

nim, ut fit szzeger vita Jeelerisane pserne,,

ii

Explicat hoenofter Sotoin Tract;de fmundus im conícientiá , nulla cenfurá.

t

infhudione Sacerdotum , ubi cum innodatus. Dum er

go Saccrdgs facro

rdin

S. Thom,q. 17. a, 3. ad a, aliam vocac huic minifterio,

confeffionali nim, f&

clavem ícientiz , aliam poteftatis.

accingit , emundet priüs propriam con-

u

Per primam non intelligitur fcientia fcientiam à fordibus peccatorum, ma-

TUr,

in quovis Confeffariorequifia, hece- ximé mortaliam: ne , dumaliosmun-

o

nim, ptoh dolor ! multisdeeft : unde datipíefor defcat, ,

eam.non vocat fcientiam , fed clavem

Tenerisue ergo confiteri , priüf'qua-m

ritus

fcientiz, eftque ipfa poteftascognofcen-

confeffionem excipias,fi in morcali (is,Sc

m

1, inquirendi, & judicandi dignum Copiam Confeffrii habeas g

I 5

vel indienum abfíolutione, Per cla-

Dizco cffe de confilio, & me optimé

n

vem poteftatisintelligirur ipfa authori. facurum : non tamen eft de przcepto,

i

t2s abíolvendi , vel retinendi peccata $ ed íufficit elicere contririonem, De

d

admittendi, vel excludendi à re no, Quo infra Tra&. XL. n, $9. Ubictiam

Potcfl etiam diftingui,quàd alia fir clavis.. Patebit differentia cur celebraturus Mif

ü/z;(-

Ordinis , ' alia jurisdictionis.

Prima

am

$

It

tencatur in eo caíu priüs confi-

[«

eft ipfe charactér Sacerdotalis , feupo- tetl-

yceut

teftas Ordinis, nim. fuper Corpus Chri-

De hac príma Confeffarii virtute Am-

fti verunt in Eucharifttaconfecrandum: gl Doctor. cit- opufc. , ic ait. 2455

lr

quz datur in Ordinatione, |Dealtera

"Ua vite nccef[aría eff ,. ut in nullo ev-

patebit infraloco cit. de Peenit. -

: quz

vrum . [it judicandus , 4nein aliis eft

'jndi-—

careparatus : juxtazllud Domini ;

nj

l oluæ

Ex his colligitur, quid fit, hoe velil-

Iud di&um. aut fá&um fübjicere clavi-

Jftte peccato e[ ,.

774tAL,.

primas in z/!am laprdeu

t

busEcclefiz ,. eftenim idem, ac fübji-

und

Secunda virtuseft manfuetudo,, quia.

cere judicio Confeffarii ac poteftari li

em

gandi & (olvendi

Confeffor comparet: tanquam: agnus:

l,

confeffionem,

per facramcnta!em*

Dei,qui tollit peccata. mundi. Unde

av

a

S, Thom, in cit, Opufe, 6 f.. i'nqgït z

; QUA£RO IV. . Quibus Virtutibus

u

Confcflarius debet effe infiructus , ut

Dumn punitens confitetur , Sacerdos [2 exc-

j

digné an—imarum curam gerat ?

bibeatbenevolum ,. afabzllemï,.v €$ buma-

d

HHTA| y. Ht ponstens non mpediatur incon--

X.&;, Cüm Sacerdos.in dimittendis

m

hominum peceatis Dei Vicariu

Jfeffone : confortetipfums utendo diverféc

m agat,

expersmentts ad [anamdum agvotum, unuc

vcldü

ac eacli elayigerum

; omnibusecum:vir-

f

tutib

lesiando €$ con[olando per fpeva venia o

r

eiti

"

us. müru&um ea& » maximä. Con-

dandiina vita aterna, Subdit autem. 3.1?3,

E

Sá

E

z

TRACT.4. ;PR.OOEMIZ L.

$

m

f^*

Tumt

ffi .poeriítens ;"füa-v'ïbus non moveatu

guiném ,comm-ï»l!ï gregis de imanu Sá-

cerdotis requiret.

'Tum ne » duni cz-

V6tO.

JPoft

ea tevrendo per penas aternas ,. 5

encen

cus czco ducatum przflat ,. ambo in fo-

fka

dia gebenna qjiend,egdo m «z/fde—

veamcadant. Tumtandem , quiatri-

n

;rit.expe,äire.

Jertia eft bumilitas ,

iquà etiam 'fei:p-

plex offiium Confeffario incumbens

?

-

u

I

atio in R, ad Q. 8.) abf-

til

fum pec

catorem ag

nofcat , ibi fuisque

(cujus fiet me

iffidat , & confidat tantüm

que üngu'lari-pïudentia & Ícientia ad-

Qu

wiribus d

iniBum qui dicit : Sise me mibil pe-

miniftrari nequir,

1on (

x.2. Quanta fcientia in facerdote

li

tefíis facere, ]oan, 1 $.

H

Quartaefl Cbaritas ; qu& eft vincu-

fafficiat, ütfacramentum peenitentiz

lt

f-

lum petfe,&ionis Coloff, 3. & , Finis

fine peccatoadminiflret , per unam ce

hf

tam regulam definiri non poteft , ed

lt

DI

gracepti-Charitas, 1. Timoth. i, Et,

g:

Amanti niliil difficile.

debet relinqui arbitrio boni viri pru-

VT

denter confhiderantis qualitatem loci,

ii

[

Quinta eff ]uflitia , quà dignos fol-

/

ubi confeffionesfunt excipiendz,

tiorgi

at ; indignos liget , in fenfi ante ex-

Ratio, . Quia poreftquis in uno loco

^*licato : »cpgætq-ue Pænïi..tentem , utfa-

ttifa

tituat , quod eex juftitia de-

'N. G. in pago , & pro hominibus fim-

14 t

iat, AC I€

in aliquo em-

ber: nefeinjuftiiz reum faciat,

plicibus effe idoneus, qui

MAT

feu fedulitasin o-

-porio vel loco celebrinon

fubfifleret ob

Yi

L

Sexta eff Oratio ;

?

rando, Nam Oratio eran

sb fubf-

frequentes cafusán contra&ibus , judi-

&t

ciis,matrimoniüis,Xc, Ttem majori fci»

W

dium , Deo facrificium. , desmonibus fla-

entiá debet pollereis, qui exponitur pro

C

£*

llygn, ait .. dugufo, —

Ex di&is & dicendis patet

" ;qlfid fit

totoRegno 5 »quämqui tantüm pro una

[rI

Diccef nonadeó protemsà, Etminor

tcu

zefpondendum quarenti ; Qua & quot

fcientia fufficit in eo , qui exponitur

funrt (przter pote

ftatem abfolvendi)

H

0C

prooco , ubi funt multi vi

ri literati,

C

requifitaex parre Con

feffarij , ut debité

hoc officium adminiftrec ? Et folet re-

quos. offit confulere , quàm ubi nullus

We

efttalis.

Áponderi : ?Tria funt, nim. ASCÍEHHA ,

d

3.3,

IDuplex in prefenti Scientia

W

Prudentia (de quibus ftatim dicetur)

Una eminens &

£$ bonitas, qu€ idem eft acjam expli-

confiderari potefl.

N

perfe&a, altera medioc

ris& fuvaciens.

W

cata fnentisintegritas, com ple&irurque

non tamen eft

przdictas virtutes,

Prima etfi fit optima ,

D

rzeliquas

abfoluté neceffaria :

altera veró omni-

RO V, Quaeprudentia & fci-

entiain Confe

flario requiritur ?

bus neceffaria eft, & (ufficit,

k

— Declaratur, — .Ad pofteriorem fciene

II x 1. Ind

ubitatum eft , fingularem

th

fcientiam in Confeffario

tiam zequiritur , ut facerdos prater e'-

prudentiam &

p

fequiri.

Íentialia ac. integralia facramenti pae-

LU

fationc hujus libri

nitentiz , fciat Prizo dignofcere bo-

ARatie patet ex pr

depram

1

éicafinem, Tum quia Dominus fau-

num )ä. malo, & diflinguere iwrer

du

m

j

De Requif. in. Confeffaria.

5

|LSi-

€9 nom lepram , quiaaliás judicabit bo-

confideret qualitatem peccati & rec-

num malum, & malum bonum.

Hanc

m

cantis , ut , fi eftfenex aut juvenis,aut

veró diftinctionem fcietexeo , an actio

i

dives, aut paupet, debilis aut fortis, fi

I

fit con-vel difformis recte rationi , legi

eft bene compos aut compun&us , &

divinz,przceptis Ecclefiz, &c, — Secundo

DT

alia;& omnibus bene coníideratis im-.—

ut Ícjat difcernere inter peccatum mor-

E

ponat ei peenitentiam , prout arbitrio

ii

tale & veniale, feu, ut Theologi lo-

fuo viderit expedire, — Itatamen,quód

quuntu, zuter depram C3 lepram, — Quia

Juvenibus , maximé mulieribus non

.non cognito morbo infirmum curare

erdot

Terti» noícere debet circum-

imponantur itinera & vagationes pro-

Iu

gequit.

pter etatisfragilitatem : quiain eundo

ftantías fpeciem mutantes, & intra ean-

ne

& redeundo mulier juvenis audit &

dem fpeciem notabiliter aggravantes vel

videt aliquid, per quod colligit vene-

fd

diminuentes.

Dequibus infrà, Unde

num mortis & infundit aliis : quia non

Pïiï*

S. Thom. in cit, Opüfc. ait: /»quirat

od

folüm ta&u & ejus affe&u fed & afpedtu

diligenter. Sacerdos. circumflantias pec-

quacunque appetitur , & quisque appe-

CAtovHIB , tempus , modum, lorum , €3

Joco

tit concupifcentíam feeminarum. Ma«

cau[am , C$c. ut pemitentes ex. sgnoran-

fculis: autem. injungat poenitentiam ,

sl

1 ]

tia vel verecundia mom celent

eccatte

fcil. genuflexiones , & alias fatisfa&tio-.

10 tf«

-Quart? à quibus peccatis poffit abfol-

nesin Ecclefia faciendas , adtollendam

u

vere , necne,

Hinc fcire debet pec-

malam confüetudinem de non venien-

] ]udl

xl

€ata, cafus, ac cenfürasrelervatas, fal-

do ad Ecclefiam diebus Dominicis & fe-

tem communiores,

Et, fi auditurus eft

flivis.

N PN

Hzc ibid, S, Tho; qui citca

Clericos , debet etiam fcire, in quibus

quantitatem peenitentiz ftatim fubdit:

yount

TU

cafibus incurratur ab iis irregularitas

| Sitautem Sacerdos ita cautus, ut non

acíufpenfio , & quomodo aut per quem

yontid

imponat poenitentiam ita gravem &

hoc vinculum poffit tolli : qualiter ipft

aufteram peenitenti , ut poenitens to-

il

Clerici in hoc vinculo fe debeant ge-

rere,

tum dimittar : ficutadolefcens , quifa«

Aintó Ícite debet, in quibus

Ícem dejecit à tergo , quem fuper hu-

cafibus fit iteranda confeffio , & impo-

metos portare non potuit; ut 26, q, 7,

K

f

nenda reflitutio. Sexio quando poe-

n

Alligant, Sed nec ita levem imponat,

if

Ritenti ab(olurio/üt—dcneganda vel fal-

hepeccator contemnat peccatum , &uc

1fEf

je

tem . differenda.

Septime debet effe.

ex levitate poenitentig relabatur liben-

$u í

inftru&uscirca

peccata cogitatigRisexa-

tiüs in peccatum :. ut fo, dift, c. z. Fa-

gl

1Tninanda, Offavo quas aut quantas

ciat ergo quoddam temperamentum ex

peenitentias debeat. imponere , - sz ex

]

mifericordia & feveritate, ut poeniten-

jl

errore nou imponat falías positentias,

tia non fitnimis diffoluta, nec nimis ri-

Vab

per quas anima ad, infersa trabuntur,

gida : Ut difl, 45. Suntnamque. — Ta-

j

"ut loquitur $, Thom. in Opufc,

6f.

men tutiuseft ponere minorem debito ,

t

Quod ulteriüs fic explicat ;

Sacerdos

quàm majorem ; quia mqlius excufa-

] ]IF" j

u

OU

t

10

Y

TRACT.. À PRO-OEMIAL.

mur apud Deum propter multam. mife-

prudenter admoneat pænitentem,ni fe-

Qu

polite omnihumano timore omnia pec-

ricordiam , quàm propter nimiam le-

natt

veritatem ; ut 26, q. 7. Álligantin fin,

cata cum fuis circumftanuis exprimat,

De

uia talis defectus in Purgatorio fup-

Secundó prudenter.procedat in injun-

f

gendo poenitentiam,fecundüm di&ta ; &

plebitur, 2 . dift. Qualis. . Sed tamen

in przícribendo opportuna. remedia,

q

reiteranti peccatum gravior eft porni-

Jeriib caveat Confeffor, ne enorme

D

tentia injungenda: vulnus enim itera-

tum, fi incurratur, gravius eftad fanan-

peccatum audiens hareat fimilis atto-

['A

nito, velgefiu, motu, fufpirio, aliove

dum, Utdepon.dift.4. Hzc S.D.

i

ANono debet Confeffarius in occurren-

fimili modo eet judicium indifcreta dif-

[

tibus difficultatibus faltem. poffe dubi-

plicentiz , ne hoc pa&o posnitentem.

terreat ab enarrandis aliis enormibus

"x

zare , & in dubio doctiores , vellibros

Yal

confülere, -Si ergo occurrat. cafus in

deli&is, — Qzarzo ne audito uno altero-

Q

uo Confeffarius cx fe ipfo non eft fuffi-

ve peccato , in ipfo limine confeffionis

Ia

ciens ad relolvendum , moneat paeni-

ex ag

re)

ceret

2

feu penitenti exprobret

t

tentem , effe rem non modici momenti,

peccatorum gravitatem,miferum ftatum.

«e

effe eam priüs bene ponderandam cum

&c.hoc enim commodius fit anibus

peccatis recenfitis,

find

aliorum doctiorum confilio, an velit eo-

fün,

E. $^

Scientia in Confeffario requi-

rum judicio ftare , & proximé redire :

fita, five fiteminens, five fufficiens , cft

ts

quód fi affirmet , & abfolutio commo-

triplex, fcil, Scientia poteflatis, Juris,.&

q

dé, acínenoti differri poffit , differa-

"

r

l

facti,.

tur : fi non poffit, abíolvatur pro hac

Qu

vicc cumonere redeundi.

Deomnibus

Declaratur. — Kd fcicntiam peteftatis:

(

didis pun&is redibit fermo in decurfu

fpe&at , ícire , fuper qua peccata cenfu-

ras , caufas matrimoniales, jejunia , ju-

hiujus Tribunalis in propriis locis,

l

lo

Scientia eminens & perfecta ultra

ramenta ; vota folvenda , comtutanda,.

ünt

hzc omnia probé callet totam "T heolo-

vel difpenfanda , habeat poteftatem &

jurisdi&ionem,.

"Ad. fcientiam. juris ,

f

giam moralem & facramentalem , utri-

W

ufque juris peritiam;& Confütutiones

puta, paffivi (per quam intelligo no-

?

Synodäles ilius Rcgionis , inqua con-

títiam obligationis, quam ipfe Confef-

feffiones audit.

Hzc non necefífarió

farius habet ad certa officia in fuo mini-

3

requiritur in omni Confeffario , bené

fterio peragenda ). ad hanc inquam fpe-

tamen in Epifcopis per fe ipfos judican-

&at noffe, an & quande Confeffarus

tibus ac definientibus ; in Vicariis Ge-

obligetur poenitentem de. peccatorum

P

neralibus , in Confiliariis Ecclefiafticis,

numero ae circumílantiis examinare ,.

ad dolorem, fidefit, excitares reftitu-

p

& fimilibus : quiaadhos Clerici & Cu-

zati inferiores recurrunt,

tionem injungere , figillum fervare,,.

&& 4.. Ad prudentiam fpectant diver-

quomodo poffit defe&us in confeffio-

[//

[/

fa à Confeffario Qbfervanda.r Prim) ut

num andientiá for,;g, comimiffos emen-

H

dàie,

i

j

*

- De Requsf. in. Coufeffarin.

IIl

13

dare, Eodem jure tenetur fcire. ordi-

Ratío, Tum quia lex naturalis di-

-

i

narios modos , quibus homo contra

&at, quemlibet teneri tantá. pollere

njun-

Dei aut Ecc'efiz leges, contra proprium

Ícientià, quanta requiritur .ad fuum

fiatum & officium peccare poteft. — Item

1

munus recté obeundum, ut patet ex S.

edà,

quomodo teneatur fungi triplici officio,

Tho. t, 2. q.76.a, 2. inc, Tumetiam,

rf

De quo poftea ad Q. 8.

quia aliàs Confeffarius fe & peeniten-

atto-

Tandem a4 fcremtiame fatli. fpe&at

tem exponit periculo lapíus in foveam

liovt

fcire ampenitens commiferit mortale

zterna damnationis,

Et hac fenten

t»;ia.u

N

:dil-

vel veniale, unum vel plura,

Pro cujus

eft cutiffima & probabiliffima,

cognitione fciat

NI

I, Quibus peccatis

Sequitur ex his,quód SuperioresCon-

mbu

ex genere fuo infit malitia mortalis vel

feffariorum,five Epifcopifint , five Re-

Jtcto

venialis,

2. Quz circumftantiz: fpe-

gulares , füb eodem onere teneantur

lnl

ciem mutent, quz vetó intra eandem

c

fuos fubditos ad illam qualificationem

Xartt

notabiliter

a9gB

ravent,

3. Quz cir-

compellere exhortari importuné oppor-

ml

cumílantiz ex mortali faciant veniale,

tuné. Cateroquin utrisque Vz ! Quia

vel econtra. .4. Unde defümatur di-

j

Superioribus incumbit attendere, ne per

flin&io fpecifica & numerita peccato-

fuos animz pereant.

lls

ram. Dequovide infra Tract, de vi-

INonne illos Confeffarios, qui fe ine-

b

:

j,d

tiis & peccatis.

ptos judicant , approbatio; vel obedien-

—QU.ERO VI.

Teneturne Confef-

(l

tia ad audiendas confeffiones à Superio-

farius (ab mortali fe qualificare;aut pec-

ribusimpofita,coram Deo excufat ?

catne mortaliter, audiendo confeffiones

at

Duo,quódnon, Rate, Quia Supe-

fine fufficiente fcientiá ?

rior Ícientiam non infundit, Scobedien-

cenfl«-

XIL x. Affrmativé, Patet tum ex

tia illa fu

p

ficandi.

pponit obligatipneln fe quali-

:

düdh

illo 1. Cor, 14, Qui ignoraty iguorabi-

&urtum ex S, Thom, Opufc. 6g. ubi ex

?

[4

i

Sed fi quis dubitet de (uà capacitate

fententia Salvatoris adducit illud : .$z

Dico , poteft flare judicio examinato-

]WS )

p Y*

64CHS CACHTI pra[mmat ducere fecum , 'im

rum , qui eum idoneum ceafuerunt,

foveam dutlor primus cadit , in de fe-

vel ut talem approbarunt :. nifi forté il-

;)nfcg"

€utor.. Item ibidem ait, — Cezie czas

lam fcientiam, quam in examine often-

mi'

videbimus: medicos corporusa rewoluere

dit, per negligentiam perdiderit, — Itema

nj

quetidie , €3 legere libros phyficales . €8

(f

poteft fe conformare przcepto Superio-

aedicinales , iz quibus docentur. curare

ris, fihiceumidoncumcenfeat , & fci-

to

corpora morittra , magnua [Haltitia eff ,

at , Przlatum id muncris non injunge-

nit)

zeon legere libros Santlorgon , suedicinales

ditt

re ex pafftone, ira, &cc,

AnUDBAYHM. : AA quibus docemur. curare

Safty

UZERO VII. Quidfentis de eo

g

antaas en aterpum villuras. — Majus ef!| qui tadiofé qusrit i

o

norantem & ftu-

ff

m

damnum uauius anima , quám de morte pidum Confeffarium

aneuarrabilium corporum, Ut à4.

4. 4, quononcítalius?

E -Ve; de cäfu: in

jith

B2

kIII. &

&t habeas, C&rc? fnem,

121

TRACT. L PROOE MIAL.

XIIL m.1, ad r, p. certum effe,

XIV. g. Tria maximé funt, nim.

a

quód graviter peccet illi confitendo.

officium Judicis, Doctoris , & Me-

Ratio. Etfi adfit debita materia, for-

dici.

N äx

ma,& jurisdictio , attamen peenitens

Declarattr. Præäpuum inter hac

at

iUf

videtur effe indifpofitus, ex eo , quàód

tria eft Officium Judicis, aperté à Chri-

fto indicatum illis verbis Joan.20; Qa-

qui

peccatorum fuorum gravitatem videa-

Ex vi hu-

tur velle tcgere , nec de illisex animo

vum reni[erinus peccata, &c,

Wj

doleré : cüm fciens & volens. abíolu-

Jini

jus officii Confeffarius aliquando (ut

tionem petat abeo , quem fcit effeini-

poflea fpecialiver explicabitur ) tenetur

[7/7

TWn t

doneum. Praterquam quód anté pro-

peenitentem de peccatis examinare : an

batum fit, talem confefliones audien-

mortalia, vel venialia fint , judicare :

Ál

do mortaliter peccares cui peccato ille

folvere, velligare : id eft, abfolutio-

h

Ml

€ooperatur, E:go.

nem dare vel denegare aut differre $

&. 2. Juxta S. Anton. 3. p, tit, 17.

poenitentiam , & ( f1 cafus petat ) onus

Álend

c, 6. funttres cafus in quibus imperitus

reftitutionis imponere,

Ur Dotlor te-

&idcl

Confeffarius excufatur.

netur penitentem inftruere in myfle-

fhüti,

Primus eflquandois , quiconfitetur,

riisprecipuisfidei, in reformanda con-

qu

eít fibiipfi valde fufficiens, ad peccato-

Ícientia, ac in requifitis ad confeffio-

!s m

nem, fiineis deficiat,

i

rum fuorum gravitatem cum omnibus

circumflantiis Confeffario explican-

Tandem 4 zedicus tenetur

'vinum

j

dam; eflque vir timoratz conícientiz.

& oleum vulneribus fauciati feu poeni-

g

:tentis infundere , id eft , medicinas

Secundus efh , quando confitentes funt

HW

perfonz fpirituales , lolitz (zpiüs con-

fpirituales prafcribere, remedia curan-

M

fiteri;, & communixr folís venialibus

dis animi morbis opportuna applicare,

Vtent

fubjacent,

Tértius eff , quando poeni-

fi non imperando ( quod non femper

tens eflin articulo mortis , & nonadeft

eft neceffe) faltem fuadendo , monen-

Vs g

do, &c,

alius confeffarius przter imperitum,

Undeà culpá excufabiles non

füdy

Addi poteft , idem effe de cafu. (ex-

funt illi Confeffarii , qui vix implicité

IN

traarticulum mortis) quo non effct co-

velexplicité fe refle&tunt , quo remedio

At

pia peritiorum Confeffariorum , prz-

ponitentem .à talis veltalis peccati re-

Wh'm

ftat enim imperitum — Confeffarium

cidivá prafervent, fed auditis peccatis,

«onfeffiones audire , quàm. populum

etiam grandibus, poenitentem cum uno

h

longo tempore hoc facramento deftitui,

alterove Parer €9 244ze dimittunr abfo-

qlli [

Pariteridem eft de Confeffario Chriftia-

lutum : fi tamen coram Deo. fit abío-

Weg

norum qui vel vincti vel etiam foluti

lutus,

Quales Confeffarii proh dolor !

ütjo j

degunt apud infideles V. G. Turcas,&c.

apudnon paucos habent plaufum & ac-

llnc

curfum, fed ad fuam &

f peritior haberi nequeat.

pesnitentium

lm do

QUAERO VIIL Quz fuünt munia perditionem.

ïkl lhær

Sustae laudandi ili- Confefores qui

Confeffarii ad qua obligatuf $ |

ex

ecwmu

*

De Regtif. in Confeffario.

13

Ni,

ex quadam Zelotypià egré ferunt , fi/ advertat, & boná fide procedat : tunc

X

fui poenitentes confiteantur aliis ?

enim ab auditis direté,& à non auditis

XV. Dico elle meritó vituperandos.

indire&té abfolvitur.

ha

Ratio. Quia nemo venit ad Confeffa-

Eadem eft ratio de Confffario

"-

C

[

luntarié diftra&o.

rium , nifiPater cocleftis traxerit illum,

De muto ex fe pa-

Q:-

qui fi eum trahat ad alium Confeffari-

tet, cüm non poffit proferre formam

m

um,prior conqueri non debet.

Excitpi-

abfolutionis.

Surdus abfolvere validé

I

z4r , i pecnitens negle&o prudente con-

poteft, fi peccataintelligat per figna vel

tUt

Ícflario , iretad Idiotam , ad huncenim

fcriptum.

3

; d

non traheretur à Patre caelefti fed ab

2:,2. Tutiffimum eft, fi Confeffa

a

I»;ius

AC i

Angclo tencbrarum ; juxta dicta ad

x

( vtpote tantz doctrinz) in particulari

ItiO

Q.7.

exacté judicet, quafi determinaté men-

I6 3

[

Quari hicpoffét , qug intentio ad ab-

taliter dicendo

*

In hoc penitens pec-

(M

folvendum requiratur in. Confeffario,

cavit mortaliter,inifto venialiter.

Pro^

-

i

Sed de hoc in Tra&, de Sacram. in com-

babilius tamen eft, non effe tam flrictam

nu&

imurni,

Confeffarii obligationem.

TU

QUJAERO IX, Teneturne Confeffa-

Ratio.p, — Quia tunc perfectius eft

dfo

rius omnia peenitentis peccata audire,

judicium.

?

& in particulari determinate femper

Ratio 2. p, Quia illud eft moraliter

1U/fl

judicare , hoc velillud eft mortale , aut

impoffibile.

Contingit enim, quód vi-

2

veniale ?. Vel licetne fub :confeffione,

ri; etiam doctiffimi, vix interdum pof-

qua

filonga fit, parüm dormire ?

fint tam exactum ferre judicium, , Ergo,

l

It

XVL x. r Tutior & probabilior

" Ex quo fequitur, quod fatis fit au-

fententia efl, teneri Confeffarium audi-

jci

dire & intelligere omniá peccata ( licét

nyt

re ( quantüm poffibile eft ) omnia pec-

interdum dubitetur ,. an hoc.vel illud-

nep

cata, nec licere füb confcffionum audi-

mortale fit). ut in fatisfa&ione impo-

)

eniáà dormire , imó nec dormitare qui-

nendà poffit. pro poffibili -fufficienter

Jiott

dem fludiofé & cx intentione. Unde

reeordari flatum poenitentis.

d

f

Confeffor mortaliter peccat , fiob vo-

&. 3. Non eftopus angi vel fcrupu-

uf

luntatiam dormitationem aliquod mor-

lari Confeffarium, fi eo momento (quo

VAU

tale non intelligat,

ponitentiam injungete & abfolurio-

i

10

Aatio defumitur ex officio Judicis,

nem dare vult) fine fua culpá non ha-

1l

»

qui tenetur audire ca&fam hominis rei,

beat diftin&am fingulorum peccatorum

7)

j

ne erret in ferenda fententia :

& poeni-

memoriam.

tentia infligenda.

J

0f,

Ratto, Quia hoc in Confeffione lon-

H

Hinc ponitens advertens Confefï;a-

gà V,G. generali, prafertim per aliquot

qurti

rium dormitare, tenetur eum monere,

horas protractà , videtur impoffibile.

vel tacere ,. vel hión a

udita repetere ;

Hinc fufficit ,; quàód recordetur majoris

Igcü;-:)on abíolvitur,

"Aliudeft, (inon

partis peccatorum, & cognofcat ftatum

qm

D

pecnitentis,

3

Quid

L À

-

TRAÁACE I P.RCOEMIAL,

14

exfd

Quid fi enga poenitens confiteatur

difcretis.quaftionibus adjuvar&. Pre-

&jon:

Íertim circa illas materias , in quibus

*

peccata mortalia, qua nec ipfe nec Con-

przfumitur illos magis delinquere , ut

faca

feffarius dignofceret , fed tantüm puta-

xeteíle venialia?

faltem fpeciem. & numerum confitean-

Q

Dico: Si poenítens veré de illis do-

tur,licét tam exa&é omnia peccata non

&u

leat,valida eft confeffio & abíolutio,

explicent,

f

Rd!iOo

Bat

Quia nihil decft, quod ad

Ratio, qu& anté eft data pro z. p.

Sacramerti valorem requiritur.

RR

Eu

hii

QUAEROX, Teneturne Confeffor

x.4. Confeffor interrogando circa

resimpuras, cauté debet agere, ne in ea-

Atj

ponitentém examinare ?

Si Confeffarius videat;

XVIL 5 t.

rum examine defcendatur ad partig;illa-

. Dlm

tes modos vel circumflantias : ex quo

ts

peenitentem ín fe difponendo & cxami-

nando moraliter fufficientem diligen-

offetfieri, ut peenitens in confcffiona-

hhre

lt de fimilibus äliquid difceret , quod

tiam adhibuiffe (quod poteft colligi vcl

àn?

€x ftatu Perfonz confitentis, vel ex tem-

anté non fciebat 5 vel caperet occaíio-

Dig,

pore poft priorem confeffionem elapío)

nem turpis tentationis aut ícandali ;

tdid

non eít neceffe eum examinare , nift

vel etiam fufpicionis , quafi Confeffa-

AUf K

Confeffarius certó fciret , vel probabili-

rius delectetur tali notitia & examine. :

b tif

ter crederet , latere grave aliq

-

?

uod peg—

Ita Angel, Do&or cit, Opufc; 6 5, di-

tcifer

catum non expreffum,

cens : Verumtamen du - Sacerdos. in-

ul

Ratio. : Quia. effet miultiplicare entia

quirit de peccatis ,' aut de cireumflantiis

Vi G

fine neceffitate,

?

eccatorum . , 1tà CAute inqHivat , ut mon

du

». a, $ipenitens fitlitteratus, non

sufiruas eum ad peccandum , quia nulli

Bicatyr

eftfacilé examinandus,

Si tamen Con-

debemns parare laqueum. 17. difl. de fuif

POMtqc

fefforadvertat; exinadvertentia otnitti

dais Subónullo,

1?4.':0.

aliquam circumftantiam neceffarió. ex-

Ratío, Tumne paretur laqueus ani-

Vi

timendam; difcreté eft monendus; ut

mabus.

Tum ne Confeffor ex Docto-

Telms

1

exprimat,

'ze fan&litatis fiat Doctor peccati. .

texüd,

Katio 1, p- efl que anté,

BR

n Confefror

&& $. Interrogationes à Confcffario

Ratio 2, p. Quia alioqui

fa&ze non fint moleíte & . longx , nec

le

non fatisfacit triplici ofhicio antó men-

fiant de illis, quz non funt ad rem,

Ontd

tionato»ut confideranti parebit.

Xi

$3. Dum homines rnílici , rudes,

confideratá qualitate &. flatu. Perfonz.

Hinc artifex non eft in:errogändusda

m

& inepti fe fiftunt in confeffionali fine

[ dos

quibufcunque fraudibus, v. g, Sartor de

ullo prius fa&o examine , quod facilé

iis quas alii fartores folent committere,

di CoI]

iuisadvertit, dum fubinde tacent, nec

fi ipfe fit vir timoratg confcienria,

fitdap

-ullum peccatum exprimetent, nifi priüs

lfmme i

-.jnterrogati , non deber Confeffor facile

.. Ratéo eft data pro R.. 4.

p

M

QU.ERQ XI, . Debctne Confeffor,

. eos dimittere igïuditos, fcd brevibus &

con-

x

*

De Regtif. ia Confeflapio.

1j

Dr.

. eonfcffiones excepturus , adhancfun- fpicandum malum, ex fitiifira fufpicios

-

&ionem pié fe difponere ?

ne cordis percutiantur : fedà nullo au-

yibu

XVIIL g. Affimarivé , utdignéhoc diantur, quae ibi dicuntur , ut illud

*

tu

facramentum. adminiflret

5

unde in

judicium foli Sacerdoti Confeffori » 9

fteyt

tl

Q. 4. requiruntur in eo variz virtutes,

peenitenti confitentifit notum, -Suffi-

& anté requifita fuit debita intentio,

cit autemin illo divino officio teftimo-

inferiüs in loco proprio explicanda,

nium Dei & íancorum. Angelorum,,.

H.Pn

Praterea debet implorare affiftentiam

qui illicaffi&unt , & coram quibus i

J Spiritus S.

lud judiciumagitur, HacS. D.

;;

) Qd

Katío patct ex arduitate

&' fandi-

Optime ctiam ordinatum efl ,. quàód'

du

tate hujus functionis,

Coníeffionalia à lateribus Ecclefiz cxtra.

iUl«

-- Debetne. Confeffor (aam. functionem

Chorum ,-locis decentibus, cum fene-

X qui

excrcens ftare vel federe , & pocnitens

flelhs , crate aliquá diflin&is apie

TIont

fle&ere., vel licetne inter ambulan-

N

collecentur, . De hoc vide noftras Con-

,qi

- dum?

flit.

»Difi. I. cag.f Io, lit. C. ciíta fi-

xl«

JDico. Confeflio facramentalis faci-

nen.

^

TAPUR

enda cft Confe(fore fcdente, peeaitente

Efhoe fingulare atid. ob

[äfvzndu;n-Sa-

od

autem genuflcxo, , ac capite difcooper-

eerdotiin confe(fione mulierum 2

mmits

to , nifi gravis neceffitas vel infirmitas

—UXX, Md boe R. eum Angelico- Do-

r

excufet. Sacerdos celebraturus, fi vult

Gore , qui adhuc Novirius à fratribus

ii

confiteri ,. confiteatur antequam facras.

ui$, eum iterum fzcularizare volenti-

z(,zl//»"ä

vefles faltem flolam ac manipulum in-

bus, violenté raptus , carceri inclufus,.

um

duat, Panitens (idem eft de commu-

impudicam mulierem Virginitatis labe-

T

Bicaturo) fi fit gladiatus

4

t

,-.f;gladima' d'e-—

faé&anda cauíà immiífam , titione fu--

i

7

n

ponatadinterim: -

"

a

vit , introphzum.vi&toriz ab Ange-

Katio, Quiaitadece

t Judicisautho-

f

is zoná Virginitatis przcin&us : ille:

ritatem, & peenitentis humilitatem ; ne:

li. anï-

inquamin Opufc, fzpius cit, 65. fic an-

penitens videatur Codlum velle intra- -

gelice difcurrit ;. Caveat facerdos , ne,

'Do&v

I€ , ut dici folet ,. cum ocreis & calca-

hs

dum. audit confeffionem: mulierum ,.

ribus,

reípiciat vultam éátum ,. nec advertat

niew

Requiriturne

p

fpec»iälis-difþoüäoïþüüsï

qualitatem membrorum :: propter quod:

Confcffionalis 2

nt

bonum eft;- & cOngruum , ut mulier te-

l

ln

!

XIX, .4dboec R. cum S, Tho, in.

neát ii confeffione locum magis imum,

p

Oputc, cit, dicente : Curet autem . Sa--

,Uaüdh["'

& facerdos magisaltum , ut non de fa-

cerdos refidere in taliloco,

quando au-

cili fe videant mutuó ; ne infidiante

$uf

dit confcffionem

; maximé mulierum,.

n

t

diabelo ,. illa impediaturin Confeffione:

quód ab aliis videatur manifefte , fedá

propter verecondiam;: velfacerdos infi--

ia

acmine audíatur , ne laici,

qui Clericis:

dietur ex illicita cogitatione 1. proptér:

onfef.-

"

: oggic*ldxfm?t. infcfli ,. & funt.

H

preniadíu- :

quod etiam. face-rdos expeditá.c

on

fone-

[

TRACT. L PROOEMIAL.

16

fionejuvenculatum mulierum, nonim-

flem advoco Sanctum Ignatium Lóyo-

lam , qui aliquando faffus eft , tres

moretur illa immifcere verba, qua con-

feffionem perturbent , vel non adju-

Moniales,quarum aliqualem curam fuf-

ceperar, plus fibi ncgotii faccffivilfe,

vent : nec ultra quàm neceffe eft exco-

itare confeffionem earum , inquiren-

quàm totius Socicratis gubernium.

do vitiofé motus membrorum & ufus :

Quamobrem merità cavit , ne fua So-

uia, ubi talis efca jacet, antiqui hoflis

cictas unquam deinceps fpecialem ta-

ftimuli non defunt ad tentandum, 8t,

lium Perfonarum curam — fufciperet.

dift, Oportet, Nec recipiet facerdos

Beatus ille , quiprocul negotiis, — Quili-

inanusmulierum in manusfuas , ficut

bet Confcientiz moderator cordi fumat

|

aliqui: ftulti faciunt vel fecerunt , nec

illud S; Gregorii : 24rs artium regi-

menanimarvtum.

Ergo peccatagenero-

aliquo modo tangat mulierem : quia

bonum eft omnino facerdoti non tange-

Íé arguat, non accipiat perfonas fed cau-

re, Ut 32. dift, Hofpitiolum, Hac

fas, Nonblandiatur;ut neceat ,. quod

3

S.D.

diabolo eft peculiare : fedcorripiat, ut

XXI, Magna ergo prudentia & cau-

. profit , quod proprium eft Dei,

EY

«ela Confeffario eft adhibenda in Con-

- cujus Viearius eft Coa-

feffionibus mulierum , etiam fpiritua-

feffor.

liumac Keligiofum, — In hujgs teite-

"

N

N

A

j

2

ÉN

e

)

*/

-

(

( 57

z

NY

;l

Z

/

"a

N

Q

ia

M

N

M

.T

&Wü. G

N

j

.

Wuof

»

M

C

:

"

Nl

",

it

»n? ,

://

N

U

u2

M

N

N

N

.

Wk:ïu

—

TL

Y M

RO

l

UAS

25

h

Era]i

TIRA:

--

EEE

*9$ ( 17 ) $05

n

, U

N

Z

ES

NI

w

(j

ii

7

4

»

iM

)

N

Ls

Á

Al

7/

w

m

z

Z

zl

ff.

N

N

Z

Z

fl

N

M

L/)

/

u

7

SS

A

Q

N

A 4

A.

NUZ

2

Z

Z

—

TT

A

j

Y

"

fA

p

i

)l

——

i

R

[ $

7

s

:

i

/I.

Z

/

DN

NS

ERE

N TE A

h

//

A t

L d

SSEA

SSS

N

n

a

ipet

l

N

N a

K

"z

u

,

X

N

r

^

|

SN

Is

x

«

l

|

SS

um

Qu

27

!

)

Z

N

MM

R

NS

V

)

e—À

-

7/

[

hÀ

Unij

z

j

COT EY ETH N

V

N

,

j

ib

V

t

j

(I

y Itj

i

;enem-

edcil

, qui

*

lm' W

II.

Yi

| ACT;;&TS

* A PR

OOEMIALIS

De Confcientia,

Onfcientia bona titulus eft Keligionis , ager benedi&ionis , hortus deli-

d

tiarum , gaudiuri Angelorum , aula DEI , habitaculum Spiritüs (an-

- &i., liber (ignatus , acin die judicii aperiendus , ait Hugo Vi&. lib. 2,

dean,c.9. Inhoclibro probé verfatus effe debet Confeffarius, ut rité fuo fun-

gaturofficio : cüm (utex pracedenti Tra&, & Examine cenftat) fit Conícientiz

Moderator , Judex, Doétor, & Medicus, Zawrzt 4

quam cribro , qui di um d

vult fine libro hö; Confcientiz.

De quo Angelicüs-Magiüc

t tractat in Summa breviter I.Pi q.79. »a. 13:6€ 1.2

q- I19.,à. f,

Extra Summam in

E« alibi.

4. Sent. d, 24. q. 2« 4 4,& deVeritate q. 17. pbr quinquc '"ff

N

C

EX-

r

18

TRAÁCT, I PROOEMIAL. Exam.1,

Ef

fiotisc

QOX GOGMSESN .E

d

D& uidditate, divifione & obligatione Confþicntiæ, &in fpe-

jotell

fto ,

-ciede confcientiaerronea & dubia,

E

A

l

RK

g) UERO I Habesne

nominis, & etiaxh ex hisque (ccdnäüm

tl

n

« Confcientiam?

communem ufur loquendi confcientiz

FA

^

attribuuntur,

Conícientia enim fíe-

?

&t

Refpondeo.Habeo,

lmpfæ |

[31

& habet eam omnis

cundüm proprietatem vocabuli impor-

sholon

quE &

homo , quantumvis

tat ordinem fcientie adaliquid, Nam

LPP

fceleratus. Confczen-

conícientia dicitur cum alio ícientia.

n tih

£

NCNS

«ttyi

tíagrave pondus, ut

Sed applicatío fcientiz ad aliquidfit per

agnovit ethnicus Cicero 3. de nat. Deor.

a&tum. Ergoexratione nominis patet,

Á

Tobtis

FE pel

quod onus nemo non fentit. Conícien-

quód confcientia fit actus.

titdo (

tia piorum folatium,impiorum carnifex

Idem apparet ex hisquz confcientia

eft. Hac rodit, hzc mordet, accufat;te-

attribuuntur,

Dicitur enim conícien-

iis r

Collig.

ftificatur,

Con[cientia mille tefles , ait

tiateflificari, ligare, vel infligare, vel

bonarg

Beroaldus, Pro quo fervitillud de Beffo,

etiam accufare , vel etiam remordere,

quem poft occifam matrem, refert Plu-

five reprehendere,

Ethzc omnia con-

i d

[

tarchus , hirundinum nidos haftá dc-

fequuntur applicationem alicujus no-

turbáffe : quód diceret, ab eis Parrici-

flirz cognitionis vel Ícientiz ad ea qu

lt

Ms

dium fuum evulgari & garriri.

agimus. Qug applicatiofit tripliciter,

vifi,

^QUERO II.

Quid & quotupllex»c&

Uno modo fecundüm quod recegno-

Confcientia ?

fcimus aliquid nos fecifle , vel non fe-

lf&ds j

IIL m.r.

Confciehtia bene defini-

Cifre,'

Et fecundüm hoc confcientia

j ü&un

turà Thomiftis., quód fit dicfamez ra-

dicitur teflificari,

Álio modo applica-

I6,

tonis [em judictum . intelletlus prattici,

tur , fecundüm quod per noftram con-

il

m.jlgm(

ditlans quid bic & nunc fit agendum vel

Icientiam judicamus aliquid effe tacien-

omittendum : ly bic efy nunc idem eft, ac,

dum,vel non faciendum.

Et fecundüm

Vi

penfatis. omnibus circumflantiis.

Ita

hoc dicitur confcientia ligare vel infli-

Vlük'm

fittj

colligitur ex S. Tho, 1. p. q. 79. a. 13.

gare, Tertio modo applicatur fecun-

tis adu

in c. Ut patebit ex referendis.

düm quod per conícientiam judicamus,

R, 2. Confcientia proprié loquendo

quód aliquid fit bené vel non bené fa-

n

It S, D,

&um. . Et fecundüm hoc confcientia

£t ng

non eft potentiaíed a&us.

loc.cit,

dieitur excufare vel accufare ; íeu re-

UT

Ratio datur ibidem tum in Sed cont.

mordere.

Subfumo,

Sed hac omnia

Ui

quia Confcientia poteft deponi, non au-

dicunt a&tum. Ergo.

lr

*cf potentia:tum. J& corp, ex ratione

Ws t

Ef-

"pR

Da—C'anjäientia, x

15

Effne bomo melioris ingenii etiam me-

primo principio,, fcil, ab habitu primo-

lioris confcientiz? Videtur, quód fic,

rum principiorum , qui dicitur Synte-

dixifti enim , quod conícientia fit actus

tefis,

Unde fpecialiter hic habitus in-

1ïpu

intelle&üs , :fed homo quó eft ingenio-

terdum confcientia nominatur, : Hx»c

fior , eó meliorem habet intelle&tum.

ibi.. Pro quo vide in Philofophia,quód

Ergo & có meliorem conícientiam,

Synterefit x habitus primorum princi-

ii

IV. Dslnguo dicendo , poffe effe

pioram practicorum, feu attingensilla s

jeti

melioris confcientiz naturaliter, phyfi-

uti funt :

od tibi non vis freyi ,. al-

] f

cé, & in fe ipíà fumptz , non veró

teri ne feceris, — Osne Lonum . eff faci-

fumptz moraliter , & cum extenfione

pv

endum , omne malum efh fugiendum.

N

ad voluntatem , qualiter híc debet fu-

Sicut habitus attingens illa prima prin-

jenti

mi: eftque a&us intelle&üs , non fpe-

cipia fpeculativa, . Qwodlsber eff vel zon

culativi fed practici , voluntatem con-

frpe

efi:- Omne totum . eft snajus [ua. pavte,

SPMH)

notantis,

Hinc homines doctiffimi fz-

vocatur intelligentia.

pé peíffimas habent confcientias in fe-

Subit S, T ho. in fine corp. Quia ha-

cundo fenfu: in primo autem perfe-

bitus eft principium a&üs, & confue-

(jemt

i -

Gas. Exquo etiam

tum eft, quód caufz & effe&us per in-

Colligitur, cur confcientia dicatur

vicem nominentur , nomea conícien-

gl

rdert

ona veltnala , cüm tamen bonum non

tiz attribuitur primo habitui naturali,

fit obje&um intelle&üs íed volunta-

|COfe

r

fcilicet Synterefi, Etad r,ait: Quan-

tis.

0«

do confcientia dicitur fpiritus, ponitur

JManetze in te conícientia fi dor-

pro mente , quia eft quoddam mentis

Qu

dictamen.

J -

mias ? Videtur quód non, Quia di-

xifli, quód conícientia (it a&us intel-

Ad a, ibidem $, D. explicat, quomo-

4

ag

yon d

lectüs, fed homo in lomne nullum ha-

do conícientia, fi non fit potentia, pof-

beta&um intelle&tüs, Ergo,

fit dici coinquinata ? Unde ait; In-

jent

V. uhfirmo, quód maneatin dormi-

quinatio dicitur effe in confcientia, noflþ

lpli(ä'

ente;idem eft de homine diftra&o,

Ad

C0t

ficut in fübje&o , fed ficut cognitum in

impugnationem dift. min. nullum habet

hat

cognitione , inquantum fcilicet aliquis

a&um actualiter & formaliter, C. min,

Ícit feeffeinquinatum, — Hzc ibi.

:undm

virtualiter, propter femel fa&am & non

eï mIL

VL B& 3. Ad príncipale Q. Con-

retraCtaxam determinationem volunta-

Ícientia ex parte obje&i dividitur in bo-

1 fiülï*

tisadoperandum, N. min. & N, coní,

nam , veram , & rectam (quz idem

janb

HincS, Tho, a, 1. cit.ad.3.ait: A&us

funt) &in malam, falfam, & errone-

»Blïä ';&'

etfi non femper maneat , manet.tamen

am,quz etiam idem funt.

[j

Declaratzur,

J

femper in fua caufa , qua eft potentia

Prima efl que revera

g m

&habitus. Habitus autem, ex quibus

attingit veritatem, bonitatem, feu recti-

*

g :

conícientia informatur, etíi multi fint,

tudinem operationis

*

fcu qua judicat

ennes tamen cfficac,igm habent ab uqo

bonum , quod in re eft tale; & judicat

2

malum

j

E

TRACT. Il. pROOJ;MIAL. iiosn

malum , quod in re tale cft, — Altera

n. 23J five fadi. Errbr invincibilis

iqoi

eft , qui vel oriturex omnimoda inad-

ü2,

eft , quzrevera non atringit obje&tum,

ut eft in fe, íed judicat bonum . ma-

yertentià , & oblivione naturali feu

cot

omnino involuntatià ; vcl fi adjun-

«

]jum,& malum bonum,

54 4. Confcientia ex parte affenfüs

&am habuerit: advertentiam ,

attamen

&

feu ex modo affentiendi dividitur in

adhibito etiam fufficiente ftudio, dili-

uU

certam , probabilemfeu opinativam , &

gentiá & confilio , vinci autdeponi non

in dubiam; ac fcrupulofam.

potuit. Et hicerroreft omnino incul-

ii

. Declaratur.

Conícientia cert4 eít,

pabilis, . poteflque etiam vocari fpecu-

?

"

Alativus, .

:

li

qué abíque .omni prorfus formidine

M

oppofiti, & ex-motivis certis de hoc

- 32 2,. Probab

ilius e& » quód contci-

kad

l

entiaerronea , five fit vincibilis five in-

objecto determinaté judicat effe bonum:

fe&l]ig

de illoautem, effe malum.

Probabilz

incibilis ( modó non fit depofita) di-

li n

feu opinativaeft, quz quidem determi-

&ans determinaté, aliquid effe prace-

tlipy

L

naté judicat : hoc eft bonum , hoc eft

prum vel prohibitum ,. càm tamen non

malum ; attamen cur formidine op-

fit; obliget ad íui fequelam. fub tali

nnay

pofiti, & ex motivis folüm probabili-

peccato, puta mortali , vel veniali ,&

oneve

ejufdem ípeciei , quale per conícien-

bus& noncertis, Dz£zafeuanceps eft,

fï [

quz Íufpendit judicium. feu affenfum

tiam proponitur. Ita Angel, Dodor.

)

circa bonitatem ac malitiam objecu,

1. 2. q. 19. a, f. uhiverfaliter pronun-

* N

rens j nec

tlans : Orge , quod. eft contra confcien-

ts

nulli parti determinata-ad

dicit ita , nec non.

Serupulofa : eft,

tam, peccatum eft,, Ex Quodl. 3. a. 27.

Vach

e1t,

quz ex levibus , imó leviffimis, & in-

Onnis con[cientia , five vetla frve

g tl PX

terdum quafi nullis rationibus vel ra-

erronea y frve in per fe malis , frve in 1u-

Ytroa

tiunculis , autex anxietate fufpicatur ,

differentibus oft obligatoriat ia ut , qui

lümcs

vel inducitur ad fufpicandam alicubi

coztra con[cientiam agtt, peccet,

N 110p

malitiam vel formidinem peccati,

Ratio.

Operari contra praceptum

RT

LLERO Ill

Confcientia erro-

Dei , quod revera cft, vel effe certó ac

li

nea acerror quotuplex efl ,. & obligat-

firmiter effe exiftimatur , eft peccatum :

il

ne ?

quialexnaturz di&dat, Dco tanquam

Itl

VIL ».r. Eft äuplcx, nim. vinci-

nature AÁuthori & fupremo Superiori

Yi 3

bilis , ideoque culpabilis ; & invincibi-

effe obediendum ; & licét tale przce-

fl

lis, ac ideo inculpabilis, -

ptum forté in re non detar, tamen o»

Á

- :Declaratar.

Error vincibilis eft, qui

perans ; quantumeft de fc , reverà con-

Df

potuit & debuit adverti , feu qui adhi-

fentit jn peccatum,

Subfusao: Scd ita

Btpot

bito fludio , diligentiá, vel aliorum

eft de eo qui operatur contra confcien-

pota

confilio potuit vinci , & hic àculpanon

tiam erroneam, five ex crrore invinci-

Wtm,

excufat, five fit ignorantia juris ( qua

bili, five vincibili ; licét enini vinci-

yicta nec

Erggz

gxplicabimr infra Tra&t, 2, Exam. 1,

bilis ufit j npndum tamen eft

fakum ;

de p,ofita.:

EE

€

o De Cosfetentias.

21

yl

73

depofita; Ergo homo huic confcien- coní

cientiam , quam tamen deponere

lad

tiz, Dei preccptumintimanti , fenon tenetur: alterurm v, g. mendacii ?

lt

conformando, quantüm eftin Íe , illud

Dico. eíle. unum peccatum.

niá

m

contemnit ;. Ergo peccat.

Agnorantia formaliter non eft peccatum;

fl

Notanda híc eft 1...di

fïere,ntiä" Lih—ter

fedcauía peccati, Poteíl tamen inter-

dil

errorem (idem eft de ignorantia) feu

dum ignorantia effz fpeciale peccatum,

Tio

erroneam confcientiam , &re&tam quo-

ut fi quis ighoret ea quz omninofcite

vl

ad obligationem, | Nam ; utdocet $. D,

tenetur. De quo videin Tra&t, & Exam,

equ

q. 17. de verit. a.4, Conícientia re&ta

prioread Q. 6,n. 12.

ligat fimpliciter & per fe', erronea veró

Sed. quid. fi quis erroncé judicaret le

J

ild

fecundüm quid , & peraccidens... Quia

teneri ad aliquod impoffibile v. g. in-

CIte

carceratus ad audiendam Miffam.

re&a ligat abfoluté, & inomnem even-

jdi

tum, erronea vetó fub conditione, fcu

VIIL. /Voz. peccaret,

Quia impoffi-

u

ex fuppofitione, quia creditur effe re-

bilium 'non eft obligatio. Error ergo

totl

&a,

Nam operans abfoluté tenetur ad

.« debet effe circa materiam poflibilem.

T

non operandum juxta illam, ex fuppofi-

Obligatze Conícientia erronea in vi

d

tione veró, quód vi&a & depofita non

legis eterng (cujus infrà 'Trad. 6. n,

(v

t , tenetur

Ubi

oPerar; fecundüm illam,

9. dabitur explicatio) utpoteà qua om-

YQur

ncs leges particulares derivantut ?

Jute

— Notanda fecundó eft differentia inter

"dffrmo , quódobliget in virtuteejus,

77

conícientiam erroneam,invincibilem,&

& derivetur ab illa , fed putativé folum

u

vincibilem , quód licét utraque obli-

& erronee,

;f

get, prior tamen cxcufet à peccato , non

- QU.ERO IV.. Conícientia erronea

veróaltera, "Unde five quis conícien-

obligatne contra przceptum Pralati ?

n

j 4]'!!

tiamerroneam vincibilem fequatur , fi-

Sit exemplum, Religiofus habet confci-

ve non; five juxtà, five contra cam

entiam fibi didantem , effe mandatum

ptuf

3

agat, peccat.

Prioris , ut vifitetinfirmum , five prz-

cientiam,

wa agit contra conf

'tö L

ceptumillud in re detur , five non, Pro-

utt

Opporo contra hanc fecundam diffe-

vincialis veró pracipit, ne ullus Religio-

quem

rentiam, Ergo talis homo fit perple-

fusco die exeat é Conventu.

Xus , quia non poteflfe

IX, g, 1

eui

juvare : pcccag

Cum tutiore & probabi-

n

enim;quidcunque aget.

liore fententia, quàd, fi przceptum Pra-

A

u

Ocexurgit illatum : Quia talis

la fit fuperius ad preceptum feu obli-

D

poteítíe juvare;nim. illam confcientiam 3

gationem , quàm confcientia five vera,

d

utpote vincibilem , deponendo : uti &

five erronea; five vincibilis, fiveinvin-

(cisq-

poteft ac tenctuream deponere , femel

cibilis dictat, tunc obliget & prafe-

j

autem depofita non ampliüs obligat.

rendum fit przceprum Przlati,v. g. Proe

jc

Ergonze committitur tunc duplex pec

vincialis in cafu pofito,

Ita patet ex .S,.

n

Catum , unum nim. non deponendo

*

19., . ad 2.

)[iü

Thg. 1;2,q.

3

; Rmia,

2zh

TRACT. II, PROOEMIAL. Exam, ;

L

Ratio, Quando concurrunt duo prz-

- X.» &&, t. Conícientia duübia vel du-

bium drvidaur pr;mö in dubium pofi-

dewet

cepta oppofita

,quorum unum eft majus

altero , & fervart nequit utrumque;

cef-

tivé & aliud negativé tale, | Primum eft,

Ticie

dub

fat minus, & fervandum eft majus ; fed

quando ex equalibus mediis. & motivis

pofitivis, pro utraque parte pugnant-

j

ficeftincafüpofito, Ergo.

w.2. Si conícientia di&et aliquid

bus, füfpenditur judicium. ^ Secezdzm

Eïfl

tanquam obligatorium de lege naturali,

eft , quando judicium fufpenditur cx

f

nullius motivi pro utraque

qui

veldivinàpofitivà , contra preceptum

i

,

Paf te appa-

Przlati, tunc potiüs fequenda eft con-

rentiá. ;

j

Dividiur 2

. íin duEium fpeculati-

fcientia, quàm preceptum Przlati: five

Tij

error fit invincibilis , five vincibilis;

vum & pra&icum. Speculativüm di-

Á

[

l;

1nodó non fit depofitus. Iþa S. Tho, q.

citur , non quafi non fit practicum , fed

trümi

quia procedit modo magis abftra&to &

Mim(

A7. de Verit,a. £ n c.

Ratio cft, qua anté,

univerfali , ipfum operis exercitium

"!-'.3.'

cum omnibus circumftantiis (à quibus

&.3. Quando di&amen confcientiz

quai

híc & nunc pendet ) coníideratum non

& preceptum Pralati fibi invicem re-

[

i,f

ugnant , fubditus Íub mortali tenetur

'determinando

*

ut fi abfoluté quis

qte a

dubiter , anin die jejunii liceat vefci o-

quarere rationes ad deponendam pro-

forde

vis & la&iciniis.

Practicum eft, quan-

Mti,

priam confcientiam,eamq; (didtis ratio-

nibus inventis) deponere , ac Przlato

do dubitatur de operatione hic & nunc

Wal c

exercenda, ut, fi quis dubiter , an ia

fine conícientiz contradidione obedi-

lat

re.

Ita S. T ho. cit. de Verit.

hacpatria , loco , tempore , itinere , fer-

DN

vitio,occafione id liceat,

Ratio, Qui

libet tenetur vitare peri-

df; L

di , juxta illud Ecclef. 3.

L.

Dividitur 3. in dubium juris & du-

culum peccan

*l qui

Qui amat perieulum, peribit in illo : fed

bium fa&i , ut dum dubitatur de jure

» p

W

talis effet in periculo peccandi , utpote

Ículege, an extet, vel deipfo fa&o.

AOh

inter duo precepta obligantia fibi con-

Dividittr 4. in dubium vincibile,

ïk [

lat

taria. Ergo fi conícientiam füam co-

quod eft culpabile, ac invincibile , quod

YT

noícat efle erroneam , tenetur eam

eft inculpabile. Cujus intelligentia

U

reformare, deponere, & amplecti con-

patet ex di&is de errore. :

F.

Dividitur. $. in dubium ratíonabile,

Ícientiam te&am, — Si veró idnondum

hia

cognoícat, teneturinquirere, an fit er-

ortumex ratione non futili , fed pru-

tinqd

ronea nec ne.

dente : & irrationabile , quod nullà, vel

Uhtar

non prudente ratione nititür,

Ex quo patet, quomodo conícientia

t Iwn

erronea fit reformanda, — De quo vide

E. 2, Probabilius eft , non effe pec-

6.

Wijor,

Q. z. R. , &ad

'catum,operari cum confcientia fpecu-

Partc) j

lativé dubia , habente annexum judi-

t

* QUAERO V. Quotuplex eft dubium

nj

aut confcientia dubia ? licetne cum ea

cium practicum de honeflate operatio-

?

nis,

d

!

operari? quomodo cft rcfgrrþanda

A atio.

tl "

|

De &'anfcimtiæ.

2j

-

| d-

Rao, Quia, quificoperatur, pra-

ut fi quis d'i(pufet cum hzreticis , ut

w

denter judicat , in his circumftantiis fe

€os convertat ; fi quis cx charitate in-

itidl

licité. & honefté operari,

Seu , cum

flruat meretrices , ut refipifcant. -

jots

k

dubio fpeculativo flat redum & certum

O,

nir

277

judicium de honeflate.

Secund), Nulla cognitio fufficit ad

Exemplum fit in milite ?. is enim

peccandum , nifi proponat objectum ut

At

fpeculativé poteftdubitare , an bellum ;

malum : fed conícientia practicé du-

QPPl-

quodàáPrincipe, cuifervit, geritur, fit

bia non proponit obje&tum ut malum..

juftum: attamen pra&icé poteft forma-

Ergo non fufficit ad peccatum,

r

re hoc judicium certum , nim, quód fibi

Z4d x. R. Si in Domino confíus fir-

m d

liceat parére Principi ad bellum vocan-

miter credas te evafurum , & periculo

9

ti: cüm ipfius non fit determinare , an

non fuccubiturum , bene agis

v

*

. fecüs

oX

bellum ficjuftum;necne.

peccas,& periculum fugere teneris.

jtft

— 3. Tutius & probabilius eft, quod

"d 2, dift.' maj. nifi proponat ut ma-

jibus

operari cum conícientia pra&ice du-

lum vel certó, vel faltem dubié,

Co L

ml

bia, fit peccatunr, & quidem tale ejuf-

femper certó , N., & ic dift. min, N;

: quis

que fpectei, quale effe dubitatur : five

d

cqn(cq.

mortale five veniale.

At

Ratio,'Tum quia cum dubio practico

XLE,4. Ad principale Q. Practi-

cé dubitans antequam operetur , tene-

Junc

non ftat certum prudentie di&amen de

anit

tur confcientiam reformare juxta R, s;

honeftate operis, quiafufpendit omne

e,ïd

judicium. "T'um ctiam;quía,ut dictum

leq. & dubium deponendo in conícien-

tiám certam redi

eft, qui amat periculum,peribit in illo,

gere, vel aþ/ operatione

g

abfüinere, ^

feu qui fe committit periculo peccan-

k

di, peccat ; quia .eodem pracepto,

Ratis. "Tumratione periculi. "Tunr

Q

quo prohibeturaliquodopus, prohibe-

quia in tali dubio tutior pars eft eligen--

HCMC!

tur etiam ejus occafio. & periculum :

da,.

,qu

€ quo infra Tract, &. Exam. 2. n. fo,

x. f. Dubium (idém eft de érrore)

igenw

fed homo, cum dubio pradico ope-

non poteft deponi temeré & pro libitu,

ran$, committit fe periculo proximo

nec ad. levem favorabilis alicujus ra-

n

peccandi. Ergo Min, prob. Quiamali-

tiunculz apparentiam;, fed ex rationa-

tia a&ttis eft ei faltern interpretativé vo-

"p

bili fundamento : eflque veritas dili-

u!lï; Vä

iuntaria, nam perinde ipfi eft , an actus

genter inquirenda , quam fi ex fe , &

fit honeftus vel turpis (cüm non habeat

proprio Marte nequeat invenite , ut

f Ptc

majora motiva prouna quàm pro altera

contingit in illiteratis , oportet libros,

t

partc) Ergo ci perinde eft , an Deumy

aut viros doctos ac timoratos conífulere, .

"u

effendat, .l non, Ergo peccat,

ficque vel'ex aliquotitulo , textu , vel

x

Opposoe. Committere. fe periculo,

Regula Juris, autgravi ration'um pon-

ftiam pravifo , Íape eft actus vittutis,

üona-

f

7

dere ; prgdmtum judicio ; ad xa

bilem

£m

-

TRACT, Il, PROOEMIAL, Exam.t,

24

ln

bilem dubii depofitionem

poteft accipi dupliciter. r. comparati-

vel fax

tiam refortmare.

!

L confgiepf

vé, ia ut altera pars , quz éft dubia ,

i

?

fit etiam tuta,.. 2: adverfauvéita uturia

M

—* Ratio, qu& ante pto R. 4.

UZRO VI. Danturne unive

r

'faïi;

pars nullatenus fit tuta,. In hoc fecun-

x

uxdam Principia ac Regulz Turis,juxta

do fenfirloquimur in prafenti , fic ut

L p.n'

foit

quie confcientia erronea vel dubia poffit

pars dubia feu non tuta fit relinquenda,

reformari ?

& non dubia velu

j

mom':fg

da.

t Futior ample&ten-

:

t

XIH, g, 1. Sunt inprimisilla univer-

tibi son-wis

Ratío hujus explicationis & diftin-

n

filiffima principia : Qwod

fier? ;

alteri ne fecertzs.

uod tibi u

&ionis eft..Quia fi lycurior. deberet

gm;

intelligi comparative, hazc fécunda Re-

(t5,q

fiers ,

alteri fecers, — Verüm quia hec

lurimüm diffant à pradico

ula rariffimis materiis poffet applicari :

fanqi

principia p

rató enim utraque parstutacfl, — Velfi

di&amine :

Prudentiæ ad conícientiam

l

gwscun1

tuta eft, regulà opusnon habet. De

ltvit d

requifito , quod procedit circa fingu-

laria : .adeoque atteüidit ad omnes par«

hac Regula redibit fermo in hoc Exam,

tf

ad Q. 8. & in Exam. 3. ad.Q; 3. R 5.

finitu

ticulares circumftantias. Ideo .

B& 2. Sunt adhuc alia Principia ac

Oppono, Gradus comparativus fuppo-

fronio u

nitpofiivum, Ergo fententia , tutiori

Niti

Regule Juris Canonici, ex prioribus

dedu&z , quz ad dubia explicanda &

o poüta, eft tuta,

Tf cü |

"d hoc dift, ant. fupponitin eo quod

ad actiones noflras regulandas maximé

r

comparatur,C. jin extremo comparatio-

WR, l

deíerviunt,

Prima Regnla eff : Yn par

1 deli&o vel

nis femper, N. ant. & conf. Nam 1. Cor,

Mm&',w

7.dicitur. — Melins eft nubere quam uri,

hij

cauíà potior e

ft conditio po(ïidexltis*

Ut fi Petrus boná fide poffideat agrum,

& tamen uri non eft bonum in gradu

Hf".loco

Sedfenfus eft, Sinubere &

oflea veró, dubitatur , anrevera fitil-

pofitivo.

Tno, ,

lius, vel Cognati ejus, cxpenduntur

uriinter fe:comparentur , unum , Ícil,

mmnmo j

nübere eftbonum ac tutum-imó melius

argumenta & rationes utriufque ; acre-

Rtmo

& tutius adverfativé : uri veró eft non

Fï» R.

utantur pares;, Pétrus autem üiltra

has rationes pro fe allega: poffeffionem

tatum, imó malum.

&ll

u

Tértia Regula; Cüm partium feu liti-

iM

agri , in hac pari caufa ager adjudican-

k

umg,

dus eftPetro,

gantium jura funt obícura, reo favene

Mi D

Af

dum eft potiisquàm a&ori.

Mjy

Ratio hojus Regul patebit ex prob.

N]

Hzc Regula vera eft , tam in caufa

m',l[c h

1QR.adQ. 7.

In- dubiis tutidr

criminali ^ ut fiunus contra alium agat

Secunda Regula,

tf«

de homicidio,de quo eft dubium : quàm

d.

ars eft eligenda, Dicitur autem pars

Vs

tutavel tutior , in cujus ele&ione nul-

in caufa civili , ut fi unus agat contra a

mm]a D

lium ratione debiti, de quo dubitatur.

lum malum aut peccatum eft; velfi quod

BR

malum in ea lateat , erit tamen levius.

Fundatur hec Regula in prima , nim.ia

Ye

It f

Caterüm illa particula ly £wtíer pars

jure pofleffionis, quo reus a&orcm in

M

E

,

p-

De Confcientia,

2j

ipite

prafenti excedi? Eft autem poffeffio perplexus eftinter duo mala, eligendum

hi,

vel famz vel rei temporalis. Vid,Exam,

eft minus : juxta fenfum KRegulz fe-

ia ULUA

3. Q. 3. R, 1. ad 3. Oppof,

quentis. Quzeft .

of

Excipit ab hac Regula S, Ántoninus

Sexta,

Ex duobus malis minus eft

; ficu

1. p- tít, a. 20, quando caufa,quam actor

eligendum, Intelligitur de malís peenze

quend

fovet , eftfavorabilis feupia, ut matri-

& damni, neutiquam veró de malis

t

monium, libertas, dos, teftamentum,

culpz feu de peccato, De hoc enim pro-

tunc enim favendum eft potiüs actori,

cedit illud ; Nom fient faczenda mala.

diti.

üt definitur c, fi quis accepit;33, q. r,

(etiam minima) u evensamt bona,

debti

warta Regula. infpicimus in. ob-

Septimaefl.. Dubiafuntin meliorem

dN

fcuris, quod eft verifimilius , vel quod

partem interpretanda.

Quia quilibet

pplicarit

plerumque confuevit fiefi, Ut,contraxit

eft habendus bonus , donec probetur

Val

quiscum vidua , & longo tempore ha-

malus,

De quo infrà, dumagetur de

e, D

bitavit cum ilís, quz dicit fe non effe

judicio temerario,

Tta&. 8, Exam. r,

cErit

n.Il.

cognitam. . In hoc obícuro vidua pre-

U^

fumitur effe cognita, quia fic in matri-

QU.ERO VIL. Circa primam Regu-

füpp

monio coníuevit fieri,

lam. Efine melior conditio poffidentis

tutiot

Hinta Regula.

In obícuris mini-

in materia juftitie, ideft, quando due

mum eflíequendum, Sen(us eft.

$i

partes litigant de jure vel dominio ali-

" qud

juxta precedentem Regulam fciri ne-

cujusrei, Seu, eflnelegitima poffeílio

aratit

queat, quod fit verifimilius, infpicien-

fufficiens titulus non folumin foro fo-

M.CO;

dum eft,quod eft minimum.

ri, fed etiam in foro conícientiz ad re-

uäm I)

Rationem hujus Regule dat $, Anto-

formandam íeu practicé deponendam

conícientiam dubiam de licita retentio-

Ón eri

nin.lococit. Si quis intellexit de ma-

nb

ximo, non eft dubium etiam fenfiffe de

ne & ufu rei pofleffz ? Exemplum hu-

It

(

minimo, quia minimum continetur in

:

m

tnaximo, non econtrá.

jus Quafiti anté eft datum pro 6ade-m

j

Regula prima,

Q

dw

Hzc Regula locum habet. Prigó in

XUIIE x. Probabilius affirm. cum

Goner in Differt. dé Probabilitate. Item

ponis, juxta illam juris Regulum. Zs

p (eui!

ponis ben

ugnir eff jmterpretatio facien-

cum noftro Ildephonfo in z, 2, Tra&.

da, Secundo,

Q fa

In dubio de quantitate

de confc. citante 28. Doctores partim

injungendz poenitentiz ; praíftat enim

"Thomiftas, partim extraneos.

117

érrare in medioctitate , quàm in ex-

&atio1. Juxta addu&am Regulam

L

M

al

ccflu : & juxta S. Chryfofl, melius

quz eft 6$.in 6. In pari delito & caufa

eft , habere reddere rationera Dco de

melior eft conditio poffidentis , quia.

um.qw

nimia mifericordia , quàm de nimia

poffidens ( nim. bonáfide, ut fupponi-

feveritate." Sed vide de hoc infrà de

tur) ultra jus dubium preprietaus (in

ublü*ll

| Dlm'

penit. facramentali, "Tra&. r3, n. 134.

que ambofunt pares ) habetetiam jus

dordil

"d

R.2. 7ert), — Cüm quis in confcientia

poffcffionis , quoalter caret; quod jus

r

cum

p

-

26

: 7R ACT. H. PROOEMIAL Exüm, t,

eüm ex natura (ua fit quoddam eterci-

gionis, voti , cenfürz, Saetamentorum,

pl

tium & complementum dominii ,. parit

&c. ut fi quis dubitet fe fecife votum.

ve]

pro poffeffore przfumptionem juris ,

aut juramentum , fe teneri ad jejunium,

N

quódfit dominusrei. Swófumo: Sedfi

vel de legitimitate fui Pralati, &c, am

t

offeffor deberet v. g. agrum alteri ce-

titulo libertatis ; quam poflidet , poffit

-pOH('

dere , vel cum eo dividere, non effet

dubium deponere , & non obedire, non

dub

meliorisconditionis, ut patet. Ergo,

jejunare, votum non implere fine pee-

W j!

Maj. ulteriüs declatatur,

Cüm jura

cate ?

li

ipía in fe fint cognitu difficillima: , ad

XIV.&. Cümtutiore & probabilio-

T

lites finiendas , & fumptusimpedien-

re fententia noftri Goneti , Mercori,

Qd

dos, du&uluminis naturz homines in-

Vincentii Barenii, Profperi Fagnani &

luriumaliorum contra modernos Pro-

piticl

ter fe convenerunt, ut , ubi jura funt pa-

zia, & manifeftaveritas nequit depre-

À

abiliftas : Regulaila , szelíer eff coa-

li lg

Qu

hendi, resadjudicetur illi; qui, cüm fit

ditio po[fidentis , non tenet extra ma-

zqualis jure , eft potior poffeffione,

teriam juflitiz, fed in aliarum virtutum

tacl';P»

btv

Quodinftitutum toti hominum univer-

materia tenet & teneri deber illud : 7z

Hine

fitati eft perutile,

dubiis pavs tutior efl eligenda.

u P

Ratio 2. ex abfíurdo.

Nam pofito,

in illis poffeffio libertatis non fufficit ad

Imu

titird

hominem de dominio & proprietate rei

deponendum dubium.

Cf

poífetfz dubitantem (ut tutiorem par-

Ratio 1, Ideoinmatería juflitizz me-

1em teneat , & à peccati periculo fe exi-

lier eftconditio poflidentis, quia in du-

d tügc

mat) teneri ad refílitutionem in foro

biopoffeffor prafumitur effe vcrus do-

h

&onícientiz , quzro , cui reftituet ? in-

rinus,qui enim rem fuam alienat, cen-

Ilï?eïlti

dubiéilli , qui de jure proprietatis cum

feturrei dominum facerecum , cuieany

(di,

fect

€o competit & contendit : fed hoc non

tradit , fcu quem in ejus poffeffionem

oteft dici, quia & ille verfatur in du-

immirtit,

Sub[umo

»

*

Sed nemo pru-

tf

j

io , utfuppono.

Ergo etiam ille te-

dens ex titulo libertatis prafumit , fibi

[

d

netur deinde reftituere , qui effvitiofus

competere dominium , quo peffit an-

«irculus, Veluterque debebitrem defe-

nullare legem,vel fa&um aliquod, Qua

jti, q

rere , aut inter fe dividere , vel pau-

enim & quàm ridicula confequentiaz

Bo

peribusdare. Quod tamen nullo jure

Ego lum liber: Ergo lex non eft lata,

Ti

eft przceptum , nec ullà praxi recep-

vcl non eff jufta , quando de ea dubita-

Y

$um , quia poffeffor habet meliorem

tur. Quodeft dubium Juris,

Ítem £

Pr'mi;'

vitulum, non folim quoad partem , fed

Egoíumliber, Ergohomicidium non

lt a

€tiam quoad totum.Ergo,

commifi,quando dc eo dubitatur. Quod

P

dubiul-

"UZERO VIII,

'Tenetne eadem

eft dubium facti.

Ego fum liber. Ergo

üoriy

Rcgula & data refolutio extra materiam

votutn nomn feci,

Ergo matrim. non

Uferi

juflitie,feuin materia aliarum vircutum

contraxi , dum de eo dubitatur,

Ergo

Vitmi

non licet

Yg.temperantim , obedicntie , Reli- i;*g.mareijig alirum virtutum

V abj

ln

am gleäti

? x

—

De C'anf&z'emz'a?. :

2y

IOCUO

- VOLURQ

ampledi partem benïrgnam— feu faven-

Sectindo. Duïicans an Iex fit fata, vel

tem libertati, incafu dubii,

an jufla, an lex excommunicationem

jonium,

& a

Not.tamen fi cui incidat ratïonäbile

imponensfitufu recepta, debet judicare

, p

motivum, vi cujus dubium practicé de-

effe talem,

ponere poffit, deponat, fi poftea aliquod

e, D

Zertio. Dubitansancafus fit tefer-

I x

dubium maneat,erit meré fpeculativum,

vatus,non poteftab eo abfolvere,

ut patet ex ditisad Q, $. R. 3. & 5.

garto. Dubitans an peccatum mor-

xbili

Ratio2, Procertalege flat poffeffio ;

tale commiferit , vel commiffum con-

fercori

fed efl certa lex juris naturalis & divini,

feffusfit , tenetur illud fub dubio confi-

teri,

at

quà homini prohibetur , nefe exponat

305 Pro

periculo offendendi Deum,

Ergo pro

Quinto. . Dubitansan bencficium fit

g at

hac lege flat poffeffio, — Subfizmo : Sed

nimis tenue , tenetur officdium reci-

quoties dubium eff , ex parte minüstu-

tare.

(a Id

matum

ta eft periculum offendendi Deum. Ergo

Sext, Dubitansde voto ejusve ob-

Id ;

lex vetans talis periculi fufceptionem

ligatione, tenetur voto,

Hiat

eft i poffeffione. — Ergo eít fervanda.

Septimà. Dubitans de poteflate Prz--

botal

Ergo ut periculum hoc evadatur , pars

lati;tenetur ei obedire,

tutior cft eligenda,

/x

Otheve. — Dubitans;an five die Jovis,

defe

Confirm,Sicut ex duobus malis minus

five die Sabbathi fit tranfacta media

Lin i

€ft eligendum , ut dictum eft d Q. 6.

nox

»

Regulz 6. fi nim, unum eorum neceífa-

tenetur abítinere à carpibus.

ws d

Pro quo

rióeligendum fit : ítà ex duobus obje-

Nota ex Gonet,quód Adverfarii inter

) av

Qu em

€is , quorum unum nceceffarió non cft

diem Jovis & Sabbathi, quoad obliga-

peccatum , dealtero veró dubitatur , an

Afongm

tionerm jejunii medià nocte plané ridi-

fit peccatum, eligendüm eft illud , quod

culam hanc dent differentiam , nim,

mo P/llf

il fb

€ertó non efpeccatum, Ergo.

quód in primo cafu libertas vefcendi

Hec do&iina éft vera tam de dubio

gf

catnibus flet pro die Jovis , in fecundo

juris, quàmfadti, acin utroque dubio

veró prace

ptum abítinentie ftet pro

)Q

parstutior efteligenda : ne forté fiat id

quenuf*

Sabbatho, -Quz differentia cum. Go-

quodrevers peccatum eft,

d lt

XV, Ex hadtnus didi

net fic impugnatur : Poffet luxurio-

d

$ fequitur

fus in' fui favorem facilé refpondere,

Primo,

Dubitans fe excommunicatio-

[

quód ficut z» da£zus melior efh conditia

nem aut irregularitatcm incurriffe , fi

yn

dubium non poffit ex rationabilibus

polidentis , ita etiam ex alia Kegula ,

; Qu

odia [unt veflringenda , €3. favores am-

motivis deponere » tenetur ä fäcro miv.

; p

niflerio abfüinete, & («

pliandi , íed eft valde odiofum , quàd

Screre ut ex-

quis obligetur ad caflitatem , ad quam

u

communicatum vel irregularem ,

g

ac pe-

fervandam fe obligatum certó non fcit,

tere abíolutionem , vel di

fpenfatio-

Íed dubitat,

on hCï«

Ren,.

Erge non teneturad il-

]:

lam, | In quoillate quantum nonlatet

/

——

—

À

fsne:

s

56

TR ACT. Il, PROOEMIAL. Exam, 2

Not

venenum ! quantum peccati pericu-

contra Probabiliflas (earum é diametro

lum ! offenfa piarum aurium ! & ta-

oppofitum ex fuis principiis inferentes)

tis p

tbl

mén ex Adverfariorum do&rina claré

inferuntur ex do&trina & fundamentis

«dil

Ícquitur,

Probabilioriflarum , quorum Catalogo

ANe20.

Dubitahs de välore mátrimos

adfcribor.

Et fundantur in bina Ra-

[

mido.

nii nequit debitum petere,

tione Refponfionis datz ad Q. 8..

H tutiores & probabiliores fequel

buscu

tiuttd

qii ln

lib

«dpedibetiedbeiiied «tisdiedbadtratit

üm E

cilmal

EX.AM E N.ILS

,

/.

lus

De Confcientia Scrupulofa,

cmadi

E

-u

&:

^

j LUJEROL Unde denomi-

folus proprià fit fcrupulus confcientiz )

Áryi

natur, & quid eft fcrupulus

in przfenti agitur, Hic autem poteft effe

2

Áimi

ac Confcientiía fcrupulofa,

veldeprateritis, utfiquis angatur in

I M

ï

& quotuplex ?

penfo Canonico, an talem vcl talem

D

VE

NS

fcrupnlos

I.&. 1. Scrupulus Cen-

píalmum oraverit totum, . Vel de. fu-

fÍcientie dicitur talis per. metaphoram,

turis , fi nim, angatur deeo , qued a-

(idoe

Vel

Wa W

defumptam à Scrupulo materiali , qui

€turus eft. ,

an non fit malum,

€fl exiguus lapillus in. calceo pofitus,

It ]

de prefenti , ut fi angatur de co qued

altm'm

pedem vexans & crucians. Sic Scrüpulus

a&u agit.

Conícientiz eft levis quzdam ratiuncu-

(ui,

.*43. Scrupulus, prepriéloquendo,

la, fafpicio, & exiguum argumehtum,

æ//;g l

noneftidem quod Confcientia Scrupu-

Nmum

formidinem & apparentiam peccati(ubi

lofa,nec eft conícientia,

peccatum non eít) faciens , animum

F.

A n

Ratio. Confcientia eft judicium ra-

li Q

vexans & angens , cujus felutio non fla-

^

tim occurrit,

tionispra&iez : unde conífcientia (cru-

dT

aw

E. 2, Scrupulus eft duplex , nim.

pulofa feuex fcrupulis formata eft tale

fpeculativus & practicus, Prizus coni-

judicium , quo quis levibus motivis in-

dtnxdg

D

ftit in fola cognitione ; ut cüm contra

du&us cenfet , Íe hoc vel illud absque

cognitionem fpeculativam alicujus rei

peccato non poffe facere vel non feciffe.

D

m

eccurrit quoddam leve arguraentum aut

Sub[umo: Sed fcrupulus proprié non eft

Magrg;

dubium , cujus folutio menti non fla-

judicium rarionis,fed falüm levis anxie-

Dj

tim occurrit.

Serupulus praciicus. eft,

tas & molefta fufpicio , confcientiam

l«, f t

ui verfatur circa actiones & res agen-

absque fufficiente ratione

pcrturbags &

t

0

dasin particulari, Et de hoc ( càm ille

inquictams, Ergo.

Wa

No,:a

ERE

De Confctentia,

25

Dattiro

"Nota,Confcientiam fcrupülofam mi-

tos cognofccrä velfludio ,. vel Oratäomg,

.

t

fv

nüs proprié aliquando fumi pro ratie-

vel prudentum confilio..

dlumto

nabili, &re&éfundato dubio, an hoc

Ratio 2.p. Formidines multis

mO-

at

vel illud licear, — Vel, ut alii loquun-

dis nocivas, confcientiam turbantes,

ia M.

tur , Scrupulus aliquando vocatur for-

quietem tollentes, devotionem impe-

Ó

mido orta «x juflis & maximé urgenti-

dientes expellere , faltem eft confilii :

buscaufis , quaalteram opinionem fa-

íed hoc fit agendo contra Scr

ugu,lgs

ciunt omaino improbabilem, ut cüm

cognitosuttales, Ergo.

quis finé;legitima authoritate plura

—RaHo 3. p. Praceptie

&, impcdix;ä

N

habens beneficia , angitur , an fit lici-

(cim fieri peteft) gravia animz fu&

damna, fed ex-fcrupulorum anguftiis

tum. -Ex quo p«tet , à filiis hujusfz-

culi malé vocari fcrupulofos , qui no-

fapé oriuntur gravia animz damna,v.g.

lunt furari cum furantibus , adulterari

deíperatio , difpofitio ad alia peccata,

cum adulterantibus, &c,

impedimentum . fpiritualis profectus

animz , inbabilitas ad exequenda ea;

" QU/ERO II Licetne agere contra

(intia)

ícrupülos & confcientiam' fcrupulo-

ád quz quis füb peccato tenetur, . Ergo

od

fam

qui Ícrupulorum pertinaciam aliter

p n

vincere nequit, tenetur contra eos age-

IL x. 1. Non peccat qui agit coritra

r tdtt

fcrupulos cognitos uttalé$. 2, imó ali-

re per confcientiam certam , licéc Scrue

f[ de äl

puli a&u moveant.in contrarium,

quando efl confiliji, ?. aliquando przce-

qucd fj

[2]

e-

.::342,: Nonlicet agere contra Confci-

p eoscontemneré & contraillos a

[z]

entiam fcru

n *

re, Prafertim fi accedit. Confeffarii,

-

pulofam , ícu:ex fcrupulis

TT

formatam,

alteriusve probiac prudentis viri judi-

£ilum.

Katio,. Quia hzc includit judicium

rationis pra&ice , & íic homo ageret

7ql!€fld'0s

Katio 1. p.,. Qui in o(prera,ndo habet

contra conícientiam ,' quod non licet

p

judicium certum (faltem moraliter) ut-

t

Ergo,

pote prudens de honeffate operatio-

Talis ergo .confclentia, quampri-

nis , non peccat ? fed agens contra

cium ?

mum cognoícitur , tanquatn crronea eft

Ícrupulos, quos veré novit effe tales,

ntia t

deponenda , qua depo(ia poteft quis

.

T

habet adhuc judicium certum & pru-

contra eam opcerari

*

fi autem tunc

dcns de honeflate operis, hocenimnon

otiiti

Ícrupulus aliquis maneat', illecft meré

excluditu: per Sciupulos , cüm in cis

ïd äqunf

nullum fit fundamentum ; Íed levis&

Ípeculativus, De quo anté,

gf

Oppono i. in favorem fícrupulofo-

inanisanxictas. Ergo non peccat,&c, .

j

rum. $. Gregorius ait : Bozargm men-

Dixi Qxaes veré movit effe Serupu-

yís d

us eft , ibi culpam agno[cere , ubi cul-

(cicn!im

los; Ííi enim non^nolcat veré eífe tales,

pauen eft...

.

agendo conrra illos peccat ; quia agit

2. Juxta dict

urW i

$onua conlienüam, Poteft auicm

da, Ergo.

a tutior p?,rs eii; eligen-

-

NI

; .Pcri: l

iif

30

TRACT, II,, PROOEMIAL, Exam.2,

$p

5c Penculofifïïmum eít in eo. flatu

melancholia, vel ex nimiis vigiliis;abfti-

nentiis, folitudine, &c.caufans incon-

Vam e

vivere 5 in quo quxs non auderet mOl'l,

fhus

fed fi cffemin articulo mortüs , nollem

- ftantiam in femel facta determinatione,

?Qï u

hoc vel illud facere.de. qua Íícrupulor.

Tertia, Permiffió divina in Pænam

Ti

Etgo nec modó,

pracedentium peccatorum.

prds

ZAd 1, ait S. Tho, n Suppl ?p.q. 6.

Ozarta.

'Tentatto diaboli.

HLUDEA .

haftt

a. 4.ad 1, Agnofcere culpam ; ubi cul-

Scmpulofo-mm Íocietas &

tisni

Uno

converíatio.

dalis enimn quisque cette

anon eft, poteft effe dupliciter,.

(

J

U

l

modo, 'ut intelligatur quantüm ad fub-

féetur ,. quals ej? qua-cumi. vrerfatury ait

$. Hieron.

lais

flantiam actüs, & fic non eft verum,

[

non enim ad bonam mentem pertinet,

Sexta cítignorantia, qua quis nelcit

lly,

fedad errantem , ut fe aliquem acum

diflinguere inter licitum & illicitum.

commififfe a

g

Septzisa, .

mj

D

nofcat ; quem non com-

Pertinacia proprii judicii,

i, à

4nifit,

Alio modo quantüm ad condi-

qudenus viri confilio. acqmefcele re-

lumony

tionem adtüs, & ficverum eft., quod

nuentis , & quz eft Otlzva caufa, ia

a |

Gregorius dlcn, quia juftus in a&u, qui

moralibus omnimodarm & chculanvam

lilig

defíe bonus videtur, formidat , neali-

certitudinem quærenns.

listenre

quis defc&us ex parte fuafuerit. — Et fic

.E2 Effedus fcrupulorum funt ,

At

dicitur Job 19.

Verebar omhia opera

continua perur batio & angor; quo fem-

Tctterr

fnea,

Et ideo ad bonam mentem etu-

per cruciantur in acqunenda in omni-

bus omnimoda certitudine in morali-

mma d

am pettinet, ut habeat formidinem, & ,

Y

quam corde tenet, linguáà accuíet. Hxc

bus, mxepetendls feré quotidie confei-

& lg

11)1.

fwmbus

iterandis horis. Canenicis,

Pfalmxs,mt certis Pfalmi verfibus.

o«

rfmfdlw

"Ad ». patetex dictis, quomodo tu-

tior pars fi fit ehgcndm , hon enim requi-

qua continua anxietate fequitur dcfpe-

pldof j

L

lan

situr certitudo fpeculativa ( quam ícru-

fatio de vita recté inftituenda

.

W [g(

Tmm

pulofi plerumque quarun ) fed fufficit

aliquando tZdium, quo tandem jugum

raética & moralis.

Chriflinon fuave fed durum apprehen-

üu&q(

"Ad 3. Maj. verificatur de iis qui fünt

dunt, Inquibufdam folet cxcuffis fcru-

[

De nonnullis

DN

in flatu peccati rxortalis , vclin:periculo

Plth feqlu nimia laxitas.

ejus: dealiisnon efl fic.

folet dici , quod fint fcrupulofi incon-

ug&ïu

UJER.O UI

(&æ funt fcrupulo-

firendo, fed non in agendo fcu commit-

puoy

rum caufz,effe&tus,figna ?

tendo,

Yelis

kr

TIT. $. z.

Variz funt (cxupulolum

Bt, 2. Scripulorum figna pou[ïimum

caufz,

funttria,

Tlon f

PrimA eíft naturalis quorun-

annmejf Creberrimé de

damcomplexio , frigida, melancholi-

aliquo agendo vel omittendo dubitare;

sDieni

ca,imida , ex qnafaulcobomur fufpi-

imsque dubiis 1ntemog1txombus alios

i d[&

cio mali,

Nton

(in re ctiam futthüma) connnuo im-

d5eeunda, Debilitas cagxtw,orta velex

commodare, .

T

Sewn—

p

».De Gzn/&;'eztiu.

T.

T

Secundum : Nonfolüm dubitare, fed

sit.

dixit : Confule difcretos , & acquicfce

etiam ex quibufdam , non folim infir-

ilis, Similiter & difcipulus B. Bers

Atl

mis , Ífed & ridiculis argumentis fibi

nardi ,

non valens propter ícrupulos

| p

perfuadere, aliquid effc illcitum.

celebresce

cre

- Tertium ; Contra proprium aut viri

in fide mea cele

B

idit ei dicenti:

Vade,

ICe5 ; &cofimino libera-

rudents & timorat judicium adhuc

d

tus efl. Et fi dicat ícrupulofus ; Da

cietst

efiare, Prafertim f1 contra pruden-

mihi Bernardum in Przlatum & credam

tis viri confilium hafitans,fit idjota,

d t

ei, dicit Cancellarius , eum falli , quia

jify

. QUA4ERO IV. Quomodo fcrupulofi

non eft obediendum Przlato ut. homi-

hominis confdientia efl reformanda,

ni , fed ut Deo , cujus vices quilibet

is neltd

feuqua (unc Ícrupulorum remedia 2

Pralatus gerit ,

nifi contra Deum pre-

tam

IV, &

Kemedia effe diverfa,

Pri-

cipiat,fcil. aperté,

: jl

mumefl, — Si(crupoli oriantur ex prima

Quiutum remediá eft: Si (crupuli pro-

Cete o

cauía, adducta in R, 1. fiat vitiatorum

Si

veniabt ex octava caufa,fiat oppofitum.

M/lk; )

humorum purgatio,

ex Íecunda

Ubi univerfaliter eontra omnes fcrue

caufa , fubtrahantur occafiones mclan-

ativall

pulosfervit doGrina antó data ad(Q.

cholie , & exhilarentur fpiritus hone-

Sextum eft, nontoti

ftis recreationibus.

es repetcre cone

| flmt [

fefliones ,

fed poftquat fuo (fi eruditus

Secumdum, — Sifcrupuli putenturori-

jo feft

fit) vel prudentis Confeffarii judicio

omnte

ti ex tertia & quarta caufa , optima me-

Confeffio generalis facienda effe videas

xorale

dicina eft devora & continuata Oratio,

tur., nonfiat nifi femel : ficut nec au-

Dequa vide S, Au

g. fuprà Tradt, 1

;conïc(-

de

Q.4.

diatur poenitens , íi de peccatis jama

tl

exta Virtute Confeffarii,

Sed hoc

confeffis itcerum iterumquc confulere

I$ EI

remedio ( utnofter Sylvefler ait) fciu-

tentet ; lioc enim modo fcrupuli non

pulofi parum utuntur , & malé. ^ Item

r dj

exftirpantur fed nutriuntur,

u mö

fervit generofa refiflentia diabolo facta,

Oppone, Eigotalis peniteps fcrupu-

il jugu:ï

. dertiusm, | Sioriantur cx quinta cau-

ofus cxponitur periculo manendi forté

ajfiatejus oppofitum.

)prcþä'

in quibufdam peceatis,

fsl

partum, Si ex 6. vel . cau'fa naícan-

tür ; fludio & prudentiorum confilio

Aegohoc, Nanidate , quód aliqua

onnu

peccata non fuiffet confeffus , attamen:

uganda eft ignorantia, & frangenda

friaté

ob grave faumdamnum , & ob pericu-

conti

Pproprii capritii pertinacia.

Vel ut Syl-

lum perpetuó harendi ig tantaanxieta-

veftler in Summa 5

Ícribit.

Verbo Scrupulus,

te , excufatur ab omnimoda integritate

Quarta Regula eft obedientia,

tf

143

v

non folü

confcffionis, càm moraliter id non pof-

iL

]il

m ad Pralatos , fed etiam ad

fit , utpote ceum tanto füo damno , .eó

apientes , formando confcientiam (u-

wbgam

r

per dictis eorum,

quód Íemper nova peccata ei videantur

j

Sicutin Ordine Prz-

pullulare , adcoque continuó crefcar ille

j i

dicatorum Frater

mortuus apparens

angor, & íxpe minorescauíz ab inte«

Jnuo r

Ícrupulofo de (uis

Íctupulis fcifcitanti,

D

gritate materiali confeffionis excufcnt.

Es

n :

E

D

3Z

TRACT, I PROOEMIAL, Éxatt.2,

"H

haberecur pro certítudine , ait Cajet. &

Éx ixocf fequitur , quód fcrapulofus

non debeat aliquid confiteri fub morta-

ex eo nofter IIdephoníus.

|oOGavum. IIr (crupulnfns cavcathne

fi,nifi de quo cerruscft, & jurare poreft

uAd Cersmaccrala-t — necrenans «onfi-

&aupulo vincatur, eoquedevictusfor-

teri malas fuggefliones , nifi certus fit;

met pra&icum erroneum ; vel dubi-um

conífcientiz di&amen.

uódiis confenfum vel complacentiam

-s,

INonum. Sczupulo(üs ; fivir do&u

-.ræbuerit.

fit , iifdem utatur confiliis & mediis,

»

4020

do juvandi [unt , qui vexantur

quz ipfe fuggcreret aliis contra fcrupu-

fcrupulis circa perfolutionem Breviarii

losfuis fimiles;

d

vel*pænitentiæ facramentalis ?

VI. Notandum ; hzcomnia de tolis

j

V. Dice. Siab initio habuerint in-

fcrupulofis timorate conícientiz intel-

-—

tentionem actualem (de quà alibi) cüm

ligendaeffe, utoptimé & pié hotat e-

n

tio virtüalis fufficiat, non tenen-

gregius Thomifta Sylvius. Nam fi qui

inten

lttwtia

tur, imó nec expedit repetere qua ora-

tantüm minorum malorum fcrupulis

a

yunt , licécin fine alicujus Pfalmi non

angerentur , in miajoribus veró efent ^

jofude

recordentur, an principium , vel przce-

laxi, culicem excolantes, & Camelum

lts 0

dentes Píalmos aut Verfus recitarint 5

glutientes ( quales erant Judai , non

licét enim repetant , plerumque zqué

audentes introire in Pratorium Pilati

M

fttt d)

enguítiantur. Eodem modo juvandi

Joan. 18, & tamen non verentes Chri-

Nit i

funt, qui anxiantur circa defe&um do-

ftum innocentiffimum , etiam ipfo feflo

dm t[.tey

loris de peccatis in Confeffionibus pre-

Pafche- ad mortem quatere) hi aliter

t

teritis,

tra&andi effent , tnonendo , ut & gra-

ctt [j

Septimum remediumeft, Ut creduli-

viorum peccatorum (quæ committunt

itim

& non curant) fíibi conícientiam fa-

tasilla , qua fcrupulofus credit aliquid

fimer

noneffe peccatum , v, g. dum credit fe

ciant , eaque tmagis devitent,Sacramen-

Vlfem

hunc Pfalmum oraffe , hoc peccatum

tum peenitentia (epidis recipiants fimul

m

eífe confeffum, cogitationi venerez non

eis injungendo fpeciales & graviores

"t

confenfiffa, &c. habeatur pro certitudi-

pesnitenrias con

tra: peccata qua non £-

ftimant ,

uti deberent,

Idem eft de

ïkquo

ne,ut docet nofter Medina 1.2. q. 19. a.

Q

6. dub. ult, Cajetanus, &c.

Quiaquod

illis fcrupulofis , qui in przteritis reco-

[

apud ipfos eft credulitas , apud ipfos-

gnolcendis & futuris cavendis tepidi

|

li

f

met , fi fcrupulis impediti non. effent,

*

funt: talesenim a.q&iori- egent lixiviof

puud

L]

D

lia

iitor

llfe

Illdibüs

"hj

EX-

i

u

-

De dnfcimtia |

35

aj

agiedibeieoedis Dedftecientinditeidis

av

Guf

EX A M.ENSH

dbie

&

: doby

- De Confcicntia Probabili.

Pe

medii,

tj U/ERO I Quid & quotu-

tiva etiam habet in- i"nfelie&u a(fci&tienA

Ácrupe

€7

lex eft confcientia vel fen-

tis,' Hinc probabile quoad fe, (xpe

tentia probabilis feu opina-

eftimprobabile & falfums quoad nos., &

. deltà

aC

(s

€contra,

ip in

PX 7 -

Q

tiva, &.quz ac quot funt

principia probabilitatis 2

B& 3« Sententiam poffe dupliciter

fiotate

B a a

Probabile feu opinio vel

quoad nos:. effe probabilem, — Préze»

ml

fententia probabiliseft, qua habet mo-

íÍpeculativé , dum nim. ex probabili

( npii

tiva & argumenta aliqua, veritatem e-

motivo fertur judicium de re aliqua fe-

j det

jus fuadentia , cum formidine tamen

cundüm fe & abftradé fpectatá , feu noa

oundt

alterius oppofit opinionis, Ita S, 'T'ho,

coníideratis hic & nunc prudentiali ju-

T

1. p. q. 79. a, 9. dicens $ Oprnro figni-

dicio circumítantiis,

Secundo practi-

m Il

ficat. atium intelletlas qui fertur im u-

cé , quando nim, omnibus circumftan-

"i

mam partem. contraditlionis cum farnei-

tiis per prudentiam hic & nunc confi-

Yo f

dine alterius, — Opinto ergo feu fenten-

deratis fert intelle&us judicium de a&u

w lii

tia probabilis non habet evidentiam, fi-

hic & nunc exercende vel omittendo,

u

cut fcientia: nec certitudinem fpecü-

eo feré modo quo dictum eft de dubio

i

moiti?

lativam, ficut fides Theologica, fed me-

fpeculativo & pradtico,

yian

ram veritatisapparentiam, & verifimili-

&. 4, Pracicé pro

bobils oduobus

aeriti

tudinem,

modis , feu ex duplici principio poteft

jt; r

&£, 2, Poffe aliquid effe probabile

effe tale,

Prim intrinfecé , id eft , à

ratione.

Secundo extrinfecé ; id efl, ab

gravïoï

tantüm quoad fe , quod non eflproba-

j 20 ,

bilequoad nos , & econtra: vel utro-

authoritate,

que modo fimul,

Probabile tantüm

Gen'eralit&r duö -fuät

m d

Sen[us. efl..

r

quoad fe eft, quod à' parte rei habet

principia probabilitatis ,. fcil, ratio ,. feu

dis f

fufficientia argumenta , propter quxei

rationes , ac motiva , à quibus defumi-

[ hx;u'lh

prudenter affenfus dari poffit , fed non

tur. probabilitas intriníeca, — Deinde

habet ea a&u in intellectu, eó quàd non

authoritas , feu fuffragia ac teflimonia

innotuerint. Sicut à pati de credibi-

Do&orum , à quibus defumitur pro-

babilitas extrinleca,

Dodcorum in-

lirate. noftrz fidei. patet in hominibus

rudibüs ab infantia in hzrefi educatis.

quam qui poft diligentem veritatis in-

Probabile quoad nos eft; quod illa mo-

quifitionem , id eft , poftaccuratum ftu-

dium,

-

j

7

s

TRJC?. ILPROOEMIAL. Exam.5.

34

dium , & diligens examen rationum &

no poffum fatisfacere duplici præc&p;to,

Aüæhv' g

fuudamentogum pro una& altera parte

nim. pro die przfenti & craftino, Quod

altertus

citra paffionem & culpam judicarunt a-

fic probatur à pari,

Poffum uno jeju-

Mi

é&umeffelicitum. — Prafertim fiex pro-

nio fatisfacere voro ; & przcepto Eccle-

maitp

fix'vel Confeffarii; Ergo funiliter, | Sed

feífo eà dere in fpecie tra&tent,

j v

& $. Rationesac motiva, quzfaci-

negatur Conícq.

Dixi, zz materia morum.

uiain

pait

unt probabilitatem intrinfecam , ex di-

quä [

Concertationibus Scholafticis argumen-

veríis locis feu principiis formari pof-

H

gita

funt,

tumá pari valde aptum'eft ad exercenda

ingenia.

dogi

Prim? ex lege ejufque explicatione

hii

acconcordià Doctorum circa illam.

QULERO Ii.

Faci.tne unus Author

(tfnUni

Secundó ex confuetudine , qua non

feu Do&or fententism practicé proba-

loytes,

bilem, & ut fit probabilis, requiriturne

Íolüm eft optima legum interpres , fed &

jf

(fi legitimé eft introducta) pro lcge

ut concurrat utrumque anté in R; 4. af-

tenetur,

iit, qu

fignatum principium , & quodnam cft

qz m

Tertio ex poffeffione , de qua Exam,

principalius?

»

pracedenti Q.. 7. & Q., 8, ubi often-

IL &, 1. Lequendo de probabilitate

ly,

fum, quomodo fit melior conditio pof-

extrinfeca,potefl vir doétus tirmá ratio-

filica d

fidentis,

r

ne ducus facere fententiam pradicé

t ad

4Artó ex neceffi

rate quzlegem non

probabilem, quando talis doctrina non-

dum fuit ventilata , & non repugnat

Wnpite

habet;& fepé aliquid lege pofitivá hu-

-—

Vpuent

maná illicitum facit effe licitum,

communi Doctorum fententiaz.

Imó

st

uzzto ex effe&ibus , damnis , abfur-

Hoc à nemine negari poteft,

'dis , qua operationem fequuntur , &

poteflinterdum in Ecclefia effe Do&or

4hr

eIrten

fecutura prudenter timentur,

tam celebris , ut cjus fola authoritas

multorum aliorum rationibus & autho-

itring|

Sextó exfine, naturá, aut propricta-

No,

'te alicujusobjedti,

ritati praponderet ,

ac fententiam

m

uid [entis de argumento. à pari,,

probabilem faciat, — Et talis efl Doétor

i

eftne illud fufficiens ad conflituendam

T

nofter Angelicus , qui unus prodecem

liz i

practicam proba

millibus computatur, ejuíque dogmata

zorum 2

.

äliratem in materia

Alexánder VILin Breviad Academiam

Vil

Q

Dico: | None

fl: ; finullis aliis argu-

Lovan. dato declaravit rzffima €$ in-

fnenüs adjuvetur , imó contra fince-

cenca[[a.

:

III. z. 2.

quí

ziorem morum difciplinam fervit la-

Ut homo rudis & imperi-

I

xandis confcientüis, Sit exemplum in

tus ( quiDoGorum hinc inde fentenrias

Acit

ila opinione quam Caramuel in fua

Ícire non potefl nec renctur ) formet

"T heologia. ( ut ipfe vocat ) fundamen-

conícientiam practicé probabilem, fuffi-

Drayj

Opinjo

tali, difputativé proponit, a& Alexander

cit authoritas unius viri , juxta itculpa-

m (

bilem prudentum exiftimationem, pii &

LA ;-I,, damnavit, Unico officio matuti-

doci

N

p —

X

De Con[cientía.

35

t

Tho. Ildephonfí, Goneti, & aliorum.

N

'

doAi,v. g, Parochi, aut Confeffarii , vel

o Qi

alterius.Nec hoc ab ullo negabitur.

'Thomiftarum contra Probabiliflas, qui

o HL

Ratio X,

'Talishomo confulens for-

pariterS.'Thomam ex cit, Quodl. & art,

o E

pro fe adducunt , fed cum injuria An-

t x

mat prudens judicium de affenfu , quia

in viro do&o & pio ratione do&rine

gel. Do&oris , cümibi' non habeat ver-

przfamicur veracitas in cognofcendo,

ba, quz illi proferunt his formalibus:

Qu

Potef] quisquam — ampletli | opsmianene

TRU

quà non poffit facilé falii, & ratione

pietatis przfumitur veracitas in dicen-

quam 4 Magiflro andyvit , iniis quaad

u:;rccr)z

do, quá fallere non velit, Ergo.

amores pertinent. Sed potiüs hac funt

Ratio 2.

Effet onus nimis.grave &

ejusverba: |Zm bis qua pertinent. ad fr-

s Al

communi fidelium praxi contrarium, fi

dem €$ bonos mores , nullus excu[atur , fs

du

homines, prafertim rudes , tenerentur

fequatur . erroneaim. opinionem — alicujus

titiCUT

plurium featentiasexplorare , & inqui-

Magifívi.

R d

: Rlu'iü.

rere, qui exillisreceptz, qua rejecta;

Quia fententia unius Autho-

nam à

quz communes , queíingulares. Er-

ris , communi aliorumrepugnans , eft

(e)

prafumptuofa & temeritatis vitio nota-

xbilitat

ta, . Naui velle plüs fapere quàm om-

n n

IV. Quid fi alicui puere vel puellz

tuflica dubitanti , an aliquid fit lici-

nes alii , temeritate non caret.

Hinc

praäieä

tum , ad Parochum vel Confeffarium

Alexander VIL, 166$. damnavit hanc

YT

non pateat acceífus, poteflne interroga-

propofitionem.

Sb Dber fit alicujus

'epug/nü

re parentes vel alium ruflicum , eorum-

jeniorts g modergi ,. deäet-opinio cenfes

y£

vobabilzs. :

que confilium tutá confcientiá fequi.

dunmodo "onm conffea

, In

ffirmo, ' Licét enim parentes forté

rejetlam effe à Sede —4poffolica.

Vide

- Dodi:

errarent , puella tamen excufaretur ob

Oppofit. poft. R, f. folvendas.

achorii

invincibilem ignorantiam,

&.4. Utopinio fit probabilis, debet

v n

Not. tamen hanc probabiliratem non

concurrere utrumque probabilitatie

x

effe (impliciter & abíolutà talem, ac re-

principium, nim,ratio & authoritas,

od

Ípe&u totius Communitatis , fed fo-

Ratio, Si opinio habeatrationes fed

jodedt

lim fecundàm quid & refpe&ivam,

non patronos íeu defenfores , fignum

eft, quód fint nimisleves, & nihil pro-

jogmi(i

nim.

Vrcfpc&u alicujus patticularis ic?*jo-

ijemd

taz.

bent: fi habet graves Authores , fed

7I

y, 3. S'iïngularis fententia five anti-

non rationes , non eft opinio fed fides,

qui five recentioris Authoris,quz com-

quz przcifé aflentitur propter authori-

13

muni aliorum fententiz repugnat, non

tatem dicentis, Ergo.

Ad conflituendam opinio-

n

facit univetfaliter pro communi ufu &

V. 85 $.

fot

praxi fufficientem probabilitatem , &

nem probabilem , fimpliciter, abfoluté,

J

)

: opinionem in praxi turam.

& attenta rerum natura , principaliter

Ita cim tutiori & probabiliori fen-

deíervitratio, feu motivum ex ratione

ib

,m, Pll !

tentia $, Tho, Quodl, 5,a, 10 Joan. à $,

i

Attamen defado & regula-

"

Pctitum.

-

riter

E 2

As

36

TRACT. E. PROOEMIAL. Exam. 3.

riter, precipue in moralibus, magis de-

4d 3. dift. min. . Si fpe&etur abfolu-

hbl

Ífervit authoritas,

té & fccundüm fe, ,C. min. , fi compore-

ttou2 ,

jovica?

Ratio 1. p. Quiaauthoritas in :ätione

turcum omni retró antiquitare , & to-

fundatur,^

tà Do&orum univerfitate , cui folus

mulmi

! Ratío 2. p. « Quiautriufque partis ra-

eontradicit, N. min. & copf.

pittin

tiones & fundamenta ponderare ac dif-

enmds

"4d 3. dift. ant. in quantum eft unius

cutere; longum tempus requirit, pau-

Do&oris, N.ant,, inquantum eadem

fro,

cis poffibile , imó imperitis eft impoffi-

opinioà pluribus aliis judicatur probae

f

]

bile : authoritas veroó eft obvia libros

bilior, C; ant;, & N.conf, Namcaufze

li

J

u

(

p

vel do&tos viros coníulere volentibus,

pix in omni jure, omniumque fenten-

fibti d

*

Ergo.

tiafunt favorabiles, &anteponendz,

Jigial

Oppono:1, contta R. 3.

Si-liber fit

Zdd 4. dicitur 1, retorquendo argu-

db

eenfuratus & approbatus , faltem tunc

mentum, Qued afferunt plures quàam

f

fententia unius Authoris eft probabilis

20. Authores , inter quos eft Angelicus

[ttdere.

pro communi praxi,

DoGor , qui unus pro xo. millibus re-

»

ldl

2, Sententia prob

abiliseft , que norn

putatur, hoc eff probabiliuss fed fic eft

d , h&

levinititur fundamente , fed authoritas

de fententia noftra, Ergo-hecnon tan-

[ (äg

unius viri docti & pij non eft leve fun-

tum eft tutior fed & probabilior: quam

Qtantg m

damentum; cüm cuilibet in fua arte,

unicé fequendam efle , poflea probabi-

ii d

quam profitetur,fit credendum.Ergo,

tur. .Secuudo dift, maj. quoad illam

o

3. Opinio particularis Do&oris,pro-

particulam , boc eff probabile , diftin-

,

étione data ad 2,

Tertio dicitur , mul-

babili ratione nixa , praferenda eft opi-

NU

nioni multorum , fi fitin favorem cau-

tos ex illis DD. loqui juxta fenfum R.t.

la fenm

Íz piz,v.g. in favorem valoris matrimo-

Vel de Do&ore , qui eft omni exceptio-

Áion con

nii , ut docent Hoftienfis, Abbas, Feli-

nemajor, ut dictumeft, effe D. Tho-

,

firprol

nus,Decius, Mafcardus, Ergo,

mam Aquinatem.

Faty

4. Quod afferunt plures quàm 16,

Not. i, loquendo de probabilitate

Y d

Authores, hoceft probabile; fed unius

extrinfeca , non effe pracifé attenden-

ln

gravis & pij Doctoris authoriratem fuf-

dum Doctorum numerum íed & co-

P hii

ficere ad . probabilitatem extrinfecam,

rum qualitatem , Ícientiam , eminen-

fiiprey

docent plures quàm I6. Authores à

tiam; poffet enim quis incidere in ta-

Ws d

Caramuele citati. Ergo.

les , qui promoti funt apud illos , qui

W&W

z4d 1, Negatur affumptum.

(eria

dicunt,

Aurum & argentum ejus ma-

V

Cenfores librum aliquem approbantes

neat apud nos, afinus laureatus rever-

m'onq

regülariter ion intendunt. omnibus

taturin patriam füuam, ^ Verumtamen

probal

fententiis in co contentis afferere pra-

ceteris paríbus przftlat quód fint mul-

ti.

Tapig,

&icam probabilitatem , fed tantüm te-

Af (

flàii ; quód non contineat aliquid con-

Not, . non effe mirum , quóàd inter-

tra fidém , bónos mores,;

dum. ereícat. numerus Authorum pro-

«

, & Ecclefis

- W:g'

c'-o'h(tithtiones.

babi-

N

De Can]l*ient;l;

37

iabf

babiliflarum in.favorem alicujus fen-

vet; fcu qua negat a&t-lm effe licit

m;

comp:-.rex

tentiz , dum in fuis fcriptis & libris fibi

ficenim tellit emne periculum («etiam

e, U

invicem adulanturfcfeextollunt , & ut

folüm materialiter ) ttansgrediendi lc-

cni f

muli mutuum fcabunt , aitGonet , ut

gem.

Opinio feu fegtentia

probabilior

patet in Diana & Caramuele,.. Primus

2

eftum

efl , que ( eó quód nitatur firmioribus

enimalterum deprzdicat virum doctif-

argumentis , five ex ratione , five ab

r x

fimum , acutiffimiingenii , non folüm

authoricate petitis) apparet conformior

r prà

fcholaflice & moralis Theologiz, fed &

ml

$

veritati, feuverior; & quó validiores

politioris literatura peritiffimum

*

e-

rationes, & quó graviores Authores pro

eftn

contra Caramuel Dianam vocat Ágnum

Íc habet, eó probabiliorevadit. — /4izzs

Deniz

Dei,cjui abftulit peccata -mundi per fu-

£uta dicitur que favet libertati contra

do a

um probabilifmum. Addit,quód qua-

legem , & dictat a&um effe licitum,

( qui

renti an hoc vel illud liceat, fufficiat re-

fcu non imponit neceffitatem abftinen-

gt

fpondere : Diana dixit. : Sed cavendus

di ab actione , eftque in periculo , ne

fibus t

hic eft lapisoffenfionis , & petra fcan-

Íaltem materialiter contra legem agatur,

dcel

d-ali ; ne nimiüm laxentur conícien-

9n n

ta,

cüm forté à parte rei talis actus legi di-

Quamobrem . confideretur ,. in

vinz non fit conformis, habeatqyie cunc

: quat

quanto numero fiat fententiz per Se-

inhoneftatem faltem materialem, excu-

tobali

dem Apofl, damnatz ; quarum damna-

d ia

toni caufam dedit.nimia fc

fante invincibili ignorantià, non impu-

*

gntiendi li-

tabilem ad.culpam. . Sicutecontra in-

dili

Ccentia,

honeflatem-formalem habet a&us , qui

mb

QUAEROI

II. Cmid fentis de fcques

Ícienter eft difformis legi.

um

a fententiz probabilis, concurrente vel

Hinc fenrentia minüs tuta 'fæpc eft

u

zion concurrente fententia aqué vel ma-

fimpliciter tuta , fi nim, fit fimul pro-

p.Tit

gis probabili ?

babilior :. fic enim caret omni periculo

Fateor, inprafenti letfi:o maximé

inhoneflatis faltem | formalis.

Ttem

ia

verum eft illud Pachymeri hift. lib. 8,

fententia tutior fzpe eft minüs probabi-

od

Theologis inter [e vixantibus , in periculo

lis, e

juíque oppofita feu minüs tuta eft

IT

€ff populus, — Quantz circa probabilita-

b

ilior.

proba

$icut in quorundam fen-

emint

tem inter Theologos fintrixe , abundé

tentia lapfusin peccatum mortale, habi--

eint

notumeft, & patcbicex dicendis. . Ad

tá copià Confefforis tenetur fub prace-

05,?"

omne periculum evadendum

pto ftatim confiteri

*

L

in aliorum fen-

u

VL Premitto , quódaliud fit, opi-

tentiatenetur homo omni . die Domini-

f m

nionem effe tutiorem , minüs tutam »

ca elicere contritionem. Qua fententis

muti

probabiliorem, . Tjiop. d;citur , quze

indubié funttutiffime , quia longiffimé

]

magis recedit à periculo peccandi , feu

recedunt à periculo peccandi , etiam

Deum offendendi. Vel, utalii expli-

materialiter, & tamen non funt proba-

]i

cant, eft illa quz favet precepto , & ftat

biliores , nec in praxi univerfali fer-

1 PIO'

pr-o, lgis obfervatione , ad quam mo-

vantur,licet fezvari poffint ; econira fen-

jdi

tentia,

E

TRACT. IL PROOEMIAL. Exam,5.

38

endi

tentia , quæ tenet , 'circumftantias intra

cum communi & probabiliofi fenten-

mum t

eandém fpeciem notabiliter aggravan-

tía S. Tho.Ql/OdL 8.a, 13. & 1. 2. q. 76.,

Pïæm

a. 3, cóhtra fingularem & improbabi-

tes effe neceffarió confitendas , eft rutior

tenti

& (utinfrà probabitur) probabilior fi-

lem fententiam W/endrochii Theologi

lg

mul. 'Exquo patet, quód effetutio-

Salisburgenfis, & rigidorum Janfenifta-

ibid

rem & probabiliorem aliquahdo qui-

rum afferentium , quód ignorantia , eti-

Qu

dem, fed non femper & neceffario in

am invincibilis à peccato: non excufet,

T

eadem conneétantur fententià,

& probabilitas (licet fententia probabi-

hisl

VIE Premitto 2,quod cum Goneto eft

liot non concurrat ) nunquam poffit

D

apud omries feré certum, poffe aliquem

effé tuta morum regula.

*

Ratio, Juxta communem pareemt

am,

iptt

licité & tutó fequi fententiam ex ratio-

d q

ne feu motivo intrinfeco fibi vifam mi-

altra poffe nemo tenetur , nec Deus id

*

*

fed in moralibus non eft poffi-

ftyii

nüs probabilem , attamen probabilio-

exigit

tinelt

xem ex motivo extrinfeco , feuexautho-

bile habere femper evidentiam & certi-

fadon.

ritate,ex qua fit certa moraliter , & ab-

tudinem. perfectam & mathematicam,

Tm t

Ergo.

foluté híc & nunc probabilior. Pro quo

hjusTy

videatur R. $.ad Q.2, Similiter quam-

Hinc Papa Alexander VIII. 1690,

qd i

vis non liceat fequi opinionem minüs

7. Decemb, inter 3I. propofitiones

damnavit & hanc n. 3.

INon . licet fequs

Kaif

probabilem in concuríu alterius cogni-

Yur W

t ut probabilioris : fitamen opinioin

opinionem vel inter probnbile: probabi—

RY

íe minüs probabilis, videatur alicui

lffimam.

Hic ergo Papa damnavit in

o

ufü opinionum probabilum nimium

probabilior, hon peccat eam in praxi

W ds

fequendo , quia excufat ignorantia in-

rigorem ; ficut Innocentius XI. Anno

1679. damnaverat extremum nimiz

Vf) dJ'Vl.w

vincibilis ; & ita contingere poteft in

ETU

difpenfationibus Papz circa vota folem

indulgentis & laxitatis , inter 6j. pro-

147

nia ac matrimonium ratum.

His pra-

politiones damnando & hanc n. j.

Wl (

miffis

Genevátim du probabilitate five iutrin-

Wt

VIIL z. 1.

Dum homo tenetur o-

fecá fue - extrinfeca. quantumuvts. tenui ,

miu

erari, poteft fine peccato fequi fenten-

modo 4 probabilitatzs finibus non exea-

[ l

tiam probabilem, quz dictar aliquid

tur , confff aliquid gimus , — emper

Ti

licité fieri poffe : quando facta (juxta

Pmdenter Agimus.

conditionesrei & períona ) fufficiente

IX, g. 2. Potefthomo aliquando (ine

Ut

M

diligentia , alia tutior & probabilior

péccato in opérando íequi fenrentiam,

Sq.

li

non apparcet ; licét forté hzc opinio

quam refpeátu alterius. judicat proba-

fit contraria & difformis legi divinz:

biliorem,licét non fittutior,feu licét non

Beng,

C.ad;w

modó hujus difformitatis habeatigno-

flet pro lege, fed faveatliberrari, lta

rantiam invincibilem, Quzan&quo-

robabilius T homiftz,

"fdlclm

modo poffit dari , dicetur infrà in Tra&,

^ Ratie, Quia homo non femper te-

M fit à

. dc legibus,Exam,;.n. 17. ltareneo

netur cligere id ,. quod à periculo pec-

Mm;g à

c.ïn

4988

T

d

Cl x * De Canfc*ienti?.

32

i fene.

eandi ftlagis recedit, fi non fit confo-

Sed homo videns äuas opiniones equé

TU

mum rationi & veritati , uti antea in

probabiles, eft dubius , quznam fit ve-

pramiffo prinio dictum cífl fieriiin fen-

ra,

Ergo ( cüm íciat , unam earum

yprod

tentía tutiori , minüs tamen probabili.

neceffario debere effe falfam ) non po-

Thohr

aníent

Ergo, ant,pat. tum in bino exemplo

teft tutà confcientiá eligere quam vo-

ibidem pofito, tum etiam quia aliàs fe-

luerit , fed , relidá cá qua favet liber-

inti &

1 exd

"

N

queretur , omnes illasopiniones , etfi

tati , tenetur ample&ti cain qu& favet le-

proti

improbabiles , velfaltem minüs proba-

gi, & hac efltutior,

biles (juxta quas plures contractus fint

Not. di&um axioma non tantüm fe

um pá

illiciti) femper in praxi effe fequendas,

extendere ad unum alterumve caíum,

utpotetutiores ,. quod tamen nullus af-

r

nec folüm effe de confilio , ut putant

c Daui

ferere. audet : quia per hoc tolleren-

Probabiliftz , dicentes, hominem effe in

T

tur plurima hominum commercia; vix

poffeffione libertatis, quà non eft fpo-

enim eft actio vel contractus aliquis , de

landusin dubiis, cüm in iis fit melior

» Kert

at

quo fion fit aliqua opinio damnans eum.

conditio poffidentis, ajuntipfi: fed ex-

Tum tandem quia fuprà in Exam. r.

tendit fe prefatum axioma ad omnem

hujus Tra&t, Q. 6. & Q.7. probavimus,

materiam, inqua peccati periculum la-

[ m

gfidot

quód in materia juflitiz in pari deli&o

tet, maxiimé mortalis , quod homo in

H

& caufa melior fit conditio poffidentis,

omhi cafu vitare tenetur, ni eternum

12

áta ut poffeffor , incipiens.dubitare, an

perire velit. . Proinde illud axioma eft

; j

moariti

ager v. g. fit fuus vel Cognati fui, ex

de pracepto naturali, quo obligamur

titulo legitimz pofleffionis poffit dubi-

noníolüm vitare ca , quz certó Deum

E

um deponere , nec tencatur eum dare,

offendunt , fed & quae' dubié. Czte-

y.

vel dividere cum Cognato, licét hoc ef-

r n

rüm quód non melior fit conditio pof-

fet tutius. Ergo.

fidentis in materiis aliarum — virtutum,

: p m

X, &. 3. Concurrentibus in matetia

extra juflitiam ,-neciniis ratione pof-

yuc p d

morali ( que fubeft periculo peccati ,

j m

feffionis libertatis liceat practicé depo-

preíertim mortalis) duabus opinioni-

nere dubium,

patet ex R. ad Q. 8. in

s i

us zqué probabilibus, tenetur homo

TM

hoc Tra&. Exam, t.

De Judicein cafu

m

eligere tutiorem,

Quz refolutio

£,

i

P

aqualis probabilitatis dicetur in hoc

tutior eft & probabilior , pro caque ftat

Exam. adQ.7.

u j

tanta authoritas quanta adducetur pro

XI. &. 4.

Ín omni materia moralt,

R, fequente, -

qua fübeft periculo peccoti, tenetur ho-

fect

Katio, In dubiis tutior pars eft cli-

mo in confdentia , reli&á fententià

"

/

genda, ut habet axioina Canoniflarum,

( [ifilm

miniüs probabili, qua libertati favet, fe-

c.adaudientiam, de homicidio, Vel,

qui probabiliorem concurrentem,cogni-

a

ut diciturc, Juvenis defponfalibus, —Z»

tam ut talem , quz favet przcepto, -Ita

bis que dubia funt , quod certius exifni-

fentio contra modernos Probabi]iftas,

/&m/;a Y

Mumus , tenere debemus, — Sub(amo.

avens

u

juxþa. quos quecunque ?pinio,'f'

libér-

'Cm'

us

TRA c-7.' II PROOE MIAL. Exam.3.

4e

mente S, Tho. Unde &madzus Guite-

libertati ( eo ipfo quód fecundüm fe

i Ecic-ï'

robabilis videatur, eo ipfo quód à viris

nius perpendens doctrinam S, Tho, cit.

ditir y

do&is defendatur ) poteft effe regüla

Quedl, 8.ait: Zec ff vera [unt , va

doärim

morurm feu operationis , etiam in con-

ppemmiþu': ex opiuione probabils,

utid;

XIIL, Angelico adftipulatur Doctor

ftriti

eurfu tutioris,aut manifefté prf)Babilio-

Yis.

Subtilis in 3. dift, 25. q. 1. n. 8; claté

Mi

Teneo hanc fententiam partim ut

inquiens : C babens duas opintones

- fellii

tutiorem , partim 'üt probabiliorem,

COBLTAYTAR [42

vplexus

ft , pericul[e fe

81

É

tum ratione tum authoritate. Fatentur

determinat ad unam , vifi ve. diligenter

R0A

infpetld ilam probabihórem agnofce-

multi Probabilifte , fuam fententiam

il,

ab intrinfeco quidem , feucxmotivis

re. Etin 4.dift. 11.q. 6. aitt/ Cv

Áitem

E

rationutm eífe minüs probabilem , con-

multis fit probabilior pars megatuva,

Ij

j

I

tendunt tamen eam fieri. probabiliorem

won fime peccato aliquis fe exponit d-

vnd, D

abextrinfeco , feu ex pondere authori-

Lio , fequendo affirmativam mings pre-

Tios(

tatis, Ergo inprimis concedunt , pofi-

babilem. Quid clarius ?

feintio

tam refolutionem effe probabiliorem ab

Inter eofídem Authores eft S. Bona-

ttt ln

intrinfeco, — Quód veró etiam fit pro-

ventura Doctor Seraphicus , Alenfis ir-

OT

babiliorabextrinfeco, videre eft in no-

refragibilis , nofter Cajetanus ingenio-

mPE[Pe[a

ftro Gonet in Differtat.

Theol. de opi-

fus, nofler S. Antoninus confiliorum

Mul

nionuf probabilitate art. 2. ubi eam

di&us, nofter Vincent, Baronius, noftet

ttker f

Matlinez de Prado,nofter Aravio.

defendens ajt, quàd nofter Mercorus,

qoty

eandem tenens,in libro de praxi opinio-

Addit his non folüi multos alios

Do&otes domefticos & extraneos , fed

ütys

num pro eá referat 20, Authores , inter

& praxin Rotz.Romanz & Congrega-

Theolog

quos eft nofler DoGtor Angelicus qui u-

Univerfitatem Pica-

Iffmgdu'

nus ftat pro 10. millibus , & hic Quodl.

tionis Concilii.

vienfem, Integras Keligiones ; Do-

fionem

$. a, 13. agens de. eo qui habet plures

Wicufy

Prabendas, hanc fententiam docet, De

minicanam , Sanciffimz Trinitatis,

"[ heatinatn,

Item authoritatem Ále-

Wi

quo iterum Quodl. 9.a. $. docet , qua-

füonem , an fit licicum habere plures

xandri VII, qui anno 165 f. in Gene-

gl

N

Prebendas , perieulefe determinari ,

ralibus noftris Comitiis Roma publica-

vit vorum ac defiderium fuum ad cate-

Ql

qnia ambigua eft , dum Tbeologs Theo-

ros noftros Theelogos (quotquot in

f

logis , €9 jurifle furjfüis imvemiuutur

P

contraria fentire.

orbe terrarum funt) deferendum , quo

XIl. Sed fi in concutiu fententix

fignificabatur , tedere Santlitatem fuam

t m

probabilioris, cognitz ut talis, liceret in

4

movarum, opiniounni bwjus — füculi h

Qüam

iliori

oraxi amplecti minüs probabilem , nul-

muteria. moral; , quibus. Difciplina E-

lum in hoc effst peccati periculum :quia

i

vangelica refolvinur , ac- con[cientits

Gf

per probabilitatem homo excufaretur à

cum gravi auimarum periculo dlludstur,

Pmbibi],

^f [

?6(?('2(0.

Ergo hzc fententia eft' de

weaximeque velle , à Theologis noftrth

D

ïlamm (

p —

-

De cohfc;gm;a.'

4t

t Gu

in Ec;)ä/ïæ faac' morbo lalerantis veme-

Tlog

mento ; quod aliquibus DD, vifum fuit

dium , opusparari ex- feueriori cj* tuta

prudens &'grave, Sed fundamentum

fun:, i

!

dottrina D. Tboma , quá bec morum li-

cujufcunque opinionis probabilis,etiam

tir Doit

ceutia , qua tndier

graffatur , gzug/z' cïaW

probabilicate tenui , 13llis DD. qui cam

terío cobiberetur,

h. .d

defenderunt ,. fuit vifam prudens &

.XIV, Adducit idém Gonet pro hac

opinimu

grave (ne dicantur à Probabiliflis eg-

refolutione Authoritates S. Scripturz,

íe imprudenter) licétaliis non videatur

od

dj

SS. Patrüm , Gregorii , Chtyfoftomi,

tale, - Sicut eriam fententia aliqua pro-

Bernardi,&c. quz in ipfo videantut.

u

XV,

babilior vidctur uni & nen alteri. Ergo

TU

In cjufdem. noftra" fententize

licet ' fequi ; vel. omnem opinionem

favorem przclariffimum librum anno

probabilem, vel nullam,

I]lgllfl'v"ll

1694. publici juris fecit modernus Re-

gt i

Ex quo cum predicto Gonzalez in-

verend. Prepofitus Generalis Soe, Jefu

fertur,quód licet moderna Probabilifta-

iW j*

Thyrfus Gonzalez , iü cujus Procemio

rum doctrina per decretum Innocentii

feu introductione n, 7. p£obat, ferten-

XL. non fit tacta, videatur tamen illo

$, Dont

tiam illam Probabiliflarum de ufu opi-

infirmatum ejus fundamentum à prio-

Jenfist

nionis benignzin concuríu probabilio-

I

'mgenior

ris perperam appellari Jefuitarum, tan-

yilionia

Ratie 2, Utaliquaoperatio fit licita

tumque abeffe , ut hzc do&rina prodi-

l sl

& honefta, requiritur , quód ultimum

'0!

erit ex Societate, ut potiüs cx Societate

j'idicium feu dictamen conícientiz, quo

os ii

prodierint primi ejus impugnüatores, ut

dirigitur , excludat formidinem , íeu

aitn. 9. imó perpaucos fore in Societate

fit morali certitudine certum de hone-

yot, H

Theologos (n.46, ) qui diftin&iüs in-

ftate & licititateactus , aliàs homo im-

Kusd

a D

terrogad , an liceatin praxi fequiopi-

prudenter ogit , juxtaillud Ecclef, 37.

Bnionem probabilem minüs tutam in

8 DC'

vnte omnia 0[7674 verbun UVeraX præc'e-

concurfu probabilioris , refpondere au-

dat te , C$ aste omnem allum confilium

poniu!

um b

deant , id nobis licere : fed: plerosque

Jfabile.

Subfumoe.

Sed qui relicta fen-

tefponturos,id nequaquam licere.

j t

tentía probabiliore in praxifeu inope-

XVI. Ratio 1, Defa&o non licet fe-

rando fequitur minüs probabilem li-

] Pub:u

qui fcntentiam probabiletn probabilita-

bertati faventem, non habet tale judi-

jadd

te quivis tenui & exiguá , ut patet ex

cium. Ergo peccat, Min,prob. Deil-

xqu

propofitione ab Innoc. X1I. daàmna

ta,PQ-

la opinione non habet intellectus judi-

nl

fia immediaté ànte R, 2,

Ergo nec

cium prudens & certum , contra quam

M:u?

quamcunque aliam in concurfu proba-

rationes magis urgent , quód fit falfa,

ii !

bilioris. — Vel filicet fequi áliquam, li-

j

quàm quód cx fuis propriis motivis fit.

cet fequi omnem. Prob, conf, Ideo Juxta

vera : Ícd ficeft de fententia probabili

.M/MW

Probabiliflas reli&a fentendia probabi-

in concurfu probabilioris, ut conflat,

j WW' N

liori licet in praxi fequi probabilem,

quia homo manifeflé experitur,fe vehe-

z

l

aliauam faltem , quia nititur fünda-

mentiusinclinariad affenfum fententiae

F

-

proba-

2

Tä.»:cr. 4, PROOEMIAL, Exem.3,

probabilioris, & exercité in ea cogno-

lüm ut motivum , &c.) probabiliüs cft

w

lore te

Ícit majorem verifimilitudinem , feu

ilicita: attamen de licititate actionis

t ef

veritatis apparentiam , & aliunde fcit

pra&icé certificor per judicium rcfle-

duas contradicterias non polfe effe fi-

xum; quodfi diverfis modis, v.g.

«um

mulveras, Ergo.

Prima reflexio fit formando hoc'ju-

tüino:

XVII,

Contra hanc Rationeni in-

dicium reflexum :

ui probabiliter in-

guma

furgunt Probabiliftz Pr;m dicentes,

cedit , tutó incedit, fcu qui fequitur.

OY

eam laberare quadam ignorantià , nim,

fententiam probabilem , tutó operatur :

T

diflin&ionis, quà benignioris fenten-

fed licét fententia oppofita fit probabi-

pl

tiz Patroni fententiam probabilem di-

lior, mea tamen , quam fequor , cft

DPl

ftinguuntin eam , quzeft certó proba-

probabilis. Ergo tutó ago.

)flïi:uqui

2,

bilis, &incam quz eft felüm probabi-

Mihilicitum eftid,quod pruden- ;

qiads,

Prima, dicunr , eft,

ter judico , & quod muldagraves DD.

liter probabilis.

li Tioe

quam effe probabilem eft certum ? Se-

Íentiunt licere : fed hanc fententiam

Áh^.

l

cunda ,

iam effe probabilem ,. folüm

probabilem pro praxi prudenter tenent -

l

Certitüdinem in

ri-

ita pet

eft probabile.

multigraves DD. Ergo.

hquefl

ma , quód fit probabilis , dicunt defu-

3, 1n dubiis melior e

ft conditio pof-,

NT

mi , tumex fundamentis, quibus inni-

fidentis : fed in coni&tu féntentiarum

&l

titur, tumex DD.quicam tuentur, &

fum in poffeffione libertatis mex. | Ergo

TO tj

offum ample&ti fententiam probabi-

fimul ex czteris (faltem pro majori nu-

Ws (X*E hon

mero ) qui etfi oppofitam teneant, affir-

[

e

m mihi placitam,

f5 v

mant tamen eam effe probabilem. Opi-

4. Lex non íufficienter promulgata

qui d

nio folàüm probabiliter probabilis , a-

non obligat, íed lex prohibitiva con-

! lamma

junt.,-efl, queab aliquibus DD. non

traclüs, qui fecundüm probabilemfen-

il

r

1ané pluribus defenditur , & à cxteris

tentiam non eft ufurarius ,. licét fccun-

Pt f

faltem ut plurimüm non judicatur pro-

düm probabiliorem talis fit , non cft

Yal

babilis, Primam fentunt licere fequi

fufficienter promulgata , quia inter

in cencuríu probabilioris , non fecun-

DD, controvertitur. — Ergo non obli-

ia

dam,

Wy

gat. Er

o

go contra legem poffum fequi -

Secuudo infurgunt dicendo, quód ad-

fententiam probabilem libertati faven-

-

Akjfcu'

duéta ratio folüm probe't, judicium fpe-

teni,

UT

culativum & directum noncífe certum

f. Idem judiciu

iu reHe;zum þot*e&

Diten

fieri de ignorantia lcgis , eo ipío enim

&c operationis licititate , attamen judi-

I)

cium practicum & rcflexum de ea effe

quód lex difputetur, anextet, ejuscxi-

H [

ftentia non cft certa.

Sed

N

moralitercertum. — Licétenim in con-

dj

€uríu fententiz probabilioris fpeculati-

XVIIL. 24d 1. Impugnationem in-

Qd (

vé & dirccté judicem , hacactio (v.g.

ftaurando datam Rationem R, quód di-

ïefïïoaj ]

pingere in dicfeílo , offerre pecumiam

C&am diftin&ionem non ignoravcrim,

W

Ij

L

probencficio, non utgrctig-m, Ícd fo-

fed probé noverim cam nihil evincere,

icc

*

"

Be .Caigfi'z'mtz'd.

4*

xbilts 4

gec argumentum lolvere, fed in fuo ro-

"44 3. oftenfutn eft fuprà, quód maj,

Ite ao

bore relinquere. Nam inprimis cer-

tantüm fit vera in matcría juflitie , &

dum vj

tum eft, quód omne probabile fit in-

non aliarum virtutum.

$ W

certum, . Ergo certó probabile eft cer-

4d4.c $. N.min.quomodo enïgi

do hr

tóincertum, EÉcce quàm incertum ar-

eft poflibile , quód tibilex non (it fuffi--

abilitri

gumentum , quod objicitur, Deinde,

cienter prosmulgata , aut quód habeas

üi feur

dato, quàd fententia fit certó probabi-

ejus ignorantiam , fi tu ipfe judices,pro-

yopttr

lis, non tamen- per hec excedit fines

babiliuseffe , quód extet.

Undelicét

i probib'.:

probibilitatis, nec tollitur , quód ratio-

DD. de legis exiftentia difputent , (i ta-

[rgur, d

ncs contra eara urgeant illam magis effe

men aflerant, & tu cum eis fentias, veri-

falíam quàm veram , ut magis patebit ex

fimiliuseffe , quàüdextet, inexcu(abi-

d prudc:.

dicendis,

Etgo Katio noftrà manet in

lises.

fuo vigore,

t Di)

Ratio 3, proR, 4, — Quod mediat T

(rarentaz

ter duo extrema , fi uni comparetur,

itet a

"d2. lm Pugna—tionem R, cotnmitti

inca petitionem principii, quia hoc eff

videtur effe alterum, fic Angcli qui in-

inquzítione, acdifputatur, an hoc ju-

ter Deum & hominem funt medii, com-

(itto p

dicium reflexum, prout ibi primo modo

parati Dée, funt materiales, comparati

yennanut

*

explicatur, fic moraliter certum,

Quo-

nobis ,. funt immareriales

*

tepidum

x g

modo enim peffum moraliter effe cer-

comparatum calido videtur effe frigi-

; p

tus de honeflate a&tüs , fi oppofita fcn-

dum, comparatum frigido,videtur eíle

calidum,

tentià videatur mihi cértior & verior,

Sed opinio minüs probabilis-

ïmmuïgifl

quz dicit effe illicitum ? Unde nego

mediat inter improbabilem & probabi-

"

illam maj. ari probabiliter incedit , tutà

liorem. .Ergo licet comparata impro-

bilmit

incedit. — Veldift, non concurrente op-

babili, probabilis videatur ; comparata

[ bt

politá fententia moraliter certiore ac

tamen probabiliori , cenfetur impro-

u d

verifimiliore, C. , eá concurrente, N.

babilis,

m intä!

Ex quo patet ad

XIX. Ratio A. (Liu' atnat periculum,

j d

nem.

primam rc*fl-exio-

peribir inillo, ideft, quife committit:

woüum fgqä

: periculo peccandi , peccat pro quantita-

"d [ecnndam dift min;

ut pauló anté.

al

te culpz mort. vcl venialis : fed qui re-

Unde temeritas eft & . non prudentia

li&à fententiá probabiliori , co

o

enità ut

nifi carais (quz flultitia cft apud De-

curi Pülm

tali (prafertim fi fimul fit tutior ) fe-

um) ample&i partem minüs verifimi-

01 f()n

quitur minüs probabilem & verifimi-

el;

guf-f[»

lem, quando ad(unt majora fundamen-

lem , committit fe periculo peccandis

ta ad judicandum, quód fit falfa, quàm

ut patet ex dictis, prafertim ad fecun-

n

&quód fit vera :/ quàd divinz legis trans-

W[ltm

dam reflexionem Adverfariorum, '/F.r-,

h qüüd j

giefloni fit propior quàmab cá remo-

O,.

üor,

nor

?yf(fmi

dt'

Profccdté res hac Pgricuk)fa'

Katio s. fit puré moralis & ad homi-

g

LU

nem ex nominato Gonzalez. Qyi recte

]

k

epera-

Mieme

TRACT. Il PROOEMIAL. Exam.3.

um a

tom a/"jorþi,w ut fe&areris fententiam , cu-

eperatur , poteft coram fupremo Jadice

dinod

juftam iuz operationis defenfionem

jus fundamentum tibi apparuit minüs

verifimile ? Ergo non motus es ad

Miit

epponere , & modum fuum operandi

defendere : fed hoc nequit is, qui fe-

fectandam fententiam tibi favorabilem

aQ

i

yuitur fententiam probabilem rcli&tà

à momentisrationis , neca pondere aü-

s ld

robabiliori,cognità ut tali. Ergo.Min.

thoritatis, quia ipfe agnofccbas majus

H

authoritatis & rationis pondus in fen-

prob. Judici interroganti, cur fecutus

Tl

l

fit fententiam illam , maximé fibi favo-

tentia ftante pro meo pracepto & lege.

Ajll

J

i

Ergo inoperando non meam legem &

hg

rabilem , cüm viderit, oppofitam effe

Árnti

abíoluté & fimpliciter verifimiliorem

voluntatem fed carnem & íanguinem

'confuluifti.

fmi f

authoritate & ratione , firefpondeat,

Cur habens urgentiffi ma

Domine fe&atus fum illam opinionem,

fundamenta ad tibi períuadendunr, ve-

gehb

t ed

quia 12.. Authores graves illam ut gra-

ram effe fententiam, flantem pro mea

lm

vem docuerunt, ftatim Judex opponett

lege, fe&tatus es fententiam tibi favora-

bilem , quam effe falfam illafundamen-

i J

Serve nequam , hzc tibi refponfio non

fislerz]

proderit. — Quid referebat ad . fecurita-

ta tibi urgentiffimé fuadebant , & pro

«ujus veritate minora tibi fundamenta

frantmo

tem tuz confícientiz fcire,quod 12. Áu-

& Dbj

thores contractum illum | defendebant

apparebant comparativé ad fundamenta

gtl

ut licitum, fi fimul fciebas 2o. gravio-

alterius € Quid ad hzc refpondere po-

res docereillum effe illicitum, & autho-

terithomoille ? obmutcefcet plané , (*

PURYIS

]

ritas illorum majoris eracapud te mo-

omnuis iniquitas oppilabit os fuum. — a

kn*».pcx (

ille.

Yj

menti, cur minorem authoritatem ra-

XX. Hujus examinis & judicii rigo-

Tuütq

jori pratulifti ?. nonne fciebas , facilius

li

effe , quàd decipiantur 12. quàm 20,

rem expertus eft ille Philippus Cancel-

fiotiyal

Do&ores ? Si refpondeas : Domine,

larius Parifienfis ,. relictà probabiliore

& tutiore fententiá fequens probabilem

gt ac

fecutus fum opinionem illorum 12.

Do&orum , quia nitebantur fundamen-

& minüs tutam de bencficiorum pluta-

plb

litate,

qi ( ut graviffimi Authores

i

togravi & prudenti , utpote quo moti

Ícribunt) in agoneexiflens, admonitus,

Lv

funt ter viri fapientes & probi , ftarim

Deus reponet:

Serve nequam , exore

ut hancfententiam dimitteret , & oppo-

.dflegih

fiam amplecteretur , dixit , velle fe

&N

tuotejudico, nam illud fundamentum

experiri vim probabilitatis opinionum,,

Nvl

ideo fuitgrave & prudens refpectu illo-

QMW

rum DD, quia ipfis apparuit verifimi-

& videre , an hac fufficiatad damnatio-

lius fundamento fententiz contrariz ,

nem.

Expertus cft , nam poft paucos

Duber

tibi autem. econtra fundamentum fen-

dies apparens in fpecie tctrz umbrz Epi-

fem p

pf

tentim contrarim apparuit abíoluté &

Ícopo Parifien(i, teftatus cft, fc effe dam-

natum ob tres caufas , & inter hasalle-

ha

fimpiciter , ut fentibiliter verifimilius.

Cur ergo contempfifli íententiam , quae

gavit fequelam probabilitatis de plurali-

ob

in tua zflimatione nitebatur fundamen-

tate benefiiorum, Qua experientia

-

De Co»nfsz*mtia.,

4;

i d

utinam multos cum effc&u tetreret , üt

j. Quod licet in fcholis docc&, hoc

Tüit g

alieno damno faperent.

licet fequi , & aliis confulere: fcd opi-

Qus ed

Ratio 6, videatur in probatione R.

nionem probabilem licet in fcholis do-

ordia

ad Q. 8. n.29. in hoc Exam.,

cere. Ergo,

od

Ratio 7. videatur in prob, R, ad Q.

'6, Eadem eft ratio de fententi

apro-

bas m

9. ibidem.n. 30.

babili ac de probabiliori : fed licetfequi

i

lus n

XXI. Oypono 1, contra R. 4. Omnes

hanc. Ergo & illam. Prob, maj. Sen-

'Thomiftz Dominicani jurant in- verba

to &l

tentiáà probabilior etiam non habet om-

Angelici fui Magiftri : fed funt Thomi-

nimodam certitudinem , nec excludit

1 l:ggml*;

ftz Dominicani, qui tenent, quàd licéat

fnydtt

formidinem de oppofito. Ergo. Conf,

íequi fententiam probabilem reli&à

trgen'ti[ämz

pat. quia ideó diétum eft non licere fe-

ndür, Y«

robabiliore , ur Joan. à S, Tho, Bar-

ui fententiam probabilem.

thol. Medina, Ildephoníus, &c. Ergo

ff PIO ls

z

7, In dubiis melior eft conditio pof-

ibi Rol

haceft mens S, Thomz,

fidentis : fed (ententia Probabiliftarum

uodama

2. Jugum Chrifti fuave eft & onus

jam multorum annorum tractu efl in

ejusleve;Matth. 11. Item mandata cjus

( &

Po[fcfïïone, Ergo.

ndamot

gravia non funt, I, Joan. £. Sed fenten-

XXII. 44 1, vide folidas Thomifta-

ydata

tia Probabilioriftarum imponit jugum

rum vindicias in noftro Contenfon

grave & fcrupulis plenum, onusque im-

ondertqe

Tom, 3. Differt. 6. cap. 2. ubi folidé

portabile , imàimpoflibile ; quis enim

p!anä t

oftendit , injuriam 'Thomiftis facere

um D

femper poterit judtcare , maximé fi de

eum, qui probabilimtis Authores , aut

indocus , vel mediocriter do&tis loqpa-

defenforeseos nuncupat; tantam, qua

murjquz fententia fit probabilior ? de-

udici rigflæ

berent enim omnes rationes , omnia

nunc graffatur , laxitatum colluviem

ys C

nullo veterum'Thomiftarum tcftimoniO

fotiva & authoritates pre & contra ex-

fobabf[füff

fulciri , fed expreffé damnari abomni-

u[obluäï

pendi ac librari ; quod Pauciffimis eít

poffibile. E:go,

bus antiquis S, 'Thomz Difcipulis, quos$

um i?

4

ibiadducit, probatque omnes Thomi-

P

ura inquiunt ; Opinio benignior

i Autho,'i

flas ufque ad finem Saculi decimiquin-

daonit

& fuavior praferri debet, l, benignius,

ti nofirz fententiz addictoseffe , & de

Íf. delegibus, Ergo.

, U

Angelica Dominicani Ordinis Schola,

. Non tenemur ampledi id quod

: vde

fi melius, fedfufficiramplecti id quod

ejuíquefenfu, non effe ferendumjudi-

pinioi

cium cx fingularibus privatorum honmi-

eft bonum , quia aliás nemini liceret

du

num, &juniorum DD. fententiis , fed

nubere , fed deberent omnes Religio-

OW (

mem profiteri, quia ftatus religiofus eft

cx Thomiflis antiquioribus, utpote ipfi

j

j

Angeiic

o Praceptori vicinioribus, Unde

perfe&ior: fed quamvis id , quod eft

"

d

dif. min,

fed funt Thomiftz ; pauci &

probabilius, fit melius ; quod tamcn

i hmh

probabile c, bonumeít, Ergo

junioreg Vranfeat; multi & feniorcs ac

jglin

: íufü-

*

&it,

faniores,N. min. & cont.

D

j

F5

yt

ii

46

TRACT. Il. PROOEMIAL. Exam, 3.

Dixi, £ranfeat,

Quia etíam pauci

malé fuadendo ex malitía vel ïnägli Cf

d quo

illi. 'TThomifiz (inter quos funt tres

tia, Rufticus v, g. aut vetula , confu-

lions f

&li nominati ) tot claufulis , exceptio-

lat fuum Parochum aut Confcffarium,

nibus , ac Regulis fententiam fuam af-

ut di&um eft ad Q. 2. ante R. 3. in hoc

ficiunr, ut re ipíi à fententia noítra

Exarm.

ui fi forté erraret in. confa-

fenpt

tetel

non differant , fed fequelam fententiz

lendo , confilium petens & juxta illud

fuo jjudicio verifimilioris tradiderint.

agens ,—effet in confcientia exewíatus

fidilos

Sxpeenim aliqua opinio fpecificativé ac

ipfe autem Confeffarius, fi fibi non fi-

diiget

deret, deberet ea de re doctioresconfu-

li

iníe eft minüs probabilis , attamen ut

j

fubje&tivé exiftens in. mente operantis

lere;

tj du

citra culpam videtur magis probabilis

XXIIHI Sihomo rudis confulat duos

i

ex motivo , quod fuo judicio pravalet

Cenfeffarios, quorum unus dicit rem

M chl

motivis fentendz oppofitz ; item fen-

effe licitam , alter illicitam , fequatur

quzdicit,q

tentiz,quz uni mogis,alteri videtur mi-

fententiam illius, cujus authoritas in

ddi,

nüs probabilis ; aec enim eundem in

ejus zflimatione przvalet , iflius enim

gdo

quovis intelle&u habet ftatum.

fententia erit quoad ipíum verifimilior

]m me;

z 4fd 2. Imprimis objecto textui oppo-

feu probabilior, five fit pro, five contra

t : [

no altium ex Matth, 7. ubi dicitur quod

Caterum uc vir do&us huic

d del

legem.

t arila via €9 augufla porta que ducit

obligationi faciat fatis , non requiritur,

d vitam

*

*

effcr veró lata & omnino

ttis e |

quód omnes rationes anxié conquifitas,

lu

ampla in fententia - Probabiliftarum.

pro & contra libret, Authores utriuf-

t aj

Caterüm jugum Chrifti& ejus manda-

que fententiz diu & (crupulof? expen-

jl

ta, utexplicat $, Aug. son. [unt. gravia

dat quantz fint auchoritatis , fan&imo-

rf*ilcmpt

ananti, [cd nou amanti gravia [unt.

$i

niz , ac pietatis, ( hocenim effer onus

Tat,

quz in eis fit difficultas , uti eftin dile-

grave) fed fufficit , quàd fa&tá diligenti

- Utyd

&ioncinimicorum , in Confeffione au-

veritatis inquifitione , & fundarnentis

At i

ricular , &c. merira Chrifti nobis col-

utriusque fententiz expenfis , hecíen-

It eg

le&a & parata cam alleviant.

tentia (licet fic benignior & libertati

g

Deinde N. min.

Nera0 enim negat,

faveat ) ipfimanifefte appareat verifimi-

At |

quemlibet hominem doctum & indo-

lior,

j

& ,

&tum, promodulo fuo , & juxtafuum

Unde obje&io folüm probat, non te-

Og

captum teneri fufficicntem adhibere di-

neri nos ad fequelam fententiz proba-

pl

ligentiam , an rcs quam vult exequi (fi

bilioris, quz abfoluté & in fe fit talis,

Thintg (

dubium vel fufpicio mali de ea illi oc-

ad hoc enim requireretur di&à ratio-

jlsipfl't'gl

currat) prohibita fir necne ? quam fi

num & Authorum libratio : nos verà.

T:?l;þ

adhibeat , legem implevit, à peccato ,

contendimus folüm de ea , qua nobis

UV I.ndf ;

faltem formaliexcufatus, Virindo&us,

ratienabiliter apparet probabilior. $i

"igmmin

ut huic obligationi latisfaciat , debet

Confeffori in ipío Confeflionali ex im-

N

lia

g(;mfuläre doctos, fibinoníufpectos de

provifo cveniat cafus, circa quem tam

|

Y

*

cité

"

1 (]ll

w

A

-

| Be Onfisentia,

47

1 nägïigq.

eitó quoad fequelam opinionis probabi -

cularicafu , non prævifo, nequir)'uxra

"MT

lioris fe refolvere nequeat , diffcrat &

M LE

verborum rieoreim obíervari , ut pate-

hfs furur

pesnitentem redire jubeat.

bit in Tract. 6, de Icgibus, Exam, f. n.

p

N

d 3. R. 1. Regulam exponi in 1.

88.

tf od

femper, ff. novitas, de Reg, Juris, nim,

«fd 4, dift, min. pro 2, p. — Probabile

juta d

tenere in dubiis facti feu deli&i, v. g.

eít bonum , przciíó ac fecundüm fe

eutlis,

faGi homicidii, & in infligendis poenis,

fumptum , feunon concurrette proba-

fbi ii

aliisque cafrbus ibi expreflis; quiain du-

biliore., C., concurrente illo, N. Patet

Qres ol

ex anté di&is ad i, & 2. reflexio-

bio reo favendum potiüs/efl quàm acto-

rj, ut di&um eflin hoc Tra&. Exam. r,

nem,

Yfulst

ad Q. 6. Regulá tertiá. Id ipfum pa-

"44 £. dift. min, eodem modo,

Vel

dicit t

tetex Regula fecunda ibidem adducta,

pauló aliterfic: Si illa opinio Profeffo-

quz dici,quód in. dubiis tutior pars fit

fcquat

ri appateat verifimilior quàm oppofita,

yoritas 1

eligenda , tutius autem eft , favere reo

C, min, ; fecus, N, Dixi enim antea,

lius efut

quàm actori ; fienim faveo atori , ex-

quód opinio, qua unias judicio eft mi-

vimig

pono me periculo condemnaandi inno-

nüs probabilis , alterius judicio inter-

ive coltt

centem ; fi reo, fum in periculo abíol-

dum fit probabilior.

ydus l

vendi delinquentem 5 fecundum veró

XXIV, — 446, N. maj. ad prob, dift,

tutius efl primo,

Sicut faciliàüs ,Deo

fcquititlm

ant, Non habet certitudinem fpeculati4

poffumus reddere rationem de exceffu

vam, C.practicam, N. — Eftergo diffe-

ul

«5 Qf*

in mifericordia quàm de nimio rigorc

rentia inter Probabilioriflam & Proba-

juftitiz

*

^

f eqt

Deo enim proprium eft miíc-

biliflam , quód primus facit quantum

fundunt

rerifemper & parcere , uti Ecclefia o-

eft infe , fequendo fententiam quá ve-

Iat,

yefttont

rifimiliorem non invenit ; qui autem

idligis

Secundo dico , Juriftas non in eodem

facit quod eft in fe, feu quantum poreft,

feníu intelligere opinionem benignam,

licét erret , in omnium fententia excu-

adamanti

in quo eam inrelligunt Theologi : hi

fatur ob invincibilem ignorantiam. $e-

ha fet

y od

enim per eam intelligunt opinionem

cus eft de Probabilifta- qui ultro fateri

faventem libertiti & concupifcentia

debet , veritatem magis urgere contra

contralegem : Juriflz veró intelligunt

fe,quàm pro fe.

;f *

opinionem piam , id eft, faventem cau-

Addi poteft,non nocere , quód nec

fis plis, teflamento, Religioni, Sacra-

tiz p

"

Probabilioriftaomni formidine careat ;

J

mento, Orphanis, viduis, cgenis, pupil-

vult enim Deus , ut in timore & tre-

f ii

lis,peregrinis.

more Operemur falutem noftram : aft

A

tnajores$ conícientia remoríusmeritó &

: p W

Tertio dice, fenfum effe , quód leges

fubinde patiantur Epikciam, id eft, be-

rationabiliter psti debet Probabilifta;

"

nignam interpretationem , attendendo

quia non facit quantum eflin fe, expo-

:büior'. :

yule !

otilis ad mentem quam ad verbaLcgis-

nitquefe periculo formalis peccati , ut

)u

- athis , quando inin-l. in aliquo par-

CceDflat cx dicus, Ime illi objectio

qü(

gl

piobar

48

TRACT, II, PROOEMIAL, Exap. 3

robat nimium , nim, nec probabiliffi-

probabilior. Pro qudvidexdïcendaad

kec f

.ir.inhocExam,

fum ;

mam fententiam fequ; licere ; ob ean-

dem rationem,

Ra&o, lllafolàm opinio eft pra&icé

gonux

trum.

A . dico 1. ex fupradictis confta-

probibilis, ex qua poffum formare cer-

tam conícientiam de honeflate, & depo-

te; illam regulam folüm habere locum

qi

in materia juftitiz , nonaliarum virtu-

nere practicam formidinem de formali

& proba,

tum.

inhoneftrate operationis: fed talis in

quawnql

Secundo dit, maj. Sifit poffeffio Ie-

propofito eft fola opinio tutior,

Erge

hn

itima & quieta , utpote quz fola titu-

hzc íola eftample&enda, — Min, prob,

if

Formalis inhoneftas in hoc ca(u confur-

lum facit, ut dicetur in Tract, de Jure

d

gitex proximo pericule damni proximi

fi iO

& Juflitia, C. maj. fecus, N, maj. & fic

dift, min, N, conf; Probabilifmus au-

& invaliditatis Sacramenti , vel fimili

aliztio

tem nunquam fuit in poffeffione quie-

capite : fed qui in cafu notato non fe-

ktnpofi

ta , (ed ubiqueterrarum à viriserudi-

quiturfententiam tutiorem, committit

fdeten

d-

A

tiffimis & fanctiffimis, Epifcopis , P

Íe tali periculo proximo , cüm non fit

ttpactp

rochis, Doctoribus, S&c.fuit turbatus,

certus , ne ex fua aCtione fequatur dam-

prücadlum

oppugnatus , imó é diverfis Dicecefi-

num vel invaliditas Sacramenti.

Ergo.

Chrft, d

bus profcriptus : uti ad longum often-

Maj.prob. Eadem lege charitatis, juiti-

fhüt vitar

ditnofter Contenfonius cic, Differt, 6,

tiz, velReligionis, quà damnum pro»

ul qu

£. K,

xim1 prohibetur, vel veri ac certi Sacra-

hia ise

)U.ERO IV. Nonne funt aliqui

menti confectio przcipitur , etiam proe

CUv

hibetur proximum periculum damni

o

cafusin quibus benignioris fententie

Patroni nobifcum tenenr , fequendam

inferendi , aut verum Sacramentum

QUe n

non conficiendi: [ed datur certa cha-

effe probabiliorem actutiorem ?

&b

XXV.&, Sunt; nim, fi queftio vcl

ritatis, juítitiz , vel Religionis obliga-

ii

opinionescontrariz verfentur citca va-

tio ad damnum proximi vitandum, &

Wi

lorem Sacramenti,aut exifltentiain facti

ad verum Sacratnentum conficienduttt,

ii

deli&ti , v. g. homicidii , quod à talt vel

& pro certá lege flat poffeffio. Ergo cti-

Wt

tali effe commiffum alii reftes affrmanc.

am eft certa obligatio a

tgfxa:qqf

2

ericulum.

'd' vitandum tale

alii negant,

Dequo vide anté di&ta ad

m

3.oppofit, Item ubi ibtervenit fpecia-

QUJERO V, Quam fententiam te-

Ts

le praceptum charitatis , juftitiz , vel

netür fequi minifler Sacramenti in con-

al

fedtione ejus ?

Itd;

Religionis , quo tenemur abftinere ab

h

actione, quà próbabile proximo, vel in

XXVI. ,

In confe&ione Sacra-

D)

jl

temporalibus, velinípiritualibus, pe-

fenti extra cafum neceffitaris non licet

Tirguy, ;

riculum ingminere pravidetur : tunc

uti materiá velformá probabili, incettá,

&DC C

€nim Ádverfarii nobifcum fentiunt, te-

vcl dubiáà , v, g. in adriiniftratione Bap-

ibplcre

nendam effe partem rutiorem, quzífo-

tifmi adhibendo aquam rofaceam , v€

Mi

cerevifiam valde tenuem-'( pofito quóc

'IMQ Pæ

lain tali cafni cft practice probabilis , &

E

De Coe[cientia..—

49

-&ic&ndm

hzc fit tiateria dübia) aut hanc for- — tur, quöd,üquïsfacerdoä habeat ]uris;

dictionem folüm probabilem , cum tita-

mam, quz éfl dubia : Baptizo te in

e&pxa&i&?

nomine Chrifti : fed citca Sacramen-

lo colorato à legitimo Superiore colla-

ETE G

torum fabflantíam tenetur minifler fe-

to , necdefit aliquid ex jare divino re-

o kp.

quifitum , valideabfolvat.. .In quo ca-

qui fententíam certiorem , tutiorem,

de forni

& probabiliorem. . Quod verum cft de

Íu Ecclefia feu Papa fupplet defe&um,

d ul

quocunque Sacramento,

id eft, tribuit Jurisdi&tionem.

o n

Rarí. Tum quia oppofita fententia

Oppeno.

Ergo in aliquo faltem cafi

Vin, prà

inter 6j. ab Innocentio XI. damnatas

juxta Probabilioriftas licet alicui (nim.

at conte

eff prima. Turm etiam quia valot Sa-

di&o Confeffàrio ,. qui & ipfe fors Pro-

ii r

cramentorum non dependet à niorali

babiliorifta eft ) fequi (ententiam pro-

d d

zítimatione miniflri , fed requirit phy-

babilem defua Jurisdi&tione.

3t0 DI i

ficam pofitionem eorum, quz à Chriíta

«4d boc K, fub dift. fententiá prob4-

committi

!

Junt determinata.

'Tum tandem, quia

bilióre cencurrente,N. ; fecus, C, Vide

j l

ex pracepto Religionis tenemur cavere

dicenda lococitato.

m

peticulum — fruftrandi

inftitutionem

;uluxx&.- !

QILERO VI, Quam fententiam te-

u b

Chrifli, &ex przcepto Charitatis tene-

netur fequi Medicus vel Chirurgus i

xatis j*

mur vitare damnum,non minüs fpiri-

curando zgrotos ?

tuale. quàm temporale proximi ; cui

moum po

XXVIL g. Perfeloquendoin con-

erti ach

tamen isexponitur ex dubio valoreSa-

fcientià obligantur, relidis mediis in-

cramenti.

Ere

xiam pr

o

o tenenda eft fententia

certisac probabilibus;applicare certa ae

w d

tutior, feu de valore Sacramenti certior,

probabiliora,

1crameuw£

quz nim, Ecclefix praxi eft recepta ,. &

Ratio eft anté data ad Q. 4. quz híc

reeraur

hzc folaeft pra&icé probabilior , licét

applicetur.

nis dl

forté o

Ex bec fequitur,graviffimé peccare il-

tivé.

ppofita elï;:t probabilier fpecula-

;

andurm

los medicos , qui divitibus vcl potenti-

j C'Rndu'(

Dixit. extra cafum uece[fitasis, Quia

busparcentes, medicinam aliquam (de

, bg*

in caíu neceffitatis (uti praxis Eccleíiz

cujus virtute flu&uant ( primó probant

du

teflatur) favor & reverentia Sacramen-

in infirmo non extremé decumbenre in

ti cedit favori periclitantis animz , ac

hofpitalí, auc in

paupere monacho alif

n

mcelius eft ,. (alutem hominis niorituri

cujus monafterii.

n

facere dubiam, quàm o:

nnino rclinqpe-

Dixi in R,

er fe loguende. . Nam i

re de(peratam,

cafu , quo fa

^

us zgroti eftïomnino de-

Dixi z.. eirca. fubflantiam Sacrameite

Íperata, isque certó przfumitur mori-

10l l

Vls nOp

tórum , Ícu circa matcriam & formam,

turus , poteftei applicari medicina, de

hanc enim Ecclefia fupplere nequit, uti

qua dubitatur , an fit ob-vel profutu-

bth, m(f ]

fupplere poteft. Jurisdidionem , hanc

Ira,

4dol

[

nBamque dat Écclefia.

Hincin Tract,

acfäm ]

Ratio, Quiadubia & probabilis fpes

falutis cftpraferenda cert& merti, Porré

yli

T

/I«XB-d—c: pecuit, Exam. $. num. 91, dice-

G

/]

49

TRACT. ILPROOEMIAL, Exam. 5.

girpta

fi eo non obftante n:gt:o'tus moriatur ,

Rate. Tum quzeft data pro R. z.

iferend

per accidens eft refpe&tu. Medici, ac

Tum etiain quia hoc judicium effet

tiute,

Ícandalofuni; totiReipubl, damaofum

prater intentionem éfus: quia aliund;

Confr,

certó crat jamjam moriturus.

judicibus corrumpendis ac pervertendis

R

i n

QUJAERO VIL Quam fententiam

aptiffirnum.

Effet ergo in eo ca

fa: (fi judexaiiud

qui

tenctur fequi Judex? poteftne judicare

amveti

in favoremamici , prafertim ftante -

medium non videat) partüibus litiganti-

^ qunj

«uali probabilitate ?

bus impomnenda traníaétio , ne Judex

turdel

videatur eíle acceptor Perfonarum , feu

XXVIIL &.1, Judex five inferior

tntat

refpicere carnem & fanguinem.

lfs

Xive fupremus (quando opiniones ver-

fantur circa jus ) tenetur femper fequi

Dixi in. R. 2, qued vix unquam fet.

proun,

Vix enim fieri poteft , ut ex una parte

probabiliorem.

Mcob

non fit plenior probatio , teftes numero

Ratie. Omnis Judex ( càm non fit

Quietor

plures velintegriores, . Sed de hoc plu-

tb

dominus rei , dequa controvertitur, v,

ratradunt Juriftz.

$£ agn , velmajoratüs , fedfolüm rai-

It

Not, inter 6$. propofitiones ab In-

nifler juftitie ) tenetur rem adjudicare

noc, XI. damnatas effe hanc n, 2,

Pro-

Iu

Alli pro quo ftat plenior probatio, fortior

ftrampr

babiliter exiflimo , Tdicem poffe judica-

zitulus, clarius jus, melior conditio pof-

jl

ve juxta opinionem minds probabilene,

fidentis: fed hzc non habentur , nifi

QUJERO VIII,

uam fententiam

Retpr

ubi eft fententia probabilior. Ergo,Vid,

um

tenetur fequi Medicus & Judex confci-

pro R. 3. Not,

entiz feu Confeffarius ?2

"t

AMji(

R. 2. Si favor amicinon fit privatus,

CXXIX, m.

Probabiliorem,

kativ

T0 ero

fed juris , certum eft Judici licere in fa-

fufficienter conftat ex omnibus proba-

yorem ejus judicare,

qllff dx'll'ü

tionibus pro R. 4. ad Q.3.1n hoc Exam.

Ratie, Quia jura docentiin dubiis

pofitis.

Specialem veró dat nofter

Itam j

Rn jn

xco potius faveridum cffe quàm actori,

Mercorus d pari ad mox dicta; Medicus

sneliorem effe conditionem poffidentis,

fenoln

in applicandis medieinis , & Judex in

judicandum cffc y*ro caufa pia, pro per-

ferendis fententiis tenetur fequi fenten-

Wmf»,eml

fona miferebili, pro valote matrimonii,

Q

tiam probabiliorem , ut Adverfarii ad-

Sed talis titulus poteft flare pro amico.

mittunt,&anté probatum eft ; fed Con-

g Q

X

j i

Ergo.

feffarius eft medicus & Judex confcien-

&O z.

CItt

S( quod vix L-mquam fict) ju-

tiz fui paenitentis , imó quilibet extra

r2 partium videantur omnino xqualia ,

confeffionem , dum vult operari, eít

Ti fes

lltis

feu utraquepars controverfa zqué pro-

quoäammodc ]udex füg conícientie

bibilis ; acneutra in jure mereatür fpe-

&4Ccom

circa operis honeflatem , feu an aliquis

. €ialem favorem, non poteft Judex falvà

actus fitlicitus,velillicitus, Ergo Con-

W.

aïüure (CU;(

confcientià judic;rc in favorem ami-

feffarius, dutn curat & judicat fuos pee-

&1.

nitentes , tenetur fequi fententiam ma-

013 miüüem

g15

p ——

*

u

De Cen[ctentia,

$t

H

[

gis puroïï)abïlem

uti & quilibet homo

fit relapfus , non poteft Confeffarius

p

in ferendo judicio pra&ico de actüs lici-

m d

:

eutm abfolvere , nifi íit paratus corrigi,

damagls

titate,

Unde tenetur eum monereac inftcuere

Confir, Abfurdu

m eft, exa&io-z;em

nyerttd

de fequelá fententie probabilioris , licét

exigere menfuram pro tribunali in quo

antca etiam bona fide procefferit,& poe-

agitur de retemporali , nim. fententi-

nitensteneturparere, Necpoteft Con-

juderdii

am verifimiliorem, & magis fundatam,

feffarius ejus fententiatn amplecti,

s lia

quàm pro foro conícientiz, in quo agi-

A jus

-

Katio, Y, G 4 p. fuffcienter patetex

tur de falute eterná animz ; ficut nieri-

iis quibus probatum efl, non licere ufum

aum, f

un

tó rideretur, qui pro ponderando plum-

fententiz probabilis in concuríu proba-

bo flateram exigeret exactiorem quàm

bilioris , ex quo fit quàd ille poenitens

n

proauro. Ergo,

fit indifpofitus,

guihl PHII(

Nec obflat dicere, effe difparitatem,

Secunda pars , quód nim. Confeffa-

s nument

quia ex opinione folàm probabili Tudi-

rius debeat talem ponitentem inftrue-

ho ple

cis & Medici fequitur, vel eft periculum,

re , patet ex fuprà in Tract, 1, ad Q. 8.

ne fequatur damnum tertii , quod non

explicato officio Confeffarii us Do&oris

t db T

& Medici.

equitur ex eo, quód quis fequatur [en-

j n

tentiam probabilem de honeftate alicu-

Ratío 3, partis , quàd nim.illepos-

ife j

jusadionis Nonjnquam,obftat;quia

nitens teneatur parere, eft r. Peenitens

a,

ficut ex primo fequitur vel fequi poteft

tenetur parere Confeffario in omnibus

fententtt

amnum tertii, itaex fecundo damnum

lex cotlie

quz illi Jubet, clave non errante: fed in

animz feu transgteffio legisdivine , &

cafu poiïto clavis facerdotis non errat,

injuria Creatoris : cujus periculum ho-

Ergo. Maj. pat. quia Confeffarius eft à

w R

Ino etiam vitare tenetur à fortiori,

Si

Chrifto inflitutus Judex' pro peccato-

jj pro

quis dixerit effe transgreffionem & in-

rum caufis in foro poenitentiali diffini-

lo Erat

7

juriam folàm materialem , dicam .ego,

endis. Min, etiam conftat.

uia fen-

hr m

l

etiam in priori cafu effe damnificatio-

tentiam veriorem & probabiliorem fua-

nemíolüm materialem ; vel ütrobique

dendo non errat clavis facerdotis ; fi

formalem,

& ht

enim (ut Adverfarii contra nos afferunt)

quiltte

QU.ER O IX. Confeffarius tenetur-

non ertet fuadendo minüs probabilem,

herfrit

neaut poteftabfolvere poenitentem, qui

multo minüs,errat fuadendo probabi-

"n

juxta fententiam minüs probabilem

ltorem,

X con(nfï'

Ícienter fecit contra&um,in probabilio-

Katío 2, prO 3. p./Egrotus per omnia

ilibe

ri Íeptentia Con£effarii dodi & pru-

tenetur ampleu certas medicinas medi-

pauit

dentis. peccaminofum 2 vel poteftne

ci , & reus tenetur parere juftz. fenten-

Íe accommodare fententiz

[9))

f;icr.:l'ï

poenitentis ?

tiz Judicis:fed Confeffarius eft medicus

TU

liore fententia:

XXX. &. cum tutiori & probabi-

& judex peenitentis. Ergo,

ggU

Si peenitens in fuam

Not, hoc vel maximé verum effe , fi

i fïws P d

QPinioncm femel ac iterum malá fide

Confeffaríus fit vir doctus & prudens;

Bec

i

"

G :

as

$2

TR ACT. zl'.l*rkxoaziumL. EXADLR.

üon ? falfum veró de illis que ad eum

]

hao

nec tefert , an fit proprius poenitentis

ut talem non fpectant, id eft, in quattio-

foverea

paftor vel non: in quo aliqui fruftrà di-

num a

ftinguunt , neuter enim poteftcontra

ne juris , an hoc vel illud fit peccatum,

anmortale ? anveniale ? an fit vel non

xl

fententiam propriam,id efnon à fe ex-

cogitatam , fcd

:H

amipfe cum gtavibus

fit obligatio reftituendi ? an hac vel

dicue d

DD. tenctut pro

hs

abiliorem , fe accom-

ila fententia prac&icé fit Probabilis,

i

preluni

&c,

itbur?

sodare fententie minüs probabili poc-

nitentis,

.

XXXI. Sed quidfi poenitens vir pro-

A(J///M,

liitit

Confir, ex co, quiain precedentibus

batus & timoratus , cffet multó do-

fv

robavimus, quód fententia minüs pro-

&ior Confeffore , judicaretque fine pra-

n

f

babilis favenslibertati non maneat pro-

voaffe&u, fuam fententiam effe proba-

(yim

babilis practicé refpe&tivé ad operantem

biliorem opinione quam aliás Confeffo

troure

zítimat verifimiliorém 2

z

&

jei, dií

in concuríu probabiliorisqua manifefté

ei repraffentatur ut verifimilior ratione

&:, In hoccaíu non fum contrarius,

nife, i

& authoritate, fed judiceturfalfa. |Er-

[/73 Er;

O.

Oppana. Ergo jam in aliquo cafu Con-

4l l

feflor poteft fe accommodare fententiz

Oppozo 1. Judicium Sacramenti Poe-

Tl f

nitentiz non eft inflitutum ad condem-

minüs probabili poenitentis contra fu-

qm ver

am probabiliorem,

nandum fed ad abfolvendum reumle-

fddisg

Diffinguo, in fenfu compofito, id eft,

gitimé fe accufantem ; fed ille reuslegi-

Irtaig

propriam fententiam retinendo , N.,

m

ziméÍfe accufat. Ergo,

2. Confeffor debet credere poeniten-

eam deponendo, & fententiam poeni-

s

tentis velut. verifi

Yib

ti pro fe & contra fe dicenti, cüm ipfe-

miliorem amplecten-

£net fit reus,accufator & teflis,

do,C.

lt&ore(

Ergo,

LIZRO X. Poteflne Confeffarius

d boc R. x, inftaurando rationem

petii $

faltem diffimulare ac permittere, ur pee-

datam; Juxta Conc. Trid. Seff. 14, c.6.

177

&bíolutio eft adinflar actüs judicialis,

nitens , qui hactenus boni fide & fi-

Wütem

quo à facerdote fententia pronuntiatur :

neícrupulo ex erroreegit , maneat ift

b

fua opintone minüs probabili, aut etiam

íed Judex non poreft proferre fenten-

Wif

tiam juxta opinionem Kei, quam refpe-

in fententia falfà & improbabili, ficque

eum abíolvere , ne monitus fcienter

R

&u Íuz fententiz judicat effe falfam.

Tiillb(

peccet , qui anté ob ignorantiam forté

Ergo,

n*-')ümm!

Deinde 44 r. N. min. Ratio nega-

non peccabat ? v, g. talem contradtum

Prols

ineundo, reílitutionem non faciendo,

tionis eft mox dicta.

?

Iititi

Ad2. Ant, eft verum deiis quzfpe-

talem occafionem non vitando 5 pr&-

Jm f

étantad poenirentem uttaliseft , id eft,

fertimin cafu , quo dubitatur , an ad-

M to/

in

uxftione fa&i feu delicti, nim. an

monitio fit profutura ?

€' ) (]lfö

hoc vel illud peccatum fecerit vel non?2

XXXIL E. cum veriore &

: ruu'ofe

Wütses

fententia, Non potceft,

an hzc vel illa cir;lcnm.&amia adíit aut

Katso Y»

r

i

De Confcimtü.

1

15

mulare , fi pravideat cofre&ïon.em non

Queadn

- Ratio1. . Quia Confffor nequit ab-

folverealiquem , nifi judicet eum dig-

profuturam , fed proximum potiüs indé

inqui

Itpettim

num ac rité difpofitum ad abfolutio-

Ícandalizandum, & capturum occafio-

alitvdur

nem ; fed hoc Confeffor non potefl ju-

nem committendi novum peccatum,

an hu

W

dicare de homine illo , utpote de quo

Verüm difpar eft ratio de Confeffario ;

"m

po

hb

]

prafumitur , quód non velit intelligere,

tum quia ex vi officii ei incumbit do-

ut bene agat, Ergo,

cere poenitentes , quorum aníimas.de

manu cjus requiret Dominus:rum etiam

€ns Vi FG

Ratío2, Quiaaliàs Confeffor non

ml

0

A

]

fatisfaciet officio Do&oris , ad quod

quia ex conícientià tenetur non abfol.

tenetur,ut fuprà didum efl. Ergo,

vere indignos ac indifpofitos , quales

que(ney

odf pas

Oppono S, Auguft, cujus verbalegun-

funt de quibus eftfermo 5 quia nolunt

tur in Jure Canon. c. fi quisautem , de

intelligere ut bene agant , imó ex ve-

isConfé

Vid. de ma-

poenit, dift. 7. ait:

Si. fcirem non tibi

ritate Ícandalum (umunt.

ottadus

prode[fe , mon te admonerem , non te ter-

trim, "Fra&. ult. Exam, f. Q. 8. n. 62,

rerem. Ergo,

& locis ibi citatis..

aol Co:

Ad þ)OC Ro T.

O ppohendo ex jufe:

QUAERO XI.

Quam fententiam

e kntemþ

Utiliüs fcandalum maíci permittitur ,

tenetur fequi Princepsin bello , inim-

eontta

pofitione tributi, ve&tigalium, aut alio-

qu&im veritas victa relinquatur. €. gui

fecandalizaverit, de. Reg. furss.

Item,

rum onerum , in mutatione moneta,

fto, i

Etror cui minimé rcfiflitur, approbatur.

&c. ? Prointelligentia ante R.

ij , M

C. error,

Sectiido dico , hec verba non

XXXIIL. Notattria nofler Hacque-

dmqee

*íle S. Auguftini , & graves Authores,

tiusin Tract. de Coníc, Controverf. 21,

p

vetba illa referentes , quoad hocà Col-

Primum eft,

In confultationibus

le&ore Canonum effe deceptos, ait enim

Punceps duo obfervet pro fecuritate

Confäl(iï:fï

potiüs S. Aug. — Sz.feirema tibi prodeffe,

conífcientiz, 1, Confiliarios habeat, non

tero If

tton te Admonerem , idefl, nonita exag-

magis notos , familiares, bemceficiatos,

j ii

gerarem pericula dilationis peeniten-

Íed magis timoratos & fapientes $ C

tiz ; agit enimde illis , qui peniten-

dum materiam confilii proponit, volun-

, m

tiam differunt ufque ad finem vite , ícu

tatem fuam non infinuet przvié per fe,

i, wtgtiaz

Zbiüy hf-"f

ad tempus ukimz infirmitatis.

necperalios, fedindifferenter, ut qui-

Tertió dico , illa verbanon fervire ad

jus k

libet liberé veritatem exprimat, 2.In

noftrum ca(üm , fed magis quadrare ad

regravi, exiflente opinionum diverfita-

m

n

probandum , quód nullus cx legecha-

te , in eligendis opinionibus non fit

ritatis obl'getur ad faciendam correctio-

x hb

contentus authoritàte opinantium, fed

ncm fraternam ,. quando fcit eam non

petat fibi dici rationes & fundamenta,

and(lïgj.,

e(f- profuturam, Nam verum quidem

ex quibus perpenfis cognofcat, quid pro

t 3[12;

coníciensia fit fecurius.

€fl , quód is, qui folàóm ex communi

charitatis fege tenetur proximi errorem

Secundume[fl. — XYn imipofitione alicue

Ti j

rlæc-i-

.co.zri,gcre , [otiüs debeat tacg:c & cL-tï' -

*

jus gra.vamini; , Vg tbnti, tiap

j

3

pue

$4

TRACT. IL PROOE MIAL. Exam, 3.

pué funt difcutienda. 1. Neceffitas

muniorque, etiam inter Adverfaríos,

fententia,

QUEX

Reipubl. ut gravamen non excedat il-

tenecat de

lam.

2. Circa Principis faculrates &

Ratio efl data ad Q. 4. ex cujus refo-

diqudyr

bona,an fufficiant , necne : anàmini-

lutione hzc fequitur , uti & ex Q. 3.

gpinons

ftrisforté ufürpata.

3. Anexa&tio fiat

Nam in belle & di&ts gmvaminibu:

cum oppreffione pauperam, & conver-

populus fpoliatur re fuá , quam poffi-

u)

tátur in eos ufus,ob quos cft impofita:

det, cogiturque, quod fuum eft, Principi

pacyia.

ena d

velanminiftrrorum malitià rapiatur aut

dare. Ergo in folo cafu probabiliratis

diffipetur.

Unde & Princeps temetur

& dubii melior eft conditio populi pof-

lts

bona fua vendicare, & Confiliarii Prin-

fidentis, quàm Principis tributum im-

m

ttoel

cipem inimpofitione gravaminum exce-

ponentis, ait dictus Author.

dentem admonere.

Confir, ex eodem : Princeps non eft

ludotet

dominus facultatum fuübditorum, fic uf

Tertism eff...Caufa minuendi valo-

p & d

ro libituaut ex quocunque morivo de

/»'rämo !7

rem monetz foleteffe vitium ipfius,quia

nim. majorem habct valorem moralem

illis difponere poffit , fed folàüm in or-

fntit trad

& extrinfecum , quàm intrinfecum &

dine ad bonum commune quando hoc

hn d.

Caufía veró au

gendi valo-

fine difpendio facultatum fupditorum

It ; jj

legitimum.

o

[

rem in moneta , eft velinopia & defe-

confervarinon potefl. Ergo.

jopi hn

&us pecuniz in. Regno, vel fuperabun-

m.2. Probabilius & tutiuseft, quod

Mi Ti

dans valor intrinfecus.

Híc non dif.

in mutatione monetz ( ex qua timetut

Vote t

putatur de variis caufis , qua fubeffe

damnum Reip. ) non poffit Princeps fe-

qiirg

poffunt pro mutatione monetz , & de

qui fententiam | zobabilem relictà pro-

V

congruentiis vel incongruentiis qua

babilitori.

Eft communis inter Dacto-

lþ«z. !

inde fequi poffunt , fed folüm agitur

resetiam Adverfarios , & docetur à S,

Tho. de Reg. Princ. c. 13. & fequitur

'HC ) qllö

de modo, quoíformari poffit confcien-

Fpaus, J

tia & rectum judicinm circa mutatio-

exR.ad Q..

i d

nem moheta , augendo vel decrefcen-

Ratio,. Quia

in illa mutatione eft pe-

riculum damni multitudinis & Reip. in

Mi

do: quam musationem à Principibus

ob legitimas caufasfieri poffe, fuppo-

cemmutationibus ,. commerciis & om-

T n

fmm ! m

nitur, Hisex Hacquetio pramiffis

nibusaliis pretio eftimabilibus , omnia

R. D.

In bello & impofitione tri-

enim liec pecuniá regulanrur & menfu-

T

butorumi & novorum oenerum non fuf-

rantur, & fi valor monetz diminuitur,

l. &Iläwmd

ts

ficit pro fecuritate con(cientiz Principis

perdit tera Communitas de fubftantia

fola.caufa & opinio probabilis, fed de-

in pecuniis poffelfà ; fiaugetur, illud

LIn

ODtty,

ber Princeps duci certà & evidente ne-

augmentum folàm eft pro Rege vel pro

particularibus Períonis poffidentibus.

'd") li

ceffiate in imponendis novis oneribus,

ita ut propria facultates pro ca non fuf-

Érgo nifi fit evidens & certa utilitas

mr.obfdjl,(

"t

ficiant , & in bello fententiá probabilio-

Reip. quz damnum illud compenfet,

TC

non poteít Princeps menetam

fnutate.

"olei

re, Hxc VePc tutior ac probabilier com-

u&(zleR

D

QU/ERO

dvefi

De C'mfcimtia.

3f

OQULERO XIL Quam fententiam

RA 3. (äändo fubditus probdbilius

cijtsde

tenetur fcqui fubditus , dum Przlatus

judicat , rem fibi preceptam effe contra

TO

aliquid pracipit,de quo funt contraris

praceptum divinum , non poteft obe-

vamini

opiniones ?

dire, necPrzlatuseum ad obediendum

um pl

XXXIV, &, 1. Superiori lcgïtiinä

obligare , in fenfucompefito hujus ju-

d Dug

precipienti debet. fubditus obedire in

dicii,feu retinendo illud,

babilum

emhibus , in quibus manifeflé non re-

Aa«tim Neminilicet agere, nec pe-

puli

lucet peccatum 5. uti funt ornia illa de

:

tefl quis obligari ad agendum contra fu-

um

am conícientiam ; fed hoc fieret ip eg

uibus eft controveríia inter DD. an

í

nt licita vel illicita,

cafu,ut patet, Ergo.

!s non?

Ita docet S, Bernerdusin Tra&. de

&.4. Inhoc cafu fübditus non po-

m, fíct

teft óbedire formando hoc di&tamen

precep. & difpenf. dicens: — Sive Dezs

ovo d

Jive bomo Vicarius Dei mandatum quod-

conícientie:

Obediendum eft homini

imin or

euuque tradiderit , pari profetlo eb[e-

magis quàm Deo , licét przcipiat con-

andodo

wariaDeo, 2, Nec poteftobedire judi-

quendum efl cura , pariveverentia defe-

ditorum

vendum : ubi tamen Deo contrAria non

cando: Deivoluntas efl , ut fuzleges

tamdiuíolüm obligent , quamdiu nom

Prqbzpit benzo.

[f, qui

&deft probabilitasin contrarium,

Ratio. "T um quia Superior eft ín pof-

.

t

feflfione | facultatís precipiendi

.

tutmn

Kato1.p, Quia hoc effec impium

cepit

& flultum judicium,

quia ita Íccum fert ipfa natura obedien-

Qs

T.

Ratioz, p. Quia effet inaudita legum

erDote

divinarum illufio & everfio,

j

E. 2,

Si fübditus j—ud—i'ceït probabile

cetur i

»

&.$, IncafuR, 3.fiin re praceptà

€íle , quód actus aliquis ir

nperatus fit

x

manifeflé non cernatur ratio peccati,

malus, probabilius. veró cffc quód fit

debet fubditus opinionem fuam depo-

licitus, debet obedire,

rnedy

nere , fuumque judicium judicio pru-

Ratio cft tum ex di&tis & probatis de

dentis Superioris (ubmittere,& humili-

. Rap

fequelà fententim prebabilioris ; tum

s

ter obedire ,. de licititate a&üs pracepti

€tiam , quia oppofita fententia aperit

nullatenus dubitando vel Ícrupulando,

$, Om?ü

&i

viam ad eludenda praeceptaSuperiorum,

nec modó judicium fuum fufpendendo,

ad enervandam vim Legum & Conftitu-

stl

Íed judicando & determinando, proba-

tionum Ecclefiz ; quia fubditus doári-

bilius effe.licere (nili aperté cernatur cfle

[oblus

náillà imbutus , in rc (de qua funt

us J

malum ) quod Superior timoratus &

contrariz opiniones, an fit licita vel il-

prudens fine pravo affe&u pracipit,

git

licita) licet poffit , non tamen tenebi-

.Hocnos docuit B. Humbertus Quin-

ïdegngJz,

tur obedire Superiorile

gitimé pracipi-

tus Genceralis Ordinis noflri in lib, s, de

4 ut['blä

e€nti,

Quod eft in

maximutn przjudi-

eruditione Rcligidforum.,dic-cnstgr/äad Á

DmPgnfC;l

€ium obedientiz ,

mumt-

prafertim zcligiofz,

Superiore pracipitur , fic accipiendum eft,

i,totiusque Religion

l$.

p

4€ f d Dco precipereiur,

Rntü.

s

TRACT. l, PROOE MIAL. Exam. 3.

$6

foccurtete.

ommuniter dici-

etiam hoc licité poteft facere per Advo-

defondend

Ratie. Tumquia c

catum. Quia boc poteff quis facere per

runt , i

tut , quöd obedientia debeat effe ceca.

Tum etiam quia authoritas Supcrioris

alium , quod potef? facere per fempfum x

zam eum

ut habet Regula Juris 86. in6.

i.b

vicem Dei tenenüs ( quibus verbis infi-

nuatur difparitasinter Superiorem, &

Ratío 2 .Caufa , qux à principio vide-

ituem.

batur minüs probabilis , in decurfulitis

quemcunque alium

Theologum , cujus

p

femper fub-

(cpe fit. probabilior adinventis novis

C

(ententie non teneor me

mittere ) fat rationabiliter movet fub-

fcripturis , teftibus aut. aliquá adveríz

Al

artiscorfeffione, vel vifis & pondera-

ditum , ut probabilius judicet ; licitum

i, &

tisaliis Juris Capitulis, Ergo licet eum

maddce

eífe , qu

od ille przcipit ; licét anté ju-

defendere.

dicarit,

fententiam Pralati effe minüs

Áiin ofen

Opporo . Quando jus eft dubium,

robabilem,minüsque tutam.

fdelt o

Sed. dic mihi, hac obligatio fe fubji-

favendum eft reo,

Item : In pari cau-

lo

fa melior eft conditio poffidentis, ut ha-

cendi judicio 'Prelati ovitutne ex cjus

Autjta al

bent Regulz furisfuprà addu&e, Ergo

majori doGtrinà & fapientiá ?

tlormoj

Minimé , fed cx cjus munere & au-

Advocatus nequit patrecinari caufz mi-

ilmin N

thoritare quà Deus eum Vicarium fuum

nüs probabili contra reum & poü"cifoï

d

rem.,

fecit,adeóque fpecialiter ei affifiit eum-

TM

dirigit ( qued non po-

2

Non licet inclinare Judicem in

Ttüpri m

que üngulariter

contra quam teneturfetre

teft dici

"

de quecunque

alio 'Theologo,

cam partem ,

: Mu

«

fcntentiam , quiahoc effet

inducere ad

ut fnox

dixi) adeóque non eft prafu-

- fed Advocatus defendens

mendus inhonefta przcipere , nifi ma-

peccatum

caufam minüs probabilem ,

nifefté ratio inhonefli cernatur,

(icinclingt

UJZER O XIII,

am fententian

Judic

em. Ergo peccat.-

Saltem id. nonlicet Advocato ia

d

tueri Advoca/—

T5097

falvà conícientià potc:

mogni mementi , ud

tus?

cau (ïsgravibus feu

XXXV. &. Advocatus in judicio

fant vita , fama , omnium bonorum

P

offeffio , magnus ftatus , v. g. Majota-

fori externi poteft falvà conícientià tue-

tus.

Ergo. Prob. ant, Proximo in gra-

ri fententiam probabilem , etíam con-

viffima fcu extrema neceffitate exiften-

currente probabiliori, & ex aqué pro-

babilibus

utramlibet , feu quam ma-

ti, tenentur omnes, quantüm poffunt,

füccurrere, & Advocatus ( de quo id

Jüerit.

[ta habet communis opinio

DDb.

fpecialiter docet S. T ho, & cum eo om-

- Ratio. Y.

Quia

Advocatus non fert

nes Theologi 2. 2. q. 7 1.a. 3-) patroci—

decidit jus uti

Judex,

nium przftare : fcdincaífu , q

uo peri-

fententiam , nec

fed folàm proponit merita caufz loco

clitatur vita, fama,, auttota fubftantia

fui clientis, qui eft ator & litigens : fed

proximi , ille eft in graviffima feu ex-

trema neceffitate, Ergo omuaes (etiam

'aGor haber jus in toro. externo expo-

ador & ejus Advocatus) tenentur e!

9

mendi fuas rationes probabiles^ Ergo

uc-

—

De änjl-ientia.

12

fuccurrere. Sed caufam probabilem

lem in caufis minoribus , non veró in

p

defendendo contra eum , ei non fuccur-

majoribus anté nominatis , fiveciviles

Mi fiety

runt, imó potius per talis caufz vi&o-

fincfive criminales.

Verüm hofler Il-

v ff

riam.eum in talem neceffitatem. indu-

.

dephoníus priorem fententiam bene vo-

cunt. ^ Érgo peccantfaltem contra cha-

cat magis piam & valde confülendam :

nv

decutili

ritatem.

alteram veró in rigore Theologico ait

entis tUl

d. R.ibi fermonem effe de Judi-

videri fibi magis probabilem, ob allatas

ce, non de Advocato.

rationes, .. Unde ad prob. dift. maj. Si

Ui a

d ». dift, maj. Non licet incli

hare

proximus ad iftam neceffitatem induca-

&ponäen-

pofitivé , &fuadendo , vel quocunque

tur. injufté aut ex infortunio, C, maj. fs

00 t

modo efüiciendo, C, maj. negativé, nim,

jufté aut. juridicé ab habente authorita-

folàm oftendendo nierita fux caufz

tem, v. g. à Judice juxta merita caufz :

( dubin

(quod eft proprium Advocati officium)

uti fieret in przfenti , N. maj. & fic dift.

Inpari a

ents tl

& in ejus favorem fine fraude argumen-

min, N, conf; Exemplum eftineo, qui

taacjura allegando , N. maj. quia alias

jufté damnaretur ad fufpendium vel ad

ids, n

tota forma judiciaria tolleretur.

Et,(ic

perpetuos carceres , five ut fame per-

iaf

dift, min. N, conf;

eat : ih quo cafu non omnes tenentue

y pl

d 3. N. ant. licét enim aliqui DD,

illi damnato füccurrere eum liberando,

pié diflinguant inter caufas minoris &

vel panem offerendo,

adicu

majoris momenti , afferantque licere

Plurade Advocato vide infrà Tract,

anetutát

jnducitel

s Advqcato tucri partem. minüs probabi-

9. Exam, 6, Q. 3, & 4. n, 5 7, & feqq.

T

)

(icidt

o

eQos

2127)

/

W

Sg,»r

AdvomfüEt

E

À

!1

j

mm&"dl, Y

EM

ä

j

N

a

s

s

—

,,/g

n bon

um

t

23

E

(

C^

FR

x

U

7,

/,

d

N

Y

p N

E

E

?

——

Y

(s

o

SS

SS

j

s

dN LL

V

SCENS

ximoilf

j!

m

N3

/

b e

^3

Q

ute d

9—1i

7

2

Ó

$

N

N

—

/Ípi N

&

N

m

;

3

n

A

R

df ndv

)

f^.

(

i

Y

TL

)À

Ui

)u

"

j

fliq

jmüe v

jj

"7!

r

IRA-

*9(19) 99

d-

.

2 X W*&V SNS

7

2V

S

2 PA

Z

E.

Z

$N

NY

N

A

72

A

/

Go

p

)

SSS

i

EIT

EE

C

j

N

—

N

y

g(

S

*

ME-

E

m

,

)*

f*x

N

f

27

7

uU.

)

,

M

:

Ut

A

V:?

.

SSS

d

l

us

0))

-

j

Y

D ulfi,rl

À

2»

EE

P

N

/

41l

—— N

A ln

Drati

lr

TRACTATUS IIl

De ultimo fine hominis, « De voluntario & involunta.

of

ac

i

rio,

De a&uum hümanorum circumftantiis ,

moralitate,

»

Ü

N

Ex Prima Secunde Angelici Do&oris à Q::&Pcionc ,. uf-

i d

Uüttt l

que ad us inclufive,

Ws qy

mgued.

Ommunis eft. parcemia: V.gæ'dquid agts, prudenter agas, d. ve[pice fl'ne;n,

TU r e

QURO

maximé ultimum : quia ab ejus bonitate intenta dimanat noftrorum

"ii

acuum humanorum bonitas.

Qua de re. inftruit nos Angelicus Do-

ln Rf[pmd(

éorin 1. 2. q. 1. & feqq, — Quaflionibus , agens priüs de ültimo fine ac

a«h *'(hm Q

beatitudine hominis , a&urus poftea de iis , perquz homo ad hunc finem

LT

potefl pertingere , vcl ab co: deviare : uti fum vitutes & peccata,

nmqu

t

h Wme

Sit etgo

Á

INf)pf[ m.y';.w

Is

WP ärfbi[e;

Wf

EX-

* Hico,

l

* la

L dlmm fH

De ult, fize e aE1, buman,

59

j

')

EXAMMEN L

il

De ultimo hominis fine , actibus humanis

,& voluntariq

(

acinvoluntarioin iis reperto,

De quibus S, Do&or a

gif à Q, i ufque ad Q. 6, inchie

GV&,

HL | |

WUA

Um . Confeffarius

amorem, Thomiftz veró probabilíüs tez

S

7

jivout

^N

2

erga

peenitentem

nent cffe a&um ;jntelle&üs , nim, vifio-

o

Doctoris fungatur

nem Dei ut eftinfe , quz ideo beatifica

n , !

"

officio, fi eum inve-

dicitur,

J

»

nlat di&am Parc-

L

IIL. Ratzo Thomiflarum eft. Beatitu-

L

A

mià, Qwidanid agis,

do formalis effentialiter & metaphyficé

&c. minüs confide-

fumpta ( &cut fumi debet) coníifüit in

"11

fantem,de ultirho f

ne minis follicitum,

tenetur indubié conícientie. Dodcor

tali aé&ione quzex intrinfeco fuo con-

ceptu eft omnium prima con-feu affe-

Clientis confcientiam tangere

»

il

cutio & poffe(fio ultimi finis feu füummi

lumque de hac ultima a&ionum noftra-

Boni : fed talis a&io non eft adtus vo-

rum metá erudire,

uare

- refyi" L

luntatis feuamor , fed folius intellectüs.

QUAERO I, Quis eftfinis ultimus

Ergo. Min, prob. Illius potentiz opera-

yr nl

hominis,& in quo

confiflit ?

tio eft per fe primó confecutiva & pof-

sgelicd

lL. Refpondeo t. Ef eterna beatitudo,

fefliva objec, cujusproprium munus

limo f

ad hanc homo creatuscít ab co qui r. Ti-

eft , obje&um ad fe & intra fe trahere

| hunc j

moth. 2, vilr oznes bomines fAalvos frey i,

ac intimé fibi prafens facere ; fed hoc

eamque homo in omni a&ione fua tene-

eft proprium munus intelle&üs , non

: & Pccu

tur quarere... Per a&usbonos eam obti-

voluntatis, Min, prob. Ex Philofophia

net;per m2losab ea deviat, Beatitudo eft

conílat , quód inter voluntatem & in-

duplex,una obje&tiva, quz eft ipfe Deus,

telle&um hzc fix differentia , quàd vo-

ut patebit ex R. 5. altera formalis , quze

luntas fit potentia ceca, ejusque actus

beatificum nim.

eft illa actio qua priorem , fcu obje&um

folüm fit pondus & inclinatio in obje-

IC

affequimur a&u & in

&um , à quoipfa trahitur 5 econtra in-

Hac ex fe patent,

Be. 2. Beatitudinem formalem Scoti-

telle&us ( de quo Arift, dicit quód in-

j

telligendo fit omnia quz intelligit , pu-

flz dicunt effe a&um voluntatis , fcil,

ta , non in effe entitadvo , Íed in eífe

H23

intel-

Go

TR ACT. Hl Exap, 1.

rerum cteabilium. univerfitati Íeu coli

Mati

intelligibili) per fpecies trahit res intra

le&iflhi di&a pradicata competere pot-

on et,

fe, Ergo voluntas non cít attra&iva

feu affecuriva obje&ti , bene tamen in-

funt. Ergo.

Min. prob. Crearura,

Ts 4 M

of

tellectus.

quzcunque illa fit , manet femper bo-

Notatamen, non negari à Thomiftis,

num particulare, limitatum , & mati-

DTTUE

ducunmir

quód a&us voluntatis,nim, amor, dele-

lum; Item , coguito cffe&uineft ho-

étatio, &fruitio , beatitudinem forma-

mini naturale defiderium cognofcendi

Ti24t

caufam : fed omne bonum creatum,

p [7

lem confequantur tanquam. infeparabi-

]

proprietates , fpcétentque ad ejus

five divifivé five. colle&ivé fumptum,

m hn

flatum , perfe&ioncm , feu integrita-

quantácunque etiam perfe&iione pol-

UT

leat, eft cffe&us Dei.

m feundi

tem , &habeantfe , ícu Deum Beato

Ergo potefi &

petit appetitus extra tale bonum fe ex-

h riti

uniant , per modum profccutionis five

profecurivé , qui peractum intelledüs

tendere ad cognitionem & amorem

pyritione

ei jam fuit unitus coníecutive, Per

Creatoris, Ergo ab ea non fatiatur,

hg ,

Unde optimé $. Augufl, l. 13. Confefl.

$d ieade

quem jntellectüs a&um etiam ipfa vo-

luntas Beati fatiatur radicaliter ( ficut

c:$8. aitt

Creatura ratiouali non fujt-

Qter g

per actum voluntatis/ fatiatur formali-

cit ad beatam vequiem , quidquid Dkea

Topldter u

munus e[t.

P

inddels

ter) e(lentia autem beatitudinis formalis

confílit in unione illa confecutiva &

QUAERO II. Eftne poffibile , ab

&-

Nan qill

!

fatiatione radicali. . Hinc & intellectus

dem voluntate fimul efficaciter appeti

)

It li

attingit Deum fub rationeboni, non in

plures ultimos fines totales & adzqua-

m

tosac fimpliciter ultimos ?

Id

quantum ly /z& dicit rationem forma-

lem fub qua (fic enimfpe&tat ad volun-

V, Dicitur 1. in tit. ab eadem volun-

p f'W

tatem) fed in quantum rafzozem. for-

tate , C8 finaul , quia de diverfis volunta-

Vi

tibus , veletiam deeadem pro diverfo

ia $ T

malem , qua afiequibiliseft. — Hzc fpe-

culativafunt. Proinde pluribus talibus

temporejid non eft negandum, Daicitur

Yiijy ;

[

omiffis,quz in AG, videantur :

2. efficaciter ; id eft , fc & omnia fua rcfe-

77

Nulla res creata vel crea-

rendo in ultimum finem ; nam polle

IV., R. 3.

Wi

bilis potefteffe vera creatutz rationalis

fimul ferri in alium &inem ultimumin-

m[m?' l

beatitudo objectiva, fed folus Deus,

efficaciter & fecundüm quid,patebit po-

T

Ratío, Angel, Doctor híc q. 2. a, 8.

flea Q. 3, numero 7. ex dicendis de

trüms "

peccante. venialiter.

Dicitur 3. fomef

AUDGE .

Beatitudinem definit, quód fit Zonu

totaliter. quietans €2 fatians appetitum,

zotales, de partialibus enim id concedi-

l' t aliq1

nim. rationalem. S. Auguft. f. de Civir.

tur , utconftabitex dicendis ad Oppon.

Hitfrjnis.

2, de pluribus Diis Gentilium.

Hoc

quód fit rerzm . omnium. [perandarum

Üyujy

cumulata plemmda. Boeuusl. 3. con-

piemiffo

Wtnus (

fol.quód fit fl'atus bonorum. omnitm ag-

&, effe impoffibile & manifeflamim-

n

1

titos $

Subfumo

*

*

Sed

giegatione perfetius,

plican;iam. Ita $, D. híc q. 1. a, g. inc

"tl

nulli rei ereatz vel cteabili , nec todü

? Dtlts(

Rano-

"P

6I

De uit. fnc €9 atf. busman,

fl f

Rati. Ympoffibile eft, idem effe&

faltem apprehenfus , fi fit Deus falfas :

)mpetfk:;;r

non effe, Qnod axioma eft Ariflote-

fed Gentiles coluerunt plures Deos , ut

) Cn

lis 4. Metaph, tex, 9. & eft primum

Apollinem , Martem, Venerem , &c.

etfempe

Item 2, R. 17. celebratur Idolum fpe-

omnium principiorum in Philofophia,

um , &uoe

in quod velut in fontem omnia alia re-

ciem haibens Pavonis ,. aliud fpeciem

ehuine

À

j

i

ducuntur & probantur , ut docet S.

habensequi, Phafiani, Hirci, Galli, &c.

Item r. R. 12, vitulus aureus.

Et Tud.

cognolt:

Tho. 2. 2. q. 1.a. 7, inc.dicens: Ozzzia

tm crti

prtecipia veducuntur. ad boc ficut ad prs-

16, Idolum formam pifcis inferné , &

vt hum

mum. — Impoffibile eft femul affrmare €8

fpeciem formofz mulieris referens fu-

Pa

fetüont j

ftegare , nim, idem predicatum de eo-

perné. Ergo.,

dem fecundüm idem , íeu fecundüm

"d r, N, conf, Sicut enim non fe-

lo poæüïc

bonum f

eandemrationem : alioquin enim dux

quitur : Pater eft Deus, Filius cft Deus,

j & amord

propofitiones contradictoriz effent fi-

& Spiritus S,

Ergo funt tres Dii ; fed

non fatüt:

muülvere , quod repugnat. Swbfumo:

Íolum fequitur:

Ergo Deus eft trinuss

Sed, fieadem voluntas poffet fimul effi-

Ita in prafenti non fequitur , effe tres fi-

Jj Conft

nes ultimos :

fed finem ultimum effe

uli n uj

caciter appetere plures fines totales &

trinum.

Ubiin memoríam revocanda

fuidquid !

íimpliciter ultimos , fequeretur idem

fimul cffe & non effe, Ergo. Min. prob.

eft illa Regula DiaféQicorum , quod no-

[eu

ble , a*

Nam quil'ibüi&orum finium effet fim-

mina numeralia primitivz fpeciei, v.

* o*

duo, tres, tria, &c. addita fubftantivo

jcitec appe

pliciter ultimus & totalis, ut fupponi-

tur, & non effet, quod prob.

Finis

in concreto , vel adjectivo fubflantivé

& adaqu

fimpliciter ultimus & totalis eft, qui

fumpto , multiplicent tam formale feu

"n

preopter [eipfum appetitur €$ catera om-

naturam , quàm materiale , feu fuppo-

niapropter ip[um, X, Ethic. c.z,

Vel

fitum : nomina veró derivativz fpeciei

cifis o

ut ait $. Tho. cit. qui sta iyeplet. totum

v. g.binus, trinus, &c, fola fuppofita

1 [de;yff[:

" Dic'u";

bomiuz appetium , vt pibil extra tp[um

five perfonas multiplicent,

Ex quofit,

appetendum . velinquatur : fed. fi volun-

quód.fily £ozus fumatur puré adjective,

m

tas fimul efficaciter appeteret plures fi-

dicantur in divinis effetres boni, fecus,

; nim p

"

glrímum:

nes fimpliciter ultimos & torales, v. g. li-

fi fumatur fübflantivé,

nem A. & finem B. tunc propter neu-

Ad 2.. dift. min, dicendo,qüöd Genti-

ipaeit

trum expeterentur cztera omnia,neuter

les coluerint plures Dcos, veleosfubor-

dici

fuper omnia diligeretur , extra quem-

dinando uni tanquá fupremo.& ultimo,

yur 37

Lid co*

libet aliquid appctibile reftaret , nim,

v.g. Jovi, vel fiunum ad alterum non

alter Ánis, Ergo,.

ordinaverint , non. fuerunt fines fim-

is00

Oppona "u

Pater in divinis eft finis

pliciter & abíoluté ultimi, ac totales

lum ^

ulimus fimpliciter, Item Filius, item

( dequibushic cft fermo ) fedin certo

Spiritus S, Er

tantüm 'ordine & cauíá, v. g. Mars in

d

go funt tres fines ultimïxJ

fimpliciter,

bcllo , "Venus in lafcivia feu genera-

1,315

J

2, Deuseft finis ultimu

3 ümpliciter, :

tione ,. Ceres pro terrz fccunditate,

H 3.

Apollo,

W

*

TRACT, IlI. Exam.x,

eliplomet

Apollopto ícientia, Neptunus pro arte

tüm ex verbis SS; Auguft, & 'T'homz,

nautica.

Velunus populus hunc, alter

uti& Arifl, cum ex eo ,. quia omnisinz

iendus t

illum Deum coluit: hic veró loquimpr

clinatio (utpote appetitus fecundüm na-

gem'xa W

&t entm.

deeadem voluntate. :

turam) tendit in bonum illius naturz,

Nota , quod hic dicitur fecundüm

vitis iDd

in qua radicatur : fed affe&us hominis

rem , etiam dicendum effe. fecundüm

mortaliter peccantis , eft inclinatio na-

fonen

Mil

intelle&um; nim. nec intelle&u , puta,

turz fibi reli&az , ficut econtra affe&tus

Wooy

fano , apprehendi poffe plures fines

hominis jufli, vi gratie & charitatis, eft

fimpliciter ultimos actotales, nifiom-

inclinatio naturz participativé diving,

N n

nem Deum ac finem ultimum deftruen-

Ergo ficut hic nonnifi in bonum divi-

DLT

tijum , de

do, & hocob rationem pro R, datam.

num , ita illenontendit nifi in bonum

Videinfrà in hoc Tra&. Exam. 3, n. 47.

proprium.

h qua

Anidemactus humanus pcfïïf fimul effe

Ex his colligitur fenfus verborum S.

Ft&:que &b

bonus & malus moraliter.

Item de Po-

Hieron, in Pfal. 8o. dicentis : Cui Dem

Vixitratio

liticojibid. num.50.

T matcrt

venter eflei Deusvecensef.— Quacunque

QU.ERO II Quis eft £nisultimus

vitia babemus , «f .quotcunque peccata,

f*ïm, ffd fum

hominis mortaliter vel veniglitcr pec-

tot recentes babemus Deos,

Jeatus fum,

u um

cantis ?

l

iamibi Deus eff, — Vidi mulierem C

VI, x 1, Homo mottaliter peccans,

contupivi, libido mibi Deus efl $ um

i'[[. X4,

dereli&o Deo Creatore fuo, Creaturam

quisque enim quod cupit (j veneraturs

Jrttt Ciea

& quidem íeipfum fibi Deum ac finem

boc illi Dens eft.

Quz verba quidem

Büzy d

ultimum praficit: lra S. D, loco citan-

TS t w

probant, quàd peccator mortalis pro f-

do. Et de Verit. q. 28.a. T,

x

ne ultimo habeat creaturam , fed poffct

Rf

Ratio, laordimatus agzor f[ui fl can-

€x eis quis fimul probare quód habeat:

IT quid

li

*

"

[ omnas peccgti , utait S. Tho, infrà q.

fimul plures ultimos fines feu Deos , &

quidem tot quot habet peccata.

RQW In

77.2.4. ExS. Auguf.à S. D, ibidem

citatus Inquit.

Sicut amor Dei &dificat

Verüm juxta di&a peccator in omini-

n dT

W

civitatem celeflem. ufone ad contémpium

bus fuis peccatis eft ipfe fibi folus & uni-

8 4

féi , itaamor [ui acifeat civitatem Ba-

cus Deus. Di&inguendum autem eft

]i

us !

bylogis ufgque ad. contezaptuma Dez,

Et

inter &Énem ultimum czz . , qui refpe&tu

R N

[

Aufl, 9. Ethic, c. 4. & 8.

Pravus fat

hominis mortaliter peccantis eft iple

fqlkml

l

eratid agtt f tanto magis , quantó pra-

peccator fecundüm fe , & in natura con-

nr.

E

vior eft.

Ergo homo mortaliter pec-

fideratus : fic enim q

uac

unque bona

tt t

cans pro fine ultimo habet feipfum,

vult , ultimaté fibi vul, & incuitu fuí

um g

Prob. conf. Finis ultimus refpe&tu agen-

diligit univerfa , & inter finem ulti--

Pt

tis efl,caufa cujus , gratia , & amore

mum czjus gratiá , formalem , huncque

l

c

Pfet Plo

cujus a«

5

zit , quidquidagit ; Sed homo

vcl inabílracto , qui refpectu pradicti

tqmm.

mortalic

[o

7:

r peccans gratia & amore fui

peceatoris eftbonum proprium & come

moditasipfius; velin concreto, ficque

agir ; quidquid agit', Ergo, Min,Pat,

[

(

i

—

fþe ul fene t a, bups. :

63

, & Tl

efl ipfemet peccator ut affc&us vel affi-

lt ommis

ciendus tali bono.

mus in creatura collocetur ) refpectu

Hinc patet intelli-

hominis jafti venialiter peccantis ma-

iecudüm

nere Deum :

*

gentia verborum$, Hieronymi : loqui-

ità ut in aliquo vero

illus naur

tür enim de ira, libidine , e&terifque

us lon

"

l

fenfu verum fit dicere, Peccatum venia-

vitiis in concreto , & non in abítracto,

le in homine juflo habitualiter referri

ncliaion

non enim libidinofo libido , fed ipfe li-

in Deum, ut docet S. D. 3.

3. q. 24.a.

nttaafd

bidino(usfibi Deus & ultimus finis eft,

IO, ad 2. dicens:

hat

«

204 Auatur inpec-

'Proquo

atv dit

Jter finem cui &

tato . veniali ( puta ab homine jufto)

Nota, non requiri in

prepter Deums. amatur. babita , etfí som

bonumür

€Hjus gratia diftin&ionem realem enti-

d ".

:

Vl in bot

tadvam , [ed fufficere realem forma-

In quo autem hzc habitualis rela:iö

lem , quz ctiam in prafenti intercedir,

confiftat , non eft una omnium mens.

verbonumi

petitque & poreft peccator confequi fe-

Probabiliüs confiflit in hoc , quód in

5 : ia

Ipfum in ratione finis; feipfum,inquam,

charitatis poteftate fit , peccata venialía

u

non matcrialiter & in naturá fpccta-

prohibere , nefiant : quz etiam decfa-

tum , fed fumptum formaliter, hoc eft,

jue gt

&o impediret , fi ejus fini adverfaren-

Jutu ji

ut affz&um vcl afficiendum bonis crea-

tis.

tur ; quz poteflas eft quidam. modus

plertm

relationis & dominii indiredti : qui e-

m

VII. x 2, juttus venialiterpeccans

nim habet poteftatem impediendi ali-

: qetteril

preter Creatorem ( in quem ratione

quid, ne fiat , quamvis defacto non im-

ua quit

gratiz & charitatis habitualiter conver-

pediat , cenfetur habcre dominium fu-

Qyulispro?

fus manet) rion diligit creaturam velut

per illud e

nX

f

lpl

finem ultimum fimpliciter , fed fecun-

Nec obftat dicere , charitas etíam

quiblt

düm quid tantüm, lta S. D. citan-

dus,

poteft prohibere ne fiant peccata

morta-,

tj D!

lia, & tamen ob hoc de his dici nequit,

at

Katio.

Impoffibile eft , | idem effe &

quód habitualiter referantur in Deum,

torinott

noneffe , utexplicatum eft in prob, R,

Non, inquam, obftar,

Quia ut aliquid

folus X

adQ.2, Sedíijuftus venialiter péccans

pro fine fimpliciter ultimo non rctine-

dicatur habitualiter referrr'in Deum per

j ant:

charitatem, debert charitati potle coexi-

u

"m

p

ret Deum ration

€ gratie & charitatis,

quiï

1

u

[4

fe

fteve:fed non poffünt ei coexiftere mor-

xis &

L

j

qucreturidem efle & non effe,

Ergo,

talia, utpore mortem animz afferentia,

20

eccans

fratül

IW

Min, prob. Inprimis homo fic P

bene tamen venialia , utpote qaua ve-

€flet ratione charitatis converfus in De-

i^

niam facilé merentur , etfienim hac à

um,; ut ultimum finem : deinde non

Deo nonnihildivertant , non tamena-

k ii

104

cílct , quia ratione peccati venialis ha-

vertunt , nec amicitiam divinam tol-

beret p

ro fine ultimo fimpliciter crea-

J hL'PLq |

»

turam.

Iuat. Ergo.

du

u

Quod cum dicendum

non fit,

)san!

Y

?

dicendum eft , finem fim

Oppono 1. contra R. z. $i quisr fd-

j

pliciter ulti-

tionem ultimi finis, & fümmi Boni at-

"

mum ( edíi finis fecundü

E

[et0, )

m guid ulti-

tribuerct creaturz, effat haercticus

H

fed

[

*

non

E

TR.ACT. l]. Exam. .

64

dore dl

nonomnis mortaliter peccans eft here-

dem ordinis , & in quorum quemlibet

homo tendit liberá voluntate.

barbor t

ticus. Ergonec habet pro fine tltimo

—QL/ERO IV, Poteftne homo fu-

qua aiqi

creatutam.

À

2. Homo morta

liter peccänä ratione

um verum finem ultimum , nim, Beati-

uanas

tudinem obtinere, velab ea deviare per

TMeue n

naturz manetconverfus in Deum, . Er-

modim, (

go idem quod prius. Vel certé habe-

quascunque actiones? & quid funt a-

i

&ushumani? '

te pl

bit duos dltimos fines fimpliciter , quod

3

t

anté negatum eft,

VH &.

Non poteft, Declaratur,

quo

Ad 1. maj. eft vera i quis creaturz

Trïplex eft genus actionum ab homine

elicitarum,

Aliz funt a&iones con-

r d

rationem fummi boni attribueret fpe-

culativé, formaliter . & in actu fignato:

venientes homini fecundüm gradum

vimutm,

uf

fecus veró fifolüm attribuat in actuex-

genericum , feu ut animal eft , & di-

cuntur fecundüm fe potiüs animales,

) PO

ercito, interpretativé, feu ex parte mo-

quia funt ei cum brutis communes, ut

(nit a

dioperandi, ut communiter fit in pec-

cantibus mortaliter.

ambulare, nutrire, crefcere, & genc-

NU

rare , &c. quz fecundüm fe przcifé

- d . con. ant, & N. utramque conf.

pimmien

Sciendum autem eft , alium effe finem,

fumptz non funtad propofitum.

bgtcs

Aliz (unt. atliozes bumana convenis

in quem homo ordinatur naturali ne-

quitdusn

enteshomini, ut homo eft, & utà bru-

ceffitate feu ratione naturz à.Deo con-

tlv

tis diflinguitur ; qux diftinctio fit pet

dite : alium veró in quem fertur li-

I;lum demm

berá. voluntate.

Priori modo homo,

hoc , quód homo pet rationem & vo«

Aprityt

luntatem fit Dominus fuarum adio-

etiam mortaliter peccans , manet con-

feliz, i

num , quod idem eft, acagere ex prz-

ità vitn

verfusin Deum, utin ultimumfinem :

fecundo autem . modo per peccatum

viá rationis deliberatione, feu habere fa-

Qdf

mortale à Deo , ut ultimo fine deflc &it,

cultatem , pofitis omnibus ad agendum

dl ftjj

& ad creatüram , feuad (cipfum fe con-

requifitis a&um ponendi vel non po-

a,f hi

nendi. Etpertalesa&iones homo po-

vertit : deflectit;inquam, a Deo, etiam

j t'&(ül)jeü

utab Au&orenaturali. Suppofità enim

teft Beatitudinem obtinere , fi fintde

tïim. h [

elevatione naturz bumanz ad finem

genere bonorum ; vel ab ca dcviare

tl d

f1 fint de genere malorum : olis enim

fupernaturalem , is qui dire&té peccat

n

contra Deum,ut Auctorem gratix,etiam

á&ibus volunrariis & liberis debetur

icium , feu ut habet

:

$m

'indirecté & ex confequenu peccatcon-

pramium vel fupp!

Pa

axioma Theol, 72 zaturalibus , 1

d eft

tra eum , ut AuätoEem natura, Ex

fonalo.

uo

involuntaris, & non liberis, zec me-

remur uec demeremur,

Ofes que:

Sequitur , quód talis peccator fimul

tiio intj

'Tandem alie funt a&zemes homintey

habeat duos fines ultimos & torales, fed

müCæ,non [

& funt, quz quidem abfoluté ab homi-

diverfi ordinis & rationis mox expli-

odb

catz,quod non repugnat di&isad Q. ».

-ne ut à principio procedunr , fcd indeli-

(tti f

beraié , ut fi quis absque omni delibera-

.

Hüly p

quia ib.i agitur de pluribus finibus ejus-

tione

7708

?3,? ulr. fz. d aB bumam.

éf

m quali

€&ione aliquid oret , vel non advertens

da in hominibus, &quia prima eft im-

4

batbam fricet,nafü tabaco pabulet, &c.

perfedior fecundá , voluntarium in

ine hom

n tnalé vocant aGtiones

quas aliqui no

brutis repertum eft imperfedtius volun-

, tim ke

humanas quoad fubftantiam, & , fixdc.

tario,quod eít in homipe.

ea detüy

liberaie fiant ,. fünt tales etiam quoad

Oppono contra voluntatium ïbrut;:ia

: u

modut, Qui medus addi etiam po-

rum, Voluntarium dicitur à volunta-

teft plurimis a&ionibus prim gene-

te: fedinbrutisnon eft voluntas. Ergo

- Dedinis

ris.

nec voluntarium,

ümab [

hocm;gïs expïïö&-

QUARO V. Ut

"Ad boc ditt. maj, quantüm ad nomi-

a(llones t

tur,dic mihi , quid & quotuplex eft

nisimpofitionem , &c denominationem

Vi grlt

voluntarium , &an Gt id;m quod libe-

ud, i

fum.

voluntarii, quz defümiturà principa-

liori, C.maj. , quantüm ad rem ipíam

ts At

1X. mr. Voluntarium à S, Tho.

fignificatam, N.maj. , & ficdift.min.N,

commumes l

(qui de eo agit hic q. 6. & ab Áriftot,

bene definitur ,eífe 2 4404 eff a princi-

eonf. ltaque quantum ad rem ipfam

cere, Vl

--

voluntatium veté reperitur in brutis, ut

um f u

pio intrinfeco cum cognitioue fints, Ubi

patet ex definitione ejus. — Et licet in

ofituft

locogeneris ponitur ly /7, e&que idem

ht cona

ued a&us ,non enim loquimur hic de

majori rigore inhominibus vocetur vo-

luntatium , tamen ufu jam eft transla-

j i

»obje&to volito, quod dicitar volunta-

rium denotinative -extrinfece.

1um ad fignificandum fi pontaneum(quï

füindio R

Ly

terminus inomni rigore loquendo ma-

dionem b

d principio intrinfeco poniturloco diffe-

giseis debetetur ) brutorum,

s U

rentiz , quia perhoc voluntatium dif-

z.. 2. Voluntarium & liberum non

C ug&[e EXF

fect 4 violento, quod in Phyficadefini-

funt formaliter idem , nec habent fe

tut e(fe id quodeft aprincipto extrinfeco,

s ol

convettibiliter , fed voluntarium latiàs

busadagte

glfo non confereute vim ,leu pxopenfio-

nem , fed pofitive refiftente, 'Übipaf-

patet.

u d 8

fum eft(übje&um quod patitur violen-

Ratío. Liberum pt

?ctcr proceffumà

i a?l

nelc y

j m

tiam. Ly cum cognitione finis popitur

voluntate cum cognitione finis requirit

etiam loco differentie , per hócenim

etiam indifferentiam judicii, & faculta-

Hb a j

voluntarium differt à naturali,uti eft v,

tem ad poffeager(& non ggere , ut ex-

Jf þhsif

fibers ^

g. motuslapidis deorfum , vegetatio &

plicatum eftad Q x.. Hàíc omne libe-

progetminatio herbatum terrz,maxime

rum quidem eft voluntatium, mohn ta-

15 f Ulf

non cultz , fponte fuá progerminantis

men, ecoptra ; quia voluntarlum eft

UE üï

| 1b€l'i5: i

flores,qus a&tiones funt quidem à prin-

quid füperius ; & ideo latiüs patens,

cipio intrinfeco, & poffun: dici pon-

Nam pueri;amentes & brutaagunt vo-

jl

tancznon taren voluntariz ( nifi me-

luntarié, non tamen liberé: amor bea-

il

h(

tificus eft voluntatius,fed.zonliber. Si-

jolute d

taphoríc&) dcfedtu cognitionis. Quz

[v

€ognitio eftduplex , fcilfeofitiva, &

cutomnis homo eft animal , non tamen

unhr*

€contra.

A

tátionalis.

Prima eft in brutis , fecun-

. oritl"

I

Rcfp.;,,x

ag

66

TRACT. IH. Exam. ..

X. x&. $. Voluntarium vatié diyi-

4intó. Voluntarium alíud eft ex-

Qu

ditur. Nam Zrzz)o : Voluntatiumaliud

olancati

pretium , quod actu formali & expreffo

e(t neceffarium, quod eft à voluntate

3 voluntate procedit ; aliud interpre-

-X

non indfferente , fed ad unum determi-

knma n

tativum, quod fi&ione aut ftatuto Juris,

natá,exemiplum cujus eftin amore bea-

aut pet Epikeiam feu prudentum confi-

fantia,uld

tifico,

Aliudlibetum , quodeftà vo-

lio à voluntate ptocedete cenfetur,

f

luntate ad . utrumlibet indeterminata,

-

Sextó. Aliud eft voluntarium in fe,

uti eft atmor hominisin via,

aliud in alio ut in cauía vel ut in con-

Eglur,

Secuudo, - Noluntarium aliud e& for-

tinente, Primumeft, quod in feipfo

Á

s32le, aliud virtuale.

Primum eít à

terminat volitionem, ut , fi quis expref-

Tilestut

voluntaté a&u influente , alterum ett

sé intendat loqui blafphemias,

Alte-

virtcs vel cffe&us prioris, feu eftipfum

füidénitum

rum veró , quod in fe non cf formaliter

voluntarium actuale non tetra&tatum,

volitum , fequitur tamen ex alio obje-

luui tob

(üolant

quatenus permanet in aliquo fuo effe-

&o, quod eft volitum in feipfo, (ive il-

&u, ptout id folet explicari de intentio-

titifio , |

Iud fit altetius caufa , ut fi quis fcietfe

dnltion :

nevirtuali, Sicut dum quis femel actu

habete confuetudinem blafphemandi

formali f& refolvit ad petegrinandurn

pitcipo en

in ebrietate, & tamen voluntarié fe ine-

üfque Romam , licét in toto itinere

briat , blafphemia eft ei voluntaria in

Wtl o

füper hanc actum fe non refle&tat , ma-

caufa : five fit aliquod totum continens

t tl

net voluntarius virtualiter ; quia prima

lonfemin

voluntas manet virtualiterin fuo effe-

in fe alterum , ut fi quis occidat pr-

nantem , fcienseífe talem , occifio fe-

detise

u, fcil. in continuatione itineris,

go dbl

tüs, licetexplicité mon intenta, diciturel

Tertió poteft mihialiquid effz volun-

voluntaria in alio ae implicite;

Att5; q

tatium phyficé, ut , quod ipfe per mefa-

Septimó. Voluntarium aliud eft di-

,tafium,con

cio, v. g. percuffio à meipfofacta; vel

lipytatyr,

tectum ,aliud indire&ium. Primumeft

moraliter ,ut , & fiat ex meo mandato,

Molig

confilio,petitione,&c.

quod ex poíitivo voluntatis 'ir.fluxa

rl t

ptocedit , five immediaté , ut furtum à

uarto c& aliquid voluntatium vo-

Qütin piffo

füre; fivemediat&, ut mors ex potre-

Cs

luntate proptiá , de quo patet ex jar

&ione veneni.

Indite&um ( quo ne-

dictis ; vel voluntate aliená , utfi vg-

? MTTS. Rïw

mire Moraliftz fxpe ctiam intclligunt

]

Iuntas- alterius moraliter habeatur pro

voluntarium jn causá) proptit eft illud,

U

voluntate propriá.Sicut in contractibus

MUUN

quod pofitivé expre(seà voluntatenon

volun:as Futoris habetur pro volunta-

T0n Qu W

E -

te pupilli- Idem eft dePrtocuratore re-

procedit , ei tamen imputatut,eó quó

£09l, f

babeat facultatem & obligationem ma-

fpe&tu fui Principalis , de filio impubere

Tllty J

lum aliquod impediendi, &nonimpt-

fefpetuPatris. Et eodem modo pec-

dit ,àt Ít fubmergatur navis nautá dof*

qufi IOHi't |

eaturi Adami fait nobis voluntatium in

V ompe

miente tempore magna tempeftatis,

ipfo ut in Capite ex pa&o voluntatcs

Nfnertor

Roftrasin (uá continente,

quam P?ævidit,»

t vicle

QUA-

De uli.fine ey act. bum.

6y

i lHLI& CR(!,

uidtalis ,, quando nim. agens exttin-

QU.RRO VI. Quot fuat caufzin-

2

cum ex fe non eft fufficiensad caufan-

mdi K

soluncarii 2

dumeffe&tum, nifi etiam voluntas pa-

dl htty

— XL s Sunt quatuor , nim, vio-

' dentia, metus, cencupiícentia , igno-

tieutis efficacitec coopetetur,licétinefft-

At lno)s

adentumqs

rantia, utdocet $. Tho. híc q. 6. a. $. &

caciter eu fecundüm aliqualem incli-

nationem , non vetótotis viribus teni-

fe cenfty,

feq.

tatur.

Vel fic : Eft , quando voluntas

untatitm )

velut ii

Explicatur Prima Yavoluutarii cau-

in his quidem circumftantiis abíoluté

yult , conditionat$ tamen illud non

quin fi

fs fcilicet violentia.

vellet , puta , fitales circumftantiz de-

ut,flquisexpi:

effent,

Sicut metcator tempore tem-«

Violentum jam antt in R. ad Q* ;.

hm h

fuit definitum : Quód fit caufa invo-

peftatis , ut vitam fetvet , abfolut? vult

od formi

luntatii probatur ex S. Tho, cit, à j.

projicere metces in mare , quas nollet

.

n ecdio d)

proj

iceré , fidecffet periculum vitz , &t

Qaia voluntatium petit elfe à principio

in fl

intrinfeco , ut patet ex ejus anté datà

hzc violentia fecundüm quid talis cft im.

g gl

n

tnetu.

definitione

M

violentum autem eft à

Dequo Q. 7.

; bl

Colligitur ex di&is, violentum nos'

vlantitelt

principio exttinfeco , palfo non incli-

nante fed pro viribus tefitente, ut an-

effe idem quod neceffatium , quia ne-

i volintit

té fuit explicatum. Exemplum eft in

ceffarium poteft effe voluntarium, ut

gtum contt

patetex di&tisde amore beatifico. Item.

ftapro feeminz per vim oppreffz , nec

jy od

interiüs nec exteriàs confentientis, fed

violentum non eft convertibiliter idena

q, ocilt:

cum involuntario,

gro poffibili re(itentis , feque defen-

Quia involunta-

yenu, t

dentis ; quod &i omnino c& involun-

rium latiüs patet , cum poffitetiam cau-

mpäcilä

tatium , confequentet nec ei ad culpam

fatiex ignorantia, Secus eft de violen-

áum didd

P.

to. Omne ergo violentum feu coadtum

imputatur.

y, ia

Not. hic effe fermonem de violentiá

fimpliciter tale, eft involuntarium, íed

hus Ti

fimpliciter tali , quá agens . extrinfe-

nokn €contra.

cum in pallo totis viribus refiftente,

j i

; mori a

& con(ideratis omnibus circumf(tantiis

Secunda iäv?!umariz*mujkfril me-

umf

abfolui$ refpuente ,. aliquid efficit vel

impedit: quz fi rim. inferatur rebus

?us. De quo S. D. q.6.a.6.

tiam int4

roytid

cognofcentbus, etiam vocaturcoadio,

QU/ERO VII. Quid & quotuplex

ol

non cognoícentia enim non dicuntur

eft metus? caufatne involuntarium fim-

u[a[üm

cogi , fed folàm violentari, v.g, lapis

pliciter,& car?

ii

farfum ptoje&us.

Et. hec violentia ,

XII. . 1. Metusá $, Tho.infrà q.

l

ii

no"

"

quia tollit omne voluntarium , tollit

41« bene definitur , quód fit paffio q4&

J

etiam omne fmeritum & demeritum, ac

refugimus malum. futurum ,cu: vefiflà

guis

Sacramentorum validitatem. Eft àutem

"ao

n

zan potesf, Dividitur in levem & gra-

altera viclentia & coactio fecundàm

vem.. Metus leviseft, quo timetur ma-

I2

lune

h

——

d

68

TRACT. IHI. Éxam. I

dicmtntt

lum leve, aut gtave ex caufa levi vcl

betead opetationem, Prímó caufàliter,

ita ut vere fit caufa a&us,v.g. proje&tio-

E homo ;

improbabili, dicitutque à Juriftis cade-

rein virum inconftantem , ac perfonas

nis mercium , fic ut homo veré agat ex

m dtq

leves & meticulofas, à conceptá fenten-

metu , feu ex impul(ü ejus : quia ly ex

matetcxd

tiá facilé dimovibiles; ut fiquis metu

& per Üignificat caufalitatem,

Et hoc

[m : fel

gluviz, luti , pulvcris,&c. in die fefto

iterüm dupliciter , nim. ut vel fit caufz

num, nand

.

at um

emittat Miffam. — Metus gtaviscít,quo

totalis ejus , ita ut abfente metu non

tímet quis erave malum , qualia mala

ponetetura&us , & in hoc folo fenfu

Menpttiü

funt mors , mutilatio , enormia ver-

metus caufat involuntatium.

Vel, ut

mlb n

bera , exiliun, fervitus, dutus carcer,

fit ejus caufa partialis , ut f1 cum aliis

al p

damnatio ad ttiremes , amifTio omni-

quibusdam caufis impcllat ad actum,

ln Em

um , vel notabilis pattisbonorum , in-

ita tamen uttalis actus poneretur , licét

TP

famia moraliter indelebilis ,excommu-

metusillenonadetfet , & in hoc feníü

firycondi

nicatio injufla , ablatio inftrumento-

fnetus non caufatinvolütarium. Secums

tentinefc

rum artis fine quibus vi&tus haberi non

dó metus poteft ad operationem fe ha-

t pofito

pote&, . Ethie metus dicitur à Juriftis

QUERO

beremeré concomitantet, ita ut opeta-

€adere in virum conflantem , non quód

tionem quidcm comitetur, adcamta-

Nomverade

folus vit ejus capax fit ; fed quia tantus

men non impellat.

Sicut fi Mattyr

Di« dor

€ft, ut virosetiamfortes,prudentes, &

motiatut cum naetu mottis ,non tamen

It pdenn

aliàs valde conftantes , terrere , contut-

ex metu mortis , fed ex obedientia &

m- R.n«

amore Dei. Et in hoc fenfa metasetiam

bare , dejicere , ac perplexos reddere

a&usu&fmm

poffit, Dividitur itetum metusineum,

non caufat involuntarium; quia ly cor

n

qui eftab intrinfeco , & qui eft ab ex-

non fignifitat caufalitatem , fed meram

Sefise

fimultatem & concomitantiam.

ttinfeco; qui explicabitur infrà Tradt.

qudtuy;

ult;Exam.3. Q.2. 0.5 5.

XHIIL R.4. Quz,in feníu explica-

tium fch l

& 2, Uttetusfitgravis, requiritur

to ,fiunt ex rietugravi, fünt mixtaex

!KCU;Elsmel

voluntatio &involuntario , itautíim-

1.Utgrave malum à tiniente apprehen-

At t jf

datur futurum, non ex fatione levi fed.

pliciter fint voluntatia , & fecundüm

A

Ti

*

o

alde probabili.

2. Ut is, qui malum

quid involuntaria

Exemplum eft in

f'jeiri.

illud minatur , fit poteris illud exequi:

dicta projectione mercium.

L

alids enim etit vazz frme viribus ira.2,

Ratio Y.pro 1.p. Quod fit ex effica-

NT

Quód fit folitus tales minas exequi.

ci voluntate & intentione operantis; elt

Mïüäw

4, Utmalum illud non poffit à timente

fimpliciter volunt;irium, ut patet ex de-

wrcxm

facilé evitati. $, Confideranda eft qua-.

finitione: voluntatii: fed ita fit in cafü

tdual]

litasPerfonz timentis , nam refpectu

pofito , quia mercator tevera fciens &

Bob

pueri vel mulieris poteft effe metus gta-

volens projicit merces in mare , u

!

thqc

nj

vis, qai refpe&tu viri eftlevis, Sicut

medio vitam filvet, Ergo;

&t duj

idem dici folet de tentationibus.

Aatio 2. Ubietftliberum, ibieft vb-

luntarium, quia ab inferiori ad fuperius

24 $, Metus pot(c—['t dupliciter (cha-

fl

affir-.

ag

4

»

De ult.fize c adh. läum,

69

affe&tus , ut haberet conditionatam vo-

W ld

affirmative eft bona. confequentia, v.g.

Q pogd

luntatem non defiftendi à peccato , non

E&homo : Ergo e(t anima! ; liberum

DYet p

autem eft quid inferius ad volüntarium

fetvandi mandata, íigehenna non ef-

I5:qui

ut patet ex di&tis pro R.2.ad Q^ g. Saub-

íet , hoc ipfo dolor ille careret debità

em, lii

honeftate morali , effetque peccamino-

fumo : Sed quod fit ex metu , eft libe

tvel tj

rum , nam dictus mnetcator poteft proji-

fuss quia elfet, ut vocant; (ctviliter

te friett n

cere & non projicere merces,

Ergo,

fetvilis , nim. przcise ex formidine

: folo l

Idem patet in Petto qui ex metu & ta-

paona,

De his plura vide infrà de at-

m Wi

men liberé negavit Chriltum , quiaeum

tritione ex metu gehennz Trad.17.

tf md

negando peccavit : peccatum autem eft

Exam.5.Q.2.n.4 3.odfeqq.

liberum.

XV,

It ad a

Ergo.

uomoeda refoluts hunc cafum :

Ratio 2.. p. Ut aliquid fit in volunta-

Ex metu gravi omittit quis Mitlam in

tetur , i

j hoc f

tiüm fecundàm quid, fufficit , volunta-

diefefto, vel non jejunat in die jejunii ,

dum s

tem & inefficacitet teniti : (ed hoc fit in

peccatne ?

Ergo.

Ratio dubitaudi est, Quia voluntatia

onem l

cafu pofito.

- QUAERO VIIL. Hac doctrina eftne

legistransgreffio cftpeccatum; fed hec

4 Ut OPCH

adeami

—

etiam vera de obíervantia mandatorum

eft incafa pofito , quia metus gravis

f Mag

Dci ac dolorede peccatis concepto ex

juxta didta relinquit voluntarium ftm-

metu gehennz ?

pliciter. Ergo, Sed

, ot; at

edientia Y

XIV. R, negativé. Ra/o:

dgia tales

R. Quódnonpeccat. Ra5o: Quia

netasetit

a&tus ut (int non honefti non debent effe

in cafu pofito ceflat obligatiolegis, quia

involuntarii etiam fecandàm quid.

legeshumanz (uti fant ille de audien-

qpalym

"f.

Senfus ergo doGttinzantea date eít,

da Mií[a & de jejunio ) nen obliga

iie5

, [edaua

at

quód tunca&ui admifceatur involunta-

quando fine gravi i:&ura fervari ne-

queunt, nec cenfetur effe aliamens pize

alrei?

gium fecundümquid , quando malum,

(excujusmetu quis operatut ) non cau-

Matris Ecclefiz : adeóque eatum trans-

im t

D

fatur ex ipfo affe&u & voluntate ope-

greffio in cafu pofito folüm eft materia

, n

v fecuni

raptis ; quale malum refpe&u dióte

lis : formalis enim eft tnnc, quando

grojectionis mercium eft fabmerfio in

obligatio lceis viget.

Exqgo patetad

æplum di

mate. Sedmalum , fcil. gehenna , ex

Rationem dubitandi ; maj. enim folàüm

cujusmetu quis obfervaret mandata , ac

eft vera detranseteílione formali, Ex-

T. p

doletet de peccatis , ( caufetur, cauía-

cipitur cafus quo metus incuterctur in

Peïünfi*'»ä

tur ex ptoprio peceaminofo hominis af-

contemptum legís,

-patett?

fe&uad bonum creatum, ut patet. Er-

Licetue ob gravem metum facere

: fine

goobfervantiaillaacdolornon habent

À

peccatum mortale , vel faltem venia-

[l [Cifrjl

)

admixtum involuntarium etiam fecun-

le?

je, V

P

düm quid,

Dico , non Iicerc. Praftatenim moti

Fateot tamen fi illi a&us effent tali-

quàm fummum Bonum offendere, De

d

:

ter involuntarii , velíihomo ita effet

. quoinferiüs pluta.

adfupfï'"

I5

QUA.

o

TRACT. IIl. Exam. t.

i

QUJERO IX, ]uramenmta,i?ota,naa-

inpenamilius , qui inju&é metum

tont

incuffit.

De votis ex metu vide infrà

fiim

trimonia,teftimonia, promiffiones, &c.

Tra&. ro. Exam. 3, Q, 2. n.30.

De

ij

fi exgravimetu fiant, tenent feu obli-

antne?

Matrimoniis ex metu Vide Tta&, ult,

fs

i

Ratio dubitandicfi, quia metus gra-

Exam. 3.n, 3 5.

visrelinquit voluntarium fimpliciter.

Contta 2, p. opponi poffet, quód j'(uv

T

XVL & 1. Jurameotum metu gra-

natutz fit immutabile, adeóque & id

vi,imó graviffimo exortum ( modófi-

quod jüte naturz eft validum lege pofi-

H

ne peccato & damno proximi poffit (er-

tivà non poffit annullari.

Sed ad hoc

li

vari) dicitur validum in c,ff veró,de ju-

patebit infrà Tract. fexto de legibus,

g

rejurando. Potcfl tamen ab eo peti ab-

Exam.2,.n,12/anteR. 1. Ubidicitur,

li

folutio nec confitmat contractus aliàs

ïiiqua effe dc jure naturz folüm permif-

A

five.

invalidos.-

"

Ratío Y, p. Patet ex teverentia divi-

XVII. Notandum hic fpecialiter e&t

li

ninominisin teftem vocati. Vide infrà

de voto folemni feu Profeffione ex gra-.

li,

de juramento Tra&, x, Exam, 4. n. 49.

vi metu emisá , quód , nifi voveus me-

Áirg

R.8, & n.jo.

-

tum paífus intra quinquennium à fadiá

vogl

Ratio2, €$ 3.p. Quia, ut DD.inqui-

profeffione reclamaverit , eo ipfonon

ld

aüdiatur, ut &atuit Concil, Trid. Seff.

!

unt, unum juramentum nequit fanare

]

duplex vitium , nim. vitium involunta-

25. de Reg. c. 19, quia tunc ptzfumitut

Til

iri& nullitatiscontractüs,

ratificá(fe profeffionem , quz ratificatio

Wt

B. 2, Vota folemnia , matrimonia

nifiaccefferit , ett Religiofus folüm pu«

DN

raVi metu injufte incullo extorta;tefti-

tativus , nec in conícientiá obligatus:

if)gn

In(ll

moniateftiumin teftamentis, &c.. licet

non , inquam , auditur, nifi tacuerit ex

Jüfta caufa, v. g. quia metus fuit conti-

L2

ipfo jure naturali non fint irrita ex de-

fectu voluntatii fimpliciter.

2. Sunt

nuatus ; vel ex ignorantia , ut (i Pro-

fl

P

tamen nulla jute pofitivo & ufu Eccle-

feffionis nullitatem non fcivit , & tunc,

W

fiz.

fireclamare velit, debet petere rcftitu-

Hhyi

Primam partem probat R atio dubi-

tionem inintegrumac licentiam recla-

'»üff

tandiadducta,& patet ex co , quia liber-

mandi, Undcfolet dici , quódnon

Yi

tas qu& fuffcitad peccarum mortale ,

poffit reclamare , »f/ Papa aperiat os.

ämü

Porró hzc reclamatio eft facienda &

ordinarie,& quantum eft defe , etiam

Yi

)

fufficitad conttactum & votum : fed ad

caufz nullitatis exponendz coram legi-

peccatum mort.fufficit voluntarium ex

timo Superiore, nim. Prelato Monafte-

fontr

:

mctu,ut ante di&umeft. .. Ergo,

rii, & fimul coram Ordinarioloci. De

n

(

Ratio 2 p. Quia legislatores confulto

quo confule Canoniftas,

P

fontr,

& tationabiliter voluerunt tales contra-

XVIII 1.3. Contra&us, v. g.em-

L

Cusitritate , tum ad vitanda multa in-

ptiones , venditiones , transactiones,

hii

commoda , nim. jurgia, lites , &c, tum

concefTiones, promiffiones, donationes,

mmtu

con-

Mi

/:'&'*'.».

De ulz. fín. d at bumagr.

yii

j m

contractaum teíciffiones ( quos jus po-

QUAERO X,. Extorta"per metu

m

st videir

fitivum non annullavit ) fiex gravi &

levem fantnein utroque foro reftituen-

? 046 D

injuriofo metu fa&ti fint, nec juramento

- da ? Item quid ceníes de metu reve-

de Tudl

firmati, poffünt in foro conícientiz in

rentiali ?

integrum revocari ab eo , qui gtavem

XX, m.t. ad r. p, Si metus ver&

fft d

metum injufté paffüs eft,

- faerit cauía f/ze qza non,tunc fic extotta

adeqeli

Ratio. Quia altet ei fecitinjuriam.

funt faltem in foro conícientiz reftitu-

dul

Ergo tenetuteum reftituerein priftinum

enda , juxta fenteotiam tutiorem &

NT

ftatum, & injuriam paffus habet jus ur-

probabiliorem Sylveftti, Navarri, &c.

gendi hanc reftitutionem , poteftque

2, Sedin foro externo ob fimilem me-

o d k

r Ulidi

licité rem fuam recuperare aperté , vel

tum non conceditur adtio.

[olinp

occultá uti compenfatione , 1 alitet ne-

Ratio 1.p. Quitalem metum eft paC

queat , & fcandalum defit.

fus , eftinjufté privatus fuá iberite

r esilit

Dixi z. 4401/us pofitiotm nom anuul-

Ergo cf& reftituendus in prift.num fta-

tum,

[ioneet g

lavit, Namexdi&is patet, effe aliqua,

liüVüvcnïij

fi ex gtavi metu fiant , ipfo jure pofiti-

Excipitur votum, quod , lic&t fiat ex

vonulla , ut teftimonia in teftamentis,

levi metu , eft validum , nec poteft pro-

enpiu 'h(-

p em

. 4. de?e;äam. Matrimon'a, C« vezzezs,

prá voventis voluntate te(cindi. Idera

yil Tb

de [poufal. . Votum folemne. , jux:a

eft de Matrimonio , ut patebitin pro-

"Trid, cit. Ab(olutiode excommunic ex

prits locis,

inc P[gfu!lïlil

ü£ [Z[mü[

metuc.unic, de bis 242 vi ,in 6.. Jutis-

2z. 2. ad 2.p. Sola reverentia Patenti-

jus (dif

di&io ex metu data vel protogata,l. a. ff.

bus vel Domiuis debita non e&t metus

de judicits, c. ubi periculum, de eleflione

gtavis , feu ( ut alii loquuntur ) juftus,

yià obl

in &. Auhotitas T'utorum ]. :. $. ulc. £,

& fufficiens ad contra&us irritandos ,

nifuati

eusit

de autborit. Tutor. Addunt aliqui Ca-

nifi concurrant alia adminieula, ex qui-

fifz , eiam votum fimplex ex gravi

bus poffit colligi, faiffereveràinvitum :

ts us

metu factum non tenere, fed authentice

uti fant valde importunz per(uafiones,

(civit, *

etete [

de hoc in jure non conftat;ut docec Syl.

periculofzac attoces minz.frravia odia,

vefter.

&c.ita ut modefta contradi&tionihil c£-

ccntiamïff"'

Dixi 2. zec jsramento firmati , quía

feciífet,

Fem,loquendode Matrimo-

1 ) qw;

aliàs contcactus ex reverentia divini no-

nio , ingqualitas contrahentium.,

His

apa

minis erant fer vandi ut validi,

e& E&Lifr"'l'f

adminiculis concurrentibus poteit me-

Quidfi iniuriam pal[fies nolis refcindi

tüs fevyerentialis cen

d o

fexi juftus íeu

contractum ?

ravis.

glato Dd

Dicoquód tuncalter teneatut fervare

lial

QUAERO XT, Eftne aliquod reme-

€ontractum,

L

dium jutis contra attoces minas ex qui-

Ratío. Quia contra&us jure naturze

bus metus naíci folet, & quod illud ?

m&üi:v ,

u^

(

eft validus. Ergo tenet ufque dum per

XX. m, E& , & vocatut cautio de

injuriatum, juti fuo cedentem, vel per

(4]

gonzuü 1

1ton offendendo , coníiftitquein hoc ,

äuperiorem te&indztu;i

quö-c'ï

ER

y

2

TRA 6;'7'. IH. Exam. .

b

quód Tudex requitatur;ut minantem ci-

tollit , nec minuit, fed potiàs caufat &

t t

tet, eique fever& prohibeat,ne ullam

auget Voluntarium imperfectum , feu

communiter fumptum, five prout com-

lieem

violentiam aut injuriam contra talem

attentet , imó eum difcedere non fi-

mune cft homini & btuto , & noneft

pcccat |

eham

pat, nifi priüs Adverfario fecuritatem

fotmaliter idem cum libero, ut explica»

tum eftin R. 1.ad Q. ;.

fius.

fpondeat, vetbis , vel juramento;pigno-

duat

xibus;fideijuforibus,&c. attentá Perfo-

Ratio, Qu facitut voluntas cum

Wi

nz qualitate,

majori impetu , complacentiá ac inten-

lu

fione feratur. in amplexam boni f;nlï-

Tk

Zertiainveluntarii muj; feil. Con-

bilisac delectabilis.

Etgo.

Not. Voluntarium tollere pon effe

19j

cupifcentia,

De qua S. D.

idem,acillud minuere,

Tllud tollere,

lgl

q.6.a.7.

Mi

€ft facere , uf non maneat effentiavo-

QUARO XIIL | Quid &xquotupï'ex

luntatii: illud veró minuere, cftface-

At

eft concupifcentia? eaufatneinvolunta-

re , quàd manente cffentid voluntatii

pritum

rium , minuendo vel tollendoliberta-

o

dematar aliquid de ejus perfe&ioneac-

tem?

(tvtadi

cidentali: ficut econtra illud augete ,

J [

XXL. . 1. Pet concupi(centiam

€ft facere , quód ejus perfectio creícat.

kdaif

cum $. Tho, intelligo paffionemappe- .

3. 3. Concupifcentia antecedensali-

titüs fenftivi profequentis bonum fen-

quando minuit , imó omnino tollit vo:

[

fibileac dele&tabile, utfuntamor, de-

cüm pïfflt

fiderium, fpes, gaudium, five voluptas,

homo differtà btuto.

luntarium perfe&um feu liberum , quo

mhï'g&

&c. Eftautem duplex concupifcentia:

KRatto.

Quia vehemens paffio ocu-

g

lbe (

Unaantecedens , puta ; actum volunta-

lum feu judicium tationis ita turbat , ut

tis, eumque praveniens , tanquam ejus

totcef

parüm vel nihil attendat ad propofitio-

cauía; ut cüm in aliquo, visá puellá,

nem finis ac mediorum, cüm fzpe ab-

Ergomim

accendirurlibido, voluntatem rapiens

forbeat tationem , ut hotmo non fciat

Mümpe

ad delectationem , quafi naturaliter feu

quidagat, imó amentem faciat , ut ait

exíeexurgens. Alia eft confequens,

S.D ad ;.quod etíam patet in motibus

ägmg

puta., actum voluntatis , feu ab ipía vo-

primo primis, & in iis qui ex amore

luntate prz'vié operante excitatus ; ut

j

velirá rediguntur ad infaniam: ubi non

cüim quis deliberate vultaffici venercá

falvatur cognitio indifferens , feu indif-

dele&atione , ut promptiüs per-hoc in

ferentia judicii; fine qua non datuþli-

operatiünemvcncream feratur ; eam-

Et de hac

bertas. Ergo.

Qu2

que có magis concupifcat.

Ex quo fequitur, quód talis pafHo et-

fupponitur,quód non caufet involunta-

Xyl

iam minuat veltollat rationem peccati

rium, cümexadtu libero voluntetis fe-

utpote quz noncft fine voluntario, & eo

Muj

quatur & caufetur.

diminnto diminuitur, Ut patebit ipfrà

h Vr

RU

9/.2,, Concupifcentia antecedens non

Tra&,(;.Exam,z.(æ-.æ.n.;vz.

Og

p

ii

Deul. fíne £ acd. bumam.

73

ts ul

xxit. Oppone contta R, a, Juxta

utinlapide; vel p;oy certo tempoæ*g a

€

:ïft&"m ) [5

smentem S. lho,isqui accedit ad mu-

ftatu, v. g.in amente vel infante. . Et

lierem fedam & deformem graviüs

hzc juxta S, Tho. inftà q.76.a. 2, po-

Dvepts

to, &mgl

peccat, quàm ille qui accedit ad pul-

tiüs dicenda ef nefcientia quàm igno-

tantia.

0, Utj

ehram. Érgo ctiam eft magis volunta-

Etinignorantiam quz eft pri-

rius. Swb[wmo ; Sedaccedens ad pul-

vationis feu privativé talis , que eft ca«

vvolua

chram accedit cum majori concupifcen-

rentia (cientiz in fübjecto aptoad fcien-

dumea , quae quis poteft aut tenetue

centi «t

tja, E'go concupifcentia minuit vo-

luntarium & non auget , quia aliàs et-

fcire. " Item in eam , quz dicitur igno-

am bori l

g0.

jam deberet augere peccatum , quod ta-

rantia pravz difpofitionis , quz eft pofi-

tiva deceptio, & contrarius veritati er-

ollete nud

men juxta S. 'T'ho, minuit in áccedente

ad pulchram,

tot ,feu difpofitio, vel habitus fcientiae

lMludti

omhino contratiz , five habitus falío-

R, In hac oppofitione fieti tranfitum

yeit clï»:nrig':

tum pfrincipiotum acopinionum , qua-

nuert, d

à voluntatio petfecto feu liberoad im-

períe&um feu: in communi fumptum,

lis et in Judzis; bareticis , alíisque er-

ntid voliné

tantibus.

& folüm probat , quód quia cencupi-

pertin

fcentia diminuit peccatum, etiam dimi-

*&, 2, Ygnotantia fecuado à Jutiftis

j lll agf

nuat liberum: quod non negatur. Un-

dividitur in eam , quz eft juris , ut fi

[célio t

&c admiffo ant. ( có quód ad faedam ac-

quis iganoret extare legem de excom-

iantectdt

cedens accedat cum majori libertate,

tnunicatione percufforis Cletici ; & in

nino toli

£üm paffio feu concupifcentia non fit

eam, quez cít facti, ut fi quis ignoret

liberum st

tanta)dif.primumconf, £rgocftma-

ipfum opus à fe fa&um;vel aliquam cit-

gis voluntarius voluntatio perfe&o feu

cumftantiam ejus , v.g.effe Clericum

nensyämüï'

libero, C.conf,imperfedto, N, conf. Et

eutm,quem percuffit, licet fciat extare il-

pl

conceísà min, fubf. dift. altetum conf.

lamlegem. Ignorantia jutis alia eft ju-

rad p

Ergo minuit voluntarium liberum , C.

risdivini , alia umani.

Prima iteruna

h at æfö,;

onf. imperfe&um, N.Cenf,

2lia eft juris divini po(itivi , alia jurisdi-

huro 4

vini naturalis. — Secunda alía eft juris

"

Canonici feu Ecclefiaftici , alia jutis ci«

x n

Quarta involuntarii caufa , fcilicet

vilis ac Imperatorii, Tenorantia fadi

jqua

ágnorautia, Dec qua S. D.q. 6.

alia eft fa&i proprii, ut fi ignores eífe

a.8.

aniam. Ü

Clericum eum,quem tu percuflifti ; alia

qens l

fa&ialieni, utfi ignotes Clericum efle

j 00 p

-QU.ERO XIII. Qaotuplex cft &

eum , quem alius percuffit, Ignoran-

quaznam caufat inyoluntarium ?

tia iterüm alia eft invincibilis , alia vin-

j

XXIII. Refp. 1. Ignorantia 27 di-

xulif

cibilis. Pro cujus intelligentia.

Vtiont? *IL:

viditur n eam quz eft purz negationis,

R. 3. Ignorantia à Theologis divi-

vol

yn

feu negativ? talis , có quàd fit in (übje-

ditur zerto ( de qua divifione maxime

£o ad fciendum inepto,vel ümgl»icimrfa

ntem,

g pl

quaritur in prægemi ) inantecede

K

Cone-

.5'7:' 0

h

!

74

TRAC 'Jf'mIf!. EXAW. Y.

concomitantem,& confequentem. An-

fui , qui cafü obambulat pet fylyam ;

tecedens eft , qua nec directé nec indi-

Cajus putans effe feram , explodit bom-

antcceä«

rte&eefl voluntaria,& ideo vocaturan-

puusd

batdam , & putans quód interficiat fe-

tecedens, qüiaanteceditomnem actum

ram , occidit T'itíum inimicum (uuni,

volust

voluntatis , foletque à Theologis ap-

Hazcoccifio inprimis noncft actu pofi-

M

pellari jufta , probabilis , inculpabilis ,

tivé voluntaria, Cwjzs vat^o eil. Quia

nonj

invincibilis ; quia morali diligentiá fa-

voluntatium a&u debet ei(e3 principio

hdbe

fnnl

gerariae tolli non poteft, vel quód nun-

intrinfeco cum actuali cognitione : fed

DI

quam in mentern venerit dubi;are »2aut

hic decft aCtualis cognitio;nim. inimici,

cogitare de oppo(ito: vel etfi in men-

Ergo.

Deinde non cft pofitive a&tuin-

«

Ti

tem venerit, tamen adhibità diligenti

'voluntaria. Razo. Quia non cft contra

ifgïqujfitionc non potuit haberi cognitio

Ti

1

inclinationem a&ualem voluntatis, Et-

veritatis, & depelli ignorantia , & hzc

go eft voluntaria negative, id eft neceft

fth

D)

ignorantia eft caufa operis, feu cau(a fa-

fecundüm actualem inclinationem vo-

ciendi id , quod nullatenus voluntas

luntatis , neceft contra illam, fcd meré

[

vellet,finon ignoraretur ; quod ex eo

indifferentet fe habet,

Si enim fcivif-

colligitur, quia habitá cognitione facti

fet inimicum ibilatitare, eum occidiífet,

ftatimposnitet feciffe, v.g. dum quisad-

VN

fic enim fuit habitualiter,imó a&tualiter

hibitá omni diligentiá ignorans ami-

conditionaté refolutus, -

eum per viatn tranfire , explodit bom-

Tandem ignorantia confequens eft,

barda*m',& occiditeum.

quz confequitur ad a&um voluntatis

Hzc ignorantia antecedens caufat

tanquam volita,& ut effectus ejas. Un-

involuntatium fimpliciter. Ka7;o, Quia

de cüm fit voluntaría , cf ct'am cul-

D

eaufat effectun omnino: nolitum , ac

pabilis, (i &t circa rem fcitu neceflariat,

voluntati , vel formali, vel virtuali , vel

foletque vocari injafta, improbab.lis,

falern interpretativae totaliter repu-

vincibilis , cüm potuerít & debuerit

gnantem.

vinci feu tolli' ac oppofita fcientiaha-

N

Ignorantia concomitaris cfï,qü*æ"mef-

beri. Peream hiomo ignorat quz fcir

"

ré peraccidens & concomitanter (e ha.

poteft & tenetur , & tunc eftfpeciale

|

bet ad'à&uity ,. & ad' operandum non

peccatum ii confcffione explicandum,

IN

movet ,necab eotetrahit : quia volun-

pind

Hoac ignorantia caufat voluntarium

lung

taseodem modo fe gereret fcientia. pra-

fimpliciter , & involuntatium fecun»

ftni«

fente ,. ac fe'gerit cáabfente. — Et haec

dim quid;

g

ignorantla nom cau(at pofitive & actu

Ratio Y, p.eff. Qui vultantecedens,

Alfcia

Yoluntarium ,üec pofitive vel'contrarie

vul etiam confequens ; ex o fequina-

involuntariut , (& caufat voluntaziutr

f

tutm, & quicfcau(a cauf , quà ralis,

titral

fiegativum, feu non voluntatitim.

eft etiam caufa caufati : fed ignorantia

^ 4

XXIV. Declaratur: exemplo. Cajas

confequens eft dirc&t? velindire&tt vo-

M

fin

ardenter exoptat necem Tytii inimici

lita ('ut mox dicetur ) in quo diffcrt ab

3dtit

B

anté

Wv

Qunit

ER

"

$5

Deuli. frpe cr d. buman.

?

hi

antaccä&ntc ; & taliseffe&u

sex ea fcqui

tecte , quzmdo" nim. voluntas expr.

eíse

Mf

vult aliquid ignerare , ut liberiis poffit

natuseit. "Ergo & cffc&'us fimpliciter

voluntarius eft,

z

i

peccate,ut patetex cit.Joh, 2 1. Ethec

b

Ratío2. p. Quia ille ignorans fzpe

ignorantia dicitur affe&tata. Indirecte,

HH.Q

non producetet effc&tum , fifcientiam

quando voluntas exprefi$ quidem nen

haberet,nififorte , ut nofer Conten-

vult ignorare ; pretermittit tamen feu

ditin

jtnre

fonloquitut, effet ingens malitiz cu-

non curat addiícere ea , qui poteft &

n

mulus , qualis forc: fait in illis , qui di-

tenetur fcire,

Et hac dicitur igooran-

db

€ebant Job21, Scientiam viarum tua-

tia craffa , fupina , & mala eledtio-

tum nolumus; ut effreni impetu fine

nis.

n du

m

remoríu omnibus, flagitiis fe dedc-

An & quomodo fgnomntia tninuat

fent.

en

vel tollat peccatum,dicetur infrà Ttadt,

KoDt

Dixiignorantiam confequentem pof-

4. Examine 2. Q. 24, num. 72. R. x.

& 2,

m

feeffe diretlé vel indiretlé volitam. Di-

t /'n':

od

od

vilesiéqzevtevqeutegeeuDE gU oDb dde

f(]UI:

EXAMEN Il

)q'f

D circäm]iantiz& bumanorþm a&uum. De

guiäus SD Agtf.

Ject

D

UM

Qd

..27. fer 4.art.

lpf

1

&

5

cienti

Rius et rem effe infe, quàm ab

tet

QUJERO L Quid eft & quot fü

qFZ

- accidentibus circumftari feu ve-

circumftantiz ?

E

füiri , ptoinde priàs debuit ex-

etirt

XXV. Refhondeo 1. Citcumftantia

(

d

plicati fubftantia voluntarii ,in a&ibus

juxta S. Tho. ef parzicularzs conditie

"humanisteperti, & deinde explicanda

ohnm

fen accidentalis affeRio a&lionis buma-

"

funt ejus accidentia , feu circumftantiz,

9& ingenere woris, cam quafi circum-

qua à circumftando , ac fubftantiam

i

&ans ,eique fuperveniens. — Sicut fur-

afficiendo nomen habent;(untque a&u-

tum prilis habet , quód fit ablatio rei

anrcrtï?

um humanorum accidentia, non in effe

of

alienz , quàm quód fiat in loco ía-

- maturali vel phyfico ,v. g. quód furtum

CE9.;

g

fiat manu finifttà vel dextrá , aute vel

gt

$. 2. Septem funt circumüantiæ;

poft prandium; fed inelfe meris , Gic ut

comprchenfz à S. Thoma hoc Ver-

yüff&zï

addat novam , vel augeat malitiam a-

iu;

&üs, v. g. furtum in magna vel patva

quantitate , vel fi fiat €loco facro,

X2

lem

$

76

TRACT. IIl Exam. 2«

us Quid. Ubi.

uibus auxi-

fpeciem mutantes , an folüm aggravan-

g

A

li. Cur, Quomodo. Suande,

tes, an minsentes , & quid (unt?

[U E

XXVI. y.1, Circumftantiz aliz funt

Circumflantia.

p

EXleïz cAtur

impertinentes, quz peccatum nec a-

x

, Quus.

gent nec minuunt,v. g, farari dextrá vel

—

Ly

«t5 denotat perfonam opetan-

Íiniftrá , ante vel poft prandium. — Has

fy

tem , non quidem quoad fübftantiam,

notí e(t opus exprimerein confeffione,

f

& (ccundüm fe , fed quoad conditio-

ut pat.ex di&tis ante Q, 1r.in hocExam.

fi

nem, qualitatem, &atum, officium, &c.

Alix funt circumftantiz. fpeciem mu-

g

nim,quód fit vel Ecclefiafticus, vel Re-

tantes , feu novam peccati fpeciem ad-

j

ligiofus, vel voto obfiri&us, Uxoratus,

dente:, & talesfunt, qua habent fpecia-

[

Przlatus;Patochus,Judex, &c.

Nam

lea: tepagnantiam cum rectá ratione,

lüt,f

ex hisconditionibus aliquando accedit

diverfam ab ea quz eft in peccato fecun-

nova fpecies malitiz.

$i enim conju-

dàm fe,, ia ut in actu peccati fit forma-

ii

gatus fornicetur ,. peccat. non tantüm

litet duplex malitia ; talis eft circum-

contra temperantiam , fed etiam contra

p

Itf

ftantia loci facriin furto , & voti ca(tita-

juftitiam.

$: Religiofus & Clericus,

jti

tisin peccato carnis, inducens fpeciem

peccat fimul contra Keligionem , & fit

facrilegii.

Ubi

ln

facrilegium.

Pralatus, Parochus , Ja-

Nota breviter, quód, ut circumftan-

H

dex, &c. quibus ex'officio incumbit , fi

tia diver(ificet (peciem , non fit opus, ut

w

negligant fubvenire fubditis egentibus,

fit volita per fe primó,dire&t, & expref-

eccant non tantüm contra mifericor-

ti(fv

s&,(ed (ufficit quód fi volita per fe fecun-

hi

diam, fed ctiam contra juftitiam.

Ali-

dó, indite&té & implicit? , ut contingit

[//

quando autem ex di&is conditionibus

in eo , qui furatut in loco facto , optans

peccatum augetur intra eandem fpe-

[

quód res ablata non effet in loco facto;

ciem. Nam,cateris patibus , pecca-

aut qui accedit ad uxorem alienam ; vo-

^f

-

tum Períonz (anctioris , fublimioris,

í

lens , quód non effet aliena.

[

doGtioris,eft gravius,v.g. peccatum ho-

Alie funt circamftantiz intra ean-

/

u

minis fidelis eft gravius peccato infide-

dem peccati fpeciem notabiliter aggra-

]

lis. Peccatum Epifcopi eft gravius pec-

vantes , & tales funt, que non afferunt

cato Religiofi ; Clerici , quàm Szcula-

fpecialem repugnantiam cum rectá ra-

[

ris , utS. 'THo, probat infráàq 75.a. 1.

tione,fed, quam inveniunt;atbitrio ptu-

intellizens hoc de peccatis qua fiunt cx

[

dentum valde augent, per easquepec-

perfecta deliberatione , non qua ex

cans ordinarium peccandi modum intra

fubreptione proveniunt propter infir-

eandem fpeciem multüm exceffit , uti

[i/

mitatem hamana natutaz,

Videipfrà

funt, v. g. magna intenfio ac vehemen-

Tra&. 4.Exam,2. n.40.

0?0

tia in odio, magna quantitas in futto,

QUAERO II. Quznam circumftan-

Aliz füunt. circumftantiz intra ean-

imp

tiz funt neceffarioconfKendz? nim.an

hii

dem fpeciem notabiliter peccatum di-

mintu-

p

x

De Cirwmfamii:.

1

hm

ümagg

MR

minuentes , ficut diminttetet gravis me-

tur, impoffibilem dicere , aut carniff-

dl

cus , & vehemens paffio; càm dimi-

cinam illam con[&entiarum appella-

at d

nuant voluntariua , ut patet ex dictisin

VAE

re sconflat enim , nihil Aliud ia Ec-

Examine pracedente.

rari d

clefía à peaitentibus ex'qi ,quam ut,

—— .2. Non tantüm circamftantie

ndim.

pofiquam quisque a/z'/zge';zt.-*'äf fezx-

a conffts

fpeciem mutantes fant neceffario expri-

euffevit , d* can[cicntie fna ffnus ame

mendz in confcffione , wt (itintegta ;

A locb

fed & notabilitet intra eandem fpeciem

nes ( latebras expíaraverit , ea pece

feriana

aggravantes imó & .notabilicer. ditni«

cata confiteatur , quibus fe Domi-

x i

nuentcs,

gum d Deum funm mortaliter of-

ln -

Prima pars à nullo Catholico nega-

fendiffe meminerir,

red t

tur, eftque definita in Trid. Seff. t4.

Ubi definit. r.

eccatoln

de posnit. cap. f.

Circafecundam partem Doctotes in-

enilit

Inflitutam effe à Domino- integram

tet fe diffentiunt, veràm data refolutio

veft citt

peccatorum confcffionem. 2. Oportere

'Thomiftis ( quorum tatnenaliqui con-

x voti d

apenitentibus omniapeccsta morta-

tradicunt ) eft communiot , tutior , pro-

gces p

lia.quorum pofh. diligentem fui di-

babilior ac Tridentino conformiot.

fiuffionem confiientiam. babet , in

Quamvis autem Advetfarii pro feetiam

g drcin

adducant Angelicum Doctorem ex 4.

on litop

co"feffroue recenferi , etiamfi occul-

d. 16.q. 3.a. 2. q. $. fi tamen ejus ver-

j ey

tiffma(int.. 3. Cim univerfa mor-

babene ponderentut, magis favetno-

aymeferi

Zalia peccata,etiam cogitationis, bo-

(trz refolutioni , ut videreeftin Goneto

, Ut

mines. irefílios c Dei iaimicos ved-

in T'ra&.de peenit. ubi pro hac fe s-ztegjtia

ao

vatios adducit Authores.

dant , nectffum eff ,omuium etiam

n locot

Ratio : . Ideo juxta Concil. Trid.ex-

alienatti

veniam cum apertà C "verecunda

coufifffone à Deo quareve. 4.. Btiam

primendz in confeffione (unt.circum-

n

€as circum[hantias in couf' ffiane ex

ftantiz fpeciem motantes , quia aliàs

j j

Confelfarius non poffet de gravitate

jbiliecat

plicandas effé , qua fpeciem peccati

peccatorum re& judicate, nec pto eis

T

mutant , quód fíne illis peccata ibfa

congruam imponere paenam feu fatisfae

cue t

meque à penitentibus integrà expe-

&ionem. Ssbfumo: Sed eadem ratioid

i

gantur , nec judicibus innotefaut,

probat de circumftantiis intra eandem

et täsqw A

fpeciem notabiliteraggravantibus, Er-

Q fferi uequest ut de gravitateretle

imoin

go.Min.prob.Aliud judicium ferendum

T

cenfere poffint . & peuam , quam

J

opotet , pro ilis penitentilus

eftde co;aliaque penitentia imponen-

T

da eft illi, qui commifit inceftam in

ámponere. — g. npium est, ceufs (fia-

/

iasit

primo gtadu , v.g.cum matre,filia, vel

. Wem , quebac rationefieri praupi -

ii

forore, quàm qui*in qnarto ; quitamen

j

3

in

P:ml

n

AU

TRACT. IIl Exam. s.

*

728

i.

inceftus funtejusdem fpeciei in genere

Ratio fecunda buju pa;tüx ef— Te-

p(:nk

motis.

Idem eít deeo, quifumtus eft

neor cxplicare nontantüm fpeciem fed

m

centum millia lorenorum , refpe&tu il-

& numefum peceatorum mortalium,

[

lius, quifuratus eft duos ducatos : ficut

Ergo etiam circumftantias valde agta-

liam

.& de eo , qui perintegrumannuf ve«

vantes.Prob.conf. Licét ha fintcir.

hementiffimo odioalium fuit ptofecu-

cumftantiz peccati fecundüm fpeciem

ell

tus,tefpe&u ejus qui tantüm perhoram.,

& quidditatem fumpti , fpe&tant tameu

lu

Ergo.

ad cjus differentiam numericam, & fub-

d

Confit. 1. Szpe fit,quód circumftan-

Kantiam individualem, & fic , licét non

m

tiz nonmutantes fpcciem magisaggta-

conftituant forgsaliter divería peccata,

inj

vent peccatum in individuo, quàm qux

bene tamen virtualiter feu aquivalen-

[777

Ípeciem mutant ; quia furari ex Ecclefia

ter , cüm faciant peccatum moralitet

IOT

ünum ducatum, non efttantum pecca-

zquivalere pluribus numero diftindtis.

At

tum, quantum eftfutariextra Ecclefiam

Etgo (i teneot explicare numetum pec-

hs

A

centam millia, Ergo fi &c.

catorum , teneor etiam

þxplicarc tales

fuädit !

Confir. ?. Concil. Ttid. ait: Necef-

circumftantias.

ttui

fum 61 omnium vemiam eum aperta €d

Tertia pars de circum&antiis nota-

Tiotes

«erecundá. confeffione & Deo quarere.

biliter diminuentibus;fequitur ex didtis,

]tem: Poffi;uam con[cientie fua fiam

quód nim. fint neceffarió confienda,

-mlltint(

Vi

omu& €$ latebras exploraverit, , &c.

tionad excufandas excufationes in pec-

Subfumo

.

.

Sed non eft aperta & vere-

catis , fed ob eandem rationem re&ti ju-

i

»

cunda confeffio , nec panduntur omnes

dicii,& fatisfa&ionis imponendz, cüm

3

confcientiz finus & latebrz , feu pecca-

ille ordinarium peccandi modum,mul-

ta, quibus homo Deuz mortaliter fe of-

tüm diminuant.

fl

fendiffe meminit , fi explicata tantiim

Exemplum. Peccat quisex gravi me-

LR

fet

peccati fübftantià, maxima ejus gravi-

tu, exignorantiá , exvehementiffima

tastaceatur. Ergo. Vid R.ad Oppon.;.

paffione, tenetur hoc corfiteti : cüm

b

ubi hoc confirmatur.

enimibi minuatur voluntarium,minui-

Confit. 5.Licet Jura & Concil. Ttid,

[

tur etiam culpa. $i, veró quis precibus

to hae fententiánon fint manifefta &

Amici inductus neglexerit v.g. Sacrum,

di

exprelfa, deducitur tamen cx ipsá ratio-

non eft opus id explicare, cüm non fit

(

ne Cencilii per bonam coníequentiam,

circumftantia notabiliter diminuens.

Erg

ut jam fatis oftenfum.

Hinc in Case-

Intelligenda hzc fupt decitcuniftan-

fit

chifmo Romano juffu Pii V. edito, de

tiis diminuentibus intra eandem fpe-

Vant

Sacr. Poenit. $. Sed guoniam. docetur,

ciem; Íi enim ita diminuerent, utex

f,

juxta mentem Concilii Trid.non modó

mortali facerent veniale , v.g. furando

tl

!f

peccata omnia , fed & circumftantias,

folüm unum obolum,vel committendo

M*ofä

quz peccati gravitatem valde augent

furtum etiam notabile,fed ex inadver-

fhci

& minuunt,explicandas eíle.

tentiá inculpabili , tunc non eft du-

&

bium,

p

7

De Ciriumflania,

79

bium , quin fint confitenda ; quia aliàs

( dl t

6. Chriftus tantüm praccepit confite-

penitens confiteretur aliquod. pecca-

ti peccata quoad fpeciem & numerum z

p

mortd

tum non commiffum , quod effet men-

fed circumfBtantize a ggtavantes non dant

ticiin Confeffione, cedetetque in inju-

fpeciem,nec faciunt numerum,

v:ddczggs

Ergo

fiam Sacramenti.

non funt neceffa:ió confitendz.

h ing.

XXVIL . Oppono 1. contra 2.p.Con-

7. Cemmunitet dicitür,illas tanttm

li (

eil. Ttid. cit. poftquam dixit , citcum-

eitcumftantias effe neceílaiió confiten-

antttt

ftantias [peciem mutantes cífe confiten-

das, quzininfinitumaggravant :. fed

icamli

das,fübdit prímó: Zppism est conef-

tales folüm fünt, quz fpeciem mutant,

fc,lict

Jfionem , qua hac vatrone fieri pracipitur,

Ergo.

tf p

dmpoffibilem , aut carni/cinam con[cien-

8. De eo , quod eft de neceílirate

j zquivalm

tiarum appellare. Subfumo : Sed data

confeffionis , e preceptum divinum:

ia

tefolutioinducit talem carnificinam,ob

fed hoc non datut de. confeffione cir-

10 difindà

difficultatem cognotcendi cireomftan-

cumftantiarumagegravantium ,ubinam

yempe

tias notabiliter agegravantes.

Ergo.

enimextat ? Ergo,

plat tdi

Subdit ecundà: Conflat enim,nibil aliud

"d r. N min, fubf. Cüm enim cit-

& penitentibus exigi.

Ergo folüm te-

huntis t

cumf(tantiz , dequibns loquimur , fint

]

neor explicare circumftant

notabiles & infigniter aggravent , facile

kurecd

mnutantes..

ias fpeciem

cognofcuntur : quia tunc multüm ag-

ponfiend

3. Trid.nullam fcít mentionem de

gtavant, quando homo füum otdina-

ynes i gt

rium peccandi modum notabiliter ex-

du

exprimendis circumftantiis aggravanti-

2us, Ergo nonteneot casconfiteri,

cedit, nim, velin intenfione , autdura-

lg,t

3. Lexin dubio legis latz nonobli-

tioneactüs, v. g. odii , autin quantita-

Es

yodur i*

te,v. g

D

£

ufti.

D.ti vetóConcil. fe--

gat: fed eftdubium de lege , dictarum

cundó fuübdit zzbil alind exigi , nonex-

eircumftantiarum confeffionem praci-

,-Xgmvime'

l

cludit obligationem confitendi di&tas

mentil

piente,anextet. Ergo nonteneor eas

circumflantias , fed folüm infinuat , ho-

€onfiteri.

*

ii : d

minem non debere angi, fi, poftquam

;um,minm'

4* Contraeum, qui jus clarum po-

omnes copícientiz finus difcufferit, ni«

gsprat

tüit dicere, & non dixit, interpretatio

hil aliud occurrat , licét forté aliquid

, NU

eft facienda , juxta Reg t7.in6, Sed

fecetit, cujasnonrecordatur , (ed quód

Cenc.Trid.facili potuitiet loqui clatius.

cirin

diligenter (e examinanti non occurtren-

ninuet

Ergo contra illud facienda eft interpre.

tia;eadem confeffione intelligantuz in-

cifCllmüjæ

tatio, quód nim. citcumftantias aggta-

clufa..

vantes non voluerit comprehendere,

andfm h

-ddi. velnegatur conf, eó quód fít

W

f. Lex penalis non eft extendenda

»rcml

argumentum negativum , quod nom

Türi

adalios cafus ac citcumfts

ntias , .cüm

concludit,

Vel dift. ant.

Non facit

jl

ml

ediofa fint refirin genda,

mentioneti explieit? , C: implicite, N.

jit

quod priàüs,

4

Ergo idgm

241

ant,& conf. Solutio patet ex t.prob,

N

[ d

-*

7

bj

O

TRACT. III Éxam.

8

da probatione fententiz noftte. — Cul

Ad 3. negandaeífet maj. propter ea

fattify

quz dicta funt faprà Tra&, 2.Exam. t,

addipoteft , quód Chriftus Joan.20. in-

3imi

num.i$.

ftituens tribunal peenitentiz iis verbis,

sim.

Sed tranfeat maj. & N. mln.ob pto-

quorum vemiferitis, &c, nullas circum-

i

bationcs nofttas, .

ftantias five fpeciem mutantes, five ag-

ops

hd 4. dift. maj. Si mens leg:slatorxs

gravantes exprefferit, nec hoc erat ne-

terd

xon fufficienter ex verbis cjus colliga-

ceffaium : cüm enim Apoftolos eo-

N

tur, C,maj. fecus N.maj.& fic dift. min.

rumque Succeffores ibi fecerit judices,

l)

N.conf. Itaquenihilaliud convincitut,

ut recté judicent ; indubie Chriftus vo-

C

nifi quód noftra tefolutio non fit de

luit , ut gravitatem peccatorum cogno-

al

fide.

Qaód autem C. Trid. non tam

fcant.

qui

exprefsc locutum fuerit de citcumftan-

Ad 7. N.min, Quiacüm omne pec-

Quf

tiisaggravantibus, ficutdefpeciem mu-

catum mottale habeat quandam infini-

f

tantibus, eft idco, quia nolebat definire

tatem ex infinita Dei bonitate lzfa &

hh

de fide id , quodadhuc eratin varia opi-

offenía , omnis circurhítantia notabili-

lais

nione Do&orum, Cum quoftat,quod

ter aggravans. ( ita ut feparata facetet

At

hac fententiafit probabilior, & menti

mortale)aggravat quodammodoiin in-

fl

Conc. Trid. conformior , uti fat probant

finitum, licét non in eorigore , quo

.

adduc&tz rationes.

ciccumftantiz fpeciem mutantes , ait

«(

"d. dift. ant. ficut ante, In cujus

nofter Nugxw.

N

confirmationem fervit,quód,licét verba

-448. N.min. Quiaprzceptum di-

At

in poenalibus extra ptoprium verborum

vinum de confitendis hujusmodi cite

lm

fignificatum extendi non debeant,l.non

cumftantiis , feqmtu: ex ipfam&itutxo-

if

alitet , £. de leg. 3. & de paenit. d. 1.

neSacramenti Peenitentiz,eó ipfoquàd

quar

cxtendx tamen debent , quando non fa-

fitinftitutum per modum )udlcu,ut pa-

üd

& extenfione cluderetur mens legis-

tet ex R. ad 6.

N

latoris.c. quam, & regula certum , in

h

fine , de reg. jur, in. G. & gloff. ibid

Refolvuntur varii cafus ex «data

Vi

Sub[umo

Sed (i in przíenti verba

'Trid. non extenderentut ad circum-

explicatione Circumftantie

Qhï

s

ftantias notabiliter aggravantes , elude-

ZoMs,

N

rerur mens ejus , ut patet ex 1. prob

&

Ergo.

XXVIII

1. Peenitens non tenetuf

li

-446. dift. maj. Loqucndo de fpecie

in confeffione explicare fuum ftatum ,

peccatorum pracise qmddltauvc,& nu-

nifi quando graviter contra eum excel-

"

meto tantüm formali, N. maj: de fpecie

35

fit,v.g. Rel 1giofusfu!t mentitus,Patet*

f

cumindifferentia individuali,ac denu.

famxhas ftegit j Jejumum ob hoc pracis

meto virtvali ;

C. maj: & fic'dift. min.

A

non tenentur exprimere conditionem

N, conf, Sohmo hac conftat ex fecun-

Religionis vel Pattisfamiliás: tenentut

tamen

*(/ M

——

^

,gï

! De Circumflantis.

fs. (

nális, fed & legalis ortz ex adoptione

tamen, ficoxitï—gif&t cam fcandalo pro-

QDD

alicujus in filium & filiam ; uti & co-

ximi : quia elfet nova fpecies peccati

TT

nim. fcandali, Siveró ftatus poeniten-

gnationis fpiritualis, ortz ex Baptismo

llascimo

& Confirmatione , item impedimenti

zis Confcffario jam effet notus, non cft

i, u)

publice lioneftatis »fi quis cum perfona

(oc t

opus exprimere: quia illa expreffio in-

Dees

£erdum elfet ridicula,

ita fibi jun&a copulam habuit.

lts

cognpatione & impedimento vide T a.

Nec tamen ex hocinferatur : Érgo

dtitjuis

etiam , fi quzdam poenitentis peccata

de Mattrim. -

Chrtur

Confeífario jam fint nota, non funt ne-

$- Si fidelis carnaliter peccavit cum

rüm a

ceífarió confitenda.

Nam difparitas cft

infideli, v. g. cum famina Judzá , vel

"T'utcicá feu non baptizatá , tenetur id

quem dat Nugpo , fi conditio perfonz

Yomey

t

Confelfario jamfit nota , dum Íe accu-

explicare. Tumquia dum Ecclefia pro-

ndamit

hibet matrimonium fidelis cum infideli ,

fat de (ubftantiá a&us , etiam accufat fe

jute obl

de perfoná , adeóque fe de hac circum-

facit hoc ex motivo fpecialis turpitudi-

yia a

Tum

"

ftantiá accufat virtualiter & confequen-

nis talis carnalis commercii,

a tuod

etiam , quiaultrahoc , quod fit contra

ter ; neutiquam veró de peccatis Con-

ymodoii

fellario jam notis.

virtutetn caftitatis , eftfimulsontra de-

'igOIC j

2, Religiofus profeffus 5 habens fa-

cus Religionis , pettinetque ad facti-

]EanteS j*

crum Ordinem Diaconatus vel Subdia-

lcgium.

conatus , peccans contta caftitatem , te-

6. Confelfarius , catnaliter. cogno-

fcens fuam vel fuas peenitentes feu filias

:ceytumg

gietur -expl"imem utramque circumftan-

asmol t

tiam , nim, Religionis & Otdinis facri,

fpirituales , tenetur confiteri hanc cir-

foinlie

in fententià probabiliori S, Tho. juxta

cumftantiam,

Tum quia eft facrile-

,cöip(oq'l

quam votum folemne Clericale faltem

gium, tum etiam , quia redudtive fpe&at

&l circumftantia notabiliter aggravans

ad inceftum , vel potius eft fpiritualeftu-

pii

teípe&tu voti monachalis, Ergo juxta

prum jaxtaS.Tho. 2. 2. q.1f 4,a. 10, d

antb di&a , eft neceffarib confitenda,

20

Idem eít à fortiori dicendum de

Satisfaceret tamen dicendo fe elfe in fa-

P«tocho catnaliter cognofcente fuam

T

€ris, quia ex Diaconatu non videtut ad

Parochianam. Quia hzc circumftantia

uml

Subdiaconatum addi círcumftantia ita

tepugnat proprio ejus officio & ftatui ,

notabiliter aggtavans: fecus ef de Sacct-

vi cujus tenetur promovete faïutcm

dotlo, hujus enim circumftaatia eífet

ovium, Proquo

Ü

neceffario exprimenda.

XXIX. Not. xy. Emanalfe decreta

; non

(inn

j

. Si quis fotnicatus fit cum alteríius

Pontificia per quz poenitentibusà Con-

fetfario in confeffione ad Venerem fol-

1 eumcïï

fponsá de fututo , uterque tenetur ex-

primere illam. circumftantiam

licitatis imponitur obligatio tales Con-

Jgn;i[llï) '

proptet

injuriam quz fitfponfo,

felfarios denuntiandi Inquifitoribus , aut

if

jtem inter 28,

: (o ndw f

4. Explicandain confeffione eft cit-

locorum Otdinariis.

propofiiones ab Alexandro VIL, dam-

liT

)

£umBantia cognationis , nog folüm Cat-

i

natas,

u

N

: TAACT. IH. Exam. i.

natas , eífe etlam has daas :

Confeffa-

folutio $. fedfi (epius pra&icetür, pre-

f

rits qui in. [acrameutali Confeffione tri»

famitur nulla , non defe&u jurisdi&tio-

pit

buit chartam po[lea legendum in qua ad

nis, fed doloris;

Dixi: Lex uivería-

W

Veneremincitat , mon cen[etur. follicita[-

Izs.

Quiaalicubi , ut Mediolani , datut

w«

fe in. confe[fione : a& proiude. non est de-

talis lex particulatis,

U

zunttaudus.

Alteraeft : Aodus evaden-

XXX, 7, Si uterque carnalis com-

di obligationem denuntiationss , esl, ft fol-

plex habeat votum caftitatis, exprimen-

Li

licitatus confiteatur cum follicitante , (2d

dum eft ; quia cf duplex facrilegium.

al

est, follicitanti ) bic porest illém abfalve-

Item i unus vel utörque Pl'ætüf votum

ff

re, fiae onere denuntiaudi.

caftitatis adhuc habeac fpeciale votum ,

fui

Hacin reattendat Confeffarius , an fit

non admittendi v.g.mollitiem,tenetur id

in loco ,- ubi di&z Bulle (int receptz ,

exprimere.

Quod videtur ellecertum,

W

bene. enim . docet Gobat in fua 'Fheol,

Quia enim in tali materià maximam

N

experim, Tra&; 7.n. 576., has Bullas,

fenfit difficultatem , itaarété fe adftrin-

n

etfi fanctiffimass in Germanià non effe

xit, ut eam vinceret.

T

1cceptag , 'fiéc ab Epifcopis publicatas :

8. Exprimenda eft cirenmftartia con-

V

an quia Germapnz niulieres non viden-

fanguinitatis , quando aliquid fit contra

tur induci poffe , ut follicitatz accedant

confanguineum pet injutiam , famaz vel

i

vel Epifcopos , qui funt magni Princi-

honoris lzfionem , & à fortiori , i (it

odium:;hoc enim dire&t militat contta

pes ; vel eorum Vicatios in fpitituali-

bus Generales, qui (epiffim&. (unt vel

amosem Parentum.

q

Epifcopi titulares fimul, vel Canonici

Ratí Quia fuperaddit peculiarem

$

Cathedrales , & hocipfo majores, quàm

malitiam contra. virtutem pictatis ac re-

E

ut foemine prafumant cum iis de ejus-

verentiz Progenitoribus & Conían

gui-

t

modi loqui;an verendum , ne , fi prz-

neis debitz,

M

Ícriptus proceffüs obfervetur , forté ma-

Hac doctrina maximé intellieitar i

i

jus fcandalum fit oriturum :tum ratione

cafü , quo filius Parentem percateret ,

f

pufillorum , tum ratione vicinorum hz-

copntumeliis af&iceret; occideret, &c,

Si

feticorum.

enim Patri furaretur , hac circumitantia

Not. 2. Quód nulla quidem extet uni-

non eft neceffario exprimenda , nifi fot-

verfalis lex , qua Sacerdoti demat juris-

t& elfettam grave,, ut etiam pietati repit-

di&ionem in complicem ,attamen plant

gnatet , vcl'exinde notabiliter Izderen-

non éxpedit, ut complicem. audiat &

tutfratres; ubi etiam onus reftitutionis

abfolvat , nedetur occafio libetius re-

incumbere poteft,

labendi, Siergo puella complex pra

Idem eft de peccatis Parentum im

pudore non audens alteri confiteri , fe-

filios , cam hac tamen differentiá , quód

D

mcel aut itetum Sacerdoti complici con-

facilids peccet filius in Patrem , quàám

fueretur , fuppofito veto dolore &

econtta,

1

Nam percuffio vel contume-

emendationis Propoü;o » etitvalida ab-

lia , quz in filio contra. Patrem effet

j

-

gtaves

p —

| De Circeumflautim.

, n

gtave , eadem in Patente contra filium

Explicatur Circumflantia Ubi.

j

poteft effs leve vel nullum peccatum

L

propter authoritatem paternam , & po-

XXXII. Hzc dcfignatlocum deli&i

»lani,d.n

teftatem cortigendi ac reprehendendi.

nam fubinde fi peccatum. fiat publice,

Eadem efl ratio de Avis, Proavis, &c,

trahitur ad fpeciem fcandali : fi in loce

nils t

YJxore , marito , fratre, forore, &c. fic

facto , adípeciem facrilegii , ut patet

,apüe

tamen, ut non omne, quod íüfficeret

tum in furto, tum incaíu, quo quis

acitgi

ad mottale , íi fieret contra Patentes;

equos aliave pecora duceret in Ecclefiam

REV

fufficiat etiam ad mortale , ( fiatcontra

tanquam inftabulum,

Vel fi quis in ea

ddewut

frattem.

exercetet la(civas comaedias , negotia-

n,[mm:

De plutibus hujusmodi circumftan-

tiones profanas , ut nundinas , aut publi-

elcetit

tiis hic exempla poni poffent, fed illa. in-

cum mercatum,&c.

at

venientut in peopriis locis in decurfu hu-

De hac circumftantiá Angel. Doctor

: feudlt

epufe. 6 4. fic ait:

Confeffio debet effe

jus operis, maxime infrà de deledtatione

morofa, de freciebus luxutiz ; ibfidelita-

plena , quia debet continere circumftan-

yiatito

tis , &c. übi videantur,

tiasaggravantes peccata , qua fant, locus

Y ftcon

in quo peccafti, quiagravius eft peccare

) fanc

Explicatur Cireumflantia Quid.

in Ecclefia , autin loco facro , quàm in

tioti i

domo,& gravius eft, cogitarealiquod in-

litat t

XXXI, Hze denotat matetiamn , citca

honeftum, quando dicis Miffam vel Of-

quam a&us vetíatur; vel effe&um , non

ficium, vel quando Horas »quàm quan-

quidem fecundüm effentiam , fed quoad

do ícribis; & gravius elt refpicere vel

?C( W

ietats 1

qualitates accidentales. ,- v,g. infurto ,

tangere animo impudico cotpus homi-

rem efle alienam non eft citcumftantia,

Conlaj

nis füb pannis , quàm manum vel pe-

fedeft obje&um fpecificativum ejus ; (ed

dem ; quia magis libidinofa delectatio

elligit

€ffe rem acram , vel effeablatam in ma-

eft ibi.

Et fic facies differentiam inier

jercutt

jore & minore quantitate , eft circum-

locum & locum. HazcS,D.

ftantias prima fpeciem mutat: altetaag-

at !

Huc etiam fpeótat Circumftantia

rcutill

gravat, Hucetiam teduci poffet inten-

coram qHuo , de quá S. T ho. ibidem (ic

a nl

tio habita in peccato , fed de ca patebitin

inquit : Gravius eft dicere & facere ali-

Circumftantia Cer.

Yenati t

quid coram eo , qui poteft ex hoc fume-

v ltdte

Plurima alia qua hic adduci poffznt,

re occafionem.peccandi , quàm illud

rdiisi

dicentut infrà de occafione & peticulo

dicere & facere occult , & graviuseft

peccandi Tra&, $. Exam.», n. fo.. . De

fimulate fe effe patientem , habenJo

confuetudine peccandi, ibid. n. $2, De

iramin corde , quàm oftendere fc etfe

afentu 1

concubinatu ibid.n.4 $. De blafphemia

turbatum ficüteft , pon dando tamen

:n[iä: quf;

; quïï

Tra&,7.Exam.;. n. 59. — Defcandalo.

alicui turbationis vel mali exempli oc-

Tra&.7. Exam.

cafionem, ut dicit Gregor. Ecideonon

o*

7.n.13j. De factüegie

loco citando.

fufficit dicere, fui iratus de verbo mihi

um d

L23

di&to,

gmïf»

TRACT. Ill. Exam. z.

$

dicto , íed debet dicete &addere , & fi-

lem as , fed extrinfecatm , & ab ipfo

d |

mulavi me effe patientem in verbis & fi-

opefante adje&am , quz neceffatió eft

qun

'gnis extetioribus, nt reputater humi-

exptimenda in confeflione v. g. futatur

quat

lis, ubi eram fuperbus ; itaquód cum

quis ut.poffit adulterari , licét adulte-

un

illá fimulatione addidi mendacium ad

rium re ipsá non fequatut , ob rationem

in|

dandam infriin hoc TraG. Exam, 3. m.

du

iram , quam occultavi. Adhuc eft gra-

e

vius,tangere Bertam efculando , quàm

47.K:2. Quando finis intentus ; ob

al

ipfam ineodem locotángere cum pede:

quem quisprzceptum transgreditut ,eft

quia ifte modus tangendi eft magis im-

indifferens vel etiam bonus, v. g. fiquis

f

d

udicus.

Unde non fufficit dicere ,te-

in die fc(to omittat Sacrum , ut legat

librum fpiritualem, ut ftudeat, ut [u-

WU

tigi Bertam impudicé , fed oportet dicc-

j

te locum corporis, f: tetigifti manum,

dat, fpatiatum vadat , &c. licet aliqui

i

vel pe&us fuprapannos , vel ad nudum:

afferant , non tantüm ipfam diei fefti

& dicas modum, fcil. cumore, manu, vel

transgreffionem, fed & circumftantiam

—

D

li

cum pede.

Hzc ibi.

finis effc exprimendam , ptobabilius

e(t nom teneti.

Katio esf : Cümenim

1

Vide infrà de Sacrilegio . "T'tact, 10.

h

Exam. 4, n. 64, ubi dicuntur que huc

ftadium vel ambulatio non fit quid infe

n

fpectant.

malam , fed tantüm in quantum eft

caufa talis omiffionis. patet , quód tota

Ti

[

wibus «Auxiliit.

malitia confiftit in omiffione Sacri. Ergo

XXXUI.

Pet hanc citcumftantiam

ea explicata , totum peccatum fufficien-

intelliguntur inftrumenta & media ,

tet explicatut.

Excipio fi talis in ftu-

quibus quis ad patrandum peccatum cft

dio poneret finem ultimum , tuncenim

ufus, v, g. li veneno, gladio , vel alià ra-

effet fpeciale peccatum.

-ionealiquem occidit.

Hzc ( quando

Angel. Do&tor Opufc. &4.. de inten-

tione habità im peccatis fic difcurtit;

continent fpecialem malitiam,vel gravi-

teraugent ) poenitens terfetur exprime-

Gravius eft facere quodcunque pecca-

1e , V. g. ftad fotnicandum , ad furan-

tum cum intentione provocandi ali-

dum , vel aliter. proximo . nocendum

quem ad fimile, aut aliquod aliud pec-

ufüs quis fit ope magi , feu demonis,

catum , quàm ad faciendum fibiipft

/Sihabuit coóperatotes, quiatunc folet

tantüm, ut fi fecifti aliquem actum cum

adeífe peccatum fcandali, Vel fi adhibuit

oculis aut tnanibus adverfus aliquem,

infttumentum valde ctudele in alicujus

vel aliquam perfonam , ut provocarts

eccifione , quia ex co faltem fit notabilis

eam ad malum , &fic dealiis peccatis

aggravatio.

ftudios& fa&tis , non tantüm in damr-

l

num facientis, fed etiam in proximi de-

birmm/t'mtiæ Cur.

trimentum. — Qua peccata. non fufficit

l

XXXIV. Significat caufam finalem ,

confiteri , nifi explicentur intentiones

n0n quidem intrinfecam &t fubítantia-

maliiofz. Tales re&é affimilantur

damos

z

8;

De Circthwflantüs.

modo occifionis , ut fi quem occidifti ,

j &'aöi[f

damonibus ; & (abt inimici Chrifti,

tf

hoe noncontentus , ei pellemabftraxi«

quia ftüdent animas perdere , pro

Plura híc

Pt

uarum falute Chriítus fanguinem fu-

fti, vel in ftufta diffecuifti.

dici polfent de peéccatis conjugum in

Tict al

um effadit.

Iter deícenfus de peccato

; Ob

modo utendi Matrimonio , fed de hoc

in peccatum diligeotius & per(crutan-

L Ety

dus , quia rion eít ita grave unutr pec-

infrà in. proprio loco, nim, Tract, 16.

Exam. 7. n. 103-

Rtento; t

catum fimplex , Gcut eft illud cujas oc-

cafione pluta alia peccata funt commif-

rediyi

5,nelt

fa, . Undefi &udiofe fecitti aliquem de-

Circumflantia Quanda.

m , u

fe&umtali modo , quód alius fuit cul-

Ideat, i

patus de hoc ,& non excufi(ti innocen-

XXXVI. Indicat tempus vel diem,

feu conditionem diei ferialis vel fo-

. licet d

tem , fed permififtieum injufté pati: vel

lemnis. Non eft neceffarió explicanda

m didi

fi pro defenfione unius mendacii verba

rnlizi

injuriofa protulifti , aut incutrifti plura

circa quodvis peccatum , ut patet ex

obl

alia méndacia : aut pro excufatione unius

praxi fidelium , de hoc non femper fe

merídacii commififti perjurium , & ob

accufantium , & Confeffariorum non

L: (ini

Boc fuit (ufpicio dealio, vcl fa&ta injufta

intertogantium ;v. g. quód , vel anin die

TU

fefto fornicati fuerint, occiderint , odio

punitio, aut ortum odium vel tutbatio

at

interaliquos: omnia bzc & fimilia qua

habuetint,fe inebriaverint, &c. Poteft

:e:,quölzï

geSicil

ex peccato primo funt confecuta , de-

tamen eífe , quód in quibusdam valde

factis diebus peccatum fpecialem con-

am (f

bent cum primo principali peccato ple-

trahat. malitiam , ut íi quis die Jovis

à us

niüsexplicari. Hæ;i i.

fan&o , die Parafceves, indie Pafchatis

j Ut

iüftitueret ludos, choreas publicas &c.

Circumflautia Quomada.

ficut in Bacchanalibus,

( dl

XXXV. Defignat modum actus mo-

Angel.Do&or Opufc. cit, docet, exs

fic d

talis, v. g. intenfíosem autremiffionem,

primendum eífe tempus in quo pecca-

aqu r

aut quod fiat cum majore vel minofe

fti; quia gravius eft caveri à Miffa vel

ovocind

advertentia.

Hzc

[S

irn

M

umfntia ne-

otiari in die Dominico, vel in fefto fo-

uod Zliüdfl

ceífarió eft'explicanda, quando modus

lemni , quàm i diealio fimplici; &

1dum j

—

;

Jf

(

1;

actionis circa idem obje&um fingula-

gravius eft quodeunque peccatum in

m

li

rem affert malitiam ; tunc enim funt

magaa folemnitate, quàm alio tempo-

(s t

dao peccata , faltem virtualiter , vel

te 5 & gravius cft, non vacare orationi ,

m

at p

»

M

etiam toraliter formaliter, utpatet in

vel eífe diffolutum in lingua , velrela-

m

x

furto & rapina, de quibus infrà inloco

xatum ingula , quando homo debet

yini

"

',

proptio ; quz fpecie differunt, Proinde

communicare ; & in die , quo homo

ip foximlä

exprimendumeft , fiin furto £uit vio-

communicat , quàm in alio tempore,

T

lentia.

Idem eft de detradtione & con-

Hxzcibi.

i

*

r

tumelia , de oppreffione mulieri? 3 de

Huc

finil

L ;

: M

Ms

TRACT. IHI. Exam. 3.

:

$6

Huc feducitur circumftantia duta-

&. Omnes teduci ad przfatas, vel

cetté non eíle metas circumftantias,

tionis feu morz in peccato , de qua $.

W

D. ibidem ait,

Quoniam ibi majus

Hinc duratio atás reducitur ad Q«4z4o,

e& peccacum , ubi major mora contra-

ut ibidem di&tum eft, Circa 2424 redu

hitur , five fit delectatio corporalis ,

citut ad Qz;4, Tandem numerus pecca-

five mentalis , five iram five odium

torum , qui fignificarur perly qmotits,

teneas per menfem aut annum , & di-

non cft proptie citcumftantia ; hzcenim

Di

ligenter eft mora examinanda in pec-

a&um humanum non multiplicat , fed

Íolüm modificat.

Pro quo

cato'cogxtanonis ; quia videndum eft ,

fi in ipía mora ratio fuccumbat fen-

Not. Quéd explicandus fit numerus

fualitau, confentiendo in opus volun-

peccatotum certus, vel faltem( fi aliter

tate deliberatà , fi poffet; & tunc non

non Íciatur ) probabilis;addendo,circiter

eft minot culpa, quàm f1 peccatum ope-

Íeu plzs minti, Àn quis poftea teneatur

*

re perfeciücc

D

quia fic voluntas pro

certum numerum denuo confiteri , fi

Si autem fuccumbat

d

fa&to teputatur.

eum deprehendat , dicetur Tract. 1 3.de

tatio, conlentiendo in dele&ationem

Penit: Exam. 4, num, f 2,

Tor

tantüm , quanr non vult in opus pro-

Ejflne etiam lufficiens (cientia Confef-

Ti

cedete , fed vult tantüm interiüs in de-

fatii mera circumftanta officii ejus?

l

*

L

tünC ,

licét ibi

[

lectatione voluptari

Dico. Yta quidem fibi períuadent non-

nonfit plenus copfenfus , tamen eft

nulli Confeflatii audaces & parüm

eccatum mortale, ficut dicit Augufti

timorati , fed cum aternz falutis fue

d

pus , fed cft minüsgrave quàm primum,

& peenitentium periculo, & toto aber-

ubi eft confenfus in dele&ationem & in

fanies Colo.

Nam inter neceífatia

opus. Hec ibi.

Confcffarii requifita principem locum

"

Oppono contta numerum feptena-

tenet fcientia , juxta- quam in hoc tre-

rium Circumftantiarum, Dantur enim

mendo Tribunali fungendum fit officio

?(

?ïm*es, 1. Duratioactüs, 2, Circa quid.

Judicis, Medici, & DoGotis, ut often«

l'ui

:

Y

3.Quotie — Ergo.

futn cft fupráin Trad, 1.

3

53

c

&5 )o(

oO

at

í

!

D

EXA-

i

m

t

"

d

De moralitate.

87

Wefns v

itcunftal

ürad i

LLX

ünensg

u

'

"

as

EXAME N Il.-

qtia hus

f

iil

De affuum bumagorum moralitate feu bonitate ac ima

Litta.-

De

üo

as fu.

qua $. D. agit. 1. 2.0.18. ufQue ad 21. incluffve.

»Itcm( (ià

dendogi:

Ctui humano ( in hoc Tftadt,

liberta'e , juxta illud fupta adductum

yollecten

Exam.,

I. ad

. 4. explica-

axioma: Zg naturalibus , id eft , non

confiei ,

A

to ) in ordine phyfico feu

liberis , zec smeremur uec demeremr,

Tij

in effe nature conftituto , fupervenit

Ergo.

moralitas : à quá tedditur bonus vel

Katio ». €$ 2, p. - A&usliber feu ha-

entia od

malus , meritorius vel demeritorius.

manus , &actus moralis habent fpeci-

filiti

Ejus proinde notitia Confcflario ex vi

ficativa formaliter divería,

Ergo non

tfoadentt

Un-

officil Judicis eft perneceffaria,

funt formaliter idem libertas & morali-

; d pi

de

tas, actusliber & actus humanus.. Prob,

ye us

QUAERO 1.

Quid formaliter &

ant. À&us moralis fpecificatur à fine (eu

effentialiter e& moralitas in a&u hu-

obje&o füb ratione conformis vel dif-

&oodt

u nedi

J

mano?

formis cum regulls torum , à&tus 'verä

cipum ht

XXXVIIL . Reffondeo 1. Libettas eft

hamanus feu liber fpecificatur quidem

quidem fündamentum moralitatis , ei-

ab eodem objecto , fib alid tamen ratio-

p ht

Q (f! ol

que velut fubítratum necetfarió prg-

ne formali , nim. fübratione indifferen-

fapponitur.

2. Fotmalitertamen in ea

01'&5 )m C't

tet propofiti , dicitur enim humanus,

non confiftit.

3- Nec formaliter funt

quia fit cum libertate ac doniinio volun-

idem,a& s humanus & actas moralis,

tatis , motalis vetó , quia tendit inobje-

I. Parseft S. Fho in 2.d.24.2. 2.di-

&um , regulis morum ( Ratim aífignane

centis: 5; incipit genus anoris , ubi inci-

dis) con-vel ditfonum.

Etgo; licetin

pit domininm voluntatis.

eodemactu fe comitentur , non tamen

Ratio, AGus moralis,ex coy lic di-

funt formaliter idem.

&us, quia fübjicitur , ac dirigiturà ce-

E&, 2, Probabilior fententia T homi-

golis morum , fcil. Lege & catione, ut

ftarumeft , quód moralitas non confi-

proptrietatem habet hoc, quód fitlaude

ftat indenominatione extrinfeca , necin

vel vituperio dignus , meritorius vel

ente feu relatione rationis, nec in rela-

"|

demeritorius : (ed hoc non h-a.bet— fine

, velut. in

tione reali prædicamen»tal'if

gatio-

—

s

-

$3

'fïzACT. Ill. Exam. 3.

xazione/forhxali ,fed in otdine rcali ; in-

tentis zqualitatem cum Altiffimo. Etge

Mici

moralitas formaliter cf£ ordo tranfcene

[

trinfeco , tranfcendentali , feu in tenden-

tiá a& üsad obje&tum , ur fubftans regu-

dentalis feu. tendentia actu humani ad

p

lismorum.

obje&tum , non phyficé fumptum , fed

li

,morali—

ut fubftans tcgulis morum, quibusfi (it

fl

Ex quo facil£ patet definitio

tatis.

conforme , habetut bonitas; i difforme,

hu

habetur malitia mortalis,

*

Ratío 1005 afferti.

]uxia tinci-

ium Thomiftarum à S, Tho. fzpe,

Not. Quód moralitas ab ipfa entitate

m1

rafertim in hac £, 2, q. $4. a, 2. in c,

phyfká aGüs humani diftinguatur tea-

f

liter modaliter , tanquam modus à fuo

f

inculcatum ; Quwa diffingunntur feeun-

düm ordinem ad aliquid , difingauntur

fubjedto, cüm fint diverfiordinis , fci-

licet phyfici & moralis: etfialias verum

I

fecundizm ordinem eorum ad qua di-

€untur , id eft , quod effentiabtee dicit

fit, quód ielatio tranfcendentalis (f fit

Tij

ordinemad aliquid , ab eo habet fpe-

in codem ordine cum fuo fübjeto ) ab

[

ciem , ita ut ordo ad illud fit formale

o nullatenus diftinguatur realiter.

li

conftitutivum & diftindivum ejus , in

-- QUARO II Quz & quot funt Re-

(

gulz morum

H

?

eoque ordine formaliter confifat , ut

qu& & quot principja

gatet in omnibus potentiis , v, g, intelle-

mofalitatis?

fi

tj

&v , vifu, &c. & habitibus , ut (cien-

XXXIX. x,1. JuxtaS.T ho.duplex

r

tiis , & a&tibus, fpeciem fuam forma-

eft regula morum feu actuum mora-

D

liter intrinfec& fottientibus ab ordine

lium, Unaremota, prima, fuprema;

ü

& extrinfeca.. Eft hac eft ipfa lex ater-

ad obje&um , & abobje&o extrinfece.

ü

Sub(umo : Sed omnis actus ex intimis,

na Dei, in mente Dei exiflens. . De

ut ita dicam , vifceribus, feuex propria

qua infrà Tra&t. 6. Exam. 2. n. g. & 10.

i

paturainclinatur'in fuum objedum , ut

Cujuszatio eff.. Quia prima Regula

fpecificabile in fuum fpecificativum,

eftilla que omnine indefetibilis eft, &

l

Ergo ab ordine ad illud habct/ fpeciem.

in quam eatere reducuntur ; fedtalis

.Ergoidem dici debetdea&u morali quà

ett íolalex zterna Dei , utpatet. Ergo

tali, five bono, five malo ; & confequen-

Altera Regula eft proxima , fecuuda,

ser moralitas formaliter confiftit in prz-

& intrinfeca , & hac cít noflta confcien:

fato ordine, Érgo non in aliquo extrin-

tia , feu di&amen rationis, ab zterná

- feeo, aut à ratione corfi&o.

Dei lege defcendens , ut radius ab a

nód autem non in ordincprædica-

patticipatus, feu applicatioejus, & invi

mcum]i,c& , quia juxta 'Thomiftas in

Regulz primz actus noftros dirigens,

(

Legica ordo predicamentalis - petit

Quia propior Regula non poteftaffigoa-

f

tealem exiftentiam fui termini : mora-

fi,

E:co,

litas autem poteft in a&um refundi ab

g. 2. JuxtaS,Tho.tria funtmer/ali'

li

objeto apptehenfo in re ctiam impolfi-

tatis principia , nim. Objc&rum,Circuxmj

li

bili, ut patet in peccato Lacifeti appe-

Ítantia ; Finis.

Decle-

/;'Wux

De marali?ate; '

85

Declaratur. Obje&um non famitur

Primus finis vocatut etiatm intrinfecus,

Altilïlmo.ä(

altet exttinfecus.

ordo t

híc in eo amplo fenía , quo fignificat

— Ó

omne id , quod volitam eft( càm etiam

Exemplum. Occidit quis hominem

O hu

Clericum ex fine auferendi ei mille im-

circumftantia, quà talis, poffit eile vo-

um

lita ) fed prout eftid , ad quod a&tushu-

petiales.

Finis operis five obje&um

, qui

manus ex ptopriá naturá feu per fe pti-

hujus aQás , eft injufta ablatio vitz , te-

asj d

móordinatur. Sicut obje&um ju&itiz

pugnanus chatitati & injuftitiz. . Finis

'

elt jus alienum teparandum, cür fit vit-

operantis , eft ablatio pecuniz , repu-

diipiti

tusjus füum cuique tribuens; objectum

gnans juftitiz. — Circumftantia fpeciem

ifinguat

furtieft res aliena invito Domino aufe-

mutans, patiterque in rationem obje&i

m modust

tenda.

Àb obje&o proinde ejusque

tranfiens eft violatio períonz fctz;

erfordii

tmoralitate, velut à primatio & fpcciüco

que& eft (acrilegium , repugnans virtuti

: eltalst

moralitatis principio in a&um huma-

Religionis. . Circumftantis notabiliter

vudenuli

num refunditur moralitas, nim, bonitas

aggravans €ft illa magna pecuniz

o fbj

vel malitia moralis fpecifica & effentia-

quantitas,

Quz omnia in confeffione

Qrieditt

li, Rao eítant& data pto R. 2. ad

funtexprimenda.

Idem patet in a&u

1 quot(umï

Q. 1,

virtutis, v. g.temperantiz , ut i quis

[ quot ]i

De

íecundo 'moralitatis principio,

jéjunet in pane & aquá per integrum

fcil. de ciggumftantia fufficienter actum

annum , ad fatisfaciendum pro. fuis

35. 104

gt in Exam. ptzcedenti.

Qaz., fi fpe-

peccatis feu eorum poenis.

Finisope-

um t

ciem mutet, induit rationem obje&ti , &

ris tefpe&tu jejunii eft. edomatio - paf-

ima, ff

dat fpeciem ; fi veró intta eandem fpe-

fionum : finis operantis , eft- fatisfactio

pl

ciem aggravet, manet circumftantia , &

pro peccatis : circumftantia agoravans,

a exidto

bonitatem vel malitiam; quam invenit,

feu meritum augens cft quód fiat in

2209

auget.

Z

cibo tam tenui , & tempore tam lon-

QO.

vima *

Circa tertium moralitatis principium,

fciendum , quód finis( quoad ptafens )

Colligitur ex his , quód in eodem

fc&ibi((sr (

n

« ; H

fit duplex..— Unus eftfinis operis, feu

a&u phyficé fumpto plures bonitates

pattt ^

ad quem opus five a&us ex natura fua

yel maliie morales fpecie diftin&z

m P

otdinatur, & hic eft idem quod obje-

dari poffint , ob diver(as con. vel dif-

étum, nec habet diftin&am ab o con-

,

nofti?

formitate: ad regulas morum.

Ollis r. alw;

fiderationem. — Aler. ( de quo hic eft

QUJERO IIL. Quot & que funtfpe

viadi

fermo) eft finisoperantis , qui non ab

cies moralitatis? & quomodo definiun-

opete , fed ab operante intenditur,

tur ?

atiot

noltioi*

cüm fit motivum voluntatisejus, &eft

XI. w r. Moralitas adæquatä divi-

ditur in bonitatem & malitiam mora-

j

prazcipua ibter actus humiani circum-

fantias, & fpecizlem habet confideta-

lem , &a&us motalisin bonum & ma-

v

tionem , ttibuitque fpecialem morali-

lum , velut in duas fpecies effentiales,

tatem, nim. benitatem vel malitiam.

du

ita ut indiffctentia objediva ( cujus po-

1

M

ü*ï?

b

TRACT. III. Exam. 3.

ftea fiet mentio in R. 1. ad

:4. )non

proprie & perfedté non exercent münus

fit vera , completa, & perfedta. fpecies

regule morum , nifi precipiendo , vel

t

tont

ejus , media intec utramque,

Tta patet

prohibendo , vel etiam. permittendo

[

ex $, Tho. hicq.18. a. $. inc. dicente:

pofitive , qualis permiffio eft v. g. di-

Differentia boni €9 mali , circa objettum

fpenfatio in jejunio : permilfio autem

jl

&

confiderata , comparatur per [e ad vatio-

meté ncgativa non eft vere & proprie

actasverzlegis, fedfolüm improprie &

lu

uem , fcil. fecundzm quod. objeltum est

giconuenieus velnon comueniens.

Uzde

metaphorice.

Cujus ratío eii : Quia

U

p

ananifeftsm e$t ,quüd bonum €$ malum

lex proprié di&a affertneceffitatem feu

obligetionem , in hoc enim differt à

diverfificant fheciem 1n aétzbus morali-

[lw

£us : differentia enim per fe diver[rficant

coníilio.

Sub[umo : Scd circa. adtum

Lt

jþeciem.

ex obje&o indifferentem ut talem , id

Ratio 1.p. Moralitas ut fic eftquod-

eft , fecundim fpeciem pracise ( quia

hl[

D

dam íuperius , commune ,^& abftra-

aliud eftin individuo ) lex &tratio non

&um , quod per bonitatem & malitiam

vetíatur przcipiendo , prohibendo , aut

velut per differentias fpecie diverfifica-

pofitivé permittendo, fed meré negativi

k

tuft,

Ergo. Prob. ant. pro 2, p.

Effe

Ergo.

Eu

Tlo. aH&it,

conforme regulis rationis , & elfc iis

Éx quo fit, quód, dumS.

difforme , fpecie differunt : Sed bonitas

inter bonum & malum dari medium,

du

moralis confittit in illa confotmitate ,

fcil, indifferens, loquatur de medio ne-

[

Wi

malitiain difformitate , ut pat.ex S.T'ho,

gativo, nim. per exclufionem bonitatis

Erge.

& malitiz.

W

Ratio2. p. Ad veram & perfectam

Not. Auctoresconttarios facilé polfe

[

nobiscum conciliati , natm nos non ne-

(

moralitatem actüs non fufficit , quód

a&us cadat fub lege etetpa , ut cft ra-

gamus,&ipfi fatentur, indifferentiam

Y

tio divinz voluntatis, quà a&tus ipfius

elfe . fpeciem moralitatis imperfedam,

ly

incompletam , negativam , & ftatum

Dei incteaturatum produ&ione & gu-

n

bernatione gubernantur , qualiter fub

quendam tendentiz in bonum vel ma-

[/

tá etiam cadit actus indifferens fecun-

lum ,-ad quod in exetcitio ex fine ad-

düm fpeciem , fed requiritur ut cadat

jun&to determinari poteft, & ad id capax

füb lege aterna utper dictamen ratio-

€eit,

2

Bonitas moralis formaliter

nis ànobis participatá , & a&us noftros

8&'

liberos regulante , quia caufa univer-

confiftit in ordine feu refpedtu tram-

falis & prima influit mediante causá fe-

ícendentali ad obje&um regulismorum

Subfumo : Sed

cundá & patticulari.

confonum, pro quo rev;denda funt di-

actus humanus fecundüm ípeciem in-

&a in hoc Exam.ad Q.1. , fpecialiter R.

Malitiam mo-

differens , ut talis, non cadit fub lege

2.. de mortalitate ut fic.

zterna fecundo modo.

Ergo.

Min.

ralem quod attinet, cum iis,qui conftitu-

prob. Lex aterna & dictamen rationis

tivum formale peccati commiffionis po-

[

nupt

m

um

15!' moralitate,

,91

ROU

ideft , nec honus nec malus;mora-

a,

pünt in aliquo pofitivo , fentio , quód

m g

confitat in ordine tranfcendentali feu

liter.

XLII.

B. .. Indubitatum eft;, &

ff du

tendentia actüs ad objectum regulis mo-

patet-ex S. Tho, hic q. 18. a. 8. quód

pl

rum diffonum : quale obje&um refpe-

dentur actus humani feu liber& fecun-

lm

&u farti v.g. et ablatio tei alienz invi-

li

to domino.

Cum iis veró,qui conftitu-

düm fuam fpeciem indifferentes , id e&,

titi 44

tivam formale ejasdem peccati afferunt

ex patte füi obje&ti.przcise confiderati ,

nece

& ut à fine opetantis ac à circumftan-

confifterein privativo , dico, quód con(t-

c enin d&

ftat in privatione , feu catentiá ordinis

tiis diftinci , nec determinate boni

nec mali moraliter , fed ad uttumque

d ditul

fivetendentiz ad obje&um regulis mo-

indifferentes : ficut exadjun&o , nim,

m ul

tumconfonum, De quoinfxä. Ex his

facile et cuilibet, formare utriusque fpe-

ex fine operantis ac circumftantiis , in

em presj

lx t

cieidefinitionem.

individuo fivein exercitio poflint fieri

moralitet boni vel mali,

pmh!bfndo,

Efine ergo divifam, nim. moralitasut

Ratio $. D. e$f: Quia dantur aliqui

g

fic , re/pe&u didtarum fpecierum quid

univocum vel analogum ?

,a&us, quorum obje&um nihil includit

& Tioé

-XLl. Hujwu decifro dependet ex T'ra-

ad rationem pertinens tanquam ei con-

vel difforme, quales a&us funt fticare

j du D

Gatu (eq. ubi agetur de conftitutivo pec-

j deme:

caticommiffionis.

Pro nunc dico : Si-

barbam ,levare feftucam ,. ite ad cam-

ionem boh

ve illud fit quid pofitivum; five quid pri-

pum; egererealvi ftercora , capitis purs

gamenta natibus projicere , fputis rheu-

vativam , nihil pmbat contta datam do-

&rinam. Si enim fit quid pofitivum,

mata jacete, &c. qui a&tus pracise- fe-

at

cundüm fe nec funtboni nec mali mora-

dico moralitatem e(fe quid fuperius uni-

n

litet.

vocumad fuas fpecies , quia fa&tá hac

Ergo,

, i

Dixi woraliter , quia bonitas natufalis

tis i

fappofitione ziqualiter ab illis partici-

patut, & fl qua inzqualitas appareat ,

feu phyfica illis a&ibus non denegatur,

gli ,M&'

fed de ea hic non eít fetmo.

Dixi 2.

ea noninrationem communem , fedin

jorttiLt Vfi«

-difetentias contrahentes refundenda

pracisé [ecundim fe feu ex parteobjetii,

"jtioex I

eft. Siantem dicatur coníiftere in me-

fienim quis vadat ad campum , fanitatis

L&anl

ra privatione , dico , moralitatem etfe

eratiá deambulando, eft a&tus moralitet

bonus ; fiad furandum fruges, eft mora-

mlis FOE"

folüm quid (uperius ; analogum ad boni-

tatem & malitiam : quia politivo & pri-

liter malus,

i

vativo nihil datur communc füperius

& 2. Quod dixi , intelligo deindif-

) rcguïf' |

ünivocum.

ferentià ad malitiam vel bonitatem mo-

nde

talem ordinis naturalis , (cu fumpta in

" (Pgdsmü*

(LU/ERO IV. Datutne a&us ha-

ordine ad finem naturalem.

| Ma]][lïf

manus , non folüm ex (aa (pécie , fed

Declaratur. Nam filoquamur inor-

| iis;qui m'

etiam in individuo feu in exercitio, five

dine.ad finem füpernaturalem , adhuc

fuis circumftantiis vellitus ,. indifferens,

magis indubitatum eft , dari a&tus ne-

mm] W'

M2

que

—

$2.

TRACT. HI. Exam. 3.

que bonos neque malos,neque merito--

Vel homo actum iilutm eliccret þfo-

tios nec demeritozios, fcd mediosac in-

w

ptet finem dele&ationis, aut dele&tabi-

differentes , licét fint boni in ordine na-

lis commoditatis, & tunc etiam elfet

W

W

turali , ut patet, fi infidelis, v.g, Turtca

malus, quia fieret ordine prepoftero &

vel Judzus , vel etiam Catholicus in

inverfo, natura enim non inflituit ope-

mortali conftitutus bono animo det elc-

rationes propter delectationes ; fed econ-

emoíynam,

tra recreationes propter operationes ;

XLIIL. . 3- Probabilius eft contta

oportet enim dormite, ut poffimusvi-

Scotiftas & quosdatnalios, fentite cum

gilates oportet edete , bibere, fe recrea-

"Fhoniftis , quód nequeat dari a&us

te, &c, ut poffimus eó alacrilis omnia

bumanusinindividue, in exercitio feu

ad majorem Deigloriamoperari, Unde

ut omnibus circumftantiis veftitus, in-

in malo ftatu funt , qui vivunt , ut bi-

differens , feu nec bonus nec. malus

bant , & non bibunt ,ut in bonisoperi-

[

[

moraliter, Im claré

bus vivant.

Ergo.

þAngeL Doctot c:ip

"n

q. 18.23.9.

Imó ex oppofito fequitur, eum 42;

Ratie. , Á&us humanus quiscunque

fol& deleBationts gratiá comederet — ui-

t

in individuo feu in exercitio, velordi-

"

que ad (aturitatem: Sicut & cosjuga

natuf ad aliquem finem , vel non : Si

J9l& delettationts cansá exercentes atium

ád nullum ? erit malus, ut ex dicendis

conjugii , nom peccare veutaliter ; Cüm

f

patebit. . Si ad aliquem finem. otdina-

tamen utraque hac propofitio ab Innoc,

tur , vel ordiriatur ad finem bonum &

XLanno 1679.inter 65. Propofitiones

honeftum, & tunc etiam ac&us erit de-

fitdamnata n.2.&9. .

tetminaté tmoraliter bonusz vel ad finem

Diverfa Advetíariorum argmnäntz

Vel

malum ,& tunc actus erit malus.

folvunturex R. 1, & z. fibene penetren-

fieret propter finem meré indifferentem,

tur. Nihilominuscontta K.;.

p rE MUET x

v. g. propter. longum quoniam: , utfole-

XLIV. Oppozo1. Nulla eft fpecies,

mus dicere , & tunc etiam erit malus.

quz füb fe non contineat vel continere.

zquéac fiad nullum finem otdinaretur,

poffit aliquod individuum : Sed juxta.

Quod prob: Ille a&us eftmalus, quem

R, 1. aliquis a&tus eft indifferens fecun-

homo deliberate elicit, nectamen ineo

dàm fuam fpeciem,

Ergo etiam ali-

agit ut à brutis differens , & jüxta ra-

quis actus individualis poteft effe indif-

tionalis naturz inclinationem z Sed in

ferens.

a&u ad nullum, vcl ad mer indifferen-

z. Dic,ubi extat przceptum, quo ju-

tem finenm relato, non ageret homo ut

bemur omnes actus humanos ditigere

à brutis differens , & juxta naturz ratio-

in finem honeftum

? Nam ,;nen te-

nalis inclinationem

: hzc enim incli-

neot femper deliberaté agere ; cüm id

rratio eft adbonum proprium rationis ,

non fit in mea poteftate , quia pratef

quod eft bonum honeftum. Ergo actus

intentionemr diftrahor , & cot meum

eft malus.

derelinquitme. — Ergo nec teneor fem-

PCI

De maralitate,

-

93

It df

pet a&um delibetatum dirigere ad fi. —potef enim albedo vel nigtedo fuper-

Ut deid)

nem honeftum,

Certé ex oppofita fca-

venire homini aliunde quàm à princi-

Inc ejytí

piis fpecici. Hac ibi. Ex quibus dift,

tentià ferupuli fcrupulis accumulan-

V prapon

tur'

3

minm, Datur atus indifferens ex fpecie,

n infiti

3. Poteft quis fricate batbam vel

ita utindifferentia ex fpeciefua fit ei de-

ones, f

bita, N. min. quia aliás nunquam pof-

manum , quia fibi fic placet ,.& ex eo fo-

- Opetatu:

]im,ut libertatenr füam exerceat ; ut (tet

fetinindividuodeterminari. Datur, &c,

1t ol

proratione voluntas. . Ergo.

inaliofenfu affignato ex S.T'ho., C min.

xtre, m

4« Poteft quis fic fe refolvere: Volo

Et dift. conf: Si elfet ex fpecie indiffe-

Jacrits t

ire fpatiatum , ut eam fpatiatum : quod

tensin primofenfu , C: fi it; uti eftfo-

?

]i infecundo fenfu, N.conf.

opetati l

neceít juxta, nec contra legem.

vivunt , d

f. Generaliter quero : Q'iid fentis de

"44 1. dico, effe prazceptum naturale;

intabu

obambulationibus , verbisjocofis , vexa-

redu&tum ad primum Decalogi, quo nos

tionibus,tifuclamorofis difcurfibus,con-

& omnia noftta, faltem virtualiter in

viviis, complimentis , non pfeudopoliti-

Deam , ut in ultimum finem referre

titor, m

tenemur.

um 1

cis,fed finceris, de falts,&c.funtneactus

Dici ctiam poteft, a&um fic

non telatum effe contra naturalem ra-

icut &t

virtutis ? & cujus?

sertetiid

6, Si omnes tales actus de

Be'arfrt fem-

tionalem hominis inclinationem opee

randi , ut homo eft, & 3 brutis differt :

aidhr ;

pet referri ad bonum finem. , & ex co

qua inclinatio eft quid prefuppolitum

ftioab lr

fiant boni ac virtuofi , poteruntne eife

tfnateria voti ?

ad omnia pracepta naturalia , & virtutes

Ptogu(x&w:

-Ad 1. Refpondet S. Tho.a, o. cit.

morales, tanquam éorum fundamen-

ad- 1, dicens:

Aliquem actum cflcin-

tutm.

nE

differentem fecundüm fuam ipeciem ,

Efne ergo prazceptum negativum?

benept

Uno modo

!4

pote& eífe multipliciter.

-"Affirmo, Nim. Non facies opus vel

fic, quod ex (ua fpecic debeaturei, quód

verbunti otiofum , feu fine finerationi

jl

; 'cfr f

vtl cont

fitindifferens , & fic procedit ratio: fed

confono. Unde obligat femper & pro

tamen ifto modo nullus actus ex fua

"D

femper , non quidem ab(olute , quafs

fpecie eft indifferens , non enim eft ali-

homo teneatur femper operati & qui-

ificenst

quodobjedtum humani actüs, quod non

dem deliberaté , fed ex fuppofitione ,

go t

poffit ordinari vel ad malum vel ad bo-

m dii

ninm.toties quoties homo ex deliberatà

nura pet ftnem vel circum(tantiam. Alie

volurntateagit,

modo poteft dici indifferens ex (aa fpe-

d 3. K, cum Gonet, quód, fi femel

, (Um)qïf/

cie, quia non habet ex fua fpecie, quód

autbisidfieret , effet actusbonus, quia

s UP

fit bonus vel malus ; unde per aliquid

habetet finem bonum , fcil. exercitiunm

N

f

aliud poteftfieri bonus vel malus, Sicut

libertatis , quam aliquando, etiam circa

&

a&tum ex obje&toindifferentem , exer-

Ia u

homo non fiabet ex (ua fpecie , quód fit

albus vel niger , nec tamen habet ex fua

cere , honeftum eft.

Si verótalis actus

t C0f [j

ex codem motivo fzpius itetaretur, non

z teneor "

r

iþe;ie » quód non fit albgs aut niger:

M 5

Fmbc-

94

TRACT. 1l

Exam. 3.

fi

haberet honeftatem , fed otiofitatem : ad

tibus proportionatut : ita etiam eft ex

hat

[

cujus fpeciem omnes f:mzlþs a&tus redu-

parte animz , cujus etiam eft virtus fi-

cuntur.

nita, ad determinatas operationes prd-

Huic R. non obftat hec

—in&antia:

portionata.

i

Ex ideo quando ultra mo-

Circumftantia indebiti finis eft commu-

dum fuum in a!iquas operationes fe ex-

]

[/

nis omnibus a&tibus inord:natis.

Etgo

tendit, laborat, & ex hoc fatigatur. — Ita

D

non dat particulatem fpeciem, Non ; in-

S. D. qui poftquam ibi magis oftendit,

quam, obftat, Licét enim fiteircum(tan-

corpori & animo deberi fuam quietem

Wt

tia communis,attamen (utait nofter Dat-

& tefocillationem , fubdit.

g

thol. Medina) fitransferat a&um de bo-

lt

Sicut in Collationibus Patrum legi-

no aut indifferente in malüm , dat fpe-

tut ,quód B. Joannes Evangelifta, cüm

T

ciem " particularem otiofitatis ; — Sicut

quidam ícandalizarentur , quód eum

j

levate fcftucam proprer Deum, licét hec

cum diícipulis fuis ludentem — inveni-

circumftantia , propter Desm it com-

[

reut, dicitur mandalfe uni eorum , qui

munis, dat tamen fpeciem particularem

atcum gerebat , or fagittam traheret,

i|

virtutis Rcligionis.

o

Quod cüm pluties fecilec , quafivit,

qi

444 4. E& a&tus vanus , &in fpecie

utrüm hoc continu£ facere poffet ? qui

li

otiofitatis, repugnan: juti ac przceptoin

refpondit : Quód fi hoc continué face-

I

prob.cxplicato.

ret, arcus frangeretur.

Unde D. Joan-

p

"Ad 3.

R. Similes commoditates ad

nes fubintulit , quàd fimiliter. animus

rectà ratione moderatam corporis & a

hominis frangeretur, (inunquamà fua

nimi recreationegi. relatas reduci ad fi-

iotentione

relaxatetur.

Hujusmodi

j

nem alicujus vantis. Nam S. Tho. 2.2.

autem di&a vel facta. , in quibus non

j

(0

q. 168.a. 1,ait : In quantum per exte-

quaritur nifi dele&atio animalis , vo«

riores motus otdinamurad alios , petti-

cantur ludicra vel jocofa, Et idco ne-

(

net eorum modefatio ad amicitiam vel

Ce(fe eft , talibusinterdum uti; quafi ad

W

affabilitatetn.

Et hoc et

1

In quantum veró exte-

quandam animi quietem,

riores metus funt (igna interiotisdifpo-

quod Philofophus dicit in 4. Ethic. c. 8

Y

fitionis , pertinet eorum moderatio.ad

quàd in hujus vitz conver(atione que-

virtutem veritatis ; fecundàüm quam ali-

dam tequics cum ludo habetur. Etideo

quis talem feexhibetin verbis & fa&is,

oportet interdum aliquibus talibus

qualis ett interiüs, Hac ibi.

uti,

XLV, ln art. 2. ibid. Ang, Doctor

Circa quz tamen ( pergät loqui $.

ulchertimam ad ptopofitum tradit mo-

Tho.) videntut ttia elfe precipae ca-

falitatem in c. dicens : Sicut homo in-

venda.

Quotum primum & principas

ff

diget corporali quiete ad. corporis refo-

leet , quód predi&a delc&atio non

cillaionem , quia non poteft continue

quafatur in aliquibus operationibus

[

laborare , propter hoc quód habet fini-

vel vetbis turpibus vel nocivis.

Alte-

N

tam virtutem , qua determinatis labo-

rum , ne totaliter gravitas animz t£-

folva-

m

s i

De moralitate.

95

folvatut.

3. Sicutin omnibusaliis ha-

de meliotebono:Sed quamvis talis a&tus,

Letum d

manis a&ibus, ut congtuat perfonz , &

v. g.iread campos, deambulate fanita-

lvl

tempori, & loco.

tisgratiá , fricare manus ad depellendum

Mfation

1

XLVI, Iterum poft pauca fübdit : Et

frigus,&c. (intboni , non tamen funtde

ndouttg,

ideo circa ludos poteft elfe aliqua virtus,

meliore bonó , cüm melius fit , mortifi-

ations lt

cationis gratiá ab illisabftinere: ficut à

quam Philofophus Eutrapeliam nomi-

ag d

pat. 'Et dicitur aliquis Eutrapelus à bo-

fimili patet in hauftu boni vini.

Ergo

non funt materia voti,

napis at

na converíauone, quia Ícil, bene conver-

titaliqua di&ta vel fa&a in folatiam, &,

Sed funtue matetia. Confeffionis (a-

um qit

in quantam per hanc vittutem homo re-

cramentalis?

ftenatur ab immoderantia ludotum , füb

Datrum

Dico : Otdinarié non funt ; eó quod

modeftia continetur. Hac$.D.

€ommuniter fiant íine deliberatione ;

gelila, j

, quid

Contra hoc objicit fibi S. D. Virtus

folo natura aut imaginationis impul(u:

rem int

eft, quam Deusin nobis (ine nobis ope-

adeóque tunc non funt boni nec mali

jl eocuti 1

tatur : S$ed Chryíoftomus dicit : Non

moraliter,

Siautetm deliberat? fierent,

Audi

nec ad bonum finem formalitet aut vit-

tam t

"

at

dat Deus ludere fed diabolus,

x , quiit

quid aliquando ludentes paffi (unt; Se-

tualiter .( quz vittualis ordinatio füffi-

dit populus manducare & bibere , & fur-

cit) otdinarentur, non effet magis ridi-

epliste

continin

texetunt ludere.

Ergo citca ludos non

culum. ( quo termino & argumentoali-

oteft eífe virtus.

quinosoppugnant) iftos actus(ic exet-

Jnde )W

Solvit hocdicendo, quód verbum il-

citos confiteri , quàm alios actus vanos

lr aof

& otiofos fermones :. ni(i fors ridicu-

unquzmäï&

lud Chryfottomi eik intelligendum de

ilis ; qui inordinaté ludis utuntuc, &

lum videatur iis , qui habent confcien-

Bs

recipue qui finem in delectatione ludi

tiam tam latam , ut, communi prolo-

ip ib

conftituunt,

;nim&lil 1

Sicat de quibusdam di-

quio, plauftrum fcni invehi poffit: de

citut Sap, 15.. Z(timaverunt effeludum

minimo cum Praetore non curantes , non

Fridus

vitam noftram.

Contra quos dicit

nifi, imó vix, de graviffimis fc accu-

qi, qui

"Tulliusin r. de Offic: Nonita generati à

fantes,

B

natuta fumus, ut ad ludum & jocam

UAERO V. Poteftne idem acus

4.Et'nic,f3

f

fa&i eífe videamut , fed ad fcveritatem

fimul habere duplicem fpeciem boni-

rlatiot c

potiüs , & ad quzdam ftudia gtaviora

tatis , aut duplicem fpeciem malitiz

yuur. D

atquemajora. Hzcibi. Ubiad 3.denuo

moralis, vel oppofitas fpecies moralita-

abus U

citat Tullium dicentem : Z4o €9 joco

tis, fic utfit (imul bonus , & pereum

uti qudem licet fed ficut fomno , idelk,

quàtalem homo ferviatDeo , & fimul

:ergät q

W

moderate i t4m, quum

malus , ficutpeteum quà talem homo

[ P[Z»

gmwbæ ferizsque

ferviat diabolo?

vebus (attzs fecerimus,

m

l

4Ad 6. R. A&us íllos noneffe mate-

XLVII.x.1,Potcft unus & idem atus

dee

À

Va f

tiam voti. Nam;, ut dicetut infrà T'ra&,

humanus fimul habere duplicem fpe-

opffmm:

an-

ciem bonitatis , unam ex fine opet

xinl ^

o Exam, 3:2d Q.1., Votug debet eífe

tis:

!

[45 aniüï/

Í

K

us

TRACT. IIl

Exam. 3.

^

96

fumo : Sed fiquis ob finem aucupande

tis , alteram ex objecto. | ItaS$, T hom. q.

w

inanis glotiz pro medio eligat eleemos

18.2.4-

comy:

Ratie, 1dem a

us poteft Procedcreä

(ynam, vel ob finem danda eleemofyaz

P

pro medio eligat furtum , integra ho-

duplici virtuie; ab una elicitive , ab al-

rumac&uum cauía non e& bona , fed

j

teráimperative. Ergo participat utrius-

at

Ergo.

qu:

virtutis honeflatem , v, g. jejunat

uttobique concurtit defectus.

i , íeu , ut fatisfa-

Min. prob.

" In primo cafü med;um

n

quis ex fine peenitent

ciat pró fuis peccatis, hoc jejunium vel

( quod eft eleemofyna ) etái bonum fit

[f

(ecundüm fe, non tamen eft formaliter

Wi

ele&io jcjunii elicitur à temperantia, im-

'aturà f:ænitentia.

bonum in exetcitio , eó quód finis non

p

PCI

fit bonus , media autem, fi quam boni-

w. 2. Poteft in eodem a&u repetiri

tatem habeant , üt talia eam habentà

il

duplex fpecics malitie moralis , una ex

X

fine, alter ex obje&to.

fine , quia eliguntur ptopter finem: in

pl

Ratio. Quiaidem a&mpo:e& proce-

fecundo cafu finis ( qui eft eleemofyna )

l

P.'U

dere à duplici vitio;ab uno elicitivé , ab

etiam in exercitio non eft bonus. Quia,

Ht

altero impcrativä ; ut fi qui: fornice-

quod eft caufà mali , eft alum:Sed tunc

a

tüt ,ut füretur; adeft fpecies luxuriz &

finis,(ciLeleemofyna;eft can(a mali,nim.

l

futti.

furti. Ergoeft malus.

fnti

a&tus humanus non po-

« Oppono 1. contra R. 3. A&usillefie-

ln

& 3. ldem:

teit fimul & femel habere oppofitas

tet quidem malus fimpliciter ; maneret

4

tamen bonus fecundüm quid , utvolunt

Pa

fpecies moralitatis ; ita ut fit bonus cx

fine , & malus ex obje&to, vel é conver-

Cajct, Serra.& ali. Ergo.

v

2. De modico nom curat Prator , üt

fo , v. g. i quisfuretur, utdetelcemofy-

Vä]«

nam : vel det cleemofynam , ut aucupe-

communiter loquuntur Jarisconfulu ,

li

tur vanamgloriam.

Ita S.D, q,192.2.7.

& parüm pro nihilo teputatur : Sed

!

ad 2. & ?.

dum quis ob vanam gloriam facit opus

Ratio

fundata in S, T ho. loco cit, ad

bonum, eft defe&us modicus. Ergo pto

W

l

3. Bonumex integra cau[a , malum ue-

nihilo reputandus eft. — Ergo non cot-

tümpit totum opus,

vb ex quocung, defettu, Quod Axioma,

praciputin moralibusferviens, commu-

j. A&us,quo impletur praceptutm,

1

niter attribuitur $. Dionyfio c, 4. de

eit moraliter bonus: Sed'pet a&um ex

div, nom. ex quo illud adducit S.'Tho.

obje&obonum , malo fine fa&um , po-

q. 18. a. 4. ad 3. & cit. q. 19. a. 7. ad.3.

telt impleri przceptum , etiam fupernas

turale, v.g. in diefefto Miffam audiendo

Et fenfus ejus eft , quód in moralibus

unicus fingularis defectus , v. g. alicujus

ex vanágloria. Ergoille a&us eft (imul

ä

bonus & malus motaliter.

vitiofz circumfantiz , puta, vanz glo-

riz ,totum opus ( aliás fecundüm fe &

4» Quiex vanà gloria-auditMifTA

n

i

ex obje&to bo

num)in exercitio corrum-

quandotenetut , meliüs facit quàmille

A

qui plane non audit: Sed qui facit

|

pat , reddatque ex iptegro malum, Szþ..

mcliüs,

p

g

De moralitate.

mücupmü

97

memte; facitetiam bene , quia gradus

N. maj. Et fic dift, min, N.conf. Ia

Üpit t

his ergo przceptum poteft impleii per

T

comparativus fvtxpp'onit poltivum. Er-

Iteg

89

actum etiam malum , v.g. ex vana ploria

.s'. Quid fi quisex vana gloria ü:bfret

fa&um , non ut maluselt, fed ut obie-

Lb

mattycium ?

:

&iv& bonus eft.

Vide dicenda Tra&. g.

i H

ZA 1, R. N. ant, & inflautatur Aa-

cft m

Exam.1, n. 9. deinani gloriayubi multa

dicuntur quze hic ferviunt,

ltem di-

t ho

tio : Sicut bonum fimpliciter confurgït;

vf fomis

ex integra canfa fimpliciter , fic boni-

cenda in " ra&t. 6. de Legibus , Exam.;,

tas moralis feeundüm quid confurgit

n. 6r. Atj modus virtütis vel pracepti

lnöd frisi

ex causd fecundüm quid feu partiali,

cadat ub pracepto.

fiqun

eum hu

quz eft Regula morum : fed predi&i

"d 4. K, Quód talis nec bcäe, nec

a&dus nec fecundàm quid fubfunt Re-

melius , nec pejüs faciat , fed minüs ma-

pxcrfmem:i

gulis morum , fcil.Legi & Rationi , feu

It ; adeóque & comparativus & pofíti-

p mf

prudentie , tum quia fiunt impruden-

vus excluditur, —XVel dici poteft , quod

DbesQ

ter , tum quia alioquin tales a&tusaliquo

faciat meliüs materialiter tantüm, non

alomit

modo reducerentur in. Deum ejusque

vetó formalitet tnoraliter,

a i

legem. Ergo a&u nec fecundüm quid

"d f . patebit infrà Tra&, ; , Exam, 17

funt moraliter boni, fed (i que bonitas

devanagloria,numer 1.

Mu

eisineft , eftfolüm naturalis.

Not. Dum hic di&um eft, eundem

du d

-4d 2, R, Jutrisconfultos loqui de

a&um non poffe elfs fimul bonum &

iil um

Pratore tette(tri , & hoc non timora-

malum, fermonem eífe de bonitatea-

)

to ; non veró de calefti , apud quem

&üsex opereoperantis, non veró de ea,

rlm PHW.*F

valet illud. : ZModicum fermentum ta-

quam aliqui a&us(ut conftatin Sacra-

urico

tam farina , cui injicitur , ma[[am cor-

ments , & Martytio ) habent ex opete

puttit i*

vumpit.

opetato,

Hzc enim bonitas ab illo

jm fäCil j

-4d. 3. dift. maj: Si impleatut pracce-

acu , fi nullum ex effentialibus requifi-

icus. EJ]

ptum , quod eft non tantüm de füb-

tis defit , excludi nequit. Item eíffe

ng pudi

ftantià, fed etiam.de modo actüs , qualia

fermonem de fine, v. g. vaná gloriá ,re-

precepta funtea, qua difponunt de in-

fpe&u eleemofynz , ut formaliter exer-

u ptati

teriori hominis reStitudine, de juftifica-

cente rationem-caufz finalis ; fi enim

tione , ac internáanimz munditiá , v.o.

| ptt du

met? peraccidens & concomitantercon-

y fiduny

pracepta de credendo »fperando , dili-

cutrat,nec fit finis, nec circum(ftantia

gendo , pehitendo, in cordenon ma-

giim if

a&tüs, eum non vitiat , ut fieffet fpecialis

chando , rem alienam non concupi(cen-

aliquis & diftin&usa&us.

fs

do; C. maj. , fi impleatut przceptum,

XLIX. y. 4. ad principale quzfitimz

"

h

quod eft de a&tu humano ptzcise quoad

Implicat quód homo per eundem actum

fübftantiam , feu bonitatem obje&tivam

? dl

jl

materialem , ut fünt, de dandá eleemo-

ferviat , placeatque Deo ;

-& fimul diæ

f

O1Q.

l

d

$d p

Íyua, de jejgnando »de audiendo Sacto,,

[

:,

N

Hoc

TRACT. Ill. Exam. 3

98

tionem lupinam : intu effe Neronem ;

Hoc fequitut ex di&is & docetur illis

D

vetbis Matth. 6. Nemo petest duobus

forts apparere Catonem.

JNouum mon-

Hinc ef illud

L13.

eomints fervire , nim, fimul , ac domi-

firum, nova. chimera.

f

nis contrarias voluntates habentibus ,

principium cujusdam mali Politici,

«t

uti funt Deus , &diabolus: nulla enim

NWenceslai de Matofchuvia: Politicum

comparatio lucis ad tenebras , nec potc&

decet expendere , mon tantiim quid fita-

[

endum,velquid omittendum , [ed etiam

quisquam patticeps effe menfz Dei &

dzmonioruüm.

Pro horum. explica-

quid [it fimulandum. d0tus mundus fuco

(

P,

tione

utitur. Ergo cum vulpibus est yulpinan-

QU R O VI, Quidergo fentis de

dum. A;cinit Rhythmifta:.

i

Politico,

Ante R. Not. Politicum à moderni

n mille. jam peratizs

fi

( quod dolenter referimus ) temporis

Fides nulla e$t in pactzs,

L

Politico definiri , quód fit az/al ratio-

AMel in ore , uerba: lattis ,.

Fel in corde , fraus in failzs,

ziale , ita ferviens Deo , ut non o[fendas

1

diabolum.

T

L. s;

Politia inferiàs "Tra&. 4.

Politici tales , qui omnía agunt fidtis

[

& fucatis complimentis , Difcipuli funt

Exam. 1. ad Q. 4. n. 7. defctipta , eít

]

idemi,ac peritia gubernandi Rempub,

damnati ( utinam. nunguam nati ) illius

)

unde & civilis'Ícientia , & à Cicerone

lt

famofi Machiavelli, qui metitur omnia

T

civilitas vocatut, Hec , quantum ad

fol3 utilitate & privató intereffe , quido-

li

praíensattinet, alia e& veta , feu non

cet fatis elfe pietatem & R«ligionem

fucata,non fida vel fimulata, fed fin-

Id

fimulare, ficque velut Judas lízatio-

i

€eta , moderno tempore nuncupata ut-

tes , pacis oículo & fimulatá amicitià

In hac exab-

Il

:

banitas in converfando:

tradit Jefam : ,.-fub ovino vellere ut lu-

D

J

pusdilacerat oves Chriiti. Hic Machia-

if

undantia cordis osloquitur, interrogatio

& refponíio cafu confentiunt.

Hzc eit

vellus ( cujus le&io à Sede Apoftolicá

N

feccunda parens omnis boni. Unde Po-

fub graviffima excommunicatione lat

j

fententz eft prohibita ) docet , quó

lit. 3. lect. 9. dicitur : Re&e politia fr-

sus eslfelicster vivere.

Altera eft falfa

flavetint venti, navim elfe vertendam ,

& fimulata, feu Pfeudo-Pelitiz , &de

in neceffitate intrepidé peccare licere ,

hac intelligitur data definitio.

Que

virtutem juftitiz in fola neceffitatecon-

uód bona fit, fr(it, rrasfear, (ed tes

fiftere, fidem datam folüm effe fervan-

Simile eft in de-

dam , quamdiu ezm fetvare eft urile; li-

definita eft peffima.

finitione furti , f.tis,Tatronis, &c,

De

cete fpeciofo: prztex:u alios occidere ;

y

tali Pfeudo- Politico ita loquitur S. Hie-

&c.. Tl'andem nefanda ejas fuit doatri-

nà , poff omnia animam bomints in morte:

[!

ron, epift. f 9.- Mon]fïpfk vts . , ffeciem

Babere columbinam: , €9 menutem cani-

ffént animam bruti caderes.

d"l

sam. s Profeffionem ovinats , CÀ intem-

li

L1. Qu

n

De moralitate.

99

,

Pfeu-

peftis, bellum , &c.

bn confideran

de

dNmy

LY Onidergotandem äet cum

do. Politico , fiin definitionis fuprà datz

rationem, motivum, aut fcopum, ob

Ht d

l]

mai Dj

fenfa pettinaciter, perfiftat ; & per actus

quem Deus hoc facit ,v, g. ob majotem

fuam gletiam , Attributorum manife-

vit: I

erroneà fud. imaginatione fimul: bonos

& malos Deum inter &hominem ambi-

ftationem , peccatorum emendationem,

ii u;

&c. & hoc dicitur volitum materiale.

i, ln

exter effc contendat ?

-Dico : Regnum feu cor in feipfum

2. Poteft fümi ut fübftat huic motivo ,

M f

& fic dicitur volitum formale.

Hoc

divifümdefolabitur , & mittetur in te-

meflvuf;:u

notato.

m

nebras exteriores , ubi c& flecas & ftridor

Voluntas non tenetur

dentium in zternut.

Ratio 1. p.

Qid fi habeas pocnitentem tibi di-

ample&i obje&um , nifi hoc ei repra-

! p

fentetur utbonum : Sed nonomnia fic

centem : Si non poffirn peractus meos

pl

ita fervite Deo , ut non offendam diabo-

repreíentantur , v. g. flagella quibus

as

lum , velecontra , nonne poffum (al-

Deus nos punit, peftis , mors , fames , fe-

u n

tem inter utrumque e(fe neutralis , nec

cundüm íe materialiter fumpta non re-

adhz-

uni nec alteri íetviendo feu

prafentantur ut nobisbona, imó utno-

T agunlE

civa,

Ergo ea materialiter fumpta li-

rcndp ?

; Dd

- Dire : Sine atheifmo ac evidenti fa-

cité refugimus, & tolli à Deo petimus.

m n -

Item fi Deus mihi revelaret Parentis

lutis zternz difpendio non poteft.. O»z

metitüt 0i

meimotrtem , imó zternam damnatio-

n0n efi mecumycontra me esi,ait Chriftus

tf qui

Luc.ir,

Chriftum aut focium habere

nem , non folüm non.teneor , fed nec

t Migor

nece(fe eft, authoftem , media via nulla

licità poffum eam mortem abfoluté fum-

ados Ti

ptam appeterc.

c&. Etutpulchré nonnemo ait: ZVez-

u d

tralitas nec amicos parit , nec inimicos

Ratto 2.p.Quia przcepto obediendum

;ovelttci

toliit,

eft. Ergo.

| Hiché

QUAERO VII.

Teneturne homo

Ratio 3. p. Conformari divine vo-

« Af

voluntatem fuam;,ut te&a fitin omnibus

luntatiin volito formali, eft , intendete

ynicati

«€onformare volüuntati divinz?

eundem fcopum feu finem quem inten-

) doctt!

LII. x. Non tenetur femper in vo-

ditDeus , nim. Dei gloriam, utdictum

fevrti

lite materiali , licet deliberat&agat , &

eft inNot: Sed ad hoc tenemur in omni

t

actu deliberato , ut fit virtuofus ; nam

fibi de voluntate Dei in patriculari ex

geceft!

effectibus; aut cettá revelatione conftet ;

ut arguit Angel. Do&orin c. art, 9. cit.

indt

nifi poneretur preceptum de hoc in

primum in quolibet genere est men[ura

"m

fpecie volendo, Tenetur tamen in omni

€3 ratio omnium que funt illiu generis.

jios (

volito formali. Ita$/Tho,q,19.a.9. An-

Voluntasautem divina eft prima. Ergoe

te fOb.-

ejs ff

Et Ergo in volito formali voluntas no-

Not. Obje&um à Deo volitum poffe

fta fit ( utinam ) ficut Heliotropium ,

T L

L

dupliciter con(iderari. 1, in fe, materia-

quod non immetitó fponfa Solis appel-

latur, có quód , uti fponfa ad oamnem

liter & abfolute ; v. g. famcs, mQors,

J

&

fgonü

as

109

TRACT. IH. Exam. 5.

Item quód aliquando ei addat 3li hid

fponfinutum & ni&tam , itailiud ad om-

viof

1n

nem Solis motum tam ftridtà. religione

bonitatis ex fpeciali prerogativà, privi.

f

caput circumagit, ut qua(i inferiora fa-

legio ; vcl inftitatione ; qualiter effe.

f.

ftidiens , À Sole, etiam nubibus te&o,

&us Sactamentorum ex opcte operato

o

obtutum nunquam avettat,

Cujus eft

fequuntur , non ad defidetium recipien-

( fit & noftrum ) hoc Lemma: 244 fo/um

di , fed ad folos actus extetnos rece-

*

Tio

Selez;, Exemplo San&i illius Neapo-

ptionis

*

Item auteola mattyrii datur

fr

litani & Carthaginenfis Epifcopi , quem

foli externo actui ejus , & folum marty-

li

Martyrologium Romanum . die . 26.

rium extertnum caufat gratiam ex opere

f):l

Odob. celebrat, cui nomen $.. Quod-

opcrato , non veró votum ejus, Pio-

[

vult - Deus , in omni eventu ufus hac

feffio (olemnis externa dirimitm

]

phtafi :

nium ratum,&c.

gx

atrimp-

Quod vult Beus.. Cam toto

b

Clero à Genferico Ariano Rege in la-

i

m. 3, ÁGui externo, ex fua fpecie

cerrimam naviminje&us fineremo, fine

non indifferenti , intrinfec& convenit

I

velo,dixit : Quod vslt Deus , & in-

A

aliqua bonitas vel malitia objectiva: feu,

D2

fperai& Neapolim appulit , ibique ut

illius a&us obje&um ef intrinfecé bo-

dctiu

Confeffor in exilio motiens dixit:

uod

num vel malum.

lii

Ratiío: Pet bonitatem &'fel tnalitiam

vile Deus. Quamobrem ufque hodieap-

EU

pellatut.. Quod vult-Deus.

objedivam nihil/ aliud intelligitut:,

tf

A&us extérnus

QU ER O VII,

quàm proportio vel improportio , feu

h

habetne moralitatem, id cft , bonitatem

lm

conformitas vel difformitas objecti ad

val malitiam diftin&tam ab eá. , quz eft

tationem ut Regalam morum : Sed actui

N

in a&u interno? & diftin&tum inde pra-

externo cx fua pecie non indifferenti , v.

In

mium vel fupplicium ?

g. cleemofynz , convenit inttinfecé talis

t

LIIL Certum eft, quód a&us externi

confottnitas, nim. fübvenire egenti ; ex-

Wi

fint veré & proprié morales, feu boni vel

terno autem furto aut fornicationi.con-

mali moraliter.

?

L

venitinttinfece iila difformitas ; ideoque

Ratio: Laus & vitupetium eft proptie-

aliqua dicuntur intrinfece bona, alia iti-

u

tas actüs moralis: Seda&tus externi ( uti

ttinfec? mala. Ereo,

|

videre eft in variis Scripturz locis) funt

B 4s

AGui externo per fe & fe-

digni laude vel vitupetio. , premio vel

cundümfíe , ac ut pracisé eft execütio

fupplicio, Ergo.

a&üsinterni , feu ut formalitet eft ope-

. 2. Certum pariter eft, quód actus

tatio, non ineft hova & fpecialis mora-

/

exteznus aiiquando pet, accidens actui

litas , feu bonitas vel malitia moralis

[//

interno füperaddat fpecialem malitiam,

(quz ad differentiam objectivz vocatut

lh

nim. tatione damni aut fcandali fecuti:

formalis) diftin&ta ab ea qua ineft adtui

[

intetno: fed eadem:.bonitas vel malitia

quá de causá fzpe in foro fori punitur.

ul

Qued damnum vel fcandalum non fe-

formalis utrumque actum denominat;

lïu

internum intrinfecé , externum ex-

E

quitur ex actu mere 'inte/m,o » utpatet,

z

trinfe-

*

p —

i

- De morálitate.

- W0I

Ei ad&ä QL

L

triafect

*

ita ut moraliter ex utreque

tiam, &-confequchternovnm premium

Topi

fiat unus a&us , lic&t phyficé fint diver-

vel füpplicium effentiale , tunc apud

3 quitgi

fi.' Ia Angel.Do&orhic q. 20.a. 1, &

Deum voluntas non reputaretut pto fa-

L Oi s

30& 4"

&o.

"E

[2]

"O.

Ratto

P

-

detlum tt

Ubi non eft nova libertas ,

Ex di&is fequitur homi-& Pontifici-

3 eHotpoy

non eft nova motalitas, ciüm illa faltem

dii zterneque damnationis reum fuille

à m

fit fundamentum & tadix moralitatis ,

illum , qui veneno tinxit Crucifiszi'pe-

K ol

licàt non fit ejus ratio formalis , ut pro-

des, quos noftet B.Pius V, omni vefpere

gutna

*

p

Sed in a&bssexter-

ofculati folebat.

batum elt fuprà

Itcmdnp?icis matiti«

tür j

nis( uti nec in membris ) non eft nova

cidii team fuilTe mulierem , quz tnari-

libettas, cüm membra exterpa, ? qui-

to , bis ptopinató venenó, vitam not

lii :

bas a&tus externi procedunt, defpotice

folüm nonademit, fed fervavit.

Item,

10, t

pateant voluntati, Ergo nec nova mo-

patato ad martyrium deeffe folum prz-

infect .

ralitas.

miumaccidentale, quod dicitut aureo-

iab

n $. AGuiexterno non corfcfpon-

la, cottefpondens foli a&tui externo mat-

L inttiid

det novum ptzmium effentiale beatitu-

tyrii ex ptrivilegio : efe tamen már-

dinis, confiftensin vifione beatifica , fed

tyrem fine fanguine quoad premiun:

n s;cl [o

tantum fecundüm quid ; necnova poena

elfentiale,

d itt

]

i

,

elfentialis, (ed f(o!àm accidentalis.

dj

LIV. Oppozo t1, contta R, 4. & f.

(0pOrtio

Ratio x, Quia juxta dicta & probata

Juxta dicta apud Deum voluntas veputa-

ts oj

homo per adum externum przcise non

um pro fatto.

Ergo faltem Scotifta op-

um Selz

redditur fimpliciter melior vel pejor,quia .

pofittam fententiam tenens , magis mere«

yindifierot

non affert novam bonitatem vel mali-

bitur & demerebitur per a&um exter-

ov

tiam. Ergo nec effentialiter beatior;nec,

num przcise,

ut ita dicam,damnatior,

nite t

.&. Si a&tusextetnus non addit fpecia-

ormictat t

Ratio 2. pro R. 4, & s, Ap?ld Deum

lem malitiam.

Ergo non teneor eum

mits;t-

voluntas veputatiur pro fallo , ut habet

confiteri , fed folumsinternam..

commanis Parcemia , inbono & inma-

ce bomai

,

3. Ergonon eff major malitia in actu

lo, Nam quividerit mulierem ad con-

externofornicarionis vel furti , qnàmin

enpifcendam. eam , jam maochatus. e5

tateria horum actu

p pl

E

um, v, g. in pecqni-a,

i d

eam in corde fno, Matth. $. Etanteocg-

ac corpore mulieris,

los Deinunquam vacua e[t manus a mu-.

vt

nert , ff füerit arca cordas vepleta bonà

4. Quomodo ergo falvas definitio-

| (pecizlisri-'-'

malii t

voluntate , ait Gtegor. M. hom. 5, in

nem peccati, quá dicitur effe dictum ,

Evang. Ethoc patet Luc. 21; ubiduo.

jv

fa&um , vel concupitum ; ejusque di-

era minuta paupetis viduz praferuntur

vifionem in peccatum cordis , oris, ope-

, u

jri

oblationibus divitum, Ssbfzmo : Sed (

ris ? & verba S. Auguftini l. 13. de

i

a&tus externus interno adderet fpecia-

p d

Trin.c. $,

Malá voluntate vel folà mi-

lem inttinfecam' bonitatem vel mali-

a;cmumf

fet quisque efficitur , fed miferior pote-

u

3

ftate;

lO02

TXKACT. HO VP.x*am. 3.

ftate ; quá defiderium malz voluntatis

: pcrationibus , non vgrö in rebus v [

?

; pecuniä.

imp!etur

i. hos non tollete peccata

-Ad 1. dift.confi Magis merebitur per

- a.

x

accidens & ex conícientià ertonca ,

oris & opetis , necS, Tho.infiq. 72.

"T ranfeat ; Per fe, N.Undefi Scotifta hoc

2, 7. deiis agens dicit , quód illa fint

peccata ex fe & ex propriis meritis feu

difcurfu probet fe magis meteri & magis

eccare , probabiteo Thomifta fe minüs

ex fpeciali maliciá , diftindá abea, que

eft ina&u interno, five in peccato cor-

peccate & eque mereri,

Ad 2, N. conf. Cüm enim a&us in-

dis,

Porró S. Auguft, dicens , homi-

nem implendo malam voluntatem fieti

ternus & externus in genere motis fit

]

unus a&us, extetnus in confeffione cft

miferiorem , veram dicit , tum proptet

novam malitiam accidentalem , tum

exprimendus tanquam confummatio

malitiz intetiofis,

propter varia incommoda a&ui externo

- Z4d 3. admitto , fi fit fermo pracise

rzcisé cottefpondentia v, g. damnum

fcandalum , onusreftitutionis , cenfuta

de malitia obje&ivá , non de formali,

[

Eccleüaüicæ, &c.

qua Kdengmigatigv*c poteft reperiri in o-

:

-

D

*

Y

Ed

h

L

lyïx

tU

,2

CX

i.

à

N

»

d)

77

b

N

(

z E

N

UR

x

a

ss

*«

,

&

] Z

m

7

n

í

f

N

f

j

N

7

A

Wi

lo

N

——

Q

ERN

N

N

12

l

xä

N

"

N

Ve

NS

EE

Z

V

COVR

NEEN

[/,

Ed

j

ï

»^

(N

i

"

-

&

TRAÀ

p

Io03

n d

UX G

as

i

a

f

Ve

Yi

'..P

s

A

A

"

Kqä:*

d

*

e»

:

E

e)

.14

il

Z

NI

A

E

«5,

"4

eosseSS

e-

c

o

"

AVM

hn

-

tolhte v

j

K

Y.

D

A m

KS

?K

i

3

iV

2

).9

;'Jin

á

eM

Cho, i)uf;

ml

A

À

Mi

4

r

k2

d

20j&

*

A

3O&

JX

av

z

d

E

pti m

Qd d

; inpeatt

TRACTATUS IV.

ln

volumiit

"

it, u

De virtutibus, cvitiis € peccatis. — Ex. .xv.z.a*thfæ//Z. $6 u/aue

jentden t

as

- 4d 90, exclufryé.

x ad d

iv us

Oftquam cum Ángelico Do&ore cön[ïderavimus aQus humanos ,

itiont, t

r

tum in effe phyfico , tum in effe moris ; examinanda fünt eorum

principia , quz funt habitus , nim. virtus, ut principiuhi a&üs þonig

yitium ,ut principium actüs mali.

mX AMEN.sL

De Effentia , Snbjetfo - Diroiffone ac. proprittate

FUiViulis.

$. Tbo. à Q56 ujäue*ad Qgæj? 7 ;exc[»tlivä.

jf

NDI

$0

NDA

T

UJZRO I Tcnetume

-

N

e

tutum & vitiorum actlus , "velut in-

N

N

[7

Confetfarius

habere

ter lepram & non lepram

.

L

eft Do-

É

VAE

N

ä

| notitiam virtutis &

&or' ideoque

penitentem — docere

SSY

-As

vitii ?

debet viam & amotem vitutis ,

de.

*

g

imo

' I-.-'Re/?z(ma'ea; r.Quin-

qua Plato ait

H

Si oculis ceruere-

Ratto,

'Tum

tur , mirabiles fapientia amores exei-

ä-æia Confeifbr e& Ju,,

taret. "'Eum etiam , quia peccata fant

&;exl ; aC debet

difcernere intet vir-

im»

1

mteria remqtavfacramenti- penitent

&

D

h2

TRACT. IF. : Exam. 1.

io4

ULL

ly bena diffett virtus à vitio.

^ Det ly

/ & materia ejus proximá funt adtus poe- -

W

pitentis, qui funt aötusxvirtu,tis, nim,

mentis denotatur fubje&um vittutis,

lis,

Panitentiz,

Ergo;

quod eít potentia rationalis , nim. vel

ia

eflentialitet talis , uti eft intelle&us &

QUAERO Il. Quid eft & quotnodo

dcfinitur virtus ?

voluntas : vel faltem talis participati-

dl

1 Ante &, Suppono bic non elfc

vé, uti in homine eft appctitus fenfiti-

D7

qua ftionem de virtute in larga fignifi-

vüs, qui ut fübeft rationi , dicitur parti-

É

cipativé rationalis five Mens ; eftque

catione , in.qua quavis perfedtio , vel

l

mediate, ut robur & fanitas, vclimme-

fübje&um virtutis , ut dicetur poftea,

V

diaté ad opcrandum otdipata , ut a&tivi-

Et per hoc vittus differt à qualitatibus

l

puré corporeis, — Per ly qua recté viui-

tasinfttumenti , calorin igne, qualitas

d

uá Collum influit in fublimatia , &c.

iur,ideft, pet quem immedia:e elici-

hi

dicitur virtus.

Vel in qua fumitur pro

mus opetationes vitales redtas ; differt

li

alicujus virtutis objedto auteffe&u, in

à qualitatibus non immediaté operati-

[

o fenfu Arifot. virtutem vocat z//-

vis, utin cotporalibus funt fauitas, pul-

qü

li

O»um panmiæ ,&

miracula vocantur vit-

chtitudo , &c. in fpiritualibusipfagratiz

habitualis.

!-'lüu

tutes , id eft, effe&us virtutis feu poten-

It

Per ly qu4 wullia malé utitur , diffett

h

tizDei. Et Joel. 2. legitut; Fj 9

Mi

Rl

qinea dederunt. virtutes fuas.

Hinc in

ab opinione & fide humaná, qua fzpe

Q

prafenti quaftio eft de virtute prout fa-

propendent & ferviuntin malum.

Reftantes particulee definitionis con-

W

mitur pro aliquá difpofitione, vi , aut

w

facultate potentiäs creatürz rationalis

veniuntfolis virtutibus per feinfufis, De

W

fuperaddità , perficiente eas ad elicien-

quibus poftea n, 7. R,5.

das operationes bonas,üt tales. Hoc fup-

Quaz patticule [i auferantür , reli-

ii

quum de[initsovdzs erit commmne omuibtt

poiïm.

fi

x. Varie funt definitiones virtutis,

virtutilis , €d acquifitzs €8 infufis , at

u

uatum primá & optima eft, quam S.

Angclibus Doctor.

:

Oppono contra i

las patticulas. ; Quá

"[ h.hic q, $ $.2. 4.tradit ex S. Augufti-

(

no : Firius esi bona qualitas menutis ,

nullus male utitur,

Qui de aliquo do-

quä veHà vivitur , quà nullus male

no fuperbit , eó male utitur : Sed muld

[

de virtute v. g. Religionis, fupetbiunt;

uitar , quam Dens in nobis fine nobts

ql

opevY At T.

,

auteá utuntur ad orandum exvana gka'-

Ereo.

L

Declaratttr, Bonitas definitionis con-

tia.

et S. D a. cit. ad f«

flatexeo , quia conftat genere & diffe-

-Ad boc Refpond

[

dicens : Pirtute poteft aliquis malt ut

rentid. Ly qselitas eft genus , nim,

remotum, Sicui placet virtutem de-

ranquam . objello , puta , cim malé [en-

lt

finire per genusproximum , proly qua-

tit de virtpte , csm oditeam , cum [upet-

bit deea : mon autem tanauam printie

li

litas ponatut ly babitus , & tonc con-

W

venientior erit definitio , aitS, T'ho. Det

piosfes. , ita. [ciicet quod aliuu virtutt

[/3

Z

"d

De Virmtiäu&:

105

vite, -D

fit malus. — Catetüm a&us virtutis ex

prium: anima.

Usde wviritit bumana

jdum ia

vana glofia fa&us fit in individuo ma-

son importat ordinem ad effe fed magis

Onals t

lus, ut patet ex didtis fuprà de mora-

ad agere ,C9. ideo derattone virtutzs est ,

litate,

efintdd

quoa fit babitus operativns, . Ex quo q.

Secunda Virtutis definitio et : Pzrtus

tils p

feq. a, 1. in c. infert , quod virtzs bu-

apptituled

e3 babitus qui facit bouum babentem,€9

7HAHAeSÍ in potentia anima , ficut in [ub-

Ita Arift. 2,

i, d

opus ejus bonum . reddit.

je&to immediato & proximo,non vetó ia

Ethic, c. 6.

In qua definitione , fi per

! Ms d

effcntia anima , nifi mediaté , utpote

Y dictur ia

!

ly £onum non intelligatur ptacist boni-

qua juxta S. Tho. non eft immediat?

i

tas moralis , fed ea quz cuicunque ha-

operativa , fed operatur mediantibus po-

bitui vittutisin fuo erdine competit, non

tentiis intelle&ivis , intelle&u , volunta-

lyaunli

tantüm virtutibus moralibus ac Theo-

te,&c. Hoc prenotato,

| 1'mmrir':;&cl:

logicis convenit , fed & fuo modo intcl-

uf

&. I. Intelle&us fpeculativus,ideft;

letualibus,v.g. fcientiz. — Veràm hic

fumptus fecundüm fe ,. & absqueomni

od Gptlf

[ontfi

pracipue de morali intelligitut.

otdinead voluntatem, feuut ptzveniens

Tertia definitio : Vitwus e& babitus

mlibustigt

motionem voluntatis , ef fubjcöhlm

electivus ia mediocritate confiflens , prout

virtutis fecindàm quid talis. — Quales

Ita

jiwiur

Japtens €8 prudens determinaverit,

virtutes funt , Intelligentia, fcientia fa-

Arift, loco mox citato.

Hze definitio

mui,

pientia &c. de quibusagitur in Philofo-

convenit folis virtutibus moralibus,ejus-

phia, ubi videantur.

ial

que intelligentia patebit dum infrà in

dfritns t

Ita S. D, hic q. $6.2. 3. in c.ubi noa

"

hoc Exam.n.16.& r : .explicabitur quo-

tat , quód virtus fit duplex.

Una (im-

« (eis

modo virtus confiftat in medio.

»

plicitertalis, que nim. facit a&um bo.

if

Quarta : Vittus eft drfpofitio perfettz

num fimpliciter , abfolut&, feu fine ad-

ad optiumum. la Acift.2, Phy.c.3. Sen.

dito ; redditque fimpliciter bonum ha-

TA G'.m

fus eft, quód virtus fit qualitas feu di-

bentem , & non folàüm dat facultatem

&

fpofitio conítituens perfectum , feu in

agendi , fed etiam facit,- quàód aliquis

elfe perfe&o, ac complens potentiam ad

tc&t: eà facultate utatur, feu dat re&dtum

P,qrticuks.Q

eliciendum a&um : actus enim dicitur

illius ufum , ut patet ex prima & fecun-

; df

optimum potentiz,

Quia a&us eft ul-

da virtutis definitione anté datá.

Sicut

r

timum potentiz complementum , cüm

juftitia non folüm facit , quód homo fit

m's, (ulgïlï,

quodlibet fit pcopter (aam operationem;

promptz voluntatis feu facultatis ad ju-

lum n

ut habetcommune Axioma.

fta operandum , fed etiam facit , ut ju-

QU.ERO 1IL. Quodnam eft fübje-

fe opetetur.

Alia e& virtus fecandüm

3 p

Gumimmediatum virtutis?

quid tantüm , quia non reddir opus bo-

Pïh( M' 77"

III. Prznotanda fünt verba S. T ho,

num , nec habentem bonum fimplici-

n

;, (l

hic q. 55.2. 2. inc, Pirtus bumana , de

ter , fed in quadam facultate tantüm ,

u

(f

qua loquimtr , non potest pertimere. ad

,

compatiturque vitia voluntatis , ut patet

st

hn

in Theologopeccatore , & talis virtus

"T la

eorpta » [ed taurizm ad id quod esi N

/)

ett

106

eft (cientia.

Non enim dicitur fimpli-

a.4.contraScotum. ^ Anteptob, & de-

clarat

T

citer aliquishomo bonusex hoc, quód

[

o

eli (ciens vel attifex , fed dicitur bonus

IV. Prenotandum ,. quàd appetitus

t

folüm fecundüm quid , puta , bonus

fenfitivus ( quam Theologi fenfualita-

tem vocant ) definiatur , quód fit zzcli-

f

Grammaticus, aut bonus faber: quia

«t

fcientia pracis& fumpta non refpicit fi-

natio ad bonum apprebez[um per fen[um,

li

nem honeftum ; quem refpicit virtus

fequitur enim cognitionem fcnfitivam

in bruto & in homine , ficut voluntas

D

fimplicitet talis.

Id

fequitur cognitionem intelle&ivam. , &

y.2, Intelle&us, fecundüm quod ha-

bet ordinem ad voluntatem re&tam , feu

eft- inclinatio. in bonum apprehen(um

g'

ni

[

prout eft mobilis à voluntate per bo

pet intelle&um feurationem , & obid

honefti & moralisaffe&tum , five inte

l

i-

vocatuf appetitus rationalis.

Eft ergo

[7

D

le&us practicus , cft fuübje&tam . virtutis

appetitus fenfitivus quafi quidam ime

ia

fimpliciter , nim. pradentiz & fidei

pulfus vitalis in an'mali , quoex íis, que

h

"T heologica formata. Ita $. 'T'ho. loco

per fenfum apprehendit, fe movet vel

[

t

mox citato. Et Kat/o patet ex data pri-

ad fugiendum vcl.ad profequendum, ut

ma definitione virtutis fimplicitet calis,

atet in cabe , cui dum oftendizur ba-

UBIT![

hi

án quà dicitur qualit as mentis,

culus, fugit ; dum panis , accedit & pra«

ii

Declarat

[ À

"^

fcquitut.

!

exemplum datum de pru-

&h

dentia & fide.

Cm enim prudentia [it

Dividitur in partem

Concupifdibi;

lem & Irafcibilem , velut in facultates

A

re&la ratio agibilium. , aix S/Tho.citatus,

hh

tealiter diftinQa:.

Concupiícibilis cfl;

vequirituv ad. pradentiam , quàd bouo

fe benà babeat ad principia hujus vattouts

quo animal concupifcit bona pef fen-

AVL

teh

K

agendertim , qua [unt fines, ad quos bent

*

fum app

enfa, & abhorter à.malisipft

[

tudinem volunta-

[e babet bormo per vetti

oppofitis , habetque fex motus , quidi«

&

224.

Eides veró. pote& confiderati du-

cuntur paffiones, eó quód fiantcum al-

Y

pliciter.

Primó przciseé & fecundüm

teratione. & paílione cotporis , mim.

fe, & uteftinformis , & ficef virtus fe-

amor , odium , defiderium , fuga, gau-

[

cundüm quid ac imperfe&ta. Secundó;

dium;, & triftiiia feu dolor.

Appetitis.

ut formata per charitatem , qua eftin

itaícibiliset ; quo animal conatur &fe

excitat'ad bona ardua feu difficilia , &

voluntate , & taliter habet rationem vir-

contra mala , quibus boni potlcffio vel

tutis perfectae ac fimpliciter.

-

H

m 2. Appetitus fenl

1Livus ,

»tamr fe-

impeditur vel tutbatur. . Et haec facul-

tas

|

'undüm partem concupiícibilem quàm

f- ptopugnatrix- partis. concupi-

[j

itafcibilem ,. prout eftin homine potens

ícibilis , eamque dcfendit , & habet

l

politice obedite rationi , eft fubje&um

quinque impetus five paífiones , fcil-

virtutis fimpliciter talis ; non tamen

Ípem , defperationem ;

timorem.,. auflab

ciam & iram,

"

q

membraexterna. La $. Tho,.hïc;qþ.;ä,

d

[

Éx

-

i

$o Yrailas

167

Mteprb

ON. ER quibusx colligitut defin

itio paf-

Audacia definitur , quód fit palfo qu

quiq

h

fionis tradita à S. Tho, quód nim. fit

appetitus in[argit ia malum terribile , id

logi f

I

L

smotus [eu commotio appetstéva virtutis

e3i maguum , fugandum 69 fuperan-

ia

fenfibilis ex imaginatione boni vel mali

dum,

Sicut- audacía erigit animun

eum transmutatione cerporali,

Et in

contra triala ,ex fpe fuperandi, eà quód

m wf

item f

!

M

hoc differt à motu feu a& . appetitüs

animal fentiat vites fuas cffe fuperiores

rationalis feu voluntatis , qui fecandüm

Mi

malo ; ita timor dejicit animum ob

xeledira,

Íc non infert alterationem corpotis ; v.

difficultatern evadendi , & quód ani-

"

1 appf

M

UA

$. amor yoluntatis. Eft enim duplex

mal fentiat vites fuaseffe minores, adeó-

nem , At

amofr, (quod ptoportionabiliter dicitur

que fuccumbit. Hinc timor definitur,

nalis, Dl

deodio ) unusintelle&ivus feu affe&us

quód fit paffíe . qud appetitus fuccumbia

voluntatis, quo fibi complacet in bono

vagvtenti malo feu fututo zerribili , ac

al quiti

get intelle&um apprehenfo.

Nec de

vix evitabili,

De timore vide infrà

; Quoaiiy

hochic eft fermo.

Alter fenfitivus , &

Ita. defini-

t, m

Tta&t. 7. Exam. 4. n. 62.

hic eft paffio appetitus fenfitivi, quá fibi

tut ab Arift. 1. x. deanima;c.r. quód fit

ofeqiern

of

cemplacet in bono fenfitivo , feu pet

appetitus ultionis aperta cum fervore

fenfüm apprehenfo. Proportionabilitet

feu ebullitione famguinzs circa cor.. Dixi

s tl

idem dicitur de duplicidefiderio , quod

aperte , quiaproprium obje&um irz eft

in hocdiffert ab amore , quód fit tan-

. Cunap

vindi&ta feu ultio injuriz , non qualis-

tum boni abfentis , amor veró boni ab-

cunque fed apetta , quia iratus vult, ut

qtín ia

fentis vel prafentis.

Dele&atio five

injutianti innotefcat.fe effe illum , qui

3cu?ï(d"cifil

gaudium e& (olüm debono prafenti &

ob illatam injuriam noceat ; ut ficeum

,tho*a;:

yrtet i

poffciTo. . Fuga habet fe oppofité ad defi-

illatz injutiz poeniteat. DeIra videplu-

derium. — Triítitia feu dolor eftaffe&us

ta infrà T'ra&. $. Exam. ;.n. 105.

His

cinous, (

caufatus ex apptehenfione,nim . fenfiti-

»

Ícitu neceffariis premiffis.

jd fantat

và, mali prafentis.

AC

Declaratur 1, R.. 3.cüm S, Tho. a. 4.

a »/

Ut explicentur di&i mot

üsï pattis

cit,in c.&c ad 1. paucis transpofitis, Ira-

, hi

r

l

kafcibilis, — Spes , ut paffio , definitur

*

Ícibilis & concupifcibilis dnpliciter con-

lot,

fic

»

E5 palfio quà appetitus teudit in

fiderari poffünt. Uno modo fecundàüm

xl m

bonum [enfibile - futurum. arduum (eu

fc , prout fünt partes appetitus fenfitivi

d diæflü'!

difficile , adeptu tamen poffibile. - Sicut

comtmunes nobis & brutis & hocmodo

oji p

econtra defperatio eft deim poffibili , de-

non competit eis, quod fint fübjectum

v

f

finiturque quód fit paffio , au appetitus

Virtutis. Alio modo poffunt confide-

vdttis N

vecedit à bono arduo, adeptu immpoffibili,

rati, in quantum participans rationem

,fld';ï j i j

impoflibilitate non metaphyíicá fed

1

per hoc quód natz funt ratione obedire,

? Gi()m l i

morali, ficut ea dicimus'impofïibiliz 3

& [ic poffunt eíle fubje&um virtutis

timwmfï*

qua fuperant noftrunr conatum. — Spes

humanz fic enimifunt principium a&tüs

eftduplex, co fcte modo, quo diximus

humani ; poniturque ab Atift. in 3.

vdc

Q:D.IOXS- '

Ethic, c: ro; inirafcibilifortitudo, qua

cam

03

Em

Pd

'TRACTT lV. Ewam. x.

108

eam modetatur & paffiones ejus , v.g.

fcibili effe aliquas virtutes, quibus bene

quoi

audaciam & timorem , definiturque

difponantar ad adum,. Hzc $. D.

tmgu

fortitudo à $, Tho, quód fit virtgs exi-

L *.o4. Appetitus rationalis feu

feni

emi

flens in Ira[cibili , coercitiva timorzs ,€$

voluntas feu fubje&tum virtutis fimpli-

d.

audacia moderativa iuflantibus pericu-

citer talis, ita ur et(i non indigezt habitu

bus

lIzs,

Ex in Concupifcibili pc-itur tem-

us

virtutis refpe&u boni proprii , faltem

perantia quz eam moderatur ac paífio-

ordinis naturalis.; bene tamen. refpc-

K

u

nes ejus, nim. concupifeentias & dele-

&u boni divini feu fupernaturalis , uti &

Cationes ; aC E;iene definitur, quód fit

-fefpcétu boni alieni ; etiam naturalis,

qi

virtius , que muoderatur. appetitum

Ita clar& S. Tho. q.cit. a.6.

j

circa- delectabilia [ecundüm tacfum

Ratío. Habitus ponuntut ad fupe-

tandas difficultates, ut habet commune

Ó

b auflum ,.prout vetíam vationem

fj

Áxioma, ut iis mediantibus potentia ,

'decet , ob fpecialem boneflatem , qua

aliàs obje&o improportionata , illud

j

eff ia tali amaderatione.

attingat. — SwP[zo 1. Sed voluntasnon

Idi:

Declarat hoc 2.S. D. affignans difc-

L

j

i

habe: difficultatem ad attingendum bo-

fentiam , cut in corpore ac mernbris

num fationis . proprium feu privatum,

fili

ejus non fint verz virtutes, in K ad 3.

Dur

id e, fui fuppofiti , non felüm phyfis

dicens: Alii ratione regitur corpus ab

cum fed & motale ac honeftum ordinis

Vi

animá, & Irafcibilis & Concupifcibilis

ttdi

puré naturalis ; tum quia hoc non ex«

À ratione. Corpusenim ad nutum obe-

t

cedit proportionem ac vires voluntatis,

—

dit animz absque contradictione , in his

tum quia voluntas cft ipíamet inclina»

W

in quibus natum eft ab animá moveti.

tio rationalis feu in bonum rationis,

ij

Unde Philof. dicit in 1. Polit. quod

faleem proprium :quod autem eft tale

Nt;

anira regit cotpus defpotico ptincipa-

A

Et

pet £, non indiget fieri cale per aliud.

tu , idef , G&cut Dominus fervum.

Sub[umo .. Sed bonum fupernaturale

Iit]

ideo.totus motus corporis refertur ad

feu divinum excedit proportionem vo-

D

animam , & propter hoc in corpore non

Y

Se

lentis , etiam quoad totam . fpeciem

e(t virtus, fed folüm in. anima.

humanam , & ttanícendit limites hu-

Ira(cibilis & Concupifcibilis non obe-

[

manz naturz , bonum veró proximi ex«.

diunt ad nutum fationi , fed habent

cedit quantüm ad individuum , utlo-

propriosmotus füos , quibus interdum

quitur $. Tho, Eo ipfo enim quód vo-

Xationi fepugnant.

. Unde in eodem

luntas eft'radicata in hoc numero fup-

libro Philofophus dicit, quod ratio re-

pofito, detecminatur per propriam dif-

d

git lraícibilem & — Concupifcibilem

(in

ferentiam. individualem ad bonum pro*

principatu politico , quo fcil. reguntur

priifüppofiti, Ergo voluntas non in-

lnt

liberi , qni habent in aliquibus pro-

diget habitu virtutis refpectu boni pro-

ii

priam voluntatem.

Et propter hoc

prii moralis naturalis, quale bonum eft

U

€tiam oportet in Irafcibili & Concupi-

v. g. moderatio propriartim paffionum ,.

N

*

qqu

€

| De Virtutilus,

109

ftf, qibyy

Virtas intelle&ualis fuübdividitur in

quod ptoinde bonum tefpicitut & at-

Hac$])

tingitur à folis vittutibus in appetitu

intelligentiam ptimorum ptincipiorum,

Qs ationg

z

fenfitivo tefidentibus , utanté dictum

fapientiam, fcientiam,prudentiam &at-

Y vittuti

i

"i

j

e&, . Et Ergo voluntas indiget habiti-

tem. — De quibus agftur in Philofophia.

uindigst

"

bus virtutüm , v. g. fidei , fpei , charita-

An virtus intelle&ualis fit. fimpliciter

proii, l

tis ; &c, tefpectu boni fupernatutalis.

virtus, vel fecandüm quid , vide in R. 1.

De tamnds

Et Ergorefpe&dubonialieni, etiam na-

& 2.ad Q. », in hocExam.

routurdi

turalis , nim. proximi , indiget virtute,

Virtas Theologica fubdividitur in fi-

etm tt

quamobrem in ea ponitur juftitia & ejus

dem ,fpem ; & charitatem. — De quibus

M.

fpecies, de quibus infrà.

infrà in z. 2. velut in proprip loco.

"

nuntut d

|

E.'

Notat hicbene Contenfonius nofter,

Virtus moralis (cui przter definitio-

: hst cont

eífe quasdam virtutes morales , que non

nem mox datam etiam convenit qua-

ntibu gt

folüm moderantut paífiones, fcd ctiam

druplex definitio data in R. ad Q, 2. )

yrtiona , t

tefpiciunt alterum , & ideo easgemina-

dividitut in quatuot virtutes Catdina-

fed volitia

te neceífe eft , & alteram in voluntate,

les, prudentiam , ju&itiam , fortitudi-

mingendm:

alteram in appetitucollocate. Sichu-

nem, tempetantiam,

uz , ut expli-

n f gt

militas , ptout importat fubje&ionem ad

cat $, Tho.q. de virtut, a. 1. ideo vo-

Deum, eftque pats juftitiz , refidet in

n felinj:

cantut Cardinales , quia fuper eas vol-

tonellüm d

voluntate ? prout veró moderatur in-

vitut tota conditionis huümanz tratio,

l

j !

10€ f0l

ordinatum excellentiz appetitum , qua

iisque velut cardinibus univería vitz

jres valint

modetatio eft bonum proptii fuppofiti,

honeftz & politicz feries & moles fub-

"

at n

I^

MM

j

refidet in appetitu feníitivo, — Sic libe-

nixaef. Fortitudinis & temperantiz

. falitas & magnificentia , quatenus tem-

bonum rut

definitio eft data antea ad Q. 7. n. $, in

perant paffiones pecuniam inordinaté

Declarat. prima,. De Jaftitia fpecialiter

y attm d

d ul pt?

amantes, funt in appetítu s quatenus

ageturin 2. 2. q. $7. Tradt. $.

Ptu-

vetó feextendunt ad alios , in quorum

m al

dentia, qua àS. Chryfoft. in Píal. 15.

utilitatem fumptus fiunt, in voluntate

metitó vocatut Luceraz4 agima €$ Cogi-

f0 OIdW

*s

recipiuntut.

totl

|

"

tatíonum Regina , eorum, qua bona €9

QUAERO IV.. Qu eft divifio Vir-

ii ln

tutis?

bonefta funt ,. Magiflra , Prudentia in-

quam bene definitur ab Arift. & S. Tho.

veröPW'

niduum ;'

VIL De hocQuzfito agit Ang. Do-

quód (it re£a ratio agibilium , id eft, vir-

r q.57.& feqq,

tus re&tificans intelle&um ad benefeha-

qim o

R.

1

; n

Dividitut virtus in intello-

bendum circa agibilia, feu (quod idem

étualem , qua petficit intelle&um inor-

Cuüm

r p

eft)citca eligibilia (eu moralia.

dinead verum ; & in moralem , quz vo-

enim intelle&us fit Rex ac Dux appeti-

T.

dl

luntatem & appetitum afficit ad attin-

tás & voluntatis , utre&te agat; regat, ac

ol ?

gendum honeftum ; & in Theologicam,

Et

(eu ht

przcipiat , aliquá virtute indigets

quz unic& occu

patur citca Deum pro-

hzc eft prudentia.

üuac

ul

banuä;

piet Deum,

Pa

inpl

)

O 3

| xSub-'

" -

d

E

1i6

TRACT. IF. Exam. x.

API

Mil

Subdividitut in monalticam ,. id eft,

dum operandi humanum , qui a&us et-

li

Al

ivatam & quafi folita-

iam vocatur heroicus propter excellen-

A

pcxä'cmaïcm pr

Yiam, qua& refpicit agibilia circa pro-

tiam. — Altera e& que elicit adum com-

NI

munem & ordinarium,

pram perfonam , &in ptudentiam gu-

g

bernatricem cujusdam cotporis politici,

w. 3. Virtutum iterum aliz funtac-

pl

Íeu Communitatis, Et hac pVoPccrior

quifitz , qua nim. ftudio feu labore , &

Tnai

iterum.

t

iteratis a&ibus noftris acquiruntur , v, g.

d

J

Subdividitut in Oeconomicam , Poli-

habitus temperantiz acquifitus per fte-

E

ticam ,& Militarem. Oeconomica tegit

quentiofa jejunia; alie infu(z , quas

W

familiam füb uno quafi te&o & convi-

( utdi&tum eft ad Q. 2 n. z. in primá

Ls

&u ejusque finiseft , filios rité educate,

definitione virtutis) Denus £m nobisfint

I

fervis bene uti, pacem in familia tueti ,

nobis operatur (eu. infundit cum grati

n

offeffiones confervare ; legitimo quaz-

juftificante, cujus funt proprietates ,

V

ftui ftudete.

Politica telpicit plures

adcóque cum eá connexe , uti non fo-

p

familias ad conftituendam civitatem vel

làm funt virtutes Theologice , fed &

Til

morales,v.g. fortitudo; juftitia, pruden-

lo

i

regnum fuüb iisdem legibus convenien-

tes ; ejusque finis e pax & tranquilli-

tia,&c. fic ut detur prudentia (idem

m»,.'

Tandem prudentia z.

et defortitudine &

j

tas publica,

juüicia—) acquifita &

Wi

zaris [em Polemica tegit multitudinem

infufa.

V ;

hominum congregatam ad unum parti-

Not, Virtutem pofíe effe infufam du

[

pliciter , nim. vel per fe , vel per acci-

culare negotium , ícil, ad hoftes op-

j

dens,

Per fe infufaeft ; quando ex ta

[j

pugnando? ,ad vi&oriam reportan-

.

datm.

tura fua petit à Deo infündi , uti funt

ü l)

Subdividitur prudentia politica in

virtutes Theologice & alie , quarum i&

m

oliticam fimpliciter di&am ,quà homi-

natura nullum eft principium , quo.pot-

lt

Pet acciders infufa eft.,

nes ut metmbra fe ipfos regunt in obe-

Íint acquiti,

diendo Przfe&is in ordine ad bonum

quando ex propria natuta habet, quód

b

commune; &in Architeétonicam, qua

per actus noftros acquiti poffit, fed pet

u

accidens ex aliqua difpenfatione Dei in-

i

eft in ipfo Prineipe (eu Regente, juxta

ttes celebresregiminum modos ; penes

funditwr ; qualiter Chrito Domino &

91

uos ca iterum poteft fubdividi in 44o-

Adamo virtutes ex g

enete fuo acquiþfxxbi-

marchiam , qu& unus multitudini pte-

les fuerunt. infufz.

A

efts. Itriflocraticam , quà pauci ,& Ma-

QUJERO V. Suntnein q'uovisvlio-'

h;

mine tot virtutes morales infuíz , quot

nates regunt 5 Democraticam , quà

li

multi,ut populus;Remp. degunt.

acquifite? & in quo fübje&to re(ident?

Htm

w 2. Virtus moralis folet etiam di-

in volüntate , vel in appetitu fenfi-

ln

vidi in hetoicatn , & communem fcu

tivo?

IN

vulgaretm. Prima eft quz prorumpit

VIIF. $. r,In horiaincju&o ad minus

E.

tot funt virtutes infafz quot acquifita. -

án actum , qui fupetat f:qfnmunem mo-

.. K

DeVirtutibus.

II

- Kdtío. Quia exdem matetlz , qua ut

mattytio, Idem de Religione patebis

m iil

.perrationem & prudentiam naturalem

infrà Tra&. 10, Exam, 1. n,3.

Qroptet r

IX, g. 2. Virtutes morales infufe

ellitadtum

Íeu acquifitamn regulate, funt obje&ta

virtutum moralium acquificarum, ut re-

verfantes cirea a&tiones , qux (ünt ad

gulate per rationem fupernaturalem &

alterum , uti funt juftitia ejusque fpecies

:.rum aliele

prudentíam infuüfam funt obje&a for-

acR«eligio , refident in fola voluntate.

io feu hbwr;

malia virtutum moralium infufarum :

Qua veríantur circa palTiones , v g, for-

chuirunzur,g

Sed hec obje&a , etíi matetialiter (int

titudo , temperanti

[2

2

&c, fubjectantut

cquiftu

idem, formaltet tamenfpecie differunt

in appetitu fenfitivo , & non in volun-

g infit t

tate,

& penesea ut talia virtates diverfifican-

dfb mï.f

tur, . Ergo.

—

:

Ratío 1.p. Quia appetitus fenfitiviss

TTE

Explicat hoc pu

Ichrä Gonet noftet

ex eo quód fit materialis , tantüm pote(t

andit cung

per exempla. Moderatio paffionum

attingete bonum pmpïäum , Don veró

Üt pïopricm

i

]

& delectationum guftüs & tà&üs , ve

alienum , maxime fi fit fapetnaturale.

yext , ul

. poteftelici , utexpedit ad te&um ufüm

Ratzo 2.p. Virtus in il'a potentia re-

sologa, l

1

rationis raturalis, & ad vitam corpora-

fidet,cujus a&us mediante eà virtute eli-

yjittia g

lemfecundàm regulam naturalis ratio-

ciuntür ; Sed appetitus fenfitivus, non

ruleii d

Bis, & (fic et obje&am naturale ; &

vero voluntas , mediautibus virtutibus

temperantim naturalis " íeu acquifitz.

h'tif] upi

infuGs eirca paffiones ver(antibus , clicit

Vel prout expedit ad vitam füpernatu-

Íuos actus, v.g.. mediante fortitudineac

deinfult

talem gratia fecundüm regulas fidei &

temperantià elicit moderatos timores;

(,vpri — prudentiz infu(z , qua ( ut eó efficaciüs

tempetatas audacias, moderatum ufunm

, quinio

cato fübjiciatur fpititui & pro peccatis

citca delectabilia gutüs & actüs, ut pa-

nïunöï ) D

fadisfiat ) epe di&at majorem abltinen-

tet ,. cüm illi pon fint actus voluntatisz:

i, qu

tiam ,& ficeft obje&um füpernaturale

Ergo.

4

. & temperantiz füpernatutalis ac infu-

l

ium, 0

Oppoza y.contta z« p. Spiritualenc

dens iil*

&« Sihomines fervent juftitiam,qua-

quit tecipi in corpofeo : Sed appetitus

If ha?

- tenus funt cives unius humanz focic-

fenfitivus eft corpereus , dicke auteux

ï&r'

"

j ?ofüt,

tatisnatutalis, habetur obje&tum fpeci-

vittates funt

N

j

irituales , cüm fint pto-

u

u

ficans Juftitiam acquifitam ; fi veró ,

[atitt

prietates gratie fanctificantis', quz fpiri-

lfi&o D Omw

quatenus- funt cives San&orum & do-

tualiseft. Ergo.

re lat

meítici Dei , prediti (upernaturali lumi-

2. In definitione virtutis fuperiüs

n6; & ad acquirendam civium czleftium

data dicitur, quód fit qualitas mentis z

U

Se

;meian*'ï*ï"

Íocietatem , habetar obje&um (uper-

appetitus fenfitivus non eft mens , ut

i

paturale, fpecificaps ju&titiam infafam,

les nf

conftat, Ergo in eo nulla eft virtus fpi-

db

í

ldem patet in fortitudine , f nim. fubeat

ritvalis.

in4

p

M

mortem ex motivo pta&ise natura]i,

L

Y.g.

"Ad 1.N.maj, & oppofitum patet im

pto defenfione patriz

*

vel ex motivo

anima tationali, qua recipitur in corpo-

lupermatutali , ut contipeit in vero

,f

il

re. .. Vel dift. maj, ne juit recipi in füb-

n

gdo

quota

g

3125

TRAC3T. IF. Exam. t.

je&to cotpoteo, ut abeo pe.rlüciatut 5feu

mus , quód comedere bovem (it me-

eu t

ex fua indigen:ia ; C. maj. ut fübje&um

dium, ac ptoportionatum , giganti, quia

*

AU.

etficiat & evehat , feu ex indigentia

non eft plus nec. minus debito

*

' at2

T«

fubjedti,N. maj. & concefsá min. dift.

men refpec&u alterius hominis non etit

ml

fimilitet conf. Vel aliter dift, maj: Spi-

medium fed exce(fus: fi veió d:&o gi-

A

rituale quod em'nenter & ut 249 non

ganti folüm apponeretur unusallusane

eivil

eft corporeum , C. maj: fi (it , utiàápari ex

fer vellepus , eflet defe&tus : necelle

Yatt

Philofophia conttat de anima rationali,

ergocít, ut inter lizc extrema ,fcil. in-

ter defe&tum & excelfum fit medium,

fui

N.maj.& fic dift.min. N.conf.

&b

ZAd a. patet in forma Refponfio faprà

Ex quo ab oppofito patet , medium te

hi

in explicatione ejusdem definitionis in

elfeillud j quod ex natuta reieft fixum,

!

iil

[

hocExam, n.2.

& pro omni hominc acloco idem. Hoc

tid

QUJERO VI. Qu funt Virtutum

notato.,

(j

proptietates , T heologo morali & Con-

Prima pars , quód (c]]. omnis vittus

lu

fellario maxime fcitu neceffariz 2

moralisconfiftatin medio , patet ex ejus

Af |

X. y. 1, Omíflisaliispotiffimz fant

tertia definitione fuperils ad Q. 2. datà,

duz, Ícil. mediocritas & conpexio.

De

qut

& claré docetur à $. Tho. hic q. 64

iteul

quibus S. Tho, agithicq. 64. & 6$. De

3. T.

u

virtutum connexione dicam poftea fpe-

Ratio: Medium conftituendum eft

Dd

cialiter ad Q. 8. n. 13. Pro explicatione

ibi , ubi poteft peccati per nimium vd

li

mediocritatis.

^

per parüm , id eft ;per exceifum vel pet

». 2, Omnes Virtutes morales con-

n

defe&um : Sed fic poteft peccati in ob-

j

fitantin medio , & quidem, quz circa

je&to cujusvis virtutis moralis, ut patet

indu&ive,

I) ]i

affiones (unt , ut temperantia, fortitu-

Ergo.

dfcg

do,&c, in medio rationis; ill veró qua:

Secunda pars : Quàd. fcil, Virtutes

t

immediaté & dire&té verfantur circa

s&norales , quz fünt circa paffiones , ha«

beant medium rationis, docetur àS. Tho.

rl

actiones , ut juftitia ; ejusquepartes feu

ln

fpecies, &c. fecundüm rationem fuam

Cit. q. 64. a. 2. & conltatetiam ex didis,

AnteProb.

Ty,

fpecificam in medio rei.

Cujus

. Not.Quód Theologi in Virtutibusdi-

Ratioesi: Quia earumme

dium faxa-

Icgu

L

pn

fünguant duplex medium

?

Unum

tur à ratione feu prudentià, & variatut

rauonis , alterum tei,

Primum eft ,

Iu

juxta varietatem temporis & perfona-

1

quod non ex rei natura e& prefixum ,

rum, imó juxta diverfitatem comple-

tfii

nec eft pro omni homine ; loco , &

xionis ejusdem perfonz pro divetío

Dme

tempore fixum & determinatum , fed

tempore; utpatetin temperantia quia

ii

variatur vatiatisloci , temporis , ac per-

non femper eadem cibi quant.tas etiam

T

[

fonz circumftantiis , adeoque non eft

eidem homini eft accommoda,

Idem

DP

ly t

idem apud omnes homines, v. g, pona-

eft de fortitudine, cui non poteft una

T

FCH&

I

A

xb De Viytotibus.

I

ebown t

D

ceftá tegula prefigi ad aggtediendum — tamen effe exceffus ; quantutneunqu

[4

ardua.

Etgo..

z

is debl «2

enim quisdoleat , peccatum femper ma-

hotsins n

Tertiapars , quàd fcil. Juftitia petat

jore dolore eft dignum. Ergo.

medidm rei, docetur à S. D. ibidem.

f vero d

Idem poteft objici de vittute Religio-

tur unudy

Ratio.. Quia obje&um juftitie eft in-

nis, quz eft virtus moralis , ejusque actus

diviüibile, & ad nullius circumftantiz

efehug: t

& obje&tum eft cultusdivinus , inquo

vatiationem vatiabile , càm ex natura

non poteít e(lc exceffus: quia Deus fem-

enten jf

um (t m

fua petat, utreddaturtantum , quantum

per majore cultu dignuseft. Ergo,

m

debetur , ( fi fieri poffit ) faciendo equa-

pattt u

'»rfLr

. -4d Oppof. de peenitentia dift. ultima

litatem.tei ad rem , zqualitatem , in-

Min. : In ea non poteft. effe - exceífus

tuca lat

[oco idem. d

quam, velarithmeticam , fcu quantita-

przcisé quantum eft ex parte obje&ti,

ts ad quantitatem , quam tenet juftitia

C. Min. quantum cft ex parte fübjedti ,

(c) m

commutativa , ficut mutuanti decem

N.Mir. & Conf. Licktergo objectum

florenos debent reddidecem: vel eqva-

djo, ptttt

posnitentiz, fcil.peccatum , majore fem-

litatem ptopottionis ad proportionem,

pér'doloredignum fit ; contingit tamen ,

us as

Tho ht 9

quam tenct juftitia diftributiva, que non

proh dolor! ex parte fubje&i posniten-

dat cuilibet zqualiter , fed juxta meri-

tis, ut aliqui de infigniffimis peccatis

tum & dignitatem: ita ut habenti meri-

minüs , ac pareft, doleant , ieque eft de-

yllitaett

tum ut duo , detur przmium ut duo:

|pef nimiu;

fe&us; vel quód propter ea morrori ac

habenti metitum ut viginti , detur pra-

angori ita fe immergant , ut exemplo

scellum vt

mium ut viginti.

à

Caini & Proditoris Jude de ípe venia

k gecm'xlï?

Dixi in &. 2; quód juftitia

rhedium

defperantes füicidz fiant , & crepent

goral, !

medii,

tei'petat fecandüm rationem fuam fpe-

Cüm ergo omnis ponitens

cificam; fienim confidetetut fecundàüm

j fl V

citca fe ipfum veríctur puniendo fe ,

genetalem rationem virtutis moralis ,

omnisautem punitio juxta-S. Tho. in

;pin

medium rationis etiatn in.ea admitten-

4.d,4. q. 1. a. 1, q- 4. prudentiá debeat

,ancaum-

dumeft ; càm atus juftitiz , non mi-

moderati , medium íeu moderamen

ha

nüsacaliarum vittutum moralium , fit

in peenitentia. fatuendum eft poni-

regulandus per rectam rationem ac

tenti.

ntti mfdium"

prudentiam: ut n

im. reddat debito tcgh-

Eodem modo R. ad illud de Religio-

m[iä, i

poteac loco.

ne , quia etiam in cultu Dei ex parte

yori & Pï;

XI, Oppe:o contta z, p. Penitentia

fubie&i colentis [zpe fi: defe&us vel ex-

eft virtus moralis: Sed hzc non confiftit

x

ceffus , ut fi nim, falfus Deus. colatue

u p

in medio,

Ergo non omnis virtusmo-

proveto, uti faciunt Echnici & Pagani :

qapit

talis confiftitin medio, Prob, Min, Me-

vellicétcolatur verus Deus, non tamen

dium virtutis moralis debet elfe inter

j quanï'mï

colitur modo honefto , debito, & conve-

,omm(]/ "

duo exirema , quorum unum fit de-

niente , fed vel fupeifluis cetemoniis

fe&us, alterum excetfus. : Sed , lictt in

im"

à Deo reje&is , utfaciunt Judzi; velad

falutem animz nil conducentibus, &in

Fænitentia poffit effe defe&us , nequit

j

erto«

P

11

ATRAC;T. lF. Exam. 1.

fgtt

etrote Contra fidem fundatis,ut faciunt

Declarat boc in c.d:'cgens, Nunguam

ul

isbo

Turce & Hatetici.

otesi bomo tautum diligere Deum,quan-

(es.

Contra hanc folutionem fortis, €

&

tim dilig debet ynec tantum cvedere dut

Don

Juflantia.In exetcitio Virtutum Theo-

fperare inipfum , quantum debet, Unde

Quo.

logicarum etiam poteft cífe exceffus.ex

multominus potest ibi effe exce[fus , €8fre

m

parte fübje&i, v.g.amantis, fperantis;

bonum talis virtutis non confifHt in me-

f0

credentis, ut fi quis continuato amoris

dio ,fed tantà. eft melius , quantó magts

divini & contemplationis exercitio ita

acceditur ad fummum.

Et hanc S.D.

oph

infiftetet , ut inde delibilitaretut cor-

dicit e(fe -&enfuram ex parte ipfius vit-

A

pore, fieretque impotens adplura, vel

tutis 'heologicz , nim. Deum ipfum.

fiquis nimium de bonitate divinà:con-

Subdit: Z4Ha Regula vel men[ura virtus

r

Wi

fidens prafametet fe beatitudinem con-

£a Theologica e$t. ex parte noffra , quia

fj

fecututum fine labore & metitis.,

Sub-

etfi non po[[umus ferriin Deum quantum

le,a

fumo : : Sed ptopter hoc virtutes. Theo-

dehemus ,debemus tamen fevri iu ip[um

ln

logice non fiunt morales, - Ergo nec

eredendosfferando €8 amando fecundim

lt

Penitentia,R eligio,&c, ideo funtmora-

men[uram noftva conditiouzs. Unde pex

t Q

les.. Vel data folutio non; fubfiftit. Pro

accidens pote?? in virtute Theolog:ca cone

folutione hujus Inftantiz.

fiderarimedium 9 extrema ex parte ute.

um

dj

. QUARO VII. Virtutes T'heologi-

fiza-

u

cz confiftuntne in medio ?-

-Oppono cont

ra 1 p. Spes; qüa&'ö& vit-

lk

XII, x cum S, Tho hícq, 64. a. 4.

tus Theologica , medium eft inter de-

qu

Perfe & ex parte objecti non confiftunt

fperationem & ptefumptienem, — Si-

Ti

militer eiiam fides incedit media intet

in medio , fed folàümper accidens &ex

b

parte fübje&ti,

contratias hereíes. |Nam . confiteti i

Chtri&o unam Períonam. & duas natue

W

Ratío. Quia ex parte obje&i in exer-

citioe haram virtutum non poteft. pec-

r25, ,. medium efl inter herefim Nefto-

W

t

cari per exccflum , fed folüm ex parte

tii 4 qui. afferit duas. Períonas & duas

tj

fubje&iut probat fa&a Inftantia. Unde

naturas , & hzrefim Eutychii, qui dicit

Ít

S, T ho.cit. a. 4. in Sed cont. fic arguit:

unam Petfonam & unam natufam.

p

In omnibus, in quibus confiftit virtus

E:go virtus-Theologica confiftit in me-

[

in medio , contingit peccare per excef-

dio,

P

At

fum., ficut & per defe&um : Sed circa

Ad hoc S/Tho.ibidem ad 3

i :;lit : Spes

D

Deum, qui cft obje&um virtutis Theo-

eft media inter przfumptionem & de

l

logicz , non contingit peccate pet ex-

fperationem ex patte noflra , in quan-

ceff'im ,dicitenim Ecclef. 43.' Bezedi-

tutn fcil. aliquis prefümere dicitur cx

It

lts

centt& Dominum exaltate illum , quam-

eo, quodíperat à Deo, bonum,quod

QU

um pote[flis , qajor eb entm omni lan-

excedit fuam conditionem ; vel non fpe-

de,

Ergo virtus T heologica non con-

rat, quod fecundüm fuam conditionem

qu;

&t

Áftit in medim

fperate pofftt ; non autem poteft efle

fupeta-

LT

N

'Pe f'zrttztiäu:.

IY

fupetabundantia fpei ex parte Dei, cu-

&ens. ln

Not. nen effc hic quzftionem de vir-

tr D:um,gw

$us bonitas eft infinita.

Similiter etiam

tutibus intelle&ualibus, has enim non

deseft media inter contrarias harefes,

hHt crtni

effe neceffarió connexas, patet: cüm in

m db

non per. compatationem 'ad obje&tum ,

Philofopho' peccatore fit fcientia fine

taifu

quod e(t Deus. ; cui. non potett aliquis

prüdentia, &ars poflit effcine fcientia :

t ff n

nimis credere , fed in quantum ipía opi-

nio humana eft media intet. contrarias

nec effe queftionem de Theologicis,

N

nam de fide eft , fidem & fpem (nim,

Ft ha

.opiniones.

Hzcibi.

informem ) poíle effe (ine charitate, ut

pateigo

Ex hisInfantia ante Q.7. faGa fol-

probat S. D, hic q. 65.2.4. & patet in

vitut in forma : Poteft eile excetlus ex

, Dunis

peccatore fidei , & mnon defperante.

menn

patte fabje&i ,' per'accidens folüm te-

Sermo ergo eft de virtutibus moralibus,

ipcéti, C, maj. per ferefpecti, N.maj. &

tht

non quidem infufis ( cüm enim omnes

Dum qui

conccllà min, N, coní. Difpatitas ergo

ille (int proprictates gratie , omnes (i-

€ft , quia condítio fubje&i ingreditut

vfan ii

mulfünt inter fe & cum gratia ) fed de

od m

ipfam rationem virtutis moralis. Ergo

acquifitis & paturalibus. Et hz adhuc

te[picitur abea perfe.

Prob. ant; Vir-

ipti, Unt

dupliciter poffünt- confiderari.

I.

In

tus tmoralis réfpicit fuum obje&um ut

ftatu imperfecto,

Thelrgtt

regulatum regulà prudentie humanz ,

2. In ftatu perfe-

at p

&o. -Quod S. D.cit,a. 1, fic explicat:

faltem infufz , quz eft infinita , & per fe

confidetat omnes conditiones indivi-

Virtus moralis mperfetia , ut. tem-

p od

duales, interquaseft conditio. fubjeti

perantia , velfortitudo , nibilalind

q elitd

esf, quam aliqua inclinatio in nobit

Y joe m

quod.proinde etiam debet tefpicià pae-

nitentia, quz eligit dolere de peccatis

exiffens ad 'opus aliqued . de genere

Jj melid

m que

fecundüm reQam rationem » quando,

bonorum faciendum , féve talis im-

,quomodo, & quatenus opottet: Ergo

d dua?

elinatio fit i nobis à natura , ffve ex

fi quod medium in ea ftatuitur ;etiam ex

ha

ajjuetudine , && boc modo accipiendo

iil t

iparie fubje&ti ; hoc fimul fé tenet ex pat-

virtutes morales , non funt comuexa.

Aeobjedi, / Verüm virtutes Theologicz:

l ychli, qm :

Videmus euim aliquem ex natmrali

1030 natufï.

pe: ie folüm refpiciunt obje&um ut re-

gulatum & menfuratum à divina perfe-

complexione velex 4liqua cen[uetu-

coniltil

Cione; quz eft infinita: unde nunquam

dine effe promptum ad opera liberali-

attingunt obje&um füum ita ut non fit

lt ü k

TAl , Qqui amen nop e5! promptus

imelius magis & magis illud. attingere.

4d opera caflitatis. — Perfeifa autem

o^

Ergo ex natura füa non habent extrema

lt ; W

virtus moralis est. habitus inclinans

-

Aec medium,: fed meté pet accidens ex

R

met ä (

Amperfe&tione fubje&

i. :

in Lonum opus bene agendum , c? fic

, jonmt

QU/ERO VIII. Quomodo intelli-

acciplendo virtutes mórales , dicen.

; Vd f

gitut altera virtutum. p

&onnexio earum? . Ánte R, - :

ïoptiet;a-s 1 fcig.

618 c.*.r*"f,,. €A5 COHBEX 4 qj?. :

*

P

id PU'L;

Dixi,

116

TRACT.1F. Exam. 1.

Dixi.

E.&lgaäitw » quia virtus im-

nen habetat , hii homo habeat.ommes

A

perfecta poteft dici quód fit in fubjedto

virtutesmofales, cüm nullafit, que

imq

a

per modum difpofitionis mobilis,& non

non aliquid contribuat ad perfe&amac

K VU

tribuat firmam facultatem vincendi tea-

integram appetitüs rectitudinem, Ergo,

Maj. prob.. Prudentia juxta fuam defmni-

ben

tationes, & alia quz re&titudinem im-

pediunt; fi veró. hanc firmitatem tri-

tionem eft te&a ratio agibilium feu eli-

fibj

X

buat, eft virtus perfecta,

gibilium ( ubi NB. quàd ele&io fit cit-

iNotat ulterius S. Thomas ,. Virtutes

ca media , ficut prievia intentio eft circa

tutis

dirt

Catdinales poíle accipi primó tanquam

finecà ) Sed nequit eífe re&a ratio eligi-

generales; quasdam — conditiones ad

bilium , nifiappetitus fit re&ificatus;id

11

li, ]

quodvis perfe&tum virtutis opus con-

eft,recté affectus citca fines , quia eligi-

eurréntes; fic ut difcretio pertineat ad

j

bilia feu media dependent ab intentione

grudentiam , rectitudo ad juftitiam ,

fini. Ergo.

Db A

moderantia ad temperantiam , fitmitas

Declaratur ulterins,

Pet viftutc]'n

à 0

l)

yituts

animi ad fortitudinem.

Et fecundàüm

moralem perfe&tam intellipi debet illá,

quz eftintali tatu- , ut tribuat nonfo-

[

hoc manife&é apparet ratio connexio-

nis.3 quia perfe&um virtutis opus de-

lüm vim prompté & delectabiliter opt-

qupc[

bet effe difcretum , te&tum ,moderatum,;

lMO]

randi , fed.& firmam facultatem omni-

& ftabile.

Poffunt fecundó accipi hz

bus te&itudinem corrumpentibus ob-

X ïmg

Yal

virtutes magis ptoptie, nim. pro fpecia-

fiftendi.:-Sed id nequit, nifi habeatom-

—

libushabitibus , quorum cuilibet fuum

nes vittutes morales. . Ergo Min. prob.

At

Cit

groprium correfpondet objectum , citca

Experientia probat , quód homo man-

quod affe&um re&tficet. Et in hoc fenfu

fuetus fiat crudelis ex libidine , feuex

thr

pro decifione quafiti,

defectu virtutis caftitatis, . Sicut David

!

&, Virtutes moralesacquifita in effe

fuitmitiffimus , & tamen ex impudico

qrar

gerfe&toita inter fe funt.connexz , ut,

amote Bethíabez, ejus maritutn: expo-

mln]

qui uná carct ,. nullam inftatu perfecto

fuitneci.: Ju&us Judex fi non fitimil

N

habeat.

Ita clateS. D. q. 6 $,a. 1. pro»

liberalis, fed avatus. ; imuneribus facilt

Hl

bat ex $. Auguft. Gregorio, T ullio, con-

cortumpitur. . Homo fortis fed - volu-

tra $cotum.

ptuofus , facilé emollitur voluptatum

Ratio S. Tborma : Ptudentia perfecta

illecebris,ut conftatin Annibale, quem

nonef f(inecomitatu omnium virtutum

non Romana virtus fed Cänipanæ dcli-

[

motalium ': Sed perfe&a virtus moralis

ciz fregerunt. . Ergo ni homo habait

nequit effe fine perfc&ä prudentiá, cüm

omnes virtutes morales , nunquam ha-

Sfäa

juxta definitionem fit habitus cle&tivus

bebit re&urn appetitum, ne

Z

g

prout prudentia dicavetit, Ergo. Maj.

dicium de bono, :

c Egnïum je

Yen (

prob, Principium, quo fundamentaliter

Exhis colligitut , quödl materiz mo-

Wt

nititur perfedta prudentia, eftappetitus

tales itainter fe fint connexe; ut deft-

mml

peife&éredtificatus cirqa fines: Sed'hïc

fThe

h :

&us uniusredugdcbin aliam, Item o

nes

m

De Virtutibus.

ÜU7

10 hbt

-Res virtutes acquiri vcl depetdi fimul,

fic facilitas o

erandi antb requifita ha-

t fl ( «

non quidem quoad fubftantiam, fed quo-

betur cum a

j

tl p

illis.

is virtugibus . non fine

ad ftatum perfectionis :adeóque non pof-

titudinm t

íe impense coli perfe&& unam , nifi ha-

"d . N. Conf.. Quia fcientie ( idem

juta frnd

beantutomnes , i nim, fint tales quarum

eftdeartibus ) verfantur circa materias

agbl

fubje&um ett capax.

difparatas , & in una fimplici menfura

iod dl

XIV. Oppono 1. 'Tota definitio vit-

nonadunantur.

a intentodi

tutis convenit temperantiz fine fertitu-

Contra. Subjecum vatiis perfcctio-

f red tl

dine, - Ergó poteft (ineca acquiri.

f du

nibus partialibus peife&ibile pottft

2. Uaa ícientia poteft acquiri fine

perfici ab una finealia , ut patetin fcien-

nes,qui

.alia,

Ergo & virtus,

tiis,

d abinta

3. Virtutes , de quibus hic agitur,

Difl. aut.

Si perfedtiones non fint

non acquiruntur nifi per proprios actus :

connexz, C. fecus, N

P

i, t

Sed pote& homo exercere actum unius

Z4d 3. dift. min. & conf. ficut ad 1.

telliptt

virtutis (ine adualterius, « Ergo &ac-

Ad pljob. dift. ant. Non potéft execcere

üt tributt

quirere upam fine altera. , Min. prob.

actum liberalitatis, magnificentiz , vir«

dele&att

Pauper poteít exercere a&um humilita-

ginitatis externum. C. ant, , internam,

fucoltet

tis , non tamen poteft a&üm liberalitatis

Á

fübdift:abfolutum , C.ant. , conditiona-

rappenti

ac magnificentiz , & fi conjugatus fit,

tum , ut fi nim, haberet oecafionem &

jlb

mequit exercere aCtum virginitatis ; imó

facultatem , aut fi fao ftatui convenitet,

omnium virtutum ob

je&a non fimul oc-

boMin)

currunt. . Ergo,

N.ant, ^ Et hoc fufficit etiam quoad vir-

uod ho

initatem quoad formale in conjugato;

Vidic ,

4. Fundamentum date refolutionis

b

e quo vide Trs&. z. Exam. a. ante n.

Jts, Situt

eftvalderuinofum; | Prüdentia enim cft

gtior virtutibus moralibus

27, Quamwisforté meliüs dici poffit,

men erifg

, cüm hz pet

nos hic loqui de virtutibus fübjedto

illam acquirantuf,

g manide

perfedta fine illis.

Ergo prudencia eft

nonrepugnantibus , utantedi&tumeft.

exfimd

Et illi a&us conditionati fufficiunt et-

44 1. dilt. con(, Ergo poteft a&quiri

,mixid

iam ad acquifitionem illaram virtutum,

y fsl

—in' e(le imperfe&to , C. in effe perfe&o.

quarüm materia non occurrit , nifiin

!

J

lus

certo ftatu ,uti funt predicte: aliárum

Coztra, Nilil reale advenit uni v/ir-r

] Ann:'aikrF

autem pracipuarum virtutom omni

d Onpir

-

tuti ex fodetatealtqdus. Ergo.

ftatui. communium materiz & objecta

D:fl.ant.. Ynte&o , C. in óbli

quo; N.

nj o*

ur

facilé cuivis occurrunt, etiam fimul in

Status ergo ille perfe&us hábet

non

$5 me

per novz intrinfece perfe&tionis ad.

unico feps negotio; fimul;inquam, fi

m "

non fimultate phyficá, & in unice in-

ventum , fed pec fimultaneam aliatum

ftanti , faltem (imultate morali , fcu bre- .

vittutum in eodem fübje&o Coexiften-

vi tempotis fpatio.

" mater'll

tiam;...Sicut curm focio poteftquis tra-

at a

444 4. R. Prudentiam effe aliis vitgnz

hete currum; quem non peteft fineillo;

zü&m» d

tibus priorem & poiteriorem ; ptiorem

3

in

i1$

TRACT. IV. Exam. 1.

i geriere caufz dire&tivz , pofteriorem

fimpliciter bonum ; nemo enim In pece

p

in genete cau(z dilpofitive, | Vel , e(fe

cato mortali exiftens poteft dici ümpli.

i a

tiorem in effe imperfe&o , pofterio-

citerbonus, & catetordinead ultimum

eti d

rem inelle perfe&to, — Et hocobrationes

finem verum, tam naturalent quàm (ü-

fecun

adductas.

"

5

petnataralem , faltem. quantum eft ex

nþ

Scotus '"ut füat

n fämentiamxfxiver,

parte opetantis,

De quo vide Trad.s,

Vit

docet, tot effe prudentias fpecie diftin-

Exam.1. Q. 3.n, 7.ad oppofz. Prz-

mayr

terea charitas eft forma virtutum perfe-

&às , quotfunt virtutes morales , ita ut

male

alia (it prudentia regulativa juftiti , alia

éarum.

Dequo vide Tra&t. 7. Exam.

sl

temperantia, &c.. Sed refütatur à Gonet

f.n. 73. uti & de fide informi , ibid,

fen

r

E

Xam, T« 11 2. I.22.

Ergo fine chati-

hicdifput. 6. att. 2, $. 2. ubi videti

-

tU

oteft,

tate eft virtus faltem imperfe&a , atta-

ii

QUARO IX, Virtutes morales ac-

men vera quoad fubftantiam , refpiciens

At

finem ultimum verum fàltem ex parte

quifitz retinentne veram fationem vit-

hn

tutis finecharitate?

]

operis. " Imperfe&ta,inquam.& quidem

i,

XV. w Verez vittutes quoad eífen-

tatn imperfc&a ,ut vix mereaturnomen

lhani

virtutis, urpote habens potiüs ftatum

tiam (eu fobftantiam. poffünt acquiri ac

iib

confervari fine charitate, v. g. Juftitia,

difpofitionis, quàm habitüs , cüm facilé

| P«k)ml

Temperantia, Fortitudo, &c. non tamen

fit mobilisà fübje&o ob pravam appe-

h

D

vittutes fimpliciter & perfe&tt tales , feu

titüs difpofitionem , quia non hab&t

quoad ftatum perfectionis, Ita S. Doctor

firmam facultatem obfiftendi omnibus

te&titudinem

q.65.2.2.

appetitüs impcdicnti—

v

bus;

&atioutriusque partis, Per frequenta-

VManentnc in Pätria

tosa&us acquiritur habitus : Sed homo

QU ARO X.

in peccate mortali , adeoque fine gratia

virtutes in via acquifite ? aut virtutes

& charitate, exiftens , non femper ope-

intelle&uales, fcientia & ats? vel a

i

ltehfl

tfatur mal?, fed poteft fe exetcere citca

virtutes T'heologicz ?*

*

S. Tho. li

virtutum roralium, v. g. Juftitiz, Tem-

XVL $1. adr.p.cum

perantiz , G&c. materias , ut ipfe S. D.

q.67.a. r, inc. dicente : Virtutes mo-

exemplificat in. Gentilibus Juftitiam

rales in fututa vita non manent quane

fervantibus. — Ergo poteft acquireteali-

türm ad id quod eft materialein eis, non

quem habitum.

Sed. hic habitus re-

enim habebunt in futura vita locum

Ípicit determinatum objectum , quod eft

concupifcentiz & deletatiopes cibo-

de genere bonotum, eique conveniunt

rum & venereorum , neque etiam ti-

definitiones virtutis (uperius ad .Q. 2.

mores & audaciz circa pericula mottís,

traditz,

3

*

Ergo eft vittus

Non pert»

neque etiani diftributiones & commu-

fedta, quia non habet adjun&am perfe-

nicationes rerum , qvz veniunt inufum

*

4&kam prudentiam , hzc enim corrum-

razícntis vitze

H

fed quantüm: ad id ,

N

Pituf pec psccatum , nec facit habentem

quod c& formale , temanebunt in Beatis

E

pe-

De Virtutibus.

II

m tf

poed g

perfe&iffimz pof hancvitam; inquan- — & 4, In pattía non manet fides,nec fpes,

tum ratio uniuscujusque ' perfe&tiffima

fed charitas.

otdinealues

atalet d

etit citcá ca , quz ad ipíam pertinent

Ratio, Non fides propter obfcurita«

fecundüm &atum illum. HecS. D.

tem, quz non ftat cum lata vifione,

! quuti

quo v

x, 2. ad 2. p. cum $, Tho. q.cit. a. 2.

Unde $, Aug. Ser, 27. de vetb. Apoft.

Vircutes intelle&uales poft hanc vitamn

ait : Qui est fide ? credere quod mon

doplt:

3à Vittütuy

manent quidem in omnibus quoad for-

videt ? Deinde non fpes,

Quod eniza

male quod eft in ipfi:, nim. quoad fpe-

videt quis, tenet ac poffidet , 444 [perar ?

deTid s

deinforai

cies intelligibles in intelle&u poffibili

L

Rom.8. Speseuim eftde bono arduo ac

fetvatas

.

non tamen : manent quoad

difcili, adeptu tamen poflibili , quod

Frplnti

.

*

materiale, id eft, quoad phantafmata

non eft refpectu Beatorum , utpotequi

mpeicli I

& quibus fpecies per intelle&um agen-

jam fíunt in poff&ffione Beatitudinis,

antim,

tem extrahuntut.

&

l

a faten t

Q

iia in patria non

Sed charitas nunquam excidit ,. ait

fietcognitio per conver(ionem ad phan-

Apoftolus 1. Cor. z ?« nec evacuatur per

nqum&g:

tasmata , fed videbimus Deum ficuti eft,

C ITAU

glotie perfe&ionem ,. fed eadem nume-

& omnia ad ftatam noftrum fpe&tantia,

rto manet , ait S, D. a. 6. cüm de ejus ta-

n potiüs ügz

inipfo Deo , feu in eífentia divina, utin

lbilüS:Cüm:*

tione non fit aliqua imperfe&tio: poteft

[pecie, mediante amine gloriz,

enim eífe habiti & nonhabiti , vifi &

j p

non vifi,

uia 0i

]

* ad 5 p. cum $. D. q. cit; a. 3.

ilendi of

& w

wææ&æmææwæææwæz:aewmzaæwme?m

lunentoein ,'D;

i[?- ) at VIA[CI

asl

«ubX ACOM.E N- ^WE;

J

$

nano

Wf

De evitid e9 peccat

14 eorumg

g : V

J

ucdifinitipnl . m-,f,gï

n m

e$ efeä?i?w.

eiiin

itura vila *

Jdatort

d TE 1 a. q. 7- üfque a;l 9.-:90.-excl»lufz'vä;

neqit t

/

Od&rinam hanc

thfcffario

h

idem quod peccatum ? ;&ne omne vi-

] PCH

D

effc (citu neceffariam ; patet ex

tium & peccatum contra naturani ho-

jon

&

2

R. ad

minís ?

"Unde

Q. r. E—Xam,ïpræcedenti.

,voiiti

XVII.

». r. Vitiurh redte fic defi-

uzmäm "[

QJAERO,I. Quid eft vitium ? c&nef

niti pote : ER mala aualitas mentis s

lzücbu"[mï

qná

Nüsgsi"

À

I?9

TRACT. IF. Éxam. ?.

$

násnaleé vivitar , quà nemo Lene ntirur.

Ad x. N. ant.. Quia. poffe. peccáte

efiedl

non eft potentia , fzd defc&tus potentiz:

Vele& Difoftio imperfetli ad . peffi-

Q

TAERTAL.

Qua definitiones intelliguntut

homo ergo nullam. habet potentiam ad

d

oppofito modo ad definitiones vittutis

peccandum ordinatam. -Alud Sap.12,

X

intelligitur vel de. peccato otiginali ,

inExanm. preced. ad Q. 2. datas. In

exS

quá nim. virtute, ficut invenitur boni-

quod cum natu/á traducitur , vel fi de

t

actuali & perfonali , ly mazarale acci-

tas , ita in vitio & peceato eft malitia.

d

Qu« an formaliter fit mera privatio bo-

pitur pro eo quod eft confuetudinarium,

d

nitatis, dicetut inf;à.

Quia;ut dici folet con[uetudo est altera

At

& 2. In communi modo loquendi

AALUT A.

a

vitium & peccatum fumuntur quidem

-Ad. 2. N. feq. quia violentia joxta

dR

phyficos , debet eífs ab exttinfeco paífo

pro eodem, attamen proprié lequendo

qui

non funt idem.

Vitium enim fignifi-

pofitive refi&ente , ut patet in motu la-

g

cat habitum vel difpofitionem perma-

pidis fürfum : voluntas veró dum pec-

lii

y

i

ntntem,peccatum vetó fignificat adtum,

cat , feipfamab intrinfeco-ad bonum

]7

fenfibile inclinat : lic&t etíam intet-

qui ab habitu vitiofo procedit; xïelcum

dum externa moventia, v. g. obje&um,

&i

gcnerat.

H

lii

& 3. Omne vi

tium & p&ccatum eft

diabolus, mundi voluptates, &c. non

de(int.

Unde eft illud : Z422dus ,Cae

i,

contra naturam liominis , non quidem

fe&y

lr

ro ,demonia , divería movent Præf'

fenfitivam (quam pró dolor fequuntur

lia.

L

DN

multi nimis ) fed rationalem.

D

Q( |

d 3: dift.ant, Differunt,

quód fint

Aatio: , Quia , ut loquitur S.'Tho. bic

V

contra natutam ex ratione quadamfpe-

q. 71. à. 2. omne vitium & peccstum

ciali, C, ant.,ex ratione generali tane

/

eft contta ordinem rationis , quà homi-

[ )

pesíumus , & à brutis diftinguimur.

tüm , N.ant. & conf, Vitia ergo & pec*

Tf

E:go.

catain hoc non differunt, quód aliqua

i

XVIIL. Oppozo 1. contra 3. R. Po-

fint , aliqua non fint,contra naturam,

tl

tentia peccandi eft hómini naturalis.

fed in hoc omnia conveniunt , homi-

i

Nam Sap. 12. dicitur,

Erat uaturalma

nemque ordine rationis inve:fo faciunt

l)

aualitia eorum.

comparari jumentis infipientibus. Ha-

Ergo peccatum non eft

I

t

contra , fed juxta naturam.

bent tamen hoc fodomia & beftialitas,

3l

2. $i peccatum eftcontra naturam

quód dicantur, peccata contta naturam

N

ex ratione etiam fpeciali & per Antono-

id

hominis , fequitur quód fxt»ei violen-

tuth.

mafiam: eó quód habeant maximam &

!0114 P

graviffimam turpitudinem , repugnent-

bl: ]s

.3. Aliqua peccata , nim. beftialitas,

fodomia, &c. dicuntur in, hoc ab illis

quehomini , non tantüm fecundümfpe-

k

ciem , ut homo eft ; fed etiam fecundüm

differte , quód fintcontranaturam, Ergo

iT

genus , & ntanimal eft, clm etiam btu-

W

nqn ompia,.

taà fimilibus abhorreant; mt mon im-

* merjtö

p

De Pitis e? Peccatu.

ist

legem Dei eternam;

kpbg merito s. Bernardos dicat , hominem per

ÜUnde hz nega-

ts o

ea fieri &effízs beflealiorem.

tionesin illa definitione virtualitet (ub.-

bet t

. QUZERO II. Quid e&,& quomodo

intelliguntur.

UT

definitut peccatum?

Katio,. Quia in moralibus negätio fz-

GD tiuesm XUX. s. cum $, Tho. hic q. 71. a. €.

pe reputatur pro fa&to , juxta illud S.

ducitury vl

ex S. Aug. 1,22, contra Fauft. c. 27, E52

Ambrofii : $i soz pavefti , occidifHi , nim.

ly n

di£ um , failum ,vel concupitum contra

efurientem, càm potuifti. Ex his folu-

onfuetdini

legem aternam. — Übitamen NB. quód

ta cf ratio dubitandi, Quid fit lex zter-

futtda

dictum, factum , vel. concupitum , non

na Dei dicetur infrà de Legibus.

fumatur híc pro rebus di&is , fais , vel

XX, Owidffomne peccatum fit contta,

concupitis , ied pro ipfis dicendi , facien-

aliquam legem ( ut dixiti in definitio-

y v j

b extinfoj

di , vel concupifcendi a&ibus , qui fe-

nc) & lege prohibitum, quomodo ergo

cundüm fe funt matetiale peccati , &

paterin m

falvas illud antiquum. Áxioma ; /Vox

s vendng

difformitas ad legem in iis reperta, ef

emnia [untmala quia probibita , fed ali-

formale.

f choäd lul

qua [unt probibita quia. mala. Ergo

Data de /nitio convenitne peccato ve-

aliqua funt mala ante prtohibitionem le-

at n

niali & peccato omiffionis.

'gis ; uti funt a&us intrinfece mali , v.

N

&atio dubitandi efl. , quia juxta S.

yutes d!

g. mendacium , odium Dei, &c. ficut

"TTho. peccatum veniale non ef eos;a,

€contra, v. g. comedere catnes die vene-

m

fed prarer legez , && in peccatoomiffio-

4 moyeli f

tis , eft przcisé malum quia prohibi-

nisnihilfit , nihil dicitur , fed folàm

tum ?

aliquid

£e.

z

omi'u.itur.

Quo non obftan-

Ád boc K;cum S. T'ho. hic q.71:a.

nv quäf

ioXt quad:yü;

6.ad 4.dicente : C dicitur , quàd ncn

"A firmo utrumque , fic , ut illa defíni-

omne peccatum ideoest malum , quia eft

n gcnä(äü !

tio primarió quidem conveniat peccato.

Vitia

probibitum , Vntelligitur de probibitione

mor'ali, fecandarió tamen peccato ve-

facla per jus pofiivum, — .$i autem ve-

1t, qllö 3"':'

niai : nullum enim peccatum eft ,

feratur. ad jms naturale , quod comtine-

oxa n

quod non fit. contra aliquam legem ,

'eniont :;E'

faltem imperfe&te,

tur primo quidess in lege aterná, fe-

Unde quando $.

cundarió veró i naturali judicatorio

; jv

hff

10. docet , peccatum veniale effe pra-

i

J

Rationts bsmans , tuuc omne peccatums

terlegtm, non negat effe contra , fed

eit malum,quia probibitum : ex boc enim

ia

Mdl

folàm ita loquitur , quia non eft perfe-

ml

:pfo , quod e$i inordinatum , j'ri natti-

coti

i

&t contra ordinem aut finem legis, qui

rali repugnar. .

tf charitas , juxta illud 1. Timoth. r.

Sunt ergo mala,antequam prohibean -

Finis precepti cbaritas: utpote cum quá

tur perlegem pofitivam , divinam vel

E.«f

Éat, nec eam defttuit.

mf

hamanam, non veró ante legemzter-

"Peccato omiffionis data dcfibitie con-

Dum vetó di-

nam Dei & naturalem.

C[lam (Cfl**!

venit in hoc fenfa utfit non di&um ,

citur, quód (intmala intrinfecé , & ante

[

m

non factum , non concupitum , jüxta

omnem legem , eílentque talia licat

ii

, quié

i

nulla

—

"

122

TqRACT. IF. Exam. 5.

nmulla datetur lex , id folm verum e&

gulis morum diffotmis , adeóque pu-

Wmlz

de malitiá fundamentali & initiativà ,

gnat eum prz cepto negativo , & ponit

low

ac&tum , qui jubetur non poni , uti eft

per quam ex fua. naturá divinis Attri-

*

Totan

butis & fau

onalis natute perfe&tioni

occifio hominis injufta,contraillud:Noe

fun

Peccatum omiffionis veró eft

repugnant, & quz Deo fundamentum

eccides.

ho

catentia íeu privatio adüs debiti feu

rzbet, utea lege «terná prohibeat ac

z*f;ü 1

ISRELII'&H ,non autem VC[iHCätüf de ma-

lege pracepti , pugnatque cum Przcepto

P o

litá formali & completa, fed hanc ha-

affumativo , & omittit adum , qui ju-

^ gui

ü

T

bent poft prohibitionem.

betur poni: uti eft omim.o Miffz in die

]

lu

j

fefto.

d

Magis hac patebunt infrà in Tradt.

6.de Legibus.Exam. r. ubi explicabitur,

Quarta q. $8.2. Y.. eft in peccatum

f!;!a

tmortale & veniale.

Morttale À morteé

quid fit lex eterna , naturalis & pofiti-

j

di&um , e& quod infert mortem ani-

tidtd

va: quz duz polteriores à primá deri.

vantot, funique veluti radius ab ea par-

mz privans eam vità fupernaturali ,

H

[27]

ticipatus; (ic ut quidquid immediate eft

quzcít gratia & chariras , & ab ulrimo

J

contra eas , fit. etiam mediat& contra le-

fine avettit , inducitque reatum poenz

V

If

M

il

gem aternam , feu contra mentem & vo-

eterne, Veniale,à veniá didtam , quía

?'1

VA

luntatem Dei,

propter fuam levitatem veniam fadilé

lt

obtinet , eft ,. quod gratiam & chatita-

M

QUAERO III. Que (üunt fpecies feu

li

i

divitiones peccati ?

tem nontollit ; fed folüm ejus fervo-

[

rem diminuit : nec ab ultimo fine 2«

XXI.

fie-divet(as. - Primaex S.

2

Y

"T ho. hic qi 81.a. r, eft divifio in pec-

vertit , fed parüm quaái divertit , re-

catum Originale & perfonale, Primum

tatdatque ab ejus confecutione * ac In»

r

serivatur ab Adamout Capite, & ab eo

ducit teatum peenz tempomlis,fblvcndæ

[/

li

vel inchac vita. ,. vel im altera in. Put-

eriginatar feu per originem fve gene-

tf

fationem trausfanditor in pofteros. AI-

gatorio..

LT

terum eft, quod proprià petfonz peccan-

Quista divifíeq.72.a.2« e€

&"in pec

Ms

tis voluntate committitur.,

Carnalia

cata carnalia & fpititualia.

N

' Secunda divifio juxta S. D. q.86. a. T,

perficiuntur ín dele&tatione carnali ; v«

D

& 2. elt inpeccaturfta&duale , quod eft

g. gula & luxuria coofummatur in de-

T

lectatione | ciborum

GL veneteorünm»

a&tus malus ac Regulis morum d ffot-

k

inis ; & habituale ,. quod eft macula. in

Spiritualia confummantur in deledstio-

Ht

animaex peccato a&tuali relicta ,. in ea-

ne fp:tituali , v. g. fuperbia, invidia, &c,

tzm!

que remanens, ufquc darm abftergatur

in folaapprehen(ione alicujus reiconcue.

LU

pitz , vel jam ad votum habitz, Vide

per poenitentiam & gratiam fan&tifican-

d [

&em.

infrà Que&. 10. qux ex his (int graviotä

n

n: 26.inhoc Exam.

Tértiaex q. 72.a. 6 eft inpeccatum

d

lef

commiffionis & omiffionis.

Primum

Sexta ex q. 72. a. 4. eftin pece

ità

M

qua committit homo in Deum , Proxi-

b

confiftit in effg&ionc actás mali ac Ke-

mum

408

De Vitis c» Percaths,

123

al

murh , & in fe ipfum. Si enim homo

meto proptet aQtuum intetruptionem.

W &?

Deo non det debitum honorem & reve-

Ochavé aliud eft peccatum ex infitmi-

i ,

zentiam, eit peccatum in Deum , utic

tate fcu paffione, quod committitur ex

il

Toninme

facrilegium , lixrefis , blafphemia , &e,

gravi tentatione & motione appetitüs

Si hemo fuas paffiones ratione non re-

fenfitivi , voluntatem trahentis ad con-

i d

gulet , peccat in fe ipfum , uti patet. in

fenfum , licut Detrüs peccavit , extimo-

nl

ulofo , luxutiofo, &c,

Si nonreddat

re negando Chriftam,

Aliud eft pec-

um g

proximo jus debitum , aut filzedat ejus

catum ex ignorantia, nim, culpabili &

; Mftn

jus, peccatin ipfum , at patet in homuici-

vincibili , qualiter peccavit Saulus pec-

dis,futibus;adulte cis,&c.

fequens Ecclefiam Dei , ut de fe ipío te-

fatur z. Timoih. 1.

d gt

Septima juxta $. D. ibid, a, 7. eft , in

'Tandem aliud eft

ordrit

peccatum cordis, oris, & operis , ut patct

peccatum ex certa malitia , ícu de indu-

t od

ex datadefinitione peccati , di&/wzz, ote ;

ftria,quod nullà paffioneincitante , &

figci

falium, opete : concupitum , -cotde.

nullà ignorantià excufante , fed plená

,b

Si hzcttia procedant ab eodem motivo

libertate ac plané liberá voluntate com-

TOU

citca idem obje&um , ita ut unum fit

mittitur : qualiter peccavit Judas ven-

dendo Salvatorem.

DehisagitS. Tho.

ädl&im

praparatio ad alterum , &in neutro 6-

veliun !

ftatut. , -conftituunt unam perfe&am

hicq. 76. & 77.& 78.

VideinhocE-

à

im o

peccati (peciem , v. g. iracundus ex hoc

Xam. n, 72.

jn o*

quód appetit vindictam , primo pertur-

ANomó, Alind peccatum confiftit in

ultimot

batur in corde , (ccundó prorumpit in

exceífu , ut (i quis plus; aliud in defe&tu,

dinetut

verba contumeliofa : tettió ptocedit ad

ut fi quis minus faciat ; v. g, comedat ,

operainjuriofa, v, g. baculando ; colaphi-

quàm rec&a ratio dictat,

Cüm enim

U :li

zando , &c,

ora

Item homo venereus pri-

vittus moralis , ut fuprà didtum,medium

alit

n

Ji

mó d fornicatione meditatur , fecundó

teneat , omnis receífus à medio eít vi-

vetbis mulierem follicitat , tandem in

tiofus , hic autem receffus fit vel per ex-

r €&ïï

Operécum ea peccat,

celfum, vel per defe&um ; ut patet in

é

"

Vezüm (i hzc peccataita fiant , ut

dato exemplo,

m oti

geccator in quolibet fi(tat , fünt neceffa-

Decimb. — Alia füntpeccata proptia,

tió fpecialiter explicanda in confeffio-

lmmzlüi j

&aliena. — Pcopria funt,quz motu pro-

; w

j

ne, v.g. dele&atur quis in türpi cogi-

prio ; nulloalio homine fuadente vel

i

tatione , nec ultrà progreditut , eft pec-

inftigante, à nobismetipfis committun-

catum cordis ; alius dele&tatut im locu-

d

tur. Aliena funt , qua lic&t à nobis

tione impudica , nec ultta progreditur ,

non comtittantur , nobis tamen im--

cujsit

e€t peccatum oris: (ia&u rem faciat

»

ï hbt '

pütantut , quia íumus eorum cauía

eft peccatum | operis.

Etá enim hzc

pisiu

motalis ratione dati confilii, przcepti,

fpecie perfe&á non diftinguantur , cüm

fuaíionis , adulationis , protectionis , aut

( ut fupponitur ) verfentur citca idem

ob defcc&tum cortectionis.

, dif

Que videri

e9bj&tum ; diftinguuntur tamen nu-

polfunt in Catechismo , uti & peccata in

WDC'JW;

z

anxum

x—aw -

124

TRACT. IF. Exam. 2.

verfio ab ultimo fine,&c.

Colum clamantia, & de quibus infià

—Quæ&io hic

n

"Iract. s. Exam. f, n. 109* peccata

e& de fecundá confideratione.

uia

(intrá

z

in S?i-

EO

ritum $.

autem in hujus Quafiti decifione Tho.

farm:*

Hb

QUJERO 1V. Quodnamer forma-

ii iater [e fant divifi, & pro ntráque

le & eflentiale confitutivum peccati

fententià adducuntur fottia Angeïici

diq

Do&ortis teftimonia , adducam & fol.

commiffionis ? ene quid pofitivum

git

vel privativum ?

vam utriusque fententie fundaménta,

lun:

XXII. Hoc Quafi:um non defervit

ut quilibet poffit eam problematict de-

LO

. quidem ad praxin Confeffarii, quia ta-

fendete,

His premillis.

9t

znen in hoc Opere ( ut. ex. ejus fronti-

x An formale conftitutivum. pec-

nn

fpicio patet) plutibusdebitor fum , illud

cati commiffionis confiftat in pofitivo,

[77

:

eft difcutiendutn,

nim. in pofitivà habitudine feutendentiá

Mil

Dixi i. in titulo: Foermale

z'on]?z'tþ-

ad obje&um re&ta rationi diffen taneum:

m

tivum., . Quia cettum eft , quód pecca-

vel in privativo , nim.in privatione te-

77]

,tum commiflionis pto matetiali fit quid

Gi:udinis debite inefle a&ui : afferitur

Tn

gofitivum, nim.realis & phyfica enti-

Dd

neganti, & negatur aü"erenti.r

tas actüs , v, g. in furto phyfica fubre-

t

xtiofeialienz , non confiderando ordi-

Fundamenta Semtentia. defendentu

ij

^

indi

nem ad Regulas morum ; nitp, ad ratio-

pofttiuum.

nem vellegem , qua talem actionem

NG

prohibet.

Dixi 2. Peccati. commiffio-

XX Angclicüs Do&ot r, p.—q..

u

Quia peccatum omiffionis, cüm

48. a. r. ad 2, exprefsé loquens de con-

d

nihil pofitivum fit , indubitatum eft ,

ftitutivo peceati in genere & linea mo«-

qui

quód confiftat in folo privativo , nim. in

rali, at 1 /Malum ,quod est differenti!

of

J

privatione conver(iopis debitz ad obje-

con[Hittttiva , iu moralibus est quoddam

&um conforme rationi,

Dixi 3. Effze

Lonum Adisniüum privationi. alteri

v

l

z

guid pofitivum vel privativum! quia in

boni , tanquam fundans.cam.

Etq. f

ïi

peccato commifflonis multa poffunt

de maload 12.ait: 7Malum pofitiue dli-

Ti

confidetati,

I.

Phyfica entitas anté

quid dicit , facttndizom quod atius volise

Qu

2, Ipfius actüs moralitas,

tatió deuominatur malas à volito, . Et

eth

explicata.

éonfiderando actum in ordine ad füum

q.2. a. 11. ad 13. inquit : Peccatum

p

obje&um ; ut fubftans regülismoram ,

nou c$i privatio pura , fictut tenebra , [ed

sim. rationi &legiprohibenti. Ex hoc

est aliquid pofitivum.

Etin 2.Sent.d

d

p

deinde fequuntur variz privationes, ut

37- q. 2« 2. a. ad 4. dicit. *Jpfa privatio,

privatio debiti finis & rectitudinis de-

quà aliquid malum dicitur mon. gotes

p

Y

bitzineffeactui humano , quam priva-

effe differentianec genus , [ed um qui-

tionem aliqui DD.tcnent effe ipfam ef-

ue atl [fecificatur per. aliquid phfii«

Ti

fentidlem peccati nioralitatem ; kem

ve dillum. Eta.23. q. 6. a« 2. ad 2.

li

»

; L;gifux privatio gratig & juftitie , a-

eit : Deformitas ( peccati ) son folm

lWPW:

p ——

k

^ De Pitis d» Peccatit.

I25

A. Qu

jmportat privatiouem debita

forma; fed' . traria mon folütm in effe natute &

€tie

iderqü 1

contrariam — difhofrtionem.

"Uzde de-

titatisphyficz , fed ctiam in linea mo-

fii lg

U

fermitas f habet ad. actum , ficut falff- — vali utpat. ex S/Tho,cit. Ergo.

i,

'tïlv"

t Ad fidem. . Sed cfi(pQütiO contratía

Tertia Ratío. . Quidquid dicitut de

t fotià

eft quid pofitivum. — Ergo, — Quod re-

, aducal

genete , dicitur de qualibet fpecie con-

petit . cont. Gent. c. 9. dicens : 4a-

tentáfubillo , ut patet inanimali, quod

itig f

Inm €8 bonum [unt contraria , fecuudim

Er

€ft genus refpectu hominis, equi , bovis,

i problen

quod accipinntur àn genere morali.

&c. velutifpecierum , de quibus dicitue

lls

q. 1. de malo a. 1. ad4.— n meralibts — ompe quod dicitur de animali , nim.

onftiuime.

"AAGHS gttäm in naturalibus malum con-

effe vivens fenfibile.

Subfmo

*

B

Sed:

trarium bono dicitur.

niatin gt

Et poft pauca

juxta didta Tract. 3. Exam,

?. Q. 5.

udine f

ibidem : | £: bee malum contrariatur . rl

itas ut fic cft genus vel quid fu-

tioni n

proprié bono , $ bac contrarietas ex atbi-

perius refpe&tu bonitatis & — malitiz.

busin babittim traufit,

)l pïiv'atio:

Ergoquod dicitur de moralitate ut fic,

[e ais

'

Tandem hic q.72, a. 9. ad r. docet,

dicitur etiam de fpeciebus.

Sub[amo z

licfeft

T.

quod peccatum mon [ortiattr [eciem ex

Sedibidem Q. z. probatum eft, & ad-

parte privations (j averfionua, fed ex

conver[ione , ideft, ex ordine tranfcen-

mittitur ab Adveríatiis, quód moralitas

nti df

ut fic confiltat in aliquopofitivo. Etgo

dentali ad obje&um a&tüs. Subfumo 1.

& di&z fpecies.

Sed converfio & ordo ad obje&tum eft

AZarta Ratio,

quid pofitivum. Ergo fpecificativum &

Malitia þeccati fc.)r-

maliter confiftit in illo , in quo pecca-

j mumsäii

ditin&ivum peccati commiffionis eít

quid pofitivam. Subfumo 2..Sed idem eft

tum formaliter conttatiatur legi & prz-

m li

ceptó , ut patet ex fuprà dataex S, Aug.

a f

conftitutivam & diftin&ivum.

Ergo

formale conftitutivum

peccati definitione , juxta quam cít

ulli dpi

pecca:i eft quid

x

contrálegem. — Sed peccatum legi non

pofitivum,

ii

femper contratiatur in aliquo privativo,

s C ;

2, Rationes varie id probant, Qua-

E:go. Min. prob. peccatum contraria-

rumi Przga et mox infinuata ex eo ,

um p

tur precepto in illo quod per prace-

»

quód idem fit conftitutivum & diftin-

VJ?MMW'

€tivam , qunod in peccaco effe pofitivam

ptum prohibetur: Sed perpreceptum,

"E

non femper prohibetut privatio, fedete

probatum eft ex S."T'homa.

1 f : P(."fs

Secunda Ratio. Oppofitio contratia

iam a&us pofitivus, Ergo.

3 IM Wä.lþ

elentialiter petit extrema. pofitiva, ut

Quinta Katio.. Ptivatio re&titudinis

, Bo

7

*

j

/

/

i

patetin calore & frigore, albo & nigro;

eft catentia ejusin fübje&o apto, in hoc

cir

!

in hoc enim differt ab oppoütione pri- — cnim diffcrt à negatione , qua eft ca-

d

vativa exigente unum extremum pofi-

rentia formz in fubjecto inepto ; Sed

W;F'M

,

tivum & alterum negativum.. Suófzmo,

tmaliti a&is intrinfec& mali , v. g. odii,

h

n L

Sed inter actum bonum & malum non — mendacii, &c. non eft carentia rectitu-

6'2.1l

foläm ef oppofitio privativafed & con- — dinis in fubje&o apto.

E:go. Mir?,

al

l

:

ptob.

TRACT. IF. Exam. E.,

126

xob. A&us intrinfec& malus ef effen-

quod ens pofitivum cujus Deus non ek

il

E

1.

tialiter incapax re&titudinis, Ergo.

cauía, Ergo. Prob, ant. Vitalitas utta-

Sexta Ratto.

lis , feu fecundüm explicitam rationem

fnb

Malitia peccati conci-

pitur. effe formaliter ante privationem

vitalitatiseftquid pofitivum : Scd illaut

ient

E

redtitudinis. Ergo. Prob, ant. Malitia

talis non età Deo , fedà principio con-

coplftit formaliter in . difformitate ad

jun&o , licét caufetur à Dco fecundüm

]

tectam rationem : Sed pto fignoantece-

implicitam rationem entis. Ergo,

qu

Confitmatur hzc Ratio. Moralitas,

qi

dente privationem recbitudinis concipi-

nim, bonitas & maliua moralis , etiam

lii

tur actus formaliter effe difformisre&te

rationi, E1go. Min, prob. Fundamen-

pofitiva , ab entitate phyfica a&tüs di-

p

lil

tüm privationis eftpriusipsá: Sed ten-

ftinguitar real ter. modaliter feu tan-

dentia in obje&um recta rationi diffor-

quam modusà fuo fubje&o , ut patet ex

[

hi

me eft fundamentum ad quod fequitur

di&is Tra&. 3.Exam.3.n.38. Etgo

divina caufalitas poteft attingere entita-

At

privatio re&titudinis , ideo enim privatut,

tem phyficam a& üs peccaminofi , quz

[

quia tenditinobje&um. Ergo.

Con&r. 1, Tendentia ad obje&tum

eftbonum quoddam , absquehoc quàd

DT

attingat malitiam íeu tendentiam ad

i

ze&tz rationi diffonum ante ptivationem

debiiz .re&itudinis eft in genere moris,

obje&um re&z rationi diffonum , utpo-

tf

1ba,

uía ad moralitatem fufficit. habitudo

te non con:entam intra fphzrram obje

[*

Q-l

DT

ad obje&um fubftans regulis motum.

caufalira:is divinz,

Ergo, Prob. ant. Privationes tantüm

Wfer

Fundamenta. Sententia dqfc*nde;ntk

ht

cauíantur petaccidens , & ad pofitionem

À

tdlr

alterius. Ergo.

Priwtivaw.

Confiz, 2. A&usbonusex tendentia

XXIV. Ex S.Sciipt. & SS. PP, fli

ll

ad obje&um regulis morum conforme,

&ïl!.dl

habet fuam bonitatem moralem. Ergo

quibus femper peccatum exprimitur

Q (

a&us malus ex tendentia ad obje&tum

nominibus privationem -fignificantibus.

Vocatür zibilum. Amos. 6. Cactdl.

difforme fuam malitiam.

nl

Confir, 3. Rectitudo a&tüs non di-

la. 42. Tenebra. Víal.2 7. & alibi, avet-

i

&inguitur ab ipfa pofitiva tendentia cjus.

fo, vanitas , &c. S. Dionyf;c. 4. de

' hu

*

div. nom. peccatum vocat privationtm

Ergo nec itrectitudo.

Tion

Si malitia peccati

boni, Ex $.Gtegor. Nazian. Orat.4

Septimn Rat10.

: "

]

commiffionis non confifteret formali-

ait : Crede zullam smali e[fentram Jf

Et $. Augu&, 11. de civit. c. 9. 24

) [

ter in aliquo pofitivo , elfet ideo juxta

Adver(arios , quia aliàs Deus effet caufa

sulla natura eft , fed amiffa boni ml

Iu

nomen accepit.

eccati formaliter fumpti , cüm fit

Wl/þlt

cauía omnis entis pofitivi , quatamen

2. Ex $.T homa. Qui fuprd in bac

'fftmt

fequela eft haretica

Sed hoc non fe-

1. 2. q. 18.a. 1. in c, ait: Osnts allity

quitur. Ergo. Prob. min. Datut ali-

in quauttti babet aliquid de ejfe , n tat-

u

m

" d

De Vitiis cf Peccatis.

I27

xjts Dem

um babee de banitate y in quanttm verà

dubio fubflantia ei : vel etiam N.

nt. Vitdiar

NB. deficit ei aliquid de plenitudine ef-

ipfanm privationem ordinis , per quam

vlictam t

fendi, qua debetur. atlioni bumana ,. 2n

lus est s e quia privationes e[fén-

itvum : dl

tantum deficit Àbouttate, € fic dicitur

Liam nom babent , 1deo ex parte iffa

f priipi

zpala. Et hic q. 2 1. a 6. M&lus buma-

à Dd

as , quod frt malus , babet ex boc INB,

peccatum . fubflant/a mou es! s eb quia

yenis. D

quód carer debità commen[uratione ,

peccatum dicitur peccatum NB, fe-

: aró, Mi

quam catentíam ibiagnoftit pto forma-

cundam quad pricvatum est debito or-

ia motdlh

li in peccato, Nam poftquam duo in

dine , ideo peccatum ,. ab[oluto. f[n-

eccato diftinxit , nim. materiale feu

tepylt D

quendo , dicirur. fubflantia mon e[fe.

m &

Iubflantiatn actüs humani , & formale,

Et poft pauca :

Peccatum boming ,

fubje:ï.o j f"

concludit in fine corp. att. dicens:

liud autem , quod pertinet ad vatio-

fecundüm quod eit aifus quidam ,esf

mjad

tet at

nemmali, quodest quafiformalezn pec-

ens qlwdalum » quod tatellecfa CApé

cato , cim dixit ( fcil. S. Aug.) contra

xeccaninty

potef , & aliqua differentid ad /þc*-

legem aternam. .Mem2. 2. q, 10. a. 3.

ciem determinatur

$ed NB, ia

, absqgt

ait :

Qrmnue peccatum . NDB. formaliter

ex tenit

quantum vationem peccati babet: ex

canfiflit i2 NB.averfrone à Deo.'. Et q.

ai dfonra/

privatione veétitudini, Ztd, 5l ens,

318. a. 1.in c.ait ; Corruptio velpriva-

g lphatat

tio boni formaliter fe babet im peccato ,

neque differentiam habet. , féd per

cowvevfio autem ad bonum commurabile

privationem . debita fa?mæ; dicitur.

zaterialiter. Cuid clariushis S/Thomax

Hzc clareS, T ho. Ergo. :

"LU

te&imoniise

3. Id probant Aarienes.

Quarum

]

primaest :

Omnis defectus quá talis

. Aliud multó evidentiu: habetur in 2.

formaliter conftitüitur per ptivationem,

cipt m

Sent,dift. 37.2; 1. ubi, poftquam dozue-

prout inductive patet in omnibus defe-

,gccalüm E(;

rat, [ubümtiam dici dupliciter, uno

Gibus ac deformitatibüs , tam natura-

fjerm f)gnl :

/

modo, ptout fignificat rationem primi

libus , uti funt v. g. czcitas , claudica-

Amss

Predicamenti ; fecandó modo, preut

l Á &'eh*

tio,&c, quàmartificialibus , v. g. in pi-

fignificatelfentiam five naturam, (übdit,

étura,zdificio, &c, Et hoc ideo. Quia

$D

fonji^

non elle dubium , peccata primo modo

umb

in tantum aliquid dicitur defsctuofum,

s

1 voci

non effe fubülantias, Deinde (ubjungit ;

in quantum ipfi aliquid deeft , in (ao ge-

r, N^

u

Sed . fecundo. mado 'accipiendo: [ub-

nete debitum . : fi enim nihil ipf defit ,

Id

flantiam , potes effe dubium , utrüm

fed habeat omnem petfe&ionemin fuo

6

de (

peecatum febflantia fit ,. e) quid in

genere fibi debitam, non cft defe&tuo-

fum íed perfe&um.

Sab[umo.

Sed

d

Acfn peccati duo e 52 confiderare , Jfel.

peccatum fcu malum morale eft forma-

Qu Í I

fþ&m atfTunm, qui e[fegtia quadam est,

J

liter dcfe&us moralis. Ergo formaliter

jc U

in ec quod acfus e3l , € fic procul-

con-

d

—

TRACï IF.

Ekam. PA

xiä

Secunda. Ratio. chcatuni habituale

Wi

conftituitut pet privationem, Min. fubf.

d^.

FY

prob. Defectus ac dcfe&tuoium eft ,. cui

formaliter confiftit in privatione deb;tz

IT

aliquid debitum deeft, juxta didia: Sed

tetitudinis. Ergo & a&uale,. Ptob.

eccato ut tali & formaliter fumpto ali-

conf, Peccatum habituale homicidil

Etgä

uid dee&t ci debitum Ergo. Mib. prob.

v. g. & a&ua!e füunt. ejusdem fpecici,

ditt

Ergo habentidem conftitutivum.

fion

Actui humano in genere moris eft de-

bita tectitudo motalis :. Sed hzc decf

Tertía Ratío. À principio formalitet

bor

;eccato formaliter fumpto. — Ergo.

& privativ& defectivo quá tali procedit

!j

Confit. 1.

Inillo figno rationis ,ín

effe&us fórmaliter & privative defe-

quo concipitis tendentiam actüs huma-

&uofus ,- ficut à principio pofitivo

ffr:

ni, priorem privatione rectitudinis de-

procedit effe&tus pofitivus , à relpectivo

[

bitz , vel hzc tendentia habet omnia in

teípectivus , &c. Sed peccatum procedit

f.'x'Pfï

genere moris fibidebita velnon? fi ha-

à principio formaliter & privativé de-

j

bet? non eft ma[a , nec defe&uoía, fed

fe&tivo.

E:rgo, Min. prob. Principium

(

bona & perfe&ta. — Si non habet? Ergo

àquo peccatum formaliter quá tale pro-

[

fornialiter dicit privationem.

cedit , e(t voluntas ut deftituta debito or-

r

$i Refbendeatur concipi defe&uofam

dine & tegulá rationis: Sed voluntas fub

jv

lmb in

conttatié , non privative; qua diftinctio

ifto concepta eít principium privativä

?

oftea explicabitur.

deficiens.

Ergo.

n ) h

Contra ef? , & xefumitut argumen-

"arta Ratio, Sipeccatum commif-

U

t£um.

Tendentia conttarie defectuoía

fionis formaliter confiftat in aliquo po-

t

vel habet omnia fibi debita vel non ? fi

fitivo. — Sequitur 1. quod Deus fit cat-

h

trtí

nonhabet? Etgo eft defe&uof(a privati-

fa peccati. Prob. Qaia Deus tanquam

v&. Sihabet? Ergo eft formaliter bona

cau(a univerfaliffima fuá caufalitate at«

dni

& perfe&ta. Quis vero hoc admittet de

tingit omne ens.

Seguitur 2 quod

at

formali peccati?

peccatum non fit maximum malum , uti

ftn

Confit. 2. Malum naturale conciþi-

tamen revera eft, Prob.feq. Summum

Vi

thalum confiftit in privatione fummi

Ql

tur formaliter tale , in quantum intrin-

fec& caret bonitate & perfe&tione natu-

boni. Ergo fi peccatum pro Formali [it

i

rali ibidebità , & a&usin genere artis

quid pofitivum , noh erit fummum ma«

defe&uofus , dicitur formaliter talis

lum. Ex quo Seqwiter 5. peccatum

EUSE

racise per privationem rectitudinisar-

omiffionis ex genere fuo eííe gravius

lt F

tificialis, feu per defe&um intrínfecum

peccato commiffionis: Sed hocnon ett

lity

á regulis attis , feclufo quocunque alio.

dicendum, ut patet ex S. T'ho. 2.2.9.79

ff[z 1

Qüde;

Ergo fimiliter tmalum morale feu

2.4. Ergo. Prob, feq. maj. Privatio ex

actus in genere fnoris defe&uofus cft

genere uo eft majus malum , quàm ens

Wten.

formaliter talis przcis& per privatio-

pofitivum.

Ergo.

Y (l

nem re&itudinis ci debitz, (cn'cujus eft

Quinta. Ratio, Deus

- habet idæaxi!

a-

w) vl

capax.

cujuscunque entis pofitivi: Sed non h

bi' mgm

et

"n

Be- Viris d Perata.

eeitu o

1206

bet idzam peccati formaliter accepti,

defperationem ,is, qui nontam intente

printids

ut docet S. D, 1. p, q, 1. a. 3. ad r.

as 1

appeteret infidelitatem , graviüs pecca-

Ergo,

biteds lnl

Con|

fir. Omneens pofitivum per fe &

tet, & quidemfolümex eo , quia magis

per cam recederetà Deo, ageretque con.

ejudenle

dire&é cognofciturà Deo: Sed peccatum

tta majorem virtutem.

Ergo,

fhotvum.

non cognofcitur à Deo per fe fed per

incipolti

bonum oppofitum , juxta $. T'ho.1 .p.q.

Selountur fä:;ia'ammm Sententia de-

o qitd pr

1j.a.10. Ergo

feudentis pofitivum.

Y prind :

Sexta Ratio.. Peccatum ín tatione of-

priucip'fo u

fenfz Deiet malum infinitum , ob quam

XXV. Ad 1. R, qüöd Angcl.bo&or"

ivts, ii

rationem non poteft purus homo pro eo

eccatn p

ex perfeta juftitia fatisfacere, ut docetur

in omnibus illis locisnon loquatur de

malo morali feu peccato abftracté &

T Pmlliï

3. p.in Tra&t. de Incatn.

Sed ordo feu

€onverfio ad creaturam eft finita & limi-

reduplicativé fumpto , uti hic loquen-

, proodts

dum eft , fed fümpto conctet& & - fpe-

aliet il

tata , ficut ipía creatuta (cu objectum

defitult

cificative, quod noneft contra me : fic

€reatum , à quo fpeciem fumit.

Ergo

enim admitto , quód fit 2»oddam |bo-

s lt

peccatum non inilla fed inaver(ioneà

HHH , mon pura privatio , Íed quid poft-

bono infinito ( quz cft ali

quid privati-

tivum , quód coztrarie epponatur bono ,

vum ) formalitet confiftit,

quód ffecrem babeat ex parte converfra-

vitatum eot

Confir, 1, Peccato ratione fue mali-

45. Concteté enim & fpecificative in-

ha diqu

tiz coirefpondet & dcbetur poena infi-

nita damni iu inferno

cludit matetiale peccati ,. nim. actum

im,wms'm.

Sed hzc non

phyficum. Hzc R,eft S.Do&orismox

ma DEUS üna

cortefpondet ratione habitudinis , ten-

citandi.

R

ib o

dentiz , feu converfionis ad obje&um

. 4d 2.nim. ad. 1. Rationem dift. hzc

cteatum , illi enim corcefpondet posna

P

.

s Ti M

propofitio

Idem eft formale conftitu-

ximummihff

fensüs que eft finita. — Ergo ratione a-

verfionisà Deo, Ergo in hacformaliter

tivum peccati , quod eft ejus formale

jgb. t Wf,

coníiftit,

Ípecificativum $ Eftconftitutivum pec-

r

Confr, a. Illud ef formale conftitu-

cati in effe mali moralis & peccati ut fic,

um p

N.ineeffe talis mali, in fpecie determi-

tivum peccati , per quod magis vel mi-

erit fummüï

jus graduatur, feu ageravatur « Sed hoc

natáconftituti,C. Hec& ptior folutio

j P

patet ex S. Tho. in 2. d, 54. a.2.ad. j.

fit pet avetfionem à Deo. Ergo illa eft

« at

formale confitutivum, Min. Prob, Po-

dicente : Malum per fe vel abflrattà

I Scmc )

teft aliqnod peccatum intenfiffimum

umprim son. eit differentia fpecift.

TILM

quidem effcex patte conver(

€4 , fed malum per accidens vel con-

, ) P[IU

onis , quod

tamen non fit tam grave

,utialiud , &

Crelé acctptum. Etpoftpauca: Mala

m V

hoc folàm exeo , quia

minüs recedità

acfio (becificatur ex . ordine ad ffnem

i

Deo, v.

g. ( quis atdentiüs appeteret li-

J hi

indebitum , cui admifcetur privatio

*

Jf

bidinc,m

» quàm alius ianclita;cnï vel

jl

fs (/eäiti » ex quoratio mali incidir.

L

Idem

Mi

TRACT. lF. ExAm. 2«

130

Idem docet S.Bonavent.in 2, d. 42. a. 5.

444 4. Rationtem N, min. , ad ptob;

Til

dif, min. Non ptohibetur privatiout

q. 1. dicens :. E/ff averfío det comver-

tudi

qued , C. , ut quo; N. Ergo nonfemper

fuoni quàd fit peccatum ,converfia ta-

contratiatur legiin privativo ,. üt quod,

men dat aver[rani , quod fit tale pec-

C. , ut quo, N.

P[)ä

ea£um. Cuod NB.

B

"Ad.5.N. min.;a

dprob. di["i.:ant. E

p

Costra, Non folaavetíio fed & con-

incapax exratione fpecifica, inquantum

RG

vetíio eft formaliter mala, Ergo,

eft a&us odii Dci, mendacii, &c. C.

Dif.ant. Permalitiam quaz fit ipfa

[

ant. ,ex tatione gencricá; & in quantum

D

converfio , N., quz fitaverfio , feu ad-

eft actus humanus à voluntate proce-

jun&a privatio debitz rectitudinis ,. C,

dens,N. Sicut motui tibiz curvz , im

l[zl

Contra. Exhis fequitur,quód pecca-

l

quantum eft. viralis , debita eft re&itu-

W

ta formaliter inter fe non diftinguantut

do, attamen in quantum procedit for-

et aliquid formale fed per matetiale,

E

malitet À tibiá cutva,eft ejus incapax,Ita

quod eft in intelligibile, Prob. feq. Jux-

fimilitet.-

À

i

ta te formale inpeccato eft averíio , ma-

Ad 6, N, ant,, ad ptob. N. min. ,ad

teriale vetoeft converfio :Sed admiffum

(tri

hujus ptob. N. min, Negatut ergoy

eft , quód peccata formaliter di&tinguan-

quód in. aliquo figno rationis antece:

g

tilie

turperconverfionem. Ergo:

dente privationem rectitudinis aGus

"Ad boc neg.feq., ad'prob;dift.maj: pro

in obje&um

&

poffit concipi ut tendens

2.p. Converfio eft materiale in peccato ;

fte& rationi difonum. — Quia in ipe

4j

T

compatata ad abftra&tam & reduplica-

elici feu inelicientia fui, & ex vieius; n

tam fationem malitie ,. €. , ad.peccatum

qi

feníu( utita dicamintranfitivo) habet;

T

eoncre:é & fpecificative fumptum, N.

quód (it debitá rectitudine privatus, &

JAd a. Ratiouem patet folutio.in for-

ideo formaliter malus.

p

Unde bic noti

tfhaex R. ad' r.-

datur fundamentum formaliter mora-

W

A 3. dift; maj. Dicitut de fpeciecon-

le. ; quod fit prius-maïiuä*re[hltante.,;

W

erete fumptá & quatenus includit gra-

Ad prob. infinuatam-ditt. hac propoli-

W

dum genericum , C. maj. De fpecie ab-

tio :

Ideo actus privatut tectitudine.

li

Kra&tefumpta ; & ut explicante folüm

quia tendit , &c,. tendentià quæ?priva--'

w

j

$

tadum differentialem; N.maj.

Ita pa-

tionemincludat , imó fit ipfa privatio»

1

tet in animali ,. nam de homine non

C , qua abea prafcindat, N.Exemplum

t

predicatur vivens fenfibile ratione: dif-

cft., fi dicam , Ignis ideo habet virtuten

fetentiz, fcil. rationalitatis,. fsd ratione

calefaciendi, quia habet calorem, not

ü

cal«

geueris—stfci!.animalis. Ex conceffa min;

eft fenfus, quod calor przfcindäcä.virf

dift. fimiliter conf.:

Unde &. malitia

tute ignis,fcd fit ipfa virtas, in feníu in«

motalis concrete fumptá includit quid

tranfitivo ,'non autem quafi virtus calt-

j

Ita:

fr

pofitivum, ut patet ex diclis , (ed non.ab-

fa&iva ut diftincta flüat à calore;

Wun-

fimiliter tendentia in obje&tum re&te

ü:g&.&. (umgtal,;

rationt

R

vt d

De Viti;s Q Peccati.

qu min., iä ï"'

s

., 31

tationi ditfonum c& ipfa privatto redi- — motione hominem volentem effe&ive,

tibeut p

, ltgotils

tudinis, & uon prior ipsá,

non defectivà ; facit operantem modo

tivatiro, u

-Ad 1. Confir.. N, ant. vel potiüs fitp -

limitato effe&tivo, non defectivo, - Et(

pofitum , quia juxta didta ante privatio-

enim malitia quibusdam a&ibus , ut

grobdll a

nem re&itudinis non datur tendentia

-patet in odio Dci , mendacio, &c. fit

J

moralisin objé&tum malum.

Adptob.

intrinfeca , non tamen eft intrinfeca il-

ecifica

mexdci

u

R, verutm effe , quód ptivatio in pecca-

lis ub otnniformalitate , fed utformae

Ti hg

to etiam fequatur ad quid pofitivam

liter procedentibusà caufa defectiva, &

velutadfundamentum , nim. ad mate-

modo defectivo,

Simile eft inmotuti-

à vilurat

ii ia qut

tiale peccatl feu .a&um liberum homi-

biz curvz , qui quoad fübftantiam qui-

, hd

mis, . Sicut fuprà di&um quód liber-

dem reducitur in virtutem motricem

t

tas, qu& eft quid phylicum, fit funda-

TudN pwrcd'.:'

naturalem , non tamen quoad defedium

anentum £noralitatis.

claudicationis , qui lic&t poffet dici in-

d

"Ad 1. Confir.dift. ant.ita tamen, ut

tinfecus motui ut ptocedenti à tibia

tendentia in obje&dum re&ta rationi

curva, nontamen ut procedenti abani-

Iprob. ul

conforme fit ipfa bonitas, C. , ut ab ipfa

ma vel natuta,

y Ngut

graícindat vel diftinguatur, N. ant, Si-

yo tationi

Hinccorruitillud argumentum, Qui

milirer dift.conf. Seníus folutionis patet

relitu

ex K.ad 6.

vnit antetedens vult etiam. confequens.

Qui eft caufa formz , eft etiam cauía

ln in o

* Ad 3. Coufir. concello ant. N. conf.

privationis ad eam fecutz,

Eft enim

10

!1fo

E

vel potiüs fappofitum ; (upponit enim

folüm vetum de eo quod (equitur ex vi

il, &exx*'iei*.

e

n

g

àv)!

quód in peccato detur pofitivá tendentia

antecedentis & forma ut à tali caufa po-

motalis, preícindens à privatione , &

fitz,

ïiu&

IxF

i

(f

prior illà :quod negatur,

Oppono 1. Deus non efficit id, quoá

lus U

d. Rationem ante. R. Ptemitto,

! fori

pl

prohibet: Sed prohibet non folüm for-

certum effe de fide , quód Deus, utpote

male peccati fed & ipfuma&tum, imó;

« ml

pet eifentiam bonus, juftus , & rectus,

nifi hunc ptohiberet , frufrà ptohibe-

u

] d]& la

*ui odio funt impius & impietas ejus,:

recmáliam. Ergo,

yivatt

nec caufa effe&iva effe poteftulliusrei ,

2. Deus non poteft eífe caufa mora-

'-ndcnliäjüf'

qua ad ipfum ut ad finem ordinabilis

lis, v. g. perconfilium , a&üsmaterialis

b (

non eít; licétfit canfa approbativa &

ndat;

peccati, Ergomultó minüs ca«fa phy-

effediva materialis feu. actus peccati,

fica, Prob.conf, Quia caufaphyfica

deo f

L

üm ille fit quid phyficum & effe&tus

fortiüs movet quàm motalis,

Ergo

ub aiif

caufz fecundz ,phyfice caufalitatis ca-

fi&c.

Jorpra

u

pax, & intra fphatam objedi potentiz

.

?. Etgolicitum eft homini defidera.

lv.r[ Jj, J

Dei comprchenfüus

*

attamen refpectu

jm

D

. te &à Deo peterematetiale peccati.Prob,

n

formalis peccati ( five hoc fit quid pofi-

Licet velleid; quod Deus vult.

th

tivum (ive privativum ) habet fe mere

HMCA

"4d 1. dift,min. Prohibetipfum adtum

l Ob]fanw

pracise fecundümfe, N. , ut fübftat ma-

?ermimv&,- Facit füo décreto & pta-

2

litiz,

—

d á

e

TRACT. IF. Exam. s.

:

132

gedio

litig, C, Nec ideo Dei ptohibitio eft fcu-

abfolute in fe bonum , refpe&ivé tan-

firanca, quia malitia folàm fequitur ad

tüm dicitur malum , in quantum pti-

;

&i

vat aliquo commodo temporali, — Vel,

delicienter.

actum, ut procedit ab vho:,nine,li'berä

nol

fi de malo culpz fit fermo , intelligi de

Ad 2. N. conf, ad prob. d.t. ant. For-

decreto permiffivo. Praceptum etiam

fttam

vifi

ibs movet quoad illa quz fpectant ad

interdum accipitur pro permiffione. Si-

cut Matcito. — Lex petmittens libellum

,

lineam phy(icam , C., ad moralem , N.

L

Difpatitas ergo eft

M

Quia confilium

tepudii vocatut praceptum. VerbaChti-

didi

tal

extendit fead plures lineas, nim. &ad.

ftii ad Judam non erant jubentis fed íci«

entis & permittentis. His premiffis

p

phyficam &ad moralem ac defe&uo-

fam. . Unde tefpicit actum humanum.

z. ad 7. cum Confir, z. hanc fenten-

à voluntate hic & nunc exercendum

tiam de privativo non fundati , faltem

Mi

€um omnibus citcumftantiis ad eum

principaliter, in eo quód Deusetlet cau»

[

concutrentibus ; five fpe&ent ad li-

fa peccati , fed in.aliis rationibus addu-

1

&is.

neamphy(icam, fivead moralem & de-

2. Manuteneo , quód fequatur,

fectuofíam.

Deumfore caufam peecati , quia illud

E

L !

Ex quo fit , quód voluntas creata non

pofitivum, dcberet effe aliquod ens, cu«

LU

peccet fequendo motionem & influxum

jus paffio et benum, & (ic malum effet

Dei ir» materiali peccati,- fed peccat fa-

bonum ; quz cít aperta contadidio,

Áb

m

ciendo actum ,

ut e& fundamentum

3. N. min.,ad prob. N, ant. , ad hujus

malitiz moralis,

!

prob. dift, min, Vitalitas , reduplicat

Tisttun

^dd 3. N. ant., ad ptob.dift.Si loqua-

ratione formali ub qua vitalisatis , qua-

Wi

tenus denominat viventem , non cítà

1 !ä;iom

mut de volito forma!i, C. , de materiali

Deo , C. min, quia ut fic debet effe d

n

univerfaliter, N. Solutio patetex dictis

L

fuprà I ract, , Exam. 3. n. 5 2.-

ptincipio conjuncto , limitato , proxie

Ui

Vide. dica Tra&. 7. Exam. r. Q.7..—

mo ;5

Deus autem c£ principium ex-

V

n.8, Ubiconftat;an Deus poffit effe cau-

trinfecum. — Si confideretur rario quds

N

!

N

fa erroris,falfitatis, &c. Et Tract, ro.

feu actusquieftvitalis, & fpecificaiivé,

Q

Exam. 4, Q. 7. n. $8. an poffiteffe cau-

vel etiam vitalitas quá talis , & fecun-

fa mendacii,

Addendum, quód quan-

düm expliciram rationem vitalitatis, füb

hj

t

do in S. Scriptura Deus dicitur ereazs

quá eft perfc&tio participata d Deo, non

tamen con(iderando rarzozem fub qua

«t

malum laie 4 $. Decernere peccata, ACt,

2. & 4. Creare impios ad offenfionem

denominationis , N. mip, & dif. conf.

It

4

f

4 17 C0z-

Ul)c]a

fuz jufliteProv.6. Facere v

J

Verüm reduplicata ratio malitia mora«

lis nec fecundàrn rationem . 4z« poteft

d

tumeliam,Rom g. Indurare velexcaca-

l

re bomines , ibid.

Pracepiffc. Sezzez st

elfe i Deo. Cujus Kazio eft. Quia aliüs

t

malediceret David , 2. R. 16. Judz,

Deus ( quod eft contra Trident, ) non

Q ued facis fac eitiis. Joan. 135.. Senfus

magis diceretur concutrere ad actum

h:ïg[

q

goftri meriti quàm peccati.

-

Quia actus

c& , vel intelligi de malo ponz ,quod

meti-

um

E

E

E

De Fitiis d l;ecmt»?.'

'533

"MM — meritotius 244 talis ; fecundàm ratio-

Sctipt. peccatores dicuntut redatz 44

,l quitity

nem , f4b qua denominatmerentem ,

zibilum,

Quando peccatum vocatut

otenpod,

etiam non eít à . Deo.

avetíio , dicitur talis cíTe con:tari$, nom

Detis enim per

(no, tj

noftraoperanon meretüt; ficutper no-

privativé, uti poftea in R. ad 2.dicetur

jwa ftramvitamnonviyit , & pet noftram

de defectu,

Quando appellatar. czci-

Yo pfb

vifionem non videt.

tas, tenebre, &c.

locutio eft non in

permi:tensh's;

"Ad Cenfir, N. ant. pto ea patte, que

fen(a formali fed caufali, quia nim. eft

g. V. * dicit , malitiam moralem eíÍe modum

caufa & radix ejus , uii & privationis,

ant[ubertd

realem pofitivum. Hoc enimàa nobis ne-

Veldicitut effe privatio & czcitasin fic-

B

gatut, & ibi non probatur.

ti, non autem fotmaliter in fa&o eífe.

nf , hu

Sicut morsin fac&to eífe eft pura ptivatio

on faxit,

vite ,attamen mots in fieri eft quid po-

eod D

!

.lï

4j

Selvuptur flmdamen:) Sententie

fitivum , nim. pofitiva cauf feparationis

T

defeudentis privativum.

animz à corpore.

Sic in peceato illa

0, quiig

pofitiva tendentia in obje&um re&te ra-

XXVL 44 1, ex S, Sctiptura &SS-

eeCatl , quf:,

tioni diffonum eft privatio re&itudinis

PP. R. nos non ncgare quód per pecca-

& motrs animz in fieri,

fa.

qnia gü cauía

[

A c d

tum fiat aver(io à Deo, receflus , priva-

hotum effectunm.

tio,&c. licét enim hzc non fintformale

j oniti

Tandem quando SS.PD.dicunt , quód

EM i

conftitutivum , fanttamen ejus comple-

peccati zufla lt effentia , uullanatura,

as , r

mentum, vel proprietas. ^ Sicut equus

hoc loquendi modo volunt extetminare

optimt appellatur irrationalis , licet ir-

avtdioths

ertotem Manichzorum ( dequoinfrà

rationalitas ( etpote omni brutoconve-

n N

Q. 22, R. 2,n. 66.) aliorumque hzre-

u i n

niens ) non fit differentia ejus conftitu-

ticorum , qui ponebant efle duas natu«

tiva , fed aliquid ipfam confequens.

y limil&lp; [

tas feu fubitandas , unam boni , alte-

Unde ficut , cüm SS. PP, fidem Expli-

dipiti

tam mali : fentiebantque, quód ma-

€ant pet obícuritatem , non improptie

lum fit natura per fe fübfiftens, contra

i

(

'.HS: &lfwy

- fed vert eam explicant , etíi non expli-

hos affetunt, mali nulla eff natura per

€ent rationera formalem fidei.

Sic et-

"

fe fubfitens ,ideft, nul!a daturfubütan-

jam,dum peccatum explicant per priva-

tiaper femala , malum enim acciden-

n ia

tionem, tan

quam per proprietatem vel

tetadvenitactibus humanis.

Unde eft

jl* effe&&tumco

nfecutum , ver& & non im-

quid accidentale morale, & talis eft ejus

m — proptit exp

licant illud;eft enim privae

mind " tioejus effe

natuta. : Càm enim S, Auguft. peccato

&us nobis mapis notus,

actuali affignet bonam definitionem,de--

stio f 'mi

Secunzdo R. peccatum vocati zzbz/zuzz

bet etiam aliquam in eo admittere cf-

*

jonem f

l

folüàm in fen

fü morali , nim, vel qiuia

fentíam.

Mþ C&r r

!

. quaáfi anni

hilat feu deftruit noftta meri-

Huic Opponi poteft :. Univermis ne-

m 1. ta, vel

quía apud Deum nullius eft va-

gatioeff malignantisnaturz , & tollit,

vurttt ^ ' 1

otis feu z ftimationis. Sicut & in Sacta.

nvenit : Sed SS, p

ab ,

quidquidj po& fe i

E

dicen-

z

TRACT. IF. Exm; .

sf

134

dicendo, »nllaesi malinatura , utuntur

& vol

»

, proprietausconfecuta. — In eodem fen-

negatione univerfali, Etgo.

fu eft dujlex inordinatio, deviatio, re.

tyicà

&

2, ideo SS, PP. nullam peccati agno-

ceílus, faga , abertatio, non obfetvan-

Nec hec diftin&io eft nova

fcunt effentiam , quia in ejus formali.

tia legis.

pofu'w

nullam vel minimam agnofcunt um-

vel noviter inventa in Schola D. T,ho.

4l

ticib

bram bopi: Sed natuta accidentalis ha-

mz. Nam$.D., ut probatameftanta,

Wa

betbonitatem à Deo participatam , non

admittit oppofitionem conttariam inter

minüsac fubftautia!is.

E:go.

attum bonum & malum, non folümin

yvati

JAd 1. R. explicaxur. min. quod SS.

elle entis fed etiam in effe morali.- Et

qu

dcm !

PP. utanzur quidem negatione univet-

S. Auguft.in definitione peccati com-

miffionis dicit cffe cozzra legem , ubily

Md

fali, fed conformiter & proportionaté

contta fen:entiam hzreticorum,qui quia

coutra proprie famptum dicit quid poft-

qià

lum j

volebant eífe naturam íubftantialem

tivum. - Étquibus patet , quód averfo

contratia non fit ipfe a&tus converfionis

diiiy

mali, ideo afferebant , nulla eft mali

patura fubftantialis.

Vel &i qui SS. PP.

ad creaturam , qui eft bonus , fed füpt

quof;e;(

fint , qui hareticos non oppugnant, lo»

hunc fündata converfio feu tendentia

a,ml [

UT

4uuntur de peccato habituali , vel de

moralis pofitiva ad objectum pravum,ex

"a&uali in facto effe , & accipiunt cffe-

quá tefultat privatio rectitudinis debitz,

liæ. Nf(

&um procaufa , Ícil. privationem pro

Hoc notato,

jüsmnq:e

IN

€ccato.

. S. 'Fhomam loqui de privationt

Ideo nämque

morali, de defe&ku, carentia, Gavete

[ gnïg

d alterum N. maj.

Patres ita loquuntut , utoppugnent di-

fione ( non illà privativà) fed conttat

Taliy

m

é&os hateticos Pcatucntes,» fubftantialem

modoó explicatá , & hanc vult effe forma:

iffionis , & haberefe

Wer f

pnaturam mali,

le in peccato comm

d i.exS.Tho, ante R. Not. de-

in illo ficut rationale fe habet in homi-

tdlty 1

i g

fe&um, deficientiam, & averfionem ac

ne, Adultmum locum ex 2. Sent. K

Una ef& mo-

cum noftro Bartholom. Medina ,quód

h

carentiam effe duplicem.

ralis & conttaria , quz eít per otdinem

cüm Conc:lia & SS, PP, contta Mante

t

Rs

ad obje&tum pravum feu finem inordi-

chzosdefiniunt, peccatum non elie na«

DW

natum , & contrariatur ordini feuten-

tutam aliquam , & omnem naturam elle

dentiz ad debitum finem. & obje&tum

bonam ,ftatuupt, peccatum non ellein

p

regulatum. Sive, cít pofitiva tenden-

tebus & in natutis , quas Deus condidit,

Türe

U

tia contra Deum , quaz in peccato,alicui

fed in abufu voluntatis nofre : nonte

mennegant , qued motus voluntatis;

4l

virtute Theologice oppofito, reperitur

formaliter , inaliis veró interpretativé

quo malé utitur rebus , fit quedam enti-

M h

rj |

& virtualiter.

Vel , ut alii loquuntut ,

tas,à nóftrá voluntate prodiens , atl*

Mu

- eftipfum facere contra legem , ejusque

cienstamen; putä-,dfücientiäcontrariä.

Hazc etgonec eft ens, nec habet diffe-

T

pofiivatransgreffio, — Altera eftpriva-

tiva ex priori per modum effe&tus &

rentiam , intelle&u conceptibilem , "

£C us

o

f

De Vitüs c» Peccatm. —

febus feu natutis inexiftentem., fed iis

& omiffionis funt. ejusdem fpeciei , (

& Inedn

ex voluntatis abufü fupervenientem :

eidem virtuti contrarientur , & ex eo-

dnatio, d

explicaturque per privationem moralem

dem motivo procedant , ut dicetur pe&-

a, tondis

& catentiam

x

conttariam , quæj eft quid

éa : Sed peccatum omiffionis forma-

C difindio d

pofitivum,

$

litet eft privatio, Er

n d.

go& peccatum conr-

44 3.€8 ad primam Ratienem , be-

miffionis.

tp:obammeä;;

neibidem Refpondetur; min, enim eft

Exemplum pro declaratione folutio-

yem Conturio:

vera de defectu conttario., non de pti-

nis fit.

Cominüni

CL

ter

in materia de vo-

malom, nont

vativo,

Ad prob, & 1. Confir. dicitut ,

to docetur à Theologis , omnia peccata.

min m

quód peccato formaliter fümpto nihil

contta votum effe ejusdem fpeciei, v. g.

nitiont x

defit , cujus eftcapax , fed habeat om-

unus facit votum de eundo ad Eccle-

cniti !

nia ad rationem peccati requifita , ut

fiam , aliusvovet; nonexire & domo ,

itn:

E

cum d g

quafi dici poffit effs perfe&um pecca-

uterque votum frangit , pr

ii

1$ Ommit-

tum , ficut folet dici , talem vel «alem

tendo , fecundus commit:endo, Sünt

; patt lt

e at

effe in(ignem latronem.

Hinc ex eo,

peccata ejusdem fpeciei , & tamen unum

t bl

quód peccato ut tali nihil defit , cu juse&

formaliter eft

Capax , non fequitur quód fitbonum,

quid poü;ivum ; alterum

verfto ln

privativum.

quianon eff capax bonitatis , fed mali-

dbjedunpit

Contra, ldeohzc peccata in genere

iorediudtit

tiz.

Nec bonitas eft paífio entis cu-

natutz effentialiter difinguuntur , quia

juscunque fed folius entis perfe&tivi ,

unum confift t in ptivatione , alterum

nondefe&ivi.

Ex quo fequitur quod

hgidt ff

in formá pofitivá; Sed idem eftin genete

, at

ens pofitivum aliad fit bonum , aliud

tnoris,

Ergo.

malutn.

TL

m. NN:conf. quiaSyllogismuslaborat

- d 2. Corfrr. N.conf. Difparitas pa-

duncvolté

zquivocatione , quia ly z genere eorts ,.

tetex probationibus, que oftendunt, cur

dequo fit mentio in min., habet dupli-

aiffonis o^

n

jti

2n*5

2327

malum morale confiftat in aliquo pofi-

cem intclliger

diile

1. Ut morale di-

tivo. Hinctmalum utfic zquivoce di-

lo

catur pet otdinem íeu tendentiam ad:

citutde malo natutze vel artis & de ma-

obje&tum , utfübfans regulis morum z

ojon. 1

lo morali feu culpa.

, DP a

Quód fi arguens

& fic eft quid pofitivum.

z. Bet otdi-

€ontendat , ulteriüs inftando ; etiam in

wccitin

nem ad mora'em feu pradentum. zíti-

malo natutz & aris difting

aere aliquanr

fumncmm"ff

pofitivam tendestiam co

mationem , laudemque & vituperium..

ecfimm L

tra regalasna-

Cüm etgo gestis entis ac naratz fuma-

turz & attis, Tranfear. & tunc nihil erit

turinotdine ad effe; & in efléndo ma-

g

€ontra nos,, fed paritas,

xima fit differentia inter privativum &

ucis

"d 1. Rationem K N.conf. :

ad prob.

pofitivum , ideo peccatum habituale &

fl J l

h

dift. ant.

Sunt ejusdem fpeciei in effe

li quxu

actuale; peccatum ormiffionis & com-

T

moris, C., ingenere entis & linea na-

miffionis fub hac ratione fpecie diffe-

yute D

"

turz uti hic loqguimur, N, Eodem modo

E

runpt.

Verüm füb fecunda confidera-

li

c[cnUM

p

folvitur lïoc

Peccatum cömmjüioni's

tione parüm aut nihil diverfitatis indu-

(5 m

n

cunt,

j ao

l

[

*

?

*TRACT. IV.) Exam. 2

1356

exf.

cunt ,fi eidem contrarientur virþuti ,«

d Confir. dift.maj. Pofitivum, cujus

(itis CO

ex eodem oriantur mmotivo.

Deus per fe & directe eft cauía, C, maj.

4l

/Ad 3. Rationem. N. min, uttiufque

cujus non eft,uti non eft re[pc&u pofi-

t ,(

Syllogiími , quia ex dictis patet, quód

tivi moralis quod. eft formale peccati,

N

fnatut

voluntas peccans habeat fe contratie,

Conve

.Ad 6 .Rätiam»m. Duplex eft &nt»cn-'

d 4. Rationem negatur prima fc-

vtf

ptob. dift. ant. Deus caufat

tia , etiam inter Thomiftas ; al quieriim

quela. Ad

fentiunt peccatum mortale elle fimpli-

B

omne ens perfe&tivum , C. , defe&ivum

'CUIIVCH

motale,N. | Secuuda Seqnela negatur

citer & intrinfece infinitum ; fed hocin-

döm:ä

pariter.

Adprob.dift.ant. — In priva-

telligunt de peccato in quastum eft for-

ttàrl

H

malis & paffiva offenfa Dei , ipfi Deo

tione, 1

d eft, in carentia vel contratié

Val

motaliter inexiftens, etavitas cnita of-

vel privativé fumpta, C. , folüm privati-

A EOY

vé fampta, N. Itautraque confittit fum-

feníz ctefcit jux«a. dignitatem ejus qui

d

offenditur , quia eftreflexiva fuper

£num malum , in primaformaliter, in

df

fecundá confecutivé. ^Quantitas ergo

ipfum ,utetiam patetin humanis; gra.

DT

alicujus mali refpe&tu natura rationalis

vius enim peccat qui percutit Prin-

Cipem , quàm qui rüfticum. Sed füblhac

Bu

penfanda eft ex contrarietate ad regu-

X fY

lamrationis: quiaergo pofitiva tenden-

ratüione non eít hic fermo de peccato.

Y

tia contra fectam rationem maxime iili

Alii tenent , offenfam peccati (olüm elle

contrariatur , ideo & illa dicitur ma-

infinitam obje&ivé & extrinfece, quia

YT

t f

ximum malum, ZVegatur €9 tertta Sc-

obje&um, fcil. Deum, folüm attingiter-

uti

trinfect. Dequofust agitur in Trall,

Iïqm.

!

quela. — Ad prob. N. maj. loquendo ,

de Incarn.

Verüm necex fecunda fen«

n

hicloquitur , de ente pofitivo malo.

hii

Vel alitet dift, maj. quàm ens pofitivum,

tentia fequitut, quod purus homo quan-

a

tacunque gratià ernatus poffit condign

N

quo

d non eft proxima radix privatio-

A

nis , C. , fecus, N.

Addo,quéd pecca-

pro mortali fatisfacere , quia eadem fen-

r

m

tum omiffionis precisé dicit privatio-

tentia docet , quód peccatum mort,li-

cét non fit fimpliciter infinitum, fit ta-

Vg

nem , peccatum autem commiflionis

Y

men comparative ad fatisfa&ionem pu-

prateream dicit pofiiivam deficientiam,

D

Ergo eft gravius,

ti hominis, fuperioris ordinis, nim.di-

I

vini: quia offenía eft in eodem ordine

JAd $. Rationem.dift,maj. Entis pofi-

tj

tivi cujus eft cavía efficiens & exempla-

cum offenío,

Sed de hoc vide indidto

Tity

1is , C. maj. , cujus non eft, N. Falfitas

Tra&. Hinc negari poteft confeq, con-

&td

ceffà maj. & min.quia in maj. peccatum

enim etiam eft ens pofitivum conttatis

ia

oppofitum vero , &tamen non habet

aliter fumitur quàm in min,

Lun

idzam in Deo.

Ratio folutionis eft.

44 1. Confrr. dift, maj. peccato fa-

tione ejus quod dicit in recto & formali-

liy,

Quia idaa eft forma objedta intclle&tui,

feu intra eum exiftens , ad quam refpi-

tf , N. maj. quod dicit in obliquo fet

i!m

ciens artifex operatut,

de connotato quod et averíio,C, tnaj.&

Cor-

P4

p

De Viris d*' ?ffmtlf.

137

j Dofties

conce[fà min. & prima conf. negatur fe-

Colligitur 2. intelligentia S. Augu-

i ele

cunda confeq.

ftiniqui explicans illud Joan. z..57ze zpfa

n lol

"Ad . Confir. N, min. , ad prob. dici-

fattum e£ mbily pecly mibil intelligit

1 o F*:i

tut , quód gravitas peccati. femper fu-

peccatum.

matur ex pejore objecto , ad quod fit

QUJAERO V. Undevel ? quo pecca-

4

Dupls di

converfio , ptout ex ipía fequi nata eft

ta habent füuam fpeciem, feu diftinctio-

miflas; d

üxlï'.

j

avetíio; quia ergo peccatum infidelita-

nem ac multiplicationem fpecificam?

Yorta

, tis& defperaiionis proobje&o , adquod

habentieab objectis? veletiam ex prae-

Qnicum du

convertitur , fcu-pro materia fuz ten-

ceptis, quibusopponuntut, ita ut actus

n quitel

dentiz habet ipum receffun:à Deo,qua-

diverfis przeceptis ptohibitus habeat plu-

tenus Deus fibi videtur valde gravis &

a Dei,

resfpecie malitias?

TT

tzdiofus ,aut non poffibilis confequi ,

XXVIIL, g. 1. Peccata fpeciem &

antnon veraciter teftificans, &c. & hic

digntun d

fpe&tificam diflin&ienem fortiuntur ab

eft telorii

receffus fub apparentiá cujusdam boni

obje&tis ormalibus ,ita ut ordo ad obje-

'tin humai

cft obje&tum voluntatis peccantis, ideó

&um utdifforme Regulis morum fit fpe-

àbeo di&ta peccata gtaduan:ur feu ma-

i pcrcuuFl?

cificativum , conftitutivum , & d:ftin&i-

ticum, &

gisaggravantur, Deinde ex peffima ad

vum peccati intrinfecum : extrinfecum

femo à

hunc receffam velut ad obje&um con-

veró fitipfam obje&um.

]ta clare $.D.,

verfione fequitur averíio formalis omni

1 pecat [

hic qiratd ,

k etinlt

Peccatocommianis, in ea tamen pecca-

Ratio bujtts videatut '1-.

i

ra&. 3. Exam.

Vfalimating

tum formaliter conüftere non poteft.

2.n.38. R. z.

"

.'1

Ratic. Quia fe habet ex parte termini

gaguri

Hinc furtum fpecie diftnguitur à for-

44u0 , idett , Deam ejusque legem re-

nicatione, quia ejus obje&um , fcil; abla-

secer t

Ípicit ut

Xerminum 4 45 fui recef-

tio rei alienz, five alieni furis lfto invi-

j lat

süs,

to demine , fpecie differt ab obje&to for-

ius pl

HEUOXENVIR Ez di&isvfr—xfïïcientct Colli-

nicationis,

ie, t^

gitur 1. quàdlicétpeccatum fit quadam

Hzc do&ttina fuo modo Etiam vetifi-

eccatu W

natura pofitiva deficiens , non tàmen fit

etipfintioy

caturde peccato omiffionis, nim.quàd

necetfe , quód referatur ad unum (um-

ficut peccatum commiffionis fuatm fe-

1fuisidit

mum malum , omnium malorum cau-

jsordi ?

ciem ab objecto formali habet directz,(ic

fam , quemadmodum Manichziconfti-

& in defmv D

tuebantunum Deum

peccatum. omiffionis fuam fpeciem ab

» omnium malo-

€o habet indiredt*;

Cüm enim non (it

le ho

rumauthorem : fed o

o

portet ( ut expli-

quid pofitivum fed privativum, & for-

cat di&tus Medina) ut referatur in vo-

iail vj

Juntatem deficientem,

Unde eft me-

maliter confiftat in privatione conver-

fionis vel tendentiz ad obje&um con-

inmil

morabilis illa fententia D, Augattini:

forme Regulis morum , fequitur , quàód

. p pl

Non quares canfAm peccari extra tuam

:J'nffä"&.mä

N

fuam fpeciem indire&t habeat ab obje-

-walgnm:em.

€o, Ratie. Quia privatio fuam fpe-

d

j

ciem & diftinctionem accipit à formá

&i"l 10)

.Oppo-

-

n

-

i«;sl

TRACT. , Exam. .

oppofità quà þtivat. Sed forma peccato

Prima pars docetu

t& probatut à$

a

omiffionis oppofita eft aliquis actus vit-

Tho. hic q. 72.2.6. ad 2. dicente: Pec.

tutis, & bic actus fuam fpeciem ab ob-

.catum non babet [heciem ex parte aver--

li. ^

fv

jcéto habet dire&?. ^ Ergo omiffio ab

fouts , .quia [ecundmm . boc e$í negatin

ld

ejusdem actus objecto fpeciem habet in-

vel privatio , fed ex parte converfiom,

directe , d. tecté autem à privationcten-

fecmzdiïim quod esi atius quidam. Unde

p

fut

dentiz a&büs ad obje&um rationi con.

fecundim: divería pracepta legis. um

a

fonum,

drverfificautur peccata fecundzm . fpe-

$. 2, d . p, quafici fub diftinà.

Si

€26n.

!

nl

actus fit contra plura przcepta folüm

, Declaratur exempli, x. Furtum

: pol]ï«'

meterialiter diverfa, eft formaliter lo-

contra prezceptum divinum & huma:

num eft unicum fpecie peccatum. 2.Qui

Mj

quendo , ineo folàm unica fpecies pec-

li

cati feu malitiz, Si veró fit contra plura

inaliquo die Quadragefimz, in quo fi-

p

prazcepta formaliter divería , habettot

muliucidit Vigi ia alicujus Apoftoli vel

malitias fpecie diverfas , quot praceptis

4. lemporum non jejunat , tantüm

At

M

adverfatut.

Ante prob,

committit unum peccatum. 3. ldem.

p

m ia

. Not. Praecepta aliqua dupliciter pof-

eft deco , qui negligenter non additSa-

ts

fc elle diverta.

1. Materialiter. folüm

crum in die Dominica , in quam &imul

& entitativé , quando nim, tantüm di-

caditfeftum de przcepto.

4. ldemef

j

Áidi

ftinguuntur ex patrte precipientis , vet-

de Religiofo profeffo , in facris Ordini-

fantur autem circa idem obje&tum for-

'bus conftituto, omittere horas canont«

i,

Y

male,habentque idem motivum :qua-

cas

Quia przcepta non (ant formali-

tet divería, cüm in primo exemplo fit

Vs

le v. g. cft przceptum divinum & hu-

ii

gmanum non furandi.

2. Formaliter ;

idem motivum jiftitie , in (ecundo

li

quando fcil. ptzcepta ponuntur ex di-

temperantiz , in tertio & quarto yit«

verío motivo , & hac divet(a ratio moti-

$. Idemett , finnus

» ]

tutis Religionis.

va debet attendi ex fine proximo , non

actus fit preceptus vel prol'xibætusädi-

V

EU

autem ex retnoto; v,g. przceptum jeju-

verfis Prelaus. fubordinaiis ex mou'yo

nii quadrage(imales pro fine remoto

W

ejusdem virtutis obedientiz,

f

habet difponere homines , ut faciliüs

Oppono. S.'Tho. q. 2. de malo,a.6in

otationi & divinis laudibus vacent ,

C Ait.:

PE«

$i aliqua cffent peccata , quia

proximum.veró cjus motivum eft tem-

probibita , in bis vationabile effet , nt

T

li

perantia,

Unde hoc jejunium ratione

fecundam diffexentiam praceptorum [Be-

po

Pracepti ecclefiattici: efficitur. materia

cie peccata d'fferrent : quia in iftis pec-

necellàtia temperaotiz, ita ut , qui illud

catistota malitia defumiter per ordinem

AUL

frangit , peccet contra virtü'em rempe-

ad przceptum, — Ergo eo muluiplicato

Qu

rantiz, nonaurem contra vittutem R.e-

lm

multiplicatur,

ligionis, cujus folum cft finis remotus,

444 boc Cajetanusdicit, S. Thomam

n

Hoc notato

mutaílc fententiam loco citato in Sum-

V

Im»

ihgc[

4

d

De Fitii c Peccatis.

739

nl

eodem actu duo committeret peccata ,

1. )

£a ; chi ftandum , velut ultimz volun-

tati. "Aliidicunt , S. Tho.non loqui a-

fuppofito quód Ecclefia & Ordo illud

£m x

n d n

feriivi , quia dicit folüm elfe rationabi-

jejunium precipiant ex diverfo motivo :

le vel probabile,

Noftta veró refolutio

Ecclefia ex motivo temperantiz, Ordo

ártt t

eft probabilior, pracepta enim. folüm

ex motivo cultus paffionis Chrifti vel

u qiim |

alio.

ag lr;:;

funt materialiter plura , quia ponun:ur

Imó Cajetanus 2, 2,q. 88. a. $.

ex eodem motivo.

cenfetelfe tria peccata ; nim,contra vir-

, fnin

Nota tamen, non negari, quód ex

tutem Religionis,fatione voti; contra

obedientiam ,. rationeprzcepti in Re-

Ji, 1 I

"

multiplicitate legum ac przcepterum

offit confurgere circumftantia notabili-

gula contenti ; dein contra Tempe-

jvimm &

teraggravans ,neceffarió ( ut faprà pro-

rantiam ab Ecclefia intentam,

4. Si

t pem!upl.:

etíona (acra committeret adultetium ,

batum eft ) explicanda in confeffione, ut

gdünz, hr

eífet inuno peccato triplrex fpecies ma-

oj p

patetin Religiofo profeffo & facris ini-

tiato , omittente Breviatium,

litiz, quia agetet contta tria precepta

i gt

formaliter diftinda, Quorum primum

um )

Ratio 2. partis patet ex Not. ante

J

tob. 1. p.

Quia a&tus humani ac mo-

ex motivo caftitatis prohibet acceffum

ent non

À

ad non fuam.

Secundüm ex motivo

tales five boni five mali diverfificantur

;l qui

Religionis

prohibet transgreffio:em

juxta diverfa obje&a formalia : Sed ubi

pO 4 i

funt divera legum ac przceptorum mo-

voti.

Tertium ex motivo juftitiz pro-

: in[ïallo

e&a formalia,

j

tiva, ibi fant diverfa

hibet ufürpationem injuriofam rei feu

re loras ü

cüm fit divería ratio con - vel difformi-

uxotis aliena.

f. Violenta petcuffio

o (

tatisad Regulas morum. Ergo etiam in

Clerici inloco facro,vel effufio fanguinis

rimo t

a&u confurgit divería fpecies malitiz vel

in eo,cft duplex peccatum , nim. injufti-

g , n*

bonitatis moralis.

tiz & facrilegii.

j

tjo &

2c

—— Declaratur exempli, 1. Sijejanium

UJZERO VI Peccatum commif-

A]dcmc'ï»ï'

quadrageümalc à Przlato precipiatur

fionis & peccatum omiffionis differunt-

d thibl j

inmetitum obedientiz ,. & à Confcffa-

ne fpecie? & quando , feu quo tempore

linz'is ^

'fiopro peenitentiá in confeffione, illud

committitut peccatum externum omif-

:di.önm

fionis?

frangens , ttiplexeodem a&ucommittit

| 80

eccatum , nim. contra tres virtutes,

XXIX. g.rad r.p. Quzfidi

k, verbis

t p

'Temperantiz, Obedientie, Poeniten-

S.Tho.bicq.72.a.6. n peccatis in-

dl

Í

i

tix. 2. Si quis Religiofüus ex voto ac

venitur duplex differentia , una mate-

9 p

1

tofeffione ( uti FF, Minimi ) teneatur

tialis : & alia formalis.

Materialis

, qiiii

abftinere catmbus , & comedat eas in

quidem attenditut fecundàm natura«

g

Quadragefima, duplex committit pecca-

lem fpeciem a&uum peccati ,. formalis

-tum , unum facrilegii , ftangendo vo«

autem fecundüm ordinem ad unum fi-

p ? n

tum ; alterum intempetantiz,

3;. 9l

nem propríum , quod cft obje&tum pro«

quis Religiofas Francifcanus in Qua-

prium.

nde inveniuntur aliqui a&us,

j

D

"T

drageíima feriá fextà commederet catnes,

differentes,qui tamen

X

matcr?g?fitcr ipecie

X

for

-

o

140

TRACT. IF. Exam. z.

£

X

otma

liter funtin eadem fvecie peccati,

tum , necexcitandum ; vel fe ihcbtiat,üt

I

quiaadidem ordinantur :. ficut ad ean-

fiatimpotens,

Pro quo

n

dero fpeciem homicidii pertinet jugula-

.. Probabiliuseft, quód proprie &

quà

tio , lapidatio ,. & perforatio , quamvis

veré non fitomiífio, nec dicatur homo.

did

a&us íint fpecie differentes fecundüm

omittere , nifitunc quando eft tempus

T0

fpeciem natutz. Sicergo, filoquamur

implendi ptzceptum affirmativum. [ta

Wt

de fpecie peccati omiffionis & commif-

$. D. hicq. 71. a, $. ad $. dicens ; Pej-

j

AA

fionis materialiter , differunt [pecie ,

catum omiffions contrartatur. pracepto

largé tamenloquendo de fpecie , (ecun.

afrmativa, quodobligat femper (ed mm

dàüm quod negatio vel privatiofpeciem

Bul

ad [emper , €$ ideà folim protempore illa

Mi

habere poteft. . Si autem lequamur de

aliquis ce[Jando ab attu peccat , pro quo

n

fpecie peccati. omiflionis & commiffio-

preceptum affrmativum obligat,

TU

nis fotmaliter, fic non differunt fpecie,

Ratío. Omittere culpabiliter eft non

lic

quia ad idem ordinantur , & ex eodem.

facere, quod quis tenetur facere :Sedan-

motivo. procedunt.

9

:

[j

.avarus enim ad:

te illud tenipus,quo przceptum affirma-

1

congtegandam pecuniam &c rapit &

tivum obligat , homo; tenetu

3

r oPerarjm

il

l

non dat ea, quz daredebet, Similiter

Ergo.

dita

gulofusad fatisfaciendum gule, & fu-

n5 2. Quidatcaufam peccati,ponen--'

petflua comedit , & jejunia debita pte-

lis,ql

do impedimentum impletionis pracepti

.

termitit, — Flxc S,D, Si autem pecca-

affir. velfe ex

nit periculo illud: omit-

tum. commiffionis & omiffionis habent:

d

N

d

tendi ( juxta ex

mplum anté pofitum de

W

diverfa: motiva & fines, indubit inge-

homine dormiente , vcl fe. incbriante

Ü

nere moris fpecie formali differunt, ut

temporeSacti )eoipfo peccat. Hoc ta-

patet in furto & omiffione M .(fx pre-

men. non eft formaliter peccatum omif-

ecpue ,. fecüs ,. (unt ejusdem fpeciei in.

fionis;

*

:

j l

e

enere moris:

lt

&

Ratio 1. p. patebit infrà Tra&t. $. E-

VN

Ex his Colligitur; quid. (it peccatum:

Xam.2.n. $o

)

emiffionis : Eft enim inotdinata omiífio.

£atía 2. p, elcademqua pro R. 2,

h

actus precepti..

m. 4. Si opera ab ebiio in ebrietate

Ü

Secunde partis Quafiti fenfüs eft, am.

facta vel omifía, v. g. vulieratio , blas-

l

peccatum omiffionis imputetur homini

phemia omiflio Sacri przcepti,&c.. fue-

K

folàm tunc, quándo: erat tempus ope-

rintab eo przviía, peccattunc , lict

[

Non.tamen:

tandi, vclan flatim: dum fe exponit pe-

non: fit mentis compos,

ing

ticulo non. implendi praceptum. , vcli

habent aliam: feu: majorem malitiam

tlj

quando quis. fe impotentem teddit ad:

quàm. cauíz

eperandum : v. g. tempore audiendi

tatié pofüit.

precedentis quam *vplm?,-

n

4

Mi(fam de pracepto vacatquis lufüi, à

Katzo Y. p. Utopus chpeccämi&nofüni!

quo tamen poteft defiftere ;. vel fedat:

Yij

(idem eft de omiffione ) fuflicitquód fit.

omno. , pravidens. fe. non evigilatu-

volitum.in füa caufa..

i

£

Katiäf

wgf/

De Vitiis d Petcatd;

E

iv rl

Ratio 2.p. Tanta eft malitia, v. g. ut

Contr4.

Omiffio vel: a&us tantün»

Qu

unum, vel duo , quanta eft libertas ,

habet de culpa, quantam de libertate::

f quipg;

tec lag

quia hzc eft radix moralitatis , ut füprà

Sed omiffio Sacri ; in (omno vel ebrieta..

di&um eft : Sed illa opera & omiffiones

tecontingens , non eft libera in f& fzdi

quadodts

^

atv

non habent aliam libertatem , quàm

folüm incaufa. — Ergo nece(t peccatum,

fuz cau(z , ut conftat.

infe fed folàütn in cau(a..

d d)

Ergo nec ma-

litiam.

Diff, miz. Noneft libera infe, liber

HATIUIE ;7

L

J

f

.':

XXX. Oppono 1. contta R. z. & 4,

tate in eam à voluntate immediaté &

';-hgxr]emyer

*

l

J

Ad peccatum a&usle requititur volun-

dire& derivatà , C. min, ;in eam media ;

ln pruay.

tarium a&uale: Sed in omiffione tem--

T t y

té & indire&é derivatá ex cau(a, N.

pore fomni , vel altetius impotentiz,.

yyt dl

-Ad 3. K, "Theologos illam Regulany

non. adeft voluntarium actuale. Ergo

non intelligere. univetíaliter. de omni

culpab:l?(erefä'

vetutlre

nec peccatum actuale. Maj. patet ex ra-

cafu. . Uade Ang. Do&or hic q. 71. a«

tione mox data pto 2.p. R.4..

xagundi

$.ad 1. ait : Plura requiruntur ad bo--

2, Ett Regula 'Theologotum ; quód

num quàm ad malum ,. eó quód bonum:

Jb tcnügt r

illa libertas füfficiat ad bonam, quz fuf-

cohtingit ex tota integra cau(ía ,. malum:

ficit ad peccatum mortale : Sed liber-

autem ex fingularibus. defe&tibus , uc

um pecotr

tas, qua eft in ebrio , non fufficit ad bo-

Dionyf. dicitc.4. de div. nom.

Etideo:

ylerons

pum , v.g. ad meritum, ad faciendunv

peccatum poteft contingere , fivealiquis:

riculo il

votum , ad confe&ionem facramenti, ad

faciat quod non debet, five non faciendo.

vant poltz

petíolvendas horas canonic

quod debet

*

L

ad peccatum..

?so. E"rgo nec

" fed meritum: non. poteff

v i

effe , nifi aliquis faciat voluntaris quod:

debet,

Hzc ibi.

o peat H(:.

3- Ergo idem homo poteft fimnl effe

Addit his Barthol.

iet PCCC&'UP»

in gratia Gcimpeccato mortali , imó &

Medina diio.

I,. Homicidium pra vi--

in excommunicatione tna jote ,. f1 effec

tintid

fum ebrioimputati , quia tenebatur NU

annexa aGuiexterno: ; Ecclefía enim

poterat illud cavere, & non cavit: fed

folüm judicat de externis;

Prob. feq..

dicereofficium divinum & emittere vo-

u p

Ex cafu, quo quis. emifit

fagittam im:

tum:nullà ratione fcerantebrio volun-

€lericum , intendens euny

ebioint

occidere ,.

taria, . 2, Homo: qui non eft mentis:

fed , antequam Cleticus à (a

lii

gittapercu-

compos Írpenumero poteít implere

caaqud

tiatur , vereconttito: corde d

elhoc peeni-

ptzeceptum:divinum, ut ficbrius ex pre-

eccauuflc ,

tens 5 ille ratione Verz con

ttítionis eft-

cedenti volitione baptizatur , fi quis im

in gratia , & ratione occifionis Cletici

o, MP

phrenefiu lapfus à peccatis abíblvatur ;,

eítin pe

ccato mottali & escommunica-

[ du

jorem n

tus.

qis qu "

«4d. 3.-N. feq.. cüm enim voluntas:

"A. 1. dift, maj. Vel a&ualitate for-

mala fit retxactata ,. occifio illi: hominii

ali vel vírtuali, C.

sfxcpcccämi»;fï

maj. , femper forma--

quoad Deum nonimputaturg: unde eft:

liN.maj. Et fic di

R.min: N. conf,.

"

'in gratia ; & non in peccato ; excommu--

^

E

nicatus

m

b

TRACT. Iy. Éxam. 2.

X

142

micatus€

ft folüm in foro fori íeu quoad

autlafus, dum eft caufa culpabilis om-

FZ(C

miflionis Miffz,non habet. Ergo. Min,

N

Ecclefiam, non quoad Deum.

5

XXXL Quidfi quis acum ptace-

prob.

Ille a&us non ex alia radionect

N

tum , v.g. Sacrum omittat poriendo

malus, quàm quía fepugnar pracepto

w

audiendi Miffam , quod, ficut diredté

AX

actum de feindifferentem , v.g. lufum ;

vel cx obje&o bonum , v.g. ftudium,

tzcipit auditionem Sacri , ita indire&é

toT

hic actus contrahitne ex hoc fpecialem

prohibet a&us cum eo incompofïibilcs.

d

£0

malitiam , pfopter quam debetexprimi

Ergo,

in confeffione ?

Dixi , a&um »l'ndzþïe-

Ex quo

fequitut , quód quidem,i'll'b

f

ventem vel bonum.

Quia certum ett,

a&tus fitinordinatus, & quód cateatre

[

&itudine (adiofitatis, uui & debità cit-

Wt

q: od fi a&us ex obje&o fit malus , v.g.

furtum tempore audiendi Sacri commif-

cumftantia, a tamen illa inordipatio

dn

fum, habeat malitiam à malitia omiffio-

non tenet fe intta matetiam & objectum

ly.

pis Sacri diltin&tam , in confeffione ne-

virtutis- ftudiofitatis , íed R eligionis,

!

ceífarió exprimendam.

cui omiffio facri adverfatur.

Similitef.

dirti

catentia re&titudinis ftudio(itatis in €o

dtni

Dico 1. $i a&tus illeomiffioni culpa-

a&u non oritur ex directa oppofitione

LOT

bili conjungatur cav[aliter , id eft , ( t

caufa & occafio omiffionis affumpta ex

cum ftudiofitate , fed ex indire&a op.

lst

if

intentione ut per eum impediatur im-

pofitione cum precepto & virtute Re-

ligionis.' Ex eodem capite oritut d

pletio pracepti , ut fi quis ex affc&tu

Nfg

deambulandiin campo, deambulettunc;

non otfituc carentia debitze citcumftan-

Wi

i

uando Sacrum eftaudiendum : adtus

tiz , v. g. temporis.

Dico 2 Si «&usille , v.g. ftudium ad

(ire

€o ipfoeftmalus. 2. Malitiatamen non

eítdiftin&aa malitia omiffionis , quam

omiffionem folüm fe habeat concomi-

Wte

Wt

caufat,nec actus eft neceffarió exprimen-

n

tanter feu per accidens , id eft , non ex-

dusin covfeffione.

di&o affe&u velintentione,nullam exite

M

,

- Ratio 1. P. Quod eft formaliter vel

demalitiam contrahit.

:

Ratio. 'Tum quia nec formaliter ne&.

1

l

L

virtualiter. caufa mali feu omiffionis

eccaminofz , eft peccamino(um £. Sed

virtualiter eft cauía omiffionis , qui

[

h:bet. per fe accidens ad illam, Tum

ille a&us eft caufa, &c. omiffionis , &c.

d

Étgo.

etiam, quia ,licet Mitlam impediat matte

Ratio 2.p. 'Tum quianon eft praxis

tialiter & phyfict , quia fe non compa-

lii

Tiin

fidelium , quód de illo a&u vel causá

tiupntur , non tamen formaliter & mo-

ralitet., quia moraliter fequitur ex vl

Ito.

omiffionis, v. g. lufu, ftudio, otio, fpe-

cialiter fe accuíent.

"i um etiam , quia

alterius mali o&us feupropofiti , & "

præcf

nova & diftinctamalitia non oritur nifi

que:etur fine ftudio.

ftdm

: QUZERO VII. Unde de

fum'iiur di«

&tnnb(

ex nová oppo(xtione cutn diftindá vir-

tute & przecepto: Sed hanc actus ex ob.

R

torum ?

finctio (eu pluralitas numcïic? pecc-

j«&obonus vel indiferens, v. g &udium

y, l

EE

s

De Vitis d* Penatk.

143

s non à

XX)&II. w. . Probabilià

fus e& , quód plures a&us phyfice. di-

fredpdl

taceptis, fed ab objectis, numeto & ad-

ftin&ti fint unicum numero peccatum ,

ubet b

zquate diftin&is.

fi habeant inter fe moralem unitatem,

) ex af t

Ratio. . Peccata fpecie diverfificantur

connexionem feu fubordinationem. ,

'epugngr p

ut pecifica diverfitate obje&orum , ut

tendendo ad eundem finem feu obje-

H

uod, ( d

apte probatum eft, — Ergo etíam nume-

&um adzquatum

.

econtra fi-unus

Sactl ais

ro multiplicantur ex numetica eotun-

phyíice actus verfetur ciéca pluta obje.

Prob.

o irongl

dem diverfitate ingenete moris,

&a; ejusdem quidem tationis , qua ta-

conf, A&us humanus, uti eft peccatum,

men inter fe di&am moralem unitatem ,

ficut ex ratione fuà fpecifica refpicitob-

connexionemve non habent , habet tot

quöd uniä:s

uO0 Q

je&um lecundüm fpeciem fumptum ,

malitias numero diftin&as : quot. funt

ita ex ratione individuali refpicit obje-

Exemplum utriusque patebit

s t d ao

objecta,

n i inds

&um in effz moris numetice fumptum.

ex dicendis, nim, tum in pluribus acti-

3

tetum d

Ergo.

bus, v.g. ofculis , ta&ibus, &c. in or-

, li N

Oppozo. Juxta ant& di&ta, formalis

dine ad-unam copu!am fornicariam t

f Y

diveríitas przceptotum futhcit , ut exin-

tum in eo, quicodem i&tu fclope:i plu-

fb

de peccata fpecie d'ftinguantur.

Ergo

fes occidit,

direda o

etiam diyerfitas nomerica preceptorum

Declaratur 2. pet cxempla. Primum

f.ffcit, ut cxinde peccata diftinguan-

esi : Qui cum conícientiá reccati mor-

d ex iil

pro & viti

tut.

talis ( puta; de quo contríitionem antea

| apie o

Negatur eonf. Difparitas eft, Quia,

non elicuit ) plurium hominum con-

utdi&um eft , quando pracepta fünt for-

d (

fefTiones excepit , tenetur , duantüm

maliter diverfa , femper adetft fpecifica,

poteft ( ut probabilius & tutius docent

diverfitas motivi & objedti, feu rei prze-

Thomife ) explicare numerum pet-

o f

s hb

ceptz ; quando veró pracepta folümn

fonarum , quas abfolvit , füuntque com-

mater'aliter differunt, non adeft nume-

miffa tot facriegia ,. quor abfolutiones

7hid d

rica diverfitas objccti feu rei ptzceptz ,

in eo rpeccati (tatu datz funt.

Ratic,

tione; ,

Vide infrà

fed tantüm pracipientis.

Quia hic nulla appatet unio moralis,

Trad.10 Exam.3.n.3 1 R.4, de Miffain

€ó quód cujusvis peenitentis abfolutio

gec f

die fcfto audienda ex voto.

fitintegrum & completum Sacramen-

Ona,mnnü !

Declaratur 1. data zefolutio. Senfüs

tum

j

T ad jf

eft i. Quód peccatum poffit efe :dem

WFW

d oni po.;ef?, qnód adfit unitas mota-

namero , lic&t fit prohibitum praceptis

lis, in eo fita , quód Copfeífirius omnes

u

f

D]

pumero diftndis , ut idem jejunium

f

T

tempore.

audiat eádem intentionve ; fine, loco;

1

pro eodem diepoteft ptzcipi pluribus

jier

przceptis numetotantümd (tin&s, ex

Verüm hzc in prefenti ad moralem

f'upwpol J

eodem motivo v. g. temperantia proce-

unitatem non fufficiunt , ( ex parte ob-.

dentibus, cujus transgreffio fit unicum

uia.

if

je& nulla fit moralis conpexio,

Unde

u

obari ,.

numero pcccafum e gravius, a. Sen-

alids eodem argumento goifet pt

j numdlü

: quód

Ea

TRACT. ]V. Exal. 5.

quod Sacérdos eádem no&te Nativitatis

cariam przcedentibus ; nodó inter lios

Y

Domini eodem fine , intentione , loco,

ht

actus & copulam ipfam nonlon

ga interf

i& con:inuo tempore in.peccato fnort.

cedat mota,

a

legeret ttes Mitfas , folüm committeret

An veró hoc etiam extendendum fit

wl

unum peccazum.

Item quód qui eo-

adta&turr, ofcula & amplexus , imme-

!b

dem fine, loco , & tempore injuílé oc-

diate copulam: íü

hfs

tes: 3

variant

L-;uf.iïlïä,'!ï

j

cideret plutes homines , aut qui eádem

Do&otes :'aliqui enim putant , eos

M

nocte,loco,fine , cum.eadem faeminá (z-

a&us effe nova peccata , adeóque in

u

db

jius pc-cca-:et 5 folüm unum committeret

confeffione eífe explicandos. — Ratio:

hi

peccatum 5 quod non debet 'admi;ti.

nem dant , quiatalesactus fübíequentes

Ergo-

funt ptincipia alterius copulr, Ergo

J

l

j

Secundum exemplum. 'Qui unoactu

efficiunt novum peccatum.

Et hoc

feu i&tu plures occidit, infamavit , aut

di

quidem e& tutius pro confeffionis inte-

quovis modo lefit, tot commifit pecca-

gritate, Verüm probabilius eft oppo-

hr

fitum.

t2 , feuin uno peccati a&u tothabet ma-

Ratio. Quiaillitictusvel adus

l

t

litias numero moraliter diftin&tas, quot

.

fünt complementum copula habita , fi-

funt' perfonz lefz

.

quarum ptoinde

cutaétus 1ll

aiii

An3

ia

pracedentes funt ejusini-

numerum debet. in confeffiene cxpri-

tium.

Ergo ficut hi non func necelfi-

W

j

M

fitor

inete,

rio confitendi , ita nec illi.

Ratie. Quia funt obje&a numeto

!

Hoc tamen intelligo de illis atibus,

4notalitet adzquatä diftincta * nullam

qui immediaté copulam fequuntut; fi

Wt

intet fe connexionem aut dependen-

enim notabilis mora. intercedat , aüt

i

tiam moralem habentia , fcil. perfonz

fiantcum intentionenovz copulz , non

nego effe novum peccatum. Quodidem

fi

lx(z. ta :pgobabilius & tutius Tho-

qmifa.

dico , f1 forté a&us principalis non fe-

l

D

3. A&us minüs principales feu cit-

queretut,

Idem eft de actibus non ha-

«umftantie communiter concomitantes

Wn

bentibus aliquam connexionem. cum

vel-precedentes a&um principalem ,

effe&u principali ,'ut fi quis ad peccan-

h

[

€um eo unum numero peccatum confti-

dum cum aliquá , faerit ufus fpeciall

tuunt, nec funt neceffarió explicandi in

quadam aite vel potione ; nam tuncelt

confeffione ; juxta fententiam propabi-

fpeciale peccatum ,

fpecialiterin copfef-.

liotem,; etfinon tutiorem.

fione explicandum.

no-

(t

Ratío, Quia omnes illi a&us, etfifint

4: Siquis un$ voluntate peccamíi

mortalitet mali, quia tamen ad actum

[

sà,uno irz impetu., circa idem obje-

principalem ordinantur , eique con-

&um feu petíonam , & intra eandem

Qu

Àfe

junguntur ( utfuppono ) ob moralem

fpeciem, feu plutes cjusdem fpeciei blas-

unitatem cum €o unum conftituunt

Ti

phemias aut contumelias , vel citca ear-

peccatutn,

Et ita res fe habet intadti-

Ul&c

dem rem plura juramenta tcpetetet , ef

j

bus,amplexibus, ofculis;copulam forni-

fet unicum peccatum, nec horum actu-

um

ER

ïfï//

-

De 71'::'12 e» Peceatá.

34j

; ib

ug::numerus neceffarió effetin confe(- — &ationem moto(àm pxau'lö anté v

olan-

o ngi

fione exprimendus , ob ratíonem antà

tarí& derelictam redeas , duo peccata

datam. Secus eft, (i fieret cum reflexio-

committis : fecus, fieam dereliqueris

tie füper fingulos a&us.

ex aliqua diflra&ioneindeliberatá. Hinc

ï

$- Si quis haberet voluntatem non

fieti poteft , quód homo eodem die , vo-

M

d

ä

jej inandi totá Quadragefimá,non fo!üm

luntatem interrumpendo ac renovando,

iffl

]

unum , fed plurima committeret pec-

committat mille peccata odii , intetnas

a:t:

,l A0

cata 5 adeóque non fatisfaceret, dicen-

infidelitatis feu hzrefis , morofz dele-

l

do , habui voluntatem non jejunandis

n

&ationis,&&c. 4. Quando actus nul-

AU UOAT

fed debet addere , totà Quadragefimi :

lamad invicem dicunt fübordipnationem

L

st euput

quia una jejunii omiffio cum altera non

vel dependentiam , ut patet ex di&is

Q P

habet moralem connexionem.

Idem

anté in exemplo tertie.

f. Quando

contefnnt

elt de faemina quz habuit voluntatem

inter plures a&us , nullo voluntatis c£-

bab:liïs d

plutibus fe. proftituendi.

fe&u intet fe connexos tantum tempo-

I

il

ii

L

XXXIlIL , 2. ad Q. 7. Deccata

ris intercedit , utprudentum judicio cen-

opuleti

tam interna quàm externa diftinguun-

feantur difcontinuari :

*

actaum enim

xntesftt4

tut ac mültiplicantur numero(dt volun»fex difcontinuatio in genere moris non fit

pon ftnty

tate peccandi moraliter intertupta , aut

fenovata,

nem.

per quamlibet phy(icam interruptio-

li

Sicut fi fub Mif2 fiat concio ,

Rati, Quia tunc tollitur. moralis

jdeillis a

non ideo diciturintcrrumpi; nec prans

unitas adtuum & obje&torum;

dium , fifubeo legantur nova , autaliz

n fequuti

literz.

iercedi

- Dicmibi : Quomodo cognofcis,quod

voluntas. moraliter cenfeatur

w copüïl«

in tcrf-

QU ER O VIII. Undedefumitur

rupta?

qum Qu

e(lentialis & primaria quantitas feu gra-

vipcipis d

Hoc cogzofco ex eo, quód a&tus vo-

vitas , zqualitas , ac inzqualitas pecca-

luntatis nec formaliter in fe, nec vir-

torum ?

*

;

je d ibon t

tualiter. in aliquo füo effe&u , necin

XXXIV. x;, Abob

X

)nnex'ioncïv; !

prudenti hominum atbittio feu morali-

jectis. Itng. Tho;

hic q. 73. a.3.

fqus:

ter pcríeve et.

Katio. Peccatum ab eo habet fuam

yerit

Sed und: boc coguofcis ?

gtavitatem effentialem , à quo haber

ne; n;m [L'

ciajid

Hec cormofco ex diverfis Regulis.

fuam differentiam fpecificam : Sed , ut

Quarum prima e3£, fiplures actus fuc-

probatum eftantea ad Q. $. hanc habet

ceílivé ponantur circa pluta objc&ta

abobjedo. Ereo , &c,

i

completé & toulitet diftin&ta, ut (5, poft-

drau if

Declaratur cüm S. D. loco cit. dicen-

quam furatuses àJoanne, fureris , vel

te : Ratio ordinat omnia in agibilibus

gint

intendas futati à Philippo,

2. Siho-

exíine, & ideo quantó peccatum cona

nf

to priorem voluntatem tevocet ac re-

tingit ín a&ibushumanis ex altiori fine,

i 16j Vfl (II'G-'

tra&et per poenitentiam, | 5.Deliberat?

tantó peccatum eft gravius : objeta

u

æelTafxxdo— ab aliquo a&u , utfiad dele-

autem a&tuum funtfines eorum ; & ideo

d

T

| fecun-

ss

".

m

146

TRACT. IF. Exapi, 2.

fecundàm diverfitatem obje&torum at-

$i exemplum: : Furtum ex genete fuo

M

tenditur diverfitas gravitatis in peccatis.

eft levius homicidio , & tamen futari

i

Sicut patet , quód res exteriores ordi-

eratium publicum , vel frumentum,

Qu

nantur ad hominem ficut ad finem , ho-

quod fervatur ad. neceffariam fuftenta-

m

i

ao autem otdipetur ulteriüs in Deum,

tionem Keip. in individuo eft gravius

ficut in finem.

Unde peccatum , quod

peccatum , quàm occidere hominem

eft citca ipfam fübftantiam hominis , fi-

plebeium. Item occidere homines gta-

[

cut homicidium , eft gravius peccato,

vius peccatum eft , quàm unum perju-

i

uod eftcirca tes extetiores, ficut fur-

rium , licét hoc fit gravius ex

h

.

patte ob.

tum

*

& adhuc eft gravius peccatum ,

je&t.

uod INB.

u(j

Q

quod immediaté contra Deum commit-

—

..QUAERO IX, Eftne peccatum có

titur, ficut infidel'tas, blafphemia, &

gravius effentialitet. & fecandüm fpe.

y

hüjusmodi.

Et in otdinequorumlibet

ciem, quó pra'ftantiori virtuti oppont-

d

tur ?

d

)

horum peccatorum , unum peccatum

€ft gravius alteto , fecumdüm quod eft

XXXV. z.affir. cum 8

: Thö. hicq.

circa aliquid principalius,vel minüs prin-

23:8 4

[7

Hzc S.D.

Cipale,

Katio. Quia fuprà probatum eft ;

i

Hinc inter peccata,- quz funt imme-

quód gravitas clTentialis defumatur ab

j

[

diatécontra Deum , odium Dei gtavius

obje&o : Sed quà praftantiori virtuti

eft,quám ipfidelitas vel blafphemia : quia

opponitur péccatum, eà gravius & ta-

l

objedum odii Dei eft ipfe Deus in fe

tioni magis repugnans habet obje&um, -

i

ipío, qualitet non eft obje&um aliorum

Ergo. Min. prob, Quó praftantior eft

W

peccatorum,

Iteminter peccata noftra

virtus , €ó dignius & rationi cenfot-

ji

fubftantiam hominis homicidium gra-

mius obje&tum habet.

Ergo peccatum

D)

viuseft quàmmutilatio, ^ Inter pecca-

ei oppofitum habet obje&um eó magis

X

ta circa res exteriores adulterium . eft

difforme tationi,

D

gravius peccatum quàm furtum , cüm

Ex quo fequitur , quöd Idololattia &-

habeat pto obje&to rem alteti/ magis

odium Dei fint peccata graviora homie

conjunctam , fcil. ejus uxorem : fimplex

cidio.

l

veró furtum pro obje&to habet res magis

Citca hanc S. Thomz do&ttinam in-

1

fepatatas.

tetpretes Difcipuli ejus nonnullas po-

iNota tamen , quód , licét verum fit,

nunt conditiones.

Eft enim vera ex

[

quod malitia fpecificaexgraviori & ra-

generefuo , & cateris patibus. — Prm4

p

tioni magis ditlono objeto fit ex genete

conditio e? , ut intelligatur de oppofitio-

fuo majoreà , que fumitur ex obje&to

ne fecundüm obje&um primarium &

t

minusgravi, in individuo tamen con-

principale talis virtutis.

Nam odium

(

"

tingere potuit , quód ex adjun&is cit-

proximi opponitur przftantiffimz vir-.

li

]

cunftantis peccatum ex obje&to gra-

tuti, Ícil. charitati , & tamen non eft -

|]

vius, fiat in exercitiolevius, & econtta.

imó

ïfi"lu:

omnium- peccatorumgráviffimum,

non

)

De Vit' c» Peccatu.

147

Vg

non €(t gravius hatefi , qua opponitur

funt,quàm cztera peccata, czterís pa-

X tmai:

fidei , quam chatitasantecellit. — Rar7o.

ribus. -Cujus

d franes

Quia odium proximi opponitur charita-

Fatio ttiple& pote(t a

ffignari. | Prl-

itiam f

ti , folüm ut tendit in oquäum fecun-

maquidem ex parte fübjedi , nam pec-

datium,

ito d

cata fpiritualia pertinent ad fpiritum ,

dere h

Setunda condítio eft..— Ut oppofitio

cujus eft converti ad Deum, & ab eo

t ho

cum virta:é inferiori non includat fimul

avetti ; péccata veró carpalia confüm-

( Qu

oppoliionem cum vittute. fuperiori,

mantur in dele&atione carnalis appeti-

Hincadulterium, quod opponitur cafti-

tus; ad quem ptincipaliter pertinet, ad

us x ïu"x'

Et ideo

tati , qua eft virtus ignobilior juftitiá,

bonum corporale converti.

peccatum earpale, in quantum. hujus-

ne pacctt

cui opponitur furtum , non inde fit le-

fecondir.

vius peccatum, imó eft gravius , quiaiu-

modi, habet plus de convetfione , pro-

|vituti o

cludit oppofitione

q'] cum u:raq;xþ illa

pter quod etiam eft majoris adhzrfioniss

^yittute.

fed peccatum fpirituale habet plus de

msTio.

Tertia. Peccata venialia contra prz-

averfione , ex qua procedit ratio culpa.

ftantiorem vittatem commiffa indubi&

Et ideo peccatum fpitituale, in quantum

hujusmodi , ct majotis culpa.

probitt

funtleviora mortalibus contra virtutem

is delürz:

ignobiliorem commiffis,

Secunda Ratio poteft fumi ex pärte

lantior Y

5 Ob citcumftantiam nocumenti

ejus in quem peccatur, nam peccatum

carnale ,in quantum hujusmodi, efin

i a

infignitet notabilis ; peccatum ignobi-

corpus proprium , quod eft minüs dili-

« oj

liori virtati oppofitum poteft. eíle gra-

| gæ&mït!

vius,. Sic homicidium,quod oppopi:ut

geudum fecundüm ordinem charitatis,

quam Deus & ptoximus, in quos pecca-

mon

juftitiz, eft gravius peccatum , quàm

tur per peccata fpiritualia.

E[go p

omiífio Mi([z przceptz , quz eftcontra

vittutem Religionis , — praftantiorem

Jertia Ratio potet fumi cx parfe mo-

jcäumtöd

tivi , quia quanto eft graviusimpulfi-

iu&üiä.

vum ad peccandum, tanto homo minüs

&d ol

QU ERO X. Peccata fpiritualia (fu-

prà inhoc Exam.n. 2 1. defcripta ) funt-

peccat , peccata autem carnalia habent

| gm*ioräïf

vebementius impul(ivum , id eft , ipfam

ne graviora carnalibus ?-

concupifcentiam carnis , nobisinnatam,

PT

— XXXVI. y. cümS$, Tho.a, $.dicen-

Hzc S. D. Ergo.

te: Peccatafpiritualia funt majoris cul-

Notat hic noftet Contenfon dicecs:

i «inn

pz; quàm catnalia,

Non ita pridem ajebat fapiens Przlatus,

ais ^

Declarat & ptobat hoc S. D. ibid, di-

dolere fe plurimüm, quód in Commu-

uc i

cens : Non eltficintelligendum, quafi

nitatibus laxioris difciplinz adverriffet

ff

qni

quodlibet peccatum fpirituale fit majo-

peccata bomiuum , in aliis ftrictiorem

, MT

ris culpz quolibet peccato carnali , fed

fotis vitam profitentibus , peccata da-

d

quia : confideratà hác folà differentiá

monum ,id eft, fpiritualia , invidiam,

rumt Y

fpititualitatis & carnalitadis , Braviora

füperbiam , ambitionem, &c. & alia,

z

qu&

ravimm"mf

-

— d

;TR'AC'Z IV buem. £.

i 48

«uz Scotus vocat hwewrias (piritta-

ad fornicandum , infert m-o'cu—mentu'm-

ul

li.

Jes.

. his, qua funt feminata in agro , fcienter,

licét non animo nocendi, & fic etiam

1

QUAERO XI. Aggravatutne pecca-

tatio

tum ex citcumftantia? vel exmajori no-

quantitas nocumenti aggravat pecca.

viti

cumento , quod infert?

tum , fed indiredte, in quantum fcil, ex

XXXVIL z.1.cum S. Tho. híc art.

voluntate multüm inclinatà ad peccan-

lo

. affirm.de circumftantia, quód nim.

dum procedit, quód aliquis non ptatet-

mittat facere damnum fibi vel alii , quod

Thl«

peccatum aggravet , vel effentialiter , fi

[r

illud transferat in aliam fpeciem 5. vel

fimpliciter non vellet.

Quandoque au-

1in

accidentaliter, nim. intra eandem fpe-

tem nocumentum nec eft pravifum nec

ciem.

Sed de hoc fufficienter atum

intentum , & tunc fi peraccidens (eha-

myk

hi

eft fuprä TiX . Duma.mn2j.«

beatad peccatum , non aggravat pecca-

tum diredté , fed propter negligentiam

üd

feqq.

tll

*&. 2, cum .T ho, a.$. Poteft eífen-

confiderandi nocumenta , quz confequi

tl

tialis gravitas peccati augeri ex majoti

poffent , imputantur homini ad penam

nocumento , quod proximo infertur ,

mala, qua eveniunt przter ejusjintelt-

[

füt,

five in bonis fortunz ,. que funt ex-

tionem, fi dabat operam reiiillicita. $i

terna , five in.bonis animi five cor-

veró nocumentum per fe fequatur ex

od

!

poris.

ac&tupeccati, lic&t non fic intentum, nec

*

*

m

Ratio.Quia pet majus damnum,quod

previfum , dire&té peccatum aggravat

proximo infértur , actus peccati intet-

quia quzcunque per fe confequuntur ad

LY

Q

dum trahitur ad fpeciemíeandali , vel

peccatum , pertinent quodammodo ad

injuttitiz, nim. futti vel dettactionis,&c,

ipfam peccati fpeciem , puta, fialiquis

t

12 ]

Ergo tunc variatur obje&um, abobje-

publice fornicetur, fequitur fcandalum

Ü

&oautem delumitur eravitas effentialis,

plurimorum , quod quamvis ipfe non

utQ.8. probatum eft. — Ergo,

intendat , nec forté pravideat, ditedé

i

V

Declarat hoc $, D. dicens : Nocu-

per hoc aggravatur peccatum. HacS D,

mentum ttipliciter fe habere poteft ad

Vide inftà Tract. 8. de Keftit. Exam.6,

peccatum.

Quandoque enim nocu-

de culpa requifita ad obligationem reftie

tuendi ,n. 12.4.

i,s

mentum , quod provenit ex peccato, eft

przvifum & intentum, ficut càm aliquis

Exhis Colligitur , quód (zpe contin-

k

aliquid operaiur animo nocendi alreri ,

gat aliquid efle intentum ex parteope-

ut hemicida vel fur ,. & tunc directé

"ris, licét non intendatur ex patte opte

p«

prim,

quantitas nocumenti adauget gravita-

rantis, fi nim. operi neceífarió annee

z

?

tem peccati , quia tunc nocumentum

é&acur.

L

per fe eft obje&tum peccati. Quandoque

XXXVIII. Oppono 1. Ergograviä&

Mij

Qu

autem nocumentum eft previfum , fed

peccat , qui mulierem feducit adforni-

non intentum, ficut cum aliquis tranfi-

candum, quàm fiillam occidat ; obgta-

li |

IHM

ensperagrum, ut compendiofis vadat

viusnocumentum , utpote in vita fpiri-

tu

P

De Fitis c Ptc?am.

149

[et totme

tuali (que melior eft co

tporali ) illa-

proximus, quidquid enim facimus , pro

i

idnagofie

tum.

pter aliquid horum facimus , quamvis

edi, &t

2. Chtiftus previdebat ex fua pradi-

etiam horum.trium unum íub altero

catione & mitaculis futura Judzorum

ordinetut.

Potcf igitur ex parte ho-

aggmvat P

D quantuni

vatia peccata , v.g. bla(phemias, detra-

rum trium confiderari majot & minot

&iones,&c. & tamen non defiftebat.

dimad a

gravitas in peccato , fecundüm conditios

Ad 1. N.illatum. Difparitatem da« S.

nem períonz in quam peccatur. Primó

diqistgz

vibivi d

"Fho. hic ad 3. dicens: Primo, Homi-

quidem ex parte Dei , cuitantó magis

- Qudg:

cida intendit dite&é nocumentum pro-

aliquis homo conjungitur , quantó eft

ximi , fornicater autem , qui provocat

virtuofior, vel Deo facratior , & ideo

& c&prxvifug:

iperacridcmkï

mulierem , nonintenditnocumentum,

injuria , tali perfonz illatà, mazis re-

fed dele&ationem, — Secuzdo. . Homici-

dundatin Deum , fecundüm illud Zach.

on ag

I

da eft per (e & fufficiens caufa corpo-

2,

ui vos tetigerit , tangit pupillam

p d

ts quz Qu

ralis mortis , fpititualis autem- mortis

oculimei. . Unde peccatum fit gravius

nullus poteft alteri effe caufa per fe fu£-

ex hoc,quód peccatut in perfonam ma-

homiiape

T

ficiens : quia nullus fpiritualiter mo-

gis Deo conjunQam , vel ratione virtu-

tis, vel ratione officii.

nqn sl

titut , nift propria voluntate peccando.

Hacibi,

Ex parte etiam íui ipfi manifeftam

e fe l

nhap innen

44d 2. R. quàód peccata Judzorum

eft , quód tantó aliquis graviüs peccat,

non fequebantur ex przd catione Chri-

catum àpi

quantó aliquis. magis in conjuncdtam

fti, fed ex propriá eorum malitiá.

Si-

perfonam , feu naturali neceffitudine,

confeqqutt

cutex folà petulantiá lafcivi Juvenis ori-

feu beneficiis, feu quäcunque conjug-

uodzmmüf?

tut , filabaturinturpem amorem puel-

&ione peccavetit

.

*

quia videtur in fe

h ?um" üü?

lx honefté juxta ftatum fuum fe ornan-

ipfum magis peccare, & protanto gra-

quitut 49

tis,

"m

viüs pezcat , fecundüm illud Ecclef. r4,

QUARO XII. Aggravaturne pec-

Qui fibinequam eft;cui bonus?

d

&ï!"

catum ex conditione

Ex parte veró proximi tantó gravils

cam P

peccatur ?

pcrfogæ in quam

peccatur, quantó peccatum plurestan-

deRcüi[.EIii

OXXXIXox. afiitzb,cum S.Tho. híc

git.

Etideo peccatum , quod fit in per-

jj

3,9. Ubihoc üic

fonam publicam , puta , Regem vel

Declarar $ probat. Perfona,in quam

Principem , qui gerit perfonam totius

quöd gt

peccatur ef quodammodo objectum

mulritudinis, eftgravius quám pecca-

un p

peccati ; d &um eftautem fuprà , quód

tum , quod committitur contra perío-

aur a

prima gravitas peccati aitenditur ex

nam privatam,

Unde fpecialiter dici-

"

patte obje&i , exquo quidem tantó at-

tur Exod, 22.

Principi populi tui non

tenditur major gravitas in peccato ,

maledices.

Et fimiliter injutia, qua

ph E!nggï

quantó objectum ejus eft principalior fi-

fit alicui famofz petfonz , videtur effe

n(educus :

nis. Finesautem principales humano-

gravior ex hoc , quódin fcandalum &

05

noct il

[

rumacuum funt , Deus ipíe .homo, &

in tribulationem plurimotum redun-

o

z

44

dat.

[POIC j

s

$9

fRACI IF. Éxam. 2.

elit

dat. HacS. D. Quiex ultimis verbis

tertius contra j:ftitiam tantüm , quame

fiis

jbidem infert , quód Deusfi graviüs

vis, inquam, ex genere fuo graviora fint,

in individuo tamen gravius peccatum

qoun

unit eum , qui contra exccllentiores

crfonas peccat , exinde tamen non di-

eít occidere Patrem aut Matrem quàm

figis

$«

caturacceptorper/onarum , punit enim

Sacerdotem aut virum [an&tum, có quüd

juxta S. T ho, 2..2. q. 26.a. 7. & 8 ho-

D

ob rationem ultimis verbis infinua-

tane

Á

mo teneatur magis ex charitste d;ligere

Wt ,

Similiter etiátn ratione al-

Declaratur ulteri: pet exempla Oc-

parentes,

dupt

qu

cifio Sacerdotis eft gravior quàm Dia-

terius circumftantiz poteft eKe gravius

N

Hortibilius ef occidere Patrem

peccatum , occidere Regem,quàm pa-

Y

coni.

dj

vel Matrem , quàm alios.

Gravius eft

rentem ,. fi nim, ex vita Regis pendeat

ht

pcrcuteïe

Magifttum , quàm condifci-

falus Reip.quia occidendo Regem , o

ciderentur muli,& ipía Resp, patere:

j/

palum ; Do&torem, quàm tufticum;

li i

tur. Eadem de cauía potcft in indivi-

Principem ; quäm fübditum: imó pet-

p

cuffio, quz refpe&u hominis vulgatis

duo majus eífe peccatum occidere $-

Wü,w

effet venialis ; f1 fiat Principi , poteft eífe

cerdotem quàm parentem , ft nim, &

vita Sacerdotis pendeat vita fpiritualis

d

mortalis

Quoad nccumentum, quod

V

multorum.

Nequit ergo hic certa fla-

quis fibiipfi anfert , ait S. D. ad 2.

Á

i quis fibupfi infert in bis qua [ubfust

tui Regula , fed attenuis omnibus cit-

Ó

cumftantiis prudenter. menfuranda «l

i

dom :niwpropria voluntatis ,[icut in vebus

lvj

T

de peccato , quam

peccatorum gravztas.

poleffis ; babet qminus

Wt

T.

Sed in hzi qua non

QUJE RO XIHL : Aggravaturne

E

f alteri infera

:

n

ubdusutur domi

u1 voluntatis , fictt fant

peccatum ex magnitudine perfona pec

L

cantis?

nazumlmïäjþiritualialmm , €& gra-

TOf

XL. g. Affr. cum $. Thoma hica

viws peccatum , mcumentum frbi ipria-

Aty

ferre: gmw'fïts enim peccat , qui occidi

10.fic di(currente: Duplex eft pecc'amm:

quoddsm ex fubrepuone provenitns

(

feipfum» quáam quialterum.

propter infirmitatem humana patura;&

l

h

Not. quód quamvis ex parte objedii

[

fcu ex gencre fuo gravius fit peccatum,

tale peccatum minüs imputatut ei, qui

—

Wi

qu

bd fit in petfopam Deo magis con-

eft major in vittute , eo quód minüs

J M

negligit hujusmodi peccata reptimete ,

jun

&am , v. g. occidere Sacerdotem ,

uàm quod fit in perfonam — peccanti

qu£ tamen omnino fübterfugere ivfite

1

mitas humana nom finitzalia vero pete

fl

copjun

ü

éHiorem , v. g. occidere paren-

cata funt ex deliberatione proc'edentia,

lin,

tem ;

& gravius fit , interficere paren-

l

& ifla peccata tartó magis alicui impu

tem quam Regem * quia primus pec-

if

cat contra pra Bantiorem virtutem, fcil.

tantur, quantó majot eft. F-thOCPO"ïü

D

crile-

Religionen; & peccat peccato f

effe propter quatuor.

V

s contfa j ietatem ,. & ju-

Primb quidem , quia faciliüs poffunt

gii ; fecundu

W

üiiam , qo& funt minores virtutes:

tefiftere peccato majotes , puta , quiaere

cedunt

,

*

De Vitis &" Peccatis."

I$l

rratio'nalem.

t taniüm,q;

"eedunf in fcientia & virtute. Unde Do-

cati effe ipfatm cteatütam

tlogui.

.minus dicit Luc. 12. quód fetvus fciens

Dixi 2. peccata nonphyfice Jumpti. Cet-

tumenim eft , quód ipíe actas phyfieus

rvits p

voluntatem Domini fui & non fa;icns,

at Ma&rea;

plagis vapulabit multis.

peccati fübje&tetur in potentiis acmem-

méndunga

Secundó propter ingtatitudinem, quia

btis externis , v, g. impudicus tactus

omne bonum, quo aliquis magnifica-

in manu, velalia corporisparte, afpe-

] 1647 &2

x chattt

tur , eft Dei bencficium , cui homo fit

&us in oculo , &c.

Quzftio ergo eft

de formali tatione malitiz ac deformi-

- m t

ingratus peccando , & quantüm ad hoc

qualibet majoritas, etiam in tempora-

tatis peccati, — Quid fit appetitus fenfi-

podi dig

ieMpgt

libus bonis , peccatum aggravat , fecun-

tivus & quomodo dividatur , vide T'ra&.

r vin gt

dàmillud Sap.6. l'otentes potenter tor-

4, Exam 1. n,4.

menta patientut.

Suppono etiam , omne peccatum de-

dendolqa

bere effe voluntarium & liberum , eft

Tirti proptet. fpecialem tepugnan-

ii

'tiam adüs peccati ad magnitudinem

enim in genere morís; juxtaS.Tho au-

i Feuü ii

perfona.

Sicut f1 Princeps juftitiam

tem in 2.d, 24. q.5. a. 2. ]bi incipit

catim d

violet, qui ponitur juftiticuftos ; & f1

genui moris , nbi primó dominium vo-

entty t

Sacerdos fornicetur , qui caítitatem

luntatis qnvenitur.

Et S. Aug. ]. 1. 2.

lt v

vovet.

Retract,c. 12. dicit: Peccatum adeó vo-

i ago t

luntarium malum est. , ut nullo modo fit

tnts ormmis

Quartà ptopter eXempluml-Gve fcan-

dalum , quia, ut Grego:rius dicit in Pa-

eccatiim , f mon frt voluntarium.

Et

«t pnehluti

Potes aurtnz

ftorali , in exemplum culpa vehemen-

Set. 12. de verb. Dom.

tet extenditur , quando pro reverentia

perdere €$ moleus , potes €. domum

'&ï. g

gradüs peccator honeratur. Adplutium

boutm autem ,quo bouus 6 , nee invitus

Qd qui

etiam notitiam perveniunt peccáta Ma-

accipis , nec invitis amittis, klispre-

miffis.

Enorum, & hominesea magis indigné

p T

ferunt.

HzcS.D,

& Probabilius:eft , quàd peccatum

uj d

* Quari hic poffet & tefolvi cum S.

formaliter fumptuiga 'non folüm fit in

fcplionf !

*Q.73.a. r. an & quomodo omnia

voluntate' , fed etiam in intelle&tu fcu

y hupis

feccata fint connexa.

Sed de hoc vide

ratione, ac in appetitu fenfitivó , non

yinpi

infà Tra&, 13. Exam,2.n.21. in R,

tamenin potentiis vel membris extet-

E j qwïl

ad 2.oppof.

nis,

Ita cum $. Tho. hic q. 74 pet 4-

T

QUARO XIV, Quodnam eft fub-

att.

— Ratio 1. Contraria (unt circa idem,

i '[me,ugü

je&um proximum peccati , non phyfice,

;

fiolt

fed moraliter füumpti ? eftne fola vo-

puta , fab

j

eQum , ut atguit S. Tho. hic

jton

luntas ? vel etiam intelle&us ? & ap-

a.2. climab eodem fübje&o fe expel-

i

petitus fenfitivus ? an membra exter-

mf

j

lant : Sedpeccatum contrariatut vittu-

1

na?

ti, Ergo ubi eft virtus , ibi potcft effe

;0(0

f

XLL Dixi in titulo, Proximum ,

peceatum, Sub/usuo : Sed juxta S.Tho-

n

;(

quia bon nego;fubjectum remctum pec-

mam j üt páter ex dictis fuprà in hoc

0 m

(üs

"Trat,

-

TRACT. 1F. Exam. 5.

132

"Tra&. Exam. n, 5. & feqq. non tantüm

tati. Item a&us intelle&us & äppeci.

V

in voluntate , fed etiam in intelle&u

tus fenfitivi ex proprià rattone poffunt

viin

pradtico , & in appetitu fenfitivo ( non

efle inordinati, Quod fic prob, Er-

[no

roneum dictamen intelle&üs deordi-

tamen in membtis externis, urpote de-

fpoticé fobje&is ) funt vere virtutes.

nans & deficiens ab ultimo fine & leg€

ipïol

Ergo & peccata.

gterná , eft a&tus inordinatus ex proprii

C

.Ratio2. JuxtaS. Tho.in eodem att.

ratione ipíius intelle&us , ut male vo-

2. Ejmdem potentiz es£ acius , cujus est

luntatem dirigentis , & radicaliter in-

gu!

diffetentis.

ltem motus fenfualitatis

Y

babitus : Sed non folümin voluntate ,

Ífed etiam in irtellectu feu ratione, ac in

[

(quia ex ptopria ratione appeuitüs fene

appetitu fenfitivo dantur habitusforma-

fitivi tenduot in. obje&um à redà ra-

Pfu

li

liter vitiofi , in intelle&u quidem infi-

tione prohibitum , & turbant judicium

delitas ; harefis, imprudentia , error ,

rationis , ejusque imperio obluáantut)

quzm

&c. ficut in eo funt virtutes eis oppofitz

etiam ex propriá ratiore fuz potentiz

a (

fcil. fides, pradentia, &c. in appeiitu

babent inordipationem quandam, qui

ls

veró ira , intemperantia ,&c, uti & op-

de cauía etiam utraque potentia indiget

li

ofiz eis virtutes , nim. marfuetudo ,

habitibus bonis, quibus adjuventurin

[ri]

Wt

temperantia, &c. fecus eft de membris

fuis a&ibus , ut promptiüs voluntatis

externis, Ergo & a&us peccaminofi

re&a imperio pareant.: fecus eft de

li,

formaliter.

membris externis, — Ergo fubfiftit dau

lT

refolutio.

w

Ratio 3. Potentia quz eft libera , &

cujus actus ex propriá ratione talis po-

Vide di&a de Regimine politico &

i

]i

tentiz. poreft effe inordinatus , poteft

defpotico fuprà in hoc Tra&, Exam. I,

?

[

elle proprium & proximum fubjedtum

Q. 3. R. 3. n. ;. inDeclarar.

j

peccati, feu formalis malitie moralis,

XLH. Oppono 1. Una numero ma*

Tl

ut arguit S,D. q.74. a, 3.

Sed inpti-

litia non poteft intrinfece fubje&ari in

p

T

mis intelle&us e& potentia faltem radi-

duabus potentiis; Sed S. Tho, hic a. I

calitet libera.

Deinde idem intellectus,

in fine corp.ait, quód peccatum fit in

t

l

uti & appetitus fenfitivus ( idem c(t de

voluntate ficut ín fübje&o. — Ergonon

aCibus) ex comimunicatione cum vo-

h

in intelle&u vel appetitu. — Maj. prob.

luntate participant ab ea formalem in-

Unitas numerica accidentis fumitur à

vrinfecam aliquam libertatem ac indi£-

fübje&o , unde juxta Thomiftasidem

ü

ferentiam , vi cujus obje&to fuo nontam

numero accidens nequit etiam divinitus

[

immobiliter adharent , quin ab ipfo pof-

effe in pluribus fuübje&is realiter diftin-

[

&is.

fint dimoveti ex voluntatis impetio , cui

Ergo.

d

2. Juxta$. Tho. r. 2. q. 2olä.3.a&u5

P

parent folüm politice, & eáinvitá fa-

peina&us fuos ptorumpunt. Hanc ve-

exieriores non habent diftin&am bont-

lif

rÓ indifferentiam non habent membra

tatem vel malitiam formalemabea , qu£

Vi

elt in actu. voluntatis : Sed actusintel-

euerms cüm defpoticé pareant volun-

ln

letus

' be Vitiis e Petcaté.

153

ICUC&US &3?:4

vus habeat qulrandam intrinfecus ]

iber-

le&üs & appetitus fenfitivi funtactus à

t citn i

voluntateexterni, Ergo malitia mora-

tatem à voluntate patticipatam.

Id t proB. '

lís non eft in intelle&u &appetitu, fed

XLHL Qx«o fundamento .bot. affe-

intellis i

iníola voluntate.

s

TA ?

vltimo frel)

Fuudamentum boc. afferendi conftat

Xdinaser n

; A 1. diftmin. r, Aliquod peccatum,

ex dictis , quz oftendunt , quód fenfua-

(s , um

C;unive:rfaliter omne , N. Quia in atti-

litas non Íit potentia puré naturalis ,

& radidiz

culis feqq. S. Tho. exprelsé dicit, quód

nullo modo rationi obediens , uti eft

otus enj

in fenfualitate & intelledu fit pecca-

vegetativa: neque obediens ad nutum,

Vote apet

tum.

2. Dato; quàd loquatut de omni

fca defpotic& aut mere ferviliter , uti

bjum ii

peccato , vult, quód fi fermo fit de ma-

membra externa obediunt rationi , &

&tj

litia totali & adzquata , v.g. harefis,

fervi Domino; .fed politicé , ficut fub-

mpcrioebluäzt

quam dixi effe in intelle&u , vel luxu-

diti patent Principi, valentes rebellate.

tiz, que eft in appetitu fenfitivo , ea

atiore lp

Et hoc lamentabilis experientia docet,

fubje&etur in intelle&u & voluntate

ynem quit

nim. nosetiam nolentes pati paffiones,

ique p

(idem eft de voluntate & appetitu ) fi-

tentati noleptes , & iraíci nolentes ,

catin fubje&is partialibus , unitas autem

ulbos lt

& non poffegaudere volentes. — Paucis

l

j

numerica accidentis non à fubje&to par-

Yompris v

tiali, fed à totali defumenda eft: fic ut

multa: Potentía qua fupetiori poteft ex

apr: dens

vi fua obedire & contradicere , habet

pars malitie intrinfecé & formaliter fit

Bo fbl

intrinfecam libertatem ,. faltem pattici«

involuntate , & pars in intelle&u vel

appetitu ; quz partiales malitiz mora-

patam : Sed, ut ex di&is patet , appeti-

egim'mg yll

tus fenfitivus poteft füperioti fcil. Ratio-

liter uniuntur , & faciunt unam tota-

ni obedire vel refiftere.

ioc Ti

Ergo.

Jedatan f

lem. 3. Dico, quód omnepeccatum

radicaliter , originative , primarió &

Acceditex S, "T ho. q. 74. a. 3,ad. r.

, U i

Si cogitativa in homine uti & remini-

principaliter fit in voluntate: in intelle-

vipfect ïukiïf&

Ícentia , ex conjun&ione ad portionem

RUE

&uautem & appetitu minis principali-

ter & (ecundario : quibus etiam libertas

hominis füperiorem habet quód difcur-

d p

rat; & fyllogifmum conficiat , uti fzepe

folàüm ineft fecundario , ut

1b]€&0: E ï

pata;inttinfecatamen,

pote Paxtici-

in nobis experimnur , etiam in fomno ,

» Ctim* "

j

-Ad 2. dift. min, Sunt a&us externi,

cut ex conjun&ione ad eandem fuperio-

mcidfü

j uf

rem hominis pattem ícil.ad rationem,

tales de quibusloquitur $. Tho. N. min.

Xü Thümi j

non deberet appetitui fenfitivo concedi

gl i

fccüs, C. min, & N.conf. . Quía S. D.

hac patticipata excellentia, nim. obedi-

[

loco cit. per a&us exteriotes intelligit

entia ad rationem & libertas?

pjrdsr jr

a&us membrorum extetnorum ; de iis

UJERO XV. Eftne appetitus fen -

enim przcisé ponitexemplum in fingu-

fitivusfeu fenfualitas ita fubjectum pec-

»0 Zlq'loyzlïï

g i

lis fcré articulis,v.g. de occifione , deam-

cati , ut omnis ejus motus in rem illici-

bulatione, &c.

;R;rmlkmï

tam fit peccatum mortale vel faltem ve-

:v

' pixijh' hzteft, quód apþcticus fenfiti-

niale ; etiam nullo voluntatis confenfu ,.

U

$

five

k

1

TRACT. IF. Exam. 3.

Áive fotmali , five interpretativq, acce-

;

feu concupifcentia f radix

(b

dente?

peccati, non

peccatum formaliter,

t

XLIV, s. Probabilior eft

;fï':ntentia

Ratio, Quia lex Dei (. cujus jugum

volan

negativa.

Quaz quoad peccatum mor-

füave eft) non obligat ad impoffibile,

fenti

tale , e& contta hareticos , certa veró

1.do

Item , in naturalibus ( feu in iis qug

apud omnes Catholicós. Quoad veniale

nobis non funt libera ) nec meremur

ljntt

eft contra nonnullos DD, etiam Tho-

necdemeremut : . Sed motus coxicupi;

tup

miíftas , nim. Cajetanum & Gonetum,

Ícentiz omnem voluntatis confenfim

npn

qui in appetku fenfitivo admittunt ali-

pravenientes vitare, eftimpoffibile, &

ton

quam formalem libertatem , & intrinfc-

Íxpe proveniunt ex caufis mer& natura-

T

«e inhetentem , participatam tamen ex

libus , ut patet in quibusdam motibus

d

conjundtione ad. voluntatem ; quz li.

carnis. Ergo non funt formaliter pec-

p

eét non fuffciat ad peccatum mortale ,

cata.

ddppt

'ajunt , bene tamen ad veniale , ita ut

Secunda pars , de veniali , etiam col-

t

motus concupifcentiz preveniens om-

ligitur ex verbis Tridentini cit. — Quia

L

nem actualem motionem & con(enfüm

ptofe&o cencupifcentia noceret renatis

ulfsa&

voluntatis , etiam interpretativum , fit

non confentientibus , íi absque nullà

la

peccatum veniale juxta illos DD. quo-

?

motione voluntatis , ejusque confenfi

tl

tum fententia ab aliiscenfuratur effe ma-

formali , virtuali ac interpretativo, in

[

£is ingeniofa quàm vera.

fenfualitate eíf&t libertas fufficiens ad

Wx& |

Prima pars de peccato mortali con-

peccatum veniale,

Unde &S. Tlo,

EuY

ftat tum ex illo Matth, 1$. ubi dicitur ,

hic q. 74.a. 2.ad r. clatiffiméait: Zs

Wt

quod z/4 coipquinant bominezá , qua de

peccatur mfi volustate , ficut promo mo-

)

«orde exeunt.

vente,alim au

Tum ex Trid.Seif. $. de

il

peccato Orig. fic definiente. Manere in

Ut 4b €a motte,

tem Potentz:li: Beccatnr , fíc-

pl

baptizatis concupifcentiam vel fomi-

tem , hzc S, Synodus fatetur & fentit,

Ratto claré colligitur ex eisx qguæk

fimf

lli)öa

*

quz cüm ad sgonem relida fit, nocere

fuppofai n, 41. ante R, — Qaiaomne.

Plkm

non confentiennbus ; & viriliter per

peccatum, etiam veniale, eft in generc

qui

gratiam Chiifti repugnantibus, non va-

moris: Sed genus moris, joxta $,T ho,

Q

- det: & hanc copcupifcentiam , quam

ibi cit, ibi incipit, ubi invenitur domi-

[

nium volantatis.

aliquando peccatum Apoftolus appel-

Item patet,nullomo-

]he

lat , S. Synodus declarat , Ecclefiam

do polfe effe peccatum ;nifi fit volunta-

h

Catholicam nüuquam intellexiffe , pec-

rium, Ergo.

VI'H [&n

catum appellati , quód veré & proprit

Hec Angelici Do&oris verba expliz

m'z:'e. 1

in renatis peccatum fit , fed quia ex pec-

cat Gonet de motione voluntatis, non

*

Tüur

£ato e& , & ad peccatum inclinat

H

f

actuali, fed faltem aptimd;—'näli: feu de

quis autem contrarium fenferit , ana-

BU

voluntate ptimó movente , nona&uftd

4

Wt

thema fi, kzc Concil Fomes ergo

potentia,

Con.

um

n d

De Ptb e» Percatä..

I$$

tl

Co&trä.

Ultró admi(sá hac Goneti

fualitate etíam effe

peceatum mortale.

explicatione, probo , quod cum ea ftet,

Ergo.

ü( Qijug

voluntatem íaltem interptetativ& con-

3. Si Ratio vigilaret, poHEt omnes

al d

fentite. Nam $. D.in 2. d. 24.q, 3. a.

s fini

motus feniualitatis impedite. Ergo (

2.docet : quód motus pracedentes va-

nonvigilet , nec im

) ntt n

pediat , illi motus

d motus t

tionem ex eo [nnt peccata , quatenus Ra-

fiunt peccata,

tiopotesi impedire €9 debet , quod Gonet

vt oj

d 1. K.. S, Thomam appctitl;i il-

non negat. 'Suéfumo : Sed voluntas

elindii

lam excellentiam & libertatis prartoga-

atl med t

non poteft ( potentiá nim, proximá , de

tivam quidem attribuere, dependenter

remota enim hic noneft quzttio, quia

ulbustan o

tamenà voluntate , & influxu ejus, Un-

aliàs etiam motus primó primi effent

delibertas, quam cumS$. Tho. in appe-

1nt fomul

peccata venialia?) voluütas;inquam,non

ditu fenfitivo admifi ut participatam ex

c(t potens , motum fenfualitatis repri-

conjunctione voluntatis , non eft talis

vetiil r

mere (ine actu formali vel interpretati-

nifi in a&u primo , qua nequit exire

lentii d (

vOo. Ergo non eft peccatum nifi adfit

in a&um fecundum ,. nifi ex con(enfa

ia notttt

talis actus.

Si enim voluntas motum

feu licentiá voluntatis ut moventis, aut

, hd

aliquem poffit cohibere , & teneatur , &

non prohibentis, vel negligentis , faltena

, cjusquc au

non cchibet , intetpretative confen

inte:pretativá.

joreprea

ti. Prafertim cüm adfit aliqua intel-

hd a. N. min.

Ád prob. diit, ant.

nas fs

le&tüs advertentia , quz negari nequit ,

Pote& eíle,. f1 adfit advertentia rationis

Unie &&

cüm

E

tuim.

voluntas non feratur in incogni-

perfecta, C. min, folàm imperfe&ta , N.

af

min, & conf. Vult ergoS. Tho,

feníual

quód in

v [ront m

XLV. Oppeno 1. S. Tho. hica, 3.

itate poffit effe peccatum folim

at r

ad 1. attribuit appetitui fenfitivo iz zobzs

veniale, fiadíit advertentia rationis (o-

r& Alit auimalibus quaudam excellen-

lümitnperfecta , non tamen ne

tiam [cil. quod natus esl obedire vatio-

gat poffe

inea eífe mortale ;

f1 adfitadvertentia

iur at

i, quantum ad boc potest effe princi-

rationis perfecta.

& s

pim athu voluntarii , 8 per cen[equens

4d 3. dift. conf, Si Ratioetiam fem;

iale,ekmä, pécé^ti. — . Ex in antt di&tis jam fzpiüs in

pet poffet vigilare, C. conf; Cüm non

,,is,j::xm,i

eo admiffa fait aliqua patticipatz liber-

femperpoffit , N.con(; Cüm enim cor-

mf

i

tatis ptafogativa, $j

bfumo : Sed potentía

pus,quod cortumpituf , aggravetani-

m at :

libera potef peccare, — Ergo,

2. S. Tho.

mam , & deprimat fenfum multa cogi-

l,lliü m V.

hic a, 4, exprefsé docet,

in feníualita:e

tantem , impoflibile in hac vita rationi

poffe. effe peccatum. ve-

eft femper ita vigilate, ut nulli concu-

nis

niale , non veró mortale : Sed ibi lo-

quitur de appetitu fen(tivo

pifcentiz motus infürgant.

4 VO'U?H[;?

precisà

fumpto,

' Ergo ineo quà talipoteft efe

Pluta de hac te dici poffent, ac meri-

?timd;mli;fz,

peccatum . veniale.

tó debetent, fed quia ad fines Philofo-

Prob, min.

j Quia

nl ,nOIli'*

phicos accedendum foret, & fpeculativa

"dependenter à voluntate po:eft i

n fen-

[

N

vatia immiícenda, prafixum moralita-

z

tis

Easare

TRACT. IF. Exam. 2.

156

tis ícopum offendere nolens , omiffis il-

Declaratur. Dixi 1. Polumtaria [eu

Ht

ii

lis , pergo- adea quz cum di&tis conne-

deliberata , utinfinuetur, dici morofam,

xionem habent, | Unde

non obmoram temporis , quo quis cogi-

pccc

]

v)

U/AZRO XVI.

Motus fen(uali-

tationi immotratur , cüm etiam in in-

d

tatis primo primi , aut fecundo prími,

flanti contingere poflit , fed propter

& dele&atio morofa quid funt? funt-

motofitatem , feu torpotem , ac negli-

|

qu

ne peccata ? prafertim confcnfusxin

gentiam voluntatis ; quz licet mali-

eam ?

N

tiam plen£ advertat , poffetque ac debe-

ij

It

XLVI. , r. Motus inordinati fe

ü:

ret motum reprimere , tnorose tamenei

T

fualitatis feu concupifcentiz funttripli-

inhzret ,in eáque fibi compiacet, Dixi

hi

ces.

Alii vocantur primó primi , fic

2. De oljetto inboneflo , (eu. te illicità,

lii

didi , quia omnem rationis adverten-

nam quód dele&atio de cogitatione rei

inhoneftz non fit femper peccatum , po-

H

tiam precedunt , & naturalitet ( feu

Tif

non liberz fed quafi ex feipfis ) in ap-

ftea dicetur, Dixi 3. 24pprebenfo tut prt-

V

petitu fenfitivo excitantur , uti fünt

fente.

Si enim de'ectatio feu compla-

fubitanei & repentini motus irz vel

centia fit dere utfütura, feu opere ma-

hi

[

carnis , &c; hi non fünt peccata , nec

lo utexequendo datà occaftone , eftgra-

iortalia , nec venialia.

vius & diftin&um peccatum , utpote

Tti

'fmv

Ratio. Quia nullo modo funt liberi.

confenfus in opus , poteftque vociti

Hinc dele&atio

l

Ita probat Ratio addu&a pro r. p. R,

dele&tatio operofa.

ad Q. 15.

morofa eft implex complacentia de ie

N

Alii motus vocantut fecundo primi,

inhoneíta, v. g. de a&tu fornicationis,

dele&abiliter reprafentato.

Vocatut

il

fic didi, quia fiunt cum aliquali & fe-

mi.plená advettentià ac " delibetatione,

fimplex , quia eft fine efficaci defiderio

u'cq

Operis,

ftmp

funtque peccata venialia.

Ratio. Quia

W

füntimperfe&t? liberi , necfiunt ex plená

XLVIL z. 3, De confenfu cam $,

advertentiá rationis,

Wi

"Tho. hicq. 74. a. 8. Confenfus in de-

Tandem alii vocantur plen& dclibe-

le&ationem przecis& de cogitatione rei

PL

rati , quibus nim, ex pravià plena ratio-

illicitze , non cft ex genere fuo , feufe-

nis advertentiá voluntas confentit.

Et

k

cundüm fe peccatum mortale , fedvd.

D

hi fi fintcirca obje&tum illicitum & lege

veniale, vel aliquando nullum, — Pottft

tamenaliunde & ex accidente ficti

f

Dei prohibitum in materiagravi , funt

PIOI-

peccata mortalia. Rarie. Quia pecca'a

tale.

&t

fpeciem & gravitatem fümunt ab objg-

z

Ratzo 1. p.

Quia defe&atio eft talisin

'[HP

Vne

&o, ut füprà probatum eft,

bonitate vel malitia quale eft objedtum

x. 2. Dele&atio morofacft volunta-

feures dequa eft. , quz fi fit quid mot-

X

tia feu deliberata complacentia de obje-

tale, eft mortalis ; fiveniale, venialis.

Wq[c q[

o aliquoinhonefto , percogitationem

Subfumo : — Sed cogitatio fecundüm fe

j

apptehenfout pratente,

non eft peccatum vel objectum mor

tale ,

fcd

—

T

De Vitin c Peccatis.

157

, J

fed interdum veniale, ut fi quis inutili-

Dice, ld colligo ez tribus, r.Sihomo

dur, d

ter de ea cogitet : 'interdum fine omni

reflextadvertat (e habere complacentiam

tis , qui qit

peccato, üt i quis utilitet cogitet de ea,

in fola cogitatione , & exprefst ci difpli-

cüm elni

v. g. ad concionandum , ad difputan-

ceat inhoneftas operis.

2, Sicogitatlo

Eroo.

"1

f , ld

dum,&c.

rei illicitz fit orta ex occafionelicitá, v.g.

ex opere medico , chirurgico, Cafüum

fporem at

Secunda pars conftat ex cafa , quo

quis cum notabili periculo confen:üsin

lectione,Confeífionum audientia , &c,

, qui lt

; ptara:

ipfum opus malum , tali cogitationi

3. Simodus dele&tabilis & attificiofus ,

immoratetut ( ut facilé fieri potcít in

quem cernis in rebus tarpibus te non

, o

materia catnis propter objecti delecta-

magisafhciat, quàm fi effetin rebus piis

j comylac:tf

autindifferentibus,

E

" Ü

bilis vchementiam , & lubricam appeü-

tis vitiatiptopenfionem ) vel cum ne-

XLIX. Esfzeomnis dele&tatio venes

ode cogimi:;

gleduejus ; ad quod fub pracepto te-

fea extta matrim. peccatum mortale, (i-

Tpet p

netur,

Abf

ve fit in appetitu fenfitivo, five (itat]in

—^*»^ 4. Delectatio morofa (feu con-

voluntate, ita ut ibi nu!la deiur parvitas

eQtado m t

*

fenfusineam ) de ipfo opereillicito, eit

materiz ?

um f

"Affirmo : Ratio, Dele&atio fenfualis-

Moccafoné

peccatum mortale , fi opus fit tale , v. g.

ornicatio; eftautem veniale,fi opusfit

venerea eft vglupcas orta in appetitu fene

eccatum !

tale, v, g. mendacium jocofum.

fitivo ex commotione fpirituam gene-

puehq

x

Hinc d

Ratio patetexdictis , quia gfavitas

rationi fetvientium , quibus fubftantia

peceati fumitur ab objecto,

feminis incale(cens refolvitur : Sed hanc

mphceati

Not,tamen quód dele&tatio deopere

voluptatem & refolutionem extta ma-

T ïumirï

adhuc dupliciter poffit fieri,

1. Ut 6t

éntato

trimon. quzrere, eft intrin(ece malum,

deopeteipfo , utin femalumeft, & fic

& pto obje&orum diverfitate eft vel

" d

femper eít mala pro. qualitate objedti.

inchoata mol'ities , vel peccatum contra

2. Utprzcisé fit de modo aliquoartifi-

x cortlit

naturam , velfornicatio, &c, Ergo.

€iofo , vel indifferente , ut fi attificiotus

D«cinde amoroperis mortalitet mali, eft

. Confet

modus ab alio in ducllo adhibitusalicui

peccatum mortale : Sed licet dele&atio

de mgftzixf

placeat , ideo prcise , ut eo poffit uti in

fiftatin fola voluntate , efttamen amor

ener li

bello jufto, deteftando injufftum , & hoc

operis mortaliter mali,

Ergo cft pecca-

; o

tum mortale.

mullumeftpeccatum, Vel, fi quis rideat

lo nHHum;

fuperingenio(a futta alicujus ; aut fuper

"42 €8 quanta advertentia. requiri-

n

geftus hominis ebrii , (ine complacentiá

tut , ut delectatio morofa fit peccatum,.

in ipfam ebrietatis vel futti malitiam ,

Idem quzro de quocunque alio pecca-

dc'xc&nioc;ï't;;

nonexcedit veniale.

to,

XLVIII. .

uomodo .

u

& ex quo potes

L. Dico r, Delibera:tio feu advet-

gt

fcite quó4 delecletis de

folac

tentia eft duplex.

Una eft plena &

6 vcniäk' vï

ogicati-ope

perfe&a, quz adeít; quando homo ad-

fnþoneüä, & nonde reipsá?,

L.

ia (ef"jj

z

vettit, non folüm ad operationem quoad, .

inte

jj

U 5

AU

as

158.

. TRACT. IV. Exam. s.

entitatem naturalem ejus , v, g. ad efum

Dei offenfam , foleatque quando tenta-

ii

carnium , fed etiam ad ejus prohibitio-

tiones oboriuntur , animum ad-Deum

diion

nem ac malitiam aut periculum transe

N

convertere , anxietatem deponat, &

grelfionis legis,

Alia eft imperfc&ta,

cenfeat , de

ic

dediffe,

plenum coprfexifunï non

qua efttunc , quando homo non plené

tony

aávettit ad malitiam atus , & hacrepe-

QUARO XVII, Que eft dodtina

gm

ritur in femi-dormientibus , femi-ebriis,

U

S.Tho.citca modum corfitendi compla-

aut magná paflione obrutis , &c. qui in-

centiam peccati,cogitationes inhoncílas

tert bonum & malum im perfedté difcer-

& motus carnis?

bi

nutnt,

W

Z ico ?. Ut aliquid in individuoim-

LEl Bs Arïgeïicus Dodctor in Opa-

jí

puteturad culpam mortalem , debet ad-

fculo 64, id ex

dnj

fuiffe plena & perfe&ta deliberatio.

tefero verba.

plicat , cujusi pülïimg—hïï

[

Ratz0,

Peccatum tmortale eft quid

qui

perfe&umin genere mali moralis. Ergo

Wt

De complacentia babita in memq(!')'

eiiam debet elle quid perfe&um in gene-

peccati.

E

]

i

teactüs humani feu liberi,

Ttem to!lit

]

amicitiam cum Deo , & facit hominem

Sciendum eft, quód quando c.oäit;s

liinn

aternofupplicio dignum.

Ergo majo-

de injuriis receptis , & in illa memoria

DAT

rem requirit deliberationem quam pec-

DN

turbaris intta te cam aliqua mofa , &

catum veniale, Ergoperfectam.

appetis vindictam fieri , aut factam effe;

Werto

[

Nota tatmen , fufficere plenam adver-

aut doles , quód non fuit fa&a perte;

tentiam malitiz in communi. Nam qui

pottu

aut per alium : aut imapicaris aliquid:

operaturindubio , an opus fit mortale

facere, aut aliquem motum tenereani-

W

vel veniale, mortaliter peccat , ut patet

mo vindicativo , hzc omnia funtconfi-

li

fuprà in Tra&. de Conícient.

Quia fe

t

tenda & alia quzcunque fimilia, fifen- -

exponit periculo peccandi mort. Pariter

tis in mepte tvá , rationei(tius injuriz. -

hi

D

d

non excufatur, qui operatur cum inad-

Si autem rememorando mala praterita ,

vertentia affe&tiva, id eft , cum quis po-

qua fecifi , non haberes dolorem , fed -

&

tet & tenetut advertere.

Ut patet ex

potiüsdele&ationem ineis , & proptet : L

Vij

hanc delectationem facis moram ibi-

didiis fuprà deIgnorantia, Tratk, 3. E-

u

Xam.1.n.23.& 24.

:dem , non ctedoexpedire , quód fpeci-

ln p

| Sed quid G quis dubitet, an habuerit

fices ipfa peccata rememorata , fi alids

&;

Q1j

plenam advcrtcntiam , aut fuerit plené

integré copfeffusesea , & , (i non habui-

Íui compos ?

fti aliud, quàm delectationem in men-

ï'cl]cs t

LI. Dico. Sifithomotimoratz con-

te, fufhcit dicere :

*

Mihi veneruntad

m

fcientig , potuiffetque tentationem fa-

iüïnym

memoriam quzdam vindi&z vel inju-

cilt in opus deducere , id tamen non fe-

rim , quas feci , vel quedam peccata

A

f

n

cerit , fed pzo vitibus reftiterit , timens

gravia, quz commifi , de quibus non

JQ']

aiatbfduy

folüm

P

De Vit;"i: e P:cmt»?.-

159

Mte quit

folüniï non habui dolorem in t

ali cogi-

recolere ; Sicut eft vindi&a fictà per

nimum a

tatione , fed de ipíis cum multa compla-

te vel pet alium de iniaico tuo , aut

tem depoi

centià cogitavi , & f1 aliud tibi occurrit

damnum , aut mors ejus-

quem oa»'ci-/,

confenin

.in catne vel in mente ptopter dictam

difti.

.complacentiam , quód tibi videtur ag-

* Debesergo omnia peccata tua , fi vis

»

. gravate peccatum , ipfutn etiam debes

Queet i

confiteri. generaliter füb duobus , fcil,

onftendi s

confiteri , v.g.

fuperbia & dele&atione carnis, confi-

atones hr

Si de peccato luxütize per tefacto ha-

tendo dicere fic : Corde meditando &

buifti memoriam , & de hoc babuifti

ore proferendo, dico meam culpam de

motum carnis, & ponitudinem quia

fuperbia, quam habui contra Deum &

ss Dotr il

ipfum peccatum non fecifti pluries , vel

proximum , irafcendo , invidendo , alios

cum plutibus : tunc enim debes fic di-

FüjllSlFüm&iï

provocando, mundi gloriam appetendo,

cere : Ex imaginatione quam habui de

proximos judicando , Dei creaturam

quodam peccato luxuriz habui motum

contemnendo , me ipfum bonum repu-

carnis , & complacentiam inmente, &

ii um

tando , alios vilificando , de Dei operi-

-appetivi illum fecifft multoties , & cum

bus ac judiciis, & ejus pern&ifiïonibus

multis perfonis , & fic non oportet te

murmurando, bonas ejus in[pirationes

d u t

indicare Confeffoti , te jam fecitfe illud

& omnia beneficia negligendo; impetus

peccatum , nifi forte a'iàs idem indicaf-

r n ia

vitiofos fe&ando , blasphemando , &

[iqua moti,

es , & nifi pro majore humilitate &

nomen Dei in vanum mecrendo ,&

j Ut fa&am ]

merito velis ipfum ei fimiliter explica-

linguam meam contra vceritatem per

AM

äük Ql&

mr'

te. Siautem recordariste habuifle op-

mendacia & fimulationes , per du-

.portunitatem faciendi aliquod pecca-

plicitates & adulationes , per juramenta

myi atl

motumtx

tum, quod non feciti , & in illa recor-

& multa alia verba vitiofa taxando, otio-

datione non gaudes te evafiffz" illud

st ac aced.osé vivendo-

*

*

omia t

dé me nimis

peccatum , nec regratiatis Deo, quicu-

confidendo , de fide dubitando , de oc-

ut üml'lial, ;

fodivit teabipfo, & abttulit opportuni-

caltis Dei operibus rationem prz(um-

joncili

do miij

f

tatem, & volun:iatem £&ciendi ipfum,

puuosé querendo : plus; quàm opottet,

& omnia ifa funt pleniüs teferenda,

eres od

:.

faperede Deo , & de proximo ; & de fz-

f

Videtur enim in hoc tagna ingtatitudo,

jn elt ; l

l;

& peccati commiffio voluntaria. Sed fi

culo (cite cupiendo , gratiam Dei non

humiliter affe&indo , dona Dei occulta

n

in przdi&a tecordatione peccatorum,

temerarié propalando :^ non in vetita-

ije, t

& maxime carnalium , non polfes vitare

Icmoma) :'

te, fed in hypocrifi & falütate coram

, complacentiam & motus catnis ; dum

Deo & hominibusambulando, & multa

g lm

velles ea ftud:osé tecolete

5

causá te

alia per füpeibiam mentali'er & cotpo-

Qarion

ip(um excitandi ad compun&ionem &

raliter execcendo.

Hzc S. Tho. In cu-

Miv

[

dolorem , conífulo :ibi *

quód non ea

jus verbis

indidz

fpecialiter tecolas , nec eti

am alia pec-

u

m

Notanda fant 1. illa,

ff aliud tibi o?;

Catà , quz non potes fine complacentiá

d q

Currit , 'Wod videtur ag gravare pecca-

[

Tum,

E

unssh

TRACT. IF. Exam. 2.

160

ium , debet confiteri,

2. Dum dicit,

habita in afpe&u , & collocutïonb; at

Wmit

quo non fit opus in confeffione expti-

ptzíentia corporali ipfius, Deipfo , vel

q vl

vl

mere peccatum ( de quoquis dele&atur)

de ipía habui tot vicibus ac multoties

fuilfc olim à fecommitfum , fi jam firite

imaginationes tutpes , refpiciendo eam

inont

confflum , non tamen negat $, D. fed

oculis cotporis vel mentis faciem vel

mi t

agi-

fapponit , fpeciem peccati effs expti-

aliam pattem corporis ejus , & im

u Q

mendam.

3. Quódponit cafum de eo

nando cum ipíà petfona habere ample-

j

Ya

qui in fpeciali & diftincta recogitatione

xus &ofcula, veltalem a&um impudi-

Tosmn

cum,& in hisfeci moram , per magnum

eccatorum , maxime carnalium , non

ov

fpatium habendo motus carnis libidino-

ii

poflet vitare complacentiam, dicitque il-

ii

lilicere affignato modo generaliüs con-

Íos.

Et fpecialitet accidit mihi in ora-

tione exiftendo , aut Miffam dicendo,

f ,

fiteti: quod proinde non debet extendi

ad quemcunque cafum.

& (emper fui negligens ad laborandum

Tont

Ya

pro poffe ad expellendum talia pet pro-

pofitum, propter nimiam dele&ationem,

cütdi

De Cagitatimz'bw iabone[lis.

/

quam habebam: nec curzavi, quantüm

jricin

d.

ljH. $. Do&ot ait . Plerique dubi-

potui tefrenare oculos ab afpe&tu illius

tant, fi cogitationes inhoneftz (int ex-

perfonz ; quando . habui prafentiam

N

teriüis explicanda,

Credo quód hoc

ejus.

Quicunque igitur tales & uli

[

Wt

facere fit. putitatis & perfedtionis , &

modo cogitationes & affectus exprime:

magni meriti , fed non credoelle necef-

ret vitiofos , ab eis citó liberaretut:

f

fitatis femper ; nifi quando ex nimia

dummodó cum tali confeffione cont-

Yil

morá fa&á in cogitatione illà homo fen-

nuatet orationem & cuftodiam fenfu.

Er [

tiret fe inclinari ad faciendum & pe:fi-

um, quia dzmon non poteft fuftinere

Totuy

ciendum cogitatum, fi opportunitatem

humilitatem purz confeffionis , cüm

Würgr

iny

haberet, quam vellet :aut fi pollueretur

fit fuperbus & immundus & omnis hu-

ex illa vehementi cogitatione morosá,

militatis ,

& munditiz inimicus,

E

t

aut fi inordinaté afficeretut ad aliquam

ideo non eft meliot & facilior modus ad

þhh&w

p

perfonam , & de ipfa multàm molefta-

evadendas tentationes fuperbiz & luxu-

retur in cogitatione , habendo motus

riz quàm omnes cogitationes vitiofas

ln

Qnl

carnis , & imaginando aliquos actus

cum fuis circumftantiis concurrentibus

impudicos cum ipía perfona.

Hunc

li

in carne vel in mente: (pé & clarede-

enim affectum inordinatum debes ex-

tegere Confelfori , & toties exprimetü

Qy

Hzc ibi.

primere cum cogitationibus & motibus

quoties renovantur,

ftt dj

carnis precedentbus, dicendo affe&um

lf

fic : Habui affe&um fenfualem & in-

De motibus carut.

|

t Qpj

otdinatum ad quandam mulierem , vel

illt Pm

quendam juvenem talis conditionis, &

LIV. Sicait Angelicus, Sciendum

tin

ek , quàd motus in carne , qui no?

TU)&;P"[

þUHF affe&um concepi ex complacentia

PIO"

- De Vitis c» Peccatis.

&

16l

tollocui,

provenit ex cogitatione impudica abs-

bui unam concupifcentiam , aut inordi-

us D

que voluntate, & (ine causá , fcil. visüs

natum amorem : aut afpexi in Ecclefia

bis ac ml

velauditüs , (ine aliqua caufa extrinízca

talem perfonam cum complacentia im-

reficiti

inhonefta, íine dubio provenit ex ni-

pudica , cajus causá habui motuscatnis

^s at

mia repletione priüs fa&a in cibo & po-

impudicos toties , & per tantam mo-

squ; d

tu.

Quidamtamen putant, quód pro-

tam. Et i dixi(ti illi aliqnavcrbagra.

na lubttia

venit ex nimia vigilia, quód poteft eífe,

tiofa prolix& , aut fecifti aliquod fervi-

m adutit

maximé , quando conftat eis , quód non

tium malitiose , ut fcil. haberes com-

placentiam libidinofam, & motus car-

m, p

provenit eis ex. aliqua cauía przdicta.

us cats l

Et ideo oportet hominem effe parcum

nales per majorem motam , totum con-

caidit mili

in dizta quoad qualitatem & quantita-

fiteri debes , maximé fi verba non di-

LMifum d

tem , quando de talibus moleftatur

xiffes ,aut fervitium non feciffes fic pro-

ns adlabot

contra voluntatem & cum difplicentia.

lixe, (i de iftius przfentia dele&ationem

non habuiffes.

damulat

Nam intra corpus oritur cauía , quia fc-

HzcS. D.

iam as

cundüm Hieron, corpus & genitalia

QU/ERO XVIIIL, Delectatio motoz

curad, qi

proxima fant. — Ec hocintelligo , quan-

fac(ne ejurdem fpeciei , cum opere ex-

n

do non à caufa exteriori, & tunc opor-

x ab 4

terno? & quid , fi fiat cum przcifione

tet cavere ipfum ab afpe&tibus , & collo-

objecti?

hubui p

» igirur tdigl

cutione , & ab approximatione perfo-

LV. s. r. Iadubitatum eft,quód fic

alfedust

narum , in quatum prafentiá fenfit fe

abfolut& intertoganti , refpondendum

fenfualiter dele&ari : alioquin ille, qui

j d liber

fit affirmative propter teftimonium

coxdint

videtat motus naturalis , fieret vitiofus,

Chri&i Matth.g,| Qui viderit mulierem

Et quamvis fit fecurum confiteri talcs

T

ad concttpifcendameam , jam mechatus

motus procedentes fine caufa vitiofa,

est eam $n corde fus.

n p

xl

quorum intemperantia videtur caufa ,

Ratío. — Quia actusfumit fpeciem ab

dum tamen per i pfos nontutbetur amot

n

obje&to : Sed dele&tatio motofa & actus

& de(iderium puritatis in corde , cot-

externus habent idem obje&um. — Er-

irig nb

poralis caftitas non maculatur.

Si vetó

TE

go.

procedunt à cauía vitiofa , confitenda

y.2. Cerum etiameft , quàd (i quis

funt, caufz , locus & tempus, mora

yititt ,

contradaineis, & vicesmotuum: ficut

dele&ationi füe ex intentione przfigat

qualitatem perfonz, v. g. cohjugatz ,

xis 0097

fuprà de circumftantiis peccatorum . di-

vel religiofz

e fæïï »

velfit citca beftiam , aut

Qum eft. Non enim fufficit generali-

perfonam ejusdem fexüs , peccatum for-

m

tet dicere culpam de motibus , fed debes

dicete fic :

tiatur fpeciem adulterii , facrilegii , fo-

| Hlf M

Dum etfem ia Ecclefia vel

domiz , &c. & non pracisé fimplicis

in oratione, vel dum auditem Miffàm

fornicationis,

77 (

aut Predicationem , cogitavi talem a-

- RKatio eft quzantea.

&umturpem , aut habui memoriam ali-

&.4. Idem eft , i dele&ationi ad-

«ujus perfona , in cujus afpe&u jam ha-

jun&us fit confenfus in opus, nim. tunc

" cat

*

indus

PUR

Nícssa

TR?Cï lV. Éxasm. z

^

iäz*

indubitaté effe ejusdem . fpeciei cum o-

" Not. quod dicitur hic de morofade.

ii

pere externo.

lecatione, idem dicendum eft de im.

W

Ratto.

C

onfenfus pro füo obje&o

puris tactibus , ofculis , amplexibus ,

j

fpecificativo refpicit ipfum opus ut cft,

&c.

ATE

velerità parterei;fpectatum cum omni-

Ratio €9. declaratio hujus fententiz

A

bus circnmfntis invincibiliter non

eft , quà fimal excluditur fundamentum

al

g?.'

ignoratis, Ergo habet illas, & tot. fpe-

Adveríatiorum.

Licet verum fit , quod

-

Ti

cies malitie , quot & quas habet opus

dele&tatio . fumat. fpeciem ab objedo,

gam

exterputn.

non quomodocunque , fed ut appre-

toj

LVI. g. j

. Delectatio morofa vche—

henfo & cognito , poffit autem petfona

!

f€a citca perfonam conjugatam , confan-

conjugata aut teligiofa apprehendi ut

hj

guineam , religiofam , absqueconfenfu

fccinina pu!chta , praícindendo à ftata

d

inopus, &(i»e formali oble&atione de

conjugii vel voti , eo ipfo tamen, quid

f li

qualiate perfonz ( utpote quam tibi

oblectans cognofcat illas circumflan-

Yetis

imagiraiis prcise füb ratione fosminz

tias, aut invincibiliter non ignoret , &

futs,

pulchre ) non contrahit folüm partem

eligat magis de venereo opere, cum

100

malitie , fcil. fimplicis fornicationis ,

períona talibus circum(tantiis à fe co-

M

fed contrahit eandem & totam fpeciem

gnitis affectà deledari , quàm affedum

iib

malitiz , quz eífet in ipío opere , fi id

rettahete, eo ipfo, inquam, tales ciccum-

DA

fietet , nim. adultetii, vel inceftus , fa-

flantie implici.à & interpretative fünt .

M

crilegii, &c, qua circumfantiz proin-

volite , &inobjecto formali contentz.

»

j

de omnes in confeílione funt expri-

Sabfumo

*

S«d ad peccatumri mort, [üf-

fdi

tnendz.

i

ficitadvertentia ( idem eft de conlenfa)

AC

FHac Sententia eft contr

-a nonnullos

interpretativa ; ab aliis dicta virtualis,

i,

intta & extra fcholam S. Thomz , e&

in.eo fita , quód lic&t quis a&ualiter

lii W

tamen tutior & probabilior propter au-

malitiam non advertat, poffittamen&

"'QU

thoritatem & rationem $. Do&totis hic

teneatut advertere.

Ergo. Min, prob

LT

q. 74. a. 8.ad 4. dicentis : Delettatro ,

Tum quia in moralibusinterpretativum

ts

gua babet atlum exteriorem pro objeä?p,

zquivalet formali , tum etiam, quia jux-

hs

non potest e[fe absque complacentia exte-

ta Theologos aliqua peccata dicuntut

ha

viorm ais [ecundim [e, etiawfi non

fieri ex certa malitia, & aliqua ex paffio-

dty

flatuatur implendum.. . Et q. 15. deve-

ne,autignorantia: Sedíiad peccatum

D

rit, a. $* hanc fententiam fic probat.

mott. non fufficeret. advertentia intet-

t

Non fola voluntas opetis, (ed etiam de-

pretativa feu virtualis , omnia peccata

L

le&atio de opete fequitur naturam ipfius

fierent ex malitia , quia fierent ex certa

d

«

operis , quod eft finis intrinfecus ipfius,

Ícientia, & expre

À

f:á malyitiæ gdvegccn-

llamop

deleationes quippe fünt. ptopter ope-

a,

Ergo.

^

ltü)ll

rationes, /Erg,o.

Sed dic , quando cenfetur quisipOfrF

Vg

advertere , & »cüm non advertat , ha-

ij

ere

m m

De Viti e» Peccata.

155

ticietyd

bere advertentiam — interpretativam — ?

cium, &c., v. g. dicit quis , velle

m fot-

endum di

LVIL. Dico, Tunc, quando habet

nicari , mentiti , &c, fi non effet pecca-

lls , uj

judicium expeditum , & non (inftar

tum, & probabiliàs peccat :juxta objecki

ameptium , ebriorum, aut vchementi

gtavitatem , nim. mortaliter , fi illud e

t hjsk

tale,

paffione laborantium ) abforptum feu

darfupds

alligatum , ita ut advettat fe habere te-

Ratt0.

A&usilli funtiotrinfecé ma-

Atvl

flexiunem fuüpra feipfum , & interro-

li, nec poteft ( faltem practice ) malitia

um d

"

J

Ergo conditio velut

gatus mox poflet refpondere dere, quàm

ab eis prafcindi,

g , i

cogitat,

impoflibilis habetur pro non.adje&a.

1

pf

Oppono. Dixitti antea;poffe hominem

Ergo.

;gio(a i

fin: peccato ; (aliem gravi, delectari de

. 2. Loquendo deillis qux non funt

Qelidend

duello ( idem c& de furto ) ut ingenio-

intrinfecé mala , nec prohibita quia ma-

fr

h

Q

Ed

fo, lic&t non ut injufto.

Idem eft de

i

la , (ed mala , quia prohibita; uticft v.g.

t la t

vetbis & jocis, quà facetis, nonut im-

comeftio carnium die Venetis , & fimi-

Jiec n i

puris. . Curnoná pari de períona facra;

lia, à quibus (ut loquuntur DD.)con-

venttéo (j

non quà tali , fed ut pulchra?

ditio malitiam auferre poteft: item lo-

teumfanti :

Difparitas patet. ex S. Tho. antt ad-

quendo de eo , qui cum dele&atione

elicetet hunc a&um : Sihzc elffet mea

fl gt

ducto , quía dele&atio de opere fequitur

irgram

na:uram operis , & opusà circumftantiis

uxot. accederem ad eam, fecus non,De

V interprelt

peifone non praícindit : aft in exem-

his, inquam, loquendo probabilior mihi

Bofoqudlict

plis obje&is dele&atio non efl de opere,

videtur fententia Cajetani ( dum agit

|oecari D

fed de modo operis , qui tantüm per

de illo conditionato a&u uxorio ) diftin-

accidens materie inhoneftz conjungi-

ln d t

gaenis inter defiderium dele&tationis

"T

tur, cüm in rebus etiam honeftis repe-

& dele&ationem ipfam.

Sub quadi-

titi poffit,

"

j la g

ftin&ione teneo , quód lic&t quis licité

"

lr

—

QU.ARO XIX, Quid fentisde illis

poffit defiderare in prafatis : delectari

dl POfL

Ep ^

qui oble&antur. prohibitis (üb condi-

( quamvisut plutimüm (it a&us vanus &

4

;

tione fi non elfent prohibita ? & in

venialiter malus ) fub illa conditione,

|

j

busmet

fpecie quid de hoc a&u , (i hzc elffet

ipfa tamen voluntaria dele&atio fit mor-

um eisf

mea uXof , accederem ad eam ? Quid

u g

talis juxta qualitatem obje&i.

de vidua , fponfo , vel conjugato , fe

Ratío, — Quiadefiderium potett fetri

ial

oblectante citca copulam habitam. vel

cum conditione fuper opus , delectatio

, iif

!

futuram?

" 4

tamen voluntatia, quam quis in prafenti

g

LVII. x. 1. Qui de obj?:&o- malo

detaliopere accipit , non fertur cum fed

ylis ;!

qu

delectatur fub . conditione , quz mali-

fine conditione,

" f

Ergo cft de reillicita

tiam operis non aufat , necauferre po-

& peccatum.

(i n

Declarat boc Batthol. Medina obfers

tet , uti nequit in actibus intrinfece

malis, nec ullà circumttantia. cohone-

vando, quód cüm aliquis defiderat a-

dO c :Nh

P

ftabilibus , ut funt, fornicatio ; menda-

&um conjugii condionaliter cum ali-

[ nou 4

«X

qua,

"—

Nisgoi

164

j

qu'a., id eft , fieffet (ua , non peccat, matrimoniali , formaliter ut ptatetito

gm«

quoniam tale defidetium habet obje-

ül

aunt füturo , eumque approbent propter

&um rationi confentaneum : Sed cüm

bonumaliquem effe&tum , v. g. ob libe-

àu

dele&atur quis de hujusmodi a&tu con-

Tat

ros honeftt procreatos aut ptocteandos,

ditionato cogitato , delectatio ipfa non

hareditatem adeptam vel adipifcendam,

(

fpe&at ad objectum defideratum & co-

fi nullatenus eum- fibi imaginentur ut

gitotutn , quatenus eft conditionale, ac

praíentem, non peccant, -

r

er hoc redit ad naturam fui generis,fcil.

Ratío, Quia obje&um talis cdmpla;

li

dele&tationis motofz deillicito concu-

centiz noncft malum , nec per (e exci-

D

bitu;ac fi illà conditio non effet cogitata.

tat motuslibidinofos feu carnis. Si tamen

Vide Not.pro R. g.

periculum pollutionis adeffet ,

!

Subdit. . Etquód hec dodtrina fitex

mort. ex hoc accidente.

peccaxgnt

J))

neceffitateample&tenda ; velex boc de-

Ut C

&« 4, Predi&ti graviter peccant , (i

monfttatur, quiaalioquin omnia reple-

copulam fibi imaginentur ut prefen-

[coh

rentut libidinibus , & dele&ationibus :

tem , & ex ejus ut prafentis imagina-

t

nam & Religiofus potfet. babere iítas

tione fe delectent fenfualiter, excitan-

It

delectationes , &: Monachus in iftis de-

do in fe voluptatem carnalem , idell,

bibi]l«

le&ationibus conditionalibus occupari,

lholul

motás carnis, appetitüs fenfitivi, feufene

N

Kaille. Quod ipfum etiam applicari

fualitatis.

(f

poteft ad alios actus conditionales, quo«

&atio. "Talia non licent,nifiad adum

gt

rum fit mentio in R. 2.

De quibus vi-

conjugii legitim& confummandum ; qii

Is

deatut &ario & declaratio data pto R, 5.

a&us iali viduz aut fponfo, vel impollt-

quà

adQ. 18.

ts

bilis vel illicitus cft ,ut patet. Ergq., '

Nec ef eadem ratio ficut de eo qui /

X. $. Si ptedicti , fponfus aut vi-

ts

fperat fe habiturum puellamin uxorem,

dua ; dele&tarentfe in copula imaginata

tey

isenim habet pro obje&to actum bonum

ut przfente , dele&tatione ut (ifente in

Rdh

fcil. conjugii, & abfoluté,nen fub con-

appetitu rationali , id eft , in voluntate,

mnw

ditione futurum : hic autem , qui dcle-

& non redundante in appetitum fenfiti-

b

lm

&atur. de a&u cogitato cum aliqua fi

vutn, tamen peccarent juxta probabi-

T

effe: fua uxor, habet pto obje&oactum

lioremn fententiam.

mfpw

üm

malum , fcil.non conjugii , cüm de fa-

Ratíe. lYla rationalis delectatio de

&o Íine conditione deillo delectetur,

copula ut przfente pet fe eft caufaimpu-

lia

rorüm motuum carpis.

ficque actus ille fit a&us fornicationis ,

Etoo.

lre

uüt ait przfatus Author.

Nota , hanc diftin&ionem efle etiam

Clefy

LIX. y. 3. Si viduus, vidua ; fpon-

adhibendatu citca illumactum uxorium

d

füs aut fponía, delectatione przcise ra-

U

conditionatum , dequo in R. 2.

tionali, id eft, non fecuto vel intento

LX. w.6, Loquendo de conjugatis,

W X

ullo motu carnis , feu concupifcentiz

certum eft pr7;2, quóüd mott,peccent, fi

fenfualis , gaudeant de legitimo actu,

ina&u conjugali dele&abiliter fibi ima-

ginert-

d

. De Fitiis dv Peccata.

165

t ts

LXI.

gi-ntntur; aliam petíona

m ,quafi cum

4id cenfes de ilis qui füb

p

ex remhaberent. — Raric. Quia obje-

fpecie fpititualis mortificationis faciunt

Iv p

&um talis dele&ationis repugnat rectz

mulieres. coram fe nudari , ut eas difc

z

t pr

fationi. '

;.

plinent 2

vt al

Certum eft 2.c0s mottaliter peccare,

DicocumSylveftto. Noneft dubium,

j ltupu

fi in abíentia compattis de copula mari-

eos mortaliter peccate , fi libido prin-

AU

tali fe oble&ent cum peticulo pollutio-

cipaliter fit in caufa. Idemeft,(i id

domtds

nis. Aar; patebit infrà Tra&. $, Exatn.

faciant ex cutiosá fenfualitate videndiz

2.n $O.

) It

imó licét faciant ex ftülta intentione

ftcitis d

Verüm difficultas cft » cafü quo defit

mortificandi , nequeunt excufari à

sadefe

hocpericulum. Docent quidem aliqui

mortali.

t

DD.quódconjuges in abfentia compar-

Ratio. Quiaeft centra naturalem ho-

tis catnaliter erga compartem abfentem:

teit p

neftatem , fitque cum periculo lapsüs &

m WP

Íe oble&antes , veneteas motus exci-

Ícandali,

tando , polfint excufati ratione (tatüs

al

QUARO XX. Ut deledatiomoto-

Yaalittt, t

mattimonialis. "lutior tamen & pro-

a, & carnis tentatio homini non im-

cmalt;

babilior eft fententia noftri Sylvcfri &

puteturad culpam , faltem mortalem ,

senftiid

aliorum afferentium quàd graviter pec-

quam refiftentiam , & qua media tenc-

cent, Praleriim quia & Doctores op-

tur adhibere?

yient a

pofitz fententiz. valde timidé illi adhze-

LXILI. x. i. Quidad motus carnis,

anfümmant

rent : fatentut enim , non fátis liquere,

quos advettit , habet fe mer negative

quód. matrimonium dele&ationes car-

ac permiffive, eos pofitive nec appto-

;fpanïo,vel [

nales , ufum matrimonii non concomi-

bans, necpofitivé itprobans , nec ul-

jlu[ Pam» 3!

tantes , nec ad eum difponentes , à mor-

,

taliexcufet.

lam , fimplicem quidem , intetnam an:-

mi difplicentiam iis opponens , peccat

j copuf'z :

Ratio patet ex hismodó di&is. Nam.

Astione tLU

mortaliter,

conjugatis non licét quocunque modo.

i d e& $ n V[äï

Rakio. Quia e*xponit'äfe-probabili fe-

fruidelectationibus carnis Bn

ifiin quan-

riculo confensüs , quz autem amat peri-

in apyeliluüï

tum fünt przambula

» vel difpofitiones.

enluua, peribit ia illo Ecclef. 2.

gen j

cotpotis ad a&um . inde con(umman-

& 2. Sidefit periculum confensüs,

dum, veleum.comitantur, Sicut nec eis

non tenetut homo adhibere media ex-

oniliï äc!äï'

licet folitatié per ta&us impudicus exci-

traotdinatia ac difficilia , uti funt jeju-

?

erfo

tare tales dele&ationes,

Etgo nec li-

i

hp

nia, cilicia, flagella corporis, &c. nec

cet eis pet cogitatum copulae habitz , ha.-

tenetur defiflere , (i fit in occupatione

püioo "

bendz, autimaginarid praefentis delecta.

aliquá honeftà, vel fibi utili, v. g. ftüdio

l!um?äumïï

tiones carnales commovete, eisve indul-

cafuum , concionis , opereattis medicz,

qo ^^

gþr; ,cüm & ifta necdifponantadufum

vel chirurgice , íi exinde tentationes

endo ia

matrimonii,nec eum comitentur..

s

infurgant , modó alia in fcquenti

1

qmot

X $

affs

l

c&üb!hw

Nazugsi

166

TRACT. lV. Exam. .

W

potentiarum inferiotum , fibi fub(iitä-

aífignanda media opponat , etfi in cf

d

fectu.non coerceat ,

dummodo co-

rum,& hocideo , quia Natura eam

q

ne utr.

conftituit ad illas regendas ; in quo re-

gimine (1 deficiat , peccat, cüm regere

X

Ratio, Quia tunc deeft ratio volun-

fà

taril.

poffit.

Subfumo: Sed deledtatio vene-

fi

o wi

'absque rationabili causá,

rea habet gravem inordinatiorem ac

tj

v. g. ftudii vel operis chirurgici , ex (ola

deformitatem , ut patet ex* dictis. g:-

M

1

fuianimi & conftantiz confidentiá, mo-

O.

tus carnis ex naturali proclivitate exot-

Neceft, quód Adverfarii confugiant

j

tos, dum eos plené advertit ,non cona-

ad fimplicem difplicentiam , putantes

eam foffice:e ad excufandum à peceato.

J

tut reprimere , fed quafi contemptim

Mi

& negle&im permittit , nec adhibet re-

Non,inquam,pet hocíefalvant, —Quia

f

media faltem otdinaria, v. g. animum

ut fuprà Tra& 3. Exam. 1. n. 13, often-

IH

ac phantafiam applicando ad alia , nim.

fumeft, fimplex d fplicentia non tollit

f

velad preces, velad fludia , ad alios

voluntarium abfolutum.

Cujusexem-

l

j

diícutfus de novellis, de hiftoriis : vel

plum ibi datum eft in mercatore , ex me-

üadw

feapplicando cuidam honeftolu(ui , la-

tu naufragii pmjicienw merces in mate,

borimanuali, &c, talis;íinquam, peccat

Ergo cum illa manet deleQatio morofa

iq

V

]j

mortaliter.

uzmedia , fcil. eorum

interpretative voluntatia , nifietiamalia -

adhibeantur media.

*

4liquod vel aliqua , prater internam

lg

fimplicem difplicentiam , fub mortali

—— QUARO XXI. Que funt caufrde-

funt adhibenda. — Hzc fententia eft cu-

le&ationis venerez , quas homo tenetut

Ut

tior & probabilior , habet tamen divet-

vitare? & in quibus motus impuri folcnf

!

fos Adverfarios.

prz videri aut excitari?

lity

LXIIL y. 1, Aliqua caufz funt ho*

Ratio. Suprà ptobatum eft, quód ad

peccatum tmort. fufficiat confenfus in-

nefte , utiles , neceffariz , v. g. tudium

291

N

terpretativus: Sed homo morofam de-

pro difputacione vel concione de luxu-

lectationem , aut carnis tentationem

tia , confeffionum audientia , cutatie

Q

if

corpotum circa partes pudendas : &X

plené advertens , & nullum ex mediis

(

falem ordinariis opponens , interpre-

quibus a&tibus fequi poteft carnis ten-

tativein eam coníentit.

Ergo mort.

tatio ,ere&tio virgz , morofa deledtatio,

il

peccat. Min. prob. — Qui deledtationem

pollutio, &c. Ad eandem caufam refet-

ll]? 0(

vel tentatienem reprimere poteft & te-

tur earundem partium purgatio à lot-

dibus.

froyj

netar, & non reptimit , interpretativé

Has ergo caufas non tenctut

Tntar

ei confentit , ut patet : Sed homo , de

homo vitare , feclufo pcriculo confen-

quo eft fermo , potcft eam reprimere, ut

$üs,

: U]a,

D) M

fupponitur , & tenetur : quod prob.

KRatio 1. Tuncillimotusobfceninec

uþïindæ

Ratio habet naturalem obligationem

dire&é (ut füpponitur ) fünt volunta*

Volcn-

Pccla(a [

/ impsdiendi inordinatas inclinationes

rii,nec indfrcöfä. Quod prob.

tarium

N

a

De Vitis i Peccatis.

167

. b (s

tarium indire&um & interpret

ativum ,

propriorum verendorum, Tandem alis

i N

eft , cüm non facio , vel non impedio,

funt cauft remotz & per accidens, v. g.

quod preter poffe etiam teneor facere,

hs;

liberioxj potus,&c. Ex his qui execcet

at, dimy

vel impedire : Sed habensjuftam &

actionem ex natura fua turpem, & mor-

ddedtons

rationabilem caufam ponendi a&us prz-

taliter culpabilem ingenete luxutiz , in

ofgiutora

fatos ( ex quibus motus inordinaticar-

eàque pravidet vel pollutionem,vel mo-

tec d d

nis confurgunt ) non tenetur eos non po-

tum lafcivum , peccat mortaliter pecca-

to mollitiei.

"

nere, Ergo,

Et ita eft de pollutione

Ratí. Effe&us, qui pet accidens &

five in vigilià five in fomno íecutá ad

vfaci u

;.

prater intentionem fequitut , nonim-

pravios obícosaos ta&us, a(pe&us, cogi-

ntam , p

ialim t

putatut ci , qui ptofequitur fuum jus:

tationes, &c.

Sed homo dictas a&tiones exercens pro-

felidm, 1

&atio. Qui eft caufa caufz per fe , cft

fequitur fuum jus, & effe&tus fequitur

etiatm caufa caufati : Sed talis actio eft

». 14 gl

jcenttot

preter intentionem , nec actio illa eft

cauía per fe motáüs libidino(i.

Ergo

» p

caufa proxima, & notabiliter ac per fe

qui , &c.

influens,

E.go non tenetur defiftere,

wetcatotl

x 4. Si motus obfccenus aut pollu-

fi advettat impuros motus exinde con-

tio preter inteotionem fequatur aut

je morat!

utgerc.

pravideaturex caufa folüm remota , &

s

Dixi, Seclufo periculo confeusis , pu-

ji;, niitit

quz eft extra genus luxurig , v.g, ex

tà, proximo * de quo quid fentiendum,

liberiore potu, motus ille non eft grave

dicetur Tra&. y. Exam, 2. n. jo.

peccatum , licét illa a&io ex qua fequi--

uæ(uitca"'

X. 2. Alig funt cau(z indifferentes,

tur , ut voluntaria inebriatio , aliande fit

quatori

utequitate, fe balneare , comedere cali-

mottalis, ;

mousidft

da, jacere in molli le&o , certo fitu uti

Ratió; . Non eft gravis obligatio vi-

1

ineo, &c.

(

& de his efteadem ratio que

tandi omnes cauías remotas, & per ac-

jquz !

-:21':5

de ptioribus.

Pre(erim fi qua in

Cidens tales , refpecta alicujus cffe&tüs

ü[iæ, DI

4

is fit occafio peccati , folüm eft remota,

vel a&tüs prohibiti , nifi fit periculum

| Concioncäl-

qua& quamdiu manet talis , non eft necef-

confenfus , przíecim Íi ralis effe&us

audientil !

,..Q

farió vitanda , ut dicetur infrà leco mox

non fequatut ex vi talis caufz :

Sed

i

Citato.

qes p

imputi motus carnpis vel pollutio fe-

1]

1 Oïf& f

i

*-3. Aliz fünt caufz peccaminofz

quuntur in cafu pofito mag's ex naturz

j

vel mortalés vel veniales, intra velcx-

,mp

infirmitate ac ptoclivitate ,. quàm ex tali

m

ttagenusluxurimg. Harum aliquz funt

caufatemotá, v. g. liberiore potu, — Er-

t

O.

um Pm

proximé & per feinfluentes , v, g. vo-

luntari& impura copitationes , tactus,

m

Not.quód depeccato v&nialä nec Ad-

oícula , alpectus libidinofi,id e&, ani-

vetfatii dubitent , adcoque. confuluiffi -

U(O PB[IEU

mo impuro, feu venerez dele&agionis

mum eít , pro poffibili vitare omnes

caufas etiam remotas motüs

Jligots

&aptandz gratiá fadti , qui femper funt

«

peccata mortalia. — Idem cft de afpe&u

nofi,

libidj—

jl ) » j

uX p

f

m

—

7

TRACT. IV Exam. ».

169

j

Opporo. Ad voluntarium interpteta-

teriali, feu pro a&u: pet aceidens verà,

fi fumatur pro ipía inordinationc , de-

ln

aivum in causá fufficit , quód effe&tus

formitate , (eu carentià re&titudinis :

pme

pravideatur in caufa, quam homo po-

hn

üe(t & tenetur vitare Sed ebtrietatem

uàm fuprà diximus e(fe Formale pecca-

tt.

Ita$. T'ho. hic q.65. a. 1. inc. di-

g

y. g, homo tenetur vitare. . Ergo motus

Ta

venereus in €a prævifusfit imcrprctati-

cens : Peccatum est quidam AEl das inor-

m

vt voluntatius., '

d'natu , ex parte igitur atlus poteithae

Ib

Ad boc dift, maj. In caufa quam vita-

bere per fe cau[am , ficut €8 quilibetalim

Ti

fe tenetur , debito proveniente ex prz-

attus : ex parte autem :20rdinatioup ha«

pi

cepto quo talis effe&us prohibetur , C.

bet caufam eomodo , quo ncgatio vel prii

l

maj., aliunde, N. maj. Sed tenetur vita-

vatto potest babere can[am.

Declarat boc fabdens

.

*

Negationis

p

te ebtietatem ex diftin&o pracepto ,

lzi

nim. fobtietatis, C. min, , ex praecepto

alicujus poteft duplex caufa alfignari

Áutr

caftitatis , N. min. & conf. Ebrietas

Primó quidem defe&us cauf affirma-

&m

tionis , id eft , ipfius caufz negatio elt

eigo vitanda eft ex przcepto fobrieta-

culin

cauía negationis fecundüm fe ipfam ,ad

tis , preceptum veró caftitatis caufas re-

remotionem enim cauíz fequitur te-

U

motas venerez commotionis non pto-

mah,

motio effe&tüs , ficut obícutitatis call-

hibet. Ergo illa non fit interpretativ?

fa eft abíentia Solis,

Alio moedo caufi

Dd

voluntaria.

;

affirmationis , ad quam fequitur nega-

dy

L

XIV. Ex hactenus di&isconftat,

j

an excufentut, aut quàm gravitef pec-

tio , eft per accidens caufa negationi

.

.

ficut ignis cau(ando

cent , qui legunt, cantant, vel audiunt

confequentis

Af

Qui legunt vel

caloremex princïpali intentione , conie-

impuras cantilenas.-

ivationem ftigiditatis,

|

)

legi audiunt libro

s amorum vel gefto-

quenter caufat pt

fibi

quorum primum pote

ft (ufficere adfim-

zum lafcivorum , Ovidii , Mattialis, Ca-

Sed càm irtrdi-

t

tulli, Tibulli, &c. nifi fint purgati à

plicem negationem.

i

li

locis incentivis ad libidinem. Qui afpi-

natio peccati & quodlibet malum non

fit fimplex negatio , fed privatio ejus

D

ciunt velafpicere affe&ant fectetiora fez-

^i

minz vel viti, &c,

quod aliquid natum eft & debet hibe-

Iti

re, necelfe eft , quód talis inofdinatio

QUAERO XXII. Pebcatuxh habetne

d'lm

habeat caufam agentem pet accidens

caufam? & quam?

[

Ante R. Nort. de caufa fubje&tiva pec-

Quod enim natum eft ineffe & debet;

J

nunquam abeffet , nifi proptet caufam

tati füfficienter a&tum elfe in hoc Exam.

Qoin

ad Q.14.n. 41-

Ttem , quód Deus non

aliquam impedientem, — Et fecundüm.

t ex di&is

hoc confuevit dici , quód malum, quo

M,

fit caufa efficiens peccati , pate

in quadam privatione confiftit , habet

ln lt

circa Q.4. dum egimus de cenftitutivo

cauíam deficientem , vel agentem pt

t&l[f;gm

eccati.

LXV. Peccatum habet caufam , &

accidens : omnis autem caufa perac

LT

um

Q

cidens ;educitur aq caufam pet fe.

gaxid—cm-ctiam per fe , fifumatur pro ma-

»

igitux

BX

N

DeVitis e» Peccatés.

1

igicuf, peccatum ex patte inordinationis

nemo intendens malum operatur , fed

t atl

notdindir

habeax caufam agentem per accidens;ex

femper in'endit aliquod bonum; finon

ntià

realiter , faltem apparenter tale,

patte autem actüs habeat caufam agen-

Etgo

efefomin:

tem per fe , fequitur quód. inordinatio

malum ut malum coníequitur pet acci-

TM

.peccati confequatur ex ipfa caufa actüs.

dens feu prater intentionem peccan-

HacS.D.Vide fuprà inhoc. . Exam. n.

tis.

quin'm d

TET

24. ad 2. ubi inotdinationem , averíio-

Not. hocetiam verunä eíledeeo , qui

nem, & carentiam di(tinxi in contra-

peccat ex cetta malitia,nam & is non

U ii

od

ram (quzeik formale peccati ) & in

vult peccatum przcise füb ratione ma-

4 z:gut;v'z'

Ptivativam.

li, fed quatenusin eo percipit aliquam

LXVL Prima cauía peccati non eft

deletationem , judicans legis ttans-

aijit

jm : WE

Deus aliquiä malus, uti fingebant Ma-

gteffionem (bi ratione coníuetudinis

nichzi, fatuentes duos Deos : unum

(qua dicitur altera natuta) effe (uavern,

ler ul

fummum bonum , àquo omnía bona,

per eamque jugutm Dei quodammodo

Qs cilad

& unum malum , malorum omnium

T

j

excuti, fe quafi independentem elfe, &c.

caufam,

& in hoc differt à peccante ex infirmi-

andim 14

t Ratie. Quia nulla datur natura pet fe

tate, cujus judicio peccatum apparet eífe

cfe

mala, utdictum e& fuprà n, 24, — Et

bonum, nonut e& transgreffivum Le-

t ofartd

certé talis Deus cft merum figmentum ,

gis, fed uteftfatiativum paffionis prz-

j A[!O m9

dominants , cui ex infirmitate fuüc-

etque hic ertor dudum confutatus à S.

qum u

"

Auguftino.

cumbit,

Idem verum eft de diabolo ,

j cit s

!

LXVII, R, 3. Cau(a peccati eít fo-

nam &ille non vult peccatum fub ratio-

ia g ^

. ]um noftzum liberumarbitrium , ineo

nemali, & utformaliter eft injuria Dei,

xlient

fenfu quem dat S. Tho. verbisaddu&tis

L

fed prout per illud fuümit vindi&am de

yadonet !f

- fubdens

.

Voluntas cavens. diretlione

Deo,inqua habetdele&tationem utbo-

pote

[t(uiïi(f"'f

regula ratiouis C9 legrs divina inteudens'

num appatens.

j *

- aliquod bonum commnutabile , caufat

LXVIIl. R. 4. Non folüm in pecca-

ii

ba( T

quidem atlutm peccati per [e , fed inordi-

to commiffionis (dequo anté) fed & in

d

jo , 4

j

nationem atlás per accidens €9 prater ia-

peccato omiffioris voluntas per (e & di-

m d*

n

tentiouem i provenit ,enim defetlus or-

j

re&e ef cauía alicujus a&tüs, ex quo

od P

dints in atln ex defelin dire&liouis in vo-

omiffio fequitur : ipfiusautem omiffionis

4

« duntate.

gentem

"

ut peccamino[z "pariter eft cauía perace

(ie

Primapars patetex S.'Thoma addu-

cidens.

if o

[

&oin hoc Exam. Q. 15, pro 2. p. R. n.

Conítat tum à pariex di&tis, tum vel

44. Et Ratio utriuque partis esl. "um

maximé ex illa difficultate , an otmiffio,

nem

j

j

quiapeccatum , cüm fit defe&us, petit

utfit voluntaria & moralis , neceffarià

q

y

caufam defectuo(am, talis autem eft no-

tiof!

e n

J

requitataliquem a&um pet fe & direde

[

f&a voluntas in fenfu przdi&o.

Tum

à voluntate volitum , v.g.lufüm,am-

m "

nem

qutet d

bulationem ,-&c.rtanquam occafio

ln

etiam , quiaut habet commune axioma

fui

j a

(

X

170

TRACTIVZ

xam 4.

fui & caufam per accidens ? pro cujus

nis: Sed voluntas nequit fetriin bonum

: Qu

decifione.

"

& finem , niíi ratione alicujus a&tás,

R, f. Quamvis omiffio, ut fit volun-

Ergo fi feratur in aliquid (inea&u , fertur

Kcd

taria , coníiderata fecundüm fpeciem

extta objedti fui. fphzram. Min. prob.

[

foty

feu effeniiam fuam , & ut fe habet per

Caufàlitas finis eft appeti : Sed non datur

modum operis feu potiüs non operis,

appeti fine appetere, quod cft a&us vo.

frta

non requirat a&um five interiorem five

luntatis.

E:go, Min. eft vera. Etetgo

Wou

exteriorem fui in fpecie conftitutivum,

nequit actus liber, auditio Miffz, fufpen.

nj

2. Confiderata tamen in individuo feu

di feu omitti fine alio a&u libero (ü-

lu

inexcrcitio, & ex parteoperantis , ut fit

fpendente indeterminaté fumpto , quis-

Ith

voluntaria,libera, & humana, neceffa-

n

cunque demum ille fuerit , v. g. actus lu-

rió & indifpenfabiliter tequirit actum

dendi;, garriendi, bibendi , venandi , vo-

tt:l

x

ddrnii

concomitanter adjun&tum, velut fui cau-

lendi otiati, dormire, cogitationes alió

fam & occafionem,

pitin

divertece, &c. qui a&tus fit àvoluntate

Hzc diftin&tio conciliat duo loca $.

dire&é volitus, & ratione ejus, five in

quii

Thomz,inquorum uno fcil. 1. 2. q.6. a.

illo, velut in caufa aut occafione , fit in-

p

3.docet voluntarium poffe e(fe fine om-

dire&e volita omiffio v.

. Miffz,

fdpn' (

nia&u : in alteto autem, nim. q. 7 1.a $.

Ex quo Colligitur, hic folüm effefer-

m

docet, voluntarium non poltfe effeabs-

monem de voluntario indirecto, volito:

0i

que omni a&u.

inalio ( dequo fuprà ) Certum enim l,

ity]

Ratio 1, p. Tnintelligibile e , quód

quód voluntarium "dite&um , càmà

U

inien

negatio velprivatio pro fuo ípecfico

voluntate ut ab agente ptocedat , fint

conftitutivo petat aliquid pofitivam:

omni a&u e(fe nequeat.

;

lg

E

Quia egrederetur limites naturz vel ef-

Oppozo contra 2. p. R. $, — Lib

eta

lj

la

fentiz fuz , nec manetet negatio,

contradi&tionis (qua etiam in volunta-

Ratio 2. p. Nullà potentia poteft fcr-

te noftra datur ) veríatur inter duos

UT

ti extra fpharam füijobjedti, ut unanimi-

terminos, quor.m unus eft negativus,

ülm

h

ter docent Philofophi & "Theologi, &

al:er pofitivus, fcil. ágere & non agete;

patet experientiá, càm nec vifus fonum,

in quo differt à libertate contrarietatis,

Vi

nec auditus percipere poffit colorem:

qüz verfatur inter duo extrema oppofi-

p

intelligitur autem de fphzra obje&i

ta pofitiva , nim. interbonum & malum,

adequati , feu intenfivi & exten(vi,

amorem & odium, . .Subfumo : Sed fi

Jite

Sub[umo: Sed f voluntas polfet volun-

voluntas noftra non poffet libert omite

p

tarie & liberé omittete fine omni alio

& It

tere fineomniactu, fed tantüm ratione

actu concomitante, diredé volito , o-

alicujus a&tüs , non habebit unum termi-

Ál

miffionem occafionante , tunc voluntas

num negativum , fed femper utrumque

fnd)

ferretur extra fpheram fui objsti ada-

pofi ivum,

Uf a

Ergo,

quati.

Ergo Mir. prob. — Obje&um

-ddhocd:f.maj. — Si predidtitermini

It

adzquatum voluntatis eít bonqm & fi.

a/mfxderentur formallitcr & im

mediaté,

li,

Cumai';

2

E

De Fitis d Pecmtai«',

atf

C,maj. Si fpe&entur przfüppofitive,

voluntas movetut ad aliquid (ecundüm

nt ditjsi

caufaliter , vel occafionaliter, N, maj, &

rationem , ita etiam ex apprehenfione

ts

fic dift. min, N, conf. ' Libertas ergo

fensüs appetitus fenfitivus in aliquid in-

T

coptradidtionis fpecificatur, à terminis

clinatut , qua quidem inclinatio in-

xti : lo

formaliter & (ecundüm effentiam ac

terdum trahit voluntatem. & tationem,

quidids

fpeciem fuam fumptis ,

& Íic habet

Sic igitut duplex caufa peccati interior

v iv d

unum terminum pofitivum & alterum

poteftaffignati , una proxima , ex parte

liioM

negativum.

Cum quo ftat , quód ad

tationis & voluntatis : alia veró temo-

lo £

hanc libertatem adzquaté. exercendam

ta,cx patte inlaginationis , vel appeti-

tus fenfitivi.

rinu

requirantut duo tetmini politivi, unus

Sed quia. fuprà dicum

fecundüm effentiam , alter occafionali-

eft , quód caufa peccati eft aliquod bo-

n p

endi vl

tet : (icut econtta liberta: contrarietatis

num appatens, motivum cum defe&tu

effentialiter petit utrumque terminum

NU

debiti motivi , fcil. regulze rationis, vel

pofitivum. Eodem modo folvitur illud

legisdivinz ,ipfum motivum , quod ef

&us lt N

tione $h

quod folet opponi de differentia inter

apparens bonum , pertinet ad appre-

tocciltt

precepta negativa & affirmativa. Vide

heníüonem íensüs & appetitum ; ipfa

) V. ,Mllïzu

fuprà Q.6.n. 5 r. an illea&us , fi de fc

autem abfentia debiteregulz pertinetad

n fc lOlüE*f£

fitindifferens, vel ex obje&to bonus, ex

rationem , quz nata eft hujusmodi regu-

€o quód eft caufa omiflionis culpabilis,

lam conf(iderare:fed ipfa perfe&io volun-

joindirts

fiat malus.

tatii a&tüs peccati pertinet ad volunta-.

j Cerumte

QU/ERO XXIIL .Datürne caufa

dredun , !

tem , itaquódipte voluntatis a&tusprz-

intetna & externa peccati, & quz cít

se p

miffis füppofitis jam eft quoddam pec-

illa? an & diabolus , & quomodo?

catum, . HzcS Tho.

ufatv

. LXIX. g. r. CümS.Tlio.q.65.a. 2,

M U

Not. ex dito Medina , quód intelle-

Inteliedus & voluntas funt caufz in-

&us & voluntas non dicantut caufz im-

g um

teriores actüs peccati immediatz , me-

mediatz peccati , ex eo quód primó ad

verfauit !

diatz yeró intetiores , funt imaginatio

unas etuf

peccatum concufrant , fíed. dicuntur

Íeu apprehenfio & appetitus fenfii-

caufz peccati immediatz , quoniam

3&?6&5(61

vus,

peccatum in illis immediate confiftit :

ertatt COSUi;f

Declarat boc S.D. Sicutdidum Eft,

peccatum enim non eft, nif(i voluntas li-

luo extt*4

pet fe caufam peccati oportet accipete ex

ber& confentiat : eftque ipfa fola caufa

«rbont!

patte ipfius a&tüs, a&tüsautem humani

peccati quoad exetcitium , intelle&us

gf

poteft accipi caufa interior, & mediata ,

veró , fenfus, & appetitus folüm pro-

p

T

& immediata, Immediata quidem cau-

ponunt obje&um pulchram & elegans ;

fa humani atüs e& Ratio & Voluntas,

ac determinant quoad . fpecificatio-

d

fccundüm quam homo eftliber arbitrió,

netn.

df

caufa autem remota eft apprehenfio

&. 2, CumS.Tho.ibid. a. ;, Poteft

fenfitivae partis, & etiam appetitus fen-

aliquid exterius ( ut homo vel demon

$ [zdIsAUL

fiivus. Sicut enim ex judicio rationis

a bona

peccatum pcr[;uadc-ns , & exterior

Y

2

J !F*(*v

v

appee

E

ii

172

TRACT. M. Exam. 5.

Is

appetitum fenfitivum moventia ) effe

Ratio $. D. . Quia diabolus eatenus

folüm poteft effe cauía peccati , quatenus

TA

caufa peccati, non tamen ad peccandu

r

E

[o

fufficienter inducens,

appetibile aliquod fenfüi proponit, vel

dica

rationi petfuadere nititur ; nec poteft

bus

Declarat boc $. D. Sicutdictum eft ,

liberam hominis voluntatem neceffita-

Y

cauía interior peccati eft Voluntas, ut

re. Quia motio per modum fuadentis

perficiens adum peccati ; & Ratio,

& objectum folüm ptoponentis nontol-

fn

[

quantum ad carentíam debitz regulz,

lit indiferentiam judicii , adeóquentc

Sic

libertatem volun:atis.

vd

& appetitus fenfitivus inclinans.

ergo aliquid intrinfecum tripliciter po-

K. 4. Diabolus poteft inducete ad

W

lil

teft effe caiifa peccati .. vel quia moveret

peccatum , hominem interiüs inftigan-

[/7/

immediate ipfam voluntatem , vel quia

do, imaginarias quasdam formas offe-

[

moveret rationem , vel quia moveret

tendo , & in appetitu fenfitivo paífiones

appetitum |fenfitivum.

Voluntatem

concitando , fuadendo , argumentan-

«m.

o&xin

autem interiüs movere non poteft, niíi

do, perotando,&c. Ita patet ex S.Tho,

dun,

Deus, qui non poteft efle cauía pecca-

q. 80. a. 2.

t

Undetclinquitur, quód nihil exte-

Ratioibid. Natuta corporalis fpiti-

]u

[3

tius poteft effe caufa peccati , nifi vel in

tuali naturaliter obedit, quoad motum

localem.

ii

quantum movet rationem ; ficuthomo

Ergo diabolus omnia illi

dimd]

vel demon petfuadens peccatum :^ vel

caufare poteft , qu ex motu localicor-

g

ficut movens appetitum fenfitivum , fi-

potum inferiorum provenire poffunt,

cut aliqua fenfibilia exteriora movent

nifi virtute divinà reprimatur.

ul

(Een

p hOn

appetitum fen(itivum.

Sed neque pet-

fummo : Sed , quód aliqua forma reprz-

fuafio extetior in rebus agendis ex ne-

ln;

fententur imaginationi, quódphantas

ceífitate movet rationem , nequectiam

mata turbentuc & moveantut , quid

pf

Yalb

tes extetiüs propofita ex neceffitate mo-

paffiones ( quibus homo affe&tus &ille-

vent appetitum fenfitivum ; nili forte

é&us judicat reverà bonum quod nontfi,

d

UY

aliquo mododifpofitum , & tamen etiam

quiaamans facilé perfuatione inclinatur

appetitus fenfitivus non ex neceffitate

g

erga amatum ) excitentur; hoc quando-

$

1

v

l

movet rationem & voluntatem. Unde

que fequitur ad motumlocalem. — Ergo

p

aliquid exterius poteft effe aliqua caufa

Min. prob. Philofophusinlib. defom-

&t

movensad peccandum , nontamen füf-

niis, c. 3. to, 2, docet quód cümanima

L

ficienter inducens , fed cauía fufficien-

dormierit , defcendente plurimo fan-

tet complens peccatum eft fola volun-

guine ad principium fenfitivum , fimul

Cl

J

i

.,

tas.

Ita S. D.

defcendunt motus five impreffiones re-

ln

R. s. Diabolus non. poteft dire&é

li&z ex fenfibilium motionibus, quein

vel fuficienter homini effe eaufa pec-

fenfibilibus fpeciebus confervantur, &

T

f

candi, enmadid neceffitando. Ita $. D,

movent principiumapprehenfivum , 1t

pium

A

quód appáreant, dc fi tunc ptinci

g. 8?.a. I.

fenft-

173

De Fitis & Peccatis. |

dum fa&ta;non tamen fingula peccata

Ti

fenfitivum à tebus ipfis exteriotibus im-

mutaretut,

Eteo.

ex illius fuggeftione &unt.

p r

Ex his colliget Confeffzrius , quid ju-

, Ratío S. D. fumitur ex. Origene,

U fopr

Mitt

dicate debeat de mulierculis atlerenti-

Quia , etíi diabolus non eífet, homines

bus fe miras , imó divinas habere vifio-

haberent appetitum ciborum , & vene-

luaem w

tmodin d

nes , quz ex demonum illufione cau-

reorum , & fimilium , qui polfet elfe

inordinatus , nifi Ratione otrdinetut;

Yopontius

fantur , &ex fpirituum , humorumque

comtnotione , dum vigilantes tem tam

quod fübjacet libero arbitrio.

1.dicii T

Estaue diabolo hberum nos tentate &

b

vehementer apprehendunt , ut videatur

ad malum inftigate?

3 potdt i

ipfis agi coram oculis:; nec eftimpoffi-

bile, vigilantem pati idem , quód pati-

LXXL 4ffrmo. Ratie, Et(i demon

eminteisil

habeat arbitrium inflexibile & immuta-

tur fomnians , ut con&aþ in phte-

tsl fi

neticis.

bile in tnalo, feu animum obftinatum

v nf

m, $. Diabolus

i nullo modo poteft

in averfione ab ultimo fine ; citca media

endo, qut

homini inducere neceffitatem ad peccan-

tamen (quz ipfe ex fuà malitia in Dei

Bu

dum.

ItaS. D. ibid. a. 2.

offenfam ordinat ) liber& fe habet. Er-

Declarat boc .. Diabolus proptià vir-

go poteft tentare , & non tehtare , poteít

u t

hoc vel illo modo,

Simile e(t in An-

tüte , nifitefrenetuc à Deo , poteft ali-

belit quozic

quem inducere ex neceffitate ad facien-

gelis beatis, hi enim et(i non fint liberi

digbolu t

dumaliquemactutn , qui defuo genere

inamoreDei , benetamen in exequen-

g ermnt

peccatum e(, non autem poteft indu-

disiis, que Deus eis mandat , v. g. incu-

, provtit?

cere neceífitatem peccandi. Quod patet

ftodiá hominum.

reptimt

exhoc, quia homo motivo ad peccan-

QUJERO XXIV, Ante omne pec-

dique fofüïï

dum non tefiftit , nifi pet tationem , cu-

»

catum przceditne , faltem in aliquo

joni, QUi

jus ufam totaliter impedire poteft , mo.

priori naturz , in intelle&u aliquis de-

, qnoveantul

vendo imaginationem & appetitum fen-

fe&tus , ertor practicus , ignofantia , in-

omo. 1Be&ll

fitivum , ficut in atreptitiis patet.

Sed

advertentia , feu inconfideratio ? Item

onm QU

tunc fatione fic ligatá , quidquid homo

ignotantia & paffio funtnecaufa peccati,

vel excufant?

erfuiion

agat , non imputatur ei ad peccatum:

j

Sed fi Kationon fittotaliter ligata,ex ea

LXXiL ». n d * p. affitmativé

4

Un-

xuclco

patte; quáeft libera, poteít re(iftere pec-

cum $, T ho.hic q. 77.a. 2. in c.

j

(ophu i

cato. . It3 S. D. Ergo.

de & Gregor. M. l. 15. moral. c. 27.

*

cet quolc

y

LXX, Pisntne omnia hominum pec-

ait

*

Ormni peccator. feulius fuit. in

l

pdet l

cata ex fuggeftione diaboli?

culpa.

Dico ex S. T ho. ibid. 2, 4.

Ratio: Noluntas cft potentia czca; fe-

d

Ef qui-

dem dzmon occafio omnium peccato-

quens in omnibus ductum rationis. Et-

$ (XVC impff !

mmo[ionibm

rum , cüm primum hominem ad pcc4

go non fertur in obje&um,nifi prout ab

candum induxit, unde tota infecta eft

intelledu propofitum , five proponat

)pus conffmï

i

humana natura , & proclivis ad peccan-

malum füb ratione boni ,. illud aliquá

boni

«f

ïa

M

TRACT-IF. Exam. 5.

174

mandi tale judicium fit ignorantia vin-

fs

boni appatentià veftiendo : five bonam

füb ratione mali fugiendi,

cibilis & culpabilis. 1n peccato ex ia-

[

ii

ANonne multi peccant cum actuali re-

firmitate vel paffione fit vehemens pa(-

imo:r(u confcientiz ; fcientes malum, &

fio , intelle&um obfcurans, & volunta-

n

Ti«

exultantes in tebus peffimis? quomodo

tem poft fe trahens, "Tandem in peccato

ex certa/ malitia fit fola voluntaus in-

f

in eorum intelle&u ueft defectus vel er-

for?

ordinatio & malitia. Videin hoc Examf

p

n,2tI.

x

Dico. Scientia illa mali non eft pta-

p

Qica, & inadu exercito, fed fpecula-

Oppozsi hic poffct , quomodo in intel-

Ti

tiva tantüm , & in habitu. Unde ii pra-

lectu Angelia^te primum ejus peccatum

potuerit przcedere defctus vel incon-

4

xi omnis peccator cf?c— imprüdens &

Kultus.

fidetatio. Sed hoc vide in r.

Ü

!

de Angelis citca finem.

P. i'n Tra&.

- Ex hoc folviturillud quod opponi po-

p

teft , nim. ex hac fententiá fequi , omne

& 2.ad Q.24. An & quando igno-

IIf

eccatum elle hate(in.

Áiri

Quia judicate

tantia & concupifcentia feu paffio fit,

eífe licitum quod eft illicitum, ef& hzre-

excufet , vel diminuat peccatum, colligi

t

n

ticum.

Non enim hocfequitur ; Etfet

fufhcienter potet ex di&is Traád. j,

W

-

Ql

quidem hare(is , fi fpeculative fic judi-

Exam. 1. n. 21. & 22, & 23, ubi expli-

caretur , peccator veró hoc judicium fo-

catz funt quatwor cauíz involunatii,

A

h

lüm habetpra&icé : quod non fufhcit.

intet quas funt ignorantia & concupi-

Vide Tra&. 3. Exam. 1. Q 5,n. 7.in R.

fcentia feu paffio. Qu vetó omne pte-

ad 1. oppof,

catum est voluntarinm ,intantum igute

Difficulta: hic feoffert ; quomodoin

ffn D

rantia ( idem eft de paffione ) porei di-

hac fenteutia poflit falvari . differeutia

minuere peccatumyin quantum diminnt

u

l)[]]m

inter peccata & ignorantiá , infirmitate ,

volttarinm , utaitS. R. hic q. 26. , 4«

& malitià: eó quód juxta hanc fenten-

ubi de hocttactat.

&

l

tiam unica omnium illorum caufa effet

LXXIH. Dicmibi.

Si quis faccr&

opus füb mottali prohibitum ; quod ta-

lg

ignorantia, effor, & inadvercgnytia in-

telle&tüs ?

men fatione invincibilis ignorantiæä

Dl

D

Salvatut ergo differentia per hoc ,

culpa excufatur , qualis fuit accelfus Ja-

uód licét omni peccato communt fit',

cobad Liam,& effet, fi quis plené ebrius

fi

committeret homicidium vel adulte-

tl

uód fiat ex pravio errore pra&tico in-

telle&tis , eft tamen difcrimen propter

rium , dele&atio morofa detali opete

T

diverfam difpofitionem pravam, que

efleine peccatum | mortale fublacä'i-

(j

*

Tiod y

eft caufa formandi judicium ertoneum

gnorantiá ?

inintelle&u , & pravam electionem in

"Affirmo , probabiliàs, &ato

.. "Tota

Md

voluntate, Diver(itas autem hujus pra-

cauía quare taleopus non fuerit pecca-

Ml&lü

vz d fpofitionis confi&it in hoc, quoódin

tum ,eft , quia non fuit voluptarium, &

"

Jl

.

peccato ex ignorantià fa&e cauía for-

hoc tatione ignorantiz

L

Sed fi qlïis P

lii

fubla-

P n

S

u

DeVitiis c» Peccatds.

175

ipootulis

fublatá ignorantiá,ineooperefibicom- — füpernaturali illuftata. ^ Quz enim di-

à ao

placeat , tunc fit voluntatium.

Ergo

re&te & graviter charitatem Dei & pro-

1 vchcmcns;.

talis complacentia erit mortalis. Min,

ximi ledunt , cenfenda funt mortalia $

n, &

pat. à pati.

Quia communiter docent

quz leviter, venialia, Hac enim ratione

ndeming:

Theologi , quód etiam morbi & alii de-

judicamus unam zgritudinem aut in

"

-

Áa volun -

fe&us naturales , qui non funt in noftca

riam cffe alterá majorem.

ydein rl

poteítate , poffint nobis etfe volunta-ii

proptet liberam & patientem ipforum

Not, attendendam etiam eíTe quanti-

tatem deliberationis, matetiz, aut damni

u;omoduini::

fufferentiam, — Ergofimiliter.

illati , uti & genus peccati , tenorem

mejuspez

Ex quo fcquitur,quàd HJacoE fuiffet

Og vl t

dele&atus de accellü ad Liam , aut

verborum pracepti , an prohibitio fiat

inz pl

ebrius de homicidio vel adulterio à fe

fub gtavi vel levi poená, &c. Unde ali-

qui DD. ben£ dicunt, peccatum mortale

patrato, uterque mort. peccaffet : licet

; &quidy

uttiusque opus ratione ignorantiz antea

non polfe à quoquam committi fine

tia feu pl

uetit (ine culpa,

Vide fuprà de moroía

grandi corruptione fui ; aut contemptü

Dei, velgtravilzfione proximi , & con-

xeccatit,t.

: ele&atione.

»

1

»

&O T

Es

QUAERO XXV. — Quid funt & in

fenfum in illud e(fe tàm impium ,. ut

celati vel ignorari non poffit,

.&z;, i

quo differunt peccatum mort. & venia-

Hinc

le? qua (unt figna vel regulz unum ab

Confe(for non przcipitet fe in jadican-

r inyoltt

Conáüderet

yntia &

alteto diftinguendi ? poteftne unum fieri

do aliquid effe mortale,

alterum ?

etiam an peccatorem non ftatim facti

js veroam

LXXIV. 4 1.2 a. partem. Qiz.

peenituetit , hoc enim probabilefignum

;xinmmum&

a[TlOUC) j

Iti patet R. füprà in. hoc Exam. n. 2 1.

eft, non confeníiffe,

?tmmma'w

Unde ad tettiam Qazfiti partem R, tres

€ommuniter tradi regulas ad diftinguen-

R, 2. Venialia indire&& & pet acci-

p Aiceff

dum mortale à veniali,

dens difponunt ad mortale.

Hoc S,

d ho, hic q, 88 a. 3. probát ex illo Ec-

EL

Primaefi. Si (acrz litere ttadant,

ci19.

tale vel tale effe Deo execrandum ; abo-

n [perni aminima , paulatima

xbiuf

defluit.

Sub'umit; Sedille qui peccat

ylis ig

minabile , e(fe dignum zterná.morte,

venialiter,videtur minima fpernere, Er-

lis [:uiufif;þlil

excludete à tegno Dei , ut pat. ad Gal,

£o paulatim difponitur ad hocuut totali-

f. vel cui comminatur 7z ! jüdicandum

i qu

j pr

j

ter defluat per mortale.

eftelfe moriale, — Secus d regula. Ef

diun * ^

Traditio Ecclefie, communis PP. & fi-

1010

"

1l

Not. banc difpofitionem fieti pet hoc

)

i

delium confenfüs, ex

quo colligimus,

gotat j

quód violatio jejunii ,*

feu bina refectio

quód venialia generent vitiofam affue-

tudinem , minuant fervorem charitatis,

in die prohibito (it peccatum mottale:

lhuc l

f

& divinorum auxiliorum abundantiam,

refe&tio veró ca»pta pauló ante merid:em

ac vitesad vincendastentationes, faciant

0

" (ucm

it folüm veniale.

Tertia ef Ratio na-

j

difficultates inobíervantia mandatorum

l][VOJUn

tutalis ita effe dians , faltem lumine

u

Dei;&c.

]

X 3« Idem

*s

TRACT. If. Exam. z.

1776

. . ldem numero a&us phyficus

z.. 6, Peccatum veniale in fuo genere

N

feu fpecie non poteft ita aggravari,ut fiat

dyi

oteft primó effe peccatum veniale , &

P

poftea mortale.

mortale , aut zquivaleat illi : necex plü-

titmis venialibus poteft unquam feeri, in-

limt

Ratio, ldem a&us voluntatis ob de-

tegtati ,feucopflatiunum mortale, la

t

liberationem imperfectam primo poteft

f

eíTe venialis , fi veró accedat advertentia

S.D.hic a. 4..

Ratio 1,p. Ea que

f'uht *oräihis infe-

lx

peife&ta , fit mortalis: puta, in maietià

hu

riotis , quantumcunque intra propriam

gravitet repugnante Legi , &c.

Tl

BA

4. Peccatum mortale ex genete ;

fpeciem aggraventut vel augeantuf,

nunquam polfant pettingere ad ea que

bt

oteft fieri ve

niale ex accidente tribus

U

3modis.

1, Ex fubreptione , feu pto-

fünt ordinis fuperiotis : . Sed malitia

peccati venialis eft otdinis inferioris &

uj

ptet defe&um deliberati

onis , v.g. itaex

aft (i fit ex fubi-

diverfz fpecieià malitia peccati morta-

At

genete (uo eft mortalis

lis, cüm hzc fitaverfivaab ultimo fine.

[

to motu , eft venialis,

2. Defe&u ju-

Etgo.

qn

dicii fufficientis ad mortale ; ut contin-

Pcccatuni mort. ptivat

n

(t in femidormientibns & cra-

Ratio 2. p.

gCI'C pOtC

gtatia & charitate , occidit animam, a

Yil

pulatic

?. Ob patvitatem rei (eu ma-.

vertit ab ultimo fine , inducit reatum

R

teriz, v, g. furtum ex genere füo eft

j

mortale, £farati autem folüm duos aut

ponzaterne , damni & fenfus : ul

hoc non poteft convenire venialibus

V,

ttes denarios , ef veniale.

g

NI

quantumcunque multiplicatis , nifid

NNot. dari aliqua peccata , in quibus

fpofitivé ( quod jam admiffumeft ) quie

D

non datur levitas materiz , feu qua non

Al

liter explicari debent S$, PP. fi vidcä:;ïfuf

offunt e(fe venialia defe&u matetiz ,

effe contrarii,

Ergo.

2

D

licét poffint elfe talia ex alio capite v, g.

Oppozo. Pluta furta levia

i nät;ltiplia

ll

ex defe&tu füfficientis deliberationis &

D

IV

bflOl

advertentia.

cata & fimul fampta juxta Thomi(tas «

"Talia fant, blasphemia;

ciuntunum mortale, Ergo.

l

[

Hf

perjurium , luxutia , &c.

Bifl.ant. ratione fui , N. , rationeno-

lt

LXXV. g. $. Peccatum veniale ex

tabilis quantitatis materiz & damni; o

M

genete poteft ficri mortale ex accidenti

Ultimum ergofurtum, quo pcrveniwf

d

Qu

quinquemodis. I, $i in peccato venia-

ad magnam quantitatem materiz ; &*

li conftituatur ultimusfinis. 2. Siquis

peccatum mortale.

Lic&t enim tà£

l

venialeordinaret ad mortale , v.g.vet-

furtum fit teilevis fecundüm fe , ex co

Ti

bum otiofum ad fornicandum.

3. Ex

notatione tamen furtorum ptaceder-

fapea

conícientiá erronea di&tante-effe morta-

tium , cum quibus moraliter

unitut »

Wtl q

f

le. 4. Excontemptu. $. Difpofitive,

quz fur cognofcit & advettit ; fit farum

ut didum eft in R, 2. & hoc ratione

reigtavis, Gcin virtute eoru

tn proximo

WR

periculi ,

infertur grave damnum,

Videjn fà

W Plu

illo,

quovd qui amat , peribit in

Tract,9.Exam.2.n.5 f,

QUA-

u

»

J

- De Vztm ä*'chfcmtvþS'.x

d

vialein(ue

: - QUJARRO X&VL Potesne

3 Qpproy

z

L

,aiïi'gnan;:

minuta peccata noverit pertinete : quo-

aliqua peccata venialia? .

ties

plus loquitur quàm oportet , aut

at il

LXXVI. Ratio hujus Quafiti , eft

plus tacet quàm expedit, Quoties pau-

hunquale

lamentabilis illa experientia ,-quá doce-

Y RORU

perem importuné petentem exafperat.

mut , quód divet(i,qui de modico non

Quoties, cümxcorporne fit fanus , aliis

cutant cum Prztore , quos non terret

jejunantibus prandere voluerit , aut

t (untotd

luxutría , nifi fit adultetium , velince-

fomno deditus ad Ecclefiam tardiüs'

que i p

&us ; non injufía , nifi homicidiam ;

fatgit.

Quoties , excepto defiderio

it vi ag

non vaniloquium , nifiadjun&um ha-

filiorum ., uxorem fuam cogno vetit.

gt

beat perjurium aut blafphemiam; non

Quoties in carcere claufos & in vinculis

otg : s

crapula, nifi (it ad vomitum ; quibus in-

pofitos tardiüs rtequifiverit , infirmos

ords r

culpatus eít (trepitus , qui ingurgitati ac

tardiüs vifitaverit. Si difcordes ad con-

ii at

"

obruti vix pedibu: (tare poffunt , capita à

Litya

dula

pariete.ad patietem allidunt , &c.

Pto

cordiam revocare neglexerit. .Si plüs

ant proximum aut uXorem, aut filium,

quorum inftru&ione.

aut fervum exacerbaverit , quàm opor-

"jtom eut

- &, Cum S.Alrgu&ino,cujus hec funt

occidit

verba de decem chordis cap. r1. ubilo-

tet, . Si ampliüs fuerit blanditus,quàm

expedit.

Si cuicunque majori perfo-

E. mdllïi,!ï

quiut de quotidianis feu venialibus

"

nz, autex voluntateaat neceffitáte ad-

p & i

peccatis , qua perlinguam committun-

ulati voluerit.

Si pauperibus .efü-

ienite V&

tur.

Verbum durum;aut cüm labitur

tientibus cibum non dederit , aut ni-

Kiplicitin

aliquis in rifum immoderatum , aut in

miüm delitiofa aut fumptuofa fibi convi-

yusiné

hujusmodi nugas quotidianas , &c. his

via ptapatavit,

Siíein Ecclefia autex-

lt SStPP'fW

3

adduntur ab eedem. Si vit cum propriá

tta Ecclefiam fabulisotiofis , de quibus

70

/

uxote cocat voluptatis explenda causá,

in die judicii ratio reddenda et , oc-

?'um ICVM/

& plüs, quàm neceffitas procreandorum

cupaverit. — Si,dumincaut* juramus &

liberoram cogat.

In ipfis etiam ali-

Viuxt d

(

hoc per aliquam neceffitatem im

plere

. Epo

mebtis , quz utique conceffa fant , fi

non poterimus :

utique perjuramus.

m

forte excedismodum , & amplius acci-

Et, cüm omni faci

litate .vel temeritate

pis » quàm neceffe eft, peccas,

Quoti-

sst

diana (untitta, ait,

maledicimus , & cüm aliquid fufpica-

quz dicg * fed tamen

um 9?

peccata funt.

mur temeré , quod tamen plerumque

ciuit 7

nonita, ut credimus , probatur , de-

p

Idem inSer, 4.dean, fidel. defan&o-

rum ;

linquimus. — Hzc & fimilia his ad mi-

u2 autem , inquit, fint minu-

nuüta peccata pertinere non dubiunv

qcundit

ta peccata, licét omnibus nota fint , ta-

furto[lllf

eít, quz ficut jam dixi, enumerari vix

j

men quia longum eft , ut omnia repli-

] mmh

polfünt , & à quibus non folüm populus.

centut , opuseft , utex eis aliqua nomi-

Chriftianus , fed etiam nullus Sancto-

,

netnus.

Quoties aliquis in cibo aut

gitt

fum immunis effe potuit aliquando, aut

potu plus accipit quàm neceíle fit , ad

poterit.

mnumn

Hzc Auguft. .

i

Z

Jh i

| Qx'ä:fi

TRACT. IF. Exam. 2.

*

178

trartium diminuitur inc

linatib ad aliud;

LXXVII, Quatihic poffet;an pecca-

)

tum veniale ia aliquo homine polfit effe

peccatum autem CR, conttarium vittuti,

[

cum folo originalt ? fed hujus nega-

Ergo.

tini

Not. hanc

diminutionem Ar'xon fieti

a

tiva deciíio dependet ex alia difficultate

fic, quafi reipsá tollatur aliquid natuta-

(infrà Tta&. 7, Exam. 2. n. 30. &

N

21. ) affirmativé decidendá , an nim.

le vcl proprietas naturz humans , quia

vl

hzec cam fuis proprietatibus eft incot-

tiy

puct füb mortali teneatur in primó in-

ftanti -usüs rationis fe convertere in

ruptibilis , & naturalia manentintegra

L

.

D

fed folüm fit pet

Deum ? Siíeconvertat , accipit gta-

in fe poft peccatum

t

modumimþ*'edimenti&ob&aculi , quia

)

tiam , quáà peccato, fiin aliquo ctiam

Originali, fit, mundatur.

Si fs non

pet peccatum homo elongatar à Deo ín

M

convettat , peccat mottalitet , confe-

regionem diffimilitudinis , & peccata

t

le non erit fed

dividunt intet nos & Deum, — Sicut fi

[

quentet peccatum venia

mortale ac&tuale cum.| Originali,

Pto

Solem inter & aerem ponatur obftacu-

li

jum, aet fit inhabilis ad recipiendamlu-

conclufione hujus "'Tractatáüs.

cem , & quó pluta obftacula ponuütur?

.. QUAERO XXVIIL& ultimó; Quinam

eó inhabilior efficitut,

funteffe&tus peccati?

T

Seciimda pars declatatur ex a. 3.Qua-

tcsht

LXXVIII. & Effe&tus peccati , prz-

*

*

r, Diminutio

tuor funt potentiz animz, qua ,ut vite

tj

fertim originalis funt

boninaturz. . 2. Quatuor vulneta ani-

tutum , ita & vitiorum fübje&a effepof"

p

funt, pro quarum debito ordine pet

:

ma.

3. Mots &alii defe&tus corpota.

peccatum defitutarum ( qua deftiruto

h

les, 4. Reatuspona. la SfD,q.Sy.

Y.

& 87.

vulhetatio naturz dicitur ) numefo

quatüor naturz vulnera ( jgnorantia ít

|

Ti

Prima pars declatatut ex S.

Tho.q.

$$.a. 1

-Inter naturzbona aliud (ut-

intelle&u , malitia in voluntate , inlit-

,

mitas in irafcibili, & concupiícentiain

N

pote originalis juftitia )in totum fübla-

concupifcibili ) convenienter enume-

tum eft per peccatum : aliüd ( cujus-

modi fünt principia naturz, ex quibus

rantur. Suntergo hzc quatuor vulpt-

H

T

ipfa natura conftituitur , & proprietates

fa ex peccads, etiam aCtualibus, con-

ex his caufatz , ut Íunt potentiz ani-

fequentía , in quantum per peccatum

Jgi

me ,& hisfimilia ) nec fublatum eft,

& Ratio hebetatar, pracipue in 'agen-

lin

dis , & voluntas induratur ad bonum,

nec diminutum pet peccatum ; aliud

y

& major difficultas bene agendi ac-

d

denique ( cujusmodi eft ipfa naturalis

inclinatio ad virtutem ) fublatum qui-

crefcit , & concupifcentia magis ex-

atdefcit,

dem non eft , valde tamen diminutum

j

Quia per adtus huma-

dertía pars ex a. $

Morä caterique

ger peccatum.

4

nos fit quedam inclinatio ad fimiles a-

in humana naturá cotporales defe&tus

Y

(cüm fint prater intentionem pe

ccan*

étus : Sed ex inclinatione in unum con,

b

-tis )

.

A

"4

|— De Fitii c» Peccath.

7

ia 4

tis) per fe effe&tus peccati primi paren-

Ratio S. D. Manente causà manet

Qtarimits

tis dici nequeunt , íed per accidens

effe&us , neceffarió ab ea dependens :

onem ml

tantüf ,

prout removens prohibens

Sed in iis quí moriuntur inimpeniten-

cauíz nomen forti:ur , quia ícil. per

tiafinali, (&u in peccato mortali, ma-

diquidu

peccatum primi parentis fublata origi-

net inaternutp caufà paeaze nim, culpa,

? hümng

atbus «t i

nalis juftitia , qua omnem deordina-

non quidem quoad actum, fed quoad

tionem & defe&um prohibebat,

Eà

Ergo,

à mantt

maculam.

ergo per peccatum primi parentis fub-

LXXX, Debeturne peccato tmnottali

fed flini

ttada , Íicut humana natura quoad

pena infinia fecundüm quantita-

Lbl

teimm ?

animam fuit vulnerata per deordinatio-

ongitt ib

nem potentiarum , utan.e di&tuim eft,

Dico.cum S.'Tho. q.cit. a. 4 Sicut

I]fS j & FC:

ita etiam eft corruptibilis effeta per de

peccatum ex parte averfionis abinfinito

Deun, 3

Et hinc

ordinationem ipfius corporis,

bono infinitum eft. , finitum autem ex

nair a

illi defe&uscorporales.

parteconverfionisad bonum cteatum &

|rpinis

commutabile: fic & paena peccato cor-

fci p

Quarta pars declaratut ex S. T ho,hic

tefpondens , paitim finita , partim infini-

q. 87.a. 1.

Ex tebus naturalibus ad

ta dici debet,

amtetde sj

tes humanssderivatut., ut id quod con-

tra aliquid infurgit , ab co deitimentum

Declarat boc S. Tbo. Peena. propor-

, qüï:'ïf

tionatur peccato , in peccato autem duo

fübjedac:

patiatur videmus enim in rebus natu-

funt, quorum unum eft averfio ab in-

bito ordi

talibus , quód unum conttatiam ve-

hementiüs agit altero contratio fupet-

comrnutabili bono , quod eft infini-

| quæ W

tum : uride ex hac parte peccatum eft

t ) J

veniente, propter quod aquz calefactae

infinitum.

Aliud , quod eít in peccato,

n ( ]g m

magis congelantut , ut dicitur in 2. Me-

eft inordinata converfio ad commutabi-

voluntat

teot. . Unde in hominibus hoc ex na-

lebonum, & ex hac patte peccatum et

tutali inclinatione invenitur , ut unus-

cgnCUPüa'

finitum , tum quia ipfum bonum cornz

qnient *

quisque deprimat eum , qui contta

mutabile eft finitum , tum etiam quia

2 qua'.u::'f»

Apfüm infurgit. .. Sed homo peccando

ipfa converfio eft finita : non enim

iU

! uïy

maxime infurgit contra Deum , cüm

T

poffunt a&tus creaturz effe infiniti, Ex

agat contra ordinem rationis , legisque

m r

!

r

humanz & divinz.

parte igitur averfionis refpondet pec-

20

j

UE I'? H

Ergo metitó de-

primitur à Deo , hzc autem de

cato poena damni , qua ctiam eft infini-

u

ta:- eft enim amiflio infiniti boni , fcil,

ef porna.

Pre[ïïq

bt &

Dei.

Ex parte autem inordinate cone

LXXIX. Danturke

fs

peccata -æterpæ

$

verfionis refpondetei poma fenfus, quae

poenzreatum inducentia

eft finita,

ynt

A/jïrmo cum $, T ho, q. 87- a. 3. de

Peccatum vesiale inhac vita non-

peccatis charitatem

ay*

dumtemiffum homini , quiineo (imul

unt mortalia.

-tollcntibu; , uti

"d

& in mortali moritur, puniturpe inin-

?

fetno

p

s.

180

TRACT."]/V. Exakz. 3.

ferno posná aterná faltem per accidens — tribuit non quantitati culpe fedírremi(:

nf

& concomitantet ?

fibilitati ejus , talis autem culpa venialis

ihy IX

LXXXI,

"Affirmo cum S. 'Tho. hic

jam eft remiffa,

Ergo ejus pana nec

lu

q. 87. a. $. ad 3. dicente : e"£rerzitar

peraccidens fit zterna, — Tum etiamin

Mt

wna non re[houdet quamtitati culpa,

q. dift. 22. q. 1. a. r. ad 5. ubi tejedtà

licos

fed. irremiffibiluati ipfrus,

Subfumo :

oppofitá opinione , dicit : /eo alii di-

t

Sed culpa venialis ininferno non eftre-

€unt ,quod pieza , cujus. aliquis est deli-

wl

miffibilis, Ergo. Min. patet, Quia

tor ,post culpam vem:[Jam in infermpu-

lue,

nulium , etiam veniale , peccatum de

nietur. temporaliter. ANec propter hat

quia

lege Dei ordinatiá remittitur , niíi for.

Jequitur , quod 2m infernuo fit vedemptin:

Cente

malitr per a&um [enitentiz , vel

quiapana yqua foluitur ,non redimiur.

guli

virtualiter, nim, per actum chatitatis ,

JNec est inconveniens , quód quantizm ad

fitrettradatum:: Sed hectetractatio non

lii

aliquid. accidentale pona infermi mi-

poteft fieri in inferno , quia damnati

zuatur ufque ad diem judicis ,/— Suut

dny

TTR

funt perpetuó obílinati in malo , dene-

etiam augetur , nim.ex cgnforcio»dam-

natorum.

mifgricol

gatutque cis omne fapernaturale auxi-

if

lium, Ergo. Videin Tra&. 13. de Po-

Ratto. Si Deus goenam temporalcm

tf

nit. Exam. 2, n, 29.

culpe jam remiffz debitam mutaret in

RT

Confir. Tamdiu non exfolvitur pee-

etetnam , etiam per accidens, puniret

na, quamdtu non remittitur culpa, ad

ultra condignum , quia non eft coi-

Vl

[mm

quam neceffarió fequitur, quia , ütante

digaitasculpz ad poenam: .Sed hocrnon

debet dici de clementiffimo Deo ; cui

]i

dictum, manente causá manet effe&tus:

Sed in inferno cülpa venialis per acci-

proprium eft mifereri femper & parcete.

diny;

hfjj

dens-& concomitanter (. non per fe feu

Ergo.

ex natura fua) fit irremiffibilis, nim.

!Pm

Ex di&tis patet differentia inter hunc

propter conjunctionem cum. morctali ir-

& priorem cafum, in hoc enim cul

U

remifTibili.

pa jzfm

ts

Ergo etiam per accidens

eft dimiffa , inillo non.

nim. tatione adjuncti peccati mottalis

LXXXIIL, Poffztue Dens per abfolu-

ïgy

punitur aeternà poená.

tam füam potentiam , tanquam Domi«

Oij

P

LXXXIL .Sed quid fi peccatum ve-

nus vitz & mortis , aliqueminnoccn-

niale in hac vita quidem fit remiffum ,

AT

tem panire poená zterrá inferni vel gee

ícd homo motitur , paná temporali

hennz ? beatos é Coso in infernum

Qie

/M !

&i refpondente nondum exfolutá, pu-

deturbate , damnatos in C

7

qeäum ;eve-

hete ?

4f

4

niturne in inferno pemna temporali

vel eterná j G-Gmul in mortali homo

Dico 1. Poic(t Deus per abfolautam

01

decedat?

tita

fuam potentiam innocentem , imà &

J

Dico, quód temporali. ItaS, Tho.

li

bnf 7

(f

beatumi & Coelo deturbare in gchen-

tum loco cit,ubi aternitatem posna at-

elfet

P'm

M

nam ignis 2, —Hæc- tamen non:

pro-

L

um

*iag

De Ws d» Peecatoe.

1871

At idee

propti& poena feu punitio, aut damna-

proportionatur peena fensüs,-

-Ergo.

m ao

tio, nec innocens ille dicetetur proprie

4

Min. ptob. Poena fensás culpe propor-

Ó ejus p

.damnatus.

N

tionatut ratione inordinate converíio-

. Tuneg

Ratío 1.p. T'um quia Deus eft abfo-

nis ad bonum commutabile : Sed hzc

al j Tf

lutus Dominus vitz & mortis. Tum

non datur in pueris ufu rationis caren-

dt : od

tibus , benetamen averíio.

etiam quia Deus abfoluté, j ixta omnes,

Ergo.

t digi t

pote innocentem & beatum annihi-

fm it ij

Hinc, dum S. Auguft, & alii, peenam

lare. Ergo fimiliter.. . Dixi , a£fo/uté,

Ju t

parvulorum vocant ignem, gehennam,

quia ex fuppofitione decreti de inno-

n ft r

tormenta , &c. nihil aliud volunt figni-

r tj

cente prazmiando ,. & beato in Cocli

gaudiis confervando nunquam fiet,

ficare (utexplicat S. Tho.) quàm divinz

?M ?m&'

glotiz ptivationem , quam per excef-

Ratio 2. p. Ubi non eft culpa , non

t if

Et

fum , & hyperbolicé tam duris vocabu-

e(l propri& damnatio vel pubitio.

rjulii )

eerié à ratione , juftitià, & infinitá Dei

lis ignificirunt ;ut. magis execrabilem

efficetent ertorem Pelagianotum , aífc-

Y cgnfordai

mifericordià alienum eft , innocentem

fentium , nullum in

punite, vel naximegraviffimis & ater-

catum.

xparvulis eífe pec-

yatm tettp

nisipferni tormentis..-

LXXXV.

pitam m

4à ergo fententid con-

xtide: PE

. Ex quofequitur, quód Hagellï

ähu jus

demnabuntur parvuli ? nonne illà , 7re

vitz innocentibus inflita

ja non d

propri& non

7baleditiiin 2gnem aternum , &c.

Vel,

fint paenz (ed medicinz.

m. $edhr

in quo loco pro peená ponentut , quia

(firno D

Dico 2. Pote(t. Deus teprobos ac

damnatos pet. potentiam fuam abíolu-

non datur locus medius pro ipis , quia

Judex dicit , Ibunt iftiiin combuftionem,

ml

tamin Ceslum evehere.

jufti vero in vitam zternam ?

Katio. Qu'a abfoluté poteft DEus pec-

xeniatt

catum eis remittere; in hoc enim nulla

Dico 1. Ccrtun;ef*c,quöd patvuli non

yenimdi

appare: implicantia,

"

,

baptiziti comparebunt in judicio , quia

LXXXIV. Decedente; cum. folo

Apoc. 1. Feniet E6 videbit eum omurs

Juge

oculus ,

Originiti, ut pueti non baptizati , pu-

condemnabuntur autem illá

tnqu!

mitlori fententiá :

*

niuntur ne (ola pena damni , confi.

INufi quis renatus

joer

ftente in carentia vifionis beatificz, abs-

ii

que omni-

fuerit ex aqna €$ Spiritu S., non poreft

Intrare 1 rggnum &c.

o

fli&tivà?

PænäA fenfüs , qua eít a£-

(

Jwnf

C

Dicó 2. Veriffimum eft, quäd illo-

"Aftrmocum Angeligo Do&ote 3. p.

Q. 1.a. 4. ad 2. dicente : Poccai O.

füm Pawuïol'um animz detineantur in

Limbo fübtustetram , ubitamen nullá

gtnali in futura vetributione npz debetur

centel 1

pena fensps.

afficientur triftiti; tum quia ille locus

[*

non €ft eis datus in

[

pitt !

Katio,

ponam , fed quia

Quia porna debet proportio-

.

illis melior non debetur : ficut & Pa.

' amm 1

nari culp

«

Sed culpa originali non

tres inibi erant ante adventumi : tum

73

quia

um

182

TRACT.1F. Exam. 5.

DeVitii cy Peccaté.

quia ex illo loco non impediuntut à

u1id fi bomo manfiffet in putis natu-

n

juis intelle&ualibus opetationibus , ait

u)

ralibus, catentia divinz vifionis ciïï:tng

h

Medina nofter , ex quo adde ,

uód

tunc pæna?

Íciant fe nunquam Habuiffe per gta-

Dico, quódnon. Sed illa exclufioà

Vi

üam jus ad gloriam; & peenam hanc

gloria eíÍct mera negatio & defc&tus ng-

n

eile juftiffimam, nullo proprio deme-

turalis. — Rzrzo.

Quia in eoftatu ho.

rito indu&am , adcóque omnem di-

monon fuiffet elevatus d finem feu fe-

fplicentiam effc inutilem,

Hinc pa-

licitatem fupernaturalem. Videin fupl,

denter fuftinent ; & ab omni intetiori

3:p-q.69,a.4. & $. & 6. & 7.ubi&quii

ttiltitià ab&incnf,

fit Limbus Pattum & puerorum.

& 1

'2n

o

"v

342

A

z

2

M

23

) l

ag

NSS

3

j

"

i

,&

——

,

///

7

-

7

9

2

:»,

///

DZS

b

',

E

;

3

/

N

N

/

N

2

—

//

Ü

ERE

z

X

N

N

—

:

$—

A^5

U

j -

-

NES

,

(5

ä*:

:

W

Z R NSS

E

Ü

//,

N nE

ä

N /^ a

."U'ï.liiniïv!'?:'

Quj

ü n

dyi

n

^ t

Al li

LU

Ri

Tüy

TRÀ

CuaÉe

—

183

e

T pit

5

S

j

(isd

M

9]

:

äääääæäää

e9ssesS

£s

Ll

QUE 978 NUW Ra

L

0

EUS]

d

lG]

*&.lf' (

5

.

as

1 9d

6OA

k d

aE

de

É

g x*?fa

I25

4

ii

le) 1*.-;;

)

ATUT

:

z

V d

ol

Md

QOLU

TRACTATUS V..

De evitiit Capim!iäw ín geuere &9. ia [pecie.

E

De quibus in- communi agit S; D.híc , mum.im1.2. 4.84.

art. 4. im [pecte. veró. diverfis im-locis fue Summa ,

etandis im decur(u bujus Traél, qui. buc vevocatur ,

65 pracedenti anue&iuur : conmexionis €$ 'ma]'orz'S— cla-

, wtatis grqtiä.

Roloquium 1huic Tradatui prefigo ex verbis Angellici,DoäofiS

eit. q. 84-a.5. inc. fic difcurrentis

Capitale dicitur à Capite ,

Caput autem proprié quidem eft quoddam membrum animalis,

quod eft principium , & dire&ivum totius animalis.

Unde metaphori-

cé omne principium dire&ivum Caput vocatur, & ctiam hominces , qui

alios dirigunt & gubernant , Capita aliorum effe dicuntur.

Dicitur

ergo vitium Capitale , uno modoà Capite propriédicto, &fecundum

hoc peccatum Capitale dicitur peccatum , quod Capitis poenä punitur;

fed (icnon intendimus agere de Capitalibus peccatis, fed fecundàm

quod alio modo dicitur peccatum Capitale, prout metaphoricé fignat

principium, vel dire&tivum aliorum. ^ Et fic dicitur vitium Capitale, ex

nà-

quo alia vitia oriuntur 5 & prægipue fecindüm principium caufe fi

—

N

lis,

184

JTRACT. F. Exam. 1.

li, quz eft formalis origo :

& ideo vitium Capitale non folüm i

QUs

NPCCG

principium aliorum , fed ctiam eft directivum, & quodammodo du&i-

j

vum aliorum. Semper enim ars vel hàbitus , ad quem pertinet finis,

ais di

Unde Greg. 21.

principatur & imperat circa ea, quz funt ad finem.

pbus

tur t

moral. hujusmodi vitia Capitalia Ducibus exercituum .comparat. -ngc

»

L

S, Thomas.

hh

qudi

$

Ls

vitam

2u

*

AU

euuesne

SNESONRS ERE

?

[

d

(tinem

EXAMENIL

(

Ll

De i C alüz'talilmf in Genere , €8

1'72' Specie

Àl

- de Suþerbm

À

LOT

L

à

Vs

Y

ll

7A

UAZROL Efnehec

Truncato Holoferne , fügá NI—E falvyä'flfmt-

fafy

s

ÀN

a

[

fs

N

dodctrina Confe[fario

Aflyrii.

Cur ?. Quia exercitus enit

TL

N

N

N

fcitu neceffaria ?.

decapitatus.

Rex Syriz contra Ilne

h

N

XOSSV

I. ReAþandea affirm.

litas bellaturus tnilitibus fuis pracepit,

EY

Ratio, Quia Confeffa-

ut in neminem , nifi in folum Regem

-

if

54

at

rii munus eft , ratio-

arma converterent , illum un:ce impe-

li

terent tanquam Caput belli.: quo

nalem Eei imaginem, per pecca:a de-

i

formatam, reformare per opera paeni-

precifo non fore dubitandum de vido»

Vr

tentiz: reformatio autem ut debite fiat

tia.

Ergo fimiliter in pugua fpiritua-

N

!

in membris, neceffe eft, ut primó fiat

li, cüm unusanimz hoftis fit alio feto-

Vi Ü

cior , unum vitium caterorum Captt

)

in Capite , velut caterorum Principe;

p

accefforium enim fequitur. fuum prin-

& Dux,in huncDucem eft primö colli-

!llllk

cipale : funt autem quzdam vitia ca-

mandum , arma vertenda ; hoc Capit

li

terorum Capita & fontes,

Ergo. Et

maximé impetendum eft.

Confide-

CJP"

confequenter Confeffor . gratis refot-

randum , quz paífio in animum no-

mabit fine hac do&trina , quia zgzerz

firum maximéprzdominetur quo vitio

snlla cupido,

maxim$ exorbitemus, quz prava con

D«claratur ulteriüs à fimili ex pugna

fuetudo altiffimas in nobis radices ege

corpotali : - Proftrato Goliatho , ve-

rit; & ibi reformatio animz cxof*

l Qrf'

dienda eft: accefforiu

ftigio omnes Philiftzi fe in fugam de-

m fequitur foum.

Al)a;m

derunt, Cur? Quiaerat eorum Caput.

principale,

W

il

QUARO

De vit;'i; Capitalibus,

18;

Mi ^ OQUERO If. Quid & quot funt vitia

fecitdiabolum. — Si,ut fupràex Gregor,

ol

feu peccata Capitalia ?

M, di&um eft , ossrs peccator flultus

II. &. cum $. D. lococit, Vitia Capi-

eft in culpa , id maximé verum eft de

Yetivid

i

talia dicuntur , quia exiis velutex Ca-

fuperbo , quife putat aliquid effe cüm

Md

N

pitibus feu fontibus plura alia derivan-

nihil fit.. Unde apud Germanos eft pro-

nput

tur feu oriuntur ; Utex Prologo patet,

verbium, ftultus tt]p fto

f& wadfenauff

Hxc paritas fumitur à Capite naturali,

einem Jolf. Dequo

quod in cztera corporis metbra influit

QU./EROTII Supetbia eftne pccca-;

tum , &

I

vitam, motum, vigorem, &c, Sunt

quidcm Ípeciale ? & quid

:

fï

autem fepteh , memoriz caufà com-

eft ?

prehenfa hac di&iene Sa/ígia , fic , ut

1II, zy. I. Superbia eft peccatum.

cuivis literz hujus di&ionis fecundàüm

Ratio $. D. loco cit, a, 1, dicentis : Su-

ordinem correfpondeat unum vitium

perbia nominatur ex hoc , quód aliquis

Capitale , v. g. S. Superbia, A, Avaritia,

per voluntatem tendit fi upra id quod eft,

M

L. Luxuria. I, Invidia. G, Gula, I. Ira.

Unde dicit Ifidorus : Superbus di&us

À. Acedia, Ex his aliqua dicuntur car-

eft , quia fuper vult videri , quàm eft;

nalia , nim. luxuria & gula : alia fpiri-

qui enim vult fupergredi quod eft , fu-

tualia, nim.cateraquinque, Qu di-

perbus eft, Habet autem hoc Ratio

iil l

ftindio efl explicata fuprà Tradt 4.

re&a;ut voluntas uniuscujufque feratur.

. exart

Exam. 2, n. 2 r.

inid, quodeflproportionatum fibi : &

? Contt

'Eftneidem peccatum Capitale ac þec—

l

catum mortale ?

ideo manifeftum eft, . quód fuperbia im-

s (uis;

"

portat aliquid , quod adverfaturrationi

; o

J

n

— Nbsef, utex didis patet. — Razio,

rece ; hocautem facit rationem pec-

huti u

Peccatum Capitale dicitur,quod eft Ca-

cati : quia fecundàüm Dionyf. malum

It bILI

put, fons, autradixaliorum : Sed hoc

Ita S.

animz eft, prater rationem effe.

du

non dicitur.de quovis mortali,, Unde

D. Exquo patet,quód fuperbire fit fu-

nec omnia Capitalia femper funt mor-

Puglliï-

per fe ire.

Jtis fi

talia , nececontra mortalia femper Ca-

& 2. Superbia bene definitur à s.

gt

)

pitalia : interdum. tamen Capirale fi-

'Tho. cit. a. 2, in c. quód fit izordinatus

n d

mul eft mortale , ut ex dicendis confla-

4ppetiw; prapriæ excellentia,

Vel ut $.

bit, - Agendum nunc de

"m u

l

quOv,is vitio

Aug.a. 1. ad 2,à S, Tho, citatus loqui-

d

Capitali in fpecit,

tüt , éff perver[z celfitudinis appetttus,

) l] Qf.'m'-i

quia perverfé imitaturDeum,odit nam-

] Superbia; :

ii

que cum fociis equalitatem fub illo, íed

W

imponere vult fociis dominationem fu-

)

De qua S. Tho, a

yiit

8. art, & alibi.

git 2. 2, q.;16—z. per

am prOiilo, aitibid, Inordinatio hujus

jf

ZMagna mieria fuper-

appetitüs patet ex dictis pro R., 1.

busbomo , aitS.

Augu

ít. Superbia Na-

T

$. 3. Qguperbia in diverlo fenfu eft

buchodonoforem befti

am , Angelum

peccatum fpeciale,. ac generale five Ca-

f

a

De-

(

pitale,

186

TRACT. V. Exam, 1-

Declarat boc S. D;2. 2 dicens : Pec-

rantia, quandoque exinfirmitate, r

catum fuperbie poreft dupliciter con-

D

*

r

inde S. Aug. dicit

Multa perperam

fiderari.

Uno modofecundüm propri-

fiunt,quz tamen non fiuntfuperb?,

Dr

am fpeciem, quam habet ex ratione pro-

Pauló aliter & eleganter S, D. hocex-

F

3 fot

priiobjeati,

Et hoc modo füperbia eft

plicat ibid. ad z, dicens: Quandoque

fpeciale peccatum , eft enim inordina-

Tiot

aliquis commtttit aliquod peccatum fe-

€otu

tus appetitüs propriz excellentie , ut

cundüm effectum, fed non fecundüm

veni

dictum efl. .. Alio modo:potcft confide-

affe&um, -Sicut ille qui ignoranter

rari lecundüm redundantiam quandam

&t

occidit Patrem , commirtit parricidium

inalia peccata, & fecundüm hoc habet

Íccundüm effe&um, fed non fecundüm

g

uandam generalitatem , in quantum

affe&tum,quia hoc nonintendebat, Et

s

Ícil. ex fuperbia oriri

offunt omnia

Ti

fecundüm hoc, transgredi praceptum

peccata duplici rationc.

Uno : modo

hii

Dei, dicitureffe contra Dcum fupei*bi-

tsf

períe, inquantum fcil. alia peccata or-

re fecundüm cffectum quidem- fempet,

nonautem fem

d

dinantur ad finem fuperbiz , qui eft

piopria excellentia , ad quam poteft

Ita S. D horaas,

per fecundüm affe&um,

f OOnt

ordinari orane id, quod quis inordina-

QU.ARO IV.

Superbia )ef)me pe-

:

fj

té appetit ? alio modo indire&2 & quafi

catum mortale ?. & qua funt fpeda

lat fup

per accidens , fcil, removendo prohi-

ejus ?

ia

bens, in quantum fcil.homo per fupar—

IV. R, 1.

Superbia .eft peccatum

D

fs

biam contemnit divinam legem , per

mortale ex genere fuo , id eff , intrali-

uam prohibetur à peccando,fecundüm

Wl

um genus feu fpeciem » & absque aci-

illud Jer. 2. Cenfregifli jugum , rupifti

dente , five prxciíé ex objecto fuopo-

lY

1

vincula;dixifti : Non íerviam.

N

Hac

teft effe peccatum mortale, ia indiyiduo

n

S.D,

1f

tamen non femper cft pecc. mort. ftd

Senfus horum verborum non eft,

D

aliquando veniale : 1ta S, D. híca, j.in

quód omnia peccata femper a&tu orian-

COrp.

2(((?

i

h

tur ex fuperbia, fed apritudine. Unde

Ratio ejum eff..

'kRatio fuperbiz confi

It

fubdit ; Sciendum tamen, quódad hanc

ftitin boc, quód homonon velit [ubiici

generalitatem füperbiz pertinct , quód

1on]

Deo, &, ut explicat ad 2, quód inordi-

omnia vitia interdum ex fuperbia oriri

naté fe preferat Proximo , aut ab ejus

o

t

boffint ; non autem ad cam pertinet,

fubje&one fe fübtrahat, in quo etiam

quód omnia vitia femper ex fuperbia

Ilj (

derogatur divinz R'egule , ex qua Íunt

(/dm;

orintur. Quamvis enim omnia prz-

hominum ordines initituti, prout Idl

mffl /m

cepta legis poffit quis transgredi quali-

unus eorum fub alio effe debet. — ófi-

cunque peccato ex contemptu , qui per-

lo

zo:Sed hoc ipfum , quod eft nonfubi-

tinet adfuperbiam , nontamen fem per

ci Deo, habet ex objecto rationem pec-

Vr

ex contemptu aliquis precepta. divina

cati mortalis ; hoc enim eíl aveittà

V' Dl[g

hf

transgreditur, fed quandoque ex igqo-

Dco. E:go fuperbia fecungüm geni

num

bt

$U

Z

« Devitiós Capitalibus,

187

* nf

fuum eftpeccatum mortale, — Subdt S,

- Mi

exercitatione etiamaticte , qua fa ha-

fnfüy

"

l,

Dotler : Sicut tamenin aliis ,- qu& ex

bere fentiunt animum nobilem & ing -

pnerl

genere fuo funt peccata mortalia, puta,

nuut ad altiora tendentem , quamv s

1n fornicatione & adulterío, funtaliqui

ignobiliter natifiát ; tamen fi dominia

lcehs: Qw

motus,qui funt peccata venialia propter

appetant, & ad hoc pecunias permedia

iquol a

[ed non

eorum imperfedionem , quia fcil. pra-

licita accumulent , ut hujusmodi digni-

i

veniunt rationisjudicium , & funtpra-

tates pretio zflimabiles emant,à rationis

le qiie

ter ejus confenfum , puta , plenum &

nutti u

recta tramite non recedunt. Ergo nec

, fedimis

perfedum. — Ita etiam aliqui motus fu-

PCCC&D I^

perbie funtpeccata venialia , dum cis

non inrend

Et hoc experientia probat de quibus-

Katio non confentit, puta, plené,

agredi pu

dam militibus in bello , qui etfi e vili

onra Deumi

/Ex his patet , fuperbiam completam

& rufticà flirpe prognati , tamen tam

neceffarià in confeffione explicandam

fortes fe exhibuerunt, ur meritó fupra

üm quiäfm/ä:

effe, qua eftex affe&tu &intentione , ac

fecutdun d

reliquos pofiti fint , tanquam Domini

ex contemptu , quóquis Legi Dei & le-

ac Rectores eorum , imó & dignitates

gitimi Superioris renuit fe fabmittere,

Supcibi [

Sicut fuperbia imperfe&a eft , quando

mggnas emerint,

& quc l

quisin affe&tu fuo quidem fe miagnificat,

Gradut Superbia.

non tamen ufque adeó , utnolit fe fub-

apa df

mittere Deo, & omnibus, qua funtde

ho, lddh

QU/ERO V. Qui & quot funt ?

neceffitate falutis,

m » W*?'

- Vl.& Angelicus Doctor q. cit. a, 4,

R. 2, $. Tho, q. cit..a,4.ex $. Gre-

ad 4. ex $. Bernardo affignat duodecim

H obiï**-ï

gor, affignat quatuor. fpecies füperbiz.

gradus fuperbic per oppofitionem ad

worcls

1. ZEflimare, fe bonutm habere àfe i

pfo.

totidem :gradus humilitatis, — Przzzus

cdipof

2. Defuper; fibi datum cr

edere pro fuis

gradus humilitatis ( ait) efl;' corde &

; ]u3D9

accepiflemeritis. s. Tactare fe habere,

corpore femper humilitatem ofltendere,

quod nomhabet. —4, Defpe&tis cateris

defixis in terram afpectibus, cui oppo-

tio r

fingulariter videri à

ppetere habere quod

nitur cariofitas, per quam aliquis curio-

nonhabet.

íé ubique & inordinaté circumfpicit.

cat ad À qu

Qr

tonodo. vefoluis buzc- cafui

*

*

Po-

teftn

Secundss gradus humilitatis eft, ut

roxily d

e fine peccato fuperbiz , aut alte-

rius fpeciei ,

pauca verba &. rationabilia loquatur

" 01(

ci

homo pauper & infimz

aliquis , non clamoíà voce , contra

affis , itainhiare pecuniis

( modo ta-

Ral *

quem opponitur levitas mentis , pet

jnliu

men licito) lucrandis, ut &

fua vili con-

quam fcil. homo fuperbé fe habet in

ol*

ditione emergat ad fublimiorem , imó

verbo,

Tertius gradus humilitatis eft,

ademendum etiam Comitatum 2

u

ut non fit facilis & promptus in rifü, cui

. V. Dico cum noftro Cajetano & Cor-

of;jecto d

i

opponitur ineptalatitia, — Q»zrtws gra-

|oC ei

)

rado: fi quz Períonz inveniantur exi-

dus humilitatis cft caciturnitas ufque ad

[bia fccuuüï:

interrogationem ; cuiopponitur ja&aq—

.mii ingenii , velà naturá '.iotatæ , vdl

a.2

tia

188

TRACT. V, Exam, 1.

-

tia, Ouiztus gradus humilitatis ef te-

funt fupra vires &äerita noftra , feü-eü

iv

nere , quod communis Regula Mona-

vitium ad hoc inclinans, &c, Aliquan-

iT

flerii habet, cuiopponitur fingularitas,

do eft peccatum veniale , aliquando

]to

per quam fcil. aliquis fan&tior vult ap-

mortale , fi nim,

Deo notabilem ttre-

Quo

parere,

Sextus gradus humilitatis eft,

verentiam , aut proximo grave dam-

tori

€redere & pronuntiare fe. omnibus vi-

num inferat , v, g. fi homo prafümat

glll*

liorem , cui opponitur arrogantia, per

exercere Jurisdictionem Ecclefiafticam,

£t

quaim fcil. homo fe aliis prafert, — Sepri-

Decanalem , Prioralem , &c, vel pote-

1ü!

z;us gradus humilitatis eft , ad omnia

ftatem Ordinis facri , vel officium Con-

fi

inutilem & indignum fe confitei &

filiarii , five in foro fori, five in foro

(

credere,cui opponitur przfumptio , per

poli, Confeffarii, Advocati, Medici, &c,

hii

quam fcil. aliquis reputat fe fufficientem

fine debita peritia.

De praíumptione,

ditu

ad majora.

Octavus gradus humilita-

ut eft peccatum in Spiritum S, , agit $

qeil

tis eft confeffio peccatorum; cui opponi-

Tho. z. 2, q. 21. Vide infrà in hocTrad,

t

tur defenfioeorundem, — Nonus gradus

Exam, f.n, 169,

Witlo

humilitatiseft, in duris & afperis pa-

VIHIL. zdpobirio, de qua S. D.agit2.2,

Ti

tientiam ample&i , cui opponitur fi-

q. 13 1, per duesart. definitur, quódfit

lt

mulata confeflio , per quam fcil. aliquis

inordinatus appetitus honoris , feu vi«

p

non vult fübire poenam pro peccatis,

tium inclinans ad eum,&c,

Eft pecc-

Ui(io[un

quz fimulaté confitetur,. Decimui gra-

tum mortale,fi quis inre gravi appetit.

i,

dus bumilitatis eft obedientia , cui op-

honorem de excellentia, quam non la-

D

ponitur rebellio. | "Uzdeciszzs gradus

bet, veldere , qua eft peccatum mor-

hw

humilitatis cft , ut homonon delectetur

tale $ vel fiin ea ponat ultimum finem

o

facere propriam voluntatem , cui oppe-

Hinc mortaliter peccant , qui ratione

U'flm :

nitur libertas , per quam homo dcele-

honoris Ecclefiafticas ambiunt dignite-

thi

Catur liberé facere quodvult. QU/rus

tes vel beneficia , praertim curata

Qu*

gradus humilitatis cft timor Dei, cui op-

quibus funt indigni defe&u fcientia;aut.

ïrlqu

ponitur peccandi confuetudo , quz im-

alerius requifiti. — Dixi ratroze hottte

qü ]

T25.

Nam S. D. loco mox citato a, 2

plicat l?ei contemptum, Hac ibi,

h,

z. altt $i quis inordinaté appeteret di-

fittm

Filia Superbia,

gnitatem , uonvatione bonoras , fed prq-

m

ter. debitum . dignitatis u[um , [nam fa-.

fs

QUAERO VI, Quotfunt & que ?

enltatem excedentens , uon effet amitir-

Jut j

VIIL R, Pracipsz , &ad quas aliz

Jini, fed magts prafumpruofia,

Q(llrcm'

reducuntur, funttres, nim.

Pratum-

IX, Pana gloria, de qua S. D. agít

thr j

tio, ambitio,vana gloria.

2.2. q- 132. per f. art. definitur , quód

POHI; ll

Prefumptio , prout de ea hic agitur,

fit inanis manifeflatio propriz exccllen-

efinitur , quàd fitinordinatus appeti-

tiz apud homines, cujus,ut anté dicturm,

LC p

t It

T

"s corum, feu aggrediendi ea , quz fuperbiaeftinordinatus appetitus, Veh

€

o

A

Dewiniz: Capitalibus,

i.

189

t l,

W

b

V',c& vit/ïumwjncïïnans ad, &c, Audiatur rem effe gloriatur ( fine tamen alterius

OE

$. Tho. q. cit. a. 1, inc, fic difcurrens;

damno)& noneft, Sicut & qui gloria-

tüle , d

Vonotdin

Proprié per nomen gloriz dcfignatnr,

tur fe effe infignem luforem pilz , cüm

quód bonum alicujus deveniat in mul-

etiam talisfit ; quiaeft res omnino ca-

xifto g

torum notitiam & approbationem ; lar-

uca,

f homo g

giüs ramen accepto nomine gloriz ,

Ex quo fcis , quando &

em Ed

etiam paucorum, velunius , autfui (o-

catum fit vana gloria ?

quantum pe-ïc:

lem, li

lius,dum fcil , aliquis proprium bonum

X. ld[tioex Regulis quas flatuit An-

, veliari

fuum confiderat , ut dignum laude.

gelicus Do&or q. cit, a. 2, in c, dicens:

fori, itt

Quód autem aliquisbonum füum cog-

Éx hoc aliquod peccatum eft mortale ,

vocati i

nofcat& approbet , non eft peccatum;

quód charitati contrariatur , peccatum

Depdas

dicitur enim z, ad Cor. 2, ut fciamus,

autem inanisgloriz , fecundüm fe con-

Spirtun 3

queàDeodonatafuntnobis, Similiter

fideratum, non videtur contrariari cha-

deanfoit

etiam non eft peccatum , quàd aliquis

ritati quantim ad dilectionem proximi,

velitbona opera faa ab aliis app:obari,

Quantüm ad diledionem Dei poteft

k qui SD-?

Diciturenim Matth, ,. Luceat lux ve-

contrariari charitati dupliciter, Uno-

, defnitur t

"ftra coram hominibus, &c.

Etideo ap-

modo ratione materix , de qua quis

as homt:

petitus gloriz de fe non nominataliquid

gloriatur, puta, càm quisgloriatur de

um;&c« !

vitiofum , fed appetitusinanis & vanz

aliquo falfo , quod contrariatur divinz

.inre gv

gloris, vitiumimportat. Namquod-

reverentig , fecundüm illud Ezech. 28,

Ils quami

libet vanum &ppetere , viuoíum clft,

Elevatumeft cor tuum,& dixifti : Deus

gt

Poteft autem gloria dici vana tri pliciter,

ego fum.

Et 1, ad Cor. 4. Quid habes

Uno modo ex

onat li

patte rei de qua quis glo-

quod non accepifti ? fíautem accepi&ï,

riam quzrit ,

puti, cüm quis quzrit

«t , U

quid gloriaris quafi non acceperis ? Vel

cas mb

gloriam de eo,

quod noneít, vel deco

ctiam cim quis bonum temporale , de

ul

- quod non eft gloija dignum , ficut de

quo quis gloriatur, przfert Deo.. Quod

aliqua refragili& caduca, — Alio modo

xi(*.cfe&ukïai

prohibetur Jerem. 9,

Non glorietur

px u

€x parte ejus quo quis ploriam quazrit,

fapiensin fapientiafua, &c, fedin hoc

;

yo m

W

puta, hominis , cujus judicium non eft

glorietur, quigloriatur , ícire & noffe

yp;'dlfiü'ä "A["dl

certum. — T'ertio ex parte ipfius ,

qui

me, Aut etiam cüm quis praferc. te-

gloriam appetit ,

qui fcil. appetitum

fümonium hominum teftimonio Dcei,

727 2

gloriz fux non refe

rtin debitum finem,

ficut contra quosdam dicitur , Joan, 12,

a bt

puta , ad honorem Dei

g , "

tl

4

filutem.

; vel proximi

Quidilexerunt ma

Hzc $, D,

Qui ergo glo-

quàm Dei,

gis glotiam hominum

j

tiatur, in Domi

no glori

Alio modo ex parte ipfiusgloriantis,

k

Apoftolus,

e*yurf ut tnonet

[

qui intentionem (uam refert ad gloriam

at

Hinc peccat graviter , qui de gravi ;

J

(nim, hominum) tanquam ad ultimum

,tio r

j

eviter , qui delevi peccato gloriarur,

finem , in quem ícil, ordinat criam vir-

1

[ us,llf

"

Y, & l viter flcem peccat,qui fe Dodo-

tüds opera ; & pro quo coaízqueado

yjus )

nom

Aa 3

-

190

TRACTI, V. Exdm.t.

t t

non prztermittit facere etiam ea , qua

Ratiopatebit infrá Tract, 11, Exam,

funtcontra Deum,

I

Et fic eft peccatum

$.n. 76, ubioftendetur, qua& mors vel

mortis caufa Martyrem faciat,

ileq

mort, Quod ibidem probat ex S. Au-

dicn

guft. Siautem amor humanz gloriz,

Ex dictis fequitur , de fa&o nullum

&i

quamvis fit inanis, non repugnet chari-

Maityrem fubiiffe mortem ex vana glo-

"

Pïitl

tati, neque quantüm ad id de quo eft

tia, ut ex caufa finali.

Dixi , £ ex

cánfa finali, quia vanz gloriz affc&us

qua

gleria, neque quantumad intentionem

IU

gloriam qu&rentis , non eft peccatum

duobus modis poteft concurreread a-

d

mort, fed veniale,

Hzc S. D.

&um ex obje&to bonum , v. g. adclee-

(

Ex his patet, venialiter peccare eos,

mofynam, ad Baptifmi receptionem, ad

tir

quiad aucupandam vanam apud homi-

martyrium , &c. I. ut vana gloria fit

[//3

caufa finalis talisactüs , & tuncilleaQus

nes gloriam dant elecmofynas , cantant,

qui

[f

prædicafxt , orant , Miffam frequenter

vitiatur , ut fupraà Tra&, 3. Exam, 3.

lii

i

audiunt, actus juflitiz cxercenr, puta, fi

47.probatum eft,' 2. ut fe folüm habeat

concomitantcr, ita ut nec fitcaufa fina-

N

præci[& maneant intra limites vanz glo-

didid

ric , & nonaccdat magna irreverentia

lis, neccircumftantia aCtüs, ut fiex bo-

Dei, autdamnum proximi, & non ha-

no opere facto occsfionaliter infurgat

dll?ll qm

Wi

beant eam pro fine ultimo, fed proximo

affectusinanis glorie ; & tunc cx eo o-

Ti ls ,

tantum. An fíatisfaciat precepto de

pusnon pravatur, nec privatur Íuà bo-

D

audienda Miffa , qui eam auditex vana

nitate & merito,quod NB.

&l

Qu

gloria , vide 'Tra&, 3. Exam, 3, num,

us

48.

j

Hilia inanis g!oriæ,

tende

Quid ff quis ex vana gloria pro Chri-

fto (ubiret mortem , efferne verus Mar-

Mdl

QU.ERO VII. Quotfunt& qux ?

tyr?

XIL R.. cum S. Tho, 2. 2. q. 132. 3. $.

(?ntm

XL Dico, Vanam gl

oriam de fe qui-

funtfeptem;fcil. Iuobcdicntia,þ&antia,

mu

N

i

demeffe peccatum veniale,attamen fine

Hypocrifis, Contentio, Pertinacia, Di-

P*lü

ullà neceffitate , ac honcfto motivoip-

Ícordia, Novitatum prxfumpue. . Quz.

It

Íuo ordine declarantur.

fam profundere viram , culpáà mortali

na

0

non vacat 5 Proi

il

t

[29:

ali

s non eífet ve-

Iaobedientia cft vitium inclinans ad

ls

rus Martyr,

Dein , dato & non con-

non exequendum , deliberato animo;

ceffo , quód etiam in hoc cafu felüm cf-

praeceptum legivimi fuperioris jufta pra-

P

cipientis ; in quo etiam mortaliter pec-

fet peccatum veniale, non tamen cflet

niuy

verum martyrium; hocenim debet pro-

cari potcft , ut patetex S, Tho. 2.2.q

17

cedere non folüt ex motivo naturali

10j.a. 1. ubi docet , q

uód non obedire

li ;

(quia aliàs homo ille pateretur ut Phi-

divinis przceptis & Su periorum manda-

lefophus, nonut Chriftianus fed etiam

tis fit peccatum mort. quando conttà-

ll:;'f,w (

€x morivo honefto fu

riatur dile&ioni Dei, fi nim.homo prz-

UX 1

pernaturali , quale

ceptum contemnat. Eta.2, docet,quó

Pmiïiæ

-non eft vanaïglotia.

u

z

De witi)ä C';zyz'm!;'äur.

191

, ln

una inobedientia , etiam mortalis , fit

homo fe extollit fupraid quod eft , vel

J

gravior alterá , quó enim fuperior eft

fupra id, quod alii deeo opinantur: feu

it,

ile ql.li pracipit , eó gravior eftinobe-

eft vitium ad hoc inclinans. Aliquando

fidont

dientia, Item có gravior , quó magis

eft mortalis , aliquando venialis , pro

de intentione przcipientis eft id quod

gravitate vellevitate rei ,. de qua quisfe

! :). Wv

,

.

D ,

pracipit

iterum tantóo cít graviot,

ja&at, v, g. demortali , ut adulterio à

g

Ól

QU t

quantó praceptum datur de mcliori,

)

fe commiffo : vel denobilitate', feien-

od

U sde graviüs peccat. qui eft inobediens

ts Go .

pecies peccati de quo te ja-

D:o, quàm qui homini: graviüs pec-

Gafti , eft neceffarió explicanda in con-

j V.g.iä:i;

CEPUODEHW

cat, qui eft inobediens precepto de dile-

fcffione,fi fit peccatum mortale,

Gione Dei, quàm qui przcepto de dile-

v gïorlz

XIV, Hiypecrifi, dequa agit $. Tho.,

xuncill

&ione proximi,

Et ad ». ibid. docer,

2. 2. q. 11 1. per 4. art. de eaque intelligi

quód inobedientia ; eui adhibetur obfti-

poffunt , quz dicta funt Tra&. 3. Exam.

1 bunj

ol

natio, fit peccatum in Spiritum $.

3. n, jo- & 51.illa, inquam, efl, quan-

Not. ex S. D. ibid. Q 104, a, 2, ad r.

ec(tcall

do quis per falfa fa&a vel figna exterio-

*

Si obedientia proprié accipiatur , fecun-

is, ul

ra fimulat fe habere quod. non habet,

uitt i

düm quod perintentionem refpicit for-

aut quod habet , fignificat fe habere ex-

malem rationem pracepti , erit fpecialis

cellentiàs quàm habeat: unde eft -

k tuxat

1

Tiv

viiius , & ixobedientia peccatum fpe-

milis illi, qui facit falíiam monetam,

ciale : fecandüm hoc enim ad obedi-

Vel , eft vitium inclinans ad ita fimu-

j

enuam requiritur, quód impleat aliquis

landum.

3ando (it peccatum mortas

a&um juftitiz ' vel alcerius virtutis in-

le vel veniale , explicat Ang, Do&or lo--

r

tendens implere preceptum ; & ad ino-

*

*

co mox cit, a. 4. dicens

i aliquis non

bedientiam rcqhiri;ur, quód actualiter

curet fan&itatem habere , íed folàüm

j

u

contemnat PL".CCCPUIU').

Si veró obe-

D

Q

fanctus apparere, ficut confuevit accipi

fi1.

dientia Iargö acéipiatur pro executione

infacrá Scripturá, eft peccatum morta-

iemu

[UL

n

eujufcunque , quod poteft cadere fub

le ; nullus enim totaliter privatur fan-

precepto, & inobedienaa pro omiffio-

Si

u^

Gitate , nifi per peccatum mortale,

di

ne ejaídem ex quacunque intentione; fic

Obedientia erit

autem dicatur hypocrita ille, qui inten-

generalis virtus , & ino-

dit fimulare fan&itatem à quá deficit per

Uf j

bedi. ntià generale peccatum ?

peccatum mortale, non eft mortale , fed

dl ^

AL fiamia, dequaS.D. agit

quandoque veniale.

Qnod difcernen-

rP

2. 2 q. 112. per duosarr, de eáque Pii-

dum eft ex fine , qui fi repugnet chari-

1noto

nius l. It- c, 32. fcribit : Chaoeleoz

titi Dei vel proximi, erit mortale, puta,

$ Th

smaximum babet pulmoneg ) € uibila-

ciim fimulat fan&itatem , . ut fal(am do-

g

p

liud igtus , :4 quidam preter. ofenta-

pnfr

Grinam diffeminet , vel ut adipifcatue

etiort

woneg C) ventofam jallantiam mibil ba-

Ecclefiafticam dignitatem indignus , vel

ugnüoï

bent.". Dcfinitur quód. fit maniteftitio

quacunque temporaiia bona, in quibus

fitt h

propriz cxcellentig per verba , quibus

fnem conílituit, |.Si veró finis jncenrus

m

non

TRAÁACT, V. Exam.r.i

192

non fepugnet charitati, erit peccatum

nem provocantes , vel cedentes inrc;s.;x-'

fetmt

veniale, puta, cüm aliquisin ip(à fi&io-

temptum Rcligionis , equé graviter

EM

nedelectatur. HzcS. D;

peccant 1n utroque cafu talibus novita:

tdo

^

.. Horrenda hypocrifis eftilla , dequa

tibus utentes.

u

S. Ambrof, inquodam Serm.ait: Latet

mott:

v

plerumque [ub trifti amitin lafcsvia , e&

Filia Novitdtis,

deformtis borror. vili vefle obtegitar , ut

^

Vbi

feereta — petelantium pegantur æmir?za-

QUARO VIII. Quot funt&que?

YIHTES

XVIL & Specialiter funt duz , fcil,

,

XV. Conte

/ntio, dequa :vidc Tra&, 7.

fuperfluus ornatus veftium & curiofiras

g

Exam, 7, n. I16.

Explicantur,

t

Pertinacia, de quaagit S. D. 2, 2. q.

Oraatus veflium. - De hec agit $. D.

LT

139, a. 2, & docet ex Ifidoro, quod

2. 2, Q. 169. per 2. art, ubi art. 1. in€

al

contra vanitatis veflium amatores & a-

pernünax aliquis fit , qui imprudentcr

ftli

tenetac defendit fuam fententiam, quafi

matrices ex S. Gregor. fic arguit : Sunt

Ui

adomniatenax, adoftentandum fuum

nonnulli , qui cultum fubtilium pretio-

hat

farumque veftium non putant elfe pec«

judicium capritiofus , nolens credere

gt

catum, | Quód fi culpa non effet , ne-

d

intelligentiori. Si quis fit pertinax in

rebus fidei , vel fpectantibus ad bonos

quaquam fermo Dei tam vigilanter e

igtr

n

mores, contràcommunem DD, fenten-

primeret , quód dives qui torqueture

tiam vel Eeclefix authoritatem;aut fi ce-

pudinferos , byffo & purpurá indutis

V [ï

fuiffer.

p

dat in notabile damnum proximi ; eít

Qu

Cajetanus nofter affignat feptem ce

li

peccatum mortale, incateris folüm ve-

niale.

pita íeu caufas , ex quibus poteft el

tti)

milfii

- Diftordia, dequavide Tra&, & Ex-

PCCC&tlllT»l in ornatu exteriori.

am.cit.n.II8.

1. Ex fine ornantis fe,

N

am f quis

lg

Novitatum. prefumptio íeu inventio

i ?

ornet fe ob fuperbiam , inanem glori-

ln

am

hr

de qua$, D. agit 2, 2. q; 132. a. j.eft

5

aut ad provocandum ad malum

&c. ornatus eft peccatum juxta mà iti-

DT

directa manifeflatio propriz excellentiz

per novas ac infolitas res, v, g. epulas,

am ipfiusfinis, itaut, fi linis fic . pecca-

lo

H

ludos, veftes admirationem habentes:

tum veniile, puta . fiornet feur appe

nova enim & infolita homines mirari

reat pulchrior, ditior, nobilior ; &

itN

folent. . Qui tales novitates invenit vel

etiam ipfe ornatus fit vanitas ac pecci-

C

tum veniale.

Si veró finis fit peccatum

Q

introducit, przvidens fuo exemplo alios

inducendos , ut fumptus faciant fupra

mortale, ut, fi intendat provocare^

4,

vires, ut pofteanon poffint alere fuos,

malam concupifcentiam , ornatus €

ltens

]

aut non fatisfacere Creditoribus , pec-

peccatum mortale,

lllfp

cant mort,

Idemeft deiis, qui inve-

2, Ex immoderata follicitudine &

il Q

niunt & introducunt veü;s ad- libidi-

-affe&tuad ornatum , qu& follicicudo

It

i

De witiis Capitalibus,

19f

dent

fittanta , ut propterea negligat neceffa-

lieris, mortaliter peccat : quia hec pec

hQu n

riaad falutem , proprerornatum omit-

fe ad laxuriam provocant.,

vlb

tendo v. g. Miffam indie feflo , tunc

XVII,

wid fentis de feeminis in ve-

ernatus fit peccatum mortale, — Si nulla

ftitu ordinario nuda pe&ora, feu media

mortalis circamftantia adíit , culpam

ubera oftentantibus?

lj

JDico.

Sinon fiat ex ullo fine morta-

venialem non excedit.

3. Exconfuetudine vellege vetante,

lier malo , fed precifé ut appareant

tl

Ubi Cajetanus ait; duo effe confideran-

pulchre velpulchriores , ubieft com-

futdu,

da, - 1. Qualitatemlegis, an nim. obli-

munis modus fic incedendi , non pec-

m k

get fub mortali; :qnod. cognofci poteft

cantíaltem mortaliter , nifi adeffet lex

fub mortali vetans,

ex gravitaté poertiz oppofitae,v, g. f1 effet

Ratio, Quia pul-

xhcg

pena excommunicationis,

», An fiat

chritudinem oftendere non eft morta-

[

ex vel fine contemptu legis , fienim lex

le, quzlicétfumma effet, períe tamen

m amaott

fitlevis,, & defit contemptus , non in-

& ex natura fua ad luxuriam non pre-

i zsgui::

cutritur tnortale,.. Coníuectudo , nifi in

vocat , licét fubinde alliciat ex malitis

legem tranfierit ; . communiter inducit

ib

afpicientis, — Nihilominus fitlaus Deo,

peccatum veniale ; quia non legale fed

quód poft diuturna Verbi Dei Przco-

]Püüüiïï

fnorale debitum habet,

Si dutem in

3 n o

num fulmina hic veflitus , certé minus

legem tranfierit fine poena aliqua, trans-

decens , Germaniz partibus exulàárit.

n vigi y

quitott

greffio eft venialis, (i contempcus defit,

Minüs feu leviüs peccare videtur devo-

Huc fpectat ftulta prefumptio eorum,

tus feemineus fexus in fuo moderno

guï?nm;ï

qui utuntut vefte fimili eorum , qui illis

phantaftico eapitis ornamento ; quo ad

-fublimiotes fant , utífiIdiota veftiatur

fgnt W

rifum magis, quàm ad peccatum movet,

uti DoGor ; plebejus, utEques ; & fi-

Sané, cüm in&mz fortis fceminz ho-

upup

miles à modeflia politica exotbitationes.

die eo utantut , virtuofo & Nobili Gy-

i,

Ad cujus politiez obfervantiam , pru-

nec&o indignum eft,

j

& N

ly maï!

denter docet nofler Sylve(ler ; quód ho-

Quid cenfes defuco? Dequo ,

XVIIL $.

Peccatum i ornatu ex-

sdum

mo nobilitate minor, imó genere infi-

1u$, Nobilitamen zqualis in divitiis,

terno cognofci poteft ex fuco & fitis co-

un p

l

loribus.

lJb

non pollit fe otnareuti Nobilis , nifi

Audiatur Angelicus Do&or

n

faltem in mOribus & exercitiis fe habeat

loco cit. a. 2. ad 1. dicens : Apoftolus

fio

A

y

1

ut Nobilis ? fecüs, fi vilia exerceret of-

non prohibetmulieribus conjugatis or-

)

fica , pim. ruftitana , aut mechani-

W l[

€4,

i

nari, ut placeantvirisfuis, nedetureis

occáfio peccandi cumaliis. Unde Apoft.

li

4, Ex qualirate ornatüsin fe, . Hinc

1. ad Timoth. 2. dicit : Mulieres in

j

urens veíte per adjeGa certa figna. ad

habitu ornato cam verecundia & fobrie-

l!m o

turpiaincitante , vel tam brevi, utvi-

tate ornantesfe , nonin tortiscrinibus,

-deri poflint : aut tam tenui , uttrans-

aut auro, aut margaritis , aut veíte pre-

j] OHIV

l

pareant partes fecretiores viri vel mu-

tiofà,

Per quod datur intelligi , quód

P

Bb

fobrius

124

TRACT. F. Exam. t.

hoftibus , vel propter defe&um alterius

fobrius & moderatus ornatus non pro-

lg

hibetur mulieribus, fed fuperfluus , im-

veftimenti,vel propter aliu

Ita S. T ho.

dhujufmq

À

*

mmtah'

verecundus,& impudicusHacS, D. -

dext

Ad propofitum veró ibid, ad 2. ait:

Quid de fiüs capillis 2

dier|

Mulierum fucatio eft. quxdam fpecies

XX, Difcurro de iis ficut de fücis, de

fe enim noneft malum portare capillos

preto

fi&ionis , quzx non poteft effe fine pec-

lteri

cato, Unde Auguflinus dicit ; Fucari

alienos, vel, utdicitur, mortuos. Et

if

pigmenris , quo vel rübicundior , vel

fi fiat ad abícondendam accidentalem

ls;

"^candidior appareat j adulterina fallacia

turpitudinem., non eft peccatum ; fi

lu

eft , quà non dubito etiam ipfosmari-

veró fiat malo fine ,/:eft mortale vel ve-

tih,

niale, ficut eft ipfe finis. . Veniale v.g.

tos nolle decipi : quibus folis , fcil,

f

snaritis, permittende funt faemipz or-

fiquis eis uteretur , fingendo effe pro-

[

narifecundüm veniam , non fecundüm

prios : quia effet mendacium operis,

ttin k

imperium. Non Íemper tamen talis

Illis utiad commodum ornatum,vel ob

ii

[

quiy

fucatio eftcum peccato mortali , fed fo-

commoditatem, ut, fi cui noceret affare

velaffidere dete&o capite , nullumeft

B

lüm quandoffit propter lafciviam, velin

d

Deicontemptum.

peccatums ficut non eft peccatum , uti

&i

Addit: Sciendum tamen, quód aliud

aliená laná , vellino. Qua de caufa

pit n

eft fingere pulchritudinem non habi-

etiam non peccant , qui tales ornatus

.

*

ida]

tam, &aliud, occultareturpitudinem

conficiunt,

du

uid tenes de Seculari, qui utiturve-

l

ex aliqua cauíà proveaientem , puta,

VN

eegritudine, velaliquo hujusmodi : hoc

fte Religiotà ?

ln

d

XXI. Dico,

.enimeft licitum, . Quia fecundüm A-

Si eà utatur in oppto-

Tort;

-poftolum 1. ad Cor. 12, que putamus

brium Religionis , vel ad turpiaaut lar-

m

ignobiliora membra effe corporis, his

vatus, peccatgraviter ; fecus.fi folüm

U

ex aliquá levitate feu oblectatione , fine

honorem abundantorem circumdamug.

h T[I

Hazcibi,

malo fine , & absque notabili damno

käï

Quid judicas de faemina. utente v

9

:

c&e

Religionis, vel proximi,

J

virili;vel econtra

*

id de Religiofo vel Keligiofa non

fs

. XIX. Dicocum S,D, ibid.ad 3. Cul-

deferente habicum ex vi Regula ibl

-tus exterior debet competere conditioni

competentem:2

[u

perfona fecundüm communcm confue-

XXIL Dicoc. Siinhabitu fuz Reli-

Sudinem.g & idco de fe vidofum eft,

!büu

gionis, feuinforma ejus exeedar gro-

chr

t

quód: mulicr utatur vefte virih , aucé

viter, peccat mortaliter 5 venialiter

veró, fi exceffus fit modicus. Patet

Yenj

cohverfo: &pracipué, quiahoc poteft

Vl

effe cau(alafcivim , & fpecialirer prohi-

confideranti vocationem Religioli.ViQf-"

käflp

bétur in lcge , poteft quandoque hoc

infràde Apoftafia Tra&t, 7. Exam. 3.

ficri fine peccato propter aliquam ne-

j1. quód Religiofus habitum íuz Re-

Wa

«effiratem, vcl caufà occultandi Íe ab

ligionis temere dimittens , vel alterius

- De vitits Cdpimlz'bm.

155

i

Relïgionis habitum. deferens peccet

- Ratioz. p. — Venialia non funt d ; ne-

d

ceffitate confeffionis,

moztaliccr,& fit excommunicatus.

Sexta canfa , quam Cajetanus ponit»

Bl.. 2e

Si Confeffarius non poffit cla-

)

ré percipere vel judicare, an fit mortale

eftex pretiofitate ornatüs, Quod enim

,'cutäeftä

necne , perífu

^

pretiofum eft uni , non eft pretiofum

ut abftineant,

adendum eft pro viri'bus

u

alteri, quemex vi conditionis decet fa-

Trontjs

Ratie.. Neexponant fe periculo pec-

1 at

cere magnos fumptus in veftibus, annu-

lis ; monilibus , &c.ideo fiornatusre-

cati mortalis , forté enim

-efïct Imora

Ts

tale,

latus ad perfonam , eft exceffivus in pre-

tnord

tio , non eft fine peccato : Communi-

utd fi poenitens fit do&tior Confef-

, Vdi

fario , &teneat none(fe mortale, De

ter tamen talis exceffusfuperbus , ftul-

;gendo: 1

tus & vanus, videtur effe venialis : non

hoc vide in Tra&. de Conícientia num.

Vidun t

enim propterea Majoribus «quantur,

31.

oratuy

XXIV, Tandem Corioftas , de qua

quia pretiofé ficut illi ornantur.

x t

S, T ho, agit 2. 2« q. 167, per duosart.

. 3. Exícandalo, ideft, exoccafione

i, i

»peceandi , mulier enitm fuperflué otna-

&infinuat, quód fit vidum movens ad

|putt

nimis vcl immoderaté. fciendum , feu

ta facilé concupifcitur. Si tamen ex

(314

parte mulieris non fit intentio ptove-

appetitus inordinatus fciendi , five per

u lt

intelle&um five per fenfum, — Eft pec-

- candi ad fui concupifcentiam , nec ci

carum,q uia protrahit appetitum cogno'—

placeat, quódaliquisad impurum ejus

Ícendi plus,quàm re&a Ratio dictat, Et

i qui ut

amorem alliciatur, licérplaceat, quód

faltem femper cft veniale , (ihomoap-

laudetur , nonideo mortaliter peccat 5

r i

mortaliter tamen peccant , qui eam im-

petat fcirealiqua, non prafigendo de-

bitumfinem, (nim. Dei gloriam , fuam

"

puré adamant , eft enim occafio acce-

fsl

ptà , non data.

Vide infrà defeanda-

aut proximi falutem ) uti fit in ludicris,

jocis,facetiis, &c.

Jefont

lo Tra&.7. Exam. 7, num. 127. &

nota

feqq.

Mortale effe poteft diverfis tmodis.

r, Ex fine , fi nim, finis intentus fit

uomodo in talibus cafibus fe debet

mortalis , ut , fi quis appetat aliquid

IN

gerere Confeffarius ?

iM

-

XX

Si Confeffario claré

videre, audire, ícire, legere, propter

luxuriam , vel ingrave damnum proxi-

conílet de mortali , & poenitens nolit

mi,

2, Proptcr eos, quorum, v. g.

j

abfünere , neganda eft. abfolutio : fi

demonum , magorum , &c. ope vult

"T

claré conflet non effe mortale, fed folüm

talia cognoícere.

3. Propter ea qux

jtel ?

veniale, abí(olvendus

nodi

nolit,

/e&, licéc abflinere

vultcognofcere, ut , fi Virgo aliqua,

Religiofus vel Rcligio(a. curiofé vellet

MP

Ratio 1, P* Quia fubje&um eft in-

noffe , quanta fit delectatio copulz

Qb 7' ::

Capax

carnalis, licét nollet experiri ; fi enim

ii "

abfolutionis propter continuum

atfe'&'um peccati mortalis,

& hoc vellet , effet adhuc fpeciale pec-

ns,ïtïg

D

catum

Bb?

TRACT. F. Exam,.a.

196

brutorum & afpectu pudendorum eo.

ad: L

«arum luxurim, tem qui ex propofi-

to vellet audire peccatum ejus, qui con-

rum;ob rationem oppofitam, Sitamen

nijo

fitetur,

Item qui (nififortead impu-

& n hoc cafu quis advertezet periculum

x

gnandum ) appeteret audire incanta-

laptüs in mortale , fub mortali tenetur

mh

abflinere.

tiones , divinationes , & fimilta prohi-

Si quis confiicaret pudenda

tl a

bita : fimilis enim eft culpa difcere &

brutorum ad. videndum eorum femen,

li(.m

docere, — 4. Quaotumad ipfas res vifas

mortale effec ob proximius perieulum,

d

vel cognitas, ut cominuniter accidit iis,

f. Propterea , quz ob cuciofitatem o«

I)

n

qui peuinr videre ( & hoc cum periculo

mittuntur, ut, fiquis, v, g. Parochus

«onfenfüs, pollution's, aut fine ratio-

vel fimilis curiofe legendo Poet:s , co-

di,ri

nabili caufa ) faexsnasnudas, autge-

meoedias , &c, negh'ggt Ícire ea , quz ex

qui

nitalia cujuscunque fcxüs: vel videre

vi officii & .necefíarió fcire tenetur,

f

aut audiie mulieres in loco fibi pericu-

6,Ratione modi , ut íi ad curio(a (cien-

nan:gn

lofo , v. g. in proflibulo & lupanari.

da adhibeat prohibita,v. g. füperítitiofa,

thoral

11

VXidere , imà folüm velle videre homi-

vel impudicos tactus.

7 Ratione Ícan-

&t

ncs coeuntes, femper eft peccotam mor-

dali, quando nim, fimilia cognofcendo,

i, &

tale, quia eft notabilis caufa commo-

videndo , proximo eft oecaíio ruina in

fonz

tionis fenfualitatis,

Secus eft de coitu

peccatum mortale,

n

At

a ae du at eotifoo reei o ao ao

[

W&g

finy

E-X, A UM E N-IM

Yettu

177

pd

De Avari;ia & Luxuría,

s

ll

[2

$2 NG

X

Varits,ut loquita: $, Au-g)uff. -- XXV,.RBe. D. xAvan"ti'a deEnï'tuvr, quöæ

3-5

in Epift. fimilis eft inferno,

fir appetitus inordinatus divitiarum.

nv

qui quantofcunque- devora-

Seu, vitium inclinansad inordinatum

gv s

"

5

esverit, nunquamdicit : Satis

appetitum pecunie

Per pecuniam

eff.

usergo infernalis vitii natura &

inteliigendo , quidquid pecuniá zftima-

mlnw

gravitaseft examinanda. De quo Áng.l.

bilecft. Bona enim exteriora debet

ho

Do&tor tra&a

Gto

homoappetere ordinaté , id eft, fecun-

art.

Fi-ni 2.2, 0. 118. per octo

düm meníuram conditienis fuz, v€

If

j

fuorum : ficut medicina quaritur fecun-

Á

"doavitia.

düm fanitatem.

li te

&

li q"

QUAEROT.

Quid eft, & (lümt;mn

Bn2. Peccatoavaritiz potefi tripli-

Q

peceatum 2

*

n2

P((Qlum

citer peccari , niip. inordinaté appete

9

-

E

De vitiis Gapimlz bus.

137

t

do, acquirendo, retinendo, — Pro cujus

do ob matetie parvitatem ? aut excu-

1j

T

j

majoti intelligenda

fabile proprer ignorantiam,vim aut mes

tpai

tum?

-Be i, Avaritia peteft dupliciter fu-

Luxuria cum $. THO- m

rul

mi.

1. Proutopponitur juftitie , & fic

XXVI &w. t.

Itl

eít appcticus accipiendi vel retinendi a-

bene dcfinitür , quód (itinordinatus ap-

m

petitus vel ufus venereorum fcu vene-

licnum, quod , ficftin re gravi, clarum

lj Pä""

eft cffe mortale, & «encri ad reftitutio-

rez voluptatis.

Vel, eff vitiumincli-

jl

nem.

In hoc fenfu ufurarios , foene-

nans ad calem appetitum vcl ufum. Di-

h

citur, ézordinatus , id eft , contra rectam.

ratores, fures, aliosque fraudulentos

Y

dicimus avaics : uti & omnes illos ,

rationcm , qualis fempereft , fifit ex-

t

qui habent voluntatem acquirendi di-

tramatiimonium. . Eft peccatum mor-

s n

tale.

vitias per fas & nefas , vel cum periculo

j u

transgrediendi przceptum obligans fub

Ratio patebit ex. dicendis poftea de

g.l'u'le:ä

mortzli, v, g. eleemofynz in neceffitate

fornicatione,

Mat

extrema, — 2. Prout opponitur liberali-

x.2. Tutior & probabilior fenten-

tati , & fic dicitur inordinatus appetitus

tiatenet ,' quód in rebus venercis non.

.a

eali

pecunig , & communiter eff peccatum

detur.parvitas materiz,

Ratte,. Omnisdelectatio venerea ex-

venialeratione parvitatis, In hoc fenfu

tra imatrim. femper graviter pugnat

dicuntur avari , qui valdeaccuratéat-

tendunt ad rem. domefticant , vivunt

contra re&m rationem.

Ü

valde parcé , dolent de crebris expenfis,

Exquofcquítur, quódac&us imper-

minutiffima quzque refervant , omnia

feái in genere luxuriz fint quidem in-

vertunt ad aliquod emolumentum. Ni-

terdum folum peccata venialia , non ob

]

hilominus his & cun&isin divitias pro-

parvitatem materie , fed ob defectum

advertentie & confenfüs.

Hinc omnis

pendentibus cauteláà opus eftjob peiicu-

lain hoc vidio latentia,

deliberata voluptas venerea vifu, audi-

tu, ta&u, ofculo, amplexu, vel etiam

at

Luxuria.

fola cogitatione percepta eft peccatum

yi

mortale,

Pro intelligentia videantur

J

Luxuria (l!t loquitur Euf&bius) ho-

quz dicta funt de dele&atione morofa

T

li

fpäl

j

minem quafibeflificat, &, ut ita dicam,

'Tradt, 4, n, 46. & feqq. & de Cusiofi-

(

d

pejorem beftiá facit. De nullo alio pec-

tatein 1. Exam. n. 24.

ätrïxn.

gtl

cato legicur dixiffe Deum , fe peeniccre

&. 3. Copula carmalis extra m

, i

Íeciffc hominem, — De hoc befliali vitio

non poteft à mortali excuíari propter

i^

Angelicus Praceptor (cui caftitatis zo-

ignorantiam , licét effes folàm foluti

Lquzjiul«ï

nà rencs cinxit manus Angelica) agit

»

cum fo'uta,feu fernicatio implex ; au;

2.2. q. 13$. per $. art.

cum publica mer etrice,

QUJERO II,Qnid eft luxuria ? eftne

Ratio Quiacífetignorantia juris na-

T

turalis & diviniomnino mamifefü. — De

peceatum mortale 2 vel ycniale aliquan-

joif

pb 3

qua

198

-TRACTï WK Exam,.ai.

qua videin Tra&. 6, de legibus, Exam, cafupofitotolleretur, & quidem violen-

psd

2,n.17, Etcontrarium afferere eft h-

ter.

2.Quoad formale , & hoc eftfir-

forurm

refis, ut definivit Concil, Vienn.

mum propofitum perpetuó abftinendi

tíeact

X&. 4. Metus , minz mortis , aut infa-

ab omni voluntaria venerea deleda-

& eti

miz, pudor vociferandi, &c. non excu-

tione & opere , nim. extra matrimo-

j

&cofit

nium.

du

fantin prefentià morctali,

Ratio. . Homo debet potiüs pati om-

XXVIL, QUAERO III. Puella que-

fcopi

nia mundi mala ,, & malle millies mori

dam Monacha ante inveflitionem aut

m

uàm confentire in malum omnium

facram Profeffionem eft occulté five vo-

giox

malorum maximum , quale eft , unicum

luntarié fiveinvoluntarié deflorata , de

Yig

flitt

etiam , peccatum mortale ( prafertim

. quo poft Deum nulli conftat , nifiipfi,

x

luxurig ) & fecutur

»

& complici , ac Confeffario , poteftne

(l

natio»

aexeo :gterna dam-

f

illa fufcipere fine peccato nigrum fuz

x $, Visabíoluta alicui perfonz pro

Congregationis velum , ac confecrarid

TT

viribus, v,g. propriis membris, pedi-

aut quod in co cafu remedium ? An

fithin

te R, .

bus aut manibus , vel clamando (licét

/i:/i/f 1

irtito conatu) refiftentiillata , excufat,

Suppono tr,

Nec vidüz nec.alte"riþ

ltmpm j

fi omnis interior confenfus-defit,

Et

|

fominz corrupte prohibitum elfe Re-

[ jl

Virgo fic oppreffaac deflorata;attamen

ligionis ingreffum , ejuíve profeffio-

li (i t

nem,

i

emper animo , etiam fub ipfo a&u ve-

u

Suppono 2, Prater velum Nox./ïtia-

E

nerez yoluptati ( quam forté fenfu feu

carne percipit) contradicens , virgini-

tüs feu probationis, quod communiter

UM

Yl

tatem non perdit quoad fermale,& quo-

eftalbum , daturque in fufceptione ha-

ad Deum.,

bitüs, dari etiam velum nigrum, & hoc

for

Ratio, Peccatum debeteffe volunta-

quintuplex , ut notat nofter Sylvefler.

E

Primum cít Profeffionis , quod datut

rium : Sed illa copula , & dele&atio,

QWl

fi quecffet, forecomnino involuntaria,

completo Novitiatu folis fororibus cho-

)! *-&.

li

ut fupponitur.

Ergo, Etita claré do-

ralibus, dum profeffionem emittunt:

cet S,'Tho, 2. 2, q. 64. a. f. in c, dicens:

,& non poteft dari nifi expleto decimo-

,taïüt

Yit

ANon efl crimen mulierzs per vtolestiam

fextoztatis anno, Sécauudyum elt Con-

violate , Ji confen[us non adfit : quia non

Íecrationis,quod anno 25. ztatis datür :

fitt

inquinatar ,. uifi de confenfu mantis , ut

& dari poteflàfolo Epifcopo, Tertm

tijí

edixit Lucia:

Si me feceris invitam

eft Ordinationis, quod non ampliüsclt

^i

violari,caftiras mihi duplicabitur ad co-

in ufu, ut feparatim detur $ dabatur

fþifa

ronam.

antehac anno ztatis 40. ad hocui quai

(nfs

Not, quàdVirginitas poffit dupliciter

Diaconiffz poffent in choro inchoate

il

confiderari.

"artutt

l

) 9uc

I. Quoad materiale , &

horas , & legere homilias.

Cütn

hoc eft integritas carnis feu clauftri v

Pralationis quod Abbariffis dabatur an-

lts

ginalis non referai , & hoc ífolum

,

no xtatis 69, qua &tas nunc non am-

d

' pln

EE

Dewitiss Capitalibus,

192

ioni

Virginem,

pliï;g eft neceffaria , fed fufficit 30. an-

i

quaz Vireonon efï, mortale

&

norum. . Quintum eft velum continen-

eft.

D

tiz acobfervantie , quod eft viduarum,

Necin hoc Epifcopus poteft difpenfa-

quü

& ctiam poteft dari Virginibus , licet

re , licét ex valde rationabili caufá pof-

i

econtra velum virginale non poffit dari

fit difpenfare , ut , fi qua taliseffet fic

confecrata , vel poft confecrationem

vidue , etiam ex difpþnfatiOne Epi-

u

[

l

Ícopi,

fornicaretur , fungeretur tamen talibus

; Non effe in omni R eli-

[

Suppono 3.

officiis, que Virginibus confecratis prz-

t

cifé juxta monaflerii confuetudinem fo-

gione ac Monafterio confuetam dictam

d

(

Virginut confecrationem feu benedi-

lent demandari , à quibus ante difpen-

é&ionem.

fationem debent abflinere,

,

Quod Ordinem noftrum

concernit , ConftitutionesSorerum no-

O

040,

Fosrnina vi corrupta non

ii p

4

u

flrarum cap. 16, in fine fic dicunt :

per

it Virginitatem quoad Deum, Ergo

«t

ANolumus quod alique Sovores benedi-

poteft confecrari,

m

cantur , cum $, Deminieus P. IN, bocor-

Ad hoc N,conf, Càm enim difficile

dinaffe dicatur. ciréa illas , qua fuerunt

fit , voluntatein eo cafuitareniti , ut

nullusomnino detur confenfus , & Ec-

TT

tezopore [uo.$ C buj[modi Leneditiio

jiun:

foleat effe aliquibus occafro , wt fuper 4-

elefiz ( qua tantüm de exterioribus ju-

jl

lias fe extollagt. — His premiffis

dicat) de pleno diffenfu non poffit con-

x r,Cum tutiori & probabiliori fen-

ftare, facri Canonesflàruerunt ,. ut talis

«V

tentia, Fcemina occulté , etiam per

à Confecratione humiliter abftineat,

Adtollen-

jl

vim , violata non poteft confecrari &

XXVIII, x;. 2, ad Q. 3.

velari inter Virgines absque peccato

dum in eocafu fcandalum , & àd confue

Vg

mortali , quod committit tum ipía qua

lendum famza illius puellz non licet ad-

T

nolti

confecratur, tumille, quifcienter eam

hibere illud remedium quod aliqui fug-

confecrat,

Ita cum Angelico Do&ore

gerunt , nim, in Orationibus in. Czri-

5

o

in 4.d. 38. q. 1. a. $. ad $.

monia confecrationis dicifolitis, nomen

Ratio.

In Sacramentis& facramen-

yend

Virginitatis mutare in nomen caflitatis

talibus fcienter, etiam occulté , &ad

& continentie ; Vcl faltem ut Épifco-

exp]fïüïï;,

vitandum fcandalum, committere falfi-

pusintra mentem ly Virginitasaccipiat

T

tarem& fi&ionem , leftEcclefizinju-

pro eodem quod fignificat caftitas &

j

7-

"

riofum , & gravis irreverentia , adcó-

continentia, Necíubfiftitratio Do&o-

p "

que peccatum mortale, v, g. confecrare

rum hoc medium íuggetentium , qu&

lo

Epifcopum , qui talis effe non poteft,

efthac, quód communi fermone etiam

dau h

confecrationi falis & aqua fupponere

ille , quz occulté fciuntur corruptz,

r höf:'f

id, quod (al & aquanon efl, effet enim

*

Vocentur Virgines fine mendacio in al-

m d

facrilegium

*

Sed confecratio Virgi-

legato fenfu.

l z

num cenfetur inter Sacramentalia Ec-

Ratio 3.cft

quas data cft- pro R. 1, biy

o

€lefix. Ergo confecrationi fupponere

applicanda,

1 pv ïi

Ratio h,

200

TR A&?. F. Exam.2.

Ton

Ratio 1. eft Cajetani fic arguentis :

tutem;bene tamen qquoajd ftstum, prout

Mgee

Remedium hoc vanum eft, quia fi offi-

in prafenti fumirur , ad quod fufficit

M F

cium confecrationis Virginum perfpi-

effe Virginem quoad carnis integrita-

ciatur , apparebit , quàd auc oportet

tem, quamqua rctinent, communi ufü

vf

D

Virginem confecrare per illud, aut illud

ab omnibus vocantur Virgines.

t

omittere , ficut peroflicium, quocon-

Eadem refolutio patetex Pontificali

41

fecratur Epifcopus , oportet Epiícopum

Romano dicente , Pontificem debereit-

bio:

confecrare, & fimilia. — Nec puto (ait

quirere de vt €$ confc.

fengia , C carni

p

Cajet.) Do&orem aliquem , qui offi-

integvitate.

cium hujusmodi viderit , hoc confu-

Xolàinck

teoi

Qzid fj membrum virile

Ti

luiffe,

egrediatur clauflra pudoris fine refolu-

Ratío 3. Per hanc nominis mutatio-

[

tione feminis ?

Mil t

nem famz talis mulieris non. videtur

Dico cum Cotrado , non amitti Yir-

vttls

íatis confultum , cüm alique faltem

fretnc

ginitatem corporalem in fa&oeffe,.

perfonz , idjomaLatinum intelligentes

Ratío,' Quia dele&atio venerea com

tn

"foleantintereffe & id advertere , & fal-

pletur in fola refolutione feminis , &

Adome

4

tem idadverteret Epifcopus confecrans,

cui hzc nominis mutatio fuggeritur.

peream completé.referatur figilium vi-

djrc&ä [

1 atf

R. 3.

Si nullo remedio ( quod certé

rili ingredie nte.

lm

non facilé occurrit ) famz talis puelle

fuccurri poffit , patienter ferat , fitque

Species Lusuria.

Y W

"uris

cententa velo viduali, Confeffarius ante

QUAEROIV, Quortfunc&quz?

hr

inveftitionem aut. profeffionem ab ea

Juis;

confultus, debetillam inflruere, quód ** XXIX. . cum S. Tho, 2. 2.q, 154.

qu i

a,1. . Sexpotiffimüm funtfpeciesluxu-

à Confecratione humiliter ab&ingrc te-

fncatuft,

riz, fcil.Fornicatio fimplex. Adulte

n

Yus,

Sed quid fi Epifcopus id folüm fciret

rium, Inceftus. Scuprum. Raptus. Vi-

St(m

"

ex coníeffione ?

tiümcontranaturam, Quafuoordint

Dico. Deberet eam corfecrare. Ratio.

explicantur.

"

ïd&äï(g

oitus foluti

füsj

Ne frangatfigillum, Sed mulier morta- .. orsicarío fmplex cft c

cum foluta jam deflorata, ita ut uterque

pit

liter peccaret , ut probat Razze adducta

Val

tOR T.

fit íolutus, id eft, liberab omnivinct-

P «

id fi folüm fuiffet voluntarié pol-

lo, non folüm conjugü , fed & conis-

s

guinitatis , affinitats, Ordinis, Rdi-

Quj

luta,fignaculo non referato ?

Dico, poffet ceníecrari poft peractam

gionis, & voti, ac cuju(canque imptó-

Toltg

'Und

peenitentiam,

menti, poffitque inter eos eífe matrimo-

nium, Licét in largo (enfu interdum

Wi

Ratio, Licétilla mulier Virginitatem

amiferit quoad Deum , & ut virtus eft,

pro quovis illicito coitu accipiatur. Pt

u

MOdeU

: uj

feu licét non maneat Virgo quoad vir-

autemeft fermo de ea proprie fumpte

Ferar

d

De 'L-'i

j

22

"

2or

ts Capitalibus.

U

zi

Fornicatio fimplex eft intrinfece mala

, ftd oportet quod (it maris ad ceter-

Iy

minatamfeeminam , cum qua perma-

& peccarum mortale, mala, inquam,

qult

neac , &on per modicum tempusfed diu,

ii

non præci(& quia prohibita lege politi-

veletiam per totam vitam,

và,(ed prohibita,quia mala,

E inde eft,

EOII!LMZ

a.

Declarat hoc & probat Angelicz pu-

quód naturaliter eft maribus in fpecie

zitatis /Emulator S,Thomas 2. 2. q.1 j4.

humaná follicitudo de certitudine pro-

^

h

a, 2. hoc difcurfu : Abíque omni du-

lis , quia eis imminet cducatio prolis :

Vsiad

[

hzc autemcertitudo tolieretur , fi effet

bio tenendum eft, quàd fornicatio fim-

lii d

vagus concubitus,

Hac aucem deter-

plex fit peccatum mortale, non obítan-

te quàd Deut. 23. fuperillud, Non erit

minatio certze fceminaz matrimonium

d

V

j

meretrix, &c. dicit Gloff. -Ad meretri-

vocatur, & ideo dicitur effe dejure na-

TU

n

turali,

t paucis omiflis fubdit S. D,

ces prohibet accedere , quarum eft ve-

nalis turpitudo, Non enim debet dici

Unde cüm fornicatio fit concubitus va-

01 at

venialis, fed venalis, quod eft proprié

gus , utpote prater matrimonium exi-

meretricum.

flens , eftcontrabonum prolis educan-

N

Ad hujusautem eviden-

«

tiam confiderandum eft , quód mortale

dz , & ideo peaggtum mortale,

Nec

U Wi

t

tfLomne peccatum , quod committitur

obftat , fialiquis fornicando aliquam

dire&té contra vitam hominis ; fornica-

itti

")

cognofcens fufficienter provideat proli

tie autem fimplex importat inordina-

de edücatione : quiaid quod caditfub

tionem , quz vergit in nocumentum

les

o

is deterrninatione , judicatur fecun-

I

vitz cjus,qui eft ex tali concubitu nafci-

düm id quod communiteraccidit,& non

turás, "Videmus enim in omnibus a-

fecundüm id quod in aliquo cafu poteft

nimalibus , in quibus ad cducadonem

accidere.

Hzcibi.

t

furi

prolis requiritur cura maris & foeminz,

Oppono. Nullum peccatum cadit (ab

ho )

quód in eis non c&qvagus concubitus,

pracepto divino : Sed'Ofee 1. pracipi-

lutt

fed maris ad certàm feeminam, unam vel

turà Domino: Vade, fume tibi uxo -

t

n

plures , ficut patecin omnibus avibus.

rem fornicationum, & fac tibi filios for-

um

nicationum.

Secus autem eft 1 animalibus,in quibus

Ergo,

Qz

fola foemina füfficicad educationem fce-

"A4d bec K, quód.Deus dominium cor-

tüs,in quibus eft vagus concubitus ; ut

potis mulieris tranftulerit in Ofeam, fic

d

g

patetin canibus & hujufmodi aliis ani-

ut illa quz anté erat fornicaria , per

mg AF

malibus. Manifeftum eft autem quód

confenfum Prophetz,& mandatum Dei,

"

M

p

ad educationem hominisnon folüm re-

fuerit facta ejus legitima uxor. Vocatur

7il) Iu

quiritur cura matris, à qua nutritur fed

autem fornicaria , quia antea fuerat ta-

multó magis cura patris , àquo eft in-

hs, &filit ex cali matrimonio progeni—

$j OW

(

"

flruendus, & defendendus, & in bonis

ti vocantur filii fornicationis propter

fü

'[60"*

"

tam interioribus quàm exterioribus pro-

matris opprobrium, Nec eft infolitum

llell ,

movendus,

Et ideo contra naturam

ii

.

inS, Scriptura , quód res retineat no-

j

homunis eft, quód utatur vago concubi-

men ab eo quod fuit; ficut. Eva poft

(

c

ermas

!

Nésan

Zo2x

j TRACT, Y. Exam.2,,

formatiogem faiatm vocatur ab Adamo;,

Íolüm quoad homines & in foro fori,

a

s

1

lm

hoc nunc os cx offibus meis, quia exoffe

nen quoad. Dcum) non approbatur, fed

facta cft , & ante formationem erar os.

folàm toleratur & diffimulatur adca-

JIRUWS ,

1im, n

Item. ferpens à Moyfe ex virga produ-

vendamajora mala , nim,adulteria, &

l con

&us , appellatur adhuc virga Exod, 7.

peccata contra naturam ,. ne calidiores

cttali

Devoravit Firga aaroti Virgas eorumm..

Nationes labanturinilla, - Quódautem

filibus

W

Hoftia poft confecrationem adhuc ap-

inter duo mal ( quorum utrumque ne-

n

pellatur panis, quia fuit talis, ita pariter

quitvitari) diffimulanter poffit tolerari

€ftdeilla muliere.

qu

id quod eft minus, nemonegat. Vide

ACCODY

Effae: fornicatio graviffimum: pecca-

tum 2

:

de Lupanaribus in hoc Exam, n, 43

Qym ,

Qua eff pena fornicationis fimplicis,

Dzcocutn S, T ho. Iococit:.'a-. 3. Licét

Vr

cuinum. ftuprum uon annedtitur 2

fornicatio fit gravior illis peccatis, qux:

gt

Dico. "Dlam contra Clericos quàm

dit j

funt contra externa hominis bona , cft

Laicos. eft. arbitraria feu. ad aibitrium

u

tamen minus homicidio & illispeccatis, Judicis,juxta loci confuetudinem, For-

» TU

qua dirg&ä commi

ïmtus'contna. De-

Dicator licér nom teneatur ad matrim,

un;,

cum . coui

As li

plice . debet tamenalere prf.-

Declarat hoc S, D. GravitasalicujJus. lem,

mrrggradu

Va

peccati poteffattendi dupliciter, . Uno

Sed quid fineget f& effe patrem?

modo fecundüm. fe ;

»

alio medo. fecun-

JDico..

Si confeffus vel convi&tus f

DT cXPyi

1tn df

düm . accidens. Secundüm fe quidem /

de copula, coi

pío przfumitur effe ptr

Ea

attenditur gravitas. peccati ex: ratione

(licét fe effe n

eget ) nifi alium mon-

fuz fpeciei,, quz confideraturíecundünx. flret.

cundogn

Pa

bonum; cui peccatum opponitur : for- « Q»id/frplures cum eadem foemina ha-

AORU

Bicatio autem.eff contra bonum homi- bucrintcommercium E2

, m

nis nafcituri. Ecr ideo fecundüm. fpe--

Dico,. '"Tunc eftrecurrendumad cir-

ciem eft peccatum graviuspeceatis quac. cumflantias , nim. cui magis correfpon-

Roj

8

b i

funt contra bona exteriora , ficut eft: deat: vel tempus. partüs:

.5) Velæ Phy 10«

n*m; !

furtum & alia hujufmodi, minus autem: gnomia

, &c. imó interdum ín favo-

Tu

peccatis.qua fünt dire&é- contta Deum, rem: prolis. ( ne. defe&u: alimentorum.

E

& peccato quod eff contravitam homi- intereat), creditur

juramento. mulic-

rtra;

nis jam nati,ficut.eflhomicidium, He ris.

ibi..

nemjn

L XXXE. addelieriups eft violatio alit

ïdlip,

XXX. Q imquibufdam locis. ita:

ni thori , ut quando vir congreditur

Th)tp

impuné graffacur fimplex fornicatio , fi:

cum uxore alterius;, vel'econmtra. .Pec-t

fit cantumepeccatum 2

fürclo,

catur: proinde: per: illud. etiam. contf&

Ill, 13[ Üj

D,ica.- j

Hoc non . facit: eatm effe lici-

. juflitiam, & committitur, five hrerque

Tij

zàny, necab«a tollit rationem: peccati ;

; peccans , five unustantüm fit conjug*

NT

quia. per: illam, impunitater ( qua: eft

tus : quod neceffario in confeffiane e

n

expli-

P EDERIM

»

D

ä&c Vilzs C'agitaïit?m*.-

203

u EQIE

u

x piicahdum; $i enim uterquefit con-

de Virgine cxiflente fub «ura Paren-

T.

luv

jugatus, committritur duplex injuílitia,

tum: & in corp. contra aliquos DD.

N

aim, una contra proprium , alteracon-

. (qui tenent , flnprum nonefle fpeciem

tra complicis conjugem. De Sponfo

Dd

luxurix diflin&tam à fimplici fornica-

carnaliter peccante vide infrà de (pon-

tione)fic arguit;paucis mutatis; Ubi cir-

Qu

falibus,

hu

ca materiam alicujus vitii occurrit ali-

Poena aducterii antehac fuit capitalis,

yl:

qua fpecialis deformitas;ibi debet poni

quz dein in fominis fuit mitigata

déterminata Ípecies illius vitii

51

4

Sed

Ti

ac converfa in intrufionem in monalfte-

luxuriaeft peccatum circa venerea , & in

u

rium , nunc autem ufu ïscorum eft ar-

Virgine , fub cuflodia Patris exiftente,

ml

bitraria , nim. vcl pecuniaria vel fufti-

occurrit fpecialis deformitas fi corrum-

eu)

gationis, carcerís, relegationis, &c, Ju-

patur, Ergo cfl determinata fpecies

hr

ial

dices in puniendis adulteriis negligen-

luxurig, Min. patettum ex parte puel-

tes,graviter peccant,

lz, quz exhoc quód violatur nullà pa-

tud'm;r.:.

-— XXXIL — Zncefiut eft coitus cum per-

€&uone conjugali przcedente, impeditur

tU t

fona fanguine vel affinitate conjun&a,

à competente matrimonio,& poniturin

ATR

intragradus, inquibusnon poteft con-

via meretricandi; tum cx parte Datris,

trahi matrim, .Qui gradus in confeffio-

qui de ejus cuftodi. follicitudinem gerit,

[pitt

ne eft exprimendus , licét enim fpecie

& potefl actione, injuriarum agere con-

dan

non diüinguantut , enormiter tamen

traflupratorem. Ergo,

miurá

aggravant ,

J du

prafertim in primo & fe-

Oppono. nfetreinjuriam magis fpe-

cundo gradu,

€atadinjuftitiam , quàm ad luxuriam:

Peena inceftüs moderno tempore, uf

Sed qui committit ftuprum , alteri facit

d

locorum , etíam eft arbitraria , inter-.

injuriam, nim. PatriPuelle, . Ergo ftu-

dum tamem punitur morte, ut fi fit

prum non eft ípecies luxurix.

m

commiffus cumiis , cum quibus jure di-

"4 boc S. "Tho. a, 6. cit. a, 3, dicit ;

n gis M

vino & naturali nequit iniri matrimo-

Nihil prohibet , unum peccatum ex ad-

g, n

nium, v.g, cum filia, matre, fratre, fo-

jun&icne alterius deformius fieri,fit au-

rore,&c,

«

tem deformius peccatum luxuriz ex

-T

ha XX Sroorum ef illicita; uticft

peccato injuflitie , quia videtur concu-

u

extra matrim. v7797575 , ideft, anteaà

nemine carnaliter co

pifcentia effe inordinatior, quzà dele-

gnitarum , deflo-

&abili non abftinet , utinjuriam vitet ;

vatte, Íeu,

el"lvv'-æl*;*:

eft coitus illicitus , quo pri--

habet autem duplicem injuriam anne-

yc

mó tollirur flos virginitatis , feu viola-

tur clauftrum íive f;

xam. lnam quidem ex parte Virgi-

jlWCCCIïz l

gnaculum virginale.

nis,quam etfi non vi corrumpat , tamen

In, largo. fentu. ftu

j P

prüm accipitur pro

cam feducit , & fic tenetur ei fatisfacere;

quovis illicito coitt

1.; Hicde eo agitur

ZIJE ! h*:/

ut.patet Exod. 22;

Aliam veró inju-

t

inp

rima feu propria fignificatione. - Cui

riam facit Patri puellz ; unde & ei fe-

T wü'(lf

$. Thomas loco cit, a,6. addit , ihtelligi

cundüm:'legem 'tenetur .àd poinam.

Cc2a

. Deut,

b

TR ACT. F. Exam. 2.

204

l

1

us

Deut.

d-

45

Hzc S, D. Unde Major eft

gravat juxta adductam rarj'onehi S. Do.

&oris.

ntlefo

vera de injuria pracifé fumpta, íecus

fi tl bidini mixta, udiinprafenti: uti

Teneturze vit etiam de fe ,iþfo expli-

iferam

XX

fatisindicat $. D. verbis adductis.

$i-

care , feillo a&u fuam

nitatem violaffe 2

pklx'opriäm Virgi-

mile eft in adulterio , per quod etiamfit

quim

Dico, nonteneri.

Ratío, Quiapre-

ij

injuria conjugi innocenti , &tamen eft

vera fpecics luxuriz,

di&a mala-non in viris fed in folis fa.

turqu«

;

1651

sid fi puella ejufque Pater facilé

minis reperiuntur.

Teneuturue etiam hanc circum(tau-

tiptt

conféntiant, & defir omnis vis, fraus, &

dolus, càm fcienti& volenti non fiat

tiam exprimere puellz qua folo a&uin-

inlg

terioriconfentiunt in fornicationem?

lyo,

injuria?

-dffirmo cum tatiore & probabiliore

[774;

Dico.

Ubi S, Tho. non diftinguit,

fententia , fi adhuc veré fuerint Virgi-

Ti

meque ego diftinguere volo : Sed S.

nes.

(inr, t

'Eho. non diftinguit,an visadfit vel non

Sitamen illius ja&turam femelfe-

cerint, vel fint metetrices, adid non

Yl

adíit, fed fundatfe in hoc quód ftuprum

odfb

ampliüs tenentur.

habeat fpecialem concupiícentiz inor-

nj T

dinationem, — Ergo fiveadfit, five non

Ratioi.p. Quiain probabiliorif&n-

tentia Thomiftarum actus extcrous nule

Vi :

adfit vis aut fraus , eft fpecies luxuriz,

lam malitiam effentialiter addit interno,

fl w

exprimenda in confeffione. — Prater-

dni

quam quód infpicienda funt ea quz fe

Etgo frexternuseftexprimendus, ecam

incernus.

Maximé càm tales puellt

hi h

habentper fe , non quz per accidens,

N

hoc facili negotio & abíque pudorepol-

per feautem Patri fitinjuria; — Derefti-

fintinfinuare , imó cum magna gloris,

Yif

tutione ex caufa ftupri vide Tract, 8, E-

titulo nim.fervandz V irginitatis.

Quia o

xam.$5. n, 95.

Ratio2, p.. Qu

ia per hoc gonfc(ïïo'

'tp

Ergone peenitens in confeffione te-

redderetur odiofa,

À

TMig)

netur cxprimere, fe illo actu primó per-

" TTeneturaze Confeffarius etiam dehoe

d

didiffe vel abfluliffe lorem Virginita-

um

tis?

interrogare , loquendo de a&u fivein-

terno five externo ?

p

XXXIV. 4ffirmo cum tutiore & pro-

"dffirmo. . Sed interroget cauté & val-

TZP i

babiliore fententia & prafata S, Thomz

demodefté, ne videatur nimis curiofus,

Afoty

doctrina.

Unde puella cum primo a-

& curiofis interrogationibus confeffio-

d

Pt'dlme

étu,quo Virginitatis florem perdidit , &

nem reddar odioíam, R4rio, Quia

vir quo eum puellzabttulit , tenetur

Tij ]

juxta dicta eft nova fpecies peccati.

bhanc citcumflantiam exprimere.

Pana ftupri eff vel excommunicatio

l, p

Rato, | Quia juxta S. 'Fho. Huþr'um

velfufligatio , vel intrufio in Monafte«

It ]

rium 5 in Clerico carcer , fufpenfio j

r

eft diflin&a. fpecies luxuriz 5 & dato,

quód fpecie non diflinguatur à fornica-

depofitio , vel dcgradü;tio,pro»quälit&tc

Vr &W

tionc fimplici , notabiliter tamen ag-

perfone, Stuprum vwiolentum longé-

d

EE

ioj

De vitiz Capimhbzx.

!

feverius puniendum eft, cuicunque bo-

communicati, & perpetuó infames : &

nefiz fceminz, etiam viduz, violentia

fi Clericifuerint, de proprio gradu de-

inferatur,

cidant , tencaturque Raptor raptam

j lF.ü

il

l

XXXV.Raptus, prout de eo híic lo-

convenienter dotare , pro arbitrio Judi-

il

quimur, noneftraptusrerum, quz eft

C1$,

injufla ablatio rci alienz per vim , dici-

Not. varias circumftantias Cir&a.pcc-

din -

turque rapina , & inde dicuntur rapto-

catum carnis occurrere poffe, neceflarià

res,nim. divitiarum, fed fermo hic eft de

explicandas in Confeffione, ur ratione

C

raptu perfonarum , qui licét aliquando

voti, cemplicis; cognationis, infidelitae

tis, follicitationis in Confeffionali, &c.,

ss

in largo fcnfü promifcué accipiatur pro

ET

ftupro , attamen in fua propria fignifi-

quas vide fuprà Tract. 3, Exam. 2, n,

il

catione eft , cüm puella violenter con-

25.

tra ejus vel parentum voluntatem abdu-

XXXVI. * sztiz;m contPa maturam

E&m'*

1j

citur , uccorrupta habeaturin uxorem,

juxta S, Tho.loc, cit,a, 1. efta&tus ve-

8 d

velinconcubinam, Eftetiam raptus,[i

abdu&táabutatur, earenitente, Unde

nereus repugnans non Ííolüm rationi

re&a , quod eft commune omni vitia

cum $. Tho. loco cit, a. 7, fic poteft

od

luxurie , ímó cuicunque peccato , fed

definiri ; Raptus cíl violentia facta

gt

etiam ipfi ordini naturali adüs vene-

addi

mulieri vel parentibus propter coitum

rci, quiconvenit humanzfpeciel, qui

affequendum , etiam marrimonialem,

x

eft, ut fitintes mafculum & faeminam

Unde juxta S. Tho. cit. eft raptus, fi

3 ul

ejufdempeciei, nim.humanz, in vafe

violentiafiat mulieri, licét non patri :

& fitu debito,quodin hoc vitio ( ex quo

u

velfifiat patri, licecnon mulieri, puta,

j magü?:

nulla fequi poteft generatio ) non fer-

uia confentit : five inferatur Virgini,

rgimn*d

vatur,

Cüm autem id pluribus modis

five puellz corrupta,aut viduz ; vel ma-

Lt

ritate ? quz omniain confeffione funt

contingere poffit , vitium hoc eft fpe-

cies luxuris fubalterna, continens fub:

explicanda, Item fi San&timoniali ,

jj &l

fe plures fpecies imfimas. De quibus

tuncautem fimul eftfacrilegium. — Ali-

ii

poítea n. 58,

quando idem actus eft fimul fluprum &

raptus , ut fi quis violentiam inferat

XXXVIL Sacriegium à nonnullis

) tltïïæä

Virgiai,eam abdu&am deflorando,

recenfetur inter fpecies luxuriz , atta-

o^

i

De hocRaptu , in quantum eft im-

men proprié fpecies ejus noneft , cüm

n

"

pedimentum dirimens matrim, fiet fer-

ctiam reperiri poffit in alio genere pece,

IU

mo in Tract. de matrim, Exam.

cati,v, g. furti, homicidii, &c. In prae-

j r

n, 97.

6. Q.14.

(

fenti per facrilegium intelligitur , illea-

j

W

Pena hujus raptüs de Jure Canoni-

Gusluxurix , quo violatur corpus per-

J

)l

€6,& juxta Conc. Trid.eft , quod Rap-

fonz Deo eoníecrate per votum vel

U

ul

tor & omrnes ei confilium , auxilium,

profcffionem Religionis, five fit vir, five

mülier; quam circumflantiam üiterque

j

vd favo;gm'px &bentes fint ipfo jure ex-

da

€91n-

$a

x

206

TÀACT. V, Exam, 2.

complex de 1e 'ïp'fo & de complice in

nam feu genus , quoter

- Confeffione exprimere debet.

go &qugs habet

Ajin

fub fe fpeciesinfimas 2

i

Áupt

Declarat hocS..D, loco cít, a. 10, ad

XXXVIII. g, cum $, Tho

. cit. a, -u,)

fnnguir

2, dicens : Saerzegize poteft. concur-

Sunt quatuor, nim,.mollities, fodomia,

vere ctm diverfis luxuria [heciebus, . .Si

d (pg

beftialitas , & vitium contra naturam,

[

enim 4liquis abutatur. Pev[ond fibi con-

Qu quarta fpecies retinet naturam fui

Beturt

juntla. fecundzzm / [piritualem ceraatio-

geheris.. Explicantur fuo ordine :

ditiot

ziem ex Baptifmo & Confirmatione , ut

"Mollities íeu pollutio , five immun-.

4

patét in Patrinis ; cozsitH/t facrilegium

ditia, eft, quendo absqueomni concu-

tume

dd modum inceftus, Si abutatur Firgine

bitu caufá dele&ationis veneresz procu.

luens

Deo [acrata , im quantum efW fpon[a

ratureflufio feminis, Eftfemper (dum

gt

ttf

Cbrifi , cum quo fecit fpirituale matri-

voluntaria eft ) & in omni cafu pecca-

i

monium , ut aita. I, ad 3. eff facrilegi-

tum mortale , etfi procuraretur gratià

Átia

um per. modum adulteris fpiritualis.: — n

fanitatis , quia fruftratur finis à natura

lia

"quantum vero efl (ab. (piritualis Patris

infemineintentus, fcil. alterius indivi-

dded

r

eura con[Htuta , erit quoddam fpiritua-

dui generatio

»

eflque cOntra natu-

flosno;

le fluprum. . Et, fiviolentiainferatur,

ram ; quam.ob caufam ex genere fuo

tüseia

erit [piritnalisvaptus , qui etiam. [ecun-

eftgravius , quàmrem haberecumfo-

[ Umuir

dém legescivilesgeavigspunitur , quam

rore, matre, aut moniali,

Et licethoc

Miv

alius raptus.

Unde Jufl

LIPIATHS: Im-.

peccatum taim abominandum (it,tames,

[

perator dn. Cod. l, 9. tit, 139 dicit i $i

pró dolor , multi,, ei omnino affueti,

Vimni

qnis , non dicam rapere , fed- atteutare

tam parvi illud faciunt, quám fpuere ia

: Ti

tantummodo — aatrimonii conjungendi

terratn,

|

piüi

caufa (acratiffimas Firgines aufus fue-

Dixi dum e wlxmtkrü, puta, five

l,

HzcS. D.

vit , capitali pena feriatur.

dire&é, five indire&é , & in caufa , licet

tf

De Jure Canonico autem ille qui rapit

eveniat in fomno. Vide Tra&,4. Exatm.

uPüni[ h«

vel violat Monialem , fi fit Laicusfeu

2, R. 62, ubi didum eft, quz fintcaufz

Szcularis., " cxcommunicatur ; fi:fit

g

mollitiei , quas homo- vitare tenetur.

D

, W»i

Clericus , deponitur & in monafterium

Caterutn Regula generalis eft ; Sicaufa .

b

detruditur, ipía veró Monialisin carce-

pollutionis fit mortalis, v. g. taGtus,ve

i

rem vel ar&iüs in Monaflerium inclu-

delectatie de.ea, &c.

Vel venialis, v.g.

thalnd'

ditur ad agendam poenitentiam. — Plura

verbum otiofum inconfideraté di&um,

&t

1Ia

de Sacrilegio vide Tra&t, 10. Exam, 4.

vel fine omni culpa , v.g.cura Medici,

Ny

.Q, 10. n, 64.

&c, pollutio fecuta etiam eft talis.

tie d.

5$ quts fub a&uali pollutioneimagi-

Qütg p

Spectet vitii contra naminmg

naretur fibi quandam períonam , tene-

dil

4 C2j

returne in confeffione eam circum an-

Jl(

CLUAERO V. Dixift a-ntca—, vitium

üuam expriq;qrc z

"l!ta "

contra naturam effe fpeciem iubaltc;g

2

l* Gdt[a[e l

Affm

LE

De vitiz Capitaliä;;:,

205

"m

«fjirmo, Exprimere ergo dcbet , an

Probabilgs cb- tutims ;;'on licet. Ratios

fit nupta, monialis, virgo, vidua, con.

Pollütio quz ex andientia Confeffio-

.

fanguinea, &c. &aro. Quiiobjcctum

num fequiturjideO excufatur, 'quia ejus

st

dat fpeciem actui,

r

cauía excufatur & caret culpà : Sed ex

Qnid f duo fe mutuó polluerent , te-

d

hoc capite in caíu pofito non excufatur,

Bneturne uterque exprimerc tales con-

quia eft(imul directé volita. Ergo.

dit:

ditiones fi iis affecti fint,

]

uid judicar-de illis ! qui etiam vi-

Ws

Affrmo.Katioefl eadem, | Et hoc v

*

Ont(t

gilantes fine carnis commotione & im-

rumeft, «ctuaui dato quód alezuui-pol-

riutdá-evei vacione-patientu fazuin-d

Nf

luens nullam fentiret. dele&atio

membro fecrete 2

X

DCIQ »

a

juxta dicta paulo tüprà.

B. cum Angelico Doctor

g Opufc,

i aly

vid fantis de. diftillatione ex

| fe.in

64, de fluxu libidinis fic difcurrente :

fomnis eveniente ?2

n

Quibu(ídam contingit confeientie du-

ia

Dic. Sihomoante fomnum ei nul-

bictas & perturbatio magna , undeipfis

RT

lam dederit caufam culpabilem , & evi-

vigilantibus , abfque ullà commetione

£O

gilansnon det complacentiam , fed po-

carnis & cogitationeimmundá, huimor

tiàis eliciat difplicentianz,deteftationem,

ag

quidam per membrum fecretuni egre-

bt

&c.omnicaretculpa: | Secüs, ficaufam

ditur fine delectatione , & quafi infen-

, Bii

dederit vel imea complacuerit,

fibiliter , ita ut multi de hoc non per-

luml

Ratio, « Quia fub hac diftin&ione cïï

pendant, nifi cum pannos fenferint ma-

miiá

vel non eft voluntaria,

defactos, .Cujus cauíam aliqui igno-

--

Licetne gaudere de pollutione incul-

rantes tutbantur & errant, putantes,

pabiliinfomnohabitá ?

fe pollutos effe; & ideo fciendum eft,

Dico.. Probabiliüs non licet.

Ratio

ji, p

quàd illius humoris effufio non eft pol-

Y n (

patet; tum quia delectatio de pollutione

lutio , quia ; ut dicunt Medici,,. fine li-

Ts

'

exponit hominem magno periculo con-

bidinofa dele&atione & carnisconrmo-

quæüi'

fentiendi , tum etiam ex €05 quiaideo

tione nullus. potef£pollui.vigilando.. Ad!

pollutio in fomno habita excufatur ,

ipfius. tamen: lrumoris. effufionem: vide--

i.

Jisdi

quia non fuit voluntaria » fed perfecu-

tur maturalis conditio: caufam exhibere:

tam complacentiam fit voluntaria , ficut

jv g' I;

prinariam , fed'deiride id'aliud! . quod:

etiam de acceffu

Jacob ad Liam di&um.

d

ad: naturam difponit;, caüfa vitiofa & e—-

eft Tra&. 4 Ex

àm.2, n, 73..

vitabilis perficit& confummat. Qui-

( ]"1

Nota tamen non e

T

ffc peccatum gau-

buídam: hoc: evenire'agnovi ob.folam.

dere. de bono ex tali.

pollutione fubfe-

m

cuto fecumdiüim fe fü

praientanvr & allocutionem. alicujus.

mpto., utcabftrahit:

perfonz,in cujus: confpe&tu quis. labuit;

vl

ab illa caufa;v. £..de fanitate;,

complacentiam: fenfualem: &: vanam,,

)eilon'fmf

Eflae peccatum gaudere de p*olïiïtibne:

feu: ad. quani: inordinato:amore affici--

Cïm aIi"u

fecuta ex audientia Conteffionum ,. veli

tut', aut per ta&um.impudimm,levem,,

ficfxderarc ut fequatur ex illa?

"

autimaginandoaliques actusimpudicos:

QItl--

^

298

TRACT. F, Exam, z.

fortiter & morofé : in his enim cafi-

habitá & impotentia vitandi , quàmde

i

z

bus , & aliis fimilibus multi inveniuntur

Ruxu illius libidinis dolor eft fimpliciter

.

habere calefactiones & cemmotiones

habendus

D

quia tamen dubitare deta-

Mmi

carnis libidinofas, didumque humorem

libus , quz fpe&ant ad conícientig ptt-

Si od

Niscon

emitcere , velint nolint ; fed eas caufas

ritatem , quandoque valde proficuum

eft, poteris hoc confiteri, ob quietudi-

guini

& fimiles, qux funt evitabiles , debet

fclho

quilibetfugere & evitare pro poffe, ma-

nem mentis & pacem; quamvis expediie

non credam,

HzxcS.D,

ximé qui fentit de hoc fe paflionatum,

tiig

fÍzuad hoe naturaliver i& clinavutn] j five

1Nota, quoad hactenus dicta & dicen-

t

da,effe nonnullas (ententias à Sede Apo-

ticnr

.ex vitio mentis , five ex debilitate natu-

ftolica damnatas, ^ Nam inter propoli-

rz : & qui hujufmodi caufas non evi-

ad J

taverit pro pofle vel juxta poffe , relin-

tiones ab. Alexandro VII, damnaras ef

D

At

quendo amicitiam & familiaritatem

hacn, 24. Mollities, fodomia, & befli-

litas, funt peccata ejufdem Ípeeiei infe

p

perfonarum , ad quas inordinaté affici-

tur , fugiendo etiam allocutiones & a-

mz , ideoque fufficit dicerein Confd-

prid,

lr

fpe&um perfonarum, licet non credant,

fione,fe procuraffe pollutionem. - Etn,

25,

ui habuit copulam cum [olutafa-

nv

ipfum.per dicam effüfionem peccare

mortaliter, nifi forté aliter concupifce-

tisfacit Confeffionis pracepro dicens:

Ys

Commifi. cum. foluta grave peccatum

hii

ret ; aur impudicé tangeret perfonam,

quz eft caufa iftius effe&tus : tamencre-

contra caftitatem ; non explicando c

Vi&'lum((

do, eum graviter peccare , & magno

pulam. E inter propofitioncs ab In-

vt

nocentio XL damnatas eft hec n. 49

In

eccati mortalis periculo : & ideo con-

filium do tibi., quód abfque dilatione

Tam clarum videtur , fornicationem

lii

(ecundüm fe nullam involvere maliti-

morofá

ipfe fibi violentiam faciat in hac

Cl

Á

am, & folum effe malam , qua interdr

parte , fugiendo perfonas hujufmedi,

nino rationi dil-

fur

atque cum eis omnem opportunitatem

é(ta , utconttarium om

IT

fonum videatur,

Et n. 49.

- Mollitits

loci & temporisevitet, Hicitaque prz-

Aittn

jure naturz prohibita n

onc

, Undt

Vi

dictus fluxus , qui àquibuídam vocatur

libidojfi pot&H evirariipfiusoccafio , &,

fi Deus eam nen interdixi

(fec, fzpe effet

n

fi tudiofé non evitetur , eft omnino

bona,& aliquando obligatoria fub mot-

A

eonfitendus cum fuis occafionibus. &

tali, ^ Etn. $0. Copula cum conjugate

O

negligentiá habità circa ipfas, — Si veró

confentiente marito,non eft adulcerium

Ui

dot

conüngit excaufa , qua vitari non po-

adeóque fufficit in confeffione dicere, *

"

tefl,. ficutquando audiuntur verba im-

effe fornicatum.

mr, l

fodu-

pudica ex cafu ,. velloquitur cum ipía,

ts

.XXXIX. — Sodomia fcu vitium

dlgmd

miticum, maximéabominandum,

no-

vcl fedet juxta eam , de cujus prafentiá

x

Mi 4

habet complacentiam vanam,& ab ea fe-

men habens

a

Sodoma civitate , QU*

um

j

*

5

jones

parari non valet

?

in his & fimilibus

propter illud cum tota ila Re

m

matà:

ml

€redofufficere ; quód tam dg oecaüqgc

igne calitüs delapío , eft concre

*

juxtö

R.

DBe vitiss Caþii;z/iäw.

05

Yi

!

UXLe — Befialitas juha S, Tho. cita-

fa'xta S. Tho, eftcoitus inter mafzulum

(

& maículum , vel feeminam & feemi-

tum , cfl cencubirus fcu coitus cum re,

li

nam

*

: itaut non fervetur debitus fexus,

Ícil. animata , a/terius [peciei , nim.cum,

OU

Si Sodomitz effent affedti anté nomíina-

beftia feu bruto.

Et hoc eft nefandiffi-

jl

xis conditionibus, conjugii, voti,cenfan-

mumac morraliffimum fcelus , in cujus

j

!

guinitatis , affinitatis ,. &c, id ín con-

confeifione fpecies animalis, am nimi-

D

m

an fue-

rum fueritvacca , canis , &c, non eft

fcíkone explicandum eft ,

neceflarió exprimenda : licét enim phy-

Y

rit agens velpatiens , quia agens com-

$d

mittit fimul pollutionem , non veró pa-

ficé differantfpecie , moraliter tamen,

(

$X

tiens quà tals. Sitamen & huncineo

quoad prafens , funt- eju(dem fpeciei,

WU

Sub hoc peccato ( ut ex definitione $,

a&u polluicontingeret , id pariter ex-

[| du

primere deberet. Si quis fimile quid

Tho, patet) continetur infandus coitus

[omi)

attentaverit cum feemina , pariter ex-

magorum ac fagarum cum damone in-

cubo vel fuccubo , qui przter peccatum

[dcmlþ«f

pumere debet, quia eftalia , faltem im-

d

perfecta , fpecies fodomiz : licét enim

contra naturam , eft adhuc fpeciale pec-

od

fervetur debitus fexus, non tamen debi-

catum contra Keligionem , nim. pecca-

m

tum vas, fodomia enim femper fit extra

tum focictatis & commercii cum dia-

vas naturale,

Aliicoitum viri cum

bolo infenfiflimo Dei & humani generis

PzzcePw

fcemina extra vas naturale reducunt ad

hofte.

Quod fine omni dubio in con-

gtavevïi

h CX? Id

vitium contra naturam, De quo poftea

feffione cft exprimendum , uti & , an

ex S, Thoma..

dzmon f& fliterit in forma viri vel fo-

ylti

Poena hujashorrendi crimsinis dejure

minz, confanguinez , conjugatz, mO-

y du

( W

civili & in foro fculari eratgladius, Ex

nialis , &c, tunc namque prater diabo-

licam beftialitatem, per affe&tum ad ta-

myülïii

Conftitutionibus peenalibus Caroli V.

eft ignis feu comburium,

De Jure

lem vel talem peifonam additur fpe-

um

um

Canonico autem Laici Sodomitz ex-

cialis malitia , v. g, inceftüs , adulterii,

communicantur, Ecclefiaftici beneficiis

&e,

n

privantur, & dcponuntur, | Hodie ex

Poena de Jute civili huic fceleri debi-

j 000*

i

/

Conflitutione Pii V, de anno 1568.

ta,eflvivum comburium, Et Levit, 20,

i

ls

«

Kcclefiaftii hoe dirüm nefas exercentes

deejus poenaficlegituri — Qu cuzz j«-

oini privilegio Clericali , Beneficio,

u

mentovel pecore coserit , smorte mortiatur,

p

Dignitate, & Officio Ecclefiaflico, cjul-

pecus quoque occiditur 5 mulier qua [uc-

nol

d

(

dem Conflitutionis authoritate privan-

enbnerit cutlib

,

et jumento , /fmhl suterfi-

)h

tur, ficut per Judicem Ecclefiaflicum

ciatur cum eo.

degradati mox tradantur poteflati (zcu-

XLL. um ceutra uaturam ef ,

"

"A

lv

lari , qua de iis idem capiat judicium,

quando quis coit cum fexu fcemineo &

| omlül

quod in Laicos huic vitiointricatos, le-

ejufdem fpecici , fed utloquitur S, "T ho.

Oma [

gitimis reperitur fanctionibus conflitu-

2. 1I. Cit, oz fervatur naturalis modus

"

Ium,

y

vl

£oncumbendi ant quantüm ad inffrumen-

um

N

216

TRACT. F; Exam.2.

tuuoson debium , autalos monfiruofos

fpecics peccatorum, v, g. adulterii, in-

1 deon

Q befliales: conctmbendi . smodos,

Ubi

ceftüs, facrilegii , &c, neceffarió expli-

vics de.

candein Confeffione.

Á

tialibid

S. Tho, videtur velle, quód, ubifexus

eft debitus, licét vasfeulocus fit indebi-

1.

Ra(;"gf patet ex ,di&is de fornicatio-

À

tus , nonfit Sodomia (puta, perfecta)

ne.

Legi&!m

fed peccatum contra naturam, quod eft,

R.3. Mortal

iter pcccant;illi Caupo-

permilte;

ubicunque non poteft fequi generatio,

nes, qui in fuis domibus, vel annexis

hiU

nifi (ut Sylvefler nofter intelligit) raró,

tuguriolis permittunt meretrices, uteü

4

te&pau'

lden f

at fi mulier prabeat terga , vel fuper-

pluresibi divertant hofpites.

rediatur ,'yiro. fuccumbente.

Dixi,

^ Ratio.Quia (ünt participes alieni pec-

b

quód di&us coitus non fit fodozia per-

càti,

Sicut ergo non licet alicui ven-

lh

tl o

fcla , poteft tamen admitti quód fit

dere gladium vel venenuin , quocredii

fpecies ejusimperfecta & redu&tiva,pro-

eum ufurum ad alium occidendum , ita

g.

utanté infinuatum eft.

fimiliter.

n

Ti

Faftidiofa hzc funtz qui de iis plura

5&:.4. Mortale peceatum eft, quarere

&efiderat, infpiciatalios AA, fufius de

tributum, portorium, ac lucrufm ex u

LP

his lubricis tractantes, Qux peccata

pilucro & operá meretricum , umó &l

Mqoisal

D

poffinc committi in ufu conjugii , vide

execrandum piaculum,etiam barbaris

fortiori Chriftianis indignum,

Gunidus

infrà Trac&t, 16. Exam. 7. l, 102, 0.

feqq.

Ratio cít cadem quz anté.

tmmm

R& f.. Poteftati publicz licitumeli

&'(!x Xl

Meretricium etr Lupanariz.

in aliqua civitatis parte permittere Lv

Bitt (

panaria 2 feu ut in ea habitent metetti-

ts

ces.

N

QUJERO VI. Quidfunt? Suntne

Wt Í

licita vel faltem toleranda? Eftne pecca-

Hzc eff probabilior &ntentiafunäz-

li, |

rs.

tum meretticibus » quàtalibus , locare

ta in S. Auguftino mox citando, & in $

ET

domos?

'Tho, qui z. 2, q, 10: a, 1 1, in c. ficdi-

M w

XLII. Meretricium eff türpïs quaftus

fcurrit : Hümanum regimen derivatur

"P*Wl)ä

venalis corporis fosminz. Cüm enim

à divino regimine , & ipfum debet imi-

ineretrix dicatur à merendo , di&us

Mäþ:

tari , Deusautem quamvisfit omnipo-

i

-quzftus eft illud lucrum quod mulier

tens & fummé bonus , permittit tamen

Qu

ex turpi ufu corporis meretur, Lupana-

aliqua mala fieri in Univerfo , qua pro"

bigin

tia funt edes talium meretricum, fe

hibere poffet, ne eis fublatis majorabo"

püli.

proftituentium,

na tollerenrur , vel etiam pejora moà

Ee2. Merctricium femper, in omni

fequerentur. Sic ergo & in regimine

ln aüæm

eafa & actu, eflpeccatum morrale : nec

humano illi , qui prafunt , redté aliqua

Ti

U

ulla meretrix in meretricandi propofito

mala tolerant,ne aliqua bona impedian-

perfiftens eft capax abfolutionis, Poffunt

tur, veletiam ne aliqua mala pejora i?'

€tiam mererricio admifceri plures aliae

M

currantur, Sicut Auguflinus dicit 1n

4

L

LR

"w

IDe vitiz Caep.itæ/zäm. ;

E

: ?-EVI

Aufer mere-

Dd

L 2. de ordinec, 4. to, I.

ea civitatis partcr , übi Poteftas publica

lo

trices de rebushumanis,turbaveris om-

eostoleret) domos noa elocare,

nialibidinibus,- Hec$.D. Quietiam

Ranoi. Quiaclarum eft, tunenul-

"

vf

l

t. 2. Q. IoI.2, 3. ad 2, ait * Saprentis

Tam fieri participationem alieni peccati,

:

effrones

neccooperationem ad illud, -

Legislateris efb ; mimores trenser

at

Aato .

Finis in permiffionemere- .

permittere ut majores caveantnr, Etita

il vt

fit in Urbe, feu Romz, ubi, Papá fcien-

tricli prztenfus , nim. refrenatio libidi-

nis, & nefollicirentur honeflz, non vi-

erttt

te & pàátiente , permittuntur Lupanaria.

Ite

detur obtineri,

Namlibidonon extin-

ldem fit im aliis quibufdam civitati-

bus,

guitur, fed accenditur ejus ufu juxra

p

jct

Dixi, Permittuntur , äon approban—

Magiftrum in 4, fent, dift, 24. addito

malz fenfualitatis inclinationi nabitu:

Q

tur fed tolerantur ad majora mala ca-

du

venda, v, g. adulteria, fodomiam, & ne

quia duo vincuta forziora funt uno,

feminz. honeflz [of.liccntur.. Hinc

Confir. 1. Viri prudentes ajupt , quód

illi qui funt apti ad follicirandas hone-

n d

meretricium nec eft nec effe poteft ibi

velalibilicitum , fed manet (emper. &

ftas, non adeant meretrices ; vcl quód,

clicute

&t

ig quovis a&u eft peccatum mortale, Si-

quó magis nieretricibus fünt affueti , eà

étitm

cut Deus olim Judzis permittebat exer-

magis follicitent honeflas , ob majorem

€itium üfurarum ad alienos , &tamen

viuiimpetum , utícribic Navarrus in

Hgmïm.

erat peccatum mortale,

Manuali,

nte

bl

E. 6, Meretricibus in ea civi:atis

Confir.2,' Sicut, juxta proverbiuim,

W

occafio facitfures, ita G fornicarios, &

QPEI i

patte ( inqua Pete(tas publicanon per-

n

Adelefcentes hac occafione citiüs di-

hi

l

mittiteas habitare ) domos locare, cft

fcunt peccare, quàm difcerent , filu

J

"

. peccatum mortale,

naria non permitterentur.

fent

j

Katío. . Quia locansa

o

[:4

it in re gravi

&, tamen 8, Pra&icé probabilius eft, -

j u

n.,

:

contra juftam legem & confuetudinem

lod, &eftcaufa

amortaliter non peccare eos , qui in ea

4 V

; quód tantum vixgä

ferpat ulteriüs,.

civitatis parte, ubimeretrices toleran-

at

tur,eis domos locant , nonco fine prin-

nl

Majot difficuitasefl, an efiarh' illi fint

cipali vel minüs principali , ut meretri-

ij

in confcientia tuti, & à culpa immunes,

centur , utex meretricio lucrum repor-

leu

qui exftruunt vellocant domos metetri-

tent, fed preciíé ad vivendum , cum ve-

ii

i

«eibusin eacivitatis parte , ubi poteftate

'*a acfincera coramDeo difplicentia me-

yliug

- publicà eis permittitur habitare2 Vcl an,

retricdi, Ita Navarrus , qui Romz

miat

ficut . metretricium . folüm permittitur,

D!

nen aütem &tlicitum , ita & locatio do-

Ícripfit, & Joan. Major ab eo cita-

70&

x

tus,

j

Jl

orum facta guerctrigibqg.f --Pxo deci-

Ratsoues Navarri quoad praxin con-

j

ione

viücentes funt tres, : Przza2.

Ex con-

j !3

B7 Tu:ius effct Amercïfi;ibh'slq(in

fuetudine totius .£eré. Chriftiani orbis

gufhüw j

Dda

2,Quia,

312

TRACT.F. Exam, 3.

:

[4

2.

uia przfatum didtum

3

Auguflini

ant, & dift. fimilitercon(. Solutio patet

DN

ab omxzibus receptum vix poteft exequi

-ex ipfamet R, 8.

norale

fine domorum locatione.

3« In Urbe,

Zid 2. difl. maj. Dare occafionem

at

Ícente & pauente Papá , locantur. &

preximam & juvate proximé , uti fitin

tioe ,

femper confueveruntlocari domus me-

exemplis ibi allatis., C. maj, remoté

fundan

xetricibus,

Et Confeffarii abfolvunt &

felàüm , utifitin przfenti, IN. maj. & fic

nemfi

femper abfolverunt locatores earum fine

dift, min. N. cont. Pauló aliter dici o

videl

propoüto abftinendi à tali.locatione.

teít , quàd cooperatio ad peccatum ia

Y

Ereo.

"t

prafenti folàm (it materialis , nonfor-

totor

Ratio 4, hisaddi poteftà p

ari —: Inlo-

malis,. Proquo vide Tra&, 7, Examj7,

p

a

cis,ubi Catholici , Haretici, & Judai

n. 142.

vivuntpermixtifciente Magiftratu , li-

Ad 3. . ficutad primum. -

finda

citum eft Judaiselocare domos, etiam

XLIV, .. Porcflze merctrix licité reti-

u

pro Synagogis , & Synagogas xdificare

nere,quod accepit pro ufu corporis ?

p

acreparare, uti & Hareticis templa; &

Affrmo probabilius cum |.$, Tho

lr

tamen peccant in illis, . Ergo fimili-

2.530 3 P garrdeit) a. 2. dicente : Qu

Mj

ter,

quis dat. 1meretrici prapter fornicatinm,

Wt g

XLIIT . Oppozo 1. contra R. 8.

Non

mhulter yote/f febi vetiuere. , qmd ei datsim

of

licet elocare Gomum ufurario, quia ab-

efh : fed fi fugerfiteà aliquid per feamdm

ET

uteretur illà,

Ergo nec meretrici,

vel dolum extorfiffet , teuetur vejiume.

Titedy

- 2. Darealicui occafionem peccandi,

De quo plura vide Tract. $. Exam. 4 3.

Pmus

& juvare ad peccandum , eft peccatum,

Vl

ut patetin vendente gladium aut yene-

Sfb

Y j

num ei, quem credit eo ufurumad ho-

Concubinatus,

777

smicidium;Sed hocfit elocando demum

W//f (/4

r

meretrici. Ergo,

^

KU

l

QUJERO VIL -Quid & quinuh

),

]

"gA

j. Ediliceat domum

elöcare pecca-

peccarum cft? quz ejus poena ?.

X

;

*

Q

odf

tori , v. g. aleatori, ad exercendamar-

——

LV: z. 1. Concubinatus propti

mzni (

tem , cujus exercitium rfon haberinfe-

fornicatio affidua , feu frequens& con-

f Aj

parabiliter annexum peccatum , non ta-

Íueta: cum eadem perfona , five foluti

M

men idlicet , fi habeat peccatumita an-

five ligata , five habitando fimul füb

Atl

ncxum . ; Sed exercitium artis meretri-

eodem tecto,& convivendo , acfi ellent

Qd

candi habet infepárabiliter annexum

conjügari : five feparatim quidem h

M

peccatum mortale;

Ergo,

Min. Pat.

bitando; attamen fefe frequentando, &

ut

u[llm,Fu

ex fuprà diétis de fornicatione.

publicé converíando modo uxorio ;

Tug,

Ad 1, dift. ant,

Ufurario uttali, &

loquitut Sylvefter , feu cum iiídem l

Y pro ln

ex finefive principali five minüs prin-

miliaritatis fignis , quz intet copjuges

Vttonf

cipali, ufurasexercendi, C, ant. , pra-

effe folent, Ex quo facilé eruitur,qu

1 (ed

fit Concubinus & Concubina,

tf "

cifé ad vivendum & iphabi;gndup N

N

y ^

L

3

Devitiss Capitalibur,

213

J

*

[5

AL

». 2,

Concubiüatus efl peccatum

1

R. $. Siterquaterve confeffus ,

mortale.

ejicienda (ut promiferar Concabiná

AC QU

Ratio patet tum ex data ejus defini-

defecit, rariüs tamen lapfus fuit , poe-

X E

tione , tum ex verbisS. Thomz ejuíque

nitens abfolvi poteft , Concubinà non-

C mj

fundamento, quibus probat fornicatio-

düm eje&á, (ed proximé (ut denuó pro-

Y N

m

i

1

nem fimp

icem effe peccatum morr,qua

mittit) ejicienda.

iodit

vide fupra in hoc Exam. n. 29,

Ratío, Quia tunc adeft emendat

od

*.3. Concubinarius, non tantüm

n

io fal-

tem inchoata.

t U

notorius& publicus ( de quo id fimul

Tuàjs

& 6. . Si Concubinarius pluries mo-

probat ratio fcandali ) fed & occultus,

abfolvi non debet nec poteft, fi concubi-

nitus de ejiciendà Concubiná , non pa-

ïi:nunï.

nam dimittere nolit, licét fors hac ejus

ruit, nec perrariorem lapfum , emen-

W

r

oble&amento & rei domeítice valde

dationis fpecimina dedit , licét dicat fe

proficua fit,

Ita tenetcommunis , tu-

habere firmum propoütum"ejiciendf,

o

ius Qu

tior & probabilior fententia.

non eft abfolvendus antequam re ipía

- Natie. Manere in continuo affe&tu

cam ejecerit,

D.

peccati mortalis & proximá voluntariá

o fri

Ratio, Quis propofitum & promif-

" 14;5

Occafione peccandi mortaliter eft pec-

fum , quod tam longo tempore caret

Áigniy

catum continuum mortale , faciens ho-

executione , quz tamen facilé fieri po-

Teteli'

minem abíolutionis incapacem,

teft& debet , conjungiturque cum pe-

05

-Praterea Anno 1666. ab Alexandro

riculo proximo ; feu proximá volunta-

VII, damnata fuit hec propofitio n, 41.

riá occafione peccandi mortaliter , non

De

p

ANon efb oblisandus. Concubinarams d

eft fincerum nec ferium.

Ergo,

ejiciendam. Concubinam , fi bac nimis

TTUM

his plura yide de recidivis Tract. 13.

stilzs efl ad oble&lamentum Concubinarii,

Exaim. $. n, 97, & 98.

?

git'

vulgo vegalo , dum deficrente illd mimis

E&.7, $i Concubinarius graviter de-

] l'us Püïf

«gre Ageret. Vitapm , €$ alia epulæ t&dio

cumbat, &

rzter Concubinam non

magno Concabinarium afficerent, calia

ipinatf

habeat nec

3

acilé habere poffit homi-

af

Jamula nimis diffcil invenivetur,

.. 4.$i Concubinariusuno, duobus,

nem ei neceffaria fubminiftrantem, nul-

eríot

aut tribus annis non fuerit confeífüs, &

lum autem erga Concubinam ampliüs

ib

afic&tum gerat , promittat

ue fe eam

confiteatur, Concubiná adhuc domi re-

^

UM

proximé. eje&urum ; vel

ipfa effet.

U

tentá , promittatque fe cam ftatim 6je-

s

"

A"'j'

"

&urum,poteft abfolvi,

facta notabiliter deformior, aut labora-

[cir

M

!

M

TA

Ratí. Cümillepanitens hactenus

ret aliquo turpi morbo horrorem cau-

oO

non promiferit emendationem , adeo-

fante, poteftabfolvi, fiin utroque ca-

r

f"

que non «,Fregcrit ememdgtionis PI'OPOH-

fu defit ícandalum, .

yit

tum , credi poteft primum hoc propofi-

"Ratio : |Occafio

; faciläffï

pgoxima tunccenfe.

um effc finccrum;& non fiditium,

*tur füblata.

r d

"

Dà ;

ilv 8'

d

214

TRACIT.

F. Ex-azu. 2«

& 8. 'Concubina que non deíinit

Ratio, Quia eft in

n SaceT

invifere fuum Concubinum in infirmi-

peccato mort, ejuf-

qué continuo affe&u.

(iri o

tate , fed vult ipfi in agone porrigere

BR.2, Notorius Concubinarius & va-

dycitur

candelam,non eft abfolvenda,

gus fornicarius facerdos eft ipfo jure (u-

PIRS p

. Ratio..— Quiagraviter & quafi conti-

peníus , & ideo Miffam legendo fitir-

€ommu

nuo fcandalizat.

regularis : fuper quo difpenfari nequit

Xb

iNota,

Quz dicunturhic de Concu-

nifi à Papa.

Dixi , zotorius , id. efl,

d pb

bino , proportionabiliter intelligenda

publicus, cujus crimen eftevidens, &

tentia]

effe de Concubina , quia ficut in di&is

nullá poteft tergiverfatione celari, Idem

Dit

cafibus Concubinus tenetur ejicere

eftl de Diaconis , Subdiaconis , imó &

deta

Concubinam , fic ipfa tenetur diícede-

Minoriflis , fiactum proprium fui Qr-

Qrdi

re,feu domum vitare , licét Concubinus

dinisexerceant , ait Navar, & Sylvefter,

At

eam nonejiciat,

Qui pofterior addit : Multi Do&ores

fttitdot

$&.9. Concubinirii in quibufdam

volunt, quód requiratur monitio, aliter

Diacefibus (quarum praxis eftobfer-

Bf gx

non fit ipfo facto excommunicatus, nec

Mutüsha

vanda) per Confiitütiones Synodales

funt excommunicati.

Et defa&o nbi-

incurrat irrcgularitatem ; fed primum

eft verius.

P

f vdecon

4fn,

que terrarum , fiterab Epifcopo legiti-

Be, 3. SiSacerdos Concubinatius, de

Vg

me moniti fe non emendent, faltem

quo eft fermo , agat quidem poenitene

funt excommunicandi : & Concubirz

Titim

tiam , acceffct à vitio, fungaturautem

wn,

(invocato, fiopuseft, brachio , fzcula-

füo officio ante difp

enfationem , peaut

j

r) in exilium relegandz , feu extra

mortaliter toties quoties,

&t Qu

Dicecefin proícribendz , ut patet ex

Katio, Quiainregravi eft ino

bcdi&hg

"

i

Concil. T'rid, Seff. 2 4,cap. 8.dereform,

'E£cclefiz,

matrim,

Quomodo per privationem

4f

Not, tamen , quód non incurrätäoæï

l!itcrcxim,

fru&uum , officiorum , beneficiorum,

vam irregulazitatem, fed indigeat abfo-

lutione à fufi

mitr?ræ Á

per fufpenfionem , &c. puniendi fiat

penfione, quam darc- pots

L

Clerici , etiam Epifcopi , Concubinas

Epifcopus.

Y ldeme

aut alias mulieres (de quibus poffit ha-

B.4. Qui

funt caufa , ut Saccräoi»

D

beri fufpicio) in domo vel extra deti-

Y

qui eft notorius Coacubinarius , dic&

Vi

nentes , patet ex Trid, Seff. 25, cap.

Miffam, & eam fine juffa caufa audiunt

d

Ym

323

peccantmort, Ita S, Tho. quodl. 11,

p

( UJERO VIII. Sace—rdos.Concubi.

a. 80

-

du

ym'z

narius , legendo Miffam, fitne irregula-

Ratio, Quaiafunt cau

fa inddcens $x

p

iis2 & peccantne qui eam audiunt?

|

cerdotetn ad peccandum mort, nim, &

BI

"XLVI Certumefl, quàd talisSacer-

indigne facrificandum.

dos Concubinarius , five notorius, five

l dlj [j

- .Hoc tamen folüm intelligitr de iis

occultus , quoad Deum & quoad fe fit

j lOftis

qui fciunt & fcire peífunt ac debent ic-

t

fufp

enfust adcóque mortater peccet

il

€elebrando.

gemillam , qug prohibet ; a.udirchrï

m

AUs

s5

7ub

E

De vitiis Capimlzäw.

2I$

At o

fam Sacerdotis Concubinarii & forni-

nomine, quia in matrim, erant ductz

carii notoii,

Secus eftfi ab iis non in-

fine folemnitate , nec poticbantur ullo

Vi

ducatur Sacerdos , fedipfe cx fe prom-

familiz gubernio, ad differentiain alia-

ijte

ptus ac paratus fic, nec fit publicé ex-

rum uxorum principalium , quibus au-

t lgl

communicatus,de quo cis conftet,

thoritas fuper familiam competebat.Vi-

lnl

XLVIL, Dic sibi , ubi fcpeliendus

de de Polygamia.

A

eft publicus Concubinarius fine paeni-

Sed quid diczs ad illum textum Con-

nelei

tentia in tali peccato mortuus ?

cilii Toletani, relatum in c. 4, & $. dift,

ione at

Dico, Extra locum facrum ut optimé

34- Chrifliants aut uxorem aut pro uxa-

dicot !

docet nofler Card, Turrecrem. — Rarzo :

ve Concubinam babere licere,

pmpriumï;

Cüm obierit impeenitens in peccató

Dico. CümScortatio (ut fuprà pro-

i

mortali notorio , non eft dignus fepul-

batum) jure natutz fir prohibita, ibi per

Malt

turáinloco facro,

Concubinam non intelligitur Scortum,

yrmon

Effetue g*rave.peccatum ; fiConcubi-

fed Uxor per verba quidem de prafenti

u

narius haberet imaginem fue Concubi-

defponfata , fed fine inftrumentis dota-

m i

n£ veleconza? — —

libusaliifque folemnitatibus , olim fal-

"ffrmo. — Quia effet continuum fo-

tem in foro externo , & de jure civili

lt

mentum & incentivum libidinis.

ad matrimonium requifitis : defe&tu

' qui&em y

Teneturae quis domo expellere foc-

quarum in eodem foro & jure vocaba-

, fugtt

minam , quam ( propter aliquam im-

tur Concübina , quz tamen in foro

futionia

prudentem ejus a&ionem ) plebs credit

poli.feu coram Deo revera eratlegitima

*

h

effe concubinam , cüm tamen no

t

UXOor.

fit 2

*

,[W.ïüüw !

"ff mo teneri , i plebi füfpicionem

Cboret , Ofcula , JAmplexus , Tatius,

dnoi'mcu!

aliter eximere non poffit, eamque poffit

Litera amatoria , Munera.

(ditg

dimittere fine fuo gravi detrimento,

Ratio, Quantümad fcandalum pro-

Q.T/ERO IX. Quid de his fen-

| )quam í

ximiidem eft , realiter concubinarium:

tis 2

XLIX. Choreafive faltus exgenere

AU[M "Esg

effe , aut ob di&am a&ionem reputari

talem.

fuo , feu per fe , ex fe & ex natura (ua

bt

il

XLVIII. Oomodo intellïgitür S. Scri-

noneft peccatum , nec indicium libidi-

tura dum refert , quód antiqui Patres

LTl

;

nis , fed fignum latitiz. Si ergo fiat

abuerint Cogcubinas 2

debitotempore &loco , honefto fine &

: callfai"þ;

Dico habuiffe eastunc , qtländo ad

modo, non debet culpari, licétfrequen-

Generis humani multiplicationem ex

'ter fiat.

Dum vero à SS. Patribus cul-

m

Dei difpenfatione licita erat Polygamia

patur , eft propter abufum , qui eft vi-

]

feu uxorum pluralitas, Unde ille Con-

n

tiofus & periculofus ; ratione cujus pe-

cubinz cragt legitimz Veterum Patrum

iiculi quiliber feipfum menfuret , &

funt !

57

H

nten-

. Conjuges ,' compellabantur autem co

confideret : 1. Quo angno, quài

T d

tione

à

TRACT, F. Éxam.2,

a16

tione Choreas ducat, an ex libidine, an

quam nccemtatäm; äut«rmïon*abileïm

Mp

decentis lztitiz ac honeflz recreationis

caufam. Alio modo dicitur aliquideífe

imatoii

peccatum mortale ex fua caufa , ficusil-

- (dem«

gratià? 2, an fibi noceat afpe&tus mu-

lieris, cum qua converfatur? 3,quos

le qui dat eleemofynam , ut aliquemin-

tlbusca

ducat ad herefim , mortaliter peccat

) t

t£a&tus, & quoanimo faciat, aut manum

*

intorqueat ? 4. qui, & an venerei di-

propter intentionem corruptam

H

di-

Ü

mortl

Mi

fcurfus interveniant ? $, quaslevitates

&um eft autem fuprà , quód confenfus

in dele&tationem peccati mortalis cft

j

üt dia

(in quibusmille, ÉJtem venialia , pec-

.cata latent) exerceat $. Et fimilia , ex

peccatum mortale, & non folum con-

moj

fenfusin actum,

Jquibusid , quodex fe malum non eft,

^

Et ideo cüm fornict-

LT

vitiari potefl ; uti & vitiantur Chorex

tiofit peccatum mortale, & multó ma-

lpras

zatione loci prohibiti, ut, fifiant in Ec-

gis aliz luxuriz fpecies , confequenseít,

damup

il

i

clefia , effet enim magna irreverentia

quód confenfus in delectationem talis

Dei : & rationc temporis, ut fi fiant fub

peccati,fit peccatum mortale, & nonfo-

M |

]üm confeníus in actum.

officio divino aut cum impedimento e-

Ec ideocum

Tatylidin

jusin die fefto. — Si autem fiant officio

ofcula & amplexus hujufmodi propit

Quf

divino totaliter pera&o , & nonex con-

dele&ationem hujufmodi fiunt , conft-

firtgin

Íuetudine, nec pro majori parte diei ,

quenseít , quód fint peccata moralia,

Ctign

non vitiantur faltem morraliter,

Item

& (icíolàm dicuntur libidinofa. Hzc

t d

yitiantur ratione perfonarum faltanti-

ibi.

Quibus adde, quód i ofcula , n*

CM

um, utfifint Clerici, Religiofi, Mo-

plexus , &ta&tus, careant omni libid

W&W

niales ; &c, ex quo cafu mille fcandala

2e, pravà intentione & circumflantiá,

enth[w&q

pullulare poffunt, — Proinde magna o-

ut, fi przcifé fiant amicitiz honcítz

ii

us eft cautela,

Tandemratione pravz

gratià , &c. careant culpà etiam ve-

quuc [6

niali.

v, g. lafcive intentionis; & ratione

P

MU

modi,puta,impudici,

Not. 1. quód non folàm fit mortale

j !rasinrm,tl

&.2. Ofcula, amplexus, &tactus,

tactus ex genere fue- impudicos factre

um

licét fecundüm tuam fpeciem non fint

fed etiam efl mortale eos pati.

08

N

peccata mortalia , ut tamen libidinofa

& verum eft deeo , qui patitur tadtus

um'mü?

]ta

h

Íunt , inter mortalia numerantur.

non impudicos, credit tamen vel dubi-

l

S. D.2.2, q. 1 54- a. 4.

tas cos fieri malo animo , fi fine (candae

Ál

At

Declarat boc i c. Aliquid dicicur

lo eos poffit vitare.

Ommmu

e(Íc peccatum mortale dupliciter. Uno

Not. 2. Inter 45, propofitiones ab

(äiHMal

modo fecundüm fpeciem fuam , & hoc

Alexandro VII, damnatas effe hancn

Vdflep

modoofculum, amplexus, velta&us,

40. Efl probabilisopinio, quaditit &t

Íecundüm íuam rationem non nomi-

b Conci

Bautüs) veniale o[culum, habitum 08,

nant peccatum mortale; poffunt enim

deletlationems carnalem i feufibilemy

Pfr;'f,,/h

hac abfque libidine fieri , vel propter

qua ex ofculo oritur , feclufo pm'mb cetr

eonfuetudinem Patriz, vel propter ali-

Jenfnis alterioris (j- gcllationi:.

'3

b»

APE

—

De virizs Capitalibus.

219

It n

R efp. 3. Qui recipitvel rittit literas

L. Ante R. Nor. Periculufn five oc-

citunhg.

amatorias ac. munufcula fcu donaria

a

cafionem peccandi effe duplicem. Una

(idem eft de comnponentibus vel canen-

cftproxima, alteraremota, Proxima

mi Z]iflx

tibus cantilenas , ac pingeritibus imagi-

norte

eft , qua femper vel frequenter homines

3es) turpis amoris ac libidinis gratiá ,

fim lis cond.tionis ad tale peccatum in-

Dlïllplll'l :

ducit,

mortaliter peccat,

Vcl, quá pofitá homo morali-

jqui

Ratío, | Quiazntentio judicat ommes,

Qu Iu

ter quafi infallibiliter ftatim aut qua(&

ut dici folet : Sed illa in prefenti eft

ftatim labitur,

Occafio remotaeít , ii

MT

mortalis. Ergo.

iddsi

qua homo non tam frequenter, & noa

&.4« Cenfeffatio incumbittales ob-

tam infallibiliter labitur in peccatum,

]b t

ligareante abfolutionem , ut dona illa

Supponitur autem híc, quód, qui vería-

$, Ut

dent pauperibus , & literas combu-

tur in occafione folüm remotá, poffit &

k

rant,

debeat abfolvi ? quia cum eá flat fic-

morah l

- Kai Qu

riam libidinis.

ia talia renovant m;mo-

mum propofitum abflinendi à peccatis,

a, B

Hoc notato

- Quid fentis de fervis & ancillis 1l'uH:i-

wfu(nwi

R& 1 Qui verfatur in periculo feu oc-

d

molitt

corum,qui non memores quód die prz-

cafione proxima-peccandi mortaliter ,

petcnt

cedenti portárint,vel fequente portatue

non eft abífolvendus , ni(i firmiter fta-

fibidini

ri fint pondus diei & aílüs , adeóque

tuat occafionem illam defer

V

ere, fi pof-

ii

quieteindigerent , tamen. medias (zpe

fit.

um

noctes ducendo infomnesfefe vifitant ad

Ratio, "Tumquia, qui amat pericu-

lat

fenefiras ( quod germanice ipfi in qui-

lum, peribitin illo ; tüm etiam quia,

butdam locis vocant fenfterlen / accu-

ao

nifi id ftatuat , judicandus eft non ha-

fantque fe hoc modo :

Pater , ích bab

bere fincerum de peccatis dolorem, nec

t culpi :

grfenfierlet ) fübinde ec

iam per fene-.

ferium emendationis propofitum,

fltrasintrant, torá vel n

1edià nocte con-

BA 2

Talis tenetur in Confeffione

folüni

imps

dormiuntamicitiz cau(i, &tamenin-

exprimere fpeciem peccati mortalis, cu-

terdum vix de ta&ibus fe accufant,etiam

«5

examinati?

:

jus occifieni feu periculo proximo fe

expofuit.

qi

Dico ,

Confeffarium híc debere con-

yut,

Ratio. lnmoralibusidem eft , expo-

fiderare d

uo, r.illud; Intentio judicat

mo W

omnes;ut anté dixi,

nere fe periculo proximo peccati mor-

2,illud Ecclef, 5..

talis, & a&u illud committere, funtque

Quiamat periculum,

peribitinillo, Si

p

u

ramen appro

ejuídem fpeciei,

J

2

& 3. Tutius & probabilius efl.quód

n

n

marm concipit,

d

pietur igni » facilé flam-

jl

[

qui funt juris fui , ita ut expellere pof-

li

jl

h

íint perlonam , cum qua verfantur ia

| Periculum cf Occafo peccandi,

proximo periculo feu occafione pec-

/:Z/ï!;,,

candi, tefte experientiá videntes fe con-

CEI-!EROX Quid de i-&is cenfes?

tinere non poffe , teneantur eam ex-

m

EC

pellere

118

CTRACT. F. Exam, 2.

pulere.

2. Si cxpellere cam nequeant,

v. 22, & 23, dicentis : "Asguflia fun

5

j

P]Rl

ipfi abi:e de

enc, licéc ex hoc infamia

mibi uudique , i enima boc. egero , murs

(at

fui aut aliorum fequatur : Et hoc Con-

amibi efl j fi autem nom egero , non efu-

*

E

feffarius

ta

t

libus poenitentibus tenetur

giam manum,s velras

*

fed melim unhi

Eu

$d

int

con

ere , nec aliter eos poteft abí(ol-

eft abíque opere incidere n manus ve-

vVere,

Ita decet Angelice puritatts Do-

p

ffras , quam peccare in coz[peélu Domi-

[

&or Aquinas quodl. 1 1, a, 12. & exeo

Z5,

Corradus acalit.

Ex his à

ls

par?tate diverfi refolyuntur

cafus,

3

Ratio-1, p patct cx dictis fuprà de

I

Concubitíario,

1.

Siqui in facie Ecclefiz fint con-

Ratio 2, p.

Quia praflat , famam,

jugati, matrimonium autem ratione ali-

D

honorem , opes , & vitam ipíam mil-

cujus impedimenti dirimentis depre-

lies perdere , quàn Suminum Bonum

hendatur effe nullum ,' & cohabitatiofit

offendere,

I

cauía , feu occafio -& periculum proxi-

&:, 4.cum Corrado,

Probabilius eft,

mum peccati mort, ita ut continere nc«

quód , qui fui juris non funt , v. g. fili &

queant, feparandi fi un?ä»g&icä[ fequatur

filiz fanilias , uxor , mancipia , &c, non

Ícandalum,quod eft acceptum : necali

teneantur domum relinquerc.

2. Ie-

ter funt abíolvendi,

r

llj

mentur tamen pro virili refiftere ,. quaf-

2.Quibus Chorez ( de quibus ante)

vis occafiones , nim. converíationetm,

L

funt periculum — proximum peccandi

qu

alloquia, &c. tollere, clamoribus (f

mortaliter , tenentur füb mortali easvi-

t

opus fuerit ) fe defendere, nec ullo me-

tare$ fecus, non poffunt abfolvi.

Tij

3.Idem dicendum eft de yifur (de quo

ru ( exemplo Sufannz,) confentire,

3.Quod nifi fe fa(turos promittant, non

Propheta Thren, 3.

Oculus meus dt-

"

t«

abfolvantur. — 4. Qux omnia fi non ju-

predatus efh. animam ;mam) ofculis ,

N

vent, feparationem ( que omninoim-

amplexibus,&c,

D

poffibilis non eft) quereretenentur.

4. Idem efl de afpicientibus coitus

N

Katío1, p».. Quiaid.nimis durum &

beftiarum, vel genitaliaaliorum homi«

li

difficile eft.

num;: uti& deiis, qui curant fceminas

Tti

Katio ».p. Neament periculum &

in pattibus fecretioribus , autiisinlun-

dali

4

pereant inillo.

dunt clifleria, Sienim experientiä -

Tir

- Ratío 3. p. Quia propter affe&um

dicetint , in hoc effe fibi periculum pro-

peccati mort, funt incapaces abfolutio-

ximum confenfüs feu peccati mortals,

Ug (

"

^

nis, Ergo.

tenentur füb, mortali occafionem tuge-

BI

þro 2, p-

re, Nam bona fortunz ( quibus u

Ratio 4. p. eft eadem. quz

A

R

Curatores-ízpe intendunt ) debemus

Hüncm

.C.cwnfïdäranda & pra&icanda hoc in

cum Apoftolo arbitrari ut flercora ut

m

negotio funt verba & opera Sufannz à

Chriftum & falutem anima lucri acia-

)

Senecionibuslafcivistentate , Dan,13.

mus,

kWoE

m

-

a

N

De vz;ti:'æ Capitalzbur.

219

|d

l

ln

[j

h

4. demeftde Sponfo & Sponfa , qui

multos fpirituales fub fpecie amiciti

hi qni

parentibus diffimulantibus, & ob id

fpiritualis à flatu orationis impedir &

( càm alieni peccati fe participes faci-

impedivit,

Hzc eftinquietudo mentis

quriys

ant)gravi reprehenfione dignis , liberé

peítifera, orationem mentis & oris infi-

LL

interfe, folus&fola, converfantur, &

TM Ml

ciens & difpergens, & affe&us contra-

plurimas turpitudines ante Matrimonii

rios orationi in mente gencrat & exer-

j coz[ïehi

contra&um committunt, 2dem eft de

cet. Nam ficut oratio pura mentetn

ial t

iisdem , quando Sponfo (antequam

purificat, & illuminat , lzüificat, forti-

Sponíam introducat in domum fuam)

ficat; &impinguat: fic carnalis affzctio

non permittitur aliquo tempore matri-

& immunda mentem inficit & obfcu-

Bul

moniiufuüs. Vide propofitioncs dam-

5

rat, contriflat, debilitat, & ficcat, &

al

natas adducendas poflea n. j 2,

corpus ejufdem maledictionibus impli-

diximïntïz

l

cat,

Maon

Persculum familiaritatis. femsnarum ,

Et queniam fpiritualibus loquor,

etiam [piritualium.

propter quos ifta fcribuntur, noverint

u t ki].*.'.;.i:

ipfi, quód licét carnalis affe&tio fit em-.

tl

-(LU!VEROAXI; Quodnam tuum de

nibus pcriculofa & damnofa , eis tamen

icpu

hocjudicium?

perniciofaeft magis: maximé, quando

- LLg. Judicium de hoc non eft me-

converfantur cum perfona, qu& fpiri*

) (&e qiï'.

um, fedilius , quifeeminam iimnpudi-

tualís videtur.

Nam quamvis eorum

oximit

cam , àquaad Venerem follicitabatur,

principium videatur effe purum , fre-

füb-

titione fugavit, nim. Ángelici Doctoris

quens tamen familiaritas. domefticum

gtbl

mei Opufc, 64, fic (cribentis ; Quoniam

eft periculum,delectabile detrimentum,

didevi

multi videntur negligere , ut agnofcant

& malum occultum , bono colore de-

pictum.

| Omflf

affectus fuos viriofos , & per confequens

Qua. quidem — familiaritas .

g ub

noncurant confiteri , cüm tamen dili-

quantó plüscrefcit, tantó plüs infirma-

genter funt perfcrutandi , & cum fuis

turprincipale motivum , Sutriufque

Non tamehn de hoc

ifpict

vitiis, orientibus ex ipfis, exprimendi.

puritas maculatur,

al

Ideo pratermittere non intendo , quód

ftatim perpendunt , quia fagittarius à

"a

multi nimis afficiuntur ad fe ipfos , qui-

principte non mittit fagittas venenatas,

ribis ^

dam ad aliquas períonas,quidam ad ho-

fed folüm aliqualiter vulnerantes , &

nores , quidam ad divitias cemporales,

cnimbTïï:

amorem augmentantes,

Et quia hac funt ficut murus. inter De-

Ad tantüm vetró in brevi deveniunt,

ii

u p

um & animam , ideo nullus homo, ha.

ut non jam velut Angelus , ficut cacpe-

bens aliquid de predi&is , poteft in via

i

rant, feinvicem alloquantur & videant,

Dei proficere , nec habere puram ora-

fed tanquam carne veftiti fe mutuo in»

o r

tendif

tionem , & maximé, quando eftcarna-

tueantur.

Exinde unus incipit appe-

lis affectio adperfonam : & de hoc in-

)irïlfi j »

tere alterius prafentiam cerporalem ,

:mdorloqui-modo, Nam talis affc&io

quia forma vel fpecies corporis , in

m "

Ee 2

utriul |

420

TRACT. F.

ExAm. .

Proinde modos ínfolitos & cautelas

utriufque niente concepta , incitat eos

p

tny

ad volendum przíentiam corporalem,

mirabiles adinvenerumt , quibus procu-

qua infit eis prafentia mentalis : fic-

rant fibi frequenter colloqui, allegantes

hn

que fpiritualisdevotio paulatim conver-

unusaltericaufas , utilitate ac necefli-

h

tate depi&tas , cüm tamen in veritate ni-

Wi

titur ia corporalem & catnalem ; & fic

ipforum mentes,quz folebant in oratio-

hilaliud fit , nifi onus, cui Ratio jam

qüä

na

necum Deoabíque intermedio loqui,

fuccumbit, Sic itaque carnali concu-

nunc inter fe & Deum alter ponit alte-

pifcentia feu complacentia ;excacati ,

]ib

rius corporalem effigiem.

Etnon mi-

tempus , quod olim confueverunt in

bu

f

nüs horrendum eft , cüm hi proprium

oratione expendere, ac fpiritualiter oc-

errorem percipere & emendare debe-

cupare , nunc in hujufmodi familiarita-

[

rent, ipfipotiüs , nutrimento erroris,

tibus& colloquiis perdunt: & fic, quod

L

[

totum illud judicant ex maxima chari-

dolendum eft, allocutiones divinas pro

tate procedere , &fibi invicem amenti-

carnalibus commutantes, amodoó, nili

]i

entesreferunt , quód in oratione unus

mora ferotina cogente , aut alía inevita-

ff

alteri przfentatur , acfi profe invicem

bili caufa , non poffunt ab invicemdil-

BQ

erare coganturgratia & virtute divina:

cedere ; & tunc invité & triftes dilce-

n

ac per hoc coníolationem fimpliciter

dunt,

Hzcautem triflitia eft certillte

[ Pu

)j

fenfuslem , quam habent in illarum

mum indicium , quód carnis vinculo.

mhllpï

prafentatione de fe invicem facta in

Íunt alligati : & per hoc vifitationesk

lsj

oratione, zflimant, affirmant, ac affe-

confolationes divinz à carnalibus &

r

diabolicis dilcernuntur.

qui

runt effe gratiam fpiritualem & divi-

:

nam.

Denique quamvis4e multis exponant

D

145

uales autem illufiones tecipiant à

periculis , & multa mala incurrant, dum

obténebratis confcientiis judicant, il

A

Sagittario fupradicto, fpecialiter mulie-

res, quz citiüs fidem adhibent illufioni

tanquam fpiritualibus quadam effelici-

j

A

ericulo

W

mentali;effet horribile & quafi impoffi-

ta, quz fieri nequeunt abíque.

Putavi tamen m

elius elie

j

li

bile declarare, Sentiunt namque in

& peccato.

oratione. przfata & reprafentatione

non multa de hoc calamó exarare ; àc

li

Q

mentali calorem. quendam ignitum à

tamen tacere non valeo, quin ahqualifcl:

Sagittario illo illatum, quem credunt &

referam maxima ; quia non longe 3

Bul

il

dicunt effe ignem charitatis, à Spiritu

temporibus iftis fimilia contigerunt.

lio

Sancto transmiffum , volente conjunge-

Tandem fpiritaales praedicti quando

re fpiricum uniusfpiritui alterius vincu-

quc fe deduci permittunt , ut fe invicem

«t

locharitatis , cüm inde fit ignis libidi-

familiariter tangant fub fpecie charita-

tofe

tis, referantes fibi invicem immeniuft

Afl

nofiamoris, prout fequentia manife-.

ftant,& ramcn deliberant , fe tanquam

cordis amorem,quem imprudenter chó*.

Umne;

Ípirituales unitos poffe fecuriüs ac proli-

ritatem appcellent, - Sed in hac refer-

PA

xiüs fibiloqui: atquein hoc tempus non

tiene amoriscft fuaum periculum:quä

lnco;.gl

peréere d lucrar;.

EE

221

De vitiis Capir&hb:m

exhoc f:;bricantur fagittz , qua& mentes

fciat unulquifque , quàd hz venenofa

eorum vulnerant mortaliter , ac vene-

T.

affectio fub colore fpiritüs acquifita,

loqiià

nant. Et quod fuper omnia videtur

fummé impedit puritatem confellionis,

It u

mihihorrendum , Deo, Angelis, ho-

& cordis munditiam , ut fic hanc fugiat,

enityt

minibus, ac demonibus, fuerunr ali-

tanquam vitiofam rübiginem, quz vix

s a

uz, fpirituales nomine, fpiritu luxu-

poteftaboleri de mente , fialieui fuerit

2

um

rizimbutz , qua in excufationem fuz

applicata, Pra:cipué,

uiatales perfo-

at

nz , quz diufunt hac

à

agitta percuffz,

libidinis prefumpferunt dicere, fe ha-

cotlim

buiffe in illis a&ibus impudicis magna

quafi;nunquam puré & integré confi-

fentimenta de Deo,

f

Quod nihil aliud

tentur : eó quód ipfum. morbum , de-

judico effe , nifi quoddam incitamen-

Ípe&tibilem in perlonafpirituali , veree

imoiis

dunt;

tum, indu&tivum ad fimilia fecuriüsin-

cundantur toties detegere plené & inte-

tionsut

trandum,& pejora perpetrandum,

gré Confeffori , quia verentur exprime-

[65,

i

.....

Dic mihi , qui talibus credis & adhz-

re aliquas circumflantias , tali affe&ioni

- atl

res , f ifli funt veréfpirituales , ut affe-

annexas, quas vel tacent, velexprimunt

imperfecté , utentes verbis operientibus

qu as

ris , quid aliudloqui aut facere debe-

us

rent , nifi quodà Spiritu Sancto proce-

di&tum morbum ; occupationem mentis

vilitit

dere potefl,vel procedit ? abillo autem

quafi continuam circa perfonam dile»

nihil procedit noxium , fcd folum quod

étam in oratione & in cunctis actibus

od ertt

utile & honeftum :

uid enim ad Spi-

fuis : & imaginationes turpes de ipía,

hoc ib

T

ritum $, de tactibus & ofculis ? a

vana complacentia cordis in memoria

qualem honorem inde confequit

»

& alpe&u mentaliip(us , negligentiam

Ut

Deus? & qua utilitas aut que neceí-

in evirando ejus przfentiam, &c.

vemubt

fitas tibi ad falutem velalteri, ut hos

ii

Propterca fzpe mutant Confefforem,

ta&us facias vel patiaris $quz conventio

aut vellent murare fipoffent, fic quia

atiij

fpiritüs ad libidinem carnis ? quz igi-

trifles funt & acediofi frequenter tam

ij qufdïmï

tur tua prefumptio , ut hanc contume-

ratione affectionis flu&uantis in mente ;

"E

liam inferasSpiritui Sancto , fcil. attri-

quàm ratione-confeffionis impetfectz,

j um

buendo ei tüz impudicitie fotorem,

contriftantur, Sedquod pejuseft,cüm

um

M

x

quem vix demones patiuntur 2 quz

ipfi deberent querere medicos fpiritua-

aleo;W

iniqua temeritastua , mulier hypocrita,

les cautos, peritos, ac expertos, qui

Vl j

àfacie Dei proje&a , ut dicas ; deledta-

P d

)

fcirent illam agritudinem, & caufas

iliad

tionem carnis libidinofam effe gratiam

ejus agnofcerent , & congruum reme-

Jaspr

& coníoletionem divinam ? Recede er-

dium adhiberent , non folüm non fa-

ul

go fera peffima de finibus meis , quia

ciunt, fed potiüs, fiferncl ad aliquem

[ (llb (PW

demones ne

talem pervenerint , ipfum ex tunc fue

t

fuftinere.

queunt. tuam praíentiam

anlf

giunt,nec revertuntur ad ipfum, Qua-

mj

( T

Hacitaque, Frattes chaiifiïmi, non

runt ergo Confeffores idjotas & fimpli»

gi

incongrué huic operi funt inferta , ut

ces , qui nec morbum intelligunt , nec

d

Ee 3

u

eaufas

T'RACT, P. Exam.2,

222

caufasejus agnofcunt , nec ideo fciunt

rigidus cum äuïicribus eft habendus,,

)

INcc tamen , quia fan&iores , ideomi-

congruam adhibere medicinam.

[om

"Tantum de hac materia dixiffe fuffi-

nüscavendz , quó enim fan&iioresfue-

T

ciat, ut pet hocanimentur per vim-n pu-

rint, eó magis alliciunt, & fub pratex-

M

tu blandi fermonis immifcet fe vifcus

ram & immaculatam incedere, & fugere

D

impiffimz libidinis.

Crede mihi,

periculofam peftem , familiaritatem

la

mulierum fpiritualium , qux non me-

Epiícopus fum , Epifcopoloquor, nos

d

liüs , quàm fugiendo , viratur ; fatis

mentior : Cedros Libani, id eft, con-

enim poffet quis hac fagittà percuffus fe

-

templationis altiffime homines, & gre-

gum arietes , id eft , magnos Pralatos

je

juniis , vigiliis a difciplints aflligere,

l

& orare, qui (i non fugiat perfonam, &

Ecclefie , fub hac fpecie corruiffe repe«

^

pmnem occafionem defpicianunquam

ri , de quofum caíu non magis pratu-

Á

H

ff

!

|

curabitur ab illo morbo , fed magis

mebam , quàm Hieronymi & Ambro-

lt

augebitur illud vulnus; Propter quod

fii. . Sicutctiam ait Bernardus : Quo-

qi

fequamur confilium B. Hieronymi di-

tidie conver(ariscum muliere , &con-

tinens vis putari ? Efto, quód fs , ma-

m

centis ; Foeminam., quam vides bene

f

converfantem , mente dilige, non cor-

culamtamen fufpicionisportas, Scat-

Vl

l

DA

porali frequentiá: quia initium libidi-

dalum mihi es , tolle tnateriam & cau-

i

nisin vifitatione mulierum eft, & mun-

fam ícandali : quia vz homini illi, per

dus cum mulieribus non meliüs quàm

qucm Ícandalum venit,

Hac Angdli-

W y

t

fugiendo vincitur: quia cüm czteris

æs DoGor.

)

vitiis & morbis quis poffit refiflere,

A

[?

n

huic tamen non poteft nifi per fugam,

Con[uetudo päcmndi.

Etalibi: Si mulier potuitvincere cum,

h

«qui jam erar in Paradifo, non eft mi-

/l'QU/ER O. XII.

;

tis? .

Quid dev;ii*la fe-

"

[

L

rum , fieosimpediat, qui nondum ad

»

Paradifum pervenerunt. Etidem: So-

in

LIL R.r. Confuetudinarius feu qui

luscum fola non fedeas in fecreto abl-

u

Et iterum : Ne

habet confuetudinem in certo gence

que arbitro & tefle.

fub eodem tecto cum muliere manferis,

eccandi, v. g. mentiendi , jurandi,

b

lafphemandi , aut vifà quacunquetor-

necin praterita caflitate confidas , quia

moÍía muliere fe dele&andi, fi fit pec-

nectu Samfone fortior , nec Salomone

catum ex obje&to & genere ftio mortale,

fapientior, Sifortédicas, jam corpus.

tenetur fub mortali conari, ut talem

mortuum efl, dicotibi , quoniam dia-

pràvam confuetudinem retradet & cx-

bolus vivit ; cujus flatus prunas extin-

€tas ardere facit.

Item idem dicir. ;

flirpet,

ÜOmnes Virgines Chrifti & puellas auc

Ratio eft eadem, qua (qprä de Pericu»

zqualiter dilige , aut «qualiter ignora,

loproximo eft data,

*

Zrem D, Aug. dicit : $ermo brevis &

E

[

Devitiis Capitalibus,

24

n

&.2. Talisconfuetudinarius , v. g.

notabiliter aggravantem , fed ut Con-

OKCs

homo affuetus jurare , fiper hoc expo-

feffarius ( qui debet fungi officio Do-

&oris, Judicis, & Medici) bene cogno-

matur proximo periculo pejerandi ( pro-

utfieri communiter poteft ) mortaliter

fcat flatum peenitentis, prafertim fi de

ä

l

€ointerroget.

; peccat , quamdiu ferió non proponit

(

banc confuetudinem extirpare.

Ratto

Ratio patet ex officio Confeffarii,

J

n

"

1

eft quz anté,

Not, inter Propofitiones ab Innoc.

A

XL. damnatas effe has, Inprimis n.$8.

inil !

L

&. 2, Hemo affuetus , v, g. blafphe-

homys

mare , & contra hanc confuetudinem

Non tenemur Confteffario interroganti

mügüüi :*;;

ferió jam conatus , fiindeliberaté & fu-

fateri peccati alicujus confuetudinem,

Je E

Etn. 60, Poenitenti habenti confuetu-

bico motublafphemet ,non peccat mot-

9t

taliter.

dinem peccandi contralegem Dei , na-

at

turz, aut Ecclefiz, etfi emendationis

-Katio.' Quianon blafphemat volun-

fpes nulla appareat , fiec cft neganda,

hu ;»

- sarié,(ive in fc five in fuà caufa,

nec differenda abíolutio ; dummodo

mit,!

W.4. — Sitalisadvertatfe blafphema-

ore proferat fe dolere & proponcre e-

N

re ex Inadvertentia, & tamen à blaf-

mendationem,

Et n. 61.

Poteft ali-

Qs

phemia non defiflat , peccat mort. to-

mzæ[i;.nj

quando abfolvi, qui in proxima occafio-

tiesquoties, Idemeft deomni eo, qui

ne peccandi verfatur , quam poteft & -

lont.

non proponit removere talem malam

) n

i

non vult omittere ; quinimó directé &

inclinaiionem.

ex propofito quzrit , aut ci fe ingerit.

Ratio, - 'Tunc Bla(phemia (idem eft

Et n, 62, Proxima occafio

eccandi nom

:

de alio peccato) cfi volita in fua cau-

eftfugienda, quandocau

aaliqua utilts

pcrrdüï*'

a.

aut honefta non fugiendi occurrit, Et

* &.f. Poteff interdum effe cafus ,

n.63, Licitum eft quzrere dire&é oc-

Qud (

quód pernitens teneatur exprimere con-

cafionem proximam peccandi pro bono

luetudinem peccandi, non quidem ut

fpirituali , vel temporali , nofiro. vel

«

1

—Aoyum peccatum , aut circumftantiam

Pr OXHInDl.

n it

j

ER

GN

E at

AA

m

il

N

d

EATY

^

z

d

7A

K

23

V

z.

2

à

P

d

(2

l

'eht

M

I2

US—

,

[

Laos

» (

u)

m

lss

AA

gtl*

au;

s

u

NT NSSU

7 N*:..

[ N

Méy

Jl j

( S

AE

7

3A

-

D

"—

.

I

luP

(

AU

EX-

T'R ACT. F. Exam. 3.

dipedbrdbg

peoio Desditeedicadfeadfedto

WT

[

q

EXAMEN Il

f

D invidia & Qula,

a

. Nvidia fortunz comes eft,

Declarat hoc preclaré S, D. ibidem

3

A

j

»

$.

& Vipera eft, quz dum utero

ad 2,dicens : Quia invidia eft de glori

E

exire incipit,propriz matris

alterius , in quantum diminuitgloriam,

Zs

dilacerat vifcera, Papilio eft,

quam quisappetit, confequenseft, ut

fib

i

qui

comburitalas, dum vult extin-

adillos tantum invidia habeatur,quibus

guerelucem.

Invidia, ait quidam , £»

homo vult fe zquare vel praferre in

PE(x

gloria

[

*

clauflro na[citur, in aula nutritur,in bo[-

hoc autem non eft refpedu

|

'tali moritur,

'Tra&at de ea $, Tho,

multüm à fe diftantium , nullus enim,

li

2« 2, q- 26. per 4. att,

D

nifiinfanus, ftudet fe equare vel pra-

W

ferre in gloria his , qui fung multó eo

i

Irzgidida

;

majares, puta, plebejushomo Regi, vd

l)

etiam Rex plebejo , quem multüm ex-

uh W

QUAEROI,

Quid eft ? an & quan-

cedit. Ecideo his qui multüm diflant;

W

tum peccatum 2

velloco, veltempore, velftatu, homo

LMl, Aefpondeo 1. Invidia pfopriä eft

)

noninvidet ; fed. his qui fünt propin-

irifiitia de bouo alterius , $a quantum ab

qui , quibus fe nititur zquare vel pre-

T

emvido &flimatur diminutivum propria

ferre, Nam cüm illi excedunt in glo-

l

gloría vel excellentia , u definit S, D, a.

ria , accidit hoccontra noftram volun-

Y

I.1n C,

Unde, íi quistrifletur de bono

tatem ; &inde caufaturtriflia. — Hac

alterius , in quantum fibi imminet ex

S.D. Exquo patet , hicnon elie iet-

Yi

hoc periculum alicujus nocumenti , ut

li

monem de invidia fraternaz gratiz , qui.

*fi trifletur de exaltatione fui inimici , ti-

quis triftatur de divinz gratiz diffufio-

lo

mens ne eum ledat , non eft invidia,

[

ne feu participationein fratre ; quiailla

fed cffectus timoris,

Invidia ergo pro-

eft peccatum in Spiritum $, & gravilli-

lts

prié eft de illis bonis, in quibus eftglo-

mum, Dequainfra in hoc Tra'&, Exam.»

fl

tia, &inquibus homines amant hono-

$.n, 109,

/

Rffi[n

rari , & in opinione eíTe; ut $,

d

LD. expli-

cat ex Philofopho.

Kefp. 5.Juxta S, Tho, a, ;.Invidia ex

kll/lg

E, 2, Invidia proprié non cft ad in-

genere íeu objedo fuo efl peccatum

li

feriores ,. fcd ad xquales, vel majo-

mortale; inindividuo (aþpe efl veniate,

IJ3Hllïum

r Cf.

:

Ra

P EEE

De vitirs Capitalibus.

212j

A

"Declarantsg ex S. Tho, a, 6.. Gula

Ratio X.p..- fnvidfa fécundüm tatio-

.I

nem obje&i contrariatur charitati, cüm

proprié con Gft:tcirca immoderatam de-

tendat contra bonum proximi, quem &

iectationem, quz eftin cibis& potibus.

Ergo filie gulz funt illa vitia, quz ex

|

quod tencmur diligere.

hac iinmoderata cibi & petüs delecta-

Secumda pars patet in motibus imper-

fe&tis tum hüjus peccati, tum aliorqm.

tione confequuntur. Hacautem potfunt

accipi velex parteanimz , velex parte

GAla,

corporis. Exparte animae quid:emr qua-

ii

drupliciter. Primo quantum ad ra-

ilc

De qua agit . Thomasa. 2. q. 149.

tionem, cujus acies hebetatur ex immo-

init

deratione cibi & potüs, ideoque. filia

e

pv 6. art,

u

gulx cfthebetudo mentis circa intelli-

um

QUARO IL Quidef,& qiantum

gentiam, propter fumofitates ciborum,

pcrturbzntes caput i ficut € contrario

(

peccatum 2

. LIV.Refp.1.GulajuxtaS, Tho.att.1.

abftinentia confert ad. fapientiz perce-

nn ü,'

j

26

m

eft inordinatus appetitus cibi & potüs,

prionem.

dantüm ad appetitum,

T

Vel , eft vitium inclinans ad edendum

qui, fopito per cibi & potüs immode-

m

& bibendum inordinaté.

Et eft pecca-

rantiam gubernaculo rationis,multipli-

usl

tum, Cujus Razíe efl, Quia recedit

citer deordinatur: & quantüm ad hoc

quemlï

ab ordimerationis, & meníura per eam

ponitur inepta latitia.

3.Quantüm ad

conflitutà,

inordinatum verbum , & fic ponitur

lu'xmt*-ï'-

Refp. 2.Licet gula fit vidium capitale.

multiloquium,

Unde Gregor. dicitin

( Vtäijli

UL

2. habeatque quinque filias. 3. non ta-

Paftor : Nifigule deditos immoderata

men eft peccatum ex genere (uo morta-

loquacitasraperet, divesille , qui epu-

j

le,

4 p

latus quotidie fplendidé dicitur, i

n-

Jie?

modis.

oteft tgmbn mortale effe variis

!

ua

i

u

m

guagraviüsnonarderet. 4.

-ntranGïF

Ratio t.p.ex ZSCT

ad inordinatum actüm, & fic ponitur

ilO- Quia ex

[unti

vitio gulz (quod eftcirca dele&ationes

ícurrilitas , ideft , jocularitasquedam

AE hxff::

u

taCtüs , qu& fünt pracipuze inter alias)

proveniens ex defe&u rationis , que

atl

2l !

homo multipliciter provocatur ad pec-

P

ficut non poteft cohibere verba, ita nec

j E,*;T

candum

.

. €x eoque alia vitia oriuntür

exteriores geftus. Ex quo rifus movetur,

du

1

T

fecundüm rationem caufz finalis , in

'Tandem ex parte corporis ponitur im-

i

quantum ícil. habet finem multàm ap-

munditia, quz poteft attendi five fe-

; inhæï;ïl

petibilem.

cundüm inordinatam emiffionem qua-

3

Uti patebit ex mox dicen-

dis,

rumcunquefuperfluitatum , vel fpecia-

Ratio 2, p.. Filiz ille funt t Inepta

liter feminis,

T

W

letitia, fcurrilitas, immunditia , multi-

Tertia £ 4. pnirs declatantur ex C,

L

loquium , & hebetudo mentiscirca in-

a4,2, Vitiumgulz proprie confiftit in

duof;yiä"

concupifcentia inordinata cibi & potüs,

;elligeptiam. ije

Ff,

orde

116

TRACT. P, Exam, 3.

Oordo autem rationis concupiícentiam

tatigraviter nocivum, uti fitin iis, qui

PU

ordinantis dupliciter tolli poteft: Uno

bibunt, ut vomant & revomant, ad ca-

t

modo, quantümadea, qua funt ad £-

vendam ebrictatem , ne ab aliis in po-

j

nem, prout fcil, non funt ita commen-

tando videantut vidti,

Quod eftfaper-

furata,ut fint proportionata fini,^ Alio

beftiale,

De quo infrà in hoc Exam,

l

[

modo quantüm ad ipfum finem , prout

n,70, 4.Ratione finis, v. g. ad luxu-

Ícil, concupifcentia hominem avertit à

riandum, vel ad pollutionem in fom-

fne debito. Si ergo inordinatio con-

nis, etiam fanitatis gratià , procuran-

dam,

cupi(centi accipiatur in gula fecundüm

j. Dum quis ícienter in altero

averfionem d fine ultimo , fic gula erit

eft horum cauía,

peccatum mortale. Quod quidem con-

Not. inter Propofitïoneä ab Innoc

tingit , quando delectationi gulz inha-

XI. damnatas eífe hanc n. $, cujus jam

rethomo tanquam fini, propter quem

fuprà (de actu indifferenti ) fuit fada

Deumcontemnit , paratus ícil, contra

mentio, nim, Comedere & bibere ad

(

przcepta Dei agere,ut dele&tationes hu-

tU

fatietatem ob folam v»oluptatem, non eft

juímodi affequatur. Si veró in vitio

peccatum, modoó non obfit valetudini,

Iu

iT

gula intelligatur inordinatio concupi-

quia licité poteft appetitus naturalis fuis

actibus frui.

Ícentie tancum fecundüm ca quaz funt

qu

ad finem ; utpote quia nimis concupi-

4 funt fpecies gule?

r!-m

ü

4

fcit dele&ationes ciborum, non tamen

AA

Dico.S, D, a, 4, eas aflignathoc

ita, quód propter hoc faceret aliquid

verfu ;

WW

contra legem Dci ,. eft peccatum venia-

Prapropere , lauté , nimis ardenttr ,

l

le.

Hzc ibi,

findiofc.

Ex quibus patet quando gula fit pec-

Declarat boc dicens

; Sicat diduD

li

catum mortale,

I, Ex dictis, fi ejus

cft, gulaimportatinordinatam cona

de

ationi homo inhareat ut ultimo

li

piícentiam edendi, in efu autem due

fini, & propter eam paratus fit agere

Y

confiderantur,, fcil.ipfecibus, quico-

&

contra Deiaut Ecclefiz praceptum, v.g,

meditur, & ejuscomeflio. — Poteltergo

li

frangendo jejunium, votum, obedien-

inordinatio concupiícentiz attendi du.

tiam,&c, uti faciunt, gzorum, Deus ven-

pliciter: Uno quidem modo, quantüm

Tij

((?)

ter efl, . 2. Siquis excedat advertenter

ad ipfum cibum, quifümitur , & fk

[

cum notabili feu gravi fanitatis nocu-

quantüm ad fubflantiam vel fpeciem

mento, nonvceró ficredatur eífe modi-

LU

cum

*

*

cibi quarit aliquis cibos /agtos , idefi

ficut febricitans fubinde vult

pretiofos. Quantüm ad gualitatem

W, [

g,

potiüs pati augmentum febris, quàm

quarit cibos nimis accuraté preparatos

moleflamfitim, 3. Siin potu (dequo

m ad quanti-

lj

ideft, fPudios, — Quantü

poftea) excedat ufque ad completam

tatem excedit zzz cedendo.

Alio

Nf

tbrietatem , autincibo voluntarié uf-

veró modo attenditur inordinatio con*

Mi

W

quead vomittim Ícandalofum, velíani-

m um*

r

cupifcent.iæ , quantüm adr ipfa

. ptio-

EM

x

De vitits Capitalibus,

/212

fl

ptionem cibi, vel quia pravenit debi-

cis dicitur prodeffe ) aut effufo hominis

le

fanguine quem folent haurire,qui labo-

o

tum tempus comedendi , quod eft pra-

&

dd

tantmorbo caduco ?

propere , vcl quia non fervat modum

"

debitum in edendo, quod'eft arZezter,

"ffrmo. | Ratio : Quia eft rationa-

bilis caufa,

[

lfidorus comprehendit primum & fe-

cundum fub uno,dicens , quód gulofus

LVIll,| Excufanturne Li&ores hauflu

M

IOR

excedit in cibofecundüm quid , quan-

fanguinis fe animantes, ut bene admini-

firent fuum officium ?

UM

tum;quomodo,& quando. lraS. D.

uid teges de fame & fiti , fpe&tantne

Dico, quódnon, nifiignorantia in-

T

ad hisgula fpecies?

culpabili laborent,

Ratto :

uianon

s d.

Dico , quód non.

Ratio, Tum quiafapit magnam cru-

delitatem , tum quia non eft caufa ra-

T

pertinent ad appetitum feníitivum feu

animalem, fed ad naturalem,

Eft ergo

tionabilis, quia ad ita animandum dan-

at

p

(utait $, D. a. 1. ad 3. ) duplex appeti-

tur alia media, ut, hauftus gengx'ofi vi-

ni,vel cremati,&c,

hat

tus, Unus quidem naturalis,qui perti-

net ad vires animz vegetabilis , in qui-

LIX. Tesetarnehomo in cujuscun-

T

bus non poteft effe virtus & vitium , eó

que alcerius cibi defe&tu in extrema ne-

j

quód non poflint fubjici rationi : & ad

ceffitate, v, g. in obfidione, comedere

talem appetirum pertinet efuries & fitis,

carnes humanas;,ut vitam fervet 2

j

Eítautem & alius appetitus fenfitivus,in

Dico , nonteneri.

Ratío: Quiaeft

T

cujus concupifcentiá vitium gula confi-

medium nimis difficile , utpote contra

ftit.

naturam,

tini

LVl. Licetne vcíci catnibus humanis ?

LX.

wid ageres cum Gentilibus

aut humano fanguine?

Anthropophagis ( qui funt certi populi

u M

inScythia , humanis vefcentes carnibus,

Dico. Peccat mortaliter , quicarnes

yordini

humanas (idem cft de fanguine ) extra

germanice $fmenfdbenfreffer ) fi apud

hdu

maximam neceffitarem ( qualis effe po-

eos fungercris officio Miffionarii , & 1pfi

pl di

teft in obfidione, vcl fialicui pracipere-

peterent à.te baptizari,abfque propofito

elio. ^

tut fub peena mortis)comedit, velalteri

abítinendi perpetuó ab efu humanarum

d

comedendas dat , licét eà decaufa ne-

carnium , etiam hominum in bello ju-

minem occidat,vel occidi faciat,

ftointerfe&torum ?

zij mllï', 1

us

Ratio. Quia eftinhumanum, & con-

Dice, Nifiillum morem & propofi-

nup v

trainftinctum naturz fimilia abhorren-

tum mutarent,Ron baptizarem,

tis, re

Rdtian

cibo& W

?

uia non effent contriti, nec

n

'l,«

bitz,

Pugmtqu? pictati dfftln&is de-

fatisattriti , manerentqucin contínuo

zccwaïe?ü?

LVII. Licetäe extra cafum extremae

affe&u peccati mortalis ; qua ponerent

u

neceffitatis, depellendi morbi cauíá uti

obicem gratiz facramentali.

m

medicamentis ex humana carne confe-

j U

1

QU.AERO lll. . Ufus feu hauftus vint

T

eftne licitus?

€is? autladtc forminto (quod phrhi&-

M

Ffa

Ww, aiïig.

22$

TRACT. ,

Exam, $.

LXI g. aSirm, fi moderatus eft.

Ita

ufu ait Propertius:Pgo forima perit, vi- -

;ïq

!

5

Ang icus Doctor a, 2. q. 149. a. 3.

49 corrntapttur atas.

hii

probat ex Apoftolo 1, ad Timoth. $.

aj

dicente : INé/i adbuc aquam bibere , [ed

Eb ietas gulæ fpecies.

(XU

anodrco vino ntere propter [lomachum tu-

?h

ums ( frequentes tuas infirmitates.

EÉt

p

De qua agit $. Tho, 2, 2 q. lfo.'p?r

Eccl, 51. legitur

p

( Exultatio anima (

qznmor ATt.

D

cardis vinum moderate [umptum. — Dici-

tur zzoderaté , quia ojinzs exce[[us vstio-

Quantó melior afinus ebriofo elt!

fu: eft.

In quo fenfu idem Apoftolus

quantó canis przftanrior | omnes certi

Rom. 14. ait : Jozzm eff-non mandu-

animantes, quz rationis expertes funt,

&are carnem , €à non bibere viuum.

non bibunt & comedunt ultrà, quim

hi

Ratio S, Tho, Nulluscibusaut pbtus

fatis eft , eiamfi mille homines coge-

Ó

üq

fecundüm fe eft illicitus , quia ut.Do-

rent, nunquam biberent. Pejoresergo

irrationalibus vos eftis qui inebriamini,

d

minus dicirMatth, 15.. Non, quod in-

tratin os, coinquinat hominem,

Ergo

Ità in hoc vitium invehitur $. Chrylofl

Ls

hom. $0. in Matth.

[j

bibete vinum fecundüm fe non eft illi-

citum,

— QIULERO IV. Quid eft ebrietas?

ln

Poteft tamen reddi illicitum

quantum peccatum ? Ebriuse(tne idem

]

per accidens , nim. vel ex conditione

acebriofus 2

1

t

bibentis , qui vinofacilé leditur , vel

EXH, R4r.

: Ebkrietas eft peccatim

W

quia ex fpecialivoto obligatur ad vinum

& dcfinitur , quàd fit voluntarius exct-

)

non bibendum : velex modo bibendi,

quia nim, excedit menfüram t vel ex

fus in potu inebriante ufque ad ami-

fionem ufüs rationis.

Cui definitioni

parte aliorum , qui ex hoc fcandalizan-

l

fruftráà quibufdam DD. additur ly v

[j

tur, ait $. D,

Inptatis erati4. — Unde fine eaelt ebrie

E

Hinc optimé ex-ïfb'mabgït lPïa[tO 2.de

[

tas theologica.

Leg. Lege fànciendum effe,ut pueri ufqs

h

Dixi, 4s porn zuebriante , quifcune

ad 18. ztatisannum , viniufum prorfus que ille potus fit, 'Nam in omnibus

)U

l

ncícirent , cüm é renon fitignemigni potibus inebriare valentibus eft una &

[

addere,ufque dum virili accin&ti robo-

ïm

cadem ratio impediendi ufum rationis;

re; vinoper duros labores evaporando

& illa potuum diverfitas peraccidens te

hy

finridoneis Poftmodum vino modera-

habét, ut

DI

ad 3.

patet ex $. Tho, q.142:2.2..

D

[

té ucantür ufque ad annüm atatis 26,

Poftea liberiàüs conviviis intereffe lice-

Declaratu

r 1. p. & definitio CX,VS.

(

4

bit. Bonum vinum profe&oSenescon- The, q. 1$0. a, 1. dicente $ Ebrietas

1

[

Ícrvat , cflque prafentiffimum contra "dupliciter poteff accipi, Uno modo

L

Mi

fenectutis duritiem remediüm, - Unde prout fignificat ipfüm defe&um homi-

0s

M

LacASenum dicitur,De imxnogeräro ejus nis, qui gccidit ex multo vino potat

ex

e

Rs

A

E

N

! De vitiszs Capitalibus.

229

fimi

ex qud fit , ut non 'fït,compos ratioriis,

fumjillo moderaté utendo,. Ergb ebrice

& fccundüm hoc ebrietas non nominat

tasformaliter ver(atur circa delect

culpam, fed dcfe&um peenalem confe-

feníüs,illo immodeiraré utendo.

fu.

quentem ex culpa. . Alio modo ebrietas

"d boc dift. min, pro z.p, Verf;ztlir

peteft nominare adum , quo quis ia

circa delectabile femper actu dele&ans,

m

huncdefectum incidit, qui poteft cau-

N., faltem dcle&are potens , C, min,

fare ebrietatem duplicitez. Uino modo

fimiliter dift. conf, Undeefl paritas,fi-

ex nimta vini fortitudine prater opinio-

cut eiim poteft quis comedere veré ac

formaliter temperaté , licétactu nullam

nem bibentis, & fic etiam ebrietas po-

rl t

tefL accidere fine peccato , pracipué fi

fentiat deledationem , ut pater in viris

non cx negligentia hominis contingat.

San&is, cibustamen , quantüm eft de

oniscxï;r

10

Et fic creditur Noe inebriatus fuiffe, ut

fe , dele&are poteft comedentem : íta

d h;)

D5

legitur Gen. 9. Alio modo ex inordina-

poteft quis bibere intemperaté , ac fe

tà concupifcentia & ufu vini ; Et fic

inebriare formaliter & rheolögicö inca-

$ QuX

qlx ]

ebrietas ponitu*f effe peccatum, & conti-

fibus pofitis,fine a&tuali voluptate.

hx

netur fubgula , ficut fpecies füb gene-

B 2.ad Q. 4.— Ebrictas directé vel

re : dividitur enim gula in comefía-

indirecté voluntaria & perfecta ex fe,

tionem & ebrictatem. Hscibi,

lud (

feu ex genere fuo ac feclufis aliis extrin-

Ratio 2, D.

Ebrui

S.Thomas culpam & ra-

fecis , v. g. fcandalo , damno fanita-

tionem ebrietatis con(tituit in hoc,quód

tis,&c, eft peccatum mortale. Ita S. Tho.

jurtd i

homoimmoderaté concupifcat & fumat

a, 2«

VOl

potuminebriantem , ut patet ex verbis

Ratio,. Quia fcienter fe inebrians prí-

mox adductis : Sed hocfubfiflit , licét

vatfe nobiliffimo naturz rationalis bo-

du

quis in potu excedat fine voluptate feu

no , fcil, ufurationis, &ob ejus caren-

i Cui w

Dps

delectatione , imà cui potus eft ingra--

tiam befliis fe fimilem facit , COfADAY d-

tus, vel fi excedar fanitatis gratiá, velex

ln

Iu5 jumentis fufpientibus , ( fimilis

complacentia A mici, velad evadendam

fatlus ef illis. Pial.48. di&us commu-

mortem intentatam, nifife incbriet ; de

ni nomine porcus. . Imó , utita dicam,

at

quopoftean,71, Ergo. Deindenec

Nund^

eft fuper-beftialis, juxta fenfum verbo-

peenitentes feaccufant, quód voluptatis

rum $. Chryíoft, addu&orum anté

cnüb"ujï

:v'

ii

gratiá fe inebriárint , nec Confeffarii de

Q. 4.

j

hoc interrogant, Verum tamerm elt,

À

Dixi, vel iudzretie, ut.fi quis

5 virtu-'-

quód exceffusin potu , qui cftebrietas,

Tlo P

tem potüs cognoífcens

pergat bibere;

ordinarie fiat voluptatis cau(á.

& exceffum advertat, non curans ,anm

Oppora contra 2, p. Juxta Arift, coz-

T

ebrictasfequatur velnon, licétcam di-

Irayurum eadem . ejt dijszz[ina: z Sed

recté nonintendat,

j

U

ebrietas. Theologicé fumpta contraria-

Oppone. Somnus etiam hominem pri-

tur formaliter temperantiz , & hzc ver-

vat ufu rationis , & tamen propter hoc

i

u

fatur circa. delectabile fecundüm fen-

jo i

nonefl peccatum, Ergo nec ebrietas.

Etz

Dif.

"

TK:ACT;

F. Exam.s,

2;70

Ratio 3. Cüm homo non fit dominus

Difl. ant.pro 1, p.. Privatprivatione

fiü

j It

naturali , C. quia fomnus à natura eft

fuzrationis, aqué parüm ipfi licet, fe

Vi

anflitutus ad quietem & virium reftau-

proximá ad eum potentià privare per ir-

fationem,

rationabiliter

Q

Piivat privatione violentá,

fufceptum — fomnum,

Eu

uti ebrieras, N, ant, & conf, Violentum

quàm per ebrietatem,

lw

hic non fumitur in eo rigore , quo in

Bet 3'

Ebrius & ebriofus in hoc difle-

lf

Phyfica , fed dicitur ebrietas privatio

runt, quód ebriofus fit, qui licet defa-

&

rationis violenta, velquia natura eam

&o fit compos rationis, habet tamen

non inftieuit, uti fomnum; vel quia non

confuetudinem fe inebriandi ufque ad

9

90

habet in fe facultatem pro libitu ufum

rationis amiffionem ; ebrius veró efl,

rationisrecuperandi, caretque potentià

qui defa&o ob nimium potum ufu rz-

A

roximá ad eum : fuppofito enim quód

tionis caret , licét huic exceffui non fit

[

ficebrius, nolens volens debcet in hoc

aífuetus.

Áti

vinculo manere , ufque dum evaporet:

Ratie, Quia communi intelligendi

imodo ly ebrziss nominat adum , ly

foniug

& licét vigilet , tamen ratione uti non

potefb econtra dormiens ab alio homi-

ebriofus autem habitum,

ls ]

a

ne velhorologio poteft excitari, & fta-

Not. ex $, Tho. q. 149, a. , i &

timratione uti,cütmn camen ebrius nec.à

t

quàd ficut nomen fobrietatis fumitur à

fe , nec ab alie juvari poffit. Et ideo

meníura , dicitur enim aliquisfobrius,

(quod ND.) in£clicifimus, fiin ebrieta-

quafi fezvans &rzam , id eft, menfuram:

m&qv

Q

te luctam mortis patiatur , quia nec

ita ebrius dicitur quafi e /rzz , feu atrà

contritionem elicere , nec falutaria mo-

briam (five menfuram;excedensllam, -

W

Tior

nita percipere , nec facramentaliter ab-

QUAERO V, Requiriturne ad mor-

:

Ti

folvi poteft.-

talem malitiam ebrietatis, -ut fit affiduo,

LXIII,

uid fentis de eo 7, qui vel

& amiflio ufüs rationis pro notabili, aut.

ineptá voluptate, vel ex alia emnino ir-

fufficitne pro brevi tempore?

m

rationabili caufá fibi conciliaret lethar-

LXIV. &, Tutior & praäic& proba-

Ó:

D

gum feu talem fomnum , qui non poffet

bilior efl fententiatenens , quàd ebrie-

tas five notabili five brevi tcmpqr(?,u(ü

citiüs depelli quàm ebrietas, peccaretne

sortaliter ?

rationis ptivet, fit peccatum moit. nec

qi

"Affrmo.

Sequitur enim ex. di&is,

requiritur , ut fit a[üdug,fcd fafficit -

K

Ratlü T.

nica,

Ideo juxta di&ta ebrietas eft

Á

peccatum mort. & non fomnus , quia

Ratio : ln motalibus attendendutt

lD)

ebrius non poteft rationis ufum recupe-

eftadid,quod ordinarié, frequenter &

Tu;r.

rare, quandovult , bene tamen dor-

Íepiusfit, non autemad id quod. rato-

mm (

miens : Ergo econtra fi fomnus , irra-

aut nunquam fit,ut communi

ter docent .

!

J]Fre

tionabiliter conciliatus,non poffit citiüs

Canóniftz & Jurifie, & ipfe

Angclicus

Sedcottt*

d jon

difpelliquàm ebrictas,erit paritas in ra-

'"DoG&or citandus pro .leq.

ié

hi

B

tione peccati,

Iuniter & trequenter , qui voluntar

(

N

Devitin C'dpimliöm.

A3rI

i

fe inebriat, pro notabili tempore pri-

li

rationis , excujus privatione fit befiiz

j

vaturufurationis , & proxima ad eum

fimilis,

n u

potenda : & nonconftardari pulverem

. QUZERO VI, Scifne affignare ali-

aut medicinam tam efficacem fimul &

quos cafus, in quibusebrieras à mortas

"

UO

levem , queebrium, fine gravi fanitatis

li exeufatur defectu voluntarii ?

Vl

lafione poffit mox fibi reftituere.. Unde

LXV, R.affirm.ex S. Tho, a, 2. fic

& nunquam vel certé raró fic , ut ebrius

, li

loquente : Culpa ebrietatis confifhcin

poftbrevem moram ad fe redear,

Er-

immoderato uíu & concupifcentia vini

(s

go.

briu

$

(ubi nomine vini S, D.intelligit quem-

| ?ozua'

Oppomo 1. Potefl homo per continu-

vis potuminebriare potentem) hoc au-

tem contingit efle tripliciter ; Uno mo-

vt

am capitisgyrationem,aut fubitam iram

brevi mora fietiimpos rationis, ldem

do fic , quód nefciat potum effeimmo-

munii

Íícribunt Medici de delectatione aétüs

deratum, & inebriare potentem ; & fic

conjugalis rationem abforbente ; & ta-

t d

ebrietas poteft effe fine peccato, — Alio

men propter hoc nemo tales damnat

modo fic, quód aliquis percipiat porum

It

peccat mortalis, Er

effe immoderatum , non ramen xítimet

! mxu

ebrius damnandus eft.

go nec brevi mora

effe inebriare potentem ; & ficebrietas

;b[!'fü.'lliï«

poteft effe cum peccato veniali. Tertio

in diqu

2. Sialicui furarer magnam pecu-

niz quantiatem,poft horz quadrantem

modo poteft contingere , quód aliquis

W &1 f

certillim? reftituendam , & nullo dam-

beneadvertàt potum effe immoderatum

dub

mlügkm

no illi iüterea obveniente, non pecco

& inebriantem , & tamen magis vult

IT

]

mort, Erggnec , fi mthi furer ufum

ebrietatemincurrere ,

MUA

-c!uim à potu ab-

g

rationis pro quadrante horz.

fünere ; & talis proprié dicitur ebriuss

iV

"d 1, N, cont,

uiain illis cafibus

quia moralia recipiunt fpeciem non ab

€is ; qua per accidens eveniunt prater

frequenter, imó communiter poft bre-

4

vem moram fit reflitutio ufüs ratio-

intentionem , fed ab eo quod eft per fe

r &?nï

n1$,

intentum : & ficeftmortale, quiaho-

enets "

mo fciens& volensfe privat ufu ratio-

a bïiïï

44 5. N, conf. Difparifas efl, Tum

nis , quo fecundüm virtutem operatur.,

ecut

quiais ( cui fum furatus ) eft deminus

HacS. D,

if

(

pect

inie, & pro tam brevi mora poí-

fum

LXVl, Peccatze mortaliter , qui

rationabiliter prafuümere coníen-

evacuat meníuram vini , fciens peream

"

fum ejus : homo autem non eft domi-

jli

"

fibiauferendum effe ufum rationis , fs

iifia

JW

nusrationisfüz , ut dictum efl, Tum

exeatforasinliberamauram , vel ven-

((2

etiam quia ufüs rationis eft in fupremo

tum,norm veró fi maneat domi?

genere bonorum , & ejus carentia ma-

[ cümmL

*

JDaco,

Qui bene difüinguit;bene do-

v

Iua long& gravius

*

quivis enim vir

( ^

cet. Velis,de quo quaritur, priusquam

-roQ-ü

prudens mallet carer

e ufu:plurium au-

ebibit, firmiter conclufit domri manere,

(iha

v—cl non? Si fic? non peccat mort.

reorum , quàm per—breve tempus ufu

RAtieo.

:

TRACT. F. Exan. $.

[

pia loquendo, vel querendo, autblat

Ratio, Quia ex vi hujus propofiti deeft

rcl.i«

omne proximum periculum fecuturz

phemando, domum türbando, uxorem

N

baculando, &c.

carentie ufüs rationis,

Si non? pec-

1

QULERO VII, Peccatne mortaliter,

carmort. Aatio, Quiatunc adefthoc

)

periculum. / Ob quam eandem ratio-

qui ventri, etiam reluctanti , tantum

nem mortaliter peccat, fi propofitum

potüs infundit, quantum fcit ad ebrie-

p

Rïkltef,& vino eyacuato cxeat domo.,

tatem fufficere, fed eru&at , feu evomit,

antequam in flomacho calefiat, & cili-

LXVIL — Quia fentis de eo, qui poft

potum largiorem in recreatione fum-

dos vapores in caput evibret,quo medio

ebrietatem feu ufüs tationig carentiam

prum; licét adhuc poffic difcernere inter

bonum & malum, attamen phantafla

impedit ?

LXX, . AnteR.

duo fuppono, *:.'l;a-

aliqualiter ei eft turbata , fequitur vo-

D.

lem, nemine dubitante , faltem pecce

Ior

mitus , lingua titubat , oculis objecta

duplicantur, domusei gyrari videntur,

re venialiter, 2. Inco cafu pofle rató

»i

in inceffu ad fcamna , fedes, vel parietes

pro certó fciri quód carentia ufüs ratio-

Á

fe tenere debet , nelapfugraviore ru-

nis non fitfecutura : quia communiter

['

at?

tantum íngeritur , ut vini efficacia pt

D

Probabilius videtur, noneffe

vomitum non poflit impediri, Hisfup-

Dico.

D

mortale,

pofitis

ll

À

Ratio,

uia non eft plena & com-

Re. I.

Si taliscertus fit , privationtm

W

Efttamen veniale, &

ufüs rationis minimé effe fccuturam

pleta ebrietas.

)

non peccat mortaliter proprie peccate

ü

quidem unum ex gravioribus , fi delibe-

ebrietatis,

raté fiat.

An alio Pchato, dicetur 1n

R.2 «5

LXVIIL — Quid fentis de ftrepitu reli-

ti

Ratio. (Qlja non

adeft a&tualis totalis

(Imlu

giofo , uti à nonnullis irreligiofé folet

vocari ?

privatio ufüs rationis, nec morale pe-

*

riculum ejus : imó potiüä contrariuim.

Dico, Si limites religiofitatis nota-

biliter non excedas, fed tantüm in cere-

Ql

ia fupponitur vinum effe regeren-

)

ionem ledere pol

bro nonnihil incalefcas , exhilarefcas,

dum , antequam rati

h

illumineris , retineasrationis ufum, etfi

fit.

bfm

fecundüm quid lzfum , non excedit cul-

Confir, Siquis

bibat venenum ; ex fe

lir,

fed certó ab iplo

am venialem.

quidem morüferum ,

M

per medicinam ejiciendum,

vel debit-

Ratio cftqua ante,

Q^

LXIX. Suatne aliquafigna, ex qui-

tandum antequam corpori gravitern

I-

Otl

ceat,eum nemo damnat homici i.

bus completa ebrietas poteft notari ?.

A

o nec ebrietatis in noflro calu.

fs

Sunt, v. g. (i non recordetur, quz di-

m

xerit, velfecerit, aut quomodo domum

Oppoze. Moralia accipiuht peci

js

Ra!n

redierit : fitaliafecerit, qualia facere

ab iis ; quz funt per fe , &non ?

D

!

non confucvit , v, g, preter morem tur»

qua per accidens adjunguntur : ^

]

VRURN

De vitiz Capim hbas,

2235

t

tanra vinicopia perfe , &exle, feu fibi

QUAERO VIII,

Licetne fe vcl a-

relicta ,poffet illos bibones ufu rationis

tbonir

lium inebrigre fanitatis recuperanda:

privare 5 peraccidens autem eft , quód

velíervandz gratiá ex confilio Medico-

AC QU

ille effectus impediatur, Érgo adhuc

rum, aliud remedium non reflare affe-

eccant mort,

udunn,

rentium; vel ad evadendam mortem,

um (c

Difl. zaj. Si illaequa funt per fejnon

quam quis ftri&o gladio minitatur , aut

yhtylen

poffint à libero arbitrio impediri, C,

ad przcavendum aliud grave malum, v,

maj. fi poffint ( utiin prafenti) & hoc

- civitatis proditionem ?

) gk&u,l

certó preíciatur, N, maj, — Licét ergo

di&to iínoderato potui infit vis inebrian-

LXXl 5$ uidquid aliqui fpecula-

qtOD

tivé affirmando defendant , tutius &

di,potefl ramen impediri & defa&to im-

practicé probabilius eft , in nullo cafu li

peditur ab hoc effe&u, qui aliàs ad eum

nlupy

fequitur per fe , quz non eft perfeitas

cere, Etfruflrà diftinguunt Adverfarii

y, i

in prafenti inter ebrietatem materialem

in omní rigore philofopbico feu meta-

adij

& formalem , dicendo , effe tantüm

phyfico , fed idem ac quod ordinarié

materialem , eó quód non fierct caufá

j

eri folet,

voluptatís, fed fanitatis, velvitz con-

quia u

8 2.adQ. 7. Tales helluones,qui

d

fervandz gratid ; effet enim ebrietas

iugerunt, utegerant; bibunt, utvo-

formaliter talis,

idem teneo de cafu

'mcdiü,

mant; evomunt, utiterum immodicé

quo quis fe inebriaret ad procurandum

bibant, nevi&i, fed vi&ores videantur,

asl

vix videntur poffe excufari à mortali

vomitum , quem judicat fibi falubrem,

lra colligitur ex $, Tho. poftea citando

c* e(fg j

peccato, tum fcandali, tum contra dile-

in Oppon. 1. quem Ádverfarii putant

erp

&ionem fuiipfius.

Ratí, "Tum quia per illum vomi-

favere fibi,fed magis favet nobis,

Pcwlün i

Ratzo 1.

Ad ebrietatem. formalem

tum , utpote violentiffinum, ftoma-

fufficit voluntarié fe ingurgitare ufque

at

chum & íanitatem graviter lzdunt: tum

[j, 1

quia alios hoc (u

ad completam privationem ufus ratio-

per-beftiali exemplo

tl

ad fimilem turpi

tudsnem ,

& parem

nis , etiam fine voluptate , ut patet ex

grandem violentiam fibi

inferendam

di&is pro R, 2, ad Q. 4, in Ratione 2.p.

1

t

b

Íeducunt,

Et aliunde illa intentio bi-

qu« hic eft applicanda,

bendi,ut evomatur; vomendi , ut biba-

Ratie2. Ebrietaseftintrinfecé mala

p

tur, ne vidus videatur , eft (ecundüm fe

b

at

A

non minüs ac luxuria, Ergo in nullo

üfl

jr

petfima,

eafu licet , nec ullà circumftantià poteft

Es

cohoneftari,

Sicut etfi mollirdes ex

p

3. Sitalescerti non fint, vini fen

potüs

confilio Medicorum effet neceffaria ad

a

dam

poteetiam vomitu effe impedien-

y

»peccant etiam mort,peccato ebrie-

fanitatem vel vitamfervandam,non ideo

i

tatis.

excufatur à mortali.

g"

þ,

Ratío defumitur ex

f

FIL

periculo pfoximo

Ratio 3. Juxta Apoflolum zez fust

juxta dida in hoc Tta

&, Exam. 2,n, fo,

fasienda mala , ut evemiant bona, Nec

u [7L

licet

M]plll

Gg

234

TRACT. V, Exem,3.

licet alíum inducere ad. facienduim ma-

3. Regula, fecundüm quam fumen-

lum;ureveniatbonum. Ergo,

dus efl cibus & potus, cít neceffitas vitz

du

Audiatur S, Auguftinus Ser, 232, de

prafentis , accorporisvaletudo, Ergo

f1in aliquo cafu vita prafens non polli

det

Temp. dicens : Swlent ebrtoft tta fe ex-

cu[are , ut dicant : Per[oma poteus eue

aliter confervari , aut fanitas non aliter

t

coegit, Wt amplius bibam , & inconvi-

recuperari , nifife inebriando , idlid-

foi

d

Yà

vio Regz mon potui aliud facere.

tum eft; eritque ebrietas folüm mate-

excu[andas excu[ationes a. peccatis ifla

rialis,

[v

Prætend;'mu: , G qued implere nolumus,

4-.

Qui ex rationabili caufa narrat

[

zion potui[fe nos dicsmnus, — Nolle , in cul-

peccatum alienum , committit folüm

materialem detractionem. — Ergo (i-

p

p^ «f woffra , 9 non poffe pretenditur.

Etiamfi ad boc veniretur , ut tibi dicere-

militer.

i

|

[/77 0H

zdut bibas aut smorieris , melius

^4d 5 , R. quàd S. D. magis faveat no-

Mu

erat , mt caro tua fobria occideretur,

bis per ultima verba illa : Ez zeo p

1] |

pter. banc cau[am nmom excujaretur ali-

guam pe e!?rz'emtcm ARUmaA moreretur.

quio

LXXII.

quis ab ebiietate, Solàm ergo docet$,

Oppono 1. S. T ho. hic a, 2.

Thomas (ut explicat Sylvius) quód «

a,

2d 3. ait : Cibus & potuseft moderan-

confilio Medici liceat comedere & bi-

dus, fecundüm quod competit corporis

i

qu

bere ufque ad vomitum,fi ita petatratio

valecudini , & ideo , ficut quandoque

ü,q

fanitatis 2 quia id quod tunc fumitur

N

contingit , ut cibus vel potus , qui eft

abundantiüs , licétíorté fit fuperfluum

«

modceratus fano , fit fuperfluus infirmo :

fano , non tamen eft fuperfluum huic

ü

3ta etiam poteüä converío conringere,

v&groto.

Scd nori dicit $. Tho, quó

ut ille qui eft fuperfluus fano; fit mode-

randus infirmo,

Et hoc modo cüm

propter vomitum liceat fe inebriare,

l

aliquis multum comedit vel bibit fecun-

imó oppofitum exprimit dicens : N

Utl

tamen ad| vosmitum. procurandum reguto

düm confilium medicinz ad vomitum

;

tl

rihr, Xc, ut fuprà,

provocandum , non eft reputandus fu-

tl !

Nec tamen

«4d 2, dift, maj. Sinon impediätbo-

N

perfluus cibus vel potus.

num rationis, C., fecüs, N. Cüm cnim

ad vomitum provocandum requiritur,

|

omnes virtutes morales ordinentur a

quód fit potus inebrians, quia etiam po-

n

confervandum bonum rationis,officiuft

tus aquz tepidz vomitum caufat;& ideo

äf qU(

ropter hanc caufam non excufaretur

temptrantiz circa cibi potusque iüm-

Tj

ptionem verfantis efl, eam ita modet- -

aliquisab ebrietate, Hac ibi. Ubi S, D,

ri,ut bonorationis non prajudicet.

docet , licere fe inebriare propter vomi-

«t 3, dift.ant.

tum fanitati neccffarium,

Conformiter tamen /

ad confervandum. & non turbandum

2 Pbtus fanitati neceffarius non eft

bonum rationis, de quo $, Tho, q. 141*

immoderatus:Sed ille potus effet fanita..

a.6.ait: Bongam bominis eft fecundum Ta-

MT

tineceffarius, Ergo,

cofi,

.

iionem iq[/?,C. ant.,fecusN, ant. &

Ad 4

&

M

De vitiis Capitalibus,

235

m u

n

Ad 4.N.conf, Ideo c—nim ille noneft

fÍcandalo, quod efttunc, quando in ta-

vt

detra&or formalis , quia ad formalem

bernis publicé potatur , clamando, can-

i

tando,íaltando, nugando, &c.

Poteft-

detractionem requiritur detrahendi in-

at

tentio , nim. vel dire&a vel indirecta,

que notabiliter aggravari ex circum-

b

formalis, vel virtualis aut. interpretati-

flantia valde magnz folemnitatis,

i t

" QUERO X, Quid cenfes de prova-

va , quarum intentionum nulla eft in

cafupolito, .In præfcnri autem eft in-

catione ad hauftus equales ?

LXXV, R.

Probabilius , & tutius

di c;»ä

tentio virtualis vel interpretativa fal-

COU

......

tem , fe inebriandi , feu ufu rationis

eft, effe peccatum mortale, fi przvidea-

p

rivandi,

tur completa ebrietas provocati,

Ratie. Quia ícienter inducere . ad

-QUAERO IX

Peccantne Caupones

morrale,eft mortale,

Dani

dando potum ulteriorem — hofpitibus,

TE

quos przvident inébriandos ? ldem

uid f fiat ex urbagitatc& caufá a«

micitiz 2

u i

uzro de famulo refpe&tu Domini ?

Dico, Siinvitatus ex propinatione

03['1

iJ t

lIgP'.

LEXxIll,

&, Probabilius non pec-

Ui

cant, fi dentex rationabilicauía, v.g.

hujus urbani poculi przvideatur veré

inebriandus , eft peccatum mort,

Ita

qt

adevitanda gravia damna, injurias, mi-

S. Tho, a, 1. ad 3, dicens : Sicut ille,

'mm,iiizag«ï:

nas, querelas,. &c. non intendendo eo-

"

rum ebrietatem , fed horum 1nalorum

qui inebriatur , excufatur à peccato , ft

g

l

M

ignoret fortitudinem vini; ita etiam ille,

Jonti

M

evitationem. Praferiüm [i ipfis non

dantibus,darent alii,

quiinvitat aliquem ad bibendum, excu-

5& h.

nez?i

p

Ratio,

Dare ad bibendum eft res in-

fatur à peccato , fi ignoret talem effe

d

conditionem bibentis , utex hoc potu

differens. Ergo fi quis dato potu abu-

la V

inebrietur, Sed fi ignorantia defit ,

tatur, cjus malitiz tribuendum eft, &

P[im i [

neuter à peccato excufatur, Hacibi.

prafuïw'*'*'

evitatio proprii gravis damni eft jufta

Ratio 1. Quia nonlicet aliquem in-

cauía przbendi,

vitare ad peccatum,

.

Sïmu li

Notatamen , totum effe relinquen-

Ratio 2,

Amicusinvi

tans vel pütaf,

(s

dum libertati bibentis , ut bibat quan-

invitatum fuz invitationi acquieturum;

)121

tum voluerir,neclicere inftigare, Unde

vel non ? $i fic2 eft caufa peccati alte-

]i

i

IU

fit quód prebens potum , nonnifi mate-

rius: Si non ? invitando potius agit

(b

rialiter cooperetur intemperantia: ejus:

fimulatorem quàm amicum.

Pro quo vide infrà de fcandalo,

j

Quid teuesde iis qui gloriantur quod

yofl 1]

LXXIV. Efise movtale , in cauponis

alios inebriárint ?

"

ff

('ontot

fcu tabernis potare fub officio divino ?

Dice, Si glorientur de ipfa formali

) L

Dice. Secundüm fe non eft nifi ve-

inebriatione quá talí , &in ea compla-

niale,

Sifiat ex heceffitate, nullum eft

centiam habeant, peccant mort, toties,

quo*

W)l'l !

Peccatum, — Mortale eft , fi fiat cum

quoties,

)cu);ïyc :

-

Gg2

| &tïe

a36G

TRACT. V. Exam, 3.

Ratie, Ta&arefe de peccato mortali,

etiam , quía alteri vovere feu precari

tttyi

ctmortale. — Videde jactantia fupráin

fanitatem , vel boni amici memoriam

(

hoc Traét. Exam, 1. n, 13.

excitare non eft malum , fed lauda-

Au-iant helluones illi S, Ausufti-

bile,

d&

nu, ubi fuprà : Quicunque ad biben-

&.3. Dictoritui bibendi-poteü ad-

inh

dum praouus fuerit , vel in comvivio fuo

miíceri & (zpe admifcetur peccatum,

u

«l;os adjwvare vuel eogere voluerit , pro f&

Katio: SY enim fiat cum periculo

&j pro illis u judicio reus erit. — Deebrie-

crapule, cbrietatis, invaletudinis, &c,

zate per ambitionem conteudunt , cujus

qua fit gravis lefio,& mortalis, vel ve-

Gt

[

Adutlorem: Legts diabolum babent » vi-

nialis culpa, tunc ille ritus eandem ma-

&orie veró premiumpeccatum,

liiam contrahit. — Quod omnibus bene

f

Eftne licitum bibere

[

QU.ERO XI.

! notandum eft,

in fanitatem aliorum ? etiam Dei , aut

[/i

Be4.. Graviffimé peccant qui potant

San&orum Augelorum aut hominum ?

in honorem vel fanitatem Dei

Aff

ii

» Sandto-

BCS,a

. LXXVl, &. 1. Certum eft , quód

rumvein Colis,

propinare vel bibere in alterius fanita-

lU5

tem eà intentione ;uüt hoc bibendi modo

Ratio : Quiaeft maxima injuria Dei

o

& Sancdorum. lta $. Auguft, cit. ftt

Deus honoretur, & inducatur ad fer-

!t

232. dicens: Illud porró quale pecaa-

vandam vef dandam fanitatem, fit pec-

tumeft, quód jam tranfacto convivio,

fl

R

i

«atum mort. & a&us fuperftitionis.

expletá fii , cüm jam ampliüs biber

Rano : Quia negari nequit , quód

mm

non poffunt, tum quafi novelli , quaf

b

quando quisaliquid facit propterDeum

ipía horá fupervenerint, diver(is nomi-

quod non fpectat ad Dei gloriam, & eft

m

nibusincipiunt bibere , non folüm vi-

h0fl

prater Dei ac Ecclefiz inflitutionem , &

vorum hominum , fed etiam Angelo-

communem ejus confuetudinem , fit

rum , &inreliquoram San&orum ho-

actus fuperftitionis juxta S, Tho, 2, 2, q.

X

norem , .zflimantes , quód maximum

93.a.2.Inc, Sedritus bibendi hic de-

illis honorem impendant , fife in illo-

1

fcriptus eflralis, Ergo.

D)

rum nOminibus nimià ebrietate. fepe-

€£2. Probabilius eft , quód propi-

liant ; ignorantes ,

uód nüllus tam

li

nare vel bibere in fanitatem alterius

I

gravem injuriam Sanctis Angelis &

«um mentali vel vocali voto feu preca-

pl

Sanctis hominibus agnofícitur irrogate,

tione, fanitatem ipfi optando , velejus

quàmilli, quiin eorum nominibus bi-

li

memoriam excitando, fecundüm fe non

bendo, perebrietatem fuas animas pto-

, q

fit péccacum,fed laudabile,

bantur occidere. | Hac ille; ^O flul-

s

Ratio.. Tumquia fiCfert communis

titiam hominum ! qui ebrietatem facti-

li (

acufitaciffima confuetudo , non folüm

ficium putant , exclamat $, Ambro 1U$

M) (

in convivils timoratorum fzcularium,

Íerm, de Elia & jejunio.

ly

fed & Clericorum acRegularium, quos

. QUAEROXII. . Cenfefne Germanes

Uif j

L

muodeftia plurimüm commendat. "T'um :

laude vel vituperio dignos, dum lu

Inpn

j

L

-

con-

-

De vitiis Capitalibus.

237

tte n

OC m

convivia claudunt eum poculo fcu benc-

LXXVIil,

R. Excufat fi fit involun?

dictione S, Joannis?

"N

taria & inculpabilis , & quà minüs eft

LXXVII,

&. Confcquentez ad anté

voluntaria, có magis à peccato excufat:

di&a, quód probabiliusfit, Germanos

aggravat autem, fi fic fimpliciter volun-

xibendi;ü

taria.

ï€lllïïü(ï.

in hoc laudandos potiüs effc,quám vitu-

perandos,

Declaratur ex . S. Tho. a. 4. inSed

u n 1

cont, dicente : Loth excufatur ab im-

Ivisils

Declaratur. — Dixiper fe , id eft , fi

ceflu propter ebrietatem ,. ut Aug. dicít

Lnd

Germani obfervent illud ; $s zedws

32 rebus , fiat certi deuique fines , feu a

contra Faufl. lib, 22. c, 44. to,6,

Erin

ts

€, ait $, T ho.

In ebrietate duo atten-

fervent modum, non excedant in quan-

ä()d qti

duntur , fcil, defe&us confequens & a-

titate, attendant ad debitum finem ,

utantur hoc POCUIO tanquam fincerz

Guspracedens, Ex parte autem defe-

p

(

uU

amicitiz fymbolo ,oprando,ut S, Joan-

&üs confequentis, in quo ligatur ufus

nes , affiduus mutuz charitatis Przco,

rationis, ebrietas habet excufare à pec-

fuis meritis eam firmet: & qui venenum

cato, inquantum caufat involunrarium

a

innoxius haufit , benedictionem impe-

per ignorantiam, |Sed ex parte actüs

M

pr&cedentis videtur effe diftinguendum,

tret , ut cibus & potus corpori & ani-

|pom

mzconducat. $i autem bibones pro-

quia fi ex a&u illo przcedente fubfecuta

Ti

pter exceffum pro benedictione male-

eft ebrietas fine peccato , tunc peccatum

jmanp

fequens toaliter excufatur àculpa, ficut

dictionem reportent, eft per accidens &

qulité

ex malitia bibentium , ipfis hoc unicé

forté accidit Loth.. Si autem aétus prz-

erit, t

imputandum. Cape ribi boc, quicunque

cedens fuit culpabilis , ficnon totaliter

ibere, !^

hoc bibendi ritu ufus fueris,

aliquis excufatur à peccato fequenti,

NI

Notum fatis eft, quód. non. femel

quod fcil. redditur voluntarium ex vo-

luntaté precedentis a&us , in quantum

rim 53?&'

haretici, etiam Przdicutii, poft plurima

i, qu

Ícil, aliquis dans operám rei illicitz in-

in aliorum fanitatem evacuata pocula,

at

oblatum à Catholicis $, Joannis pocu-

cidit in fequens peccatum. Diminuitue

nimi

tamen peccatum fequens , ficut & dimi-

j

lum feubenedi&ionem bibere recufan-

$ quöä

tes , repentina iniitinere fubierint fu

nuitur ratio voluntarit. Uinde-&u g. dicit

P-

T

:

plicia,ex equo decidendo,

contra Fauftum , quód Loth«ulpandus

gulam vel ;i-

eft, non quantum ille inceftus, fed

"

biam frangendo, &c,

| enruft X

quantüm ebrietas meruit, Hac S. Tho.

j

.. QUZERO XIIl, ' Ebrietas excufatne

ul

qui, utpatet, Lothum excufat fub du-

àpeccato , feu , a&iones & omiffiones

bio , & Auguftinus eum culpat ex par-

n2 )

(qua,ti fierent ab homine rationis com-

T 4

te,

pote , effent vera

peccata ) fifiant ab e-

Senfus verborum S, Thomz efl: Si

qditi"

briis,v. g. blafphe

mia,

homicidium, o-

ebrietascft omninoinvoluntaria, mala,

c'unio.

ó

miffio Miffz in die fe

Íflo, &c, funtne

d

anté nullatenus volita, quain ea fiunt,

, r

rropriä' peccata? —^ -

"T

guüi! y

noníuntformaliter peccata, necimpu-

e83

tantyus

; .2;8

TR ACI. F. Exam. 3.

imqti

tanturad culpam : cüm enim fint fata-

Ratio dubitandi circa hoc Quafium

PCCCCI :

Vi

ab impotente rationis, non funtvolun- eft, quia nec poenitentes de hoc (e ac

taria.

Si ebrietas fuit quidem volun-

cufant, nec Confeffarii eos de hocexe-

idet

taria & culpabilis , mala autem illa non

minant, faltem apud Germanos , quz

y,

u

fuerint przvifa , necpotuerit prudenter

proinde faltem Natio videturin hocer

cogitari , quód effent fecutura , nec fint

cufabilis , cüm non tam fzpeex prac-

a

folitaab ebriis exerceri , etiam non funt

denti crapula dolores capitis lentir,

p«

formaliter peccata, necad culpam im-

Nec Germanis cedunt Ungari, im jur-

bus

putantur $ qum necinfíe nec in caufa.

ta plurium fencentiam

plurimüm fupc-

funt voluntaria, Secusfi fuerint pra-

rant, Hoc pramiffo

h!

vifa, vel facilé potuerint przvideri , vel

&,1I. Quiezperiuntur ex crapuls &

Q

li

cogitari , quód effentfecutura, velper

ebrierate , fe in graves morbos fapiu

fe foleant fequi ad ebrietatem , autipfe

incidere quàm non incidere , vix àmor-

Qr

eain illo flatu patrare foleat , & fepius

tali excufari poffunt, five fint Germani,

At

N

D]

fe patraffe fciat, — Quia tuné illa opera

fiveU. ngari, five Itali.

habent virtualem influxum voluntatis,

(

Jv

Ratio : Quia ícienter ( experienti

adeóque funt voluntaria, "Vide fuprà

do&i) fe conjiciunt in proximum ptti-

D

'Trad, 8. Exam. T. n. 21, & 23. quo-

culum talium malorum , nechabent jus

M

modo excufet paffio& ignorantia. ltem

j

Íeeis fubjiciendi , càüm non fint domini

"Tra&t, 4, Exam. 2, n, 37. de gravitate

valetudinis fuz,

fin

peccati ex damno,

$

&.2. Qui (cujufeunque &

quáti«

d

[

tümcunoue fitibunde Nationis fit)pre-

QUJERO XIV, Ebtietas præteþr

[ s

peccatum contra fobrietatem contrahit-

videt, ex fuo intemperante potu fibi e-

venturam fnagnam ftomachi nautear

hi

ne fpecialem malitiam , in confeffione

à

aut magnum capitis dolorem, pet odo

exprimendam , feu. mortalem , ex eo

q

quód fit cau(a multorum morborum

velfex dies duraturum , is juxta prob?-

biliorem fententiam tmortaliter peccat:

cqrporaliunu?

teneturque id Í

pgcialiter exprimereit

.

[

N

LXXIX, AnteR.Supponitur ut cer-

confeffione,

l

tum ex lamentabili experientia , quód

Ratio.Quia fibiipfi graviter nocet.

ebrietas multorum malorum fit foecun-

0

[No. — Si poenitens id non expritttt,

K

da parens.

Nàm memoriam aufert,

Confeffarium id fcientem vel advertere

[7

feníum diffipat, corrumpit fanguinem,

tem , fub gravi onere teneri eam mont

infirmat nervos, cerebrum onerat, vi-

I

re,& conícientiam peccati facete..

Ícera refolvit, balbutire facitlinguam,

B-L' 3-

Sitalema

lum nonnifi unodit

Tij

li

confundit intelle&um , oculos caligan-

. durare foleat, non aufim talem catt

Q

tes,& lippos facit , caufat vertiginem,

nare peccati mortalis,

j

capitis dolorem , membrorum tremo-

Ratio: . Deus & naturan

on vixdentllï

D

tam rigide imperare coníctv

ationcm

göm,podagfaïn?chit?graln,&c,

/

A:

RR

a

De vitzzs Capz'mlz'bu:.

239

direa

integra valetudinis,ut omnis ille mort. — & e dezuozzebria, ratus, omnestante

?

; peccetex eo , quód rei inutili & illicitz

tetts

obrui dolore , eumque fat gravem effe

* vacet, przvidens valetudinem füam ex-

poenitentiam ,

hr

)

pro tancilla vini Àllece-

* indeturbandam per unicum dieim.

bra ?

1G OC

B& 4. Probabiliusac tutius eft, con-

ol

Dico. Dato' quód. non fit fabula vel

"! tra charitatem propriam morraliter pec-

jocus , quirefertur , Confeffarium il-

"U* care eum , qui nimio potu fibi caufat

lum in Theologia morali , quz fuffici-

;5 1* podagram vel chiragram, octo vel pluri-

E

enter tra&at de intemperantía, gulàá,

U bus diebus duraturam,

ebrietate , &c. non fuiffe fat exercita-

m ^ Rat: Tumquia homo non eft do-

)

minus membrorum fuorum.T um etiam

tum , ut officii ratio exigit , adeóque

nonnifi ex craífa ignorantia eum latuif-

ii quia in omnium fententia mort, pecca-

Íe, quód ifnodcratus potus fit peccatum

ïax'gsnzcrï ret, qui hoc grave malum ( quo tot

faltem veniale.

Hinc peccavit 1, fe

corporis & anima functiones impedi-

voluntarié inebriando ; peccavit 2, Sa-

)

IX

5 untur ) peraliquam medicatam potio-

cramento gravem irrogando injuriam,

l,

nem alteri caufaret,

Ergo à fortiori fi

per tam inful(am poenitentiam , qua

u ! fibi caufet. . Et hac in parte Confefla-

aliàs eft pars integralis Sacramenti. Pec-

gppsrü monmendo & increpando tenentur

cavit 3, poenitentes denuó ad immode-

i, officio (uo fungi,ut di&um proR, 2,

rantiam potüs adftringendo.

j

LXXX. Qmwid[entzs de Mo Confef-

ario Hifi

QULERO XV. . Poteftneebrio mo-

pano , qui, quid crapula vel

ebrietas

ribundo dati Euchariflia, cique fic mor-«

fent:

hit, nunquam expertus, perfzpe

tuo facra Sepultura ?

s

,y;; &utem Germanos poenitentes de immo-

LXXXI. &. 1.

Si ebrietas fit com-

;Pcm;ej'

ico potu fe inConfeffionali accufantes

&

pleta & voluntaria,non potefl ei licité

ln

Iagz audierat, abífolveratQue, aftcan-

dolt

dem quid recicationis hiclateat, difcere

dari Euchariftia , benetamen , fifit in-

)

cupiens, curavit fibigenerofum afferri

completa, relinquens ei potentiam dif-

cernendi inter bonum & malum: licét

mo[ï.«')

i

vinum, cum bellariis fitim exafperanti-

bus, evacuavit non modicam quantita-

forté pedibus ftare nequeat,

J

tem ; fcd füperato hoc liquido labore,

Ratio t p. Quia tuncnon eftdifpofi-

, incipiebat ex fumigante vino intelle&us

tus, cüm firin peccato mortali ebrieta-

" obtundi

"

PT re,

, fenfus confundi , oculi caliga-

tis, effetque Communio facrilega , &

]

caput vertiginegravari,

&des ipfi vi-

mitteretur canibus.

i

"

, debantur

gyrart,vellabefcere : & altero

Rato 2, p,

uia tunc non conflat

snfuf!ï

, dietantum

,'rf

1 expertus eft capitis dolorem,

quódfíitinmortali, Prafertim hoc ve«

J^ triduo fzv

ientem , ut vix effet tolerabi-

. dis.

ruf eft fi priüs fuerit confeffus (tunc

Malo fuo edo&ns , redeuntibus

enim ftandum effet judicio Sacerdotis)

5* cum

fimili materia Germanis,non aliam

& defit omne perieulum irreverene

in

junxit penitentiam quàm hanc;Pade,

tie.

j

R 2«

y

N

40

TRACI. E. Exam. 3.

mö zo

Anei, quiin plena, volunta-

LXXXlL. s. aerm.cumiprobabi-

nt

riaadeóque culpabili ebrietate mortuus

liore fententia, — Azzo, Quia volun.

TT

eft , debeat denegari fepultura inloco

tarié fubtrahunt aliis,fiveComtnunitati,

«

facro , fervanda efl praxis cujuslibet

aut Ecclefiz id , quod velut ex jufliti

lie

Dicecefis quiaalicubi denegatur , ali-

debitum tenentur preflare, ldem dl

cubi conceditur ob graves caufas , v.g.

W

de iis qui fcienter comedunt aliquid no-

X

ad cavendäm offenfam magnorum ag-

ciyum , quo fciunt fe im

natorum.,

pedicndo'&aþ

officio ex juftitia debito,

Notanda híic breviter illa hi&öria de

- Sed quid i Profeffor , Concionator,

Ludima

helluone jam morituriente , ad quem

accurrit facerdos & clamavit: Divisa,

gifler , &c, PT)HE: fupplere Pc:

D

a»lium 2

divina , refpondit Echo exebrio : 7z4;

d

444 , & mortuus eft.

ualis vitaymors

Dico, Siprzíciat ,. vices fuasabalio

lu

promptiffimé, & cum Auditorum «

efl ita,

Fuit&alius, qui in Balznam,

DN

Superiorum fatisfa&tione, nontantüm

belluam marinam capaciffimam conver-

qüow

ti optabat ,modó Mare Creticum in me-

fuppleri poffe , 1ed & fapplendas efft;

probabiliàs excufantur à mort, peccuo

rum Creticum aut in Euripum vini con-

N

(u

verteretur, fcil; id unum in votis ha-

injuflitiz,

Q

bens, uttale mare vinofum no&es dies-

Katio patet ex Regula 62 Juris TA

l

Qui facit per alium ( nim.in fenfumor

Que influeret inos ejus.

E

explicato

QUAERO XVl, Quipro ftipendio

] perinde ?H,ac fi faciat perft-

ipfum,

adeóque cum induflria tenentur. agere

fuum officium, v.g. BclliDux, Confi-

Teneuturne ergo ad re&ïtution&m illi,

de quibus mox fuit fermo ?

liarius Principis,Senator,Profeffor Aca-

Dico, Simorbusex nimio potu cat

demicus , Ludimagifler , Parochus ,

Concionator fiipendio condu&us[idem

fatus non fit diuturnus vel creber , vd

eft de Medico alicujus Monaflerii, raró

videnturnon teneri , velcerte videtur

infirmos vifitante , falariato tamen ) fi

ab Ecclefiá, Communitate, vel Princpe

Si veró fit diuturnus, aut

ex vini intemperantià, & exinde orta

condonari.

corporis infirmitate, jam uno, jam duo-

valde frequens , probabilius videtut,

bus, jam pluribus diebus atque feprima-

quód fpectatá rei naturà teneantur à

nisfint inhabiles ad peragenda fua offi-

reftitutionem Reip. , Principi , Ecddli

cia, cofnittuntne prater peccatum con-

damnum paffz faciendam.

[

t;a fobrietatem etiam peccatum contra

Ratio $ Ex contractu , do st fAtnt,

juftitiam, fpecialiter in Confeffione ex -

1

lex juffitiz illos veré ac rigide obligatà

)

plicandam , f1 previderint hanc infir-

munus fuum cum morali diligentia ob

mitatem , & inde oriturum functioni

eundum. Ergo fihzc moralis diligen-

impedimentum, & aliorum damnum?

tia defit, tenentur ad reftitutionem 5:5

d

De vitzu Cäpimlibu.r.

24I

itran

i, (

ratà temporis negïe&i, - Disi , fpettata

& fimiles BeneEciätos ( quorum totus

vel feré cotus labor confiílit in recitatio-

dm(y f aaturd , ideít, perfeloquendo, fi

enim Íciant, vcl fundaté aut racionabi-

ne Horarum Canonicarum ) per fe íeu

!d v

liter przfumant , eam noa fuiffe men-

fpectatárei naturá , teneriad reftitutio-

vl

nem fructuum , dum Breviarium omit-

J

tem eorum , qui fpendia fundárunt j

tuntratione morbi ex ebrietate contra-

tleimi

vel condonari à Prinlcipe,Rep. ,Ecdeüä,

&c.non tenentur,

&i , cujus certum periculum przvide-

jtt,

runt,& ramen feinebriárunt,

Oppono : Flzc reflitutio cft inaudita,

f Q

& nullatenus in praxi.

Ratio ; Juxta Canoniflas & Turiftas

i PO

l

M ll.5

f

il ".'.

&. Tranfeat, Hoc namque effe poteft

datum ob cauíam , caufánon fecutá re-

ideo , vcl quia non omnino liquidum

ftitui debet : Sed, uthabet cemmune

i, at

efl, illos diuturnosaut frequentes mor-

Axioma Canoniflarum. & Theologo-

- bosoriri ex potuimmoderato, Vcl quia

m A

rum, Beneficinm datur propter Officiume,

extraordinarià diligentià compenfant,

Íeu propterrecitationemOfficii fcu penfa

Jj d

uod neglexerunt.

canonici,

Ergo recitatione horarum

h

QUAER O XVII,

Bencficiatus, v.g.

non fecutá, fru&us Beneficii debent re-

r f

Canonicus, ratione morbi ex ebrietate

fundi, ldem clariüs patet ex defcri-

'contraéi impotens ad perfolutiohem

puone.Sententie tutioris data fupra

z Ó

penfi canonici feu horarum , teneturne

"

'[ra&, 2. Exam. 3. n, 6, Vetüm confi

Tifi

ad reftitutionem ?

Í

lL

"

deretur fequens 4. R,

t

LXXXIll. zx. r,

Eprobabiliis eft;

Refp. 4. Practicé probabilius eft,Ca-

quód, qui prater horasíeu penfum ca-

nonicum habet ratione beneficii fui la-

nonicos inR. 3, depictos non obligari ad

1& r

f

proventuum diei vel diebus , quibus in

em

bores tantos , ut cenfeantur facilé eífe

cafu pofito horas omittunt, correfpon-

er n

digni univerfis beneficii frudtibus , non

dentium reflitutionem,

teneatur quidquam de fru&ibus refti-

[

tuere , modó , ut fieri folet, tempore

Ratio 1, Bulla Pii V. edita fuper ob-

r

L

N

morbi ex ebrietate contracti labores il-

ligatione reflitutionis in caí(u negle&i

n

los peralium fupplear.

penfi canonici, illos folüm ad reftitu-.

!

&atio : Dignus eftoperarius merce-

tionem obligat, qui Officium divinum

[U)) n

de fuá , & qui altari feu Ecclefiz

non dixerint, ceffante legitimo impe-

4

fervit,de altari vivat.

-

h

dimento ; Sed gravis infirmitas eft le-

Ph

i

& 2, Quiinfraudem penfi canonici

gitimum impedimentum , in fententiá

1d;mv

Íc inebriaret, utinde concraheret infir-

omnium;qui agunt de caufis Beneficia-

Ü

)l

mitatem , nec à peccato nec ab oncre

tos Officium non recitantes à reflitutio-

wcl

(

i

reflicutionis excufaretur, Raro: Fraus

.ne excufantibus,

Nec facilé invenietur

l

Ul

ls

& dolus nemini patrocinantur,

aliquis Do&or , qui difiínguat inter

&0 .36

'Tutius eft, Canenicos Eccle-

n

eum, quiíuáculpá, & eum, qui culpa-

"

!À

bilitet infirmitatem gravem contr axit,

; äa:uäþ Cathedralium & Cgllägia;grgm

uU dees

H .

F-fg?;

242

TRACT. F, Exam, 3.

Ergo. Quidfit decafu , quo fieret in

chorum non frequentent , nullas *ræ..

fraudem,patet ex R, 2.

E

entias lucrentur , dum funt infirmi, fi-

Ratío 2. | Licétindubitatum fit, Pa-

ve culpabiliter five inculpabiliter, 2,$i

am dictis Canonicis reftitutionem im-

veró aliàs chorum feduló frequentent,

perare poffe , Germaniz tamen praxis

& ifle przíentiz conflituant magnam

eítendit , reipfa impetatam non effe,

proventuum partem , practicé probabi-

Vel certéEccleíia eis hanc reftitutionem

lius videtur,quód eas lucrentur in mor-

condonat , ficut & condonar illi , qui

bo , etiam culpabiliter (ine fraude u-

primis fex menfibus omittitBreviarium,

men) contracto,

ut patet in Extrav. Dii V. quz incipit ;

Ratiorp. Quiarunccaufa abfentiz

Ex proximo Lateranenfi.

potiüs efl prava voluntas , quàm infir-

Quid erze Kefpondes ad fundamen-

mitas,

tum Refponf. tertiz ?

Ratto 2, p. Defumitur tum ex Eccle.

Diffinguo z2aj. . Debet reftitui perfe

fiz benignitate, tum ex eo , quia licét

loquendo , & fi alter reflitutionem non

tales Canonici recté poffint dici effe

condonet, C. maj. Si ceftitutió remitta-

"caufa impedimenti, recüiffimé temen

tur , utiin noflrocafu Ecclefia remit-

j

poteft & debetDeus dici effe caufa cjus,

tit, ut di&um efl,N, maj. Simile cft de

Nam veré Dominus non tantum vivifi-

cafu quo Tabellarius 20. aurcos acce-

1

cat/íed & mortificat, . 1. Reg, 2, Ad- ,

pit, cum oblieatione literas portandi

uT

de, rarum videri effe quód tales Bene

Romam, quostenetur reddere, finon

ficiati , vitio crapula dediti (nolentes

portet , licécperlethalem infirmitatem

intelligere, utbeneagant ) agnofcant,

L"a

inculpabiliter fuerit im peditus,

fe ipfos fibienm morbum caufaffe , aut

Ti

Sed. qpid judicas de quotidianis di-

eum pravidiffe ftudentes calicibus epo-

flributionibus , feu ( ut vOcant) Prz-

tandis,

(

Hzc de Beneficiatis occafione

fentiis, qua dantur Beneficiatis & Ca-

N

hujas materiz : plura de iis videtum.

[

nonicis, Choro prafentibus, & juxta

de dominio Clericorum in Tract, 8

Y

ufum Ecclefiarum, etiam propter infir-

Exam, 2, n 32. & feqq. tum de obli-

imitatem abfentibus ; lucranturne- cas

H

?

gatione eorum ad horas in 7Tra&. 10

Canonici in R. 3. deferipti

Exam. j, n, 71, & feqq. & n.

f

.85',«26*'

LXXXIV. Dico. Certum efl,quód,

«qq.

K

fi tales Bencficiati, etiam dum func (ani,

l

ftn

L

i

K

1 10(

W

l

EX-

ts

z

A. D: 47cjun;,'0.

t

"

r

diedbdpegkn

BeBedbegbetibegbed

;;.; 1

iil

ul frrg;

A

Pnäkägi.

EXAMEN IV

Q?

Ti

De Tejunio,

JMC

l

j

,

il

L25 , Q

D? que $, Do&tor agit . 2, q. 147. perg, art,

T contraria juxtafe pofita ma-

ab Ecclefiä 1

iturt

i)ræfcrivptarh. /Obh'gat fuüb

CUT

giselucefcant;poftquam a&um

mortali,

fitt

eftde gula & ebrietate , placet

Prima pars & R&gula Ecclefiz pate-

quoque huc ex 2, 2, reducere

relite:

bit ex affignandis ad hoc jejunium re-

licdes

dodrinam $. Thomz de jejunio. De

quifitis,

uo

Katro 2. p, Ecclefia potefl & intendic

on um

QILER O 1.

uid ? cujus virtutis

j ng,?

graviter obligare,

iquit

adus? & quantzobligationiseft? An-

te R.

& 2. Jejunium eft a&us virtutis, nim,

Abftinentiz, lta S. D. a. . & 2,

dl

— LXXXV.. Not.exS.

: Tho. jejunium

g

effe quadruplex, nim, r.

Ratioi.p. Ex hoc aliquis actus eft

pm du

Naturtz. 2, Spi-

virtuofus (ait S. D, a. 1.) quod per ra-

,

ritüs. 2, Virtutis. 4. Ecclefiz. ^ Prip;z

tionem ordinatur ad aliquod bonum

"m

(quod fuo.loco dicetur requiri ad fum-

ii

puonem Euchariftiz ) eftabftinentia ab

honeftum : Sed jejunium ordinaturad

finem honeftum. Ergo. Min. prob.

j L

omni cibo& potu , ita ut nihilà media

Jejunium ordinatur 1. ad reprimendas

u^

noGe fumptum fit. — Seczzdusz eft ab-

concupifcentias carnis,

Unde S, Hie-

D

jj

ftinentia d peccatis, . De quo I^

ig $8.

ron, lib. 2. cont. Jovin. ait: 5Szze Ce-

»rasäï"ä

Hoc eft jejunium quod elegi,diffolu

e colli -

rere & Baccho fviget Fenus , id eft , per

qu -

fatténes impiemti:,

Quod cít jejunium

folüm] metaphoricé.

Tertium eítabfti-

abflinentiam cibi & potüs tepeícir Lu-

nentia à cibo &

xuria,

2. Ad hocut mens elevetur ad

]

potu juxta regulam

contemplanda cxleflia. . Unde dicitur

temperantiz, quz, utpote virtus mora-

lis, confifliti

Dan, 10. quód poft trium hebdomada-

n mediocritatejuxta dicta

rum jejunium accepit à,Deo revelatio-

fuprá, Qu

udrgzm Is

f, de quo hic praci-

« nem. 3. Ad fatisfaciehdum pro pec-

Íé loqui

mur,.

Pro cujus explicatione

catis,Joel. 2. — Zn

Refpondeo 1,

277

cum eít abftinentia

Jejunium Ecclcfiafti-

rgo,

JeJ nnio, fleru, 8 plam-

äcibq juxgalïegulam

Hhz

Notan-

J

TRAÁCT. F.

Exam, 4.

244

temnar , vel hoc modo transgre&idtar,.

Dd

- 4Notanda hic funt verba S, Tho. a, t.

ut impediatur finis, quem intendit, pec-

P!C!

ad 3. dicentis : Jejunium naturz, quo

reli

quis dicitur jejunus antequam comedat,

cat mort, Siautem ex aliqua rationabili

caufa quis ftatutum on fervet, pracipue

fun

€onfiftit in pura negatione , unde non

incafu, inquoétiam , fi Legislatorad-

p

poteft poni actus virtutis , fed folüm il-

lud jejunium , quo quis ex rationabili

effet, non. decerneret effe fervandum,

nili

hi

propofito à cibis aliqualiter abftinet.

talis transgreffio non conftituit peca-

tum mortale,

Etindeeft , quód non

[

Unde primum dicitur jejunium jejuni,

Íccundum veró jejunium jejunants ,

omnes , quinon fervant jejunia Ecde-

quafi ex propofito aliquid agenus, Hac

fiz,peccant mortaliter, Hacibi,

-

m. 2. Ad'jejunia Ecclefiz omne

ibi L

Omnis actus vit-

communiter obligantur nifi in eisfuerit

J

Ratzo 2, p. €x à, 2.

taofüs , qui eftcirca aliquam materiam,

aliquod fpeciale impedimemun?.a./;.'m

[E

fine c.

z

tj

pertinet ad illam virtutem , quz in illa

Declarat boc S. D.ibid. — Legislaror

j

matetia conftituit medium : Sed jejuni-

um verfatur circa cibos , & in hisabfti-

in fuis flacutis attendit id quod cofiun-

z

W

nentiaconflituit medium. Ergo. -

ter & in pluribus accidit , fi quid autem

Nota tamen ex R, ad 2, quéd nihi

ex fpeciali caufa in. aliquo inveniatar,

[

quod obfervantiz ftatui repugnet, not

ht

Prohibet a&um unius virtutis pertinere

adaliam virtutem , fecandüm quod ad

intendit legisiator talem ad flatuti ob-

Qj

)

X

ejus finem ordinatur, vel imperatur , ut

fervantiam obligare : in quo tament

difcretio adhibenda.

Nam fi caufalit

patet ex di&is fuprà de virtutibus. Unde

evidensper fe ipfum licité poteft homo

jejunium potceft imperative fpectare ad

Kcligionem, Caflitatem, Poenitentiam,

flatuti obfervantiam praterire, praíer-

aliamve virtutem.

tim confuetudine interveniente , velit

E

de facili non poffet recurfus ad Superio-

li

QUAERO II, Tenenturne omnes je-

junare, vcl quibus de caufisaliqui excu-

rem haberi,

Si veró caufa fit dubia,de-

fantur, v.g.pueri, itinerantes , labo-

bet aliquisad Supcriorem recurrere,qut

habet poteflatem in talibus difpenfandi,

N

rantes,pauperes,fenes ?

LXXXVl. Nonomnes, quijejunia

Et hoc eft ebfervandum in jejunus à

Y

Ecclefia ftatutis. Hac ibi.

Ecclefiz non fervant, peccant mortali-

t r.S.D,a.3.ad z.

B.3, Ducrinontenentur adjf-:j,unïï1

Declarat boc .S, D. ibidem dicens:

Ecclefiz.

E

Pracepta qua per modum cofnunis fta-

LXXXVII.

Declarat bocibid. adi

D

tuti proponuntur , non eodem: modo

dicens: In puetis maximé eft. evidens

CUII

cauía non jejunindi, tum propter de-

obligant omnes ,. fed fecundàm quod

0

xequiritur ad finem , quem Legislator

bilitatem naturz , ex qua rovenit,

T

3ntendit,

Cujus au&oritatem . f ali-

quód indigent frequenti cibo , & no?

multo fimul.affumpto : tum etiam»

gms : Fransgrcdiendo&gtggqm , €on-

qun

u

n

De fejunio.

24j

) ts

Poffent eis. dari carnes feclufo fþan-

quia indigent multo nutrimento pro-

tmift

pter neccffitatem augmenti, qaod fit de

dalo. .Rato; Quia chibuercclcfiæ

re(iduo: alimenti.

Et ideo quamdiu

non tenentur,

liqua

i2 ; Deitine-

nlen

funt in ftatu augmenti, quod eít (ut in

LXXXIX, & 4.ad-

rantibus & laborantibus $, D. a. 4, ad

il

pluribus] ufque ad finem tertii fepten-

TT

3. fic ait : Circa peregrinos & opera-

nii , nontenentur ad Eccleftaítica jeju-

| coilis

nia obfervanda.

Coónvyeniens tamen

rios diftinguendum videtur , quia fi pe«

T

eft, utetiam in hoctempore fe ad jeju-

rcgrinatio & Operis labor conimode dif-

ferri poffit , aut diminui abfque detri-

D

nandum exerceant plüs vel minus , fe-

mento corporalis falutis & exterioris

aM

cundiüim modum fuz «tatis, Quandoq;

tamen magná uribulatione imminente,

flatüs, qui requiritur ad confervatio-

a L

tl

infignum peenitentiz ar&ioris , ctiam

nem corporalis vel fpiritualis vitz , non

Sicut etiam

edinei

pueris jejunia indicuntur.

funt propter hoc Ecclefix jcjunia prz-

termittenda $. fi autem immineat necef-

de jumentis legitur Jonz 3. Homines &

fitas flatim peregrinandi,& magnas die-

ib

j

jumenta non guftent quicquam , nec a-

quambibant, Hzcibi. -

tasfaciendi , vel etiam multum labo-

iti

t

il

Ex quo-Colligitur ,' quod pueris uí-

randi , vel propter confervationem vit

|dit , !

corporalis, vel propteraliquid neceífa-

il

ue ad feptennium completum poffint

i

rium àd vitam fpiritualem,& fimul cum

Til

Ine peccato daricarnes, quiaantenon

hoc non poffint. Ecclefiz jejunia obfer-

m

i

obligantur legibus Ecclefiz : eo expleto

Il

ulque ad finem tertii feprennii feu ut-

vari , non obligatur homo ad jejunan-

J

r

dum: quia non videtur fuiffe intentio

ue ad annum 2r, inclufivé. tenentur

l N

Ecclefiz flatuentis jejunia , ut per hoc

! ficit

l

abftinere à carnibus ( nifi alia caufa cx-

If

cufet) poffunt tamen bis comedere ci-

. Ampediret alias pias, & magis neceflarias

?

ii

caufas,

Videtur tamen in talibus re-

iPlf

bos efuriales,

Completo anno 2 1, te-

yter

currendum effe ad Superioris difpcnfa-

nentur etiam ad unicam tantüm refe-

&L

&ionem,

tionem , nifi forté ubi eft ita confue-

bcaulïf»*

LEXXXVIIL

tum , quia ex hoc ipfo , quód Pralati

|orc

Quid teues de juvene

Hec

diffimulant ; videntur annuere.

[

o

Religiofo qui annur

n 21. non comple-

ibi.

vit ?

De quibus plura poftea dum age-

T

[

tur de caufis à jejunio excufantibus.

Dico./ Sicft Novitius , clarum eft ,

C

XC.x.5. Depaupceribus $. D.ibi-

non teneri ad uhicam refc&tionem , vel

"

dem ad 4, itaait ; Pauperes qui poffunt

ad jcejunium Ordinisfub peccato, Sieft

fufficienter habere, quod eis fufficiat ad

piofcffus, tcnetur vel fub poena, vel fub

unam comeílionem , non excufantur

culpa;, prout ditat & obligat Regula

propter paupertatem à jejuniis Ecclefia:

j

Ordinis , cui pcr Profcffionem fponte

à quibus tamen excu^ari videntur illi,

fe lubjecit, & privilegio tatis ceffic,

at

qui fruftatim eleemofynam mendicant,

104

eis

"

Qua de amentibus ?

quinon Poffgnr fimulhabere; quod

j

)!

z

id

d

246

T R.ACT, F. f-Exam.4.

ad vi&um fufficiar.lta S.D,De quoplura qui excufantur ob

quatuor caufas mor

loco mox dicto.

affignandas,

L

XCl. .. 6. In Senibus (aitvaldebe- — QU/ERO Ill.

Quz & quot pri—

Wi

nenofter Sylvefter) nullum tempus ab cipué funt caufz ex

cufantes à jejunio ?

IQ

aliquo determinatumeft, in quo ab ob-

XCII.

R, Sunt quatuor,nim, Impo-

W

ligatione abfolvantur : unde excufari

tentia, Paupertas, Labor

: Picta;.

1?

k

folàm poffunt eo modo quo infirmi &

fuo ordine explicantur,

debiles ,. de quibus eft eadem retio fe-

p

- Jmipotentia eximit juvenes & fenes in

cundüm lnnocent, & Aflenf; Et hzc

fenfu explicato. Huc referendi funt

Sententia. Antonini, Sylveftri, Navarri,

debiles, & qui incoenati non poffunt

&c. eft tutior & p*'robfabilior& fmeritó

ullatenus dormire , vel fentiunt gravem

practicanda,

capitis dolorem aut vertiginem, — Item

|

Ratio: Quia fene&us non habet ita

definitum tempus ztatis ficut adole-

mulieresgravidz , ac la&antes, quz ta-

men non eo ipío poffunt carnes come-

hh

Ícentia. Nam differentia eft:

uia om-

dere, fed folàm bis refici, nifi petant di-

nes homines per pueritiam & adole-

fpenfationem,

Sine quatameR, fimu-

"

Ícentiam crefcunt & augentur. Ergo pro

lier gravida , ob vehemens defiderium

Y

omnibus debuit definiri tempus , tan-

carnium,

proli timens, carnes comedat,

à

quam adolefcentiz finis, quo per fe lo-

excufatur,

l

quendo incipiant obligari. Verüm

Panperta: eximiteos. (utinR. f.ex-

obligationejejunii femel contra&tá non

[

i

S. Tho, di&um eft qui oftiatim frufla-

i

poteft quis dici deobligatus, nifiob ali-

tim eleemof

ynam colligunt, vel aliunde

]

quam mautationem , v, g. infirmitatem,

habent prandium valde imperfectum,

li

impotentiam , fene&utem, quzctiam

Hi enim non

ü

infirmitas virium eft : Sub[umo : Sed

do,

peccant fzpius comedc'n:-

»

lj

non omncshomines (ficutequé, nim,

Labor, nim, talis , qui cöji'püsncrä—

lt

ad' annum 21, adolefcunt) ita eodem

biliter macerat, uti eft, in Fábriferrariis,.

anno, v.g. 6o.fenefcunt , fed alii ci-

ln

Lignariis, fofforibus, mefforibus, arato-

j

tiüs , V, g. annojo. , q

uofiunt impo-

ribus,feminatoribus, Sutoribus, Lapici-

ll

tentes, aliferiüs, v.g.anno 70; - Bre

go non dcbuit determinari certus &tatis

dis, Curforibus, pedibus iter agentibus,

(

&c.quorum labor cum jejunto flare non

fi

annus , quo fenex àlege jejunii exima-

tur,

Y

poteft, juxta fenfum R. 4. — Idem eftde

(

ilis qui per integram Quadragefimam

Ilf

Nota tamen, quàd fi quis ratione fe-

!

quotidie concionantur faltem per hO'

nii fit exemptus à jejunio , per hoc ta-

ram;quia labor eft magriüs.

men (nifialig cauf accedant) noneo

*

Hinc non excufantur Sartores,Barbi-

"l

ipfo liceat ei comedere carnes , fed fo-

tonfores,Sculptores,Pi&ores, Le&ores,

lummodo fecundam refectionem fume-

d

Confilarii, Scriptores, Senatores, Belli

N

re, Quod idem dicendnm efl de iis,

d- -

N

Duces , &c. idcm eft c-ic)ilhs/.am'ü

us,

l

N

ERN

ER

De

fejunio,

247

[

bus, quoram operz potiàs funt ingenii

enim eft deterioris conditionis quám

Confeffa-

fubditus,

: quäm viium corporalium.

Nomine Superioris etiam

10s, ctiam valdegravatos, & eos, qui

m

poteft intelligi propriis Curatus feu

in Quadragefima femcel aut bis in heb-

Parochus , fiEpifcopus adiri non poffit,

istid

ait Corradus.

domada concionantur , abfoluté exem-

$i neceffitas fit evidens,

pros nonjudico, fed ad arbitriam boni

$

difpenfatione o

viri & prudenris,

*

S. Tho, a. 4.

pus non eft , uD

u1d de equitantibus 9

INot. inter Propofitionesab Alexan-

1

li

TU

XCIl. — Dico: Alexander VIl, n. 2 1.

*

dro Vll. damnatas effe hanc n. 2.5. Fran-

damnavit hanc propofitionem

*

Excu-

n

gens jejunium Ecclefiz , ad quod tene-

Jantur. ab[oluté À. pracepto jejunis omnes

tür, non peccat mortaliter , nifi ex con-

Nis)

[

dUl, quiiter agunt equitando , utcunque

temptu vel inobedientia hoc faciat,puta.

r agant , etiamf iter ueceffarium. non

quia non vult fefubjicere przcepto, Et

t

Jit , & ettamft iter umins. diei conficiant,

hanc D. 30,

Omnes Officiales , quiin

szm;

i

Si ergo equitatio fit ad plures dies, & ex

Kepubl, corporalirerlaborant, funt ex-

vitio equi valde molefla , relinquitur

m

cufati ab obligatione jejunii,nec debent

aibitrio viri prudentis,

fe certificare , an labor fit compatibilis

Pietas , que complectitur officia fpi-

cum Jejunio,

(L

ritualia & opera mifericordiz non com-

QU/EROIV. | Quot & quz fünt re-

jl

| patiblliacum jejunio, v,g. perlongum

quifita ad jejunium ?

n?;,:iï

iter pedeftre loca facra vifitare, concio-

XCIV. x. Ttia funt, nim, dele&tus

"

nari, de quo anté didum. Religiofi

ciborum, unicatefectio, & certum re-.

Chorum , etiam frequenter , imó diu

fe&ionis tem pus, Quzfuo ordine ex-

no&uque frcquentantes ; Don excufan—

plicantur,

tur, uti nec Mufici, nifi forté effet Mu-

T

Delettus ciborum eft de effentia jeju-

1

!

; -ficus ex hacarte fe fuosque füftentans,

nii, & fignificat abflinentiam à carni-

H f

& vocem aliter confervare

non valens,

nifi

bus, & ab iis, quaà carne originem tra-

per binam'perfe&am tefe&ionem.

hunt,

Qui tamen cafas eft rariffimus, quia vox

Katio datur ab Angelico Do&ore a,

facilius confervatur moderaté bibendo,

Socs

Jejunium ab Ecclefia eft infti-

"

faciendo tamen diff-entiam in potu.

tutum ad reprimendas concupiícentias

j Und/g eftillud : Cantores apoapi bupo-

Y6O,

carnis , & ideoillos cibos jejunantibus

lu

interdixit, quz in comedendo maximé

$

4Pt4 his addi poteft canfa, ním.

habent delectationem, & maximé pro-

; difpefatio Superioris,, v.

t

g. Epifcopi

vocant ad venerea : Sed hujuímodi

; quoad fuos fubditos

, alteriusve Pzzla-

funt carnes. animalium in terra quic-

| u : que maximé de

bet petiin dubio de

Ícentium , & vefpirantium, & quz ex

, potentia jejunandi.

Potefletiam Pra-

eis procedunmt ficut lacticinia ex greffi-

;Jatus difpenfare cum

femetipío , non

libus, &ovaexavibus Ergo. Min,

prob.

TR ACT. F. Exam. 4.

248

Jprob. Quia talia magis conformantur

maximeé cooperatur vinunt , & alia cale-

humano ccrpori.

Ergo plus deiectant.

facientta corpus,fed ad humorem maxi-

Y

mé cooperatur eíus carnium , ex quibus

ltem magis conferunt ad humani cor-

multum de alimentogeneratur ; altera-

poris nutrimentam , & ideo ex eorum

comeftione plus fuperPuit , ut vertatur

tio autem caloris, & multiplicatio fpiri-

tuum citó tranfit, fed fubflantia humo-

infnateriam feminis, cujus multipiica-

tio eft maximum incitamentum luxu-

ris diu manet.

E« ideo magis interdi-

Iiæ. Ergo.

citur jejunantibus efus carnium , quàm

— Nota tamen ex .Refþ. S. Tho, ad 2.

vinivelleguminum , qua funrinflari

va. Hacibi.

a, cit. quód Ecclefia inflituens jejunium

attendit ad id, quóüd communiis acci-

. "d 2. K. . Dato hoc , tamen carnes

dit, efus autem carnium communiter

magis incitant. ad Venerem. Unde

Ecclefia adhuc bene fecit prohibendo

eft magis delectabilis , quàm piícium,

quamvis aliter fe habeat in aliquibus z-

incentivum principale.

qué dclectabiliter comedentibus piíces

XCV. Quid cenfes de butyrojlardo

|

"

quàm carnes. Etcarnes Ecclefia prin-

adipe feu fagimune?

Dico , licere bucyrum & cafeum, ubi

cipaliüs iptcrdixit , quàmova & la&ici-

nia , quia efus carnium interdicitur im

eft confuetudo, fed prä&icö probabilius

(

quolibet jejunio, in jejunio autem qua-

(uti & tutius) eft, non ita licere uum

dragefimali univerfaliter interdicuntur

lardi & fagiminis.

etiam ova & lacticinia, ut explicat $, D.

Primapars patet ex vi con

fuetüd'iniS.

Si tanta in communi

ad 3. circa quorum abftinentiam in aliis

Ratio 2, p, eft.

jeiuniis apud diverfas Nationes diverfe

detur licentia à Theologis , periculum

exiftunt confuétudines , quas quisque

eít, neilla cumgravi fcandalo, &je-

Obfervare debet fecundàüm morem co-

junii Ecclefiaftici przjudicio facilé ox-

rum;quibufcüm vivit,

tendatur ad farcimina , & jufculumex

carnibus,&c,

&

Olvpono l.

Si ratio $. T'ho, aliquid

probet,debuiffet etiam vinum prohiberi

Fateor tamen, quód paupe

ribus ufüs

injejanio;quia de illo dicitur Prov.20,

lardi & adipis facilé permitti pollit (l,"i

Luxuriofa res eft viuum, Et ad Ephef. f

& famulis & famulabus, quibus in die*

Nolite inebriari vino , in quo eftluxu-

bus jejuniorum fimilia à quibufdam he*

11a;

ris folent apponi loco butyri ) ut come-

2, Etiam pifces excirant adVenerem,

dant,& cum iis coquant.

maximé conchylia,

Unde dicitur; Ve-

Nota inter Propofitiones ab Alexat-

[

dro Vll, damnatas effe hanc n. 32. No?

U!z

nus é mari naícitur , luxugia aP'dct in

undis.

eft evidens, quód confuctudo non co

li

"d1,S.D.a, 8.ad z, ait : Adactum

medendi ova & laGiciniain Quadrage

enerationis tria concurrunt, fcil. calor,

fima obliger,

j

pirirus,& humor, Ad calorem Cluidïæ

Exttr

z

"

g

-

De fejuure,

149

XCVl, Exce[atne à mottali parvitas

gis fumitur ad alterationem corpox-iä,&

TU

materix in comcítione carnis , v. g. par-

digeftionem ciborum afflumptorum ,

h

vus bolus ?

quàm ad nutritionem , licét aliquo mo-

It

"Affirme. "Undenon peccant coqui in

do nutriat.

Et ideo licet jejunantibus

AUL

die jejunii guítantes ea quz coquunt ex

pluries bibere.

$i quis tamen immo-

d

carnibus, Nec videtur difparitas , cur

deraté potu utatur, poteft peccare &

du

in aliis Ecclefie praceptis ,. ut de horis

meritum jejunii perdere : ficut. etiam

Qp

canonicis , de audienda Miffa , &c, par-

fi cibum immoderaté in una comeflione

(mu

vitas materiz excufet, & non in jejunio

affumat.

Hzcibi,

H

quoad comeflionem carnis,

Quid [entzs de hifpanica potione cho-

Unica refellio eft ciam de effentia

colate ?

, ub

je)unii.

Namut arguitS. Tho.a, 6.in

XCVIL. . Dico. Si componatur (uti

ncfef

€. Jejunium ab Ecclcfia iüftituituc ad

Auctores eam defcribunt) ex (accharo

i o

concupifcendam refrenandam , ita ta-

& aliis ingredientibus fubftanzialibus

amen ut natura falvetur

*

*

Sed ad hoc

cibis, amygdalis, nucibus, anifo, &c,

lchur

fufficit unicarefe&io , per quam homo

& fumatur in magna quantitate,frangit

peteft naturzfatisfacere, & tamen con-

jejunium, — Ratie; Quiatunc per fe or-

ntt

cupifcentiz aliquid detrahit,diminuen-

dinatur ad nutritionem , habetqQue ra-

gt

docomeftionum vices. Ergo.

tionem cibi,

Unde non folet fumiin-

j i

Oppozoi. Ecclefia jcjunantibus non

terdiu , fed mané &íferó , dum corpus

i

taxat quantitatem cibi,

Ergo nec de-

refe&tione indiget.

Si autem poflct ita

i

J

buit taxare numerum comeftionis,

'u.uv

temperari, ut retinerct rationem potüs,

u

2, Non taxat numerum potüs feu

non frangeret. Ex quo colligi poteft,

Ü

PT

bibitionis. Ergo nec comeflionis,

quid dicendum deLymoenade &Hippo-

j

Electuaria feu confecturg ex Sac-

cras.

f

charo, melle,: &c,

Sunt quidam cibi,

"d 3. dicit , quód ele&uaria etiamfi

E)U

"

;;:

& tamen Ecclefi non prohibet ea fumi

aliquo nodo nutriant, non tamen prin-

poftcomeftionem, Ergo,

cipaliter affumuntur ad nutrimentum,

u

Hac.(uo ordine folvit S. D, a, cit.

»dPï l

fed ad digcftionem ciborum, Undenon

j

4 1. ait : Quantitas cibi non potuit

folvunt jejunium , ficut nec aliarum

"

qU

eadem omnibus taxari propter diverfas

medicinarum affumptio , nififorré ali-

"l

l qllll'« .

corporum complexiones , ex quibus

quis.in fraudem electuaria in magna

contingit , quód unus majori, alter

quantitate affumat per modum cibi. lta

jurti

ll

minori cibo indiget, ur patet fuprà

S.D.

Tract, 4. Exam. 1. n, 10. in Not. - Sed

qone

Exchfatae parvitas materiz fine care

ut plurimum omnes poffunt natura fa-

i

nibus fumpta extra menfam ?

(

tisfacere per unicam comeflionem,

XCVIII.

A 5 hirmo.

Et ideo famuli

1('[? Ü

n

-4d1, inquit t Ecclefia non intendit

nv,l li

in menía miniftrantes , & Lectores

pracipere abflinentiam potüs , qui ma-

t

menía excufantur , fianjye, yelífubmi-

N

li

hifterio

TR ACI. F. Exam. 4-

250

nifterio fuo. modicum fumant. — Et per

Dico. X Olim fuit mortale notabfliter'

"

[

hoc jejunium Ecclefiz differt à jejunio

anticipare horam rcfectionis , verüm(i

li

Euchariftico,

Ípe&etur moderna Ecclefig confuctudo,

X

quzcoenam mutavicin prahäium ». Uefe

Sed plures materiælparvæ conftituunt-

:

K

neunam notabilem 2

tium illud requifitam , nim. tempus,

Affirmoin co fere fenfu, quo infrà di-

non videtur effe de fubftantia jejunii,

eetur de furtis minutis, eó quód, dum

j

fed vel eft accidentarium, vel requifitum

i

advertenter fit , habeant moralem con-

fecundarium , fic , ut hoc tempusfine

tinuationem.

Unde ab Alexandto VIl,

jutta caufa pravenire, fit leve ; ex caufa,

in

damnata eft hec Propofitio n... 29.

nullum peceatum. — Sed NB,. quód talis

preveniens (nifi exalio capite excufe-

diejejunii, qui fepius modicum quid

comedit , etfi notabilem quantitatem

tvr) teneatur de cztero illo die jejuna-

in fine comederit,non frangitjeiunium,

re, qué ac fi debito tem

pore prandium

!

fumpfiffet,

Prandium debetne effe continuum ?

h

QU.JERO V, . Si de effentia jojunii

zffr!o de continuatione morali,

Y

eft unicarefe&io, quomodo poteftcffe,

Hincfi quis ( non in fraudem jejunii)

n

à medio prandio furgat , cum animo il-

licita ferotina collatio feu collariun-

cula ?

lud refumendi intra modicum tempus,

T

XCIX, sB.r, Poftquam,ut di&um,

non peccat.

i

horarefc&ionisin die jcjunii fuit mut-

N

Tempus vefetliouts olim erat vefperti-

ta, & coena in maturiorem refe&tionem,

num , nim, hora nona (ut patet ex S,

[

nim.in praadium verfa, per confuet-

Tho.a, 7.) que nunc eft Tertia pome-

1idiana.

dinem fuit introducta ferotina refedi-

W

Verüm quia pofterioribus fz-

uncula , ceenula , ac collatiuncula tma-

culis homines ob animi & corporis de-

gis dicenda , quàm c«na vel refedtio,

[

bilitatem in jejunio illo non perícvera-

2. Quz cenula tam quoad qualitatem,

bant, cehà mutata eft in prandium,

quàm quoad quantitatem per íolum

ejufque tempus cft undecima , velcir-

piorum & timoratorum coafuctudinem

citer.

í

eft metienda.^

2 Quandoincipit dies jejuhii ?

Rarioi.p. Quia aliàs difficile cfftt

. Dice. Compumtnrämedian.o&ein

noctu [O mnum capere.

;

mediam. noctem ; terminatur autem

Ratioz.p. Quiadiverfz funthomi-

tfnedia nox & incipit ad primum horo-

num complexiones, ita ut, quod unie

i

logii, etiam quadrantis prmiffi, ictum,

parüm , alterifit multum , & econtra,

f

De co qui die Jovis vel Sabbathi dubi-

Ergo non poteft in praíenti una cert

W

tatantranfirerit media nox,vide Trad,

ftatui Regula,

p

2.Exam, 1, n. 15.

4

&6 z.

uoad qualitatem confue-

W

Hora vefe

eclionrs efine de cffentia je-

tudotimoratorum eít, ut füumatur mo-

l

junü?

dicum de pane, fructibus, herbis, aliisve

M

h1

cibis

,A—æ

t

t

2j

De fejumo.

mortalen: exceffum no&uraz refccti-

: N

cibis levioribus, nt fant fcus; uva paffa,

It

nuces, pyra, poma, confe&turz , &c.

unculz , qui notabiliter excedit quar-

tam parteim illius quaniitatis, qua fuffi-

ecc:;'i.a

veletiam modicum de piíce per fumum

cit ad integram ceenam,

ficcato , autper acetum macerato , de

la&uca aceto & oleo mixta , loco fru-

Ratío : Quia. moraliter talisexceffus

cenfetur effe gravis.

&uum, Nec refert quód " herbz ad

tollendam cruditatem fint priüs elixa-

Refp. 6.Probabilius eft;peccatum fal-

V IEW»E[

tem veniale effe , in meridie fine jufta

ltyat

tx, ;ün;;.' tamen afihibitione condimen-

caufa fumere collatiunculam,prandio in

t1

N e

vefpcrum refervato : fi autem fiat ex

i

.'Re(p. 3 Cibis proprié coctis & condi-

[

dis, prefertim calidis , ctiam fine excef-

rationabilicaufa, v,

g. obiter, obdebi-

ilo

fü, abíque jufta amen caufa , in colla-

liratem,&c, nullum eft peccatum.

RatíoY. p.. Quia efl contra confue-

APOIE

tiuncula vefci , eft peccatum , fed non

plüs quam veniale, $i caufajufta adft,

tudinem Ecclefiz, cujusmorem oportet

ia

efíe uniformem.

v. g. flomachiinfirmiras , nullum eft

nqdo "

PCCC&tllm.

2. Pars patett (&ia—ju&a caufa ex-

at

'ia conco&io ignis cum

cuíat.

Ratio 1, p. Qu

condimentis , &calor, materiam fub-

QUJAERO Vl. Qui eft difpen(atus ad

efum carnium , eftne totaliter à jejunio

at

je&am plurimum mutant , & ex ea fa-

ciunt cibum nutritioni magis fervien-

liber, itaut poffit eodem die pluries co-

tmitid

tem,

medere carnes ? ltem qui ex malitia

,E

Ratío 3. 9 3. p. — Quia vel exceffus

comeditcarnes , peccatne mort. toties,

ie

quoties eas comedit, yelfolàüm in prima

non eft gravis,vel jufta caufa excufat.

. Refp. 4. Quoad quantitatem certum

comeftione,

u

efi,quód debcateffe modica. De catero

C. Refp. r. Dum in detagefïmä ab

t

L

una proomnibus Regula flatui non po-

Epiícopo datur generalis difpenfatio in

A

teft , fed cft habenda ratio tum R egio-

efu carnium , tutius & probabilius eft

«

;(

num, quarum alie funt frigidiores,

cum Medina & Corrado contra Caje-

aliz calidiores:tum perfonarum , qua-

tan. dicere , difpenfatos ( fi falvà fani-

rum aliz funt magisabftemiz , aliz ma-

tate cum unà carnium comeftione poí-

5 (i

gis edaces ; alie robuftiores , aliz tene-

fint contentari ) ex vi difpenfationis

gt

riores ; aliz otio(e, vel faltem gravi

tantüm femel poífe comedere carnes, &

qu

labori nondeditz , aliz diurnis aut no-

teneri fumere collatiunculam in cibo

[un

&urnisOccupationibus gravata: ut pro-

efuriali, ldemeftde co, qui in parti-

IIl y

r D

inde neceffe fit , pro quovis in indivi-

culariad carnes difpenfatus eft ad. pra-

duo quantita

fervandum fe ab infirmitate , cüm de

Fexxx decerni p;*udenti judi-

cio.

prafentifanusfit , ut fit. in Principi-

j

x

Ti li

Refp. 5 .Probabilius efï,ciuöcfïlle (11iü

bus,

[

J o

Jj

Ratie

ex a—li-a jufta caufa excufetur ) faciat

D

It2

2j2

TRACT: V, Exam,4.

Ratío 1.. Inprefenti ftandum eftin-

nitur ex duabus partibus effentialibus,

tentioni difpenfantis , difpenfatio e-

fcil, ex abftinentia à carnibus, & unic?

f

nim tantüm fit , ubieft jufla caufa , &

refectione.

l

Ergo unàá v, g, folà abfti-

non ultra - Sedaà quovis timoratz con-

nentià à carnibus fublata aufertur to-

fcientiz viro hec meritó cenfetur effe

tum jcjunium , confcquenter dictus di-

rationabilis intentio difpenfantis , ut

fpenfatus non tenctur vefpere. jeju-

vefperi fiat. collatiuncula, Ergo. Min.

nare.

Pïl

prob. tum ex ratione fccunda ftitim po-

d boc R. maj,-efïerv,cram'inphylï-

nenda, tum etiam , quia mertem di-

Cs , exquibus eft exemplum de homi-

fpenfantis oportet fic intelligere ad ca-

ne: fecus in moralibus , in quibus eft

vendos nimios abufüs, adícandalum

jejunium , votum , hore canonicz, &c.

tollendum , ad xdificandos & confir-

de quibusin proprio loco dicetur infrd,

[

mandos eos, qui carnibus abftinent.

D

quód,qui non poteft totum,tencaturad

Ergo,

partem fibi poffibilem.

D!

Ratzo 2.

Qui prezceptum non poteft

Cl. g. 2, ad Q6 Probabiliu'scfï;

fervare in totum , tenctur in quantum

toties mortaliter pcccare aliquem, quo-

li

poteft , ut infrà dicetur de recitatione

ties in die jejunii comedit-carnes fine

i

borarum, quamobrem etiam Ruflici,

juífta caufa,

ltacommuniter DD.

)

licétob labores non teneantur abflinere

Ratio : Quia fündató & rationabili-

"

Aíecundá rcfectione perfe&tá , tenentur

ter hzc cenífetur effe mens Ecclefiz cr-

N

M

zamen abfítinere d carnibus : Sed tales

nes prohibentis, ut prohibitionis fenfus

j

difpenfati poffunt ( utfuppono ) fe con-

fit: Ne comedamur carnes , id eft,

II

tentare cum unica carnium refedtione,

nunquam comedantur in ulla diei parte,

li

fine fanitatis przjudicio, Ergo.

Dixi;

ica ut fit przceptum ncgativum obligans

Qui eff difpez[atus ad fe pra-

ineo fenfa femper & ad femper, Eigo

X

fervandn

m ab infiymitate , ut quia ciba-

licét quis mané carnes comederit , pra-

)

ria quadragefimalia nocent : nam fiquis

|

ccptum. adhuc obligat , & obíervatu

fit difpenfatus ob infirmitatem przíen-

poffibile eft pro »liis diei paribus, Nam

J

tem , vel ad fanitatem recuperandam,

qui preceptum non poteft implere in

]

poteft pluriesin die carnibus refici Con-

totum , tenetur in

fllio Medici, ut docet Corduba , &vi-

anté dictum,.

quantum potcü;' ut.

detur colligi ex verbis S. Thomz rcl

ati;

R, 3. Probabilius etiam videtur,eum,

h

proR. 2, ad Q. 2.

qui poftquam in uno die jejunium per

ij

Opporo cum Cajet, Quando res com-

Jf

fecundam plcnam refectionem fine car-

ponitur ex duabus pàrtibus effentiali-

nibus jam fregit, adcóque mortaliter

l

bus,earum uná deftru&à. deflruitur to-

peccavt, intertiarefectione (idemcft

LT

tum, utpatet in homine compofito ex

anima & cor

de quarta) etiam fine carnibus de novo

lg u

pote, quorum uno pereun-

mortaliter peccat, Eft contra diverfos.

tj

mo

.

L

te perit ho

DD. precedens affertum admittentes.

y

[

' $ed 'jejukni.um compo-

- Karto

Em

—

De fejunio.

2j2

Ratio eft eadem , que pro R. z.

veniat, etiam folüm ut itinerans , po-

!h)

modó bene applicetur. Cui adde,quàód

tefl frui eodem privilegio , juxta illud ;

*

1

J

Ecclefia fecundam refe&ionem non

Si fueris Roma , Romano vivito more

H

"

Ts

n

prohibueric folüm limitaté, feu pracise

quod fi fis alibi, vivito ficut ibi, Unde

li

lWs

quatenus per eam violatur illa pars con-

S. Auguft. in epiít. 118, c, 2, adducit

!

d

["

pf

flitutiva jejunii , nim. unica refectio,

Ambrofium fibi refpondentem his ver-

quà violatà impoffibile fit ainpliüs je-

bis: Cüm Romam vtnio , Sabbatho

imy

junare;adeóque non obliget ( quod eft

jejuno, càm Mediolani fum , nonjeju-

|

s

fundamentum — Adverfariorum ) fed

no, Sic &tu, ad quamcunque Eccle-

Ya

pfphibuir Éccleíia fecundam rcfectio-

fiam veneris, ejusmorem ferva, fi cui-

A0

J

nemabíoluté, feuabtolute praecepic u-

quam non vis effe fcandalo , nec quem-

ii

nicam tefectionem.

Ergo quoties fit

quam tibi,

m

nova plena refectioin unodie , coties

E&.2. Sidies Natalis Domini cadatin

violatur preceptum,

teriam 6, ob fefli exccllentiam licitus:

QUAERO VII,

Proiti

Quid tenes de jeju-

eftefuscarnis , ut patet inc. explicars,

ao

nio Feriz 6, & Sabbathi , & de cafu,

de ob[erv. jejun.

Et à fortiori fi cadit in

dl

tal

"

uo feftam Natalis Domini incidit in

Sabbathum,;ob eandem ratzezezz.

ulaà

;

yuer

1UCE

eriam 6. praíertiim an Religiofi tunc

ubi efteadem ratio, eft eadem Juris dit-

polfint comedere carnes, ficut Szcula-

n

pofitio,

N EG

U

res ? & quid de aliis temporibus , v.g.

&.3, lnillo cafu Religiofis , qui-

Bitons

Rogationum, Adventüs, Quadragefi-

bus ex fua Regula cfus carnium eft

mz, de Cena Domini, Vigilia Paícha-

i

prohibitus , non licec. comedere car-

tis,quatuor Temporibus?

nes,

j uïïi&f

CIl, R. r.

In feria fexta & Sabbatho

1tix'u»"«:*'

^

tenemur fub mortali ad abftinentiam à

Rato : Quia ibi excipiuntur, quibus

fit

carnibus.

Bis autem rcfici cibis efuria-

ex voto vcl Regula Pl'(.'hibitus eft efus

carnium. Pro quo

M

libus, peccatum non eít, nifi votum

j^

vel Regulaobftet,

. Nota., quód aliquorum Religiofo-

l!

Y

ln quibufdam Gal-

liz partibus confuetudo permittit efum

rum Kegula ac Statuta non obligent fub

J[cü

carnium 1n die Sabbathi à Natali Do-

culpa, fed fuüb pena trantüm , u eft

A Pü*o

mini ufquead Purificationem B, V. 1n

in Ordine noftro. Quàá de refi Domi-

Hifpania conceffuüm c&- comedere in

nicanus illo die privatim extra Com-

muütï

Sabbacho inteflina & extremitates peco-

munitatem , feclufo fcandalo & con-

rum,

temptu, comedercet carnes , incurre-

ones m

ret ponam, fed non culpam coram

Not. quód Galli&Hifpani extra illa

Deoc.

TA

leca (in quibus ea. confuctudo viget)

tio

It

non poffint co die carnes & inteflina

R. 4

Abflinentia à carnibusin die-

j

14

comedere 4 econtra fi Germanus vel

bus Rogationum in pluribus locis non

quut?

quis alterius Nationis. ad illa loca per-

efl de precepto , fed folüm de confilio.

gd.'m'[' !

X

l3

in

—

254

TRACT. F. Exam, 4

[

vefpertina fit pauló largior'quäm alüs

Y

In quibüfdam veró , utin Belgio , vi

.

confuecudinis ibi introdu&z eft de prz-

diebus.

Hoc nonnulh extendunt ad

De Ad-

)

cepto, obligante füb mortali.

Vigiliam Paíchatis & Pentecofles , có

)

ventu patet ex confuetudine cujuslibet

quód (ut ipfi ajunt) fint. jejunia latitiz

loci,

Religiofi fuam in fimilibus ob-

ob Feftivitarem , quz in Vigilia inci-

ligationem debent fcireex propriis fta-

pit.

rium.

Sed. confuetudo flat iþ. contra-

D

tutis,

A. f. Quadragefima ab Apoüolis

Refp. 8. Tempore Pafchali, & per to-

primó eftinflituta ad imitationemChri-

tum annumin die Dominico non cft je-

füi, qui jejunavit 40. diebus & 40. no-

junium.

&ibus. De hocjejunio Angel, Doctor

17

Ratio datur à S. Tho, a, £, ad 3. di-

a, f, inc. dicit : Jejunium ad duo or-

[

dinatur , fcil. ad deletionem culpz,

cente;Tejunia quz przcepto Ecclefiz i-

ftituuntur, funt magis jejunia afflidtio-

Mi

& ad elevationem mentis ad fuperna, &

nis , quz non conveniunt in diebuslz-

ideo illis temporibus fuerunt fpeciali-

n

(

titiz, . Propter quod non cft jejunium

ter jejunia indicenda , in quibusopor-

ab Ecclefia inflitutum in toto Pafchali

u

tebat homines à peccato purgari, &

tempore , necetiam in diebus Domini-

L

mentem fidelium elevari in Deum per

li

devotionem,

cis , in quibus fi quis jejunaret conua

Et paucis omiflis : In

W

fefto autem Pafchz oportet. maximé

confuetudinem popult Chriftiani , quz

ut Auguflinus dicit, efl pro lege haber:

1

mentem hominis per devotionem ele-

da,non effet à peccatoimmunis , quam-

Í

vati ad «ternitatis gloriam » quam

1*

Chriftus refureendo

o

inchoavit.

Et

vis ipfum jejunium fecundüm fe.con

F

deratum omni temporc fit laudabile,

X

ideo immediaté ante Solemnitatem Da-

fecundüm quod Hieron. dicit ad Lucis.

Íchalem Ecclefia ftatuit 'effe jejunan-

IV

nium : Utinàm omni tempore jejunare

dum. Eteadem rationein Vigiliis prz-

E

cipuarum Feftivitatum, in quibus prz-

poffemus, Hac$. D.

parari nos oportetadFefta futura devoté

Refp.9. De jejunio 4, Temporum 5

celebranda,

'Thomas ibid. in c. ait : Similiter eti-

am confuetudo Ecclefiaftica habet,utin

(

B& 6, — Jejunium Quadragef. obligat

Iub mortali.

In Doiminicis diebus li-

fingulis Quartis anni facri Ordines con-

f

Tij

cita eft fecunda refectio perteéta.

ferantur , ad quorum fufceptionem o*

portet per jejunium praparari

&. co5

Wt J

Patet cx confenfü omnium Catho-

qui ordinant, & cos , qui ordinandl

Iicorum,

[

Á

R. 8.

Vide dicenda ex S. Thg in

funt; & etiam totum populum, p

r

ü]u; /

cujus utilitate ordinantur.

:

Unde

(]

B. 7.

ln quibufdam locis eft con-

legitur Luc, 6. quód Dominu

sante Di-

mon-

lOsz

füetudo , utin Vigilia Nativitatis Do-

fopulorum electionem exivit in

roü'us.

«

mini; &ih die Conz Domigi collatio

temorare. Quodex pqþens Amb

I1eit ?

&.

De jejunio,

255

2, Caupo inloco Catholico poteflne

QU

dicit : Quid te fatere convehit , cüm

vis aliquod Officium pietatis adoriri,

in die jejunii peregrino haretico appo-

(is

T

quando Chiiflus miffurus. Apo

nere carnes vel coenam ?. Vel poteftne

CO

&olos

priüsoravit ? Hacibi,

carnes apponere Opifex fuis famulis

T

hzreticis ?

Vel famulus Catholicus

Vif

!

QUAZRO VIII, | Siquisfit defeffus

ex labore ob recreationem - affumpto,

carnes praparare Domino íuo hareti-

du

co ?

v. g. exludo pilz , venatione , piíca-

tione;&c. excufaturne à jejunio ?

3. Exiflens inter hzreticos potefine

'Jh

ii

i

[4

licité edere carnes? .

w

CIII, &, Probabiliusdiftinguendum

if

ii

4. Poteflne modicum cibi fumi pro-

eft ex S.'Tho, 2. 2. q. 51.2, I in c. Talis

vel pravidit aut. previdere debuit , fe

pter amicum togantem ? vel Cana prz-

beri alicui debicori Summam pecuniz

à

f

[

fatigandum , &ad jejunium impoten-

"

4

ferenti ?

(j]i

tem fore cex impedimento voluntarié ,

idefl, üne pia ntilitate aut neceffitate à

f. Exienséloco jejunit ad alium lo-

Vm

cum , nbinon eft jejunium , poteftne

j

fe pefito , vel non pravidit ? Si pra-

mané Jentare , vel etiam carnes come-

J &

vidit ,. peccavit mortaliter in fuá cauíá,

non jejunando, & à fortiori, fi formali-

dere ?

)U

idu

ter intenderit fe fatie

o

are , ut non jeju-

6. Conjugesexcufanturne aliquando

à jejunio ?

naret. — Raro: Quia effet in fraudem

]llü

t

Mb

jejunii, — Sinon pravidit, nec przvide-

7. Excufanturne fac,iliüs fceminz,

(

re moraliter potuit, five in fe five in

quàm viri ?

prol

fuácaufà , mortaliter non peccavit non

8, Qui non habet vinum , vel non

muni& ]

alium cibum efurialem , quàm olera,

jejunando, —Raríe fumitur ex defectu

pin

voluntarii,

vel folum panem, excufaturne à jcjunio,

It '(lf

fic ut poffit edere carnes ?

Oppono contra. 1. p, le utitur jure

9.

uialium, aliunde certó coena-

fuo, non peccat : Sed talis utitur jure

:cinf*-*)

turumijnvitat ad Coenam, peccatne in-

fuo , quod habet ad Saudendum hone-

vitando?

f

Ü

flà recreatione, Ergo nec peccat,

IO.

"

Sub initium'(äadrag&(ïmæ eft

Difl. maj, Qu utitur fine lzfione al-

quis difpeníatusà jejunio ob morbum,

terius, C. , cum ea, N.

In prafenti au-

poft quindenam veró totaliter fana-

(f

tem calis utitur jure fuo cum lafione ju-

tum, potefine talis frui illà difpenta-

?

ris Ecclefiz quod illa habecin fubditum,

tione proreliqua parte Quadragcfima 2

Af

ut jejunct,

It

n

U

QUAERO IX

4íd 1. patet R, fup;ä Tra&. 4, E-

Ccafus ?

.CQ;)mod/o reiolyis hos

xam, 2. ante D, 23.

4

zíd 1. R. quód ille Caupo peccet

n

jb

CIv, "8 (ïräi'ter peccat; qui habet

mort, peccato fcandali , attamen (fe-

voluntatem violandi

T

jejunium p

.

x

Cl" to-

clufo aliorum fcandalo ) excufari po-

tàm Quadragefimam ?

a

tefl, f exinde timeat grave malum, vel

j

adfint

N

Aj6

7 RACT, F. Exam.4.

adíünt graves ming , vel peccatum ta-

*

fpondendum eft : Habe me excu

faþuäx,

3

A

men fieret. abfque cooperatione e

jus;

quia eft dies jejunii.

"i

aft ad malitiam deberet fe habere meré

d alterum K, affrm, de &il'lät'id,-

[

permi(fivé. ldem eft de Opifice re-

ne,fed negativé de perfecta coena , nili

h

fpe&u famulorum hareticorum , qui

is, quiSummam pecunizferr, impor-

(

pàriter peccat , fed excuíari poteft, fi

tuné peteret , & fimul cimeretur dam-

n

alios famulos habere non poffit , & hi

n

€uüi deferere volunt, nifi eis detcar-

num, v.g. ne impofterum tuam Offidi-

nam declinet , aut — fequentibus annis

d

nes , exquorum difceffu patietur grave

cenfus difficulter folvat.

damnum, :ldem eft de coquo Catholi-

co Domini Lutherani , in eodem fenfu,

d.

Inprimis ef certum, effe pec-

Quz omnia fufiüs parent infrà de fcaa-

catum, fifiat cum fcandalo, vel exeat

l]tem certum

dalo Tract. 7, Exam, 7, num, 142. &

quisin fraudem jejunii,

[

feqq. -

cft, quód, antequam exeat , non pofli

comedere carnes,

Sed ex cauía mané

à

444 ;. R, negativé, fi nim, cibi efu-

d

jentare incibocíuriali , & inalio loco,

riales haberi poffint , & nullum grave

Q

malum timeatur,

Eft tamen licitum

ubi non eft jejunium , vefperi came

comedere , peccatum noneíL , utpro-

aT

(feclufo fcandalo) ad grave malum e-

babitur infrà Tra&. 6, Exam, $. n. 84

vitandum,

uia Ecclefi1 non intendit

ag

Vide etiam de celebratione feüorum

fuos fubditos obligare cum tanto in-

d

commodo,

Tract, 10, Exam. $, n, 107.

X

Caterum fi Princeps hz-

reticus in fignum harefcos praciperet

"d6, Siconjunxex jcjunid fiat non

efüm carnium , nonliceret , ctiam ad

folàm aliquantulum (quod NB.) fed

notabiliter impotrens ad redditionem

evadendam mortem : quia effet impli-

ä

dcbiti conjugalis , excufatur à Jejunio,

citaabnegatio fidei, ldemeít, fiquis

appoftis carnibus diceret : Qu fe La-

fic , ut faltem poffit bis refici, abftinen-

do tamen à carnibus.

Ratio ; Quia

theranum : profitetur ,. comedat ex . bis

cargibus,

praceptum juftiie , divinum & natu-

Quia effet negatio fidei fal-

tem externa ; Difl exterius proteftare-

rale , preponderat præceptö - humano

tur.

de jejunio.

Dixi, fed sotabiliter , Quia

uterque conjunx habet jus ad exercen-

-Ad 4. pro 1. p. R. poffe fumi modi-

dum fe in operibus fpiritualibus, lict

cum,non folüm uná, fed & altera vi-

€e, non ita ex intentione comedendi

aliquantulüm debilitetur. potentia red-

dendi debitum.

L

(nifi forté, ut non noccat potus) quàm

in oïafequium amici, & urbanitats

Quidfivir Uxotipr:

gat jcjunium 2

-

"c'ii)viat,utþfraljïx-

caufa , modó quantitas nón excedatur,

Dico ; Obedire non Mlicct.* Ratío !

cujus exceffus fi fit periculum , invitan-

£i urbaro ami—co amicé & urbane re-

Quia obediendum magis cfl Eccefiz

hg

quafn

lfN.Ps

;—-"4&

d

/ De ?ejtinio.

i

fllc Q

Si tamen exínde time-

quàm marito,

plurimum efficiet & juvabit generofa

ret gravia mala, v,g. difcordias, &c.

refolutio,

Hinc etíam non admitto,

d

excufaretur à jejunio. — Ratíe :^ Quia

quód , qui-folàm uno die nullum ha-

dacoa

lex Ecclefiz^non obligat cum tanto in-

beret cibum nifi panem , eo tpfo poffit

zi

commodo, Siautem vir id preciperet

comedere carnes ,. fi fit robuflus , &

(

MM

U

[

in contemptum Fidei vel jejunii, parere

comfunibus cibis affuetus,

Éxcipi

u

non poffet abíque mortali, — &azo anté

potefteafus , quo alicui timeretur no-

QOU

i

eft data in R. ad 3, ca(um de ne

cumentum fanitatis, v. g. qui affue-

Fidei.

gatif)ne

tus eft epulari quotidie fplendide.

gtj

-4d7. Nelo fceminarum patrocini-

"d 9.

Talis non peccat , fifolüm

um velfavorem fufcipere,fed zquá lan-

(ih,

urbané inviter , & non importuné ur-

la

ce & meníurá eas pondero & judico

geat.

Si veró neíciat , eum aliunde

(

"

quoad jejunium cum viris , quos inR.

abfoluté refolutum effe ad Coenam,pec-

6. cjufque ratione ad Q. 2. dix1 judican-

la

catmort, Aato: Quia,quantum eft de

&

dos, non quoad ztatem naturalem, fed

fe, dat eioccafionem peccandi morta-.

quoad vircs.

liter.

N:(PC

444d8. Nonpotefl comedere carnes,

"44 10, Tutiis & probibiliüs R. ne-

D

Nf,

E

*

Ext

fiex cerevifia ( quz effet loco vini) &

gativé, Ra

uia difpenfatio ra-

oleribus non timeat grave nocumentum

tionabiliter debet intelligi fic , utíub-

ator

fanitatis , fed fine vino & carnibus na-

intelligatur conditio: Si , & quamdiu

10

j

tgram fuftentare poffic. Qua in re

indigjes. :

(

ALE

li

[

ææææä*æäææææ«ææ&ææäææ»æa«»æäwäæ»w

idi

K J

LY À MENNéYM

jj

quP

! De lra& A;edia ac peccato in Spiritum'S.

T

x

Vl

*

jl

E

Ra eflbrevis ftultitia, furor

Ird.

if ?016['

l

currens,& ebrietasin anima

ts

G

inquiunt Ethici,

Periràm

2

ex,

QUAERO I, Quid efl? Eftne pecca-

gratia vit focialis amittitur

tum ? & quanrum?

quia qui fe ex humana ratio-

CV.

lra dicit duo,

ne hon tem

Refpoudeo 1,

l w[öf»

perat,necetfe eft,ut beftialiter

unum de materiali, quod eft accenfio

vivat, T

ra&at deca S. Tho,2. 2,

qe

fanguinis circa cor, ut explicatum eft

w;

"Tra&. 4. Exam, 1,n, $. Alterum de

1j98.pet octo artq.

forma-

-

E

21!'8

T'RACI, F. Exam.f.

formali , & hoc efl appetitus vindi&z,

-Ira eft peccatum mortale; quía contra-

Et eft paffio appetitüs fenfitivi, à qua vis

riatur Charitati & Juftitiz:poreft amcaa

irafcibilis (de qua loco mox citato a-

tik

contingere ,quód talis aEPetitus fit pec-

étum eft) denominatur, utait S. Tho.

catum veniale propter imperf:&ionem

art, 1. biaddit, quód Ira poffit fc be-

actüs.

Quz quidem imperfcétio atten-

ne vel malé habere 5 fienim vindi&ta eft

ditut velex parteappetentis, puta , cüm

jufla , feu appetitus ejus ordinatus , id

motus Irz prevenic judicium rationis;

eft , fi firfecundüm re&am rationem,

vel etiam ex partc appetibilis,puta, cüm

E:

nim. pro confervatione Juflitiz & boni

aliquis appetit in aliquo modico fe vin-

comfmunis, vindicando, feu puniendo

digare,quod quafi nihil eft reputandum,

delidta, tunc irafcieft laudabile , meri-

itaquód etiamíi actu inferatur , non

torium , & actus jufï'itiæ vindicativa.

effet peccatum mortale, pita, fi aliquis

j

h

Unde Pfal, 4..— Iraftinzini ci» nolite pec-

parüm trahat aliquem puerum per ca«

$4re.

Siautem ordinem rationis exce-

[

pillos , vel aliquid hujuímodi. Alio

Yi

dit,eft peccatum , definiturque quàd fit

modo poteft effe motus lrz inordinatus

ln

eppetitus inordinatus viaditla , íeu j. vi-

quantüm ad modum irafcendi , utpote

tium inclinans ad eam , & fic conve-

fi nimis ardenter irafcitur interiüs : ve

ye

"

?

niunt ei przdicata anté cx Ethicis ad-

fi nimis exteriüs manif

W

eflet figna Ír2 ;

ducta, Hacvocatur Ira per vitium, &

Et ficIra fecundüm fe non habet ex füo

o

mala ; prima veróIra perzelum & bo-

t

genere rationem peccati mortalis , po-

na appellatur àS. 'Tho, a, 1, ad 2, ubi de

D.

tefitamen contingere, quód fit peca-

lra per zelum eleganter fic lequitur ex

tum mortale , puta , fi ex vehementia

3. Gregorio $. moral.c, 33. Curandum

Irz aliquis excidat à dilectione Dei &

fummopere eft, nelIra , qua ut inftru-

&j

proximi. Hzc S. D. Vide infrà Tràd,

mentum virtutis affümitur , menti do-

[

7. Exam, 7. n. 11 . & 116, de difcordia

minetur, ne quafi domina przeat , fed

contentione,&c,

(

PU

vclut ancilla ad obfequium parata à rà-

u720do differuntIra & Iräcglndia,

tionis tergo nunquam recédat. Addit

itatus & itacundus?

i

D

"

ex eodem : Ira per zelum rationis ocu-

Dice. Inhocdifferunt, quód Ira &

N

Qu

D

lum turbat , fed Ira per vitium excz-

Iratus dicanta&um , iracundia veró &

Cat,

Be. 2,

iracundus habitum ; qui eft viiium lz

inortale.

Vitium Irz e/x genere fuo eft

antea definitum 5 quando nim. quisia

Ira cft habituatus pcr freque ntatos actus

B

Declaratur ex S. Tho,a.

.

Motus

UndeS. Tho, r. p. q« 63. a. 4 ad 3- de«

:

Irz poteft effe inordinatus, & peccatum

cet, aliquos effe naturaliter iracundos,

dupliciter, 'Uno modo ex parte appe-

ideft , per confuetudi

lm

ïem » qu£ eftal-

tibilis, utpote càm aliquis appetit inju-

tera natura.

x

Ti

l

£am vindi&am ; &'üc ex genere füo

A

:

QUARO

EE

-

De vitüis C:t]:imlz'hm.

259

TU

Acedia,

Qti

UJERO Illï, Ira velut vitium capi-

Si juxta S, Auguflinum peccator no&

tale h ibetne filios?

xl

CVI, &, cum S, Tho, a. 7. Habet

eft dignus pane , quo vefcitur, id ma-

hpei

ximé de acediofo homine verum eft.

fex filias, qux funt: Indignatio & tu-

pf di

^

mor mentis, quix perficiuntur in cotde ;

Etenim Acedia ( ut S. Gregor.loquitur )

ls

eft de virtutum laudabili exercitio u-

|Cnti

Clamor , Blasphemia, Contumcelia, que

|

perficiuntur ore;. Rixa, quz commit-

triusque hominis lan

o

guida deje&io.

b

ld

NU

titur opere externo.

Velut ait Daiaícenus, triftitia aggta-

Junmtis

vans mentem , ut nihil boni ei agere

Indignatio cft. , cüm quis non vult

lat

alium videte , nec cum eo converfari,

libeat. : De hoc vitio agit S.D. 2. 2,q.35.

nfemm.'(

reputans eum fuá converfatione indi-

per 4. art.

puidi

nutn.

Communiter eft peccatum ve-

QU.ER O HI.Quid eft, & quan-

PLC[L"'

l

tum peccatum?

niale,nifi velfiat cum magno fícandalo,

vel cedat in notabilem contemptum aut

l

CVIL. Refp.t. In vulgari a&ceptionc

grave damnum vel odium talis perfonz.

acedia fumitur pro pigritia , quatenus '

t /

Poteft etiam. fine omni culpa fieri , fi

hóminem facit pigrum , igüavum , ac

Ur

ltl

nim, fiat ex rationabili caufa , v. g. pre-

tardum ad profequendum bonum divi-

pter corredtionem , & ne indignans ex

num.

Solet etiam in communi fumt

alterius mala converíatione & exemplo

pro trifitia de bonofpirituali. Sed utra-.

L

u

labatur in peccatum,

que fignificatio cft nimis generalis , quia

T'umor wmentis eft, ut ait S, T ho.

—Vdu nr

juxta utramque eít generale peccatum,

|

[10/54

quis diverfas excogitat vias vindictz,

omne enim peccatum refugit bonum

ii'kä'wï';

eflque mortalis vel venialis, juxta quan-

(pirituale virtutis ei oppofitz, v.g. fu-

li

ütarem vindi&z intentz,

perbia refugit bonum fpirituale humili-

Go

Clamor eft, dum homo in modo lo-

tatis, luxuria bonum caflitatis, &c.

Ia

quendi ( per quem intelli

o

eitut inordi-

quantum ergo eft vitium fpeciale, u-

LE&"

nata & confufa locutio ) itam fuam de-

num ex 7, Capitalibus ( uti de eo agitur

hic) definitur à $, Tho. a, :. quód fit

monflrat, Quod fi fist fine gravi fcan-

j qu

dalo, eft peccatum veniale,

trifticia feu tedium, vel, vitizm zacli«

A

j

Blasphemia cft , quà quis prorumpit

nans ad triflandum. de bono [psritmalz

M )

in verba Dei injuriofa,

De quaagitur

divino ,. quatenus eft divinum m eo qui

|

j

infà Trad, 7. Exam. j. num, $9. &

triflatur,

(il

xqï j

deqq.

Explicatur definitío,

Dicitur T. 4e

| EL

Contumelia cffatit verba injuriofa pro-

bono [pirttuali, ux ab hac definitione ex-

thg[lm

ximo, De qua agirur infrà Tradt. $,

lu

cludatur triftitia de bonotetnporali, Di- -

xmt

Exam. 5.n. 100.

citur 2.4e boue diviue, utexcludatur

- De Rixa agitu

i

& Trad. », Exam. 7,

triftitia de bonis fpiritualibus virtutum

n, 1 34" '

moralium, nam fi quis triflctur de hoc,

Qi

K

L

quod

260

TRACT. F. Eyam. $.

uód debeat alteri reddere jus fuum ,

Ratio eff ex S. "Tho. a. 3. Peccarum

quod eft bonum juftitie; vel moderaté

mortale eft,quod fpiritualem vitam tol-

K

edere ac bibere, quod eft bonum tem-

lit, que eft per charitatem ,. fecnndüm

a

perandz, non peccat peccato acediz,

quam Deus nos inhabitat,

Ego illud

la

fed illius vitii,quod contrariatur virtuti,

peccatum eft mortale , quod fecandim

(

de cujus bono triftatur,

Dicitur 3.

fe, feu fecandàüm propriam rationem

f

quatenus divinum eff.. Nam triftari de

contrariatur charitati:/ Sed acedia eft

bono opere przcisé ratione annexi la-

talis. Ergo, Prob. Min, Proprius effe-

boris, vel difficultatis, uti eft in jeju-

c&us charitatis eft gaudium de DEO;

nio, propter efuriem; & in auditione

Acedia autem eft triflitia de bono .fpi-

Miffez, fi adeam valde tempeflivé de-

rituali, in quantum eft bonum divinum

Y

ï

beat furgere ,. non peccat peccato ace-

Ergo,

[

diz, juxta S. Tho.a. 2. — Dicitur 4. Zz

Ex his patet, quód . etiam imortaliffi-

!

eo qui triflatur , Íeu quatenus bonum

mé peccen: illi,qui toti inamorati huic

)

divinum participativé efl in homine ,

mundo,deliberaté elicinnt huac actum,

«oníiftens in charieate & amicitia , col-

Modó Deus me perpetuó relinqueret

"

loquio vel converfatione cum . Deo.

interra, ejusque delitiis, Caelum Dco

il

Nam triflari de bono divino, quatenus

lubens relinquerem,

[1

eít in ipfo Deo,

fr

non ad acediam.

peGat ad odium Dei,

Refp. 3. cum S. Tho, codem a.3, $i

|r

motus acediz fit in fola fenfualitarepro-

t

Sed dic , quafó , mibi, unde hoc vi-

pter repugnantiam carnis ad fpiritum,

li

tium vocatur acedia ? unde eft hzc Ety-

non excedit peccatum veniale.

li

mologia? .

Ratio :

uia deeft coníenfus ratió-

Efb ex boc: . Sicutacidum frigefacit

lj

nis faltem plenus, eflque acedia folüm

L

;

& tepefacit calorem, ita hoc vitium te-

inchoata.

pefacit in homine boni fui divini fpiri-

QU .££RO IV, Ancredia, qlias-,habet

tualis amorem, ut patet ex S. Tho. a, x,

filias?

*

& ingenerat tedium operandi,

CVIII, Habet fex juxta S, Tho,art.4-

[

Refp.2.adQ.3. Acedia ex genere fuo

Et funt.

N

eít peccatum mortale, & eft femper ta-

I, 7dalitia, qua eft, quando extri-

le , fi fit deliberata & perfecta, v.

1

g.f

flitia vel tzdio rerum fpiritualium tam

quis trifletur ,

quód fit creatus velvo-

malus quis efficitur , ut eas impugnct,

€atus ad gratiam , inerita, gloriam , &c.

aut nihil vel parüm curet, doleat f effe

velfi ex ea triítitia optet fibi,non effe,

aut mori , vel eífe beftiam.

Chriftianum, fe noffe Deum, vel res fi-

Vel fi

dei, Et hoc ex genere fuo eft mortale,

propter eam omittat aliquid , quod eft

1

& femper eft tale, f fiat ferió & delibe-

EF'.EIE |

neceffarium ad falutem anima vel cor-

poris,

P

raté, Unde malitia non accipitur hic

i

!

prout eft genus vitiorum , ait $. T ho,

2, Rancor

ii

ERN

—à

26t

De P;!'r.- 7 sz'rt;t. s.

l;v

]

n

2, Rancor mentis, euinonaccipitur

definit, effe peccatums coutra bonitatem

il'."m'llï-'

hic pro odio , fed in quantum eft

Spirituz — fantlo attribumm. commi[-

m, li

amaritudocontraeos , qui ad fpiritua-

/hmo

i, EX

lia inducunt , ut fünt Confeffarii ,

Declaratur. verbis S. Do&öris fic di-

df

Concionatores,&c.. . Eft veniale, fide-

centis : Spiritui S, appropriatur boni-

n

ii

tl

lf

fit Ícandalum, &illis non optetur grave

N

r

tas, ficut Patri potentia, & Filio fapien-

malum.

tia.

lt

JUthj

Unde peccatum in Patrem dicitur

3. Pufllanimitar eft parvitasanimi,

effe , quando. peccatur ex infirmitate ;

qua homo fugit opera fpiritualia ardua,

& d

peccatum in Filium , quando peccatur

Íuam tamen potentiam non excedentia.

YOf

Efl veniale , nifihomo ex ea omittat ali-

ex ignorantía , peccatum in Spiritum

S, , quando peccatur ex certa malitiajid

quid,ad quod tenctur fub mortali.

tiam w

eft, (cienter;ex illa ele&ione mali.

4. Defperatio, De qua infrà TraGt,

dumot

7. Exam. 4.n. 6 3.

Pergit S. D. Quod quidem contingit

u

Y- Torpercirca practpta , tepidé ca

dupliciter : Uno modo ex inclinatio-

t r

ne habitüs vitiofi , qui malitia dicitur ;

obfervando, id efl, non cum eo fervore,

is, u

uti homo poteít & debet. Huc referun-

& ficnoneft idem , peccare ex malitia,

tur, otium, pigritia, fomnolentia, &c.

quod peccare in Spiritum S. nec eft ípe-

ciale peccatum, fed,ut ait ad 3., eft que-

j deCï?«

Torpor cofnuniter eft peccatum veniale,

(cnfiu

Unde Do&ores dicenres eum effe pecca-

dam generalis conditio peccati, Alio

us db

tum mort. , videntur loquide co valde

modo contingit ex eo , qigöd per con-

ftricté, fi nim, fit tantus, utex eo homo

temptum abjicitur & removetur id,

setil

ol

feipfum ne

o

quod cle&tionem peccati peterat impe-

gligat,vel omittat id;ad quqd

dire.

" i

lub gravi przcepto tenetur,

Sicut fpes abjicitur per defpera-

tionem , & timorper przfumptionem,

6, Ewagatio mentis citca illicita,cir-

«

.«aquz verfatur , eftque tunc , quando

&c. hzc autem omnia quz peccati. ele-

homocx tzdio à

fpiritualibus fe trans-

&ionem impediunt , funt effc &us Spiri-

fert ad dclectabil

la exteriora,

tüsS. Ecideo fic ex malitia peccare ,

"L

De ejus

gtavitate vel levitate judicandum eft ex

eft peccare in Spiritum $. lta S, D.

T

iplismet objc&is illicitis , uti fuprà di-

Ex quibus patet R, ad 7.p. Quacfiti.

&um eft de cogitationibus moroíis,

f Vr

i

B&2. PeccatainSpiritum S. funt fex?

TU

nim, Deíperatio , Przfumptio , Agni-

t Qkh

Pecmtum D7 Spiritum S,

tz veritatis impugnatio , Fraternz gra-

n

QU.ERO V.

Quid & quotuplex ?

tiz invidia, Impeenitentia , Obftina-

? [ t

tio.

Md

Eftne idem ac pec

-

catum ex certà mali-

tia?

— À

n4i

"

Deelarat boc S, D. a. 2. in c. Spe-cies

CIK. , ex s Tho. 2. 2. q. 14.ubi

peccati in Spiritum S. diftinguuntur fe-

T i^

MP

€ lioc peccato agitper 4, art, & a, N

Kk 5

: ;undüm

ag

262

TRACT. F, Exap, :

H

c;mdüm temotionem vel contemptum

cere folet in homine pænitenti:;m de

eorum,per qua potefthomo ab electio-

]s

peccato commiffo : & contra hoc po-

ne peccati impediri,

uz quidem funt

nitur impaenitentia ,' non quidem co

:liq

(Hü

velex patte divini judicii, vel ex parte

modo, quo dicit permanentiam in pec-

donorum ipfius, vel ex parte ipfius pec-

t

cato ufque ad mortem , fic enimnon

cati: avertitur enim homo ab electio-

eft fpeciale peccatum , fed peccati cit-

n

ne péccati per confiderationem divini

cumftantia : fed accipitur híc , fecun-

li

judicii, quod habet juflitiam cüm mi-

dàm quod importat propofitum non

peenirendi.

ï

fericordia , uti & per fpem , qu con-

Aliud. eft parvitas & bre

furgit ex confideratione mifericordiz,

vitas boni, quod quis in peccato qua-

remittentis peccata ,. & premiantis bo-

rit , cujus confidcratio inducere folet

k ä

'na: & hzc tollitur per defperatio-

[;

hominem ad hoc, quód ejus voluntas

nem,

De qua , uti & de prefumptio-

in peccato non confirmetur. — Et hoc

lel;

ne agetur infrà Tract. 7.Exam, 4.n, 65.

tollitur per obflinationem, quando fcil,

& 71.

homo firmat fuum propofitum in hoc,

quód peccato inhareat.

Item avertitur homo à peccato per

^

- Érgo [uqt

lex,&c,

timorem , qui confurgit ex confidera-

QUJERO VI. Peccatum i

^

tione divinz juftitiz punientis peccata,

n Spiriyum

& hic tollitur per pretumptionem, dum

S.eftne remiffibile?

fcil.aliquis prefumit, fe gloriam pofle

CX. x.cum $, Thoma lococit.24.

in c, Eft remiffibile,

3

adipifci finc meritis , vel veniam fine

posnitentia. Dona DEI , quibus re-

Ratio patebit in Tra&, 13. de Panit.

trahimur à peccató , funt duo , quo-

Exam. 2. n. 16, ubi probabitur , nul-

rum unum eft agnitio veritàtis, contra

lum effe peccatum tam grave, quod per

quod ponitur impügnatio veritatis ag-

veraf poenitentiam remitti non por

nitz , dum fcil. aliquis véritatem ag-

fit,

Tutam fidei impugnat , ut licentiüs

Matth. 12, dicitur : Qat

Oppono.

peccet,

Aliud eft auxllium . intetioris

dixerit verbum contza Spiritum $, non

$

gratiz , contra quod ponitur inviden-

remittetur ei neque in hoc fzculo, ne-

tia fraternz. gratiz, dum ícil. aliquis

que in futuro, Et S, Aug. lib. 1. de

non folüm invidet perfonz fratris, fed

$cr. Dom,in monte, c, 44« ait : Tan-

evam invidet gratiz Dei crefcenti in

ta eft labes hujus peccati , quöd hu-

1undo,

militatem deprecandi fubire non po-

teft.

Ex parte peccati fünt duo ,. quz hö-

minem áà peccato retrahere.pommr,

i VE velliis S " Thecacp h

Ouorum unum eft inordinatio & tur-

Hoc peccatum dicitur irremiffibile, non

pirudo actus, cujus confideratio i,ndg.-

ægirgnti,

NU S.

x

quàd non remittatur. ferió p

2

)

"

RR

*s

—

e

De pec. zn RSpirz't. S.g.

263

t

N

M

redxq.uia , in quangum eftdefe, habet

tur via remirtehdi & (anandi omnipo-

fit

Sicut

meritum , ut non remittatur.

tentiz & mifericordie Dei , per quam

nq1

aliquis morbus dicitur incurabilis íe-

aliquando rales miraculosé fpiritualiter

*

iil

cundüm naturam morbi , per quam

fanantur, Hxc S. D,

li

tollitur id, per quod morbus poteft cu-

Paulóaliter & breviter dicitur , non

rari,puta, cüm morbus collit virtutem

(

effe remiffibile, nifi egré admodum,

[ hu

nature , vel inducit fiflidium cibi &

feu difficulter , quia tales peccatores

0

,

J

mediciiz, licét talem morbum Deus

rató agunt finceram poenitentiaur , ut

poffit curare, Ita etiam. peccatum in

docetS. D. 3. p, q. 86., 1. ad 3. Sub-

Spiritum $, dicitur irremiffibile fecun-

dens, dici etiam irremilfibile, quia pro

AOCR

düm íuam naturam , in quantum ex-

talt peccato. punitur aliquis & in hoc

fzculo & in futuro.

i

eludit ea, per qua fit remiffio pecca-

Vide loco anté

TU 1

torum, Per ho? tamen non. przcludi-

Citato ex Trlaöt. 13.

m

pofu;lï

i l

ï

O

A

N

W

ml

ESS :ä

33

(

l

D

j

il

)

Q

ä

7Z

ZA

à

D --

MAT

q 2

p

y/

n

N

W

bd

N

N

V

W

—T

n

-* 19

7

N

M

-

f

^.

N

od

(4

f

[

*

QUi

ï

1

Nl d

W.

"

7

L

d

!

fw'

|

þ)

B

,

aR ^

i"äï

T

07

[

[j

'Xx

7

s

,

^

as

er

229

-

AE

-

)

(i

llk

"

|

l

]

-:4-»

fooi

bUd

TRAÀ-

"u

—

« ( 264

) $9

d

"m

N1

ov

*s

à

'j.

i

:

M

2213

1

t

E

SS

o

'/'l "

l-

»

U'Pl

P

/.

Qu

)

N

/

Td

M

j

(

P

N

N

--

w

lb

p

m

mET

—

E

——]

E

a

"

[

d

x

.

T

:

2

li

k-/

f

"s

^

N

u

ä

«

aE

À

j

W

V

///,

L

2)h

Z N

M

BA

v

Ó

A&—/A

i

d:

sege

fJ

D

gl

TRACTATUS V

:

Ti

De chibqs,

[

i

Ex Prima Secundz à Quzft, oo, ufque ad 109« —

t

incluflvä,

l

ü

f

On fine caufa T'tactatui de peccatis fübne&itur Tra&atus de Legibus

cim tefte Apoftolo ad Rom, 6. peccati cognitio habeatur per le-

IN

gem. Quia juxta S. Auguftinum peccatum eft di&um , fadtum ,

Í

vel concupitum contra Legem, Dc quo fuprà a&um eft.. Sit er*gä-»

l

n

[

dlb rabo if Badegpedio

Vij

"U

K

(qup

De Lege in comumuni,

lt f

Vg

W

iL

6

£.

'!-

CC

-

Dc qua Angcl. Do&or agit C&æ&, 9o. pet 4. grt.

llïlUm

A *N& UJERO I TeneturneCon-

l&re

T

?

£s

feffatius habere notitiam

1 Refþandeä affrm. Ratio. ija,

"W

^

ut füprà dictum eft , Confcllarius

h

N

f

Z ex-

s

Legum ?

fungitur officio Doctoris , ejuíque elb

De iegilm!. l

26j

ad exemplum Chrifti, facere & docere,

Explico fingulas dcfinitionisparticu-

las,

ä(

ut poenitentes ab eo difcant declinare à

Dicitur r, Ordizatio. Cujus par-

malo & facere bonum, quafi à facie co-

ticulz fenfus liquet ex immediaté diátis,

lubri fugere peccatum & currere in o

quia dirigere , regulare , & ordinare in

prafenti idem funt.

Dicitur 2, Ratio-

dorem unguencorum yirtutis. Idem eft

finis Legum , puta, prout à Theologo

n£s , id eft , intelle&üs pra&ici, non au-

D

confiderantur , non veró prout à Juris-

tem przcisé fpeculantis , néc purà fua-

dentis, confulentis, rogantis, &c, fed

prudente , qui politicam gubernatio-

nem, & communem Reip. pacem re-

imperantis,

Unde eft ordinatio obli-

ï

fpicit. Leges hominem à vitits avocant,

gatoria,

Nam ut S. D, a, 1, inc.aitt

avocat & Confeffarius, Lcges in foro

Lex à ligando dicitur.

Dicitur 3. 44

conícientiz ad internam fanctitatem in-

Lbonum commune , quia Regmum mon eff

formant,informat & Confelfarius, Le-

pïaþter Regem , fed Rex propter Regnums,

ges hominem ad ultmi finis fupernatu-

ait Arift, 3. Polit.id efl, propter commu-

ralis ( qui Deus efl) confecutionem du-

nem Kegni utilitatem, non propter fü-

cunt,ducit & Confeffarius, Ergo,

am privatam , lcges condir, Et S. Ba-

QU.AERO IL QuideftLex , &

fil, hom. zz. in Prov. penit hanc diffe-

] D

quotuplex ?

ia

rentiam inter Regem & tyrannum,quód

IL & 1. Lex proprié fumpta bene

prior communi , alter propriz utili-

.definitur àS, T homa híc q. 90: a, 4« in

tati ftudeat,

bt $ tho,.3, 2, in $ed.

fine corp. quód fit Ordinati rationts Ad

Cont. citat Ifidorum dicentem Lex à

"d

bonum commune , ab eo, qui curau com-

nullo privato commodo, fed pro com-

anunitatis babetpromulgata.

muni utilitate civium confcripta, Et ia

i

Dixi , Lex proprié feu ftri&tà fuzopta,

e,ait t Ultimus finis eft bumana vita fels-

&

fienim fumatur in ampla & impropria

citas vel beatitudo , uude oportet , quód

jt d

fignificatione , per eam fübinde intelli-

Lex maximé ve[piciat ordinem, qui eff in

gitur naturalis impulfus , vel inclinatio

beatitudime, Wurí(ust: C2 omuis pars

|

alicujus rei, | Si dicitur Lex fomitis, id

ordinetur ad totum , ficut imperfetlum

j

4

- efl inclinatio ejus & concupifcentia ad-

ad perfeééum » unus autem bomo eff pars

versiis fpiritum feurationem, Sic dici

commnnitatis perfetle , nece[fe eft , quod

poteft, gravia Legem habere, ut tendant

Lex proprie re[piciat ordinem ad . felici-

deorfam , levia furfum; uti & aquas,

tatem communem. . Hzc S. D. loquens

-

ne tranfeant fines fuos.

Idem eft de

de fine intrinfeco feu operis, five Leyis

inclinatione brutorum.

In prafenti

fecundüm fe , per accidens enim eft, f

autem Lex fumitur proprió , id eft, in

Legislator legem (etiam juftam) à fe

T

quantum eft humanornm a&uum men-

pofitam , ad proprium intereffe detor-

ura & regula , dirigens eos ii bonum

queat,

Dicitur 4, 4b eo 4ui curam

lil

IRz

€ommune & fincm ultimum

» qui eft

Communttatis babet.

Ubi per Commu-

eterma felicitas,

U

nitatem intelligitur, v. g. Regnum, Ci-

0[[5, [2

viras,

)b —

266

TRACT. VI. Exam. 1.

vitas, OrdoReligiofus , &c. qua funt

Eflne Lex idem

quod præccptum; yel' ;

Coinunitates completz & perfe&tz. Per

inquo differunt?

[

eum veró, qui curam habet, intelligicur

IV. D:o, Etfiin laiä,largä,ïcu:;m-.

perfona publica, habens poteftatem ju-

plà ac vulgari acceptione vel figaificatio-

risdi&ionis & politicam.

Unde S. D.

ne interdum pro eodem fumantur, pro-

|

a, 3. alt ?. /Von. cujuslibet vatio eft fathi-

prié camen idem non funt,(ed differunt,

va Legís, . Rationem dat : Quia Lex

1.Lex perfe primó & immediate refpicit

principaliter re(picit bonum commune:

bonum cofnune & ponitur Comunitati,

I;

Ordinareautem in bonum communevel

ut patet cx ejus definitione t praceptum

efl totius multitudinis , vel alicujus ejus

veró non foli Communitati,fed & fingu-

vices gerentis.

Ergo.

Et ad 2.. ait :

laribus péríonis poni poteft. — 2, Lex

Lex ut efficaciter ducat ad virtuzem, de-

tantüm ponitur ab habente curamCom-

bet habere vim coactivam : Sed hanc

munitatis, prout etiam ex definitione.

[

habet multitudo , vcl perfona publica,

patet;przceptum veró, vel ut actus po-

ll

ad eam enim pertinet poenas infligere.

teflatisgubernativz poteft poniàquovis

i

Ergo. Dicitur j. promulgata , id eft,

Superiore, Domino, Patrefamiliás, &o.

li

publicé , feu per poteftatem publicam

Hinc regulariter apud. Religiofos o«

inimata, De quoQ.;.

lum Capitulum generale poxeft ferte

. ]l.5&.2. Lex varié dividitur. 1, A-

Leges, quilibet autem Przlatus , etiam

|

liaeft zterna;alia naturalis,

Dequibus

inferior, poteft przcipere , ut reflatur

[

Examine fcq.

2, Alia pofitiva , íeuab

praxis in Ordine noftro Pradicatorio,

aliquoliberé pofita; nim, àDeo velho-

3. Lexex natura fus eft perpetua, prg-

mine , à cujus placito hzc Lex pendet,

ceptum véró per fe eft temporale, & ex

Unde dividitur in.divinam & huma-

fpirat exfpirante przcipiente, feucum

nam.

Lex divina alia eft vetus , alia

morte ejus, five naturali, five civili, feu

nova, ideft, Veteris & Novi Teftamen-

dum exfpirat ejus officium feu guber-

ti," Lex humana dividitur in Ecclefia-

nium. . Unde pracepta noflri P, Pio-.

flicam & civilem.

Primaeft lataà Ma-

vincialisexfpirant exípirante ejus Offr-

giftratu Ecclefiaflico ; Unde funt Leges

cio , nifi per Capitulum vel

forem confirmentur,

Pef chccff

1

Canonicz , feu facri Canones, five Jus

Pontüficium, | Lex civilis eft lata à Ma-

- Quomodo intelligitur corunis illa di-

l

giflratu Szcularis Vocatur civilis, quia

vifio przcepti in affirmativum. & nega-

eft probonociviumpofita. Talesíunt

tivum 2

D

Leges lmperatoriz feu Jus Cafareum

— V.. Dica1. Xocatur preceptum at-

fivelmperiale, Datur etiam Jus Gen-

firmativum , quia affirmat, adtum elie

ts

tium, Dequoinfrà Tra&, 8. Exam.z.

*

faciendum, eumque pracipit , explica-

n.3, 'Tandem Leges aliz funt meré

turque per ly Faczes , velfac boc , V« B«

P*ïglo

poenales, aliz meré praceptive , aliz

Honora Patrem & Matrem. — Vocatüt

l

mixtz, De quibus infrà Exam. j

»inhec

a-

SL((

negativum quia negatícu yfohibct

m

JXrad, n. 65, iq Not, 2«

-

:

d

269

à Ige Le;giäm.

cm

d

"

G&um iieti ,& explica;ut. perly As fa-

habeat annexum przceptum negativum

feu virtute includat illud, v.g. przce-

cies v.g. Non moechaberis.

p

Dico 2. S. Yho, 1. 2. q.71, a. $.ad ?.

ptum dile&ionis Dei, (cil. dz/iges Do-

lum

miuum Deum tuum,includitilud: Ae

&q. 100.

a. IO, in c. & ad 2, docet dif-

VN

ferentiam inter hec pracepta

Quàd

oderzs Deum tuum.

Unde 1. 2. q. 100,

[

ii

nim. przcepta affirmativa obligent fem-

a. 4. ad 2, ait

*

Precepta. affirmativa

K

[o)

per , fed non ad femper , negativa veró

diflinguuntur à ne

o

ativisquando unum

Cos

non comprehenditur in alio,ficutin ho-

obligent utroque modo, Et 2.2, q.3.2.2.

in c, docet, quód pracepta affirm. ; etfi

noratione parentum non incladitur ,

femper obligent , nontamen ad femper,

quód nullus homo occidatur, nec é con-

ii

obligent autem pro loco & tempore fe-

verfo: & propter hoc dantur divería

tcun

cundüm circumftantias debitas , fecun-

pracepta fuper hoc,

Sed quando affir-

(

f

mativum comprehenditur füb negativo,

al

düm quas oportet actum humanum li-

du

mitari ad hoc, quód íit a&us virtutis.

velé converfo , non dantur fuper hoc

:

Quod ibi exemplificat in a&u confeffio-

diverfa precepta. Sicut non daturaliud

lii

praceptum de hoc, quod eft, non fur-

reti

nisfidei, Dequo infra in Tra&t, de fi-

de.

*

tum facies , & dehoc, quodeft, con-

Mi

l pozï

Rationem dat ibid.q. 33. a. 2, in c.

fervare rem alienam , vel reflituere

eam,

Et eádem ratione non funt di-

u

Quia prcepta negativaLegis prohibent

actus peccatorum , qui funt fecundüm

vería przcepta de credendo in Deum, &

[ m"ï

D

fc mali, nec utiquam ullo modo, aliquo

de hoc , quód non credgtur in alienos

tempore , vel loco poffunt bene fieri,

Deos, Hzcibi.

Pcfpc;t"i

quia (ecundum fe funt conjuncti malo

. Quipam [unt a&tüs Legis?

:mpüfffj[

fini. -Ergo pizcepta negativa obligant

Vl. JD:co exS, Tho.híc q. 92. a. 2.

PlEll

lemper & ad femper. . Affirmativa ve-

Secundüm tres humanorum acuum

Y

ró funt dea&ibus virtutum, ad quos in-

( quos Lex dirigit ) differentias, tres

ii

àn

ducunt , qui non quolibet modó fieri

etiam nominantur Legis a&us. lmperat

debent, fed obfervatis debitis circum-

fiquidem Lex a&us virtuofos, prohibet

Jfah

flantiis, quzrequirunturad hoc, ut fit

vitiofos: permittit indifferentes, & pa-

d

Fn

a&us virtuofus, ut nim, fiat, ubi debet,

rüm bonos vel parüm malos.

wartus

& quando debet, & fecundüm quod de-

autem Legisactus , qui eftpunire , fe-

quib

»

et.. Ergo hacprecepta non obligant

cundüm hocfumitur , per quod.Lex ad

jl

'pro femper , ideft, proomni tempore,

obediendum inducit , quod eft timor

Ííced pro tempore debito & congtuo,

ponz.

rl

Quodibi exemplificatin precepto cor-

Ex quo patet, quód fint quatuor a-

j

|i

,y,f

rectionis fraternz, Dequo vide in pro-

&us Legis, fcil. pracipete , prohibere,

prio loco,

permittere, punire: non quód omnes

] ht i*ü

ili actus fimul & femper conveniant

V

Nota ex $. D, 2. 2,q. 44; a. 3. ad 3.

jefh

n

quód omne przceptum afürmativum uni & eidem Legi, íed toti Legum

COEIG

collc-

M**

*

268

TR ACT. VL Exam. 1:

colle&ioni, Et ab his adibus Leges

Legis? eflne de effentia ejüää aut datne

l

l

denominantur , ut aliz fint preceptivas,

Legi virtutem obligandi?

Ka

aliz prohibitivz, alie permuffivz , aliz

VII. &. t,

Promulgatio eft authori-

i

ponales,

Leges permiffive ( quibus

At

tativa intimatio feu publica & folemnis

permictuntur minora mala ad evitanda

propofitio Legis ab habente authorita-

]s

majora) potiffimàüm habent locum in

tem, facta per vocem preconis,vel pub.

U

humanis & eivilibus, Nam nec Lex

[

licam. & authenticam fcripturam valvís

sterna permittit ulla mala , ut docet S.

affixam,vel Communitati przlectam,

K

Aug. lib. r, de lib arbitr, c. $. & 6,nec

Differt à divulgationeLcgis,hac enim

Lex naturz , utpote quz ea punit per

fit per alterius vel aliorum relationem,.

remorfum conícientiz, ficut Lex divina

aut per fimplicem feu privatam notitiz

punit mala vel in hac vel in altera vita.

communicationem. Hinc fi Lex aliqua

[

27

Deus ergo dicitur permittere mala,quia

jam effet concepta, fcripta, à Legislatore

*

non punit ea in hoc munde, refervans

]

fubícripta , nondum tamen folemnitet

[

eorum poenam pro altero, Vide Tract,

promulgata, attamen tibi privatà noti«

d

3. Exam. 2, n, 40. quód aliqua fit &

tià conflaret, cras effe publicandam,

lig

quid íit permiffio pofitiva, -

imó etfi ipfe inrerfuiffes confilio , non-

m

Solent Opponi plures a&us Legis.

br

i

dum te obligat,ut dicetur, Porró quan-

Verüm illi omnes reducuntur ad illos

ta debeat effe promulgatio , diceturin-

D

quatuor.

Ut z. Taxare pretia rerum,

fràin hoc Tra&. 6. Exam. j. n. 57.

dj

reducitür enim ad prohibere , prohibe-

Y

Secunda þars (Qæfiti movetur pro«

tur enim, ne cariüs merces vendantur.

pter duo Juris Axiomata , fpecietenus

P l

2.. Irritare contractus, nifi fiant fub cer-

(altem fibi contradicentia, Unum cft:

D

tis conditionibus , qui actus reducitur

Leges prims conduntur, quam promul-

Rn

partim adLegem* pracipientem;in quan-

Alterum , à S. Tho. a. 4. in

pr

li

ganmr.

rum prazfcribie formam in contra&tibus

Sed Cont. citatum , eft : Zeges infli-

i

-fervandam; partim ad prohibentem,

IHntur, um promulgantu s firmantum,

*mr.

quatenus prohibet aliter validé contra-

cüm moribus ulentuues 60

[

mprab(nmr.

hi. 3, Actus praícriptionis & ufucapio-

Pro decifione.

K

nisquibus per leges transferuntur rerum

R. 2,ex S,Tho. hícq. 90, a, 4.. Pro-

lil

dominia , illi enim reducuntur ad Le-

mulgatio, faltem aliqualis, eftneceffa-

PW

"

gem pracipientem , in Qquantum przci-

ria, utLex quecunque, naturalis, &-

A

4

pitur, quéd hic & nonille fit dominus

terra, divina, humana, habcat virtu-

fidi

!

rei, Tandemrevocatio Legis; verüm

temin actu (ecundo obligandi: attamen

Aj [f('(

ante eam eft effentialiter Lex.

hac proprié non fpc&atad Legem , quia

Ti

de ratione Legis propriéeft inducere ob-

RatioS. Tho,ibid. Lex imponitut

&

ligationem , hzc autem per revocatio-

fubditisper modum Regule & menft-

"

nem tollitur,

Erg

o

O.

j

N

fe : Sed Regula & menfura a&u non

— QUAERO III, Quid eft prom

ulgatio'

acur feu

!

-

regulat aut mcnftxrat,niü impon

W*ä

appli-

;;-F'*x»

i

De Legibus,

265

j

applieetur regulandis five menfurandis ;

naDei , quià nulla creatura fuit ab z-.

& ante aGum fecandum menfurationis

terno,cui pottliffet-proxnujgari.

od

in feeftveré menfura, — Ergo licét Lex

i

0]7'00710 2, contra R. 2.

Qiiod poni-

ante applicationem fit veré Lex & obli-

(t 4

turin definitioge rei, eít deeffentia e-

getin a&u primo, uttamen habeat vir-

Q

jus: Sed in definitione Legis anté ex

tutem obligandi in a&u fecundo , opor-

S. Tho. data exprefl? ponitur proinul-

u

tet quàd applicetür hominibus per eam

gatio per ly promulgata, Ergo.

putz

regulandis ; Sed hac applicatio fit per

-dd1, KefpondetS, D, cis. a, 4, ad

st

hoc, quódin fübditorum notitiam de-

m u .

ducitur per promulgationem, Ergo,

I. dicens : Promnulgation Legis. natura

eftex hocipfo, quod Densean mentibus

j

&. 3, Ad prafata Juris Axiomata

xl

concilianda, & rationem $, Thoma ex-

boninum in[erutt naturaliter. cogno[cen-

al

dam , feuimpretfittabulz humanicor-

plicandam , bene dicitur , Legem ante

nent

promulgationem condi & habere fuam

dis. . Unde Pf 4. fizzarusa. eff fiper

mos [nagen ünltis tui , id cft, legis tuz,

i p

effentiam, acrationem Regulzac men-

fure aptitudinalis , cum virtute obli-

Domine. Supernos, inquit, id efl, fu-

'; Pubi;:

eonti

gandi in a&u primo : fic ut verba de-

per omnes homines , etiam fuper illos

Anthropophagos, in Sylvis habitantes,

ij N

finitionis non dicant acum fed poten-

nudéincedentes, humanis carnibus ve-

i, o

dam ; ficut Regula & menfura ante

a&ualem regulattonem- & menfuratio-

fcentes- (ut fuprà di&um) more peco-

m

Ri mf

nem veré habet effentiam , quz confi(lit

rum cum quibufcunque obviis feeminis

j

(& econtra) coeuntes, Hi enim lumini

"um

!

i*"

in poffe menfurare, Dum autem Leges

promulgantur, inflituuntur, & ufu &ir-

fuper fe fignato oculos claudunt , pro-

i v

mntur-in hoc fenfü , quód nim. acci-

mulgationi Legis naturz non parent.

,a

714

Ubi

l

N

piant rationem Regule ac menfurz a-

Notanda funt verba S, The. q. 14. de

2j

Gualis cum virtute obligandi in actu

Íecundo, & perfe&ionem feu firmita-

Verit. a. 11, ad. 1. dicentis: fi quis in

u

j ii

n

tem accidentalem ex ufu, quifacit, eam

fylvis nutritus du&um rationis natura-

per non ufum aut contrariam confue-

lhis fequeretur in appetitu boni & fugà

tudinem non

poffe enervari,

Vel dici

mali,. certiffiné tenendum eft, quód ci

)

"

poteft,

"n

quód actualis promulgatio non

vcl Deus per internam infpirationem

jl

it quide

m de effentia Le

pai»

gis , fit tamen

revelaret que ad credendum funt ne-

conditio neceffarió r

ceffatia , vel aliquem fidei predicato-

lh þ]ï» j

equifita, ut Lex in

a&u fecundo obli

get,

rem ad eum mitteret, ficut mifit Petrum

Ile

lii

VIIL. Oppons

1. cohtra R. 3. Non

ad Cornelium Centurionem — AG. 19. —

[ L(S-

(

apparet

]a

quomodo fit promulgata Lex

Hzc S, D. Videinfrá Tra&t. 7,Exam. z.

naturali

$ an verbo, an (cripto, maxi-

n.29.

W

lt

méillis

hominibus, qui vivuntin locis

Adillud deLe

d j

ge ætfama patebit R. n,

juf)

e cr:,is. Idem Oppono de Lege eter-

9. (equente.

4dd 5

"

Llig

g^

E

270

TRACT. FI. Exam. 3.

[

tatis elfe bonum apprebenfum , appte-

Ad 2., difl. maj.

Quod ponitur ut

henfio non eft de effentia boni velut ob-

qi

pradicatum conftitutivum,C

. maj., fo-

f

lüm ut conditio neceffarió requifita, N.

ject , fed eft conditiointrinfecé necef-

Et fic dift. min. N, conf,. Exem-

farió requifica, lta etiam eft de promul-

lr

maj.

Q

plum eft : Si definiam, obje&um volun-

gatiene Legis.

k

"

adbesiteditedbegpdipeggpeuggdit

z

EXAMEN J

ï;

ff

De Lege xterna & naturali,

p

Ui

De prima agit S. Tho, hic q..9:. perfex art.

tti

(

l

De fecunrda d 94,Palritcr per fexart,

i

Vi

UJERO !, Dubitafne deaz

quzrentibus, quz funt juftiti

x operg?

[

€z

Mulü

dicunt, quis oftendit

L

3

efl , feu de exiftentia Legis

Subjungit :

m

cternz & naturalis ?

nobis bona

? Cu quæüiom relpott-

P.

o

IX, &. Non dubitofed

dens , ait ; Signatum eft fu

per nos iU*

lt

2

.

men vultüs cui , Domine.

Qal ll«

ftr

indubitaté füppoqo ex S.

difcerni

T. hicq.

91,a,1, & 2,

men rationis naturalis ,

quo

P

[tty

Ratio S. D. de exiftentia Legis eternz

mus, quidfit bonum , & qu!

d malumf

q

m natura

]em,nihi

W

eft : Lex nilulaliudeft, quam dicta-

quod pertinet ad lege

men rationis practicz in Principe , qui

aliud fit,quàm impre

ffio di'vinijlumin—ls

h:

in nobis.

ü

gubernat aliquam Communitatem per-

tur fubditis, &

fip*,n

fectam : Sed Deus eft Princeps, guber-

Oppono : Lex impotii

Sed ab atefno

nanstotam Communitatem hujus Uni-

debet effe promulgata :

r

veifi; Ergoin eo eftaliqua Lex , quà

nemo fuit przter Deum.

Efgo nemi

Eï;a

ni ab aterno potuit

Lex Pon

ivel pro

3

[/ P

eam gubernat, Sed divina Ratio nihil

datur Lex *

tet-

concipit in tempore ; fed habet azter-

mulgari. Ergo--þon

$

Nüh [

num conccptum;Próv.8. Eigo ille Lex

na,

"t

eft zterna,

Solutio patet ex S. D.q.

9:0

g, L ad D

Nl.f

le ipü

; non

De exiftentia Legis naturalis fic ait :

fic dicente: Ea quz in

in qüa'fmm

"te

Cüm Pfal. 4. dixillet: Sacrificate fa-

funt,apud Deum :xiftunt,

i

crificium jufütim , quafi quibuídam

d;nata )! *

h

futft ab ipfo cogn;ta& praer

eun

jl 1

EE

a"7l

- De Leg. ater, C 1.

eundüm illud Rom.4. Qui vocat ca

tone dicit vim obligandi , non verà

n-

que non fun: , tanquam ea qua (unt,

providentia,

Idez divine reípiciunt

res uc creabiles, feu earum entitates,

Il

Sic igitur aternus divinz Legis conce-

ptus habet rationem Legis aterna fe-

Lex veró ut

o

euberna

ndas, eorumque

l

cundüm quod à Deo ordinatur id gu-

motus & actiones, ac ordinem illarum

in finem.

:

.

bernium rerum ab ipfo precognitarum,

.

Hzc ibi Et ad 2. ait: Promulgacio

B. 2. Lex aterna cít omni creaturz

j

fit & verbo & fcripto, & utroque modo

rationali nota, Ita S, Thomas q.95.2.2,

Lex atcrna habet promulgationem ex

Declaratur ex codem : Dupliciter ali-

[2

antis,

parte Dei promul

fo)

Quia & Ver-

quid cognofci poreft : UIno modo in (e

l

bum divinum eft «ternum , & fcriptura

ipfo;alio modo in fuo effe&u, 1n quo

Libri vitz eft zterna,

Sed ex parte

alíqua fimilitudo ejus invenitur, Sicut

creature audientis aut infpicientis non

aliquis non videns Solem in fua fubflan-

poteft effe promulgatio aterna. Ita S.D.

tia, cognofcit ipfum in fua irradiatione,

QU

Unde dift.min, Nemo fuit ut phyficé

Sic Legem zternam, fecundàüm quod in

exiftens in proprià durationis menfürá,

fe ipía eft (qualitereft idem cum effen-

L

C, , utà Dco cognitus & pr&ordinatus,

tia divina ) nullus cognofcere poteft;nifi

vcl etiam ut exiflens in menfura zter-

folus Deus, & Beau Deum per effen-

nitatis, N.

tiam videntes: tamen omnis creatura

l

j ]U

- Addo , quàd,ut anté didum , pro-

rationalis ( pro fua quzvis capacitate )

quy Ó

mulgatio folüm fit conditio, ut Lex in

ipfam cognofcit in effe&tu , feu fecun-

u)

J

actu fecundo obliget , & ejus defe&tus

düm aliquam ejus irradiationem , vel

mfl

j

non tollat, quin Lex in fe fit effentiali-

majorem, vel minorem , invifibilia Det

Om],m Ó

ter Lex, cam virtute obligandi in actu

rimo.

J

per ea, qua facta funt, intellectu con-

!

,

Ípiciendo : omnis cnim cognitio veri-

)*

- QUAERO l. uid eft Lex xterna ?

tatis efl quzdam irradiatio & participa-

eftne omni creaturz rationali nota? &

em

tio Legis zterna,quz eft veritas income

4l

l^

omnium altarum Legum caufa?

mutabilis.

Sub[umo: Sed omnes ho-

j

OAX I Lex aterna eft ratio divinz

mines ( etiam dum primó veniunt ad

j

fapientiz fecundüm quod eft dire&iva

ufüm rationis) de quo infrà Trad. 7,

y'

(

-

omnium actionum & motuum, Ita de-

iU

v"üü

Exam. 2. n, 30. aliqualiter faltem co-

finit etiam $, Tho, hic

gnofcunt veritatem,ad minüs quancüm

P

"

Corp,

q-93.2. 1. ig fine

ad communia principia Legis naturalis,

J

a g

j

Not. quàd Lex aterna per rattonem

v, g. benum eft faciendum , malam eft

fi-rat à Providentiá & Ideis divinis,

fugiendum. — Ergo omnes Legem ater-

?

.Nam Lex zterna per fe primó refpicit

nam pro modulo fuo agnofcuut , faltem

r

[

uäm ITI

! bonum communce totius Univer(i, Pro-

in a&tu exercito, fi non in actu fignato.

"

]

, Videntia Dei veró bonum fingulare cu-

Idem patet ex anté dictisad Oppon. z,

,^ :d

n.8,

(

jusvis creatura. Item: ch 1n. fua ra-

V

»e3,

d

271

TRÁ CT. FI. Exem. 2

li

E. 5.

Otnnes aliz Leges derivantur - je&a funt foli actas humani feuinoraies

tionalis.

)ml

áLege zterna.

ia S. D. a. 3. Cujus. creatare ra

T

Ratiot Y

um quia fola cteatura ra-

eft hec

a

Ratio 1. Lex zterna eft Ratiodivinz .tionalis eft c

apax Legis in rigore fum-

Q

Sapientiz,&c. ut fuprà. Subfumo : Sed

p uti & obedientiz , rationeindiffe-

q

rentiz libertatis; tum etiam, quia, ut

divina fapientia Prov. 8. dicit : Per me

Regesregnant , & Legum Conditores

fupràdictum eft , omnesac&tus humani

fuam bonitatem velmalitiam habent p

jufta decernunt, Ergo.

Ratio 2.,

ordinem confortmitatis vel difformitatis

Lex importat rationem

quandam directivam actuum ad Binem :

ad Legem Dei zternam & alias ab &

defcendentes : fic ut illa fit. Regula

Sed in omnibus moventibus ordinatis

faltem remota noftrorum a&uum, Er-

oportet quod vircus fecundi moventis

deriveturá virtute moventis primi, quia.

z o.

i

[0)

onoY, ^ Quod Legc regitur, non

movens fecundum non movet , nifi in

t

eftfortuitum, vel cafuale, necinordina-

quantsum tnovetur àprimo, ut patet in

n

Regentibus fubordinatis: Lex autem

tum : Sed dantur cafualia , fortuitas

dj

inordinata, ut monfítra, & peccata. Er

zterna eft Ratio gubernationis in fu-

ü

go nonomnia fubduntur Legi Dei, —

Ts

premo gubernante. Ergo Omnes ratio-

nes gubernationis (qua funt Leges)

2«

Videntur dari hominzs exlegas

ln

[5

uz funtin inferioribus gubernamtibqs,

quia Apoftolus r. Timoth z. & ad Gil.

.

àLege sterna derivantur,

$. ait

*

Si piritu ducinpimi , nmn g

Y

QULERO IIl Subdunturme Legi

f& lege. Etgo.

l

zternz omnes creaturze totius Univerfi

: Norï eft cafdaile :

l

^ 4d 1, diít, maj,

naturales, infenfatz , irrationales, ra-

fpectu cjus , cuju

slegeregitur ; C, maj,

n

N. Etfcdifl. min. N

tionales,&c. ?

refpectu alterius,

Wl,q

XI, . affirm, cüm S, D, a. 4. & 5.

alia, folum

conf. Que ergo funt cafü

li,

& 6, Senfuseft: Quód,fi Lex fumatur

Íunt talia per ordinem ad caufas lecun-

Ms

laté & ample ( ut cft folüm movens&

das & particulares, refpectu Dei ante

Mf

nihil eft cafuale,

Unde monftra & de

erdinans) oemnes creaturz fubjiciantur

li

Legi zxternz.,

Unde;$, D; a, 4,aXt:

fe&us natutales , ficut funt ex Del pro*

i

Quacunque divine gübérnationi fubdun-

videntia , ita & fubfunt Legi &terne

nOR

M

- Peccata funt à Deo ut permittente,

lil

Iu , f[abjiciuntur etiam Legi &terna :

Sed ommnes res , etiam infenfatze fub-

. utcaufante vel approba

nte..

dim

d 1. N.ant.

Vér

bum illud APO'

duntur divinz gubernationi , ut patet:

]y

unde Prov, 8. dicitur : Legewz ponebat

floli ( ait S, D. a.'6, ad 1.

incelligitur,

y j

qll!

aquis , netraufirent fines (uos, — Exgo &

ut effe fub. Lege intelligatur ille ;

te

nolens obl

tut

Lcgi zternz in dictofenífu. Si veró Lex

o

eationem Legis Íubdi

AT

&terna fumatur proprié & ftridté , ut eft

quafi cuidam ponderi,

Unde Gioià

pracipiens & obligans , materiaelfub- i

bidem dicit : Sub lcge þ&, gui timore

SEEEEN

De Leg. atev. & nat,

27j

habet enim fe

ts

Íupplicit, quod lex minatur, non amore

permedum impetii; Pa«

dooc.

jultiiz à malo opere abítinet; & hoc

mado (pirituales viri non funt fub lege.

Oppone 1. Definitio quz convenit

at

altcri à definito, non cft bona : Sed. hxe

Quia per charitatem , quam Spiritus $,

u

cordibus corum infundit, voluncarié id,

definitio convenit alteri, nim . Con-

ER

quod Legis eft , implent, - 1ta S. Tho.

Ícientiz,

Ergo.

m

De quo plura vide infrà in hoc Tra&.

st

2. Lex naturalis fzpe appellatur ip-

EÉxam. s. n. 82, R. 1,

fum lumen naturale,

Ergo non con-

um

fiflitin a&u.

düle

QU £RO IV, Quid eft Lex natu-

ralis? eflne murabilis mutatione pro-

w ii

3. Si Lex naturalis efl a&us , ergo

prié dictá,aut difpenfabilis ?

non manct poflquam a&us traníit, (ed

d

XIL Premittendum, quód Lex vel

extinguitur cum illo,

nl

jus naturz aliud fir meré permitfivum,

Z4d 1. N. min, Differentia eft ,

-qu'ïa

id cítjnec przceptivum , nec prohibiti-

Lex maturalis eft dicdtamen & Regula

qui

vum, Aliud eft pofitivum , fcu pofitivé

generalis , Conícientia veró e(t dicta-

]

6 lis

pracipiens vel prohibens. Hujus fecun-

men pradicum in particulari.

dtem

ul

1

di generis funt przcepta Decalogi, Et

Conícientia eft applicatio Legis natura-

]

&

de his eft queítio. — Primi generis ve-

lis ac divinz .humanæ(lue ad particula-

r lt

10 mutabilia funt, qualia (ant v. g. eíle

rem operationem, ipía veró eft princi-

lom

H

liberum, feu noa effe mancipium , bona

pium applicabile,

) W

temporalia effe divifa vel communia.

"d 2, difl,ant, Lex naturalis caufa-

ii

Itj H

Hzcenim natura non pr&cipit nec pro-

liter fumpta, C, formaliter, N. ant. &

hibet, fed permittit, Unde bonorum

conf.Quando ergo Lex nature vocatur

j d

divifio & ícrvitus introdu&a eft jure

habitus , fumitur caufa pro effz&u fea

cert

gentium, & eodem jure hac funt. mu-

pro a&u , quia caufa cliciensállud di-

Y

tabilia,quà tamen mutatiene non fa&tá

k

&amen practicum feu imperium , eft

fit

Lex naturz. dictat,..nullum in legitima

Íynterefis , quz eft habitus primorum

müd*

poffeffione effe turbandum, Hoc prz-

principiorum moralium íeu practico-

miffo

rum , uti funt: Omne bonum eft fa-

d

j

Refp. 1, Lex. naturalis eft didtamen

ciendum.

Omne malum eft fugien-

quoddam rationis naturalis, à Natura

dum, Quod tibi non vis fieri , alter&

Ícu ab Authore naturz inditum.dictans,

ne feceris.

Ratione cujus cauíz feu

quid bonum fit vel malum

,quid aBR

habitüs dictamen illud manct virtuali-

dum, quidve omittendum,

ter, licet non formaliter,

Ex his

gt

Declaratur. bremiter; — Dicitur zndi-

4dd 3, patet diftin&io.Pro quo vide

tun ab dutbore 44t8r4,quia omnis Lex

u

de conícientia Tra&. 2. Exam. x.n.j.

debet effe lata ab alio ut fuperiore. Di-

XIIL ; 2, ad Q. 4 Probabilior fen--

citur Zi/fazzen, pura; non mere often-

"

ef] ^^

tentia cum S,'Tho,hic a, 5.docet, quód

fivum boni & mali;ed & praceptivum,

fet

Lex naturalis non poffit ullà poteftates

M m

£ iapt

lgü*f* l

Val

v*

274

TRACT.

F

d Exaggz. 2.

etiam diviná, mutari mutatione vel di-

tis fubiacerc oBIigatïoiii. Eegï&'. Que.-

Ml

matatio maximé locum habet in iis,que

fpen(atione proprié dictà, bene tamen

lk

j

improprié,feuex parte matetieg. — Ante

àlibero humanz voluntatis ( quz mu-

Id

prob.

tabilis eff) plaeito dependent, utfunt

D

Not. I. ex S, Tho. cit, a. $.

Lex na-

vora,juramenta;&c. His notatis

!

turalis poteft intelligi mutari duplici-

Ratío 1. p. eff : Quod eft perfe &

K

ter.. Unomodo perhoc , quéd eiali-

intrinfecé bonum, non poteft per ul.

quid addatur, & fic nibil prohibet, Le-

lam poteftatem fieri malum , & econtia,

gemvnasumlem mutari, multtenim illi

uod cflintrinfecé malum , non poteft

ullatenus ficri bonum ; Sed quod Za

funt fuperaddita ad humanam vitam

utilia , nim, tam per legem divinam,

naturg jubet aut vetat , eft per fe &in-

quàm per humanam, Alio modo potcft

trinfecé bonum vel malum, — Ergo per

nullam formalem murationem vel di-

intelligi mutatio Legis naturalis per

modum fübtractionis , ut fcil, aliquid

ífpenfationem poteft fe aliter habere,

li

definat effe delege naturali, quod anté

Min, prob. . Quz Lege naturz prohi-

Y)

erat de illa.

Et de hoc fecundo modo

bentu: vclitoperantur ,. non idcofunt

5

D

eft difficultas, Pro quo

mala , quia prohibentur

,

nec idco be-

Ti

Not. 2. mutationem (idem eft de

na,quia imperantur $ fed prohibentar

D.

vel impcerantur, quia per fe & ex natura

difpenfatione ) Legis dupliciter poffe

["

fieri, 1. Formaliter & proprié, utíi ob-

fuo funt mala vel bona, ita ut bonitas

r

je&um Legis maneat in iifdem circum-

vel malitia actus non pendeat ab exttio-

W

flantiis , in quibus terminabat inten-

feca voluntate Dei, fed ex naturaipfius

b

tionem Legislatoris , & tamentollatur

obje&i fuis circumftantiis velliti, ut pa-

?. Materialiter & im-

n

obligatio ejus.

tet in praceptis de henorando paren-

L

proprié,ffimim, Legis objectnm , mate-

tes, de non mentien

.

do , non fornigan-f

ria, & circumflantia iea varientur , ut

do,&c,

Leg

Confirm.

o

islatoris inrentio , confequenter &

Lex naturz mon eftad

u

Lcgis obligatio ad illud non ampliüs fe

tempus lata, nec potcft fieriinjua , nec

|

extendat.

abrogari feu aboleri per contrariam le-

Alii cum Gonet paaló aliter hocezz

gem , confuetudinem veldefuetudinem,

|

plicant , dicentes , mutationem Legis

& hocob rationem mox datam.

Efgot

(

proprié didam effe, (iipfa mutetur 1n

Vide intrà de difpenfatione in hQC

?

fe,ut fiexfpiretfinito tempore, y.g. uno

*

'Tra&t. Exam. $. n. 90.

)

anno; pro quo przcifé eftlata

[2

velfi de

AKatio. 2, p. Miateria

Legïs natu;ræ

If

jufta fiat injufta ; vel fi àaSuperiore ab-

non femper eodem modo fe babet, ied

Á

ob occurrentes interdum alias circum-

rogetür , aut per difpenfationem ab eo

bur

re Pcrin'g'atur.'

Mutatonem Legis im-

ftantias variatur.

Ergo et

iam tuncic-

*

proprié vellargé fumptam dicunt effe,

quitur ; ütid, quódanteaerat de Lege.

:

h fiat mutatio cx patte materiz defihen--

natura, non ampll'üsifït'., | Ant, déclata-

d

T

A7$

De Lg. ater. & tat

ij

$ hic ventilati fo-

capionis, quá non accipitur alienum ,

n

j

tur ab exemplis, qu

"ent,

Primum elt

de Ifraclitis . aufe-

fed pro tranquillitate Reip. & ne do-

us

Exod. 12.

minia rerum fint incerta, fupremusg

d

&

rentibus bona /Egyptiorum,

Secundam de diípenfatione Dei cum

Magiftratus dominium rei de uno trans-

of

fert in alium, Dequo infrà,

Abrahamo, ut interficeret & immola-

dd

ret filium fuum Ifaac, Gen,. 22,

Ubi

XIV., Nonne Lex natura patitur in-

| yo:cll !

Deus fuà poreflate mutavit materiam

terpretationem vel Epiickiam $

m

j

1j

Ante R, Nota, quód licét interpreta-

Legis, id eft, bona ZEgyptiorum dona-

1,

W

vit Ifraelitis, transferendo corum do-

tio & Epiikia in largo & vulgari fenfu

l

[

minium in illos, Item erat Dominus

accipiantur pro codem , proprié tamen

dy

idem non fint : quia interpretatio e&

vitzinnocentis Ifaaci, Ergo alteri po-

Wl

terat dare facultatem occidendi,

Ter-

fimplex declaratie regis, ac verborum

3uontt!

um eff: Deus & authoritate Dci Papa

quibus lata eft, quorum fenfus non eft

lii

omnino clarus,

Epiikia veró juxta

, goteft mutare materiam juramenti, ac

C mu:rf

Philofophum f. Ethic.c, 10. proprié eft-

" voti (faltem fimplicis) quz eft funda-

n

mentum obligationis : hac enini mate-

emendatio Legzs ubá deficit propter umi-

n

verfale,

Nam cüm rex fit univerfalis,

ria eft a&us humanus ac liber voluntatis

"

noftrz, fuper quam Papa habet. pote-

Lcgislator autem non peffit omncs cafus

"

fltem, Ergo poteft eam mutare , ac

pravidere, fit utin aliquo erret, & tunc

,in

contra verba Legis ex prafumpta vo-

Legis obligationi fubtrahere, obligatie

nl

quoque tollitur fublato fundamento,

luntare regislatoris utimur Epiikia, eó

Sed hzc eft materialis mutatio ac ime^

uód ille cenfeatur nolle ia hoc caíu

[35

propria difpenfatio Legis, Ergo, Quar-

obligare : &itafe explicaret, fi adeffet.

j Viäl

Hoc notato

;nomncf'ï

ium. Lexnaturz di&at, depofitum vel

Díice. Lex naturalis patitur quidem.

,U

arma effe reddenda, fi autem petantur

indamnum tertii, per hanc circumflan-

fimplicem interpretationem feu decla-

ii

üam mutatur materia Legis, & depofi-

rationem, non tamen proprié didtam

p

tarius non tenetur reddere,

Solet hic

Epiikiam,

f

o

(fb

v

etiam adduci exemplum de Ofea, cui

Ratíe. Epiikia eft emendatio legis;

j

Deus juffit ut acciperet uxorem forni-

ubi deficit, &c. & interpretatur men-

p

cariam, & de libello repudii, fed. de

tem regislatoris,quando ab ipfomet non

;daï

m[lünï

1

primo vide fuprà de fornic, Tra&. $.

poteft haberi, | Sed xex naturz nequit

émendari, necdeficere, ob rationem

Exam. 2. n.29. De fecundo vide Traa.

g

16, Exam, 4, n.47.

n, 13. R, 2, pro r, p, datam.

Et ratio

i

l] Í

An hzc materialis mutatio cadat in

naturalis, quz eft regislatrix, etiam eana

)

omnia Legis naturz pzecepta, patebit

explicat, íiquá declaratione indigeat,

negative ex dicendis poflea ad Q. f.

) qu r

Eadem materialis mutatio eft in ma-

ut patebir inexemplis mox dandis. Er-

mm

t

g9.

L 4

y

g;imogig ?lan(ieüino, Item inzege ufu-

Mm 2

anürnh

276

T R.4CT. VI, Exam, 3.

Confim, Non omnia Legisnaturz

2. Largé improprié feu fubje&tivé,id eft

[j

pracepta font zqué facilia intelle&u &

ab omnibus gentibus velut fubjetis ob.

nota, fed aliqua funt declaranda , v.g.

fervatum.

$i

Juriftz loquantur de Jure

zligu

Lex natutz dictat , fuum cuique relin-

p

gentium in fecunda acce

ptione (quia fie

ti

uendum, non effe occidendum , fecre-

idem eft

» quod jus naturz ,. juxta illud

Và

tum effe fervandum , alienum efle refti-

Tullii : Inomnire, omnium gentium

V

tuendum , &c. & tameni pfa ratio natu-

confenfus Lex naturz putanda eft) li-

ralis, qua haslegestulit, eas declarat,

benter teneo cum illis , hon

i

veró in pri-

nim, in extrema neceffitate licere ab

ma fignificatione.

alio accipere neceffaria vitz , licere oc-

&R,2. Omnia Decalo

gi præcepta' fünt

cidere aggrefforem cum moderamine

fimpliciter indifpenfabi

lia , nullocxce-

inculpatz tutelz , fecretum non effe

Paï

pte.

Ita $. D.q.100 a. 8,

E

fervandum,fi vergat in perniciem Reip.

Declarat& probat hoc dicens:

Sic';lt

D

alicnum non effe reftituendum , firefti-

di&um eft, tuncin pracceptis debet ficri

n

tutio cedat in damnum tertii. Ergo.

difpeníatio, quando occürrit aliquis

[j

QUAERO V. Speéctantne omnia De-

particularis cafus, in quo, fi verbumLe-

fl

«alogi przcepta ad: Legem naturz , ut

gis obfesvaretur, .centrariaretur inten-

.

E

LT.

fint immutabilia & difpenfabilia 2 -

tioni Legislatoris

ÉC

intentio autem cu-

XV. & 1. affirm. ad 1, partem Que-

juslibet Legislatoris ordinatur primó

Efïllll

fiu, €xcepto tertio pracepto de fanciifi-

quidem & principaliter ad bonum con-

ngl

catione Sabbathi , pracifé quantüm ad

muüne, fecundó autem ad ordinem j

li

determinationem tem poris.

ftitiz & virtutis, fecundüm quem bo-

jut

Rati? ; Omnia quz in Decalogo prz-

cipiuntur , vel prohibentur , funt. in-

num commune confervatur,& ad iplum

[l

pervenitur, Siquaergo praxepta den-

L/

trinfecé bona vel mala, ut patet in cul-

tur, que contineant ipfam conferyatio-

üþï

tu Dei, honore parentum, furto, adul-

nem boni communis , vel ipfum ordi-

u

terio, &c. funtqdue prohibita, quia ma-

nem juftitiz & virtutis, hujufmodi pra-

[

la,vel przcepta,quia bona. Ergo.

cepta continent intentionem Legislato-

l

De íanctificatione Sabbathi vide

ris, ideoindifpen[abi)ia funt, puta, fi

[

Tra&, 10, Exam, $. n. 97. Hzc dodtri-

poneretur hoc praceptum in aliqua

hxt (

na eftcontra aliquos Juriflas,fentientes,

Communitate, quód nullus deftcueret

W

prima principia pratica per fe nota effe

Remp. neque proderet civitatem hofti«

i

tantüm de jure naturz, conclufiones ve-.

f

bus,five quód nullus faceret aliquid in-

pa

ró ex iis deductas , nim. pracepta Deca-

jufté vel malé, hujufmodi pracepta el-

D

logi, effe de'jure gentium. Qu fenten-

fentindifpenfabilia. Sed fi aliqua alia

tia poteft cum noflra conciharidicendo,

pracepta traderentur , ordinata adifla

ls

jus gentium dupliciter. aceipi poffe,

przcepta, quibus determinantur aliqut

1.Proprié,flriclé, aceffective, id cft, à

b l

fpeciales modi, in talibus praceptis di-

ly

?Gcmibus effe&um fcu inflitutum,

Ípenfatio poflet fieri , in qmntunï pet

A

em

R

F

De Leg. eter. €8 nat.

A77

lcdw

li

otniffionem hujufmodi przcepterum in

Timoth.z, Deus fidelis permanet.negare

aliquibus cafibus non fieret przjudicium

fe ipfum non potefl , negaret autem (e

Fintd]

primis praceptis, quz continent inten-

ipfum , fi ordinem fuz juftitiz aufer-

ity|

tionem Legislatoris: puta, ftad confer-

ret,cüm ipfe fit ipfa fua juflitia : & ideo

2

vationem Reip. flatueretur in aliqua ci-

in hoc Deus difpenfare non poteft , ut

niumg:

vitate , quód de fingulis vicis aliqui vi-

homini liceat non ordinaté fe habere ad

d

i

gilarent ad cuftodiam civitatis obíeffz,

Deum,velnon fubdi ordini juflitiz ejus;

poffet cum aliquibus difpenfari propter

etiam in hís, fecundàüm

qua homines

aliquam majorem utilitatem. Pracepta

ad invicem ordinantur,

n

autem Decalogi continent ipfam inten-

.

XVI. Opponoi. lInter precepta De-

ii

tionem Legislatoris , fcil. Dei-

3

Hafnr

calogi eft obfervatio Sabbathi; Sed in eo

,

pracepta prime tabule , qu& ordinant

fuit difpenfatum, dicitur enim z. Mach,

x dit

ad Deum, continent ipfum ordinem ad

2, Etcogitaverunt in die illa dicentes :

(c?[isd'

bonum commune & finale , quod Deus

Omnis homo qüicunque venerit ad nos

QUi

eft, Pracepta autem fecunda tabule

in bello in dieSabbathorum, pugnemus

o lm

continent ordinem juftitiz inter homi-

adverfüseum. Ergo.

ü

NU

nesobíervandz , ícil. ut nulli fiat inde-

2 Pracepta Decalogi non magis fuï?'t-

Xeyiut

bitum , & cuilibet reddatur debitum,

de jure naturz , quàm (it monogamia

oriut

ecundüm hanc enim rationem funt in-

feu unitas uxoris : Sed in hac di(penfa-

la

telligenda przcepta Decalogi. . 'Etideo

vit Deus concedendo antiquis Patribus

lo

funt omnino indifpenfabilia, HacS, D.

polygamiam íey uxorum plurali»atem.ï

nf

juxta fenfum in R, 2, ad Q. 4. an

Ergo & in illis poteft.

XtüHm.

'tea tra-

um

-Ad 1. S. D. citato a, 8. ad 4.ait : Illa

. &. 3. Aliqua Dgcafogi acLcgisnatu-

u

excogitatio magis fuit interpretatio pra

fsf

F* przcepta néc materialiter. poffunt

cepti quàm difpenfatio. Non enim

; vtïif'

murari , nöcimpro*priedi(penfari ; fed

intelligitur violare Sabbathum,qui facit

materia corum abíolute eft invariabi-

d a

lis,

opus , quod eft neceffarium ad falutem

yiorit

humanam,ficut Domínus probatMatth:

Katio:

li [unt', !

Qia quorundam materiä Ba—

12. Ita ibid,

«

bet effen

tialem convenientiam vel eí-

d a.

entialem re

Refpondet S.D. in Supplem.

T

pugnantiam cum Legez-

q. 6f. a. 2, ad 1, dicens : Jus naturx

ternaDei & ratione,

X

j

Talia funt prece-

femper & ubique , quantüm eft de fe,

Pta de colendo uno v

ero Deo , denon

| fm eh

habeteandem potentiam , fed per acci-

pf

(f

mentiendo,non blafp

hemando,&c.

dens propter aliquod impedimentum

B&4. Pracepta non folü

giii

& fecunda tabulz for

m primz fed

quandoque & alicubi poteft variari, Si-

d

cut Philofophus in 2. Ethic.exemplum

1L

funt indifpenfabilia,.

maliter & proprie

t

yt

ponit dealiisrebus naturalibus. Semper

Ratio cft, quam dat $. D. citato a. 8.

i hbugPlï "

enim & ubique dextra eft melior, quàm

gd

2, dicens: Sicut Apoflolus dicit 2, ad

fi niftra fecundüm naturam: fed propcer

)

j

Mm 3

aliquoé

TRACT, F. Exam. 2,

278

Ex his R, 2

ETE öppo£ dif'ü. min,

Y

aliquodaccidens contingit aliquem e(fe.

4

ambidextrüm, quia natura noftra varia-

difpenfavit proprié, N. , improprié, C.

H

biliseft. Et fimiliter etiam eft de na-

Quare autem in quibuídam Decalogi

rgceptis nec improprié poffit difpen-

qi

turalijufto , ut ibid. Philotophus dicit,

[

Hacibi, Mutavit ergo Deus in difpen-

fari, patetex didis pro R. 3. Quosd

I

fatione Polygamiz materiam pracepti,

prafens (ervit bene explicatio Pauis

Cornejo : Licét enim prazcepta Juris

dominium corporis ad unfum matrimo-

nii dividendo ab una in plures : quod

naturz fint per (cimmatabilia , hocelt,

talia , at obje&o , fine, & circumflantis

j

poterattanquam abíolutus humani cor-

debitis manentibus mutari nequeantjl-

oris dominus.

Not.ex Corneie,quàd licét ea, que

lis tamen aliquo modo mutatis pofïunt

Et quia modó-

ä

Wpertineint ad primatia]uris naturz pra-

ipfa przcepta mutari,

poft Adventum Chrifti ccílar urgens

[

cepta, fint prorfus invariabilia , adeó ut

nullo prorfus tempore , nulloque rei

neccffiras. primarii finis matiimonii(qui

CXP

eft multiplicatio fidelium ad cultumDci)

f

eyentu variari pofïintve'l mutari , uti

il

ug neceífitas vigebat tempore Legis

funt illa principia: Bonum eft facien-

dum, malum eft fugiendum : attamen

mofaicz,& ante ipfam ;emporibusAb -

rahz : ideo nanc eft contra Legemnt-

*

interilla , quz pertinent ad fecundaria

M

turz habere plures uxores , tunc verà

Legis natura pracepta (qualia funt prz-

Q

ceptaDecalogi , hzcenimcx prioribus

minimé; eratque folum mutatio m«

terie Legis mutatis circumftantiis, De

N

tanquam principiis ut conclufiones per

immediatam coníequentiam facillimé,

Polygamia vide plura infrà Tra&t. 16,

Exam.r.n. $.

Iter quomodo Deus

D

etiam íine Preceptore , deducuntur)

poffit difpenfare in Matrimonio fàtO)

quazdam funt omnino immutabilia , ut

H

nonconfummato, illudque per. proie*

pracepta prima Tabulz , prafertim de

fionem folemnem diffolvere,cum tamen

]

colendo uno vero Dco , & per ipfum

jure nature indiffol;bile fit, Vide n eo-

Vg

nonvanéjurando, . Quadam vcró pof-

Q

funt variari, ut funt aliqua, quz cadunt

dem Tra&, Exam. 4. n. 48.

dari invinci-

Íoy

fub praceptis fecunde Tabulz , ad pro-

QUAERO VI, Porcfine

din

bilis igaorantia

Legis natut

z & Dece

ximum pertinentia , quorum matcria

[

variaripoteft variatis circumftantiis.Cu-

logi in homine

habente ufum rati-

nis ?

D]

jus rei exempla patent ex antca di&tis,

r

tum de reddendo depofito , tum de ab-

XVII.

Quid fit ignorantia invind*

140.23./05

um

latione rei alterius in extrema neceffi-

bilis,vide Tra&, 3. Exam.

s natirz

ad tres

d

(

tate, & patet etiam in przcepto honora-

Nor. Pracepta Legi

tionis Parentum , quibus , fi fint pro-

claffes peffe redu

ci,ficu

tin prima claile

Wm '

liffina nom tam pl*

'

hra

ditores Patriz,opera pietatis jufté dene-

fint illa univerfa

ptorum omnium

E

gantur, Erde Polygamiaidipfum im-

cepta , quàm prace

giediaté ante hocNot, oftenfum eft,

principia; Bummm f

faeiesdums 47

&.

u

De lg; eter E anat,

x279

)

Itm: eft fngi

endum.

od tibi non vis

poffuntignorari ab intelle&u fj þccnhti-

In fecunda claffe funt quz

vo

5

ita mec illa inculpæbiliter à pra-

fieri ; &c,

j

.Q.;a

ex iftis folo rationis naturalis lumine

&ico,

y k

per facilem difcurfum deducuntur. uti

Ratio 2.p. Prætepm fecundz claffis

gelïug

12 Decalogo funt, v. g. precepta Deum

licét fint conclufiones ex primis dedu-

71

colendi, Parentes honorandi, non fu-

ctz, deducuntur tamen ex iis cum fum-

]t4n!

iandi, non fornicandi, non menuendi,

ma facilitate , nemine exteriüs docente,

&c, Et horum transgreffio potcft inter-

nzct?tf

fed vi folius rationis naturalis.

Ergo

dum vefliri aliquá circumflantià prz-

ia

non poffunt invincibiliter ignorari , ni»

(

tenfi honefti finis, v. g. mentiri ad fal-

fi pro brevi illa mora feu tempore, quo

vandam vitam, furari ad dandam elee-

r

ila dedu&io íeu difcurfus formatur

mofynam , occidere agonizantem ne

m

ut aliqui diftinguunt) que difündtie

be

diu patiatur ; fe polluere fanitatis gra-

tià,&c, Intertia claffe funt alia, que

parüm vel nihil facit ad praxin.

i

Declaratur ulteriüs hxc 2. p. rimo

mb

ex primis nonhifi longo & difficili di-

ex S, Tho,a.4. & 6, Admiífo quód den-

mä[&'

fcurfu. deducuntur & ab iis plurimüm

diftant, uti fuat precepta , que prohi-

tut barbarz & incultz Gentes, quzdam

, n

bent certos contra&tus , qui revera ufu-

pracepta fecundz claffis & Decalogt

en

rarii vel (gmoniaci funt;fed tales eviden-

ignorantcs , fibi perfuadentes , quód li-

od

ter non apparent , fed inter ipfos DD.

ceat occiderc ( uti apud Germanos olim

r

latrocinium non reputabatur iniquum,

m

contreverlia eft , an tales fint,Hoc no-

tato

ut refert S,Tho.a. 4, Item quód liceat

j

& Probabilius eft , quód inhomine

furari, fornicari, fe pelluere, &e, hec

ii

tamen ignerantia cft vincibilis & culpa-

l Ts

adulto ufum rationis habente non poffit

dari ignorantia invincibilis feu incul-

bilis. — Ergo. Prob, ant. pro 2.p. llla

j

fut

[j

pabilis preceprorum prima aut fecun-

ignorantia eft culpabilis & vincibilis ;

W W

li

I

dz claffis, bene tamen tertiz,

Ita vide-

quz oritur e hominis culpa,non folüm

ol

tur colliei ex S,Tho,a.4. & 6. Prima &

originali fed & perfonalit Sed dicta

jl

"u

fecunda Pars intel'lïgitur, etfi transgref-

ignorantia oritur ex prOpria culpa per-

T^

fio veftiatur circumítantià finis (ecun-

fonali;nim, ex pravis habitibus,confue-

s.

Mnngdu

düm fe hon«fti,

1üdine , pravis affe&ibus, cencupiícen-

Rato x. P Quia ifta [us

incäpia funt

tiis & paffionibus, quas aliqui volunta-

yut P

per fe nota, non tantum fecundüm fe,

rié non repritmunt, & fic illuminationi

fed etiam quoad nos, feu funt conjun-

divinz, & Legis naturz radiis culpabi-

gl

"

i

&iffina lumini naturali intelle&üs pra-

lem obicem ponunt , ex quo hec igno-

Xamu il

&icificut illa principia fpeculativa, v. g.

rantia , licét non diredé & infe, bene

pb

j

Á

Tonm . efh smojus [ua parte ;

uodlibes

tamen indire&é & in fua cauía (.qux

uculmP h

j

eff. vel soz efl , funt conjundtiflira in-

Fgmt didi pravi affe&us ). eft volunta-

Wt

Fi23.

ttgllefïïui fpeculative.Ergo ficut ha« üon

Decla-

fP!OI

d

ld

—

59

2$6

TRACT. VT

Exam 2,

Declaratur 1. & Oftenditurquód non

cibilem hujus præccþtï : Quód Deus fit

folum non poflit dari ignorantia invin-

- colendus,

Et quidem ex anté di&is,&

cibilis actuum Legi naturz repug-

exillo Pfal.4, — Stgnatum eff. fuper ms,

nantium,fecundüm fe & abfoluté fum-

&c, patet, Legem naturalem effeomni-

piorum , fed etiam ut aliqua honefti -

bus hominibus ingenitam , fed primum

nis circumflantiá veflitorum,ut explica-

& univeríale fundamentum Legis natu-

tum eftanté in Nor. ante R oftenditir,

rzeft hec veritas: Extat Deus , &eft

hanc ignorantiam effe vincibilem, quia

colendus ut fupremus & unicus Judex,

malorum vindex , bonorum retriburor:

facilé poteft vinci per illud commune

principium , quod cuivis homini natura

nemini enim non dicttnatura , mala

inferuit: ZVom funt facienda mala , i

efle punienda, bona pramianda ab ali-.

evesniaut, boua.

Deinde loquendo de

quo fuperiore , & cüm non detur pro-

ipecicbus luxuriz, v. g. mollitie , forni-

ceffusin infinitum, Natura candem de-

catione , &c,ipfe pudoränatura indi-

venitad unum fupremum, Et hocapud

tus di&at , à fimilibus effe abftinendum,

gentes etiam incultas & agrefles,

prafertim inter Chriflianos, & in locis,

Hinc Atheiflz, quia divino Soli cla-

ubi pueri timoraté educantur 5 dictat,

ré fplendenti oculos malitiofé claudunt,

inquam, etiaminiflislocis, ubiforni-

eum etiam in meridie non vident, nos

catio &lupanaria impuné permittuntur,

quia non poffunt, fed quia nolunt : qui

De quo fuprà,

verberibus potiüs , quám verbis , igne

uid ergo faceres ,. fiadtuum Con-

2

magis, quàm ratione funt convixifee't.t-.

feflionale veniret unus fimpliciota,rudis

l.

rufticus , faltem fub veniali fe accufans

de mille pollutionibus , uti & de forni-

Ratios.p. llli excufantur ab obfer-

vantia Legis , quibus Lex non eftfultt

cationibus , quas non cen(uit effe mor-

cienter intimata feu promulgata: $t

tales, ex co, quia vidit meretricium im-

puné graffari ?

precepta tertiz claffis(cüm 4 primis u-

l

niveríaliffimis principiis plurimüm di-

B& Quoad praxincurarem , ut repe-

flent, & exiisnonnifi magno laboreac

(

teret omnes przcedentes confeffionesin

o flatu factas , difficile enim eft judi-

difcurfu, cujus homines rudes , fimpli-

ces,& ignari funt incapac

€eS » deducane

care , anintalibus ignorantia fit invin

h

cibilis,

Hincobferventanimarum Pa

tur: & etiam inter ipí

os DD. de ii

N

ftores & Confeffarii, Concionatores,

jurgia fint) non fünt omnibus fufficien-

Á

ter intimata, Ergo in aliquibus ho

[

Catechifte , &c. quid & quantum ex vi

officii fui incumbat circa inftructionem

minibus poteft dari invincibilis igtio-

rantia eorum, etiam ad longum tempus,

i

ovium fuarum , prafertim intalibus &

a

& forté per totam vitam.

Mu

fimilibus ignorantiz cafibus,

i

Declaratur 3, & fpecialiter effendi-

Hujustertiz partisOppofiium tenic-

d«

KW

tur, non pofle dari ignorantiam invin-

runt aliqui antiqui cutmn noiiro » -

erto

fä-

Peccata. contra Decalogum,

28x

k

"

berto M.quorum tamen fententiapoteft. quibusdam hominibus- dari ignoran-

il

cum noftra conciliati , diftinguendo in-

tiam invincibilem alicujus Legis divinz

ter lcges feu pracepta Juris naturz jux-

pefitive , v.g. de receptione Sacra-

ta prafatas tres claffes.

mentorum quorundam in tali vel tali

?

»

Ex di&is infertur, poffe à fortiori in

cafu,

;

]

K

- aMeedhedbedbedpedapedbegbedpedp.

EX A M E N

III-

dU

-Et Speculum peccatorum Supcr' Dccalogum,

teil.

De 'quo tradat Angelicus D'o&tor infrà q. icO,

j

. pet a, art,

Ws

Ti

.

Oc Examen ferviet Confef-

t

E

[aclend

v

Primk;m Dem/agi Praceptum.

nm

X 4*A

lod

fori, ut Íciat, paenitentem,

r

M

w ubi neceffe fuerit , exami-

Ego fum Dominus Deus tuus, Non

u

habebis Deos alienos coram me; nec

8

n

nare: fetviet poenitenti ,

ut fciat pro parandá Con-

facies tibi fculptile,ut adores illud.

XIX. Hoc precepto jubemur Deum

ub

.f&ïïïonc five

particulari , five generali,

D)

conícientiam fuam difícutere.

diligere, & colere , qui cultus rnaximé

fit per a&us virtuctum Theologicarum,

(

QU AER O. Quis Legislator pofuit

NF/

quz funt Fides,Spes, Charitas; & per

]

Leges vel przcepta Decalogi?

Quot &

a&us R-eligionis,qua efl virtus moralis,

n

quz funt? fcisne affignare mo

dos pec-

f

j

y

candi contra illa?

imó moralium praflantiffima,

"

XVIIL, Re/þmdea. Legislatrix Deca-

T«y)

logi eft ipfa rationalis natura feu Ratio

Peccatur. contra boc praceptum,

l

f

naturalis , & Dcus ut Author naturz,

PrimDeum fupet omnía, & ex to-

10

bh

Kario eft eadem

quz data ef pro R. 1. ? cordé non amando,& res creatas in-

j

ad Q. $. Exam,2, n.

15. Pracepta De- ordinato amore profequendo,

calogi funt decem , ideo enim Decalo-

wue"

1, Nen fperando in Deum , uti fas

n

i

$us vocatur, Quanam illa fint ,

& eft, diffidentiam admittendo círca ejus

quomodo contra a peccetur

J

€x dicendis,

P patebit. bonitatem, defperando, vel de ejus mi-

j

fericordiá prafumendo.

!

j

i

Nn

3.Dco

—

282

"T'RAÁACT. Fl Exam.5.

dei fcrutando , aut d

?. Deo debitas grares pro beneficiis

f. iis difputan-

non perfolvendo , mandata Dei violan-

do.

12. Deumtentrando,à Deo vel Sape

do,vel fervando ac peecata vitando prz-

&is miracula expetendo , aut volendo

€ifé ex metu gehennz , feu timore fer-

vili.

uc miraculofé fuccurrant , cüma tamen

4.In Dei fervitio ac SS, Patronorum

fitaliajuvandivia. Item fuperflitione

aliqua utendo,

K

x

veneratione, tepidum , inconflantem,

& acediofum fe exhibendo, vel per ex-

15.

Seipfum v

e

j aliam circambo

dende, aut alia ceremonia judaica vel

cefum Sanctos velthiparam ütiDeum

adorande,

mahometica Fidei noftre contraria u-

tendo,licét interiüs eam deteftetur,

$« Sacramenta indigné, vel fine de-

bita praparatione fufcipiendo, negli-

14. Utendo ope damonis,velut Spi-

gendo,illudendo,fpernendo,

ritus familiaris,qui admoneat, vel pan-

datautrenuntict, quid ab aliis, vel ali-

6, Bencficia Ecclefiaflica prore tem-

l

porali vendendo , emendo, procuran-

bi,v, g. incaítris hoflium, agatur, Vel

do, confidentialiter tenendo : aut quo-

fimilia permittendo , non puniendo,

&c,&c.

M

vis alio modoSimoniam exercendo,

1j. Inloco( ubi veflis vel aliud fi-

7. Preces cum culpabili diftradione

[

ac irreverentia perazendo , res divinas

gnum eft Nota, cujus Religionisaliquis

autfacras irreverenter tractando: . in lo-

fic) deferendo veftem , qua eft fignum

j

co facro indevoté fe habendo, obambu-

Judai vel Saraceni,&c,

lando, confabulando, ridendo, nugas

16. Falfasreliquias pro veris col

en-

tractando,&c,

das proponendo, vel fictas votivas ima-

8. Adverfa animo parienti non tole-

ginesofferendo , ut alios ad idem alli-

1

fando,

In adverfis contra Deum mur-

ciat, licét devotionem

[/

l

per hoc augcrc

murando, qua(i non fit juftus, cleinens,

intendat,

q

&c, blafphemando.

17. Dazmones velMagos confilii vel

1

9. Dedonoaliquo naturali, vel fu-

auxilii caufá corde,ore, opere, velpa-

hün

pernaturali fuperbiendo , vel illud fuis

Goinvocando,autadjurando, Necro«

1f

viribus attribuendo, de propriis meritis

mantiam , velaliquam artem m

ngicam

fg

Libros

przfumendo.

difcendo, vel difcere volendo.

X

w

de hoc tra&antes non comburendo.

Wt

10.Idololatriam committendo, v. g.

dzmonem, Solem; Lunam, aliamve

18. Opedzmonis vel maleficiorum

creaturam ut Deum cqlendo , etiam fo-

thefaurum invefligando , vel proximo

[

làm exsteriüs,

l

damnum inferendo per aliquas invoca-

j

1I. In rcbus fidei hafitando , dubi-

tiones tacitas aut expreffas, vclineabta"

hi

j

tando, velarticulum Fidei omnino ne-

tiones.

Íncantationem incantatione,

mü.ltur

malcficio malcficium diffolvendo , Vc

gando, ctiam ex metu , autfolo opere

KT

externo,

Prafumptuofó myftera in-

D

alium, etiam ad id paratum,inducendo

A.

19. Dr

ad illud, :

,,zæ

4

Peccata contra Decal,

283

E

19. Divinatoresinterrogando ratio-

do cum quadam vana obfervantia , v.g.

in vafculo , quod fentit neceffarió debc-

ne alicujus fecreti , v.g.furti, vel ten-

N

tando id cognofcere fortibus , aleis,

reeffe trigonum vel rotundum,

$

chartis, libro, cribro, afltrolabio, &c.

26, "enendo;grave malum fibi im-

Qu

minere ex eo quód audiatur garritus a-

Ad confervanda, curanda, invenienda

x

i

j

animalia uti incantationibus, vanà ob-

vium, ululatusluporum , &c. vel quód

fervatione , verbis facris, aut profanis,

obviaverit fibi aliqua vetula, vel mulier

n

(

gravida,

Confulendo Zgyptios, feu, ut vocant,

;

29

Credendo , hominem fub tali

Cingaros de fua fortuna.

N

20, Resfacras,v. g. Oleum facrum,

vel tali fidere natum cogi ad bene vel

J

Obfervando , diem

aquam baptifmalem , verba confecra-

malé agendum.

1)

tionis, aram, vel hoftiam confecracam,

Launz v. g. melierem effe pro exitu &

2

&c, ad maleficia adhibendo, vel ex ma-

domo , quàm diem Veneris.

Pedem

)

lI

lo fine, aut fine rationabili cauía ge-

finifltum neceffarió priüs caleeandum

TAUR

ftando,

.*

effe quàm dextrum,veleo poft fomnum

Id

21. Ad fanitatis reftitutionem adhi-

priüsterram effe cortingendam , vele-

J

bendo alicui media omnino difparata,

contt4,

T.

Íeu nulla ad id virtute pollentia, nal-

28.. Sumendo prunasignitas , can-

n

lam cum effe&tu connexionem habentia,

dens ferrum , aquam ferventem vel ig-

v.g.cingulo metiendo , vimen finden-

nem intrando, ad probandam innocen-

qül!w

tiam,

o , atborem aperiendo, fuper certam

herbam urinando,&c.

29, Nonconando fícire ea que fcire

t9 (

/^22. Servando aut pingendo fictas

vel explicité credere eft de neceffitate

!) Wfl'

lj Kä W

imagines SanGtorum, vel Deiparz , aut

falutis,

Vel filios aut fubditos fuos ad

"

talesque San&is, Pape, Ecclefiz, vel

ea difcenda non compellendo, fuperfti-

!

ejus Pralatis funt injuriofz.

tiofa eos docendo, &c,

P

23.

Ex fomniis firmiter tenendo,

. Hec funt potiffima peccata contra

"d

hoc velilludeventurum, Thefaurum fe

primum Decalogi przceptum , qua ta-

p

inventurum , talem uxorem ducturum,

Qu

men oninia non femper funt mortalia ;

íe nunquam fore interficiendum , vel

de quantitate culpz judicare poterit

ab

Ü

propter hoc omittendo folita pietatis of-

Conteffor,& plures peccandi modosin-

cia,

;

mb;fi*

i

veniet , fi confuluerit proprium locum

)

24. Deferendo certa figna , chara-

in hoc Tribunali feu Opere morali , in

Jf

VW

Geres , Brevia , vi quorutm credit , fe

quo de hac vel illare agitur , querendo

j

nunquam in pugna vulnerandum , aut

inIndice, v.g,de charitate, amore; fi-

r

non fuccubiturum , fubità morte non

de, fpe, odio, infidelitate, harefi, de-

js"

moriturum, ig

fperatione , fuperftitione , facrilegio,

li

gt

turum. &c.&c,

ne vel aqua fe/ non peri-

tentatione Dei, fimonià, maleficio, &c.

ii

2j, R«eliquias, etiam veras, geftan-

Idém monco circa ea qua dicentur circa

a

in

n A

alia

L]

TRACT. V. - Exam.3,

284.

"

alia Decalogi Pracepta ; uti & in Exa-

Terninm Decalogi Pneæptium.

*

K

mine-fequenti de peccatis vel peccandi

AMemento st diem Sabbathi fan-

modis plurium ftatuum in particulari.

ifices.

k

Secunduan Decalogi Praceptum.

Fefta (an&ificantur ceffando ab oper&

fervili, audiendo Miffam, Deum oran-

ANon. a[fumes nomen Domipi Dei

$H5 UL UMRHTI.

do, jejunando, aliaque Ecclefiz prace-

pta, ad hoc tertium rcdufta, obfervan-

HocPracepto prohibetur vané jura-

Oo,

re;blafphemare, malé vovere, &c,

Peccatur contra boc

Peccatur contra boc

XXI. Prizo. Faciendo vel fieri than-

i HPNEIUE,

XX,. Primo.Malé jurando,nim, fine

dando in die Fefto opera fervilia per

judicio , neceffitatc , &c, vel joco ; aut

duas vel treshoras, velultra, fubditos

|

bené jurarum male adimplendo,

Vel

femcel aut fzpius ad ea adigendo. Fe-

jurando,fe rhnalum facturum, aut bonum

fterum Vigilias feu Jejunia violando,

opus omiffurum.

2. Mitlam vel notabilem ejus partem

2. Pejerando, feujurando id, quod

negligendo, fub ea dormiendo;aut cul-

I

n

revera fcitur effe falfum ,. vel faltem du-

pabiliter fe diflrahendo , etiam foláco-

u

biratur de veritate.

Vel jurando ex

gitatione, garriendo, literas vel noyd-

confuetudine,ex levitate,&c,

las legendo , oculis circumyagando,

3.

Alium ad malé jurandum vcl pe-

Concionem ex merá negligentiá omit-

l

jerandum inducendo , vel jurando per

tendo.

C

Deos falfos , aut per membra Dei, talia

2. Diesfeftos ihPopïnis confumendo,

eiattribuendo , Deo vel Sanctis malé

11))

in iis nugando, cum fcandalo vociferan-

precando.

do prafertim fub divino Officio.

4.. Blafphemando,feu injuriofa ver-

4 Horas Canonicas (fuppofitá obli-

sT

'bain Deum , vel Sanctos eflutiendo;

Y

gàtione) quotidienon rec«ando, 1e

i

perfe&iones Dei Creaturz attribuendo.

L

cotaliter vel norabilem partem omitten-

$. Nomine Dei & San&orum in pro-

do,autindevoté , fine in-velattentione

ftn

fanis difcurfibusabutendo,

easorando,

lI

6. Malévovendo,. vel votum malé

$. 'Fempore al E«clefia vetito nuf

Mg.

implendo , velimpletionem fine ratio-

ptias celebrando,

?

jl

nabili cau(à diffcrendo 5 vel omninoo-

6. Annuam Confeffionem & Pa

t;cha?

Q]

lf

mittendo,vc] vovendo, aut jurando fine

lem Communionem omittendo, . Vd

ln

animo implendi aut fe obligandi.

faciendo eam facrilegé , nim, cum pec-

6!

7.

Vovendofub conditione, & fa-

cato morrali five affectu ejus.-

i[tnon I

ciendo ne conditio impleatur.

uw.r

.8, InReligione vota folemnia

7.Locum facrum, v,g. Templum vd

Camiterium violando aut polluendo,

h

$ vþl

nao

unüm ex illis violando.

*

vetita ibi exercendo, furando, F**Pig

y»e

A M&m

.

a

Peccata contra Decal,

i,

.vedl þrï-vata al-ut indebita authoritate ex-

8. Parentum defunctorum debita vel

trahendo eum , qui ad Ecclefiz afylum — legata , cüm

f

poffis & tenearis, notj'fol-

feu immunitatem confugit.

vendo,

d

9. Idem proportionabilifer cft de Pa-

Quartum. Decalogi lþ)mceptum.v

Q

rentibus erga filios, & de Dominis erga

famulos , quoad curam , exemplum,

s

Honora Patrem c Matrem , ut fs

longavus fuper terra m.

correcionem, provifionem , falarium.

Q

;

Vel fi eos ad Statum Religiofum vel

Nomine Patris. & Matris intelligun-

matrimonialem cogant.. Similiteridem

(

tur , nontantüm li,qui nos genuerunt,

eft de conjugibus inter fe & erga fein-

vicem,

v

E !

fed & illi, qui funtloco Parentum , ut

L

Curatores, Tutores, Magiflri, Domini

1]

]

refpectu famulorum,Superiores, &c.

Qj ntum Deca lagi Praceptum,

ANon Occzdes.

'

at

Z

Yil

Peccatur contra boc ;

Prohibetur hoc przcepto occifio pro-

XXII. Primo. Parentibus vel iis qui

mg)ä'ï

ximi,tum fpiritualis , quxfit , eum ad

CHdO)

vice eorum funt , ac Superioribus debi..

mortem animz feu ad peccatum indu-

eiun

tam reverentiath , & amorem non ex-

d

.

cendo per fcandalum ; tum corporalis,

hibendo.

us

diredta vel indire&ta, per homicidium.

.. Jufla Superiorum mandata trans-

cum

Et fimilia, quz hucreducuntur, uticft

gredieudo , prafertim ex contemptu,

lxfio in fama,honore,&c,

gxgcmi

Contra eorum Ordinationes murmu-

Peccatur contraboc

rando ; Eos fpernendo ; Eorum vitia

T

d

injufle propalando,

XXIII.

Primo. Super proximum

Ofíco

j. Parentes vel Confanguineos pau-

cum nimia deíe prefumptione, ambi-

peres defpiciendo, non agnofcendo, eis

tione,vel vaná gloriá fe cfferendo.

P

i

non fübveniendo.

P

Ejus prefperitati fivein corpore

It

4

4« Parentibus vel Superioribus mor-

fiveinbenis, honore, famà, &c.invi-

in,i'f!zv";":

tem optando, — Duris, afperis, injurio-

dendo, eum à morte, aut periculo, cüm

fis, irriforiisver

bis €os excipiendo , vel

poffis , nonliberando, in neceffitate ei

indignis geftib

us afpernando.

non fuccurrendo.

Odio , vindi&tà, fu-

J

$. Eosoccidendo , mutilando 3

per-

ípicione , vel temerario judicio infe-

cutiendo ex vel fine ira,

Eorum eco-

quendo.

f W

nomicam directionem turbando.

3. Proximum Ixdendo verbisjinho-

g

(id

6.

In neceffitate

()

» etiam fpirituali,

ncítis agnominibus , maledi&ionibus,

| u

eis non fuccurrendo 3

prafertim defun-

imprecationibus , convitiis, irrifione,

Ü qli'.

Gis per faffr.

agia & oratíones,

fubíannatione,&c.'

D

JIff

"i

9 h

7. Parentibus rationabiliter contra-

4. Eundem offendendo detractione,

j T

[

Icentibus cum hac in individuo matri-

murmuratione , afperis a€ mordacibus

naüd

o

Nn 3

monium cqptrahendq.

X

verbisf

"u

286

TRAC'T: W. Exdmo 3-

li

Verbis. Vel conülio,jumbnc,laudatio-

Peccatur contra boc

Wi

Be , &c, incitando adverfarios contra -

XXIV. Primo. Cogitationesobfco-

nas volunxarié accerfendo. Cum moto-

ipfum,vel difcordias feminando.

$, Proximum Ícandalizando,feu in

sá delectationeiis inherendo , compli-

dando occafionem ruinz fpiritualis ali-

centiam vel confenfum prabendo, Illis

lk

ac motibus carnis anfam & occafionem

Yi

yuo verbo vel fa&o ; Vel fraternam cor-

rectionem omittendo,

prebendo, eorum caufas non impe-

Á

diegdo.

6, Plàs xquo iraícendo , corrigendo,

L]

«

percutiendo, vulnetando , mutilando,

2. Turpia vel pudenda

in fe Qe! alia)

occidendo , perfe vel peralios. . Dam-

afpiciendo.

num bonis fortunz inferendo, inhono-

3. Verba lafciva (idem eft decanti-

tando,&c,

j

lenis) proferendo cum delectationeaut

7,Domeflicos fuos eorumque corre-

voluntate peccandi , aut aliumad pec-

Gionem negligendo, eis fuftentationem

catum inducendi.

i

debitam denegando.

4. Opere ipfo contra caflitatem pec-

!

8. Immoderato cibo vel potu fibiipfi

cando, in quacunque ex fpeciebusuprà

x

autalteri damnum in. fanitate inferen-

addu&is,

Jj

U

do , feu feipfum vel alios incbriando,

s. Fidem conjugii frangendo.

adebrietatem incitando , provocando;

6. Literis amatoriis, ofculis, ample-

l

d

&c.

xibus , impudicis afpectibus, ta&tibus,

D

9. Occifionis fpiritualis vel corpora-

copula, mollitie feu pollutione, aut alio

lis periculo fe autalium temeré expo-

vitio contra naturam,

f

iculoft

nendo, illud optando, fe vel alium mu-

7. Similium Pcccatorum per

tilando, caftrando, velad hoccoope-

LR

[

exponendo,

rando,

$. Meretrices pro fe vel aliis deti-

i

du

10, Militandoin bello injuflo,

nendo, iis domum locando, juxta fer-

11. Noxia comedendo vel bibendo,

l(mm

fum fuperiüs explicatum.

vel alteri ad fumendum dando,

9. Alios velaliasad ft

milia re)cen[ïtay

d

12, Adabortum vel flerilitatem co-

lafciva invitando vel feducendo veibo

D

D

operando phyficé aur. moraliter.

opere,exemplo,ornatu, &c.

13. Cum periculo fuffocationis five

10. In fubditis fimilia tolerandonot

lj

L:

oppreffionis juxta fe ponendo in ledo

corrigendo. In fimilibus iemge? "

E At

tenellam prolem,

plicanda eft fpecies Luxuriz.

Itj

Sextum Dem!agi Preceptum.

d

? Qj

Septimum Decalogi Praceptum,

ANon mechaberzs.

Iz. 0

h

»li

ANon furtum facis-

N

Hoc przcepto vetantur omnes Lu-

00

xurigÍpecies. Item Ofcula,tactus,am-

Interdicitur hóc praceptó omnis in-

:

2'0'

plexus,& fimilia illicita amatoria,

jufta ablatio vel detentio fci alien

mino

P

4

Peccata

conira Demlf

207

mino juftà invito,damnificatio,fraus in

13. Jufla tributa , vectigalia , deci-

. mas, cambia, &c. defraudando,

Q

quibufcunque con/traötibus,&(:.

14, Indignum vel minàüs: dignum

(

Peccaiur contra boc

( ubi dignier in confcientia erat eligen-

bt

XXV. Primw. Volendo injufté ab

dus) eligendo. — Vel aliquem à confe-

)

alio aliquid accipere, retinere, vel quo-

cutione Bcneficii, Officii, aut Dignitatis

|

[

vis modo eum in bonis fortunz damni-

injufté impediendo,

yyl

ficare, res ejus deflruendo, v. g. fegetes

15. Ecclefiam , Officium, Profeffu-

conculcando, &c,

ram, Ádvocatiam, vel Cathedram ,. cui

h D

2.A&u injufté auferendo, retinendo,

quis przcft,fuá culpá fervirio fuo pri-

& quantum; licét fiat inter parentes

vando , vel negligenter adminiftran-

n

& filios, virum & uxorem , famulum &

do,

dominum.

i

T

;. Reflitutionem fub mortali debi-

Octavum Decalogi Praceptutmi.

tam negligendo,

JNon loqueris eontra proximum 1uutn

ii

4. In emptione vel venditione frau-

d.

dem committendo.

falfum teflimonium.

d

. $. Injuftos contractus faciendo, ufu-

Hoc przcepto vetantur maximé pec-

]

ram vel fimoniam exercendo, Idem eft

cata linguz, prfertim quz fiunt in ja-

ola

de immoderato ac injufto lufu, fpon-

dicioà Judice , reo, tefte , Advocato,

fione,&c.

)

Reduci etiam huc poffunt fufpiciones

J

Ile)

6. Adfurtum, rapinam,aut quamvis

& temeraria judicia,quibus homo intra

fraudem cooperando,

femetipfum proximo dat falfum tefti-

yitf

7. Alium in dominio , aut legitimá

monium, ltem calumnia, maledictio,

poffetlione injufté tutbando,

derifio, &c,

jyr

L

8. Promiffum vel donatum non tra-

Peccatir coutra boc

(its

dendo, vel donando qued non eft füum,

Fidem in contra&u datam non fervan-

J

o.

XXVI.-Primo, Temerarié fufpican-

"l

do vel judicando.

Item calumniando,

k

u

9. Teflamentum , uti fas eft , non

deridendo , maledicendo , fufurrando;

n

exequendo, prfertim pia legata,

J

Io, Rem turtivam fcienter emendo,

fimulando,detra2hendo, &c.

jj t

2, Alteri falío corde adulando; fe

$-

aüt deea participando,

o*

1I, Donaincerta & inventa non red-

jactando,

jut

dendo cui & ubi oporter.

3. Mendacium jocofum , officiofum,

12, Operariorum mercedem , mo-

vel perniciofum dicendo,

j yl

Retam

4. Secretum . revclando,

!

hh

J

J

, menfüram , poudera, &c, fal-

n

fificando, Idem cft de quibusvis mer-

$. Falfum teftimonium dande, five

/

(

Á

€ibus,

,

!

falfum dicendo, five veriratem cclando.

q

6.In

d

);

Sisuos

288

JR ATC"I: FI. Exz;m. *

XXVIL -Hi funt pótiffimi modi

6. Injiifïe judicando , teflificando ,

accufando, veriratem contra Juris or-

contra Decalegum peccandi ; fi qui

dinem negando , fallaciter advocan-

defint , eos docebit praxis, uti &revi-

*

fio cujusvis materiz vel cafus ( quem

d.

in hoc Examine obiter tetigi ) in pro-

" dNonum Preceptum.

prio leco hujus Tribunalis , ut faprà

jàm monui,

His Confeffor vel poui-

]Von conmpifcg. uxorem proximi tui,

tens addere poteft. Examen ex quinque

Circa hoc nihil fingulare occurrit,

przceptis Ecclefie ; ex feptem peca-

tis Capitalibus , & peccatís in Spiti.

cum rcducatur ad fextum,

tum S. de quibus fuprà; ex peccatis

Decimum.

»

in Colum clamantibus , ex peccatis

ANon concupi[ces rem proximi tni, non

alienis , de quibus in Catechifmo,

domum , non agrumy non [ervum , non

Item plura incident , fi difcutiatur

ipfius peenitentis ftatus , conditio, of-

ancillam , mon bovem , uon afimum,non

]

ficium , juxta ea quz fuggeruntur

[

gmnia qua illius funt.

in fequenti Exa-

W

Reducitur ad feptimum,

mine,

j

l

Cs 24 ]

ub

m

zf

&j

N

124

W

aW

£ó

du

N Z

|

As

p N

T

N

]

f

N

Z

s

.

,il

7

i

24

E /

^

N

j

N

t

Jj

N

ku

(V

TA

r

j

J W

UA

DO

Y

Y

il

:—

e»

"ï

ANNS

u

)

j2

M

s

,

ETE

m

/,

;

$

TOE

ZTRY

——

ER

S

N

)

S

ä

EC

N

t

,

?xnh

fs

NÀ

E

U "

Qp ium

]

ti

D

Ü

li

xm

AI

EX

—f*x*æ

J

: Peccata mjn/?/:ä ffatis,

- '2389

—— — Ó IÀ

jj

1

SESXSA M E-N IV

)i

jt

Vi

P e peccatis vel peccandi modis plurium Statuum

iU

in Particulari.

g

UJEROx Sciíne affignare

communis , utilitatem novas legespa-

talia peccata , vel peccandi

nales vel mulctas flatuendo.

r

:

)

modos ?

- $. Creditoribus non fatisfaciendo.

?

&& Scio,& affigno, prout

Metu vel precibus cogendo fubditos ad

(;

]

u

fequuntur. Non quód om-

dandas pecunias , velad fe obligandos

nes

e&cänd

1 modos affignare intendam,

Creditoribus pro debitis probono com«.

m

muni non contrac&tis.

j

Íed communiores. Siergo poenitenti fe

recolligenti occurrant.peccata hic non

6. Exvindi&a fubditosad militiams

fpecificata,de illis fe tenetur accufare.

evocando,vel per milites opprimendo.

"d

7

Subdicis jüftitiam non admini-

Peccata. Regum. — Principum . terra

ftrando, eorum , prefertim miferabili-

Alorumque Dominorum.

um perfonarum, pauperum, viduarum,

tempomlmmt

pupillorum caufas negligendo.

8.

Inauditum , vel malé auditum

XXViII. Peccant Primöi KRegiam

condemnande, Juribus Ecclefiz pra-

aliamque temporalem poteftatem, Do-

judicando.

minationem , jurifdictionem ufurpan-

9. Peccata publica & abufus cognitos

'do, idefl,injuftétenendo, — Provinciz

ac impedibiles in fuis terris non impe-

dominium, totum vel ex parte, aut jus

diendo, tollendo, prohibendo, & pre-

Primogenituræ injufté poffidendo,

fcrtim in fua Aula acPalatio, & maximé

2. Injufté bellando,aliena territoria

vetitos ludos , morum turpitudinem,

invadendo , injufle acquifita non refli-

fuperbiam, luxuriam, duella, ufuras,

tuendo, Vide peccata militis & belli

fimonias;iniquos contractus,&c.

Ducis.

3. Interfubditosfeditiones excitan-

10. Contra voluntatem Izfi 1ædenti ,

condenando poeenam.

0 , cos noyis exactionibus , centribu-

11, Noncongregando vel refervan-

tionibus , ve&tigalibus , períonarum

do pecunias pro neceflitatibus publicis,

4ut jumentorum fervitiis onerando.

ut pro bello jufto, reparandis viis, pon-

tibus,&c,

4 In propriam privatam, non boni

e

123. .—llx-*-

b

290

TKLAC"IZ VL Exam, ,

d

12,

ozrendo magis Intereffe pri-

finis re&us, . Vel obtinendo

per üm*ä'-',

n

yatum , prefertim ex bonisin fequeflro

niam;,aut favorem humanum,

du

z.

Sine legitima caufa in

godum

depofitis, vel oppignoratis, vel ex bonis

juntum

qio

Ecclefiz,dcfunctorum,&c,

Pralaturam recufando,

H

12. Faciende prodigas & profufas

j. Subditos novis impofitionibu &

DN

largitiones , quibus bonum commune

litibus infeftando

?

"

pauperum eafs

tibu

graviter lzditur , communiaonera no-

non fat invigilando,

tabiliter augentur ; Rex & Regnuüm

4

Ultimas fidelium voluntates f

a

T

in gravem indigentiam redigitur,

legata illegitimé comrnutando,.

jl

I4. - Idemeft de ruina Regni ex ni-

i.

Gregem perfonaliter deferendo,

mio Principisludo & lutu, quo magnam

ediam metu periculi , cüm fua prafentia

pecuniz Summam perdit,

fit ei neceífaria, nec

D

poflit per äli.—uqm æ-

1«

1;$, Cumnotabili fubditorum peri-

qué bene fuPpleri,

6.

l,

€ulo vel damno fylvas venatorias ha-

Non inquiren

do fabditobae

[

bendo,venationes cxercendo,&c,

fecus, utcorrigantur , dum vel perfa-

lm

16. Arcescontra hoftes & invafores

mami , vel peralium legitimum modum

non muniendo,

[r

Griaffatorum, Latro-

ei innotefcunt. Oves negligenter pe

num &aliorum, viasinfecurasredden-

ij

Ícendo , Magiftros ad docendum non

C

?

[

tium,cxterminationetm negligendo.

inflituendo.

17. Otlciaindebité vendendo ,in-

7. A&us Epifcopales , v.g. Ordine-

W

tionem, Chrifmationem, &c. commit-

dignis conferendo. 'Indignorls pro Be-

neficiis przfentando.

tendoalteri non Epifcopo. — Vel fhitis

iil

18.

Subditos ad matrimonium co-

temporibus fine legitima caufa eos o«

h

gendo,

mittendo, vcl in mortali cxercendo

1

d

i

Hzc funt communiora peccata Re-

fimoniacé,

Q

gum & Principum. Si Princeps fit fi-

8, Scienter confecrando non

kVirg";þ-

t

mulEpifcopus vel Przlatus Ecclefiafti-

nes ut Virgines.

4

H

cus, cxaminet etiam fe ex peccatis Epi-

9. Non refidendo abíque ca

à

Ícoporum & Clericorum.

tionabili,

ula fï/'

Peceata Epifcoporum.

10. Non intereffendo divino Offic

;o;

qi

XXIX. Peeccat Pzzggó Epifcopus Eþi-

Dominicis faltem diebus.

&

fcopatum defiderando ob folos reditus

11. Nonvifitando Diocefin, velin

9

Ecclefiaíticos,ut ob finem principalem ;

vifitatione de Ecclefiarum ftatu debité

lt

eádemque ex caufá pinguiorem appe-

non inquirendo aut providendo. In ea-

l:

tendo, Vel ex mera ambitione , &

dem vifitatione Ecclcfiis vl ,—('ubditis ni-

W

principaliter ob propriam excellentiam

mios fumptus faciendo,

Is

&honorem. Velprincipaliter ob Con-

12, Noninflituendo in Eccle

fia Cæ—

li

fanguineorum utilitatem , & non pro-

thedrali Concionatoresopere & fermo-

ne potentes.

;

prer fomBJunc bonum Ecclcfiz, .qui cft

15, Non

Peccata cujnfuis j?a)ä:.

ubtinenda;

29l

tim Sy-

tumam,'

33. Non ceigbrando annua

cando injufté fcu contta jus five huma-

igj; nodum , in caque Clericos non corri-

num, five divinum, non fervando or-

& — geudo,ubi corre&io eft neceffaria.

digem juris , diladiones non neceffarias

14. Non providendo de idoneis Mi-

ii

.

concedendo,vel fuperfluas dando, -

"i

AUMT - "

ftris , Vicario, Confil

2. Judicando temerarià, feu ex ta-

* ribus, Notario,&c.

jariis, AEch-

»

libus probationibus

15. Negligenter exequendo tefta-

non fufficiunt,

;quz ad judi/candumj

um i

!

Qf

menta & pia legata , quorum executio

3. Exercendo judicium ufurpatum,.

ondier

.

, ad Epifcopum eft devoluta,.

feu judicando perfonam aut a&um fibi

16, .Nepoti(nïum fovendo, Confan-

, Qümug

non fubditum ; .vel qui eft alterius fori,

l

j

guineos dirando ex reditibus Ecclefiz,

4- Poenam reo injuíté remittendo vel

! DeC €0$ pro debito di(penfando Eccle-

comimnutando,

n

, pauperibus, fabrice, In vi&u &

idof

Md

1

veflitu. excedendo.

Ex

um ]uf"titiam,præ(c-frïm petitam ne-

proventibus

gando, negligendo , ve] injuflé diffe-

Ecclefix ad fui memoriam coníervan-

rendo.

L i

Non reftitüendo

E

expenfas &

dam fumptuofa palatia zdificondo,

damna ex tali dilatione vc]

(j

1

.

dencgatione;

Éxemptorum privilcgiis przju-

partibus illata,

iil d eando

e

6. Judicando ex odío -

5 amb-irionc, *

18. Infamiam fibi impofitam non

metu,mundano timore,&c,

/5, ? remonflrando effe falfam. -

7. Ácceptando munera.

d &'ufi

19, Claufuram monialium violande,

L

8. Judicandoin favorem confangui-

þopm l aut violari permittendo

*

.per feipfum

nitatis, affinitatis, amicitiz, vcl intuitu

l

14 ingrediendo,dum.non poteft ; vcl aliis

damni aut commodi proprii,

d

ingrediendi licentiam dando,

9. Interrogandoea, ad quzreusre-

20. Negligenter exequendo ea que

pondere non tenetur,

aj F.

pifcopis incumbunt ex vi Concilii

10, Subornando accufatorem & te-

Trid. Dequibus Vid. Tra&, 1 $. Exam.

fles. Judicande nonaccufatos, Reos

jj 8« n. 105, & feqq.

torquendo fine fufficienribus indiciis,

Hac fant poriffima peccata Epitcopi

II. Exercendo ftrepitus forentes in-

iU

! qui fit fimul Princepsterrez, Examinet

"

die feflo, aut loco facro abfque ulla ne-

etiam fe ex anté. adductis peccatis Prin-

ceffirate, . Non fervando interdicta Ec-

J ^

|cipum , uti & peccatis Clericorum 3

clefiz.

j

Item ( f Religiofus fit) Religioforum.

j

'De quibus poflea, ltem examinet fe

12. Judicando, prefertim in re gra-

vi, fine fufficiente fcientia : vel fufci-

ili/

€x peccatis contra Decalogum

quod ob-

- fervandum eft om

piendo hoc oficium , cüm fit ei im-

x

nibus,quorum pecca-

ar,

j

ta adhuc recenfebr

intut,

13. Appell

ation&m,quam concedere ;

Wa

Peccata Tudicum,

debet, non concedendo ; veladmitten-

(

do,dum eam admittere non deber,

/

XXX, Pc ccant rig;? fudices;ju

oA2

14. Exe-

292

TRACT, VI. Exam, 4.

i4. Exequendo fcienter. fententiam

gendo majoresin proceffu caufzadhibi-

tos effe labores, Acceptando munera, -

[

udicis fuperioris nullam , invalidam,

vel continentem errorem intol;r,abi-

$. Inprajudicium Clientis fecreta

j

lem.

gravis momenti rcvelaiid'o parti adver-

Perfonis miferabilibiis aliifque

Íz.

&

(

15.

indigentibus de. Advocato non provi-

9. Nonreflituendo Clienti damna,

dendo , nec incarceratis de ne;e(ï'ariis

five per negligentiam , five per non ne-

vit&.

:

ceffarias expenías vel aliter illata.

16. ConraLegem, Superioris jut-

10, Seryiendo utrique vic

in eadem caufa,

1fïim pitti

fum , aut juftam Partis requifitionem in

fuojudicio admittendo excommunica-

1I. Recufando patrocinari caufis

tum, etiam Á&torem , Advocatum, ve

miferabilium perfonarum alium Patro-

num non habentium,& ob hoc decaufa

| 'Teflem,

4

[

Peecata ddvocatorum s ci Pro-

periclitantium.

:

12.,

'Teftes

fubornando a ]udicþm

!

CAYALOY MR

corrum

do.

pendo, nimias dilatif)ni:s facien-

li

R XXXï. Peccant Primo,lhoc munus

fufcipiendo & agendo fine fufficiente

13. Cognita caufz injuftitia Clíenti

[

/fcientià. —Caufas fufceptas, vel neceffa-

fuadendo , ut faciat foedus feu compo-

fitionem cum Adverfario , & noncom-

|

tium pro eàrum dcfenfione [ïudium ne-

sligendo,

eníando damna per hoc cenfilium par

[

e

ti adveríz illata; -

i

l]

2.. 2561

enter defendendo caufam in-

14, Pacifcendo de

ialiquotaj partt

Il

juftam. . Vel fufcipiendo tot caufas, ut

D

non poffit omnibus farisfacere,

cauz fireporteturvitoria, Pluravió

de Notariis,

^

lltm

3. Sufcipiendoindifferenter quam-

«unque caufam, cjus merita , feu jufti-

j

Peccata Notariorum, /2;) Tabelii-

X

tiam aut injuflitiom non examinando.

num;Ac Seribartin.

Ru

4. Profcquendo defenfionem caufz

in ipfo proceffu reperta: tanquam inju-

XXXII, Peccant 2r/ó » "Igpörändo

flz.

Violando praftitum juramen-

officii (ai partes & obligationem.

tum,

2 Pejerando,

vel juramentum p

Falfa infirument

j. Clientetrn non monendo de dubie-

flitim violando,

tate. vel periculo caufz, fi deprehendat

conficiendo , vera lacerando :

aut &&

eam effe cilem,

Veleundem, victoriz

conficiendo pro contractibus illiciriä, Yi

reportande caufa , inflruendo ad men-

g. ufurario,fimoniaco,&c.

tiendum,fsllendum,&c.

3.

Inexamine teftium p

Jus vel mi-

l

6. Supra conflitutam mercedem ali-

nus fcribende, quám ipfi edixerunt , Y

h

quid.à Clicnte cxigendo,

qlü

eosinfligando , fiveper fe , five pet **

7. Ad:xtorquendss pecunias fin-

lium;ut dicant,qua non funt dicenó?

u

4.

r:m)m

R

74

d

293

Peccata cujufvis flatss,

A'uf"

i Idüdclitcfjudici referendo , que

$. Calumniosé fe defendendo,frau-

dons

in Examine dicta vel gefta funt;ea celan-

de interrogationem eludendo. Ad fe

NY

defendendum Accufatori vel Judici fal-

li?

do,obícurando,palliando,&c.

$. Tribunalia non frequentando

fum erimen imponendo,

p

cum alterius damno,

4. Miniftris fufliriz poft juflam con-

demnationem refiflendo , cos mutilan-

Cj

6. Negligenter fe habendo in affer-

?

vaudis fcripturis.& ex hoc caufam dan-

do,occidendo,

t

»

«t

do multiplicationi litium.

$. Cuftodes carceris impugnando,

donis corrumpendo , decipiendo , aut

ii

7. Scripturasoccultando , combu- :

rendo, lacerando , in alicujus favorem

inducendo , ut conniveant fibi quoad

fugam.,

moci' j

ineis aliquid immutando ; vel ctiam

lucri caufá.

6,Nullá violentiá illatà fumendo po-

mdit

8.

In litibus morofum & difficilem

tionem mortiferam , ctiam poft latam

T

mortis lententiam,

fe exhibendo , impeditum fingendo ; ut

7. Metutormentorum, etiaäm gra-

Qu

pecuniasa Partibus emungat.

.9. Pacifcendo cum apparitoribus ad.

viffimorum , fatendo crimen non com-

d

faciendas

informationes aut danda

miffum ob quod mutilatione vel morte

unietur,

d

mandata fine mandato Judicis , aut Par-

tium requifitione,

8, Injufté velex vindicta citando Ju-

0

10. Subornando delatorem críminis

dicem vel accufatorem ad tribunal Dei,

jio,

caufa lucri ex mul&ta, velalios docendo

gc a

:

9- Injufté appellando ad Judicem fu-

fimiles lucrandi modos,

periorem , nim, in caufa juftz damna-

tionis,

;il

II, Permittendo , ut Amanuenfes

qï

mercedem exigant ab una

Á "

partey ; quam

Peccata. Adccufatoris . Denun-

altera pars jam folvit.

HALorzs,

Ii. Scribendo tcflamentum ejüs,

n/

llv

.XXXIV. Peccat Przmó accufando,.

qui nOn erat potens ad condendum.

j

Committendo crimen falíi.

quinon habetjusaccufandi , fed ab ac-

13, Recufando opem ferre pauperi-

cuíando eft prohibitus,

LO

us. Pluravide de Advocatis & Pro-

A. Accu[ando per calumniam, pre-

euratoribus.

/

»

j

varicationem, vel tergiveríationem, id

J

Prccxatof Ret féu accu[ati , 63 ap- |

eft, fal(um crimen ex malitia imponen-

E"ll )

do, vcl etiam verum , fed occultum,

pellam(g.

jat?

nec probabile in judicio; vel probatum

j l'ih"

XXXIIL — Peccat reus Prjz;) negan-

perfalfostefles, Inchoatá accufatione

0^ ,

do veritatem;quando à legitimo Judice

colludendocum reo , traudulenter cri-

d

ervato juris ordineinterr

ogatur ,.teties

men occultando , legitimas probationes

j lpfifaly

Qquoties,

non adducendo , falfas exceptiones ac-

[j

Alr

n

2. A fortiori peceat

«n egando verita-

ceptando, Velàcoepta lite prater juris

)P

erdi-

)

tem juridicé probatam,

053

p

OTRÁCT VL Eeems

254

l

ordinem defiftendo , cüm tamen eam

2. Specom penfätïänïs prämenendo

profequi poffit.

eum (ut fibi caveat) de quo capiende

3. Denuntiando vcl accufando, non

habet mandatum, Non prodendo dam-

nificantes,

z

;

(

ex zelo juflitiz , fcd ex pa(ïï;änc, odio,

inimicitià.

jl

2. Qlærendö vel capiendo aliquem:

[

4. Non accufando vel denuntiando

non ex zelo juftitiz, fed vel caufa lucti,

A

dum ad unum ex his tenetur.

vel ex paflione,odio,&c.

-

4. Pratextu füi oficii vexando vd

- Peccata Téflinm.,

[

moleftando innocentes,

In iuftratione

XXXV. Peccant Przmo tecufando

domorum afperiüs agendo ad extor-

dare teftimonium , dum ad id authori-

quendas pecunias vel munufcula,

[

tate Superioris fecundüm ordinem juris

j. Intuitu munufculorum conaiyen-

fe

requiruntur. Veljurando fe nolletunc

do peccatisTabcrnariorum,aut aliorum.

teflari,

Expenfas iu hofpitiis factas integré non

l

2,

Teflando non-ex zelo juftitiz,

folvendo,

Exigendo vel accipiendo

l;

l

fed pravoyaffe&u,odio,&c.

aliquid fuper taxatam. diurnam merce-

E

3. Teftimonium falfum dicendo, vel

em,

V

1

m

verum tacendo , vel fimpliciter teftan-

6, Plura negotia eodem die cxp&di-

do , dum de veritate dubitat ; vel non

endo , &ex hac caufa pro fingulis tan-

revocando,dum reperit falfitatem.

tundem exigendo , quantum debeur

a:,

h:

4. Teflando de re, quam folüm fcit

pro expeditionibus plurium dierum.

Iï;

ex confeílione, vcl per injuriam, vel fub

7. Permittendo importari & expor-

fecreto naturali ; dumresilla nec pro-

tari vctitas merces, praíertim in confi-

j

4

Vel

p

ximo nec bono communi nocet,

nibus Regnorum , Provinciarum, Civi-

detegendo;quod detegere non debet.

tatum,&c,

»

s

4l

$- Teftando contraeos, contra quos

um

Hzc proportionabiliter applicari pof-ï

Md

non poteft , vel dum cít jure prohibitus

fuut Cuftodibus, T'elonariis, &c,

"Mgt

zeflari,

Peccata Militum,

6. Senon offerendo, vel fe occultan-

XXXVII.

Peccant Przm faciendo

do, abíentando, vel fingendo impedi-

turn, aut jure prohibitum, dum cjus te-

fe adfcribi militiz ; ut accipiant pecuni-

i

flimonium ad

juftitie 1nantxtenent;a1n

am & poftea aufugiant.

Tempore ne-

Ftm

eft neceffarium,

ceffitacis à militia fe ablentando

/.nd

L ?

inüï-»

mitatem fingendo,

Id

Peccata Apparitari: ; Cuflodis V;heä-

2. Fraudibus utendo in accipiende

| D)

rum aut Confintum, Telonearat,

ftipendio.

P

?Uffm

XXXVI Peccat Prémo violando ju-

3. Hofpitem fuum vexando ad pecu

y

l

ramentum , quod praftitit de fidelitare

nias extorquendas. Contra Hofpitis

infuo munere fervandá.

L*iffö

tuactamentum injuflé conquerendo.Ho-

i fPitiufn

—

Peccata eujsfvis fLatss,

225

N *?*

fpitiüm affignatum intuitu pecuniz ac-

3. Injuflas pradas faciendo,vel mili-

ceptz deferendomucando,&c,

tibusfacere permittendo, — Sine lïe;:elïi-

alit

4

Injuftas przdas faciendo, vel

tate bellando in die fefto,

Commilitoni auferendo,

Damna in-

4.

Obiatá juflá fatisfa&ione à bello

jufte illata non reftitaendo.

Innocen-

coepto non defiflendo,

Infideles in au-

LOIS

hc

l

tes infeflando , vel dizcété occidendo,

xilium vocando contra Chriftianos,

mutilando,&c.

k

j. Damnaab hofle Ecclefiis vel fub-

!

d

j. Conc

diítis fuis illata fine eorum confenfuabf-

do.

2

uþina; pro Íe aut aliis tenen-

que neceffitate remittendo.

6. Se inebriando , illicito lufa lu-

Qu

6. Fidem publicam, etiam hofti da-

T

" dendo.in lufu fraudibus utendo,

tamnon fervando, Juramentum vio-

x

A

um

7. Superflitionibus utendo , per eas

lando,

n)gm'z:.

fe invulnerabiles faciendo, Blafpheman-

7. Repreffaliasin jtlfias faciendo vel

Mu

iij

do , jurando,, Deum vel Sanctos abne-

concedendo,

ï )

gando.

E

8.

Diffimulando in militibus crimi-

8. Duelland

03 ad dilellum alios ex-

Q

[

na, quz facilé poffet emendare , & fic fe

citando , vel etiam folàm provocando,

aciendo participem alienorum pecca- ,

d

-fecundando,[pe& indo,&c,

torum,

9. Bellando non ex zclo juflitiz.íed

2. Duella, terneamenta, &c, per-

vig

exinjufla vindidiá & odio, utendo illi-

mittendo,

iil d

citis infidiis ve] ftratagematibus.

2:

10, Militibusflipendium fubtrahen-

J d'ïcl'ä-

IO. Refolvendo fe ad bellandum

do, &c.

Ultra hzc Belli Dux fe exa-

yii

à

quocunque bello five jufto five injufto.

minetex peccatismilitum, Ex utrifque

Joiim

. Velbellando cum dubio

prac&tico de ju-

examinare fe poffunt alii Officiales

i - ftitia belli,

«

Belli,

"

)

I1. Exercendotorneamenta, fera-

a

*

;,L'

Peceata. Gubernatorzs , Præfeäi ; Cón-

]

Tum agitationes , periculofa haftiludia,

WE :

&c,

Jnlis., Confiliarii , Senatorzs , vel Sca-

^

bini majeris ,. ei6, rejq;czfïiwä.

H

Peccata Belli Duezs,

XXXIX. . Peccat Przz hunc Magi-

p?- XXXVHL

Peccat Prnz) in juftum

uU bellum inchoan

flratum ambiendo, emendo, vel obti-

Tem

do , vel contínuando,

nendo fine fufficiente fcientia & peri-

)

** Bellando abíqu

€ re&ta intentione, &

tia ; vel perfavores & dona ; noncom-

qu' modis velinfidi

is illicitis & in juftis.

?. Damnanon ne

munis,fed privatz utilitatisgratià..

ceffariaipferendo,

2. Violando juramentum praftitum

jin r d &ïnjtlüä illa

tà , five Propriis five alienis

de fidelis muneris fui adminiftratione ,

übditis , n

on compenfando. . Inno-

eyu

Centes directé. vex

Kegni vel Provinciz Legum , privile-

C

E

ando ,. eccidendo,

giorum , velconfuctudinum conferva-

[

] ^

[

tione,

)9

d

3. Bona

E

TRAC"I'-ï FLo Exam.4.

296

1I. P;rnsittendelatrones,graiato-

l

5. Bona Reip. fibi vel fuis amicis ap-

[

ropriando , vellevioti pretio emendo,

res,maleficos , velalios infames ac fa-

Officia gratis conferenda vendendo, vel

gitiofos homines ; Vl alia crimina in

tabernis, Permittendo publica peccata,

i

indignis dando. Cenfilia vel judicia

a

ne ligendo.

.

v.g. Concubinariorum , Circulatorum,

r

4.

Noni

nvigilandö Officialibus fibi

praftigiatorum ; laíciva fpeéctacula ac

À

comeedias.,

" fubditis,ut jufliuam fervent, fed eorum

leüi aut

,t«

injuftitias diffimulando,

I2.

Ufurpando bona Ecc

$. Negotia publica negligendo, pri-

prajudicando ejus immgnitati ac liber-

2

tatt,

vatis potius commodis inhiando.Fadtio-

nes excitando , alios injuflé turbando,

13, Ácceptando munera in favorem

offerentium vel propinquorum injuft

Pepulum novis oneribus feu exactiomi-

judicando, votando, fuffragando, d-

lg

busgravando, Ex depofito vcl pigno-

re lucrum quazrendo.

gendo. Secretum Reip. non feryan-

f.

do.

f

6, Creditoribus debita, Operariis

mercedem non folvendo , pauperum

14. Se vcl fuos prop

—iiiquos'ä fribqti?,-

L

caufas negligendo , viduas & pupillos

ve&igalibus, vel militum hofpitioiinjt-

flé eximendo : veleis revelando dimi-

il

opprimendo. Non deando pauperibus,

nutionem monetz vel tax& frumenti

j

quz eis relicta funt.

aut vini in Confilio conclufam , utpet

7. Chirographa Creditorum Reip.

[1)

hanc notitiam damnum evitent, Eidem

vili pretio emendo , & fibi plenam vel

l

notitià utendo peccant etiam ipfiConfi

V,

longé meliorem folutionem ex bonis

liarii, vendendo flatim currente adhuc

Reip. faciendo,

D

T

$. Nonprovidendo deannona, nec

majore pretio plus frumentiquàm iliäs

4

attendendo ad ejus pretium, quo vendi-

erant vendituri,

l

tur, nec ad ejus qualitatem Íeu bonita-

. Plura vide fuprà de pcccatisPrinciPü,

t

tem,vel vitium ac defe&tum.

Belli Ducis,militis, ..

h

.. 9. Non vifitando vel fideliter vifita-

T

ri faciendo loca publica pro tali provi-

Peccata . Magiflrorum fvc Dotlorim

€8 Profefforum.

!

fione deputata , anadfit fufficiens pro-

vifioincarnibus, vino , frumenyo, pa-

Idem eft de neceffariisbellicis,

XL.Peccant Prizz». Profeffi uram 4ff-

ne,&c,

bitiosé vel fine fufficiente dodtrinà que-

H

& Hofpiralibus five militum five civi-

M

um,

Idem eft etiam de vifitatione car-

. rendo & obtinendo per fraudes » pect*

N

ET

cerum , utincarceratis dentur peccffa-

nias,favores : vcl dignioribus eam

1ja,

ripiendo.

ïlqüfuu

10,

Incarcerando inju(ic*,vcl nimis

-2, "Tenendo vellegen

do libros p

hibitos. fine licentia,

Oflentationis

Íeveré acinhumané. Noninvigilando

7

ioía velpro*

D

Vigili,i.svr& Excubiis, an ubiq; rg&ö fiant,

gratià vel arroganter cur

hr

U

7

Peccata

EHjHSUIS j?ati:.

2197

u

hiï»ita tradendo , aut utilia omitten-

Schola diffenfiones excitando, fovendos

do.

"

*

&c, Statuta Academiz violando,

3. Ad fuam fcho

lam admittendo no'fx

. 3. Promotiones dignioribus preri-

i

admittendos, v. g. Sacerdotes vel Re-

piendo , prafertim fraude , dolo, &c,

Iqir

aüt gradum non obtentum fibi arro-

ligiofos ad medicinam , aut jus civile

fine debita licentia.

gando.

geQA&-;

4. Docendo vel defendendo fenten-

4. Pecunias fludiorum causá datas

at

malé dilapidando , per compotationes,

«tias faifas , periculofas , Ícandalofas, te-

TTR

. merarias,&c.

lufus, meretrices,&c.

$ Lcüiones fine rationabili caufa

f. Profeffori non obediendo , eum

"

non honorando, inhonorando , irri-

omittendo. Difcipulorum profe&um

negligendo,fuo malo exemplo eos fcan-

dendo, debitum falarium ei non íof-

illcüh"«.

Se

vendo,

[

dalizando, ad malum inducendo,

6, Contra veritatem contendendo,

T

folum laudando , cateros Profeffores

contemnendo , eis detrahendo: modis

ne vié&tus videatur,

;qumä;

illicitis eorum Difcipulos ad fe trahen-

7. P'ravorum familiaritaze utendo.

do.

n hül?

rati

6. Indignos ad gradum admittendo,

Peccata Téflatoris,

m

alicujus promotionem ad gradum male-

XLII, Peccat ille Prizzó teftamentum

dul

-volé impediendo,

fcienter nullum faciendo.

Solemnita-

(enit

7.In Academia diffenfiones excitan-

tes fraudulenter omittendo.

Vcl illud

do , tovendo , &c. ejus lcges, ftatuta,

condendo , càm non poffit, fed jure fit

etiami

m

aut privilegia , vel fuum juramentum

prohibitus,

pf

violando,

1. Legitimos haredes , prefertimm

!

. &. Exigendo pecuniam ac flipendi-

neceffarios & egentes , excludendo; vel

um ab Auditoribus, dum jam habent

lcgitimam dencgando , aut minuendo,

benefieium vel ftipendium publicum ob

aut exuraneum in haredem inflituen-

do.

J

id muneris' collatum.

7

n

3. Sine juffa caufa uni proli plus

Peccata. Scholafficorum frue

m

quàm alteri relinquendo,

szczþularzm.

4. Exharedando , vel hxreditatem

f

(

fiis five neporibus minuendo ideo,

XLf. Peccant Pr:z;ó ftudendo ob fi-

M iV

quia ample&untur flatum Religiofum.

d

jl

nem ( przfertim mortaliter )malum. Ex

$. Teflamentum. vel legatum . rnu-

causá rnjufta eligendo Magiflrum minüs

m(][lb*l)

idoneum.,

tando , aut in. alium transferendo ex

vindi&a , odio , aliove pravo affc&us

(

2, Studendo neg!igentþer, vel do&ri-

five ob alterius blanditias.

í

nis prohibitis, Condifcipulos ad id fe-

"

b Oln

6.Non jubendo in teftamento ut fol-

"

ucendo(. Vel €os vilipendendo, In

yantur debita ; & reftituantur aliena,

j

2

Pp

Non

—

x

298

T'R.ACT.

Ff Exam, 4.

Non in:endcndo per teftamentum Dei

minorenhis, Sine neceffitate illa 'aiic-.

honorem, & animz fuz falutem.

nando , ea. deteriorando , A&ioneni

)

vel jus ejus culpabiliter perdendo. -

Peccata. Téflamentarii fen Executores

J

2. Res mobiles ( qua fi afferventur,

zeffamenti , Haredis , Legatariis,

nullam utilitatem. pariunt) non ven-

K

XLIIL Peccat Prim executionem

dendo , & pretium in re

nOn convertendo,

m fru&iferam

commitrendo alteri contra voluntatem

:

Teflatoris. Exequendo illud contra

3. Non reflituendo damna per hait

tenorem teftamenti,

negligentiam illata.

Negligendo in-

2, Executionem , prafertim quoad

fiructionem Pupilli in bonis moribus.

4. Cüm venderentur fub auáione

eauíos pias longo tempore diffcrendo,

aliqua Pupillorum bona, ante aliorum

[;

& finejufta caufas & per hoc Legatariis

&t

faciendo expenfas, ac inferendo

.

emptorum adventum faciendo accele-

damna,'

V

eaque non refarciendo.

rari ipfam au&ionem, ut res fibi mino-

3. Priüs exequendo donationes gra-

re pretio maneret, quàm alioquin yen-

tuitas defuncti quàm folvendo debita,

deretur,

1

€um Creditorum damno vel perículo.

f. Pupillis aut viduis non prqvid'en-,—

do de neceffariis,

4. Hares peccat quarendo vel acci-

gw'c.l

Hzc proportio

j

piendo ex hareditate id,quod fibi non

j

naté pomxlït aþpliþa-

Vn

debetur , quocunque modo haredibus

ri Hofpitalario,

[s)

prejudicando, non implendo vota rea-

Peccata Mercatorum,

um

lia defun&i ; non folvendo ejus debita,

XLV, Peccant Przà faciendoinju-

vel damna ab eo aliis illata,

"t

ftacambia, Utendo ufura

$. Legatatius peccat , legata pia de-

palliatà, auï

;

*

variis hujus pallii modis.

*

bito tempore & modo non folvendo,

"

2. Sine licentia Papz ferrum vel

*ti

Non impleto pa&o vel conditione,

ma portando ad infideles,

quam Legator pofuit,legatum retinen-

Y

3,lllicité tenendo monopolia. Con-

x

do , & non tradendo alteri, quem Le-

veniendo cum aliis ne aliqua vendant,

T

gator nominavit , fuppofite quód fit

nifi pretio tanto , vel aliàs pretium ini-

llj

conditio à Jure non rcjecta,

quum exigendo,

l

Haredi applicari poflunt , quz funt

4.Mutuando propter utilitatem pre-

ln

dicta de Teflamentario , Legatario au-

tio zítimabilem , ex vi mutui accipien-

tem, qu& de— utroque,

dam.

A

?. Vectigalia & gabellas juffäs frau- -

ii

Peccata Tütoris , Curatoris , i

dende,

Falfam vel diminutam mone-

Hofpitalaris.

wjfng'o

XLIV. Peccat Przzzó non confervan-

tam fcienter dando pro bonà,

U

6. In focietate cum aliis fideliter non

do ncc defendendo bona fui pupilli vel

r

agendo,(ed ecculta lucra retinendo..

N

7, Utedo

W

N

l

——

l

"

"

Peccata cujufuts jrfzti'i:.

293

N

.7. Utendo dolo(is menfuris,ponde-

3. Mentiendo, jurando, pejerando,

LEF.ES

ribus, &c.

Iu mercantia utendo perju-

aliquid ad certum diem promittendo,&

üch

riis, m:ndaciis; &c.

ex culpa promiffis non flando,

Sf:icnter emendo

res furtivas.

4.Opificium fuum injufto pretio ven-

u

—feftis ne-

dende.

A

$. Sine neceflitate diebus

gotiando feu mercando, przfertim no-

$. Profuo opere plus materis rc-

tabili cempore,

quirendo,ut reliquum fibiretineat , vel

I X

9. Agendo medivatorcm malorum

retinendo quod. aliunde ex datamateria

r

contractuum,

B

ls us

fuperfluum cft,

1o. Vendendotalia, quibus homi-

p

6, Novosmodos vel formas ad ma-

at

nes communiter malé utuntur , quibus

lumfinem excogitando , velirrationa-

n

l

M

j

etiam przfumunt ementem -male: ufu-

bilem propterhoc mercedem exigendo.

l

.1.-

rum,v. g. venenum,larvas,&c,

r

7. dyrones, qui profua inftrudtio-

lI,

Vendendo mercesvitiatas, non

ne dant pecuniam , :non bene inflruen-

i Dd

declarato vitio.

do; velinaliis prater

arrtem occ upane

.12,

Merces cariüs vendendo illis,

do,

wip

qui earum valorem non nofcunt.

Cauparmm Peccn;dw

.13. Merces alicui venditas ftatim ab

offun

eodem iterum. emendo longé viliori

XLVII, Peccant Prim) .-de;tinc.näo in

pretio, Vel venditas merces , antequam

fuavel vicina domo meretrices in grà-

LA

€domocfferantur , deteriorando, ma-

tiam hofpitum adventantium , ob quod

? Eai*.epi :

teriam corruptam admifcendo,&c,

funt incontinuo peccaro mortali,

14. Tritcum ponende ín loco hu-

pl

2. Vinum vendendo ei, quem fciunr

]i

mido , utfic turgefcens plures imple-

certó inebriandum,

j [E

(

at modios,

3. In die prohibito apponendo cibos

[

15, Ordinario pretio alteri vendendo

ili , quemícit peccare comedendo il-

y

Capitile , cujus debitorem occulté fcit

OS,

»

Yal

t

non effe folvendo, ut ei mutuent pecu-

4. Vendendo yinum ( idem eft de

nias,ut ipfe accipiat folutionem.

p

frumento) propter difpofitionem,quam.

16. Nonreftituendo damna in his &

hàbet ad corruptionem , non diuin fua

v

fimilibus cafibus illata,

bonitate permanfurum ; fi vendens fciat

g h

jj

ii

Peccata OP

Sicnm erificum.

vel dubitet illud diu affervari non poffe,

XLVI.

Peccant Przz;? infideliter a-

& non manifeftet hoc vitium,

endo in executione fui operis , alios

j C&

nj

$. Vendendovinum aqua mixtum

u »

fallendo , gravando, unam rem pro alia

pretio puri vini, vel mixtum vino longé

iA

bgfu

Uadendo , decipiendo in (ubílantia,

viliori, vel per artem dedu&umad ge-

P*O

quantitate,qualitate rei traditz,

l4

2. Aliis artis fi

nerofitatem vini hifpanici. '"Vcl fi fit

u Magiftris inviden-

muftum ex pyrisexpreffum , velfimiles

umifï*'l

C

dQO,dc—ttahendo ,&

fraudes adhibendo,

Pp 2

| é,Non

-—

——

?

EfeTo)

TRACT. TL E?Mm. 4-

. 6. Nonreftituéndo damna per hoc

morbo periculofo, utfibi provideäräeï !

(

illata.

medicinis fpiritualibus feuanims, nim,.

[

J

7. Sevelalios inebriando;ad hauftus

faciamentis : prafettim non aperté di-

equales prevocando,

cendo mortem efle vicinam , cüm fit; &

i

efls fciat,

[

Peccata Mediei , Chirurgi , Pbar-

K

/

9. Aliorum Medicorum, Chirurgo-

macapolæ.

rum,Pharmacopolarum fama detrahben-

Y

XLVIIL Peccant Medicus & Chirur-

do , corum curas aut. medicinas con-

gus Primó , prefumendo mederi peri-

temnendo.

«€ulofo morbo íine fuffictente . ftudio,

Io.

Cum malé habentibus fine fuffi-

]i

Ícientiá, peritià, approbatione, vel non

ciente caufá in Jejunio Ecclefiaftico di-

t

cognità qualitate morbi $ veleà cogni-

fpenfando , vel potiis eos difpenfatos.

l

declarando.

i

1à negligenter fe habendo in curá , non

fludendo, necaliorum confilia capien-

1I. Pauperi alium Medicum izeIChiQ

do , infirmum raró vel nunquam vifi-

rurgum non habenti ,

J

fuccurrere mïuæ

E.

f

zando:prafertim ex pravo affectu, odio,

fando,

&c,

:

h4

f

Hac proportionabiliterapplicari po

2e

Medicinas periculofas , dubias,

funt Pharmacopolz, qui ultra hac pec-

u

-&c, applicando.

Ratione majoris lucri

cat: In medicinarum confectione o-

(

morbos protrahendo.

mittendo aliquid corum , qua Medicus

At P(

3.

Medicinas fupra confuetum pre-

A

lls

prafcripfit, Item non dicendo quódtà- .

tium taxando, &in hoccum Pharma-

les vel tales fpecies non habeat. Po-

M

1

copolis colludendo,

Injuftum ftipen-

nendo unum pro alio, v.g. mel prolac-

ln

charo,

Pharmaca vitiata , corrupto

:

dium exigendo.

4. Infavorem Pharmacopolarum fu-

&c. Vel alienis mixta vendendo ptopl-—

l

I

perfluas medicinas praícribendo,

ris & incorruptis, Venenofa dando v€

Ws

M

$. Infirmi mortem per quaídam me-

vendendo cis , quos fcit vel prafamit,

dicinas accelerando,

Cum notabili vi-

aut dubitateismaléufuros, Invendi-

ln

tz ejus periculo. periculofam experien-

tione aromatum utendo injuftis menft-

Jj

iiam faciendo , imne

ris, vel ponderibus, vel alias malé mene

&c. &c.

flicilïaS' probando,

Pllml

furando, Vendendo pretio irrationz-

6, Confíulendo aliquid infirmo in

bili,

Suübornando Medicos , ut --

prajudicium falutis &tcrna , v.g, pollu-

ciant taxam majorem,;quàm par CH

|

tionem.,

-

Llpd

n

Peccata Parentum erga filis.

7. Wendendo, prafciibendo, vel

"ts

dando pharmacum ad faciendum abo:r-

XLIX. PeccantPrzso , notabilitet

lh

l

b

tum , velad impediendam conceptio-

minuendo legitimam filiorum pet ibe-

bus »t

nem fatüs,

:

D]

rales donationes , velpiolcs fine :legïü-

M

ma caufa exharedando,

$, : Non maturé monendo &grum in x

;—,Noh'

p -

**

5o0tI

Peccata cu]usuis fhaths,

2. Voranon implendo, mendaeiter,

i

2. Non confulendo falud fpirituali

irrationabiliter , aut cum dubio de veri-

eorum per media vitz fpirituali neceí-

HP«

faria, eos non ïpüruen&o , necinftrui

tateJurando, maledicendo, imprecan-

do, aliosinjuriis afficiendo, nomen dia-

qiti

faciendo in rudimentisfidei , in modo

orandi, crucem formandi, facramenta

boli frequenter proferendo.

[

recipiendi, Non adfkingendo €os ad

3. Furando, gule ferviendo & ludo,

(f

Miffam, Coacionem, Catechefin, Scho-

pecunias inutiliterimpendendo , dila-

pidando lufibus aut meretricio,vel com-

u

lam,&c,

3. Non removen

do filios ab occafi&-

potationibus.

QUi

nibus peccandi, connivendo eorum vi-

. Turpia cantando , loquendo, &c,

tiis , amareriis illecebris, impuris amo-

rixando , duellando , alios irridendo,

i

Al

l

ribus , lufibus , compotationibus , rixis,

Tempus otiosé tranfigendo. Miffam,

!

[

Le&ionesfeu (cholas ,- ac confeffionem

duellis,&c,

:

omittendo. Pluta vide de peccatis fcho-

jcum

4« Permittendo filiam fponfam vaca-

lafticorum,

qum.

re impudicis tactibus cum fponfo , vel

€conttra.

Hac proportionatéapplicari poffunt.

f. Proles abíque neceffitate expo-

1. Paeris, quitamen (przfertim puel-

v

nendo,

i

1z) non facilé, nifiàlongé , de carnali-

iulto)

6. Proles tenellas fecum no&e ad le-

bus fünt examinandi., neadhuc incor-

gt

&um ponende , & fic periculo oppref-

ruptidifcant. — 2. Servis, qui ultra hec

)

xxuz

eccant infideliter (erviendo, bena Do-

((5

fionis exponendo in fomno.

7. Filium velfiliam ad matrimonium

mini deftruendo, dilapidando , non me-

M

D

vel ftarum religiofum cogendo,

Illis

liorando vel augendo , übi poffunt &

W,f.i

dando malum exemplum per ebrieta-

tenentur , ea perire vel deteriorari per-

J y

tem, luxuriam, blafphemias, menda-

mittendo , fecreta domeflica externis

yeo

Clayrixas & contentiones;&c,

propalando, pigritando, inurimurando,

u

QU

$. Prolibus (etiam fpuriis) alimen-

Dominis obloquendo,&c,

Qu

Econtra Domini peccant negligendo

ta ac vite neceffaria non fuppeditando.

Q

procurare ea qux fpe&ant ad . falutem

j

li

Nimis crudeliter caftigando.

Ípiritualem fervorum, veletiam corpo-

4

j

n

Pecckm filiorum , puerorum , fervorum

ralem, prefertim in gravi infirmitàte,

& viciffim Domizorum,

Sine jufta caufa eos impediendo ab au-

iU

je,

dienda Miffa, Cozcione, &c, cogendo

eos laborarein die fefto.

qJWF

L. Peccant Prig fe præbendo in&be-

Non punien-

endoeorum vitia, praier-

ln

I

dientes auc moleftos, Patri, Matri,/Ma-

do vel corrig

Non

giflro, Precepcoribus, animarum Cura-

tim in re lubrica cum ancillis;

N

Pr(Wl

of

toribus, eos percutiendo , inhonoran-

dando neceffarium victum.. Defraudan-

do mercedem, — Eos afperé cractando,

do, velnonhonorando, Aliis detra-

h-

|

PU.

hendo,

pereutiendo , &c. contumeliis aficie

do

0

Pp3

—

Ia

30

ATRMECT. l//I.

Exam. 4,

m

do , prafertim vocando nominibusin-

conjugis diffipando , alienando , male

tf

dignis, à quibus auresbonorum abhor-

infumendo, externis largiendo, &c, &c.

du

rent, uti funt, canis, diabole , &c.

2.

Uxor peccat , fupra maritumfe :

extollendo.

*

-Eos immodicislaboribus gravando, &c,

Maritus peccat uxoris in-

Á

folentiam & pgccantis licentiam non

:

ER

Peccata Conjugum, Fiduarum,

coercendo.

19,

d

Spon[orum.,

Peccant conjuges non cohabi- -

hn

tando , fed fe pro

pria authoritate [egäf

»

LI, Peccant Conjuges Pr/z matri-

rando.

monium Ícienter contrahendo cum im-

II.

1

s

Vidua peccat fenfualitec & car

pedimento dirimente , vel impediente:

naliter fe delectando de copula carnali

j

(

Item, fic confammando. - Vcl etiam

habita ut praferte,

[

cum dubioimpedimento,

12, Sponíi peccant , fié fibi pro-

Ti

2

Contrahendo cum hzretico vel -

mittendo matrimonium , vel nuptias.

m)',]

hxretica,

Vel in peccato mortalt aut

fraudulenter. protrahendo, — Item car-

j

excommunicatione , aut tempore inter-

naliter fe erga fe invicem deledando

dicto.

.dfm

tactus impudicos faciendo, : Opere ipfo

interfe , vel cum alio, aut alia

3. Copula carnali utendo precifé vo-

peecue

Icum

luptatis gratia, vcl modoaut fitu ad gc-

do.

d)

Berationem non congruo , veltempore

Sacerdotum ,

menftrui,aut dum nxor eft gravida, cum

Peccata . Glevicorum . ,

ïh

periculoabortus vel gravis damni. Ex-

Beneficiatorum , — Canouicorum ,. Pae

lt

cedendo limites verecundie in blandi-

rochorum ,. ConfefJarierum ,.

t

tiis carnalibus.

bl

i

Concionatorum,

4«

Injufté & fine rationabili caufa

li

li

negando debitum,

. LII. Peccant Pzizo Beneficiüm; Cä;

*

$. Ad&umconjugalem exercendo in

nonicatüm , Parochiam , Cathedram, -

locofacro , vcltali, ubi ab aliis videri

1

obtinendo fimoniacé,

potefl. Item ante benedi&tionem fpon-

2. Simoniacé, vel ab Epifcopo fimo-

N

Íx.

niaco recipiendo Ordinem , vel antt

Alit [

6. Petendo dum petens non habet jus

legitimam atatem , aut in peccato mOr-

f r

etendi debitum , ut fi habeat votum

tali, in excommunicatione, ifregulari-

lii

fimplex caftitatis, velfiillud exigat dum

tate,fufpenfione, fine dimifforiis, Exer-

lt

zatione adulterii eft co jure privatus,

.cendo Ordinem in cenfura , vel peccato

7

Confortem verbis vel fa&is exa-

(ä, PU

mortali, Simoniam, commirrendo in

j

cerbando , percutiendo , cum-ea con-

facramentis,

?

!

'*71

tendendo,jin zelotypia vivendo.

3. Non frequentando Ch

orum fc'u l

8. Domüsícurei domeftice curam

N |

divina,dum urget obligatio, Non de-

iv€ cconomiam ncgligendo.

Bona

ferendo tonfuram & habitum clerica-

W) l

j

em

d

Peccata äzjwz;z': Jlatis,

303

lem. Sine facris veflibus a&us Ordi-

8. Sinelegitima caufa & difpenfadio-

nurm exercendo ,

»velgSacramenta mini-

netenendo plura Bcnetïcia vel Canoni-

ftrando,

Catius.

3

V

4. Exercendo officia fzcularia , ut

9. Pro pluribus &ipendiiä dicendo

Advocati in foro civili, Procuratoris,

folàm unicam Miffam.

d

Medic , Mercatoris , Hyftrionis, &c.

1O.

Paramenta & vafa Eccle(iz vel

W G

ludos, choreas , venationes faciendo,

altaris, facrarium, baptifterium,&c, &c,

Vont

larvas portando , arma fine neceffitate

inimmunditia fcu fordibusrelinquen-

portahdo , caufz fan

do,

guri'nis íe immi-

Ícendo,

1I, Sufpe&am perfonam domi te-

I

nendo.,

j. Horas Canonicas omittendo ; pro

Vivendoin concubinatu pre-

;opuh;

iis, dum tenetur, non reflituendo; fub

fertim notorio ," meretricio, ebrietate,

"

eis voluntarié fe diflrahendo , aut opera

feditionibus -

?

aliarumve foeminarum

manualia exercendo (fub eisdem: eas

üiï.'.

familiaritatibus ; Prafertim cum fcan-

K

nonintegré pronuntíando,

Debitam

dalo,

j

in- & attentionem non fervando. Or-

I2.

Reditus Ecclefiafticos non bené

n

dinem horarum (ine jufta caufa immu-

difpenfando pauperibus aut fabricz Ec-

Q, 0

tando. Eas plus zquo differendo. Ma-

clefiz, aut aliis piiscaufis, fed potius

jb

tutinum ( dum commodeé po:cft) Mit-

fuis confanguineis , eos ditando ; vel

Íe non premittendo.

proventus illos luxui veftium aut convi-

6, In Sacramentis ( maximé in Bap-

viorum,&c. infumendo.

ftt

tifmo pucrorum)debitam intentionem ,

13,

Parochi peccant curam anima-

n

materiam , formam , & ritum non fer-

rum obtinendo, dum funtincapaces &

fyimt

vando, vel non intelligendo.

indigni , vel eam negligenter admini-

[

7. Sine difpenfatione celebrando bis

ftrando, ita ut Parochianus aliquis mo-

in die , vel non jejuné, vel in mortali

riatur fine facramentis,

Pa

Item peccant

ho

i

Ícienter , non pramittendo confeffio-

infirmos non vifitando , non confolan-

] JUW;

nem , dum fuit copia Confeffarii , vel

de, non hortando ad recipienda facra-

celebrando tempore & loco inconve-

menta , ad condendum teflamentum,

,Wf

nienti , five in altari fradto , corporali

&c.

aut calice immundo, vino acetofo, pa-

14,

Recufando Parochíanorum,le-

ne coriu

pto, nimis feftinanter, fine de-

bitis cx

gitimé petentium Confeffiones audire;

ia

n I

remoniis , intentione attcntio-

Conciones fine jufta caufa , vel Cate-

Imïüv

fl

ne, reverentiá , devotione

, potiüs lucri

chefinac Chriftianz do&trinz explica-

caufa,

[

"

poft pollutionem mortalem. Vel

tionemfomittendo, De modo rité con-

ytle

ad fup

erftitiones, maleficia ad. alterius

q

mortem,

fitendi, communicandi, Miffam áttenté

Non celebrando faltem in

lu

audiendi;ac cbligatione ad ifta, non in-

jv

majoribus f-flis per annum, — Effun-

flruendo. Pro Parochianis Miflam non

dtw' [

endo aliquid ex calice, &c.w

applicando.

p

f"

j

15. Nc;.—

E

394

T4Ad4Ci —lfl. Exam. 4«

1$; Negligcndo crebram fenovatio-

emendando

o» dum. emen;daii—þpö-x

J

nem Eucharifliz feu Monftranie , Ci-

tcfl.

2 Es

borii; uti & fuo tempore facri Olei ac

23. Abíolvend

to eos,'qui funt in oc-

i

Chrifimatis. Idem eft de huninc ante

cafiene proxima peccati mortalis , vel

T

SS. Venerabile,

quos fcit certó fibi mentiri. vel non mo-

di,

1€6. Nonrcefidendoin fua Parochia

nendo de nullitate confcffionis ;iiiper

velloco Canonicatus fiveBeneficii.Oves

fá&dze , dum advertit eam fuiffe in

h,

deferendo, ctiam tempore contagienis

V

,

dam, licét fit alregi facta,

li

feu peflis , five perfonaliter, five quoad

24. Non monendo pænirentemrd/c

fervitía,

reftitutione, abfolvendo nolentem re-

lii

17.-Confeffarius peccat , cum incapa-

flituere, dum tenetur & poteft. Abfol-

Qtl

citate hoc munus fuícipiendo , vel con-

vendo conditionaliter , v, g. fub con-

CHP

fefliones audiendo tantüm lucri tempo-

ditione rcftitutionis, vel non relapsüs.

ralis gratià , aut fine legitima-facui-

2$. Concionator peccot pradicando

vj

tate,

fine facultate & licentià fivc Epifcopi,

.18. Sigillumfrangendo, P

&nircn-

ln Concionibus

tem intra velextra confeffionale ad ma-

five Superioris fui.

Y

mentiendo; aliis , maximé Praltis,

i

Í

j:

lum follicitando.

.Non examinando

detrahendo; curiofa ; vaniloquia, ridi-

n

velinftruendo, ubi eft neceffe,

Velin-

cula mifcendo; magis intendendo fu-

u

difcretis interrogationibus eum docen-

b

am vanam gloriam & oftenrationemnt:

do mala quznon fcivit,

lucrum temporale, quàm Dei honorem .

"t

19. Confefliones audiendo perfun-

& animarum falutem ; Item pradican-

ii

étorió, nimis properanter, nonatten-

do falfa miracula, aut falías , aut indi-

[

dendo ad fingula peccata ; eorum gra-

M

Ícretas indulgentias , vel fimoniacä,'

vitatem non difcutiendo, nec poenitenti

&c.

A

exaggerando.

T

20.

Panitentam, velindifcretam,

Peccata Re.l;;gia[ämm: 763' k/la'om'dl-'

b

If

feunimisgravem , vel nimis modicam

lium , ac eorundem . Prala-

MT

ü

Non curando , ut debitas

&

injungendo,

IY HTEA,.

A

medicinas praícribat , prafertimreci-

MWW

divis.

LIII, Peccant 2rsj R eligiofi & MO

[

A.

Indifferenter quofcunque & à

niales ingrediendo Religionem fimo-

lj

quibufcunque peccatis abfolvendo, nun

niacé; non habendo re&am intentio*

It

d

con(iderando, an poffit necne , anfint

nem, fed folàüm ad fugiendos laboress

"f ts

reíervatay&c,

Vel abfolvendo,quos o-

ad acquirendum vi&um &amidtum,

äus,A,fäa 4

portebat fine abífolutione dimittere,

z. Examinatoribus ante ingreflum»

g

22.

In dubiis non coníulendo do-

E

vel inftante Profcffione, veritatem nol

"V

€Hores feu libros,

Errorem vel defe-

dicendo, tacendo impedimenta,

ut I*

W

ll

äum in abfolutione commiffum nona

firmitates, debita; liga»t'næï*-"nllugiïi "

. altte

i

L.

d

at

Peccatacujufuis jlat)ä:.

204

alicrius Profeffionis , votum Ordinis

i. Faciend& fe ceníecrari im, Vjr-

;

, ax&ioris,fervitutem,&c.

ginem càm non fit,

:

3. Alios per mendacia , aut aufte-

Przlati & Przlatz Regularinm pee-

di

ritates tacendo, ad ing*rcffum inducen-

cant Prim) Religiofz difciplinz ebfer-

vantiam non Íolüm in fe fed & in (ub-

IU

do, vel à meliore R«ligione averten-

do,

diti-s.negli'geado, eis quoad Cheri fre-

il

4. In v

ifitatione f'ræla.to non reve-

quenrationem , jejuniorum , Regulas

lando

lue revelanda funt.

ftatutorum obíeryationem & in fimili-

!)

j

j. Principaliores Ordinis cerimo-

bus bono exemplo non prziucendo, eis

nias ignorando vel omittendo, Tempus

nimiüm indulgendo in potu , cibo,

&

j

otiosé vel inutilibus aut mundanis ec-

fomno, otio, vagationibus , recreatio-

P

cupationibus tranfigendo.

nibus , externis ( prefertim cum altero

.6. Habitum temeré dimittendo, aut

Íexu) converfationibus , familiaritati-

,ai veftem fibi convenientem cum tonfurá

bus, &c. non tollendo abufus & vani-

SE

(j s0n porrando.

tates in vellibus, confurá,&c,

(6

7.Claufuram violando five pet egref-

].

-

;. Nimias quibusdam concedendo

fum five per ingreffum aut aliorum vel

exemptiones à Chori & communis men-

aliarum introductionem.

pl

ífzíequelà, Contra paupertatem quo-

8. Caflitatem , Paupertatem , Obe-

ii

ad pecunias, five recipiendas five ex-

Cf

dientiam , Officium , Regulam , Sta-

endendas nimsüm indulgendo, Qua

D

tuta, &c, non obfervando , transgre-

in re eriam ipfi fubditi fe examinent,

diendo , cx confuetudine , contemptu,

Item non curando , ut Chorus perfol-

jj

&c,

"

j

vatur devoté cum debitis paufis & ca-

n

9. Malé cligendo , nimirum magis

rimoniis , ac confuctà oratione men-

ex páffione & ob privatum commodum,

tali,

quàm ex zelo juftitiz ac boni commu-

3. Subditis de victu & amié&tu nen

MU

/HV«

nis,

Votum fine jufta caufa denegan-

providendo,

Bona Monaflerii dilapi-

do in reccptionead Ordinem.

dando per lufus, convivia, muncra, do-

li

/?T*

X0, Sacramenta,Confeffiones, Com-

nationes, &c, &c. Ea fine Superiorum

munhionem , preces,vel horas omitten-

licentia & Capituli confenfu alienando,

j

do, Quod& Moniales concernit, Pre

diruendo , perinutando in re gravi,

k

|

'

/"Benefactoribus non orando.

4. Abfolvendo à cafibus Papalibus,

2

«l

II. Inordinatum affe&tum gerendo

à quibus non poteft,

erga res temporales, erga Confangui-

$. Nen attendendo, ut juniores Re-

U«lzü

neos, Affines aut quofcunque alios, Pa-

ligiofi, in iis quz Ordinis funt , debité

n

€em turbando , impatientiam , diffolu-

probentur & inflruantur. Capitula noa

sw;l»-

tionem, murmura exercendo,

celebrando. Malos non puniendo, bo-

; «t

12. Sine licentia a

b uno Ordiae ad

nos non prztiando , indignos officiis

»:Jimf?',

aiiagm"* tran leundo,

præficiefido, dignos amovendo,

60 In'

inïf"':'i

z

——

306

2

TRACT. FT. Exam. j.

li

. €. InEmerum curam non gerendo

pere, ut eligentium , divinantium , au-

]j

in medicinis five corporalibus ftve fpi-

gurum , planetariorum ;

Locantium

u

ritualibus, Sufftagia mortuorum,Men-

domos vel pecunias, Condu&orum,

ftrantiz ac Ciborit crebriorem renova-

Captivorum , nutrientium columbas,

fl

Venatorum , Piícatorum , Cedentium

tionem , Lampadem ante Venerabile

m

negligendo.

D

ligna , pafcentium pecora, — Depofit-

fl

"mcIn- BIODH

onibus fa&iones- feu di-

riorum, foeminarum, hareticorum, &c,

d

fcordiam fovendo.

:

Hzc facilé invenies in Indice Operis

Plura plurium varix conditionis ho-

quarendo quemlibet terminum juxa

ü

minum peccata deprchendes in hec QO-

Alphabetum,

M

Q

T

]

disdtedbedqbeibb«pateqpdidp

l

^

j

Ü

5

l

De chc humz:na.

:

Vi

l

i

De qüa Angelicus Do&or agit I« 2, q*'95,—)*., |

[

& 96, & 97«

Imm

ts

VQZL&Z' e guotup!ex ft Lex bmmaua,

premam Jarisdidionem &pofg&äc&m

jtf

N

il

vide Exam. 1, 1 3.

gubernativam,que nequit effe fineLe

us

gislativa,

f

SrLERO I. Cujus eft con-

R. 2. Epifcopi, aliique

Prælqti hà-

dere leges humanas five

i Epifcopt-

fti

»

bentes Jurisdictionem qua

dendi leges

t

26

Ecclefiafticas five civiles ?

lem,habent potcílatem con

A

LTV. Rejþona'eo I.Pa-

pro fuis Dicecefibus ac fubäitis datam

p mb.ec otefta

à Chrifto folüm mediate.

&i

tem chishtivam pro

2

tota Ecclefia , immediaté à Chriflo col-

— Katio, Quia funt Redbores

[olüm d

[

l

latam Petro, Matth. 16, 7 es Petrus,

cujus Ecclefiz particularis ;

ial

e fuper banc Petram adificabo .Eccle-

univerfalis.

MU,

Otcg;æm

n

rflc

Jfam meam. Quibus verbis Petrus(idem

&. 3. Papa habet quidem p

eft de Succefforibus ) jure divino,utpo-

condeudileges civiles pro ftac

ufeu: 0*

n

tcimmediaté à Chrifto fuit fa&usChri-

minio Ecclefiaftico,id eft, pro-

terris &

JPO

Íti Vicarius in terris, Ergo accepit fu-

Regnis quz funt ParrimoniQm

$, pf;trl,

us

-

307

De Lege bumana,

Ad 1. dift, conf,

In ftatu naturz in-

& à Principibus Ecclefiz donata: extra

i

tegrajid eft, fi peifeveraffec ftacas in-

veró illa circa alias provincias directé ci-

li

nocentie , inquocrat Ádam ante lap-

Ondtt

viliter difponere nequit

Ratio. Papain fuis terrís non folüm

fum, & in quo nulla erat rebelliocarnis

n a

contra fpiritam ,. aut fpiritüs feu ratio-

erit fe ut Princeps Ecclefiafticus , fed ut

Vi

fimul Secularis & Pohticus : extra veró

nis contra Deum, C.conf. , In flatuna-

Non data vel

i b

folum ut -Egcleüa&icus utitur poteftate

turz corrupte, fubdift,

GT

clavium.

translata adhuc ex communi confenfu

"i

Ti

u

- Dixi direllé, Quia poteftas indirecta

populi in alterum poteftate, C. , fecus,

Iu

civiliter difponendi circa alia imperia &

N, confeq.

d 2. N.ast, Quia Lex naturalis &

Reges , non debet Papz denegari , in

quantum fubordinantur fini falutis ani-

pofitiva divina multa in moribus huma-

Ergo pro

marum, quem Papa dire&té refpicit : in

nis relinquit indeterminata,

ulteriori morum difciplina neceffe erat ,

ib

quibufdam autem cafibus ei aliter con-

fulere nequit, Hinc Sedes Apoftolica

ea determinari perLeges humanas:velut

Ízpe regna de unoin alterum tranftulit,

per radios & rivulosà Lege Dei aterna

pro bono communi Ecclefiz & ipfius

& naturali derivatos.

l

UJERO 1.

Feemina eflne capax

Regni. Item Leges illas civiles, quz

illegitimis prolibus alimenta denegant ,

Juritdi&ionis fpiritualis feu. Ecclefia-

& przícriptionem cum rhala fide per-

flicx ?

LV. R. Probabilior eft (ententia ne-

miferunt,corréxit & abrogavit,

&l 4'0

ans , decifa in c, zova, 10. de pauit. &

Imperator habet poteflatem

1

condendi Leges civiles pro olo & toto

remiff. ubific legitur ; Nova quzdam

noftris funt auribus intimata, quód Ab-

Imperio Romano, — Quilibet Princeps

aut Refpublica fupremam habens Jurif-

batiffe moniales proprias benedicant,

di&tionem ,. ut Veneta, &c, habeteam

ipfatum(lue quoque confeffiones in cri-

net

H

minalibus audiunt , & legentes Evan-

J

proíolo & toto fuo Kegno , Principatu

n

feu terris : fic utextra non ligent , nifi

gelium przfumunt publicé pradicare.

etiam alibi acceprentur : & fpeciali al-

Cüm igitur id abíonum fit pariter & ab«

[

furdum , mandamus, quatenus, neid

|i

terius Provinciz Conftitutione robo-

4l j

yentur.

de cztero fiat , curetis firmiter inhibe-

qu

- Ratio patet ex ipfo fupremi Principis

re : quia licét Beatiffima Virgo Maria

j P

n

ac Jurifdictionis chira&ere.

dignior & excellentior fuerit Apoftolis

j

Oppono 1. Quivis homo ex natura

univerfis, non tamen illi fed iftis Domi-

N

fuá nafcitur liber,' & non ut alteri fub-

nus claves Regni Coelprum commifit,

je&us.

Hxzc ibi.

lcme

Ergo unus homo alteri nequit

H

ponere leges.

Et $. Tho, in4. d. 19 q. 1. q. 5. ad

j

2. Videtur fufficer

3

dàm Apoflolum

qw

e Lex naturalis & .

.ait ; Mulier fecun

H

fk

j

eftin ftatu fubjectionis; & 1

deo quia ipfa

A

divina poütiv?. Ergo.

non

j

E;

Q.4 2

j

w

a

T

TRACT. F Exam.$.

lis.

non poteft habere aliquam Juriídi&io-

Ita nofter Donatus , Cum qUo ex

ü

nem ípirituàlem, quia etiam fecundüm

his

fi

Philofophum in $, Ethic, corruptio ur-

- Jsfero, Abbatiffam in fuas fubditas

banitatis cfl, quando ad mulierem per-

[

habere folüm poteftatem. quandam ma-

venit dominium,

Unde müulier non

p

ternam , domeflicam & civilem ,. üd-

MW

habet, neque clavcm Ordinis, neque

lem habet matérin filios , Magiftratus

elavem Jurifdictionis, fed mulieri com-

e

*

in cives, ae proinde poteft fuis monia-

L

W

mïtti'tur"a'liqüis ufus clavium

ficut ,

libus przcipere

*

cjufque pracepta ob-

habere correétiouem in fubditas mu-

ln

lieres. Hxcibi, Etdift.2

ligant fub mortali,. fi fint circa mateti-

Sq 2.q. 1.

am gravetn,

1

ad 1.ait; De Abbariffis ta

Rn dicztur,

l

LVI, Sed uonne poteft aliquid prac

1

l

quàd mn babezt pralationem ordinariam

Jéd quaft ex commiffoze, — Dein fubdit:

pere in virtute fanctz obedienuz , &

fub przcepto formali ? Ratio dubitan-

Debora prafuit in temporalibus , uon in

di eft , qu

ia moniales vovent obedire

XF

J'acerdotalibus : ficut. ei mune mulieres

Abbati(fz,

polfunt temporalitzr dominari, YtaS.D.

Dico : Intigore non pötef!; Rab :

Sienim fit, utieft, capax Regiz fuccei-

f

fionis & gubernationis, curnon & po-

Moniales vovent obedire Abbatiffz jux-

Yi

ta poteflatem cujus ipía eft capax , ait

teflarislegislaüvz ? dum enim in l.

x

Donatus, quzeft ficut poteftas matris-

fmine fl, de R, 1. dicitur , feeminas

familias, cujus eft imponere pracqt

l

ab omnibus officiis civilibus vel publicis

temporalia , fpeétantiá ad politiam &

J

remotas cffe, & idco nec Judices effe

pacificam domüsgubernationem, juxia

l

poffe, nec magiflratus gerere , fermo

Kegulam & Statuta fua, quorum obfer-

non cfide foeminis przcellentibus , ut

vantiam debet promovere; obli

hi

funt Reginz , fed de iis qua funt fortis

fnenin conícientia,

*ganï t-

inferioris,

Vide Tra&, 14, Exam. r.

/M!h(

ANosue Abbatiffa poteft fuos Clericos

r

n,rR,2,

fufþ

endere ab officio & bcqcficie ?yd

du,m

Katro féntentie mofhre eff : Clavis

beneficia conferre ?

Juritdictionis fpiritualis ne

quit effe in

l

*

Dico : Non potef fic , ut fufpenfi

W

€o , nifiqui habet feu habere

poteft cla-

minifleria obeundo irregularitatem in«

l

verm Ordinis

; cüm ex illa dimanet : Sed

D

currant , nec füfpenfio illa eft cenfura

muh

hancfoemina habere non poteft ,

cüm

proprie dida,cüm eam mulier ferrenon

nec Ordinis nec

MU

primae Tonfurz capax

peflit.

Poteft tamen fuos Clericos fu-

fit , ut probabi

tur infrà in Traét, 1 $.

Ípendere improprie in quantum fufpen-

L

Exam. z. n 12, ubi & dicetur de Toan-

fio eft quzdam prohibitio, nequisfun-

naPapiffa, Porró poteftas Elifibethz

W

gatur füo munere,

Hinc etíam Abba-

Anglicz fuit quoad. guberni

um fpiri-

w"l dq

tuale ufurpata & injufta,

tiffa non potefl jure ordinario , fed fe-

P

]

Ergo fcemi-

làmex Apoftolícz Sedis privilegio,cum

h

*ïllsf

Bà nen cft capa x']urifdi-iiöiügnis fpiritua-

Capituli fvi confentu conferre beucfi-

/

€ia

"ERE l.

Ed

* DeLegebumana.

$092

UEEQL'

cia , infliruere Clericos in Ecclefiis ad

R.2. LexPontificia i Romz fit pro-

fisl

fuum mona flerium fpectantibus, dando

tnulgata , licétnon publicetur in parti-

eis pofleffionem ac titulum, non veró

quia

bus, habet vim obligandipro tota Ec-

jutifdi&ionem ligandi & folvendi. Quia

clefia, nifi aliud cxprimatur , aut obftet

II

zemo dat,quod uon babet,

E

fil

confuetudo vel privilegium , ut. aliqui

Poteflae Abbatiffa irritare vota fu-

fÍcribunt habere Reges Hifpaniz & Gal-

li

Vs

pererogationis fuarum monialium ,facta

rnï

liz, utnim.

Diplomata pontificiain

quin

fine vel cum confenfu ejus ?

t du

eorum provinciisnon obligent , nifi in

Dico, Excauíarationabili poteft vi

lis fint publicata, imó publicari neque-

poteflatis anté explicata,

ant fine confenfu Regis.

L

Poteflie lubditas benedicere ?

Itacelligitur ex praxi Cutig Roma-

at

Dico. Poteft privaté, ficut mater fi-

nz, nam caufz ex toto Orbe ad eum de-

Ratiaja

lias, non veró folemniter , quafi publi-

volutz judicantur fecundàm BullasR o-

N

c&, &ex officio: uti nec poteft publice

mz tantüm publicatas, & non in parti-

predicare, velin Miffa Evangelium le-

1 p

bus,feu inaliislocis , nec Corpori furis

gere , quamvis illud legere poffit ipfa

infertas.

ii

velaliain Matutinis: à quo Diaconiffa

Czr ergo Bullz Pontificis po&eþa pub-

fida

vocatut, D

iedis

rin partibus ? hocenim videtur

dine,

e quoig&äin Tra&, 4e Or-

ugpotcf[;

effe fupervacaneum , fi publicatio Ro-

ypontt

Not, tamen , quód Papa, Generalis,

vcl Provinciali

'mz facta fufficit ad obligandum.

iaadpoïï

s Ordinis,

vel Epifcopus,

Dico , fieri ad melius effe , non ut

AUE

ub cujus obedienii

a moniales vivunt, .

poflicAbb.

fimpliciter neceffarium. — Fit ergo ideo,

u que

atifTz feu Prioriffz committe-

Wt in partibus ultramontanis tollatur

j o

realiquem ufum

juriídictionis , faltem

ignorantia Legis , & virtus intenfiva

indircüe ,

ut fi Provincialis cum mo-

niali difpen

obligandi;acquifita Romz , fe ad extra

adit

fet in lege jejunii fub con- -

diffundat & extendat. ro quo

[:4

itione rel

atàin Arbitrium Abbatiffz,

quoties ill

Not, quód promulpatio Legis fit du--

a Judicaverit adeffe caufim

non jejunandi : vel fi monialibus impo-

plex, Una effentialis & fufficiens, quae

Al u

fit, quando Princeps at Perfona pub-

»incguhr.g

matur prxceptum óbediendi Abbatiffz

lica fuis fubditis in Curia exiftentibus

in tali vel tàli caufa finem f

:n[[o l"ä (" ;

piritualem

legem per modum imperii proponit &

concernente aliquid

przcipienti,

ammUW

QU.ERO Il

intimat, & hec promulgatio fufficit , ut

"m (r

uanta debet eífe

Lex obliget, quantum eft de fe, etfi non

promulgatio Legishum

i

ll. &, 1. Utobli

anz;ut obliget 2

ufficiat ad tollendam ab omnibus füb-

get Lex impera-

jpits i

toria, debet elabibim

ditis ignorantiam legis, qui proinde,

Hil]ffwæ;

eftre, & quidem

dumeam in vincibiliter ignorant;ab cjus

poft publicationem in

fingulis Imperii

:ofdinäiq ;,l

Provinciis factam,

transgreflione cxeufantur ; &tamea Lex

i

r

L

Ita hgbcrur in Nov.

obligat, quod ex eo conftat, quiaaliás

r

j a

ignorantia Legis impreprié diceretur

excu-

m

310

TRACT:; FI, Exam.j.

.

excufare

*

: excufacïo» enim . fupponit

lüm in credendis,fed & in agend;s, qug

Altera eft promulgatio

proponit ; tenentur, inquam, quomo-

obligatienem.

folemnis, vel

folemnior & accidentalis,

docunque illa declaratio cisinnotefcar,

Subfumo ; Sed ditz Bullz non funt fo-

[

/ ad tollendam igBorantiam fubditorum

ordinata , quz fit , quando Lex juffu

lüm przceptivz , fed & veritatis decla-

ratoriz , exponentes, quidfit Jurisdi-

Principis per Preconesin omnibus Pre-

vinciis, aut præcipuis earum civitatibus

vini & naturalis , non ügtuentes jus

publicatur 5 quz non eft de effentia le-

novum. Ergo, ^

15;

Sic Lex Evangelica,feu Lex Chri-

UJERO IV.

Valor & efficacia le-

[e)

fti de Baptifmo hoc fecundo modo pro-

e

is dependetne ab acceptatione populi

E

LVHI, &. Probabilius cfl,quód per

I

muleata eftin & à die Pentecoftes ab A-

oftolis velut Chrifti Preconibus ,. &

fe loquendo non dependeat, licét fit Lox

:

civilis,

Lex Mofaica àMoyfe toti populo propo-

fia quinquagefimo die à Pafchate Ju-

Ratio inpiimi: de Lege

E cclefaþï;;

Primo aurem modo Lex

ef! ; Quia poteflas Legislativa Papalis

D

daorum.

Chrifti de Baptifmo ab ipfo Chriftlo in

(ut ante di&um) data eft impediaté d-

htj

die Refurre&tionis fuit prolmulgata vet-

Chriflo ; & quz eft in Epifcopo ,,Ci:i

t

bisillis ad Difcipulos : Ezztes ;

quidem immediaté à Papa ,. eft camen d

1

müi;

dum univer[um docete , .

baptzz.any-

Chrifto mediaté: qua veró eft in qui-

14

bufdam Pralatis inferioribus , datae

E

ze$ , &c, ut dicetur infrà de Bapt. Lex

mofaica veró ab ipfo Deo tanquam

ab Epi(copo , adeoque nullibi eft àgo-

h

pulo. Ergo necin exercitio ejus obi-

Principe & ZLegislatore , quando cam

:

dedit Moyfiin monte Sina,

gatioà populo dependet.

M

Ratío de Lege cvvilz eft

i Q"m v

Quid fentis de Lege Epifcopali?

hh

troque foro

, nim,tam po

"

li quàm foti;

Dice, Sufficit eíle Promulgatam in

z

obedire, in ejus placitoieu

r

Ecclefia Matrice.

tenetut Legi

T

facultate none

ft, eamacceptare velree

Sed quid. de illis Bullis Pontificiis,

r

quz aliquas Authorum fententias dam-

jicere

, imó tenetur eam recipete ; »*

"mant ut fcandalofas,ternerarias, &c.

Legi juftz & rationabiliSu

perioris tene

k&h

edire, ut

h

,

Dico. Przxter publicattonem Roma

tur populusin utroque foro ob

de foro poli probabiur poftea,

Ergo..

K'

factam non :equiritur publicatio in aliis

lus in

Princt-

rj

Dicecefibus , (ed fufficit, quomodocun-

Ratio : Quando popu

orcflatem gu-

:

hgj

que damnatio illa vel fententia inno-

pem transfert abfolutam p

facultatem

teícat, Ethoc magis indubitatum cít

bernandi , nonrefervat fibi

l

cgemt

li

quàm de legibus.

acceprandi vel non acceptrandi

uam:

Ratto

*

*

Omnes fideles renentur fe

Sed per fe loquendo

populus ita

Ring

laäne;nda., 1

fubmittere declarationi definitivaSum-

fert, Ergo. Dixiper fe

id elIe

füh m

É

mi Pontificis, ex Cathedrá loquentis,

enim populus eà condi

tíone ,

T m

di vel nonat

fervata facultate acceptan

Lf

Hbel

qualiter cft Regula infalllibilis, , nonfo-

ceptan

m

eggn

De 'Lege bumaua.

j1r

y

M

cep'tandi leges, gubernium transferret

non poteft cogere ad. actus puré inter-

m

in Principem;eft locus contradictioni.

ROS,'nec pro iis pocnam infligere, Ergo

a

uomodo ergo excufas illos, qui nom

nec poteft eos directé precipere, Min.

Q

accepfärunt illam Legem Concilii Trid,

prob: Pcna Legis non infligitur nifi

Wt

de abfünentia à lacticiniis & ovis in

pro iis; de quibus Legislator habet ju-

Ái)

Quadragcfima,& fimilibus Legibus,

dicare, quia cx judicio Lex punit: Sed

qtt

Excufo (ic : Lex fpe conunet nota-

Legislator humanus non habet judicare,

W

ln

bile gravamen , & quidem , quod majus

nifi de a&tibus exterioribus, quia bozzi-

(s

eít pro una,quam pro altera Provincià,

ues vident ea qua parent,x, Keg, 16, So«

& prudenter potefl prefumi , Legislato-

lius autem Dei eft judicare de interio-

j cü,q

rem non voluiffe populo imponere tam

ribus, quia eft fcrutans corda & 1enes.

*

jj

o

[24

rave onus, quiaut $, Tho. q. 95,a. $.

Pfal. 7. Ergo.

ex lfidoro docet, Lex debet effe. boneffa,

Declaratur ülteriüs fub diftindione:

] li

jufta. , poffibslis. [ecundum . naturam, [e-

Alii fuat actus puré mentales fcu meré

BO

euadum,. con[uetudinem patrie , loco,

interni & per fe occulti, confiflentes in

us

Jmporij, comveniens, &c, Hinc con-

fola interiori cogitatione, nec funt ullo

El

ungit, tales leges non fuiffein Dicece-

íigno externo manifeftati,

Et de his

40

fibus publicatas , earumque obligatio-

procedit data refolutio & probatio, Un-

ve.

nem ex tacito Legislatoris confenfu &

de ctiam fimoniaci, hzietici & ufurarii

Jri

b

conniventia fufpenfam; tandem pra-

puré imentales non incurrunt poenas ju-

guli

criptam,

Nen ergo excufantur per

ris, Alii funt a&us per accidens occul-

J a

ü, attamen externi , fed fecreté , feu

hoc;quafi valor Legis à confenfu populi

i

peudbat,

nemine vidente fa&i,qui proinde nullo

eï'Q

Oppono, Gratianus dicit: Leges infli-

tefte vel documento poffunt probari, Et

I W

1?01

tuüntur, cüm promulgantur; firman-

licét defe&tu probationis judicium hu-

ini

manum per accidens effugianz, tubfunt

tuf , cüm moribus utentium compro-

n

g

antur,

tamen Jurisdi&ioni Ecclefiz.

Hinc fi

Y

4nf.

Ad hoc patetï R. fuprà in hoc Tra&,

ferretur cenfura in eum, qui fecerit fur-

tum facrilegum , eam . incurric furans

)

Xam. I. n, 7.

i

j

facrilegé, etiam occultiffimé, feu nemi-

- QUJERO V. Poreft

ne poieüas fal-

f OR"

ne vidente, - Idem eft Je e» , qui fine

tem Ecclefiaflica dire&te

præcipcre a&us

ulus Y

meré internos?

licentia occulté legit libros hareticos.

/

Tandem alii fünt alzs. gazxté, id eft,par-

" w

n

zLIX. 5. Probabilii

À

L

qu.

s negativó eum

tim externi, partim interni,in quibus

S. Tho, q. 100, D. 9.in

e,

acch[P

ad moralem operis externi perfectionem

ARatio $, D. ef, illud. dire&e cadit

neceffaria eft quaedam interna animi

l) dlm

A

Á

fub pracepto lcgis , ad

quod lex cogit,

prapa:atio, v. g. attentio vel intentio:

[

f,(

nim, metu penz,

mgn»l

quia przceptim Le-

& bos a&us internos potcft Ecclefia

gis habet vim coi

Gvam: Sed Ecclefia

pracipere indire&té, dum tale opus ex-

gPIJndJ

ternum

Ra

*

315

TRACT. VL "O

N

ternum precipit dire&é : ut patet in. unt actum intereuta Orationis men

4

faiis

lfi

exemplis mox dandis, Et hujus

Ícu Meditationis ?

3 i

uia , ut loquuntur Ca-

Dico t,

Ratio efh :

Ad evitandum periculum

noniflz, de comnexes :

dem e[l judicinm,

peccati mortalis Przlati bene facerent,

ii

dicere volo : Quando duo funt conne-

talem a&um , ut puré internum , non.

üt

x3 , fic , nt.unum fitde morali perfe-

przcipiendo fub rigore precepti , fed.

k

&ione ac integricate alterius, quiunum

fohïm exreriorem vacationem,

d

P

oteft precipere dire&té , poteft & alte-

*

Ratio ; Ne laqueus injiciatur confa-

Y

rum 1

ndite&té ; Sed Ecclefia dire&té

;

entiís,

przcipit opusexternum , v, g. cclebra-

tionem Miffz , adminiftrationem ac ree

Dico 2. Si quibufdam Religiofis Sta-

p

tuta ftricté precipiant Orationem puré

f

ceptionem Sacramentorum , horarum

mentalem,valet prceptum,

l:

Canonicarum recitationem , &c, quz

)

Ratío: Quia tales Keligiofi per yo-.

validé aut re&é non perficiuntur fine

interiori devotione , attentione , inten-

tum obedientiz , etiam quoad aQusin-

i

tione,aut ( utin Sacramento Peniten-

ternos voluntarié fe fubdiderunt wa)

Y

Mi

/i)

tiz ) contritione.

Superioribus & ftatutis.

ii

Ergo hos actus in-

i

ternos Ecclefia precipitindirecte,

QUAERO VI, Finis Legis caditne

H

LX, Oppono 1. contra 1, p. Ecclefia

fub lege , aut modus Praceptiac Virtue-

M

3R Sacramento Peenitentiz remittit pec-

tis fub przcepto?

P

catg mere interna.

2. Subinde ea re-

LXI. Ante R. Not, quód

fínis lj

*

Íervat.

3.Difpenfatin votis puré men-

eft fac.ere bomines virtuofos , utpatetex —

«

talibus, Ergo,

S. Tho. q. 92, a. 1./& finis pracepti €

b

d x. c 2. K.

id fieri authoritate

Charitas r, Timoth. z, v, g. Hincque-

:

Chiiftifeu Dci , quam pro foroPoeni-

flio cft , an fiquis legem impleat que

tentiz datam elfe conftat ex S. Scriptu-

(

R

dem, fed non virtuofé, imó potiüs cum

4

A

ra,non autem conftat , Ecclefiz defacto

intentione malá,ac in ftatu peccati mot-

hi

l

effe datam ( an abfoluté potuerit dari

talis,tamen fatisfaciat, velfit reus tl'flfls;

í

A

non difputo ) poteflatem przcipiendi,

Wtl

gtefïioni,s?' Hoc notato

W

aut puniendiactus puré internos : imó -

&, I, Modusoperandi ex habitu vit-

T

"Q

ex Ecclefiz praxi colligitur , datam non

tutis non cadit (ub pracepto Legis five

W M

effe. 244 3. K. difpenfationem illam

divinefivehumanz, lt2 S D.q. xroo;ï

non poffe fieri, nifi vovens per exterio-

art, 9. in fine corp.

*

xem manifeftationem voluntarié fe fub-

P

lial Q

Rationem dat dicens; Neque

cnïim ab

lI,Tl

mittat Ecclefie: qua tunc haber jurif-

h

homine neque à Deo p

unitur tanquamt

i

ln

di&ionem fuper a&tum internum ex-

j

terné manifeftatum,

pracepti transgreffor , qui debitum pe- -

rentibus honorem impendit , q-u;lm'"f'i.

x'f*m

' Quid ergo fentis de illis Religiofis ,

Xfub

lr

quibus R.egula füa velStatuta pracipi-

:ïuon haþeaghabituna ïietatis.

B

u

P

De Lege bumana.

5

315

u

MTC Modhs operandi ícienter, vo-

cepto, Honora Patrem, non includitur,

lenter; deliberaté & ex intentione cadit

quód honorctur Pater ex Charitate, Un-

fub lege,faltem divinà. Ita S,D.ibid,

de qui honorat Patrem, licét non habeat

p

(

RaHonem, dat, dicens ;. Quod enim

Charitatem , non efficitur transgreffor .

aliquisfacirignerans , peraccidens fa-

li

hujus przcepi, fed illius , quodeftde

cit, Deinde: Homo;dum operatur ut

actu Charitatis, Hzc S. D.

m

homo, debet operari modo humano, id

Ratio daturibidem in Sed Cont. Ex

eft, deliberaté, & ex intentione , ac ad-

(

oppofita fententia fequitur , quàód qui-

vertenter,

Á

cunque non habet Charitatem , peccac

X 3. Plura funt precepta qtiæ homo

mort, inomni opere quod facit, quan-

f

potelt implere,licét non fit in Charitate;

gJ

tumcunque fit de genere bonorum ,

o

feu , modus Charitatis non cadit uni-

quod eftinconveniens. Ergo,

vetfaliterfub lege vel prxcepto. ItaS.

Not. ex S. T'ho, ibid, ad 2. cüm illa

jl

D,cit,q.100.2, 10. ubi fic difcurrit :

duo przcepta ( nim. de Dei & Proximi

w

- Quidam dixerunt abíoluté, modum

dileétione, & de Parentum honoratio-

ia

Charitatis effe (ub przcepto , alii veró

ne) fintaffirmativa , non obligantia ad

dixerunt noneffe; utrique autem, quan-

femper , poffunt pro diverfis tempori-

y

tüm ad aliquid, verum dixerunt , actus

busobligare ; & ita poteft contingere ;

lg

enim Charitatis dupliciter confiderari

(3))

quód aliquis implens praceptum de ho-

poref./ Uno medo,fecundüm quod eft

noratione Parentum , tunc non trans-

quidam a&us perífe, & hoc modo cadit

grediatur przce

U [

Tub preceprolegis, q:iod de hoc Ípecia-

di Charitatis,

prum d? emiífione mo«

m

[

liter datur , (cil, Diliges Dominum De-

LXII.

m5 J

"

R. 4. Finis & intentio Legis-

umtuum, & diliges proximum tuum

5

lateris (qui eflfacere homines bonos &

il

& quantum ad hoc primi verum dixe-

p

virtuofos) non cadit fub przcepto uni-

u

J

runt.. INon enim eít impoffibile hoc

im?

preceptum obfervare,

verfaliter , fed funt diverfa precepta ,

quia homo poteft

quz poffunt impleri , licét operans ha-

A

e difpotere ad Chari

tatem habendam,

W

»

beat malum finem;aut vitiofatn circum«.

«

& quando habueriteam., poteft cánti,

flantiam, ut dareeleemo(ynam, dicere

Alio modo poteft confiderari a&usCha-

horas , audite Miffam,&c. in ftatu pec-

-Titatis, fecundüm quod eft modus actu-

E

ndmh ,

um aliarum virtatar

cati mort, vel exvana gloria,

um

n,hoc eft,fecundüm

Declaratur ex Gonet. Tomuli o&avi

j

qued a&us aliaru

m virtutum erdinan-

Y

tur ad Charitaten

m

parte 1, Difput, 4,a, 1. in R, ad Object.

» quz eft finis przccc-

pt, r, Tim.

2.Leges funt in duplici diffzrentia , 'ali-

y Nfüx'

I. intentio autem finis eít

quz dantur de actibus humanis pracisé

i

quidam modusactüs ordinati in finem.

yn

thoc modo verum e

quoad fubítantiam & entitatem phyfi- -

wdlbï(

ft , quodíecundi

/|

ixerunt ,

quod modus Charitatis non

cam, vel (quodidemeft) quoad boni-.

M

tatem objectivam materialem, utilunt, -

"

cadit fub pr

,WHS-

&cepto, idcft, inhoc prz-

qua pracipiunt füccurrere. indigenti ,

r

; audi?&

L

ia

TR ACT. VI. Exam. f.

314

neceffarió requiratur,voluntarié feu ad-

audire Sacrum , & fimiles; & hz imple-

J

qui nullam habet

vertenter ponere opus , quod prace-

li

zi poffunt per a&um ,

bonitatein formalem ;

feu ex parte fub-

prum cft, licét non adfit expreffa volun-

I)

tas feu. mentalis fignata ac reflexa in-

je&ti, dummodo circa materiam bonam,

ii

ífcu objectum materialiter bonum ver-

tentio fatisfaciendi pracepto ut tali.

Ratío 3 Lex non plus pracipit , nifi

Q

fcturlicét operans fit& maneat in pec-

hus

cato mortali, Alie fantleges qux dan-

voluntariam operis executionem.. Ergo

ldl

tur de fine & modo predictorum actu-

fatisfit per intentionem ponendi opus,

T.

quod praceptum eft, licetnon adfit re-

um , & confequenter de corum hone-

t

ilate & bonitate formali , uti funt illz,

flexa intentio ponendi formaliter ut

(

qua difponunt de interiori rc&itudine

preceptum eft. Quod exemplificati

Y

»oteft in recitatione horarum , jejunio,

hominis, acdehis, quz pertinent ad

n

directionem cordis , & ad ipfam jufti-

auditione Miffz , &c. v, g. voluntarié

N

audio Miffam in die, qui eít feftus, fed

ficationem & munditiem interiorem,

ignoro effefeítum , quod tame

n p-o'&ea

u

wutifunt dile&io Dei, posnitentia, con-

ire Mif-

:

tritio,&c,

refcio, non eft opus de novo aud

D

Ratio 1. Pattis hujus declarationis eft

fam : fecus, fiinvoluntarié. Videde

à

intentione infrà Tra&, r1. Exam, 4. ,

eadem quz pro Refp. 3.

]

Ratio 2, p. Quiainterna cordis mun-

32. & feqq.

m cen[is de o quiin diefefto av

H'P

dities per illos nequit obtineri, nififint

LQI

ditMiflam, velorathoras, cumabio

boni bonitate formali, feu ex parte fub-

n

je&i;ac Charitate formari, quales etiam

lutà intentione przceptum illo aQu non

Q

funt a&us fidei ac fpei formatz.

implendi, fedaliam Miffam audiendi,

i

& horam repetendi ?

Ex hisfequitur & cum di&is flat,nul-

nifi de novo

A

lius przcepti impletionem eíle merito-

E. Talis non fatisfacit,

Miífam audiat,& horam repetat, Aafin

fitg|

ziam apud Dcum, fitiat fine Charitate;

D

w

Quia primam Miffam

& horam Dto

j

ntprobat S. D.infrà q. 114.a.4.

Sicut ego.

* d

& $. Utfatisfiat alicui precepto; v.

uafi liberaliter donavit.

Tf

ntum impcriales, fidet

g. non occidendi , non meechandi, non

qui mihi debet ce

hum

comedendi carnes , &c, non requiritur

mihi centum, non ani

mo folvendi, i€

it debitum ; t^

k

j

aliqua intentio , fed íolà oriffione 1m-

gratis donandi,non folv

.

fimiliter.

"m.,»;

pletur , licét nulla fuper illud fiat refle-

hi

xio , etiam ab homine ufus rationis

QULERO

VII. P;)teflnc Lex humana,

nia & -

|

fj

compote,

etiai civilis, obligare in confcie

li o

ericulo

Ratio : Quia pro obje&o non habet

quidem fub mortali , ac cum p

l [

Ál

actum moralem & humanum,fed folam

vite ? Ante R,

LXIILI. Nota 1.

Sermonem effe de

M, PI

omiffionem.

afït',,ex-

& 6, Probabiliuseft, quód , ut farit-

Leg: juftá, quando autem juft

icensa

«L;SH

tc

fiat praceptoafürmativo , füfficiat ; &

plicatS.Tho, q. 94 à 4.in

Dicur-

N sïw

m

-

De Legebumana.

31f

TA

Dicuatut leges juftz , & ex fine , quando

mixta , prohibens actum , & fimul ta-

d

Ícil. ordinantur ad bonum commune,

xans peenam, . Et hzc iterum eft du-

)ïfrïh

non veró ad Authoris propriam cupidi-

plex, una mixta copulativé, qua nim,

a

Qu

u

tatem & gloriam; Et ex Authore,

actüs prohibitioni adjicit poenam , non

addendo particulam diminutivam 7e/

Qu

PL

quando fcil, Lex lata non excedit pote-

ftatem ferentis; Et ex forma , quando

v.g. nemo frumentum evehat fub poena

| ontmi

ltera mixta dis-

Ícil, fecundàm zqualitatem proportio-

decem Imperialium,

pWU

jun&tivé per ly /, v, g. nemo frumenta

Qu

nis imponuntur fübditis oneta , in or-

dine ad bonum commune, | Injuftz di-

evchat, vel pro muléta feu poena folvat

tl)ul'u

od

cuntur exoppofito, Subdit S.D.r.Le-

decem Imperíales, id eft, nifi velit fub-

ges injufte non obligant in foro con-

ire hanc poenam.

AU.

«VT

Íciente , nifi forté propter vitandum

Not. 2, ex S, Tho. 1. 2.q.87. a. 7.

"»

Y.0

& 2. 2, q, 108. a, 4, Poenam poffe du-

Ícandalum vel turbationem , propter

1111&&&6::

quod etiam homo juri fuo debet cede-

pliciter. confiderari.

t. Simpliciter ,

g

re,fecundüm illud Matth, ;; Qui anga-

Ílridé & rigorosé, & fic dicit intcinfe-

cum ordinem ad culpam propriam, eti-

n

novqgüï

ij

riaverit te mille paffus,vade cum eo alia

l.

ul

- duo: & qui abflulerit tibi tunicam, da

am theologicam , feu fupponiteam vel

u

ei & pallium, Subdit 2, Alio modo

actualem vel originalem,

2: Magis

laté , in quantum folüm dicit aliquam.

leges poffunt effe injuftz per contrarie-

u

nt

tatem ad bonum divinum , ficut leges

poenalitatem. vel moleftiam pro bono

W

[45) L

communi infli&am, & fic non neceffa-

"Tyrannorum irducentes ad idolola-

stl

rió prefupponit culpam theologicam

triam , vel ad quodcunque aliüd, quod

l i

Mi

fitcontra legem divinam, & tales leges

(quz eft talis coram Deo) fed tolàm

nullo modo licet obfervare : quia;ficut.

politicam feu civilem , qua eft talis co-

UM

dicitur A&, 4, — Obedire oportet Deo

ram homine. His pranotatis fcitu ne-

nl

magis quàm hominibus,

ceffariis

—

il

"- Not, 2, Leges effe in triplici diffe-

5;. Probabilius eft, quód Lex humana

tentía.

1. EtLex meré penalis, qu&

jufta, non folàm Ecclefiaflica, fed & ci-

n

verbis expreflis nihil prohibet, vel pra-

vilis,poffit habere, & de fa&o fzpe ha-

mvmola

cipit, fed pracisé ftatuit peenam contra

beat vim obligandi in confcientia, feu

Pt

transgreffores , hoc v, g. tenore:

ui

fub culpa Theologica , etiam mortali;

J

hoc & hoc fecerit , v. g. frumentum €

licét fimul conftituat peenam , imó &

LA

Patrià evexerit , vel in eam non invexe-

eum difpendio fcu periculo vite.

(V

«*

rit, foclvat pro peena decem Imperiales.

Eft contra hareticos , concedentes

i

(

l^

2 Alia eft meré praceptiva,vel prohibi-

quidem Przlatis Ecclefiaflicis uti &Po-

liticis , facultatem ferendi leges pro

tiva, przcipiens vel prohibens aliquem

stb

a&um , non flatuendo poenam contra

confervatione pacis & difciplinz inter

j

transgredientes , uti eft illa v,g, de au-

cives , negantes tamen , eas obligare in

p

diendo Sacro dicbus Zfe-üigg j ER Lex

conícientià quam dicunt foli Deo fub.ji.-

€i

l

Rra

usl

316

TR ACT. VI, Exam, j

ci,& ab eo folo pofle ligari, 1tem contra

Dixit in R. Jicer ffroul flatuat penam,

oan. Gerfon, qui legibus humanis, nia-

nim,copulativé, Nam quód Lex hu-

ximé Ecclefiaflicis quidem non denegat

mana ftatuat poenam temporalem, non

[

vim obligandi inconfcientia, vult ta-

eft incomparabile cum obligatione ad

[

1

ien , hancvimeashabere à folo Deo

culpam feu in confcientia, liceteam non

hi

Íeu Chrifto, Legislatores veró humanos

exprimat ; imó appofitio peenz ad hoc

"

lg

obligationem à Deo impofitam folüm

&

tcndit,ut Lex eó accuratiüs fervetur ,

!d

declarare, leges condendo,

Sicutinfir-

a&usprzceptusfiat, prohibitus omitta-

lat

xuus (aitipfe) tenetur obedire Medico,

tur.

Et hinc in Concil, Lateran, extat

i

nonutimpcranti , fed folümut decla-

Lex, quiflatuitur , ut Beneficiati, qui

ranti id, ad quod egrotus Lege naturali

poft fex menfes ab obtento beneficio

& diviná tenetur,

AU

nonrecitant horas, fru&us non faciant

li

Favet menti noftreS, fcripturaMatth.

fuos ; quz Lex licét fit ponalis , cüm

W

18. SiquaEcclefram nom audierit. , fft

p

privec fructibus , tamen obligat incon-

tibifrcut , C£e, Luc. 10. Qui vos fpernit,

Ícientia,

Ergo Lexhumana,etiam po-

D

mefpermt. : Et 1. Cor. 1. dicit Apofto-

nalis,obligare poteft fub culpa, nifiLe-

"

lus : Práctpio ego, uom Domiüuws, Et

mg»

)

gislator contrarium exprimat, lrapros

N

&iPct, 2,

Subditi effote omni humana

babilius docent Soto, Sylvefler, Gonet,

4

ereatura , frve Regi quafi pracelleuti , f-

&c, Videin Not, 2. quomodo Lex

m

IN

ve Ducibus ab eo miffis , cic.. bac eff eaim

nalis mixta defcribatur,

D

li

N

voluztas Dei.

N

LXIV. Oppozo 1. contra rationtm

L

Rattoef , quam infinuat S, T ho, hic

I

datam : Si Leges noftrz deriventur à-

q. 24.a. 4.. Quidquidab alio derivatur,

(llul

in quantum hujufmodi . participat illius

Lege zterna Dei, Seguitur L, effe Leges.

lts

divinas & non humanas.

Vel faltem

Mi

virtutem & efficaciam, ficut, quod deri-

Sequitur 2, quód non obligent virtute

1

vatur ab igne, participatcalorem : Sed

acceptá ab homine fed à olo Deo, &fo-

F

omnes leges juflz , tam civiles quàm

lüm declarent oblie

Wlt

OY

Ecclefiaftice, etiam poenales , derivan-

o

ationem Legis divi-

dh

turàLegezterna , ut probatum eft fu-

nz,ut vulr Gerfon , exemplificans hoc

QUs

prà Exam. 2. n, 1Q.

Lexautem aterna

in Medico,utdi&umeft. Ergo.

fC [e(

habet vim obligandi, & obligat in con-

2. Contraz.p. R. Poteflas Princi-

df

Ícientia, aliquando fub venili,

ut patet

pis politici cft meré cemporalis,, ejuíque

hr

in prohibitione mendacii officio

l-a

finis non eft falus animarum , fed tan-

l f)?

quando füb mortali , utconflat in pro-

tum falus Reip. & r;an'quillitas civium,

L Qpf

hibitione mendacii giaviter perniciofi :

Ergo non poteft ligare in conícientia,

N

TIfn

aliquando cum difpendio vitz , ut dum

Prob. conf. Inferior non po:efl ligare -

ts

h

cives & milites pro bono R eip, tenentur

in foro fuperiori : Sedforum confcien-

tenere. ftationem periculofam,

Ergo

tiz ( forum

l,

m;trm

poli di&um ) ceft ft;periqs

hfl

idem poffüntLe

civili, Ergo.

€z & civiles,

ges huxna)tqæ,Ecelefza&i—

t 4d Ii

p

Z

z

' De Lege bumaza.

37

i

-dr, . R. negando utramque feque-

maj. fi accepefir , uti res fe habet in-

lam. Primam quidem , quia ad hoc

prafenticüm omouis Lex jufta à Lege z-

effet neceffe , ut Leges noftra à Lege e-

. terna Dei derivetur , ut probatum eft

ternà derivarentur immediaté, ficut Lex

fuprà, N. maj, & conceffà min, . difl,

u tf

divina & naturalis ab ea originantur :

conf,

Id

Leges autem humanz ab ea folüm de-

QU.ERO VIII.

Obligantne omzi.es

if

rivantur mediaté, nim, mediante di-

i

Leges humanz in conícientia, feu fub

Ícurfu humano , dedu&o cx Legibus &

culpa, finon merrali, faltem veniali 2

principiis naturalibus ac divinis, quo-

dubium enim eft de

(l

quibufídam Lfegibus

rum íunt conclufiones : Cozclufío au-

poenalibus,

b

tem fegniruy partem debiliorega , ut ait

at

LXV. &, Probabiliüs negativé. Ra«

Dialecticus. Ex quofit , quód omnis,

£/e : Quia Conflitutiones Ordinis FF,

suli

qui peccat contra Legem humanam im-

Predicatorum funt verz Leges,ut patet,

lt

mediaté, contra Le

mediaté.

gem aternam peccet

fi eis applicetur definitio legis : Sedilla-

mpl

Secunda Sequela megatur

ideo

ut tales non obligant ad culpam. Ergo.

:ulgz;j-

»quia licét vis obligandi Legum hu-

Min. patet cum ex Conflitutionum no-

ng, 4

manarum fit à Deo feu Lege zternarc-

firarum Prologo , tum ex $. T ho. 2, 2.

velte

moté , radicaliter , & mediaté, & utà

q- 186. a. 9, ad t. dicente : In Religione

ol

Principio univerfali, eft tamen fimulà

poteflate humana, ur à

Fratrum Predicatorum transgreffio vel

principio proxi-

omiffio ex fuo genére non obligat ad

mo & patticulari :

)

p

cüm enim Princeps,

culpam, neque mortalem, neque venia-

tve fzcularis five E

cclefiafhcus,refpectu

; d

lem, fedfolum ad poenam taxatam fu-

j

uorum fabditorum fungatur authori-

Rinendam,q uia per hunc modum ad ta-

tate publica (in quo differt à Medico)eft

m

ln €0 vera

lia obfervanda obligantur , qui tamen

poteftas Legislativa Deo füb-

)bllä ]

Or iaata.

poffunt venialiter vel tortaliter peccare

yi

Exemplum eft in effectu 2

ex negligentia vel libidine,vel contemp-

jo^

qui eft à ca

uía prima & íecunda.

tu.

K

ni

(j

Hac S. D, fubdens ad .

Non

"d. Oppof. dift. ant,

Ex parte ejus

mïïif*

quod refpicit

omnia;quz continentur ih lege,tradun-

per fe primó , C,ant, per

" BA.

Íe fecundó &

ex confe

tur per modum przcepti , fed quadam

quenti, N.ant. &

proponuntur per modum ordinationis

u

tj

h

dift, fimiliter conf

Principibus etiam

Quiaad pacemReip,

cujufdam , vel ftatuti oblizantis ad cer

ll(

fzcularibus neceffa-.

tam peenam.

»

ria eft potcflas ferend

w

l legcs .obligantes

Oppore : Ergo nonomnis Lex jufla,

in conícientia :

quia multi timOratz

x

e

conícientiz ad T.

faltem pcenalis , obligat füb culpa theo-

cgis obfervantiam ma-

Y C,'

gis urgentur , fo

xlogica,nim. in Ordine Przdic,

pf

rmidine Culpe quàim

-4d boc R, verum effe 1n eo caífu quo

/

peenz temporalis

*

Ad prob, conf, dift,

for!

Legislator exprimit & expreífé decla-

m*-(iï,

L

Inferior non poteft, &c. fià fupe-

9)* zierea

rat, fe pracifé obligare velle ad peenam,

did non acceperit poteflatem, C

*

uti fitin noftris Conftitutionibus,

j

Sex:-

Kr 3

vit

Ws

-

318

TRACT. FT, Exam,f:

f

Opponi potefi : Lex na&uræ didiat ,

lt

vit híc illa Regula Juris : Ui on eff

nift [(nbfit caufa.

Ex

quàd nemo dcbeat condemaati inaudi-

n

cnlpa, non eft puitats

tus,

N

]

qua Regula patet ;

poffe ftatui poenam

Sed hoc verum eft de condemnatione

(adeàque & legem penalem) non pro-

per fententiam Judicis, cujus eft exami-

T

pter culpam theologicam , fed ob aliam

narereum & teftes , non veró de con-

caufam, Siccaptivo ad mortemjufte

[n

damnato , é carcere fugienti gravis fta-

demnatione per Legem ; quz relinqui-

[

tuta eft & infligitur peena. , & tamen

tur conícientic ipüus rel feu condem-

j

Dati, cujus eft difcutere

coramDeo non peccavit fugiendo 8 car-

'a—.n poenam m

h

currerit necne.

[

cere, Item fiquis teneret , irregulari-

tatetm , quam incurrit bigamus, & Ju-

&, 2,Loquendo de poenis adtivis, feu

[

ad (ui executionem requirentibus ali-

dex, jufté etiam damnans reum ad mor

I

quamactionem , ut funt (poliatio bo-

rem, eíle peenam, deberet fentiie , eam

V

infligi fine culpa , & tamen non fine

norum, exilium, poena mortis, &c, pto-

1

babiliuseft, quód transgreífor non.te-

«auía.

Nam caufa eft, quia in matri-

D/

neatur eas fübire ante fenrentiam Jud-

monio bigami non fignificatur perfe&té

4ly)

unio Chrifli cum Sponía Ecclefia, que

cis. ItaS. Tho. 2, 2. q. 62.a. j

Wi

Ratio ; Effe executorem poena, pre-

z

eft univs ad unum : & in actu p—ræfati

)

fertim gravis & acerbz , in fe iploni-

Vl

Judicis receditur à fignificatione man-

fuetudinis Chrifti. — Alia Refponfio pa-

mis durum & rigidum eft, ac naturz I€-

|

tet fuprà n, 65, in Not.

pugnat, & bono communi fufficit , pe-

D

QUAERO IX, Dum agimus de Lege

nam pati po£ fententiam Judicis : Lex

poenali, dic mihi, quando , & quomo-

autem humana, ut fuprà didum eft, de-

bet effe accomodata humanz conditio-

äfm

do transgreffor tenetur fubire poernam

Namit

ln

taxatam ? teneturne ante vel poft fen-

ni. Dixi, gravis G* acerba.

tentiam Judicis , & per propriam coo-

quibafdam Or dinibusR eligiofi pro pa

My

nitentia tenentur tecitare aliquas pl&

Perationem.

miflæ,ew

LXVI.

ch IOK

quuendo de poenis

ces , vel moderaté fe cafligare , & hoo

n

N

licét Przlatus id non declaret.

meró privativislatz fententia , ut funt

RU

&. 2, In probabiliori fentenuia trab

ftig

excommunicatio, irregularitas, fufpen-

fio,privatio vocis a&ivz & paffiveidem

greffor Legis poenalis poft fententiam

li

udicistenetur in conícientia , 1eU

eft de läge Ecclefiz , qua flatuit impe-

Iti]j

peccato, fubire poenam,

etiam adtivaftb

utd

dimentum criminis refpectu matrimo-

lt

nii, &c. transgreffor iis ligatur ante fen-

& in feipfo exercere a&ionem ;

fifit u

VTl

n jur,w-

tentiam Judicis, non veró fi fint fenten-

lis,qua non fit nimis crudelis &1

ut lunt

11

at

tiz ferendz,

fa, & commodiis fiat ab ipfo reo;

,collum

Tirfg (

Ratio hujus patet ex ipfo textu Legis,

ícalam. patibuli confcendere ;

be egr€

L

finim. addat , vel non addat has particu-

gladio prebere, é Regno ve* ur

n yero 1

lasipfo fatto,sp[2juree

di, pecuniam iolycrc i &c.- nq

m

Z

?19

De Leg& bumanua,

fit crndelis & meliüsexerceaturdmini- Zwmmas ejus vemmit fubici ordinations

I

ftro juftiriz,fed fufficit effe paratum eam Legis vel Regula , €8ex boc procedit d

u

pati, v. g. ftrangulationem , fufpenfio-

faciendum. coutra Legem vel Regulam :

nem,veneni in feinfufionem,&c.

l

Mi

quando autem à conver[o propter aliquam

Ratiecft que anté.. Et ita docet S.

u

particularem. cau[fam , puta ,| contupi-

Tho. 2, 2-q.69,2,4- ad2, dicens; Nullus

Y

fientiam veliram , inducitur ad aliquid

Q

R

ita condemnatur,quód fibi inferat mor-

faciendum . contra jlamm Legis uel. Re-

LL U

tem, fed quód ipfe mortem patiatur , &

ideo non tenetur facere id , unde mors

gnla , non peccat ex contemptu. , fcd-ex

M

fequatur,quod eft manere in loco, unde

aliqua alia can[a , etiamfi frequenter ex

ducatur ad mortem; tenetur camen non

eadem cau[a vel alia fimile peccatum

m

refiftere agenti, quin patiarur, quod ju-

iteret $ frequentia tamen peccati di[pofits-

luire:;:-

flum efteum pati.

Sicutetiam , f1ali-

ve inducit ad peccatum, Hac ibi. ,

u

quis fit condemnatus , ut fame moria-

FDï'l)n

tur, non peccat, ficibum fibi occulte mi-

Ratio 1. Contemptus Legislatoris

p

niflratum fumat , quia non fumere effet

ut talis,ac poteftatis Legislativa,eft pec-

qu

"

"

catum mortale, etiam in minimis, juxta

fe ipfum occidere. . HzcS. D, puta, in-

T

41

S. Tho. 2. 2. q. 147. a. 3, ad 2. dicen-

direde , ad quod homo non tenetur iü

rep

quoviscafu. Vide Tra&t. 9, Exam. 2,

tem : $: quis. authoritatem Legislato-

&

72

n.zx.

vis , transgredicudo flatutum , contemnit,

dii

pecmt 720rt.

Ethocideo; Quia con-

. QUAERO X, Dic mihi aliqua docu-

yun l

temptus Legislatoris creati , uti talis,

menta & Regulas ,ex quibus cogno(ci

J

ejufque poteflatis legislative cft con-

poflit , transgrcffionem Legis humanz

temptus ipfiusDei, qui ei poteflatem de-

r

efle peccatum mortale ? & quid quo-

um

dit,ut teftatur ipfe Chriftus Luc. 10. di-

ad hoc valeat intentio Legislatoris ?

m,üm

cens ; Qui vos audit , me audir s qui vos

7* LXVII, B. 1. Transgreffio Legis hu-

5?& j

fpermit , me [pernit ; contemptus veró

manz, etià in minimis,fi fiat ex contem-

Dei , etiamin minimis, eft peccatum

Qufie

(2

j

ptu.femper eft peccatum mortale; & hic

mortale,

Subfumo : Sed qui ex con-

m

contemptus femper fp

ii

(

ecialiter in an—

temptu, etiam in minimis, transgredi-

J

I

fcffione eft explicandus,.

turlegem , contemnit Legislatorem ut

W

Hzc efttutior & probabilior opinio,

talem, ejufque ppte&atem, Ergo peccat

mortaliter.

J

ii

intelligitur autem non de contemptu fe-

o

eundüm quid,fed fimpliciter tali, quem

Ratio 2, Conftitutiones noflrz funt

$, Thomas explicat & hanc fententiam

Ü

quid minimum in genere legum , cüm

probat 2. 2. q. 186. a. 9, ad 3. dicens :

sU

fub nulla culpa,five mortali, five veniali

I !d

Tuuc committit Aliquis , vel tragg-

ex fe obligent,ut patet ex dictis antean,

ex con-

mr*»d

of

grediur. ex contemptu , quando ve-

6j. Scd quicas transgreditur

temptu,

")

EUP

p

T

*

E

310

TR ACT.' F

. Exam.$.

temptu,peccat tmortaliter, ut

legere eft

ao

Prima defumitur ex magda utilitate,

in Declarationibus fuper Prologum

quz inCommunitatem redundatex ob-

F

[

Conftitutionum noftrarumLit, N. idque

fervantia Legis, licét ejus materia fecun-

patetex S. Bernardo dicente : INeglectus

düm fe videatur etfe levis : fit enim gra-

Pu

eft f:mper»czlpabilz'x » COleTIpIHS veró

vis ratione hujus circumftantie feu

damnabilis. Exgo,

commodi,

Hinc non cft dubitandum,

l]

[i

Dixinotanter, Coztemptus Legisla-

valereleges , queapud quofdam Reli-

zoris ut talis, — Quia aliud. eft contem-

l

giofos pro certo. tempore füb mortali

nere rem preceptam , fecundüm fe. &

precipiunt filentium , aut prohibental-

IU

!

materialiter fumptam , & Legislatorem

terius camerz ingreffum. — Item efus

ut privatum homjnem, hoc enim poteft

Jl

unüus pomi Adamo prohibitus fecun-

effe veniale & contemptus levis:& aliud

düm fe eft reslevis, erattamen resgra-

|^

efl, contemnere rem formaliter ut prz-

vis fub ea formalitate, quà fubftabat legi

Ój

ceptam , quiafic involvit Legislatorem,

divinz, qu& eum prohibebar in fpecia-

ejufque poteflatem,ut talem; & eft con-

li

lefignum fubje&tionis , & recognitionis

temptus fimpliciter ac mortalis, Et hzc

fupremi dominii ac beneficiorum.

4

transgreffio habet duplicem malitiam,

Secunda Regula. fumitur ex appofi-

quarum una eft contra virtutem, contra

jl

tione gravis poenz , utiin fpiritualibus

quam eft ransgreffio , v. g, contra vera-

eft excommunicatio major , privatio fe-

citatem , fi quis ex contemptu Legis

pulturz Ecclefiaftice , poena fufpenfio-

nj

mentciretur officiofé: altera contra vir-

EY

nis, interdicti, irregularitatis, &c. — In

tutem obedientiz,& remoté contra vir-

temporalibus pcena mortis , mutilato-

Xx,&

tutem humilitatis : quia omnis con-

nis, infamiz, cxilii, acerbi cruciatus;

&

remptus nafciturex fuperbia, Hinc tale

confifcatio bonorum,&c, .

mendaciumnon folüm effet officiofum,

Bu

Tértia eft prudentum virorum exifli-

Ííed & perniciofum , utpote cedens in

matio.

hlbm

gravem injuriam proximi , nim. Supe-

Quarta fumiturex tenore verborum,

dy

ls

rioris,imó & Dei,quiin Superiore con-

quibus Lex ponitur , y, g. Pracipimusin

temnitur,

h

virtute Spiritüs S. & fancte ebedieni,

E. 2.,

Ut Lci humana obliget fub

& fub formali przcepto, qui eft mos no-

p

^.

din

mortali,requiritur materiagravis , nec

flri Ordinis, velíüb interminatione di-

EI'O(

poteft materiam levem pracipere fub

vini judieii,fub indignatione Dei &San-

iortali,

Corum,&c, nam materiz levi non cen-

4

Ratio $ Quia oppofïtuth videtur effe

feturapponigravispoena, Hinc folus

*l

inordinatum & irrationabile.

Vide R.

lfj g

ufus verbi imperativi non indicat ma-

ad 7. Oppof. n. 68.

"'LUH

st

teriam gravem fub mortali obligantem:

R. 3.

uatuer folent affignari Re-

quia tale verbum eft commune omni

Vr

gulz cognofcendi gravitatem vel levita-

materiz, Nam $, Augult, in Reguia

! Rïhv

n ob-

n

tem materie refpectu Legis human,

Vi

ait : Hac [unt.que pracipinms ,

ferve-

'J] [

m

De Lege humana.

221

*

fervetis: im monaflerio. conflituti

?

& femperobligant 'fub mortali, fed fzpe

tamen non omnia illius Regulz prace-

folàm fub veniali , lieét fint de re ad

mortale fufficiente , fiftrictius przcipe-

pta obligant (ub mortali.

"4

&.4. Adobligationem (nb mortali

retür, v.ge de jejunio certis diebus , de

in lege humaná prater materiz gravita-

audiendo Sacro , &c.

Ergo. Prob. 2.

tem requiritur intentio I.egislatoris,qui,

Hz Religioforum Leges verfantur circa

lDf

licéc materia in fe

o

egr

avisfit , fi tàmen

eandem materiam , circaquam efl Lex

non intendat obligarefub mortali , fed

Ecclefie , nim.circa audittonem Sacri

folàüm fub venialiadque declaret, & fit

& Jejunium : Sed Lex aliquorum Reli-

in materia pracisé dependente à fuo

gioforum quoad fimilia folàüm obligat

placito, Lex fub mortali non obligat.

fub veniali, ut patet ex $. T'ho. 2, 2. q.

Hac fententia eft contra aliquos intra &

186.a. 9-ad 1.

Ergo & Lex Ecclefie

exttafcholamD, Thoma,;videtur tamen

oteft, -

j

(f

mihicam G

.

Confirm.hzc fecunda probatioMiho-

X

uU

Oneto & aliis pþa&icö pro-

bobilier,

ris t Lex Ecclefiz & Keligioforam ver-

fantur circa eandem materiam & eodem

IQrà

Ratior, Acus agentium moralium

hon operantur ultra intentionem ipfo-

modo,

Ergo fi,&c, Prob. ant, Si non,

m

Wi

rum : Sed Legislator humanus , legem

&c, id eífet ideo , quia prout in Reli-

o

n

[04

(islt

condens , a

o

itutagens morale : Ergo

gione precipitur,non efl res gravis, ficut:

N

lex nen obligat ultra ipfius intentio-

eft, quatenus przcipitur ab Ecclefia ;

hem,

Sed, quatenus przcipiturin Religione,

[LIS,

Ratio2. Qui poteft majus , poteft

etiam reseftgravis. Ergo. Min, prob.

a«

etiam minusin eodem genere : SedLe-

Sub mortali nihil poteft obligare nifi fit

T]

"m

;

gislator ad rem gravem poteít obligare

grave :. Sed dicta materia, v, g. jejunii,

n V

(

(

fub mortali, ' Ergo & fab veniali,quod

etiam prout in Religionibus pracipitur,

eft peccatum minus. . Item Ecclefia rem

obligat quandoque fub mortali,ut patet

m

&pe proponit folüm fub confilio ; item

injejunio Francifcanorum à Fefto Om-

UE

poteft eam prohibere fub fola pcena (ut

nium SS. ufque ad NativitatemDomini,

nae

Ergo.

patetin noftris Statutis) licct res fecun-

o

W

düm fe aliquande ad mottale fufficiat.

' LXVIII Oppozo 1. contra R, 4, Jux-

jl

Ergo & fub folo veniali,

ta dicta obligatio legis humanz deriva-

77

ii

&atio 3, Lex Ecclefiz de jeJunio &

turà Lege zterna & naturali , ad certam

d

Á

auditione Miffz certis diebus eftin ma-

(

materiamapplicata : Sed Lex eterna &

(

teria eravi: Sed in poteftate Ecclefix

efl,ut illa Lex . fol

naturalis in materia gravi femper gra-

Eon il/

üm obliget fub venia-

viter oblipant. Ergo Legislator crea-

jb

) jf

li, Ergo. Min.prob. 1, Conftitutio-

tus non poreft ejusobligationem reftrine

Tf

nesReligioforum funt verz Leges , ut

gere,

Aun]',

uprà probatum , & quidem apud quof-

2, Legislator humanus folüm fe ha-

j

j

am non meré poinales ; & tamen non

bet per modum conditionis, obligatio-

St

nem

Nüspass?

522

TRACT, VI.

Exam. $.

nen: Legis natutalis ad certam materiam

N.maj Adomnem ergo legem,eräam'

applicantis ; Sed conditio applicans non

meré peenalem , fcquitar aliqua obli-

*

f

poteft minuere virtutem agentis, ut pa-

gatio ; quód autem fit tanta vel talis,

li

tet in applicatione ligni ad ignem, ignis

poteft impediri , & defa&to impeditur

enim agit naturaliter , non liberé,

Er-

in noftris & aliorum Religioforum Sta-

li

3

00.

tutis ; licét enim proprietas phyfica

abfoluta non

[

3. Quodadlegemíequitur natura-

liter, feu ut neceffaria proprietas , non

men moralis,

poffit im Pedir? , benete-

Ht

poteíta

b

ea feparari : Sed obligatio fic

n

d 4. R. ficut ad r.

(s

fequituradLegem. Ergo.

d $. N.ant. Si enim idafferatur dt

[

«

Quia aliás radix peccati venialis

aut mortalís poffet effe voluntas homi-

homine, à fortiori. afferendum eft de

W

nis , nim, Legislatoris, cüm tamen fit

Dco, fi fermo fit de iis qua pracile à

ipía natura oDbjecti, Ob quam ratio-

placito Dei dependent, non veró decis

!

nem

quz ex natuta rci prohibentur , utpote

|

)

f. Deus non potefl rem gravem pra-

quia habent intrinfecam & effentialem

(

cipere füb obligatione levi. Ergo multó

gravem malitiam, v. g. fornicatio ,&

tminüs homo,

&

quz Deus non

potcft prohibere fub ye-

6,

In voto non poteft materia , /fe-

niali.

V

lg

cundüm fe obligans fub mortali, ex vo-

-dd 6.. conceffo ant. de quo infià

l

ventis intentione obligare fub vqhiaii,

Tract. 10, Exam, 3. n, 32. R. 4 dátut

N

ce,

difparitas.

u

Ergo nec inLe

[o]

!:

Quia votum fit Deo,utSu-

Q

7. Juxta dicta res levis ex intantio-

periori, perillud acquirenti novum Jus

lum

ne Legislatoris nequit obligare graviter,

in voventem juxta naturam promiflio-

s

t

Ergo necres gravis leviter,

nis, Ergo fine placito Dci non potf

W

voti obligatio relaxari, nec à Pralatis

il

-a , patet. R. fupràn. 64. ad 1, Op

RL»«

Ol.

rclaxatur , nifi in poteflate Dei : Lex

o

-

o

NU

-4d 21, Tranfeat maj. & dift, min.

veró refpicit fubditum , quem proinde

t

Non poteft à priori, C, min, à pofte-

Legislator poteft ftripgere moderatius

a

vel arctius,

Preterea Obligatio 'v.o'ti

riori, N, min, & conl. Nam & ap-

Tety

plicatio ligni ad ignem prout eft major

quoad confcientiam , licét voluntatem

tby

vel minor , facit lignum magis vel mi-

hominis fupponat , eff tamen magis H?ï:

üUSJ

nüs,feucitiüsaut tardiüscomburi, Di-

turalis & divina, eftque immediaté à

VU

xi, Zranfeat , propter ea quz dixiloco

jure divino ,quia homo non habct jurit-

lo

mox citato de differentia Medici àLegis-

dicionem in feipfum: econtra obliga-

u

latore.

tio Legis humanz folàüm remod lt

Jtoj

"44 3. dift. maj.

Quod fequitur in-

Jure divino & naturali , & L«gislatot

"Ut

m)&[

impedibiliter , C. maj. impedibiliter ,

pro libitu habet poteflazem in fubd-

tum,

H

à

ulh,.d

u in prafenti ob rationcs. affignatas,

LU

^

[

.

—

De Lege bumana.

2?j

44d 7. N.conf. Difparitaseft : Quia

R. 1. Potiffima Regula cognofcendi,

N R

r&i levi imponere obligationem fub

&n Lex humana obliget cum periculo

mortali, eft imponere gravamen ultra

vitz, eft : Si Legisobfervantia pruden-

Q

fuam poteftatem , quod eft irrationabi -

ter judicetur effe majus bonum , quàm

us

le, ac fubditis onerofum ac odiofum,

propriz vitz confervatio , tuncobligat

odiofa autem funt reflringenda ; aft rei

D.

cum difpendio vitz: fi veró ptopriz

grayi imponere obligationem levem, eft

vitz confetvatio ( uti contingere poteft

gravamen , quod poffet imponi totum,

in Principe, Belli Duce ,&c.) cenfeatur

alleviare , quod ex caufis poteft cffe ra-

effe bonum majus, non obligat, — Rar/o

l

tionabile; eftquefavorabile & accomo-

€f : Quia ex duobus malis minus eli-

[

quidd

dum humanz fragilitati; favores veró

gendum , & bonum majus minori prz--

&

ferendum eft.

u

fünt ampliandi,

-QUAERO XI. . Scifne aliquam Re-

Altera Regula effe poteft , fi trans-

n

ulam ad dignofcendum , quando Lex

greífio Legis humanz cum metu mortis

t s

j

umana obliget cum periculo vite ? &

alicui incutiatur in contem

ptum Legis-

i

quid in hoc paffu fentis de lege abftinen-

A

TC

latoris, v, g. Ecclefiz in flatuto jejunit,

tiz Carthufianorum à carnibus, ac Lege

velauditionis Miffe , tuncenim opor-

T0U

claufure Monialium in cafu pericalotz

tetmagis moril, quàm legem violare.

infirmitatis.

L dei

Exemplum eft in Eleazaro, quilaudabi-

LXIX. Ante R. Suppono utcertum,

liter maluit mori quàm carnes porcinas

nl

'quód Lex humana non femper obliget

comedere.

Ratio ejf :

uia majoris

ii

cum difpendio vitz, Rario: Quialex

momenti eft defenfio Fidei, & Ecclefia-

uei

i

humana non tam firi&e obligat ac di-

flice poteftatis ,

J

quàm conferv..ltio, pro-

WU

vina : Sed hzc non femper ligat cum

priz vitz.

p

periculo vite , & quidem ex benignita-

LXX. . Probabilior eft fententia no-

j h

te Legislatoris.

Ergo necilla , & hoc

1t[

flri Aravio, Goneti &aliorum , quód

j

fimul ex defectu poteftatis. Min.

PFO-

Lex abfüinentie Carthufianorum à car-

n q

bo ex facto Davidis , qui 1. Reg. 21.

nibus refpe&u periculofé infirmi obli-

n

u

comedit panes propofitionis, ne more-

get cum difpendio vitz,

14 V^

retur fame , quos nonnifi folis Sacerdo-

Ratio ex diélzs

m

eff : Quia vita unius

j

tibus licebat edere,Et Matth. 12.. Chri-

Carthufiani debet cedere confervationi

ftüsapud PharifzosexcuGvit fuos Di-

ftri&tioris obfervantiz ac difciplinz in

fcipuloes , quód propter neceffitatem in

toto Ordine illo.Unde & legitur, quód

mb

Sabbatho vellerent fpicas, quod erat le-

fan&a illa Carthufianorum Lex ertum

jt

W*u

ge prohibitum. Item integritas Con-

habeat ex miraculo quo carnes pro

n

fcflionis facramentalis eft de jure divi-

[0]0

[

quodam ejufdem Ordinis infirmo prz-

no, & tamen non femper obligat cum

paratz;in pifces funt converíz.

[J]ï j

(5

Jf

i

notabilidetrimento. Idem patetin ob-

ANonne idem fentis de aliis Re

ligatione voti & reftitutionis,

lig(i,ofis'

x

quoad fua Scatuta 2

: Poüto

Hoc fup-

' Ajïrml

Sfxz.-

ES

ii

T'R.ACT, 1.

Exam. $.

3214

Affirmo , fiex eorum violatione no-

caufam,omnes Moniales ex unoix& aliad -

!

Á

tabiliter labefa&aretur religioía difci-

monafterium migrare oporteat,

lina.. Razzo eft quz anté,

An etiam in hiscafibus neceffaria fit

Ti

LXXI. &.3. Quod concernit Claufu-

licentia Epifcopi, attendaturloci con-

f

ram Monialium in caufa vel cafu egref-

fuetudo. Quia diverfi DD, plané ipfius

]

Ti

füs, Concil, Trid. Seff. 25. cap. f, de

Papz licentiam requirunt,

Regular. folüm ftatuit , ut Moniales &

Numquid Conflitutio Pii V. poteft

monafterio nonegrediantur , etiam ad

extendi ad omnem lethalem morbum,

breve tempus, nifiex legitima caufa ab

intra monafterium medicorum judicio

Epifcopoapprobanda. Verüm Pius V,

incurabilem ? -

poflea huic devoto fcemineo fexui om-

Affirmant adliqui DD. Monialem pof-

q

fe cgredi de licentia fui Pralati & Epi-

nem praclufit viam , ftatuens tantüm

tres egreffüs cauías. — Przzza eft incen-

Ícopi.

Rationem dant ; Quia Lexhu--

l

dium , cui æquiparaturinge.nsinunda-

mana non obligat cum difpendiovitz.

[/

tio, & incurfus hoflium infidelium.

Aliinegant, exco, quia Pius V. folüm

"

expreffit caufas, quz inferunt monáftt-

il

Secundaeft , fi Monialislepra fit infecta,

utextracuretur, nealiasinficiat. Zer-

tiis nocumentum commune , non veró

b

"n

ia ob eandem rationem cft , fiquain-

privatum unius pcrf()næ : Nec referre

Vi

4

cipiatlaborare epidemià , vel pefte,

d'icunr, quód unius ac alterius Moni?lü?

M,

Ti

d egref/um cx his caufis fufficitne

vita exponatur periculo, pro bonocom-

muni inviolatz claufurz ; & neperex

N

licentia proprii Pralati ?

AAd boc dico , attendendam effe loci

emplum aliisSororibus incipiat domina-

leg

confuetudinem ; fentiunt enim aliqui,

ri Mercurius,feu fpiritus vagandi.

IQHJ

requiri approbationem Epifcopi, quod

Verüm ego in hoc paffu cenfeo;diyet-

D

negant alii , tenentes effe confuetudine

farum Religionum ac monafleriorum

ij

contrarià abrogatum.

approbatas confuetudines effe attendet

L.

il

4f

Be, 4

Prater caufasa Pio V. ftatutas

das, quia in aliis ftrictior, in aliis laxiot

g

Erin noflra Get-

dantur adhuc aliz ad egreffum Monia-

claufura fervatur.

f

hld(

lium fufficientes per confuctudinem re-

mania excmpla quotidiana docent, Mo-

ji

cepta,

Prima cff * Si Monialis defe-

nialescum fuorum Super

iorum licentló

tl

Yi

ratur ad aliud monafterium , ut illi

non folüm ob vitz pericu

lum , fedaalii

4j

praficiatur : vel alio officio penitüs ne-

ctiam de caufis, ? quibufdam monae

NT

ceffario fungatur.

2, Correctionis

rta-

Hh

o

riis egredi,

tia , finim, in hoc monafterio fcandali

üliim. nolli

xfæ

Tf

De monafleriis Mon

caufa fit, &ibi corrigi nequeat. Sed

Ordinisin noftris Confliturionibus l-

üfo&

hzc translatio nonveme:é & facilé , fed

2. Ccap. 18, in fine ficlegitur : $i qui

m

rÉ-

graviffimo judicio & urgente neceffita-

Sacularis vcl Regularis in aliquod p

?

Mi

d j

te eft facienda,

3. 91 Vel ob loci . in-

di&orum monafleriorum intrate;

NU

10

commoditatem, autaliam rationabilem

ccntl.a

Sororcs aliqua inde exire fine li

d

;

ag

N

7N

De Lege bumana,

345

t Magïfh*i Ordinis aufï fuerint, iP(o

facto

confuetudo loci: non enim videntur

te

- fenrentiam excommunicationis incur-

comprcehendidi&is Decretis.. Idem eft

D.

de ancillis. eas ex more affociantibus,

l

runt, àquánonnifi per Papam vcl.Ma-

AU

iftrum Ordinis vel ab aliquo Fratre,cui

Hoc tamen extendi non debet adDucif-

l

]

h

pradiétus Magifler facultatem conceffc-

(as, Marchioniffas, Comitiffas , &c. nifi

& $AH

]

rit, abfolvi poffint. Hxcibi, Plura

(quod Gregor, XIII in Extrav.

hYa

]

QMT

patebunt ex mox dicendis,

Gimonialium quietem , &c. conceilhit pro

j

R.egnis Hifpaniz ) fint ipforum mona-

Sed quid. fentis de ingreffu claufurz

CURU

Monialium ?

fteriorum Fundatrices,vel dotatrices.

LXXII. Dzco

* 4

*

Omhibus tam viris

Similiter audiendi non funt , qui di-

M

quàm mulieribus prohibitum cft,mona-

cunt prohibitionem Pii V. folüm efe la-

fteria Monialium, & mulieribus mona-

tam contraeas, quz pratextu privilcgii

fteria virorum ingredi, vel in ea admitti,

& licentie monafteria intrant,

Nam

Ml

Et intrantes ultra cafus neceffarios ( qui

Pius V. vive vocisoraculo Anno 1 *68.

j*?.ï,'v

cafusfunt de opera Confeffarii, Medici,

die 27, Jan. contrarium declaravit Car-

Chirurgi, Archite&i, Opificum, &c.)

dinali Alexandro Cribello,

vitut

i

m

]s

ey

J

| & fine licentia , peccant mort, & incur-

Quid intelligts per Monaflerium feu

runt excommunicationem Papalem ,

Clauíuram ?

at

ipfi, & Superiores utriufque fexus , ad-

Dico , intelligi clauflrum , dormito-

)

mittentes ,. vel ingredi permittentes,

rium , & ofhicinas interiores , ut patec

eüám fub pretextu Facultatis vel Privi-

ex Innoc. IV, & Gre

o

g

or, IX, quiin cau-

legii Papalis, Religiofi autem eos, cti-

fa ingreffus ita explicant Regulam Mi-

u

i

am abíque tali pr&textu.: admittenres,

norum,

Hincdidtas Ponuficum Leges

incurrunt ipfo facto fufpenfionem 4 di-

non violant mulieres ,. quz Sacriftiam

pzüh

vinis, privationem Officiorum , inhabi-

& hortos monafleriis contiguos intrant,

c D7

litatem ad alia impofterum obtinenda,

dummodointrent non per portamCon-

Ts

ex variis Motibus plurium Pontificum,

ventüs,f2d per aliam propriam

Linde

10f

prefertim Gregorii XIII. & Pii V. Quid

dum Gregor, XlII. in fuo Motu proprio

i

Tridentinum flatuerit , patebit ex di-

cendis.

vetat intrare zzoz4flerza & loca, h ec pto

De cenfura hac redibit fermo

eodem fumit.

Hinc& in noftro Capi-

infrà inter cafus refervatos

Trad. 14,

tulo Generali, celebrato 1686. Confir,

- Exam, 2.n.68,

$. fic. legitur : Cozfirmamus quod in

Hincnon fant audiendi illi DD, qui

poflremo Capitulo ordinatum. eft. Ordi-

fceminas monafteria virorum fine fcan-

nat. j. de flritla im moflris Convenuitbus

j

j

w

; ^ dalo& pravo fine ingredientes à mortali

clan[ura , ab ingreffu feminarum [ub ex-

il

excufant : có quód, utajunt, hoc nul-

Ccommntiuicatione z';aterdifl'a:comprehendeiz-

i

lo jure flatu. tur.

Nam Bulla Pii V,

dofub claufuraomnues cameras C offcinas,

Bullaiio infeita claré loquitur, Nihilo-

qua , licét extra commune dorsitorttma

!jïinus circa Keginas attendenda cft

exiflant , nibilomunus à Religiofiy inhali-

g

tADtur

313

l /

26

TRACT. VL Exam, f.

t4ptur.. Vide ibid, peenam Superiorum

nus in mundi vanitatibus , ve&ium- lu-

admittentium fesminas ad claufuram.

Xu , capitis orhatu , &c. fed in ornatu

Et ut adducit nofler dela Cruz in Glof-

fpiritus feu animz fint inflruendz. Nec

fa & declarat. fupec noftras Con(tit, dift,

permittendz ad libitum in- & egredi,

2.c, I, ubi ponitur peenagravioris cul-

.Dio2, Devidua, etíam honefta,in

pziatreducentibus multeres in hortos,

habitu fzculari Monialibus, etiam per-

[

in dormitorium , in cameras vel alias

petüó, convivere volente bene refolyit

Officinas intetiotts,

Ex quo patet ;

negativé l'amburinus de Jure Abbariff,

quód etiam introductie ad horcos clau-

difput, 24. q. r4. n. 2. fentiens , nec

Lf

flro contiguos feveré fit prohibira,Prz-

Epiftopum ad hoc pofle dare licentiam,

i

terquam quód mggni fcandali occafio

Ratio ; Quia per viduem (à fortiori,

(i

effe poffit.

per nuptam ) faciliis divulgantur mo-

N

Daturne parvitas materiz in fractio-

res fzculiresin clauftro , quam perdi-

l

necliufure? -

&as puellas,

A:tendenda' eft rationa-

[

"Affirmo probabilius contra aliquos, fi

bilis Con(uetudoloci, & qua*ligas claq—

(

furz ac monafterii,

fiat fine contemptu, fcandalo, ac malo

li

fine, ut, (iquis ingrediatut medio cor-

Q'id. de. Confeffario ? Vifitatoic ?

Wtj

pore, manens inlimine, feu partim in-

Medico,&c. ?

N

t£fa p;rtiin extra , vel fi per valde brevem

LXXIIL . Dico r, Confeffarius (idem

r

moram ingrediatur ad duos pedes,& fta-

eft deMedico & fimilibus) fi (nim,cum

5

tim regrediatür. Quod etiam de egreffü

Socio , ubi is haberi poteft) necellitaus

l

intelligendum.

caufà intret, ceffante caufa , ultra unum

P:fn

Katio eft à

jleerumve Parer zoffer , &c. moram ua-

humanis.

pai de aliis legibus purä

,A'[Lï

here non debet , fed ad fummuminfra

A4id tenmes de in

cer

u

D

effu parvalarum

horx quadrantem egredi, ni mortaliter

BN

puellarum victüs & inftructionis gratiá?

velit peccare ; attamen modicum ultta:

fittqo

aut vidue cohabitare volentis?

manendo non videtur incurrere cenfu-

Dico 1.

ttim

Puella ab anno 7. ufque ad

ram,cüm enim hec fit latain eos, qui fi-

WW !

2,j. educationisgratià , cum Superioris

ne licentia iagrediuntur, tanquam odio-

& Superioriffz confenfi in monafterio

ía non eft extendenda ad eos , qui fuat

] *

Monialium commorari pofïïmt, modó,

ingreffi cum licentia, quà modicum ab-

(

wm

quod NB. habitentinloco à dormitorio

utuntur,

Sciantetiam Confcffarius &

0'0 ah

& laboratorio Montalium feparato , &

Socius quod intra claufüram propter in-

a,

famulatum fecum non introducant,

*

firmam pernoctare non audeant , (uifi

Vg

Ratto

D

Quia fub hac diflin&ione

fortéin ca(u valde raro & urgente, &

L

D

turbant vel non turbgnt'regularem ob-

tunc fe non feparenr) neciu locis mo-

fervantiam,

:

-

n

^

nafterio contiguis,in quib:

1s (uti in pat-

l

]

Notandum tamen feri

i,;qu,öd puellz

j|

latorio) fit occafio converíaudi autlo-

&

admiffe per Sorores Religiofas nullate-

quendi cum Momialibus Sed cüm

*«Egs (

J clauíu-

a

De Lege DMIABAS

215

claufüra in omnibus monafteriis non fit/ extra domum, — Nulla loquaturl cum

equaliter in flore & rigore , fervetur

aliquo ingzediendium feorfim ab aliis,

praxis, quz viget fcientibus Superiori-

nifi forfan occafionaliter cum aliquo

us.

&

predictorum, quipoffunt & debent in-

Dico 2, In Conftitutionibus Sororum

Dj

trare , & hoc delicentia , exceptis Prio-

Ordinis noftri fic dicitur cap. 30,. Lici-

riffa & tribus fororibus ad hoc deputa-

«t

tis,

tum eft Magiftro Ordinis , vcl Priori

Prioriffa & przdicta tres Sorores

lu

:l

A

!

Provinciali fub tempus vifitationis in-

fimul ftent , & fimul vadantbinz & bi-

gredi monafleria fororum , uná dunta-

na.

Loquantur autem cum illis, quos

xatvicein anno : Itatamen, ut fiunus

exaliqua caufa contigerit ingredi , de

fí

ex illis monaflerium vifitando ingre-

expedientibus , breviter & fuccin&e.

m

diatur , alter eodem anno ingredinon

Item , fioporteat intra terminos Soro-

j

poffit , juxta cenorem Bullz.ab Alexan-

ii

rum aliqua opera fieri neceffaria , pote-

j

dro VII, editz, quz incipit.

Fidei fa-

runt intfare operarii aliqui de licentia

ld

*

erarum Firginum , &c. ubi hoc etiam

Prioris Provincialis , vel Vicarii

*

&

t

j

u

cavetut , ut Magifter Ordinis cum duo-

tunc Priorila & Supprioriffa & Procu-

busíociis , jam veró Prior Provincialis

ratrix , vel aliz tres de fororibus anti-

f

E

?Y

nonnifi cum uno focio monafleria in-

quioribus & maturis, 2d hoc deputatz,

grediantur, Vide Q. 12. quód poffit

Operatiis loqui. poterunt , ita tamen

etiam cum duobus,

q

Et Grcgor. ZSLIT.

d

uód una ab aliis duabus audiatur , aliz

)

in quadam Confli.quz incipit : Dabizs

veró nullo modo loquantur- eis., nec.

j

quaemergunt , &c. datà Romzapud S.

euamad eosaccedant. Hize ibi,

' jj

i

LU

Petrum die 23, Decemb, 1581. Supe-

: Quomodo 1e habebit. Confeffarius fi

k

rioribus Regularibus faculzatem conce-

intta claufuram infirmz Moniali debeat

d

j

tminiflrare Sacramenta ?

dit ingrediendi monaflcria Monialium,

m

LXXIV. Dico : Hic ibidem noftris

in cafu (cil. neceífitatis: fi veró aliquis

n i

extra omnem neceflitatem ingrediatur,

prafcxibitur modus: Si aliquam ita in-

poenam excommunicationis , ac priva-

hirmari contigcrit , quód adlocum con-

r

tionem officií fupra eundem dcecernit.

fuexum Conteffionis ac Communionis

o

zc ibi.

venire non poffit , fi defiderct confiteri,

MUS)L

Dic 3. Di&ze Sororum noflrarum

tenebitur Confeffarius ad cameram in-

o

(

Conttititienesibidem fic h

abent:Quan-

firmz venire , affociatus à Prioriffa &

do aliquisprzdi&orum ing

reditur,Prio-

duabius aliis Seroribus antiquioribus, &

riffa cum tribus antiquioribus eum (em-

interea dum ipfirma confitebitur, focius

per comitetur , aliz veró non difcur-

Confeflarii , cum eo monaflerium in-

!

rant , fed fint in Capitulo, vel inEccle-

greffus , manebit pencs Prioriffam , &

f

fia; vel inal:o loco honefto omnes, prz--

illas duas Sorores fupradictas in locore-

motiori, dummodo tamen Confcífa-

wrilhs, quzneccífarió Occupantur in

é vi-

aliquibus officiis,donec regreflus fu,eri;

numinfirmne gmüentem commod

dere

Nssaa)

*

CRACT. VL Exam, .

$42

tid, omnique alio aþþafatu ac folemn'i;

dere poffit juxta Bullam Alexandri VIT,

care (-)POP*

tate fiant omnia co modo, quo meliàs -

Ti

Si veró etiam eim communi

tuerit , Sacerdos in fuperpelliceo cum

perfïci poteruat,

LXXV, Eftze Monialium Confeffario

ftola Corpus Chrifti deferens revereg-

vel Superiori licitum intra claufuram

ter, pra:cedemibus eum duabus forori-

bus cum ceteis , & unà cum aqua bene-

in infirmaria vl cellula vicina apertain

di&a , & alia campanulam deferente ,

altari portatili decenter praparato lege-

W

allociantibus nihilominus aliquibus d

re Miffam pro folat

]

io inürmæ Moni-

8

maturioribus fororibus ad intirmariam

lis?

Ti

Dico 1. Non lícet (altem ordinarié,

vadat, & infirmam communicet , prout

necin ordinariis , etiam gravibus infit-

in Ordinario continetur, Si autem ali-

mitatibus, quamvis fint magna fefla.

A

qua fotor infirmetur in tantum , quód

cam injungi oporteat , tunc faccrdos

Ita patet ex T rident, Seff. z j. cap. d*

indutus, ut fuprà dc Communione di-

fic flatuente: . Zagredi intra. fepta m-

i

naflerià nemimi liceat cujuscungue gt

&tum eft, Oleum facre Uuctionis defe-

rat , & unà forore crucem portante,

ueris AHut. conditionis , fexss uel ais -

f

pracedentibus duabus eum cereis ad in-

fnerit, fine Epi[copi vel Superiaris licen-

[

Á

firmariam vadat , & totus Conventus

ta in [criptis obtenta. , [ub excomtii-

lh

cationis pena ip[o fatfo ducurrenda, Dare

A.L[

cum proceffionaliter antecedat , intrans

autem facerdos infirmariam dicat; Pzx

autem tautum Epifcopus vel Superir l-

i

bsic domui: & catera fiant, ficut. no-

centiam debet in cafibus neceffarns , nt-

tatum eft in Ordinatio, ita tamen quód

que Alius. nllo modo pofftt , etiam vigir

"

5

abfterfiones cum ftupis fiant vcl à Prio-

cujuscunque facultatis vel indulti hntit

1

riffa , vel ab aliqua forore cui injunxe-

nus concefft , vel impajiemm' concedeudh,

(;

rit,

Cavendum eflautem, ne de facili

In prefenti autem non eft cafus urgehs -

L'Pq

vel neceffarius pro ingreffu , quia Mo-

lt

multiplicenmr ingreffus , modó caufa

Gommunionis, modó cauía Unctionis,

niales tam graviter infirma,ut ad Cho-

li i

X

fine magna neceffitate : fed. fimul fat

rum vel Crates accedere nequeant ; 88 ;

Wl

Miffam audiendam non tenentur. Un-

d

utrumque, Cüm autem fimul commu-

nicari & inungi aliquam oportuerit;fo-

de & íacra Congregauo Rituum anao

Vb

"7

ror aliqua crucem portet,& Pater focius

160j die 22. Augufti declaravit, 7

4

/]4

Qj

facram deferat Unctionem , & primó

Monialium infirmaria [acrifiium

fiat Communio, deinde Undio: & in

celebrari permittatur. Ex quibus patee

fnal

ifto cafu remaneat Conventus in infir-

quód per Trid, fir revocacum privilc£r

Pfa l)

um in hoc cafu à Leone X. conceuP

maria ufque ad completionem Officii,

R

Monialibus S, Clara.

Porró ubi copia Miniftrorum fupradi-

[q(mq[]

&orum non habetur in promptu , vel

Dice 2. In cafu raro & ext

raordita-

ï(nnld

uran-

propter aliquam neceffitatem feftinare

rio infirmitatis per plures annes

[3

me

eporteat , omiffa Miniflrorum affiften-

[a-

tis & vix cutabilis ; ita. ut infirma

z

De Lege hbumanua,

j

Ciates accedere vel. deferri nullatenus

pter addu&a verba lConciliik '(Trid. lo-

pollit,probabilius eft cum debito Supe-

o

quentis disjunctivé , ffze Epifcopi vel $n-

riorum confenfíu id licere, faltem ali-

periortzs licentia , ita ut alteruzriuslicen-

agnis feflivitati-

quoties in anno in m

o

tia videatur füfficere, Unde

(e

Ü

bus, in quibus infirma fpecialiter perit

B. , Probabilior fententia eft;- quöd

! « facram Communionem,

Ita à fortiori

ju

licentia ingrediendi Monialium mona-

debent docere illi qui.tenent id licere

fteria non exempta fed pleno jure Epi-

toties,quoties Moniales juxta (uam R.e-

Ícopis fubje&ta , ab ipfis ex caufa necef-

gulam tenentur communicare, nim, Mi-

faria dari poffit : fecus eft de monafte-

randa quicitat Rodriquez & Pobabil-

riis exemptis Regularium : quz ingre-

lam.

Item Pellizarius,

)g

H

*

diendi licentia dari poteft, & debet à

Ratto

Tum quia hoc nullibi repe-

Superioribus eorundem,

H

: ritur jure prohibitum , nec di&um pri-

n

vilegium Leonts X. quoad hunc rarum

Ratio ; Quia hoc aperté innuit mo-

dus loquendi Concilii füb disjun&ione,

cafum videtur revocatum per Trid. aut

! I:u;l

N

Idem claré legitur in Bulla Pii V, incip,

per illam Cardinalium declarationem,

-

quia ad hunc cafum non cenfentur fe ex-

Ut AMendicantium Ordines, $. 7.

Quz

ij

l,/

tendere , qui videtur effe fat urgensac

etfi per Gregor, XIII. fit revocata quo-

adilla, qua funt contra, &on veró quo-

;

neceffarius , neinfirma tot annis careat

ad eaquz funt juxta Concil. Trid,Unde

ii

folatio faerz Miffe , durum enim certé

& Conflitutiones noftrz Authoritate

j

.effet co tamdiucarere. Tum etiam,quía

j tl

Apoftolica approbata dift,2,cap.1.Lit. T.

non violatur claufura; fu pponitur enim,

poft relata Concilii Trid, verba, fubdit :

quód Confeffarius vel Pralatus aliunde

s

teneatur & debeat ingredi ad. facram

Cui decreto inharens Sacra Congregatio

[

(

1N

Communionem infirma dandam ; imó

Cardinalium , Concilii Trid, interpre-

ont

dd per Celebrationem fieret cum majori

um , cen[jat , licentias ingredieudi intra.

reverentiá acdecentia , & fine difcurfi-

naxöah*

fépta Monialium ex vera tantm neceffr-

xüm'!;lt

bus, qui debent fieri in afportatione Sa-

tate concedendas , quoad mona[leria Re-

cramenti, Tum tandem quia Cellz

,dcm:f,

clauftzales regulariter funt loca deceniia

&ularibus [abjetla, pertinere tauttm ad

7) Cffxï

& honefta, nec fünt private domus, fed

spfos Supertores Regulare:.

Anno 1597.

5

axjw

ad Ecclefiam pertinentes , unde non

die 19, Jul.

Quatnobrem poft decre-

ii

cotnprehenduntur in decreto Trid, quo

tum Concilii Trid. Bononie r$62.

prohibct celebrari in privatis domibus.

,j

iflud habetur: Admonemus, Reveren-

Pro majori dictorum intclli

gentia

A OMW

dos Provinciales, ut circa ingreffam ad

r

QU/ERO XII. Qu

ifnam poteft dare

monafteria Monialium magnam cufto-

- ld

icentiam non fetvand

diam adhibeant , & quando gravis ne-

b

ac ingrediendi ?

iLegem claqfuræ,

"

Jf d

ceffitas pro fui executione officii intrare

j

)1n

LXXVI.; Hac qlxæüio movetur pro-

compulerit ; unum tagtüm, aut duos ut

n

Tt

plu-

rb

——

330

T Abfï: FL Exam, $.

plurimum focios , eofque graves fecum

Ratío fl : Quia confaetudo legitime

adducant.Inferioribus autemMoenialium — przfcripta veterem Legem abrogat , &

Prafeétis ipfiProvinciales Leges prafcri- novum privilcgium iafert.:

bant, quandoeis , & cum quibus fociis

Debetne licentia ifta neceffario haberi

Il

ingredi liceat : fuper quo eorum con- in íctiptis?

fcientias oneramus, Hac ibi,

-Affrmo juxta clara verba . Conallii

(

Verüm eadem Sacra Congregatio 3. Trid. Hoctamen probabilius pradice

Nov. 1610. aliter fic flatuit; 4oszaligzs intelligendum eft de cafibus extraordi-

sonafteriorum exemptorum c£i Regulari- nariis,& quidem etiam in foro confcien-

(Ciï

£us fubjetlorum fepta semini ingredi [j-. t* , non veró de repentinis & ordim-

cet , nifi. licentia im cafibus zeceffariis. xiis,utieft, ingreffus Medicorum, Chi-

concedenda, uedum à Superz'orz'lms Regu- rurgorum ;Operariorum,&c,

laribus [cd etiam & . locorum Ordinarus

Karioi.p. "Tumut evitetur pericu-

i

obtenta. fuerint. . Noa. obflantibus qui- lum incurrendi excommunicationem,

bufiunque contrariis Legibus , Statutis, tumetiam , utlicentia detur ranüs &

a

turiüs.

confuetudinibus etmm immemorabili- me

bus,

Ratio»,p, T um qüia effet valde one-

VM

n

Tandem ut telleretur omnis diffi- rofum toties petere & dare licentiamin

!

A

enltas quz ex hoc decreto fortépofler. fcriptis 5 tum etiam quia non femper

oriri , negotio iterum in eadem facra efttacilisacceffusad Superiorem, Ei

90

5

!

Congregatione propofito & Sandiiffimo |fufficit confenfus naturalis requilitus,

l]

Papzrelato die 21. Maii1630, Sancti- orctenus datus, vel pracfnmptus ex ta-

l

[

tasfua declaravit, hujufmodilicentiasà tionabili legiumé pgæ[criptæconfuctu-

Superioribus Regularibus non effe pe-. di

nec

H

tendas in illis locis, in quibus adeffet

QU.ERO XIII,' Cujus cft claufuram

d

[

confuetudo, ut iftz ab Epicopistantüàm Monialium promovere,confervare; v

dt.'lt

concedantur ; hocenim cafu ftatuit & fitare ? Item poffuntne Epifcopi pro -

decrevit, talem confuetudinem effe ob-. bitu, aut vifitationis vel ele&tionis caula

fmas

fervandam , & ipforum

W

.

Epifcoporum intrare, ut clauiuram infpician

":., anrité

L

tantummodo licent

1as.

fufficere, ctiam fervetur?

[

LXXVII. &, 1.

Concil, Trid, $9f

privativé quoad ipfos Regulares , &c,

x

T

Standum ergo eft his declarationibus, 2$.deRegul. cap, $. decernit , Bonifa-

De quibusait nofler Donatus Tom, 4.). ciiOctavi Conftitutionem (qua incipit:

"

d

cgo nullatcnus dubito ; tum quia fue- Periculofo) renovans fancia Synoqu

pani

4

runt fub diverfis Pontificibus multoues univerfis Epifcopis fub obteftatione d

tf

il

üuniformiter repetite : tüm etiam quia . vinijudicii , &imegminatione maledl

us

videntur renovatz per decretum cjuf- Cionisaterne, prazcipit ; ut in omnib

A lQ

"

dem facrz Copgreg. juffu Urbani VIII | monafleriis fibi fubjectis ordinaria ; 1

N

oritató

€ditum 15, Nov, 1623, Et

aliis veró Sedis Apoftolicz, auct

i EM

ciau ü-

li

1

m

331

l

De Lege bumgma.

r

claufaram Ssnäimoniæïium,rj;bi violata

Ratiox.p, Tum quia id nullo jure

D

]

facrit , diligenter reflitur $& ubiiuüvio-

expreffo videtur prohibitum,rum etiam

al

lita eft , confervari maxtimé procurent :

quia, utdiceturinfrá n. 9o. qui in fimi-

inobedientes atque contradictores per

libus poteft difpenfare cum aliis, potöfï

ï'(ïbu [

cenfuras Ecclefiafticas aliasque poenas,

& fecum,ex jufta camen caufa.

quacunque . appellatione poflpofita ,

compeícentes, invocato etiam ad hoc,

Ratio2.p. Juxta Legem, fllud ff ad

L. Aquiliam, cum multis fanlibus , ubi

n

fi opusfuerit , auxilio brachii fecularis,

eft eadem ratio , idem eff juscenfen-

Quod auxilium ut prabeatur , omnes

ea .

Chriflianos Principes hortatur San&a

dumefl, Erjuxtal, zez poffunt , ff. de

i

Synodus , & fub excommunicationis

Legibus, valet argumentum à fimili.

P

.....

Subfumo

*

Sed quoad hoc eadem aut

u

cena , ipfo fa&o incurrenda , omnibus

faltem fimilis ratio dictat,quód Epifcopi

mX

Magiltratibus fcularibus injungit,Hzc

& Monialium Przlati non debeant fine

1

ibi.

j

Et

Subjungit in fine ejufdem Cap.

legitima cauía ac neceffitate. ingredi

claufuram ; ut .mimirum Monialium

d

quia monafteria Sanctimonialium extra

quieti confulatur, Ergo.

Auclit

monia utbis vel oppidi conftituta, ma-

lorum hominum przda, & aliisfacino-

qnïz [j

Confir. ex Bulla extrav.GregoriiXIIT,

ribus (ine ulla fzpe cuflodia fant expo-

[IPCIICï'

incip. Dubis qua emergunt, edita158Te

ycals

fita , cutent Epifcopi & alii Superiores,

TA

VI':

die 23. Dccemb. in qua, facta hac Epi-

Qu

fi itavidebitur expedire,utSanctimonia-

les ex iis ad nova ,velantiqua monafte-

fcopis & Przlatis prohibitione,fubditur;

[

(

ria intra urbes , vel oppida frequentia

Quod f contra fecerint, eadem antloritate

uv

iv

reducantur, invocatoctiam auxilio, fi

"dpoflolic flarmimns atque deceruimus

ifó

opus fuerit , brachii (cularis. — Impe-

qui Pontificialis dignitatzs fuerint, eos prao

dientes veró vel non obedientes per cen-

pria vice,qua contra fecerint. zngre[fm

Íuras Ecclefiafticas parere compell

v

Ita Concil.

N

-antg

Ecclefa interditlos : pro fecunda, à mune-

p

re pontificali €$ à dyvinis fufpenfos, ac de

W.2. Epifcopi & alii Monialium fu-

(

]

ll

periores Prelati poffunt quidem in ca(u

inceps sp[ofaclo , ab[rue alia declaratione

neceffirio , v. g. vifitationis vcl fimilis

t

"

AL

excommnicatos exiffere, Regulares veró

rei gratia cum fe ipfis(uti cum aliis) dif-

nv

omni efficio ac mimlerio privatos excom-

peníare ad ingreflum claufurz fibifub-

I

je& : attamen intutiori & probabilio-

municationi [militer [abjacere, — Non ob-

l

ti fententia prolibitu, fine jufia & legi-

flantibus quibufcunque GSc.

tima cauía ac urgente neceffitate 1d non

g. 3, De fa&bjtlxta probabiliorem

poffunt.. Ita aperté colligitur ex antead-

u

((

du&tis verbis Tridentini: Ingvedi nemini

fententiam — procurare

obíervantiam

"

Ant

claufurz Monialium , ctiam exen,pta-

Ueeatcuju cumque condationisf. werit.

Ttz

tum

LY

"

352

TRACT. VE Exam. f.

»

2

w

yum non fpe&atad folos Epifcopos, eti-

poffunt rantüm v

,

riüs.

-

idere vel vifitare c;:tc-y

am ut Sedis Apoftolice Delegatos, fed

]i

fumul, conjundim , &cumulativé ad

Ratio ; Qu

I

uia ConciI. Trid. expfeää

LE

ipfos & ad prop

í

prohibet ingredi nifi in cafu urgente &

fUf

rios Monialigm exem-

ptorum Prezlatos,

neceffario,qui in prafenti non eft,

j

Ita patet claré ex Conflitutione Dii

3. $. Nec poflunt Epifcopi intrare ad

ütt

V. incip, Cera pafloralzs, edita. 1566.

confecrandas vel benedicendas Sorores.

Ttor

Kal, Junii, ubi Ordinariis lecorum

Necad faciendam ele&ionem vel Con-

mandat , s; ze monaflerits Monialium

1

firmationem Abbatiffz , nec ad facien-

Tror

Jibi ordinarto jure [ubjetlis , [ua : ia bis

dam exhortationem , vel ad indicen-

L

veró qua ad. Nomanam mediate vel im-

dam, aut faciendam vifitationem Soro-

M

h

rum.

snediate [petkant. Ecclofsm , Sedis 4dpo-

N

[lolica autloritate , unà NB. cum Supe-

Ratrio t

uia hzc omnia poffunt fic-

v

vioribus eoruudem clau[uramy ut premtt-

riad crates,

Ergo non cft cafus nece(-

li

Utur, quamprimum poterizt ,. fervari

[

[j

tus,

farius & urgens à Tridentino requiäf

P'/ocnrem.

Hinc etfi Epifcopus pote-

y!

flatem vifitandi claufüram exemptam

B& 6, Tutius & probabilius ad men-

W

Monialium non habeat dependenter à

tem Tridentini efl, quód nec ordinariis

D]

Prazlatis Regularibus , eam tamen licité

Pralatis Monialium ingreffus claufurz

D

)

exercere non potett fine illis ; uifi moni-

N

fit licitus pracifé ad faciendam cledtio-

W

W

ti , ut , quz ad claufuram pertinent,

nem , exhortationem aut vifitationem

]

procurent , recufent , vel tardent pre-

Sorerum,velad eam indicendam,

(OIU'

curare : quia in hoccafu poffet Epifco-

Ratio eft quz anté, — Dixi, pracife.

ii

us ZMontales. Regularibus [ubjetlas 22

Si enim concurreret fimul alia caufa, ut

4

zis qua claufAtram coucernunt tties vift-

ad claufuram interiorem perluftran-

T

baYe» Qquoties vere cognoverit expedz're *

dam , ad vifitandasinfiumas, ad viden-.

"

ut Sacra Congregatio Concilii cenfuit

dum an zdificia , dermitoria , officinz,

I

f

17. Juliüi 1597. feu auoties ci quando

&c. fint religiofó ac convenienter apta-

*

ii ,[Xam

opus fueritut dicitur in Bulla

*

Jafert-

ta: vel f quid tale fit , quod ad crates

L

Ísl

tabili: nonautem fi nulla appareat ne-

commodéfieri non

PQFC&) licituscft in-

f R

)

ceffitas, vel fuadeat utilitas ; hoc enim

greffus.

Pm[

J

effet (ine caufa inquietare Moniales , &

QUAZERO XIV. Quomodo rcfolvis

M H

"Ll

abuti fuá potcflite.

hos cafus ?

Al 1[]

ll

B 4« Epifcopi, pretextu videndian

LXXVIII. L. Epifcopus vel Pralatus .

l0

claufura fit violsta ,. non poffunt licité

poteftne dare Matri licentiam ingle-

M

intrare monafterium Monialium fibi

*mfl(

diendi claufuram, ut invifat fuam f

»

"4d

non fubjectarum, nififit publicum quód

liam graviter decumbentem ; vel ut i*

.A

Ífit violata, & femel iterumque mo-

terfit cjus Prafelïioni aut Inveüf'tïPPï "

l qu;

bj

Büerit ozdinatiosearum Przlatos,Unde

U

; TR

; ;,PO!?IIL

m

&

De Legebumana.

323

ftn

2. Poteftne dCHciEntc medico mulier

rationis carentes,

Secusefl de amenti-

medica intrare monafterium virorum,

bus adultis.

nie

ut cutet. Religiofum periculofé infir-

Ratio 1, p. Quia infantes 'non' poffunt

u - mum,exirenon valentem ?

od

Moniales inquietare nec cis effe occafig

j

Monialis itinerans vel fugitiva

peccati, Hincilla fuprà adducta verba

poteftne recipi ad. claufuram alterius

Tridentini , czjafeungme «ratis, intel-

monafterii fut Ordinis 2

f

liguntur deillis, qui habent ufum ra-

fKf

4. Poffuntne recipi infantes aut a-

tionRis,

M

mentes ?

Katio 2,p, Licétamentesadulti re-

pR 241, negat—ivä, juxta quandam ex-

vera fintincapaces obligaïi()nis Legis, ac

V

n

i preffam Declarationem Cardinalium.

peccaü , prohibentur tamen admitti

Katio ; Quia non eft cafus neceffarius,

intra fepta monaflerii Monialium ideo,

uyk — prafentia enim Matris non curabit in-

quia poffunt illis effe occafio peccati &

d& firmam, & filia loco folatii ob amoris

tumultüs, interillas excitando turbas,

« teneritudinem magis affligetur.

jocando , turpiter loquendo vel agendo.

: 4d 1. probabilius affirmo cum noftro

Ergo Moniales morcaliter peccant imó

dela Cruz , f1 fiat faltem cum licentia

excommiunicationem incurrunt eos ad-

i

—

Prioris de confilio difcretorum , affo-

mistendo,

j; Clantibus quibufdam fzecularibus , ut

LXXIX,

Oppono 1. contra hoc de

grel

(

1c vitetur fcandalum.

amentibus,

Etiam infantes mafculi

Ratio ; Quia obfervantía claufurz

Monialibus,&infauntes femelle —— Mo-

li

folüm eft de I« ge humana, confervatio

nachis poffünt effe occafio peccandi per

; &utem vitz efl de jure naturz,

ta&us, ofícula : Sed hoc non obflante

d 3. R. nc

o

j

o

ativd pro utraque par-

poffunt illi admitti . Ergo & amentes

V

"

te.

Ratto ;

Quia non eft cafus necef-

à Monialibus,

.rcm

^

m

fariusd Trid

entino requifitus , poffunt

2. Admittere aliquem ad claufuram

n

enim tales Sorores ad interim extra

cui ingreffus non eft prohibitus , non eft

Claufuram accomodari. U nde

;.

non pof-

peccatum : Sed ingreffus claufure a-

funt ad claufuram admitti

fine ipeciali

mentibusnon ef prohibitus , quianon

confenfu Sedis Apoftolicz

; & itahabet

praxis Romana.

fant capaces Legis.Ergo.

Forté tamen ad id

3. Hominem ufu rationis carentem

; licentiam daz-

peteft Nuntius Apofto-

admittere ad claufuram, idem eft ac ad-

19 licus iflius Pro

vinciz.,

Coníuli etiam

mitterebrutum : Sed Monialibuslicet

, Poteft Ordinarius loci

» fiforté Ípecialz

oPu;.»

quadam facultate

admittere brutum, Ergo.

polleat quoad hoc,

4« Amentibusin die jejunii nontan-

K

d 4.

de infantibus R. quód poffint

tüm femel fed fzpiüs licet dare carnes;..

»

2

ad claufu

ramadmitti, & Moniales non

& hoc ideo , quia non tenentur Lege:

fm'fr:xl

peceent eos admi

tterido,, puta, qui funt

n d

Ecclefiaftica jejunii autabflinentiz. Er-.

feu diícretione ac ufu

go fimiliter.

doli expfrtes à

j -

,Adh

x

—

JRAÁACI ER

Exam.$.

E

f

4

dift

1

d t

Giii

. maj, Poffunt «ffe occafio

QUAERO XV

. Quid fentis deþ'Legc—

ttibute:um & vect;galium?

pro

xima & perfe, IN. maj. Quia com-

LXXX, Ante R. Suppono r, hec &

muniter & per

(e loquendo ad infantes

j

120n habetur affectus libidino(us.Poffunt

fimilia nomina , vectigal , tributum,

*

[o)

l

efle occafio valde remota , & folüm per

o

abella, colle&a, pra'ftantia, accifa, fli-

gia, &c, licét pro

h

dens , nim, przecifé ex malitia hujus

pendia, talia, peda

r

SC;CX

locorum & occafionum , velrerumdi- -

velillius Monialts infante per tactus aut

veifitate vatientur, quoad prafens ta-

afpectus in partibus fecrecioribus abu-

tentis,C. maj, & conceff1 min, N. conf.

men à DD, pro codem fumuntur, cüm

4

taà

eadem fit ratio tra&tandi de uno acde

Fateor tamen opti

iil

e& prudcntifïïmö

alio,

Significant autem cenfum vel

facturos Monialium Superiores, fifeve-

peníum aliquod. ex fubditorum bonis,

ïä

ré prohiberent maículorum ad eas in-,

)

ere(Tum.

Et eadem ratione in aliqui«-

agris , domibus , pecoribus, mercibus,

&c, vel etiam ratione tranficüs præüaü-

bus locis fan& eis prohibentur catuli,

|

& alia quedam bruta Monialium ufui

dum Principiterrz pro fua ac Keip. ne

Áin

ceffitate.

non neceffaria,

1

Suppono 2.

Ut tributa Gn(ju[ïïa,:tc—

A. 2, dift, maj.

Si ex illa admiffio-

uiri

i

1. Ut fint impofita ab habente

ne non poffinc fequi mala , abfurda, &

;

]

1

udit

*

auctoritazem , v. g. à Capite Reip. ptt-

M:

inconvenientia , uti oftení

1eft magis

fe&tz,aut à confuetudine immemoriall,.

W

erdinarié poffe fequi ex admiffione a-

2. Utnon imponantur ad dirandos Re-

:

mentium quàm infantium ad clauíu-

ges, aut in luxum eorum , vel res vanas,

h

ram, C. maj. fecus, N. maj. Beneenim

^Ul

Ícd ad congruam Principis fuftentatio- -

ftat, quód is,qui amentem ad aliquosa-

?

nem, & communem utilirateim V. g 4

AT

l'l[am

&us

inducitgraviter peccet, licét amens

juftum . bellum, a

d viarum reparauo- —

D!

fànte ceffettti-

[o

j

Legis & peccati incapax fit.

nem , &c,qua cauía cef

s

Ad 3. dift. maj.

Si Præci(& confide-

butum:cui confuetudo ctiam immemoe

3. Uc infolve -

!näunï

retur carentia usus rationis , C, maj. Si

rialis obflare nequit.

li

fimul confideretur occafio malorum &

dis tributis fervecur propotti

oinordim

& ad fub*

I'thuy

inconvenientium, N. maj.

ad neceífitatem communem ;

wa

i necelli-

Shl Af

Ad4. N. conf, Difparitas eft :

ditos , itaut pro parva & brev

n

a & dur-.

d

exuno non fequuntur mala, quacx al-

tate non petantur tributa mag

N

Ti

turna : nectantum à paupere,

qu antum

tero. Item imgrefï'us monafterii Mo-

i £0f

àdivire. 4. Ut non imponanty

i Pcf'- |

nialium in amenteadulto non potePc ali-

s fine u-

Ifdï,ilu

fonis privil

egiatis feu exenipti

qua ratione cohoneflari, ficut miniftra-

iofis ucciulque

k"w /,i' [

tio cibi aliàs prehibiti , nimirum velra-

cendaPapz , v.g. Relig

fexüs , aut Clericis major

am Ordinuti»

fa:ig :

tione morbi, vel ne humor melancholi-

veletiam minorum , fi b

encficium Bà-

Faj

cusamentiam augeat, aut vite pericu-

&ad

1um caufet, .

/

beant. Nam ab üs exigentes;

coníi

E

a

De Leg? bumana,

55

confiliantes, auxiliantes,faventes, exe-

qu?a pars juxta virium fuarum propor-

tuonemrenetur in fubfidium communis

quentcs, &c. excommunicantur, Ad-

dunt aliqui infignes Dodtores , ut Caje-

neccffitatis : tum in commutatiya, quà

proptr onera & curam boni pubDlici;

NI

tanus,Navarrus,&c, hanc conditionem,

ut fcil. non imponantur illis , quz ve-

fuo Principi vel Magifh*atgiihbditi de-

huntur ad proprium uíum.

Scd praxis

bent faftentationem & cóngruos redi-

Á

"

huic falutari do&ring obftat ;ut patet in

tus. *Ergo.

RA2

Si communi famá ac populi

j

tributo, di&o 4cc;/a, quod inquibu(-

perfuafione tributum aut veé&tigal cen-

VN

dam locis imponitur vino , olco, carni-

bus ad proprium ufum deftinatis ; uti &

fcatur effe iniquum , autfüb pratextu:

pecoribus domi privatim faginatis ac

congruz fuftentationis, vel alterius ne-

mactatis.

Resfané dura, &, nifine-

ceffitatis impofitum , cedarin ufus non

ceffitas cxcufet , periculo

4

[5

H

" Utinam

neceflarios , v, g. ad nutriendam pom-

faperent , & hac practice intelligerent

pam fuperfluam ,vel ad avaritiam , &c,

nonoblte

at in conícientia : five ad fol-

quorundam Príncipum Con filiari1in ga-

o

vendum, five ad non (olutum rcfütuen-

bellis. excogitandis & Principili fuo

dum.. Ita Sylvefter & alii.

fuggerendis dexterrimi. — His fuppofi-

t15

N

Ratio: Quia Lex injuffa fecundüm

but

.T. Leges juftz tributorum & ve-

fe non ligat in conícientia.

o

DiXi ? —[&"

&igalium non funt puré peenales, fcd

cttudgm [e, quiabene monerdictus Au-

obligantinforo confcientiz, nontan-

(

thor, quód in hoc cafu poffit peccari ra-

tim ad folvendum,fed etiam ad non fo-

tione mendacii, perjurii, vel (candalt,

t

lutum & defraudatum reftitucndum.

& hujufmodi : adeoque ratione fcandali

r

Hac eft. (ententia tutior & probabilior

vitandi , & publice tranquillitatis caufa

rf

— apud Thomiflas & multos extrancos,

quilibet indiftinéte tenetur,

)y

| quitamen non ncgant , poffeinaliquo

E. 3.

Si quisinjufte effet à Principe

j u

cafu àPrincipe cuidam loco in ponam

damnificatus, vel Princeps effet cjus de-

alicujus delicti imponi legem cujufdam

bitor , & non poflet ullà aliá vià à Prin-

i

tributi puré peenalcm.

cipe , hujus dcbiti conftio , rchabere

j ?

— Ratio1, . Quia obediendum eþcjuüis

íuum , poteft fibi , feclufofcandalo &

«

Legil)uS. Unde Apoftolusad Rom. 15.

alie quovis peccato. fatisfacere nonfol-

at Jvecefptate fubditi eflote , etiam

vendo gabellas,licét quidam tertius eas

pka(;ter cov[cientiam , ideo enim. (ubi

emerit ; nifijudicct , hunc emptorem

Y

g

notetur cobn.xio cum eo, quod dxit

graviter damnificandum. Ita Sylvefter,

dc conícientia) ( rribura praffatis,

& alii,

j

P

Q

n

Reddite ergo omnibus debita , cuitribu-

Rato eju[dem eff 1 "Tum quia illi

n

dumsyribatum $ cui veäzjgæl,wäigal.

commun t:r' gabellas. emunt minori

Katto2, Lcges tributorum & ve&ti-

,

pietio , propter fimiles fraudes , quas

D

Íciunt communiter fieri

5

tum etiam;

$

ä

gg*ium fundantur tumin juftitia legali,

quia

V

í

Xh,su»v'

CUR AGELEA ExXAWN $.

336

quia Tr

inceps non p;)te& altäri vendere

nem, Aatio : Quia effet caifo lr

mcum , fed meum eft jus retinepdi mi-

injuftitiz, Siautem minor pars,(ciens,

fe ron confentiente , tributum tamen

hiillid , quod aliàs Principi deberem,

fiille mihi non deberet. Ergo.

effe imponendum, confentirer, peccaret

ï

8&.4.- Sinon aperté conftet de jufti-

mortaliter,fed folüm contra charitatem,

noncontrajufütiam, — Kare; quianon

tia, nec de injuítitia gabellz aut vecti-

alium, feddubitetur, tutius& proba-

eft caufa eflicax injuflitiz , utpete que

Simile eft in eli-

bilius eft, fubditos in confcientia teneri

nihilominus fieret,

D

folvetre,

gente indignum , qui aliunde cligere-

tur,

Vide-Tradt 2. Exam. 2, n, 55

Ratio patet ex illo generali principio :

Ia dubis prefumendum eft pro Principe

quam fententiam teneatur fequi Prin-

feu Superiore ; àquo fi femel rccedatur,

cepsin impofitione tributorum,

Nec

QU/ERO XVL Tenenturne omnes

ruet tota boni Regiminis ratio,

lege humaná , etíam ipfe Legislator, .

valet, quod alii dicunt;hoc principium

-

folüm verificari , quando non agitur de

Princeps, Monarcha ? Clerici & Keli-

intereffe R egis,

Non , inquam, valet,

giofi lege civili vel dicecefaná? & quo-

[/

modo peregrini, vagl, pue;i,amentes?

yuia interefle Regis quàtalis, cftinter-

p

effe ipfius Regni,

Nam Rex propter

vcl danturne homines exleges?

W

Regnum , non econtra ; ut Íuprà dixi,

LXXXIL. z.1, Nullidanturinhac

N

vita homines, etiamjufti, exleges, lta

Undein favorem fubditorum etiam híc

[

non valetillud : 4Melier eff. conditio pof-

S. D. q.96. a, $. in Sed Cont. ficargu-

h

fideutis ; dequo in Tra&. 2. de coníci-

ens : Apoft, Rom. 15. dicit: Ob am-

W

entia,Exam, 1. D. 12, & 13.

ma poteflatibus fublimtoribus [ubdia J

Sed non videtur effe fübditus poteftati

LXXXL. Quomodaetefolvis hunc ca-

l

fum ? In cujüídam Principis confilio

qui non fubjicitur legi, quam fert po

h

tractatur de impofitiene alicujus tributi

ftas.. Ergoomnes homines debente

Y

-

u

injuftiymajor pars Confiliariorum con-

legi fubje&i ? confequenter non

daüt;lg; :

lu

homines exleges. -

fentit ; Quid faciet pars minor, votis

D

hi

inferior ? nonne falvà confcientià eti-

Declarat hoc ulteri

355 D.in n

ül fl

am peteft confentire, quia plurima vota

de fuirationelduo habet:Primó q;1idcn1,-3$

M Q

valent,

quod eft regula humanorum aduum;:

If/!f de

Dico : Non pcte&ünemortalï. Ka4-

fecundó quod habet vim coactivam,Du

t : In nullo cafu licet approbarc ma-

pliciter ergo aliquis homo poteli € e

JP[fm

do,ficut regglaï'

lum,vcl pofitivé ad illud concurrere. Si

Legi fubjeétus; uno mo

(

tum regule , & hoc modo omnes !

minor pars , fciensfe non confentiente

qua

majcrem partem íua vota retractaturam

qui fubduntur poreftati, fubdunturDeg

! W

Alio modo dicitur

tamen confentiret , peccaret non tan-

quam fert poteftas.

J!U[Ma

tüm contra Charitatem,fed & contra ju-

aliquis fubjectus Legi ,

'ficnt coactum

A[[Um

flitiam , adcóque tenetur ad reflitatio-

cogenti; & hoc fecundo mo

do hofp'in*fs'

virtuo-

W

x

"n

d

De Lege humana.

337

virtuofi & jufli non fubduntur Legi , fed

debet voluntarius d nc;n coactus Legem

Fl

(b

foli mali; quod enim eft coactum &

implere. . Eftetiam Princeps fupra Le-

violentum , cft contrarium voluntati j

gem , inquantum , fiexpediensfuerit,

voluntasautem bonorum confonat legi,

poteft Legem mutare , & in ea difpenía-

áàqua malorum voluntas difcordat,

Et

re proloco& tempore, Hac ibj.

';4: (

in hoc fenfíu in R. ad r, explicat S, D.

Ex his patet, quód & quomodo Papa

| WU

n

illud r.ad Tim,r. Jufto non eft pofita

tencatür ad jejunium, confeffionem an-

nuam , &c, & Rex ad certa mercium

Lex. Vide fupràin hoc Traé&t. Exam.

24 1. AT. ad Oppof. P

pretia à fe flatuta.

Fateor tamen , fi

B.2. Princeps& Monarbha tenetur

Lex effet circa materiam , cujus obfer-

V

fuislegibus quoad vim directivam, eft

vantia conditionemPrincipis dedeceret,

autem folutus ab iis quoad vim coacti-

;

v.g. de non portando gladio, &c. eum

vam,

non ligatet , etiam quoad vim directi-

i

Vam,

Declarat & ptobat hoc S. D. ibid. ad

Hinc data refolutio tantüm in-

(

MM

3. dicens : Princeps dicitur effe folutus

telligitur de materia , qua fubditis &

(

dLege,quantüm ad vim coacuvam Le-

Principi eft communis , non qua fub--

Q&X

gis: nullus enim proprié cqgitur à fe

ditis eHPropria.

ip(o ; Lex autem non habet vim coacti-

Dixiin R.2. Pfincep: e& AMonarcha,

jli

vam , nifi ex Principis poteflate.

Sic

five fit Ecclefiaflicus five(ecularis. Eft

g

l,

igitur Princeps dicitur efle folutus à Le-

autem Monarcha Principatus unius, fcu

(i

ge» quianullusinipfum poteft judici-

quando unus praeft abtolutus & inde-

I

j

um condemnatioriis ferre , fi contra-

pendens ab aliis,

Et hic tenetur. fuis

i

Legemagat. Unde(uper illud Pal. fo.

Legibus quoad folam vim directivam,

ii

Tibi foli peccavi , &c. dicit Gloff. quod

Nam fi loquamur de Regimine Arifto-

Rex non habet hominem , qui fua facta

cratico, ubi Optimares dominantur, e-

m

dijudicet. Sed quantum ad vim dire-

julque Leges vocantur. Sezatusconfulta ;

g

Cvam Legis Princeps, fübditur Legi

velfiloquamur de Regimine Democra-

propria voluntate fecundüm quod dici-

tico , ubi fumma poteílas eft penes cc-

"(

J

tüt, extra de confüit. C. cum omnes:

tum

115)

populi , ejufque Leges vocanrut

o*

Quod quiíque juris in alterum ftatuit,

Plebifcita ; on eft dubium, quemlibet

I

n

ipfe eodem jure uti debet. EtSapien-

tum ex Optimatibus , tum ex populo

tis dicit authoricas: Patere Legem,quam

teneri Legibus,ctiam vi coactiva ; quia

ipfe tuleris, Improperatur etiam hisá

quilibet illorum refpe&u totíus coctüs

qu

Domino:. Qui dicunt & non faciunt ,

eft verus fubditus,

& qui aliis onera gravia imponunt , &

LXXXII. & 3

*

Clerici acRel'gioft

àpfi nec digito volunt ea movere, ut di-

J

Legibus civilibus pro communi Keip,

lj

citur Matth, 23. Unde quantum ad Dei

gubernio latis, fuo flatui ac immuni-

judicium Princeps noneft folutus à Le-

um

tati non prajudicantibus tenentur in-

dire&é , ac fola vi dire&ivá diredté ortà

(

gequantüm ad vim djrc&ivgm ejus, fcd

Uaü

ex

sss

E

1

38

TRACT. F. Exam. $.

Llæ

1

ex Eege naturali & Ecclefiafücà , q

præcedeätia in Proceffionibus vel Se.

[

vult, ut qui fentit commodum ( Kcip.)

pulturis & fimilibus, cffe componendas

fentiat etiam onus;faltem quod fuo fta-

ab Epifícopo , amotáà omni appcllati-

V

Oonee

í

tuinon prejudicat: non veró tenentur

ii dire&é ac vi coa&ivà.

Ratio 1. p. de obligatione indireda

li

Ratio 1.p. eft hic inferta per ly, Ov

eft,

Quia Ratio & zquitas naturalis

u

fentzt. commodum &c.

di&at , quàd pars debeat habere con-

formitatem cum toto,

J

Ratio 2, p. Quia Clerici ac Religiofi

K

non funt fubditi foro civili,

Ratio 2.

D

uia Religiofi exempti

f

&,4, Tutius & probabilius videtur,

non fant fubditi- Epifcopo fed habent

Superiores , jurisdictionem quafi Epi-

quód Religiofi exempti, quoad ea, qux

iuo ítatui & privilegüis non prajüdi-

fcopalem habentes, immediaté fübje-

[

l

cant,& ad communem obfervantiam, |cos Papz.

ïn tet-

3.

ac totius populi devotionem fpe&tant, .. LXXXIV. Refp. j.Qui funt

[j

ut funt,fefla;publice Proceffiones, jeju-

ritorio alieno, five tranfeuado, ftve ii

U

nia,&e. fub peccato mortali inre gravi

morando, non tenentur Leges particu-

lates fui territorii fetvare.

2. Nifi fint

tj

teneantur Legibus Epifcoporum faltem

Ut

indirecté, & ex naturali zquitate ratio-

tales, qui ex officio tenentur effe pra-

2, Licét

f

ne conformitaus cum aliis,

fentes , aut quibus abfentia feu omix o

non directé & €éx vi earum.

moraliter imputatut,

D[q;n

EY

Ita de feftis & cenfuris ac Proceffio-

Ratío t. p. Nullum agens agitexra

nibus Seff. 25.cap. 12, flauitur à Tri-

fuamípharam: — Sed fphara a tivitatis

'dentino decernente :

Ceníura & in-

Legislatoris cft proprium

territorium.

,l

[

terdicta, nedum à Sede Apofltolicà ema-

Unde eft illud ex Jure:

Extra terri-

fitge

nata, led etiam ab Ordinariis promul-

torium. jus dicents mon paretur impunt.

Ergo extra illud non habet jurisdictie-

'Mng

gata, mandante Epifcopo à Regularibus

in eorum Ecclefius publicentur atque

nem faltem a&ualem in fubditum pere-

d

ferventur.

Dies ctiam fefti , quos in

grinantem,fed folüm habitualem,

diccefi fua fervandos idem Epifcopus

Secunda pars patet ex €o, quia Paro-

f

[

praceperit,ab exemptis omnibus, euafr

chus extra Dioccefia vagans peccat com

x

ts

Regularibus , ferventur. Et cap, 13.

tra Leges Dicecefanas, non faciendo

[2

Exempti agtem omnes, tam Clerici fa-

qua funt Officii Pafloralis. Idem €

Vl

Pflü P&W

culares , quàm regulares quicunque,

Clerico non comparente ad $yno um,

& tutius cfb;perte"

Mfd!ü/a

etiam Monachi , ad publicas Proceffio- .. Refp.6. Probabilius

nes vocati, accedere compellanturz iis

grinos & advenas tener

i fervare Leg&

P"'lüis l

Wt d

tantüm exceptis , qui in flrictiori clau-

territoril , pet quod,cmnfeunf, pgh

celebratione fefli audiendo Sacrum, ?

KT

fura pcrpctuö vivunt, Hzc Concilium.

Quod ibi przmittit , omnes Religiofo-

ftinendo ab opere fe

ry

ili,vel à cibis pro*

:,*4.:(.0'.(

fi fn]u— ibi toto m:—c

" [

, um & Ci;:icgrugg conuovcrfas de bibitisin dic jejunij,

&

i ii

: De.Lege bumanuds

339

communi exorbitans,

hu

ne t;efpxe—ö'*cu'fefti ; vd toto die refpe&u

Ergo debet re-

[

di&z abftinentiz , nifi ex alio capite ex-

ftringi ad terminos loci.

Ill

cufentur. Idem à fortiori dicendum

LXXXV. R. 7. Pueridum pcrvrene-

eflde vagis, id eft; nullibi domiciltum

runtad ufum rationis ( quod cenfetur

habentibus vel diu morantibus,

communiter fieri circa feptennium ) fa-

':pneiu

itas d

Natio datur à Gonet ; $i brevis abfen-

tim incipiunt fübiiciLegibus, non folüm

A

tia fafficit ad Viatores eximendos à fub-

Divinis,fed & Ecclefiaflicis,excepta Le-

di-

ge jcjunii & Communionis.Eft commu-

je&ionechis proprii territorii a quo

á

Ícedunt, debet quoque fufficere ad illos

nis fententia,

5Iigx[ j

fübjiciendos Legibus alieni territorii,

Ratio ; Quiaante ufum rationis Le

u

g

per quod tranfeunt : par enim eft , ut

non cenfetur promulgata,

Exceptio à

Lege jejunii & Communionis patet in

melia.

fentiat onus , qui fentit commodum , ut

habet Regula Juris,

propriis locis,

Qu

. Sequitur ex dictis , , eum qui mané

iNot, tamen, quod illud ly flatiz; non

debeat fumi phylicé , fed moraliter ,

us

difcedit ex territorio, ubi ligat Lex jeju-

nii,& vefpere venit ad locum , ubi non

preíertim quoad. Leges Ecclefiafticas.

cLeg

eft jejunium , poffe in caena comedere

'"Ecclefia enim veluti pia mater non vide-

ye !

tur velle pueros ad auditionem Miffz

carnes: Quia non tenetur ad Legem

ena

particularem íui territorii 5 Neccenfe-

v. g. obligare , mox ut funt capaces Ra-

fenti/

turquisex dolo agere , qui utitur jure

tonis, nift ad fammum (ub veniali : &

fuo , nifi ex

preH?:. dolum feu fraudem

hoc ideo, quia adhuc imperfecte appre-

intendat,

hendunt, tum myíleria, tum przce-

|puni

,

Sequitura.Eos à fortiori ftatim fubji-

prum ipfum. Ex quofit , quód facilé

N

i

I^

ci Legibus particularibus loci , qui ad

negligantea , quz ad pracepti imple-

i "

tionem requiruntur,

Hinc & DD, in

eum veniunt animo ibi perpetuó, vcl ad

J

longum tempus, vel ad aliquot menfes

diverías abeunt fententias , dum aliqui

j

aut feptimanas manendi, alicujus nego-

fentiunt, pueros poft feptennium ftatim

pin

tii tradandi caufa, v.g.Legatos, Studio-

obligariEcclefiz legibus,tempus obliga-

j

| h,([]u ,

fos,Mercatores,&c.

tionis expreffé non determinantibus, ut

"

D U

i j

Sequitur 3, à fortiori advenas & pe-

funtLeges auditionis Miffz,annueCon-

regrinos teneri Lcgibus communibus

feffionis, &c, de jejunio enim determi-

loci ad quem veniunt, licétillzin pro-

J

nant, De Confefüqne vide Tra&. 13,

!d

k

pria Patria non vigeant , v.g. quidam

Exam. 4.n, 57.

Mediolanenfis veniens in. Germaniam

T QW n

Hac ut plurimüm determinanda funt

j

st

primis quatuor diebus Quadragefime

judicio prudentum, Confeffariorum ac

((

i

(

tenetur ad jcjunium

Parentum; qui Ícient, uti tenentur , at-

e(fet immunis,

; àquo Mediqlani

j

tendere, an pueri difcernant bonum áà

]i

j

Ratio : Quiailla immunitas eft con-

malo , an erubefcant de mendacio , aut

fuetudo vel privilegium locale à jure

.«ommiífa impudicitia , &c, aliis enim

&l

] m(w

Uu a

citiüs,

340

TRACT. VT. Exam, $.

citiüs,aliis tardiusjudicium maturefeit.

agnofcant fe lubditos Papz & Ecclefiz,

D)

1llis firmiter affentior, qui tenent , pue-

hoc fitviáfacti , non juris,

Item licét

Wt

r

ros poft vel etiam ante feptennium obli-

in ponam fuz rebellionis ab Ecclefia

l

f

Al

gari precepto divino Cenfeffionis in ar-

fint ejecti & excommunicati , poffunt

ticule mortis, pofito quód aliquid com-

tamen ab eacogiad redeundum: &ipfi

af

miferint , cui peccatum mortale fubeffe

continuó redire tenentur. - Hinc toties

j

n

poffit , ,ne exponantur periculo aeterna

peccant , quoties Leges Ecclefiz trans-

damnationis,

grediuntur, nifialiqui , nim. haretidi

4

LXXXVI m.8. Amentes & lunati-

materiales, excufentur ratione invincde

b

KK

ci habentes lucida intervalla obligantur

bilisignorantiz,

omnibus Legibus pro cotempore, quo

Hzc doctrina fcitu neceffaria eftCon-

[

utuntur ratione.

Idem efl de cbriis,

fefforiin cafu quo aliquem hareticum

k

dormientibus ,. ignorantibus culpabili-

vultreducere ad Ovile Ecclefiz Roma-

DT

lt

ter,pro tempore ebrietatis, dormitatio-

nz, utcum erudiat pro facienda

Primaj

nis, &c,

Confeffione facramentali,

á

Ratio: Quia non efl rationabilis

QUAERO XVII, | Poteftne fübditus

j

fl

caufa deobligationis , cumebrii, dor-

interdum uti Epiikia , feu agere contia

Mil )

mientes , ignorantes, culpabiliter tales,

k

D

?

verba Legis ?

fuà culpà fe conjecerint in eum flatum,

LXXXVIIL &. affirm, cum S. Tho,

Ef

in quo Legis obligatio eis eft impoffibi-

q. 194- 3. 6.

Declaratur & Rarío datür

;

lis,

ex eodem ibid, Omnis Lex ordinaut 9-

W

TW

Sicut etiam nón apparet ratio, cur

amentes, lucida intervalla habentes pro

communem hominum falutem,utfuptà

illo tempore lucidi non teneantur : ad-

dicum eft, & in tantum obtinet vin &

l BU

funt enim omnia ad obligationem re-

rationem Legis : fccundüm quod vcró

ämm

quifira.

ab hoc deficit, virtutem obligandi non

Ü

B 9.

Qui permanenrer carent ufu

habet : Sed contingit tnultoties, (IUö

tj

)

rationis,nullis tenentur Legibus, &ze:

aliquid obfervari communi faluti €

A

il

Quia juxta S, Tho. q. 17. de verit, a, 3.

utile utin pluribus, quodtamenin ali-

Cf

Lex eft quoddam vinculum rationale,

quibus cafibus eft maximé nocvut

& Ix'ü (

Tenuenturne infideles & hzretici Legi-

cim enim Legislaror humanus non po

i&lh*

bus Ecclefiz Catholice?

fitomnes fing

o

ulares cafusintueri, pro-

ET

LXXXVIL4ffr mo de hereticis,nego

ponit Legem fecundüm ca,qua in pl

f?'fs & ]

de infidelibus.

Katio : Quiainfideles,

busaccidunt. Ergo ficmerganr e2u5

lg |

cüm non fintbaptizati , Ecclefiam non-

in quo obfervatiota lisLegis fit damnola

^U.14

*

?

& Ecclefia nullam

dum funt'ingre[ïi

communi faluti,non eft obfervanda,

Q

adhuc habet in eosjurifdidionem. Ha-

Explicat hoc exemplo : Siin civiti-

N

Do

retici veró per Baprifmum veluti janu-

te obfeffa flatuatur Lex, quód pott& d-

N

f

li

vitatis maneant claufz , hoc eft utile

A

am, Ecclefiam funcingreffi & ejus ju-

[

V

i

amen

v

rifdictioni fubjedti. Licét kcnim non

communi faluti ucin pluribus: fit

con-

R

De. Legebumana. '

341

V

contingat cafus , quód hoftes infequan-

minum vnfitutum ,' quod )»10 I;ege fufei-

[

tur aliquos cives , per quos civitas con-

püur. cum deficui Lex.

Linde confue-

2 ft;g !

fetvatur, damnofiffimum effet civitati,

tudo proprié non eft ipfe frequensho-

TT

Rificis portz aperirentur.

Ergo in hoe

minum ufus, fed jusex co ortum ; unde

ï:.

cafu effent portz aperienda contra ver-

diflert à corruptela feu abufu , in quo

2

H

ba Legis, ut fervaretur utiliras commu-

non eftjus,

Dixb, czzz defieit Lex, qua

nat

Subdit

tripliciter potefl dcficere.

.

Cüm

nis,quam Legislator intendit,

i -

deinde S, T ho, Si periculum non fit fu-

plané non eft Lex.

2, Cüm fit inuülis.

Qdl

bitum , fed patiatur moram , non perti-

3.Dum efl dubia vel obfcura.

R, 2.

net ad quetlibet, utinterpretetur, quid

Confuetudo efttriplex, r.Se-

dl

civitati fit utile vel inutile , fed folüm ad

cundüm Legem, & hzc Legem vel con-

al [

Principes, quiin hujufmoedi cafibus ha-

firmat, velíaltem interprecatur, ac de-

clarat, fifit dubia, velobfcura.

Unde,

E.cd'fii

)l

bent authoritatem in Legibus difpen-

fandi, -

ut anté dictum,eft illud ; Coz(metzdo ef

I

ss

*

l

Not, quàd fit triplex interpretatioLe-

optima Legftm z'nterpres

*

& fic. valet

Altera eft

!)

d

gis.

i, Authentica, qua fit authoritate

contra tertium defectum,

Mlius , qui Legemtulit ; & habet vim

RU

prater Legem , feu inducitur moribus

Legis. 2, Ulualis, qua fit ufu & con-

utentium, ubi Lex non eft, quaz praci-

rm o

fuetudine, quz inde dicitur optima Le-

piat; aut prohibear ; & fic valet contra

u&l

&um interpres, — 3. Doctiinalis, qua fit

primum defe&um. — Teitia confaetudo

per doctrinam feu interpretationem

s

cftcontra Legem , feu qua aliquid ob-

Do&orum, & non habet quidem pro-

tinct, quod repugnat przcepto vcl pro-

Veo

.

prié vim Legis ; nontamen ei deefl pon-

hibitioni Legis

P

& Ífic valet contta fe-

mxc-ba

dus authoriatis.

cundum defectum.

Ti

Et de hac potiffi-

Cujus virtutis aCtus eft interpretatio

müm eft difficultas,

$

m

Legis ?

R, 2.

Confuctudo habet triplicem

t

n

Dico; Efta&tus virtutis , quz efl fpe-

vim , nim. interprctandi, abrogandi,

cies jt)üitiæ , juxta S. T ho, 2, 2. q. 120.

ac inftituendi Legem,

Ita fequitur ex

3. 2. 11 C, cul virtuti nofnen , Epzzki'a,

di&tis, & doccturà S. Tho, q. 97, a. ?.

in c.

di&a latiné 225/;745 , quz eft virtus diri-

lhijlmllïïï'

gensactionesin cafibus , in quibusLe-

Ratio S. D.eft: Lex proficifcitur à

es & Regule operandi deficiunt. Plura

rationeac voluntate Legislatoris : Scd

quuz

de hoc vide fuprà in hoc Tract, Exam,

»-

hecnon tantüm manifeftatur verbo;íed

2. n. I4.

& fa&to.

Ergo ficut Lex poteft declara-

QU/ERO XVIII, Quid eft confue-

ri, abrogari, introduci verbo, ira & fa-

Üv

fo

tudo 2 potcfine abrog;zrc, autinducere

&o, feu a&ibus multiplicatis.

Etad 2.

Legem,feu habere vim Legis?

oflendit, quód is, quiincipit primóa-

LXXXIX. R. r.

Confuetudo bene

*

*

gere contra legem,non agit male,dicens:

"T

: efinitur

fus quoddam | moribus bo-

Legcshumanzin aliquibus cafibus defi-

TA

ciunt

"

Uu 3

A

342

TRACT. VL Exdm, £.

Y

ciunt ,

utfüprà dictum , unde pombiïe

à duabus partibus populi,fi eum dividas

eft, quandoque prater legem age:e , in

in tres , loquendo de folis, qui Lege te-

caíu fcil,in quo deficit Lex , & tamen

nentur , ficque non compurantur infan-

ac&us non erit malus; & cum tales ca-

tes,amentes,extranel,&c.

fus muïtiplicancur propter aliquam mu-

Sexta: conditio efl,ut confuetudo non

tationem hominum, tuncmanifeflatur

inducatur ex fola devotione, fed cum -

animo fealiosque obligandi: quia aliis

OT. eUNUE EC APRUMDRSMECHPUE M 22 RNEGE

per confuetudiunem, .quód Lex ulterius

noneftutilis. Haxc ib

nunquam erit Lex, ad hancenim inLe«

R. 4. Utconfuetudo Legem abroget,

gislatore requiritur intentio obligandi,

Exemplum confauetudinis ex devotione

:

& ipfa vim Legis obtineat , diveríz re-

eft in receptione cinerum in feria 4, ante

1

quiruncur conditiones,

Primaefl , utíit jufta ac rationabilis,

Dom. 1. Quadr.

Itemin more quoti-

|

$

ita ut non ficcontra aliquam Legem na-

die ter pulfandi propter Salutationem

turalem vel divinam , ut patet claré ex

Angelicam , & audienditres Milfas in

ï

cit, S. Tho, ad 1. Unde (i quid fiat con-

Natali Domini,

In dubio, àn fit mera

l

tra has Leges;eft corruptela , ut patet in

devotio , an veró Lex fub peccato ebli-

gans, quid fit faciendum, videin Tradt,

D!

toleratione Lupanarium, de qua fupra :

2. de confcientia;Exam. r, n, 1. 7.Ut

ngl

item ut non ptæjudicet communi utili-

uj

tati,ut conftat ex definitione Legis,

non fit precife inchoata , nec percon- -

Actus confuctudinem non

uia alis de

[*

Secunda.

trarium actum interriipra (q

introducunt , nifi fint externi, à populo

novo effet reincipiendum ) fed w fit-

ac Principe cogniti.

Jértia,

Debent

frequentia actuum continuata , &tan-

?

eífe a&us. voluntarii,

Unde fi alicubi

dem completa;ac perfe&a.

l

e(fct confuetudo celebrandi feftum ali-

lii

Oclavo requiritur certum tempus ;

cujus San&i, quia corpus ejus ibi cre-

hinc fi confuetudo inducatur à popuo

D

lg

ditur effe fcpultum , fi poílea reícia-

cum confenfu Principis folüm tacito fett

X

tur , noneffeibi fepultum , confuetudo

prxfumpro (nam fi(t expreffus , cot

4. Si Princeps,

fuetudo illico obtinet vim Legis) fet-

1j

non amplius obligat.

vel qui przeft Communitati , reclamat

vandum efl tempus à Jute requifitum ;

:i'füfüdj

contra confüetudinem , uon obtinet

Princeps enim prafumitur velle fervate. ] &j

[o4

at ; adeo-

ea,qua jure communi ftatata funt, Cz-

N

vim Legis, nec Legem abro

[e]

terüm , cüm nec injure civili , nec 1n

lg

que requiritur ejus confenfus faltem ta-

H

citus feu przfuuiptus , confiftens in hoc

Canonico ullum certum tempus lega-

uód non contradicar, cüm tamen faci-

tur determinatum pro inducenda cof- (Pfou:

fuetudine ( uc difcurrit Gonet) hine!ib — Jui ;

lé poffit. Quamobrem Leges Ecclefiz

in iis locis , ubi Catholici & haretici

quàd tempus à Jure req uifitum ad pte

f.ü Wa

funt mixti, non abrogautur percontra-

Íctipiionem (de.qua infrà Tra&. $. E-

g

riam confuetudinem hazreticorum,

j

xam., 4.n, f2. ) requiri cenfeatur à

A

Ut ferveturà majori parte populi, nim,

confüetudinem, — Unde juxta hanf1 I:C- LT

&4

74

h.

De Lege —F)zmam.

343

!

obligatione refþeö*alï ceterorum, Differt

Tl

gulam confuetudo contra Legem civi-

ab irritatione,ut patcbit infrà Tract, 10.

lem requirit decem annos ; cobtra Es

Differt 2ó

hd

cléfiafticam , quadraginta. Sed hoc eít

de Relig. Exam. 3. n. 39.-

abrogatioge, quia per eam tota Lex;5 &

pro foro fori ; nam pro foro poli fufhi-

À derogatione, quia per eam aliquid Le- .

'.'uau;;

citfivideamus , prudentes & timoratz

Yi

confcientiz viros plerosque talem. vel

gis tollitur refpe&u omnium, 24b Epii-

N

talem morem fervare.

hia feu Legis interpretatione,quia hac,

ut anté di&um, poteft etiam fieri à füb-

Pore(lge per actus illicitos Lex huma-

na abrogari 2 Dixi abrogarz, quód enim

ditis, falem ufualis: difpenfitio veró

j2

per eos non poffit inflitui , patet ex pri-

eft a&us jurisdictionis , adcóque Supe-.

mà condiuone?

rioris. Differt à frssplict licentia,qualis

t

"Affirmo cam Cajetano & Soto. Et in

eft v. g.in monaíterio , ut nemo exeat

n

nifi cum licentia, hec enim nihil ahud

1

,,,,,

eo caíu licét primi , qui contra Legem

1

eft, nifi pofitio conditionis , quam Lex

t

d

- juflam egerunt , peccárint ( nifi ex alio

requirit,quz conditio eft pofitio & con-

jo,!

capite excufcntur) attamen confüetudi-

ne jam completá non ampliüs erit pec-

cellio exitüs ; difpenfatio autem eft dire-

ubpm

Differt a abfo-

catum, Et ita efl de illis locis , ut in

&a exemptio à Lege.

ud

MOS

Iutiane,jquia'difpenfatio eft con:ra Le-

235

Belgio, in quibus à fefto Nativitatis Do-

o

mini ufque ad feftum Purific. B, V. ve-

Fo]

em communem , ut patet ex ejus de-

g,l

Licét

Y

Ícuntur carnibus in Sabbatho.

Bnitione: abíolutio veró ( fi abfolven-

lr (*1

dus fit eà dignus) non «ft contra , fed .

ergo medium, quo con(uetudo fuit in-

lim)

ducta, non fuerit rationabile , ipfa ta-

fecundümillam, "Tandem Z przvilegzo

pdhmü:

:

méen poflea eft rationabilis , fi habcat

differt, quód hocaliquando fit prater &

:

$

jà

,l

non contra jus; fiautem fit contra jus,

. prafatasconditiones, — Etin hoc difert

gl '

preícriptione; ad hujus enim etiam

tunc eft idem, quod difpenfatio, Qus

at

inchoationem requiritur bona fides; &

quia debet effe ex caufa, non veró pri-

jl

"

hoc ideo , ne daretur occafio rapiendi

vilegium neceffirió,ex hoc patet altera

i

j

aU.

differentia.

Hoc prarnotato

rem alienam , eamque flatuto tempore

n

retinendi , & ia praícribendi; quod

Re.

I,

Le

o

gislator humanus. potefl 77

j ]ufï ïf'*ï:

effet abfardum,

proprié difpenfare in fua Lege,feu quz — ,

fuz authoritati innititur, licéc fit à Su-

QU.ERO XIX. Poteftnein Legibus

( b

humanis difpenfari ? & à quo?

periore confirmata,

Ka S, T ho. q. 97.

[

(

XC., Ante R; Nor. quód difpenfatio

2, 4

)v

vt

( prout de ea hic agitur ) dcfiüiatur ; Eft

Ratio:. Quia ejusdem poteftatis eft,

j

( juris, communis velaxatio fatla ab eo,

Legem condere ac tollere, ex toto vel ex

jii Gü 1

qui babet poteflatem relaxandi , fcu au-

parte.

Ergo.

Dixi: Lzer fi confir-

m d

] [cn

]

thoritatem publicam fuper jus: ita ut

mata, Qu illa confirmatio habet fe

jl

Lcx communis refpe&u unius vel alte-

per modum nudz approbationis. , fine

j

qu

Lius relaxetur, manente ejus vigore feu

animo inducendi novam obligationem,

"

l

j

nifi

M

!

p

x

&

344

TRACH V] Exam. $.

nifi confirmans fibi refervaret-faculta-

Sequitur 2, quód Papa.icunt poreft

l

tem difpeníandi.,

frui Indulgeuiiis, quas aliis co nceffit, ita

d

Re2, Legislator poteft fecum difpen-

& difp

enfatione Legis jejunii Qxadäg;

fare infua Lege , uti & in Legibus pra-

geíimalis,voti,juramenti,&c.

ü

decefforum fuorum , cum quibus pa-

Oppono , Papa non potef (eiþ(um

h

rem habet poteftatem : àfortioriin le-

abfolvere à peccatis nec excommunica-

re,

gi'bus (uorum inferiorum, v.g. ]udi«—

Ergo nec fecum difpenfare, a,Ne-

O

cum.

mo fibitpfi potcft conferre beneficium

q

Ratio efl tum eadem qua eft data

feu prebendam, Ergo fimiliter,

[

pro R. 1. tum quia par i parem non ba-

d 1. N, conf; Quia illi a&us pet

j

bet impärinw , bene tamen in fubordi-

nales vel ex jure divino , velex natun

Q

matum,

rei requirunt períonarum diftinio-

d

Declaratur ulterigs , quód & quomo-

nem,

YO

do Lcgislator poffit ctiam fecum difpen-

d 2.ctiam N.conf, Quiía in iilrc

Y

fare : Principis prudentiz conceditur

Ípecialiter prohibetur , ne quis fxbiipü

l

gubernatio totius Rcipublicz, qua eft

conferat beneficium : ad evitandamla-

I

majoris momenti, quàm difpenfatio fe-

bem avaritiz,

TIe (

curm.

Ergo etiam poteft illi permitti

EK. 3, Przlatus inferior per'fe lo-

EAU

l

judicium de zquitate caufz , ut fecum

quendo cum fuis fubditis non potefl di-

li

difpenfet.

Anautem hac fit difpenfa-

fpenfare in Lege fuperioris Prelati , be-

[

tio px:opnä dicta ( de quo poteft dubita-

ne tamen per accidens, & in certis caft-

[

ri, càm Legislator folüm indirc&é ob-

bus, v, g. Epifcopus in Lege papali, aon

i

ligetur fuá Lege , & nemo proprié pof-

tamen Papa in Lege divina.

fij

fit exercere jurifdi&ionem n fe ipfum)

Ratío 1. 9 3, p. eff : Tum quia po-

Mj

parumfacitad praxin, — Saltem hoc eer-

tentia inferior per fe non potcft impe-

fl

tum eft,quód difpenfatione aliisà fe da-

dire fuperiorem in agendo, tuin quia »

ET

tà ipfe gaudere poffit ( ceffat enim tunc

D. docet, Legislatoxem poffe difpenfare

H

Lex naturze , vicujustenebatur (e con-

inLege , quz innititur fuz auctoritati,

ïumprac

formare totiJadeoque fecum faltem in-

qualis non eft Lex Supetioris. Similitet

fs

directe difpenfet,

Non enim in fimi-

nec Lex divina innititur audtoritau Pa

ï!üdaü)

libus debet eff& detetioris conditionis,

pe, licetenim fit Vicarius Chrifli , non

W

T

AT

quàm fabditi. Ex his

tamen Succeffor, nec zqualis in Poæ',

j

P

ftate.

"

lg

AR

Sequitur i. Papam poffe difpenfare

ex plenitudine fuz poteftatisiin omni-

Secunda pars. declaratur a

z

(Egna-?n'do '

Mp

bus Legibus (fi nihil Legis divinz in-

cafus & mentem Tridentini,

Hocenim -

Pt

volvant)ac Statutis priorum Pontificum

Sell, 24, cap, 6, expreffé concedit Epi- —

En] dl&t

(utpote quibus eft par) ac Concilio-

fcopis poteftatem difpenfandi in omBl-

E

UR

rum generalium;Cüm fit fuper illa, tan-

bus irregularitatibus occultis,& fuípen- -

m

quam Caput,

&onibus ex delicto occulto provenienti-

&

lt E

u

T

EE

-

- De Legebumana.

24f*

bius (exceptá eá quz oritur ex homici-

QUJERO XX, Poteftne quisfacul-

dio voluntario,& exceptis aliisad forum

tate difpeníandi przditus , validé aut li-

T

contentiofum dedudtis ) & in quibuf-

cité in fua vel Superioris Lege

Á

difpen-

cunque cafibus occultis,etiam SediApo-

fare fine jufta cauía ?

(l

M

ftolice refervatis.

Excipitur etiam ir-

XCI, w. r. Probabiliuseft , quód

o

ii

"m

Legislator in propria E.ege, vel alias ei

regularitas ex bigamia, & judicio fan-

uinis , ac illegitimis naralibus.

De

zqualis poflit fine juffa cau(a difpenfare

il

quibus 1nfrà de cen[qris in proprio lo-

validé , fed non licité : fic ut difpenfans

co,

peccet;difpenfatus vero licitó poffit frui

Deinde interpretativé perlegitimam

data difpenfatione, nifi forté per acci-

"

)) u

1

confuetudinem Epifcopis commiffum

dens [equatur fcandalum , veldamnum

Ti

if

eft , ut difpenfent : Przó in omnibus

tertii, cujus caufam vitaretenetur ; vel

votis fimplicibus, fi quinque excipias

fuiffet ad eam cooperatus pofitivé, cam

y,

Papz refervata,de quibus infrà inTra&.

petendo,confulendo,&c.1ta S. Tho, cit.

Secundo in caufis

n

10. Exam. 3, n. 4t.

a, 4, dicens: Siabíque ratione pro folz

d

levioribus, 3. Incafibus frequentifli-

voluntate licentiam tribuat, non erit fi-

mé occurrentibus, ut in Lege jejunii,

delis in difpenfatione , aut erit impru-

UT

abftinentiz , in celebratione feftorum.

dens ; infidelis quidem , fi non habec

intentionem ad bonum commune ; im-

(s

4. In impedimentis matrimonio fuper-

otis

venientibus (nam in iis que antecedunt

prudensautem,(irationem difpenfandt

m

4l

folus Papa difpenfat ( feu poft. matri-

ignoret.

Hzc ibi.

monium cum boná fide, faltem alterius

i

(erel

Ratio ; Quia Lex in effe , fieri & con-

conjugis, contradum, deprehenfis, fi

jrin

fervari dependet à voluntate fui Autho-

m

non fit facilis recurfus ad Papam , aut

ris,cüm libere cam pofuerit. Ergo ficut

: nm f

ejus Delegatum , nec conjuges poffint

eam validé fine jufla caufa potett tollere

Tl

fine gravi fcandalo aut infamiá feparari.

totaliter,ut fubditi ad eam non amplius

$. Ex bengna interpretatione & pra-

teneantur , ita & reflringere per difpen--

[f

Íumpto confenfu Pontificis in cafü mà-

Íationem, | Peccaret tamen difpenfans,

t

1Us

[l hJ

gnz neceflitatis , & periculi infamiz,

quia effet infidelis & imprudens, utait

Ícandali, &c, & íi facilé nequeat effe

ii

jLuf &

S. D. Exceptionesin R, r, factz patent

di&as recurfus , poteft Epifcopus di-

ex fe ipfis, namin talibus cafibus etiam

(unb

fpenfare etiam in impedimento diri-

difpenfatus non effet in conícientia tu-

à xqm

menre, aliàs difpenfabili, ante matrimo-

tus, v, g. f quis fine legitima caufa effet

nium;ut fi hoc Cenfeffario à fponfa de-

difpeufatus in pluralitate beneficiorum,

(

.tegeretur immediaté ante nuptias, &

nam hzc potefl przjudicare Ecclefiz, &

T2

non effct alius modus evadendi. 6.Huc

omnia Ecclefiarum bona funt Dei, vel f1

1[6[

reducitur cafus maximz utilitatis, in

Religiofus fine legitima caufadifpenfe-

Pkl

quoctiam ille recurfus fieri nequit, Plu-

tur ad ingröflum laxieris R.cligionis ;vel

(TUÀ

res cafus adducuntur ab A

arn

u&ocibus, in

fi Ecclefiz curatz Prafectus ex difgenfa—

)c(uh

Vq'uibus videamcur.

.Xx

tion-c;

A

TRACT: VI Exam, $-

346

:

gn

dione ftatuatur talis, qui habilis non eft.

Quid ( difþenfatio fit ob

.terxxta ex /cauf

ui poteft praeffe, fed non prodeffe,

fa falía , valetne ?

li

Nota proinde, quód fine jufta caufa

INoz valet. Katso :

Conceffio Fa&a

ü

difpenfans peccet ex genere fuo morta-

Íub conditione non eft valida, nifi po-

n

liter, nim, contra juftitiam: potefl ta-

natur condito: $ed di[peniätio fa&ta

1

men in aliquo cafu effe veniale,fi mate-

proptrer aliquam caufam,uaicé vel prin-

P

k

iia fit levis,

cipaliter motivam, eft quafi conditione-

&. 2.Probabilius & tutius eft , quó

ta. Ergo non valet, nifi verificeturil-

f

fi inferior in Lege fuperioris fine Jufta

la cónditio feu caufa,

It

cauía diípenfct (uti in certis cafibus pof-

Sed. quid, li caufa à principio fit vers,

Íeanté di&um eft) difpenfatio invalida

led poftea ex toto vel ex parte ceffet , re

[

fit & nulla, nec di

ti

(penfatus pofïiþ eà frui

adhuc integrá, id eft, difpenfatione ex-

tutá confcientià ?

ecutioni nondum data? Sir duplex c-

LU

Ratío; Quia inferior Pralatus circa

fus: Primaus eft : Epifcopus habeta Papa

L]

Legem fuperioris nihil poteft , "nifi ex

D

delegatam poteüatem ( ad preces alicu-

ejusdem expreffa vel prafumpta volun-

jus Comitis ) difpenfandi in imped

cT:y,z

tate: Sed nemo prudens prefumet ,fu-

mento dirimente, ut filius Comitiscon-

p

periorem inferiori dare facultatem in

if

trahat cum aliqua Comitiffa ad fedandas

ipfiusmet Superioris Lege difpenfandi

lites , qua ceflant ante difpenfationem;

L

fine jufta caufa,

Ergo.

an nihilominus potlit difpenfare ) $4

i

IT

Ex quo fit,quód fi Papa absque legiti-

eundus ca[us ef! : — Cum Petro eit di-

ma caufa cum aliquo difpenfaret in vo-

Ípenfatum,

ut ratione infirmitatis polit

fj

!j

*

to, juramento, aut aliis, que funt de jure

comedere carnes i

n Qadrageüma, fä

i

divino, aut naturali , difpenfatio effet

is circa medium Quadragefima recpit

U

hn

nulla , nec difpenfatus eà poteft licité

perfectam fanitatem,an difpenfatio'du-

mu]);

uti; Et hoc eb rationem datam.

Iet pro tota Quadragefima?

D

Tl

Oppoene contra hanc rationem? Qui

ega-

d utrumque pmbablliüs R.n

i T Tl

in propría Lege difpenfat, etiam habet

uü

tivé. Ratio: Quia ceffante caufa ada-

li,

poteftatem à populo , de quo fimiliter

quata vel prineipali difpenfationis, c€ j

non poteft przfumi , quód det poteíta-

Rülluc

fat & ipía.

tem diípenfandi fine jufta caufa.

Ergo.

d"müh

Dift. ant. habet poteflacem totam &

Quanam (unrt juftz caufz difpenfan-

di?

10 dfq!

pro omni cafu,C.ant: pro uno vel altero

glo: ,

Dico effe varias. x. Eft circumftantia

'

folüm cafu, uti alter, N, Bene ergo ftat;

anu(a

quód,qui habet poteftatem difpenfandi

temporis, quia cum tempo

re mutantur

T

"

] (Q !

in omni cafu, ei in aliquo cafu abutatur,

& homines & hominum conditiones.

: 3)(0((!

l:

& tamen difpeníatia fit valida : aft qui

Magna utilitas Ecclcfiz, vel boni pà

2

Dl

ceníetur eam alteri dare pro aliquo fo-

ci,ut fcil, alii revertantur ad bonum;

'Whtf

li

làm fpeciali cafü, non przfumitur eam

quo funt averfi..-

- j Quilitas perfont»

dare nifiin cafu & caufa rationabili.

meriti, ícientiz, &c. cüm alius 2

que d-

p

ERN

ag

De Legebumana.

342

gnusnonfit. — 4. Neceffitas,

$. Pietas,

hus

ret morte 6once dentis,readhuc integrá,

6.Eventus rei,

7. Scandalum multitu-

ut patet c, gratum,& c. licét undique,de

AE

A

z

dinis, Ita Sylvefter,qui addit : Sed quia

officio deleg. non tamen]Jurifdi&io fori

cafus funt innumerabiles,nec in hoc dari

Q

interni,

poteft certa Regula, flandum in hoc eft

in

&t

Ratío : De prima fic flatuunt Leges,

arbitrio boni viri,

Íe rationabilem,

judicggti; caufam cf-

de fecunda praxis & intentio conferen-

tis.

IN

Efane difpenfatio explicanda rigorofe,

uv

M

Be2. Generaliseft Regula ex jure,

feu per modum Legis odiofz, aut favo-

rabiliter 2

quód gratia facta non exfpirc; per mor-

temSuperioris concedentis,vel per amo-

i

Dico , eífe reftringendam . inflar rei

tionem ejus ab officio, re adhuc integrá;

z

pat

d

odiofz , nec trahendam in confequen-

QUptt

bene tamen gratia facienda,

h

uam. Kano; Tum quia , qu« 4 jure

Declaratur : Gratia facta eft, fifacul-

1 Sx'G

eommuni exorbitant , mon (unt trabenda

tas v, g. abfolvendi, difpenfandi, com..

j

ïk

in con[equentiazs , ut habec Regula Ja-

i

mutandi, beneficia conferendi, &c, fit.

A

ris: Sedfic eft de difpen atione,ut pacet

And i

conceffa in gratiam ipfius Delegati , feu-

l

ex ejusdefinitione, Ergo, Tum cetiam

Commiffarii , v, g. Confeffarii, & non *

j

Ji

li

M

àpari; Quia vulnus naturale

efl res odiofa,

corporis

ponnitentis : quod cognoícitur ex co,.

Qu

Ergo etiam vulneratio

moralis, uti fl dií

quando datur pro perfonis incertis , &

u

peníatio , que , Can,

in facultatis conceffione nulla períona

ia

Jp[apietas , caufa 23, vocatur vulnus,

abfolvenda vel difpenfanda, &c, in par-

Am ^

eu vulneratio Legis communis. Et om-

ticulari nominatur , fed Delegato abfo-

T

nis rcceffus à jure communi eft odiofus,

luté, in ejufquefavorem , abíoluté & in

Ww.

Le

Qui babet potcftatem difpenfíandi in

communi pro certiscafibus datur facul-

i

(),

86

u

onus ?

poteüne cam commutare in—aliud

tas: quiatunc eftgratia actu fa&a Con-

)an älf

j

YU

"dffirmo,à fortiori, Rario dabitur

feffario, — Et hác poteft uti poft mortem

y

infrà

Papz vel Epifcopi concedentis. Gratia

de voto, T ract, 10. Exam,

j« n.43.

roblb'w

acienda veró efttunc, quando facultas

- QUERO XXI. P

oteflas difpenfan-

du

texfpiratae cum mo

datur, non in favorem Commiffani, (ed

rte concedentis re

r d

adhuc intcgrä , feu

Gdifpenfatio non-

alterius certz perfonz, v. g. poenitentis,

& cít tunc , quandoin facultatis conceí-

dum fit executionim

an

data.Et hoc qua-

ro de quacunque alia

fione nominatur in particulari períona

i :mïï j

Bratia feu privile-

*

abíolvenda, difpeníand , feuin ordine

gio, v, g. à retervaris

abfolvend

1, vota

L

ad quam facultas eft exércenda

?

tunc

j

)

]

commurandi,Confcffa

rium'eligendi,be-

Pä(i

neficia conferendi, le

enim non eftgtatia Confeffario facta, ut

1 (

gitimandi illegiti-

mos,(ufcipicn di Ordi

ncs,&c, ?

conftat , necactu facta peenitenti, quia

pl

ipfi adhuc per Confeffarium eft facien-

r

DXCIL ».r. Licét jurifdi&io dele-

das Et hac exfpirat, fi concedens ex-

gt contentioía, feu fori externi, exí

pi-

fpiret , antequam Delcgatus facultatem

X2

difpen-

i

i

TRACU-VI,

Exam. $.

348

ferat à difpenfatione, patet fuprà n. 99,

difpenfandi ;

commutandi, abfolvendi,

[

:ecutio-

ante R. 1.

bgneücia conferendi, &c,dete

L

W

P

^. 2. Privilegium eft multiplex,

Aliud eftreale , quod nim. immediaté

[

.Kaz;ia & difparitas utriufque gratiz

lii

daturrei, muneri, dignitati, caufz piz,

ufuseft. Quiain primo caíu gratia eft

alicui Ecclefiz, Statui v, g. Clericali, vel

W

omnino perfedta, &nullius exccutione

m

con-

Rcgulari,conditioni pupillorum, Scho-

fi

eget refpe&tu ejus,in cujus favorer

u

difpenfaturi, ab-

laflicorum, &c, & hoc perpetuatur cum

ceífa eft, v. g. refpectu

re,loco;officio,vel ftatu;cujus efl, Aliud

Ífoluturi , beneficia collaturi,&c, & ha-

[:

eft perfonalc , quod imtmediaté datur

bet rationem donationis,qua non exfpi-

K

perlonæ , ut fi quis eximatur à Lege ve-

rat permortem donantis; at in fecundo

detur alicuifa-

W

«afü eget executione commiffarii , ut

&igalis aut ttibuti : velfi

Í

cultas abfolvendi 3 refervatis, &c. Etde

gratia alteri Mdf

quia mandatur fieri

)

ei , incujus favorem conceditur : &fic

hoc eft Regula Jurisin 6. Privilegium

tur , & cum

habet vim commiílionis & mandati,

pcrfonale perfonam Ícqui

!

perfona extinguitur, |2, Aliud eft ge-

quod perit miorte manqda»ntis- - Fe adhuc

li

nerale , quoin quocugque loco; aliud

antcgra,

locale, quo in certo folum loco uticon-

ii

uid dicis àd hunc cafum? Epifcopus

d

ceflum eft,

3. Aliud affirmativumque.

concedit peenitenti facultatem, vi cujus

Atl

lr

fe faciat ab aliquo. Confeffario,quifcun-

datur facultasaliquid agendi ; a'iud rie-

quo datur facultas aliquid o

tüg

ue ille fit , in Lege v. g. ejunii aut di-

gauvum ,

qmaittendi, 4. Aliud eft gratiofum,ieu

fpenfari,velillud commutari,antequam

veró difpenfetar,exfpirat Epifcopus ?

ratis , ac fine privilegiati rneritis con-

1j

ceffam ; aliud remunerativum, quod €

- Dico ; Non ex(pirat morte conce-

('XP l

pr

zmium meritorutn. Aliud conventio-

dentis. Ratio: Quia efl gratia ipfi poe-

nale, datum cum intervent

u pa&ti al

i

nitenti jamimmediaté facta,non facieri-

conditionjs.

j Aliud eft

favorabilo

lu

da,fed folüim per alium exequenda.

Em

UJERO XXIL. €? ultimo.

OQufd

ex quo alteri nullum feq

uitur damnufrs

d efum lacid-

Ti

& quotuplex eft privi

ut ft quis privilegictura

.

legium '?— cgüäme

niorum in (luadragefima ; Al

iud odio-

li

Lex per illud ?

utficum

Qj

XCIIL.

Ed

Privïlcgium dicitur,

fum,oppofito modo fe habens,

ctit-

W

quafi privans Lege , feu ab ea eximens,

aliorum onere quis eximatur àLeg

buti;accifz,&c.

utp

five , in alicujus autaliquorum favorem

dil

Ex his patet , quomo

do per privilti-

data quafi privata Lex [pectale aliquid

um Lex ceffet fe exten

dere ad aliquo$

lo

sndnlgens, ut patet ex S. T ho. hic q. 96.

lir Ilg

nim, privilegiatos , ad quo

sante eex

a. 1.ad I.

Proprié tamen non eft Lex.

"i

ARato :

Quia Lex ligat , privilegium

tendebat.

.

r

n

IcgiiJUt

]u P[æ

veró non1

taligat, ut non potfimus licité

Nonne requiritur notitia privi

* diq

illo non uti, QLomodoPrivilcgium di£-

illud habeat fuos eHe&uä ?

Dico;

-

*

De Lege bumana.

349

[

V:.

(

i

aliis eflet non ufus meré negativus , qui

Dico, non requini in eo , contra quem

obtinetur,bene tamen in privilegiato, fi

Rrivilegio nonobeít, nam ad ejus ceífa-

ul

tamen fubfit periculum peccati, — Sicut

tionem requiritur non ufus privativus,

m

confanguinei , qui petierunt difpenfa-

ficut càm quis eo poteft uti,& non vult,

i t

tionem contrahendi in gradu prohibito,

3. Ceffat per abufum in exceffu privi-

M

non poffunt contrahcre., fi ignorent ,

legii, vel per ufum contrarium , qui eft

]

difpenfationem feffe datam, licétfit pe-

quzdam tacita renuntiatio,ut fi privile-

ORUA

tita.

giatus fine proteftatione fe voluntarié

Not, tamen ex Sylveflro , poffe effe

fubiiciat Legi,àquaerat exemptus,

4s

d

n

cafüm, ut quis gaudeat privilegio, cujus

Per renuntiationem liberé fa&am ab

nondum habet fcientiam ; ífi conftet

aliquo, quieft adequatum fubje&um

vtral

U

eam efle voluntatem concedentis, Imó

pïivilegii, Dixi, ed«equatum,.quia u-

r

fi quis per fe vel peralium obtineat ali-

nius' alteriufve renuntiatio non fufficit,

[2

quod privilegium Papale , v, g. neàfuo

ut ceffet privilegium toti cuidam Ordi-

Epifcopo poffit exzemmunicari, mox ut

ni velStatui conceffum. Hsc renuntia-

jccluivzg-

LUl

hoc privilegium fuerit bullatum, incipit

tio alia efLexpreffualia ( qua ex dictis

habere íuos effc&us , licét privilegiato

patet) tacita. $.Per revocationem (pu-

li

nendum innotucrit, Quia przter vo-

ta , fifit privilegium meré

o

o

ratuitum)

J

luntatem concedentis adeft ctiam vo-

ejus, qui concefftt, vel alterius illi equa-

alie

luntas privile

lis, fa&sm vel exprcffé, nim. perillam

ial

alium.

giati accegtanti; laltem per

claufulam,

facuk&iï

INon obflantibus privilegits,

Quomodoceffat privilegium ?

&c. vel tacité , ideft, per Legem feu

d

.

XCIV, Dzco: Ceffat variis modis,

fententiam, privilegio contrariam.

d

,g;ng*ï

1, Morte concedentis, atkamen in fenfu

Per exípirationem ;. Quia ceffante prin-

explicato fuprà in hoc Exam, num. $2.

cipali motivo (idem eft de temporc)fub

"

2. Prafcriptione acnon ufü. — Praícri-

quó privilegium eft concelfum , ceflat

d

ptio privilegii contra Ecclefiam Roma-

& ipfum.,

Sicut & perfonale extingui-

namyrequirit non ufum 100. annorum:

tur cum perfona,ut anté diétum.

Y

D

j

contra alias Ecclefias 40, annorum:con-

XCV,

uid cezfzs de communica-

i

j

tra monafleria, loca, perfonas, velalia

tione privilegiorum inter R eligiofos? -

&

um

bona Religioforam, 60, annorum: con-

29/50:3;

n

Communicatio privilegio-

J

tra perfonam privatam , 10. annorum,

rum inter Religiofos confiftit in hoc ,

hd

uU^

ut probat nofter de la Cruz l. 2. c, 3.

quód privilegium uni Religioni , v. g.

dub. 2, ubi bene notat , ut hzc prafcri-

Dominicana,concc(füm,cenfeatu. etiama

100j

ptio currat, duo requiri, nim. ut habea-

datum aliisReligionibus, & econtta.

«

j (

tur noticia talis privilegii , & voluntas

Dico2, Omnes Religiones, five £nt,

4l

)d

nen utendiillo,

Deinde, utinfra hu-

five non fint mendicantes , communi-

jus prfcriptionis tempus occurrat ca-

cantin privilegiis , nifiexpreffe 1n Bul-

J

(

la fiat reftrictio, Ita conceflerunt diverfi

,s

us, dequo Privilegium loquitur ; qqia

Sünmum

i

UXX

—

TR ACIT. PL Exam. f.

j

350

De Lege hbumana,

*

Summi Dontifices

,

inteïligituf autem

tionem omnium Privilegriorumxomhium

Ordinum. Imó 1dem Gregorius Ordini

:

fic,ut privilegia conceffa Generali unius

Ordinis , cenfeantur. etiam conceífa

Cruciferorum fpecialiter conceffit , ut

|

Generali alterius; quz Provincialt, vel

fruantur privilegiis Societatis. Ergo&

Prioribus unius, etiam fint conceffa

alie Religiones gaudent ifto privilégio,

Pralatis aliarum Religionum. Idem eft,

Prob, conf,

Quia communicant in pri«

i

fiunitoti Religioni detur.

vilcgüis Ciücrcienüum &Cruciferorum,

Necobftat, quàd aliquz Religiones

uid veró , fiante Gregorium XIV,

L

fint juniores alis, v. g. Jefuitz, Mini-

Socictati Jefu fuiffet conceffum aliquod

mi , &alii , quibus poflea diverfa privi-

ä

puvilegium , exprimendo , non eff:

legia funt conceffa;in quibus tamen Re-

communicabile aliis Religionibus?

ligiofi feniores communicant. Quia plu-

res Pontifices ànoftro de la Cruz lib.

Dico 1 Id nihil obcft , quin de fado

cit, c. 4. citati de novo conceflerunt

alii Religiofi n eo commuanicent pet

privilegia aliorum Religioforum, — Et

extenfionem dicti Gregorii X1V. utpote

poftea Gregor, XIV. Bulla . determi-

qui abfoluté & (ine reftrictione concef-

navit, Ciflercienfes frui poffe privilegiis

fit & communicavit omn

1

la Btivilegiz

Societatis, concedendo cis communica-

Societatis Jefu.

N

N

a

N

iL

J

d

),

SN u

--

t

W

.ï

x*

x

ii

dv»] N A

Qj

)

/;'"

P

d

1

i

)

d

.lhl

z

ft

U

v

l

M

'//'QQ///,

W

w

M

7

)

X M

M

-

Dy

eá

7

*x!u

M

f

UA

Óyi

'. pofm;

IRA

m

It

«0o ( 3f1.) .90-

&

eM?.

E

X A

REANN

Afaony

]ïïhägi,

gg(:a

3

;

M

2

SS

N

'40,1'

K ZA i

ial

aE

)

MA

N

V

hp

u

j

ES

N

Z

W

DA

2

g

be

r

ES-

7

;

)

o

T

/

TR

Q

/

j

M

N

d

Hä

Z

l

N

M d

[U/

À

7

)1

EM

À

W

N

ZA

at

CO

;

ï'/

V.

^

À — —ll

A

E d

.ifïgl p

&

aeiade

,

igiouik.?

; qni:;

T

RACTATUS VI

[

Qu

TU

r

De Virtatibus Theologicis Fide, Spe, & Charitatc,

m f

& vitlis oppoütis.

Ex Secunda Secunde Angelici D'o&oris ä Quzft,

j ufquc ad 45

Y Erió monet. nos S, Ambrof. lib. 6, Hexam. c. 7. —Attmde qualem ani-

mam ac mentem babeas ; cus dixit Deus: — Egos ego, 7€ruj?:zleïn 3 pi"xf

murostuos. — la anima À Deo pingitur, qua. babet iz [2 viriutum gratiam

enitentemi — pi&a autem eft elegantiffime , fi refulgeat Virtutibus Theo-

E

logicis omnium praftantiffimis, eó quód , ut ipfa nominis Diceologia pr fe

fert , immediaté fe Occu

pent circa ipfum Primum & Summum omnis Creaturc

Opificem Deum

» Credendo , fperando, amando. De quibus, earumque 9P^7

pofitis vitiis, agendïxm eft,

*

j

EX-

Tvatlatus FII, Examen Y,

3;2

2

aE pede Mp

ss

li

2

E X"ÀAMEN D

*

;.

y

De Fidc* & Fidci REgula S, Tho, à

W

(æïæ&: (v-—

-

i

ufquc ad 1o,

Ii/

Ndur

'Teneturne

tur fides humana ;Vïfi4Deus , eftfides di-

D

b UJRO I

x

Confeffarius habere noti-

LE

mo, Hoc notato

vina& Theologica; Dequa hïc—"c& [er-

N

tiam virtutum Theologi-

1

carum.

BL' Io

Fides eft [perandarum [ubfian-

N

)

aE -

C

I &R. Hocextraemne

tia rerum , AYEWMentum mom dppartim-

)

tium ,. ut definit Apoftolus Hebr. ir. &

L

dubiumeft, Rato: Quia fpurius certé

e(let ille Vicarius Chrifti , nimirum

adducit S. Thom. hic q. 4. a. 1. dicens:

E

A

&l

Confeffarius , qui humanarum virtu-

Licéc quidam dicant, przdidta Apoftoli

|

verbanon effe fidei definitionem , quia

hi

tum apparatu contentus humi reperet,

& divina animo non verfaret, nec poeni-

definitio indicat rei quiddiratcm ,&

W

effentiam. — Tamen , íiquis re&é cot

lyi

j

tentium animis imprimeret , quorum

T.

DoGctorem fe profitetar, & Medicum :

fideret , omnia , ex quibus fides pott

l

ic)

hoc autem maximé fit in Theologica-

definiri , in prdi&ta defcriptione tat-

untur , ut ibidem fufé explict. Dict-

Vg

rum virtutum Scholà , ut patet cx no-

minis Etymologia, in Proloquio infi-

tur autem /fzffantia ,

non quàd fit de

Md

iuata,

cüm fides lit

llmv

pradicamento fubflantiz

QU.ERO II, Fides Theologics quid

accidens, fed prout fabftan

tia fignificat

QWQ

-bgüs ,«

[

ac quotüplex eft, & quod obje&tum

idem, quod prima inchoatio,

fundamentum CLIj ll(CLlanC reie

fLenim

Hllü/f[

ejus ?

hi

IL . Ante&, Nota, quódly fide: di-

fides prima inch

oatio totius vitz fuptt-

B

onis, primà

Y

verfas habeat fignificationes, nam figni-

naturalis & ordine gencratt

natura/es,

ficat fubinde 1dem quod confcientia,

inter omnes virtutes (upcr

.

£t

fi priüs i

(

d.

quod fiducia, fidelivzs, veritas feu vera-

quia nihil eftin volunmtate , Ri

«itas; Íed hz fignificationes non funt

apprehenfum abintelle&u , in quoziae

ad propdütum, fed fumitur hic pro ha-

refidet ; licét ch

aritas cam praces

Cs,n

j ly

bitu intellectüs, quo affentimus alicui

erdine digniratis & imperli , tanquam

veritati pracifé propter authoritaten

aliarum viitutum forma, earum 467

& ad ulimu

dicentis ; quidicens, fifithomo, dici-

perfciens, informans,

RC

;':

M,(wm

d

)

*be Eide.

355

hi

:

finem dirigens , velut ad füum . obje-

Suntue ergo duo velidem habitus ?

Gum. Dicitur argumentum non appa-

Eftunus habitus quoad entitatem,quí

ventium , id cít , facit certó, feu üàne

mutatur folüm quoad flatumn & modum

formidine affentiri veritatibus claré non

perfe&ionis. UndeS, Thom. Q.442. $.

|

apparentibus , fed obfcuré revelatis.

ad 5, ait ? Fide; formata q 1"for mis

x quibus patet differentia ab opinione,

mon differumt. [pecie ( puta. effentiali )

quz eft cum formidine 5 & à ícientia ,

differunt autem . ficut. perfeilun €8 im-

hi

quz habet evidentiam feu claritatem,

perfetlum im eadem [ecie. — 'Unde frdes

&i quisergo. ( fubdit S,"Thom. ibidem )

seformts uon pertingit ad perfeciam ra-

m forma defimitionis bujn[modi verba

tionem dirtutis,

veducere velst , poteft. dicere : Fides eff

Sed qua ratio , quód fides formata &

d5

babitus meutzs , quó inchoatur vita eter-

informis differant folüm fpecie acci-

k

sa n vobis , faciens zutelletlum affentire

dentali & non effentiili 2

mon apparentibus, — Vcl ; Fides eft viy-

Rationen; dat S. Thom, a, 4, in c,

,Mä,imü

s dwuinius gofufn , qua myflerüs à

Habitus diverfificantur fecundüm illud,

.

yn

Deo revelatis. quantumlibet ob[cures

quod per fe ad habitum pertinet

*

Sed

La

ntelleton bumanus. firmiter. affentitur,

fides eft perfe&tio intelle&üs. Ergo non

H

Addipoteft, five (cri

pta 1113 int, five

Don fint,

peteft fpecie diverfificari nifi per ali-

pflh

quid pertinens adintellectum,

Sed di-

fiiti

X.2, Fidesalia eflformata, alia in-

flindio fidei formate & informis eít

u

Kddk

ormis, Utraqueiterum vel eff Theo-

fecundiim id,quod pertinet, non ad in-

logica

,vel Catholica,feu univerfalis;

ii

telle&um , fedad voluntatem,nimirum

Declaratar prima divifio : Si fides ha-

qül

ecundum charitatem, Ergo,

T

beat adjunctam gratiam & charitatem,

Da rationem ,

cur fides informis

uti eft in homine jufto, dicitur formata,

ib

& fic efl virtus

(idem eft de fpe) mancat veravirtus , li-

perfecta, idefl, nonfo-

cét imperfecta ?

E

làm quoad fub

flantiam

led etiam quo-

Ratío patet ex $, T hom, a, $. in c.

W

adflatum & perfc

Gionem, ex vichari-

tatisqui eft om

Quia fides ctiam informis adhuc infalli-

!

[»a)k

nium virtutum forma,

nimirum extrinf

eca.

biliter tenditin fuum obje&um quod eft

Unade Apoft ait:

verumfupernaturale. ^ Cur veró fit vir-

Eides qua per diletlion

[27/1 0]76—'/'4!"7'.

Si

l

tus imperfe&a, patetex dictis,

"ula

t

veró fides fit in peccat

ore, adeoque fine

gratia & charitate n

dicitur informis

ut virtus fit perfe&a , debet ejus actus

us

efficaciter tendere & à charitate dirigi

(idem eft de fpe s

.nam ficut hec non

n

tollitur nifi per de

inultimum finem : Sed hoc deeft actui

fperationem , 'ita nec:

J

j

des , nifi per infi

delitatem ,

quod hts

fidei,& fpeiinformis. Ergo,

mnm

Secunda divifio in

E.2, data, ex-

uabus virtutibus fpeciale eft )

& chari-

yifi

tàte adveniente fit form ata,fin

plicabitur infrà in hoc Exam. n. .

equa vir-

T.

'BLO 50

Obje&um adzquatum

f

;[J' fus,ceu'informis,cüimpetfeä

E

formale 24od fideicft Deus, in quantum

j '

Yy

eft

4

TRACTATOS — FIL Examen ,

eft prima veritas in effendo ; feu eft ipfa

paffio entis, - Pcr hanc Deus eft verüs

li

Deitas feu effentia Dei, quatenus exce-

Deus, à Diis fictis diflin&us,

Secunda

ditnaturalem eognitionem, Objeétum

eft veritas in cognofcendo,& hac cftipfa

] u

formale quó,feuratio formalis /ub qua,

infinita Dei Sapientia, quà tam certéco-

; p

[i

feu medium affentiendi eft . infallibile

gnoícit omnía , etiam ipfa cordiumar-

zeflimonium Dei,feu eft authoritas Dei,

Tertia cít

fm

cana, ut falli non poffit.

ti

five prima veritas in dicendo feu reve-

veritasin dicendo, feu iafinita Dei vera-

lando, nonprzcifé, fed prout comple-

citas acinfallibilitas in. dicendo , ex qua

d

€titur veritatem in cognofcendo, Tan-

habet, quod neminem fallere pollit,

dem obje&um matcriale fidei eft omne

His premiflis

D

illud quod divina revelatione nobis in-

Ratio prima partis eft : Obje&um

adzquatum formale eft, quod perfe ac

EU

noteícit j uti funt, quz continentur in

du

Symbolo Apoftolico, vel reducuntur ad

raiiene fui refpicitur, & in ordine ad

3llud.

Eïgu

quod refpiciuntur omnia objecta par«

tialia ; Sed omnia alia qua fidesattin-

A

Supponit 1. hec && quód humana

j

ratio non ingrediatur rationem obje&ti

git, ut , ez , qua pertinent ad.Huma-

H

formalisfidei , de quá hic agitur, quia

nitatem Chrifli , €8 ad Sacramenta E

aliàs non effet virtus puré theologica,

clefi& , vel ad quafcunque creaturas , eu

Ü

quia lujas objectum formale debet effe

dunt füb fide, feu refpiciunturabea, n

thfrz,q

oll

quid puré divinum.

quantum per hzc.ordinanturad Deunm,

Supponit 2, Objectum alicujus babi-

& cis affentimus propter divinam ver*

[

Ài

d

tüs vel potentie aliud efle. materiale ,

tatem ; ait $. Thom. q, 1.2 I ad Is

[j

quod non attingitur ratione fui , fed ra-

etiam ipfa peccata, nonuttalia , feuin

Ij

Aliud ob-

quantum committuntur , fed in quan-

tione alterius,eique fubflat.

vmfh

je&tum formale , quod per fe & ratione

tum puniuntur, vel prout funt objedtum.

fug

æf, [

fui atüngitur , alia veró nimirum mate-

o

€ ac deteftationis, Erge.

rialia ratione illius , aut per ordinem ad

m

Oppono S. "T ho.a, t.cit,inc. Deum

4

illuds & hoceft duplex: fcilicet obje-

numerat inter objecta materialia fidei,

hi

étum formale Quodnunc exp.fitum, &

Ergo non eft obje&tum formale. . 4

(

boc dico , quód Deus poffit confiderari

objectum formale qut ; Íeu ratio forma-

IIIW

is/ab q44» mediante quo, aut fub cu-

vel comparativé ad alia objecta revelata,

Sic re-

ad Deum relata, & fic eft obje&umfor"

[U].

| jus lumineattingitur primum,

Üvtte

E fpe&u vifus obje&tum formale 4«o eít

male qsod , vel comparativé ad iplar

Wi

lux ; Formale 4464 cft color ; Mate-

revelationem u

trationem formalem [ü

m p

ziale eft corpus,in quo eft color.

qua , íeu motivum formaleaffentiendy

falmf

Supponit 3, Quód,ut notat Gonet,

& refpe&tu hujus habet fe materia;itcf*

3 uoc

intelle&us nofler tripligem in. Deo di-

Ethoc vulr S, Thomas,

Jilod cf

NUf

ftinguat veritatem, - Prz;zz4 eft veritas

Ratio fecundie partis eft :

i UU

obje&uin fermale /zb uofidei

,quod cft

j

in cíendo feu tranfcendentalis ; que eft:

i

me l;lm

æ'—"&

Aap

De Fide.

355

medium , motivum, & cauía affensüss

QILERO III,

Objedum formale

fidei eftne divina revelatio activa vel

nl

quia omhis fides innititur teflimonio &

authoritati dicentis , non quia juftus

patliva ?

m

LR

d

aut fapiens efl, fed quia verax efl. Sub-

IV. g, Eft revelatio a&iva ( prout

T

fémo : Sed medium & motivum affen-

indiftin&ta à prima veritate revelante )

tiendi rebus fidei noflrz efl veritas pri-

quatenus eft actus Dci formaliter imma-

l

A

1na ut revelans & teftificans,

Ergo illa

Bens & virtualiter tranfiens & directus

N

mkl

eft obje&um formale fub quo fidei.

ad nobis loquendum: non veró eft reve-

Confirm. Fides fummé certa & in-

latio paffiva , fi percam intelligatur fi-

fallibilis debet habere motivum fummé

gnum aliquod creatum, per quod reye-

(

certum & infallibile: Sed fides noftra

latio nobis innotefcat,vel authoritas ac

u

n

efttaliss quod nemo Catholicus negat,

dcfinitio Ecclefiz, credendorum propo-

"

- Ergo. Sub[umo : Sed non haberet mo-

fitio, fpecies intelligibiles, lumen intei-

n

tivum fummé certum & fumme infalli-

lectus, apprehenfio objecti feu appazen-

g i

T

- bile, nifi comple&eretur veritatem in

ia fuafiva myflerii; attamen revelatio

cognofcendo , & dicendo (imul, quia

N

paffiva eft conditio extrinfeca applicans:

ab una habet quód non poffit falli; ab

fi veró ip alio fenfu accipiatur pro for-

d

altera, quód non velitfallere. Ergo,

maextrinfecé denominante rem paffive

j

(anu

Oppozo : Vetritas prima in dicendo

revclatam, eft etiam objectum formale

refolvitur ultimaté in. primam veritatem

fidei.

u

in effendo.

Ergo. non eft motivum

Ratio; Virtus adzquaté theologíz

W.M

forrnale faltem ultimatum noftrz fidei.

ca, & fides fummé infallibilis debet ha-

"

ionue

Prob.ant. Quarenti, cur Deus fit prima

bere objectum formale formaliter adz-

Yif

veritas'in dicendo, datur ulterior ratio

quaté divinum & motivum affentiendi

WM ^i

fummé infallibile :

hzc, quia ef prima veritas in effendo,

Sed talis virtus eft

I

, €rgo.

fides, quà de causá dicitur divina, Er-

o

l

dÀ boc dift, ant, Refolvitur in effe

o

o debet habere tale obje&um & moti-

réi feu ut in caufam virtualem in effen-

vutn,

i

Sed fola revelatio activa eft ta-

J

MU

9 conc.ant, in eff? objedti, feu ut in

"ii

lis , non veró paffiva in primo fenfu,

U

It

u'terius motivum affentiendi , neg, ant,

quia eft quid creatum , bene tamen in

£.

"

& confeq. Deus enim non poteft nos

:cundo , quia fic in recto eft ipía reve-

i

M

movere adaffenfum fidei , in quantum

latio activa extrinfecé terminata ad ob

) i m

in fe, & q icad fe verax eft, fcd in quan-

t

jectum revelatum : in primo tamen fen-

Oqcp D

tum nobts loquitur,

fu myfteria credenda nobis applicat fcu

Erco.

j

Ratiot. p. eít: Obje&um materiale

preponit,

ttf*

eft , quod fubílat formali: Sed omne,

Aïb*

Oppono: Licét authoritas Ecclefiz ,

j

quod a&u à Deo revelatum eft, fubftat

quam habetà do&trina & fanctitate Fi-

fevelationi Dei feu primz veritati in

delium , non fit divina , bene tamen

;

icendo,

Ergo.

P

ä

quatenus eft organum Spiritüs S, per

Yya

eam

/

315

TRÁACTATOS

FIL Exammxl,

camloquentis, ejufque affiftentiam in-

manifeflandi , uti erant Pro

phez & —

ii

fallibilem habet,

Ergo faltem fub hac

Apoftoli , & nunceft Papa. — &ario eff;

EUn

ratione potefl fpe&are ad obje&um for-

Quia tota Communitas vel Ecclefianon

male fidei.

pi

obligatur credere fide divina id quod

hieí

d bec Neg. Confeq,. Quia, ut dixi,

proponitur à privata períona,

formale motivum fidei debet effe divi-

IOP!

Dixi, Suppono effe veritatem qua or«

Ircü

dinetur ad Deum, &c,

num formaliter; idem debet reperiri

$i enim veritas

fhs]

in omni ejusactu ; Sed authoritas Ec-

privatz perfonz reyelata non ordinate-

D2

clefiz , in quantum regitura Spiritu S.

tur ad Deum , nec cerneret communem

dig

non eft formaliter fed folàüm directivé

Ecclefiz utilitatem(qua revelatio voca-

[

divina, neceftin omni a&ufidei 5 quia

tur privataex parte rei feu materiz , fi-

ij

authoritas Ecclefiz non erat refpectu fi-

cut prier vocatur talis ex parte perlonz

mf.ä

|

dei Angelorum, Prophetarum, Apotto-

quz eft privata) ut i Deus alicui reve-

i

i

L

lorum,&c, Ergo,

laret , quot fint arenz in littoremaris,

H)[

QUZERO IV. Adf£dem infufam

quot arbores flent in fylva , quot capilli

ltjy

[//

feu divinamfufficitne rcvelatio Dei pri-

"

fintin capitibus hominum totius mur-

vata ?

di; hzc revelatio non fufficeret ad fi-

l

:&Vl h

V.g. Diflinguendo cum Thomiflis

dem theologicam, etiam privatam, ob

(M

J

fidem : Sic ut alia fit Theologica feu

rationem infinuatam,

At

divina , quz nilaliud dicit,quàm affen-

Dic mibi, Ífirevelatio privata in

fl

Ííumreiobícurz , innixum Authoritati

'fenfu explicato füfficit ad fidem divi-

Vi

feu teftimonio Dei, licét obje&um reve-

nam, fi quis tali revelationi difcrede-

i

it

latum credatur folüm ab uno , illo ni-

ret;effetne hareticus ?

[

mirum cui revelatio eft. fa&ta ; adeóque

Dico , Non eflet

: wa hareticus

&Wllfm

eft fides privata & particularis, Alia ve-

folüm eft, qui pertinaciter ncgat veri-

UJIMO

tó (it Fides Catholica, id eft, univerfalis,

tatem ab univerfali Ecclefia creditatm

iil

lr

i

cum fit de obje&o , quod tota Ecclefia

peccaret tamen mortaliter , & effetinfi-

(mk

N

credit.

Ad primam fidem fufficit re-

delis Deo , ut

Ti

((

pote cujus tgüimonio ,

velatio privata, unietiam perfonz pri-

dem negaret,

fj

vatz, v. g, S. Birgittaá Deo fa&a. Ratio

QUAERO V, Dicta revelatioadf-

u

eff : Quia habet obje&um formale fi-

dem rcquifia debetne neceffarió- efle

Rij

dei , anté explicatum : fuppono enim

formalis,vel fufficit virtualis?

f

lts

veritatem revelatam effe talem, que or-

VL Ante R. Nota, revelationemite*

dinetur ad Deum & concernat commu-

rum dividi in formalem & virtualem.

Y f

nem Ecclefim utilitatem, Ad Fidem Ca-

Formalis fit duobus modis. — Primóex-

a

tholicam feu univerfalem neceffarió re-

plicité feu expreflis verbis ; exemplum

Ilffl [e

quiritur revelatio publica, ideft, fa&ta

eft in iis Scriprurz locis , ubi legitur.

I

U.

toti Ecclefiz , vel períoais in ea haben-

quód Dezs fit Trinus , quód Ferbum ft

Secunudà confuüfé, quan-

1 C!m[f

übus. authoritatem ; fidei dp&rinam

Caro fatt um

[

"t

E.

.Df Pïduf.

2

"

Wi

do nïmi;'um in aliquo explicité revela-

etiam creat;z,&c. Tum etiam quia ta-

t0, ut in toto, continetur aliud ut

les veritatesfubflant ratiozi formali füb

pars, five fübftantialis five accidentalis,

quafidei, nimirum authoritati acreve-

five fubje&iva, v, g. anima in homine,

latioti Dei ut motivo formali , cujus

propofitio particulatis inuntverfali.Hoc

lumen fc diffundit ad veritatem eviden-

zmg;

fecundo modo revelatum eft,quód Chri

ter connexam,

Ergo,

n

Re-

ftus habeat animam, pedes, caput.

Not, tamen , quód hacannexio ne-

ii

velatio virtualis confiftirin hoc , quód

ceffarió debeteffe evidens,quiaaliàs non

aliquid radicaliter & virtute continea-

excludit omnem fermidinem,quá debet

Cümfif

tur in alio formaliter revelato,habeatqu.c

carere fides : non tameu eft neceffe,

infallibilem connexionem, naturali evi-

quod fit evidentia phyfica, fed fufficit

marc:',ï

|

N

dente difcur(u ex eo deducibilem, v. g.

moralis,

Unde fuppofita revelatione,

t

in hac veritate formaliter explicité reve-

quód Deus totum mundum puniverit

]

j

lata, Chrifluseff bomo , virtualiter con-.

diluvio, tenemur ctiam credere , .quàód

v

j

[

a

Ul

tinetur hze , Corzflus babet voluntatem

etiam puniverit Armeniam,licét de ejus

bl

st

m*.ft;f

&reat4m,& ex ea deducitur hoc difcurfu:

exiftentia folüm habeamus evidentiam

- Omais bomo babet creatam voluntatem :

& certitudinem raoralem,

......

Sed Chriflus eff bomo, — Erga Chriflus

Ad rationem dubitandi dift, Maj,

] P['m-

habet voluntatem creatam,

Ubi Maj.

Conclufiofcientifica , s fcientifica re-

eft naturalis;Min, eft de fide.!

Qo g

duplicativé feu fub hacformalitate, C.

p

Quaritur er

maj — Qw« Ícientifica , materialiter ac

. defide.

go. an hzc Con;lufïo fit

at

u»

fpecificativé fumpta, at fub alia torma-

Ratío dubitand: eff ; Quia Conclufio

litate, N. Maj. & fic dift, min, N. Conf.

Mi

Ícientifica non eft de fide : Sed ifta

(ä

Eadem ergo propofitio feu veritas fub

ia

. Conclufio eft fcientifica , nimirum

diverfa ratione eft Conclufio Theolo

fo]

eI-

Scien-

du

, lheologica, Ergo non cft de fide; vcl

ca, feu fcientifica, & eft de fide,

, certé fequitur quód omnis Conclufio

1itfy

tifBicaeft, in quantum metivum affen-

.

Theologica íit de fide , quia nulla eft,

tiendi eft diícurfiva Connexio ex prz-

ullls

H

m qua non fit virtnaliter revelaca , cümin

miffis artificiofe difpofitis

)

fic entm

, omni difcurfu Theolo

"

T

gico faltem una

noninnititur przcifé authoritati divinz

[

[ Premiffa fit de fide,

Ccnclufie. veró

adeóque fpectat ad fcientiam Theolo-

[iid

eontinetur virtualiter in Pramiffis. Hoc

gix. Defide efl,in quantum przciíé in-

notato

(

u

nititur divinz revelationi : difcurfus ve-

E. Sufficit virtualis.

Ratio: 'Tum

ró fyllogifticus folàm eft conditio veri-

m

p

quia dantur plures veritates fidei folüm

tatem illam applicans & manifeftans.

g

, irtualiter revelatz , uti fünt illa ab Ec-

Ex quo patet, quomodo revelatio vir-

Vübäs ,:

n

* defia contra hareticos dcfinitz ; V. g.

tualis ub divería ratiene fpectet adra-

loiii:

Uil

quód in Chriflo fit unitas perfonz,quód

tionem formalem fs2 qua fideijac T heo-

a

m

1

r

/

À eo prater voluntatem divinam fit

logiz,

7

[

j

901

SS

?yi

» QU£RO

—

X

Y

JTRACTATUS VIL. Examen t.

558

: UäRO VI Inquidft ultitnáa re-

rit priorem baíin & fundamentum cui

f

folutio affenfüsFidei noftr e 2

infiflat,

Et quamvis Ecclefia poffet ia

(

VII,

eo fenfu etiam dici fundamentum veri-

Senfus quafiti eft, an homo

W

poflit veritatibus à Deo revelatis tuper-

tatis, non tamen eft fundamentum pri-

K

naturali affenfu fideiaffentiri , pro ulti-

mum ( quod infallibilitatem habetàfe,

[

mato formalimotivo , ad affenfum de-

cum hac fit fola authoritas Dei revelan-

tio

terminante, fumendo authoritatem Ec-

tis) fed folüm fecundum ; quod non

ltg

cle(iz , non quidem ut preciíé eft con-

fufficit,

[

regatio hominum ( fic enim non eft re-

Secunda pars cít S. Auguíl. in lib,

qu

contra Epift. fundamenti,C,4, dicentis

gula infallibilis ) fed quatenus eft co-

Ly

lümna & firmamentum veritatis,habens

Evangelio non crederem , mf me Ecclofa

[

autboritas commnouveret.

in proponendo res fidei infallibilem af-

Es Ratio eft

k

fiflentiam Spiritüs S. & Authoritatem

uia certum efl;quód ad affenfumfidei

A

non humanam,fed divinam.

neceffarió prerequiratur credendorum

Supponitur autem , quàd fides ex fua

propofitio; Ergo prarequiritur regula

D

þfpecie feu effentia non neceffarió petat

proponens, & quidem infillibilis ; $d

t

refolviin Authoritatem Ecclefiz, etiam

talis folüm eft Ecclefia , que Timoth. 3,

n

ut regule proponentis, ut patet in fide

vocatur Columna & firmamentum ve-

i

Angelorum , Prophetarum , Apoftolo-

ritatis : multum enim phan:afizanthz-

rum,

:

retici , dum pro ifta regüla flatuunt fu-

E

!

RL. I,

Motivum formale , in quod

um privatum fpiritum,feu privatam (ut

l

alTenfus fidci ultimaté refolvitur,eft fola

putant) revelationem ; tum quia moti-

[us

i

vum fidei debet effe uniforme & uni-

authoritas Dei , feu prima veritas reve-

Ji

lans,

Hinc quarenti, cur credis Deum

verfale, ut per illud omnesin unitatem

N

e(fe Trinum, refpondendumeft, Quia

fidei conveniant : Sed ille privatus fp

DT

Deus ipfc hoc teffatus eft.

ritus non efl uniformis , quia ipfofitt

N

Ratio patet cx probationibus datisn.

herceticos ícindit in plures fectas &

L

l

3.pro 1, p. & n. 4.

N

i

fchifmata, ac loquitur co—nrradi&otia(

B&. 2.

Motivuin formale ultimatum

E:rgo.

ii

affenfus fidei non poteft effe authoritas

Tum etiam , quiamotivum deei non

Ottm

Eccle(ix etiam in fenfu pauló anié ex-

"d

poteft. effe faltum : Sed revelado illa

plicato ; adinitto tamen , quod affenfus

ff

privata potefteffe falfa, quia folim po-

N

fidei ultimaté rcfolvaturin eam velut in

tativé efl revelatio, Ergo,

»

of

—fidei regulam & conditonem motivi

Pdmm

formalis aþplicativam.

*

Oppono

.

: Videris committere cit*

eliofive Deo

Py

Prima pars patet ex di

étis 00'4. in R.

culum ; Quia credis Evang

KML'S (

quia Eccleíia teflatur effe Verbu

m Det

ad Oppon,Fateor quidem,quódEcck fia

Tj

in prefato fcnífu fit columna & firma-

Credis Ecclefiz authoritatem , quia ^

MMWH

vangelium fcu Degs teftacur.

menturm veritatis Scd Columna rcqui-

Df

;-.æ

^

a

!

De Fzde.

359

[

Diþ:nglla

H

Committi circulum ir-

velatuni abkilla. Sed (u*B; ea nullum

lie

regularem & vitiofum , N.regularem,

potcft flare , nec ab ea rcvelari falfum

C. Nam circuire ex uno in alterum, u-

(quia mentiretur, mentiri autem eft in-

numex altero inferre , aut in alterum

trinfecé malum , & fic non effet prima

*.miü'.;

refolvere fub diverfaratione, autindi-

veritas) deinde prima vcritas ucpote di-

W

verfo genere cauíz , non eft circulus vi-

vina eft certier omni medio & objecto

tiofus : Sedhocfitinpraefenti. Ergo.

formali cujufcunque fcientiz creata.

l UA

Prob, min. Quia Authoritatem Eccle-

Ergo,

fiz refolve in teflimonium Dei tan-

Hsxceadem ratio probat, quód Deus

uam in tBotivum formale: teflimoni-

non poffit falfum dícere per alium, quia

um Dei refolvo in Ecclefie authorita-

quod quis facit per alinmm , per fe ipfum

n,ö&

tem , utin regulam & conditionem ap-

feeiffe cenfetur , ut habet Regula Turis.

| d

plicantem. Érgo. Hinc ficut Chii-

Item probat , id non poffe ctiam per

ftus commendavit Joannem, & Joanncs

abfolutam fuam petentiam.

i

AUL Vi

Chriflum ; Et in naturalibus materia

Oppono 1. Aliqua Scripturz loca in-

caufat formam , & forma materiam ,

finuant, quód Deusaliquos inducatin

tl

HH

cüm caufz fint fibi invicem cauf,& va-

errorem & deceptionem.

J

poreftcaufa pluviz , & pluvia eft caufa

2, Deusin natura affümpta po

Ituit

m

vaporis : [tem vefítes calefaciunt cor-

pàt & mori,cur non mentiri ?

'np d

pus,& corpus calcfacit veftes.

Ita fimi-

3. Deusperfuos Prophetas Ezechis

SUUA

eoull

mortem & Ninivitispradixit fubverfio-

"QUAERO VII.

ol

Fidei Theologicz

nem,quitamen noníequebantur, Er-

m

poteftne fubeffe falfum?

[9)

*

j

W

"

VIII. &.cum S.'Thom. hic gT.

4. Lac. ult. de Chrifto dicitur, £iz-

negative,

Unde fides noflra eftcertif-

j orm

xit fe longius ire.. Exgo.

fima & certior quovis affenfu fcientifi-

co,

d 1, K. intelligi permiffivé , ficut

docetur de peccatis , & de induratione,

n

Ratío eff ex S, Tho. híc q, 1. a. 3.

excacatione.

Nihil poteft tubeffe alicui potenriz, ha-

[ulxü (

"d 2. efl difparitas, quia pati & mo-

itul , vel a&ui nifi mediante ratrione

rifunt defeGus naturales , & ad Deum

formaliobje&i :

TOA

ficut color aon poteít

ordinabiles 5 at mentiri & peccare eft

a

videri nifi perluc

em , & Concluíio co-

defectus moralis & à Deo deordinans.

gnofci non poteft nifi per medium de-

21

«4d 3. difl, ant, pradixit abíoluté,

l

monfirationis , & quó certius eft hoc

N. Comminatorié & conditionaté , nifi

Y

00

medium,eó certior eft hab

"

itus vcl actus,

Ninivitz cgcrint poenitentiam , nifi E-

(

Sub[umo :

Sed , ut ex di&tis patet, ratio

Cïls [

zechias rogaverit Deum , C, ant, & N,

ormalis objc&i fidei efl veritas prima,

Confeq. -

il

jl

7go nihil poteft cadere fub fide , nifiin

Aliter dici poteirï:x , haspradictiones

quaptum flat fub veritate prima, utre-

intelligi & veras eífe fecundüm orci-

Ti

nesi

z

TRACT.AT'US FIH,

Examen x.

360

nem caufarum fecandarum;ut S, D. 2.2,

tatem quodammodo cclincbaiet ec

1 -eh'

£32.

Hzcibi. Plura de hocinfrà Trad-

li

qé17f1. 2 6. ad 2, explicat , diccns;

Senfus Prophetia cflquod inferiorum cau-

10, Exatm. 4, B. f7. & 60, ubi agetur de

mendacio & reftrictione mentali & a-

E

firnm aiffefttio , frve naturalsum [frve bu-

quivocatione,

manorum at uum. hoc habet , ut talis effe-

qu

QUAERO VIII. Myft

Eria no&rz;efFL

[

&nus evenias : €9. fecundum boc intelligi-

dei (untne evidenter credibilia ?

n

:ur verbum Jfaia dicentis $. Morieris €9

D

IX. AnteR, Nort. multum differte,

n0u vrves , d efl » difpofitiocorporis tui ad

ob

efle cvidenter credibile ; & cffe eviden-

D

saortem ordinatur.

Et quod dwitur Iona

ter verum , autevidenter eff« poffibile

(f

3.

INinive [ubvertetur , id eff , hoc me-

Utebjecum fit evideuter verum , nc-

L

vita ejus exigunt, nt [pbuertatur, Subdit :

ceffe eftut obje&tum in fe ipfo, five ejus

quiddicas ac connexio pradicatorum el-

Diciur Demus ponitere memp/ooricä n

l

Íentialium claré & manife(lé appareat,

quautum . ad modum. ponitentis fe baber,

[

feu videatur; & dum in hoc nulla appe

pront [culicet mutat [ententiam,puta, con-

ret implicantia feu contradictio, effcti-

mr

T.

ditionatam 'yel comminatoriam.

amevidenter poffibile. Hac evidentia

&

feu claritas non ftat cum fide, hacenim

ff

A444. S. Thom, infrà q. 11 1. a. 1.

cüminnitatur motivo extrinfecojlcilicet

ad 1. aitex S, Augufl. Non omne,quod

M

teftimonio dicentis, neceffario petit (fi

fiagimus, mendacium eft; fed quando

W

non ut przdicatum effentiale, faltem ut

id hingimus , quod nihil fignificat , cunc

conditionem) obícuritatem ex parteiti

H

eft mendacium.

Cum autem . fi&io

L

revelate, — Sed utaliquid fit evidentet

Infr

noflra refertur ad aliquam fignificatio-

credibile, fufficit, quód ejus credibilitas

lj

nem, noneft mendacium , fed aliqua

manifeflé videatur per argumenta &

figura veritatis. Et fubjungit exem-

"n

motiva,quz per("uadenc acconvincuht,

D

plum de figuratis locutionibus , in quí-

rationi & prudentiz omnino elle con-

(j

bus fingitur quzdam res , non ut affera-

forme, ut credatur, & in hoc confiftit

turitaeffe , fed eam proponimusut fi-

]i

evidentia credibilitatis, qua diffeit a

d

guram alterius, qUOd affererc volumus.

evidentia in atteítante, de qua poftet.

Sic ergo Dominus in Evangclio finxitfe

Sicut ergoaliquid propter rationes(que-

longius ire ,. quia compofuit motum

dlhlm

rum probabilitss eft manifefta) dicitüt.

li

!j

fuum , quali volentis longiüs ire, ad

ni

[04

nificandum , fcilicet

evidenter probabile ; licét per hoc i

Ia

d

aliud figuraté. i

o

feu ex parte obje&inon fitevidens,

quód ipíe ab cocum fidelongéerat, ut

Wügny

fimiliter; Hoc notato *

"ltro

Gregor, dicit,

Vel, ut AugutL. dicit ;

at-

Quia, cüm longiüs reccflurus effet,

x. Myfleria fidei Chrifliane funt

'*";m

denter credibilia fide diviná , nomtal-

,

"nf

y

aicendendo in Cælqm , per haiþitalki-

tüm comparativé ad alias $e&tas

"0518m

etiam

1

N

-

. De Fide,

261

»"eftiam,.abfoïutö & fecundüm le. Tta pro-

Ergo fides noftra. potilis eft evidenter

incredibilis, -

babiliàs Thomifte.

il

/ d 1. R. Evidentiam credibilitatis

Ratio: Juxta dicta, evidentia credi-

j

non in omnibus cffe zqualem , fed ma-

bilitatis fl judicium queddam evidens,

quo intelle&us judicat, & clare videtac

jorem vel minorem juxta credentium

N

convincitur , fidem prudenter adhiberi

capacitatem. Hinc in pueris & rudibus

plerumque fufflicit,quod audiant , fidei

jb

poffe alicui propofitioni, licét non con-

vincatur ad evidentiam veritatis,urpote

myfterid à parentibus, paftoribus, Epi-

i

obícurz.

Subfumo: Sed tale judicium

fcopis,àtota Communitate doccri, cre-

di, pra&icari,perpetue credita & practi-

habemus de myfleriis noftre fidei, judi-

u

cium, inquam , prudentiz humanz, ut

cata ene,

xer w

"d. 2, dift, Ánt, Si confiderentur

ea credamus fide diviná,

Ergo. Prob,

lii

indcbité & fine modo ac circumftantiis,

min. affignando motiva talis judicii :

mll

Intelle&us nofler illud clare judicat effe

cum quibus fa&a funt, Tran(eat; cum

at

credendum fide diviná,quod communai-

üis, neg. Nam fidei noflrz myfteria fa-

in d

ter à viris doctis & timoratis afferitur ut

&a funt cum circumftantiis, in quibüs

x

di&um à Deo.

2.Pro cujus defenfione

divina Majeftas & Omnipotentia ma-

, li

multa Chriflianorum millia & milliones

ximé relucent,ut explicat Gonet: Con-

iil Ilï-ï)

conftantifimé graviffimum fubierunt

ceptus eft Chriftus , fed de Spiritu S,

'entni

Natus , fed ex Virgine: In prafepio

martyriuim,

3. In cujus confirmatio-

m&dï !

nem plurima íunt patrata miracula,

reclinatus, fed à Regibus adoratus: In

:g(ü.»'llk; Ó

4.

ued concordat cum Prophetarum

cunis vagiit fed tunc Herodem Regem

unufi:?:ïf

Vaticiniis: Sed fic fe habent myftería

totamque Jerofolymam perterruit: Vi-

noflre Fidei , queetiam roborantur ex

xit inter homines, fed infinita inter eos

i^

li

flabilitate Ecclefie Catholicz; nulla

patravit miracula: Crucifixus eft, fe4

P

enim Monarchia tam diu perftitit fub

confitenda ejus Maje[lLatis fenfzm ( ut ver-

V

)

u

iisdem Legibus ac doctrina Chrifti per

bis magni Leonis utar) $o obfcmratis

4

J

J

continuam Ífucceffionem Summorum

luminibus , Q terra graviter concu[fa

14]20.;4'

a

p

Pontificum à tempore S. Petri ufque

acceperust,. Denique mortuus eft, (ed

huc.

Ergo,

virtute proprià pauló póft refurrexit.

j

AUZ]

X. Oppozo 1. Quam evi

aentiam Cre-

Quod concernit manducationem EÉu-

dibilitatis falvas in pueris & rudibus

chariítia , nullus ingeritur horror, quia

jj

ruflicis ?

j g

Chriftus non manducatur fub propria

2. Fides noflra continet multa Dco

Specie,fed fub Speciebus talium rerum,

b

indigniffima, horrore plena, ut, Deum

quibus communiter vcícimur ; nec ipfe

m()mi['

inutero mulieris portatum , ex ea na-

dentibus teritur , nec lzditur, nec cor-

u

tum , in cunis jacuiffe, &c, vaciiffe,

rumpitur, cum fit in Euchariftia modo

"s

j

t^

triguiffe, efuriiffo,&c. « In Euchariflia a

"indivifibili , ut explicatur in Tradt. de

fi

i

Euchatiftia , & omaes ille aciones

j

nobis mandu;ari , dentibus rodi, &c,

1

dnJ

u

Z

CXCI'-T

—

362

TRACTATUS V,

Examen .

exerceantur circa fj

pecies (acramenvta-

jecti flare poffe negant Thomifte ) Coni

les,

iní

flat tamen ita effe , quia evidenter co-

XL Explica : Siveritates -Hdei no-

1j

gnofcimus , quàd ille teflificetur, quem

Tf

ftrz íint claté & evidenter credibiles,

evidenter fcimus non poffe mentiri, uti

unde eft, quód non omnes eas credant,

»»

T

Ícimus de Deo. Hoc notato -

fol

v.g. Turcz,hzretici ? quod enim eft

evidenter credibile , ab omnibus debet

B& Probabiliüs affirm. cum $. Tho,

[c:

q. $. a, r, in c,

Ratro eff $. Affenfus

deh

&redi,-

quem do alicui veritati, quzin fe, (eu

tiij

Item non capio , cur Thomifiz re-

quirant piam motionem voluntatis, qua

ex parte Objecti manet obícura,nec clart

u

apparet cOnrmexio pradicati cum fubjc,-

Wi

l[

intellectus captivatur in obfequium fi-

c&o, quem, inqaam, do unicé propter

f

dei. Nam ad quid ea , fi myfteria fidei

Dei loquentis authoritatem , eft adus

LA

i

i

fint claré credibilia?

Dico: SiSol in meridie fit claré vifi-

fidei Theologice : Sed fic eft,licétadfit

F

evidentia in atteftante,

bilis, cur non videtur ab iis qui oculos

Efgo. Majo

4

eft S, 'Fho. loco mox citato dicertis;

«laudunt , autligatos habent, vel funt

ln

llla fola sanifeflatio excludst. fidei vi-

fl

Jr

in tenebricoío carcere , in quemlumen

ingredi nequit ? Myfleria ergo Fidei

Honem , per quam redditur apparens d

i

vifumid , de qua principaluer ei fdä

nofirz non credunturab omnibus , vcl

Ad;,;

Min,ercamconítat ; nam quamdiumo-

t

quia oculos & aures claudunt Apofteli-

tivum affentiendi eft meré extrinfecurm.

€& pr&dicationi ; vel quia eis omnino

Y

i

)

nondum funt , vel non fat fuüfficienter

tam diu veritas maner obfcura in fe ip

DN

Sed licét revelatio fit evidens, motivum

explicata , ut contingitetiam hzreticis

fl

tamen eft mere extrinfecum, fcilicetat-

vel formalibus vel materialibus.

Iu

thoritas Dei, Ergo,

L.

Rl

. Adalterum R, effe idco,quia per evi-

dentiam credibilitatis intellectus folüm

Oppozot, Fidesjcüm effentialiter ft

Qj

:

obícura , non com

convincitur ad fententiandum , quód

pgtitu; cvidcg:iam,

lj [

myfleria Fideifint fide digna, imó di-

Ergo,

b: P

gniffima : quia veró cum hoc flat ine-

2. Ex quo fequitur ex;identer veritàs

h

videntia feu obícuritas ex parte objecti,

relatteftatz, ex eo ctiam fequitur evi«

Ts

reirabensintellectum, ne expedité judi-

dentia ejufdem rei , adeóque fidemto*

pigi i

cet ea efle in feTpfis vera , ideo requiri-

lit : Sed ex evidentia teftimonii díviti

Chhä(l

tur dicta pia motio.

evidenter fequitur veritas rei attciatz.

le f

QU/EROIX, Cumfide infusá ftat-

Ergo & cvidentiá rei,

-

X

neevidentiain atteflante ?

d Gdf

[

AHf

XILAnte R, Nor. illud dici evidens

3. Effectus creati funt aliquid &*

trinfecum Dco , & tamen per eos Deus

'Jlgld, |

inatteffante, quod licétin feclaré non

cognofcatur;uti fit per claram fcientiam

Ícientificé demonflratur à POüefïori'

L

fïmzao;

L

Ergo fimiliter,

4l

(guam cum fide refpectu ejufdem ob-

Ad1.

De Fide,

263

E -!.ciiü. Ant, Evidentiam obje

i

& peperiffe., Habebat eam fupremus

infe ipfo , & quoad rationes intrinfe-

Angelus , ut Viator, in revelatione my-

cas, C. Ant. 5 inteftificante & quoadra-

fteriorum fupematuraiium , utpote qui

lCäH.;

tiones extrinfecas , N, Ant, & Conf.

claré cogno(bebat fe iniis à (oloDeo i1-

j

Unde ínb hac diverfa ratione veritas fi-

luminaripoffe, Habuerunt eam Ápo-

Q

Vel dico

dei eft evidens & inevidens.

ftoli, innumerorum prodigiorum Cht:-

,a

fic $ Obje&um;quod credo , eft incvi-

fti oculati tePccs.—

L

dens: àt teftimonium , cuicredo , eft

UJEROX. Creveruntne Árticuli

qui

evidenseffe divinum : & hoc propter fz-

at

gna , quz nemo poteft facere nifi Deus,

Fidei fecundüm fucceffionem rempo-

ao

utfiin conteftationem alicujus veritatis

rum ?

d

mortuus , maximé quatriduanus , refu-

t

fcitetur ; fi czco nato vifus reddatur,

XIII,

$4 Sub diftin&ione cum S,

Thom. híc q, 1. a. 7. in c, dicente:

d

mid Chriftus fecit,

t B

[

"4d 2.dift. Maj, Ex quo fequitur per

Quantim ad. [ubflantiem - articulorum.

locum intrinfecum, C. maj., per locum

Fidei, noneft fatium eorum augmentum

f tiaa:?ä

f

X

folüm extrinfecum , nti eft in prafenti

per temporum [ucceffonem , quia quacun-

jj

authoritas Dei, N. maj.

Ti

que pofleriores crediderunt , contineban-

444 3. dift, ant. Suntquid cxtrinf&-

Hur in Fide precedentium Patrum, licet

n

xlb

"eum ineffendo , C.ant. , in cognofcen-

smplicite « Sed quantim ad explicationem

f

ls

do , N, Ant. Effe&us ergo propter in-

trinfecam habitudinem & annexionem,

crevit numerus avticulorum , quia qua-

o

n

quam habet cum fua canfa (in cujus

dams explicite cognita [unt a poflerieribus,

rinfiwïuii"

virtute continctur ) eft in cognofcendo

qua 4 prioribus non cogno[cebantur expli-

!

fnedium intrinfeeum ad cognitionem

cité UndeDominus Mayfidicit Exod, G.E, ge

Cauíz, -

*S,Cüm Cüï:'l

fum Dens Abrabam , Deus lfaac , Deus

- Dic sibi : Quinam habent illam e-

n?':mï L

Tacob, cj nomen meum dAdonai non indi-

videntiam in atteítante ?

Dico,

cavi eis, . Et David dicit: Super fenes

d

Habent eam omnes Fideles,

QV

jntellexi, — Et Ipoflolus dicit ad Ephef. 3.

majorem vel minorem pro fubje&i ca-

qu

ia

pacitate , qui cognofcunt , figna qu&

Ja aliis generatiouzbus nou g/l AgHitum ny-

[ ,

i*

i

Chriftus in confirmationem fuz doctri-

flerium Chrifli , ficut nimc veuelatum ff

f FEI '5&»

nz fecit,non poífeeffe nifià Deo, Ha-

fanttzs Apoflolis i Prophetis,

u [l "

bebat eam Deipara in conceptiene Ver-

m

bi divini, tum propter multa grandia

Coïligitur ex di&is, in Conciliís velg

t

prodigia, quz Deusin hujus veritatis

Summo Pontifice nihil decerni fpe&ans'

crcaïlr

((l

ui

confirmationem edidit, tum quia fcie-

adFidem, quod non habeatur in facra

g

ylti

at, Íc folius Dci operatióne concepifle

Scriptura explicité vel implicité, autex^

Lz2

Apofto

k

ssts

364

TkAC'TJTUS VILI. Examen 1,

Apoftolorum Traditione quia Ecclefie

nens,per quod infallibiliter nobis inno-

1

non fiunt novz revelationes. , fed rcve-

teícit & proponitur divina revelatio, ut

Y

lationes onté occultas Ecclefia manife-

conveniamus in flabilem Fidei unita-

flat,

tem, Dari Regulam Fidei non negant

[

ILERO XI.

hzretici , fed inea affi

d

uid & quolt—uplex

gnanda à ü(äþis

eft SymbolumFidei , & cujus eftillud

diffeatiunt,

l

[

ordinare ?

Reíp. 2. RegulaFidei funt quipque,

XIV. g,1. Symbolum juxta Sl;erho,

Primà Ecclefiain fenfu expl

Int

hicq. 1. a. 9. in c. eft colletlio fenteztia-

n.7.

;cato fuprà

lu

um nofhra Fidei , íeufumma veritatum

2, Concilium generale fum

]

noftra Fideifiveregula ejus,^ Et eft rri-

ptum cum

v

Papa,ut explicabitur n.20,

iil

plex.1. Symbolum Apoftolorum ab ipfis

3.Papa ut loquens ex Cathedra etíam

Apoftolisconditum & traditum. 2, Ni-

Wi

cenum, nimirum in Concilio Niczno

iolus , fcu fine Concilio, ut patebjt

*

W

n,19.

«ontra Arrianoscompofitum , poftea in

Concilio Conftantinopolitano editum

4.. S. Scriptura,de quan.»5.

i

D

«ontra Macedonium , & explicatum in

f. Tf'aditiones ; de quibus inftä-ïi

&

;

Ephefino contra Neflorium,

?, Eft S,

27.

D

M

otefine admitti hac

l

Athanafii, quod , licét à privata perfona

do in Ecclefiam ?

f-Ji'opöfixti(:): Cräe*"f 1

iv

per medum cujuídam doctrinz, & non

Hn

per modum Symboli fit editum, fuit ta-

XVI. Dicocum S. Tbo. q. 1, 4 7;

3, dicente; Si dicatur , in fanctam Ec-

inen authoritate Sumimi Pontificis pro

L

regula Fidei approbatum & receptum

clefiam Cathólicam , hoceft intelligen-

Y

l,

juxta S. T ho.a, 16. ad 7.

dum , fecundüm quod Fides noftrare

; Re, 2. Nova editio Symboli fpectatad

fertur ad Spiritum S$,, qui fandificat

VW

folam authoritatem Summi Pontificis,

Ecclefiam

»

*

ut fit fenfus

Credo in

in'.

Ita $. Fho,q. 1,a. 1o, Cujus Rapo eff :

Spiritum S. fan&ificantem Ecclefiam,

Ug

dj

Editio Symboli ordinatur contra infur-

Sed melius eft , & fecundüm commu-

MW

gentes errores in materiaFidei, Ergo ad

niorem ufum , ut non ponatur z !e

Ql

Id

illius authoritatem pertiner editio Sym- ,

fimpliciter dicatur fanétam Ecclefiam

a]/l?fm

Catholicam,

Hzc $.D, Hoc autem

an

boli, ad cujus auctoritatem pertinet fi-

aþc

naliter determinare ea qua funt Fidei,

noneftideo , quafi Ecclefia non fit co«

g

ne fint in nobis fchifimata : Sed hoc per-

umna & firmamentum verisatis , i

Q

li

ij

f/,

tinetadauctoritatem Summi Pontificis,

quia ifta propofitio , Credo s Ecclefiati,

4

utpote qui przefttoti Ecclefiz. Ergo,

ixit , motivum formale credendi re*

li

N

; JERO XII, Quid& quotuplex fpectu noflra Fideieffe Ecclefiam, quod

E i

eft rcgula Fidei ?

eftfalfam. UInde & S. Auguft. Tracs

NU

-

XV.,1, KegulaFideieftfignum |27.in Joannem ait $ Credipns P anlum

l

4

Md

mfm,,m

«uoddam íenfibile commune perma- /edzonss Paulnm ; qu;a motivu

pl

É

De Lids.

W:?G)'*

male credendi non eüþP"aulu's ,fedprima fierrarepoffet, Nam illeertorrefun-

i

veritas revelans,

deretur in Chriftum, qui Matth. ult, di-

xit: Ecce ego vobifcum [um- n[que . ad

r

- QUERO XIII.

(Eid eft Ecclefia,

à

ipi-

L

eftne vifibilis, infillibilis, & quot funt

confummationem . feculs.

Et in

ï

"

characteres(eu notz verz Ecclefiz , ex-

tum $, cujus. perpetua affiftentia Eccle-

fiz promiffa eft, Joannis 14. Aogabo

tra quam non cft falus ?

XVII. Sermo eft de Ecclefia militante

Patrem €$ aAlium Paraclitum dabit vo-

i

lq[

us

interris , non de triumphante in Ce-

bis , ut maneat vobi[cum in. eternum,

Spiritum Veritatis,

Et Luc. 22. dixit

lis,nec de patiente in Purgatorio.

&,I, Ecclefia eft Societas feu Con-

Chriflus ad Peum: Kogavsprote, Pe-

*(umgw

gregatio Fidelium fcu baptizatorum fub

treyut non defictat fides wua,&c.,

0,

! Dixi 1 Uaziver[alis Ecclefia, quia non

'uno Capite Chriflo in Coelis, & Vicario

Q

]

ejusinterris, Pontifice Romano , inter

nego aliquam particularem Ecclefiama

lii

l0

fecodem cultu communicantium.

errare pofle.

Dixi a, .Hoc etiam verwm effe de

* 2, Ecclefia eft. viiïbilis; Eft de

"

"

de,

"Cenctlio. Oecumenico , quia non nego

qülbü'

Katto eff : Quiä in facra Scriptura vo-

poffe errare Concilium Epifcopale vel

catur /zcerga , won [ub sodio [ed [uper

dicecefanum , quod conflituitur ex Pa-

candelabrum ,. C civitas fupra montem

rechis unius Dicecefis ab Epifcopo con-

( P[OWx

gregatis ; uti & Provinciale, in quo Epi-

pifita s Tabernaculum in Sole po[frtum,

&c.

Ícopis(Suffraganeis fuis)prafidet Archi-

fii

y

Ttem Paftores Ecclefiz funt vifibiles,

Epiícopus: uti & Natienale, inquo füb

[

vifibiliter vifibilia Sacramenta mini-

uno Primate aut Patriarcha multarum

ho

P

lN

flrant, oves vifibiles vifibiliter docent.

Provinciarum Epifcopi conveniunt.Ka-

od

tio mox dabitur,

Ergo & Ovile eft vifibile,

So j 'l(ll ,

&. 3« Univerifalis Ecclefia Chrifti eft

|. Dixi 3.Sumpto unà cum Papa, Quia

ii

infallibilis regula Fidei , feu nequit er-

affiflentia Spiritus S. non eft promiffa

a

nifiteti Ecclefie : Sed Cencilium ace-

rare,nec erravit unquam in rebus Fidei,

ob

quod etiam verum eft de Concilie Oe-

phalum, feu fine Summo Pontifice ut

ol

y

Fgüï*,

cumenico feu generali fumpto unà cum

Capite,nen efl tota Ecclefia,ut necCon-

þqm

PapautCapite. EftdeFide,& patetex

cilium Previncialejaut Nationale. — Er-

97

facra Scriptura ; quia Matth, 16. dixit

"tei?

H

:

[

J

Chiiftus: Super bazc petram. edificabo

kd:ic; eff : SiEcclefia iam femel defe-

Vil [

i

Ecclefiam meam , ey porta inferi , per

ciffec , ex ChriftiSponía meretrix facta,

(ph?

quas intelligitur Dzmonispotentia , &

& deprehenfa nt adultera ( quz funt ca-

o

aftutia in diffeminandis erroribus & hz-

lumniz hzreticorum) Sequizpr 1. falfa

j

d

Ifbus , xon prevalebunt adverfus cam,

effeomnia , quzde fempiterna conjun-

u

Et 1.ad Tim, 3. dicitur colgsena &5 fir-

étione Chrifli cum Ecclefia à Prophetis

)

Ó

qmmamenum veritatis, — Quod non cffct,

- & Apoftolis (unt pradictacum locisan-

té

*]mm*

23

266

TRÁACTATUS FIL Exwamen ,

té cítatis , tum Olee 2, Sponfabo te wihi

quzeft Rome , fed toto 6rbe diffufe

Dj

zn [empitermum, — Sequitur a. Chriftum

juxta definitionem in Refp, 1. datam,

I

aliquot fzculisnon habuiffe Sponfam,

Declavatir : Ynprimis Ecclefia Ro-

I)

fed adulteram. . Seguitur 3. Ex hacad-

mana;id eft , Romano Pontifici pet to-

L0

ultera natos effe Lutherum &Calvinum,

tum orbemadharens, eftuna, Tum

adeóque eos non effe legitimos fed fpu-

DN

Unitate Capitis,ad quod omne dubium,

il

rios Ecclefiefilios , & Ecclefiam refor-

fi quod in materia Fidei ac morum Oti2-

matam effe eorum novercam ac fpuriam

tur,decidendum refertur, Tum Unita-

q.

matrem, — Sequitur 4. Iplosctiam Re-

teSacramentorum, feptenario numero

I'OP

formatos non effe de fua fide fecuros,

comprchenforum.

Tandem Unitate

quod enim fenfim & occulté deficiendo

[

credendorum, — Licét enim Theologi

(f

(ut ipfi menciuntur ) contingit Ecclefiz

circa multain Theologia,qua ab Eccle-

fia nondum funt. definita , in diverfas

l

A

Pontificiz, ctiam inorum Ecclefie con-

tingere poteft,

abeant fententias, non tamen circa atti-

üd

ln

n

XVIIL x. 4. — Chara&teres feu note

culos Fidei, fed circa eos per totum or-

verz Ecclefie funt 4,, nimirum effe (ut

bem eft omnimoda concordia, nififort?

n

L

Concilium. Nicenum agnovit ) s4,

quis ex invincibili ignorantia aliquid

Mil

SantlamyCatbolieam ct Apojlalimm,

non teneretut articulum Fidei, Verüm

Wiy

Prima ver& Ecclefia 'nota cft unitas,

Lutheranis.& Calviniflis deeft nnitas.

n

"j

utpatet Joannis &.

Fiet unum ovtle, c&

&

tum Copitis vifibilis, rum & credendo-.

unus Paflor. Ex Ephef. 4. Unum corpus,

rum ac Sacramenrorum,cüm aliqui

j

Qunus [pivitus , ma fides, unum Bapuif-

tberani duo,alii tria admittant; & ali

i

Á

ma,unus Deus.(oc.

Calviniftz, ut Geneventes, vcrumCh :

[*

Secunda uota cftSan&titas s non quód

fli defcenfum ad inferos ncgent, alii ve-

i

1

nl

omhia Ecclefiz membra fint fan&ta,quia

ró , Anglici nimirnm, credant : ifüRe-

in domo Dei dantur vafa aurea & ficti-

gem, imó & Reginam militantisEcdee-

lia,Virgines prudentes & fatna;fed quia

1

fiz caput effe contendant , 1111 perne

3

ia

ejus do&rina eft puriffima, & omnes

gent,'

qui eam profitentur funt fan&i.; & Sa-

Secundó Romanz Ecclefiz convenit

n

y

cramenta ejus ac cxremoniz nihil redo-

Sanciitas, prout infinuatum eftin x

ïlxïrtg

Jlent nifi San&itatem,

plicatione fecundz nota.

Nam nihi

A

Wj

Tertia Notaeft: Effe Catholicam feu

dlocet , quod non tendatad fandtitatem,

D

BIN

univerfalem , diffufam àSolis Ortu uf-

utpatet; tumin doctrina, quam pron-

ü Of

tetur,tüm in Sacramentis, Confeflione.

i

que ad Occafum.

mügr b

uartaeft ; Effe Apoftolicam,id eft,

Sactificio Miffz, Votis , Profeffienc Re-

A

fundatam fuper Apoftolos, utpote pri-

ligionis, Confiliis Eyangclicis, jejunits,

mos Fidei Chrifti Prezcones.

cultu $an&orum , miraculis , &c« qu£

tm] PO

Hz notz conveniunt foli Ec-

&!sl

omnia recenfere noneft hujus inftituti,

b fm

nt Lu-

A Pma

clefie Romanz , non illi particulari,

4

Ícd quàm fan&te, fcilicet, vixeri

therus.

»ülmntr

De Eaft

367

h

tlierus & Calvinus, quomodo, dum ni-

errate, imó de fato aliqui errarunt,

!

Sectndo ut gerit publicam Perfonam fu-

l

raculis doGtrinam fuam confirmare, dz-

premi Pafloris & Vicarii Chrifti, & vice

n

mones expellere, mortuos fufcirare ten-

tabant, fuerint delufi, in fpecie Calvi-

Ííeu nomine Chrifti agit, loquens ex Ca-

]ux

thedra , quibus verbis non intelligitur

t

nus, dum évivo mortuum fecit, cx au-

thenticis hiftoriis fat conflat,

materialis Cathedra , fed dicitur Papa

N

Tertio Ecclefia Romana eft Catholi-

loqui ex Cathedra , quando fecundo

tTt

ca feu univerfalis , cüm etiam extra Eu-

modo fe gerit;ac publica negotía, nimi-

FCIRDL

ropam & antiquum Orbem in omnibus

rum in materia fidei aut morum,tractat,

(

quatuor pattibus novi Orbis , nimirum

inque fuis Decretis utitur terminisApo-

m :

ad Orientem in Indiis , ad Occidentem

flolicam authoritatem Iïgnifïcantibus.

i

in America, ad Septentrionem in Japo-

Hoc notato

j

- nia, ad Meridiem in Brafilia , Ecclefiz

B& I. Papafubfecunda formalitate

Is

fumptus feu ut ex Cathedra loquens,

. Romanz fides fit plantata, & indies ma-

503133.[ D

gis per Miffioparios plantetur,& glorio-

etiam fine Concilio , non poteft errare

Ya

Econtra

fis. martyriis confirmetur.

in iis qu jurís funt, quotics aliquid de-

igna(ml

finit , five ad fidem five ad mores fpe-

lum

]

M

Secta Lutherana hzret in aliquo angulo

ctans.

- Germanig, vel Regnorum feptentrio-

Eft de fide.

jiis &

- Balium $ Calviniftica in quodam angu-

Ratio eff — 1. In omnirepublica bene

mm&«

ordinata preter leges fcriptas eft aliquis

(l

lo Galliz, Angliz, Belgii ; Zwingliana

4

inangulo Helvetiz,&c,

animatus Judex, cujus fit leges inter-

d

n

l

z

uartocft Apoftolica , quia probat

pretari , & juxta earum interpretatio-

vt

&tenet fucceffionem fuorum Epifcopo-

nem fententiam ferre. Unde Deut. 17.

'gmsmwgf-'wï

rum & Paftorum(adeoque & doctrinz)

divinalegeítatuitur, ut, quodcunque

f (r€QiL:L,

ab ipfifmet Apoftolis ufque huc fine ulla

ambiguum & difficile acciderit,. defera-

jm müï:?l

interruptíone, De quo nullaSe&a A-

tut adSacerdotes Levitici Generis ; ab

cndänïvï;

eatholica eloriati poreft.

üifqueexquiratur fententia, — Subfimot

Sed nemo Chriftianorum dubitat:R em-

-QUJERO XIV. Papa eftne infalli-

ïæ )

:

bilis regula Fidei & morum , etiam fine

publicam Chriftianam à Chrifto effe op-

J

iti

pi

Concilio , dum loquitur ex Cathedra,

ümé & fapientiffimé ordinatam, Ergo

)

]

non folüm circa ea quz funt Juris,. fed

prater librum Legis, qui eft S. Scriptu-

p

l

etiam quz funtfadi, Item eftne fupra

r4, tanq1am norma & rcgula , dedit ei

Orrf

p

Concilium , & hocabeo , non ab alio

aliquem animatum Judicem , cum au-

thoritate conttoverfias circa fidem exor-

d

congregandum 2 Ante Refp.

D

: XIX, Nota, Popam dupliciter con-

tasdirimendi,

Sub[umo : Sed hic non

p

fideraripoffe. — Prigbux eftprivata per-

eft alius quàm Pontifex Romanus, legi-

timus PerriSucceffor,& hic cft infallibi-

fona , feu ut fcribit aut docet tanquam

Do&tor privatus & particularis , & fub

lis $ quia enim Chriftus volebat fuam

t

M

iit]

Ecclefiam perpetuó duraturam , eam j

' .(!lggf;xatione npn eft dubium, quin poffit

dicendo,

ia

268

TRACT- ATU$ PIL Examen x.

dicendo , Ts es Petrus , &c. non fun-

Ita S. T'ho, quodl. e; a, r&.» in edi-

f

davit fuper folam perfonam Perri, fed

cens: Jm feutentus qu& ad. particularia

]th

& fuper Succeffores ejus; & dicendo,

fatla pertinent,ut cum. agitur de po[es-

qui

Rogavi pro te, Petre,ut. non deficiat fides

Jionibus, vel de créminibus vel de buju-

F!OZU

tua , Q u aliquando comverfus confirma

amodi , poffibile eft , judicinm Ecclefeer- — 1

Fratres tuos , perpetuam | affiftentiam

101

rare propter falfos teftes. — Dixi ad par-

non promifit feli Petro, fed & legitimis

ticHlaria fatla, Quia circa quaftione

Quas

Succefforibus ejus,& quidem indepen-

Tm

fadti, que concernunt publicam Ecde-

denter à Concilios tnandatur enim Pe-

fie inflructienem & utilitarem , ati in«

,. IiS,fE

107

tro, ut ipfeé Fratres fuos , id eft, Conci-

volvitur in Canonizatione San&orum,

lium confirmet.

Ergo Papa ex Cathe-

Papa nequit errare , quia in his affiften-

il

dra loquens non poteft errare.

tia perpetua. Spiritüs S. à Chriflo pro-

A

Dixiin R. t Sive ad mores fpellans,

li

u

miffa facit, neteflimonium hugnanüm

cujus fenfus eft, quód Papa non folüm

alias fallibile fallatur.

x

qu

&u a:i

[

ii

non poffiterrare proponendo credenda,

Ratio etiam cff 1. — Quiaaba

pro vero & revelato approebando id,

potentiam eft bona confequentia; Std

y)lv

quod efi falfum , fed nec in proponendo

de facto quidam Pontifices & Concili

zam

ob malas informationes errarunt.

Msf

agenda, turpia pro honeftis, honefla pro

turpibus approbando, adeóque nec pof-

quaftionibus fadi cujusdam partici

ii

L:

fit errare in approbatione alicujus Statüs

ris , & , quod unus Pontifex fi

Religiofi , necin Canonizatione San-

alter revocavit, quorum alterutrum

&orum , quia Religioforum Ordinum

raffe neceffe eft. — Ergo. Min, pateti

li

Áti

approbatio, quà perfectionis via deter-

fpicienti Authores plura afferentes ex

i

minatur , & Sanctorum inyocatio ad

empla, inter cxtera hec: Ad inftantiam

!

univcríz Ecclefiz mores fpe&at, — INec

Monachorum Ratisbonenfium Lco IX.

"at

erge in his Papa errare poteft, qui etiam

pronuntiavir Corpus $, Dionyfii & Gi-

d

DX

ro illis habet affiftenuam Spiritus S.

lia translatum effe Ratisbonam , quo

CTA

h Jiha

]oan.16. llle docebit vos omnem, NB. ly

Gallia negat, — Zacharias Papa periu-

omnem, verztaten. Et aliàs certé Chri-

fione quorundam Cosmographorum

z

ftus Ecclefie fuz non fufficienter pro-

circumventus excommunicavit $, Vigi-

"n

VidiH&t-

lf

lium, eó quód docuerit, dori Antipo-

&. 2. Pontifex etiam ut talis, cum

das,propter quo

d tamen Antipodz non

b

defierunt effe,

Et Cardinalis de Turre

l?l?/!ü [

ceetu fuorum Confiliariorum , & cum

Cencilio Generali poteft errare in quz-

Cremata docet,Patres fexte Synodige-

f&orcü

ftionibus feu conrroverfiis ac decifioni-

neralis erraffe ex falfis rumoribus , &y-

*

bus particularis cujusdam fa&i ( in Scri-

non bene intelle&is Honorii Epifto 15

i

ptura aon revelati ) ad fidem non perti-

Honorium damnáffe & aonumenw* — Qu

nentis., & pendentis ex teftimoniis ac

Hereticis Monothclitis,

D

informatione hominum,

li

jl

n6

m

-

4

De Fide. )

:

369

Mi fatia 5,eft. Suprà ptobatum eft

36'

fti , qui eft faptaC

oncilia, Vicärius,

ab

d Pïä

- dei non potfe fabetfe falfum , uti necid,

eoque habet authotitatem confirmandi

Concilia , ut patet ex citatis vetbis

ii !

quod non innote(cit ex verbo Dei fcri-.

ll

ptoaut Traditione, ab Apoftolis & PP,

Chüfti ad Petrum : .Er £ aliquando

m

u(que ad nos derivatá , quia Ecclefia

conver[us coufirma Fratrestuos, — Exgo

D

non habet novas revelationes fed anti-

eft (upra Concilium.

6

040 1. Conciliut Conftantienfe

"Td

m

quasfolim proponit&explanat, .545-

ul

fumo : Sed quoad quaftiones, non ju-

Sell. 4- definit , Concilium Generale

habere à Chrifto immediatam authori-

« tiss fed facti particularis , in Scriptura

Qne t

non tevelati , decifionibus Summorum

taterm , cui omnes obedire tenentut,

etiar

nf

02293

yutdst

" Pontificum & Conciliorum propter ma-

Papalis dignitatis exiftant. Quod

las informationes poteft (ubelfe falfum ;

& defa&o Joann. XXIIL , Gregorium

u

um

hinc fieri goflet , fententiam damnari ,

XIL , & Benedictum XIIL depofuit , &

clegit Martinum V.

que non deberet aliquem excommu-

nicati, quiapud Deum eft innocens,&c.

2. Ratio dickat, quód totum eft ma-

Qx

n

quamborem etiam de fa&to diplomati-

jus fuà parte , & potentia agendi cft

/. bus pontificiis infecitur clau(ula hzc : Si

Íempet pfincipaliter in toto quàm in

dics d

partibus : Sed Ecclefia (eu Concilium

Q P

preces veritatenitantur. Ftfupponitur,

d fata, de quibus eft fetmo , non

eítquoddamtotum , & Papafolüm eft

ulu (io

r

ig D

ent ex verbo Dei fcripto , nec ex

gars, Ergo Concilium eft fupra &c.

Ttaditione. — Érgo.

4Ad 1. dico , Definitionem Concilii

um dgæ

t

Y

(

- DDixis fattiin Striptura non vevelati.

Conftantienfis intelligi non abfíolute,

2

J )ï

'Si eniminea expte(fum.& revelatum fit ,

fed folàm in certo cafu, nimirum tem-

u

)

ad Fidem pettinet , ut patet 2, Timoth.

porefchismatis ; quando nefcitur quis-

hg i

2, dehetefiHymenzi & Phileti. Ergo,

d

nam fit veras Papa , quia dubius Papa

XX, , 3. Summus Pontifex , ut ta-

habetur pro non Papa. Ergo exinde non

,5 Dif

lis, fimpliciter & abfoluté eft fupta to-

probatur quód Concilium habet pote-

od

tam Eccdlefiam , & füper Concilium

ftatem fupra Papam.

ht

Generale , fecundàm fe & fine Papa

144 2. dift. maj. Eft majus quantitate

g.

fumptam : fi autem fumatur Coaci-

molis,& fi fermo fit de corporenatura-

g

, liumGenetale fimul.cumfapa , eft paris

li ,C, maj.; f (ermo fit decorporé mora-

aljxlt )

authoritatis cum ipfo.

li vel politico ac de quantitate virtutis ,

" A

Ratio eft : Paftor eft fupra grcgen&,

fubdift. (i virtus à toto . detivetur in

(

Re&or e& fupta (ubdisos, Caput eft fu-

partes , C. maj,; fie contraab una patte

*(*S k([z

pra membra , & Chrifti Vicarius eft (a-

ptincipali llaat intotum ,uti in praefenti

jís tU

praeos,fuper quos eft Chtiftus , & quos

j

derivatur à Papa, cui Chriftus eam de-

j

' aut quorum Statuta , potcftateà Chrifto

dit, N. maj.; & applicatá dift.ad min.,IN.

j!

b

fibidata , confirmat : Sed Papa eft D4.

i

Conícq.

j

"Ror , Redtor,& Caput Ecclefiz, & Chri-

Áaa

INot.

x

Püigaasi

379

TkAC'I'ATUS F1L Examenm .

Not. has duas propofitiones ab Ale-

periorem in terris,cui obedientim .ræ,.

xandro VIIL 169o. eífe damnata: , ri-

ftet.

Ergo tota ejus caufa refetvatur

[

mitum n.29.Futilis & toties convul(a eft

judicio Dei; Nec poteft à Papaad Con-

l

affertio de Pentificis Romani fu praCon-

cilium aprellari , t patet n. 20

dfi |

cilium Oecumenicum auctotitate, atque

liT

Secunda pars patet ex diverforum

in Fidei quaftionibus decernendis in-

Pontificum fa&is , Sixti 1I. LeonisllI ,

1

li

fallibilirate.

Et num. 30o.

Ubi quis

lür

& IV., Symmachi, &c. qui ,cümaccr.

invenerit doctrinam in Auguftino clacé

farentur, caufas fuas in Concilio Ept-

!

E«

fundatam , illam abfolut& poteft tenere

fcoporam difeuti & examinari volue-

p

& docere ,. non refpiciendo ad ullam

runt. Imoó legitat , quó Leo Papa, íi

i

Pont ficis Bullam.

i

querelis contta fe propofiuis fe fübjecerit

XXI. 3. 4. Nullum €oncilium Ge-

judicio difcreiivo Impetatoris Ludovici- —

s

ferale legitimé congregatur nifiautho-

& Legatorum ejus, non ex neceffitate

ritateSummi Pontificis , qui extra Ur-

]utis, fed virtute humilitatis , ad cotm-

l

r

bem non folet ei intereífe ,vel pra(idere

probandum fuam innocentiam, An&

perfonaliter , fed per Legatos.

Á

quando Papa in foro Posniteatiali , quod

-Hazc K. fequitur ex ratione prace-

eftfavorabile & veceffarium poft Baptis

t

dentis R. Hinc dum legitur, quód Im-

N

mum , fe alteri poffic fubjicere ,videin- ^

peratores Concilia congregaverint , id

frà in Tra&. r2, dePcenit,

E

velattentatum fuit viá fa&i , non Juriss

t

QUJERO XVI. Quidage

Vel ad Papz inftantiam, utbrachio (z-

Do.

cafu , qui poffibilis eít ,quo'lïapa

)

culari ac potentià Imperatoris Concilii

dendo vel docendo ut Do&or patt

libertas & authoritas defenderetur. Si-

h

laris fietet hzereticus, ut contigitHon

militer quód primistrecentisannis non

fuerint celebrata Concilia , non fuit

I & Marcellino, qui thus adhibuit 1

E

lis; Et Petrus Chriftum negavit?

E

*

N

ideo , quia Impetatores non erant Chri-

!flq

n

ftiani , eu defe&u poteftatis;(eu defe&a

XXIII. y;. Non elfet eo ipfo depofi

Ws

|

i privatus , fed

J

opportunitatis ; tunc enim ob affiduas

tus feu auchoritatePapaïx

Ru

poft duas monitiones , niíi refipifceret ;

i

Rhm 1

períecutiones Chriftianis non licebat ex

diverfis Provinciisin unum locum con-

deponendus per Concilium Generale;

COH(Ilw

venire.

non quidem per poteftatem authoritati-

uv

QUAERO XV. Poteftne Papa alteri

vam, utpote quam nonhabeuutdidum 1

.

eft, [ed per poteftarem miniflerialem.

pie f

in foro fori committere judicium fu-

ta fe?

. Ratio 1. part, eft :

Quia dignitis —

ht

XXII. x. Nego de Judiciocoactivo,

Papalis eft de juredivino &poftDeum —

"t

affitmo de judicio difcretivo, feu difcuf-

nemo in terriseftfupra Papam. Ergo ,

ä*"&e

fivo.

folus Deus poteft eam tollereab homi-

ne : Sed nullibi conftat, quód incal

Ratio i.p. eff : Quia ptima Sedesá

Ergo

: m,fk&cï

nemine judicatur, cbm non habeatíu- — harefis eo ipfo Deus h tollat.

. eifte

,4*—"&&

» D? Fide.

371

Dico: Dum Ecccha habet ver

ümac

Declaritur ulteriis bac pars : Papa

cadens in hztefin , cüm vitd fpirituali

certum Pontificem , & hunc Fidei Ro-

(qua eft per gratiam ) ac vitali motu fi-

menz ptofefforem, ab eo folo Conci-

lium generale convocati poteft , & quid-

dei cateat , definit quidem elfe mem-

« d

brum vivum Ecclefie quoad fe,ut priva-

quid fine eo in Conciliofieret effet nul-

J

l

tus homo eft , & fit meobrum putti-

lum: Dum veró Pontifex eft dubius

& incertus, uti efttempore (chifmatis,

dum ejus, non tamen definit effe Caput

:

j

Ecclefiz, in ratione cujus. conftituitue

velà Fide caderet inharefin, tunc fine

"

per authoritatem jurisd:&ionis , donec

.

ejus cenfenfu poteft Conicilium convo-

a inofficio Capitis in or-

cati, non quidem authoritativé perali-

n us

deponatur , qui

iil

dinead Eccleliam non erravit, nec quo-

quem Pralatum patticularem , fed com-

muni confen(u Przlatorum Ecclefiz ,

g&mmïa,

a2d hoc aiiï&exxtiatn divinam amifit,

E:go.

faltem partis eorum. , qui habent jus

t

Ratio 2.. part.

EO ts ipfe: . Gle-

comparendi in Concilio , promoventi-

mlzi.lïm:*

mens tefert , à $. Petro fibi. di&um,

yuet

bus hoc negotium facto Cardinalium

Summum Pontificem ob nullum aliud

Collegio, & (xcularibus etiam Ecclefize

r

crimen effe deponendum quàm ob ha-

Principibus.

(

i iif

refin, & hoc poft duasmonitiones , ut

Colligitur ex his, quód licet Colle-

habeturex Apoftolo ad T'itum 3, dicen-

Dat

gium Cardinalium Papam eligat , non

4e: Havéticum. bominem poft. unam €$

tamen poteft fefolo, Papam hareticum

, Q

teundam. corretlioneza devita indubié

fa&um , etiam minifterialiter deponere ,

eM

ob periculum; hoc autem fotet majus

.

h.

fed hoc fpedtat ad totam Ecclefiam in

T

reípe&u Papg, quám alterius, — Ergo

Concilio congregatam.

s,lll u

flet deponendus petr Eccletiam Ííeu

QUARO XVII. Q.id agendum in

jl

Concilium. Generale; Non authorita-

his tribus cafibus.

1.Si non conftet de

tive , quïa Concilium nonhabet autho -

2. Si Ponti-

fe r

ritatem fupra Papams fed inftrumenta-

legitima ele&ione Papa.

fex detineretur captivus fine fpe libera-

dU

liter feu minifterialiter , hoc eft , cüum ad

altius tribupal in terranon fit recurfus ,

tionis, 5, $i incideret in amentiam pet-

Oüüywhiï

Concilium poteft declarare eum eífe

petuam ?

(

wb

maximé nocivum Eccleüæ,& eífe talem,

XXIV. x. In ptimo cafu effetagen-

quem omnes debent vitare, nec pro Ca.

10

dum (icut quando cft Papa dubius & ín-

pite habere, quia in omnium fententia,

certus; de quo conftat ex diüis, eflet-

"

Jare naturz licitum eft (übditis Supe-

que procedendum ad novam ele&io-

d

tiorem toti Communitati nocivum re-

nem. In fecundo cafuilla detentionon

j

fugere & excludete.

Etgo.

füfficitad creandum novum Pontificems

p

hp

J x[,

Std quisin eo cafü congregabit Con-

ficut nec . fufficiebat detentio Petri per

u |/

cilium, cujus congregatio juxta anté

Hetodem.

In tettio cafu effet proce-

g

J

l

dendum (icut Sede vacante . quia defi-

li

Sicta. fpe&tat ad [f)lum Papam?

nente

X

-Käg p

Nünassó

372

TRACTATUS

FIL. Examtn ,

nente víta tationali ( licét naturalis ma-

clara & perfpicua & ad omnes cofitro-

i

neat) Pontifex moaliter eft mortuus,

verfias dirimendas fufficiens , nec ullí -

i

'UARO XVIII. S. Scriptata feu

falfitati fübeffe poffit) à tot annisintr

lt

Verbum Dei fcriptum Bibliis noftris

fe litigant de va:iis controverfiis, v,g.de

Jl

vulgatis contentum e(tneregalaFidei &

reali prefentia Chriftiin Euchariflia & -

m

fola controverfiarum F;dei jadex ?

tamen Scriptura hanc litem . hadenus .

b

XXV.x. 1. ad 1. queíii partem af-

non potuit dirimere , nec ulla pars uf

g

firmative. Eft de fide juxta Trid, Self.

quehuc falfacft, nec fatebitur, fente« — |

p

4. ubi afïïgnantur otrines libri Canoni«

tiam contta fe eTe latam. Ergo.

li

€i; Etomnia in iis contenta Spiritus S.

Prob, 2. eadem min. S. Petrus Epif, —

lat

locutus eft.

[

2, C- ult. loquens de Epiftolis D.Pauli,

m. 2 Lic&t facra Scriptura ( prater

dicit: Zz quibus [unt quadam dificiliá

r

exteras Kegulas füprà n. 15. affignatas )

fntelleitu , quaindotli & inffabilerdepras. —

(

fit norma & Regula , fecundàm quam

v45t. Etad quidaliàstot Commentaria

L

D)

lr

i

eft judicandum , ipfa tamen íola non eft

füper Scripturas? quis credet eas omni

Al

controverftatum fidei Judex. Eftcontra

D

[

p!gbej-o & cerdonibus effe perfpicuas?

Lutheranos & Calviniftas,

Et quód privatus Spiritus, qui (utpte

iij

Ratio eff 1. Multa creduntur ut de

tant heretici ) cuivis in aurem loquitut,

i

Fide, qua tamen in S. Bibliis nom fünt

fit phantafticus , jam oftendi faprán.7»

lii

Fateor , aitPíalm. 118,. Lzre

^

fcripta, v, g. de remedio peccati Origi-

LT

nalisante vel pot Abrahamum pro fa-

dibus sneis vevbuza tuunz,. EAP

Wi

[^

mellis, veliis qui non attingebant octa-

Praceptuns Dosuni lucidum iluminum

vum diem ; Uti & de perpetua Virgi-

eculos. . N etüm hoc intelligiturde Ver--

li

nitate Deipare ; Item igfimct hatetici

bo Dei explicato , perfpecto,& cogpito ^.

m

«redunt , certos folim libros etffe Cano-

antequam vetó explicetur ,

à

ts

manct d

nicos, tamen ir Scriptura S. non eft

fcutum.

3

L

expreffum à Spiritu S. quinam illi fint

QUERO XIX. Habentne Ácath

fl

I

& non alii. Uti; necquód baptizatinon

ci legitimam S.Scripturam ?

li

i

Ratío : $l

fint rebaptizandi. Ergo.

XXV. x. ncgative,

li

Ratis 2, fudex inter litigamtes ita

Lutherani & Calviniftz haberentlegiti

T

]

s

debet pronuntiare (eatertiam, ut uter-

mam facramScripturam, ejusque libro«

que litigantium clare intelligat, qua fit

futt Canonem , deberent eam labere. [N

decifio Judicis, utunus fateatur effe pro

per Traditionem , quia immediatéd Deo.—

df(i jum

fe, alter contra fe , aliàs non erit finis

eam non acceperunt : Sed non admit- fujr,

litium : Sed Scriptura lícét in multis

tuntTraditiones, Ergo nec habentlee Ti

fit clata & perfpicua; non tamen in om-

Velcerténo«

gitimam $, Scriptutam,

"

nibus. Ergo. Mitr prob. 1. Ipfi Lu-

lentes volentes debentadmittere Tradi-

Fänt; Q

therani & Calviniftz (qui tamen in

tiones de Fide , quia fide cenent hanc

hg,

hoc conveniunt , quód Scriptura fit

non aliam effe legitimam $. Scripturam, 'äæiinfmw

vclurt

z

De Fide.

375

It

Decl:im uirerifis : Dicunf Acatholici ,

rum hac dicat , ac in diverfis locisipía-

met teftetur , feelfe vetbum Dei, Contra

M

qcód legitimam Scripturam accepetint

Luthero. & Calvitto , feddicant; à quo

eft : Quo pa&o probabunt las ipfas fen-

illi acceperint / Diceat : ab illis qui eo

tentias , quz id a(tceunt effe verbum

Dei?» Etiam Alcoranus Mahometicus

Ti

tempote vixerunt.

Sed quinam illià

j

Étant Catholici Pontificii.

Ergoacce-

& Talmud Hiebraicus hoc fibi davt teíti-

W "HL

erunt ab illis.

Ergo Catholici tern-

toniunt , an propter hoc eis credimus ?

$i cum aliis Refpondeant , S. Scriptue

pore Lutheri & Caivini, &c, liabebant

l, h

legitimam S, Scripturam : Sed nonhabe-

tam faà velut ex fonte & diviná, quam

bant illam quam nunc babentLuthera-

fpirat, indole, agnofci poffe , non fccus

ac Solem ex lumine, itautilla fit, qua

ni, cum à Lutheto fit reformata ; ut ipfi

affecunt,

Ergo.

fimul & cernitur, & quá oculi intelle-

[ qw

&üs noftri irtadiantut,

Vi

J(

Ls

h

Confitnatut : Si Acatholici [egiti-

Contraefl: Baptizato adulto ac pri-

.smtbz

mam$Scripturam acceperunt ab Eccle(ia

Y t

Romanpa , cut eam arguunt harefeos &

imis Fidei rudimentis imbuendohinc li-

bros Talmudicos , inde facra nóftta

u

Apoftafiz? Cur ei quosdam elfe libros

Biblia propone , putasne nativà hzcab

?i[ilïh 33

apocryphos obtrudunt ?

— Si Refpondeant, fe veritatem Sctíptu-

illis luce diftincturus eft » Si ex hoc

n at

st

.t£ liaurire ex. gracis hebrzi«que fon-

Sole tanta lux effulgeat;cur ad eam Geni-

"tibus , manetargumentum , quia admit-

tes non fe(tinant ? aut f folis pateat re-

T

tuntTraditionem , per quam folam eos

natis ; cut eam in his libris nou eque

£t

obíetvat Luifierus & Calvinus, quita-

ij

t

]

fontes accepetupt , & quidem à Cstho-

licis Pontificiis: Item , cur fontes gra-

men fibi in multis contradicunt ? Cut

y

cí achebrei non potuerunt ante Luthe-

ex his nonnullos , quos alii repudiant ,

admittunt alii ?

T X

)

tum ita depravari , uti depravatos aífe«

runt Latinos , cüm pluribus fuerintob-

QUAERO XX. Traditiones füntne

m

je&i & expofiti loftibus , ac totarino-

admittende , & quidem ut infallibilis

H

tum lapfu zque potuerintcorrurmpi ?

Regula Fidei?

fi

Item ínftamus: Vel fentiunt. ftami

XXVI. g 1. Ttadítio eft docttina

t

textüs greci & hebraici explicationem

riori fcripto fed verbo , feu viva vocis

effcinfallibilis veritatisvel non? Si non ,

oraculo tradita, five deaute in auretrs

éf

ergo totam credentium malütudinem

propagata.

! t

V

decipiunt in negotio falutis & in primo

&t, 2. Traditío eft tríplex, Prima di-

ii

fundamento incertos faciunt,

Si fic ,

vina , quz eft immediate à Chrio , &

i

ergo admittunt dari aliqgos $, Scriptura

cenfewur effe tunc. , quandoaliquid in

x

interpretes infallibiles , & qui errarenon

S. Scriptuta uon expreffum , à tota Ec-«

j

(f !

poffint; quod aliás negant,

cleíia renetur tanquam de Fide , vcl in

m

p

f0

Sí cum aliis Refpondeant recurren-

praxi fervatur , fuperatque omnem m

NA

$

do adipíam S. Scripturam , quód nimi-

manam poteftatem , uti funtaliqua circa

4

Aaa 3

infd«

374

TRACT'AT.US

FII. Emmt;z f

infitotionem & confectionem Sacra.

Canone Miffz Self. 2 2. c. 4. Et de$3.

fi

mentorum;quz Chiitus vivá voceA po-

cramento Matrimonii Seff;2 4.in Proc.

Ws

ftolis tradidit, de quibus patebit poftea

mio, Circa numerum librorum Cano.

ri

ex Trident, 2. Alia traditio eft Apo-

nicorum Self 4. in decreto, Quodenim

Tif

ftolica ottum habens ab Apoftolis cum

hi & non alii fint Canonici, habemus

Its,

affittentia Spiritàs S. , & cenfetur elfe,

pracisé ex Traditione , necin Scripu-

K

tunc, quando aliquid Conciliorum &

ra eft expreffum. — Nam inprimis lo.

Pontificum Decretisantiquiusà tota Ec-

h

quendo de Ve:eri T eftamento multi ejus

clefia creditur , vel in praxi tenetur,

libri perierunt,

Quia r. Paralip. ult,

&

quod Apoftolicam potcftatem non ex-

dicitur: Geffla 4 . David & noviffma

Eu

cedit, utmixtioaque cum vino infacri-

féripta fuut im. libro Samuel Fidentit

[

ficio Miffz, obfervatio Quadragefimz ,

Er in libro Natban propheta, atque in

:

cultus diei Dominicz & nonSabbathi,

Folumine Carad F'idzntis, E 4. Reg.4,

u

quamvis & prior poffic dici Apoftolica

dicitur: Locurus eff Salomon triamillia

r

n hoc fenfu, quód à Chrifto per Apo

Parabolarum , c fuerunt carminaeju

ii

ftolos ad nos fit derivata.

3. Eft Ec-

quimque milla, qua omnianon extant,

clefiaftica , quz poft tempora Apofto-

Deinde f1i loquamur de novo Tdia-

l

lorum invaluitlongo &antiquo Eccle-

mento, certum eft perjilfe EpiftolamD.

fix ufu , ab Ecclefiz Pralatisintroducta.

[

Pauli ad Laodicenfes , cujus ipfememi-

lh

.. 3. De Fidecft, admittendas eífe in

nit Colo(f. ult.. Et unde co:ftat; quod

Ecclefia Traditiones divinas & Apofto-

in Nova Lege non funt plura Evangdlia

vhm

licas, tanquaminfallibilem regulam Fi-

Petri , Andrez , Bartholomazi, Thome?

^

dei , oftendentem credenda Fide divina.

Undeconftas;Evangelium , quod modo

üj

Katio eff : Nam ApoftolusPaulus z.

['1

legitur,non effe fuppofititium,ütdicunt

"

"'Theífal. 2, clar& ait: Zézete Zraditio-

Mahumetani ? veldepravatum , utolim

LU

dicebant Manichzi, & nünc Anabapti-

mes, quas accepiftas ffve per fermonem ,

».iff[w )

five per Epiflolam noffram. Etgofaltem

ftz ? Certé in facra Scriptura bac non

!mnï,e

N

aliquas Traditiones hzretici neceffarió

funt expreffa. — Ergo admittenda: fünt

m

tenentut admittere, & credere aliquid

"Traditiones.

Ri

quod in facra Scriptura non eft expref-

Confitm. 1. Plura funt dogmataFi-

k

Íum. Et indubitatum eft, plura eífe

dei,quz hzretici nobifcum credunt; &

talia.

Unde ante mortem dixit Chri-

i

tamen non funt expreffa in Scripturis

ftus Joan:14.. 24ulta babeo vobis dice-

facris, fed habenturex fola Traditione:

ve , fed non poteffis portare modo , qua

nimirum 1. Symbolum Fidei e(fe vete

Apoftolus docuit poft Refurrectionem,

Canonicum & Apoftolicum.a.Spiritm

E

AQt. 1. Per dies qpatraginta apparens eis,

S. procedere etiam à Filio , habetur ex

€8 loquens de Reguo Dei. Unde & Trid.

Symbolo Athanafii ; quia Scriprura !o-

ad T'raditiones recurrit Seff. r 4. c. 1. de

lüm dicit Joan. 15. Qw2 Patreprett-

Sacramento exttemae Unctionis, Etde

dit. 3. Infantes eíle þapclzaxzdos;& non

9108

i

*

De Fide.

$

Jj

M

tem , nec hzc fine illis eft (affic

iens Re

d

[

folosadultos. 4 Baptizatos ab hare-

ticis non effe rebaptizandos,

f.In Da-

gulaF.dei. Traditiones pur& Ecclefia-

pifmo pronuntiari debete hanc for-

flicz , licét rion fint paris- authoritatis

cum Apoftolicis , meritó tamen à Chrie.

mam : Ego te baptizo in nomine Pa.

tris, &c.

6. Deiparam manfille fem-

ftianis funt fecvándz , nec (ine temetita-

Wi

pet Virginem, etiam poft partum. Er-

te poffunt negati, vel ín dubium revos

Diy

O.

cati.

l

Confirm. 2. Rítus Écclefiz nonnifi

. Ratio prima partis ef : Neibum Del

n

ex Traditione habentut , v. g. quód

vivà voce prolatum & fcripto non ex-

Exotcifmus & aliz cztemoniz adhibe-

preffum eft zqué infallibile acfi effzt lit-

antur in Baptifmo; & quó4in eo fiat

teris exatatum , quia fuam infallibilita-

trina immerfio.

tem abatramento aut characteribusnon

Quoód Chrifma fia-

gulis annis renovetur.

Quód in Calice

fortitur, Ergo poteft aqué effe infal-

Euchatiftico aquavino mifceatur. Quód

libilis Regula Fidei ac Veibum Dei fcri-

ï

à

:

Euchariftica fumatur à jejunis, — Quod

pium.

OU.

in Sacrificio Mitfe otetur pro defun&tis,

2, l'ats patetex probation

e -R, 2.8

Quód fignum Crucis formetut in fron-

;an« 27;

te, Quódaquab:nedicatur. |.De qui-

3. Pars patet exanté dictis,

t

; büs& fimilibus Tertull. in lib, de Co-

Oppouunt hzretici aliqua. Scriptutae

jo! fona militis c. 4. ait: Harwm c alia-

loca, quibus dicitut , Verbo Dei nihil

guu Y9m ejusmodi difciplinarum , f legem

addendum effe, mandatum Dei pet T'ra-

mïlm' Hf[w]iule; Seripiurarum , uullam iave-

ditiones irritum fieti , & juxta SS. PP. in

j 7 Traditio tibi pretendiur autirix,

Scrptura S. inveniti omnia qua ad Fi-

Vcrüm in iis Scripturz

ii Confuetudo confirmatrix , €9 Fides ob-

dem fpsant.

n

4 Jérvatrie, — Ét licét multorum titaum

lecis fgrmo'eü de Ttaditionibus Scri-

1

D

» Obfétvatio non

&i

fit fimpliciter ad falutem

pturz contrariis, SS. DD. veró ficlo-

nece(faria,eft.tamen ad cam neceffarium

st

€a non contemriete

quentes , Scriptutam non accipiunt ftci-

» &. ctedere , ea eífe

&é pro folislibris canonicis, fed ampl&

] d

bcne infituta.

pro verbo Dei , ptout complc&itur ome

Y

VA. 4. Traditiones Apo&oii.:æ habent

nem vetritatem à Deorevelatam. Plura

n

porem Cllm facta Sctiptura authorita-

hzc.dc re vide in Controverfiftis.

GLT"

j

jn

"

l

J

2 NS

';ïäääv(

^

d

f

l

EXA.

M

T[(-/AC TATUS VII. Exammz,,.—

376

[

[;

æææææäw&æm&æzeaæaææzmæææmæ ,

Ti

"

EXAMEN I.

EIg«

ht

^

De atfu interuo $. exterzo Fidei , ac de credendis.

Qu

fint

De quibus S. Thom. bícq. a. e83. —

Ti

&

Uplex eft a&us fidei , nimirum

tia , ut patet de Communione Pafchal,

]ul

internus, qui fola mente ; Ex-

fine Salatis difpendio ; fecus eft deiis,

D

ia

ternus quiore yel opere tanquam

qua (unt neceffaría neceffitate meii , üt

x

l

patet in Baptifmo , fine cujusreali füs-

turl

fidei interna pro feu copfeiïïo petfici-

M

ceptione patvulus falvari nequit. Hoc

Z

UJERO I, Fides cítne necelfatia

notato.

E

Tut

& Íola fufficiensad falutem.

&. r. Omnibus adultis ufum.

ritiä&i

i

XXVIIIL Ante R. Not. dupliciter

nis habentibus, aliquis a&tus intetnus.

1 )

aliquid poífé ad falutem eife nece(fa-

fidel divinz: Theologicz cft neceflarius

bl

tium, etiam fimpliciter; & non folüm

neceífitate medii in re ;; Adultsamene

N

ad melius efTe,

Primo neceílitate me-

tibus , uti & parvulis neceffaría in fenea

/

dii, & eftillud, fine quo finis. v. g.fa-

ceffitate medii cft fideshabitualis, lu

r

lus, fimpliciter obtineri nequit: & hzc

Apoftolus Hebr. 13. dicens : se fidt

M

neceífitas velex natura rei , — preptet

impoffibile efl placere Leo , nimitumwve

M

inttinfecam «connexionem talis medii

habituali vel actuali juxta fenfum hujus

cumtalifine: velexinftitutione , juxta

1. R, Unde Ttid, Seff. &. c. $. definitz

IIWFL

Mi

quam debetadhiberi vclin re , ut Baptif-

Fides efl bumana. [alumis duitium fu

W&u

mus fefpectu patvulorum ; velin voto ;

damentum $ vadix omms jufuificativ

uT

745

&

ut Baptifmus refpe&u illorum adulto-

lu

rum , quibus impoffibiliseft in re. Se-

Ratio 1. Quia Adultus usils ratioris

lt pe

cundà neceffitate pracepti , & cft illud ,

capax juxta curfum ordinarium) non

Tuf, j

fine quo quidem finis abfolui& haberi

juftificatur , nec falvatur , nifi per pto-

[ ,

poteft, fed quia de eo extat praceptum ,

prios a&us rendat in Deum ut finem

^ur

eft obíervatu neceífarium, ut Commu-

fupernaturalem : Sed hoc nequit , nil

*Wsuue

nio in Paíchate.

Ulterior utriusque

habeata&tum internum fidei, quiaz

d

77

neceffitas differentia eft , quód ab his;

volitum quin præcagnimm, finis autem

em

P

H

qua fant neceífaria neceffitate precepti,

fupernaturalis cognofcitur pef

V

elt n€-

dj ff

poffit cxc-ufa'fe ignorantia vel impoten-

Ergo adultis a&us internus fidei

Ceilá»

"n

P

2

d

De acdu Fiäei.

37

Quomedoetgo ex plfcas loca Sctipt

utaz-

ceffarius neceffitate medii, Et quiä.

j

!

a&us fidel eft primus, ac initium totius

& SS, PDP., in quibus fides dicitur effe

forma

vitz füpernatutalis, non poteft in alio

juftificans, & falvificans,& o pera

a&u ptiore , ejusve virtute contineri,

excluduntut ?

Ergonon potcft haberi in voto , fed de-

Explico 1. Intelligi in fenfu anté pto

bet haberi in te ad differentiam Baptis-

R. r.infinuato ex Concilio Tridentino.

- & fimilium refpe&u adultorum.

Secundo intelligi de fideviváà , &quz

Jl

Cümautem amentes & parvuli ejus non

per dile&tionem operatur , feu opeta ha-

X

fintcapaces,eis non eft neceílarius. Quia

betadjuncta. Dum opera excluduntut,

tamen & hi nonpoffünt faivati (ine gra-

fetmo eftdeoperibus nonex gratia fed

tia (anctificante , & huic habitus fidei

folis viribusnaturz factis.

iU

"Theologice inítar ptoprietatis necelfa-

XXIX. Qxauomodo cum R. z.. falvas

tio fit annexus, non falvantur fine ha-

doctrinam S. T hom. de Vetit.q. 14, a.

bitu fideiin te.

1. ad 1. de pueto ab infantia in fylvis

w.2. Contra hareticos: Sola fides

nuttito docentís , quod fi fequeretur

h'lm

adultos nonjufti

, necfalvat , fed re-

du&um rationis naturalis in profecutio-

Enl?l

quiruntur etiam

motus voluntatis.

ne boni & fugamali, certiffime tenen-

;duhis.i

JtaD, facobus in (va Epiftola c. 2. claré

dum effe , quod Deus illum juftíficatet :

dicens :' Qwid prodeft, Fratres mei f

Sed ille puet. nullam haberet fidem,

quis D)

,g,iczïsff

fidem quis dicat [e habere , opera autegm

quia non haberet ullam notitiam my-

fteriorum Fidei.

Ergo adultisad falu-

[

non babeat * nunquid fides poterit falva-

:*

^

f

re etmn. — Ex fubdit : Pidetis quoniam

tem non cft neceffariusactus fidei.

»dd bóc N. min. nam S, D. ibidem

"

ex operibus juftificatur bomo , c non ex

fide. tanthm.

Et tandem concludit :

docet , certiffim? tenendum effe, quód

T

J*

Sicut enim corpus fine [firitu mortuum

Deus talem puerum de myftetiis ad fa-

lutem neceffarió credendis effet illumi«

l

u

efl , ita fides. fine operibus mortua eff.

i

o

Quod teftimoniam tam parfpicuum eft ,

naturus vel per internam infpiratio-

Qu

ut haretici coa&i (intnegare Epiftolam

nem, vel per minifterium alicujus Prze-

illam effe canonicam.

dicatotis, Angceli vel hominis 5 prout

d-, j u ii

Ratio congruentizeft:: Quia homo,

Deus de fa&o fecit Eunucho. Reginz

dum peccat,à Deo pet voluptatem avei-

| Aidlillus

,

Candacis A&, 8. mittendo ei Philip-

m g[al?"

titür. Ergout peccatum & remitiatur,

pum: & Cernclio, ad eum mittendo

;

debet per a&tum voluntatis ad Deum

D. Petrum, A&. 10. EtSS. Dionyf.c, g.

!

Whïu

tevetti,

Etgo non fufficit actus intel-

de ccelefti Hieratch.refert , multis Gen-

nb

le&üs uti eftfidei.Unde Luc. r7.dicitur:

tilibus beneficio Angelorum myfteria

y

Nifi penitentiam egeritis, omnes fimul

«

Fidei fuiffe revelata , eosque falvatos,

"1

perititis, | Ec Apoftolus r. Cor. 12. .5j

Prout etiam patet ex Angelico Do&tore

dhabuero omnem fidem €9c..— charitatena

hic q.2.3.7.ad 3. ubi addit: Invenitue

antem non babuero nibil mibi prodeft,

etíam in hiftoriis Romanorum , quód

m

Bbb

n pore

b —

i

37$

TR /ECTA TUS FII. fx;zmm $.

tempore ConÉantini Augufti & Helen

"4 boc ncgo talem.non peccate , &

Mattis ejus inventum fuit quoddam fe-

qïït

falvari; quia omnis homo ufa rationis

t

pulchrum,in quo jacebat homo, auream

ebtento ftatim fub mottali teneturíe&

fi

laminam habens in pe&ore , in qua fcti-

omnia fua in Deum convertere , at pe

N

N

prum erat ; Chriftus naícetur ex Vit-

tcbit cx ftatim dicendis ad Q. 3.

rquod

[

gine, &ego credo in eum,

ó Sol ! fü

non fit fineactu Fidei.

Helenz & Conftantini tem

QU.EROII. Tenctutneomnis ho- — Y

f

poribus itc-

hr

rum me videbis,

mo in primo inftanti usüs rationis füb

!

]

1

ll

Qamoda cum hac folutione faivarc

mortali per actum fidei & charitatisfe.

fifi

potes comtnunem do&trinam ,quaz dicit,

converterein Deum , habetc'luc ad hoc à

Áiig

omníi homini debere patete aditum ad

Deo auxila fufficientia ? Aote Refj.

;

u

falutem absque miraculo, quia pra'fatus

XXX.Nota, 1. Pervenite ali

uemad — -

ufuta rationis n

]

g

modus infttuctionis videtur effe tnira-

il aliud effe , quàm per-

[l

culofus 2

tingete ad illum ftatum, in quo expedi -

ï.t;m

tam habet facultatem ad difcernendum

p

M

,

I

" Diconon effe ptoptis miraculofum,

inter bonum & ma

licét fit ratus & exttaordinatius.

Rarto

morale feu pec- -

i

catum, quz facul

ueris cunc inelle

ejt : quia ad generalem Dei providen-

li

cenfetur , quando tfialé a.

3.

tiam inordine gratiz fpe&at, nonpet«

fcondunt, vel erübeícunt,

gendo fe l;b-

mittere, ut boni percant , adeóque &

äezam

Not. 2. Per primum inftans gatiobis

hominem in ca(utalis neceffitatis fic il-

m

non intclligi unicum momentum tem-

Vs

luminari , quamvis fit de rató. contin-

geotibus; ficut ad generalem ptoviden-

poris feu inftans indivifibile phybicum

n

feu mathematicunt, fed inftans moraley

u

j

i

tiam Authorisnaturz fpectat, citta mi-

feu morulam illam temþorisk;uæmor-a-

taculum providere etiamin cafibus rató

litec. feu pradentum judicio fufficit , ut »

contingentibus.

Imó ordo gtatiz con-

äh!ts,«

(pto diverátate tamen ingenii in uno

naturaliter exigit , ut non ponentibus

RTT

citiüs quàm in altero matarefcentis )

lt Ü

obicem dentur auxilia faltem füfficien-

puet in co deliberet, ac. fe determintt,

Ws

tia , quando obligatio alicujus prcepti

an ampleéti velit bonum honeftum , ve

fupernaturalis urget: quia aliàs homo

Ptl

ee relidto bonum feufibile fcu deleda- -

dlfc hi

obligareturà Deo ad aliquid impoffibi-

bile?-

;

At ol

le, quod non ftat cum infinitá ejus bo:

Not. 7. Duplicem poHE dati convet-

nitate.

anbush

fionem in Deum , unam explicitamleu

TUte(r,

Quid fentzs de boc : Homo ba ptizatus

formalem , que confiftit in a&u. dile« -

ub

obtento ufu tationis : aliquamdiu vivere

&ionis Dei cogoiti ut talis feu per fidem,

potcft non eliciendo actum fidei , & non

t [j dC

& fic eft fapernaturalis: vel-per lumet

Em

peccando morialiter, & fic mori in in-

naturale rationis , & líc eft converfionmae -

D (

aocentia baptifmali , adeóque filvari,

turalis ; alteram folüm implicitam

& tamenb ellet aduitus?

virtualem , qua fit per propofitam l& —

b

dy

qugn

rä

*

-Deathu Fz:æ'ei.

:

373

Wl

homines auxiliis inttinfecis ; feu auxi-

quendi in omnibus bondm hofietum;

inquo Deus, ut boni hujus Auctor &

liotum fufficientium receptione ptiven-

lt

fiais vittuiliter & implicité continetur ,

tur, non quód peccatum fit ratio necef-

[

i

Nota 4. Cettum elfe faltem in ali-

Ífians, fed quód ex eo fumatut ratio

T

fufficiens hujus denegationis,Nam mul-

Qquo , rimirum in fecundo feníü affi-

gnande, quód Deusomnibus homini-

ti Chriftiani grändiora patrant fcelera

WE

bus viatoribus, etiam reprobis, five ad-

quàm infideles , & tamen Chriftianis

i

plura auxilia dantur : quàm infidelibus.

ultis five patvulis det media feu auxilia

fufficientia ad Salutem , quia aliàs non

Ratio ergo efficax eft divina voluntas

4X

Q

falvaretur illud' Apoftoli 1. Timoth. 2.

qugz , cujus vult , niferetur. & cui vult,

Deus valt amues bomines falvos fieri ,

dona íua gtatuita largitur , vocat , jufti-

qui enim vult finem , etiam vult media.

ficat , falvat , fine injutia alterius.5 per

Vetàm /y.dare pote& dapliciter fumi

hoc enim , quód uni fiat gratia;alteri non

fl

M

W

1. quatenus e& cortclarivum ad recipe-

fit injuria, Hoc Notabile patet partitn

at

te, & dicit receptionem feu impreflio-

in parvulis, velin utero matis, vel poft

i.

nem gratiz five auxiliorum in homine;

ortum , fine Baptifmo decedentibus;

Jj

& fünt vel interna, ut pii motus, infpi-

pattim etiam in adultis peccatoribus

j

T

.fationes , vel illuminationes intetnz.:

motientibus in fomno , amentiá , ebrie.

Qu

vel externa, v.g. Sacramenta recepta ,

tate etiam involuntariá , phrenefi, apo-

um f

. & hec auxilia aliquando funt proxima ,

plexia, in infidelitate. Omnibustamen

1 mott

quz homini dant facultatem proximam

his auxilia oblata & ptaparata non de-

g

operandi [bonum & confequendi (alu-

funt.

His notatis

yi

ln

A

tem; aliquando remota, qua proxime

»;. 1. Tutius eft & Probabilius ,quód

L(»m

quidem difponunt ad aliquosacus pra-

liminares, remote tamen folüm , ad $a-

homo feu puer in primoinftanti morali

1l

usüs rationis fub mortali teneatur fe

a if

lutem; i enim homo a&us illos prali-

convertere in Deum ut ultimum finem

d

minares elicetet , acciperet. ulteriora

gtatiz auxilia ad credendum v.g. ad

per acum dilectionis & fidei, fi fide

cognofcatur, Ita S, Tho. 1.2.0.89. ad 6,

s

penitendum, &c. — Secundó poteft ly

n c, dicens: Czza uíum rationis ba-

dare fumi prout idem elt przparare,

u

bere inceperit , uom omnino excu[a-

ac omnibus in communi offerre, pro

omnibusinftiruere, & , quantum e&t ex

£ur à culpa ventalis c enortalas pec-

"m

yl

(

patte füa , conferte paratam effe ; & hoc -

cati s fed primuusm , quaod tunc homini

g

1

a

modo, ut dixi certum e , quód Deus

engitandum occurrit , efl , deliberare

q

omnibus det media & auxilia (ufficien-

dt f dpfo , e f quidem fe ipfum or-

tia, uti funt Sacramenta ,

'p'aflïo Chiifti,

dinaverit ad debitum fraem, per gra-

pr&dicatio , &c,

u

Nota $. Quód in posmam peccati

ziam coufequitur remtfffonem Oriei-

lt

i J

M

naks peccari.

$2 «eró nom ordimet

i

1[ !

mortalis actualis vgl Qirginalis multi

I )

/Bbbz.

"

4

ais

38e

TRA&TATU& VI. Exameu 72.'4

finem fimpliciter. ultimut omhnium

fé ipfum ad debitum ffaem , fecun-

L

D

diam quod inilla etate eff capax. di-

creatufarum. Ergo ex quo homo eftfi-

nis aliotum , (ibi ptimó occütrit, ex quo

h

féretionis , peccabit mortaliter , nom

D

veró non eft finis ultimas, fibi primb oc.

[

faciens quod i fe eft. — Et ad 5, ait:

cutrit delibetate de fe ad ultimum fi.

liy|

CAb aliis peccatis martalibus potefl

nem ordinato : delibetatio enim mon

)j

quer » iucipiens babere ufum vationis,

hg

e(t de fine, fed de iis qus funt ad finem,

fitk

ptr aliquad tempus abffinere , fed à

de fine veró e(t intentio , & eo intento

deliberatur de mediis.

N

g

peccato omiffionis pradicla non libe-

C

Katto ef? : Homo legemjultam,fuff

ratur ,uiff , quàm citopotefl ,fé can-

[

vertat ad Deum.

Primum enim ,

cienter fibi promulgatam , tenetut fla-

L

tim acceptate , & ei (efübjicete , quia

quod eccurrit bomini diferetionem

i d

aliisnon agnofcit fe. fubditum fed po-

ll

habenti , eff , quod de fe 3pfo cogitet

tiüstebellem , & id pote(t, quianonda-

n

ad quem f c alia ordinet ficut ad

n

:

tur lex ad impoffibile ,^ fed in primo

Mi

ffuem , frnis enim eff prior in iuten-

morali inftanti usüs rationis per dida«

D

zione v ( ideo boc eff tempus ,pro quo

men fyntere(is & lumen naturale ratio-

u)

nís, à Deo intimatur lex naturalis , que

obligatur ex Dei pracepto afftrmati-

3

q0,quo Dominus dicit : Converti-

di&at , fequendum effe bonnm hone«

Wl

ftam | feu conforme rationi , & prafe-

zmiuiad me, C ego convertar ad vos,

p

Zach.1.

rendutn bono utili ac dele&tabili (eu (en-

Hzc S. D. &cumeo omnes

fibili,

Unde S. Cyrillus, aliique ,

u

Thomifz nemine excepto, ut ait Go-

[

PP.illud Joan. 1. Jlumzzat omaemlo-

net: licét inhoc differant , an illa con-

minem venieutem ia bhunc muudum,

-le

veríio debeat effe explicita] & formalis ,

At

intelligunt de illuminatione in primo

inftantiusüs rationis , cum enim ineo

hm [

velfufficiat i*mplicitg & virtaalis.

n

homo, incipiat vivere ut homo , dicitut

Declavagtur Qeräa S, T L. ex di&o

rhoraliter venitein mundum, licetphy-

i

Gonet: Venire ad ufüm rationis , non

fic& jam ant$ fitinillo. — Ergo cuncho-

m[[c

l j

.eft difcernere inter bonum & malum in

mo Ítatim ex vi prcepti naturalis lu

D

abftra&to, fed relative ad fe ipfam , di-

mortali tenetur. hanc legem ampledi»

Ri

fÍcernendo quid fibi ut fizicui bonum fit

feque tefolvere ad profecutionem boni.

o

'vel malum, Ergoutünisaliorumque

honetti , fed fic fe refolvendo virtuali-

fantextra ipfum , homo fibiipfi in illo

ter & implicité fe convertit in Deum,üt

EY

I!lf/a L

inftanti primo occurrit tanquamis , cui

patet ex Not. 3. Ergo tenetut fcconvete

bonum profequendurn fit, Verüm homo

tere in Deumfaltem implicite.Su/ um

*Wy' lt

li

refpetu aliorum , qua funt extra ip-

Sed 'hzc convetfio fit per adtum dile«

[

fum, nonefít finisulimus , fed folüm

Nf

Gionis , qui eft a&us voluntatis. Ergo

I(44

'hüüm

lk

A

intermedius; ulttarelatusad Deum , Wt

tenetur in eodem fenfu Deum diligcS

[2

I&M

»

&

7 nagur

4

De aciu Fidei,

38r

Sed. nihil volitum quin ptzcognitum,

acexplicité, Erga amor feeutusdebet

Ergo przíüpponitur a&us intelle&tüs

elfc fapernaturalis & explicitus. Tum

Deum cognofcentis.

Ergo fi fit con-

etiam , quia $. D, citatus dicit, pertalem

iil

l

"

verfio (apernaturalis , de qua ftatim plu-

cotmerfionem hominem juftificari; quod

Ergo debet

!

p

12 , przcedit actus fidei; ad eumque eft

poftea magis explicabitur.

obligatio $ Si naturalis, precedit actus

effe fapernaturalis.

'QTum tandem,

1

un

rationis naturalis , Deum naturaliter

quia fuppofitá elevatione homo in pti-

, il

cogaof(centis.

mo inftanti usüis rationis obligatur vi-

Confirm. Maximé confentaneum eft

vere honefte honeftate preportionatà

nE

rationi ut homo tunc terminum prz-

natufz , non fecundüm fe, fed ut ele-

15

fipatviz , quando viamaggreditur: Sed

vatz , quz eft honeftas fupernaturalis.

u M L

juxta expl:cationem di&i Joannis 1. ho-

Item pet feobligatur praceptis non fo-

(bl

mo in primo inflanti usüs rationispro-

làm naturalibus fed & fupematurali-

w

ptieincipit cffe viator.Ergo ratio dictat ,

bus; & peccando recedit non folüm à

j j Hl

ut in eodem fibi przfigat terminum íeu

Deo ut ultimo fine naturali,fed & fuper-

I

finem : Sed finis ulümus omnis crea-

natutali,

Ergo.

mcnü:ü?

turzet Deus,— Ergo , fihuncfibi non

Dixi, oneflas fupernaturalis , qua et

yra

prafigat , mortaliter peccat.

bonitas conveniens homini fecundüm

du

3 2. De facto, [cu fuppofita eleva-

rationem regulatam infpirato lumine

maton

tione naturz humanz ad ordinem fcu

tranfeunte fidei , &t prudentià fuper-

.c&ek&?; :

finem fupernaturalem , di&a lex de dili-

naturali, velut regulà , que mundo &

; nj

gendo Deo in primo inftanti usüsratio-

naturá fuperior eft , ficut horieftas natu-

f"

nis per fe loquendo obligat ad a&um

talis eft bonitas conveniens, homini fe-

d kf" WA

fupernaturalem , fea ad formalem & ex-

cundàm rationem regulatam lumine

yni

plicitam converfionem in Deum,ut Au-

g

fynterefis , & prudentià naturali,

jj ^

thorem & finem fupernaturalem ,iqua

Ratio 2.p. ef? : Nihil volitum quin

ete t

tamen multi pet accidens excufantur :

pracognitum , & eo modo ( fcilicetim-

| d

aft nemo excufaturà converlione natu-

plicit& vel explicité) volitum vel ama-

j

Lv[t

tali faltem implicita & amore virtuali ,

tum, quo przcognitum:Sed multi funt

& dantur ad hes a&tusà Deo auxilia (n£-

at

yi^

ficientia.

pueti , nimirum in fylvis, & apud bar-

hjrdfgtmþ

Hzc Refp. conciliat duas

barasGente: , educati , qui in primo in-

d ,]Wu,llxm

oppofitas fententias T homiftatum,qua.

flanti morali usüs rationisexplicité non

rum ante fmemini.

T d

cognofcunt Deum ut Authorem fuper-

Ratio 1, p.ef! : Tum quia actus vo-

naturalem, nec Evangelium vel myfte-

luntatis , utieftamor, debet proportio-

)

u

J

tía Fidei funt eis predicata , fed invinci-

»

nari a&uiintelledás , ad quem fequitur;

biliter pro tunc ignorant illa.

Ergo ex-

ld

"

Sed fuppofitá elevatione

ol

pet fe cogno-

cufantur abamote explicito Dei ut:Auv-,

"

Tcit homo Deum perlumen füpernatura-

4 " ]

"

lefidei, & ut Authorem fupernaturalem

thoris gtatiæ.

j

| Dico

Bbb, 3

"d

TRACTATUS

VIL Examen 2,

382

Dicout Authoris gratis , quia ut Au-

Ícrapulis obtuere ac intricarépotede "l q

thor naturze non potcft invincibiliter

lege non impleta.

Ergo.

j n

ignorari , ut probavi faprà. Exgo eoipfo,

-A4d hoc dico, ut ex S. Tho. cit. patet:

J d

«t

quód 'cognofcituï bonum eíle aman-

S. Scr.ptura huic legi Zach., r. fatisfa-

dum etiam gognofcitur amandum e(fe

At

vet ; pullum enim aptius tempus legi

ejus Authorem Deum,& ad hoc habent

de conver(one hominis per fidem &

In

auxilium fufficiens,

charitatem in Deum (quo per feobli- — 4 il

Aliud eft de pueris inter Chriftianos

get ) poteft affignari, ut patet cum ex — d ia

& Catholicos , falutis animatum ftudio-

prob. R. 1.. Tum etiam: $i enim quis

n

fos , educatis, qui , antequam annos di-

aífignet tempusmortis, quafiante illud

)7

lii

fcretionisattingant , à parentibus vel in-

non liget , eftferum nimis: Sifolosdies

fttu&oribus de Deo & Fidei noftcz my-

in,

Dominicos & Feftivos, id afferitur fine.

fteriis multa audiunt , ficque in. primo

fundamento : Si pracis& tempus gra-

"

l

usüs fationis inftanti fidei lumine itra-

vis tentationis contra charitatem & fi--

AUf

E

A

diati explicitum de Deo judicium for-

dem , tunc folüm per accideus & omni-

Ergo hi tenentur ad

bus communis e(t obligatio eliciendi

[xphf

mare poffunt.

amorem explicitum Dei ut Authoris

actum fidei & charitatis. Ergotempus, -

Y J

hl

b

ff

gtatiz.

Qaod totum patet ex ipíoS,

quo obliget per fe, eft di&um infans,

Í

Q

'Thom. cit. dicente: Secuzdm quodan

pro quo vide Q. 4. 53. Hinc $. Tho.

illa atate efl capax.

non invenit hanc legem , fed tantàm

d

flf

Vel paulóaliter dico: Omnis homo

affignavit tempus quoliget, Cujusfen-

E

D

peiveniens ad ufam rationis perfe&tum,

tentiam fequuntur etiam mulu extti

nedum intta ordinem natutz , fed etiam

Scholam S. T'ho, Quód veró. lii diffen-

"

Mi

intra otdinem gratiz, quales funt, qui

tiant , eft, vel quia oppofita fententia

(

Evangelio fibi predica:o veunylteriisFi-

ipfis videtur probabilior , vel faltem pro»

r

dei explicatis, à Deode illis i'luminau-

babilis, cujus fequelam elTelicitam/en-

lt

tur, tenetur. in eo inítanti ad. conver-

tiunt; quádecaufa dehujuslegistrane — f*

fionem füpernaturalem ; alii ad natura-

greffione fe non accufanr; Uti necilli

ng

adlg

lem tantüm,

qui hanc fententiam tenent , nam ifup- -

þï,,,

Tertia & 4. pars patet ? ex probatione

ponunt, fe in primo inftanti honellà j us

R.t1.

fuiffe fecutos, ut & (upponere poffünt;

Ctgrd

XXXI. Oppono : Lex illa de fe con-

cüm de oppofito. non conftet; & ideo — uy,

2 E(Omyel

vertendoin Deumin primoinftanti usüs

Ícrupulis locus noneft.

rationis non conftat ex S. Script. fed eft

Sed Inftans illud & lex À puerisetiam

Vgj

à $. Thom. inventa , & plerique ex-

fagaciffimisnon dignofcitur, quomo .Oï

n

I

tra Scholam $. T'hom. eam negant; nec

ergo in eo fe poffunt convettere n

y pi

homines , etiam timorati, de ejuslegis

Deum?2

nii

l

transgreífTione,ctiaui fub dubio , fe accu-

Diflingua : Non cognofci quidem

n

^J&Cg

fant.

Et ceice hac fentenua hominem

a&u íignato , bene tamen €

xetcitïcj,

D

quan 0

m

——

De dcla Fidel- —

385

;F'Il'tl

l

Mn:l

quando & quia in eo inftanti per dicta-

&at, eum etiam de myfteriis füpetna-

')0.

i

men íyntetefis pra&ticé puetis propo-

turalibus gratuitó edocetre , eique dar

At

nitur obligatio profequendi bonum,

auxilium fidei fofhiciens, confftens in

adeóque & amandi ejus Authorem, Fa-

pia cogitatione fupernaturalis cuificone

Qm L

teor tamen hanc, ipfam propofitionem

fentiat , juftificabitur À peccato Origi-

MR

'non reli&o ullo veftigio, cum eodem

nali;fi diffentiat, peccabit/ mortaliter,

m

1

inftanti evanefcere , ut homo finenovo

Quod intelligitur eo modo quo dixi n.

(

difcut(u denuo non aflequatur. cogni-

29. de puero in fylvisnu:tito; fic ut in

i ad

tionem ejus.

eodem inítraoti tempotis fit cenverfio

— Explica ultetiüs cit. verba $. "T hom.

naturalis & fupernaturalis, & utraque

s

j

dicentis , Hominem per dictam conver-

fiat perauxilium ! fuperpaturale ;. licet

jl dt

fionem confequi remiflionem peccati,

enim per auxilium natrale non poffit

feu jufiificari ; quod certé deconveríio-

elici a&us füpernaturalis, bene tamen

a

T

ne naturali vetificari nequit nifi apud

econtfa. per auxilium fupcmatumïe

atb

Semipelagianos.

actüs na:utalis , & hoc proptereminen-

digt!

Explico , ex R. 2. Senfuseft, quód

tiam & virtualem ejus continentiam.

quia füppofitá elevatione natura huma-

j

u

)

Hzc explicatio admittit aliquid plus,;

dv

nein fenfu compofito feu potenti con-

quàm 2. pats Kefp. 2.

H

Íequente , homo per fe loquendo non

Oppono 1. contra primam explica-

r

petet fe convertere in Deum conver-

tionem

D

.

get

""

Sequitur ex ea, quód nulli,

fone naturali &ne fopernatutali , fini-

etfi reprobo, venienti ad ufum tationis

vl

mirum de myfteriis fupernaturalibus

perfectum , id eft , tam intra ordinem na-

eiu z

jamfit illuminatus ; ideo. S, T ho. dicit:

(

MU

turz quàm gratiz, feu qui'de myfteriis

-Quód homo ( utpote pertingensad ufum

07

u

fidei eft inftru&tus , denegentut auxilía

rationis perfz&tum etiam in ordine gra-

füfficientia: Sed hocnon videtur dicen-

Óof xChW

m

tiz , ut antloquebar ) preceptum tunc

dum , quia illa multis denegantur.Ergo.

N

implens, juftificetur, nonratione con-

[di)

T

!

Oppono 1. contra 2. explic; Sequitur

vet(ionis naturalis, íed füpernaturalis,

ex ea contta S.'Thom., non dariinfide-

:u[lllf 4

»

ad grátiam , quá peccatum tollitur , di-

litatem negativam, quam Thomiftz ad-

w]enl)

fponentis.' Quod proinde nen venifi-

ho

mittunt inillis , ad quorum aures pre-

o V

rM

catur de illis, qui per accidens feu defe-

l

dicatio Evangelii nondum pervenit , qui

&u cognitionisDei ut Authoris gradg ,

habent ignorantiam invincibilem & in-

[ii

j

j

fe convertuntin eum converfione folàm

M

culpabileo; myfteriorum noftra Fidei.

d

m

naturali.

41, ^

Probatur feq.. Si cuilibet homini in pti-

| Kl

Expiz'ca 2.cum quibusdameanui-

moin(tanti usüsrationis detur auxilium

ao

u

!

j u

ftis: Si puer ( etiam apud infideles) ve-

fufficiens, fcilicet illuftratio fidei, cft

)u

niens ad ufum 'tationis faciat quod eft

culpabilis (i einon confentiat, &igno-

(

infe ,& convertaturin Deum ut Autho-

rantia, myfteriorum fit vincibilis; adeó-

gnM 1»'

tem naturg , ad providentiam Dei fpe-

E1g0-

t y?

que eftinfidelitas grivativa.

-Ad .

- TR ACTATUS FII.. Examtn a.

394

detur illaftratio de my(teriis dittint?

[

Ad 1. dift, maj., dicendo, effe veram

de auxiliis fufficientibus fupernaturali-

C. ant. 5 fi folàüm confuse , N. *ant,& J p

st

bus faltem extrinfecis, oblatis, & prae-

conf. Nonergo zqué exptefsé, acdi-

hii

ftin&? cuivispuero ad ufuüm rationis ve-

paratis , non veró femper deintrinfecis,

[

receptis , ive effe&tivé datis , prout dare

nienti reprzíentatur ultimus finis fu-

pernaturalis, uti nec natuaalis. Sipuer

f

ef correlativum ad recipere.

Pro quo

qe

Not. 1. Dupliciter poffe aliquid ali-

circa duos articulos nimiram exillen

N«

cui eífe poffibile.

1. pef potentiam in-

tiz Dei & Providentiz, feu 4404 De

fít : €9 inquirentibus. [e vemmnerator fit,

hg

trinfecam , feu quz ineft ipfi fübjecto,

2. per;potentiam extrinfecam , qua in-

Hebr. r1. in primo ftatuadcredeodum

tin

[//]

eít alteri , per quem poteft agere , reci-

neceffatios ; in primo inftanti fuffcien-

tem accipíat illufttationem , eó quód

p

piendo tamen ab co vites intrinfecas';ad

d

j

quas dandas femper eft promptus & pa-

tunc tam diftincte & expreíst ptoponan-

tur , ut ad affenfum induci poffit, puct

Mp(

a

rfatus, uti eft Deus fefpe&tu cujusvis

hominis.

Unde ait Apoftolus: Omia

autem huic vocationi & interno lumini

ü'l[llpc

[

polum i

neo, quimeconfortat.

oculosclaudat & non pateat , nonekaure

Not.2.

ex Godoy , quód ab exttinfe-

fatur, nec manet infidelisnegativé, fed

"l

W

co poffe confequi falutem ftet duplici.

fittalis privativé , & peccatnon creden-

tet; Primó polfe de potentiaabfoluta,

do: (i veró. finis ultimus puerorepra-

t

& hoc modoillud etiam convenit Àn-

feutetnt tam confuse , fit praciseappre-

d

gdis & hominibus damnatis, quod ta-

hendat rationem honcfti fupernamtlis,

quod ant& expofui , & non illufttetur

Ru

men non füfficit , ut quis dicatur effe in

i

flatu falutis.

2. De potentia otdinatia,

circa alia myfteria neceffatió ctedenda:

£v

ideft, fecundüm modum ordinarium

peccat quidem mortaliter , fi illud re-

caufatum naturalium aut moralium,

fpuat , & amplectatur bonum fenfibilt

d

W*) f

quod poffe non folüm fundatur in po-

non tamen peccat peccato infiddlitatis,

tentia Dei , fed etiam tumin libertate

fed manet infidelis negativé.-

X

Ti

arbittii , quá non gaudent Angcli po&

Oppono contta hancfolut. Qui pottt

& tenetut , credete duos prafatos atti-

pem

lapfum , nec hominesdamnati , cümin-

lul

flexibiliter adhreant,malo,& continuó

culos, non credendo fit infidclisprive

Qu

peccent, cüm tamen teneantur pecca-

tivé, feu peccat peccato infidelitatis:Se

omnis homo habens ufum rationis t

3

Uget

tum vitate, & non poffünt vitare fine

h

btreg

auxilio gratiz , fed eo carent. ex fua cul-

netur duos illos articulos credere ditin-

ky di&*a[

a: tum in virtute paffionis & merito-

&é, & poteft. — Ergo. Min. probatit

rum Chrifti , que pro Angelis achomi-

pro . p. Juxta diéta Deus omni homi-

Qpf

r

nibus damnatis nec quoad fufficientiam

ni dat auxilia fufficientia , faltem ex-

earm

UET

à Chrifto fueruntapplicata ; nec à Patre

trinfeca , ad falutem , quibus pote

cociefti pro iis acceptata.

acquirere, & praccepta imp'ere. Ero

At

A

potelt credere,

—Ad 2. N. maj. ad.qub' diftant, Si

M

:

—

/

De aclu Fider.

tentià

]

Aci hoc dift. taj. Qui poteft po

Dico ; preter ausilia extrinfeca &

i

s

h

rtoximàá & intrinfecá qua in prafenti

oblata eis dari intriníeca (altem temota ,.

)U

effet , (iadelfet illu&ratio diftincte circa

!

j

in Not, 4. explicata, in quo differunt

tlt

di&ta my&etia , C. maj. Qui poteft po«

ab infidelibus negativis. Hinc Ttid,

Xï. Jj

N

tentiá folüm extrinfecá , uti eftin pre-

Se(f. 6. c. 11.ex $. Auguft. l. de nat. &

fenti defe&u diftinda propofiuonis

gratia €. 43. dicit: Dems izepoffibilit

credendorum , N. maj. Et fic dift. min.

wer

non julet ,. [éd jubendo monet €$ facere

N. conf, Patet autem ex Not. quód &

quod poffis , & petere quod nonpoffis ; e&

tTt

ob quam caufam aux:lia füfficientia in-

adjtrvat ut po[[rs, Quibus verbis po(-

AU

uinfeca multis à Deo denegantur, qui

fibilitas fetvandi przcepta Dei refundi-

f

tamen tenentut ad a&tum pracepti , quia

tutin admonitionem & adjutoriumDei,

potentià intrinfecá carent ex foà culpá.

quz fignificantauxiliuminternum.

Q06 ,

n

v

Infidelitas ergo negativa non eft pecca-

QU.EROII, Quznamíunt ne-

tum perfonale formaliter , defe&u vo-

ceffarió , explicite velimplicite creden-

lA

Wi

j d

luntarii perfonalis , fed eft poena peccati

da? AnteRefp.

'H

Originalis ; uti & motus primo primi

XXXIL Not. r. Fidem effe dupli-

h]

fenfualitacis.

fddsi

cem , unamexplicitam , quá vetitas ali4

Quia [entis de hominibus juftis. qui

cpew'üï

qua fidei attingitur fpeciatim in feipfa ;

Mullum unquam comriferunt. pecca-

v.g. quód Deus fittrinus & unus: aliam

himsf

tum mortale, an illis Deusfemper det

, lp

implicitam , qui credo aliquid ut im-

auxilia fufficientia intrinfeca proxima ,

plicité aut virtualiter contentum in alio

yiilf

quando urget impletio pracepti fub

mortali obligantis?

explicité credito. Sicut quid explicite

profitetur, fe credere , quidquid credit

v

"Affirmo: Quiainiis non efttatio de-

t

Ecclefia , implicit credit omnesejus ve-

negandi , nimirum peccatum , five Ori-

ritates,

/ bon;*»;;'

einale, five actuale mortale; fisamen

.Not. 3. Non omnes zqualiter teneri

eqcuqf-

Deus vellet denegate ex alio capire fibi

ad fidem explicitàm , fed majores, v.

g'.

x 4

noto , v. g. ad oftendendum fuum fu-

remum dominium, & creaturz infir-

Epifcopi , Magiftri, Do&ores,

Superio-

ii

(i

tes , Paftores, &c. cüm minoribus my-

| dugi

p

mitatem , poteít,

A

)t

fteria fidei debeant explicare , debent

aM

Quidergo cepfes depeccatoribus,dum

abete majorem credendorum noti-

"

ii

urget preceptum ? Si enim dicas eos

tiam, &

, QUf "

habere auxilia meré extriníeca & obla«

pluta explicite credere; prout

S. Thom. hic Q. 2.2. 6. in Sed Cont.

n

( (P

z

ta» dicam ego eos non poffe culpari.

frd

explicat ex Job. 1. ubi dicitur , quód

M

Nam infidelibus negativisideo infideli.

boves atabant , & afinz pafcebantur

[lD

[t

tasnon imputatur ad culpam , quia licst

i

juxtaillos, quia videlicet minores , qui

1:161.11 ]

abeant auxilia extetna & pra»parata ad

fignificantur per afinos, debent injcrez

,

y

credendum, non tamen habent interna ,

Yi

if

dendisadhzrere majoribus , qui per bo-

aFime

üimirur internam fideiilluftrationem,

yes fignificantur , ut exponit$,

EX R

Grggor,.

Cee

in2,

l

—

l

:

396

TRACT Af]x' US FI. Examen 2.

in2.moral, Et incorp,ait: Explicatio

Ratio 1.p.eft; Quia perfe&iotfidcs

«redendorum fit per revelationem divi-

ls

in Chriftum requititur poft adventum

"

ll

nam ,credibilia enim rationem natuta-

Chrifti, quàm anté: Sed anté fufficie-

lem excedunt , tevelatio autem divina

batimplicita. Ergon

:

unc rcciuiritug ex.

N

Pa

ordine quodam ad inferiores pervenit

plicita.

ln

per foperiores, ut ibi magis explicat.

Quid dicendum

"de 'illis , qui habenf

li

His notatis.

invincibilem ignorantiam Evangdii;

ln

.. T. In omni ftatu fuit ad vitam -

quia tefpe&u eorum perinde eft adi

ternam neceífarium neceífitate medii

*

l

i

non etlet füfficientet promulgatum? -

d

explicité credere , quod fitDeus , & re-

Ita

- «Ad hboc patet ex di&is, quod proptet

Ti

munerator fit bonorum operum.

invincibilem ignorantiam non peccent

J

"

S. Tho. q. 2. a. 5. citans illud ad Hebr.

peccato infidelitatis , eosque ( ft ferva-

M

xr.-dccedeutem ad. .Deum eportet cre-

vetint totam legem naturz , &cexauxi»

dere , 4ttia efl , €9 quia inquirentibus fe

lio fupernaturali eis dato fecerint to-

vemnunerator eft.

tum quod eftin fe) à Deoilluminandos

(

Ratio ef] : Cüm nihil volitum 'quin

efle , vclab ipfomet interiüs , vel pe;vcjx,-*þ

i

4f

praecognitum , ut aliquis tendat in cer-

ternam pradicationem.

:

i

/

M(

xum finem , debet eum cognofcere: Sed

Ratio z.p.eít: Quia mylt

eium

bl

:DDeusut Remuner:tor & Glorificatot eft

Vetbi incarnati (utpota fecunde perfo-

L:

finis ultimus hominis, Ergo.

na ) non poteft explicite credifiremy-

W

Not. In hoc, quód Deus fit Remu-

fterio SS. Trinitatis.

b

arator, implicite continentur & cre-

li

I.

uód Deus ha-

B. 3. Fides explicita *myücrïi;l'S*S-.

duntur hzc ttia.

Ttinit, & Incatnationis e(t omnibusfi-

(s

beat omnium rerum providentiam. ; 2.

delibusetiam neceffatia neceffitate pra-

wnü[

Quód opera noftrabona ei placeant , ma-

cepti divini, Itaconftat Marci ult. übi

Á m[tlw

3. Quód anima noftra

3Ja difpliceant.

Chriftus de. myfterio "Trinit. loquam

M

fit immortalis,cui poft hanc vitam Deus

ait:

iverà mon crediderit , condemmt.

lm(æg,

d

opera;bona temuneret.

bitur, Et 1. Joan. 3. dicitur : Hoc df

Áitgm

xX. 2, Po& fufücientem Evangelii

Angg j

mandatum , ut credatis in nomine Fin

x

M

promulgationem, adSalutem zternam

ejus Jefu Chriffi.

-

Vg

hii

cujusvis hominis , &des explicita Chrifti

Not. tamen , quód t

adibus fufiïöfilt

Salvatotis, fen Verbi incarnati, uti &

[

fcite , in divinis effetres perfongsdiin-

myfterii SS. Trinit, eft neceffaria necef-

&as , fub nomine Patris, Filii , &Spiti-

at

fitate medii. 1ta colligitur ex illo Jo-

fm

t(s S., easque effe unum Deum,& fecun-

an.17. Hac ef vita aterna ,ut cogno-

dam perfonam affampfiffe naturam hi

"ts

feant te folum Deum verum, €9 quem

&i

manam, ut homines liberaret à pecct-

düm

al

wififts Pefum Chriflunz, Idemdocet S,D.

l

-

8

,

tis. . De do&tioribus jam dictum €&1P

-

n

hic q, 2« a, 7:

Not,2,

| L

!

*

4

um

*

—

De acia Fider.

387

MC

B:Z "Omnes Fideles ex praceptote-

Dco petere ac fperate

:

'Idebleat'; Érgo de-

d

-mentur explicite credere 12, atticulos

bet ea fcite.

;

la

fidei contentosin vulgato Symbolo.

Efl4e eademobligatio , nimirum fub

Ratio eff : Quia in iis continentur

mortali ,(ciendi formare crucem?

[

parcipua Fidei Chrifiane ^ myfteria.

"Afirino: Nam nemo non reprchen-

. Hincparentibus & animarum curatori-

deret graviter adultum nefcientem fot-

T

1

[ i

j

^»bus ftricté incumbit , ut pueri Symbo-

mare fignum S. Crucis , nififorte ut puer

ïl[j. E.

erina «f

'Jum (uti & ea quorum fietmentio ) ad-

3 parentibusabftra&tus, & inter barbaros

- difcant.

Interim abfolut& neceffe non

enuttitus füiffet.

ia

- .eft, ut tudiores illud (ciant tecitareme-

2:; 7: Quilibet Fidelis inillo articulo ,

y

:ïr

moritereo ordine & verbis quibus com-

Im X

Credo quidquid [amtla mater Ecclefa

!

muniter proponitur , fed fufhcit illud

credendum praciptt. €$ tradit , tenetut

«t - " « feite quoad fübftantiam , itaut de fingu-

implicito credere omnes Fidei articu-

uH *.&

.. Alis atticulis interrogati recte pofliut re-

los.

i

d

fpondere;lictt non íciant omnes cir-

Ratio : Qgi'a aliàs non eft Fidelis.

)ub

cumftantias , v. g. Chriftum tertio die

eriij

-tefurrexiffe, paffum efle fub Pontio Pi-

QU/ERO IV. Càm przceptum

É

, lato, &c.

credendi (it affirmativum , adeóque non

obliget femper & pro femper , quando

W

7**x, . Omnibus Fidelibus ex przcepto

j

etlam eít neceffaria fidesexplicitaeorum

per fe determinaté obligat ?

(

quz fpe&ant ad Baptifmum, Euchati-

XXXIIL. y. 1. Hec ptopofitio ab

ftiam cum reali przíentia Chrifti in ca ,

Alexandro VII. anno 1665. 24. Se-

& ad Confeffionem factamentalem.

ptembris eft damnáta t Homo zullo u-

icita('i?"ï

Caterorum Sacramentorum fides ex-

quam . vit& [ua tempore teuetur. elicere

- plicita non eft neceffaria , ni(i illis qui

attum fidei , fei & charitatisex uipra-

- €a fufcipiunt vel miniftrant.

Ceptorum divinorum ad eas virtutes peru

u

UAEHLHAum.

e

*:- 6. Idem ( quod in R. £. ) dico de

j Ti ;

lis qua pertinent ad Decalogum & Ora-

R. 2. Preceptum credendi per f& &

l;.dilg»"f

tionem "Domipicam ac Salutationem

ratione fui non obligat in probabiliori

[

L(is f

Angelicam, Non quód quivis homo

fententia , nifi tunc quando homo de

maximé fimplex teneatut ea fcire ver-

aliqua fidei veritate eft (ufficienter in-

Y)

batim , ut funt confctiptas fed quoad

fru&us. Et hocetiamin primo mora-

T

"

.. fenfum & pro modulo fuo , quantüm

li inftanti usüs rationis , ut patetex dictis

( — capaxeft, five craffiori Minervá faltem.

8T

/

D. 3O.a. 31, pofítquam autem femel

i

f

i

Ratro ef^: Quia ex Decalogo & pra- :

a&ualiter credidit , poftea pet (e loquen-

lmeJ»

- €eptis Eccleíiz quilibet: debet difccre ,

do , fufficit habitualiter credete , hoceft

-quid üibi fitagendum;quidve ommitten-

j

quód in promptu habeat fidem , utaífzn-

j

p

.dum. | Deinde ex Oratione Dominica s

fum praftet , quando fuerit necefüa-

tium.

!

" & Salutatione Angelica difcit , quid à

GCcc

P

L 33

um

l

88

TRACTATUS Y 1. Exemth 2

z. 3. Pteeceptum fidei per accidens

hoc non perdit (cientiatn circa alias, Et

/

obligat , quando quis tenetut elicere

hocideo ait $. D. ibidem ad 2,

UiA n

p

contritionem , vel actum» dile&ionis

diverfis. Couclufionibus unius. [cientia

l7

Dei faper omnia, hienim actus elici ne-

fint. diver[a media , pev quaprobantur,

W

queunt fine a&u fidei. Item quando

quorum wunum potef coguo[éi fine alio , &à

liil

urget gravis tentatio, quz videtut non

ideo homo pote[t (cire quasdam Conclufio-

j

polfe vinci fine a&u fidei. .Ttem quando

nesumius fcientia ignovatis aliis: fedome

it$

quis tenetut debito modo & magna

eum fiducia otare Deum , quodnon vi-

nibus articulis fidei inbarerfides proper

dul

unum nedium , [cillicet. propter Verita-

W

detur polfe fieri íne previafide. — Dlara

tem primam.

Et qui ab boc medie da

pl

tempora affignantur abaliis. Videdicta

dit , totaliter fide cavet.

F

ditt

L. $I.

Not. Intelligi hoc de materiali di-

d

U ZER O V. Qui negat unicum

verfitate feu mulüplicatioue mediorum

g

X

fidei articulum , negatneac perdittotam

feu motivorum in fcientiis. Negatienim

LU

jri

fidem , vcl retinetne fidem informem

non poteít quód abillisabftrahatur una

[

€irca atticulos, quosnon negat?

ratio formalis fecandüm fpeciem ,iqua

D

XXXIV. g. Probabilius eft, quód

Ícientia habet fuam vwunitatem fpeafí

n

non tetineat fidem etiam informem. Ita

cam.

i

S, Tho. hicq. f. a. 2.

Simi

litet ex dictis patet di&'crcläfä'.

Ratio S. D. Defttucto obje&o for-

£ali fidei implicat manere fidem ab eo

fideidivinz ab humana , qua non per--

b

ditur per hoc , quod quoad unumalicui

li

fpecificatam : Sed per actum infidelita-

homini difctedam,

p

tis citca unicum fidei articulum tefpe-

Katio eff : Quia motivum fidei hufnæ

Afj

€tu ejus de(truitur obje&um formale fi-

nz , Ícilicet authoritasdicentis , nonelt

dei infufz.

Ergo & fides, - Probatur

in omnibus infallibilis ficut divina.

[

)

min,

Obje&um formale fidei infufze

XXXV.O pozo x, Ex data K. l-

hn

eít prima Veritas ; feu Deus, ut infalli-

quitur , Theologum , qui fietet hreti-

Atj

bilis Regula , per Scripturam & Eccle-

cus ,amittete fcientiam Theologie: Scd

Sad

fiz ptopofitionem manife&ata : Sed re-

hoc eft falfum. Ergo. Maj pat. Qui

QM&A

fpe&u ejus, qui (cienter & cum pertina-

articuli fidei funt principia Theologiz

CWlmiu

cia unum etiam fidei articulum negat ,

Min. veró prob. Taliszque potk

mgqu

prima Vetitas, ut per Ecclefiam propo-

"Theologiam defendere ac docere in&

fita non manet regulainfallibilis, fed fit

dICI Pom

fyllogizate ( excepto illo, in quo d

fl

fallibilis ; quia tenet, eam tevelà(fe, &

hzreticus ) acante, Ergononpctdidit

Moreni

Ecclefiam propofuiffe falfum. | Etgo.

Theologiam:

-

[

Ex hac ratione patet differentia fidei

Opporo z. Qui negat unum artítte

l 4

ab aliis habitibus intelle&ualibus , v.g,

lum fidei , reliquis u fitmiter adhz«-

nj

Logices, Phyfices, &c. . in quibus etfi

fet ac ante,

r

Ergo ci?;a z'!los tctincii';

quis erret circaalias Conclufiones, ob — d em.

— d I,lþ

"Mi 0

l4

WSM

N

Deatla Fider.-

».;S'ä

ld

d 1. Concc;ü?æ feq. N. mnin,

Ad

Dico , id fieti , fi pereat tatio for-

li

l

grob. dift. ant. Potet zque in rei veti-

malis objecti , ficut ea refpcctu fidei di-

I

tate, N., putative, feu exiftimate, vel

vinz perit per unicutm actum infideli

d

M

tatis.

A

ex confuetudine , C. Talis ergoalios ar-

Á

U

ticulos tenet (olàm propriá voluntate &

De virtutibus moralibus vide fuprà

nl

judicio feu pet opinionem quandam , ut

T'ta&. 4. Exam. 1. n. g. quód virtutes

TM

ait S. D. loco cit. infine Corp. & ad 1.

morales infufe cum gratía lmbituali

fide humana , non vetó diviná nifz erro-

uj

perdantut per unicum peccatum mot-

r prq:rvi»

We& exiftimatà.

Et ex illa fide humana

tale, acquifita: veró fine gratia & cha-

dlxi

riate vix mereantur nomen virtutis ,

poteft eafdemmet - Conclufiones. de-

)

ducere, quas deducetet ex fide divina,

licét quoad fubftantiam finttales, ciüm

deut

fieamadhuc haberet. In hocenim nul-

retineantfüum obje&tum. — Alia difficilis

TTR

lum invenitur inconveniens , ait nofter

objectio videatur in Gouet hic difput, 4

ais N-

Fetre , nam bene poffunt füpernaturalia

a. 2.$. 3. object. z.

tra&ati naturaliter , ficut fcibilia mul-

T

M

' QUARO VLExtetior confeífio fidei

d

]u

j

toties tta&tantur probabiliter. Ex quibus

eftne ad Salutem neceífaria ?

] us

patetada, — Sed zozue pet ftequentatos

XXXVI. z. 1. In nullo cafulicitum

a&tus talis T heologus genetabitin feha-

bitam ejusdem fpeciei cum habituTheo-

eft verbo vel figno veram fidem negate ,

j p

aut falfam profiteri , etiamr exteziüs

inyq

logiz nofttz ?

tantüm.

Minimé , quia illi a&us fetr affenfus

lquoads

Ita docet ipfe Chriftus Matthr. ro.

non habent idem obje&um fotmale, ac

nofiti alfenfus Theologici , ut patetex

Quime negaverit coram bomimibus , ne«

ia

'abo €$ egoeum coram patre meo,& licet

j

probat, UndeS. Dionyfius Cap. z. de

div,nom.ait: 7'beologus effe son poteff ,

exeteriüs folüm fimulet fev.g. Maho-

5ilis!ïcmi"ï

metanum vel Lutheranum, & fic quoad

AU d

qui fidelis non eft,

Remanet ergo &

augetur in tali T heologo quoddam fidei

Deum infidelis aut. hzreticus non fit,

n g^

acquifitz fimulacrum, non verum fidei

mmïlï&

mentitur tamen in regraviffima, Ergo

p

auram, fed aurichaleum. ( ut loquitur

trottaliter peccat.

K

Y

n

Conteufon) non eandem - facilitatem

Hinc & S. Auguft. lib. contra merr-

iU

ingerens fed fimilem, — Vel fort? veriüs

dacium , c. 2. contra S. Hieronymurr ,

ii

M

M í d*ï»

dici poteft, aitidem Author,folüm effz

& alii SS. PP. docent, peccáffe Jelur 4.

1

candem facilitatem extrinfec&m quz

Keg- 10. fimulantem f& vellecolere Ba-

"L

j

provenit ex remotione impedimento-

al, ut faciliüs ejus cultores cognofceret

lh

Elggru

'tum & exercitio a&uum , non veró in-

& interficeret.

iNec ob(tat , quód ibi-

ttinfecam ab habituingenetatam.

dem dicatur ftudiosé egiflc , fueritque a

Mn

q

- Quomodo eft poffibile , quód habitus

Deotemuneratus.

Nam , ut $. T honrz.

yitf

d

þ(

cortumpatur per unicum aótum vitii

infrà q. 1 1 1. a. 1. ad z.ait : Commenda-

? (

cantratii ? ()p

pofitum enim videtur in

tuy G temporalitervemuneratur a Deo y

yinwäþusmqrahbus,

€ec 3

F

w

a

TRACTÁ TUS VL Esamtnt:

290

qon ffro fimulatione , fed pro zelo, 440 de-

Magiftrata ex odío Fidel Chtiftianosve]

li

2

Qruxit cultum Baal,

Catholicos perícquente intetrogatus de

|

s

& 2. Praceptum

de copfitenda ex-

Fide , negat fe eíle Chriftianum yel

Catholicum , vel

1

y

teriüs Fide eft affirmativum obligans

ïacet » peccat morta«

n

quidem femper fed non ptofemper , ob-

litet,

E

li

ligat autem pro loco & tempore Íccun-

Patet tum ex citatis verbis Chri&i,

rl

dàm citcumftantias debitas.

ln

tumex dataratione. — Cui adde , quüd

]

Ita S. D. hic q. 3. a. 2. in c, Übi ponit

in eo«cafu praceptum "T yranni fecun-

4

duos - caíus

obligationis,

Primus

dum fc fumptum non obliget dredit&

PT

eft : Si confeffio fidei fit neceífaria ad

per fe; ad confitendam Fidem publid,

Jdír

honorem Dei, & pet omiffionem con-

fed preceptum divinum in his temporit

| ul

feffionis (ubtrahatur honor debitusDeo.

& loci circumftantiis, ubi honor Deo

N

Secundus eft , Utilitas proximi cxiften-

debitus & prox

.'äl

tis in periculo fidei, cui toà publicá

tut.

z

imi "utilitas gqricrligäj-;

X

confeffione fuccuttere potes.

Dixi Y, Zeterrogatus à Magifiram

'7

:

Ratio uttiusque casüs eft.. Quia pra-

fi enim interroge:urà perfonis priya-

Al

ceptum de cxercitio actüs cujusque. vir-

tis non eft tanta obligatio , nec itape

tutis obligat , quando incipit effe necef-

ticlitatut honor Dei & utilitasproxíti,

farium ad finem charitatis erga Deum,

Quia a&us, qui coram Magiftratu fi

proximum, &etga fcipfum. Ergo fi

unt, multó magis aftimantur,. quim

].

gravideas, ex tua taciturnitate,diffimu-

qui exercentur inter ptivgtas,gbïfq-

2

latione, fugá , &c. fecuturum effe Fidei

nas.

:

Catholicz contemptum , proximorum

Dixi2, ex odio Fidei pe

rþaq;fente; f

,fcandalum, feu ruinam 3 econtra veró

enim períecutio effet ex alia rationt;

ex tua publicaconfcmone magnumFi-

nimirum quia Xyrannus credet

]

1

dei noftra inctementum aut cultum

Chriftianos effe homines fceleratlfl

Dei( cui vita corporalis metito fit poft-

mos, tunc non peccarctmortalitef ,q!

ponenda)

teneris. pubiice Fidgm con-

fce negatet effe Chriftianum , interroga-

fiteri,

tus; Quia interrogatio interpretan?

Ibidem ad 3. ait $, D. Si ex mazife-

eft juxta animum interrogantis : 3€

fla Fidei confeffione fequatur. turbatio

animus interrogands t

unc no'ner o

iufidelium , non verb utilitas Fidelium ,

Fide, Etgo.

non eft laudabile in zalicafu Fidem pu-

U

Unde Domiuus dicit

&. 4.. Si flmperator 'Turcatum fetta

blicé confteri.

q

Matth. 7. — Nolite Santlum dare cani-

Legem , ut Chriftiani utantur ceo

li

bus , neque margaritas vefiras fpargere

figno quoà Turcis diftinguantür anilo

1

occidendi Chriftianos, adeóque cx o9?

ante porcos , "e canwe—rþ - dirumpant

liter, quiin illis lo*

Md

q0$..

Fidei peccant morta

fene

*mü' (

P

cis figno Fidei coqtc&af&yü nE

SQD g

i

xxxvu,g

3 le á Tytgnno fcu

.

at

De 5&! Fidei.

39t

;

tur, ldem ef. fi Rex Angliz talem

peculiariter inftituta ad hoc, ut pet ea

honor defetratur Se&z vel Authoti ejus,

legem ferret contta Catholicos. — Rafzo

patet ex dictis , quia fa&to negarent Fi-

non peccat mortaliter , qui ob tuendam

W

dem, & pottando fignum con:eftivum

vitam otnittetet fignum Chriftiani ; &

Fidei alienz , etiam folüm.extetiüs,

porcatet fignum Sataceni , vel Tutca.

:

N

mentirentur in re graviffima. .Seg zonae

Patetex di&tis.

hd

licét alicui tunc aufugere ex iislocis?

x 6. Si res Fidei noftre äP;ganis

vel hateticis irrideantur aut. mal& tta-

Tusi

" Affiemo , quia ipsà fugá eftantur fe

efle Chriftianum ; nifi eflet Epifcopus ,

&entur cotam Catholico , tunc hic,

vel imilis Paor animatum , cui nonli-

etiam cum periculo vitz ,. tenetut Fidem

Y

r

]u

cet deferere oves.

publicé confiteri, & pro viribus Fidem

l

23 $.. Si illa lex effet lata ob alias

defendere.

i

«caufas , v,g. ob bonum publicum, ne

- Patet ex ptimo cafi S. Thomaz ant&

hominibus diverfatum Religionum

ofito.

confufis (at dignofci nequeant , ) Re-

[

LE

t

Pluta de harefi in Examine fcqæfenf

ii

fpubfig tqrbctur , vel figna. non fint

yjg

j

D

orati

»zææäamwææææææææææzmæmmææ

ahit

U

j

Pl

EXAME N Il

f

D

tie

fia

De Uiliis-0 "bofitis Fidei z Confejionä eus ,

hw W

vimrum de lnnfidelitate , de qua $. D. agit g. 19. ]De bereftq. 1.

:

NU

mm!

De Zfpoflafía q.12.

De Blafphemia q. 13.€9 14.

1

p

m

de qua iufrá q.39. per4.

«uP

Pe Schifmate : ,

articulos.

"

u tU

üARO 1. Quid & quotuplex

d

Declaratur ex $, 'Thom. hicq. 10.a;

d (UïTu

eftinfidditas ? E&ne pecca-

1. Infidelitas negativa eft nuda carentia

Bl j

Q

tum.

Fidei,ftu. puta negatio in eo, qui nibil

- XXX II

LA

Infidelitas «(

(d

audivit de Fide, vel audivitita obiter ,

catentia Fidci , & eft t;ipl-cx : Negati'va,

ut myfteria Fidei non fintei oftenfacvi-

j

privativa , 'contraria,

Prima non eft

denter credibilia , & hzc non eft pecca-

gf

6'][»[1 ]

peccatum , bene tarmen fecunda & tertia,

tum, fed. e poena peccad. Originalis,

" À

defet&ta

——

392

TRACTATUS V11. VEx*man $.

defe&tu voluntarll perfonalis$ nec pro-

fimiles barbaros , tenentur füBLgrn—Vi k

il

ter eam homines damnantur, fedpro-

precepto adhibere fufficientem diligen-

pter peccatum Originale & alia peccata,

tiam, ut mediante aliquo Do&ote ve-

0I

n

quz fineFide remittinon poffunt, Vide

niantad fufficientem Fidei cognitionem.

dicta Exam. przcedenti, n. 28. Verüm

Si fufficiente diligenti adhibirà adhue

A

iNB, ut inaliquo dicatur effe infidelitas

non habeant fufficientem Fidei cogai-

negativa , non folüm debet carere fide ,

tionem , excufantur à peccato infidelis

fed & omni excellentiore cognitione

tatis.

H

;

myfteriorum fidei : hinc quia Chriftus

Idem proportionabiliter intelligo d

)

& Beati habent excellentiorem cogni«

Qtt

hareticis horum temporum compata

tionem articulorum Fidei , nimirum

vé ad fidem Romano-Catholicam, qi. —

gu

claram vifionem, licétfidem , utpotera-

Airt

tamen utpote nobis vicinior

y

es -diHigiliü;

i d

tione obfcuritatis ftatui beatifico repu-

excufantut.

Ü

z

gnantem, nonhabeant;non funt infide-

E

Ratio eff : — Quia licàt illa imperfeda

1les negativé.

propofitio non fuerit fufficiens ad con«

h&qu

lufidelitas privativa ek carentiafidei

vincendum , fuit tamen fufficiens adre

i

in eo , qui potuit & debuit credere , fed

tionabilitet dubitandum , &ad movene.

ET

"pon voluit, fide fufficienter fibi propo-

dum, ut repellatur ignorantia : $6d

L

-fitá : licét in intelle&u nullum pofiti-

nemini licet manere in tam

tl

sum errorem habeat,

practico. Ergo.

-

Qu

i

ut univerfäi

Tufidelitas contraría eit carentia Fidei

X 2. Infidelis non tenet

h

ineo, cui etíi Fides fufficienter fit pro-

liter prabere auditum cuivis homini,

ofita, non tamen vult credete , fed ve-

eum de alia Relieioneerudire volenti,

ss

exprefsé ac formaliter aliquam fidei vel

Ratio efi: Quia infidelis non hbt —

D

ritatem negat , vel afferit errorem ei

aliud lumen quam naturale : Sed hot

&l

conttatium,

Utraque hac infidelitas

non dictat, quemvis homineminmat

tít peccatum mortale,

ll

tia Religloniseffe audiendum , quiaalil

T

Ratioeft : QuiaemnishomoFidem,

equé ellét audiendus Judaus autle -

extra quam non eftíalus , fufficienter

theranus,

Erco.

Mi

mfm;l

fibi propofitam füb mortali tenetur ac-

w. 3. Licét infidelis Evangelium ec

[/457] [

ceptate.

plicite audiatab aliquo Pradicatore veb

&(i»

QU.AERO L Infideles & hzretici

Chriftiano, non flatim credendo not

C]itith(

quomodo tenentur in

Fide?

quirere df: vera

committit peccatum infidelitats » n!

Wfdz QOj

predicator edat teltimonia adcredible —

Mitrig,

XXXIX. w, r. Infideles , qui ali-

tatem convincendam fufficientia,

Til

quid audierunt deFide Chriftiana per

Pritna pats patet ex illo Ecclef. 19

MUET

famam , rumorem , vel per aliqualem

Üui cito credit , levis eff corde. Bps8

W

predicationem , nontamen exactam &

con(tat ex eo , quia in re tantimomen

fuffcientem, uti fit inter Turcas , &

i

Qui eft culeis veri D) renur

aR

—

;

as

De vitis FiZei apþ;)jït:':;

gsi-

!

feciui dogma omnium ptobabil (fimum,

ipía manif'e&atiehe veritatis , & fic eft

alias amabit;periculum , & peribit in il-

infidelitas hereticorum,

Ergo.

i

J

lo, Nondeeffein eocaiuauxilium cre-

Dixi , fecundstm comparattonem ad

dendi fupernaturale fufficiens , patet in

fidem. . Nam fi fpecies infidelitatis diz

wlü

Examine przcedente, n, 5 1.

ftinguantur fecundüm errorem in di-

verfis , qua ad fidem pertinentait S.D.

!

"

D2

.QUAERO III, Eftne quzlibet actio

hominis infidelispeccatum ?

tunc non fünt determtnatz fpecies infi«

Y

&i

XL. &. Negative cum $, Thom. hic

deliatis , poffunt. enim errores in infi-

nitum multiplicari.

hn

q.10,a. 4. Ratíoejusef : Quia pec-

ii

catum mortale tollit quidam gratiam

Species, que prater predictas pof-

fant affigaari , funt,

Primó Atheif-

Md

gratum facientem , non tamen totaliter

corrumpit bonum mnarurz: Sed infi.

mus negans omnem Deum, verüm hic

t

reducitur ad Pagapni(mum ut fpecies ma-

delitas (in fenfu ad q. r. dato ) eft pec-

Cauum tnortale,

Ergo ratitone ejusin-

terialis, quia Pagnanifmus aliquando eít

1

cum , aliquando fine cognitione veri

ii

fideles quidem carent gratid fan&ifi..

Dei.

cante, & non poflunt facereopera me-

Sifine; tunceft Atheifmus. .Se«

w

cundo dabitur Antichrifhanifmus , qui

Yitoria vite zterna, cüm hac debeant

xäümuïz

Chriftum negabit , & omnibus fectis,

[ lgü".

dirigi fide infusá ; manet tatmen in eis

aliquod bonum naturz , & lumen ratio

adeóqueetiam Pagnanifmo & Judaifmo

du

adveríabitut , proinde non videtur ad

nis naturalis, Ergo poffunt facercope-

ta naturalitet moraliter bona , v, g. d:re

eos poffe reduci. — Sed 4/co reducendum

u

ad Judaifmum , quia Antichriftus erit

"d

eleemofynam , (olvere debita , &c, Ergo

m

non peccant in quavis actione.

de fangoine Judzorum , nimirum ex

g^

tribu Daz ; ideoquevetus Teftamentum

QUAEROIV,

Quot & quz funt fþc-

L.

n

m

cies infidelitatis ?

admitfurus, fa&das in eo de Meffia pro-

u

miffiones in fe impletas eífe contendet,

2l

XLI, &. Cum $. Thom. q. tc.a. $.

n

o

Nec perfequetur omnes fe&as , (ed tan-

Secundüm comparationem adFidem ttes

tüm eas, quz omnino non convyeniünt

"

3

fant fpecies infidelitatis , fcilicet Paga-

cum ipfo.

nifmus, Judaifmus, & hzrefis; adeas

caterz omnes reducuntur.

Ter;io: Mahometifmus quó reduci-

yi

15Eln

tut? Dico reduciad Pagnani(mum Ma-

Ratio S.D.c(t: Cüm peccataminfi-

hometani enim non renituntur fidei fü-

j

g

dclitatis confiftat in renitendo fidei , hoc

fceptz , velinfigura, vel explicite pto-

n

poteft contingete dupliciter. — Quia aut

fitendo fe habere fidem Chrifti.

Nec

y yd

tzenititur Fidei nondum füfceptz , & ta-

obftat ( uti opponi poffet quodin mul-

jn

lisinfidelitas et Paganorum , fiye Gen-

m

i

tis articulis cum vera Fide conveniant;

tilium: aut renititur Fidei Chriftiana:

hoc enim non eft ex eo , quafi Maho-

M

fufceptz vel in figura, & fic eftinfide-

iL

l

metani eam Fidem , ut À Chriftiana deri-

ji

vatam ptofeffi (int, fed

j

T

ntas Judeorum A;. vel explicit& feu .-in

quia eorum Dux

l

d

pro

j

DA

ä*-—--i*'/

3

TR ACTATUS F1I. Exmen 3.

ro libítu ea illis pr

2

opofqit ut ample-

Ecclefia habet teftimonium veritatirs

étenda.

fatentur enim Meffiam efft promiffam,

üz)«

! n

uartó: Poffibilis eft quedam infi-

& admittunt Vetus Teftamentum, ex

! Chri

delitas philofophica , uti aliquibus lo-

quo nos probamus

qui placet , quz cffet in eo, qui effet

pron?iaïpngm illam

Dii

eíIe impletam.

C

conditus in puxis natutalibus , & vellet

x. 2. Petmiffio hzc non eft

; liciiä,

colere unum Deum pracisé ut ratione

ls

nifi cum certis conditionibug. 1. Ut

! C

naturali cgonitum , qui certé videtur

Judai fuostitus non exetceant cum (can.

nec effe hareticus , nec Paganus;nec Ju-

l loci

dalo Chriftianorum & bla(phcmïa Chri-

foli

deus, Sed, 4ico hzc infidelitas phi-

fianinominis, 2. Ut novz Synagogz

lofophica manifeftt eífet Paganifmus,

non etigantur , nec quz femel in Eccle-

Q

qudl

quia adverfatur Fidei , nullo adhuc mo-

fias confecratz funt, reftituantur , fed

lii

do fufcepta.

antiquz folüm conferventur,modó non

du

uinto: Sit cafus, quód homo ba-

fint vicinz Ecclefiis Chriftíanorum,

mpffllw

ptizatus deficiatà toto Evangelio , uti fit

3. Ut indie Para(ceves in publicumnon

W

All

in Renegatisapudinfideles. — Dijco, ta-

exeant , fcd januas & feneftras clanfas

lem formaliter fore hzreticum , quia

habeant, 4. Ut utantur figno aliqio

3

m^

1j

renititur Fidei femel explicité füfcepta ,

diftin&ivo, quo à Fidclibus'difj:c';gm-

Vtny

manetque in eo character baptifmalis ,

tuf.

imoó & aliorum Sacramentorum , fi ea

H

g, 3. Faciliüs permittuntur in[ïdcl'&f; !

recepetit :erit tamen in eo cafü materia-

v. g. Judzi quàm haterici.

5

liter Judaifmus, velPaganifmus$ quód

Katio : Quia hatetici inducunt

*miQ

WRX

fs

fi ad quempiam ex eis deflexerit peeni-

jus petverfionis periculum quàm Judzi

tens, in Confeffione tenetur exprime-

a

vix enim auditum eft , Chriftianum

re , in quam fpeciem infidelitatis lapfus

tranfüílead Judzos, Ergo.

—

!

*

1t.

& 4. Infideles quinunquam

Fidem-

(

3ut

NU

.QUJERO V. Licetne Chriftiano aut

Chrifti. fufceperunt, uti funt Gentiles

Catholico Principi.in fuis Provinciis

& Judzi, non poffunt Chriftianis

tj

permitterelibertatem confcientiz , tole-

Principibus dire&é compelliad Fidem

D"mm

rando infideles & hzreticos?

noftram: poffünttamen cogi ,ut Fidem

k/ä&

x

XLil. w. r. Principes Chriftianili-

non impediant blafphemiis , vel malis

u j

cité quandoqué permittunt in fuis Pro-

perfuafionibus, vel etiam apertispetit-

U

vinciis infidcles , id cft, nunquam bapti-

cutionibus, nec refiftant prædicarion.

h ts

zatos , v. g. Judzos, nimirum negativé

Evangelii: vel etíam poreft eis neget

habitatio in terris Chriftianorum ; n!

m '7

Íe habendo, non veró pofitive appro-

mmalz [

bandoetorum ritus.

fe convertant. ItaS. Thom, hicq.10

Ratio : Qaia permiffio rituum Ju-

art. g.

"ftdio

dxotum affert Ecclefiz fpecialem utili-

Ratio 1. p. Quia , qui non

Vcü"baþf/ïf

Qj

N

Tion

tatem , nam ab iis ftiap) ut ab inimicis

zatus, ( cüm baptismus fit janua : Cf e

t

J

1

2

De vitit Fidei oppofttis.

j

'

i

a m

R Flu

fiz) quoad animam, & füpernaturalia

íequeretur diffidium & fchifm

pos

n

non fubeft Jurisdidioni Ecclefiz vel

pulo & Proviucia , Fideliumoppreffto,

Chriftianorum Principum, fed folius

&c. hoc effet majus malum , quàm eo-

ls

Dei. Ergo.

rum permiffio, & corre&tio fieret fine

3

w

Confitmatur,

Omneä quidem to-

fru&u,

Etgo.

tius mundi homines tenentur. legem

Confirm. . Licét Principi Chriftiano

u

Chriíti fufcipere, adeóque poffünt ad

incumbat, de vera Religione in fuore-

KH

hoc compelli , at non a quolibet , fed

£no promovendo effe follicitum , id ta-

ahfgï:z?:.

folüm ab eo qui ad hoc habet jurisdi-

men debet fieri (ecundüm Regulas pru-

r

&ionem: $ed qui non funt baptizati

dentiz , & absquedetrimento Fidelium.

vt

ii

quoad fupernaturalia, non fübfünt Ju-

Ergo.

risdi&ioni ullius hominis.

Ergo.

z. 6. Infideles qui quandoque Fi-

Fal

Secunda pars patet exemplis diver-

dem Chrifti fu(ceperunt ficut hzretici

iisQChf

j

forum Principum nimitum Sifebuti Re-

& omnes baptizati Apoftatz, corporali-

gisHifpaniz , quoad Judzos; Conftan-

ter polfunt compelli , utimpleant, quod

i krl

tini, quoad. Paganos ; Caroli Magni

promiíerunt ; & teneant , quod íemel

utt d

quoad infideles Saxones. Et Razzoe/? :

fufceperunt. lta S. D. art. cit, in fine

f

quiá omnis Refpublica bene ordinata

Corp.

debet habere poteftatem | reprimendi

Ratio : LicétPrinceps non poffit com-

mutttd

füos impugnatores & hoftes. — Ergo.

il

;

ellere fübditos ad- fervandum legem

w. 5« Hareticis & i Fide fufceptá A-

uperioris ordinis quam nondum re-

1ætctitiþ-5

po&a'ti»s licité quandoque ad vitanda ma-

ceperunt, bene tamen quando eam re-

:ricuhl'ïf

jora mala negative petmittitur libertas

cepetunt: Sed omnesFideles in Baptis-

conícientiz.

fl thw

mo fe obligáruntad Fidem Chrifti , vel

s H

Colligitur ex $. Thom. a, cit,ad r.

per fe ipfos, ut adulti; vel per Patrinos,

; quinüfl*,';

Ubi refpondensad exemplum Evavgelii

utparvuli; in

I^l

de parabola zizaniorum ex fententia

bus.

quo differunt aþ infideli-

N» un

Ergo,

j

Auguít, Epift, 48. fic ait : Qzo4 evgo

QU/ERO VT, Licetnecuminfide-

ATUL

Dominus dicit , Sinite utraque crefcere

libus difputare vel communicare, feu

yd

ufque ad me[Jem , qualiter intelligendum

commercium habere? Ante R.

u

i .,:

j

$i J apparet ex boc quod [abditur: Ne

XLIII. Nota, duplicem etfe commu«

duf

forte colligentes zizania, eradicetis fonul

nicationem ; unam civilem & politicam,

€Um eis T triticum.

feu materialem|; alteram formalem,

;c IHW

Rario efl : Prudentia di&at ,non fa.

du

qua poteít fierific, vel quód Fidelis in-

ms Lh[x j

làm mala effe cohibenda, (ed etiam di-

gerat fe operibus infidelitatis, velquód

&at, ex duobus malis minus ff elisen.

infideles admittantur ad exercitia no-

4

dum; & ordo charitatis.xpo&ulat , ut

ftrz Fidei,

Hoc notato

corre&io non fiat fine fru&u: Sed fiex

x I. Qui fidem Chrifti femel fufceZ

ll!m j

coactions hareticorum & Apoftatarum

pit, & ex motivo dubitationi; Fidei fuz

j

Ddd z

cunm

396

TR ACTATUS FII. Examen s.

cum infidelibus difputat , mortaliter

erroris confrrmmatio, Unde G?eg'afi& L

peccat, & eft infidelis.

Ita S. T'hom.

|

q. 1O. 2-9.,

in [ecundo Paflorali : Sicut incauta

locutio ig errorem. pertrahit , ita in

Katio : Quia dubius in Fide eft h-

Wi

difcretum fllentium eos qui eruditi

n

reticus, ut patebit in fequentibns..

&. 2. Ex patte audientiumaliquan-

poterant , in errore derelinquit.. d

"ll

fecundo: veró cafu. periculofum qf,

[u

do licet, aliquando non licet publicé de

Fide difputare cum infidelibus.

publice difbutare de Fide coram fim-

pa

plicibus , quorum Fides ex boc offfr-

Declarat boc S.D.q. 10.2.7.in c.dicens:

Si difputet aliquis de. Fide ad copfau-

mior , quia mibildrver[um audierum

j

qlläl

zandum errores , vel etiam ad exer-

ab eo , quod credunt, Et ideo m ex-.

i

pedit eis ut verba infdelium audian-

citium , laudabileeft.| Ex parte verà

Wi

audientium confiderandum eff ,. u-

difputantitim comtra Fidem.HacS.D£

[

D

eriüm illi qui difputationem audiunt ,

Quomodo non liceat difputare cum

Hateticis, vide infrà in hoc Exam, m

[

ff inflructi e& frrmi im Fide , aut

[o)

Jrmplices && titubantes, & quidem

.Rc(p. j. Comitiucicalig 'f'ormaïis"i

[

€oram fapientibus ip Fiae frrmis , nal-

id cft , in operibus infidelitatis (idemeft

lum periculum efl difputare de Fide.

de Harefi) Jute divino & maturali cft-

E

Sed circa fimplices efl diffinguen-

prohibita. Patet ex multis texibus

t:('

dum $ Quia aut. funt follicitan feve

Scripture & Juris,- Raro ef: qua

talis communicatio

"

j

pulari ab infidelibus , puta, Judais

intrinfecé mala,

eft fupcrüiti»o*—k—&

M

l

vel hareticis ,ffve Pagants nitentibus

Refp. 4. Jure naturali prohibita e

"n

eorrumpere ineis Fidem: Aut omni-

omnis illa communicatio cum infiddi-

Wa

;

« non funt follicitatifuper hec , ficut

bus & hzreticis, ex qua imminet peti

hst

àn terris , in quibus non [unt infide-

Wi

M

des.

culum petverfionisin fe, autinaliis pe*

Ip primo cafa neceffarium eft

ticulum fcandali,

Ratio efl : Quia;

tff,pg

public difputare de Fide , dummodo

qui amat periculum, peribit in illo,

Lj

LT

inveniantur aliqui ad. boc fuffcien-

Sequitur ex hoc, male agereillospa-

Id

zes C* idonei , quierrores coufutare

fentes , qui praetextu mercatura , ftüdio-

Pili,

poffat.

Per bhoc enim fpplices in

rum , aut politice converfationis proies '

hi

fuas mittuntad Hareticos,communitef -

Fide firmabuntur , & tolletur infide-

uf

enim aliquid de moribus ex fermento.

"tf

libus deciptendi facuttas , e& ipfa taci-

eorum imbibunt ,

& cottumpuntut«

zuruitas eorum qui vefiflere deberent

DL

Ml l

Pariter maléagunt,qui Hareticis amu

Aj

zerwmntiäw Fidei veritatem, effet

lontur, cüm apud Catholicos u* Z' ;

"

,

z

"-4;,? í

D

e vitiis Fidei 'appa[z'ti;.

397

lii

fere equ& commode famulatam : habere

. 7. Lege Ecclefia(ticá ptohibitum

offint,

eft: Primifub excommunicatione;ne-

f

Refp. f. Communicatio infidcli.

Fideles ineodem domo cohabitent Ju-

ii

dzis aut Saracenis, id eft , quibufcun-

um,etiam hareticorum , cum fidelibus

!t qïl:

in tebus divinis quandoque eft Juredi-

que non baptizatis. C. /s4«; per quod

T

vino naturali ptohibita tanquam in-

Xamen non prohibetur habere fervos

Puw j

trinfecé mala , ut patetin admiffione ad

Judzos, ut pat. ex c.. Ezff /ud«os.

?. In Concilio Agatheníi C. 40. in-

fs

participationem Sacramentorum , pet

"T

eam enim Sacramentis maxima infertarc

hibetut , ne Fideles accedant ad convi-

via Judzorum , & ne hos invitent ad

n

injuria: quandoque eft permiffa tan-

vam indifferens aut etiam conveniens,

fua. Non peccattamen qui cafu & pre-

li

ff

ut i fperetur eorum conveifio, juxta

ter intentionem convenitcum Judais in

!

u

E

mox dicenda,

eadem menfía.

T

Sequitut ex hoc r. Licét infidelis con-

3. C. nullus 28,- q. r. prohibetur ,

(

)v

'verfus ad Fidem poffit manere in priori

ne Fideles, comedantazyma fudezorum

matrimonio cum infideli , (ine contume»

4. lbidem neutantur Medico Judao ,

f

u

lia Creatotis cohabitante : attamen ba-

nifi ellet cafus gravis neceffitatis-

ptizato non licet cum infideli. Matti-

f. Ne in eodem balneo cum Judzis

m

monium contrahere, tum ob pericu-

laventut , nimitum per modum focie-

Yi

lum perverfionis , tum ob itteverentiam

tatis, id eft , ex intentione focietatem

i &

"Sacramenti Matrimonii.

De quo in-

quarendo.

jX mü[x"

&ä'

6. In C. ad hzcde Judzis vetatur Fi-

P

2. Judzis & hzteticis poteft

-k ttibui

délibus, ne famulentur Judzis , nifilo-

d Wi

panis & aqua benedicta, &c. (i abfit pe-

cando operas ad modicum tempus, &

--

riculum irreverentiz.

3. Potlunt ad-

ne Judzos eligant ad officia.

Id

At

mittiad Concionem noftram,& ad Mis-

7. Ne nutrices Chriftianz nutriant

D

t

fam , faltem ufque ad Offertorium ex-

Judzaorum infantes intra domos ipfo-

clulive, fi non fit hareticus publice , id

rum.

In his cafibus levitas matetriz ex-

gx]lix

iib

eft , per fententiam Judicis denuntiatus;

cufare poteft.

If

h

& de(it di&um peticulnm, ac fperetur

. Refp. 8. Turcis aliisque nominis

wl

N[Ib['

utilitas fpiritualis. — 4. Licet privatim

Chriftiani inimicis vel hareticis perSe-

mk ^

pro eisorate , ac de myfteriis no(tre

dis Apoftolice fententiam exprefse &

Fidei eosinftruerc.

t

nominatim declaratis deferre vel trans-

x. 6. Communicatio civilis ac poli-

mi-terearma ,ferrum,chalybem , equos;

Qu

E

'tica cum infidelibus & hareticis non eft

j

milites, naves vel navium ligna & fi-

r

1 j

11

intrinfecé mala , nec Jure divino aut

j

M

milia, quibus Catholicos impugnant 5

[

natutali probibita,

vel quoquo modo eorum bella auxilio,

/

!

Ratío : Quia ibi fecundüm fe nul-

vel confilio adjuvare , prohibitume(tab

$

f(»

r

n

j

7 !gmfgbc&fpcriculumg

Ecclefia füb excommunicatione lata:

Ó

D4d 3

fe n:

399

TRACTATUS VII. Examéin 3.

fententiz : Panz tefervata in Bulla Cas-

ce v

4

nz, de quainfrà fra&, 14.. Exam. 2,

lote.

el eccult , quovisingenio, veleo:

n.67,

r

QU 4ER O VII. Quid fentis de le-

- Sequitutex hoc 1.Nomine lcgelvitiu'm

]

etiam ;intellig: eos, qui fcienter vifü

étiene librorum hzreticorum & infide-

percurrunt partem notabilem libi,

l

lium?

Wl

qualis juxtacommupem (ententiamdb —

XLIV. Refp. z. Antiqui libri , ab

Procemium, Epiftola Dedicatoria d

if

Ethnicis confcripti , propter fermonis

una pagina ex reliquis , fi liberfitmg

t

qui

elegantiam , & verborumproprieiatem

nus,

il

permittuntur , Judzorum veró & Mau-

rorum , five Thalmut fivcaliicodices de

z. Comp

tehendi eriameos, »qqiläu*-

hj

diunt legi , f fint caufa le&ionis,

'17'13'4

.€otum erroribus agentes prohibiti funt:

|

non minüsac hereticorum,

3: Non comprehendi eosqui legunt

fed non intelligunt.

fä[[:

r

Ratio di(criminis eft: Quia antiqui

4. Parüm referre , an liber fitim-

5

'Gentilium libri non continent errores ,

prefus , vel manu fcriptus , undead -

M

nifi omnino evidentes, eos quibus non

cenfüram incurrendam fufficit ,fcienter

[

eft periculum perverfionis : alii veró

legete hzreticorum quaterniones y alt

q

continent errores occultos & latentes ,

fctipta quaecunque, hareín continen- -

(

quibus Fideles faciliàs feducuntur, Er.

O.

tia, aut de Religione tra&antia ; cüm -

W

hzc omnia ad libros reducantur , &li-

Refp. 2. Jure quidem naturali pro-

brorum appellatione veniant, ait nollct.

N

l

hibitum eft legere libros hareticorum ,

de la Cruz,

i

quando eft periculum fubverfionis, Jure

n

$. Non comprehendi eos quilegu

Q

u

autetn Ecclefiaftico generaliter omnibus

litteras feu Epiftolas hzreticorum , hz

etiam doctiffimis viris illicitum eít eos

reíin continentes , quia illz inacceptio-

MM

legere absque licentia Sedis Apoftolicz ,

ne faltem vulgatá nec dicuntur libti,

uj

r

licét eos intendant tefutare.

nec reducuntur ad libros.

Idem e(t de

[ lmmml

Ratio 1. p. eff: Quia natura prohi-

Concione hzreticá, eó quód folüm cone

N

bet feipfum ex

"tineatunum alterumve folium,

ts

fionis,

ponere perigulo fubver-

$. Non comprehendi libtos hareti«

Ctti

Secunda pars patet ex Bulla Ceenz,

corum , qui ex profeffo herefin non

Mi

que fub excommunicatione lata íen-

continept ; aut de Religionenontra-

d

tentiz generaliter omnibus , nemine

&ant, licét hinc inde herefin aliquam

g.

excepto , prohibet , ne libros haretico-

immifceant.

t &

rum harefin ex profeffo continentes,vel

7. Non comprehendi libros Cathos Wl

de Religioneex ptofe(fo tractantes , fine

licorum, in quibus harefes, vel hatee

hn

authoritate Sedis Apoft. (cienter legant ,

ticorum argumenta referuntur,

u

tf

tetineant , imprimant, vel quomodoli-

[*

8. Ut ex ly foiester. conffat , non

U

comprehendi ignorantes librum €*'

bet defendant , c:F quavis caufa , publi.

are-

: V |

De vitiis Fidei oppofrtis.

399

hi

hzteticum , aut hzrefin continete, vel

cafionem peccandi, puta, fi quis fabrica-

2

de Religione tractate,

tetIdola,velaliqua ad cultum idololatrize

Sed explica : Quinam dicuntur libri

pettinentia.

Hzc $. Thom. Cum

n

ts

de Religione tra&antes?

hoc ffat, quód (i quis fidelis haberet Ido-

ylis

Explico cum dela Cruz , & dico , in-

lum vel valde atuficiose velex pretiofa

n at

telligi omnes libro:, quiad Fidei expo-

materia fa&um , poffet hoc . retinere,

i

fitionem fpe&ant, & confequenter cos,

vel akeri. fideli vendere in fignuman-

h Wl

quibus divina Scriptura , vel aliqua pars

tiquitatis vel vi&oriz contra infideles

illius explicatur , eos etiam, qui Theo-

reportata.

xittot

logiam fcholafticamtotam, vel partem

Refp. 2. Fideles licité poffun

Einfï*c—

illius tractant.

&i

n

Item qui tra&ant de

libus vendere & parate ca, quorum usus

n

culu Deo debito , de Religione Chri-

fecundàm íe e(t bonus , licét fciant ,

fiana,de ftatu Religionis, ac de Eccle-

quód infideles eis malt , nimitum ad

fiafticis : Quia Religio non folàm ac-

fituns vel Sacrificia fua usuri fint , ut

;l

(eiti;

cipitut pro virtute, cujus proprium eft

funt v, g. pannus, feticum , candelz ,

Deo cultum exhibere ; fed etiam pre

lci

Ia S. Thom. loc, cit. fubdens : Siqua

congregatione hominum Deum colen-

vetó arsfit , cujus operibus homines

aqmen.l*aj

tum , complectente ftatum Chriftiano-

N

H

poffünt bene & malt uti ( ficuti gladii ,

Tum , fatum Clericorum & Religio-

fagittz , & alia hujusmodi ) usus talium

p

orum.

Hzcille.

s tedi

artium non eft peccatum.

QU £ RO VIII. Peccantne Fideles

Katio eff : Quia Ridelis in co casu

d

Infidelibus vendendoaliqua , quibus

nec indirecté vult ritum Infidelis , nec

utuntut ad(nos ritus2 Ante t.

poteft nec tenetur eum impedire cuns

dl

Notandum , ea de

quibus quaritur

toleretur à Republica, .Ex quo patet

elfe dupliCiæ z

nimitutnaliqua , quorum

differentia, cur. non liceat vendere gla-

| uiaxïï;'*(

i

usus eft fecundüm fe bonus , ut veftes &

dium vel venenum illi , de quo fcitut ,

j I

cibi communss; alia veró quorum usus

i

n

quód 'fit eo usutus ad necetm alterius «

l

pet fe feu cx in&itutione fa. eft ordina-

Quia faltem ex charitate tenetur defen-

Ài

«

tus ad fapetftitionem , utIdolum , veftis

j j

dere proximum , & hocpeccatum à Re-

Sacerdotisinfidelis , &c. — Hoc notato

publ. nen toleratur,

r

"

Refp. 1. Fideles non. poffunt licite

"u

Colligitut ex di&is, anÍiceat vel non

fwf

infidelibus vendete vel parate ea

&

liceat , hzretico vendere hoftias & vi-

"

perfead eorum ritus fantinftituta. Ita

num pro fua Cana,

jj

yt

docet & probat S, Thom. infra q. 165.

a,2 ad 4. dicens: Si qua ars eft ad .

QU.JERO IX. Licetne Ptincipi

Chnftiano infideles vocate in auxilium.

"

Wi

ciendum aliqua opeta , quibus homines

"L

vcl in bello eosjuvare ?

7

/

uti non poffint ab(que peccato,per con-

XLVI. Refp. 1. $i Princeps Chri-

:

p

? fequens artifices talia. faciendo pecca.

fianus bellum gerat contra alios infr-

r

g ; Ient; utpote ptæþemes directe aliisoc-

deles, v.g. Turcas, licité in auxilium

vocat

gnomw j

*

"

d3o

TRACTATUS

V. Examen 3.

vocat infideles v.g. Perías , aut iisdem

XLVIL Refpr. . Her

e[ïsxchn.itul'; n

neceffatia fübminiftrat , ut communiter

quàd fit ertor pertinax , tmanifefle con-

j

l

teodunt DD. falem cum — confenfa

trarius Fidei Catholicz in eo, qui Fi-

Summi Pontficis , & fi magna fubíit

dem Chrifti profcífus eft. . Ita colligi-

|

caufa, & hoc commercium Chriftianos

türex$. Thom. hica. r. & 2.

h

Declaratur : l.y error. ponitat loco

er accidens non exponat periculo per-

Bapt

vetfioniS.

generis , in puta, error intelle&u, Hinc «

li

Ratio: Quia tunc lex canonica pro-

fi quis extetià: propofitiones hareticas

feti

hibens communicationem cum infide-

proferat , (imulando Hareticorum Ce-

C

libus ceífat tantifper obligare,

nam fumat , Gentilium Idola ex m

Dop

mottis adoret , verá fide interius rete — 4 jj

Refp. ?. $i Princeps Chriftianus ju-

ftum bellum gerat contra alium Princi-

tá, graviffimé quidem peccat, attama? — du

in foro poli hzreticus non eft , licetin

em Chriftianum , pet fe quidem & ex

natura reiilliciuum non et in auxilium

foro fori ab Ecclefia ( qua de foliscx- !

At

[

AW

vocare infideles ( ficut pro füi & rerum

teriotibus judicat ) ut talishabeatur, &

faarum defenfione licitum eft conduce-

puniatut.

Dicitur 2. Pertimax du

D

voluntatius cum cettafcentia, Un&e

re milites ) & fic velut in&rumento ju-

,

&z defenfionis eotum operà uti , fi non

pettinaciter errare in. prefenti non &i

üy

PO

ffit aliter (e defendere , & defint pe-

idem,quod motdicus fuum crroremiiu',cf

Yi

ri, fed eft, eum tetinere , etiam quanao

LT

fic

ulofe circumftantiz , ut morum &

Fidei Chriftianz corruptio , Chriftiano-

fcit contrarium teneri À reliquaunivet-

W

fàli Ecclefia Chrifti , cui fuum jadium .

lh

rum in fervitutem abdu&io. . Verüm

mftantiz taró defunt , co-

prafere, ubi eft manifefta pertinacia

hi

quia hz circu

Vel meliüs dico, pertinaciam effetunc,

P

fam toto orb

e Chriftano fcandalofum

eIe cenfetur , & incurritur Excommu-

uando ( lic&t obje&tum , v. g. iplà i

j Wm

fallibilis authoritas Eccle(ie Romant)

nicatio latz fententiz , cujus facta eft

"u illqu

evidenter , fafficienter cred.biliter pro*

mentio in Refp.8. ad Q. 6.

.

eo non

Quari hic poteft

, en pueri

]uäæo-

ponatur , ita ut prudenter de

ofitutt

ïuu

infidelium . invitis

poffit dubitare) tamen tenet opp

ii

rum alorumque

niilai*

arentibus (int baptizandi. — Sedde hoc

à quo nolit dimoveriullo cafu, .

Proli

tem evidenter clare convictus. Pto

quo

il

infrà de Bag:ifmo. Tra&, XI. Exam.

$.n.62.

vide füpra, quód

myfteria Fideinoitt

li fola»

fint evidentet cte

dibilia, falváeffentia

(f f

Here[is.

Eccleha No

li ebícuritates Item quód

,2 U

mana fola habeat notas verz

Ecclefit, .

M

flid]

De qua $. Thom. agit. 1. 3. q. 11.

er 4. art.

Dicitur 3. Contrarius Fidei Catr

Nl

vetitatibustle

UJERO X. Quid c& Harefisac

€4, id et, Romauz fcu

raE

ve in Scriptura five ab Ecc

lefia , nim*

) Hæ(

quotuplex ? ene peccatum , & que

poena ejus?

rum Papa, ex Cathedra loquente» vï:

aT

M

À

ul

44ox

De vitiis Fidei 0þpq/itis'. i

l

univerfali Concilio ,. ad credendum

i ficmeré externa feu fimulata; patet de

u

propofitis, Pro quo vide fuprà datas

ea in Declaratione R. 1. Si fidem etiam

t

R.

ulas Fidei.

internam excludat, cenfüram incutrit.

Dicitut 4. /2eoqui Fider Chhfii pro-

, 4. Hzreticl extetni aliquandb

l

feffis eft fu. fa(cepit , eiiam folàm in

funt occulti , aliquando manifefti , (ive

r

Baptifmo 5 quibus verbis excluduntur

id poffit fivenon poffitin judicio proba-

Pagani & Judai, hi enim non fünt hz-

fl

Qui hzrefin animo conceptam

li

qn a

M

retici , cüm nunquam füfceperint Fidem

verbo vel figno fufficiente declarat,

Chrifti,

De Cathecumenis , id eft , qui

quantumcunque ín occulto, etiam ne-

Baptifmum deüderant , fi deficiant , di-

mine vidente vel audiente , ceníuram

n

co füb dift, , nimirum,quód fint ver& hz-

incurtit :

n

tetici coram Deo, quiatevera cum per-

Ratio: Quia in eo cafd et a&usex

s

tinacia recedunt À Fide Chrifti interiüis

natuta fua in eo jüdicio probabilis & fo-

U*lh

fincere receptá , ut fuppono : non tamen

làm per accidens occultus.

funt veté hzretici coram Ecclefia , nec

J 7L

Refp. ;. Nihilintereft, verbis velfa-

M

m

excommunicantur , quia Ecclefia non

&is harefis manifeftetur , in fenfu expli-

tl

M

procedit , nifi contra illos, qui per Bap-

cando,

if

tifmum velut per januam intrárunt.

Declaratur : Si "'quis lex intrinfeco

UA

9. 2. Hatefiseft peccatum mortale;

ut patet exipíadefinitione. Ejas posna

motivo haretico , verbis non expreffo ,

peft C)G

diebus vetitis carnes. comedat, diebus

U

e excommunicatio major latz fenten-

tie Papz refetvata ;

feftis Miffam omittat,ad Elevationem in

jl

qu& u; incuttatut ,

l

requiritur

Miffa non affürgat , imagines cenculcet,

g

&c. fi inhis ca(ibus, confideratis cir-

u

Qu

1. Ut fit hereticus formalis, && non

puté materialis , feu ex ignorantia cre-

cumftantiis loci, temporis , & perfonz ,

aftun

&c. homines talem actum moraliter ac-

dens. aliq

j

sb

C€am.

uam propofxcionem - hareti-

cipiant pro figno haretico , incurtitur

t

n

2. Ut harefis non confiftat pure in

cenfura , fi veró morali hominum ju-

n

dicio nulla fit fulpicio de here(i, ut quia

Bl!ült

animo , fed figno aliquo externo G!;

utt

prodita. Quia Ecclefia in judicio fori

homines putant carnes comedi ex ne-

J

,l

ceffitate, Miffam nonauditi, ad Eleva-

extétni non judicat deipternis, nec pu-

yi

yn

nit folas cogitationes; eft tamen pec-

tionem non affurgi ex oblivione, imagi-

o

cátum mottale..

7

nes conculcari ex fübito motu irz, cen-

crc3

)

y

5. Ut manifeftetur cum animo de-

futa non incurtitur.

yo

I

fendendi hereíin: íi enim fiat causá

Breviterdico: Non fufficiunt figna

n

, querendz inftru&ionis , non incurritur

quz aliquem leviter de Fide fufpectum

i

€fura. Ex his

faciunt: fufficiunt tamen regulariter ea

h"

ym

1

n

»

v.3. Harefis alia eft pur& mentalis ,

quez veheme

L

ntem & violentam faciunt

It

de qua moxdi&um; alþ extetna , qua

/

fufpi;iongm.

Ur

Eec

Refþ.Gf

—

62,

TRACTATUS

VII. Examen 3,

|

Refp. 6&. Harefis ( uti & hareticus)

ab Ecclefia Romana ,. v.

g. Zvvingli

fi

alia eft formalis , alia matetialis ,ut ant&

&c.fe&am proftentur e

X cfaffa vel

infinuatum.

Formalis eft, fifitcum

P

affectata ignorantia alicujus vel aliqu-

pertínacia, explicata indeclaratione R.

(

rum vetitatum catholicatum , hi enim

10

l.

Altera, quando quis ex fimplicita-

hareticis formalibus annumerandi (unt,

(it

te vel invincibili ignorantia credit ali-

Quia culpabiliter impugnantauthotita-

quid, quod putat vere F:dei eífc con-

tem Ecclefie , in cujus fide baptizati

me

forme, cüm tamen fit ei contrarium,

funt , in quo differunt ab co qui labonit

*

3 di

eftque paratuserrotem deponere,quam-

ignotantiá invincibili fixta K. 6,

fiti

primüm aliter fuüerit inftcactus.. Ettales

Not. Non effe deneceffitate Conff

hzretci mere& materiales adhibitá mo-

I)

fionis , ut peenitens exprimat , an , vel

Tnr

rali diligentia judicati tales, nec peccant

quód inciderit in harcfin Zvving-

[.47

peccato harefis, nec incurrunt cenfu-

lii vel Calvini , quia citcamfian-

tan» , poffuntque premiffi fuüfficienti

i

tia authoris non mutat fpeciem, necno-

t

iafttu&ione à locorum Parochis abfol-

tabiliter aggravat , fed fufficitexphcite,

fs]

vi; editá etiam priüs, fi id fieri potett,

quód rot veritates Fideí totiesnegayetit,

41

coram teftibus Fidei profzffione : ni(i

St tamen fit fimul A poftata à Fide, te.

confuetudo Diosceftos habeat , quod

b

netut id confiteri ,

quia Apo&afïähþä-*j

"

etiam tales mittantur ad eos , qui habent

biliffiméageravat.

-

u

facultatem'abíolvendi hxreticosforma-

XLVIIH. Promajoridi&otum

intel-

les. . In abfolutione eorum pro cautcla

ligentia Not. Propolitiones Fidei repu-

W

E

peteft adhiberi condisionalis $7- v. g.

gnantes alias effe hzereticas , aliasemo»

J

ab[oluo te a viuculo Excommunieatiouts

neas , (üfpe&tas , male fonantes , (candae -

&i

€9 fpeciatim ob barefin ff quam incurri-

loías & temeratias.

Haretica elt , qug

hi

füi.

Uu & pro cautela fecurius erit

A

manifefté repugna: Fidei Catholica, Er- -

femper, petere priüs licentiam fi fit oc-

roneae(t , qua repugnat propofitioni

/er.t

dN

Caíto petendi,

manifefi& per neceífIaríam confequeme

u

Qu

Refp. 7. Qui ex

vignoïantia ctaífa ,

tiam deducte ex una de Fide. Hinepro

t

jmo & affectatá fup'eriüs explicatà teret

à

politiones veritaiibus in T'heologiade- :

]

Q W

aliquam propo(itionem contrariam Ec-

monftratis con:rarie , funt erroneg; .

cleíie Roma

iid

nze

llDlum.

afeUr

» Cujus tamen authori-

fi tamen-nondum fint formalitec deli-

quiby

!l

4

t

BLLT

nitz ab Ecclefia , nec (int Fraditiones ,.

n agnofcit , corrigi paratus datà Gibi

fe

tlce

iníftractione, non eft hzreticus , necin-

nec contineantur in Scriptura facrat

HI]((H

cutrit cenfüram, quia nop eft pertinax,

quia aliis effsnt haretice. — Sufpedia

* d

Peccattamen graviter propter negligen-

dicitur , quz, licét abfoluré poffit habe-

tiam . quánon curat ; aut non vult fcire,

te bonum fenfum , confideratis tamett

Vaj

"d

Rq»

* (rje

quod tenetut fcire,

citcumftantiis ( ubi & quando dicatur)

Jtie

Dixi ; Cujus autboritatem: agnofcit ,

fufpicionem gignit lizrefeos, fex hate-

[A

j

did

Áin lapit , ut, fi quis in libris Arríano-

undc hoc non tenetinillis , qui alxengm

fum

E W .(Q[

z

De vitiis Fidei oppofitis.

4

[o)

K

3

)

rum feþeriat hane ptopofiti

onem, qua

tionehzrefis, Ratío, quia non eft per.

a

4

;x 1

aliàs ett Catholica : Pater weajor me

tinax.

j

V

efü s. e& (ufpe&ta & hzre(in fapit, Male

w. 3. Qai dealiquo Fidei artic:.aloäi'c

[

m

L

fonans feu piarum auriumoffenfiva vo-

dubius folàm negacve , id eft fufpendit

catur, quz, licét abfolute prolata pof-

judicium , per fe & fimpliciter 1

?011 eit

- fit haberebonum fenfum , tam malé ta-

hareticus.

men profertur ; ut offendat , v. p. fi quis

. Ratio: Quia non habet judic*im'n',

dicat, Papamnon bene vocariSandiffi-

cum illud fufpendat. Ergo nec habet ju-

mum, fcand;lofa cft, que non taptüm

dicium erronéum.

f

Secus.ef , (i ideo

malé fonat , fed etiam prebet occafio-

l

fufpendat , quia virtualiter judicat, non

M

'mem ruinz; ut, fi quis publice explica-

liquere de cerüitudine objc&i.

1

atl

fet var/a inconvenientia pu!!ulantm ex

9. 4. Probabilius eft , quód formali-

G]'ll t

Confeffione. Vcl ( quis Auditoribus

i

tet hareticus fit, qui volontari fea de-

mon bene traderct , velexplicaret mate-

À

Tandem te-

liberaté , pofitive five «ffirmativ & adeó-

tiam depradeftinstione.

d

D

?1 e pertinaciter dubitat dealiquo Fidei

metatia et, qui in do&trina Fidei. &

arciculo, v. g. quiaffirmat, revera du-

morum profertur fine aliqua authori-

bium eile, andetut Purgatotium , cüm

pi

tate contra communem Doctorum fen-

tamen fciat , ita credi àtota Ecclefia.

ten:iam,

Ratio: Qaia talis pofitivé negat in-

j joti Glï

'QUARO XI. Dubius in Fide cftne

ro«c

he:eucas ?

fallibilitatem. Eccle(iz,

[2]

? negat

nitiopö

W.

E,t 361"0 ve-

M

XLIX. x T. Qïu involuntatie du

pofitivé articulum Fidei.

N

rum eft illud in Tare: IDa£ius i Fide

n

!d

bitat, dubio non confentiendo , fed po-

eff bareticut ,. qui proinde non - potcít

tiüs dolendo deillo ( q«:od e& (ufficiens

fignum negati confen'us) fi illud per

àquovis abfolvi.

a&um Fideiprompté repellat , metitum

Fateor tamen, €os, qui inter ïxæll'eQ

pu

fibi acquirit: finegligerteríchabeat ad

ticos nati & educati , myfteria Fidei Or-

thodoxe invincibiliter ignorant , non

repellendum íine periculo coníensüs,

peccat venialiter. - T'alia ordinacie funt

- peccare dubitando ufque dum inftrvan-

«l Jh

l

"

dubium 'Gmþhcium. Idem e(t de. iis,

tur, & re&te apprehandant Fideinoftre

t

quibus. fepe incidunt copitationes hz-

" argumenta & credibilitatem. Vide infrà

!u

reticze & blafphemz , quas ferió dete-

de bla!phemia hæreucah in hoc Exam.

ftantur, & contra ea; proteftantur,

n. $9. R. 3,

d

NU

—

5 23 Qui voluntatié dub tat ex ig-

QUZERO XII. Haretici funtne to-

(

!

norantia craífa , ottaex culpabil: negli-

lerandi , vitandi? poffuntnc legi. eo-

lcä[d

-gentia (ciendi , quód talis articulus fit

rum libti ,^ cum eis difputari, eorum

umï (Ur

- indubitatus , & ab Ecclefia definitus,

n

[

templalicité frequentari, C enciones au-

Ü

peccat quidem mortaliterr2tione igro-

diri , funeracomitari, Coeaa fide fumi,

pw[:w

»

j

tantiz ut a:mc di&uf" eft, (cd non ra-

vati ?

' m p

proles ex fontele

Eeec 2

E. Ie

ij

TRACTATUS F.

46

Examen 5.

L. y. r. De toletatione hzreticorum

confutandum, vel ad confir

'manäos»va-/ E

& libertate confcientie fufficienter di-

cillantesin Fide.

$

[i

&um e& ad Q, f. & 6. n 42. & 43. &

Rati: Odiofa fünt re

(';ringenidi t

F

I)

de le&ione hareticorum librorum ad

Sed hoc preceptum eft odiofüm. — Ergo

j

Q. 7. ubivide n. 44.

eft reftringendumj, nimirum ad form

Il

&, 2. Hareticus non e

ft n&ccffariö

lem publicam difpatationem.

NT

vitandus , fed licet cum eo agere, con-

v 5. Cleticis ac Religiofiscapacibus

p

veríari , negotiari (feclufo periculo

& doctis licitum e& contra hareticos

i

fcandali & perverfionis ) nifi (it publicé

formaliter & publice de Fide difputare.

Til

& nominatim denuntiatus,

Íta conftat

Ratio : Quia nullo jute hoc eiseft inbi.

bitum.

Debet tatmen adef(fe rationabi-

(f

ex Concilio Conftantien(i. Dehoc p'ura

D

in Tractatu de Cenfuris.

lis caufa; nimirum ut fperetur. fradus

lof

x 3. Laicis feu Szcularibus nonli-

in hzretico, cum quos vel inauditori-

ii

ceccum hareticis de Fide difputare. Ita

bus , coram quibus difputatur.

conftatex c. 2. f, inhibemus,Et exAle-

Wq

x 6. Non peccat Catholicus, fife.

A

xandroIV. cap. quicunque , de hareticis,

clufo fcandalo & petverfionis peticulo

Mtg

in 6. ubioppolitum facientes excemmu-

intet templum ;: vel audiat Condones

nicantur. Quam cenfuram Sylvefter,

hzreticorum , v,g. fervus ad comitate

dum fuum Dominum , vel vir do&usad

E

Bannes, Sylvius , &c. tenent , eíle fen-

1

tentiz ferenda.

Pro quo

confundendos hareticorum errores, vel

N

b

M

Not. Quód hac prohibitio contratiá

filia recensclam converfa , qua (inegra-

confuetudine fit abrogata in locis ubi

vi damno nondum publice poteftíeCa-

U

tholicam. declarate , fi comitetut Ma -

haretici & Catholici vivunt mixtim in-

MT

teríe : Uti nec tenet in cafu neceffita.

trem ad Concionem Przdicudi,

L

tis, ut, fi quis hzreticus cum magno

Rátio , quia adeft jufta caufa &nectl-

umew

fcandalo & periculo petverfionis au-

fitas.

m

ii

dientiam , contra Fidem Catholicam

f ex fola curiofitate ?

Sed quid fi fiere

hg,

multa effutiret, in quo cafu Laicus ido-

Dico, peccare faltem venioliter ; !

B t

ieus, abfente Clerico , Jure naturz te-

defit przfatum periculum.

lijy

neretur fe.opponete & Fidem defende-

x. 7. Non peccat Catholicus (inl»

RU

ze. Nec in cafuquo ip(imet Catholici

'cis mixtz Religionis) fiinterfit hareti

"i

incommuni colloquio honoris & exet-

corum Matrimoniis & fünetibus.

Ug

citii causaà , inter fs de rebus Fidei di-

"

- Ratio: Quia hzc fiunt folümexho-

Mhüofl

fputant. Pro quo

nore politico , & Ecclefia colerat, foets

"It

, 4. Probabilius eft,didtumEcclefiz

& non centradicens , & oppofitam tüte

ff(][g

rzceptum debere intelligi de formali

baret pacem & tranquilltarem Réi*

É

püblicz.

X

x

um

difputatione & publicá , ex condicto

r

M WHou

Íeu ex profeflo inftituta contra Fidei

x. $. In nullo cafü , nec ex grav

"tf

meüu licitum . eft Catholicis oc

cultis ,

Dch

Catholiceinimicos ad aliquem c:rprcm

etam-

p m

g

N

De -w'ti:'; Fi?ei oppofitis.

4ej

etiam folü&: fimulaté & exteriüs , hzre-

mo,

rofonte levandis, vide infrä

z

'Wd'e Baptifï

N

teticorum Cenam fumere ,eorum ceti-

jl

- Quati hic poteft, quisnamab hare-

moniis fe ingetere , Pfalmos cum illis

ii

in templis eorum publicé cantare.

fi poffit abfolvere? Sed hoc colligitur

Wu

ex di&is pro diverfitate hzrefis forma-

Idem poteft applicati Catholicis inter

n

Saracenos viventibus; & hoc tutius &

lis vel matetialis , pur& mentalis,aut ex-

ternz , adeóque quód fit & quando fit

j

prbbabilius eft.

Ratio: Lic&t illa Ceena. & Pfalmo-

cafus Papa refervatus.

Et de hocre-

omuïj

dibit ferm. n. $2. & in Tra&atu de

'

rum cantatio íit quodammodo in-

Cenfutis & Cafibqs refervatis,

differens, ex circumitantiis tamen per.

na&&];: ;

fonarum loci & temporis, vel quorun-

capflafía.

i

dam fübinde verborum , ab hareticis

De qua $. D.1, 2. q. Y2. per. duos

m

adjun&orum, dcterminatur ad profe(-

"articulos.

ifgüülu!«

fionemíe&az hzretice.. Vel dato, quód

i

vera Fidesinteriüstetineatur , commit-

. QUARRO XIII, Quid & quotuplex

€ft , & quz ejus peena?

i

titut tamen fa&o & opere grande men-

-

j küüi'.('

LI.*Ante &. Not. 'quód ApoPEafia.

dacium. Hinc debesmalle mori, quàm

ex vi nominisfitidem, quod retcoceffio:

i

ficfoedari,

J )Ta""'

unde fumi poteft generaliter , & fic

* W. 9. Si'Princeps hzreticus publico

3

*

utpote

ticolt

omne peccatum. eft apoftafia

€di&o ptazcipiat fuis fubditis Catholicis,

retroceffioà Deo , ejusque mandatis, uit

wl

ht

uut Irequentent hereticorum templa, in-

j ?u,:xf [

patetex . Thom. a. 1. nos autem eath

teríint ceremoniis; precibus, Concioni,.

hic fumimus proptie & fpecialiter. Un-

g Id

tutius ac probabilius eftquód non pof-

[

spi*

fint licit& obedire,ctiam foltim materia-

». r Apoftafia ptoprié accepta eft

jj*

liter id eft , und? intereffendo ad eva-

tetroceffioà bono , quod quis folemni-

4

dendam poenam , eorum

ter ptofetfus eft , ut patecex S D. ibidem.

«

!

non communicando,

qae cæïemoniis

i

Unde ttes funt fpecies Apofta(iz nimi-

ii

Tra declaravit Pius V. in Refcripto ad

rüm àFide, quam quis profeífus eft in

cnwm'

Catholicos Anglie, Et Rarioeff : Quia

Baptifmo ; ab Ordine facro íeu ftata

,U

in his circumftantiis frequentare hare-

ouliiü

J

Clericali , quem folemniter fufcepit ; & *

ticorum templa , continet cultum fu-

à Religione, quam per folemnia vota

0

j

perftitiofum ; quia tale

j

preceptum

profetfus e& , & fine legitima facultate

Ia l

Principis tendit.ad augmentum fectz

fine propofito revertendi deferit.

Apo-

&[ccl:ü

"1

hzretica.

Ergo ejus obfzrvatio cedit

flafia à Fide poteft effe totalis , & fic vel -

j

ininjuriam Fidei Catholicz /nifi forfan

eft Paganifmus, velJadaifmus 5 vel po-

u

"

ex alio motivo ficret , & taró, ac deeífet

teft effe partialis , & fic eft Hetefis,

- Omne periculum fbverfionis ac fcan-

Hinc ompis Apoftata à Fide efthareti-

;

M [

ivendo,

"

:.,fl.ali.w De hareticorum prolibus& fac-

cus; fed non econtra, proprie loqt

Eece

3

Y

[

Rcfp.

x

&

*

w

406

TRACTATUS V)]. Examtn 3.

. 3. Apoftafa à Fide non differt

c&t habitum-non dimittat. — Tta prob:;

JJ

fpecie eflentiali ab harefi, fed tantüm

bilius teneo cum Caje. — Silvcftro, &

1 ïn!

lij,

accidentalíter , eft tamen gravior hzte-

communi Canoniflarum,

Àn etiam

Ita

D

fi, & exprimendain Contcflione.

ïtxcommm'iicetqr ; dicam Refpoufione

S. Thom. a. 1.ad 3.

Íequenti,

z

j

I!

Rato: Quz. conveniunt in ea-

Ratío : Sicat Monachum ron fac

i

Mi

[

dem definitione effentiali , non diffe-

folus habitus , fed Monafticz vite pro«

I

ii.

Sed ficef dehz-

runt fpecie effentia

feffio , ia Apoftatam non facit folal-

L

reli & Apoftafia à Fide.

Ergo.

7

fvi ipn.

tia,

df

biiüs dimffio (Iicet hzec fit vehemens

prob. Harefis defiritur , quó

d

i

indicintn apoftafim ) fed à monaflia

ET

ï. error

1

pertinax contfarius Fidei Catholicz in

Profeffionereceffus: Sedille, dequoin

frtr

€o qui pr(,ï'iiemr Fidem Chifti : Sed

R efp. 2. animo & operetotus recedit

g

"t

hzc definitio convenit Apoftafiz 3 Fide,

profeffione fuá , obedientizjugam ex-

cutit , in bonorum temporalium-dif-

: 55

quód enim fit errorcirca paucosaut plu*

[

res, utin harefi, quz fa'tem admittit

penfatione Prala:o fubetle renuit, Et«

j

i

aliquas Fidei Catholicz veritates , vcl

O G.

1

j

circa omnes articulos , uti fitin Apofta-

Refp. 4. Anisdequoin R efp, 2.iplo

fa&o excommunicetur , cüm exK]Ufe

fia , quà dcfle&titur ad Judaifinum , vel

ä*qm

Pagamímum, hoc habet fe de materi-

communi non colligatur , fciendm elt

1

ii

al , & infert folàm majoremgrtavitaem

ex Religioforum privilegris & propriis

b

k

E

accidentalem & majus fcandalum , cüm

Stawtis cujusvis Religionis.

N:mm'æ i

nomen. Chiiftani totalter exoatur.

Conftitutiones Dift. z. c.-20. dit- 4 fit

i,

lj,

Ergo. Refponfio fecundatota eft vera.

habeot: Quicunque , NB. Quicumgnt

[

N

E: quecunque fuprà fünt dicta de haz:e-

apoftataverit , tp[o fatlofit exconmum.

tä j

fi, ejusque paena, etiam dicenda funt de

CALMS , QHAPI EXCommmicationtm. fei-

à

*

A poftafia.

mus ex nunc prefenti Statuto. Quo

"t Rïl f

autem ibi non fit fermo de cafu quo d

Sequiturexhoc, quód fi quis Catho-

CP"(!

licus ízcularis amplectatur aliam fi-

mittitur habitus,ex hoc patet, quia t

-

ls

dem proptié non fit dicendus Apo-

novo poftea ib:dem fecialier declata-

CWW*]

fed

hzreticus.

ftata..,

Et Religio-

tut fic:

vilibet Religufus tenetur de

»

r,,/0fa

u

thg;

Ut

fus id auentans , vel Clericus, fi

ferre þatenleïjhabitum fes. Religinnit

vocentur Ápoftata , proprit hoc intelli-

"eticin

cum procedit i päblzcum. Quicmqi

gitur dé Apoftafia à Religione, vcl Or-

autem temeré babuum [ua Religionit.

um & D

dine facro.

dimiferit , peccat, mortaliter & eft t

Ttog l

x. 3. Keligiofus , qui fine Superio.

commtnicatus de fure. C.ut Pc'n'cuko 3

*

d In

rum licentiá poft. folennem Profiffio-

tit. de Apoftat

At M

nem fimplener à fua Religione rece-

R efp. s. Religio

fus fine debitalicen-

V lj

dit cüm animo nunquam redeundi , Fi-

tia à Religione difcedens; cum animo

dUm

de Chrifti retentá , elt vere Apoftata, li.

tamen redeundi, etfi habitum dimittat

ET

animo

; &ü W

PT

z

.

H

407

De fsztii; Fidei :7[))/0:2(!!2:.

aníimo divagandi , pecdat quidizm n1or-

Dixi ,temere dimittentesjid cft, causa

$

"taliter & ipfo fa&o e(t excommunica-

- evagandi. Unde non incurritat.

I. $i habitus dimittatur caurá fom-

tus, ut patet ex mox dictis & dicendis ,

i

non tamen eít apo(tata fed fagitivus,

ni , quietis , infirmitatis , balnei , &c.

itet à

Ratío ; Quia non recedit fimplic

2. Non incurtitur à Religio(is alio-

Religione, dimittit tamen temeré habi-

rum Ordinum , qui in Terra fanQta ad

tum.

intetim affumunt habitum S. F:anciíci,

kqu

w 6. Qui fine Iegitima caufa & licen-

in ea Regione cognitum , ut fecur&

tia , habitu füve Religionis dimiffo tranfit

poffint loca facra ibideminvifere.

ii

n

[0:3

£

-

i

crem

ad aliam Religionem five

?. Religiofüus licité afümit habitum

alterius Reï'igionis ob fingilarem. ne-

five laxiotem,excepiá Carthufiani;pec-

€

effi

Cili

tatem , & ex coníeníu Pralati illius

cat quidem mortaliter , & ipfo fa&o ex-

€ommunicatur , non eft tamen ptoptie

ad przítandum necelfarium aliquod ob-

avttf

lr

apoftata.

equium , pro quo non adeft alius , v. g.

T

Ratio x. €$ 3. parti eff : Quia ex

ad difpurandum publicé vel concionan-

fl

hoc tranfitu ex natuta rei fequitur mag-

dum in eo habitu.

napettürbatio , &ícandalum in ea Re-

4. Religiofus cum licentia extra

qui

i

ligione qua deferitur.

Hinc Matti-

claufttum degens , vel no&u iter agens;

i

btf y (

- mus V, tulitpeepam excommunicationis

urgente neceffitate ,^ potcít licite di-

J/; - eoptra Religiofos mendicantes tranfe-

mittere, vel potiüs occultare habitum

i

[ ïhf.(

untes ad alfquam Rcligionem Mona-

religiofüm , f1 rationabiliter timeat , ne

chalem; exceptá Carthufiani.

eum deferendodet ícandalum , & noce-

Cï, ]'v*

Ratio 3. partis eff : Quia talis non

at bono nomini füz Religionis,

-

j

"

recedit ab aliis, quz Rel gioni funt ef-

$. Non fünt condemnandi Religio-

fentialia: uti füunttria vota; hzcenimin

fi, qui ob tranfitam per infideliumaut

jn

uayis Religione.fervantur. Ergo.

hzreticorumloca, K.eligionisfua habi-

- Refp 7. Contta Religiofos habi-

tut vel occultant, vel ad tempus de-

tum fuum temer& dimittentes eft ex.

ponunt fatione periculi,

xurl

communicatio lata in cap. cit. s; per;-

Ratio: Quia non eft temetaria fed ta-

i

ln ]i

€itlof2, qdam incurrit etiam is q1fi fuae

tíionabilis illa habitás dimiífio vel oc-

j

Keligionis . habitu — dimillo a(fümit

cultratic.

abäzmü

* quemcunque alium , ut , occultatá pet-

b

a. 8. Religiofus occultans h

p

Íonà & ne cognofcatur , poífit libe

i

"

e

6

p

id t

AdVid

à

1a

tdolosé aut malo animo , ni-

*

- per vicos & plateas vagatiJlicétid facia

IU

ram vagandi cáafa , eft excoamuni-

n

folümad modicum tempus

atus

ï

Ita communiter Canonifte, Et

n

Ratio: Motivum hujus Canonis et

babetut ex Glolfi in Clement.

De vi«

14

temeraria habitüs dimiffio, & materia

ta & honeftate Cleric,

]

/^ ad vagandum : Sed juxta ajbitrium

Ratio: Licet enim matetialiter ha-

ptudens bacadeft in hoc cafu,. Ergo

bitus non dimittatur ; formaliter tamemn

n

feu

4

ipfo fa&o excommunicatur.

n

*

us

;

ii

! 'TRACTAT&S

VH. Examen 3.

feu moralitet & arbitrio prudentum

Regularium fuos — Apoft

atas/ fþont&

reverfos, vel ad Ord'nem redudtos, sb

deponitur , cüm non appateat fignum

diftinguens Religiofum à Szculari vél

incur(is cenfutisabfolvere , five Fide,

lr

Cletico , nec adfit rationabilis cauía,

five folàüm à Religione defecerint?

qllü

ut fupponitut.

^ LIL Refp, 1. Scite hocdebentRegu-

M

x.. 9. Religiofus profeffus temere di-

latium Pralati ex Ordinis fui Prvilegiis

ilü

mittens habitum intta clauftrum , non

& Statutis.

Noftrz Conftitutiones in

hr

incutrit didtam excommunicationem,

Prologo , Text. 2. lit. f. fic habent:

Piioresin Conventu füo, & ineotum

Cap. st periculo[a.

A

Ratio: Ceffante caufa formali ceffat

abíentia Suppriores , & eorum Vicarii,

omnes Fratres noftti Ordinis ad eorum

Wt

legis difpofitio , maxime fi fit paenalis ,

tati

adeóque odiofa & reftringenda: Sedíic

Conventüs declinantes , ob omnibus

j& Á

eftincafu. Ergo. Min, prob. Caufa

peccatis & cenfuris , tamà Jurequàmab

wj

finalis di&ti Canonis eft libera vagatio :

homine generaliter prolatis , Sedi Apo-

u

Sed hac ceffat in caíu pofito , ut patet.

&olicz fpecialiter non refervatis, pollunt

[:

Ergo.

abfolvere.

Hac ibi.

xlit.' C

tü

Quid

fentis de iis qui Religiofum

Et dift. 1. Cap. 14. text. 3.

u

Quilibet Prior in füo Conventi, cüm

E

apoftatam , licét habitum juxta Kefp. 5.

non dimittat, fcienterrecipiunt , occul-

habeat. jurisdictionem quafi Epifcopae

tant , defendunt?

u

lem , potef quemcunque Fratrem Ordi-

. Dico, certum effe , quàd faltem mor-

nis no&ri , etiam hofpitem , ad Conven-

taliter peccent.. Excommunicationem

tum füum venientem à quocunquepec

uod concernit, noftet. Donatus Lay-

cato , & ab omni fententia Juris & Ju-

D

r

peníis To. r. Trad.. 6. de Apoftatis, q.

dicis, generaliter & non in particulari

22. docet & probat, q-uöd nontantüm

prolatá , abfolvere, ni(i forte talis efft

At

alii Regulates fed & Szculares , quiin

exceífus ,^ ut. meritó Sedes A-þpfïOlï,'

l f(ül.rz]

fuis domibus tales Apoftatas vel fugiti-

eífet confulenda,

Hzc ibi.

WDQ

vos tenent , occultant , aut favoremiis

Et poft pauca: Cüm veró Magilte

N

Ordinis curamanimafum omnium Fr2-

impendunt , ut intali ftatu permaneant ,

chul

ipfofacto fintexcommunicati,

trum noftd Ordinis plene & libere ha-

H[flm

74

- Dixt , ut in taliflatu permaneant ,f

beat , ipfosque Fratres authoritate pro-

Quig

enim &os non teneant aut occulent eo

tiá ligare & abfol

vere poffit , ut páttt

tyet

malo fine, fed quia funt ipforum con-

per privilegia , omnes Fratres| Ordinis

At ]

fanguinei ,amici , aut in neceffitate con-

ab omnibus exceffibus & cenfürisetiatm

Wm

ftituti , cenfuram nen incurrunt , &

Sedi Apottolice refervatis, potcftablos

N m[;

interdum rion peccant mortaliter , (ini-

vere , nifi effent haretici relapfi, ve

ML Tr

mirum in alíquo cafu c[&t rationabilis

Schismatici , aut litzeras A poftolicas fl-

caufa,

LT

fificantes, vel ad infideles þtohibimxa,tf

W

QUAERO X;V. Poffuntne Pralati

wifenp MMeud

Nofttt

Wmn

I

p

—

-

4

"n

SDe vitiis Fidei oppofitts.

.40,

Stat. Re-

o

üo&cr dela Ctuz lib. 1. de

idípecialiter deputandam: — Ergo'idem

A

[

competit Prelatis Regulatium.

lig. Dub. 14. Concl. 1. & 2. oftendit,

i

A

quàd olim potuerint, fed nunc Pralati

Hinc Kegularium Privilegiis nihil

14

quoad hoc eft deregatum quoad abfolu-

R egulates non ampliüs poffint fuos fub-

vl

jj

ditos abfolvere à Cafibus Dulle Coenz ;

tionem poenitentium Religioforum ia

t

1j

foro animz , & quoad occulta, fedío-

W

Hatrefi& ;h'is.

d

u

Rationem dat : QuiaittaBulla quot-

làümquoadSzculares. -Dequibusinter

propofitiones ab Alexandro VIT, 166 .

i

?

annis promulgatur, & in illa exprefse

damnatas & hecmn. 4. Prelati Regula-

T0l

tevocantür contratia privilegia Mendi-

respolfunt. 4n foro con[cientia abfolvere

cantium & aliotam Ordinum fab qua-

, 8

vis fotma concelífa,

Hinc ptoabfolu-

quo[cunque Sacnlares ab bareff occulta ,

t

€3 abexcommunicatione propteream sa-

AH

tiope ab hate(i vel recurrendum ett Ro-

eur[a.

mam , velad Illu&tiffimos DD.Nuntios

Quid intelligis pet calus occultos ia

nlïc[cmi

cujusvis Provinciz , vel quilibet Pro-

"Ttid. loc. cit, ?

l

vincialis deberet € Roma fibi iprovidere

Intelligo e0s qui in Judicio probari nom

j

de facul:ate faos Apoftatasà Fide , dum

poflunt , fed folá delinquentis confef-

p u

redeunt, abfolvendi per íe vel per

fione manifetantur. UndeEpifcopus

( 4[3

alium.

poteft abfolvere hereticum , qui folus

501116'(

Refp. 2. Pralati Regulares poffunt

absque ullo te&e herefin aut verbo aut

)[Pilfmj*

abfolvete faos fubditos. etiam relapfos ,

figno aliquo exteriore fufficienter ex-

N t

H

a

ab hatefi occultá , & in foto c-on['cient.ia;

preffit, & eum cujus harefis jud

l

1.

(

tantüm.

le&'

ter ptobari nequit.

o

Ita Anno 1617. in facra Pcenientia-

j

vpoflafía.

tia fuiffe refponfüm tefert ex Filíuccio

r g

noftet Donatus Tom. 2. T'ta&. 1 1.3.18.

& Clericatu , feu facro Ordine,

p

Ratio ; Tum quia aliàs Prelatorum

QU /ER O XV. Quid deea fentis ?

(

M

Regularium fübdttis non efletbene pro-

LII. Ante R. Not. Apoftafia à facro

i

m

vifum , & effent illi pejotis conditionis

Ordine eft, cüm quis à perfe&iori Sta-

j

[

!

j

quàm (xculares fubditt Epifcoporum:

tu Clericali , quem in manu Epi(copi ;

Tum etiam, quia quz in Jure conce-

edito etiamContinentiz voto;affumpfe-

m

r '

A

duntut Epiícopis , cenfentur etiam con-

rat,ad Statum Conjugii vel Laice con-

ceí[a Pralatis Kegularibus pro fuis füb-

verfationis, dimiffo fao habitu , propri3

j

u

ditis;-nifi oppofitum exprimatur : Sed

temetitate fe tran sfert.

Hoc notato

TU

Concil. T rid. Seff. 24. de reform. cap.«.

x. 1, Retrocedere à Statu. Clericali

yut

]

)l

Epiícopis reftituitur facultas fubditos

(five quis &t inSacris, fivein Minori-

f

fuos abfolvendi à Cafibus Bullz Coenz

bus tantüm ) ex difpenfatione Papz ob-

D

)u^

occültis, nimirum ab harefi per fe ipfos ;

tentá ex legitima caufa , nullum eft

D

ab aliis veró per fe vel per Vicatium ad

peccatum, five tranfitus fiat ad Statum

£

mili-

2

419

TRACTATUS F11. Examtn 3.

militarem , fivead macrimonialem. Hoc

Ratio: Quia ifta dimiffio habitüsfub

(

patct pet fe.

gtaviffimis poenis vetita eft in C, praci.

M

[f

x. 2. Àb Ordine facro fine legitima

pimus.z1,q.4. Et in Clem. Quoniam

cauía ex difpen(atione retrocedere ad

de vita & honeft. Cleric. Ethzcfenten-

[

ftts

vitam Laicalem eu fzecularem,eft pecca-

tia maximé vera eft , ait de la Ctuz,

tum fnortale ; &apofítafia, licétuxor

quando illius Status non poteft nofci

j

*

d

non ducatur,

alio figno externo

5

nam fialiofigno

externo nofcatur , erit peccatum venia-

&)Ml

Ratio : Quia peccatut in re gravi,

& illa retroceffio eft una ex fpeciebus

le, ait Bannes.

Quodnam hoc figaum

inyi

addudctis.

apoftafiz in R, r.ad Q. 13,

fufhüciens fit , penfandum cftex mort

I

Imó fitalis uxorem ducetet, peccaret fi-

Patiiz.

Jl

mul contra vo:um folemne caftitatis , &

x $. Clericus faciliüs peccat morta-

Wi

matrimonium eífet nuillum.

liter ( faltem in Germania ) nongeflan-

m

w

LIV. &.5. Probabilius & tutius eft,

do habitum Clericalem , quàmnonge-

quód Clericus majorum Ordinum; qui

ftando cotonam.

f

animo yagandi per vicos & plateasad

Ratiot Ita fuadet conimunis lomi-

nij

malum , dimittit , aut occultat habitum,

nur apprehenfio.

Nam fi homineyvi-

g

ita ut à circumftantibus cognofci non

deant aliquem Patochum , in cujusvet«

li,

al

goffit ( licét ad breve tempus id faciat)

tice nec veftigium coronz apparet ptt

peccet mortaliter.

Ita cum Bannes de

fex vel o&o feptimanas , ex conon ita

hl

(candalizabuntur, nec damnabontpec-

N

la Cruz, &c.

Ratío: Quia eft temeraria dimiffio

cati mortalis:dato etiam quoód ineaDie-

qui

i

habitüs, & quoad hoc videtur effe ea-

cefi Conftitutiones Synodales mandent

dem tatio de Clerico ac Religiofo , cüm

eam quovis menfe faltem renovari; af

feor

Jura utrumque ad Statüs fui habitum

fi videant Clericum iní(tar Lanionis,

Räkag

Venatoris , Senatoris, &c. id eft, inha-

&-fladgs

portandum obligent,

Dixi , zemeraria: qualis non eft , fi

bitu omnino profano publicé per pl-

f

Clericus habitum dimittat ad tuendam

Vg

teas & campos triduo, quatriduo; in-

vitam ; v. g. fi moretur inter hateticos ,

cedere , vix erit ;

lg

fendatuf,

qui non graviter o..*

dcpkä

vel obhonotem aut divitias, etiamalie-

nas , tuendas, aut dimittat ad breve tem-

z« 6. Si Clericus, in Sactis conftitu-

Vlllpq

pusexrationabili caufa, v.g. ratione bal-

tus, habitum füum ita dimittat; t:tStfl-

i,

tus ejus nullo figno externo , cujusi

p

nei, honeftiludi , vel reprefentationis ,

recteationis: ubi camen venialia fübin-

prob. R. 4. fuit fa&amen

tio, poffitco-

ly

Atbye

deintervenise poffünt.

gnofci, peccat mortaliter, licét idnon

LV. g. 4. Probabilius et , quod

faciat animo occultandi pcrfonam-. H«

T

1&[&5

Clericus majorum Ordinum , deferen-

eft tutius & probabilius.

do fine jufta cauía folam tonfuüram abs-

Ratío: Caufa principalis, ob quat

an

I

que habitu Clericali, peccet mortaliter,

JuraClericis pracipiunt geftarehabit

i

[l«

hi

W

A

m

AU

De viiiis Fid&i oppojfz't;;.

na intentione , feu-

bono- fine :

Vide

l

Cï.eficaïcm , eft dignitas & excellentia

d

Sacramentorum , ut eorum miniftride-

'Tra&. Exatn. 1.n. 4.

M

center incedant , velut à plebejis & Lai-

Secunda pars etiam conítat : Quia

Clericus minotum Ordinum nec voto

hr

cis fegregati, ut Laici eos (ciant pra cae-

A

tetis honorare. — Ergo fi Clericam fine

nec Juramento nec przcepto Statui Cle.

ticali adftri&us eft. ^ Nec adeft con-

T.

:ufta caufa & ex meraquafi laicandi I

u

li

bidine non portent , quantum eft ex

temptus formalis, ut fuppono , necvit-

N

iil

Part

e fua gravem Sacramentis itrogant

tualis , có quód ad(it jufta caufa. Ergo.

j:

Tota Refp.etiam patetà paritate No-

injuriam, violando eorum dignitatem.

il

Ergo mortaliter peccant.

vitii egredientis t Relieione,

m. $.. Cleticus minorum Ordinum

Dixi, ff znllo figuo exteruo poffit. co-

enofci flatus ejus, ubi intelligitur fi-

non habens beneficium, fi tonfuram &

li

o

A

habitum clericalem nonpottet, peccat

t

gnum ,

ftatum & conditionem perfonz

manifelans ; unde non fufficit cogno-

quidem , fed folüm venialiter.

« 0

fciexfacie & geftibus, — Imó etfi poffet

Ratto 1.p. Quia in Jure precipitur , ut

omnis Clericus, etiam minorum Ortdi-

t COf

ex tali figno Katus cognofci , (i tamen ex

non geftatione habittis fequeretur fcan-

num , deferat habitum & tonfüram cle-

Nei

t

ticalem. Ergo, qui non defert , pec-

w U

dalum , ejus vitandi gratià teneretut to-

ht

tum habitunm deferte,

Alia ratio pate-

cat.

£01U

bitad R. 9.

Ratio 2. p. Talis Clericus non eft pet-

4145 5

fe&té in ftatucleticali,nec alitut ex bo-

Addo,quód hoc de oninibus quidem,

m

qui funt in Sacris, fed maximé de Sacet-

nis Ecclefiz,

Ergo faltem fub mortali

«

nen tenetur porzareipfignia ejus.

dotibus verum fit, Sacerdos enim cüm

T

LVIL. Refp. 9. Probabilius & tutius

l

cif

prz omnibus plàs quàm angelicà intus

Cla

refalgeat dignitate , ut loquitur nofter

eft , quód Clericus minorum Ordinum,

m

imó prime Tonfurz , habens praftimo-

T

Corradus, neceffe eft , ut per fpecialia fi-

LA

gna eam foris oftendat , ut eircverentia

nia , penfionem , dignitatem Ecclefiafti-

h

camsaut beneficium, ex quo honeft? fu-

j

PU

'exhibeatur; quzexhiberi nequit , fi ut

il qllu

Laicus feu purusSzecularis , fiveut unus

ftentati poteft;teneaturdeferre tonfuram,

[ y)

de plebe incedat , & dignitatem fuam

& habitum Clericalem fub peccato

vilipendioexponat , imó periculo defpe-

mortali & privatione beneficiorum ac

j

ug,lrs'

&üs, percuffionis, interfe&tionis, Et-

pen(ionum , & ipfe fa&o declaratus pri«

vatus :à Sixto V, in' motu incipiente:

j

go-

putt

LVI.

Rettoceffio ab Ordinibus mi-

Czm facrofantlam , edito. $. Idus Ja-

nuatii 1589, utadducit dela Cruz citans

(fon

noribus ad Laicatum fine bona intentio-

ne & j:ftá causd;eft quidem peccatum ,

nofttum Bannes 2, 2. q.12«2. ; &Le-

g,

yf

fed ad (ummum veniale.

desma c. 9. de Ordinc.

jl

Ratio : Talis Clericusalitur ex bonis

yli

llg(.

- Prima pars paxet;: Quia ut opus ali-

VP

quod non fit vitiofum , debet ficriex bo-

Ecclefiz, Ergo natura dictat , quód te-

pnwr

F

2

neatut

rw

zn p

412

——

TRACTATUS VII. Examen 3;

neatut portateinfignia ejus, quamaliàs

nuunt , & qui metnbris Eccicüæ,' &i (üb-

profe&ó videtur vilipendere.

je&is, communicare recüfant,

It$.

(

Hac vatioàfottiori probat de iis ,A»qui

'Thom. loc. cit.a z. inc, ut,fi 4liquod

hd

funtin Sacris, fed , pró dolor! noneft

Regnum conttitueret fibi fpecialemEpl.

j

pufillus Grex eorutmn tam in Sacris, quàny

Ícopum vel Patriatcham , cui in fpiri-

in Minoribus exiftentium , quiad hanc

tualibus obediat , autalios fpecialesRe-

falutarem docttinam obfürdefcunt , ma-

&tf

ligionis cultus adhibeat , nolens patere

fEUN

gno ánimas fuas periculo exponentes.

mandatis Summi Pontificis , Pontifica-

Etgo

Nec refert , quód. multi inter. illos

tum tamen Romanum aut ullum alium

fint Pranobiles, Perilluftres, Illuftrif-

Fidei articulum non negans. Et hoc

fiin

fimi , quia Nobilitas Clericos à ptzece-

Fidei articulum ne

vocatut Schismapurum ; (i veróaliquem

D//7

ptis Ecclefiz non eximit, quibus (tatum

gat , digitur Schifma

IT

hunc eligendo fponte fuá fe fubdide-

hateír mixtum.

m(tï,

Kefp. 2. Differentiam hz

1"cfïsl &

runt: nec Ecclefia nec Deus perfonarum

Schifmatis explicat S, D, a. z. cit, a. 3.

Mü

acceptorefts Er vera eff uobilitas, cla-

f

vum virtutibuse[[e- HabentReligiofi ,

dicens: Hzrefis & Schifma diftinguun-

,etiam Mendicantes, filios Regiá Stirpe

tür fecundümea, quibus utrumque ptt

wdmeg

fe & dire&& opponitur. Namhardis

i,

progenitos, nec tamen hi mendicantiuns

pet fe opponitur Fidei , Schiíma autem

hoj

Ordinunr infignia feu habitum etiam

ïl'( ]

pilofum geftare erubefcunt..

per, fe opponitur unitati Ecclefiaftice

DT

chatitatis.

Et ideo ficut fides& chari-

Schifma.

tas funtdiver(z vírtutes, quamyls,qui-

h

De boc quidems $. D. traclat infra

cunque catet fide , careatcharitate, ita

"L

Üj

üüb]

9.39.per 4. Art. Cum tamen Schif-

etlam Schifma & hzrefis funt diveri

ET

a ad Herefrn ac Apoflafram prapà ac-

vitia, quamvis, quicunque e(t haieti-

cus ,fitetiam Schismaticus,fed noncotr

WJIO (

cedat , de o bic aliquid dicendum eff.

vertitur. Et hoceft quod Hieron , dicit

QUVM

Unde

Inter Schiíma & Harefin hocinterelle

u

Vr

QUAERO XVI. Quid eft Schifma ,

atbitror, quód hetefis perverfum dog-

ü

& in quoab herefi differt, & quz ejus

ma habet , Schifma ab Ecclefía fepatat

W

;oena ?

^Ét tamen ; ficut amiffio charitatiseft via

.LVIIL. Refp, 1. Nomen Schiímatis

I

ad amittendam fidem, ita etiamSchit-

T

à fciffutaanimorum vocatum eft, (ciffio

ma e(t via ad lizrefin.

Unde Hietony-

/

autem unitati opponitur,unde & pecca-

mus fubdidit , quód Schifma d ptincipio

tum Schifmatis dire&t & per fe opponi-

aliquá in patte poteft intelligi divetium

J

tur unitati.

Et ideo propris Schisma-

ab harefi. — Cateràm nullum Schifma

lt i

m

tici dicuntut , qui proprià fponte , & ex

eft , quodnon fibi aliquam harefin cot-

t

intentione fe ab unitate Ecclefiz fcpa-

fingat , ut re&téab Ecclefía receffile vi

Efe,

deatut.

Hac S, Thom.

PIJD

rant, qui Summq Pontifici fübeffc re-

l

[ N

X, ;' *

pR

"A

De vitis Fidei appofitis.

45

m

g 3« Pona Schifmaticorum e(t ex- — qui ibidem ad 3, explicat ; effe etiam

ï[hg

communicatio latz fententiz , refervata

blafphemiam;creaturz attribuete, quod

It

in Bulla Canz. — Et mcritó , quia, per

Deo proprium eft,! v, g. Omnipoten-

D

qua peccat quis, perea debet puniti:

tiam. Quidquid enim eft Dco propti-

tll

Sap. 11. ut arguit S. Thom. a. 4. in c.

um, eft ipfe Deus (arguit $, Thom.)

M

Schifmaticus autetn peccat , feparando

Sed cteature attribueie id , quod e&&

ytits

feàcommunione membrorum Ecclefiz.

propríum Deo , cft Deum dicere creatu-

i

Ergo—,.

ram: Ergo.

UT

infï-t*tuf', abfolutiones Sacra-

Ex quo

Pauló aliter dici poteft : Blafphemia

:cgm;f-;

tnentales à Schifmatico Sacerdote datas

vv

committitür , quando proferuntur ver-

effe nullas, defe&u Jurisdictionis , ut-

ba , vel exercentur figna contta Deum

, uit

pote quà pfopter excommunicationenm

ant San&tos, quibus inhonorantur , feu

cCatet, -

vilipenduntur , etiam folüm mentali-

n t

Explica ultevitis 7 Si quis folütn fe-

ter-

Mu

gtegatet feab Ecclefia quadam particu-

iil

g. 2. Blafphemia ex geneté fuo e£

lati, denegans obedientiam alicui certo

peccatum mortale.S. Thom. a. 2.-

jbuid

Epifcopo , patatus tamen obedire Sum-

Katie: Tum quia Levit. 24» dicitur 7

iu x

mo Pontifici , effetne Schifmaticus ?

jv

Dico: Non effet; Schifma enim eft

Qui blafphemaverit . smen. Domini ,

morte woriatur . Sed paena mortis not

u

feparatio ab Ecclefia üniverfali.

) ücm&

Quid ergo, fi quis renueret. fübetfe

infertur nifipro peccato mortali. Etgo.

'Tum etiam quia blafphiemia (ecundüny

us

Papz , ut privatus homo e(t, ex parti-

culati aliquo odio contta eum a

us

genus firum repugnat divinz charitati j

j caraä:f-

quia ut patet ex definitione , derogat di-

yhrtid

amiliam , vcl nollet obedite uni fpecia-

vina bonitati , quz eft obje&um chari-

j

li mandato ob fpecialem ejus difficulta-

tatis. Ergo.

"at

tem, v. g. de jejunio ?

Oppons: Omme peccatum mortale

&w&*

- Dico Non eftSchifma , quia ad hoc

-a

tequititur refiftentia facta S

ummo Ponf

debet opponi alicui przcepto Decalogi.

tifici ut tali,

*

AAd boc K. cum S, Thotn. ad. 2. di-

vt

d

cente : Cünr blafphemia opponatut

[ o

"!

& Blafpbemia.

foo

"

$. Tbom.

Confeffioni fidei , ( ut patebit poftea ;)

ejus prohibitio reducitur ad prohibitie-

jl [

AVT.

—zfz,. q. 3. per quatuor

(l

oU

nem infidclitatis , qua intelligiturin eo

QU.ERO XVII, Quid de ca (entis?

"w

Atl

quod dicitut: Egofmm Dominut Deus

LU

— LIX. y. s. Blafphemate eft Deoali-

ts , &c, Vel prohibeturper id quod

Po(e

»

quid denegare , quod eiiconvenit ; vcl

dicitar: Vem affumes nomem Domias

j

f

W

!lgh (

attribuere, þiuod ei non convenit , di-

Dei tb de vanum.

Magis enim in

l)

N

cendo : Deus non cft juftus, Deuse&

vanum affumitnomen Dei, qui aliquid

x E,'m**

falfum de Deo afferit, quàm qui pet

d

mifer :*ut;patctexS. Tbom.a. l. in c

b)

»

npmem

414

*TRAFCTATUS VIL Examh 3.

nomen Dai aliquod falfum confirmat,

bet, ut appellando crudelem, Tyras:

Ita $. D.

num , maiedicendo Deum,exptobrando

"u

m, 3. Blafphemia alia eft communi-

ij (ietiam quod habet , fed irreverenter,

10l

ter didta , qua ex dictis patet, & oppo-

& cum irrifione & contemptu , v.g.

memb:a Chrifti, pedes ; nafum , velper

4 I

nitut vituti Religionis : alia hzreti-

D

calis, ut fi quis ferió & pertinaciter di-

ea turpiter jarando $ vel id quodDeo e

[

cat: Deus non eft juftus, eft maledi-

proprium, cfeatutz tribuendo.

J ln

Ratis : Quia lic&t hac non differant

&us , tenego D. Petrum , & Sanctos.

fto

Vel fi dicat, eos non elle San&tos, eos

fpecie ut patetex S. Thom,a. 1. ad j.

Et hzc non

aF

ud Deum nihil poffe.

peccatum tamen in Íua fpccic notabili

/iti

tantüm Religioni ,

fed & Confeffioni fi-

ter aggravatür,

Dtoí

dei opponitur , juxta S. hom. a. r inc.

Reíp. 6. Blafphemia mon tantüm

if

& an 2. & de ea affeto quidquid dixi de

committitur verbo , fed etiam fa&o,utfi

(

u SJ

harefi, modó adíi ertor in intelie&tu

quis contra Deum in aérem ex[puat,

ET

cum pettinacia,

Si enim quisore di-

vel, ut Julianus Apoftata; fuum fan-

if

cat, maximé inita, Deuseít injuftus ,

guinem projiciat in contemptum De.

[

j

quod tamenin corde non tenet, eft qui-

Ubi etiam explicandus in Confeffione

eft modus blafphemig , nimirum an.

uf

dem peccatum mortale fed non cft hz-

ij

teíis, nec blafphemia hzreticalis.

fuerit expreffa voluntas inferendi Dto

vel San&is convitium , an implicíta, Et

d

Refp. 4. In peccato blaíphemiz. ne-

tali fa&to etiam poteft quis fe hxgcti&gm

h

ceffario explicandum eít; an fitin Deum,

Beatam Vitginem , vel San&os.

Íta

conteftari,

z. 7, In blafphem

ia Form.ali- —fa-l—

d

tutiot &probabilior fententia.

- Ratio: Quia blafphemia in Deum

*quz fit ex perfecta deliberatione, Do1.

)

"i

virtuiLa:tiz; quz eltin Sanctos, vit-

datur parvitas matetig , þpropt*cquuam

fiat peccatum veniale,

Wur

tuii Duliz; qua eft in Beatam Virgi-

P

d

nem , repugnat viruti Hyperdulia.

Ratio: Nam materi

a bla(piiemïzex

N

Ergo fpecie differunt. . Et hoc fi quis

fe eftgraviffinaa, quia per eam pectaut

in Deutn, vel in San&os utdicunt o

neget, negate tamen non audet , quin

ex tali capite blafphemia notabiliter ag-

dinemad Deum. — Vclergo convitittm

»tavetut.

Sanctum tamen illum, in

quod contra Deum dicitur , eft conttá

divinum Intelle&um , & fic poniturin

quem quis blafphemavit , exprimere

Deo ertot vel falfitas.

Vel eft contra

non eft nece(le; licét enim unus San-

Voluntatem divinam, & ficponituri

&us fit majot altero , non tamen inde

Deo malitia, Veleft contra divinitt

notabiliter aggravatur.

e(fentiam , & fic ponitut in Deo malum

Refp. 5.

Probabilius & yutius eft

exprimendam etiam

e(fe qualitatem

nature, quz omnia fünt matetía gtf*

viffima.

blafphemiz , nimirum an blafphemavit,

Ergo,

Dco aliquid tr?bucndo, quqd non ha-

Refþ-s:

od

415

! De vitiis Fidei appofetas.

borum fignificationem confidetet , at-

'Refp'. .$, In deliberaté blafphemans

ex confuetudine , quam advertit & ex

tamen ex paffione , deliberationem om-

nino completam antecedente , ea pto-

U

notabili negligentia non curatemenda-

fert; & in hoc cafu blafphemans à

1l

te , peccat mottaliter : fecus fi nitatur

contra eam. :

mortali non excufatut , ut nec is , qui

ex fübito motuirz alterum occidit ; quia

Ratio: Quia talis blafphemia eft vo-

luntaria in fua caufa in primo , fecus in

gravitas materiz eum cogit ad delibera-

fecundo cafu.

tuionem,eo ipfo quód advertit ad id quód

Ex quibus patet , quoniodo Confef-

facit.

T

farius debeat judicare de iis, qui non

Quid judicas de ii5 qui paffim dicant:

Dco fed homini indignando proferunt

Hoc tam vetum eft, quàm quód Deus

mortem Dei , feptem Sacramenta, vul -

extet , quàm quód Verbum Caro fa-

us

&um fit; Hoc tam verum eft, quàm

nefa , Sanguinem Chrifti , &c. non e-

t

nim committitur communiter blafphe-

Evangelium $. eftne blafphemia?

Q]

mia, fed vanus ufus divini nominis,

Ratio dubitandi eft , quia veritatem

T

objecti creati zquare cum divina , eft

qui faltem eft grave veniale, vcl in-

ndps**F

terdum mortale , velratione periculi

mortale , imó hareticum.

am[z

incidendi in blafphemias , vel ratione

Dico : Si hotmo per tales locutiones

jrntd-

Ícandali,

abfolut& intenderet equare infallibilita-

Qj

Pro quo ulteriüs Not. blafphemiam

tem veritatis creata Gcincreatz , pecca-

g

I STC, Ut

tfet mortaliter, & eífet haereticus , fed

duobus modis fieri poffe.

blafphemans non advettat , id , quod

hoc nunquam veltaró contingit.Com-

|

V,rvu ;

m

L

dicit vel facit, effc blafphemiam , ut fi

mittitur erga vanus ufus divini nominis,

j a

vetba erumpant ex fübito motu, & non

qui aliquando veniale, aliquando mor-

uf

advertatur eorum fignificatio , & hac

tale peccatum eft; utantédidtum.

indeliberatio & - fubreptio excufat à

Ex quo patet rationem du-

l

ii

lu

mo:tali-

Sic, ut blafphemans ver-

bitandi,

i

' Qwr NS[

m

€ (o0 $

u

MU

3i

?,

jj

It

j

J

o

EXA-

nf

TRACTATUS V1I. Examen4;

D

i

?

416

] f

X.

Iuj

ss UOEESD VOEVR G E i ueD DN QU

hc|

N

3 Vitt

] dj

Jd t

De Spe ac Timore , e$ vitiisSpei oppofetis , uimirum .

bt

&i

de defperationue €9 pra wrptiont,

N

1

lt

8. D. agit. )zimimm de Spe q. , £5 1$.

! SPI

De ?ui!m:

| De T umore q. 19, 26. 68 21.

ftin

u

UAROIL Spes 'Thcologica

2. [tem quod in hoc tradkatus Esam,

d

1. diximus de fide, cur dicatur Thto-

Em

quidac quotuplex e& , ac quod

ityi

Q

obje&ur ejus, & fubje&um ?

logica; quód alia fit formata, alia in-

LXI. Ante R. Nor. Spem

ormis, & tarmen quoad entitatem unus

IN

habitus folo perfe&tionis modo diver-

dlii

aliquando improprie &latéaccipi. Pro

Nl

expeStatione cujufcunque eventus futu-

fus; hoc ipfum enim etiam deSpeveti-

i

Atl

ri, fiveboni , fivemali, & (ic deea hic

ficatur.

Hoc notato

jj

non eít quaftio : Sumitur veró (tricte

x. r. Spes Theologica definitut (ic

po

^i

Eft virtus Theologica quá voluntasvia

Mïdfa

& ptopris in otdine ad bonumtantüm ,

totis fertur in. Deum ut beatitudinem

W;C

& fic dividitur in fenfibilem ( que.eft

üqsf

in parte irafcibili, etiam brutis conve-

fuam obtentu arduam, divino tamen

:

niens ; de qua adtum ef fuprà Tta&. 4.

auxilio affequibilem. — Spesalia efot

u

Exam. 1, n.5.) & inintelligibilem feu

mata , alia informis , ut loco cit. dixi-

"if

mus de fide , ubi vide.

Definitio clate-

mmw

intelle&ualem , quz ef& in appetitu ra-

1

tionali, & poftea definitur , fumitur-

Ícet ex dicendis.

Rüm

que hicprohabitu: lic&t aliquando ac-

x. 2. Objettum fortale quod adt-

Qj

quatum Spei , feu per (e primó termi-

Ti

l q

cipiatur pro objedto , ut ad T'it, 3. Ex-

as

e&tantes beatam Spem $ aliquando pto

nativum eft ipfe Deus in quantum

y

eo , àquo bonum fperatur , ut Pfal. 9o.

beatitudo noftra obje&iva ; Beatitudo

Df;y

Tues, Domine , Spes 1ea : aliquando

formalis feu clara Deivifioa Beatoeli-

IUW j

cita non intrat rationem objedti fotnia-

!u

proactu , ut Rom. 8. Spe falvi. fattz

lis, fed folüm eft conditio requifita in

famus. Revidenda hicíunt definitio-

3

M

nes vittutis Tract, 4. Exam, x, traditz

obliquo conn

otata, lta docet $. Tho.

!Q]

n. 2,

bicq.17.a,2.inc. Quid fi

tobjedum

Ti

formale

D

T

lf'm?ore.x

417

. De Spe c

formale quod , quo & materiale. Vid.

Dixi z. £z fuperauda arduitate : hac

*1

N

|

Exameni. poft R. 3. ad Q.2. n. j.in — enim ex parte obje&i lclï-'eutialiter' con-

hoc Tra&t.

/

notatur.

Ratio prima €À feeunde ]Mi;ti: eff :

. 4. Obje&um matetiale & fecun-

Virtus puré Theologica debet habere

datium Spei complectitur omnia bona

fupernaturalia abtentia & ardua , divinà

objectum adaquaté divioum : Sed Spes

(

eft talis virtus. . Ergo. Saubfumo: Sed

auxilio affequibilia.

n .

beatitudo formalis eft quid creatum ; ob-

Raiío: Quia hec. omnia Spes attin-

utedivinum.

Er-

jectiva veró eft quid p

N

git, quatenus referuntur ad obje&tum

go. Ratio fecunda partis ? Obje&tum

- fuum ptimarium affequendum,

formale quad adequatum, Spei eft, in

y.. 5. -Habitus Spei non erat in Chri-

quod Spes pet fe ptimó tendit , & in

i

fto ut Viatore; neceftinBcatis , necin

omnia alia raxionejillius: Sed in Deum;

damnatis.

Ita $, D.q. 18.a. 2. & -

ut eft beatitudo noftra objectiva, Spes

per fe primó tendit, & omnia alia tatio-

Ratio: Qnia inillis deficitobje&um

vt

Spei; hoc enic eft bonum arduum fu-

neillius. , tanquam in media ad illius

a

turum , Chriftus veró. utpote à primo

confecutionem , feu ut in obje&a mate-

conceptionis inftanti claré Deum vi-

fce

Yialia fecundaria.

Etgo,

Q

dens, adeóQque beatus, jam erat in tet-

li

Ratio 3. partis : Beatitudo objcati-

)

mino , & beatitudinem — poffidebat ;

vaactum Spet non terminat;nifi ut pofli-

idem cft nünc de aliis Beatis: tefpectu

m u

denda: Sed uttalis connotat faltem in

damnatorum non eft nec poteft appre-

u

obliquo claram vifionem , quia per eam

hendi utfutura.

n

poffidetur & prehenditur. . Ergo.

Etgo.

un

"

V, 3. Obje&um motivum feu forma-

Sed nonne continuatio glotiz vel glo-

tia corporis fufficitad obje&um Spei in

amni

le quo Spei Theologicz eft Deusutau-

Beatis :

lmm D

xiliator , feu Omnipotentia ut auxi-

m

lians in fupcranda atduitate , feu divi-

Dico: Non füfficiunt : Quianeutrum

1

pm

num auxilium a&iv$ fumptum,

eft bonum arduum ; non continuatio

) d

gloriz, quia hzc Beato debetur ex in-

jl

Katio : Motivum fotmaleSpei eft id,

trinfeca ratione beatitudinis & zterni-

y

cui illainnititur , & quo homo premu-

"b

:

nitut contra defperationem.

Sed illud

tatis participatæ : nec gloria corporis ;

!

d

eft auxilium divinam juxtaillud Pfalm.

quia hujus jam pofïïdentrad'iccm,nimi-

ausm 9'

17. Dem meus adjutor meusc? [perabo

rum gloriam animz,

Gbït&m

i»ewm, Ergo.

x. €. Habitus Spei eft in Angcelo &

homine viatote , etiam peccatore, eX-

i pi

Dixi 1. auxdilinm atlive fumpim ;

(:I'.

.cepto haretico & defperante. — Irem eft

u

I

fi enim fümatur paffive , eít quid crea-

tum ; quod requit effe ratio formalis

in animabus quz fantin Purgatotio, &

)u

i

p

,

vittutis Theolo gicz.

*

erat in iis qui erantin Limbo,

QJ

!)

Ggg

Ratio t

u

418

TRACTATUS VII. Examen 4.

f

p

Ratio:. Quia tefpe&tu Angeli & ho-

ptet malum tempotale ( quod timet) d

K

minis viatoris , etiam peccatoris , uti &

[

Deo recedit: quod femper malum &pec.

animatum in Purgatorio & Limbo , ma-

catumeftjuxtaS.Thom.q.19.,3.inc, — 1

net obje&tum Spei jam explicatum;quod

t

Ex his folus tímot filialis eft timor a.

non defítruitur nifi per fuum oppofi-

ftus, & donum Spititüs $, Quod con-

BU

tum , nimirum per defperationem , cüm

cernit timorem íervilem , fi poniti-

I

pet eam tollatut ejus radix ac fundamen-

meatur tanquam pfincipale motivgm, —.] 9

tum , quod eft Fides , definita , quód fit

d

maluseft, & Chatitati opponitur, utbe.

fgerandarum [ubflantia rerum.

nediftinguit S. D. a, 4, Siveró pam ]

Oppozo: Animz in Limbo habcbant,

[7;

non timeatur ut 'principale' motivum, -

& in Purgatotio habent certitudinem

Íed ordinetur in Deum ut inem, bo-. —

W eld

r

defuaSalute. Ergo non Spem.

nus eft & honeftus , ut patet fup

dT u

- [ego conf. Quia. illa cettítudo non

13.Exam.3.n.43.& 44. ^ —

htj

LU

aufert rationem objecti ardui nondum

Kefp. 3. T'imor eaftus & fllijl

i.s,h:--

habiti , quia aliás etiam Spes non de-

bet pro obje&o immediato culpam, noi

Til

lh

buiffet poni in B. V. quia & illa erat

fecundüm ptopriam rationem , utailpi .

ceitiffima de füa Salute.

& voluntaria eft , fed inquantumekd. —

A

!

tttiy

QUAROII. Quid & quotuplex

caufa extrinfeca , v. g. tentationedamo- ,

eft timor , & quod obje&um ejus ?

nis, velalio inducente.

H

;ti-

UM

LXII. y. 1, Timor poteft tripliciter

Ratío: Obje&um immediatum

m

confiderati.

1. Ut eft patfio appetitüs

moris debet habere rationem ardui ac

o

Dd

fenfitivi , nam hic naturaliter tefugit

terribilis quod timeatur : Sed culpaut. )

malum, fub qua ratione de eo a&tum

talis, &ut voluntaria , cim ficfubjacett -

n d

2, Ut eft vitium fortitudini

U

eft fuprà.

noftro beneplacito , non habet ratio-

oppoficam , quo homo refugit malum ,

nem terribilis , bene tamen ut habtt .

[ Q] 65

T

quod íecundàm re&am rationem non

caufam extrinfecam , quia.ut talisnon -

effet fugiendum.

3. Ut eftdonumSpi-

h Qcm

fübjacet voluntati noftrz. Er.gp- :

ritus S. quo frenatut mens hominis, ne

Defperatio,

perSpem in pre(ümptionem erigatur.

Doltty

Duplex vitium virtuti Sptippr

Terater

y. 2, Juxta S. T'hom.hic q. 19.2. 2.

Timor eft quadruplex, nimirumtimor

Bllursunum per defedium , mimirm .

fide n

filialis , quo quis convertitar in Deum

defperatios aliud per exce[fum nimie -

d pto

timore culpz feuoffenfz , nam filiorum

rum prefumptie De utrogut di-

P0

tito]|

QUAT

efttimere offenfam patris, aitS. D. Ser-

qua funt diéfa de peccatis in Spiri-

vilis , quo quis convertitur in Deum

Btea

tum . 5. Tracd. y. EXam.5. H- YO9,

ptopter timorem peenz.

Initialis , in-

terutrumque medius , quo quis Deo ad-

QU.ERO III, Quidetdefpentio J

lal

jus ?

haret propter timorem culpa & peenz,

?

"if

;

AMundan , leu bumanns,quo quis pro-

& quod ob je&u*xfivre;

$

ts

Refp. r

&

^i

"4

E^

413

z Defperationt.

unod non fperent , uon impütämr e65 ad

[

Refp. ;di

Peccatum — defpezationis

confiftitin adu volu:

xtatis , feu eftmotus

culpam , fed eff pars. damnationts ipþ—

ia

conformiter

VAU

l

appetitüs , oppofitus Spel ;

imationem falfam,

QU

AZRO VI, Nonne üna dei/þe)ratio

íe habens ad exi&

(

quod Deus peccatoti p

cenitenti veniam

:

eft gravior alterá ?

ccatore

sad fenon

LXVI. Refp. Affirm. fecundüm gra-

deneget, vcl quód pe

convertat per gratiam j

uftificantem , nec

vitatem objeti , circa quod ver(atur. Sic

n

ndam Sa-

graviffimum peccatum e£ , defperarede

eis confera

t auxilia ad obtine

lutem , ut explicat S. Thom.q. 20. a- I,

falute ; gravius deremiffione peccato-

d

rum; minüs grave de emendatione vi-

Quotiesetgo ho

motalema&um dclibe-

incigi:':

WNed

tz propter experimentum propriz fra-

(s

'tat* elicit, toties mortalitet peccat.

definitur fic: — Defperatio ff fuga vo-

gilitatis , & difficultatum aliàs proba-

ii

tarum : adhuc minus eft defperare de

luntatis quáquis ve ugit Salutem eter-

]

nam acquirere p

er imedia ordinaria , eó

confecutione temporalium , nolendo fe

committere divinz providentiz : leve

quid judicet , eam o

Á

bientu fibi effe impo[-

yd

i:-mc..

veró,de impetrando per orationem quod

febilem,

n

Refp. 2. O

bjetum d&fpcrationi; eft

petitur ob propriam indigoitatem. Ju-

p Nr 2

r

ia

du

R

dicium quo quis judicat , Salutem fibi

etetna beatitudo.

p

Ratio: Sicut Spes €

t profecutio ob-

elfe impoffibilem , won eft fecundüm fe

Id

e

defpetatio , fitamen ad eam confequen-

e&i fpetati , ita defperatiocft fuga il-

n i

j

dam conetut adhiþcrc proportionata

ius: Sed obje&um fperatum feu ztet-

media.

na beatitudo eft obje&um Spei. Ergo

i rzlrffi

d

Notand.bene , quód defperatio , ut fit

etiam eftobje&tum defpetationis.

j

n

UJAERO IV. . Defperatio potetne

vert talis , debet effe plené deliberata &

moralis, unde à mortali excufari pof-

i,

0

effz cum fide , feu fime infidelitate ?

hat

^ LXIV. Refp. affitm. Rationem. dat

funt, qui defperant, feu quafi defperant

Afl :4*

S.D.q.20.2.2.dicens: Remoto pofte-

ex fuperabundante melancholia , ani-

jl

riori non removetur prius: Sed Spes eft

mut ita dejiciente , ut fiot quafi fui im-

i

pofterior fide. — Ergo remotá fpe poteft

POtC

s, & cetebrum ledant.

faerm

uód autem fublatá

UAZERO VIL Si Deu; ( uti per

(![,'

li

remanere fides.

j

fide non maneat ípes , patetexratione

abfolutam potentiam potett ) alicui cer-

f

d

"

J

datd pro R. 6. adQ. T. Nam fublato

tó & abfolut? revelater, quódobpec-

ori tollitur pofterius.

21

cata fit damnandus, cui revelationi ho-

WW"

pri

j D

* QUZROV.De

fperatio

i/n &mnatis

mo ille prudenter non poteft diffentire ,

Ti

eftne peccatum?

poffene , & tenereturne adhuc fperare

- LXV. Refp. NegativécumS. T hom.

fuam beatitudinem Spe Theqlogicä.Hæc

Ijl)"i

hica, 2. ad 3. dicente: Damnati zos

.quidem parüm facit ad praxin , expliz

SI

[

[:«v

ca: tamen uberiüs naturam virtutis fpei ,.

funt'im fLatw fperandi propter impo[fibili-

jj

D

Undeante R.

t(tem reditts ad bea([tudinem, €$ 1deo

Qgg 2.

: LXVI I

^

:

^0

| TR AC&'A;T'US FI. Examtm 4 :

LXVII. Suppono 1. Quod ille cui

beatitudinem tantüm ut Fpeculä'tixfä of-

)ll(

Deusfuam damnationem revelatet, pof-

fibilem, fed ut poffibilem in praxi, at

[

fet f(aam falutem, & eà quz ad vitanda

arguit nofter Ferte; ideo enim dicitur,

Tif

peccata funt neceffaria , adhiuc concupi-

quód obje&um Spei fit beatitudo faur,

]s

Ícere, ac defiderare concupifcentiá ali-

z

feu de qua quis poffit prudenter judica.

quá fupernaturali, Raz/o efj: Quia

te, quód fit eam affecuturüsin re: Ssd

concupiícentia & defiderium non re-

f

hoc non falvatutincafupofito, — Er 9.

r

fpiciunt bonum ut affequendum & fu-

Maj.non negatut ab adverlatiis , & ex.

turum , fed fecandüm fe & ut poffibile

ptefse doceturàS. Tho. 1. 1. 47..1.

3 o

abfolut&, nec funt a&us aggreffivi ad

in c, & non obícuté hic q. 17.a. 2.inc,

1

vincendam arduitatern ; in cafu autem

Min. prob. Ut quis prudenter judicet,

I

dictae revelationis beatitudo adhuc ap*

beatitudinem cffe futuram , debetcarere

n

k

paretbona &abfolut? poffibilis. Verüm

]

üdicio dictante non effe füturam: Std

[

non effet ea Spes T'heologica ; quando

Hi

homoin noftro cafu tali judicio nonca-

jl

enim hac deficit circa obje&tum prima-

retjiimó habet illud , ut (u

E

^

pponitu;l;

rium ,nequit manetecirca fecundarium:

Ergo,

A

Sed in di&o caíu deficeret circa obje-

Notand. ex di&o Áut

l

1or&,*qüöci pof

3

&tum ptimatium , ut probabitur. Etgo

fibilitas fpeculativa confiftat in nonte-

a

etiam circa fecundarium , uti fünt me-

pugnantia przdicatorum & tetmino-

L ll'(w

dia, quibus vitantur peccata.

tutn , & in potentia abfoluta Dei , &de

mll

Y

Supposo 2.. Quód is, cui Deus non

hac tantàm convincitur , dumopponi-

M

tantàm tevelaret damnationem , fed &

tut , quód talis homo habetaaxiliafuf-

CT

peccatum proquo damnabitur, ptohoc

ficientia , eftingratia, habet habitum

Me! (

peccato vitando tenetetut adhuc fperare

fpei, poteft aliquamdiu manere in gta-

Pt

ac petere auxilium fufficiens, ficut & te-

tia & charitate; & beneoperari ; lat

]"'cha

netut habere difplicentiam de illo pec-

enit. faciunt beatitudinem folim elle-

Wlm

cato: auxilium veró efficax poffe:qui-

affequibilem , fpes veró eam refpidit

u

dem defiderare , nontamen fperare, nec

prudentet judicatam , ut futuram, feu

f

teneretur hoc à Deo petere , quia auxi-

affequendam : effe veró poffibile pte-

lium efficax datur ad actualem peccati

&icé eft, effe in tali difpolitione, quid

Fl

.evitationem , quam homo in eo cafü

quis prudenter judicare poffit , feillud

L.

prudenter apprehendere non poffet : pto

coüfecuturum : obje&um enim fpei d

mmpï

alis veró peccatis vitandis teneretut

bonum atduum , poffibile ; futurum. -

"UY

fperare auxilium fufficiens & efficax ob

Ratio ?, In tantum quis Spe Theo-

Atfered

tationem oppofitam.

His fuppofitis.

logicá poteft fperare beatitudinem , ii

UT

& Negativéde Spe Theologica,con-

quantum . prudenter poteft judicare, J

Ttt no

tra aliquos Thomiftas , inter

elle unum ex illis; in .quibusadimpïmf

quos c&

Wi

AC

Contenfon,

da e(t divina promiffio : Sed in cali

Ratie 1, Motus Spci non fettut in

dentet

) EIQO !

pofito homo hoc E poteft pru

d

sE

De Dtþekatio'ne.

421

H

judicate clum (it certiffimus de oppofi-

conditionate

fibi effe ?uturam 2 äbfolutä

dy

non futuram.

to

Ergo non poteft beatitudinem fpe-

0e

Oppozo 2,cum eodem: Ratio, quate

J

rare, Ergonectenetur, quia nemote-

netut ad impoffibile.-

reptobus ante revelationem poteft & te-

AA

"

Quid adverfarii ad has ratienes re-

netur fperare , fea. motivum fperandi

Wif

non eft ignorantia fuz ïeprobationis;

T

fpendeant, patebit ex OEpoH;ione prie

M

ma.

quia illa nec poffibilitatem nec futuri-

LXVIILOpporo 1. cum Conten-

tionem falutis caufat , nec divina pre-

01

"fon: Salus zterna non eft minüs futu-

Ícientía aut revelatio neceffitat, vel or-

ity

1

ta reprobo poft tevelatiorem ac ant&.

dinem rerum immutat, Ergoobje&um

Pruleï:

.Ergo tuit totum fundamentum. Prob.

Spci eodem modo refpe&a illius repro-

m

.Aut,' Salus poteft. effe certó futura du-

bi fe habet ante ac poft revelationem ; ,

ii

pliciter: nimirum vel certitudineabfo-

confequenter poft eam a«que pote& fpc-

rare.

i

lutà, cui non poffit (ubeffc falfum ; vel

i u

certitudine conditionatà, id eft, ex vi

. Confirm, Ad fpetandam Beatitudi-

bonorum operum à gratià oblatá clici-

nem non requiritur quód fit futura. in

jis terum, per qua falutem cenfequetur

te , ut patet in reprobis viatoribus vere

ub — homo, fivelit, feu nifi per ipfam ftete-

eam fperantibus,

Ergo.

qmm| . fit: fi veró eam non obtineat, erit ex

3. Ex hac fententia Seguztur x , quod

homo cogatur defpetare.

Prob. feq.,

,Uj ^ fela malitia liberi arbitrii , non ex de-

n dl

fe&u divinz Mifericotdim, — Subfuzo :

Quia falus ei reprefentatur zque impoí-

d

Scd teptobus ante revelationem non

fibilis, ac damnatione executáà: Sed cà

- habet cettitudinem abíolutam , cui fua

t u

executá cogitur homo defperare. Ergo.

ii

- fpes innitatur, cüm de fa&o non fit fa-

Sequitur. 2. Quód homo teneatur velle

T

-lutem confecuturus. Ergo habetfolüm

fuam damnátionem, Prob, Quia homo

conditionatam mox explicatam : Sed

tenetut fe conforniate divinz voluntati

atimdig

"

DÀ

'hanc retinet etiam poft revelationem ,

certó cognitz,

Ergo.

Sequitur

$

þgg vmliv

quia etiam poft eam in gratia & chari-

Talem hominem poftrevelationem non

uti

. tte exiftens poteft taliaopera exercere

tenéti ad obfervantiam legis, & polfe

f

. perauxilia (ibi à Dco data. Ergó.

cujusvis vitio fine culpa fe dedere, Prob:

u ffiff*mï"

Allufrat hanc taionem Contenfon

f

Qui non tenetut ad profequendum fi-

exemplo in Schola S. Thom, cclebri :

nem , etiam non tenetur profequi me-

gt y

Deus vult conditionart per voluntatem.

dia: Sed homo , non potens fperare

D

Q^

:

f

antecedentem falutem reptobi ; & vulc

finem falütis, non tenetur ad profecu-

47 abfolutt per voluntatem confequentem

tionem hujusfinis. Ergo nec ad media.

t

dpfüm non falvari absque aliqua pugna

Sed hec media fünt obfetvantia legis &

3. in judicio divino de eodem pronuntian-

bona opera , etiani actus Spei Theologi-

j ^ te

Ergo & reptobus in cafü pofito po-

czm, Ertgo. QSequitur 4. Quód fi Deus

.JI

teft (ab diverfa ratione judicare falutem

alicui revelatetfututum peccatum,etiara

Jmïïw

aufe-

Ggg' 3

: *TRACI'TA;TU-S VII. Exa»im 4

ATL

aufertetur fpes ; adeóque & obligatio

fufficiens , talis-adhu-g tenetetut s licet

j

iu

d evadendi ; & fic non peccáffe: Pe-

enim fit impotens, attamen eft alisfüd

E

culpi ,utpatet ineo quiprojicetet, Bre-

ttus Chriftum negando , nec Judaseum

Euf

tradendo:

Quia Chrifus DPetro id

viarium in mate, qui tamen tenerctur

C

pradixit Maith. 26. "Antequam Galus

orate horas: Sed in cafu pofito,fihomo

ht

cantet ,ter menegabis. E« Judzibidem:

eft impotensad fpctandum , cft valisfud

*

ii

Qu intingit mecum manum 12 paropfi-

culpá utfuppono. Ergo,

Confirm.

Ponamusquód Deusho

hg

de , hbic «me tradet.

Kefpondeus autem

titi

udas , qui tradidit eum , dixit: Nun-

mini üli revelet, quód (t damnandm

[tt

quid ego [um , Rabli ? dit : TA

propter peccatum defperationis , quod

Ql

dixtffi. .

d

tevelationem fubfequetur , faltem tunc

hb

Opposo. 4.Poffum & licet mihi , ef-

adhuc tenetetur fperare.

Prob, Si non

teneretur , non peccaret non fperando,

31

ficaciter conatiin oppolitum illius, quod

& fic caífam faceret Dei revelationem:

äfuru!

cognofco abfolute Deum velle, ut, fi

[ n

Deus abfoluté mihi revelaret mortem

Sed hoc non admittitur, | Exgo,

&j

M

- 1. Oppofit, N, Ant.. Ad prob.

Patris mei , poffem adhuc adhibere re-

D.

Ài

media , (icque conari ad vincendam

Tranfeat totus Syllogifmus. Et N ult

min. quia bona opera & auxilia non

Wt

mortem, Ergo fimiliter in cafu pofi-

2

to

precontinent in fe Beatitudinem ut fü--

turüm . nifi Deus ea. velit continuate

'llnw

.y. Cum abíoluta revelatione dam-

li,

ufque adfinem viiz feu. cum poroiten-

nationis ftat potentia , faltem antece-

im,

dens,ad falutem confequendam. Ergo

tia & gratia finali, in qua homo difce-

Prob. Conf.

(l

etiam ad fperandum.

dit , velitque eam opetibus dare ut prz-

L

mium ; Sed hac voluntas Dei. in cair

^

Majus quideft confequi falutem , quam

[ u

eam fperare.. Ergo fi, &c. Patet Copf,

pofito non eft, utfüpponitur, Ergoet

Irrum,u

vi illorum operum non poteft fotmati

nam qui poteft majus, poteft etiam mi-

W Q

R !

nus.

Imó di&z revelationi magis op-

prudens judicium de futuritioneSalutis

fed folüm de poffibilitate fpeculativi

n

ponitur coníecutio falutis , quàm ejus

fitr t

ejus., quz ad fpem Theologicam non.

Ípes.

Ergo.

Unde ad Beatitudinem in re

ffPtmo

6. Hzretici,

licét t;on habeant fidem ,

fufficit,

J! Ifluml

m talia media funt omnino

confequenter nec fpem in fide funda-

affequenda

|r

€neivata,

Hinc illa certítudo con þi-

lin

tam , tenentut adhuc & pqlTunz fperate.

v bac optra

m

E

É:rgo fimiliter.

tionata , Cozfequetur bomope

(ubíiftit in

Ob]c&];t

. Tali homini effet revc!ätum,quöd

Salutem , [itpfe velit, non.

hzc enim non

ls [

fit damnandus ob ptopria peccata. Ergo

Theologia Thomiftica ,

N t

admittit , quód efficacia gratiz

habeatut

M

adhuc teneretur ac pollctíperare. Prob.

fed utitut

if

IXf

Conf. Si Deus alicui ad alicujus a&us

ex fola coopeta

tione creatutz ,

Non eft curreutis nequt

MHP

elicientiam ob propria peccata denega-

illo Apoftoli :

nae

M W

et non folüm ,auxih'um efficax , fed &

velentte fed folins Des mifermt?.

J'i CW

p

N

"

413

De Dejüemijake,i

F.ü!? "

& voluntas antecedens,quá Deus omnes

tur , tit- fit faturaín re , Id eft, effe&tivé

cum actaali eventu , C. ant, Secundüm

vult falvate , eft inefficax , necfacit falu-

Mtjt

tem emnium hominum efle futuram.-

prudens judicium , N. ant. & Conf Ita-

m

Costra: Chriftusut homomulta fcie:

que obje&um Spei alicui effe fatutum ;

non intelligitut , quód fit futarumin re

wm,ä.

- batabfolutenon effe futura , quz tamen

"Ü

efficaciter poterat intendete, ut eflent.

cum actusli eventu , fed fecundüm judi-

Jä« !

n

- Ergo abfoluta prafcientia de non fotu-

cium practicum & prudentiale , cüm de

ritione eventüs non tollit, quin illepof-

oppofito nonconftet, & hoc judicium

iU

fit efficaciter intendi.

Prob. Ant. Quia

poteft quidem habe:e reprobus , fuam

Chriftus erat liber. Ergo, 242 hec N.

damnadonem ignorans, non veto is,

u

"Ant. loquendo de iis, uti loqui debe-

cui certó eft revelata ; à quo proinde

It

mus, quz Chriftusevidenterícivitnon

preceptum fpei tollitur.

iU — effe futura, quia alids Chriftus efficaci-

- Ex quibus folvuntur hz inftantie.

Dü[.n,

t

ter potuiffet aliquid intendere contra

1. Omnis viator tenetur tendere ad fue

Qu d

- efficax abfolutum decretum Dei , quod

um terminum , eumque fperate: Sed

T

talis homo eft viator, & terminus ad

. implicat.

.Nec id poteft ulla libertas

hgm

creata , etíam Chrifti. ( utpote abfo-

quem hominis viatoris ff Beatitudo ,

j M

luto Dei decreto fübjeóta ) Noa;inquam,

viator veró copfttuitur per fidem &

Detit

fpem.

Ergo.

Nam folvitur dicendo ,

poteft potentiá confequente.

"

- "d 2. Oppof. dift. Ant.. Non eft mo-

il'am effe veram fi poffit habereditom

n

tivum, itatamen ut fit conditio //ze 244

judicium ; Vel dico, talem etfe folum

"

z0n,C.AÀnt. ; ut nec fit conditio, N. Aut,

viatorem negative, id eft, non elfetin

D

1

"

& Conftq. Licet enim divina przfcien-

termino , non veró pofitive , quia pofi-

tivé non movetetut ad confecutionem

:oluntgbö

'tia non neceffitet, nec mutet otdinem

,

tetüm , ex ejustamen revelatione nafci-

Beatitudinis,

2. Per revelationem ob-

1 Pom

j

i

Ü

:.

tut diverfum judicium de aflecutione

je&tum fpei non mutatur fed eodem mo-

L

j 'Jf(',

j

do fe habetac ant?,

Solvitur dicendo ,

ht

obje&i, ex cujus judicii diverlitate mu-

m

..tatur tendentia voluntatis, — Nam licet

e(le folüm verum deobje&o quoad f ,

[

n

revelatio fit extrinfeca refpe&tuob jcai,

non veró comparative ad hunc homi-

jüdicium tamen ex illa formatum non

nen.

i

j

l

" habet fe extrinfecé ad movendam vo-

-4d. 3. Oppof. dift. primam (eq. Co-

r

| Wi?

luntatem , (ed eft applicatio inttinfeca

gitur defperare negativé C. ;pofitive, N.

"i

objecti , ex cujus mutatione mutatur vo-

j

Defpetatio ergo duplexeft. Unanega-

.. luntas. Unde & nunc in prafcitisigno-

tiva , quz ef mera omiffio przcepti

le'

n

tantia reprobationis non eft ratio for-

Spei , quod homo implete non poteft;

jl

j

a

n

malis (perandi , fed cft conditio,fine qua

adeóqué nec eft moralis nec peccami-

non fit applicatiorationis formalis obje-

nofa. Altera pofitiva, qua eft a&us

j

m

&i fpei ad voluntatem.

l ,

formalis & expfeifus defperationis , quo

u

quis vel judicat , quód Mifericordia Dei

pf

i

' "d Cor '?)ïï?'?akd,i!ï- ant, Non tequiti-

geccata

424

TRA (.."ITATUS VIL Examenu 4. |

lj

peccata non temittat , & fic eft here(is.

obje&tivaaliorum praceptotutm honeflar

Nelaftimat;quód Deus fit tam fevetus,

potens eft movete ad obfervantiam eo-

Tiin

uüt abfoluté , & non propter peccata pro-

rom.

"

ii

Ex dictisetiam folvitur inft

ptia tantum , nolit alicoi in particulari

antia ;qz;æ

fF

mifereri , & fic eftblafphemia.

folet objici ex illo textu $. Scriptute:

o

Ex quo patet , quód talis homo nec

Si vis ad vitam ing

tà-

gieäi; fetva mahda-x' |

pracepto affirmativo fpei teneatur , nec

negativo de non omittendo a&um fpei,

De a&ufeu

d 4., Seqï N. ant, Difparitas paiet '

yui

quod in priori includitur,

ex di&tis ad 3. fequel. quia cum revea- 3

nl

executivé damnatis ( de quibus ibidem

tione futuri peccati &at honeftas & ratio

UI

fit mentio) e& difparitas, & N. maj,

formalis motiva aliorum praceptorum,

l

hi

quia defperatio eft. pars damnationis

& alia ad ceorum obfervantiam requifira;

]

:

ipforum , ut- didum eft in R, ad Q. .

cum revelatione veró- damnationis non

quia

n.£y.

manet hac ratio formalis refpedtufyii,

Wb

ZAd 3. Seq, pat, R. füprà Tra&. 3.

quia d«ficitfuturitio. | Undehomo, de

h

lg

Exam. 3. n. 52.

quo eftcafus , ne quidem poteftateante-

ug!oqu.

-Ad 3. $e2. admitto , quod talis homo

ceden:e poffct praceptumSpei impltte,

hn

non teneatur ad obfervantiam legis feu

nec dictum prudentiale judicium defa-

$

przcepti dea&u Spei, benetamenalio-

tutitione elicere ob rationem mox infi-

l

nustam ; bene tamen id polla , quoad

tum preceptorum ; unde negö, quód

A

cuivis vitio fine culpa fe dedere peffit.

alia prcepta , & bona opera;. fi non.

L

formaliter ut mediá ad . Beatitudinem,

Ad prob. dift, maj. Non tenetur profe-

&t

faltem ut fecundüm fe bona & honcfa

qui media, quorum ratio formalis ob-

*

Men

J

c&tiva non manct , C. maj.; fi haec ma-

funt. Hinc graviter pcccavit'Päth

N. maj, Tranf. min. & dift. imul

f

nea2t;

regando , & Judas tradendo Chri-

Á

conf. Licét ergo talis homo non te-

ftum.-

A

: Licet efEcacl

reatur ad preceptum Spei , bene tamen

A 4. Oppof. dift. ant.

IU

ter cfficaciá imperfedá & fecundüm.

aliazrum legum , & praceptorum, ac bo-

A

norum operum , quia tpanet €orum ra-

quid tali , nimirum per modum delide-

iT

tii, C.ant. ; efficaciá (implicitertali, ü

!

tio formalis obje&iva, nonautem $

Qd

ut probatum eft.

Pei :

eft in Spe , N. Ant. & Conf. Solutio -

d"l]fmmm

Contra S. D. dicit : Per fpem pra-

patet ex fuppof. 1. - Iraquc inimpout-

T.

mii inducitur bomo' ad obfervautiam

bile feu in oppofitum il

l

ius , quod quïs

o

Atf I h

ræceptamm.

Ergo etiam talis homo

evidenter cognofcit ,

Deutn abfo ufä

fifgn

fet

tenetut. przcepto Spei , ut arlia pracepta

velle, non poteft homo tendere efücit

Ofäl]du

offit obferva:e.

ter , nifi efficaciá imperfedtà , Giecum

b UM

Ad hoc dico, S.

D. velle quód fpes

dàm quid, qua folàmeft efficaciadeli-

em requititur € u

Pm&;ii fit quidem medium , fed non

derii; ad S$pem aut

W (

unicum fcu unice neceffaríum ; quia ipfa

cacia, quá voluntas i.

ntendat victoriose

fupetate

Y

)

A

2

De Defpärktüüi

42

fuperate arduitatem rei confequendz $

enim unutn Fidei articulutm fufficien-

) Wt

Va

ad quod requiritur-motus aggreffivus.

tet propofitum negat , omnes & totang

Hinc patti ( de quo ibifitmentio ) me-

Fidem negat , ut probatum eft fuprà.

dicina poteft adhiberi ex defiderio , non

AAd 3. N. Conf. , ad prob. N. Ant. Si

enim DBeus velit hominem obligare ad

ex (peevadendi mottem , quod etiam in

noftto ca(u jam eftadmiffum.

aliquem a&um , faltem aliquod auxi-

, N

lium fufficiensilli dare debet.

Adillud

"Ad g . Oppof. N. Conf. ; ad probatio-

nem dicitur verum elfe, fi cztera fint

de Breviario dicocffe verüm , quamdiu

[

aria, Difparitas e: Quia ad polfe

non retradtatur mala voluntas;quá ferió

falvari fufficit poffibilitas falutis , quae

retractatà objectio Breviatii non eft am-

ht

manetcum di&ta revelatione,uti &t auxi-

pl.À: voluntaria,

lia fufficientia: verüm ad poffe fperare

"Ad Couf, N. Ant. , ad prob. pat, dift,

N

requititur fututitio obje&i prudentec

ex R.ad 3.Oppof. . Ex ha&enusdi&is

fb i

apprehenfa , ut didum e& quzin cafu

facile folvuntur hz inftantiz ; r.Sup-

tevelationis non manet, - Pauló aliter

pofità di&à revelatione homo tenetur

H [

dici poteft, quód talis homo poffit fal-

adhuc fe amare, fe non perdere , im-

p

Q

vati loquendo de falute fpeculativé , non

minens maximum malum cavere, cüm

M

vero practice poflibili ; fþd eft idcm' di-

non fit Domimnus vitz corpotis vel ani-

n

i

cete,

mz, Ergo tenetur adhuc quarere Bea-

- Ex di&is facilé folvuntur hz inftan-

p r

utudinem:: Sed hzc quzritur fperan-

menl IJ(

tz r Poffibilitas falutis petit poffi-

do.

Ergo.

2. Phyfic&przdetermina-

bilitatem mediorum : Sed inter hzec

d

[

tus ad aliquem a&umretinet potentiam

[2

M

eft Spes , Ergo,

2. Ordinatus ad fa-

antecedentem ad oppofitum , imó etíi

TTE

2

lutem zternam , etiam eft ordinatus ad

int?

phyfic& effet predetetminatus ad defpe-

Spem ejus, Ergo,

randutm , poteft adhuc & tenetut adhuc

114

i v

44d 6. N. Conf-Difparitaseft: Quia

fperate, Ergo & in hoc cafu,

Prob,

heretici polfunt errores fuos relinque-

Conf. Quia przdetetminatio fortiüs

j

re, & fidem veramtasquam fpeiregu-

mevet,quàm mera externa revelatio,

a

[!

lam ac bafin ampledi, & ficobje&um

3. Qui per divinam revelationem effet

X

j

L i

fpei fübratione fututi attingere ; aft ille ,

cettus de premotione phyfica, fibi de-

"

cuifacta eft à Deo abfoluta revelatio fuac

neganda ad przcepti impletionem, ad-

(

damnationis , hancnotitiam non poteft

huc tenctat implete.

Ergo fimiliter,

n*

deponere , quia tenetut. Deo. credere:

j qü*'

4- Si Deusabfoluté alicui revelatet quód

u

ideoque Beatitudinem fub ratione futu-

non fit fa&turus teftitutionem rei furtim

um

ti non poteft prudentet apprehendere.

u

ablatz , talis adhuc tenetetur reftituere.

f

Notandum hic , quódfihomo, de

Ergo fimiliter. s. Qui habet habitum

hgmïl'

quo agimus, revelationi divinz non

Spei Theologicz, poteft fperare: Sed

n

m

credetet, fierec. infidelis , & amitteret

talis homo , quamdiu efin gratia , la«

14

P

bet habitum Spei Theologice formatz ;

)

j

Fidem circa omnia flia credibilia, qui

.c[yl'

—-Hhh

cüm

ECJ »

P

us

4a6

TRACTÁ TUS VII.J Examtit 4

xàm hazc fit proprietas Gratiz fanctifi-

3

talem adum eliciens vel eft Atheift ;

X

Clantisc

Etgo,

vel Atheifmo vicinus.

À

r

QUARO VHI. Quandonam obliga

T

tzceptum Spei ?

Pr:g/ümpiia.

; d

LXIX. Revideantur quz di&ta (ünt

pui

inhoc Tra&. Exam. 2. ad Q. 2.

f

cAlterum vitium qqod S;ei Wui

yeni

g, I. Homo in primo inftanti ufüs

nitur per exce[fum s eff Prafumpiti,

CR('&

xationis ( ut fuptà probavimus) tenetut

de qua vide Tratf. — Exam.. n.1og.

h

fibi przftituere ultimum finem , & fe,

Q* de eo agit 5. D. hic 9. a.

ity

omnes fuos a&tus , fidem, fpem & amo-

p

rem fuum illi confecrare , adebque &

QUJERO IX. Quid ef Prafi

mpïff)

Z

feita

l

actum Spci elicerc. , cujus ptzeceptum

& an peccatum?

CXUOCqD

'tunc per fe obligat.

LT

LXXL .T. Prafumptio importat

& 2, Preceptum Spei per accidens

quandam immoderantiam feu excefum

hr

obligat.

1* Quoties volumus Deum

Ípei ; & definitur, quód fz vitimn ul

yoí

erate, vel de peccatis paenitere , quia

atfus voluntatis , quo boua fispeinamm-

Apen

hos virtutum actus fine Spe non poffu-

mus debité exercerte.

lia imordinatéà exfpetlantur , v. g, gritias

Aqra

2. Quando gra-

glotia, & fimilia. — Sicut (utait$. D.

r

vem tentationem defperationis non pof-

a, 1. i c. ) o aliquis fperat fe vemam

p

fumus alitet vincere. 3. Quando quis

obtigere frne pamit

"

ftlty

zefipifcit à nefando defperationis flagi-

2nmeritis,

eztía , vel g!qrim fjine

1

tio tenetur actum Spei elicere,ut hor-

£. 2. Cum S. Thom. ibid. fu

bclen,te ;

TM

tendum peccatum retractet.

4»In re-

Hzc præfurhptio eft proprie fpeciespece

€eptione cu juslibetSacramenti , quia per

cati in Spiritum S. , quia (cilicet perhe

illud gratiam confequitur ; quz proinde

jusmodi prefumptionem tollitur ve

fperanda eít , cujus tamen adtüs omiffio

contemnitür adjutorium Spititüs $;

non cft fpecialepeccatum in Confeffio-

per quod homo revocaturà peccato.

me exprtimendum.

'Tandem bonus

DH

S. D. a. 2. inc. hoc magis explicatdi

Chriftianus crebro in actum Spei pro-

*

cens: Prefümptio habet fe conformi-

zumpere debet.

tet intelle&ui falfo , ficut & defperatio

LXX. Peccatze , qui Deo libentet

Sicut enim falfum eft, quód Deuspati-

€edens coslum , defiderat perpetuó ma-

tentibus non indulgeat , velquódpte

mereinterra ?

cantes ad pæhitemiam non convertats

Y

períevee

Dico- Sideliberate id defidetet;pec-

ita falfum eft , quódinpeccato

cat mottáliter con:ra preceptumSpei di-

rantibus veniam concedat , & 4 bonq

!

vinz , quà quilibec homo obligatur

ceífantibus opere gloriam largiatur «

Deum & divina przomnibus fibi concu-

exiftimationi conformiter Íe habet pra

hr

Qu

gifcibilibus cqncupi.fc;:e; Sani homo

fumptionis motus. Et ideo prame

^

j

us

r

De Prefumptione.

429

gtio et peccätum; mimis tamen quàm

fumptionis ,

fed hoc þädäätiim

dimi-

nuit: quia per hoc videtur habere vo-

defperatio, quoniam magis proprium

l

eft Deo,

mifereri & varce;e , qvàm

luntatem minüs firmatam ad pecc

an-

i

punire, propter ejus infinitam Bonita-

dum.

Hac ibi.

y

tem ; illud enim fecundüm (& Deocon-

Effetne peccatum præfumptiohis, &

1

venit, hoc autem (ecundüm noítra pec-

fpecialiter in Confeffione exprimen-

d

(f&

cata.

Tta S. T hom.

dum , peccatum grave iterare ideo , quia

u

]i

Et ad z. ibid.ait:. Prefumptio non

ptimüm fimile admifit, e&dem oper&

If

N

&)

importat fuperexceffü Spei ex hoc quód

expiandum ?

aliquis nimis fperat de Deo ( cujus po-

Dico : Quód fit gravis prefumptio

idi

tentia & mifericordia eft infinita) fed

& circumftantia neceffarió exprimen-

exhoc quód fperatjde Deoaliquid 4uod

da.

Deo non convenit,

Et ad 3. dicit:

u

Peccare cum propofito perfeverandi in

Ratio: Quia talis prefumit , & fibi

T.

pollicetur , quod tam facilé plurium

peccato. fub fpe veniz , ad pra(umptio-

t

nem pertinet.

Et hoc non diminuit

peccatorum mortalium remiffionem fit

T

u

Peccare autem

accepturus, quàmunius. Ergo.

hu

1j

fed auget. peccatum,

De Prafumptione etiam a&um eft fu-

fub fpe veniz quandoque percipiendz ,

$u

prà Tra&t. g, Exam, 1, n. ]. & 15. Sed

N

qui

J.FD

cum propofito abtinendi à peccato , &

fub aliarationc.

peenitendi de peccato , hoc non eft pre-

TL

! fi

hr

æ;awwwæææææwææg&æææææzï*äaæ

gn t

FIU

j

y

viond

gort

EXAMENV..

u

De Charirate ,. de qua S. Thom. agit. q. 23. per 8. 4ft.'

yti

[

1

,

M

£5 de ordine a'iligendomm , 4e quo q.

M

I

(

pe n art.

?6'.

Wi

ntl

»ll

h

UAiRO L. Charitas quideft ,

lr

mum bonum propter fe & proximumi

yit D

quod obje&um ejus , ac prace-

propter Deum

i

"

ptum ?

:X 2.. Obje&tum formale Charitatis

LXXIL m. r. Chatitas de-

tam 44od feuterminativum , quàm 450

qi

calmx l

finitur, quód fit virtus Theologica, quá

feu motivum,e(tfola Bonitas divina,non

qeró ut abÉrahensà creata & increata.

GUVA

j

- yolunts Deum diligit tanquam füm-

Hhh 23

»

)P

Ratio ;

A

TRACTATUS

42$

VIL Examen j

Ratío: Vittus pure Theologita de-

ad Q. 2. & ad Q. 44 Et Exam. þræ&den.-

u

bet habere obje&um formale puté di-

tiin R. ad Q. $. deprecepto Spei,

[

vinum: Sed Charitas eíft virtus pur&

y. 6. Przceptum Charitatisobligat , -

qlljl

Theologica. Ergo.

quotiefcunque eft periculum labendi in-

ue

$. 3, Obje&um matetiale "'prima-

odium Dei , nifi a&us Charitatis elicia-

rium Charitatis eft Deus, fecundarium

tur,

Item , dum quis in peccato mor-

&ccl

c& proximus, nimirum homo & Apge-

taliexi&ens non habens copiam Conft-

bin

lus Beatitudinis capax.

faríi exponitur periculo vitz , tancenim

&t

Ratío : Quia Deus diligitur ptopter

tenetur clicere perfe&am contritionem

Dixi,

( càim fine ca non poffit falvati) hzcau.

At

fe & proximus propter Deum.

Beatitudiues capax,ad excludendos da-

tem includit Charitatem, — Itemobligat

Mi

mones & homines damnatos.

quemvis conítitutum in atticulo mor-

Ni

tis , & hoc ex precepto naturz; quo jü»

X 4« Eadem fpecie virtus Charita-

n

bemut in eo articulo omni meliorimo-

LU

tiseft , qua Deus propteríc , & proximus

doanimz confulere; confulitur autem

diligitur propter Deum.

fit

Ratio : Quia uttaque hzc dile&io

optimé pet actum Charitatis. "Tandem

L

obligat in peticulo aliàs fuccumbendi

habet idem obje&tum formale, ut pul-

p

chr? explicat S. D. hic q. 25.a. 1. ubi

tentationi contra quamcun

que virtutem ;

fite

à Charitate diftin&am.

t

videatut,

Quia ratio diligendi prexi-

QU.ER O II. E£tne Charitasvirts- .

mum eft Deus,

d

"

tum omniutm przfantiffima , &alisrum

w

Oppono : JuxtaS. T'hom.infriq.tos.

fotma , itaut nulla vera víttus

a, 3. Cultus Latriz , quo Deum coli-

fineilla ?

poffit eif;

kl

Atj

mus, fpecie differt à cultu Duliz quo

LXXIIL AnteR.Not. r.ex $.Tho4.

ld

colimus San&tos ptopter Deum, Ergo

fimiliter.

q fo. a. s. quód, aliquid effe fimplictet

14

tale,dupliciter intelligatur.

1. Quia

ï;qui[u

Ncgo Confeq. Difpatitas ef , quia re-

eft abíoluté tale, id eft, fine addito.

2.

A

fpe&tu duliz , quà colimusSanétos pro-

uia eft omnibus modistale, . Unde

OR

pter Deum , Deus folüm eft motivum

fit , quód aliquid ümplicitcr'fäuabfolu-.

d

extrinfecum 5 motivum «enim intrin-

té fit perfectius alteto, non tamen ol*

Ten d

fecum eft propria & intrinfeca San&to-

mbus modis: aliquando veró uttoqué

SCl'ipm;

rzum excellentia : refpe&tu veró dile-

modo, Sicut corpus incortuptbile

AMjy

fionis proximi divina bonitas fe habet

fimpliciter & abíoluté ef perfedtius

C qug

ut motivum intrinfecum.

corpore cortuptibili , non tamen ompi-

[ju] pc([l

x. $. Preceptum charitatis pef fe

bus modis, quia corpus cortuptibile

[

obligat omnem homiiem in primoin-

poteft informariabaliqua forma, modo

ftanti morali us« rationis,

Pto quo

Tth'Ogm

quidem cortuptibili , aft fic utformain

Ml

tevidenda funt quz diximus de prace-

entitate excedit corpus incortuptiblle,

Ms

.

gto Fidei igndhoc,g Tract, Exati, 2; in R

qualisforma eft anima rationalis ; econ-

Ua

"

|

E n d

354

De Charitate,

429

" traAKfub&:ntia—fpirim'a!is— non folà

mab- nem facit Deo gratum, bonum & pet-

M

folute fed omnibus modis eft perfedtior

fe&um,tanquam Chriftiana perfectio-

Wt

quàm corpotea , nec füb ulla rationeab:

uis Summa , & ad quam otdinantutome

Ti

£

" ea exceditur,

nia precepta , ac coníilia tam Vetetis

Qu

Not. 2. Charitatem poffe dupliciter

quàm Novz Legis , & à quo ptecedit

omne meritum;

ii gt

accipi,

1. In e(leentis, fiveineffe ha-

Sub[umo 1. Sed Cha»

Va

bitüs & qualitatis fecundüm phyficam

-titas perfetiüs attingit Deum quám Fi-

i

entitatetn.

2, In effe moris & virtutis

des & Spes (idem confequenter ett de

hata

aliis virtutibus ) quia Fidesattingit De-

& ub propria ratione Charitatis feu

i fit

amicitiz erga Deum , & in quantum eft

utn in quantum ex ipfo nobis provenit

m i

fadix metiti:

cognitio veri ; Spes , fecundüm quod

i d

Not. 3. Quód perfe&tio e

htitativa ha-

ex eo nobisprovenit adeptio boni ; Cha-

g n

bitüs vel actüs, ex patte principii fu-

ritas veró ficattingit Deum , utinipfo

Is

matut quidem ex modo quo potentia

fiftat, juxta illud Joan.4. — Qu mazet

in Charztate , in Deo manmet.

Etgo.

X

procedit; quia tamen modus potentiz

hd.

ordinatur ad attingendum objectam ,

Sub[umo 2. Sed Charitas eft Chriftianze

TU

—

completé & adaquaté fumitur ex illo,

perfe&ionis Summa , eft amicitia cum

Qs

- prout terminatur ad obje&um , feu pro-

Deo , & de ea dicitur 1. ad Timotb. r.

hn

utincludit attingentiam obje&i , in qua

Finis pracepti Cbaritas , abea procedit

perfe&io & (pecificatio a&üs completut.

Ef

l

omne meritum , & ultima difpofitio ad

"U

kHis notatis. .

gratiam.

Ergo.

lex fit amor«, unus

vt

5 1. Chatitas non folüm in genere

Not. quod dup

mortis & virtutis, fed etiam in efIe en-

atmicitiz feu. benevolentiz; alteramor

Nuf

tis, et fimpliciter abfolut& perfectior

concupifcentiz

Primus eít ; quo quis

1

Fide, aliisque habitibus (apernaturali-

vult bonum ipíi amato , feu terminatur

"l

gxtü'

bus,qui funt in homine Viatore. 1. Pars

adbonum amíci , ut bonum ipfius eft, 8&c

eit contta Luthetum , qui, cüm doceat

hic eft deratione Cliatitatis, at fi amem

d

hominem per folam Fidem juftificari ,

Deum propter bonitatem , quá fibi feu

j Wi

docet , eam in elfe moris effe perfe&tio-

infeipfo; nonveró quámihi bonus eft.

D

u

rem chatitate : fed obftant multa S.

Secundus eft , quo quis vult bonum ami-

gnctüu W

Scriptutzloca, ut r.Cor, 12, & 12.

ciin quantum redundat in . bonum

jo?

AMajor borum eff Charitas Matth. 22.

ipfiusmet amantis, & quafi inintere(fe

qt l

j (j d

&c. quzloca faltem convincunt majo-

ipfius.

tem perfeétionem in effe moris,

Ratro 2. partís ex S. D. pro r. parte

li,

1 "

Rano Y.partisefl : Inter virtutes

jam e(t in(inuata , quz etiam probat de

TU

Theologicas & alias fapernaturales i[la

eífe entis,

Et quod S. Thom. hanc ex-

M

n

- fimpliciter in effe moris eft perfe&ior ,

cellentiam pra Fide attribuat Charitati ,

1 1]

que perfc&lius attingit Deum , juxta S,

clat& patet: quia a 6, cit, fibi hoc obji-

( d

j

cit argumentum:

Altoris potentiae

r

Thom.Hic, q; 23« a, 6.in e, qua homi-

Hhh 53

aldor

21

sss

o

; TRACTZTUS VII. ÉExamtn 5,

4

altiot eft vittus , ficut & altioropetatio :

Iterum S. D. fibi objicitaliudargu:

[

Sed intelle&us, ih quo eft Fides, eft al-

mentum : Illad, pet quod aliud ope-

ul Il

tior Voluntate , in qua eft Charitas.Ergo

fatur, videtur effe inferius eo , ficut

Fides eft altior Charitate, Quedargu-

minifer, per quem operatur dominus,

It

mentur , ut confta: , loquitur de excel-

$*

eft infcrior dom no: Sed Fides per di-

f

lentia phyfica

5

unde nifi S. Thom.

le&ionem operatur. Gal. $, Ergo Fides

st

agnofceret in Charitate majorem per-

eft excellenior Charitate. — Refpondt

fots

fectionem 'in effe entis feu phy(icam ,

dicens : Fides non operatur per dietla.

for

potuiH&t unico verboillud diluere , di-

nem ficut per anfivumentum , ut dominn

adu

2s

cendo non elfe contra fe , eó quód agat

per fervum , [éd ficur per formampre-

p

folàm , de jmajore perfc&tione morali:

viam. Et ideo Ratio non [equitur.

M

noluit tamen hoc dicere , fed aliterte.

Not. . Charitati non efle effentiale,

MW ]

fpondet, dicens: Operatio intelledtüs

quód reguletut per Fidem ac cognitio-

t

completut fecundüm quod intelle&tum

nem obícuram , fed convenire hoc ei

Et ideo nobilitas

ln

eft in intelligente.

folüm peraccidens pro flatu viz: $ed,

a

li

operationis intelle&ualis attenditur fe-

quia eft prima proptietas gratixfandi-

)

- cundàm menfuram intellectüs. Opeta-

ficantis ( quz eft femen glorig) pet fe

t n

r

tio autem voluntatis & cujuslibet virtu-

petit regulari lumine gloriz , acclatàvi-

ii

fione Dei,

tis agpetitivæ perficitur in inclinatione

Ex quo folvitur hac in«

tni

Ti

appetiiüs ad rem , ficut ad terminum

ftantia: Regula eft perfectior regula-

b

ideo dignitas operationisappetitive at-

to: Sed Fides eft RegulavCharitatis/.ï

L

tenditur fecundüm rem qua ef obje-

Ergo.

tlf

&um operationis,

Eaautem , que funt

w. 2. Simpliciter

veta. /virtüs fine

ij

infra animam , nobiliori modo funt in

Charitate effc non

»po-te&.- Ita$, D Ilïc

QUi

anima quàm in feipfis : quia unum-

q.23.2, 7.

Kürig

Ratio $. D.eft

Vitfus vera fimpli-

quodque eft in aliquo per modum ejus ;

1

in quo ef , ut habetur in libro de caufis.

citer eft illa, qua ordinat ad principile

hïl

Qua veró funt fupra animam , nobiliori

bonutm hominis; nimirum adultimum

u

modo fünt in fe ipfis, quàm fintin ani-

finem ; ficut etiam Philofophus in$

Wlm»

ma.

Et ideo eorum , quz funt. infra

Ethic, dicit : Quód virtus eft difpofitio

um

nos, nobilior eft cognitio quàm dile-

perfe&i ad optimum: Sed fola lari«

W

Átu]

Qio. Propter quod Philofophus in 7,

tas ordinat hominem fimpliciter & ptf

Rnl

fe& ad ultimum finem verum , abhoc

Eibic. pratulit virtutes intellectuales

M Oi

moralibus.. Sed eorum qua fünt fupra

enim homo in peccato mortäligxiftens

nos , & pracipue dile&tio Dei , cognitio-

eft averíus.

Ergo.

'ä Ub/lm

Chu:

R. n

ni przfertur, . Et ideo Charitas eft ex-

In R; ad r. ibidem ait S. D. Sine

Wlwdcm.

cellentior Fide. HzeS. Thom. Quze

titate poteft quidem effe aliquis a&us

WER

verba claré prebant dc perfectione phy-

bonus ex [uo genere, non tamen perie-

tuo

T

gFas

APV MM decft debita ordire

à

-

N

De Cbar;tatz.

E

ad uitimum finem. Plura dehis di&ta

debet magis diligete ? De hoc$. D. agit

u

hic q. 256, per 13.att.

l

funt fuprà Tra&. 4 Exam, 1.ad Q. 9.

LXXV. Ante R. Not. r, quód,

n 1j.

W

&, 3. Charitas eft omnium aliarum

magis diligi , poffit-contingere dupli-

(

virtutumforma.

Ita S; D.a.8,

citer, r, Magis intenfive, quandoni-

H

Ratio ejus ef : In mortalibus quod.

mirum quis fortiori conatu , acmajori

actui dat ordinem ad finem, dat el &

fervore diligit unum quàm alium ; qua&

k

formam ;quia finiseft obje&tum & quafi

majotitas penfatur ex patte fnbjeci

'MITE'.'E

forma voluntatis, quz eft principium

atmantis. 2. Áppretiativé , quando ni-

m

actuum moralium: Sed , utdi&tum eft ,

mirum quis ita diligit unum prz alio ;

W

[

l

"

pet Charitatem omnium aliarum virtu-

ut pafatus fit potiüs aliuns relinquere;

tum actus ordinantur ad. ultimum fi-

quàm huic difplicere, & eum offenderes

! m'jf?

a

nem. Ergoipía dat formam aliarum

ficque hzc majoritas penfatur ex parte

virtutum actibus, feu eft virtutum for-

fiet.

amici amati , juxta majorem z'ftinatio-

j n

ma, non quód fit forma elfentialis , vel

nem ejus. Sicut fubinde aliqua domi-

pro'iu::

exemplaris , fed magis cffectiva , ut ait

cella intenfive magis amat catellum

S. D. ad r, in quantum ab ea imperane

quàm pretiofam gemmam , afthanc ma-

ptiaz*;-

Et in hocfer-

2

tur ad finem Charitatis.

gis appretiative.

x

fu Charitas eiam dicituraliarum virtu-

Not. 2. qu

[6)

d

pet pmxi'mdm intelliz

u

qo lt

tum finis , ut aitad 3. Erífübalia di-

gatut omnis liomo capax beatitudinis ;

vería tatione dicitur eatum fundamern-

fiveisfit Gentilis, Judaus , T'urca , hz-

df

tum & radix , in quantum nimirum ab

reticus , (ive Catholicus, five inimicus z

|Me

a füftentantur & nutriuntur , ut inquit

& hunc proxirnum tenetar homo dili-

ad 2.

gere ficut feipfunr.

Quz dilectio cor-

ju v

fititinduobus, 1, U:quisergaipfum

QJERO III. Charitas amïtti&ume

nFOK&. )

pe

r unicum peccatutm mortale ?

Tiabeat interiorém affecturm proptet nio-

LXXIV. £, affirm. cum S. Thom.

fttam fimilitadinem, & propter prace-

Z:V&EL*'*"?

hic q. 24. a. 17.

Katio ejus eft :

ptum Chrifti.

2. Utillius bonutn pro-

1 DldWä

Unum contrarium pet aliud contrariutr

curemus & impediamus nialum,quando

, i*

J

!

fupetveniens tolltur: Sed quodvis

jl

n

al"

;

commrode polfumus ; ut uiagis patebit

peccatum mottale conttariatur Chaari-

infequentibus, Ffis notatis

9.

&. r. Licet Clixricas ex natura (ua.

, L.

tati fecundim propriam rationem , qua

j

confiftitin hoc , quód Deus diligatur fu-

inclinet ad diligendum Deum ais ir-

ym

,

et omnia ; & quód homo totaliter fe

tenfivé, quàm feipfum & proximums

Imhncmïff,

illi fübjiciat, omnia fua referendo in

defactotamem & in exercitioaliquando

1 ïcmw v

ipum. Ergo impoflibile cft (imul (ta-

inclinat ad diligeridum: magisinzenfive

m

tfein eodem.

feipfam & ptoximum , ac ideo norr ob-

——

)

p

^ j

* QUAEROIV. Quem otdinem fet-

liget, u

B

t Deumdiligantus- ma*:g,i"sifntefï-

ld

qm

vat Charitas inter diligendos; feu qüm

Qv"ä,

Ratio

gtü

t[fr[ j

"n

j

l

L

p

?

TRACTATELS VIL. Examen o

EL

Ratio v. part. efl : Omnis habitusex

ligit. Ergo. Ant. e& $. T

hori, hi;:

natura fua immediatiàs & intenfils in-

q. 26.2, 7.inc. Et patet: quia aliàs

clinat in obje&um primarium , quàm in

cufm eadem intenfione dile&ionis Del -

fecündarium, & Charitas ex fua natuta

non poffet unus ptoximus ex Chatitate

inclinat ad magis diligendum id , quod.

intenfils dligi, quàm alter , quia refpee

n

eft melius & diligibilius: Sed Deus cft

&u utriusque eft eadem ratio formalis

diligendi: Sed hoce&t falfum. Ergo.

obje&um primarium Charitatis, & me-

of

lius; proximus veró ef obje&um fe

Ratio 3. partis efh: Preceptum Cha-

cundariutn.

7

A.

qu

Etgo,

ritatis ad. fui impletionem nullam te

b

Declaratur ulterius : Licet Charitas

quirit determinatam intenfionem , fed

pf

fecundüm fe confiderata femper incli-

impletur a&ua quantumvis remifloverz

qtdo

net ad intenfiüs diligendum Deum,

dile&ionis Dei , quia per eum homoad- ]

i

quàm fe ipfum & proximum, nontamen

hatet Deo tanquam ultimofini , &ut

M

confiderata ut nobis infufa, quia nobis

loquitut. Apoft, 1. Cor. 6. efficitur us

r

infünditur juxta modum noftrum, qui

Spiritus cum eo, — Excerte oppofitafene

tentia requirens actum intenliffimum,

Mpa

eft opetari libere ; proinde poffumusha-

J

bitu Charitatis in exercitio interdum

hominem fubjicit multis(crupulis,cim

"

i

erga Deum remiffiüs uti quàm erga

talis a&us non bene poffit cognofdi Ete

fie(

roximum , manente radicali inclina-

g9.

qmbu;

tione ad diligendum intenfiàs Deum.

. 2. Homo obligatur ex Claritate

l

Idem patet in aliis habitibus. Ex hisfolvi

iplàs appretiativé diligere Deum ; quim

Nitx

:goteft hec inftantia: Quod rei conve-

feipfum & proximum, .Efàe Tide,

Wt

nitex natura , femperei convenit, Item

fünfi

& inculcatur in variis $. Scripturz lo-

habitus magis inclinat erga objectum

cis.

formale , quàm materiale: Sed Chatitati

Ratio: Homo obligatur ex Caritte

li

exnaturà convenit magisinclinare erga

diligere Deum füper omnia; Sed n

TU

Deum, & Deuseftobje&tum ejusforma-

poteft Deum diligere füper omnia, ni

t

le, proximus vero eft ob

ipfum diligat plüs appretiativ quim

dl

riale.

jg&unl mate-

Ergo.- .

ipfum & proximum , qu'enim creitu-

At

lïb

j

Ratio 2. partis : Homo habens Cha-

ram pluris aftimat quam Crea

totelIl

;

Abf

It

titatem poteft majori fervore,non folüm

non diligit eum fuperomni

a. .Erg'n.' .

.

mmhm

ex ptoptiis viribus , fed etiam ex Chati-

p.3. Ex Charitate magi

s diligen i

L:

tate caufato, conari ad dile&tionem fui

funt,qui nobisfüntconjundt'ores u -

(l

ipfius & proximi, quàm Dei,qui eft rz-

qui his funt meliores. -Ita$.D.q 29

If[]fum

tioformalis diligendi proximum. Ergo.

a

dis s

Prob, ant. Intenfio dile&ionis non eft

liores actu Aplï-ls pus

Katio: Licét me

Md D)

.attendenda per comparationem ad ra-

ticipent rationem diligendi ,

fcilicetbo-

juncio-

"ütet

tionem diligendi, fed per comparatio-

nitatem fupematumlem & con

g M

nem ad fübje&tum (eu hominem qui di-

nt nobis

U

nem cum Dco; ii tamen qui fü

a

f

g

1

-

"À

Md

De Charitate.

433

j

à

'conle.inäh' illá ratione non catent, & in-

funt aliquid patentum, — Ergo ficut qui-

fapet in eis invenitur vincülum natura-

libet cuicunque benefactori debet pre-

R

ferre feipfum , ita & filium.

lc confanguinitatis , vel quia concives

i

m. f. Per fe loquendo magis dili-

funt, quod ChariFas etiam refpicit. Er-

o.

gendus eft pater quam mater, & pater

Not, Quód tota prefens dori

ha de

carnalis magis quàm fpiritualis , & pater

otdine Chatitatis folàm intelligatur ,

magis quàm filius.

l:

(

quantum cftex patte Charitatis , & re-

Ratío 1. p. eff , ut arguit S. ''hom.

u

bus ipfxsf'ccundüm("eco'n!ïdcratis: nam

a, 1O. Pater & mater arantur ut prin-

s

ex aliqua circumftantia fieri poteft, ut

cipia quzdam naturalis originis : Sed

tUv

otdo ille non fit fervandus.

Iiem in-

pater habet excellentiorem rationem

telligitur de neceffitate exttema, extra

principii utpote agentis, quàm mater ,

».ia;m;.-

pi «

hanc enim licet otdinem praterire, &

quz eít principiam per modum patien-

tis & matetis.

Etgo.

Cor.sw!f'

interdum majus bonum velle amico ,

fl

quàm parenti aut fratti, dummodo ho-

Hoc intelligendum eft , ait S. Thom,

stbl

mo hon deficiat in exercitio debito fe-

ibid. in c. períe , nimirum de patre in

h

Qu

cundàüm przceptum aliatum virtutum,

quantum pater eft, quia per'accidens

Ícilicet Orationis , Eleemofynz, &c. in

poteft fieri oppofitum , ut fi intercurre-

a

quibus Charitas otdinem ponit. Unde

ret ratio boni communis , aut mater e(fet

hic folüm determinatur , quisnam in

j

j

valde beneficia erga filios tam in tempo-

M

R

extrema neceffivate fit magis diligendus,

ralibus quàm in fpiritualibus ; pater ve-

hi

uml

ita ut ei prz alio inconfimili neceffitate

ró vitiofus, & circacuram filiorum ne-

conftituto fit fuccurrendum.

gligcns.

nv

-9 4. Parentes & filii funt magis di-

Ratio 2. partis : Lic&t Religiofus

if

09

ligendi quàm quivis alius, licet fit infi-

inexetcitiis monafticis debeat magis co-

nis benefactor , qui eum à morte aut

operati Patri fpirituali, quàm carnali.,

! PIPJ

q

Wt

aliàgravi calamitate libetavit.

extta tamen hzc exercitia majori debi-

»l

IAR

4t0: Inhumanum videtur. relin-

fü

to obftringitur Patri carnali quàm fpiti-

iM

uere pattem bonum , aut filios pios , &

tuali: quia ratio debiti gratitudinis &

af f

4

u

1[]1m ,

bvenire amicis particularibus quan-

pietatis erga Patrem carnalem long? an-

j

tümlibet magnis ; ut enim aitS. Thom.

4

tiquior eft, quàm erga atrem fpiritua-

"

infrà q, 31. a. 3. ad 3. nullius benefa-

lem.

Ergo priüs folvenda e , dum

Q^

Goris beneficium eft tantum ficut Pa-.

tempus occurtit , modó Religiofus non

ii

i

rentum , & ideo parentes incompen-

«0[5*

deficiat in exercitiis fpiritualibus fui fta-

fandis beneficiis f(ant otnnibus aliis pra-

tüs erga Patrem fpiritualem. — Idemdi-

ferendi , nifi neceffitas ex alia patte pra-

cendum eft de Fratribus fpititüalibus &

a

",

ponderaret , vel alia conditio. Ergo.

carnalibus,

d

wnw

Deinde licét patentes nihil debeant

Ratío 3. p.Tum quia patet filio com-

il

filiis, fed filii parentibus , fllii tamen

municat propriam fpeciem : Sed ex hac

v]fp

lii

com«

m

PA

ss

TRACTATUS VII. . Examen 5.

4

communicatione nafcitur majus debi-

habitationis , teliótis Pare:xtibus* h'qma

'Tum

adhzret. uxoti.

f

n

tum diligendi patrem,

Ergo.

(

etiam , quia,licet filius fitaliquid patris,

In verbis Apoft, non cft intellfgcn-

1

»

non tamen eft ipfe pater,

Ergo licet

dum, quód homo debeat diligete uxo-

quis in cafu neceffitatis non teneatur

rem fuam zqualiter fibiipfi, fed quia

H

«

defe:ere feipfum propter patrem , bene

dile&io , quam aliquis habetad feipfum,

fdi

tamen filium.

eft ratio dile&'onis quam quis habetad

tatt

-&, 6.. Patet & mater fant magis dili-

uxorem fibi conjundtam, HacS. D.

C àp

gendi quàm uxor, hec tamen magis

. 7. Benefactor infignis , qui dli-

[U/)

quem à motteautalia gravi calamitate

[/7]

diligenda eft quàm filius. . ItaS. D.a.

II.

cum ingenti periculo vitz aut magnis

u

4l

fuis expenfisliberavit, magis diligendus

TT

Ratio : :Inþtinuis debitum etga pa-

L»

eft quàm frater, (ororaut confanguintis

*

ii

rentes eft antiquius, & ratio boni que

in 2, & 3. gradu.

htin

eít objc&tum dilectionis , eminentior eft

Ratio: Major ratio debiti eft erpa

h

in parentibus , quia hi diliguntur fub

talem benefa&orem quàm erga quem.

hi

ratione principii. — Ergo pater & matet

cunque confanguineum, 'Érgo. Ant.

li

magis diligendi funt quàm uxor. Dein-

prob, Ibieft majorratio debiti , ubi ett

ln

de uxot diligitur ut comprincipium ad

major ratio boni, quz eft fotmalis ratio

M i

QB

filiorum procreationem , filius autem

diligendi : Sed major ratio boni eft ín

ditd

diligitur ut effectus : Sed. comprinci-

tali benefa&tore quàm in confanguineis,

W

pium habetrationem excellentioris bo-

Erco. Min,prob. Ibie(t major ratio

A

niquàmeffedus. — Ergo uxor eftmagis

boni , ubi eft ratio principii : Sed hac

RUT

diligenda quàm filius.

eft in benefa&ore, quia beneficiatus et

Ti o

:

Oppono 1. Nullus dimittitrem . ali-

quafi quoddam opus benefadtoris, unde

f

AU m

quam , nifi pro re magis diledtà : Sed

confuevit dicide aliquo:. Jite eft fadu-

Tüttrre

Gen. z,dicitur, quód propter uxorem

taillius ,aitS.Thom, a. 12.inc, Ergo.

Bw

relinquet homo Patrem & Matrem.

QUUJERO V. Suntne peccatores t

á

Pt

f0 n

Ergo magis debet diligere uxorem. 2,

inimici diligendi, & quæd:llc',&ionis j

t il

Apolt, ad Ephef, $. dicit, quód viri de-

gna eiscxhibenda?

Al (

bent diligere uxores ficut feipfos: Sed

LXXVI. xw. 1. Peccatores funt ex.

Q

w

i

homo debet mapis diligere fcipfum

Charitate diligendi. ItaS. D, hicq. 2f

EXq

AR

quàm parentes. . Ergo & uxorem.

a. 6. juxta diftin&ionem mox Qän'f

3. Mj

Utrumque folvitS. Thom. a. z r, di-

dam.

Ra

cens: Non qnantüm ad omnia deferi-

Ratio S. D. ef :

$. Augu. dicitit

Wí

Uf

tur Pater & Mater propteruxorem; in

1. de doá&r. Chrit, Càüm dicítur,

Diliges

Rulld

quibusdamenim magis debet homo affi-

proximum tuum ,. manifeftum eftom

"s D

ea-

hi

ftere patentibus quàm uxori ; fed quan-

nem hominem , nimirum gratie &b

e;

Mläl m "S

titidiniscapacem , proximum«

tàfm ad unfoqem cgrnalis copulz & co-

; pCCCI:

m

De Chrz'fate.

435

I

dum optationis » ut fit fenfus : Con.

'pecþätäres non definunt effe homines,

vertantut peccatores in infernum , id

Vi

quia peccatum non tollit natutam. " Er-

ie

eft, Convertentur.

Alio modo .per

20

.Decl.zmt hoc S.Thom, dicens: - In

modum optationis , ut tamen defide-

3

peccatoribus duo poffunt confiderari ,

rium optantis non referatur/ad poram

u

hominum , fed ad juftitiam punientis ,

fcilicecnatura & culpa ; fecundüm na-

tutam quidem , quam 4 Deo habent,

fecundàm illud Pfal, 57. . Laetabitur ju-

mþn

o

capaces funt beatitudinis , fuper cujus

ftus cüm viderit vindictam ; quia nec

ittt

communicatione Charitasfundatur, Et

ipfe Deus puniens latatur in perditione

] gm*-*i t

ideo fecundàüm naturam fuam funt ex

impiorum , ut dicitur Sap. 1., fed in

r

Charitate diligendi , fed culpa eorum

fua juftitia, quia juftus Dominus , &

l P

m

Deo contfatiatut , & eít beatitudinis

juftitias dilexit.

Tertió , ut. defide-

.....

us

impedimentum. Unde fecundüm cul-

rium referatur. ad temotionem culpz,

am funt odiendi quicunque peccatores

non adipfam peenam ; ut fcilicet pecca-

a

etiam Pater & Mater & propinqui, ut

ta deítrcantur, & homines remaneant

D

N

T

habetur Luc. r4.

HzcS$.D.

HzcS.D.

I

neun. [

Et juxta hoc explicat illud Pfal. 118,

In R.ad 5, S. D. explicat , quomodo

Iniquos odio babui , id eft , in quantum

liceat cum' peccatoribus conviveres &

:omt'w;

udi

iniqui fünt , feu iniquitatem ipfotum.

dicit, hoc infirmisquidem eft vitandum

pf i

Ethoc eft perfe&um odium ,dequo Pfal.

propter periculum quod eisimminpet, ne

138. Perfeülo odiooderam illos.

Itain

ab eis fubvettantur; perfeGisautem, de

m

»

j

R;ad.i. In K. ad 2. docet S.D quód,

quorum cortuptione non timetur , lau-

p p

quando peccatores in maximam mali-

dabile eff, quod cum peccatoribuscon-

i

tiam incidunt, & infanabiles fiunt, de

verfentur , üteosconvertant, Sic enism

qu

p

quibus magis prefumitur aliorum no-

Dominuscutn peccatoribus manducabat

l!iq'd

cumentum quàm eorum emendatio , fe-

& bibebat , ut dicitut Matth. 9. , convi-

'€undüm legem divinam & humanam

&us tamen peccatotum , quantüm ad

2l

Ettamen hoc fa-

Sv*'.'.'e

przcipiantur occidi,

confottium peccati , vitandus eft omni-

cit Judex non ex odio ipforum, fedex

bus.

Et fic dicjtut 2, Cor. 6. Exitede

ü,.&'efl j

amore Chatítatis, quo bonum publi-

medio eorum , & immundum neteti-

|

cum ptafertur vitz fingularis perfonsz.

geritis, fcilicet fecundüm

Ex quo intelligitur fenfus illius Exod.

feafum.

HazcS.D,

peccatf con-

jj

j

w

23. Malefices uon patieris vivere.

y 2. Probabilius eft quód ex ptzce-

j

773

In R. ad 3. explicat S. Thom. in quo

pto naturali omnes tencamur diligere

fenfu Sancti peccatoribus optant mala,

inimicos noftros, eisque exhibere figna

'N 3

juxta illud Pfal. 9. Convertantur pec-

dile&ionis communia, non tamen fpe-

,

Càtores in infernum.

E ait, polfe in-

cialia, n1fi in praparatione animi & cafü

umm/

telligi tribus modis; uno modo per

necefTitatis.:

«

Hæf' $. D. q. 25* a. 8.

l

g

J

modunx Ptænuptiationis , non per mo-

é&c.

Iii

2

"ml

Intcllif

Es

26

TRACTATUS FII. Exame;zz $.

Intelligitur eroportionabiliter juxta

feu homo & conffatet , ejuisdem naturg

Ü

mox di&ta, & patct ex multisS. Sctipt,

confors & beatitudinis capax.- Primo

[

locis, in quibus menemur & jubemur

modo inimicum non cífe diligendum ,

Mi

non quzrere ultionem, oblivifci inju-

certam eft;quia hoc effet velle malitiam

Et

It

ri*, nonp feddetemalun: pro molo.

ejus: unde loquimur de 2. modo,

lii

Ipecialiter Matth. s. dicit Chriftus: Au-

^ Not. 3. Signa diledionis & beneli-

Du

diviftis , quia di&um cft antiquis: Di-

cia , alia e(fe communia, que nimitum

ii

liges prozimum tatita, & odio habebis

quibusvis hominibus communiter ex«

fan

inimicum tuum.

Sed citca hunc tex-

hibentur , ut funt communesorationes,

tum

?

f

communes eleemofynz, mercium ex-

[/77

Not. 1. Chriftum non voluiffe dice-

pofitarum venditio , difttibutio bono-

Tth

re , quód apud antiquos fueritlex , aut

fem communium , five hzc fiatexde

itg

legi infertum , quód inimici funt odio

bito five ex mera liberalitate, v.g. to-

u

il

habendi , fed dicendo , audiviftis, quia

tum aliquod collegium vel familiam

HmK

didum eftantiquis , &c. figni&cate vo-

invitando ad prandium :'item refilu-

"h

fl

luit , quód antiqui Judai ex illo Lev.9.

tatio, refponfto, &c. vel,ut alii loguun-

lt p

n

diligesamicum , intulerint hancconfe-

tur , communia dile&tionis fign fünt ,

Vr

quentiam : Ergo odio habcbis inimi-

quez Chriftiano debentur à quovig

l.

cum tuum, contra illud.Exod. 23. Si

Ch:riftiano in communi, concividcon.

g

occurferis bovi inimici tui , aut afino

cive,cognatoà cognato &c. "Specialia

etranii, reduc eum.

X(WM

Si viderisafinum

dile&ionis figna funt, qua praftantur.

HAH

inimici tui jacete fub onere, non per-

determinatis perfonis, auc fingularibus

tilf

tranfibis fed fublevabis cumeo.

Quia

amicis , v. g. falutare, alloqui;egrotum

UE

ergo Judzorum illatio peffima fuit in

invifere , moeftum confolati , hofpitio

Ug

lege veteri , non aliter conceffum fuit

excipere , familiariter cumaliquoagttt .

0

odium inimico , quàm ínlege Nova , fed

vitrum vini, ut Gertnanis folemne dll,

Mi

zqué prohibitum in fenfu explicaudi,

in cametá chatitatis propinare. — Cate-

ldxdm

nimirum ut inimicus eft. Unde Chti-

rüm füpponitur hic, quod ob aliqus

Iis,d

ftus dicendo. Ego autem dico vobis, di-

circumftantias occufrentes , v. g, ratio-

&t

ligite inimicos veftros, non correxitle-

ne fcandali , &c, — Contingere poffit,

f*gm I

gem , cüm nulla fuerit lex de inimicis

quód teneatur inimico majora diedio-

CDtr

odio habendis , fed correxit malum in-

: ]

nis figna exhibere, quàm praceptun

j

"Ia

telle&um legis.

chatitatis abíolut& & fecundüm fe (qua-

I'f()[gm 1)

Not.2.ex Tho. q. 25. a. 8. citca

liter de eo loquitur Refp. 2. prafcribat,

h

mch[mt

fenfum R efponfionis 2. inimicum poffe

His notatis, r. pars , quód fcilict

gb

dupliciter confiderari.

r. Ut inimi-

tenemur diligere inimicos , patet €& —

A

c

Tehim

adductis verbis Chrifti. -

cus eft, faciens cum peccato aliquod

M

H'nm

tptz-

malum proximo. | 2, Ut eft proximus,

A. pari, quód (cilicet tenéamu

cepto

tm[

m

s

A

pe Charitate.

437

)m j

Legis natutze : Quod (bi non wis fieri

cepto natutali , patet ex illo Legis natu-

€2c, Nosautem vetlemus nobis exhibe-

rz principio : Quod tibi non vis fieti;al-

Netmo autem vult ut

ti communia figna dilc&tionis.

Imó

teri. ne feceris.

t

,

ellet occafio de novo fcandalizandi tum

fibi reddatut malum pro malo à particu-

lai homine , fed ut fibi in neceffitate

alios id advertentes, tum ipfum inimi-

þ L'üï:

l

cutn , odii fomitem ei füubminiftrando.

exiftenti. fuccurratur.

Unde & ipfi

us

infideles hanc obligationem non igno-

Ultima pars de (ignis (pecialibus eft

etiam S. Thom. a. mox citato , ubifub-

Q5

fant, ut patet ex lib. 28» Dialogorum

dit: Alia fünt beneficia vel dile&ionis

Iu

Platonis, ubi ait: Nulli iciendum cft

malam , etiamfi ab ipfo paífus ficinju-

figna, que quis exhibet parcicularitet

t

fiam.

aliquibus perfonis , & talia inimicis ex-

hibere non eft de neceffitate falutis ni(i

frelt

-Ex quo claré patet , quód aliqui male

Mu

diftiaguant , dicentes , quód de dileGtio-

fecundim preparationem animi , ut Íci-

licet fubveniatut eisinarticulo neceífi-

qu l:

ne inimicorum folis perfectis detur prz-

tatis fecundüm illad Prov. 2 . Si e(urie-

jun: t

ceptum , minotibus autem foliim confi-

Lt

lium: patet, inquam, quia 3 preceptis

ritinimicustuus, cibaillum s fi fitit, da

j

naturz nemoeximitur.

illipotum: fed quód propter articulum

neceffitatis hujusmodi beneficia aliquis

dént

Item- patet folutio hajus Inftantiz :

Unaquazque res natutalitet odio habet

inimicis exhibeat , pertinet ad perfe&tio-

m

nem charitatis.

HacS, D.

id , quod eft ibi contratium. Sed inimici

;nato &1( ;

funt nobis contratii. Ergo. Min,

Ratio etiam eft : Quia fpecialia dile-

(üm ,E

enim €ft vera dc inimicis in quantum

&ioni:figna actu & extracafum necelTi-

tatis eft nobis liberum ( feclufo fcanda-

bnisy llm

funtinimici , non veró ut funt homines

i

& beatitudinis capaces , ut deftinguitS,

lo ) exhibete cui volumus ,nectenemur

"] "

Thom, a. 8. ad z.

exhibere etiam iis, qui non funtinimi-

t

ci , nec offendimus illoseanon exhiben-

3 Pars quód fcilicet teneamur ini-

"

miciscxhibere communia figaa dilectio-

do: Aft in przzpatatione animm & cafü

,at'w?ï*]?:f

b

nis, eftS. 'Thom. q. 25, a. 9. dicentis,

neceífitatis tenemur ea exhibere omni

i

j

& eam fíic ptobantis: Sunt. quzdam

proximo, Ergo & inimico.

Occ "d

q

figna vel bencficia dile&ionis, qua exhi-

Ex di&tis fequuntur ha refolutiones.

bentut proximisin communi,puta,cüm

LXXVI.. 1. $i tibi obviet inimicus

tuüus , non teneris illum falutate velal-

aliquis orat pro omnibus fidelibus, vel

x

qmï

pro toto populo ; aut aliquod beneficium

loqui, quia hec funt figna dile&ionis

d

impendit toti Communitati ; & talia ini-

fpecialia, & actus liberi inter perfonas

j n Rcl ,

micis exhibere eft de neceffitate przce-

"n

zqualis conditionis. Et licétinimicus

1j

gti, fi enim nonexhiberentur inimicis ,

fit aliàs valde notusaut conjun&us , ne-

« li w

mf

d

hocpertinetet ad livorem vindi&z. Ita

gatio allocutionis aut falutatienis non

S, D. Idem patct ex adduéto principio

mmortale, quia folütn opa

:

efet peccatu

(

Jj

lii

3

foni-

x

P

M

TRACTATUS FII. Examen 5.

pomtut affabilitati , quz ad venialem

funt induciz in bello

W

,(.!biig-ïf-

Hoc autem folüm eft verüm

liceteum óccidete.

P tuncv gnim pbp :

pet fe loqGendo , quia ex circum-

5- Si inimico tuo , qui ver'ä, &Hon

ftantiis poffet effv mortale ; fi nimitum

N

€x vana tua apprehenfione alise(t, de.

Jde

cederet in magnam injuriam , aut alii

fcandalizarentut , aut (

falutatione

fidetes aliquod malum tempotale ( quod

J t

poffet quis inimicum fibi & Deo recon-

non fit jufto gravius) in quaztum ipí

k

ciliare.

conducit , v. g, morbum vel adverfia-

al

tem , ut emendeturà peccatis , & null-

. ll

2. Si inimicustibi obvians te falutet ,

tenusex vindi&ta , non eft peccatum; f

bf

teneris eum refalutare , eó quód hec fpe-

vero ex vindi&a fuper eum ores Pfil.

&t ad communia amoris figna ; nifi

Flf/llä

J

inimicus effet notabiliter ipferioris con-

mum 108. , mottaliter peccas.

Aj

ditionis,ut fervusrefpectu viri Nobilis ,

6. Quatere vindictam inimici f;ubh'-

!j

€am , nonex livore, fedexzelo jultitig,

h:

filius refpecta Patris , fubditusrefpectu

Pralati , tunc enim przfumendum eft

& boni communis & feclufo fcandalo-

h,q

[

talem negationem non fieti animo ma-

eftomnino licirum , modóoronispravus

L

VM

levolo. Sed inhis omnibus opus eft

affe&tus fit depofitus, nec extra judicium

eum ullo modo ladas, fiveinfama,(ive

n

prudentià & citcumfpectione circum-

ftantiatum , quia alii ordinarit inde fu-

in rebus externis; hoc énim non li«

At

cet.

lmmd

munt malum exemplum, przfertim fi

plures adífint , & re(alutenturomnes ex-

7- Si depofito fnteriori odio ex ejis

V,

clufo inimico.

aípe&u , memorià, vel illate injutiz

hf; )

hu

2. Quitoti Communitati przítat be-

mentione infürgat aliquis motus; feu

paífio indeliberata , non eft peccatum;

CO

neficium,non poteft excipere inimicum,

[ 2[

"

quía ipfi , inquantum eft pars Commu-

: vel ad fümmum veniale ; qua tamen

T

nitatis , competit jus gaudendi beneficiis

poteft fieri mortalis fi procedetet ex re-

s

novato interno graviodio,

Wïkm

communibus, nifi forsetiam plures ex-

lllhx

T

cludetentur non inimici , tuuc enim

QUAERO VI.

Quis mödus're'cqnci-

DAT

etiam inimici fine (candalo poffünt ex-

liandi inimicos?

Cliten

cludi : vel etiam,, nifi qui beneficium

LXXVI. , " Is qui pro;(im-um«

Candal

praftat, fit Judex vel Przlatus, qui po-

offendit, tenecur proximá occafione pro

!m[ch(

teft delinquentem . punire , excipiendo

tatione circumftantiarum loci , tempos-

illum , fi deli&um fit tale, uttali merea-

'M//Ip [

ris, perfonatum , negotiorum, omni»

l)

13

tur privarigratiá.

bus poftpofitis ptocurare reconciliatio- -

H

'f-slt

4--"S*i inimicus 'mus—(ïtin cxtremaink— ,

nem.

1 mcgn

digentia , teneris ipfum alere, excipitur

Hoc eft expreffum Domini pvl'æc€:

inimicus KReipublice injuftum 'contra

M

ptum Macth. s. Si offers manustuum -

MO

u

eam bellum gerens , quem, cüm poffis

ad altare, &ibi recordatusfuetis , qu

AU

ïl(me, "

cccidere, alere non thcris, nifi quando

fater iuus habet aliquid adversüm te;

telin-

d

| De C/mritdte.

439

xteïinquc muhnus tuum ante altate, &

vel damni,& non ex gtàvi interno odio»

". vwade priüs reconciliati fratti tuo, &c.

quo grave malum de(ideret ci qui lzfit

&. 2. Si uterque offendit fu. lefit,

In.hisomnibus Confeffario niagnàá opus

LE qui prior caufam dedit , provocando

eft prudentiá 5 nec poteft una certa regu-

:

,

"v^ altetum, prior elfe debet inprocuranda

la ftatui.

W. reconciliatione ; ad quam ptocurandam

QUAERO VII, Etnemagis meti-

jf 'per fe loquendo , nilializ circumftantiz

torium diligere inimicum , quàm ami-

w adfint, non tenetur ille qui plané non

cum ?

wui lefit fed folüm lus eft,

Íta con(tat

LXXIX. Ante R. Not. Si dile&io

TA

ex citatis verbis Chrifti ,. .z frater zuus ,

inimici procedat ex Charitate intenfa ,

qu babet aliquidadver[um te ,id eft, i eum

amici veró ex Charitate remiífa , certum

«u lefifti; offendifti, &c.

eít, dile&ionem inimici elfe magis me-

X 3. Qui lzfus eft , tenetut tecon-

(unt

ritoriam : queftio autem praíens ef

a

Gliationem rationabiliter.oblatam acce-

hzc, fi tantáintenfione diligatur inimi-

pure, Ita jubet Deus Luc, 17...5z pec-

cus , quantàamicus propter Deum ,. ita

, D

CAVerit 22 te frater ts , z"ncrepn z ,

ut aterque a&tus fit intenfive zqualis, v.

€9 fipumitentiam cgertt , dimitte illi. Et

g. utfex, & tota differentiafolàm con-

M « :

"

I

u

fifepties im diepeccaverit £n te , ci fepties

fiftat in hoc, quód unus , quidiligitur ,

n die comverjus fuerit adte y dicezs, Paz-

;GC

fit amicus, alter inimicus ; quis horum

* mitet me,dimitte illi.

actuum fit magis meritorius, KloclNo-

. Dixi rationabiliter oblatam , quod

tato

w fit; quando, qui offendit , agnofcit cul-

x. Simpliciter & abfoluts loquendo

i pam,deprecatur pro modalo fuo , & loci

fcu per fe & cateris paribus dilectio

g^ ; confuetudine, paratus damnum illatum

amici e( melior & magis meritoria

,, u zefárcire , &c.

quàminimici. ItaS. Thom. hic q. 27-

vcnf&k :1i

x« 4. Si offenfus videat inimicum fa-

2,- 7. in c.

jj um efle omnino obftinatum , nec potfe

RatioS. D.eft : Yle actus fimpliciter

]

,

, ullatenus induci , ut ipfe prior derecon-

& abfoluté eft melior , eoníequenter

C

yim ciliatione agat, videtur offen(us in eo

magis meritorius , qui eft melioris &

caía teneti peraccidens, & ad toll

endum

w

excellentioris obje&ti , & inquoeft ma-

l

; fcandalum , vel ex alio capitehoc effet

i

j Iïü

1 atf

j

; inimico debitum , ad id teneri

jor tatio virtutis: ad hanc enim fequi-

(

7

» H Vincak

tur majot bonitas, & ad hanc majorta-

pm;azd*-

"

in bono malum

(

juxta ptzceptam Apo&:

tio metiti , tanquam proprietas bonita-

, Rom. 12.

tis; Sed íic eft de dile&ione amici.

, mgoliü

x, f Si offenfus etiam in cafa debiti

Ergo. Min.prob.pro r. parte:. Dile-

LE

lia deneget initnico, non ftatim con.

&io amici tendit in ipfum , quatenus eft

j

demnandus e(t peccati mortalis, & ni-

f«l

amicus tam Dei quàm nofter in actu,di--

s

' irum folüm neget ex aliqua animi

le&io veró inimicitendit inipfum, qua-

averlione , fiae periculo gravisfcandali

tenus eft amicus tam Dei quàm noftet,

(

h Vüm

445

TRACTATUS

VIL Examen s.

fo!üm in potentia : Sed amicus in adu

tur t, ad Cor. 3. Sed majoti conztu indi-

D!

eft obje&dum . melius & cxcellentius.

ethomo ad hoc ut diligat inimicum,

Erco.

o

Prob. eadem min.pro 2. patte,

quia hoceft difficilius. — Ergo.

fcilicet quód in dile&tioneamici fit ma-

Confitm. Fottior eft illa Dei dile&io,

!

(i

jor tatio virtutis: In eo a&u eft major

qu& animum hominis extendit ad remo-

ratio virtutis , in cujus a&tu oppofito eít

tiota: Sed inimicus e(t remotior ab

D

ls

major fatio peccati, quia gravius pecca-

tum majoti virtuti conttatiatur : Sed

amanFc ; amicus veró conjun&tior.. .»Er-

o

)

major fatío peccatieftin a&u oppofito

þräte;ca Martyrium ideo dicitut ex-

dj

dile&tioni amici , quàm inimici;ut docet

cellevtiffimus a&tus Charitatis , qui

$. Thom:. a. 7, citato dicens : Pejsseff

Mattyr agit rem difficillimam , nimi-

j«

E

l

odire amicum , quam . inimicum,

tum , quia patitur mortem , queà Phí-

lu

O.

lofopho dicitur terribilium omnium

lt

LXXX. Oppono 1. Diligete inimi-

tetribiliffimum: Ergo excellentiaadtüs.

LT

I

cum. meretut mercedem , diligere veró

debet penfari ex difficultateob

jc&iï, gon

amicum nopn meretur mercedem. Ergo

veró ex fola bonitate.

L

primum eft melius. . Prob. ant, pro 2.

4. A&us virtutis heroice eft magis

1q

tl

parte..— Matth.. $, dicitur : Si diligitis

metitorius quàm ille, qui non eft talisy

eos qui vos diligunt, quam mercedem

Sed dile&io inimici, non veró amici,

li

habebitis ? Etgo.

eft aus vircutis heroicz. Ergo. Min.

DT

2. Tanto aliquid eft magis merito-

prob. $i quis inimico benefaciat , mi-

DT

rium , quanto ex majori Charitate pro-

rantut omnes. E

rgo Hgnum'cih quàd

lt

fit , &c.

d

i

i

cedit : Sed dilectio inimicorum ptoce-

dit ex majoti Chatitate. Ergo, Min.

$. Opera Confilii funt mag

ismei-

Ptiy

MW

prob. S. Aug. in Enchirid. c. :74. ait:

toria , quàm qua funt pracepti , utcofm

Diligere amicum e& Charitatis imper-

muniter dici fole:: Sed dilectioinimici

y

fcüz , dilizere inimicum e& perfe&o-

folàm && de confilio , faltem extta nt-

m

A

rum filiorum Dei.

h

nl

Et S. Chry foft. ait:

ceffitatem extremam , dilectio vero ami-

Tantum nobis non praftat pro amicis

ci et de pracepto.

Eteo,

1

eratio, quantam proinimicis depreca-

Ante folutiones audiantut verba $

tio.

Et S. Betnatd. explicans illud,

pl'Opm(

Thom. cit. a. 7.inc. Ratio diligendi

Majorem Charitatem nemo habet, &c,

proximum ex Charitate, Deus eft, Cüm

Problm

ait: Tu, Domine , majorem habuitti ,

.

ergo quarituc , quid (ir melius vel m

quia pro inimicis vitam perdidifti.

Er-

gis meritorium , uttüm di

ligere amicum

ln "

O.

t iftz diledio-

vel mnimicum , duplicite

WCI pfl'

/.4. Ubieftmajor conatusad bonum ,

Uno modo ex

L

t

nes comparari poHunt.

ibi videtur effe majus meritum ; quía

parte proximi , qui diligitu

r; alio mo&

M dl

diligi-

unusquisque propriam mercedem acci-

ex patte rationis propter quam

l

Cmq

piet fecundüm fuum laborem , utdici-

tür.

Primo quidem modo di

lc&.io

:

amic

"À

De Charitate.

— 44l

l

amici præemi'net dile&ioniini:

mici,quia

Charitate) & effe fignutm intetdum la-

l

amicus & melior eft & magis conjun-

tentis majotis Charitatis: nos autem

j

&us,unde eft materia magis conveniens

fupponimus ejus zequalitatem.Hocpta-

jl

dile&ioni.

Et propter hoc actus dile-

mifílo

t

&tionis fuper hanc matetiam tranfiens

"4d. 1. Oppof. N. min. Ád prob. ait

melior ef. — Secundo autem modo di-

S. D. art. cit., Verbum Domini eft per

le&io inimici przeminet. propter duo.

fe intelligendum ; tunc enim diledtie

Primó quidem quia diledionis amici

amicorum apud Deum mercedem non

oteft effe alia ratio quàm Deus , fed

habet , quando ptopter hocfolum aman-

dilectionis inimici folus Deus eft ratio.

tur, quiaamici : & hocvideturaccide-

Jl

2. Quia prafuppofito , qtód uterque

re ,quando fic amanturamici,ut inimici

M

propter Deum diligatur, fortior often-

non diligantur. Eft tamen meritoria

ditur effe Dei dile&io,qua animumho-

amicorum dile&io , i propter Deüiri

')W

minis ad remotiora extendit , (cilicet

diligantur,& non folüm

quia amici funt,

ufque ad dile&ionem inimicorum : ficut

HacS. D.

z

Wittus ignis tantó oftenditur effe for-

-Ad 2:€8 3. patet ex didhis,

Min.

tlor, quantó ad remotiora diffundit fu-

enim eft uttobique vera aliquando, non

"um calorem. — Tantó ergó oftenditur

femper, quia citca duo obje&a, quorunm

l h

Deidile&io effe fortior , quantó propter

unum eft difficilius altero , poffunt ver«

ipíam difficiliora implemus. Sicut &

t

fati a&usintenfive zquales & poteft ob-

( )

vittus ignis tantó eft fortior , quahtó

jectum minis difficileetfe majoris boni-

combutere pote& materiam minüs com-

'gvlfgïä

thoritates,

tatisobjedive. — Etficexplicantur Au-

bcftibilem. Sed icut idem ignisin pro-

Et in eodem fenfü ad Con-

; pinquiora fortiüs agit, quàm in remo-

firm. dift. maj.

iil

tiota , ita etiam Charitas ferventiüsdi-

Imó retoraueri potcft

ex paritate i

i

Jigit conjun&os quàm. remotos.

Et

pinquiora, -

gnis fortiüs agentis iq pro-

&l

[

y

"quantüm ad hoc dile&tio amicorum fe-

.

Ad illud de Martytio eodem modo

U

condàm fe confiderata eft ferventior &

m

j

eT*. ant. , nimirum quód aliquando,

melior quàm dilectio inimicorum. Hzc

non tamen femper fit a&us excellen-

10

$. D. qui per. paritatem ignis fortiüs in

J

tiffime Charitatis ,

ütà ;

impera-

T.

-propinquiora agentis dat aliam ad hoc

" w

probationem : ex ejusque verbis , u &

tusab ea , quia multi fandti Co

nfeffores

funt excellentioris: Chartitati

s quàm

j is)

€x Not. ante R. multa folvun

tur argu-

quidam Marrtyres,

l

j

menta ; loquimur enim de

diledione

Hoc tamen verum

wllf

eft , quód Charitas ,

dum eft valde ex-

ID

amici per fe, fecundàm fe & abíoluté

^

cellens , manifeftiàs oftenditur in Mat-

uPn(

fpe&ato , ac cateris paribus ; necne a-

tytio ,

quàm in alia operatione , quam

j

iUf

Tmus , dile&dionem inimici aliquando

Charita:

- polle effe ma

s imperavit.

Unde non omnis

gis meritoriam ex accidente

a&us virtutis: diffi

M J

(

i

cilior e& femper exe

FW

[

C

f'-pimi:ugn procedat .ex interifiore

cellentior, :

þd!»ü

Kkk

4td 4.

2

TRACTATUS VIL Examen 5,

H4d. 4. eodem modo dift:min. Itaque .

Ad hoc dico, hanc Regulam intelli-

difficilia virtutum opera homines admi-

£i de malis paenz & damni, quorum

rantur, & magnifcant , quia ex illis

unum neceffe eft fieri ab eodem eligen-

[

maximt clarefcit , quód homo diligat

te, ex his enim ample&endum eft mi-

j

nus,

DDeum ut finem fupernaturalem ; faci-

(

liora. verà virtutum opera non ita mi-

y». 2, Bona fpititualia conflii feu(a-

g[

rantur ob rationem oppofiam , licet

pererogationis licet, imó aliquando te-

fotte de fa&to fiant ex majore dilectio-

netur quis omittere pro falute tam fpi-

I

mee

rituali quàm corporali proximi.

d $.

Tmnfeat maj. , N. min. ut pa-

Ratío : Quia ad talia opera aliunde

;

tetex R, 2. n, 76. inhocExam.

homo minime tenetur , ut fupponitur,

4

[

j

: Dixi, zranfeat , quia. poteft negati ,

Ergo,

l

gam S. Thom.infràq, 184.2. 3. docet,

Ex quo fcquitur. r. Preces ex devo-

A

quód perfc&io vitz Chriftianz pet (e &

tione conpfuctas poteft

quis & tenttut

efentialier confitat in obfervatione

omittere ut ferviatinfirmmo.

1

praceptorum diledionis Dei & proxi-

2,DPoteft & tenetor quis omittere

;

(

mi inftrumentaliter autem & fecunda-

ingreffum Keligionis ad fübveniendum

j

zió folüm in confiliis.

Parentibus indigentibus, velfifuftentet

LT

. QU £&RO VIII. Licetne pro fpiri-

multos pauperes; qui ob ingreffumejus

nj

tuali bono proximi fübirc vel optate ali-

in Rcligionem maximam paterentur

'ka

uod malum fpirituale nimirum pecca-

inopiam , nifi in feculo manens vetla-

tum , aut gratiz vel beatitudinis caren-

retut in notabili periculo falmis' fpilï-

tiam ?

tualis.

&i

LXXXI s. 1.Ptobabilius & tutius eft,

x 3. Probabilius & tutius eft non

,mllfzm

quód pro nullobono fpirituali etiam to-

folüm effe illicitum eptare minüs diligi

F' i

2611

tius mundi licitum fit homini fübire vel

à Deo, ut alius magis diligatur, fed

Wmlf j

optare aliquod malum culpa , etiam ve-

effe illicitum , optare perpetuó catte

nialis tantàm. Ita clare S. Thom, hic q.

beatitudine & gratiá Dei, utalii eam

u

Vl

2,6. a. 4.in fine C. conformiter ad verba

obtineant, etfi beatitudinis carentiaop-

düw

Apoft, Rom. 3. E: fieut ajunt quidam ,

tetur falvá Dei amicitiá ; & gratiz pr*

Cfin

sex peccato.-

$05 dicere , Facsammsmala, ut -wm'an;

vatio , ut non provenien

Ilglt t

Bona ,quorum damnatiojufía eft.

Ratio 1.partis , que €

$ S. Thom. d-

DCfeta

. Katie: Implicateffe licitam & fimul

tandi pro 2. parte contra aliquos

At

effc peccatum : Sed hoc fe

quetetut , qt

Quamvis nullo przcepto tencamuf:

Umoncm

patet confideranti, — Ergo.

pgrfe&iorcm Charita

tem, acexceie

üt uuu

—Ex äu&;

nullum fit pec*

Oppozo: Ef Kegula Jutis:

tiores actus ejus , &

On

bus malis minus eft eligendum : Sed

tum, minüs diligere Deu

m , hociamen

ET

«ulpa venialis eft minus malum

oprare eft aliquid defidera

re contta p*

B.

quägj

if«

petditio :o;ius:nungli, Ergo,

do

t li

iä n Chimtims na[ufam,cu ,us P:;:m

M

u

Dé cäurit?tti

445

!u

dinatio eft , hotninem , in quo eftunire

bet magis felpfatm dili

:

gete, x'qu;im: pro

r

Deo , quz unio fit, tam quandohomo

ximum.

Hzc S. D.

i

diligit Deum,quàm càüm à Deo diligitur,

Ratzo patét ex vetbisS, T'hom. quía

wi

Sub[umo : Sed illicitum eft optare ali-

non licet de(iderare bonum divinut

quid. contta naturam Charitatis,. Er-

contra inclinationem Charitatis , quia

Vi

!

O.

hoc effetinordinatum : Sed optare care-

dq.lii*

Confitm, Nunquam licitumeft à Deo

te beatitudine , etiam falvá amicitiá , &

du

etere, ut deneget auxilium ad ipfum

privati gratià etiam privatione non pto-

n

magis diligendum : Sed optate minüs

veniente ex peccato, ut alii eam habeant,

eft contra inclinationem Charitatis, heec

,cg-m"ïi"

Deum diligereeftidem , acoptate talem

wif

denegationem. — Ergo.

enim primó & dire&t& eft ad unionem

" Ex data ratione fequitur , etiam effe

cum Deo, qua fit per gratiam & beati-

hbt-

Allicitum hunc actum: Utinam Deus ab

tudinem , quá unionetalis homo optaret

x

&tetno flatuiffet me minüs diligere

caterec.

Etgo,

p

If

quàm alium,

Non tamen negatar , li-

LXXXII. Oppono 1,contta hanca2,

j

titum e(le gaudere; quód multi ingra-

partem : Moyles Exod. 32. propopulo

il

N

tia& gloria nobis przferantur , quia hoc

ad Deum fic oravit: Disuirte eis banc

fihil aliud e& , quàm fibi complacere de

noxam , at fe uon facis, dele mede libro

yi "

jf

velin otdine divinz pradeftinationis , ut

tuo quem fcripff!i , qui eft liber vitz feu

ille impleatur: fecus eft de primo actu.

pradefinationis,

Et Apoft. Rom. 9.

xl

yo!

p

Ex quo patetalia ratio pto 1. p.

Optabam ego ipfe anathema effe à Chri-

Secunda pars eft contta. D, Betn.

0 pro fratribus meis ; avathemaautem

t

Setm. 12. in Cant, & nonnullos alios ,

eft idem ac excommnunicatio feu fépara-

docetüttamen cum prima parted S, T ho,

tioà Chtifto.

Ergo.

j

q. 26. a, 4. cit. ubi ait: Secundàm na-

lelüï'f*

2. Licitum eft fibi optare malua

i

turam fpiritualem debet homo magisfe

poene pro folute totius populi : Sed per-

l Mill

diligere poft Deum , quàm quemcun-

q f

petua carentia beatitudinis ((eu deten-

que alium, & hoc patet exipfaratione

tio aterna in Purgatorio ) effet malum

j

diligendi. Nam Deus diligitur ut prin-

j

pene,

Ergo..

cipium boni; homo autem feipfum di-

|. Licet optare maius bonum negle-

nit

ligit ex Charitate fecundüm rationem

il

&o minoti: Sed Salus eterna totius po-

focietatis iniftobono,confaiatio autem

puli eft majus bonum , quàm unius ho-

u

j

& ratio dile&ionis fecundàm quandam

minis , &

; qu

unionem inotdine ad Deum.

Unde

plàs facit ;d Dei gloriam.

Ergo.

v

/

ficut unitas potiot eft quàm unio , ita

4. Homo debet eligete potiüis ater-

ytat

f

:quód homo ipfe participet bonum divi-

p

nüm pati in infetno poenam damni &

!

mum, eft potior ratio diligendi, quàm

fenfás , f3lvà Dei amicitiá quàm Deum

0*

, quód alius affocietur fibi in hac pattici-

j

offendere, Ergo idem poteft eligere,

j

p

v;

patione, Etideo homoex Charitate de-

ne totus populus Deum offendat,& pe-

Ieat.

Kkk 2

p

f* Li?l—.

444

TRACTATUS VII. Exa;hen $.

$. Licitus ef hic a&us : Servirem

pus,ut majorem Dei gloriam & ptoximi

Deo ,licétfcitem mihi non efle dandum

falutem procurate potfet, :

f

premium. Ergo& hic: Opto uttotus

-4d 3. Oppof. dift. maj. Licitum eft,

l

mundus fit in gradiá Dei , & falvetur , &

&c, íalvá inclinatione "Charitatis , C,

"

ego loco omnium falvá Dei amicitiá in

maj.; contta eam , N. maj, T'ranfeat.

0

aternum caream beatitudine.

min, , dift. fimiliter conf. Solutio

ex di&is.

d

K

AA 1, S. Hieron.& Gtegor. intelli-

gunt de libro viventium, nonin Coclo ,

444 3. datur eadem ai.&inäio.

p(

fedin prefenti vita, q.-d, — Aut dimitte

«4d. 4. N. conf. Difparitas eft; Quis

f

popule , aut occide & tollemedehac

pet proprium-peccatum homo bonodi-

J

viiá.

Sed probabiliàs cum $. Augaft.

vino derogat & conttariatur , nonveró

It

dicitut , quod intelligatur delibro vitz

per peccatum alienam totius populi,

b

?f

in Cadlo, feu predeftinationis , & fit ibi

proinde ad primum a&um Charitas in-

W

locutio per hyperbolem , quá folüm -

clinat , non ad fecundum.

A

guificatur in Moyfe vehemens defide-

;*?

44 $. N.conf. Difparitaseft: Quía

tium (alutis populi,non quód veré optet

in primo a&u volito eft confotmitas

li

deleri ( hocenimeft impoffi5ile ) aut (a-

cum voluntate Dei , nimirum fiDeus

1

lutem fuam , de qua perrevelationem

ftatuiffet non dare premium , tamen

E

erat certus , cum falutepopuli commu-

fervirem ; hoc enim a&u homo pto«

LT

tati, fed ut hac phrafi aliqualiter pate-

baret , amorem fuum non elfe concu-

[

faciat ingens defiderium falutis eorum.

pifcentiz fed amicitiz : in fecundo ve«

L:

Unde ex fecutitate familiaritatis cum

tó a&u optatut catentia beatitudinisab-

4

Deo fic vitiliter fuit argumentatus: Aut

folut& , quod eft inordinatum. ^ Aliud

i

'dimitte eis, aut deleme ,. fed me non

eít, (i Deus ab aterno decreviffet huic.

aj

delebis.

Ergo eis dimitte. : Ita colli-

homini perpetuam catentiam beaitudi

uT

gitut ex S. Auguft. q. 147. in Exodum.

nis pro falutetotius populi , naminhoc

t

Verba Apoftoli , Abulenfis& alii

complacere , in quantum eft conforme

N

cenfent , effe hyperbolem , qua Paulus

voluntati divinz , licitam eft..

Vty

voluit fignificare eximium fuum erga

QU.EROIX. Teneturnehomo, &

Mi

Judzos amorem , quo quzvis pro eis

quaudo , exponere vitam corporalem

fij n

patioptabat. S. Hieron. per anathema

pro vita five animz;

[

ximi?

five corporis p

X

intelligitoccifiouem fea mortem corpo-

o

ris,ac martyrium pro Judzis. S. Thom.

LXXXIII, Ante R. Not, 1, Qd

bic q. 27.a. 8.ad r. ait: 24poffolus vo-

fcneruq

ttiplex fit neceffitas, in qua vita fpiri

? as

lebat ad tempusprivari , 1d eft , privatus

tualis proximi poteft ver(ari, 1.INecellt--

iü!m;;;

apanere [ru:tione d. viná ad boc quód bo-

tas extrema, in qua verfatur v, g. Vif

a,

zor Dei procuraretur proximis ; unde

animz fimplicis alicujus hominis jatt-

* Eüu;

folüm;peteba: prolongationem hujus vi-

jam fducendiab hareticis: velalicujas

xl-

m

3

f m'bl

tz,& diläzioncm;bcatitudinis ad tem-

X

filiz ob inopiamaliamve caufam Pfom

j

m

.

N

De Charitate. |

445

mbàpatteptofituendz, — 2. Gravis,in

fpiritualem profundete ( nimitum per

qua ver(atur falus file'ium tempore pe-

peccatum ) pro vita fpirituali alterius?

4

ftis vel perfecutionis infidelium. 3.Com-

Desfparitas eff : Q ia nulla bonain-

K

munis , in qua veríatur falüs hominis

tentio poteft excufare aut honeftare pra-

li

conftituti in periculo peccati;quod facilé

vam ele&tionem ; v. g. furtum eligere

li

potef evitare.

pro medioad dandam eleemofynam, ut

Not,2. Quód vita corporalisptoximi

fuprà docuimus ; nec mala ad culpae pof-

"

poffit dupliciter con(iderari, r, Precise

funt eligi ut media ad quemcunque fi-

1

fecundüm fe, uteft vita & bonum pro-

nem . bonum , hoc enim effet contra in-

u

ximi,

2, Ut eft occaíio virtutis & ma-

clinationem Charitatis , utant dictum

d

tería , circa quam a&us honeftus & vir-

eft.

tuofus exercetur, utli eam fetvem ami-

iij

& 2. In neceffitate gravi nontenen-

1

citiz causá ,etiam cum vitz mez d:(pen-

tur ni(iii, quibus ex officio incumbit

dio.

l

Pco vita proximi primo modo

ptovidere faluti animarum, ut funt Epi-

1

"fumptá nemo potett exponere fuam ,

fcopi, Parochi , & qui i(ubditisacci-

qu

quia (ic plàs diligeret alterum qaàm fe

piun: &ipendia , ratione cujusmagisob.

u

ipfum 5 bene tamen z. modo , quia fic

ligantur , adeóque illi non poffunttem-

t

Mj

- exponit vitam propter fe ipfam ( occa-

pore peítis vel perfecutionis oves (uas

u

D

fione fervandz alterius vite ) virtute

deícrece , fed tenentur Sacramenta ne-

- patficiendum , adeóque adhuc (e magis

n

ceffaria miniftrare , docttiná fidei gre-

:

diligit quàm ptoximum, — Quá ditin -

gem paícere 5 nifi fort& — [ubftituant

(

&ionefolvuntur argumenta , quz co»tra

aliosad hzc munia zqué aptos , ac ipfi

i

dandam Refp.potfunt objici ex SS. P2. ,

funt.

)

"d

& ex illis proloquiis , Cbaritas beneor-

Ratio : llli, quibus animarum cura

dinata incipit a feipfa , Proximus fu.

reni

i

?

incumbit, ex officio magis tenentu£

ii

«gomet mibi.

His notatis

quàm alii : Sed alii , imó omnes , tenen-

p

m

X. r. Probabilius & tutiuseft, quód

tur in cafu neceffitatisextrema, — Ergg

in extrema neceffitate q.uil-.bet teneatut

qui tenentut ex officio, tenentur etiam

Yi

u

vitam corpotalem exponete certo peti-

in neceffitate gravi.

culo pto vita animz ptoximi,

- &. 3. in caíu neceffitatis communis

(

u

Rarío: Aliquis faltem ca(us ef , in

nemo tenetur vitam corporalem pro

quo qailibet pro fpirituali vitá proximi

fpitituali vita proximi exponere : potett

»tenetur profundere vitam , ut patetcx il-

tamen in neceffitate cemmuni & gravi.

N

loJoan.s« Et nos debemuspro fratri-

Katiot, partis: Cuando is , qui eft

hmq

busanimas potere. — Étex $. Thom.hic

UM

in neceffitate , ipfemet fe ab ea poteftli-

It

Q. 26.a. f. ad . Etad 3. Sub[4mo: Sed

berare , nemo tenetur ei fucurrere cum

l [

non eft urgentior cafüs quàm extrema

tanto difpendio, utieft vita : Sed qui eft

j ;;ü*ï

J

neceffitatis vitz fpititualis, — Ergo.

in neceffitate commu ni , poteft pluribus

i

Ü

"

modis eam evadere , ut patet.

Ergo.

y

Dic mibi : Cu;ä parinon licet vitam

Kk

3

Ratio

H

446

TRACTATUS P. Extmth H

vitam afnici , ut eft trateria & occifio

Ratio 2. pdrtis: Licitum cft facere

&&um pertinentem ad perfe&ionem

vittutis , feipfum orti tradere eftper.

i

Chatitatis: Sed cum periculo vitz cot-

fe&:ffimus a&us vittutis juxta illud Jo.

goralis faccurtere fpirituali vita ptoxi-

an. r f. 7Majerem bac diletlionem nem

mi in neceffitate communi & gravi , eft

babet , ut awimam fuam poaat quis pro

talis adus , & eum faciunt. Religiofi

amicis fuis.

Etgo

4

tempore peítis e exponentesad fetvitia

Verüm in eo cafu prudentia e

ft xic-'

infectorum. Etgo.

ceffaria , nec licet cuivis in quovis caft

uemodo peítis tempote - teneantur

pro quovis proximo exponere vitam;ut

'Parochi & Religiofi fe exponere , vide

fi quis fit valde utilis Reipublicz, altet

infrà de Extrema Unctione Tra&. I4,

in periculo exiftens non item. Vel

Exam.4. n.115,& 116. & z17. —

quis habet familiam & filios , qui (ine

&., 4, Nemo tenetur pto corporali vi-

eo educatinon poffunt. Vel i effet vit

ta proximi certo peticulo exponete pro-

illufris, proximus veró plebejus. .

'ptiam vitam corporalem , hoc tamen li-

QUAERO X. EsSacerdosRuri mu-

citépoteft, non quidem pro vita proxi-

lier przgnans, Jamjam parturiens, fola

mi , pracisé fecundüm fe fumptá ,. fed

tibi foli obviat , rogatque te , utagas vi-

i

'proea , ut eft materia & occafio virtutis.

ces obftetricis, aflerens , fe aliàs&pto- -

Ratio 1. partis: Nemo tenetur. ad

lem fecum moríturam in utero, Quid

ages? ——

opera fupererogationis, praefertim cum

k,qn

certo pericülo vitz, quiafolüm funt de

LXXXIV. Probabili

äs eft,quod te-

hs

confilio: Sed cum tanto periculo ami-

t

neot , prafertim ratione prolis lil

citiam & Charitatem oftendere in con-

animá & corpufculo moriturz. -

[ /W

fervatione corporalis vitz proximi , cít

Ratio : Quia cum juxta Apoftolum

ü.ïmp.

bonum fupererogationis.

Ergo.

fint omnia munda mundis , molelta.

Ht«

AKatio 2.

artis ex S. Thom. 1oco

hiec cafto anitmo & fine lapíu in pec-

d N

cit. Ordo Charitatisexigit , ut dilvigamus

tum fàltem mortale fübiri poteft.

groximum ficutnos ipfos , adebque nos

QU/ERO XI. Es Sacerdos; vocaris

üþlw

ipfos priüs; Sed qui pro cotporali vita

fimul , ut baptizes infantem,& utabio"

dï!m

proximi preciss fecundüm fe fumptà

vasadultum , quorum altetuter, fialt

11 gt

vitam exponeret , priüs diligeret pro-

poftponatur , certé motictur GneSactf-

n

ximum quàmffeipfum. Ergo mal£.

tnento.

Quid ages ?

Mi

Ratio 3. partis : Licet facere perfe-

LXXXV, Refponfi

o videatut lnfm

Tj

Giffimum actum virtutis: Sed propter

Trad.ri.n.$4. —

thh

RUT

92 (o)NB

i

:

| z

"

$

Óa

" j

d

EX A:

m

jpe Wäiäu: Charitalis,

42

! s

ï &ææææwæææwææzäwæææwææaæmezil*'

l

.

u

EXAMENVIL.

atüx

W

De. efétiibus Charitatis exteruis , quoad. Eleemo[ynam ,

n

de qua $. D. agit 1. 2. q. 32. per 16, artic. €$. Cor-

WPJ

M

rellionem fraternam, de qua tratfat

b

q. 3. per 8.art.

W

j

Eleemofyua.

tate fitientem , veftite nudum , ciptivos

u

redimere , egrotos invifer , hofpitio pe-

"

UARO I. Quid & quotuplex

!

eft?

regrinos colligete feu recipere, mortuos

qh,lt

Q

-LXXXVI. z. 1. Eleemofy-

fepelire.

!

-

- fa eít a&us elicitus mifericor-

Opera Mifericordiz fpiritualia etian

n

funt feptem , ab codeminfinuata hoc

diz ,quz juxta S. Fhom. hicq. 30.2. 3.

verfa :

Ef virtus smoralis inclinans ad. [able-

j

vandam mi[eriam proximi feu pauperis,

Con[ale , ca]t'iga, folare ,remitte ,fer,

g

era. Id cft, peccantes caftigare , feu cor-

Dd

ex compaffione propter Deum, Ef etiam

rigete , ignorantes docete, triftes con-

actus imperatus à Charitate , ut fifiat ex

folati, offenfam remittere , ferre pa&

PU

motivo amoris; vel à peenitentia , ut fi

f

fiatad fatisfaciendum pro peccatis. Un-

tientet infurias, orare Deum pro falute

i

ptoximi "

Hic agitut de prioribus.

ii

de eleemofyna fic poteft definiri : Ef

QUAROII. Eleemofjna cftne in

opus mifericordia , quo aliquid datur in-

u

digenti ex compa[fione propter Deum ,

pracepto , & quando ?

mfi!ffm

fcu ordinatum ad Íublevandam mife-

. LXXXVII,. Ante R. Not. quoad

umll

przfens triplicem effe corporalem ne-

d

tiam proximi,

ceffitatem. — Primaeftextrema , in qua

t

x, 2. Eleemofyna ef duplex : Una

cenfetur. effe , qui in talieft periculo , ut

*i)

corporalis , altera fpiritualis , ut patet ex

i y

probabiliter cadat in gravem morbum ,

S,Thom. hic q. 32. a, z. Opera Mife-

vel vitz aut membtorum difcrimen , nif

ticordiz corporalia funtfeptem , ab co-

ei fübveniatur.

Nec ad eam neceffita-

dem S. D, infinuata hoc verfu ;

tem requiritur , ut pauper jam agat ani-

Vifito , poto , cibo ,redimo , lego,colligo s

mam mox exfpiraturus, cuncenim elee-

mofynáamplius non eget.

Secunda et

1c/mulo, -Jd eft, pafcere efütientem ; po-

Beeei-

Aem

TRACTATUS VII.. Examtnó.

449

neceffitas gravis feu notabilis , five ar&ta,

ter occurrere poffunt, in quibus futm-

quz cft citraextremam , feu eft, qua re-

ptusfaciendi , funt, prout redta ratio jus

&ucit hominem ad eum ftatum , in quo

dicaverit: qua ftatüs decentia compre-

oportet eum multa pati , licet fine peti-

hendit etiam ea, que fpe&ant ad fu-

culo mottis aut infirmitatis.

Etinhac

ftentationem filiotum , famulotum,

neceffitate verfantur non folüm valde

decentes donationes , hofpitum ttada-

L

auperes mendici , fed & illi, cujuscun-

tiones , &c. Paritet dicitur aliquid ne-

[

que fint conditionis, qui cüm non fuffi-

ceílarium dapliciter, nimirum vitz &

1

ciant familiz fuz fuftentationi,graviter

ftatui , ut ftatim magis explicabiturex

j

affliguntur, carendo mulus , aliàs prö

S. Thom.

Hoc notato

fuo (tatu necelfariis , & officia ab eo alie-

5.2. cum $; Tho.hic q.5 2.a.6,dicente

[/

. fa exercendo,

Tertia ett. neceffitas

Neceffarium dupliciter dicitur: Ua

communis, & eft, quando pauper eft

]

egens, poteft tamen vivere fine urgenti

medo.fne qua aliquid effe mnpuef,

€& de tali neceffario omnimo. eleem-

!

neceffitate, licét non ita commodt:qu&

[

€&t ordinaria pauperum mendicantium

fyna dari mom poteft , puta , fi dliquis

neceílitas, Hoctnotato

12 articulo ncceffitatis conftitutus ha.

h

.. 1. De Fidecertum eft , Eleemofy-

berer folim , unde poffez [uftenari

[ nþ

nam eflein przcepto ; utpatet Lucz 1 1.

Jfliifui , vel alii ad eumpertintnttt.

n

Quod fapereft , date eleemo[yuam.

n

Ratio: De hec emim mee[arin

Ratio 1. Occifio voluntaria proximi ,

ehïï

'etiam indire&ta , eftpeccatum mortale:

eleemafynam dare, eftfibi & [uisvi-

Sed omiífio eleemofynz eft indire&ta

tam [abtrabere.

occifio proximi juxta illud S. Ambrof.

4f

Pa[te fame morientem , [f son

Sed boc dico , ait S. D.mifi fortt tt-

É

pgvz/li ;

lis cafus immineret , ubi fubirahenh

f

ecctdifhi.

Porró ptzceptum eleemofyna eft af-

fibi daret alicui magna nerfona p

[ &i

At

firmativum ; obligans quidem fempet ;

quam Ecclefra vuel Re[publica fuftentt-

fednon pro femper , nec pro omni cafu,

h

retur , quia pro zalis Per[ona liüette

g m

"Unde difficultas eft, in quibus cafibus

zione feipfum eb fuos laudabiliter pt-

obliget.

Proquo

I'rah

viculo amortis exponeret o bunm

Not. Quód, cüm eleemofyna fiat ex

] tj

fuperfluo , fuperfluum dicatur duobus

commune fit propriapraferendum.

"H

modis. z,Superfluum natuta,feu quod

y. 3, Pergit S D, Alio pmodo dicittt

1777

fuperc& mediis ad fuam & fibi commif-

aliquid neceffarium , ftue quo mm p*

forum vitam neceffariis. 2. Superfluum

ï/r(m

tef convenienter vita qranfgi J

l

f

ftatüs eft, quod fupereft mediisneceffa-

DN

riis ad vitam & ftatüs (ui decentiam,

cundgm conditionem € flatum prt"

LT

yfont-

onfiderando fimul cafus, quiprobabili-

pria perfona. & Ó aliarum. p

| Uj

rulliy — :

n

d

De Eïcf.em afyua.

443

YU , Quarum ckm incumbir. Hujus-

id , quod ad decentia

m-/äij?üz?s

per-

ll

]

modi nece[farii. terminus. mon efl in

tinere "videreturut m

ajorí anïta -

iA

dndivifibili conflitutus , fed multis ad-

tí fabveniret. .

li

ditis , non potefl dijudicari , effc ultra

.. &, 4. Dueltuntcafus, iu quibus pta«

£ale pece[Jarium , C emultis fabira-

ceptum cleemofynz obligat fübpecca-

to mottal!,

j

&is adbuc remanet, unde pagfz cea-

Primus , quià reminene-

a

gatur: $i quis habeat fuperfiua naturz ,

vepienter. aluquis p2 ..ti-'a;ngære

M

[

De bu-

& petens eleemofíynam fit in extrema

femw/zäm preprium flatum.

neceíhta:ce.

Secundnus , qui ab aliquis

f/lfiï*;üä'ïi ergo elæmafjnam dare eff

bus negatuc , eft: S quis habea: fuper-

H

iil

bonum , && noncadit ub pracepto fed

flua natuce & ftovüs , licét pauperes uon

fint iv neceffitateextrema , fed aliano-

l

i

Jab cazfilie.

Rao: lpgordimatum emim effet .f

tabil: (engravi.

Ut patétex citatis vet-

n

bis S. T;.;Lulh :

cujus fententia ;»:—»fubabiiägf

l

/l

eliquis tapium fibi de bonis prapray

eft,

Pt

fabtraheret , ut aliis lavgivetur , quàd

Conftat-ex Luc. 1: ubi avat

JUIL!L

de vefiduo non qut vitam traufigere

natut , quia non dedit eleemofynam

i

í

comveniepter [eeundum proprium fía

zaro, qui tamen non patiebatur extre-

un

1um €P wegotia occurrentia. — Nullus

f0am.neceffitatem , quia etat mendicus,

ffi

egnim incomvenienter vivere deber.

. & $, Probabilius & tutiuseft, quód

homo ex bonis ftatui füperfluis juxta di-

(/;/A'»

Sed ad boc tría funt excipieuda,

vitiarum proportionem teneatur ctiam

ait . "Thom. querum. primum ej,

fuccutrere paupe*;ibus commuünein ne-

y

quando aliquis flatusm smutat , puta ,

ceífitatem patientibus, faltem interdum

il

per Religionis ingre[lem , Iunc enim

eis cleemofynam daudo, adeóque mor-

u

omnia [ua propter Chriflum larziens ,

talitec peccaret , qui formare; propofi-

tu nunquam iis dandi,

»

lj

ii

epus perfeclionis facit , fe in alio flatu

]

Ita Colligitur ex $. Thom. hica.5.

jf

onendo. 2.. Quando ea qua fibi fub-

£rabit. etfi fint neceffaria. ad conve:

& infrà q, 118. a. 4. ad 2, & hic q. 66.

TA

a. 9. ait: Res quas aliqui fuperabun-

nientia vita tamen de facili vefarci-

"LE

dantet habent ex naturali jate deben-

và po[[unt ,ut non[equatur maximum

jil

;fmr-

tur pauperum fuftentaiioni, Unde Àm-

àncomeuiens. 3. Quando occurreret.

brof. Serm. 8 1. dicit: E(arientium panís

14

"14

"

exirema . ueceffiras. alicujus privata

eft, quem tuü deuünes, nidorum indu-

M;P

M

mentum ef , quod tu recludis, mifero-

perfona , vel etiam aliqua magnaue-

n

rum redemptio & abíolu'io eft pecunia ,

ym

ceffitas Reipubl. , in bis enim cafibus

quam tuin terram defodis.

HscS. D.

j

laudabiliter

Similia ex S. Bafilio te'eit hica, $. Ah

tprcetermitferet a('z'qui:

kil

uti-

TRACTATUS VIL Examen 6.

45

utinam fapetent & intelligetent hzc ava-

Ratio : Tunc enim cenfetut pericli-

ri & divites hujus temporis : fed no-

tati bonum commune , cum quilibet ex

lunt intelligere ut bene agant.

juftitia legali cenetur fuccurtere.

»; 7. Paupetibus ex amote otii la-

Ratio y. Quilibet ex lege Chatitatis

gg;

obligatur fübvenire proximo in quavis

botem , quo fe facilé poffent füftenare,

miferia exiftenti , fi facil&cam fubleva-

fugicntibus , juft& eleetrofyna denega-

L

te poffix $ nam euivis Deus mandavit de

tur. Patet in Examine hoc;, n. 6.

proximo [no. Ec

clef. 17. ut eum diligat

m g. Magi(ïratus* » qul pcregrjnog

á

ficut feipfum. — Susfume : Sed. divites

aendicos? locisfuis expellunt ,non pec-

& fuperflua habentes, facile & fineno-

cant , fiid: faciant ideo, quia tales fo-

Y

tabili (uo- incommodo commyunium

lent invehere tmorbos, diffidia , prodi-

ä'A

[

pauperum mifetiam polfünt fublevare;

^iones, &c. vcl quia.alids pauperibus

Excotecentur.

domefticis non poffet fu

j

D Of

veniri.

Patet ex fe..

Hïcicmþr (üb«

h

?. Deus divitibus non dedit divitias ,.

uf cas in 'ertam defodiant, ciffis inclu-

y, 9. Tenentur etiam fideles aniäaz-,f

fas tetincant , fed ut per opera mifeti-

bus in Purgatorio luentibus fübyenire

[

DT

cordiz ( uti pauperes per patientiam )

pet eleemofynas , Miffas , Orationes, &

aternz vita mercedem fibi comparent,

aliabona opeta- — Tta deduciturexptz-

'vü

cepto Charitatis..

Z

Ergo.

*

à

& neto tcheaturj

QUAERO II. Epifcopi, & propot-

Eu

Fateor tamen, quo

VR

etiam fub veniali cuivis communi pau-

tionabiliter Parochi, Canonidi, aliique

peri petenti eleemofynam dare , unde

Clerici , nonne ftritiàs quàm alii ex

fatis efE, (5 pro exceffa bonorum inter-

Charitate teneptur dare eleemofypas.

Ann

li f

dum det qvasdam eleeinofynas , prout

ex beneficio , patrimonio, &c.?

xrudéns Charitas di&taverit.

LXXXIX. x, affrm.-Raro : Quia

u

LXXXVHL Quvd feztis , fi quis

tatione ftatis debent ut Magiftrialios

,

docere non folüm verbo, fed & exem-

V,

conmunenr pauperem inhumaniter &c

plofeu opete, juxtaillud Matth. g. sir

D

afperis verbisà ferepellat 2

At

Dico, nifi afperitas verborum fit ni-

luceat Iusc ve[fra coram lominibus ,

,"t

videant, &c-

i

- mis exceffiva, peccat fo!üm venialiter J

Ü

Y

& interdum nec venialiter , (i mendicus

Qnuid ergo ageres ,

$ ad Confcfïïonäi;

^!,

"effet nimisimportunus. — Qaód peccet ,

tuum veniret unus ta'is, qui hmcdof

h j

Grinam operenon fervat ?

?

Ratio eff , quia afflicto addit afflitio-

iCqu

neme.

Dicocum noftro de la Cruz,

th ab-

ul

Og

x 6. Quando füntmulte neceffita-

folcerem illum nifi faltem quartam pat-

tes. gtaves 5

divites tenentur minucte

tem redituum etogaret pauperibusetiam

) hg 1

in communibus neceffitatibus.

Nam

i

fumptus , aliàs ad decentiam ftauis nom

d

in gravibus , qua folent efle tempore

A

üldem j

pertinentes, in cibis, veftibus , famuli-

tio , &c.

peftis , famis aucplurimarum agritud-

üfetcüuïll

numf |

E

2

De Eleemofyna.

45

tiäm

l

um ,ad ;mp'lius tenetut, juxta pto-

acquifivit , quia fcilicet

contta 'idüi

pottionem neceífitatum ovium, Et ali-

accepit ; & alter contra juftitiam dedit.

þ.

d

quando ex fupelle&ile & vafis fuis at-

Sicutcontingit inSimonia , inqua dans

gentis eleemofynas faceretenetur.

& accipiens contra juftitiam legis divi-

W

IUnde non debetfieti re(titu-

[ik

Tenerurnue Épifcopus inquitere pau-

inz agit,

tio ei , qui dedit, fed debet in eleemo-

Is

geres fuz Dioecefis , vel Patochus fuz

;

Patochiz ?;

Íynas etogari.

h

3, Eftaliquid illicité acquifitum,non

LAffirmocum nofttoBannes , adeóque

&on fatisfacit dando occurrentibus pau-

quidem quia ipfa acquifiio fit illicita ,

peribus.

'.ïh

w

fed quia id ,ex quo acquititur, eftillici-

Ratío : Quiavocantut Patres paup&-

tum; ficut patet de.co, quod muliec

[

"

rum , pra(ertim ovium fuatum.

acquitit per meretricium. Ethoc propriz

vocatur turpe lucrum , quód enim mu-

j

Oppono : Epifcopusvel Canonicus eít

Dominus fuorum tedituum. 'Ergo non

lier meretticium exerceat, turpiter agit ,

tenetur tantá curá alere pauperes.

& contra legem Dei , fed ineo , quod

us

Admiflo ant. dift. conf. Ergonon te-

accipit, non injufté agit, nec contra le-

3510*

netut ex juttitia , conc, conf. ,ex miferi-

gem. Unde quod ficillicité acquifitum

cotdia & Charitate N, confeq.

eft , retincti poteft , & decocleemoly-

d

na fieri. Hzc S, D.

Qhui ergo in cafu ptacepti .omittit

dare eleemofynam, teneturne ad refti-

Addo ex S. Thom.in R. ad 3,cut ex

jf

tutionem?

tali turpi lucto non fiat Sacrificium vel

(

x., negativé. Quia onus reftitutionis

oblatio ad altare , jaxta illud Deut,23.

dust

non inducitur per violationem charita-

JNon offeres mercedemproffibuli in dome

d

tis , fed juflitiz , peccat tamen talis mor-

yi

taliter.

3eiru, Nam difpatitas cft, tum pro-

pter fcandalum, tum

3. 1

- QUAERO III. Poteítne fieri elec-

feverentiam.

Iprxoptcr Sacrorum

K

l!

u

mofyna ex injuftt acquifitis ?

Opposo contta primum modam illud

ab

Luc. 16. Facite vobtis amicot demam-

l

-.XC. v füb dift, cum S. Thom. a. g.

ylu

dicente: Tripliciter poteft aliquid effe

onainiquitatzs. Exgo,

jl W

illicité acquifitum.

1. Id quod illicite

Ad hoc S.'Thom. a. cit, ad z. Sicut

ab aliquo acquiritur , debetur ei à quo

Auguft. dicit: Illud verbum Domini

(

ii

tft acquifitum , nec poteft ab eo retine-

quidam male intelligendo , rapiunt tes

5[' 5

q»*

i , qui acquifivit : ficut contingit in ra-

alienas , & aliquid inde pauperibus lat«

[

pina, & furto & uturis.

Et detalibus,

giuntur, & putant fe facerequod prz-

cüm hoto teneatut ad teftitutionem ,

i^

-

ceptum eft. " Intelle&us ifte corrigen-

íide

W

tleemofyna fieri non poteft,

dus eft : Sed omnes divitix iniquitátis

a

3. Eft aliquid.illicit& acquifitum,

dicuntur , quia non funt divitizinique

u

j

quia quidem ille qui acquifivit , retinere

nifiiniquis, qui ineis fpem conftituunt,

[j

[

on peteft; nec tamen debeturei ,a quo

Vel fecundàm Ambr. iniquum Mam-

lum];fd[:"

Ll

z

mona

—

]

s

TRACTATUS II gxm i

mona dixit , quia variis divitiarum ille-

ftate conftitutus ;de te , fecundüm quum

cebris noftros tentat affectus.

ItaS. D.

|

]i

Supetiori (ubjicitur , eleemofynam face.

hh

Quid fentis de lucro per aleas ?

re non debet, nifi quatenus ei à Supe.

[

Dicecum S. Thotn. ad 2. In hoc

riore fuerit commiflum,

Si quis veró

n

iufa videtur effe aliquid illicitum jure

habeat aliquid', fecundüm quod pote-

I

divino , fcilicet quód aliquisluctetur ab

fati Supetioris non.fubfit , quantümad

(ha

his, qui rem fuam alienare non poffunt ,

hoc proptii. Juris exi&ens, dehec pptei&

d

ficut funt minores & furiofi, & hujus-

eleemofynam facere; — Hac ibi.

tll

modi. Et quód aliquistrahatalium ex

g. 2. ex R. ad . Monachus fi habet

N

cupidita:e lucrandiad ludum; & quód

J

difpenfationem à Przlato commiffam,,

[

frandulenter ab eo luctetur.

Etin his

poteft eleemofynas facere de rebus Mo-

lr

cafibus teretur ad reftitutionem , & fic

nafterii, fecundàm quod fibi eft come

M

de eo non pote& eleemofynam facere ait

miffam.

Si veró: non habet difpenfa-

t

/í

& D.

Idem fentit, fi alicubiin vigore

tionem , quia nihil proprium habet,

ü

fit jus civile prohibenslufum. Caterum

tunc non poteft fine licentia Abbatis,vel

quidquid ex licito lufulicite acquiritur,

&

exptefsé. habità vel probabiliter prz«

€«ft matetia ex qua poteft fieri elecmo»f

famp 4, nifi fort& in articulo extremg

E

q

fyna.

necefficatis , in quo licitumeieflit füta-

"n

U ZROIV. Fiétus ;T»:tuper peccat-

ti, utcleemofynamdaret, Hecibi.

L

ne mortal:ter tenerurque ad teftitutio-

& 3. eX R. ad z, Si uxor habetalias

pia

nem , fipetat & accipiat eleemofynam ?

b

tcs. ptztter dotem , quz ordinatutad (u-

XCI. y. sffitm. Quando eleemofy-

ftentanda onera Matrimonii , vclex pto«

Itj

nz ei dantur fub conditione faltem ta-

prio lucro , vel quocunque alío licito

(

citá , q«:àd fit pauper, ut fit in amplís

modo;, poteft dare eleemofynas , ctiam.

kllï)r) (

& extraordinaxiis eleemofynis , utlïpe-

irrequifito affenfu viti , moderatas t«

tf

:

tatur eleemofyna ad redimendumcapti.

men , ne ex earum füperfluitate vir de-

ilu,

vum , qui non eft.

pauperetur ; aliàs autem non debet dare

Vs |

Ratio: Quia eftfurtum , fecus frdo-

cleemofynas fine confen(u viti., vdlex-

BN

natio fitabfoluta , ut prefumitut in elee-

prefío, vel ptafuümpto, nifi in articulo

X

mofynis otdinariis, licét fiant ex moti-

receffitatis , icut de Monacho di&um

UT

vo falfo.

eft, Quamvis enim mulier fit aqualis

üm Te

QU.ERO V. Qui eít fabalterius

viro in a&u Matrimonii , tamen in.his

lj

poteftate , potefne facere eleemofy-

quz ad difpofitionem domás pertinent ,

[

9nam ?2

vir Caputeft mulieris , fecundàm Apoft,

r

XCIL $. cumS. Thom. a, 8. in c,

F. Corinth. r r. HecS. D.

? D

dicente: Qui-eft fub poteftate" alterius

QUAERO VI. Eftneeleemofyna ma-

: Tlh

conftitutus, in quantum hujusmodi, fe-

gis dànda propinquiozibus2

[üiïg-

Vj

eundàm Supetioris poteftatem regulari

XCIIIL. Cateris patibus, illis quifunt

D

t

debet. Sic ergo ille; qui eftfub pote-

ügg

nobis magis con jun&ti, magis debemus

Mdj

.

provi-

453-

De Eleemofy2a.

bansex

tovidete. Ita $ D a, 9.id pto

tutionis onere, Ergo & altet fineco-

i

dem onetetenebatur dare.

p

illo z,'Timoth. f« — $s quis faorum &

Wi

maximàé domeflicorum curam non habet ,

Not. tameu femonem bic effe de

l

fidem negaviz , €9 eft infideli deterior.

pauperibus abfolute , & non talibus fr-

cundim quid(olüm , quorum necelfitas

wwl

- Et in R. ad 2; id probat ex ordine

qui

Charitatis, & ex $. Ambrof, in. 1. de

tantüm aliquo tem pore dutabit; eó quod

klisenim condi-

,dcfüg.

officiis , dicente: Ett illa probanda libe-

bona. habeant in fpe.

tionatam reítitutionem imponere ratiov-

ralitas, ut ptoximos fanguinis tui non

n

defpicias , Íi egere cognofcas ; melius eft

ni congtuit.

u-

enim , ut ipfe fübvenias tuis, quibus

Plura de hoc vide Tra&. g. Exam. j

d

m

D. 126.

pudot eft ab aliis famptum depofcere,

d

li

Monet tamen $, D. in c.

Eft circa

hoc difcretionis taio adhibenda fecun-

Mendicizas Religiofa,

a

dim differentiam con jup&tionis .. & (an-

De qua $. Thom.2.2. q.187. ar-

Jmpü.

UI

&titatis & utilitatis.

Nam multó fan-

1Hc.3. " 40*

Ya

i

diori indigendam . pátienti , & magis

QU ER O VIHI, T'enenturne Ke-

utiliad commune bonum;eft magis elce-

It

h

ligiofi manibus operari ?

mofyna danda,quàm períonz propin-

XCV, AnteR. Not. ex S. Thom. q.

If

qüiori ; maxim£ fi non fit muliüm con-

jun&ta , cujus cura fpccialis nobis not

cit.a. 3. in. c. quód füb opere manuali

LU

immineat , etfi magnam . neceffitatem

intelgantur omnia humano officia, ex

t

quibus homines licité vi&um lucrantur ,.

mol

non patiatur. Elacibi.

QUJERO VJI. Subfidium .ad quod.

five manibus , fivepedibus , fivelinguá

A.

qf

p

homo obligatur in extrema vel gravi

fianc: Vigiles enim & Curfores & alií

"i

neceffiiate , e&ne dandum donatione.

hujufmodi de fuo labore viventts intel«

j, 0i

abfoluta , aut licetne (üb conditione , ut

ligantur de operibus manuum viveres

pcrff

r

Quia enim manuseít organum organo-

refbtuat , (i. venerit ad pinguiorem

ii

fortunam , vel folàm commodare ?

ram, peropusmanuum omnis opeftatio:

j

"n

ym

XCIV. x;, Probabilius & tutius eft

intelligitur , dequa aliquis victum licit&

T ptlhh

Eac ibi,

Hoc notato

quód teneatur ad donadonem abfolu-

poteft lucrari.

Mi

z;, Cum $. D, a.cit.negative, — Kazio

tam rei , quz (alem eft ufu confumgtie

muhcf 1

bilis..

ejusefl : Labot manualisad quatuor or-

j

(

Ratio: 'Tum quia oppofita fententia

dinatur, Primó & principaliterad vi-

I&WW

videtur valde inhumana & repugnans

&um quarendum. /»fudore vulties tuá

u

J

verz miíecicotdiz , quz debet efle gra-

uefceris pane tuo. Gen. 3- 2, Ad tol-

$,

tuita, — T'um etiam quia proximus tali-

leadumotium, exqnomulta malaoti-

t

ter indigens habet jus, ea, qnibus ex-

upbture

Maltasa malitiam docuit otiow

N0

uU

twéme indiget , fi petendo obtinere ne-

Jitas. Eccle. 33. 3. Ad concupiícene

,mn J

inqvantutn per eump

al

guiv-c:it , palam ac-cigicndiya.bsqduc rcfti-

tiz rcfcenationem ,

maxera

ff;" (f

El

E

—

fRACTATU $ VVII.A Éxamen ó.

454

imiceratut cotpus, | 4. 'Ad faciendas

contrahantut, & tamen non omnes n

LU

eleemofynas. — Laboret operaudo mani-

patticulari cenentur Matrimonium con.

h

bus [Uis , ut habeat unde tribuat nece[fi-

u

trahere , nec agros colete. E;go nec

D!

ratem patienti. Ephet. 4.

Religiofi manibus opetari,

i

Subfamo x. Sed Keligiofi inprimis

Notat tamen $, D. inc. nifi fortt ad

h

non tenentut ad opera manualia ad

hoc þer Statuta fui Ordinis Obligentut,

Id

querendum vi&tum. Ergo, Prob. min.

ficut Hieron.in Epit.ad Rufticnm Mo-

Ille , cujufcunque fit conditionis , tene-

nachum dicit : ZEgypriorum monalte-

f

tur manibus operari ad quztendum vi-

ria hunc morem tenent, utnullum abs-

qu

€&um ,qui aliunde non habetlicite , unde

que operis labore fufcipiant, non tam

frnj

[/

vivat , aut vivete poffit.. Ethoc(ignifi-

gropter victüs neceffitatem, quàm pro-

A t

cant verba Apoftoli dicentis : Qui zon

pter animze falutem , ne vageturpertií»

[

qult operari, »on zoanducet: Sed Ke-

ciofis cogitationibus mens.

Xj

ligiofi aliunde habent licité , unde vi-

Oppono : Seeligiofi, cim profiteantut

vant, nimirumex eleemofynis , ut pate-

ftatum perfe&ionis , debent imitari vi»

E

bitad Q. 9. & 10. Ergo. — Subfumo .

tam Apoftolorum : Sed Apoftolimani-

L

l

Sed Religiofi ad opera manualia etiam

bus laborabant 1. Cor, 4. Laboramus

W

non tenentut , ad vitandum otium , aut

operantes manibus roftris. Ergo.

M

Ob corpotis mortificationem , quia mul-

x, cum S. T'hom. ad «. dicenteQuód

i,

tis aliis modis poteft caro mace:ari , ni-

Apoftoli manibus laboraverint , quan-

[

N

mirum perjejunia & vigilias, Ergo nec

doque quidem fuit neceffintis. nimi-

3

adeatenentur ad dandas c!cemofynas,

tum , quando viétum ab aliis invenite

;060

ut patet , nifi in cafu neceffitatis , in quo

non poterant : quandoque vero füper-

ln

(fi nullo alio modo paupctibus potlet

etogationis , in. quo fupeterogationis

Ity

f

fubveniri) obligarentur fimiliter Re-

opere non tenentur Religiofi Apolto-

H f[f)

ligiofi & Saculares ad opera manualia.

lum imitari, Vide S. Thom. qui

3

hbg

Wy

Etgo.

ibidenrexplicat.

N

Confirm. Licet (it preceptum juris

QUAEROIX, Licetne Rel

"i

naturz , quod Apoft. 1, Theffal. 4. pro-

vere ex eleemofynis ?

i giofis vi-

r

ponit , Operamini manibus veflris ficus

Sermo eft de eleemofynis.

T

latis.

1

f;pon,tä ob;

$

pracepimus vobis,

Hoc tamen przce-

N

t

prum obligat quidem totam Communi-

x cum S. Tliom.a. 4. affitm, Ratie

]Iädf afl

tatem , non tamen fingulos in particula-

ejus eff : Unicuique licet vivere deeo,

ti, fed fufficit quód unus vacet uni offi-

quod faum vel fibi debitumeft : Sed fit

u

lfug

k

cio , aliusalii: puta, quód quidam fint

aliquid alicujus ex liberalitate donantis.

opifices, quidam agricolz , quidam Ju-

li

EÉrgo Religiofi & Clerici , quorummo-

W

dices , quidam Doctores , & fic de aliis ,

nafteriis vel Ecclefüis ex munificenti

"tl

utait $, D. ad 1. Sicut eft przceptum

d

Principum vel uorumcunque fidelium

L

1 m

natürz, ut agti colantur, matrimonia

fünt facultates collatz, pofluntlicitéde

Ihy

$

hü

-

7

De Eleemofysa.

5$

l

eis vivete , absque hoc quod manibusla-

non folàm ab. eleemofynis accipiendis

li

borent , & tamen certum eft, eos de elee-

defiftere, fed etiam fua , 'fi quz habe-

mofyna vivere, Adducit etiam S. T ho.

rent,largiri ad pauperum fuftentatio-

nem,.

Hac ibi.

W

illud 1. Cor.9. Qs altari deferviunt ,

(

de altarivivant : Sed Religiofi & Cle-

-Ad 2.arit: Cateris paribus dare eft

tici altatideferviunr. Ergo.

perfectius, quàm accipere, & tamen

E

Notat inc.att. Si aliqui fint Religio-

dare vel relinquere omnia fua pro Chri-

p

Y

fi , qui absque neceffitate & utilitate ,.

fio, & modica accipete ad fuftentatio-

wit

Qquam afferant , velintotiofi deeleemo-

nem vitz , melius eft quàm darealiqua

íynis vivete;, hoceft eisillicitum. — Uti-

patticulariter pauperibus. Ita $. T'hom.

piu';ï.-

litatem $. D. affignat; (1 nimirum ptz-

QUAROX.Licetne Religiofis men-

(

dicent authoritate Przlatorutm ,. f fint

dicare?

j

miniftri altaris;.

Si. infiftant ftudio S;

XCVI. ss cum S. Thom, a. 5. affitm.

a

Scriptute ad communem utilitatem to-

Ratio ejus eft - Keligiofis competit vi-

vete ad imitationem Chtifti : Sed Chri«

j

tius Eccleiz. — Nam /a£orantem: agrz-

colam oportey primum de fruttibus per--

ftus mendicavit,

Ergo. Prob. min,

id AF

T

eptre, z. Tim«2, Siqui exhocfcan-

Ipfe Clirifus per Píal. 39,aiít: Ego am-

dalizentur ,. malitiofi fant,, morePhari-

zem mendicus [um €$ paupere ExS. Hie-

Jl

il

[

frotum, quotum fcandalum contem-

tom. in quadam Epiítolaait: Cave, ne

nendum Dominus

Domino tuo mendicznte , fcilicet Chri-

yoti

Vd'oclet Mattli. t $. ait

E

fs

$, D. ad. s.

*

fto,, alienas divitias congeras.

Ergo.

Oppono 1. S, Hietori. ad

D;amavf m m-

Notat S D. in c-

Ad mendicandum:

Ir

ji

"

Papam dicit : Qui bonis parentum: &

poteft homo ex duobus induci.Üno mo-

j

p

opibus füftentari polfünt , (r , quod pau-

do ex cupiditate habendi divitias , vel

perum eft, accipiunt, facrilegiunr pro-

vi&tuar otios&, & talis mendicitas eft il-

Mif

licita-

$ Th»

fe&ó committunt , & per abufionem

Alio modo exneceffitate, ut f

talium judicium fibi manducant & bi-

aliunde habere non poteft,, unde vivat .

t

bunt: Sed Religiof polfint de labore

vcl. ex urilitate , qualis eft affignata ad'

Q: 9. & hoc modo mendicitas eft licita.

i

manuum fuftentari , ( int validi,. Ergo

peccant eleemofynas panperum come-

O;p;mm r

uod lege eft prohibitunz

moü'nh j

dendo. ldem argumentum poteft ob-

noncompetir Religiofis: Sed mendica-

f

jici de Clericis & Canonicis.

re eft Logeprohibitum Deut. 15.. Men-

ml*;&ä

dicus non etit intet vos.

jj *

: 2, Religiofi fünt in (tati perfe&io-

Ergo.

nis: Sed beatius eft dare quám accipe-

2. Pfal. 36. ait David : Now vidé

n

te.

AG.20.

Etgo.

( d

juffum derelitium , nec femen ejus qua

ll

44d 1..S, D. dici : Áuthoritates illze

T€z$ panem.

Ergo

f

funt intelïig&ndæ temüporc neceffitatis j

3- Secundüm jura civilia punitur va-

bt*

quando fcilicet non poffet aliter paupe-

lidus mendicans, ut habetur Cod. de

r d

tibus fübveniri , tunc enim tenerentus

validis mendic. tit. 2 £. Sed dantut Re-

If

i

ligiofü

»

456

7A ACTQTU $ V1I. Éxamen 6.

Ét-

f

z

Ip of validi , tob;üï-i, obefi,

et ptoprié fraterna Cotre&rio , de qua

hicagitur, ac definitur, quàd (it ag

OcRe]þand'et S, D. iacit. att. Quód ibi

Charttatis vel mifericordia fmritnalis,

[

PM

non prohibetuc indigentibus mendica-

quoper convenientem [evmonem conamnr

[

te, fed probibetur divitbus , ne tam

frairem, id efl, proximum amalo pe-

! ll

tenaces fint, ut propter hoc aliquiege-

cati convertere ad bouum virtutis, Aia

ftate mendicare cogantur ; avatitia di-

corre&tio eft , ait$. D. , quz adhibetie-

fiy

D

vitum damnatur.

medium peccati delinquentis,fecundüm

lj

AAd 2.R. quod David non viderit

quod eft in malum aliorum , & preciput

Tho

boni communis, Exrhzc e(t a&us jufti-

quarentes panem ex cupiditate & avari-

1

tia , ficut nuncfubinde dantur , bene ta-

tiz, cujas e& confervare redtitudinem

unius ad alterum , & vocatur judicialis;

u

men ex neceffitate,

eftque faperiorem -erga inferiores pu

-Ad *. Tuta Civilia puniuntrobuftos

"

niendos.

N

ex fola cupiditate habendi mendicantes ;

De ea hic non agitut,

Refp. z. Finis Correctionis.

q l

otiofos laborem fugientes.

fratgmæ

l

patet ex dictis,-

Corretlio fraterna.

fraterma ef in

&

Refp, 3. Cortectio-

n

22

pizcepto, & quidem naturaliac Deca-

t

Deé qua $. D. agit. Qudf

*42

| Pff

RU

8 .a4rt.

logi dedile&ione proximi. Ira$. Thom.

a.2. Et patet ex illo Matth. 18; v. 1$.

t

N

QU.ERO XI. Quid e&, quis ejus

Si peccaverit iz te , idelt, i's:ieme [

finis, ene in przcepto, & quando?

A

frater tuus , vade &8 corripe eumintrtt,

tj

XCVI1I. Ante R. Not. quód Corrediio

g ipfum. folum , id eft, (ecrevó ; Sui

Wal

i

fraterna ( ad quam etiam reducitür pa-

andierit , lueratus. eris fratrem tumi

p

tetna, ) fit unum ex feptem operibus

ff autem: te non. atidierit , adbibe teum

n

müifericordiz fpititualibus fuprà affi-

adbuc amntm vel duos , ut inore duormm

gnatis. Aliqui DD. diftinguunt jntet

d'ïlu

vel trium teflium flet omne vertm,

P

cotripere & corrigete , quod corzipete

ud fi nom. audierit eos , dic Ecclfti f

lii

fit reprehendete & inctepare, cotrigete

autem. Ecclefiam uon audierit , fittih

scro fit ipfa emendatio vitz ; folet ta-

W

fieut Etbnicus j» Publicanus, ExEcott

P"lhäz

men hic fumi, & fumitur promifcue,

z

17. Üatcniqu

Hoc Notato

$

e Deus mandffrvii de prosr

*

/

b

750 fio.

lx

m"/fb)ä

Refp. r. JuxtaS. Thom.art, . Du-

Ratio, Quia ex pracepto natufet

e

P

.

Jlex eft cotrectio delinquentiss — una

netur quilibet fratri , id c&,'proxifï??

*r*ïlï!cdtf

qua adhibet temedium peccato;in quan-

gravier egenti füccurrere; dum pi

"

tum eft malum ipfius peccántis, & ad

fine gravi damno.

4

M

*ïls,l

ejus, non punitionem , fed emendatio.

Refp. 4, Preceptan

) 'Frätcmækiïdr'rg-

»

nem & animz lucrum , velut ad finem

&ionis non cft negativum fed affi

mátt«

N

wï,äum

Pra-

il

vum, ka S, Thom.a, 2. dicens:

E

ordinatut , &ccft a&usCþariæa.tis ,& iftf

t

[ d

m

41

Deif Corrtélione þatärmï

cepta negativa aältlg'ant » & ad femper ,

tor admonitionem non fecipiat , fed ad

Corretlio autem fraterua ordinatur ad

pejora labatut , e& ab hujusmodi corre-

fratris emendationem , €8 ideo cadit ub

Cione defiftendum.

Hac ibi,

l]

pracepto , fecundim . quod eft. neceffaria

Tertia.

Opportunitas perfone &

Perfonz , ut non fit alius;

LU

ad iflum finem , non autem ita , quód qua-

temporis,

libet loco cj tempore frater delinquens

qui melius peffit facere.

"T'emporis, ut

WHIV

eorrigatur,

fiat tunc , qüando penfatis circumftan-

Relp, £. Corre&tio

fra'erna de pecca-

tiis diíctetio dictat cum | majori fru&u

to mortali

fieri poffe.

mottali.

per fe loquendo gbh'gat fub

4arta..— Ut cotteptio judicetut ne-

&atio : Qu

ilibct; du;n poteft, tene-

ceflaria , cenfetur autem neceffafia ,

tur avertere grave malum praícrtim

quando peccator peream & non aliter

-ime proximi: Sed omne peccatum

creditur convertendus, ait Cajet.

mottale, utpote mors animz , eftgrave

Quinta. Utcorrectio poffitcommo-

dé fieri, nimirum- fine notabili damno

s

malum proximi. Ergo.

Refp. 6. Probabilius. eft, ut prtzce-

cortrigentis ,damno , inquam,filutis,ho-

ptum Corre&iovis fraternz hlc & nunc

noris , famz , fortunarum,&c.nifi frater

fuüb mortali liget , requiri quinque con-

effetin exttema necellitate.

)

j »H

ditiones, quarum vel urá deficiente ( uti

QUJERO XII. Przceptum fratetnas

ji

z

fepe deficit ) non obligat füb mortali.

Correütionis obligatneomnes homines,

Prima conditio eft : Ut peccatum fit

etiam fübditos ? -vel folos Przlatos ?

:

] lJ!

fectetum. feu occultum ,' & moraliter

Peccatores ?

ün

conftet , proximum peccatfe mortaliter,

XCVIII. . 1. Obligat ompes ho-

i

vel effe in periculo peccati mortalis , aut

mines ad corrigendum idoneos , con-

ll

1

4. .!5'.

ET

recidivz , vel commifitfe veniale peri-

cuttentibus addu&is q

:

uinqqe citcums

il

culofum feu o:dinatum ad mortale.

ftantiis.

,

— Sectrada. Ut fpetetut fractus , feu fic

Conftat ex citatis verbis Eccl. 17, &

L

- ptobabilis fpesemendationis, ne redda-

j

tatione addu&ta pro R.3.ad Q. 11. Eft

tll

tür deterior, Unde $. Thom. a. 6.in

autem hic fetmode corre&tione , qua fit

glz [

i

€, ait: Una t correctio delinquentis

per folam admonitionem.

perünensadPralatos , qua habet- vim

& 2. In. Corre&ione fraterna gra-

coactivam, & talis correctio non eft di-

[JWWI:

viot eft cura & obligatio Prezlatorum,

mittenda ptopter turbationem ejus qui

quàmalioram. — Ita$, Thom.a. 3. ad r.

d

cortipitut, (ed eft cogendus per poenas ,

Idem eítdeParentibus , Dominis, Mari-

J

/

ut peccare defiftat, Alia veró eft Corre-

'f] J lUþ

to, Tutotibus , tefpectu filiorum ; fet«

&io fraterpa , cujus finiseft emendatio

vorum,uxoris, &c.

i

Ge'inquentis , non habens coactionem ,

x.. 3. Praclatus feu Süperior fzpe non

7

td (implicem admonitionem, — Et ideo

tantüm fuüb veniali, fed etiam fub mort.

il

i

tenetur fübditos corripere de venialibus.

t

rl !,,f/

u i, probabiliter gcftimatur ; quod p

quando

»

Mimnm

:

458

TRACTATUS VIL Éxamen 6.

quando nimirum vergupnt in notabile

do & concutrentibus ptadi&is| citeum:

ftantiis, tenetur humiliter fratetne cot-

detrimentum Regularis difcipliuz. Idem

eft de trangreffionibus Regulatum fub

ripere delinquentem.

Ita S.D.a. f.

pona folüm obliganzium , vergentibus

Rationem dat : CorteGtio fratern& per

||

in fimile detrimentum.

fe pertinet ad aliquem , in quantum in

Ratio : Supetior ex viofficiiin con-

eo viget judicium rationis; Sed peccatum

i

fcientia tenetur Regularem obfervan-

non tollit totum bonum naturz , qun — ;

tiam promovete , rationem (tri&am de

in peccante remaneat aliquid de redo

]

fua , & íübditorum , animá redditurus.

&

judicio rationis, Ergo.

Ergo.

Notat tamen $, D. quód peccatum

Ex quo fequitur , quód Superior te-

pracedens , prefertim fifit mamfeftum, — . L

neatur interdum inquirere in vitam

Corre&tioni feu ejus effe&ui poffit po« .

h

Non ergo ille

fubditorum , attamen prudentet, ( ne

nere impedimentum.

h

alios turbet ; impartialiter, impaffiona-

corrigens debet objurgare, fed ad patitet

4

cavendum invitare.

L

t, & nonniít przviá infamiá , velalio

Nec fibi novam.

robabili indicio.

condemnationem corrigendo acquirit,

h

- Concionatoribus quóque cau:& agen-

licét per hoc vel in conícientia fratris,

i

dum; dum & Cathedri: vitia corripiunt,

j

vel íaltem íuá pro peccato pratetito

ne videantur particulares períonas tan-

condemnabilem fe effe oftendat.

lim

gere , aut fcientiáconfeffionali uti, Vel

Oppono: Matth. 7. dicitur: Qudw-

LU

maximé cavendum , ne. Prelatos? fug-

des feflucam im aculo fratrisiuif

ln

geftu cotripiant , nifi fori& effet publi-

. Ad hoc dico, ibi folüm reprehendi —

cum fcandalum ,

v. g. hareís,

peccatores qui alios corcipiunt ex j«

i

quod Íceretà monitione non poffetemen-

'étantia & hypocrifi, velqui, utfejutis — 1l

dati,

ficent , alios temerarié judicaut. Unde

M

LA

&. 4. Przceptum Corre&ionis fra-

fubditur: Hypocrira ejice primümtte — þm-

)

bem de oculo tuvo , &c.

-

ternz etiam obligat fubditos erga Pra-

hu

latos , fic tamen ut congruum modum

QUA&RO XIII. In Corrc&ion

efta-:

N

terua «ítne fervandus ordo , ant &

adhibeant, & non cum protetvia & du-

. Püm

zitia ;; fed cum man(uetudine & reveren-

Matth..| 18. traditus, utnigairumdeiug

tiá fiat.

HaS D. a. 4.

E

quens, fi peccatum fit fectetum , priis

Ào

Probat hoc ex Apoftolo r. Timoth,

moncatur fectetó , dein achibeantut te-

lus

$. dicente : Semiorem, ue imcrepaveris

fles, tandem dicatur Ecclefiz2 -

edobfecraut. Patrem. Exex Regula S.

XCIX. g.affirm. cum S. Thom.

M!O à

Aug. zen foliem veffri fed etiam qpfius,

& *, ita quidem ut peccatum &c;räru

iu p

fcilicet Przladi, miferem:mi . qui iuter

priüs feme] vel pluries ( quamd

i MM

vos , quanto in locofuperiori, tauto in pe-

bab [iter eff ípesemendationis)

fec

vicule majori ver[atur.

af

;

admoniione fit corrigendum , qu

zl .'*j

£0«

n l

4

V, $, Etiam peccator; per fe quucnf

non ptoäcia:,'), -adhibeaniar teftes;

j "

anlJ

»-

ul

d

De Corre£fione fraterua.

459

u

tam quibus verecundetur & refipifcat, &

proclamantut nullá fectetá

'admonitio-

d

& quibus imul admoneatur ; fi nondum

neprzmiff4. Ergo,

3

emenditut , dicatur Eccleüæ , id eft, Su-

. Religiofi tenentut obedite fuis

),A ;

ts

petioti,

Prelais: Sed Prelati quandoque vel

Excipit à

fecreta admonitione S. D.

communiter omnibus vel alicui fþecialïä

g

W

a. 7, peccata publica , & hec dicit

ter przcipiunt , ut eis dicatur; fi quid fit

Plï';ïlx

publicé effe arguenda juxta. Apoft. r.

corrigendum.

Ergo fecteta monitio

jqf';i k

Timoth, $.

Peccantes coram omnibus

non eft de neceffitate pracepti.

argue , Ht À cateri timorem babeant.

^4d bec omnia Kefpondet S, D. a. 7.

De occultis ditinguit:: Quzdam enim

"d 1. quidem: Omnia occulta , funt

W 2

od

vergunt in nocumeuntum proximorum ,

Deo nota, & ideo peccata occulta eo-

MU

Íeu boni communis , vel corporale vel

dem modo fe habentad judicium divi-

at

fpirituale , puta, fi aliquis occulté tra-

num, ficut publicaad humanum. 'Et

iïf)ä

&et, quomode civitas tradatur hofti-

tamen plerumqueDeus peccatotes quafi

bus: vel fi hateticus privatim homines

fecretáà admonitione arguit intetiüs in-

N

à Fide avettat: & in his oportet ftatim

Ípirando vel vigilanti vel dotmienti.

"u

al

procedere ad denuntiationem , ut hujus-

d ». Dominus peccatum Judztan-

dU

modi nocumentum impediatur, nifi for-

uamDeus ficut publicum habebat,unde

o

tt quis firmiter exiftimaret , quàd ftatim

ftatim poterat ad publicandum procede-

per fecretam admonitionem poffet hu-

te , tamen ipfe non publicavit, fed ob-

d

jusmodi mala impedire, Quzdam veró

fcuris verbis eum de peccato fuo admo-

J

nuit.

T

funt;|que folüm vergunt in malum pec-

Petrus autem publicavit pecca-

cantis, & ejusin quempeccatut, Er in

tum occultum Ánaniz & Sapphirz,tan-

TU4

his fervandus eft przdi&us ordo,

quam executor Dei cujus tevelatione.

i v& ]i'u(: ,r;

C, Oppono 1, Apoft. Ephef.$.nos mo-

peccatum cognovit. De fofephautem

7

j

net: Effoze imitatores Dei, Sed Deus -

ctedendum eit, quódfrattes fuos quan-

df

intrdum publicé punit hominem pro

doque admonuerit, licét non (it. fcri-

peccato , nullà fecretá/ admonitione

prum. — Velpote(t dici quód peccatum

(Icnw*ïf

premifsà. Eroo.

publicam erat inter fratres. Unde dicit

y; d

2, Chriftus non legitur fecretó ad-

l nïml,-

pluraliter, accufavit fratres fuos. Hac

monuiffe Judam , antequam cum denun-

ibi.

j

tiatet,

Item. A& $. Petrus Ananiam

p

-Ad 3. dicit : Hujusmodi proclama-

& Sapphitam occuli? defraudantes de'

tiones, quz in Capitulis Religioforum

pretio agri publice denuntiavit , nullá

fiunt , funt dealiquibuslevibus , que

(

fecretà admonitione premisá. EtGen,

famz non detogant. Unde funt potiüs

[Puaïiï

:37. Jofeph. accufavit frattes faos apud

quafi quzdam commemorationes obli-

fit

Ótrem crimine pelfimo , nectamen eos

W

tarum culparum quàm accufationes ve

Y

friüs monuie, Erpo.

denuntiationes. — Si tamen effent talia ,

JrrWM

"

terinfamiaretur , conttra

j

" EL In Capitulis Religiöforum aliqui

H

dc qqibus fta

Mmm 2

pra-

X

du

469

TRACTATUS VIL Examen ".

preceptum Domini ageret,qui per hunc

Ad hoc noftet Francifcus *AtakvioPri.'

|

[/

modum peccatum fratris publicaret,

matlus Cathedraticus Salmant, ait; Di-

Hzc ibi.

[

cere quód Corre&io fraterna meliis h. od

l!

4Ád 4.ait: Pralato non eft obed'en-

ciendo eft per Pralatum quàm per fo.

i

dum contta preceptum divinum , (ecun-

d

cium , ut dicit$ua ez , eft erroneum &

li

düm illud A. r.

Obedire opottet

injutiofum do&rine Chrifti, — It ille,

Deo magis quàm hominibus.

Et ideo

kí

D.cere autem , quód alio modo null;

ted

quando Pralatus ptzcipit , ut fibi dica-

Communitas poffit bene gubernari ,eo-

[ua

'tut , quod quis (civerit corrigendum,

dem modo injuriofüm eft Chrifto & juri

f

X

intelligendum eft przceptum (ane, (al-

!

naitz , utpote cujus praceptum ef . |

j

Mz

vo ordine fraternz Correctionis , five

fet Communitati perniciofum , adeà- .

p'aeceptum fiat communitec ad omnes,

hi

Que necin przcepto nec inconfilio,

l

five ad aliquemfípecialiter. — Sed fi Prze-

Quid ff ex timore , tepiditate, vere-

latus exprefsé przciperet contta hunc

cundia , &c. fratetnam Corredionem -

-

k

ordinem à Domino inftitutum,peccaret

quis omittat ?

gracipiens , & obedienteseiquafi contra

Refp. Juxta S. Thom. a. 2. ad 3 ,

ptaceptum Domini agens. Unde non

'",i)u

peccat folüm venialiter, fi tamenitapae

&l

eífet ei obediendum , quiaPrzlatusnon

tatus fit ,quód omnia Charitatifraternz

eft Judex occultorum ( fed folus Deus )

poftponetet , íi probabiliter crederet

M

nifi in quantum peraliqua indicia ma-

fratrem à fe emendandum , & nifi ex

nifeftantur , puta, perinfamiam , vel per

MMI

omiffione correctionis proximo feque-

aliquas fufpiciones.

Ita $, D.

retur notabile damnum animz;ut fiho-

4l

Ex quo fequitur , errarc R eligiofos ,

mo peccaret ex ignorantia culpabili,

h

qui Vifitatoribus denuntiant Fratres de

quá difficulter liberabitur nifidoccatur, -

€rimine corte&tos, vel ordine Chatita-

Excipio fi fit Prelatus , hic enim morta-

tis non fervato,

Optimé proinde fa-

liter peccat , fiex timiditateomitt,

m

35 Cot»

Wi

J

xiunt Vifitatores , qui ante inquifitio-

rectionem.

Ms

mem admonent Fratrcs*, ne denuntient

114 ff peccatum . eílet prateritum,

T

tos, qui de fecretis peccatis cotrecti

nullo rel;&o complacentiz veftigio ,nte

h

funt.

*

damniaut recidivz periculo ? -

T

CI. Quid ergo [entis de Statuto So-

fr

Cum Soto & Bannesdico noneffeobe ]

ll

)

cietatis, quo ( ex rationequód Corte&tio

ligationem corrigendi.

:^

d.

Ti

Ératerna meliüs facienda eft per Prala-

QU!E RO XIV, Tenertisne cort

!

"

WWM ]

tum) defectus Fratrum non premif;á

eum;

fecretà admonitione deferuntut. ad

bili?

qui peccat ex ignorantia mvmd- 1

3

(ij/(' &/ &

«[,U(

T

Pralatum , nonut Judicem , fed ut Pa-

'CHi, Ànte R. vide íu

4

3 x-'l

&rem ,fatáà quolibet Novitio , ante vo»

prà d/c,ign?r'.;';;

1

lt

tia & de lege naturali.

l.

&otum bienniiemiffionem , renuntiatio-

Refp. r. Teneor &tenetur o

[P

"Af

&c juris ad famam ?

h

homo ( juxta ptobabiliorem fenten-

-

uam

* ^ De Correchione f!&atämä.

46i

"

tiam)à proximo tollere ignorantiam

conqueti de denegata fibi abfolutionein

culpabilem feu vincibilem cujuscunque

cafu Kefp. 1.

t

jutisnaturalis, divini & humani;dum

Confideranda etiami hic funt

Fs

i

eít in periculo peccandi mortal.ter ; uti

meuta & Axiomata illa Juris: (rilize

T

& iguorantiam facti contra talejus ; fi

feandalum permittitar , quam Qeritus

fit (pe; emendationis , v. g. (i Petrusac-

vitla re»linqlit//zmr.

Potens alios ab er-

p

cedat ad Mariam,vincibiliter pu'anse(fe

rore revecare & tacens, feip[um errare

ä

[

füam uxorem , cüm tamen non fit.- Vel

demon[lvat. Ervor cui minime refiflitur ;

r

i

fiSacerdos ignorantet vellet confecrare

approbatur. Yem illad: A lex ob-

I

n

2

inaqua.

ligat ad a&l us inutiles ,€8 otiofos, Magna

Ratibe. eadem quaz data eft proR

ergo prudentia eft neceffaria , nec potef

$,& ; ad Q. r 1. & Eccl. 17. citat.

una certa regula (tatui proomni cafu.

(

Nota: banc & fequentem K. deomni

Cafus qui denullitate matrimonii in-

d

quidem homine, fed in majoti rigore

vincibiliter vel vincibiliter ignoratá pof-

veram effe de iis, qui gerünt alioram

fent preponi , refolventur. in proprio

j

cutam , ut funt Pater, Maritus, Domi-

loco, nim. Tract. ult. Exam. 5. Q. 8.

Ti

mnus, Princeps, Epifcopus, Pralatus ,.

ubi multa dicentur quz hicfetviunt.

C

&c.

QU.AERO XV. Licetne aut expe-

v

'&, 2, Idem teneo de ignorantia in-

dit interdum , hominem perditum non

u

Jf

vincbili (quz an refpe&u juris naturz

ftatim corripere, (ed permittere labiin

fspt

dati poffit;/hic non deciditur, fed expli-

pejora, uteó magis confufus faciliüs

s

eatum eft füprà de Legibus) fitamen fit

emendetur & refipifcat?

li

fi

Ípes .enïcndat;onis , fdkem in futu-

rum.

CIHI. Ante R. Not.. Quód Deus da-

jiu

plici ratione. permittat mala.

Primó,

IS»W*-,"

Conftat ex cit. Ecclef. 17. Unicuique

In poenam prtiorum peccatorum ttadens

jl

mandavit Dens de proximo [uo..— Hac

peccatores in reprobum fenfum,ut Scri-

in re maximtattendere, & paeaitentes

ptura loquitur. 2. Ut homoferventiüs

inftuere tenentur. Confeffarii , utpote

T

refurgat , && poftea cautius vivat ; ficut

uüsgentes nontantum officio Judicis,

forte permifit peccatum Petri, Hoc no-

Ícd & Do&otis , ne Sacramentum con-

tato

*

"

ferant indigno, uti fieret (iltem in prio-

nnlgsdicowï

x. Licet tutior fit fententia negans ,

j

ricafü. Etcopitandumeft , quód licét

probabilior tamen videtur affirmans ,

admonitio & inftructio non videatur

quó1 liceat permittere talem hominem

fortt^

prodeffe hic & nunc, proderit tamen ad

labi, eá intentione , ut ferventiàs re-

f 1ng"

oc r. Ut

proximusliberetur àfua igno-

fürgat , ut fenfus fit quód cotrectio dif-

l

1

(

rant. — 2.Utmalum ftatum in quo eft,

feratur ad tempus, & permitta:ur po-

jf

cognofcat , & forte aliquando re(ipifcat :

tiüs non (tatim refurgere, ut eliciatur

lhl

& fic in futurum proderit

3

patietur

pl

"

ex malo bonum, quàm quód permitta-

sng'x'q.remotfus conícientiz, 3. Ne poffit

tür peccatum,

rl

Hzc

Mmm j

"ts

nb

62,

TRACTATUS VII. Exaäm, 7

Hac,R.fupponit, quód homini non

li, bene tamen ex. intentlone aliäujusk

liceat peacatum;quod evitare poffumus,

boni , ratione cujus poteft eriam ipfi

1

permittete in paenam. prioris peccati ,

peccanti evenite utilitas , uti & aliis

hocenim modo peccatores punire folius

Unde fuprà oftenfum fuit , rationaabili.

Deieft.

k

tet permitti Lupanatia.

Item à data R. excipitur cafus ,' quo

Not. quód licét nen fint faciendamz-

[

timetur ,ne proximus cadat in graviffi-

[:

murn peccaturm , y. g. ne fiat Hzreticus,

la, ut eveniant bona, bene tamen pet-

m

Apoftata , ne communicet in mortali ,

mittenda, De quo vide füprà, an ex

&c.

Hoc fuppofito

duobus malis culpz poffimus cpnfülcrg

! p

minus.

:

[

Ratto ef? y. Correptio fratetna pro f.

j

ne habet cmendatigncm fratris.

Ergo

Quati hic poffet , an homo teneatut

LI

facienda eft eo modo , quo meliüsad

proximum corrigere cum periculo vitz2

Wl

hunc finem conducit,

2. Licét non

Sed ad hoc patet ex ditisinhoc Tradt,

W

debeat permitti malum fub ratione ma-

-Exam. jcm83.

X

X

þ.- 5 ;

AIJAP

nj

VORDRIOESDEIQSRDS DA Ed E ID Q

i

ul

T

RDM

EXAMENVIL. —

&W

li

Tf

De evitiis Charitati oppoþis , nimirum Odio, Dij?or'dia,f'

Contentioue , Seditione , Scandalo , Schismate,

fjf

ml](

Bello, Duello , Rix&. -

ü

IQ

Suj)

!

Odmm 1, 2. Q. 34. per ö.articu'lbs.

W

Pfüxl

"

Evidenda priüs hic funt que -

tas poteít odiffe, ni(i (b fpecie mali, &

lj

in Exam. $. n. 74. & feqq.

nihil amare, nifi füb fpecieboni,lict

W

R

di&a íunt de dile&ione Dei,

in re non fittale. — Hinc patet, qui

dj

proximi , & inimici.

fpecie fitOdium Dei & proximi, nimi«

?w

rum averfro voluntatis a Deo velpraxi-

Wffg

QUAEROL. Quid &quotuplex eft

?

odium ?

s [ub . [pecie enali J?"' nacig/i;fägïfefgn-

jl

M

CIV. x. 1. Odium in genere e&

£4t0.

?

averfio voluntatis ab eo , quod repraz-

Oppozo : Si folum malu

m 'potc;l;

U

4

t qui

N

.IO

fentatut ut,xmalum; nihil enim volun-

odio haberi , quomodo pot

. difle

,MWI

46

De witiis Charitat oppofttis.

ediffe Deum , càm ille fit fümm& bo-

Sed odium Dei opponitur dilc&ioni

*

nus ?

Dei , in quaconíiftit optimum hominis,

j

Ergo odiumDeieft peflimum peccatum

Explicat hoc.S. D. a. 1. dicens: quód

Deus, ut eft in fe , non poffit odio haberi,

hominis.

z. Defe&us peccati confitit in avere

bene tamen fecundüm quosdam effe-

&us, qui repugnant inordinatz & per

fione à Deo: Sed hzcaveríio major eft

I

2!

peccatum depravate voluntati , ut funt

in odio Dei quàminaliis peccatis. Ergo.

infli£io poenz,, cohibitio peccatorum

Min.Prob. Quod eft perfe , majus eft

p

n

per Legem divinatn , quos effe&tus vitia-

€o , quod eft (ecundüm aliud : Sed aver-

ta voluntas attingit ut fibi males , mo

fio à Deo in odio peccati importatur per

?

?

leftos, &c.

fe, in aliisautem peccatis quafi partici-

W

3 2. Odiumeft duplex, Unumabo

pativé & fecundüm aliud. Ergo. Min.

wxh

-minationis , alterum inimicitiz.

Pl'i,-

prob.- Per odium Dei homoavertitur

jb

-mum eftaverfio voluntatis ab aliquo, in

à Deo, fecundüm fe & directé , inaliis

quanum mihi velalteti , quem amo ,

autem peccatis, puta , cüm áliquis for-

nicatut , nonavertiturà Deo fecundüm:

malus apptehenditur. Secundum eft,

quo volo malum alteti perfonz , ut illi

fe , feo fecundüm aliud , in quantum

M

maléfit, Et per atrumque pote&t homo

ícilicet appetit inordinatam dele&tatio-

exatdeícere in Deum , & in proximum.

nem , quz labet annexamaveifionemá

In Deum ; (i enim avet(etur dictos effe.

Deo,

Ergo.

|

&us ut fibi malos , e(t Odium abomina-

Oppono y. Omnium graviffima funt

tionis i» Deum; fi Deo optet malum,

peccata in Spiritum S. uxpoteirremiffi-

li

v, g. ut deftituatut fuáomnipotentiá, ut

bilia: Sed intet ea

U)D

non eft odium Dei.

^

n

delinat effe', et Odium inimicitiz in

Ergo.

j

Beum. dem proportionabiliter dici-

2. Peccatum confittit ín elongatione

tut de proximo , ut fi voluntas eum at-

iDeo: Sed infidelis , utpote non ha-

tingat ut(ibi nocivum , vel ei optet ma-

bens eognitionem Dei , magis eft elon-

uin.

gatusabeo. Ergo infidelitaseff pecca«

Á

&ed ff proximus nequam eft, nonne

tum gtravius odio Dei.

licet eum odio habere?

3. Odiffe pamam non e(t maximun

j

Í

t

Litet quoad nequitiam , non quoaä

peccatorum : Sed Deus folüm odioha-

]

(

j

naturam feu

betut ratione cffe&uum , fcilicet

eft foprá.

perfonam , ut explicatum

pæn'æ-'-

f

Fü,

Ér$o.

"'.

VN QU ZROITI Odium Dei eftrie pec-

J:

W

Hzc omnia folvít S. D. a, z. cít.

; Ctum,&

44d 1. ait: Sicut. Gregot. dicit : Aliud

1

]

i

) - mum?

quidem qmnium graviffi-

eft bona non facere, & aliud eftbono-

l

TL

- 0 €N. s. affirm, cum S.D, a.2. Rario-

rutt odiiffe datorem ; ficut aliud eft ex

l

(l

&t dat, 1. Optimo opponitur peffi-

przcipitatione , aliud. ex deliberatiore

peccare, Ex quo datur intelligi , qnód

i "mm, 'ut patet perPhiloF ing. Edic.

odire

f

N

Á64

TRACTATUS V. Exameu 7.

odire Deutr otnnium bonorum | dato-:

CVL y. affirm. confidetando feordi..

rem, fitex deliberatione peccare , quod

fttt

naticnem peccati , non damna ex eofc.

1 u

eft peccatum inSpititum $. Undeodium

cuta,

29 guni

Dei maximeeft peccatum in Spicitum S.

Declavat boc S.»D.,a. 4. Peccatum ,

Íecundüm quod peccatum. in Spiritum

quod inproximum comm ttitut , habet

v unil

y!

S. nominat aliquod genus fpeciale pec-

tationem mali ex duobus.

1. Ex deor-

cati.

Ideo tamen non computatur in-

dipnatione peccantis.

! Qimii

2. Ex nocumento:

h

ter fpecies peccati in Spiritum S. , quia

quod infertur ei, contta quem peccatut,

teri m

geneualiter invenitut in omni (; ecie

ut patet in homicidio, furto, adulterio,

? fdzt

peccati in Spiritum S.

Hzc$.D. Ex

&c. Primo modo odium Dei eft majus

£j

quo patct dift, min.

peccatum , quàm extetiotes actus qui

j

&tgtn

."dd 2 Majoreft vera folüm de elonga-

funt in proximi nocamentum, quia pet

li

tione voluntatia.

UndeS, D. ait: In-

odium maxime & ratione fui deordina«

",

fidelitas non habet rationem culpz , nifi

tur voluntas, a&tus vetó externi tan«

in quantum eft voluntaria. Et ideo tantó

tüm fuünt peccata,, quia procedunt à

D l,Pm!

Tinon.

eltgravior , quantó eft magis voluntaria.

quodam odio intetiori , faltem virtali,

if

Quód autem fit voluntatia , provenitex

nec funt peccata, íi voluntas non fit

hoc quód aliquis odio habet veritatem ,

deordinata , puta, cüm quis. ignotan«

Altuptoy

(UhG

quz ptoponitur.

Unde patet ,quód ra-

ter , vel Zelojuftitiz ; homínem occidit,

tio peccati in infidelitate fit ex . odio

Sed quantüm ad nocumentum, quod *

ii

UA

Dei , circa cujus veritatem eft fides. Et

proximo infertur , pejora fünt exteriota

W&m&

ideo ficut cauía éft potior effe&u , ita

peccata , quàm interiu odium.

odium Deieft majus peccatum quàm in-

QU.A£ERO IV. Eftne omneodium

Qp g&

Hoc ibi.

IPAIM ]

fidclitas.

proximi peccatum ?

Ad 3. Maj. eft veta de poena fecun-

CVIL g. 1. Odium abominationis

Wt

düm fe , fal(a deci (amptácum Aucto-

proximi fecundüm ea , qua proximusá

Plütegr

D "

p

re ejus.

UndeS. Thom.ait : Non, qui-

Deo five per naturam, fivepet gratiam.

cunque odit peenas , odit Deum peena-

habet , (empet eft pezcatum.

Wi

*

tale o

À

dio habc

tum auctorem, Nam multi odiunt poz-

Ratio: Bonum qua

DIOMM

nas, qui tamen eas patienter ferunt ex

re, eít peccatum : Sed. proximus füb

J t

reverentia divina juftitiz.

Unde Àu-

di&a formalitateeft bonus. . Ergo.

Yüttr à

UT

[

uft. dicit 10. Confeff; c, : 8, Mala pa-

Quomodo ergo explicas verba Chrifti

D

nalia Deus tolerati jubet , non amari,

Luc. 14. quibus vult , ad fe venientes

Til

odiffe Pattem & Matrem?.

7)

Sed prorumpere in odium Dci punien.

tis , hoc eft habere odio ipfam Dei ju-

-Explico ea; intelligendo, vel utodiffe

bomt&[(

li

ftitiam , quod eft g

idem fit , ac poftponere , relinquere, &e

p

tum

Ita, $. D,

D

ravgfïïm um :pecca-

od

vel ut fermo fit deaffectibusinordinatis

a!u

I proy

QUAERO III, Odium proximi ett-

parentum , quibus nobis impedimento

füb qua

h

iU

ne gravius c&terispe

funt in. progreffu virtutum ,

"o [

gcatisin Päqu?upj

fatione

:;

A

commifts

mllkfmur

.....

De vitiis Charitati oppofrtis.

4ó6g

tatione fünt peccatores , & iniqui, qui

QUARO VI..Licetne ptoximo

uttales odio habeti poffunt & debent,

procurate malum juftis de caufi; & mo-

dis ?

,

"

juxiaillud. Pfal. 158. Pejrfe&'a odto ede-

ram illos,

CIX. &. r. füb dift. Éx iraaut motivo

"

w. ?. Omne odium inimicitiz pro-

vindi&z eít peccatum mortale vel ve-

"

u

ximi cft peccatum,

niale juxta qualitatem odii vel mali pro-

Ratío : Quia pet hoc defideratur al-

curati,

teri malumut malumeft , quod fempet

Ratío: Quia lic&t caufa fit jufta , uti

& módus, motivum tamen eft malum,

te&z tationi repaignat.

Ergo.

g. 3. Odium etíam proximi pet fe

bonum autem confurgit ex integra cau-

Qu

Hinc

feu ex genere(uo cft peccatum mortale.

fa, malum ex minimo defe&a.

jj

Judex fententiam juftam ferens ex ira ,

Ratío : Quia opponiur Charitati.

Dixiper f2 , quia per accidens fit venia-

peccat moraliter ; licét nonteneatur ad .

(

fcítitutionem,

D

le. 3, P'ropter adtás imperfectionem ,

l

Refp. z. Procurareproximo malum

ut,quianon eft cum delibetatione perfe-

Qá, 2. Propter exiguitatem objecti,

ex motivo rationabili , non eft pecca-

)

Vf

üt quia proximo optat malum , fed leve.

tum , ut fi procurando meam folutionenm

Yi

Ü

QUJERO V.Licetne dealteriusmalo

adducam ptoximum in debita , vel fi (ol-

x

audere, de bono dolere ?

licitem punitionem malefac&toris, licét

uf

CVIIL Refp. fub dift. ex motivo

enim isindepatiatur damnam, nonta-

(fti

averíionis & diíplicentiz. perfonz illi-

tnen fum illius caufa.

)

jl

citum eft.

Ratio : Quia utor jute meo, & quam-

En

li

Ratio ; Quia tale gaudium & triftitia

vis tam citó non exegiffem,6i me non of-

conttariantur Chatitati , nec aliunde

fendiffet ; (i tamen rationabile moti-

u

If ^

golffunt oriri, quàm ex internoodio,Ex

vum babeo exigendi, v, g.incommo-

j

"

qüt

motivo honeíto ( quod omni averfione

dum,quod patior ex detentionepecunia

i

il

"

caret ) non eft illicitum , v. g. optate

mez , non dicor vindicare exigendo , fed

u

mortem pradoni , ut negotiatio fiat fe-

potiüs denegare beneficium , quod prz-

ftare nonteneot.

4

g

cura: egritudinem peccatoti , ut. con-

um

vertatur ad Dominum: dolere , quód

QUJERO VIL Licetne fibi optare

.)anr

homo iniquusadeptus (it officium , quia

inortem ?

malé tra&atutüs e& populum.

-

li v

CX. Refp. fub dift, $i fiat ex motivo

p?

1r

Ratio: Quiatale gaudium & ttiftitia

defperationis , eft mortale ; i fiat ex

fuam bonitatem vel malitiam famuntà

Mcm*

motivo bono, v. g. ut quis ardentiüs .

motivo , ex quo eliciuntut, nec feruntur

m[l([nl f

m

Deum amet, ut Deum non ampliüs of-

I

in malum proximifub ratione mali , fed

feadat , &c. peccatum non eft.

j d

LeMfl

füb ratione boni: nonenim defideratur

Qüll

l

o

Ratio: Quiain ptimo cafue&contra -

mots predonis, ut homicidiumcft , (ed

"

[46/

Chatitatem (uipfius , non in fecun-

f

do,

D

j

quatenus eft caufa qu? etis publicz,

Nna

Quia

466

TRACTATUS VII.. Examen, 7.

Quid fi faemina fzepe fibi optet mer-

hii

parentis , à fe in ebrietate perpetrato,

tem , ut evadat fzvitiam matiti, à quo

propter ingentes divitias inde ex hate-

! um

duriffim? ttactatut ?

ditate con(ecutas.

| &A

- Dico , ptobabilius effe quód morta-

QU/ERO IX, Quid fentis de iSHr-

pptt

liter peccet, fi fiat ferió & cum plena de-

mo quiin doloribus clamat

» Coqueri-

. tf

liberatione,

tuf , triftatur , corpusagitat

?

Mi

Katio; Tum quia non eft Domina

CXII. s5 r. fub dift. Si ille ex "

hd

fu$^vite ; tum quia delinquit contra

nz corporis comtnotiones le

,&

r

Qharitatcm fibidebitam in materia gta-

moderatz , & absque alia indecentia,nec

y14

vt.

z

demonftreut aliquam — amatitudinem

ttizi:

- QUAERO VIIL Licetne ob aliquod

fp:titüs, refignationi & regulz rationis

emolumentut temporale altetius mor-

| m" ytunti

W

]

oppofitam, non fünt peccata,

V |

tem optate, faltem cum debita modera-

Katío : Qu'a (unt effectus nature (en-

li )

tione, ut fi uxor marito, à quo duré

übilis, quosanimus, etfi pacatiffimus ,

"nn

tra&atur, optet mortem ut à Deo ei

tegete non Ilmper poteft, prout vellet,

"ndete

infligendam ?

multi enim Sanct

fj D.

CXI. z. Probabiliüs negativé.

verunt.

—i in doloribus clzma-,

w

Katio: Quia tatione precepti Chari-

.. 2 Si motus illi (int nimis violen-

01

tatis tenemur vitam proximi praferte

ti & conjuncti cum indignatione, fünt

u tXþlimm

commodo noftro tempotrali,

Et certé

peccata , fcd nonnifi venialia,

oppofita fententia afTerens , quód. hoc

Katio t. partis. Quia fic conttatian-

"

non tam fit velle malum proximi qudm

tut virtuti patientiz , cujus eft confit

U

bonum inde fecuturum , in praxi peri-

mare animum ad moderandam trifti-

fb

culoía eft , quidquid de ea fit fpecclati-

tiam ex morbo provenientem,

ram(up,gdc'

yé loquendo.

Katio 2. partít; Quia omnia ilh

Ti

Not. Inter 65. Propofitiones ab In-

non funt niíi quidam exceffüs doloris &

Wi

Anocentio XI. damnatas effe & lias:N, 1 j*

triftitiz per talia externa coporisfigna

j

Si cum debita moderatione facias , potes

manifeftatus, qui mortalis efle non po-

j Hllmg?

W

absque peccato mortali de vita alicujus

AT n

tef£ , nifi ratione fcandali aut »al'tcrius

ttiftari, & deillius mortenaturali gau-

mali ex tali impotentia fecuti.

IU

dere , illam inefficaci affe&u petere &

QUAERO X.Eftne peccatum de(ide-

"ii

defiderate , non quidemeex difplicentia

rare vel procuraremalum, animalibus

perfone , fed ob aliquod temporale

proximi? De quo $. Thom hic q. 76

Y

BI/ Ildjy

emolumentun,

Et n. 1 4, Licitum eft

a. 2.

H

abfoluto defiderio cupere mortem Pa-

Ufïoblqu

CXIIT. y,. 1. fub dift, Si fiatexodio

tris, non quidem ut malum Patris, fed ut

proximi , malam optatum referendoin

NI

h0

bonum cupientis : quia nimirum eiob-

ipfum, eft peccatum mortale vel veniale

m

ventuta eftpinguislhiereditas. Etn. z g.

fecundüm qualitatem mali defiderat

.

R'ICU

Licitum cftfilio gaudere de. parricidio

feu ptocurati, -

J le

t

Rm'c,:

d ?

De vitiis Charitati appofetts.

. 467

ordinate oftendendum, noftram volun-

Ratío: Quiahoceftodio habere pto-

l

ximum in fuisanimalibus,

tatem voluntatialteriuspreftare. — Vel,

&. 2. Sifiat excaufa rationabili, v. g.

Difcordia eft , quá quis voluntai alterius

l

de bono divino aut humano, cui debet

propter damnum quod animalia infc.

n

funt , non e& peccatutm.

confentite , fcienter & ex intentione

«onttatiatut.

Ratio: Culaad repellendum notabi-

Id

J

le damnum poffunt etíam occidi. Ergo

Kefp. 2. Difcordia Formälis, feu ex

m

&c.

intentione talis, eft peccatum mortale

"

'i:rä.- & paífione in ipfa

ex genere fuo.

A.

&. 2. Si fiatex

Mm

animalia , absque odio vel damno pto-

Ratio: Quia dire&e eft contta con-

ximi, tantüm eít veniale , ratione irz

A

cordiam Chatitatis juxta S;, Thom. Dixi

i

inordinatz, non ratione animalium.

ex geuere [no, quia fit veniale propter

i

Ratío: Cüm enim hzc homini fint

imperfe&ionem a&tüis , vel ex parte vo-

[[l u

fübje&a, potef illa odio habere , percu-

lentis, ut fi fit motus primus difcordiz,

tere, occidete pro libitu ,feclufo damno

vel ex patte materiz, ut fi (itin te levi ;

h

u

ptoximi, De his plura infrà de impre-.

eft autem res levis, quz non eft neceffa-

catione.

tia ad falutem , v. g. non velle fugere

M

. QUAZERO XI. T'eneorne in Confef-

mendacia mer& officiofa.

ii

lV

fione exprimete fpeciem mali , quod

Notantet dicitur in 2. definitione ( ait

proximo o

Cajetanus) cui debet cozfentire , quia

| i

fum?

puvi , vel de quo gavifus

:

TA

completum difcordie peccatum tollit

CXIV. s. Probabiliüs affitmo , 1o-

concordiam, non quamcunque , fed de-

A.

quendo confequentetad fententiam no-

bitam, quia fcilicet ex debito eft, aut

m

ftram fuprà de circumttantiis intra ean-

w

eífe debet inter proximum & fe aut

dem fpeciem notabiliter aggravantibus.

alium,circa bonum divinum vel proximi

1

Et tationes ibi adductz etiam hoc pro-

neceffarium; quód fi unus zftimet effe

f CX(CE?-'

bant. Unde notabiliter graviüis peccat,

tale, alter contrarium opinetur , vel

i

qui alteti optat mortem , peftem , gehen-

fentiat , eft difcordia. Sienim quisno-

monulbä

nam,&c.quàm qui ei optat amiffionem

lit concotdate cum proximo ad bonum

[;-ydiïl

alicujus animalis,vel etiam pecuniz, etfi

fupererogationis (puta , ad ingredien-

"d

in magna quantitate,

dum fimul Religionem ) non fpe&tat ad

p

L

vitium diícordiz , quia ad hoc bonum

l?mü !

'Bifcard'z'æ q. 37. Contentio q.38.

nontenetur confentire.

j

hi

Utrobique per ?. artic.

QU.ERO XIII. Contentio quid &

l.

quando peccatum et(t

QU.ERO XII. Dfcotdia quid &

p

"]

quando peccatum eft ?

CXVI. z. i. Contentio eft vitium

inclinans ad inordinat& altercandum,

f

j

. CXV. g. 1. cum $. Thom, q. 37.

NamS. Thom.q. 38. a. t.ait: Conten-

lmüm W

3,1, Difcordia eft yitium inclinans ad

deteeltcontra aliquemtendere. "Unde

Nnn

2

ficut

ag

468

TRACTATUS ViII. I:'L»mmm "

ficut di(cordia cotittarietatem quandam

hii

Schifma,

itportatin voluntate , ita contentio im-

nj

portat eam in lecutione.

De boc occaftone Hærqþ*f&j Atofla-

Hl

Refp.2. Contratietas locutionis po-

fía , ad quas Subi[ma prop? accedit,

jdm

D

tcft attendi dupliciter, ait S. T'hom ibi-

atfum efl [oprà Tradl. 7. Exam. 3,

dem: Uno modo quantürn ad intentio-

2. $9-

| onda

nem contendentis ; fi enim contrarie-.

thim

tut vetitati , eft vituperabile ; fifalfitati ,

Bellum..

! lum

eft laudabile.

Alio modo quantüm ad

jidicio

modum , & fic confiderandum eft, an

De quo $. Thom, queff. 404 p;r 4.

177

ATE

talis modus . contrariandi conveniat &

| Wh! 0þ0n

períonis & negotiis , quia hoc e& lauda.

QUAERO XIV. Bellum quid &quo-

j n

bile: vel an excedat convenientiam

tuplex , & quá ratione licitum?

lg.

petfonarum & negotiorum, & ficcon

CXVV. x, s. Bellum eft congrö(ïïo'

A ptüet

:

plurium. vi & armis fatacontra extra-

tentio eft vitupetabilis.

ncos,

i

Differc à duello , quód hoc fít

*uthin

Refp. 3. Si Contentio pugnet contra

paucorum contra paucos , fiveconcives

Veritatem cognitam , quoad gravitatem

fint five exrranei, Item à editione, hac

itrol

peccati judicanda eft juxta aaturam veri-

enim eft plurium contra pluresineadem.

TT

tatis 5 hoc eft, ( veritas impugnata , cft

At

Repübli(:æ

g d.

vetitas Fidei , aut neceffaria ad falutem

. z. Bellum aliud eft defenfivum

alicujus, (ive quantüm ad animam ,five

"Oi

Y

quod affumitur ad in juria:ix( qua mo--

i,

quantüm ad corpus,five quantüm ad res

raliter cft in fieri) repellendam : aliud

feu famam ; & breviter, five veritas eft

"g, p

offenfieam , quod affumiturad obtinen-

Fl! Eæa [

talis, utejus mendacium elfet pernicio-

dam (atisfa&tionem pro

Iu

X

injuria jafni il

du

fum , Contentio pugnans contra eam

ta..

4

m

eft perniciofa, ideoque peccatum mor-

3 3. Utrumque bellum pet fe

hi

—veäæ

P

[

il

talc ; fi veró non fit mendacium perni-

licitum.

I:a $. D.a. 1.

dy

ciofum , erit venialeutexplicat. Ca-

A

j

jet-

;

Raro: jure naturz ommnibus con

Ti Ij m

P

ce(fum cft vim vi repellere.Ergo ifcitum

f d

Hoc intelligitur de Contentione for-

eft bellum defenüvum.

Dein, fi non

D

ddtfg

fs

mali , feu de eo qui ex intentione pugnat

effet quandoquelicitum bel'um inferte

Contra veritatem , fi enim fieret difpu-

( quod cft offenfivum ) poffet Princeps

Zïfm '

V

tationis vel exerciui gratiá, eft laudabi-

abfolutus feu Respublica Supetiorem

lis , nifi forté effet exceffuüs in modo ac

5 Q clhü

non agnofrens alii imponc infettt

Dfom

T

clamore, ratione cujus poteft fieri pec-

quamcunque ínjuriam : Sed hocneme

t

catum veniale , imó mortale, fi

admittet,

Ergo.

li

A

adeffet fcandalum trahens

Dixi in R. 3. pe

r [e : Quia bcIl'uni

ET

Jl c

llicitum ex de-

jl

ad mortale, :

(j

WT

per accidens potca;Aäsrii

"gt

IF

um

t

De Belle.

469

-fe&t u conditionum requifitatum ad bel- 1. 22. contra Fanftum : N

Voc;ïndi

cupi-

ditas , ulcifcendi crudelitas, implacatus

lum juftum. — Proquo

T

& implacabilis animus , feritas rebellan-

s.4. lria requiruntur ad bellum

!

juftum , quz affigoat S. Thom, cit. a. 1

di, libido dominandi, & fi qua funt

inc.

fimilia: hzc funt quz in bellis jure cul-

IL

Primo au&totitas Principis,cujus

mandato bellum ef gerendum, — Non

pantut,

enim pertinet ad períonam privatam

Qnarta ab aliis affignatur conditio ,

bellum niovere , quia poteft jusfuum in

ut nimitum in bellando debitusfervetur

Similiter

judicio Superioris profequi.

modus , puta , ne parti contrariz alia in-

T

etiam convocate multitudinem , quod in

ferantar damna , nii quz necelfaria int

bellis opertet fieri, non pertinetad pri-

ad omnimodar fatisfactionem pro in-

n

vaam períonam, Cüm autem cura

jutía illata, & expenfis toto belli tem-

Reipublicz commiffa (it Principibus , ad

porefadtis, Item ut media , que in bel-

eos pertinet Rempublicam tueti, Et

lo adhibentur , non prziudicent Reli-

ficut licit eam defendunt materíali gla-

gieni, Juftitiz , Charitati, &c. — ltem,

0i

dio contta interiores perturbatorcs,dum

ut ante bellum petita fuerit fatisfadtio ,

05;"

puniunt malefa&otes, Rom. 13, . JVop

& à parte adversà äenegatg.

us

fint cau[a gladium portat ,mimfler emim

Affigna quasdam injutias notabiles ,

"

Dei eft , vindex in iram eiqui male agit :

quz fint jufta belli caufa , fatisfactione

ita etiam ad eos pertinet gladio bellico

petità & denegatà.

M

Rempublicam tueri ab extetioribus no-

CXVIIL Dico:Sunt r. Denegatio

r]dm

ftibus, Tales Principes funt Papa,Im-

perator , Rex Hifpan'iæ, Galliz , Res-

innoxii tranfitus , & fimilium , qua jure

d

Gentium debentur omnibus ;ficut enim

jJmo

publica, v.g Veneta , Supetiorem non

r

aenofcens.

quilibet privatus poteft tranfire pet tu-

»

me

Secundo :. Requiritur caufa jufta , ut

vm agrum , fiis habeat fervitutem viz

.irr

fcilicetilli, qui impugnantur , proptét

publice , ita & gensex zquitate & jure

aliquam culpam , impugnationem me-

communis humanz focictatis pet vias

"T

2. Ptetioía

[

feantut , v.g. ut vindicare neglexeriut,

publicas alterius Regni.

jf

quod àfuis improbe fa&um eft; vel

Principisdetenta , Civitasinvafa, etiam.

i

"

teddete , qucd pet injuriam ab-lagum.

garva ob periculum amittendi majora.

eit.

u

-

jl

qkl if

3. Suppetiz latz inimicis. 4. Publica

í

l

Tertio : Ut i"rïtcmiïä bellantium fit

Principis contumelia. 5. Kebellio Sub-

W (

t1ecta , quá (cilicet intenditur, vel ut bo-

ditorum, 6. HarefisSubditorum.7. De-

WW' |

mum promoveatur, velut malum vite-

fenfio malcfa&orum ; ne pornas Iuant,

if

o

ii

tur.

NNam lic&t adfit authoritas indi-

$. Feedus violatum. 9. Negatuslocus

&dicationis vetaz Fidei.

r

centis &jufla caufa, fi tamen intentio

pr

]

l

non fit tecta , bellameft illicitum.

Pto

Oppozo 1. contra R. s. & 4.Matth.26,

t

(l

wæ'l

quo $. Thom, ditat $, Auguft, dicentem

Chri&us. dicit Omnis , qui accepetit

|

í

Nnn 3

;

güm

iib

470

TRACTATUS FII. Examen7.

gladium, gladio pedbit. Ergo bellum

pacis utilitatem vin

4

non eft licitum.

Hzc ibi,

cendo petducas

Iu

D

2, Bellare contratiatur divino pre-

Not. Siex bällo/injüüo facilepravi.

- p

CCPIO.

Ergo.

Prob. ant. Matth, . .

deantur eventura damna longt exce-

feftyti

dicitar : Ego autem dico vobis , non

dentia zftimationem tei debitz, fit illi-

jrinf

refiftereimalo. Ec Rom. 12. Non vos

citum. Hinc boni Principes, etiom

* á

defendgixtes, Chatiffimi , fed datelocum

H

fuperiorem non agno(centes, folentaf-

ft inj

ire. Ergo.

fumere alium . Principem ut' Judicem

Iterdu

3. Quod conttariatur virtuti , eft pec-

compromi(latium aut atbitrum , & non

f(

€atum: Sed bellum contrariatüc virtu-

cruento bello vindicatejusfuum.

It pl

ti, nimirum paci,

Etgo eft peccatum,

QU ZE R O XV. Licetne in bello j1-

A at m

Hzc folvit S. D. art.cit. ad z.

Sicut

fto hoftes fpoliare, occidere , in fervitu-

W

ht

Auguft.dicit: Ille accipit gladium , qui

tem tedigere, etiam innocentes ?

onftt

nullá fuperiori aut legitimá poteftate

CXIX. z. 1. In bello jufto tam de-

Db

x

aut jubente vel concedente in fanguinem

fenfivo,quàm ageteffivo licitum eftho-

Al

alicujus atmatut; qui verócx authori-

ftibus ( etiam par.á vi&oriá ) ufque ad

tate Principis vel Tudicis , fi fit perfona

4 ällppay

plenam fatisfactionem inferre damnayt

&Idhcm;

privata, vel ex Zelo juftitiz , quafi ex

atces deftruere ,. provincias occupare,

h

auctoritate Dei , f1 fit perfona publica,

thub

teosoccidete.

A t

gladio utitur, ipfe nonaccipit gladium ,

Ratio. Quia hic eft finisbelli,

MMW

fed gladio ab alio fibicommiffo utitur ,

Bu

undeei posaa non debetur. Nec tamen

g2 Licitum eft in bello jufto holtes

bouis fuis fpoliare , etiam innocentes,

?!wm'

etiam illi, qui cum peccato utuntur gla-

dio, femper gladio occiduntur, fedipfi

fifint pars. Reipubl. delinquentis , &

6////&!/ Em

maxime illis bonis; quibus hoftiscontra.

IUW» l

fuo gladio femper pereunt , quia pro

peccato gladüi zeernaliter puniuntur ,

juftüm bellum gerentes poffunt uti, ut

.....

!

l

Ita S. D.

füntarma , equi , &c.

-

iv

nifi poeniteant,

lil

A4d 2, R. eodem modo.

Ratio eff : Quia horumbonorumfpo-

*tho(

Alia R. yi-

M

deatutr inS, Thom. ibidem.

liatio eft. jufta quzdam defenfio.

^il

w!ïbC(

4d 3. Min, eft vera de bello injufto.

x 3. Aliis bonis innocentes fpoliari

(f(s;

Unde S. D. ad 3. ait : Etíam illi qui ju-

poffünt per accidens, in quantum ha

o

i .h

fté bella gerunt, pacem intendunt , &

fpoliatio eft neceffaria a confequendum

'»bn

At

ita paci non contrariantur nifi malez ;

finem belli. Hinc juxta mandatufit ,

antuu

quam Dominus non venit mittere in

vel voluntatem explicitam aut impli-

ü,Qll

hn

mal

terram , ut dicitur Matth. ro, Unode

citam Belli-Ducis in bello- jofto po*

[

Auguft, dicit : Non quzritur pax , ut

funcmilites frages defttuere, pagos evere -

M

EY

bellum exerceatur , fed bellum geritur,

li

.d'*nlisü

tere, utbes fpoliare,

As

Ut pax acquiratur.

Efto ergo bellando

Ratio: Quia funt executores juftz

LT

! .in f

T

|

j

^C

pacificus, ut eos quos expugnas , ad-

fententiz & vindi&a.

«l

in

£. .wipllü ,

um

lg

De Bello,

471

]

Excipio, f Dux;ad patcendum hofti,

autetn fint nocentes, & adfit cul pamote

id vetet , tunc enim damna inferentes

te digna , polfunt occidi,

peccant contra juftitiam , & tenentur ad

3 f. Stando in jure. Gentium in bel-

10[1

teftitutionem , quia cunc hoftiïs tetinet.

lo jufto licet captivare hoftes, imó &eo-

m

jus infua bona , uti anté,

rüm infantes tatione carente«,

0

m. 4. In bello jufto per accidens,

" Fatio : Quia infances compütantur

d

feu indire&& , ac przter intentionem

inter bona nocer tum & Keipubl. contra

HI«J

interdum licité occiduntur innocente: ,

quam jufté bella:ur.

Yi

vt fi Civitasalitet capi , vcl hoftis ali-

Reíp. G. Infideles, ideít, non bapti-

I

ter prelio vinci non poffit.

Hinc

zatos, uti & à Fide apoftatas, contra

il

turtes ac moaenia tormentis vel fuppo-

Regem Chriftianum bellantes , licetre-

&

fito puIvcrc lickéevertuntur , quamvis

digere in fetvitutern.

as

certó. conftet quosdam ipnocentes fore

Rat:o: Quia d fpenfatio in jure Gen-

l

l

occidendos,

tium de non efficiendo mancipiainter

0]

li

Ptobat hoe praxis p?brum acpruden-

Chriftianos in belloju(tocaptos ( Chri-

tum. Supponitur autem, quód nun-

i J

ftiani enim à Chrifianis capti, folüm

d

i

quam id liceat per fe & ex directa inten-

detinentut , ufque dum pecunià redi-

yito

tione; Respublicaenim nonhabet do-

mantut ) faGta eftin favorem Fidei: Sed

miniam in vitam fübditi,ficut habet in

hanc non habentinfideles , & Apoftauz

onatemporalia , fed folus Deus,

De

eam reliquerunt. Etgo.

ii

quo alibi.

Quid f inter hos (intinnocentes, co

inbdfq

Quos zntelligis per innocentes ?

z

gniti tales 2

,aig.:.ïïf

Intel/igo Ecclefiafticos , qui nec funt

Dico, von fieri mancipia licit fint

u

pats populi , nectractant arma vel con«

adulti, bene tamen innocentes ratione

u^

filia belli. Item pueros ac mulieres ,

carentes, ob rationem antédatam, — Eit

fimplices tufticos , & externos » cafu

hoe prafertim , fi Belli- Dux tuliffet poe-

d

?m Po:la-

verf;ntes inter hoftes » & attnis eos non

nam, fi ipfi rebellent ; etiam ipforum

Xjuvam €s.

wïumbfg':":

infantes mancipia futuros.

j

- Quid fi in urbecagta fint multiinno-

Quid fentis de teis feu nocentbus

centes , G pauci nocentes ?

g

jufto bello captis, poffuntne occidi?

n(]ilif

Dico : Non licet expugnate eos cum

(b

ij

Dico , Poffunt , fpectato rigote jufti-

(l

J

^

peticulo inpocentum.

tiz 5 fed charitasexigit, ut falvobono

(j

u

Katio: Quia major pars trahit ad fe

communi Belli Dux fanguini parcat.

minoretm :

Dixi , falve bono communi.

Si enim

'&e*vw

"Not, quód etiam obfides dati , l'cét ex

contta hoftes valde pertinaces fecuritas

3

j d[&

fl

patte dantis fides fit violata , non poffint

aliter obtineri non poffet, vel damnati

occidi , fiin caufa belli fint innocentes:

aut convidi effent de magno crimine ,.

f

poltunt tamen captivari , imó & ( G in-

v. g. perduellionis , aut]zfz Majeftatis ,

4

deles fint). in fervitutem redigi ; f

occidi poffunr.

W. ,

Servs

472

TRACTATUS VII.. Examen. 7.

l

Áj

bellatur , fed fiant capientium,poftquam

Servi in bello etiam .ju&o capti pof-

iilb

':

(untne fugere?-

ad locum tutam delata. fuetunt,

It

gaad

Affirmo: ficutalibi docetur de juttt

enim Jure Cafareo ftatutumeft , & vi-

Trrg

s

incarceraco. «

detur e(fe & re boni communis, tamad

ia à militibus

lites vitandas , tum ad militesaniman- -

pj

QU AR O XVI. Spol

Aj f

capta cujus funt ?

dos.

! Chrilg

CXX. Ante R. Supposo 1. quód fi

Excipiunturbona; quægaudentjur& i

Gd

alicubi fit moris , utomnia fpolia defe-

poftliminii , v.g. beftiz, boves;equi , nt-

!t tmo

ves, & curtus onerarii, vehentes com.

]

rantut ad Ducem, ut is ea pro meritis

D

diftribuat , illum motem Ííervandum

meatum ; fi ho(tis, v. g. Turca , talii

Yaf

eíle.

fapiat, per noftros miltesvecó tecüpe- ——

n

It

Suppono2. Quaftionem effe de bonis

teutur , debent ceddi lllis, quorumäntä *

erant.

E h

mobilibus, & immobilia pertinete ad

Pro quoex Sylveftto

M

Principem , cum hactamen differentia,

Not. Poftliminium elfe jus; quo te-

ii

uód i inter eafint aliqua ab hofte( cui

ftituitur alicui res ufucapta vel prafcii-

rl

auferuntur ) injufté polfeffa , reftituen-

pta , quam propter captivitatefm velfet-

*iníf

da fint primis Dorinis , fi illi non fint

vitatem amiferat , à qua revet(us eft.

hoftes,

His fuppofitis

Item jus pottliminii eft jusamiffe reite-

f:viläla'i!ïb;'lis

s.'dimjmx.

Refp. verbis $. Thom, infrà q.66. a,

cipiendz ab exttaneo in ftatum priüi-

ï«ï-yi'lm !

$.ad r, Circa ptedam diftinguendum

nüm reftituendz , moribus, legibusque

WNMW

et: Quia fi illi; qui depredantur ho-

conftitutum , ut, fi quísaliqua perdidi

At

in bello, illiteftituantut , fi poftea recie

ftem , habeant bellum juftum , ea quz

Wfpam,

er violentiam in bello acquirunt, eo-

piantut.

M

Pt Àj |

Princeps ;

ram efficiuntur, & hoc non habet ra-

QUJAERO XVII. Poteítne

.]l]]

4f[],

tionem rapinz ; unde nec ad reflitutio-

tutá confcientiá citca indictionem 5& i,

i

x

il

nem tenentut , quamvis poffint in acce-

lfj

ejusque pfofecutionem íequi lent»

t

tf

Atb

j

ptione przdz, j.u&um bellam habentes

tiam probabilem ac mi

nüàs fecuram reli-

TOA

U.

$

endutt.

»

peccare proptet cupiditatem ex prtava

&& probabiliore ? & quid 2

l s,d

i

intentione , (i (cilicet, non propter ju-

militi in cafu quoci?tdu'bium&c

ftitiam , fed propter przdam principali-

, jq?:itia'

["

r

df

belli?

ter pugnent.. Dicitenim Auguft. inlib.

'4

lu

de verb. Dom. quod propter predam

CXXI. . :.Wad* T. 'pgft-em

Is

Ti no

probabiliiis negativé,

militare peccatum eft, Si veró illi qui

u

Jnecal

Ratío hujus patet in Tra

&.» Ea

i

At

przdam accipiunt, habeant bellum in-

3. .0,33.

jitum , tapinam committunt , & ad re-

ftitutionemtenentut.

HecS.D,

Refp. 2. Miles

g;ïcun

m

um

tatüs bE

aein -

)mml

Ex quo patet; quód bona mobilia in

cialis , five gregarius pa

i

bello jufto &

li.

hi

bello jufto in ptzdam capta non com-

l n m 0

L

- w

tu.

Iu

putentur in fatüfa&ionem rei, pro qua

X

Ratit: - Mm

Es

; De Bello.

7j

Ratío : Qui amatpericulum , peribit

CXXIT. Potef!ue dati belluti ex utra-

3

in illo: Sed talis exponit f& periculo

que patte juftum ?

peccati. mortalis.

Ergo.

2ico , impoflibile effe per feloquen-

Intelligitur autem refolutio , (i ex

do.

Quia juxta Dialecticos ex duabus

YUf

us

patte ejus,contra quem movetur bellum,

ropofitionibus contradictoriis una ne-

etiam fit fententia probabilis, Hinc inter

ceffarió eft Falfa.

Poteft tamen efle per

Chriftianosjufta bellum indicendi cau-

accidens , propter invincibilem ignoran-

nglüiï

(a debet , omnibus rect? ponderatis , (al-

tiam juris alterius partis.

d

ht

tem moraliter loquendo effe certa &

QUJERO XVIII. Teneturne Prin-

(

evidens,

cepsoblatá juftá fatisfactione,à bello (li-

44

Si cau(a fit dubia & agatur dereab

cét jam ceeptum fit) defiftere.

|

u

CXXIII. », Probabiliàs afhtm. Ra-

alio poffeifa , melior eft conditio poffi-

li,

dentis, nec poteít pet bellum pofleflio-

Ho: Quia fublatá injuriá & a&ione,non

du

lh

ne fpoliari. « Si res à neutro fitpoffelfa ,

reftat belli cauf2: Sed jaxta Jutiftas per

l i

"debetper Jurispetitorum fententias du-

dignam fatisfa&ionem tollitur injutia

& a&io.

Ergo,

u

bium decidi. Si uterque habet zqu&

rapu

"

multos pro fe (entientes, debet res divi-

Quidfiilli , qui bello impugnantur ;

ma

di, fi divifibilis (it: vel» fots mitti , (

Principi bellanti intaliffent injuriam

di

n

dividi nequeat.

valde atrocem, v. g. Patrem, Frattem ,

yo "

x.3. Miles dubi

'*ta»ns' de juftitia bel-

autalium propinquum contra omne jus

li , G Gt fübditus Principis bellantis, aut

occidendo 2

moti

Ml'alh

ab eo cornidu&ss, tenetur pra&ice dubi-

Sentiunt nonnulli DD. quód in hoc

um deponete , & bellare,

u

cafu Princeps offenfus nonteneatur à

Ratio: Ad militem , fialiàs non fit

bello ceffare , nifi oblata fatisfactio effet

Confiliarius , non pertinet examinate

j ^

ye

de fummo rigorejuftitiz , fic ut nontan-

caufas belli , fed habet fe ut Lictor , qui

tüm compenfaretur totum intereffe , fed

fcati

j

& nocentes necidarentur. Verüm aliis

exequitur fententiam Tudicis , utaitno-

" W

if

fterde laGruz , nec Princeps cuivismi-

Canoniftis & Theologis fanior meritó

«ri

liti tenetur reddere rationembelli. Vi-

UE

videtur fententia , dicens & hoc pun-

1

-de de Confcientia dubia in Tra&. z.

&um effe moderandum ex zquitate &

J

Exam. I.

:

p ;

pio arbitrioboni Principis,confiderando

X.4. Alii qui non f'ünt-fubditi Prin-

maxinadamna ,quz ex bello pullulant,

D

.f

tipis bellantis necab eocondudi , fide

ne peccetut contra verba S, Aug. allata

faftitia belli dubitent, non poffunt in

a

Z

n. I 17. intertia conditionejufii belli.

j

»

eo bellate,

QUAERO XIX. Licetne Principi

Chriftiano in auxilium vocare infideles;

l

- Ratio: Quia non tenentat obedire ,

utpatet, cüm ftipendium non accipiant,

v g. Turcas, vel in bello eos juvare ?

8

quWüi

j

nec fübditi fint; Et alidsbellando feex-

Hac Q. tefoluta eft in Tra&. 7. E.

;(

s

ponunt peticulo peccati mortalis in ir-

Xam. j.n. 46«

DJ !

'rogd.t'ionifdamnorum.

Ooo9 (LU//ERO

2

TRACTATUS F11. Examen ».

UARO XX, E&ne Cleticis & Epi-

Vetba S. D. funtad 5, Pra

latxi & Cl?rici

fcopislicitum bellare?

: QR

ex auctoritate Superioris poffuntinter-

fidis mil

CXXIV, z.cumS, Thom. a. 2. ne-

eífe bellis, non quidem ct ipfi proprid

hum f

gative.

Ratio S. D.eft : Bellica exer-

"manu pugnent , fed ut jufté pugnanti-

citia hominem maxime à divinorum

bus fpiritualitet fubveniaut fuis exlor-

dU

lg Juts

contem plationeavertunt, & ad humani

tationibus , abfolutionibus , & aliis foi.

fanguinis effufionem tendunt. Ergo non

ritualibus fübventionibus. Sicut& in

: tmmodor

JImpldli,

licent fpiritualibus Perfonis, nifi in arti-

veteti Lege mandabatur Jofue 6. quid

inqut p

culo neceffitatis.

Unde Apott. 2 Tim.

Sacetdotes factisbuccinis in bellisclan-

2, Nemo militans Deo implicat fe ne-

gcrent , quód autem aliqui propriá ma.

-gfmtirc de

otiis (zcularibus.

quonid|

Ex. ( ut arguit S,

nu pugnent, abufionis e(t, Erad 2.ait:

1t ]

"Thom. in Sed Cont. ) Matth, 26. Petro

Ad Clericos pertinet difponere &indu-

*

in perfona Epifcoporum & Clericorum

cere alios ad bellandum bellajufta. Non-

Tl

At if

dicitur : Convetrtegladium tuum in va-

enim intetdicitureis bellare, quia pecca--

inam.

tum fit , fed quia tale exercitium eorum

Oppono 1. Epifcopi & Clerici tenen-

3nn D

perfonz non congruit, -

J

tur defendere fuasoves: Sedid neque-

j PUg

unt fine atmis.

Ergo iis uti poffunt,

"4d 3. N.maj. Nam ( utait S.D. 444;)

2. Epifcopis & Clericis licet alios ad

a&us matrimonialis fecundim fe eftho-

b«l

L i 'l

.

1

Ilïlltgu

bellandum inducere.

Ergo & bellare,

neftus & meritorius , & tamen virginita-

uod enim quis facit per alium , per fe

tem voventibus redditur damnabilis

I

EM

ipfum feciffe cenfctur,

Vl

propter obligationem ad majus bonum

À

3. Quod fecundüm fe eft honeftum ,

Veldift. maj, Hoc non eft illicitum fe-

^l pfr E

Pralatis & Clericis non eft illicitum :

cundàm íe , C., ratione condirionis

Sed, ut di&um eft , bellarequandoque

Mpf

perfonz , N. Excipiuntur aliqui cafüs.

&'fümfn

eft honeftum , imó meritotium.

Ergo.

I. Si Gint Clerici, v.g. Epifcopi haber-

A lo

JHzc omnia folvitS. Thom.a. 2. 44

tes dominium temporale cum Authoti-

UT

1. Min. eft vera de atmis fpiritualibus,

tate indicendi bellum, hi enim bellum

W

Vt nm Ql

l

*W& Fqk

Verba S. Thom. funt : Pralati debent

indicete , & pro eo ducem inftituere

jl

j

I"lxllfg(a»

refiítere non folüm lupis, qui fpirituali-

poffunt , non . tamen fempet eo iplo

frag

f!

lh

4f

ter intetficiunt gregem , fed etiam tapto-

propriis manibus pugnare. — 2. Poftunt

tj

W&Vun

xibus & Tyrannis, qui cotporalitet ve-

pugnare ex difpenfatione Papa, qul

Xant: n on autem materialibus armis in

prohibitio folàm et juris humahi. 2.i

A hij f"tm

"ll

il fta

proptia petíona utendo, fed fpirituali-

Clerici non peffint vitam tueri alitet

W

bus , quz funt falubres admonitiones,

quàm pugnando. 4.$i er Clericorum

n

l &i

devota orationes , contra pertinaces ex-

pugnam Civitas poffit confervari , vel X

L

N

communicationis fententia.

"

ea pendeat victoriaiu bello jufto — $:

-Ad z. dift.. Con(. Ergo eis licet bel-

Clericus fine notabili fio periculo po*

n hf

Vteg

At

lare ph)ffic*c, N., moralier C. Conf.

fit pugnando eripereinnocentem.

ü

m

De Bello.

475

'rz*m.g',

QU/ERO XXI. Clerici fpititualibus

ducinehoftiferviant. Hacomniafup.

i

mediis militibus affiftentes, gaudentne

ponunt juftitiam belli.

WE ^ hoftium fpoliis?-

UARO XXII. Licetne in bello

^. CXXV. w. affirm. Raro: Juxta

jufto utiinfidiis?

CXXVI. y. füb dift. cum S. Thom.

U* ^ Reg. Juris , Quifentitonus, fentiat &

huj

commodum : Sed dicti Clerici fentiunt

att. 3. fic di(cutrente: Infidiz ordinan-

tur ad fallendum hoftes,

Dupliciter

"* enusbelli, ejus periculis fe exponentes,

X|H funtque parsexercitüs, Ergo etiam

autem aliquis poteftfalli ex fa&o veldi-

Etc

(* . fentire debent commndum fpolii.

n

&o alterius, Uno modo ex eo, quód ei

A

jl

". quamvis hoc ita fit , fedulo tamen cavere

dicitur fal(u

, vel non fervatur pro«

T

- debent fcandala pufillotum , & ne no-

miffum, & i&ud femper eftillicitum. Et

tül

, tentur labe avaritiae.

hoc modo nullus debet hoftes fallete.

donit

Wep

[

Sunt enim quzdam jura bellorum , &

li

liaci?

ffuntne ipfi Clcrici' ab hofte fpo-

faedera etiam interipfos hoftes fervanda ,

dettó

ut Ambt, dicit in lib, de Officiis.

Alio

- Dico, non poffe, fi in bello pet fe-

ti

ipos non pugnent.

ihodo aliquis poteftfalli ex di&o vel fa-

&o noftro, quia ei propofitum aut in-

- &atio : Quia ipfi cotumque. bona-

Hoc autem

lii

gaudent

telle&um non aperimus.

d

fiafticz.

privilegio immunitatis Ec;lc-

facere nontenemut: Quia etiam in do-

&trina facra multa faünt occultanda , mas

u

Pefuntze in bello ju&o Ecclefiz de-

ximé infidelibus; ne irrideant , fecun-

xcddizg

- Vaftari , ditui, incendi?

w .

düm illud Matth. g, — Nolite San&um

* Dico: Perfe & ex /intentionedire-

dare canibus. . Unde multó magis ea,

Y uo:f!L

& non polfunt, ob rationem mox da-

i [

hi

qu& ad impugnandum inimieos para-

tam: benetamen peraccidens , (i victo-

tnus, fünt eis occultanda.

Undeinter

:cipiumt;ä

Et hoc

tia aliter obtineri non poffit,

catera documenta rei militaris hocprz-

M

folüm verum eft de Ecclefiis incaftella-

.

cipu& ponitur de occultandis confillis ,

tis, fca inftar Fortalitii munitis, utex

ne adhoftes perveniant; ut patet in li

jin i^

j

lis hotti visinferatut , licttexindeetiam

9d u,cm

bro Stratagematum Francotum. E:ttalis

. petaccidens fcquatur concrema

tio -ima-

occultatio pertinet ad rationem infidia-

57 ginum &fimilium.

rum , quibus licitum eft uti in bellisju-

m

. Sed quid (i templa effent fortificata

ftis.

Nec ptoprie hujusmodi infidize

u

p

feu incaftellata pracise pro defenfione

vocantut fraudes,nec juftitiz repugnant,

j

",

- petfonatum. Ecclefiafticarum aut alio-

nec ordinatz voluntati, Effetenimin-

fs

T

.Tum innocentium , aliter (e defendete

R.

ordinata voluntas, fialiquis vellec nihil

!

j

"

non valentium ?

:

fibiabaliis'occultati.

HzcS. D.

| [EIWï *

— Dico , Nonpoffe dirui velincendi ob

Idem inSed Contta probat ex S. ÀAu-

,yjzillïfiä

-

Tationem antedatam: attamenarma &

j

guft. dicenteinlib, 83. quzt. Cüm 'ju-

s

4£!$f /

ftum bellutm fufcipitur , utaperte pugnet

tormenta bellica ibi collecta pofï'unt ab-

Ooo a

(

ah—quis

i

—

476

TR ACTATU'S FI. fxamm 7.

j

aliquis , an ex infidiis, nihil ad ju&itiam

Refp.1, Si Princeps fubditis invitis

1 niidi

intereft.. Et hocprobatauthoritate Do-

gelleritbellum inju(tum , tenetut, etiam

ml

mini, qui mandavit Jofue, ut infidias

de fuo , refarcite damna.

*

si A

; poneret habitatoribus civitatis Hai, ut

Ratío: Quia omnisq

ui damnuq& de:

a bl

habetur Jofue 8.

dit , compenfate tenetur,

gf

QU RO XXII. Licetne bellare

&cne—q

indiefefto?

Kefp.2.Si bellum fuit juftam ,

Mto:

tur omnem movete lapidem , ut fübditis

(etum,

CXXVI. Refp. Licet , fi it neceffi-

damna cempenfentur. $i veró damnis

pivatfo

t25,

Ita S, D.a, 4,ficdifcurtens : Ob-

non remiffis non. poffit obtinere pacem

fetvatio feflotum non impedit ea, qaa

ü!tcrcpoli

qua tamen Reipubl. fit valde neceffaria,

KI//: 4i

otdinantut ad homini: falutem etiam

poteft etiam contra fübditorum völunf-*x

Calol

corporalem, 'Unde Dominus atguit

tatem danina remittere.

^

-

M

Af

judaos dicens Joan,

VT

ihiindigna-

Katio : Quia fic remittendo

utilitef

at

.mini, quiatotum hominem falvum feci

agit pro fubditis ; & bonum commune:

1 äcä'c.

inSabbatho ? Etindeeít, quód Medici

promovet ,

quod Principi ex ochiq m

licit& poffint medicari homines in die

cumbit.

!: Qu

ul

1(

- Fefto.

Multó autem magiseft confet-

. 3. Princeps Laicus feu Szculatis

vanda falus Reipublice , per quam im-

fine confenfu Eccle(iz non potcft remit-

M fs

pediuntur occifiones plutimorum, & in-

ter€ damna illata Ecclefiis. -

j:

-numefa mala & temporalia & fpiritua-

Katío : Quia de bonis Ecclefiarum.

TT t

KW!W&

W

lia , quàm falus corporalis unius homi-

difponete eft extra fpharamejus.

|

nis.

Et ideo pro tuitione Reipublice

QU/ERO XXV. Efine fadus feu

P1n

Ahtw

fidelium, licitum eftjufta bella exercere

fides :hofti etiam ii:lifieli vel haretico

in diebus feftis, fitamen hoc neceffitas

fervanda ?

r

expoícat.

Hoc enim effet tentare De-

CXXIX. Ante R. Suppono fetmo-

Hj

um , fi quis imminente tali neceffitate

f'&m

4

nem elfe de feedere quod ex objetofuo

velletà bello abftinete.

Sed neceffitate

bonum e(ts fienimeft malum , noneft

" M

ceílànte non eft licitum bellare in die.

;

OlI(

obligatotium.. Item Quaftionem elfe

bus fcftis propterrationesinductas , quia

de fide publicá , id eft, datáà Principe,.

H i

feta per fe funt ordinata ad vacandum

( C(]n(h

4

Republ,, Communitate , &c. fienim

divinis,

HecS,D.

fit facdus à privato initum cum ptivato

M

dtnicj

QUAERO XXIV. Poteftne Princeps

!

iT

lia

vel aliená Republ, aut Principe, &ce--

W&m

fine fübditorum . confenfu damna per

dat in przjudicium propriz Reipubl. vel

ul

bella illis illata remittere in tractatu pa-

^ ;läi

DT

Principis ( cui privatus praejudicate ne-

11]3[13 i

cis? Et quid in fpecie fentis de damnis

quit, & cujus jus inprivatorum padis

A

A

M þl

E£cclefiatum ?

n

Khmt

ls

excipitur) poteft diffolvi.

-—

Hoc füP-

UM

CXXVIII. Ante R. Not.perdamna

onto

i

hnj

hic non intelligi impen(as , fed devafta-

hofti, etiam ipe

EH

mnum&

x.. I. Fides publica

jufté vexanti, fcu injuftum b

ellum ge-

Q f'dflq

tione$ ; öcltïmlh'a. koc notato

1end

:

l

l

.

n

De Bello,

477

ll

ranti data,e& fetvanda , lic&t denii. fit

tholice ejusque Principibus nihil rmagis

T

Eu

Ita $, Thom. hic a. 3. in c.

damnofumacindecotum eft contra om«

perniciofa.

E

'ex $. Ambrof. dicente : Suzr quadam

nium Gentium Jura, quàm violatefa-

a

jura bellorum &2 federa etiam inter

dera & fidem publicé datam , cüm.

apfos bofles [evvamda.

author Fidei noftre fit ipfa vetitas &

It

Ratio : Tum quia

hoc eft de Jürc

vetacitas per eflentiam , nec fallerenec

Gentium , tum etiam, quia aliàs nul!a

falli valens, cujus nomen exindeapud

i

pax aut focietas in humano genere fqb-

omne; alias Nationes multüm blasphe-

:

Mtllï:

fiftere polfet.

^

maretur.- Ergo.

u

Refp

.2. Fedus a

äuobus Principi-

Sed poffet effe , quod illud feedus poft-

L

|.. — bus Catholicis inter fe initum non po-

ea cedat in perniciem Ecclefiz,à quo

teft pontificiá authoritate per difpenfa-

tunc fperandum & petendum auxi-

ii

tionem aut

jutamenti rclaxgtionem dif-

liutn ?

)

)HW?

folvi dire&te.

Dico , ab eo quidixit : Ego vobifcum

j

Ratio : Quia Pontifex direct& no

"

fum ufque ad confummationem Seculi,

* poteftannullate ea ; qua funt JurisGen-

qui eft fummus Ecclefiz (quam ipfa

J

:tium.

fupra petram zedificavit) Re&or & De-

hu

J

li

V

Refp.3. Si fzdus illud fucceffu tem-

fenfors qui non vult fierimala, ut ve-

- potis cedat in- magnum detrimentum

niant bopa, quod tamen in eocafufie-

vi

—." Ecclefie, potet Papa ex plenitudine po-

ret , quia perfidia feu violatio fideidata

"u-

teftatis fuz. illud refcindere indire&te ,

. nimirum vel alteram. pattem compel-

peccatum eft,

f

Refp. s, Idem dicendum eft de fide

ii

lendo; ut obligationem Eccleüz noci-

vam temittat ; vel, (inolic,

ublicá à Carholieis datà hereticis;;

Pr:)Pfiä au-

Gotitate eam relaxando.

quamdiuipfi fidem fervare funt parati.

A

Ratio eft eadem , quz ant?.

Etmi-

ia

Ratio: Quia Reges & Principes qui

— feEcclefiz Catholicz Filios profitentur ,

litatcontra hzreticos blaterantes,docere

g -

Catholicos , hzteticis fidem fetvandam

focdera inter fe ineuntes , cenfentur in-

u

m

volve:e hanc conditionem , fi noncedat

non eífe , fed cum confenfu Papz eam

i

in Ecclefie perniciem.

polfe violari, qua de caufa ipfi in omni

t V 1

fcedere. cum Catholicis inito excludi

Diwm Cü'if

Refp. 4. Si Princeps feu Kex Chti-

fliánus foedus publicum ineat cum in-

volunt Pontificiam relaxandi faculta-

tem

th'riWï :

fidelibus, idcft, cumnon baptizatis , v,

Müä i V"

g. Turcis , illud Papa nec directe nec in-

O;poso : Hzretici de jure ratione ba-

i

dired relaxare potett.

ptismi funt fubje&ti Jurisdi&ioni Eccle-

W^

Ratio: Papa nihil poteftfacere,quod

fiz. Ergoab ea pollunt compelli, ut

j

* cedit in Gamnum & contemptum Eccle-

remittant fidem datam . que cedit in

!

fiz: Sed hoc cedetetin damnum Eccle-

Eccle(iz damnum : vel fiid nolint;poteft

j

j

1

1

fiz, Ergo. Min. ptob. Religioni Ca«

per Ecclefiam relaxati,

J

Oeo j

Dif.

TRACTATUS

4

PIL. ,Exdmm' ". |

Dff. Conf. Si llud compelli non ce-

pandi bona eorum, qui damnifictunt,

D

dat in majus Ecclefiz damnum & con-

uíque ad jufiam damni compeníatio.

nem.

d

temptum , C.,fecus, N. -

hdu

Oppouuat 2 ipfimet haeretici ; Joan-

Kefp. 2. De poteftate concedendi

t

niHuffio à Concilio Conftantienfi datus

tepreffalias eodem modo diícutrendum

D

fuit Salvus Conducus; Sed illefuit ab

eft , ac de poteftate indicendi ac gerendi

ipfis violatus.

Ergo.

bellum , quam di&um ett effe in folo.

M

girdte

Ad boc N. maj. qu ptobari non po-

Principi vcl Republicá , Superiorem

Md ?

tet.. Salvam Condu&urirHuflio dedit

non agnofcente,

Idemeft de caufis eas

M. 1

Sigismundus Imperator , (ed eum non

concedendi.

violavit.

, drn

Ratio: Quia Repreffalie fünt qua-

1 4 d

Ratio 1. Huffius poft Salvum Con-

dam fpeciesbelli,

m

ductum arripuit fugam à Cafare fub

Refp. 3. Repreffalie non funt'-xlici,-,

Muf

cnà capitis ei vetitam.

2. Salvus

tz , nifi tnagna adíit necefTitas , uti de

ia

Condu&us Huffio erat datusin fotma

ALf D

bello di&um eft;& ille qui Communita-

Msf

uris communis , id eft, falvá juftitià,

ti( que damnum intulit , ) przeft, fue-

tllmp

my,

qualiter ipfa Synodus Se[T. 6, Fietony-

rit monitus de facienda vel imperanda.

TA e

tíd

mo Pragenfi deditomnem Salvum Con-

fatisfactione , & recufavetit.

du&um à violentia, juftitiá femper fal-

Refp. 4. Repreffalie concedivelexe

»f& '

"u E

vá, /3. Poteftas fzcularis, utpotein-

tendi nequeunt contra períonas Eccle-

'W«Pn;

ferior, non poteft dareSalvum Condu-

fiafticas,aut bona eorum : & hoc (ub.

Vil

&um , qui prejudicet Ecclefiafticz , ut

poena Excommunicationis latz fenten-

lil à

AU

non polfit inquirere deerroribus Perfo-

tiz in petfonas fingulares , Interdidi ve-

MM

narum , & procedere contra pertinaces,

ró in Communitatem , nifi talem prze

ut declaratur in ipfa Synodo Seff. 19.. .

fümptam licentiam intra menfem poft

ll 'W

/ 4j

diem conceffionis aut exten(ionis revo«

; r[

TO

cent. C.unic. de injutiis in 6, Idem.

b

'Reprcj]alia. |

Nde"gæ ux

Íciendum eft de aliis Privilepiatis, v.g

UJERO XXVI. Suntne licite ? &

Ambaíciatoribus & aliis, quos nominat

Mi

qu

id füpt ?

CXXX. Refp. r. Repreffaliz dictze

Sylveftcr V. Repreffalia $. &.

M

AL

Íunt à re& prehendo , quafiiteratz ap-

Z).w/!uhz,

prehenGonis , ut explicat Sylvefter

n a

ficat , càm quisapprehendit resalienas

QUAERO XXVII.

. *jffimmc Àf

illius, quiapprehenditíuas. Etfamitur

plex , ac licitumne?

Quid & quotu-

At

Y

h

k

äd Tm&

vel pro actuali apprehenfione , vel pro-

CXXXI. Refp. 1. Duellum (ut $yl.

i

au&toritàte, quam Princeps vel Res-

vefter explicat) eft quafi duorum bel-

Qlliln '

publ. fuis fubditis injuftum. damnum

lum , quod etíam dicitur monomacliia ,

NU ,fed

J

paflis facit invadendi terram. & occu-

id eft, fingularisfeu unius pugua, à t*

L

M

ley [

12

Tline

h

n

De Beäo &'D;zelïa, .

479

li finem, & fecutitatem ab

)hoïäibu

sob-

50:, quodeftunum ; & macbia, pugna.

l

tinendam , Belli Duces judicent magis

Eft ergoffngulare certamen , feu delibe-

rata durum. vel paucorum prgua ex

expedire, ut bellum refolvatur in duel-

a

condiclo initacum pericnlolafíonis, fl ata-

lum , quale r. Reg. 17. fuit inter David

U

to tempore €$ loco.

& Goliath , tunclicitum eftexcommu-*

niori fententia.

-

r

Refp. 2. Diverfi funt fines, ob quos

d

T. Recreationis

Ratio: Tum quia in eo cafu ceffa

quis duellare pq(fet.

r

causÁ. $. Ad oftendendasvires,velar-

motivum, quo duellumtedditur illici

kai

tem,-. 3. Utexploretur vetitas rei du-

tum , quod eft conjicere fein periculum

biz, de qua litigatur in. judicio vel ex-

mortis fine fufficiente caufa ; nam in

fs

H

tr&, 4. Ad vindicandam injuriam.

hec , uti & in caíu R. 3. e(t caufa fuffi-

ciens. Tum etiam , quia fiob finis in

- Refp. 3. Ducllum ex quacunque ha-

m

tum caufarum fuícepturn , eft illicicum ,

R. 4, di&tos licitus fit , uti eft confli&us

d

-

& peccatum mottale juxta tutiorem &

cum toto exercítu cum periculo pluris

j

probabiliorem fententiam.

morum , à fortiori licet paucis contra

)u

Ratwo pro1.p. Recteare fe cum pe-

paucos cum periculo paucorum.

ticulo mortis vel gravis Izfionis fui aut

Ex quibus patet , duos eflecafus, i

13'1'&'11&3

«t

proximi, eft peccatum mortale quod

quibus duellum eft licitum, — Maxima

vetó difficultas et, an ducllum fitlici-

T

nemonegat, Ergo. Pre2.p. eft ea-

dem tatio. Pro 3. p. Tum quiaeffet

tum pro defenfione honotis, famz , re-

| Ftï-"

tentare Deum : Tumetiam »quiaom-

fpe&tüs, feu ad vitandam ignominiam,

nino fuperftitiofum eft, pro reo habere

quam Nobiles vel belli Officiales fubin-

jl

M.lüwb'

eumqui ab altero fuperatur. Vel econtra,

de fibi confingunt , eaque de caufa ad

170*W

Pro4.j. Tumquiaomnispfivata vine

duellum ptovocant , vel provocati com-

dicta eftillicita , etiam füb mortali , dum

arent,

Pro decifione

d

, lefR(Wü

eftin re gravi , uti etin prafenti. Tum

Refp.s. Tutior & practice probabi-

quia in duello zqué poffet fuccumbere

iil

lior, & inpraxi omnino fervanda cft

ille , qui eft injatiatus, quàm quiinju-

fententia docens , pro defenfione hono«

v

tiavit,

j i

tis non polfe indici net acceptari ducl-

Refp. 4.. Licitum eftacceptate ducl-

jl

lum , five f(olemne, (ive privatum. Ante

lum pro defenfione vitz contra inju-

probationem

ftum invaforem , etiam occidendo eum

Not, Duella alia effe f(olemnia , feu

Ill

cum moderamine iriculpatz tutelz ; fi

publica, alia privata ; priora fiunt ex

,Ul

himitum aliter vita defendi nequeat.

condi&to & provocando ad certum lo-

De quoinfrà Tra&. 9. Exam, 2.n.28.

cum , diem, cum chartellis coram tefti-

Ratio : Quiain eocafu non eít pro-

bus , Patrinis,ut vocant , fidejufforibus ,

W

ptié duellum , fed jufta defenfío fui.

cum periculo mottis, vel mutilationis.

u:[l "

[

Refp. $. Si ex caufa publica , nimi-

Privata veró fiuntquidem , & funt con-

j

J

o cüm

]i

lum ob comimune bonumReipubl, bel.

cert;tiones duorum ex condi&t

! gn

deter-

x

xsim»x

'

TRACTA TU'S Pll Éxamen .

)

480

detettminationeloci & temporis , & cum

praváà confuetudine , etlam i'mmenior'il

bili.

Hac Conc. Tríd.

E

| hitt:

di&o periculo ; fed fine chattellis , tefti-

Ltf j

bus, fidejufforibus, &c, Hoc notato ad

' Pius V. ip Bulla qua incipit: Ez, u«

tobandum R. j*

à Pradece[foribus , &c. plutes alias ad-

gilm

Exclamo ex Matth. 18.v. 17. Qui

dit poenas , ut paenas criminislz(z Ma-

tf t

jettatis , carceris , inhabilitatis ad tefta-

hi

Ecclefiam non audierit , [it tibi ficut Eth-

nicus €$ Publicanu. — Audite ergo Ma-

mentum faciendum , & fimiles, quas

[

inyts &

trem velttam Ecclefiam: Conc. T'id.

extenditad eos, qui cha:tas provocáto-

rias fubfcribuut , affigunt, vel publicant,

X ag

Seíf. 25, de tefotm. c. 19. fic fituit:

Deteftabilis duellorum ufus , fabiicante

cum privatione beneficiorum , & inha-

A9ptum

diabolo inttodu&tus , ut ctuentá corpo-

bilitate ad ea, f1 Ecclefiaftici (—a.'e- quid(—.,

^iftrnj

rum motte animarum etizm perniciem

commifetint.

il!lq ji

lucretur, ex Chtiftiano orbe penitüs

Gregotius XIII. in Bulla incipiente ,.

d fiomin

exterminetur.

Imperator, Reges,Du-

"d tollendum , &c.Dectetum Tridenti-

H Sfd Pf

ni extendit ad omnes illos, quiexcone

Ium,

/ces , Principes, Marchiones , Comites,

dicto ftatato tempore & in loco conyen-

Í

]itt

& quocunque alio nomine Domini

to duellum commiferint, licecnulli Pa-

tcmpomïes $

quilocum ad monomachi-

ttpr

ttini aut focii ad id vocati fuerint , nec

V g

am in terris fuis intet Chriftianoscon-

celfcrint , eo ipfo (int excommunicati,

loci fecutitas habita , nec provocatorie .

WML(

-ac Jurisdi&tione & dominio Civitatis ,

littetze praceflerint,

Que fuqt 'dugIþ

M

?Mïalm

tivata, &

Caltii ,autloci, in quo, velapud quem

lT

duellum ficti petmiferint, quod ab Ec-

Clemens VIILinBulla;cujus

initium, .

U.

,:/WHV

-clefia obtinent, privati intelligantur: &

Illius vices , &c.confitmat; declatat, & .

i

extendit fuprà dictas Conftitutiones

u

( feudalia fint, dire&tis Dominis ftatim

,WH ,

acquirantur. Qui véró pugnamcom-

Apoftolicas , utlocum habeantetiam

W*m&mm

miferint , & qui eorum Patrini vocan-

circa- milites ex ptivata inimicitia if«

"tl

W

tut ; excommunicationis , ac omnium

ter fe duellantes eorumque Duces t*

y

Item in eà .

r

bonorum fuotum pro(criptionis;ac per-

lia duella permittentes.

Al

ff]t l

!

excommunicat etiam folüm provocati

etuz infamie poenam incurrant , & ut

MU

horicidz juxta facros Canones puniri

tem ad duellum, lic&t alter non acce«

r

UT

debeant , & fi in ipfo conflidu decelle.

ptavetit, ne

duY

fuetit:

que effectus pugnz fcaïtu

l

E

rintd, perpetuó carcant Ecclefiafticá fe-

o

T

, Utrid

ulturà.

Illi etiam qui confilium in

Alexandet VII,

| pet ekþrei!hm dccre

,

X At r

caufa duelli, tam in Jure, quàm fa&to

tum inter aliasdamnat hanc Propofitios

nem: Zir Equeflris ad duellum proute

; Ad

Qp

dederint ,. aut. alid quacunque ratione

W

catus poteft éliud acceptare y ne timiditde

ad id qucmquamfuafegint ,necnon (pe-

ékatores; excommuticationis ac perpe:

ts notan apnd-alz'asincurmt.

" il

Ratio Y« addü

ll

tüc

maledi&ionis vinculo teneantut,

3

u 1

Y

ivilegio feu

R.2

s

&a e—ff pto 4- Pafm

"

non obftante quocunque pr

,æp

)fllh[m

Raf

j

um

ln d

d

)

DeBello et Duello.

48t

Ratío 2. defumitur ex periculo ani-

2. Ptovocatus ad duellum vel ptovo-

u

tmarum , prout Conc. T'rid, cit. infinuat

cans poteftant? confiteri, & communi-

pet illa vetba: Dez zeftabilis duellovum

care.

Ergo non exponit fe periculo

damnationis.

Ufits , & catera qua fequuntur.

On

Ratio 3.Non eft Chtiftiani hominis,

ld 1. Patebit R. infrà de homicidio:

jl

quantumcunque Nobilispro dcfenfione

pro nunc datut difparitas, quia vix eft

honotis exponete fe perpetuz infamia :

cafus, in quo honoti aliter confuli non

) Pü'h

Sed juxta;Trident, duellantes incurrunt

peteít , quàm occidendo infamantem:

Y X':-

perpetuam . infamiam , & alias graviffi-

oteft enim adiriordinarius Judex , vel

mas poenas.

E:rgo.

adhiberi fequentes modi refpondendi,

Ratio 4. Juti natutz tepugnat ma-

quibus fame confulitur. — Supponitur

ui us

ximum hominis bonum exponere pro

autem , quód in cafü pofito vita aliter

falvarinon poteft,

du

minori: Sed per duellum homo maxie

mum bonum , quod in ordine naturali

»A4d 2. dift, ant. Poteft facrilegs , C,

0f

nu

habet , (cilicet vitam exponit pro mi-

ant., validé & cum-fru&u, N.ant. &

noti , cilicet pro honore & famá. Ergo

conf, Ttaque fi ante duellum priüsquis

peccat contra Jus natura.

confiteatut , & communicet plüs obeft ,

um

"

Nec vérum eft,quód acceptatio duel-

quàm profit, & novum facrilegium eft.

v

li (nt Pfeudo-politici ibiimaginantur )

Nefcit juftitia Dei patrocinium date cri-

habeat ratiorem defenfionis , fub- qua

minibus.

Nec fut figno crucis fe mu-

l

l

u

tatione aliàs licet vitam pro rebus tem-

nit, ut profperetur in furto,

/n

poralibus magni momenti exponere ;

od

Quid ergo Provocatus refpondebit

l

M

Bon, inquam, verum cft

N

provocanti, ut honoti fuo confulat?

s

, quia rcftant

j

d

Mj

aliz viz defen(ionis.

Dico , teípondere eum . potfe : Non

Ratio $. Lictt apud Atheiftas, apud

recufo duellum ex timore & deje&ione

d

Pjv

muhdanos,apud exleges, Deum non

animi, fed quia Deum offendere nolo,

rr[l'l

jr

timentes , Ecclefiam non teverentes (de

quiaDei & Ecclefiz Leges refpicio : Vel

quibus verus Chrifticola curare non de-

paratus fum duellum acceptare, fidivi-

(f

a

et) ignominiz tribuatur talis duelli

nis & Ecclefiz legibusnon repugnaret.

t

s

recufatio, tamen apud timoratos & fa-

Vel Chriftiani hominis non eft cruentá

pientesid honori adícribitur , & recufans

morte fe aut proximum diabolo in (a-

r

metitó laudatur tanquam tímens Deum

crificium offerre ; vel perpetuz infa-

nwæü

& reverens Eccle(iam.

]

hp

Ergo.

miz fe exponere quam incurrunt duel-

- Oppeno 1. Vita. & fama pati paffu

lantes

Ubicunque armis invafus fue-

[1

uf

ambulant , ut dicifolet: Sed juxta di&a

ro,armis me defendam , ut vitae meze

Hifly

licitum ef duellum, 6 aliter vita de-

confulam. Generaliter adhiberi poteft

LA

i

endinonpoffit. Ergo & pro defenfio-

quzcunque refponfio, qua nonimpor-

94? F

i

ne honoris, fialiter. recuperari neque-

5

tat acceptationem formalis duell;.

at

folvuntur Cafus. .

l

gx di&tis variire

Ppp

1,8i

"n

Nenas

482

TRACTATUS VIL Examen 77.

'nïe ia

Fffüfd |

CXXXII. r, Si viri pugnis fe exci-

Domini , qui valent impedite ,

M

piant; vel alioinftrumento non peticu-

fuis tertis commitatur duellum. 3. Ali-

D)

lofo; vel etiam mulietes capillos invi-

quo pacto cooperantium ad duellum;ut

d)

cem fibi evellendo , noneft duellum.

confil o, mandato , auxilio , favore,

L

z. Sicut nec rixa qua concitatur ex

chartula, literis , intitnatione; publica-

wrili,

fubita ita, Hincetíigravepeccatum fit ,

tione, licét provocatio,vel duellum adtu

lo i

formaliter tamen duellum. non eft, fi

fecutum non fit. 4. Spedantium e

"w hà

zixáindomo oriá exira , etiam ex con-

indufttia,feu ftudio fe conferentiam ad

^ituon

ventione ftatim in viam vel forum vi-

locum duelli, ex quorum. pra-fentia

(ur

cinum profiliant,inchoatam rixam pro-

duellantes fiunt audaciores, Hinc.fi

Ht

fequentes, quia non cft pugna perfe&té

quis cafu tranfeat locum duelli, pedem

deliberata.

Ad duellum ergo requiti-

non

ens, veltain latenter afpiciatut

"&mga

tur, ut ineatur deliberate, & , ucfolet

à duellantibus advetti non poffit , non

excommunicatur.

$

3tg u

dici, frigido (anguine ac tempertato fi-

ne cholera.

Indubi& autem impetus

6. Quialterum provocat rionanitio

"T

animi tollit deliberationem perfe&am,

pognandi, fed pro honoris fuidefenfio-

n

ne aliquot i&us infligendi, cum merali

Mi

3. Si quis ab aliquo fibi occurrente

& ad pugnam provocante acceptet , &

certitudine quód. nullum damnum fit

lti

ftatim fine interpofita mora pugnet , exfi

fecuturum , fed pax . potiüs indeconci-

l

T

lianda, is in foroconícientiz poteftex-

gtaviter peccet, non tamen e& formale

duellum , quia non eft ex condi&to , vel

cufari à peenis & cenfurá duelli ; licit

l

€onvento,

enim accedat ad locum conventum;non

r WIQ

Vide Not. poft R. £.

li

AH

4- Siduo duellaturi ad pugnam.jam

tamen cum periculole(onis ; aamen

WM be]

patati ftri&tis gladiis jam ftent in praft-

inforo externo prafumetur duellum.

xo loco , exinterventu autem amico-

7- Privatio fepulturz Écclefiaftice

Ut

ii

rum pugna impeditur , uterqueincurtit

tantüm infligitur. decedentibus inipfo

excommunicationegy Clementis- VIII.

confli&u , ut fonant verba Trid. cit,

?æä&dfpïz4

ut patet , licet non eam qua eft in Bulla

Hinc fententia id affecens etiamdeils -

"A (

Gtegorii XIIL , utpote dicentis; sono-

qui non ftatim fed alio die moriuntur,

ln

machiam commi[erint , hac autem non

eft nimisrigidas nifi forté fupponateos

A medit

j

il

committitur , ubi pugna non fequitur.

decedere impoenitentes , feu in peccato

N

ang

Vide verba Conc. T'rid, cit, de (aaden-

mortali; omnesenim fic motientes pri-

tibus duellum.

vaptur H:pulturäEcheGa&icä. à

| Tümfamc]

d

$. Ad 4, capita poffunt revocari

$. Hoc etiam verum eft,licét in loco

l Vulg l

a&tiones in Bullis ptohibita , ob quas ex-

delli decedentes ante mortem dedecint

M

J

b

cgmmunicazjones incurrantur. r.Pu-

figna paenitentiz , & à Sacetdote cáfu

j Md |

interveniente fuerint abfoluti: Kame:

grantium ia duello , provocantium vel

Ó

"t li [

acccp'famium.r 2. Concedentium lo-

Quis fepultura Ecclefiaftica illis noa de-

"tl vten

i

ncgatur pracise ideo , quia deceduntin

lhpg[

£UR1, aüt DOoN impcdicmium , fi fint

peccato

"t

D

E

u

De Bello c Duelia,

43j

ipeccato mottali , fed inpaenam & dete-

s. 2. lomeamentum eít peccacum

j

i

ationem commiffi duelli , ad deterren-

mortale.

Ratto : Quia homo in illo

f

dosab eo homines.

Verüm attendenda

exponit vitam absque rationabili.caufa

li

probabili periculo; & ut in plutibus ii

hic eft confuetudoloci , juxta quam fe-

J

pultura Ecclefiaftica alicubi nondene-

€o fequitur.mors, vel.mutilatio. Ergo.

&l

D

gatut illis , qui .datis poenitentiz fignis

&. 3. Motiens in torneamento in-

Iu

decedunt in duellis privatis, Plura di-

currit peenam privationis Ecclefiafticze

o

centur hac de re infrà de homicidio &

fepultutz. Tta ftatuunt Jura Canonica.

Mi

n

n

3. 4. Haftiludium eftiludus ( ut ait

reftitutione pro-eo.

ndr

Quati hicpoteft, quis Confeffarius

Cajet. ) quo pro exetcitatione bellica

abfolvere poffit duellantes? Sed hoc pa-

aut pto folemnitate fe&ivz alicujus ju-

ii

tebit, dam infrà Tra&t, 14. Exam. 2. n,

«unditatis regie , duo armati equites

Mi

71, & 72. agetut de cafibus refervatis ,

«ontra fe invicem currunt cum lanceis.

WFL

dequorum numero eft duellum.

* $. Haftiludium ex fuo genere feu

ger fe peccatum mortale non eft,

Ita

Exeréitia ad ves bellicas fpectantia.

[np

— Rimirum Zorzeamenta, H 4ffi-

Cajet.

&Ratio : Lvdi militares pecca-

"

minofi & perniciofi fupt , ex nocumento'

ludium , agitationes

n

perfonali, communiter feu per (e & ut

ls

ZaAMrYOTUIB.

il

in pluribusfequi folito; a&usenim hu-

- QUARO

XXVIII, Quid (ünt,

/1&

mani judicantut ex eo , quod ut in pluri-

pühw

licitane?.

bus invenitar: Sed in haftiludio ut in

|dt

fllP L

CXXXIII. AnteR. audiantur vetba

pluribus non fequitur tale nocumen-

S. Thom, hic q. 40. , 1. ad 4. dicentis:

tut, nimirum mots, vel mutilatio aut

"

Exetcitia ad res bellicas fpectantia non

periculum ejus , ut fupponit Cajet.& in

funt univerfaliter prohibita , fed inor-

hoc differt à torneamento.

Ergo.

mduläl'f

gt

dinata exercitia & periculofa, ex quibus

Dixi,ex gezerefuo. Sienimhic &

occifiones & depredationes proveniunt.

nunc cüm periculo mortis vel mutilatio-

,aif

"

-Apud antiquos exercitationes ad bella

nis fiat , eft mortale. "Unde patet ali-

d

fine hujusmodi periculis erant, & ideo

quando effe , aliquando non effelicitum.

vocabantur meditationesatmorum , vel

*;. 6. Ludus agitationis taurorum eft,

glfodlfmæ;

Hoc

j

bella fine fanguine. — Hac ibi.

quo homines cum beftiis feu tauris pu-

premiffo

s n

gnant. Eftpeccatum mortaletam in co

hc f

& I. Totneamentum , ut Sylvefter

qui tautosagitat , quàm qui agitari facit.

" li

ait, ecundàm vulgareItalicum, didtum

Ratio eft eadem , quz de torneamen-

jt

eftà cicuitu & regreffionepugilum. Et

to.

Quia ex hac agitatione communi-

(

e&t ludus , quoad oftentationem virium

ter fequuntur hominum dilaniationes ,

u

& audacie mülti milites ex condi&o

gt

mertes , vulneta , offium rupturz. Item

g[BU d

conveniunt , & temeré congrediuntur ,

ludas hic videtut hominem magis affue-

ii Ab[

ji/

cum ptobabili periculo-mortis , feu ut

facere ad hoftem fugiendum quàm ex-

pectandum,

Ppp 2

»7.

Mmd' j

| æpf mertes hominum inde eveniant.

Y

ag

Y

4$4

TRACTATUS VIL Examen ".

x. 7. Domini qui ferarum agitatio-

vcl cum exceffu debitz moderatlonis fe

)ai

nes pecmittunt , incurrunt excommuni-

defendat , fempet eft peccatum, — Sed

"I

cationem latz fcntentie, Et qui inhoc

veniale quidem, quando aliquis levis

! gl

ludo motiuntur , privantur fepulturá

motus odii vel vindi&z (e im mifcet , vel

gt

Ecclefiatica. Ita Bulla Pii V. quz in-

cüm non multüm excedit moderatam

cipit; De Salate.

defenfionem, — Mortaleautem , quando

;-umöbm

a

obfirmato animo in impuguantem in-

Rixaq. AT. per2.4. Sea'z'ti& g. 42

furgit ad eum occidendum , vel eum

immpt

il

Pv ArÍ.

gtaviter ladendum,

Hazc S. Thomas,

"

X. 2. De Seditione ex verbis ejus-

t qul

QUARO XXIX. Quid fant , &

dem S. DoG. q. 42. a, 1. in c. ubiait:

quantum peccatutmn ?

sl

Seditio eft quoddam fpeciale peccatum,

CXXXIV. x. 1. de Rixa ex verbis

quod quaatüm adaaliquid convenitcum

ïqw'eosfa

N

S.'Thom, a. 1.in c.dicentis: Sicut Con-

bello & rixa , quantüm autem ad ali-

z d

tentio importat quandam contradictio-

quid differt ab eis. — Convenit quidem

li

nem vetborum, ita ctiam tixa importat

cum eis in hoc quód importat quandam

ii

quandam contradidionem in faáis.

conttadictionem. Differt ab eis induo-

AU

d

Uude fuper illud Galat. s. rixz, dicit

büs.

Primó quidem, quia bellum &

Gloffa, quàd rixe funt, quandoex ita

rixa imporrant mutuam impugnatio-

invicem íe percutiunt.

Et ideo Rixa

nem actu : fed feditio poteft dici,fivcfiat

"t

i

W

!

videtut eífe quoddam privatum bellum,

hujusmodi impugnatio in a&u, five fit

quod inter privatas perfonasagitur,non

prapatatio ad talem impugnationtm.

N

Q

ex aliqua publicá au&oritate , fed magis

Unde eloffa 2. ad Corinth, r2. dicit ;

m

ex inordinata voluntate , & ideo rixa

quód feditiones funt tumultusad pug-

Et in eo

femper importat peccatum,

nam, cüm fcilicetaliqui (e preparant;

Nj

T

quidem, quialterum invadit inju(te , eft

Secundódiffe-

IL.:AT

& intendunt pugnare.

peccatum mortale.

Inferre enim no-

runt: quia bellum proprie eft contra ex-

AL z?j

4

cumentum proximo etjam opere ma-

traneos hoftes , quafi multitudinis ad

N

nuali , non eft absque peccato mortali.

multitudinem,

Kixa autetm eft unius

W) VE]n

In eoautem , quifedcfendit , poteft efle

ad unum, vel paucorum ad paucos, Se-

' fine peccato,& quandoque cum peccato

ditio autem proprit cft inter partes unius

( Hlm,

N

veniali,& quandoquecum peccate mor-

. multitudinisintet fe di(fentientes ; puta;

lY

Qu

tali fecundàm diverfum tnotum ani-

N(y'm

^i

Dui

cüm una pats civitatis excitatur in tu-

mi ejus, & diverfum modum fe defen-

multum contraaliam. —Etideo quialt-

p D.

dendi. Nam fi folo animo propellendi

x

ditio habet fpeciale bonum , cui opponi-

injuriam illatam , & cum debita mode-

tur , fcilicet unitatem & pacem multi-

Ws [W

1 Q a Ty

ratione fe defendat , non eft peccatum ,

tudinis , ideo eft fpeciale peccatum,

nec ptoprie poteft dici rixa ex parte ejus,

HzcS.95.

P

*nïelfa&

'lml

J;tionis idcm S

$i veró cum animo vindicte vel odii,

lia

L2 ,3' De peccato fcd

L

AT l

De Rixa c Seditz'ake.

485

D. a. 2. in c. dicit : Manifeftum eft ,

peccandum , & hoc proptié dicitut (can-

dalum.

Nihil antem fecundàm pro-

ubd feditio opponitur juftitiz , & com-

QW

muni bono, & ideo ex fuo genete eft

ptiam rationem difponit ad fpiritaalem

i

eccatum mortale , & tantó gravius,

ruinam , ni(i quod habet aliquem defe-

Ia

uantó bonum commune , quod impug-

&um rectitudinis.

Hzc S. D. Ergo.,

In data definitione fub dicto velfacto

1

patur per feditionem , eft majus quàm

"

intelligitur etiam ornitfio alicujus dicti

bonum privatum , quod impugnatur pet

rixam.

Peccatum autem feditionis

vel fa&i , quod.dici aut fieri deberet: eo

fere modoquo füprà T'ra&t. 4. Exam.2.

grimó

uidem- & principaliter pertinet

ad eos qui feditionem procurant , qui

n. 2,9.definitio peecati applicata fuit pec-

cato omiffionis. Hinc fcandalum debet

graviffime peccant. Secundó autem ad

05 ; qui eos fequuntur;perturbantes bo-

efle a&us externus , vel ejusomiffio.

0

Quv

Dixi in definitione, eizzs rectum ,

num commune. Illliveró, quibonum

r

commune- defendunt , eis refiftentes ,

cujus fenfüs non eft , quód fit re&um feu

s

non fant dicendi feditiofi , ficut nec illi

minoris re&itudinis, quàmalius actas,

n

ui fedefendunt dicunturrixofi, ut fu-

fed ly miazseftidemac zoz , Vel , quia

u

p didum et. Hazc S. D.

eft fecundàüm fe malum, ficut peccatum.

qM

vel quia habet fpeciem mali , ficutcüm

W

.Sfandalur;;. Q.45. perg. art.

quis recumbit in idolo , ( ut ait S.Thom..

J

UJERO XXX. Quid cft , quota-

a. 1. ad 2.) quamvis enim hoc fecun-

onne

plex , & qualepeccatum ?

düm fc non fit peccatum , finon fiat ex

inf

. CXXXV. x. 1. Scandalum benede-

corruptà intentione, tamen quia habet

Q

n

quandam fpeciem mali vel fimilitudi-

finitur effe dictum vel fa&um minüste-

M

nem venerationis idoli , potef alteri

h

&um, prebens proximo occafionem tui-

przbere occafionem ruinz.

Et ideo

nz. lt2$, Thom. a. r. qui definitio-

]

x

Apoft. monet z. ad Theffal, ;$. Ab emni

nem fic explicat :

l l'lE ï':lü'

fpecie malá abftinete vos.

.. Quod grecé dicitur fcandalum, nos

Ex his patet fermonem hic non effe

i muhl/

j a

V

offenfionem , vel ruinam , & impactio-

de fcandalo larg& (ampto , ut (ignificat

nem pedis polfumus dicere. Contingit

quodvis impedimentum , quá ratione

ff

enim, quód quandoque aliquis obex

Chri&tus Matth. 16. Petroex quodam;

pohitur alicuiin via corporali , cui im-

ergaChriftum pietatisaffe&tu paffionem

,lq[mrm'e

pingens difponitur ad ruinam ; & talis

ejus impedite volentidixit: Scandalum

ia

ebex dicitut fcandalum.

Similiter in

mibi es , ide , impedimentum.

il

J

procefa viz fpiritualis. contingit ali-

& 2, S:andalum eft duplex, nimi-

u

quem difponi ad ruinam fpititualem per

pl

li

rum activum & paffivum. Quod. S. D.

T

di&um vel fa&um alterius, in quantum

a. 1. ad 4,fic declarat: Di&um vel fa-

p

cilicet aliquis fuà admonitione , indu-

&um alterius poteft dupliciter alteri effe

T

j

caufa peccandi,

Uno modo pet fc,

P

&ione, aut exemplo alterum trahit ad

alio

Ppp 3

h——

486

TRACTATUS YT. Examen 7.

alio modo pet accidens. Perfequidem,

fatiis aptum eft proximo przbere oc-

[

quando aliquis fao malo vetbo,vel fa&to

cafionem ruipz , v, g. die prohibitoco-

intendit alium ad peccandum inducere :

ram alis comedere carnes, licét ruina

ydp

n i

veletiamfi ipfe hoc nonintendat , tamen

a&u non fequatur , nec aboperante ex-

preísé incendatur , & carnescomedens

n

ipfum fa&tum eft tale; quód de fui ra-

4 d

tione habeat áimilitudinem peccati. — Et

fotté ob caufam occultam (it excufatus,

miti d

qui hunc a&um facit , propri& dat occa-

Scandalum per accidens , feu acctp.

fionem ruinz.

Unde vocatut fcanda-

tum , five mere paffivum (| quod in iplis

i n

T

lum activum. Per accidens autem ali-

S. Thom. verbis claré explicatur) dividi

u ]

quod verbum vel fa&um unius eft alteri

peteft in Ícandalum pufillorum vel in-

cauía peccandi, quando nimirum &

firmorum , quod or.tur ex ignorantía

mgulp(

vel infirmitate hominis: & in fcandae

prater intentionem operantis , & prater

] füf;flf[i[ ,

lum phatifaicum , quod ortum habet ex

conditionem operis , aliquis mals difpo-

fitus ex hujusmodi opere inducitut ad

mera malitia hominis fcandalizati , &

y Qu(

Vatur

peccandum , puta, cüm aliquis invidet

nomen habetà Phariízis,qui (candalum

bonis aliotum, & tunc ille qui facit hu-

accipiebant ex bonis operibus Chrilti,

AMatl

;

t

jusmodiactum re&um, non dat occafto-

Dico;ex mera malitia , quia Ícandalum

ET

nem ,quantum in fe eft, fed alius fumit

pufillorum fit quidem etiam ex malitia,

occafionem , fecundàm illud ad Rom,

quia aliàs non effet peccatum ; fed fimul

-;*Lälxää[(ng;

fs

"d

7.Y. $,

Occafione autem acceptá, &c-

ex infitmitate, vel culpabili ignoran-

Et ideo hoc eft Ícandalum paffivum fine

tiá.

nL j

a&ivo , quia ille qui re&c agit, quantum

w. 4. Scandalum femper eft pecci-

tum.

uf

0[![

e(t de fe, non dat occafionem ruinz ;

Ita $. D.2, 2.

Ratío: Ex hoc aliquid habet rati

äl

L4

Fäl

quam alter patitur.

ib

j

Quandoque ergo contingit , quód fi-

nem peccati , quia deficit à re&titudine:

Al

Sed fcandalum eft di&um vel fadum

" fit [

mul fit fcandalum a&ivum inuno , &

paffivum in alteto, puta cüm ad indu-

minüs rectum.

Eteo.

N

"i

"N

&tionem unius alius peccat. Quandoque

Declarat boc S.D, dicensin c. Duples

t $

veró eft fcandalum a&tivum fine paffivo,

ex fcandalum , fcilicet paffivum in €o

*Jnhq

lp ]

puta, cüm aliquis inducit verbo vel fa-

qui fcandalizatur ; & activum in eo;qu!

U Mfclïg (

Ícandalizat , dans occafionem fuinz.

&o alium ad peccandum, & ille non con-

Jngd

vdtm

fentit.

Hac S. D.

Scandalum. ergo paffivum fempet €

Jmm Qior

x 3. Juxta hanc S. Thom,do&ttinam

peccatum in eo quifcandalizatur. INon

um

enim fcandalizatur , nifi in quantum

clle.fa

aliud eft fcandalum per fe quod dicitur

A

datum , faprà definitum: aliud per acc;-

aliqualiter ruit fpirituali ruinà, qu£ €

t

à 'Sl

(

dens, quod dicitur acceptum Íeu smere

peccatum, Potefttamen elle (candalum

EY

Tlet

paffivum fine peccato ejus,ex cujus ado

" mda[um

paffivum, | Ad Ícandalum datum juxta

cit. verba S. Thom. füfficit exercereta-

aliquis fcandalizat

ut: Sicut cüm alïquis

D] eu

&

lius bene facit.

M

lequid , quodex fua natura & circum-

Ícandalizatur de his qqæ a

Simi le

iM

m

'*'-cnf/

De Scandalo.

487

i

Similitet etlam fcandalum activum fs«

zans comtnittat duplex peccatum,unum

illius fpeciei, ad quod alterum trahit ;

4

pet eft peccatum in co qui fcandalizat :

quia vel ipfum opus , quod facit, eft pec-

aliud fcandali,

kas.IDX a 3.

Ratio : , Speciali virtuti fpeciale pec-

u

catum ; veletiamfi habeat fpectem pec-

cati , dimittendum eft femper propter

catum opponitur? Sedícandalum op-

m

proximi charitatem , de qua unusquis-

ponitur fpeciali virtuti (cilicet charitati ,

dicitur enim Rom. 14. Szpropter cibum

^que tenetur faluti proximi providere.

äm

Et fic qui non dimi:tit , contra charita-

frater tuns contriflatur , jam uon [ecun-

n

l

dgum charitatem ambulas.

Ergo.

tem agit.

Poteft tamen effe (candalum

)

Dixi , fcandalum expre[sà intentioue

u

. &&tivum fine peccato alterius , qui Ícan-

dalizatut , ficut fuprà dictum eft, Hazc

datum. . Nam fi tuina proximi non fit

&i

S'l D.

dire&é feu. exprefse intenta , fed folàm

(

* Oppono: Quodex neceffitate evenit ,

interpcetative , diverfz funt fententiz ,

mM

noneft peccarum , cüm debeat elle libe--

au tunc fcandalum fit fpeciale pecca-

HUH»

tüm : $ed Matth. 18. dicitur: Necelle

tutn.

Verüm,ut Bannes ait , hoc pa-

A

eít, ut veniant Scandala.

Ergo.

rüm tefert ad praxin, quiafive fit, five

u

non fit fpeciale peccatum , tamen juxta

HuncScripturz locum explicat $. D.

j

à, 2, ad 1. dicens: Non eft intelligen-

probabiliorem Íententiam ia Confelfio-

':'

dum de neceffitateabíolita, (ed de con-

ne eft exprimendum , cüm faltem redu-

j

j

&ivé fpe&tetad fpeciem peccati,ad quod

ditionali ; quia fcilicet neceffe eft , pra-

Unde

Ícita vel prznuntiata à Deo , evenire.

ravo exemplo alterum inducit.

fic Ícandalizans eft reus duplicis peccati , -

D

Vel neceffe eft , evenire fcandala ne«

' €effitate finis, quia utilia funt ad hoc ,

proprii nimirum , & alieni, & utrius-

auï

d'nifï

ütqui ptobati fünt , manifeftifiant, Vel

que fpecies et con fitenda.

T

neceffe eft evenire fcandala (ecundàüm

. $. Scandalum etíam per fe acti-

d

hn ri

conditionem homipum , qui fibià pec-

vum & datum aliquando eft peccatum

catis noncavent. Sicutíialiquismedi-

veniale, aliquando mortale. 1ta S. D.

(s

. cus videns aliquos indebità diztà uten-

a. 4«

(candalimenfuranda

t PZ

It

tes, dicat , Necelfe et tales infirmari:

Ratio : Gtawitas

g

quod intelligendum cft füb hac condi-

eft ex gravitate peccati, ad quod indu»

que

Yi*

tione , fidiztam non mutent.

Etimi-

cit: Sed hoc aliquaudo eft veniale , alie

[

uando mortale.

Hinc etiam

jrufi

litec necetfe e(t evenirefcandala , & ho-

Ergo.

fnines convez(ationem malam non mue

4 J

explicaridus eft numeriis perfonarum

j

v

tent.

Hzc S. D. Sicut 1, Cor. 11. v.

€x tuo peccato Ícandalzatarum.

tj

!]

Notandum tamen hic ferióeft , quód

j

.. 19, dicitut : Oportet C barefes effe.

!l

y 4 Scandalum a&tivum , quod per

a&us fecundüm (e venialitet maa'us ex

"

g

Jl

fe eft tale, feu exprefsà intentione da-

citcum(tantiis , & re(pe&tu ad altetum

u

li

;

(cui occafio mortalis ruinz fpiritualis

tum, eft fpeciale peccatum in Cenfcf-

). fiat. pec

catum mortale.

u

&one expcim;ndum ; ita utfic ícandali-

prgbctur *

D

Hinc

TRACTATUS

À 33

VIL Examen T.

tate à Charitate Dei.

Ét in hocj kn*fu;

i

Hinc ficri poteft , quod Religiofus (co-

ftalit

ram fcminis proferens mendacium jo-

explicat illud t. Theff, z. Voluimusve-

cofum in iis circumftantiis, in quibus

nite ad vos , ego quidem Paulus & fe.

j li

AT Of

illa accipere poffunt occafionem pec-

mel & iterum, fed impedivit nos Sata-

i m

candi mortaliter ) peccet mortaliter,

nas.

tgitto

Ildem eft de Adoleícente verbum amato-

x 2. Etiam negativé defcandalo a&i(,

!Uf

rium infinuante mulieri ,- marito valde

vo.- [taS.D.a,6.

lmin

Zclotypo id audiente, ex quo probabi-

Ratio ejus eft : Plus repugnat pätfe-'

n

liter inter conjuges credarut fecutura

&ioni fcandalum a&ivum , quàm paffi-

!imprq

magna diffenfio:(icat& leve mendacium

vüm : Sed fcandalum paffivum non po-

- Biotim

inPrzlato — majus

cauíat fcamdalum

teft elfe in virisperfectis, — Ergo multà

"Itíon

-

uàm in plebejo. Etmagis fcandalizat

minüs a&ivum. ErinC.ait: Adperfe-

ltj Q[

diffidium inter Ecclefiafticos , quàm in-

&os pertinet , ea , quz agunt, fecundüm

RUT

ter mul:eres , utpote per fe litigiofas.

tegulam rationis ordinare.

L

Q 'ZERO XXXI. Cadiine Scanda-

Subdit S. D. Q od licet viri perfedti

Es

interdum ab ordine rationis modicum

i

dxte

lum five paffivum five a&ivum in viros

I

zf

4

At

erfectos 2

& leviter recedant, hoc tamen non fit

Vaj

CXXXVI. s. Negative , de (candalo

tam magnum , ut ex hoc tationabilitet

"fitin

pamvo.

ÍIta S. D.a, $.

offit ab alio fumi peccandi occafto.

"d

Ratio ejus ef? : Qui fcandalizatur,

UJAERO XXXIIL. Suntoe. bona

N

| Wa[w

atvulus eft, ut dicit S. Hieron. fuper

fpiritualia dimittenda proptet Ícandalum

Tif

illud, Matth. 18.

Qui Ícandalizaverit

aliorum ?

unum de pulillis iftis. — Ergo majores

. CXXXVIL &. r. Bona fpirifua-

ffM*Wa

lia , quzfuntde neceffitate falutis , utl

five viti perfc&i Ícandala non recipi-

PJLH' I"büm',

unt,

eft v. g. obfervatio praceptotum Le-

Declarat hoc S.D.dicens:Scandalum

gis nature , non funt pratermittenda

&i fmemm

at T[

N

pallivum importatquandam commotio-

Íub pratextu vítandi fcandali. - »ït?. S,.x

nem animi à bono in eo qui fcandalum

D& 7;

A un]JqIIOI

T of

patitur : nullusautem commovetur , qui

Ratio ejuseft : Nullus debet mortali-

fei immobili firmiter inhzret , majores

tet peccare , utalterius peccatum impee

Ti

llnt lml

| J f('äm

autem, (ive perfe&i , (oli Deo inharent,

diat, quia fecundàmordinem charita«

'

ui eft immutabilis bonitas.

Ergo.

tisplis debet homo fuam falutemfpiti-

ündalum

Admittit tamenS, D, in R. ad 3.

tiialem diligere , quàm alterius. at

uód viri perfe&i poffint impediri in

foumo : Sed oumittendo ali

quid,quodeü *

;

li

"h.

j

adibus extetioribus , fed in interiori

de jurenaturz,, peccatur mortaliter. E«

n

voluntate per dicta vel facta aliorum

£

k

non impediuntur, quó minüs tendant

Ü dm

&. 2. Dona fpiritualia , qu£ homo

in Deum , fecandüm illud Rom. 8. Ne-

híc & nunc ex Juredivinopofitivo tene-

tYe

"s

"j

que mors , neque vita potctit nos fepa-

tur facere tanquam neceffaria faluti;non

1

POtC .

z

(W/

-

: kbe Sc4ndalo.

483

modi fcandalum eft pu(illofdif,ptopice

poteft fine peceato mortali omittere; li-

h

c&t aliiinde fint ícandalizandi.

quod fpiritualia bona funt vel occultan-

da , vel etiam interdum differenda , ubi

u

Explicat hoc Wiggers : Paftor non

potelt omittere baptizare infantem jam-

periculum non imminet, quoufque red-

j

n

ditá ratione hijusmodi fcandalum cef-

jum: moriturum , licét adfint , qui inde

fet.

capientoccafionem blafphemandiSacra-

Si autem poft redditam rationem

j

hujusmodi fcandalum duret,jam videtue

mentum & Religionem Chriftianam.

Item in atticulo, pro quo obligat prece-

ex malitia effe.

Et fic propter ipfum

non funt hujusmodi fpiritualia bona di-

p

pium confeffionis Fidei ; nonlicet eam

u

emittere propter fcandalum T'yranni, &

mittenda,

HzcS. D.

minifrorum ejus , qui inde accepturi

Sequitur ex bis 1. Si quis intendat

P

fantoccafionem multorum peccatorum,

ingredi Religionem ( quod opus non eft

j

Ratio: Quia fcandalum paffivum in

de neceffitate falutis, fed folàm eft de

Smrä*.'

lhis cafibus non cenfetur datum fed ac-

confilio ) previdens , patentes fuos ex

7

ceptum,

p

infirmitate vel ignorantia indeacceptu-

a

Idem docet S. D

SNilea. 9 dbicitat .

ros occafionem peccandi, v. g. filium

us

Gregor. fuper Ezechicl. dicentem :Si de

aut Religionem perfequendi, damnifi-

u

veritate ícandalum fumitur , utiliüs na-

candi , convitiandi , &c. deberetingref-

x

Íci petmittitur fcandalum , quàm quàd

fum differre , ufque dum parentibus red-

")

vetitas relinquatut. Sg£/umit . Thor,

dat rationem , feu informationem , qu&

Sed bona fpiritualia maximé& pertinent

datá, fi parentes non aliter fc habeant ,

y

-ad vetitatem. Ergo bona fpiritualia

non tenetur ampliüs defiftereab ingref-

ogul

non f'um proptet Ícandalum dimitten-

fu , prafertim fi defiftentia , vel nimia di-

h

a.

latio cederet in notobile damnum pro-

f

17

9. 3. Inbonis fpititualibusqua non

fe&tüs fpiritualis,

funt de neceffitate Salutis,videtur diftin-

Ratio : Quia tunc fcandalum paffi.

u

guendum,aitS. Thom.a.7.inc. Quia

vum patentum erit pharifaicum , acce-

Ícandalum , quod ex eisoritur , quando-

pram , non à filio datum, ait Wiggers.

"

-Que ex malitia procedit , cüm fcilicet

Sequitur 2,- ^ punitione peccatorutm

aliqui volunt impedire hujusmodi fpiri-

ceffandum effe, fiex ea timeatur peri«

n d

tualia bona , fcandala concitando.

Et

Pccül

culum fchismatis , velfimile malum. -

j

hoc eft fcandalum Pharifzorum, quod

Ratio ; Quia posnarum infliio non

j

£ffe contemnendum Dominus . docet

"

e propter fe expetenda , fed poenz in-

u

Matth..| 1 $.. ubi difcipulis?dicentibus,

fliguntut ut medicinz quzdam ad cohi-

j

Scis quia Pharifai audito verbo boc [can-

j

benda peccata , & ideo in tantum habent

"

dalizati funt , Re

f

rationem juftitiz , in quantüm per eas

j

caci [unt , €9. ducescacorum.

pondit: Sizzre i/lo:,

cohibentur peccata j fi autem manife-

Quandoque verófcandalum ptocedit

ftam fit, ex eis plura & majora peccata

üim !

v

on con«

4f

ex ixvxü-:mitat; velignorantià, & hujus-

rum inflidion

fequj, tüncpaena

33

tinetus

:

b

496

TRACTATUS VII. Examtu, , -

M

tinetut füb juftitia, « ItaS. Thom. a, 7.

Unde S. D. ad 3. ait: Cotte&tio fraterz

g

j

Z

|

ad z.

na otdinatur ad emendationem fratris,

f

hi

- CXXXVIIL Oppezo 1. Sacta do&ti-

Etideo in tantum computanda eft inter

na eft de neccffitate falutis: Sed ab ea

fpiritualia bona, in quantum hoc con-

t

ceffandum eft propter fcandalum juxta

fi

Nolite Sanctum date

fequi poteft. — Quod non contingit;

;

lii

illud Matth. 7.

ex cotre&tione frater fcandalizatur, Et

taton

canibus, neque margaritas veftras fpar-

ideo fi propter fcandalum corre&iodi-

hi

gatis ante porcos,ne difperfi distumpant

Y

mittatur , non dimittitur fpirituale bo-

apte,

yos.

Etgo.

num, Hecibi.

Nto

2. Cortectio fraterna, cüm fita&tus

"ii

444 3. N. min. Sipeccatum mof;ale

eharitatis, eft quoddam fpirituale bo-

facieadum eft , jam noneft malum, ne-

lii

num: Sed illa interdum dimittitur ad

que peccatutm,nam peccatumnon poteft

.)lv

ä)lhä,

vitandum fcandalum aliorum , ut dicit

effe cligibile ,aitS. D. ad s. Et quamvis

pl

!

S. Augu&inusin 1. de Civit, Dei, Er-

pet venialegratia non tollatur, attamen

O.

fervor . charitatis per illud fiimi/gqi-

tür.

!Q(

3- Cujuslibet etiam venialis peccati

Ilqllä."

vitatio eft quoddam fpitituale bonum:

CXXXIX. g. 4, Gcneralitet l&juen-

E

DT

i

Sed peccati venialis vitationem poteft

do, juxta probabiliorem fententiam

ltifr

homo omittere, feu pote(t illud com-

Ícandali vitandi causá nihil licet pra-

^Ml

mittere pro fcandalo proximi vitando ;

termittere, quód hic & nunc cadit fub

"tet)

v.g.fi venialiter peccando poffit alte-

przcepto pofitivo, five divino (ive hu-

;

T

tius peccatum mortale impedite.

Et-

mano obligante fub mortali, « E

N

u

ttadiverfos DD. Sed -

-& cott»

,

| "i,

Q.Hæc f'olvit/S.'D. cit.a, 7..44 1. dicit:

S. 'Thom. videtur ftate pro hac fene

[

"

,lr

Citca do&trinam duo fant confideranda,

tentia.

Nam. t. fic aitcit. a. 7.inc. E4

lr

"lnf

fcilicet veritas qua docetur , & ipfe

que [nut de neceffitate falutis , pratermit-

u,mu mfü

"l

actus docendi.

Primum eft de necceffi-

1$ o debent propter [candalum vitam-

tate falutis; ut fcilicet contratium veri-

dum. Subfümo: Sed impktio prz-

At

'üeü, WQ

tati non doceat ( cui incumbit docendi

cepti five divini five hutnani obligantis

ROR

officium ) propter ullum fcandalum.

fub mortali, eft. de neceffitate falutir

d

2 Docet ibidem , in bonisfpirl»

T

rl

Sed ipfe a&us docendi inter fpirituales

Etgo.

mz;' dl&l l

eleemofynas computatur , qua ficut in-

tualibus , quz non fünt deneceffitate (2-

terdum propter fcandalum . pufillorum

b

X*lïilzando

latis; fi fequatur fcandalumpufillorum;

Gmtlonc

occultandz fünt , vel differendz,ut S,D.

efle vel occultanda vel interdum diffe-

&

aitad 4. ita & actusdocendi.Ex quo pa-

renda, non autem dicit effe prarermst-

xæ h) E pr

ter diftinctio min.

Ettalia videntur effe fola, que

U

xlkllfm l

d 2. dift. maj. Eft fpirituale bonum

funt de confilio. . Ergod fortiori fcari-

*

w

hn

ordinatum ad emendationem fratris ubi

dali caus&omittenda non funt,quia fünt

Il

TRU e[fona

illa fperatur, C« maj. , fecus , N, maj.

1 fieri oc-

de -prchptd Si tamen poffin

aqxlp

J

hii

.

De Skanddlo

49t

:

cultt, vel ad tempus diffetri , o

gcultanda

zandum ex quodatm peccato; fi illud ei

H

funt vel differenda,

confiteatur , teneturne illud teticere ?

l

Ratio : Impletio operis ptzecepti nec

: 2. Muliet honefta formofà cogno-

ï

in (e eft mala, nec habet fpeciem mali,

fcit, fidiefetto ad Miffam vadat , ex fui

n

"Etgoíiquis indc (candalizatur , fcanda-

afpectu quendam z»particulari ( dicitue

il

. Jum non eritdatamedacceptum. Er-

in particulari , i enim hoc timeat fo-

n

. go qui inde fcandalizatur, ruinam fibi

làm de quibusdam indeterminate feu im

I

imputet , non alteri,

communi;certum eft , quód non tenea-

Nec obftat, quód fit acceptum ex in-

&

tur manere domi) accepturum ex in-

I— 3

E

ER

E:

-

L-

-

firmitate.

firmitate periculum gravis ruinz fpiri-

--

x

tualis, teneturne abítinere ab audiendo

:-w-

E

- Ratio: Quia infirmitas illa noneffet

*

-

E

*

E

fine malitia, ut patet ex defcriptione

Sacro , faltem femel autiterum.

Dieo ;

E

pE

fcandali P;ufxlllorum faprà in propriolo-

femel aut iterum , quia femper , vel val-

*

[— 3

[3

CO.

de Íxpe debereabitinere , nimis durum

videtur,

.

Lmd

MEMO COme — E.

| .Ofpnizb: Quando concurrunt duo

ptacepta, qua fimul fervari nequeunt ,

.. 3. Uxor ptzvidens, maritumex je-

"l

fervandum e& majus: Sed przceptum

junio graviter offendendum, teneturne

d

denon Ícandalizando proximo eft ma-

fcmel aut iterum ab&inere à jejunio , ad

Db

jus ( cüm fit naturale ) quàm pofitivum

quod fub mottalitenetur ?

divinum & humanum. Ergo.

44d becaffirmativt Refpondentetiam

Ti

f

"d hoc dilk. maj, Servandum ef& ma-

quidam Thomiftz, qui noftrz Senten-

jus; li fic preceptum abfolutum,C.maj.

tiz contrariantur, fundantes fe infun-

u^

refpe&tivum vel conditionatum, N.maj.

damento in Oppozo,

Etfic dift. min. N, Conf. Lic&tergo pre-

s

Sed confequenter ad pofitam fenten-

d

eptum denon fcandalizando fit natu-

tiam , ejusquefundamenta, probabilior

rale, nontamen eft abfolutum, fed obli -

t

VP

mihi videtur refolutio negativa omnes

i

gans folüm in certiscircumftantiis , qua--

illos ttes Cafus,

Nam in Confe(fario

Tum una eft, ut opus , ex quo timetur

jint

& illo qui fcandalizzturex afpe&tu ho.-

u1

fcandalum,-non fit de pracepto obli-

ne&z mulieris, uti & in dicto marito,

gante füb mortali, Secundóclariàs R.

verum eftillud:: Perdzrotuaex te,

Et

Wflim)

i

conce[sà maj. dift, min. Preceptum de

mulier in triplici hoc cafu habet jus &

rm,

non fcandalizando formalitet feu per

obligationem parendi Deo & Ectlefiz.

1 ii

$

€, & exintentione, C. min, , per acci-

Et quiin iis cafibus fcandalizatur , liberz

u

dens folüm , ac prater intentionem,

peccat;

Ur

uti effet in hoc cafu

Sitamen in primo cafü Con-

p

; N« min. Quia. tali;

feflio poteit differri , diferenda eft ; &i

1:1!'ä

^il

utitur jure fuo. .

j

L

alius Confeffarius haberi poffit,quzren-

M )

- Quid ergodicisad hos Cafus ?

duseít. Etin fecundo cafu lafcivusille

j

,. SXL. 1. Perfona quzdam cognoftit,

j

ji

f

juvenis previdens ex afpe&tu fuam rui-

W

nam , aliis mediis fe juvare potef ; & te-

Confcffarium fuum [grav'itgg Ícandali-

petut,

F

Qgqq z

A

ii

7TRACTATUS VIl. Examek 9.

452

petur, nimitum Miffam alibiaudiendo,

tut Pralatis, &bona communia quibus-

(i

velíiid non poffit ,oculos fuos averten-

cunqne Reipublice Re&otibus. Etta-

|

li

do.

Vide faprá deornatu veftium , fu.

lium confervatio , ficut & depofitotum,

II

€is, &c. Tra&t, £. Exam, 1. n. 16. 17.

imminet his , quibus funt commiffa ex

(UI

& 18.

necefífi:ate.

Et ideo non funt proptet

güöd n

Onppono : Maxima illa communisef :

Ícandalum dimittenda , ficut nec alia ,

ID

Concurtentibus duobus przceptis, quo-

qua funt de neceffitate falutis. T'empo-

i, m

züm utrumque non poteft fervari , fer-

ralia vetó bona , quorum nos fumusdo-

"um

vandum eft majus.

Undetenetin Ca-

mini , dimittere , ea tribuendo , (i pents

. üfri,)

fibus,v.g. 1. Die fefto infervit quis

nos habeamus ea , vel non repetendo, f

-. deii

infürmo , qui folus non eft rclinquen-

apud alios fint;propter fcandalum quan-

EL

dus , non tenetur audite Miffam , fed

doque quidem debemus,quandoqueau-

TT

manere apud infirmum.

2. Miles die

tem non.

Si enim fcandalum ex hoc

1l

fcfto agit excubias , nec datut alius, qui

oriatur propter ignorantiam , velinfire

COT

gro eoexcubet, nontenetur ad Miffam,

mitatem aliorum , quod fuprà diximus

"ts

2. Die feto domus meavelproximi eft

eífe ícandalum pufillorum , tunc vel te-

*Klfito

in periculo incendii ab inimico excitane

taliter dimittenda funt temporalia , vel

VO pO

di , quod polTum evitare, fi maneam do-

aliter fcandalum eft (edandum , Fcilite;

UM

mi, nonteneor audire Miffam,&c,Quo-

per aliquam admonitionem.

zum ominium ratio ct addu&a Maxi-

Unde S. Aug. dicit in lib. deSerm,

T

£02.

;

Domini inmonte; Dandumek, quod

W U

Dico: In his & fimilibus Cafibus te-

nec tibi nec alteri noccat, quantum ab

VIH

ll W

l

net dida Maxima.. Difparitas autetn

homine credi poteft, Et cümnegavetis

Ptl

eft: Quia in iis malum , quod fequi-

quod petit, indicanda eft ei juftitia: &

W gmïbl/[gm

melius ei aliquid dabis, càm petentem

tut, non fequitut ex malitia & libera.

T

voluntate ejus , cujus e malum,& pra-

injufté correxeris. ^ Aliquando vetó

fertim in fecundo cafu periclitatur bo-

fcandalum nafcitur ex malitia , quodeft

: Jl,deffff f

7)

ü

num commune. In cafibus autem prio-

fÍcandalum Pharifzorum, -Et propter

eos,, qui fic fcandala concitant, non fünt

U.'lw"" c

xibus malum feu peccatum five fcarida-

P& »pu

lum paffivum fequitut ex malitia ac li-

temporalia dimittenda , quia hoc & no-

.

ceretbono communi , dareturenimma-

Ra (

bera voluntate fcandalizati , quod NB.

pro intelligentia R. 4.

lis rapiendi occafío, & nocetet ipfisra-

, ^ t

]j

Dray

QUARO XXXIII. Suntne tempo-

pientibus , qui retinendo aliena, in pec-

& 'hïmd

Og

yalia bona propter fcandala dimittenda?

cato remanerent. — Unde Greg. dicit in

d

CXLL £. cumS. Thom. a. 8. dicen-

Moral. Quidam dum temporaliaànobis

t : Circa temporalia bona diftinguen-

rapiunt , folummodo íunt tolerandi :

r

!X to

dum«eít; autenim funt noftra , aut funt

)

D

quidam veró zquitate fervata , pfo ie

^

QW

mobis ad. confervanduim pro aliis com-

bendi ; non folá curá ne noftra fubtta-

5 n

t

) llc

mila , ficatbona Ecclefiz committun-

hantur , fed nerapientes nonfu

*

ipfos perdant, Hac $« D.

"QUE

Ti

—

— d

De Scandala..

455

:j

08 (LU/ERO XXXI?, E&xie peccatum

3. Peccatoti etíam excomtriunicata

(l

- fcandali , matetialiter cooperati peccato

fcu haretico occulto publicé Euchatifti-

alterius?

1

am petenti tenetur Parochus eam date.

j

CXLH. g. Pra&tict probabilius eft ,

Idem eft de eo , cujus indigaitatem fcit

J

ex fola Confeffione facramentali , & pe-

quód materialiter tantüm — coopetari

cri'ï***'f»þcccato alterius , exhibendo v, g. obje-

tit etiam privatim, Ergo.

y

&um , materiam, vel occafionem ( ad

4. Suprà Tra&t. 5, Exam. 2, n. 42. &

o

peccatum quà tale habendo fe meté pet-

43. probatum fut , poteltate publicá

poffe permitti , lupanaria, & à privatis

hi

miífiv? , ) interdum fit licitum, fiadfint

Wf

hz conditiones:

domos eis elocari poffe, ad peccatuns

ii

Prima: Si tua coopetatio ex fenon

mete:ricii permiffive fe habendo.

fit mala, fed bona , vel faltem indiffe-

f. Famulz iftatum meretricum lici-

"

"

n

-gens. —.2, Ut fiat rectá intentione fcu

tt eis inferviunt januam amatotibus ape«

1

-ex tationabili causá , feu ex motivo ali-

riendo , eas ad peccandum euntes affo-

n

cujus virtutis , v. g. obedientia , velex

ciando, le&um cemponendo, dum ta-

amore ordinato fuiipfhius, &c. 3. Ut

men hoc non intendant; necin eo fibi

n

u

peccatum proximiex vi officii impedire

complaceant , ut ait nofter de la Cruz ,

'on tenearis , & motaliter feu fine pro-

quia eft cooperatiore mota.Quód famuli

T

yl

ftio damno nequeas.

4. Ut, tenon

deferant litteras ad ea mala invitantes ,

vel amafium autamafiam vocent verbis

LP

.€ooperante , peccatutm tamen commit-

teretut, quia nimirum non deerunt

à Domino vel Domina prolatis,expre(si

j

uv

alii , qui materiam vel facultatem fub-

nihil mali fignificantibus , licét aliqui

miniftrabunt. Qui fi non adeflent,

negent effe licitum , fed fpeciemlenoci-

[[Elk

lcQ'ä'IE

gravior profedtó caufa & neceffitasre-

nii continere aíferant , fi tamenres bene

quiteretur , ut peccatum permittere , feu

confideretur , & deferentes,vel vocantes

U

Al

ei materialiter cooperati poffis : velab-

miniméad peccatum incitent , necin eo

ftinendum eft.

complaceant , videtur juxta didum de

yilàt

Declaratur Cafibus & exemplis.

Ia Ctuz elfe eademtatio ac de prioribus.

I

j

1, Deus ipfe , per effentiam bonus ; ad

Nec video rationem difparitatis , càm

otmale peccati fe habet permiffive, &

adfint di&z conditiones , ut fuppono.

hquw

W

ad matetiale peccati in genere cauíz ef-

Verüim domini pedem füftinere, ícalas

cientis, vel przveniendo , vel faltem

admovere , ut poffit per feneftram in-

ynocm"

concomitando juxta Theologos coope-

troire ad fornicandum feufurandum ,

m

u)

Xatuf,.-

non eft licitum , quia nimis propinqu&

li g

2. Conjunx conjugi voto caftitatis

€oopetatur peccato,

)WW

ligato ; debitum exigenti ex juftitia te-

Anté dida emnia non juftificantue

T

j

netur reddete; fi non poffit eum àpro-

per communem rationem famulitii nec

u Wj !

pofito avertere , lic&t conjunx votoob-

W&u

licent cuivis alteri , fed ( przter. 4. eon-

i

ditionem ) requiritur, ut aliàs

famulo

ug!nï 4

Kicus pl gescchiuqe

grave

I-D'

Q*Z*lki

asss

TLR ACTATUS 71. ;ïxmm-;-.

494

tavedamnum immineat , v. g. quod fit

tus vel furiofüs certó te occidet nifidesei |

expellendus, debitá mercede privandus,

n

enfem , vel nifi ei ad furandum admo«

f

& inde penuriam palfurus,ad mendican.

veas fcalam , non peccas cooperando. -

|

V

dum neceílitatas. Et cettum c& , quód

CXLII. . Q»id fentis de hoc cafu:

lrig

toles famuli ac famulz füb mottali pro

Catholicus qu:dam oppidum vel pagum

Caiholicum vult vendere Haretico, À

; m!nmgï

poffibili teneantur inquirere alios do-

u

minos honcítiores , quibus ferviendo fe

quo fubditi certó cogentür ad hareíin?

1050

fuftentent.

Licetne ? Eítenim res fua.

i

4lit

Not. inter 6j. propofitionesab Inno-

Dico , Non licet , necäpeccato/i?ani

centio XI. damnatas effe hanc n. j 1.

dali excufari poteft , nifi fots urgeret

Wnizzq

II

Famulus qui fubmiffis humeris fcienter

graviffima notoria neceffitas.

adjuvat herum fuum aícendere per fe-

Katio: Quia dominus , etiam tem-

MPM]]

tari

meftras ad (tuprandum virginem , &

peralis, in confcientia tenetur habere

mnultoties eidem fübíervit , deferendo

majorem curam falutisanimz proximo-

Waf

Ícalam , aperiendo januam , aut quid

rum , przfertim fibi fubje&torum , quàm

m

fimile coopetando , non peccat mortali-

bonorum temporalium.

/fen

* ft

ter , (i id faciat metu notabilis detrimen-

Declaratur 3. Quó magispetfe

t d

ti , puta, ne àdomino malé tractetur , ne

quó propinquior eft cooperatio,có ma-

A

toruis oculisafpiciatur, ne domo expel-

jor (cateris paribus) requiritur caufa;

latur.

Et minor fufficit,fi cooperatiofittantüm.

pet accidens five remota , v.g, fundere

Ti

6. Item fuprà oftenfum fuit , licité

Vi

N

ermiui Synagogas &ritus Judzorum,

campanas , vel eneos charadtetes cuivis

Jfetl

vide in hoc Tta&. Exam. 3. n. 42.

licet , eti à quibusdam f(int adhibendi

Atj

Til

uód fideles licité. poffint infidcelibus

ad harefin per Conciones vel librospro-

"

vendete talia, quorum ufus fecundàüm

palandam. : Verüm;ut alicui pro hzre

^ Aff

.| PWG

tlgn

Íe cft bonus, licet fciant, quód eis fint

ticorum Concione campanam pulfate,

A

ufisi ad fuos ritus, & facrificia , que

aut pro eorumlibrisimprimendischate,

3l

!

"

íuntpeccata. — Vide ibid. n. 4«,

Gteres liceat ordinare,long? graviot cau-

. Inlocomixte R el'gionis, feu ubi

fa & neceíTitasrequiritur: quia hoc opus

1'& Ngn l

f ^

Catholici & Hzretici vivufit permixti ,

propinquiüs & magis per fe ordinatür

h

?T t

hofpes Catholicus non peccat Hzretico

ad hzreíin.

,

ln d.

wb&

carnes in die prohibito petenti , easdan-

uomodo ex hoc refolvis hos Ca

[

lltde

'do.

Videatur quarta conditio anté

CXLIV. 1. ZEdituus Lutheranus fit

& N

ofita.

Catholicus , poteftne manere in fervitio

(er

Declaratur 2. ulteriüs: Gravior ne-

Ecclefiz Lutheranz , eam aperiendo, &

"Wi

D

llm]

ceífitas & caufa , imó graviffima requi-

claudendo , panem & vinum afferendo,

Q

ritur , ut liceat matetialiter cooperati

campanam pro Concione pulfando;&e,

!uU[]v

2. Eft Typographus haretícus, cujus

alterius peccato , fi hoc fit contra jutti-

aneie

p

"n lay

filius fit Catbolicus , potcfine m

A

El'üdcf

tiam , íeu pemicigfum 22 homq ita-

apu

LE

Tf

N

)

—

Pa

De $tendalo,

495

m hare-

quod tollete potef coram populo qua-

! ipu&'pzrehïem, & pro libroru

d

ticorum impreffione typum ordinare?

cunque occafiene proteftando , ac infor-

mando , quód actus illos folüm faciat

;

3. Chtiftiani apud T'urcas vel Hate-

ticos captivi poffuntne contta Catholi-

materialiter & ex gravi neceffitate, &c

z?

ï

€os temigare, fortificationes facere , at-

quamprimum potctit , officium illud de-

- ma afpottate, metu verborum vel mortis

fcrere velit.

!

ipfos cegente ?

Zfd z. eodem proportiïonalz;ilitermo.'

-« 4. Idem quaro de caft , quo legiti-

do R. (i filius fine graviffime fuodetri-

h

4l

[

mus Princeps € Reguo cHEcexpulfus ,an

mento patrem tam citó rclinquere ne-

ifabditi Tyrannum poffintfodiendo, ex-

queat.

Unde Lex Ecclefie prohibens

cubando pecunias contribuendo , contra

lzreticorum fctipta tranfcribere , vel

m

legitimum Principem iuvate , imó jura-

imprimere , non obligat in cafu tantae

u

neceífTitatis.

-mento operasfuas , aut fübfidium pro-

M

mittete ?

fs

A

414 s. R. affitm. de oþcribus mate-

j. Patetfamilias poteftne licit& filio

rialiter fütnptis, & defolà quattá condi-

-vel famulo relinquete occafionem fu-

tione fuprá pofitá, Sitamen ftatus reí

ij

tandi, ut eum deprehendat in furto, &

effet talis , ut captiviauxilium füum ne-

"

poftea cortigat , vcl ut graviori malo

Occuttat ?

gando Chriftianis poffent effe occafio

i

vi&oriz , vel eos magno etipere peti-

w

- 6. Pharmacopola. poteftre licité cui-

»

culo , tenerentur vitam perdere pro bo-

i

. vis poulanti vendere venenum , quod

no Keipublicz Chriftianz,

d

prater hominis occifionem ad alium

44d4. K. codem modo fi fit pericus

du

afüm, v.g.ad medicinam , vel colorum

Io

L

- €onfe&tionem non fetvit ?

lum, ne aliis & Regno ejiciantur, vel

bonis omníbus fpolientut.

Cenfetug

i u

Plures cafüs cum . vide fuprà de je-

n

junio Fract. s. Exam, 4.in, R. ad cafum

H

enim legitimus Princeps ir talibus cit-

»

cumftantis confentiread interim.

wl

(

z* & ;. &4"'

"

vtl

4 x K, Non poteft

, nifi f'ort'ä qprc*-

4d 5. etiamaffirmo juxta datasclau-

n

fulas, & in fenfu explicato antea im

"

matür gravi neceffitate, ratione cujus

Ron poteft ftatitm deferre officium, ut fs

Exam. 6.n.103, Sedpecuniamoppo-

sFï[

alils non habet unde vivat:attamen ani-

endo furandi occafronem date , teneo

Jt

mo itadebet effe preparatus , ut omni

elfe illicitum, quia efftt cooperatio ad

dj

peccatum nimis propinqua.

3

"m

J

. offibili modo quaat aliam conditio-

Lü

mem , & cüm primüm potuetit;fervitium

44 6. R. Negativt , quia & hac effet

1

p

)

u

Klinquat , a&usque illos folüm faciat

cooperatio nimis propinqua peccato , &

"

. Wattrialiter , non vetó ut fortnalitet re-

in damnunrproximi,

9

w»üt

fpiciunt cultum hareticum. Et hocfo-

QUJAERO XXXV. Licetne ab al-

le!u

Ü

, im verumett, fidefitfalfe Religionis,

tero petete, veleiconfulere , quod f?fe

"

fine peccato nom eft facturus ?

J

?

Wam yi::ualispl.ä&ffiæ& fcandalum ,

us

Z

6

TRACTATUS Vil. Examtht, 7,

CXLV, Caíus, de 'qui'bus poteft efle

Dixi , ex rationabili caufa, Qqæü

ii

t

uzftio, communiotes; funt hi.

non adfit , ex charitate , qua dictat alteri

non elfe danda in novi peccati occafio-

al

r. Anliceat pctereSagram,cnta à ma-

b

lo.miniftro?

nem , tenetur homot

tali.

äiia non petete i

j

Wt

a. Ànliceat ab ufutatio petere mu-

Md

tuum ?

d 1. Cafum affitm. — In f'enüiwkta;L

J

b

gis

;. An liceat juramentum petete a

men mox dicto x. cum S, Thom, 3..p,

q. 64.a. 6. ad 2. dicente : Ille, quiad

[uo r

eo , qui nofícitur jutaturus per falíos

r

Deos?

[

Sacramenta accedit,fuícipit Sacramenta

4. An liceat juramentum petere à

À miniftro Ecclefie , nonin quantum ct

h

"d

1l

Chriftiano , qui creditur pejeraturus ?

talis períona , fed in quantum eft mini-

n

$. Anliceatà malefico petere,ut ma-

fter Ecclefiz, Etideo quamdiuab Ec-

leficium maleficio tollat ?

cle(ia toletatur in minifterio , ille, qui

MA

€, An ei, quiabfoluté decrevit face-

ab eo fufcipit Sacramentum, non com-

re malum tnajus , v. g. hemicidium, li-

municat peccato ejus, fed communicat

EN

Q«

ceat fuadere malum minus, nimitum

Ecclefiz, qu& eum tanquam mini(lrum.

delumbationem , mutilationem ?

exhibet, Si veró ab Ecclefia nontole-

Mcaty

, I.Simpliciter & direct& petete

ratur , ( puta , cüm degradatur, vel ex«

QUF

communicatur , vel fufpenditur) pec-

1

vel confulere alteti id quod ipfe fine

peccato non poteft facere , femper e&

cat qui ab eo accipit Sacramentutri ,

"d

A

R

ii

eccatum Ícandali, v. g. invitare ali-

quia communicat peccato ipfius. Hiac

uem ad inhoneftas Comaedias.

ibi,

,

T

omö Sa-f

I

Ratio: Quia hoc ef dirc& alteri

Declaratur boc magis: Sih

uT

tzbere occalionem fuinz fpiritualis.

ctamentum petens Àminiftro malo; 4

g

:

Necobftat , quod alter forté jam fit para-

Ecclefia tamen toletato, fit ejus Paro*

Pt

chianus, non peccat petendo ac teci«

IT

tms id facere, quia licet; tuuc non fis

piendo ab ipfo, quia utitur jure fuo, &

4l p

caufa peccati utinten;i , bene tamen ut

|

m

t

executi.

petit rem bonam, quam alter poteft &

x., 2, Probabilius cft ; quód ex ratio-

debet facere.

Si tamen commodé pol-

"r

fit habere ab alio , charitas di&tat, utct«

"sf

" pabili caufa liceatabalio peteteid , quod

(

dat dico juri fuo. Si autem illimini«

*mkmadl

fine peccato poteft facere (i velit, licet

&ro ex officio nonircumbat Sacramet-

fine peccato fa&utus non fit , ad pecca-

1 u

N

taminiftrare, fittamen ad id paratus;

b!

V

tum habendo fe permiffive.

»lk

Ratio: Tum quia petens utitur jure

fit rationabilis caufa petendi , licet a?

m

"d

'€Cac petere recipere, quia tunc alterius

* t

füo: Tum quia non confentit in ma-

ii

lum quà tale, fed folàm offert matetiam

peccato non cooperatur formalitet , fic-

L

B

ut ad fecundum cafum dicetur de ult-

ex fe licitam , & permiffive folüm feha-

né

] ml?qe fuy

bet ad hoc , quüd altet cx malitia abuta-

ratio. Secus fi non fit paratus

lQ

nqn. 1t

W

W

tur illa.

detur occafio peccandi) velf

W m alt'

rauQe

V

De Scandalo.

497

em in

xationabilis caufa þetcndi. "Tand

licet ei, qui incidit in latrones, m

ani«

N

caíu extrema necellitatis licetà quocun-

feftare bona quz habet , quz latrones

ue malo

!

v

II

niftto, etiam nontolerato ,

peccant ditipiendo , ad hoc quod non

AK

M.

imó ab haretico , degradato ( íi non

occidatur ; exemplo decem vitorum ;

qui dixerunt ad límacl : Noli occide-

Pofïïtalius haberi ) recipere Sacramenta

hit

ex Jure divine obligantia , wifuntBa-

re nos , quia theíauros h:bemus in a-

TWI

puímus, Pecuitentia, & Fuchariftia in

gro , ut dicitur Jerem. 41. HzcS$.D.

ariculo mortis, quia fine iis decedere

"t

|

J

periculofum et, & aliàs Ecclefia faluti

Ad z. ibidem ait , quód ille qui acci«

MQ»W

hominum non (ufficienter confuluiffet ;

o

pit pecuniam mutuó fub ufütis, non dat

refpe&u aliorum quatuor Sacramento-

occafionem 'ufurario ufuras accipiendi,

il

i

fed mutuandi.

xgn non e& tanta necciïi'ta;,

Ipfe autem ufürarius

que

lh

lt

fumit occafionem peccandi ex malitia

ls. & 3. etiam in fenfujam di&o

cordis fui: Unde fcandalum paffivum

DIf

K.sffiim, cum eodem $. D. infrà q. 78.

D

W

D

[

Inducere homi-

ex parte fua eft, non autem activum ex

3, 4, in c..dicente

patte petentis mutuurm,

Nec tamen

n

nemad peccatum nullo modo licet, uti

propter hujusmodi fcandalum paffivum

0F/^ ]i

tamen peccato alteriusad bonüm , lici-

d

debet alius à mutuo petendo defíiftete ,

.

tum cft , quia & Deus utitur omnibus

fi indigeat

*

quia hujusmodi paffivum

|

peccatis ad aliquod bonum , ut dicitur

fcandalum non provenit ex infictnitate,

1plt y

inEuchirid. Et ideo S. Aug, Publico-

vel ignorantia , fed ex malitia.

«

w

le querenti , uuüm liceret uti jura-

mento ejus , qui per falíos Deos jurat ,

Zl 4. patet R. infrä(Tra&. IO;

»

É

s

in quo manifefté peccat , eis divinam

xam. 4. n, $ 4.

" d

tevetentiam adhibens , refpondet , quód,

44 $. R. cum Cajet. negative , licet

p

qui utitur fide illius , qui pet falfos

aler paratus fit malcficium maleficio

a p

Dcos jutat , non ad malum , fed ad bo-

tollere,

num , non peccato illius fe fociat, quo

M

u

petdzemoniajuravit, (ed pa&o ejusbo-

Ratio : Conia nullá fatione licet ho

)u

no, quo fidem fetvavit : fi tamen in-

minem quantumvis paratum inducere

unt

p

Dch

j

duceret eum ad jurandum per falfos

ad offendendum Deum.

quu

Deos, peccaret,

j

Ita ctiam in propofi-

Nec habet locum in propofito

ait,

to dicendum eft , quód nullo modo li-

ml""mb

[

Cajet.) diftindtio intet induccre ad pec-

ugöle

«t inducere aliquem. ad mutuandum

candum , & uti iniquitate alterius pa-

clc[) ,

fub ufüris : licet tamen ab eo , qui hoc

Ó

rati ad peccandum , ut diftinguitur in

patatus eft. facere , & ufuras exercet ,

ufura & juramento infidelium , quo-

Pcth 1 uf

v i

mutuum accipere fub ufuris propter ali-

wlll

niam illa difin&io non habetlocum

r

Wf

quod bonum , quod eft fübventio fuz

nifi in illis , in quibus actio petita po-

^.

neceffitatis ve] alterius.

Sicut etiam

TU

^

teít gb i)lo pa

rato fieri fine peccato , (i

JWU

Rrr

yult;

&-

anas

TRACTATUS VII. Examen 7.

498

fuaeam facitin norum. Érgofireteiinjuftitla, Ergo

vult; & ex iniquitate

x

PCCCG

to, cui petens non communicat :

non licet,

1]

-

Si enim

[

N.

L

ufutatius , (i vellet ; poffet mutuum

Dixi regulariter logtendo.

"

ïm

elfet cafus,in quo rationabiliter pofft -

n

dare fine peccato ; & idololatra poílet

przfumi voluntas , feu confenfus illius,

Ll,ll

jurare fine peccato , Deum verum ag-

I

nofcendo, & per eum jurando. In pro-

v. g. ex folo titulo confaoguinitatis,af-

finitatis , vel ar& amicitiz, quód liben-

ofito autem à malefico petitur ut folvat

| [

maleficium eo modo quo non potet fi-

tiüs effet patfurusillud damnum , prz-

.a

J

f

ne peccato,

Caterüm fi fine. peccato

fertim fi fic valdeleve, quàmquód am

,

ïl

ii

poflet illud folvere, fi nimitum confi-

grave damnum inferatur amico ; tunc

liceretita fuadere,

fteret folüm inaliqua ligatura , qu& hu-

maná actione folvi potcít , cuivis homini

&.2. ad6, Si utrumque malum ef -

]tem fi maleficus

liceret eam folvere.

contra eandem períonam , probabilius

poflet illud tollere duplici viá , unà li-

eft,quód liceat confulete minus malum,

citá , alterá illicità , liceret ab eo pete-

non quidem directe , abíolute , & pet

tc ,quia petirio eft de feindifferens, &

íe , fed indire&t & conditionate, v.g.

poteft licité impleri, & in dubio potiüs

poftquam rogatus , & ferià monitusfuit

ut neüttum faciat , dicendo, fifirmitet

debet prafümi inbonum , quàm in ma-

lum.

-

fatuifti voluntatem. tuam explere v -

Ad.€, R. x, Siilla due mala refpiciant

Petrum occidendo, vel eum vulneran-

do ,

diverías petfonas, quibus funt inferen-

füadeo ut faltem ab þonljcido dgg

ii

fiftas:

da, non poteft quis , tegularitet loquen-

do, licité confulere minus malum in-

Ratio : Tum quia in eo cafu obje-

&um & finis confulentise(t bonus , ni-

fecendum uni, adcavendum majus in-

ferendum alteri, — V. g. Titius abfolut&

miram pmximum tetrahete à .maj,oti

dectevit occidere Petrum , vel valnetare

malo & offenfa Dei ad minus malum, —

.Paulum ejusamicum , fic ut ab utroque

quà tale, habendo fe permiffive, Tum

fimul non fit ditfuafibilis ; & confulens

etiam, quia eadem períona in hoc cafü

non elfet rationabiliter invita, cüm fes

non potcft utrumque fimul impedi-

£c.

ejus utiliter agatar. , & ip(afi (ciret , &

: ?

Ratio : 'T'üm quia nulli private pet-

uttumque inevitabile effe£ , minusma ——

fonz licitum eft uni in re magni momen-

lum eligeret.

ti benefacere , malefaciendo alteti in-

Contra hoc Oppozo 1. Non fint f»-

3

pocenti.

Tum etiam quiain eo cafu

cienda ma!a , ut eveniant bona, ut mo-

Paulus v. g. ad yulpis fibià T'itio infli-

net Apofto!üs.. Ergo nec füadendum

;

endum eít rationabiliter invitus , ut-

minus malum , ut vitetur may

us. Prob, .

Conf. Quid confulit aliquid , eftcaufa -

pote habens jusad copfervationem vita,

(nimirum tmoralis)ejus, Ergo.

mtegritatis membrorum., falutis , bau'-

2, Nan

De Smyd;lpk

44;99

j

folàtm eft evitatio majoris mali & offen-

i. Nön licet pe&re vel confulere ,

li

quod alt

et finé peccato rion poteft prz-

írDei. Ejusad quod íolüm fe habet

H

*

pcrmilïïve, N,

ftaie -

Sed quod in hoc cafu con-

litur , non poteft &eri fine peccato,

Ad 3. in primis N. maj. , ut patet ex

:

R. 2. adQ. 55.

gu

li

. Etgo.

WV

Ad hzc patet R.. ex di&tis,

d 1. N.

Deinde N. min.

Quia dire&é nil

aliud confulitur quàm evitatio majorig

FuUnt

conf, Ad prob, dift, ant. — Eft caufa

mali,

J

. ejus quodf—dxi'rc&ä confulit, C,, & hoc

NNISS

IN

e

y^

W*'

!

UI

ts

i

7ÀI

r

æ?

W

Y

U

Z /H.

]Iö

OO

XN

£

277

lh

Qu

EN

$.

N r

jt

U

d

VÁ

vt

E

z

U

N

L

ïïä

5

NU S

M

L

9g

e»

,-;l

d

em

X

JA

Y

/-

x

N

n

N

NS

E

S

)

(

d

"Ll atl

ä

J

C ANNR A ^

iRgigmm tf

t

al

|

pf

ii

j

W

At

Ü

t u

Rrr 2

TRA-

U

TRACT. FII. Exam. 1.

Yf

m

w

d

N

»,

EO

i

)

l e

"

;

C

E

m

ä

$

"

5

**

$598

5

i

D

a

Y

;

&

26909

A

90

€

é

3

N

2

o MC

« 6

MC

FOL

&

N

L^33 1,;».

&

8

IRACTATUS VII.-

De Jure t2 Juffitia.

!

20H€ 3'7.M

//que ad

(

.,Exz. 2.0qucft

ó 3. exclufave.

quajflinen

z

i

ä

W

tn

?;

|

Uftitia pax popülomm eft;tutamen patriz , gaudium höminum, fo-

latium pauperum, hareditas filiorum,

fpes füturz beatitudinis , ait

u

[

I '

Cyprianus de [2.abufionib. Ergo nunc reddendacft difputatio de

Juftiti , quz ipfa eft famma virtusiaut fons ipfe virtutis ;

l. im

quam non mo-

mömm

dó philofophi quzfivérunt, fed & poétz ,qui multó fué

te priores. - Hi

A

plané intellexerunt abeffe Bianc à rebus humani

bl

s, camque finxerunt of-

7;&[!1]7 Í

n

fenfam vitiis hominum, cesfiffe é terrá

; in Codlumque migraffe ,inquit

T

Laa. Firm. div, Inftit, l. ;. c.

j

^i

5. Incceclum ergo confcendamus, Regnum

U

Deiquaramus , & Juftitiam

ejus cum Angelico & ceelitus inftrüéto di-

M

j

*

vine mentis Interprete D. Thomá de Aquino, qui inter omnes Scholafti-

€os, ait Dannes,unus, quidq

Mi

uid ad fuftitiam attinens cognofcendum erat,

UM

fuis numeris abfolutum de

dit, tamque miro ordinc , clega

'!W,þ

.4]

ntcr & dodé,

2

N

W

ut loquitur Arragon , ut fe ipo in hac re füperioreffe videat

ur.

Ü

Wlp[

h

li

!

W, Min

Mp

l

dj !

) ü(

T

du

EXÁ

f

UT

DL

Wmmm

A

hs

s

-

| De Jare & Juflitia.

jot

i

»

F

-

ET»

d

*

29

24 2

ä

/

*

E

À

*

*

-

$

SS

e f^

æ

CC

zà

N

j

l

BEEEXAMEN L

-

- De3uffitia,e;

v

445 0b;e

[

Judicio pra[ertim temerario , ac Sufbicione.

&o, fBeciebus , t de

J.T/oom. à q.y 7. ufque ad q.6a.

1.

t oMEN,

!)

UERO I.'T'enetutne

DA

ZT

z/ s

mi dupliciter.

I. Generaliter proüt

!(fyïïf?

V

Confcflarius habere

N

comprehendit omnes virtutes ; undedi-

N

bN

3

notitiam hujus Tra-

U

w

axä

&tatüás ?

ac vittuofus.

citur homo juftus , qui eftingratia Dei ,

L.

Et in hoc feníude eo hic

2

NS

A

Ts

l. s. afhrmative,

lu

U

Ug

nonagitut. 2, Specialiter,in quantum

Z! — Ratio eff eadem qua

eftidem ac zquale, & alteri debitum , &c

X

fu

tàTr &:.6*.

data eft de notitiá Legum,

Juftitia et virtus quzdam patticularis,

j

- 'modo id,quodibi di&um eit de Lege , ap-

cajus efi facere hanc zqualitatem, red-

plicetur virtuti Juftitiz.

*

u

deudo cuivis, quod.fuum eft.-

QUARO II. Jus etne obje&um Ju-

i W

Nota 3. Aliud eífs jus ad rem , puta,

. fitiz,& in quo fenfa, & quotuplex ?

habendam , qua nondum eft in noftra

II. AnteR, nota, Jus habere diver-

facultate: aliud jus in re, qu£ acu ut

Djgus

fas fignificationes : lignificat enim r.

-

V

i

W.

i

Authoritatem feu facultatem ali

propria poffidetur. — Vel, utaliicxpli.—

quid fa-

cant , jus ad tem dicitur , quod non tri-

Ciendi. 2. Libertatem , ut cüm dicitur,

buit a&ionem in rem , fed tantüm in

inet,

. E homo(uijuris. ;. Sententiam latam

ecundüm juro, 4. Locum in quo eft la-

perfonam, & tale jus acquititur per fti-

pulstionem , donationem , emptionem,

tà, undedicitur quis comparerein jure.

aliosque contractus , ante rei traditio-

ïg'jjæf&a«

$.Ipíam ]utisprudenïiam » unde dicitur,

nem : Ltem percle&tionem , ptafenta-

ii

omo verfatus in jute.. &. IpfamLe-

tionem , poftulationem ad bencfitium,

gem , nam Leges (ant jura. 7.. Idem eft

ác

petbeneficii collationem , pet fuccef-

acjuftum , quod per a&ionem juftitiz

fionem haredi:ati: ante acceptionem.]us

conftituitur , & ad quod ipfà terminatut,

in te dicitut. , quod tribuit actionem

et eft zqualitas fa&a inter eog , inter

realem , feu quod rem obligatam habet,

quos erat inzqualitas, v, g. inter credi-

l

torem & debitorem,

itaut res nobisobílri&a fit , ad quem-

cunque tranfeat , quiatranfit cum fuo

j

Nota2, Ju&um & Juftitiam poffe fu-

onere

Rrr;

d

Í

TRÁ fTäTUS VII Éxamen 1.

IK

$02

vum fotmale e& honc

ftas dicte æquali:

onete.

Tale jus ett qued habetur pet

Is

tats. Obje&um materiale remotum,

emption&

m &alios contta&us fecutá rei

qlh

ttaditione , ac per col

lationem beneficii,

e(t tes legaliter debita: proximum , eft

V

vel facceffionem

opcratio ^

per.quam zqualitas ponitut ,

?

velper tcftamentum ,

H

ab inteftato , fecutà. beneficij aut hare-

quia fu

peri

llam remott , fupét hanc pto-

xime cadit di&ta honeftas. "Tandem quía

ditatis acceptatione.

| Bi(

Jaftitia ead altecum, habet etiamob«

f

Nota 4. Quó

d obligatio feu debitam

fit duplex.

Primum morale

feu fim-

je&um Cv , & hoc eft períona, cui red»

| Vitl

ditur æq—ualc , non quidem nudé & ms-

!eta

licis honeftatis ;

quod fundatur in ho-

4[.

neftate virtutis , qualiter quis ex Lege

tetialiter fpedtata , fed formaliter ut in-

V

"

formata jure a&tivo, vi cujus in altero

At

charitatisobligatur vitare fcandalum; &

ex titulo gratitudinis fe exhibere gra-

fundat obligationem & debitumlegale,

J

M

t£um crga patronum.

Alterum eft lega-

Vide di&ta fuprà Tra&. 7. anm*. 1,in

W

Suppon. 2. n. 3.

le ,(eu rigotofum , quod oritur ex jure

4723, Dividitur jus'proporti

onalitet

Á

4&ivo alterius , eftque cotrelativaum e-

ficut lex ( unde vide fup. "T radt.6.de Le-

j

jus $ fatione cujusetiam vocatur ju&um

nendo jus , ut hoc hit

Quód autem vocetur debi-

gibus ) pro lege po

Eu

paffivam.

aliud natutale , ali

ud pofitivum , cujus

TAT

É

tum legale,€

& , quia fundatur in legiti-

fubdivifiones ibidem vide, Iterm jus na«

(3

Ws

mà poteftate altetius, feuinjute fundato

tutale aliud e& meré per

miffivum ;

U

inlepe.

His notatis

Item jus 2

liud ad tem

Jusfeu Juftum fpecialiter fum-

quo ibidem.

lirg.

E. T.

aliud in re, de quo ante in Not

3. Dej-

Qs

prum, feu zqualita

s debita inter obliga-

&ivum alterius , eft

te Gentium dicetur poftea.

ftt «

tionem unius,& jusa

UJROIIIL. Qua funt jurisnatufe

obje&um formale 214 juftitie.

fari 5 Pcr Pl?.

Illud e&

poffuntne mut

àri , difpen

lll[ t

A

& Ratio ex $.D. q. j7. 2 1-

Item funtneomna

obje&um fotmale 252 juftitiz. ,

quod

kiam inzerpretati E

au:; po-

üty

Decalogi przcepta jutis natufz :

In

1l

ipía per fe primó per fuosactus intendit:

orumt

Sed hoc eft zqualitas inter rem vel a&tio-

teftnedari ignorantia e

t fi

fid

i

Hacomniarefoluta fun

?uprä Trad.

Atld

[

nemlegaliter debitam & jus alterius, ut

40

atet ex definitione Juftitiz , utpote red-

6,Exam.2.0,13.& I

lts &

*

P]

unde nec

QU ERO 1V. Qu

id

ef jusnaturæ&

Y

dentis cuivis quod fuum eft

e diffetentia?

Gentium,que utriusqu

Gf[]rru

eít actus juüitiæ , nifi hzc adzquatio

IL g.g.

Jus natutal

e eit, quoott

(falem p

topottionalis ) (implicite velex-

xe

lg J

lici:é inten

datut , ad folvendum fe ab

tio naturalis imme

diaté di&tat, vel€

LU O'edn

immediaie fcquitur.

Echocelt m

:

obligatione ,

& exhauriendum jus lega-

de de Lege nat"

m

l fimul vel fucceffive, in

pliciter naturale : vi

[j

le alterius, ve

s natutale, qU?

o

t£otem velin pattem.

Ergo.

rdi, Dicituretiam ju

un

de etiam dati

TUl

otitut ex paturá tei ;

[

Dixi in R. objettum formale. quod ,

inordine gratía feu fupernatu

lï&i) l

quia objctum formalegwo ; feu moti-

4

!

P

—

joj

De]?reä* ]u/?itia,

naturz eft habere media pto fuftentatio-

fuppofïtäk elevatione hominis ad ordi-

nem gtatiz & finem fupernaturalem , te-

ne vitz; Sed fuppofità corruptione na-

netür homo ex jure natura gratie ( feu

türz humanz per peccatum , ratione cu-

.

:

us magis inclinat in bonumpfoptium,

qüod gratie eft connaturale) ad a&tus

]

jare, Gentium fa&a-ef divifio & pro-

vittutum Theologïcarum & Poniten-

z

tiz.

prietas rerum , uti & jus pecuniarum ,

Y

$.2. JusGentium ef qu

od commu-

quia rebus fic divifis neccífe e& fieri com-

ii

mutationes.

Item Mstiimonium ab-

ni Gentium confeníu eft introductum,

J

foluté eft dejure naturz ; Scd fuppofità

feu quod OmnFs",*pafïirryx Gentes obfer-

-

vant ; uti funt, fervitus, divifio & pro-

perfidià hominum neceíle erat

jure

gl

prietas terum, ufüs pecuniarum , immu.

Gentium inttoduci , ut flat coram tefti-

nita: Legatorum , mos contrahendi ma-

bus, Ergo. Ex hac diftinione folvun-

tur multz objc&tiones,

ttimonium coram teftibus, &c. non

Subfumo 2. Sed qu& funt juris Gen-

quaíi omne: Gentes ad condendum hoc

n

jus in unum locum convenerint , fed

tium,non funt ita bona , ut eorum oppo-

quia exprefTo vel tacito omnium con-

fita fint intrinsecé mala;quia in ptímitivá

Ecclefiá, uti & in Religionibus appro-

fenfü eft approbatum.

I

batis non eft divifio rerum, fed commu-

x. 3. Jus Gentium fimpliciter non

iÉ

fpectat ad jus naturale , fed ad pofitivum

nitas , & capti in bello inter Chriftianos

non fiuntfervi,

humanum , cujus eft pars. Ita , Thom.

Érgo.

&.4. Jus Gentium , licet ob datam

q' ï7' ai 30

Ratio : Sol

fadionem proptié fpe&dtetad jus pofiti-

a illa fpe&ant ad jusxna-

tüurz, quz vel funt prima principia pra-

vum , attamen eft quafi mixtum ex na-

' g

TA

Cica , aut ex illis per bonam & cviden-

tutali &civili, & cam utroque magnam

habe: affinitatem,& ideo in infttutisin-

?

tem confequentiam deducuntur abfola-

tetdum vocatut naturale, intecdum civi-

ZM» É

tà, id eft, nullà fa&à fuppofitione , qua-

y

lia funt, qua fimpliciter funt neceffaria

le, Quátatione diverfz ,. quz ininfti-

d

«"

í

ad comparandam rectitudinem natura-

tutis inveaiuntur , locutiomes poffunt

conciliari.

g

lem, naturá hominis abfoluté confide-

"i

Declaratur : Sicut jus natutrale om-

Aff

fat4 , ita ut fintinttinfect bona, etiam

antequam per leges pofitivas przcipian-

nibus hotninibus eft commune;, ita & jus

(

tur, & eorum oppofita fint intrinfece

Gentium.

Sicut jus paturale- non ha-

d

mala. Subfume 1. Sed quz funt juris

betut in fcriptis , nec fcitur tempus in-

lf;

Gentium , antenominata, non fant pri-

ftitctionisejus, necad illud condendum

P

,

ma principia practica,ut patet : necex

fequiritur convocatio hominum , fic

j

Differunt

u

fis dedacuntur abfolute, fed fa&á quá-

idem eft de jure Gentium.

h

dam fuppofitione , feu fuppofitá tali vel

veró, quód qu« fünt de jure nature , ex

H

»aturze fequantut ab-

j

i^

'tali hominis conditione , v. g. naturà

ptimis principiis t

fo-

hominis abíoluté: confideratá de jure

foluté , qua veró dejure Gentium ;

i W

*

làm

-

updf"

p

$04

TRACTATUS VIL. Exam. .

1

làm ex fuppofitionc.

Cum Jure civili

tionis; verfatur immediate citca adiio:

l

'l!

convenitineo , quód utrumque per le-

nes, non paffiones.

gem civilem abrogari poffit ,licét ad ab-

Prima pars patet applicando defini-

r

t

rogationem juris Gentium non fufficiat

tiones virtutis datas fupià Tra&t, 4. E-

voluntas folius Principis, fedtotius po-

xam,r.n, 2. Etn. 3. de fubjc&o virtu-

uli.

i

;

tis, Etn. 7. de divificne virtutis. Item

I$

QUARO V, Quid eft Juftitia, qua-

n. $. anin homine jufto prater Juftitiam

lis virtus, & quz fpecies ejus ?

infufam feu fpeciale

Vg.

m 'fit ketiam acquilia

cidi

]V, x, I. Juftitia bene definitur ,

& naturalis.

En

quód fit conftans & perpetua. voluntas

Ratio 2.p. Habitus virtum diverfi-

4l

jusfüum cuiquetribuendi. Ita S,Thom,

ficatur fecundüm objecta formalia: Sed

tiez

q. $8. a. 1. ubi definitionem explicat

Juftitia habet fpeciale obje&um formale

dicens

*

H

Dicitur voelzztas , ad oíten-

Eur

ante affignatum , quoi nulla alia virtus

A

As

dendum ,quód actus juftitiz debeat eífe

tefpicit.

Ergo.

Nxmg:,g

voluntatius; additur autem de conftan-

&atto 3. C2 4 p. Tum quia Jo&itie

tiá & perpetuitate, ad dcfignandam actüs

convenit definino virtutis moralis fe-

tm;«! (

;

M'«Hn

fitmitatem ; & feníus eft , quód requira-

cundo loco dataloco citato, Tumetiam

M

tur propofitum & intentio femper &

quia ( quod eft proprium virtuti motali )

t

perpeuo feu in omni eventu tribuendi

confifit in medio , quód autem hoc non

f

cuiquejus funm. — Et ideo eftcompleta

fit medium rationis fed rei , oftenfum

j

definitio juftitiz nifi quód a&us ponitur

fuit fuprà loco anté citato n, 10.

Asl

mxe I

pro habitu , qui per a&um fpecificatur,

Ratio f .p. Intet Juftitiam & aliasvit-

K

H

Et fi quis velleteam in debitam formam

tutes morales appetitüs fenfitivi elt hac

, d

dcfinitionis reducere ; poffet fic dicere:

differentia , quód Juftitia difponat ho

i oj

l

Juftitia eft habitus, fecundüm quem ali-

minem ad alterum , aliz veró, v. g. Tem*

perantia , Fortitudo , difponant eum if

As

quis corftanti & perpetuá voluntate jus

fuum unicuique tribuit.

Ita $. D. Ex

ícipfo. Ergo fola Juftitia ipomediaté

L

la lltq

.quibus patet , quód Juftitia, ut virtus ,

veríatur circa operationes & tes, qu.bus

fit in'appetitu rationali feu voluntateut

homo ordinatur adalterum , velut citca

AN

TR

Hsb

infubje&o. Item quód cuique reddat

propriam matetriamà fe recüficandam:

Dixi, immediate : Quianon nege

nf 7

jus fcum , absque omni refpe&u huma-

no , & perfonarum acceptione , unde

tur , quód circa paffiones verfetur indi-

iL d

ltm "

optimé dicit Caffian, in PÉ. Z»ffiria non

redt & mediait, nimirum per virtütes

novit patrem ,non novtt matremy,verita-

annexas, comites & auxiliares. Videfu-

i ff

t9. novit , perfonam uon accipit ; Deum

prilococitaton.5,& 6, Quid & qllfll"f

WOI]:(

"d

Spoitatitr.

plex (it paffio,

y. 2, Juftitia cftvirtus , & quidem

Oppono 1. contta $. p. . Cu

'pälii)ct

Tl

fpecialis, feu à cateris fpecie diftin&ka,

vittutis eft deftruere impedimenta €jus

*ï

hi

"at

€5

f

ac motalis , habens mediumrei , non ra-

operationem im pcdientia: Sed paliton

VE

fiuxj

ii

d

V

De Jure & Juftitia,

jeg

v. g. cupiditas, ia , &c. fzpe impediunt

quód hzc immediate verfatur circa a«

1

operationem Juftitiz ne reddat zquali-

étiones, non veró paffioncs ut tales.

tatem.

Ergo.

y. 3. Tres (unt fpecies Juftitiz, . Ju«

L

2, contra Rationem : Dantur paffio-

ftitia generalis feu legalis; 2, Commus

VW

T

tativa. 3. Diftributiva, ItaS/T'hom,g.

nes ,quibushomo ordinatur ad alterum,

"

$8.a. 6, & 7.

A

v.g.ira injuriofa, quá intenditur homi-

Ratio : Virtus Juftitiz eftad alterum,

j

cidium, item cupiditas alienz uxoris.

& proprius ejus charater elt , operatio-

Ergo tatio illa eft nulla,

nes hominis re&tificare in ordine ad al-

v.urz-';-,

"44 1, dil. Maj. lmpedimenta vel in-

terum , tribuendo ei jus fuum.

Ergo

ii

ttinfeca velextrinfeca , C, maj. , femper

d

. exttinfeca, fubdift, Maj. Vel mediate vel

totuplex eft fpecies juftitiz , quotuplex

ll

in aliquá Republicá vel Communitate

. immediaté , C. maj. ,femper immediate,

e habitudo ad alterum , tribuendo ei ,

. N. maj. & concefsá min. dift, fimiliter

*

quod fuum eft

*

Sed habitudo illa eft

confeq, Obftacula etgo quz directeim-

mï;f"i

Triplex.

Ergo & juftitia,

Min, fübf,

pediunt operationem virtutis, feu quze

rob. In primis in Republicá feperitur

"Y

funt citca proprium obje&um, v. g, diffi-

at

habitudo pattis ad totum , & pro hacre-

cultatem intrinfecam in reddendo alte-

&ificandà ponitur Juftitia generalis feu

)

"

i

u

ti quod fuum e& , ut. voluntatem non

"

legalis , cujus et bonum partium debite

KK

reddendi zquale tollit. Juftitia imme-

ordinareád bonum totius.

J

2. Reperi-

diaté perfeipam : difficultates verb,qua

tur habitudo totiusad partem, & pro eá

lii

reípe&tu obje&i Juftitiz oriuntur ex irá,

M

odio , amore, &c. funt extrinfece , &

ponitur Juítitia di&ributiva, cujuseft,

partibus feu civibus difribuere bona

il

has tollit mediat&, feu per virtutes fibi

ach

annexas,

communia, dignitates , beneficia, &c,

Mi

juxta ptoportionem in-eis repertam.

Ü

l

"

V

M

" (

M

i

"44 2.. dift. ant, Qlibusfccundüm fe

3. Datur habitudo pattis ad partem (cu

jf*

fumptis ordinatur ad alterum , N. ant.,

civisad civem, & pro eá ponitur Juttitia.

)[165&'5

ut habentibus adjunétas externas opera-

commutativa , cujus eft fervare zquali-

nutt Y

, tiones faltem intentas , C, ant., & N.

tatem in commutationibus , & mutuis

(

€onf. "ialesergo paffiones poffunt con-

contra&tibus , quos homines privati , aut

Qll

h

fideraridupliciter. — r, Secundüm fe, &

quafi privati inter fe ineunt.

j

BOHCS l

fic nec profunt nec nocentproximo fed

QU.J£RO VI, Hz ttes Juftitiz

foli opetanti , earumque rectificatio fub

m'»lfllm f

o

funtne fpecies perfe&z & (ubjectivz,

wxlhlï

" haeratione fpe&tat ad illas virtutes , qua-

feu conceptum generis participantes u-

Jj

tum eít difponere operantem in ordine

Á

nivoce, & adzquatt; vel folüm fecun-

adfe ipfum.

2. Inquantum funtptin-

düm quid, feu potentiales , id eft ;inadz-

Ciplaoperationum; quibus proximuslz-

Hl

lï

quaténaturam gencris feu Juftitiz utfic

u

.f

ditmr , & (ub hac' formalitate eas mode-

patticipantes;ficut participant pietas, re-

, matur Juftitia./ Unde verum manet ,

ligio, peenitentia ?

f

BL. afüf-

x

g

x

"

$06

TRACTATUS VIIL -Exam. ].

V. &. affirmando effe fpecies fubje-

bonis vel a&ionibusCo&xmunitati tan-

[j

étivas & petfectas.

tum tribuit ; quantum debct, feu quan-

Rario pto Juftitià commutativà de

tum pro bono communi eft peceffe, Ec-

d

qua id nemo negat: Juftitià qua fervat

go.

3. Ef adalterum. QuodS.Thom,

p

omnes conditiones ad rigorem Juttitiz

q. 78. a. $. in corp. fié explicat : ^ Ad

hl

requifitas , eft (pecies ejus fubjediva &

alterum poteft quis fe habere duplicitet

fb

fur

erfe&ta; Sed fic eft de Juftitià comma-

Uno modo ad altetüm fingulatitet con-

tativá.

Ergo.. Min, prob. Conditio-

lideratum ;

Alio modo ad aliumin

bu

nes ad rigorem Jufitiz requifita funt

communi , fecundüm quod (cilicetille

ll

tres.

r. Debitum legale, fundatum

qui fervit alicui Communitati , fervit

du

in jure tigoxofo proprietatis vel quafi

ompibus hominibus , qui füb comms-

fiá

2. Altetitas.

nitate illà continentut.

fity

proprictztis.

3. JEqua-

Ad utrumque

litas.

Sub[umo : Sed hz conditiones

ergo fe pote habete Juftitia fecandüm

üi

Manifcftum e&

perfe&té fcrvantur in Juftitià commuta-

propriam rationem,

W

tivà,

b

De prima clarum eft cx dictis &

autem, quód omnes , qui füb commue

dicendis.

Deinde adeft perfecta alte-

nitatealiquá continentur, comparentur

x

2

Ia

ritas , eft enim inter privatas perfonas,

ad Communitatem ficut partes ad to-

inter quas nulla eft identitas vel fubor-

tum , patsautem , id quod ef, totius eft.

Kh.np

dinatio. Nomine privatatum perfona-

Unde & quodlibet bonum pattis eft or-

2

(

dinabile in bonum totius,

Hac $, D,

tsj

n

rumintelligo etiam Principes, integras

«Respublicas, Communitates, fi ineant

Ergo Juüitia lcgalis eft ad alterum, fal-

W&.

V

contta&us inftar privatorum hominum,

tem in communi, quod fufficit; licttnon

*unc enim non confideratur comparatio

in fingulari.

A41n

partisad totum, velecontra. Tandem

Hoc pauloaliter alii explicant dicen-

Vlpatym

Titt (

in Juftitid commutativà fervatur equa-

tes : Licétinterpartes & totum, quod' —

Jitas perfediiffima ( utpote arithmetica )

fi&ione juris,non habetur pro diftinda

Wi g

reiad rem , quantitatis ad quantitatem,

períona , non fit vera alteritas ; benet

W j

Ergo.

men (i itafit, Subumo - Scd lictt Com-

lg

Ratio pro Juftitià legali: Nam & in

munitas coalefcat ex partibus feu civi»

peti

Yeru

hac fetvantur dictz conditiones perfe-

bus , fictione juris tamen. habetur pro

&é , licét non tam ftricts,uti in commu-

diftincta perfona |, cüm habeat diftin-

ffl'Vlm

tativà. 1. Adeftdebitum legale & ri-

&um jus , utpote jz aIrum ipbonade

lin ln

s

*

i p

gorofum , quia pars rigorose & ftcicte

vi.m, diftindum , inquam, à jure cí-

obligatur Communitati , & Communi-

vium , quod vocatur j» baffum. . Ergo

lC

tas habet fttidum jus in bona partium

adcft. fufficiens alteritas (uppofitorum,

íE

feu agere potentium , tequifitaà . Tho,

"t D

feu civium , & prevalet juri particulari

ilebrum,2, Adeftzqualitas. Nam qui

a. 2. non quidem phyfica fcd motalisíea

r

tribuit quantum debet , reldit equale:

m

jutidica, quain grä:fc:fati,[ufïicif.«

Sed fub&tus vi Ju&iäæ legalis de fuis

Rati

!

De Jure e ]u/?itid; |

($07

"

Ratio pro Jaftitia diftcibutiva eft ca-

patet , fi homo privatus , eui ex ofhicio

dem: Quia falvantur in illa ezdem con-

non incumbit , non impediat incendium

ditiones.

Primo Communitas feu Su-

vel fimile damnum Reipubl. càm poffit,

erior non folüm ex honeftate virtucis

non tenetut refarciredamnum , ut pat.

fed ex debito Juftitiz feulegali tenetut

ex S. Thom.hícq.62,a.7.ad 3. Idem

fubditis bona communia juxta fingulo-

eft de Principe non d.ftribuente bona

rum dignitatem & proportionem diftri-

communia juxta fübdito;um neceffita-

4 d

buere, & fübditi habent jus a&ivum ad

tem ac dignitatem.

Maj. veró prob.

illa, non quidem proprietatis , fed con-

Vera juftitia eft fola illa , qua alteri tri-

dignitatis, cx quo debitum illud legale

buit quod füum eft: Sed fola juftitia, ex

feu Superioris oritut. Secundo adett (uf-

cujus violatione oritur obligatio reftitu-

J

AIW

ficiens alteritas , eo modo quodictum

endi ,alteri tribuit quod fuum eft. Ergo.

e(t dejuítitia legali. 7érzió ade& zqua-

Min. pat.

Quia reftituere eft aliquem

Jitas : Quia Princeps diftribuendo ci-

iterum ftatuere in rem fuam,

3. Patrie reddere debitum non eft

u

j

vibusbona cemmunia,dat cuivis , quan-

tum debet, juxta meritorum dignitatem.

perfe&tz Juftitiz; Tum quia patrig &

Qu

Unde dat cuivis civi quod füum eft, non

parentibus non poffumus reddere zqua-

utjam proprium, fed utapptopriandum,

le : Tumetiam quia ideo pietas non eft

dU

f

feu quod fuum cft , non titulo propric-

perfecta fpecies Juftitiz., quia reddit de-

Tij

tatis , fed titulo condignitatis feu meriti.

bitum pattize

[

.

Sed etiam juftitia legalis

Ergo.

reddit debitum patriz. Ergo non eft veta

VI. Opponoi. JuxtaS, Thom.q.5 7.

juftitia.

a. 4. inter patrem & filium non eman-

d 1. neg. conféq, — Ad prob, dift,

cipatum non eft perfeGta. Juftitia, uti nec

"

"i

tmaj. Ideo quia necetfarió eft aliquid pa-

intet dominum & fervum ; qui eft talis

ttis vel domini, & non adíunt divería

!55& p

u

verá fervitute legali.

Ergo nec inter

jura, fed idem jusquod facit patrem &

t

totum & partes ; confequenter juftitia

filium ( idem eft de fervo & domino )

du

a

l^

legalis & di&tributiva non (ünt fpecies

moralitet & legaliter haberi pro eadem

!

W

perfe&a. Prob. conf. Ideo ptimum ef

fW»"

perfona , conc. maj. ; quia eft aliquid

!

verum, quiafiliuse& aliquid patris , &

pattis vel domini liberé & voluntarié,

us

j

fervus eft aliquid domini , ob quam cau-

j

neg. tnaj. Et fic dift. min. neg. conf. Ci-

[U

fam inter eos non eft perfe&a altetitas :

ves enim liberé dependent à Republ., &

j W »

Sed etiam pars eft ali

fi&c.

qui4 totius. Ergo

domicilium mutando , fine Reipubl. in-

juria poffunt eam relinquere , adeóque

IÀ

2, Ex violatione perfe&tz Juftitiz

adeít( fficiens alteritas : filius vetó non

nw

oriur obligatio reftituendi : Sed hac

poteft à fc abjicere jus paternum,nec fer-

non orítur ex violatione Juftitiz legalis

of

aut di(tributivz

vus jus herile.

E:go hzc non íunt

"44 2.. dift. maj. ex violatione juftitie

j

perfecta fpecies Juidz, — Min, ex eo

j

in re; quz jam eft fua titulo proprieta-

SÍíÍ 2

tis,

N

N

us

TRACT. VIII. Exam. 1.

598

ii,s-l. feu quaz actu ef appropriata , conc.

pattiz dicit habitudinem totius ad pat.

lt

maj., quz eft fua folüm titulo condigni-

tes (eu ad cives, & hi ordinem pattisad

li

tatis, & folàm approprianda , fubdi(t.

totum,neg.maj, Etfub hac ratione pa-

W

maj. ex eà oritur velformaliter feuim-

triarefpicitur à Juftitidlegali , in quá

mediate vel faltem concomitanter, conc,

]

oftendimus falvari omnes conditions

(f

maj, , fempet formaliter, neg.maj. Et

vetg Juftitiz.

De pattibus potentiali-

[

fic dift, min. neg. confeq. Illeergo te-

bus Juftitize vide in prooemio Tra& ro,

f

netut ad reftitut&'onem , qui alterum lz-

Sed cur à d:is fpeciebus Juftitiz ax-

db

dit inre a&u ei appropriatà , qui autem

cludis Juftitiam aconomicam & vindi-

tj

eccat contra Juftitiam legalem , vel di-

cativam?2 .

M

ftributivam , ledit alterum in te folüm

fic;n;icæ

(

VH. Dico primo: Juftitia ceco

| i

!f

approprianda Reipubl. àcive, velcivi à

eft inter patrem & filium , dominum&

- w

Bepubl,vcl Principe :cüm veró hzcap-

fervum : De quibus patet ex didis in

1 r

propriatio non fiat nifi ratione admixtae

Refponf.ad primum Oppon. quàd inter

x

4 äqumc

jofitiz commutative , quz non interve-

eos non fit perfe&ta Juftitia. Item eltin-

«

nit nifi ratione contractüs impliciti vel

ter Maritam & Uxorem , fed nec inter.

expliciti , aut promiffi fidelitatis , quod

cos eft perfe&a Juftitia, quoad gubetna-

Ht

habent Principes & alii Miniftti , quibus

tionem familiz ; licét enim fint aqua-

hia

ex officioincumbit providerebono com-

lesquoad opus Matrimonii , nontamen

"t

muni ; ideo violatio Juftitiz legalis aut

quoad dictum gubernium domüs : quia

Ti

diftributivz formaliter & immediate ex

vit eft caput mulieris , &

qlulicr ub po-.

RY

fe non inducit obligationem reftituendi,

teftate viri.

3

Ib

|

fed concomitantet ratione admixta ju-

Eft tamen inter Vitum &ngrcmx

dilr)y

|

ftitiz commutativz.

Hac eft mens S.

perfe&ior Juftitia , quàm inter patrem

Vfïlmzrf

"Thom. infrà q. 62. a. 1.ad 3. dicentis:

& filium , dominum & fervum ; quiavit

Fff quu l

Recompen[atio , quam facit deflribuens

uti & uxor veré manet domina rerum

H m

ei.chi dedit minu quam debuit , fit per

füarum ; quod tamen dominium ei

"Mi

camparartonem rey ad. vem , ut quantà,

modificatum & limitatumin ordine ad

Ills,m

lg

auinus habus quam debuit , tantó plus ei

confortem , ita ut neuter poffit eo uti,

nj

detur. Et ideo jam pertinet ad Tuflitiam

nifi in ordine ad alterum.

Vide inftà:

€0m

LES

T

«ommutatiu4m. — Vide de hoc infrà de

Tract. 8. Exam. 4 n, 57. & feqq.

r[ö,gap

reftitut. cit. q. 62. ubi plura dehoc.

Dico z. Ce«tum eft , quód vindicatio

Wuäm.

"4d 3. dift, maj. patriz, &c.in quan-

poffit effe a&us ftrictz juftitize , nimirum

tJIcg l

1333

tutmm eft principium effendi ac nativita-

commutativz,in quantum fir à Tudice,

tis, conc.maj. fic enim refpicitur à pie-

qui ex vi officii & pacti ad malefa&ores

Atv ,

lil

tate, quz deficit à ratione ftridtz jafti-

puniendos cum communitate initi obli-

M

x

fu, qu

tiz ex defe&tu zqual.tatis & alteritatis.

gatur,

* r

lo quantum eft quzdam Respubl. vel

Dico 3. Lict Juftiti

a vindfi-cativa,quä

l

MT

locus habitationis,&in quantum bonum,

à Judice delinquenti inftgitur poenade-

T

l

p

De Jure & Juflitia. |

»

$09

li&to æqualfs ; fit fpecialis vi

rtus, cüm

2, Jufitia commutativa eft ad alte-

habeat fpeciale obje&tum ,& ei conveniat

ram períonam quà talem totaliter &

adzquaté diftin&tam

.

*

Diftributiva ve-

definitio virtutisy non tamen eft perfe-

l,

rO ad partem totius , quod ín toto inclu-

i

&a Juft.tiz fpecies , fed foI'üm potentialis

& fecundüm quid, :

ditur , feu adzquat& phyfict ab eo non

y

diftinguitur.

s

Ratio : Quia deficit conditio requi-

hT

fita , eó quód illa zqualitas non fit reo

3. Commutativa refpicit ftridtius jus

dcbita ex jure activo hominis rei , utpote

fea debitutn , nimirum proptietatis , vel

!

d

cujus voluntas à tali peena efl avería.

quafi, quod eft debitum legale& jus pat-

QUAERO VII, Nonnedanturplutes

tistigorose activum: Diftributiva veró

differentiz inter Juftitiam. commutati-

condiguitatis feuappropriandum.

vam & diftributivam,& qua illz ?

4. Commutativa principaliter. fub-

i

VIII. y, Danturvariz , quz ex di-

jectatut in privatis,diftributiva in Princi-

qui

&is omnes colliguntur. Przz ex parte

pe vel Magiftratu bonis communibus

u

materiz, nam Juftitia commutativa &

prafidente.

1,[&4

difttibutiva habent quidem eandem ma-

$. Exviolatione Juftitiz commuta-

teriam remotam , non tamen proximam,

,quoad

tivzotitur obligatioreftitaendi, nonta-

il

üt pat. cx S. Thom. hic q.61,a ;. Ma-

men ex violationed;ftributivz formali-

bOt

teria enim remota Juftirie funtres, pet-

ter quà talis, ut ante didtum,

n

Íonz vel opera , in quibus reperiti pof-

6. Eífentiale dittin&ivum utriusque

unt jus & injuria , que eadem effe pof-

eft T'ertia differentia affignata , ex qua

t

funt refpe&u jititiz. commutativa &

tanquam ptoprietas dimanant, quód Ju-

M(D

dittibutivz : Materia veró proxima eft

ftitia commutativa conftituat medium

Yi

li

J

W

ulus materiz remotz , feu actiones ipfz,.

fecundüm zqualitatem arithmeticam ,

n

per quas utimur rebus, peronis velopc-

quod coníiftit in adequatione rei ad

tibus cum jure , ut fit in contractibus

W

um

rem , feu quantitatis ad quantitatem , v,

j 005

egitimis & commutationibus volunta-

g. decem ad decem : Dxftributiva veró

riis ,ut iïgnt emptio , venditio , mutuum,

um

medium fecundüm zqualitatetn geome-

€ommodatum : vel contra jus, ut fit in

at

tticam , quod confiflit in adzquatione

commutationibus involuntariis ; Vg

fccundüm propottionem inter conditio-

Qu

furto , rapiná, detra&ione,&c. Etintet

nem perfonarum , & quantitatem bono-

(

has fuftitia commutativa folüm verfatur

rum communium : Hinc medium in

MU T

j

circaillasa&tiones , qua funt commuta-

commutativa eft , quod nec plus nec

J

t

tiones in rebus propriis feu privatis hu-

linmmm

minus detur quàm debeatur , ut , fi füra-

jus vel illius : Difributiva vetó. folüm

tus es imperialem , reddasimperialem z

T

j

circacas, quzfunt difttibutiones , qui-

fed in diftributiva aliquando poteft di-

1

us res communes di&ribuuntur intet

ftribui minus , quàm quis mereatur , fr

z

pattes Reipubl. Hinc mat

eria proxima

confideretur cum refpedtu ad rem diítri-

]

j

l

uttiufquec&divcxfä.

buendam , càüm fumma bonorum non

J

")

S(f 5

femp;t

Rs

$o

TRA CTATUS VHI. Examen x.

lem & particularem. Si enim c

vömpärg.l

femper fit tanta , ut cuivis poffit dari

tantum , quantum aliàs meiita ejus re-

tur pars Reipubl. ad partem, v,g. civis -

virerent. — Sit Cafus : Mille impetia-

ad civem , ftatuitur Juftitia particulatis:

Í

les fünt d.ftribuendi intet. viginti cives

fi pars compareturad totum , feu ad bo-

It

num commune,eft Juftitia ge:eralis, feu

lu

de Republ.bene metitos, tunc medium

legalis, . Diciturgenzerals , quia ejuseft

)

Jufhuz dilüribudva non eft, ut; fiinter

omnium virtutum actus otdinaread bo-

f

eos fint decem, quorum quivis fe folo

num generale feu commune. . Dicitur

ki

mereiuf centum, cuilibet dentur cen-

legalis , quia hoc à lege & legislatore

j

tum , quia fic alii decem nihil accipe-

dii

tent, fed medium eft ,ut, qui plus me-

rincipaliter e& intentutn , nam bonum

b

totiuseftediam bonum parüum. — Hinc -

AU f

rentur , plus accipíant ; & qui minus

h

merentur, minus accipiant , fecundàm

Ju&itia legalis bene definitur , quód (it

1

conflans €$ perpetua voluntas [eu urtus

^nt

gropoitionem Summ& di&ribuendz , &

meritorum omnium illorum , quibus

communitati tribuendi j faum , om-

M

[

Summa illa dift:ibuetur.

nium virtutum aótus tanquam Kei«

1

Quomodo definies hanc binam Jutti-

publ.debites ad commune bongm ejus .

d

tiz Ípeciem?

ordinando.

(:AF&[

Nota 2. ex $. Thom. hic q. 58 2.6. —

Ifq

Dico , applicando definitionem gene-

dupliciter aliquid dici generale. Uno

li

risfcilice: Juftitiz ut fic , v. g. Jufttia

commutativa esi conflans. & perpetua

modo per pradicationem , ficutanimal.

]i

ef generale ad hominem &equum , &

m yt

voluntas ( ivevirtus ) s parte vel quaft

adalia hujusmodi ; Ex hoc modogene-

lul

dn parte communitatis , alteri compavti

Gd

mribuendi jus [uum , conftituendo zqua-

rale, opottet , quód ficidem effentialiter

cum hisad quz efl gencrale,qu genus

i Pgl

litatem inter rem & tem , five inter da-

tum & acceptum,

ertinet ad. effentiam fpeciei , & cadit

Qütcl

in definitione ejus. — Alio modo dicitut

Diflributiva etk co

nftans €à perpetua

lï"m l

voluntas , íeu virtus in 7Magiftratu vel

aliquid gener

ale fecundüm virtutem ;

At

ficut caufa univet

falis eft generalis ad

Tüm

Communitate partibus communitatis

omnes fuos effe&tus, ut ol ad omnia cor*

f

tribuendijus [uum , ponendo zqualita-

vel immutan*

Vittiy

tem inter proportionem partium , & res

pora, qu£ illuminántur

Ethoc modo.

qUOd 1

d ftribuendas.

tur per virtutem ipfius.

*

d fit idem in

enerale non oportet quo

Pïium 0

D:finitio Juftitiz legalis patebit ex

elfentiá cum his , ad que eft ge'neralc;

dicendis fequente n. 9. in Not. 1.

Pt

uianon eft eadem cífentia caulz- 85 e-

l

1

l.*' MS:

QUAZRO VIII, Juftitia legalis eftne

fpecialis feu diftincta virtus , vel genera-

fectüs.

HzcS.D. .

iye

Nota 3. Juftitiam lega

lem daplici-

hii 3

lis , & ejufdem fpecici in Princ—ipc ac

*

in talem &ride

[

z

[

fubditis? Ante R,

- tet dividi deE DP

rimoó

Attan

dit fecundüm ver?a

f

IX. Nota primó, quód S, Thom. hic

dictam, qua proce

|

f

tfinem ,qum -

ii ano

q.58.a.5, Juftitiam dividatin genera-

vetba

cxprcïlïä Legis ; 2& refpici

*

p

"

$II

De Jure € ]aþz'tä.

Epiükiam, fpecialis difficultas ; nam maxim? lau-

vetba legïis'pwcfefcrunt. Etin

quz non procedit (ecundum verba Legis

dabile & non levitet difficileeft ; ut quis

ita íe & íuas actiones moderetur , ut

fed refpicit mentem legislatoris , & fi-

nem ab eo in lege principaliter inten-

pereas bono communi invigilet , quia

"

tunr, ecfi pet verba legis non cxprctïhm.

contingit interdam aliquem (ibi bonum

elle , cüm tamen Reipubl, bonus non

d

De hac divifione hic agere non eft ope-

d

fZ pretium.

Videantur dicta de Epii-

fit,

Unde Philofophus 3.polit.c:3. ait;

y

kia Tra&. &. Exam. 2, n, 14. Secundó

Quód non fit eadem . (implicitér virtus

boni civis & boni viri; poteftenim quis

Juttitia legalis dividiturin eam , quz ar-

chite&onice eft in Principe ;& ufualem

infe effsmalus , &tamen valde utilis

D

íeu minifterialem, quz cft in fübdito.

Reipubl. &econtra. Ergo Juftitia lega-

lis eft virtus,

Nam & principis & fubditiet, bonum

Wi

commune promovere.

His notatis

Subfamo 2. Sed Joftitia legalis habet

i

-s T,. Jaftitia legaliseftquidea virtus

objc&t.im formale diftin&um ab objectis

generalis (ecandüm vircutem feu caufa-

formalibus aliarum virtutum,

Etco eft

d

n»

litatem, fed fecundüm effentiam ett vir-

virtus fpeciediftin&a ab aliis. Prob, hzc

tus fpecialis & ab aliisfpecie diftincta.

min, Juítitia legalis proobje&to formali

ItaS. D.a. in 2. not. cit. ubi poft. illa

habetbonum commune, reddendo debi-

D

verba (abdit : Hocautem fecundo modo

tum Communitati feu Reipubl. Sed hoc

gtu»'»

j

Juftitia legalis dicitur effe virtus genera-

quà tale non refpicitur ab ullá aliá vir-

lis , in quantum ícilicet ordinat actus

tute,

Non ab obedientiá , hec enim

i

aliatum vittutum ad (uum finem , fcili-

( praterquam quód principaliter fit in

I

cet ad bonum commune , quod eft mo-

fübditis, Jaftitia veró legalis principali-

vere per imperium omnes alias virtutes ,

tet fitin Principe )reddit immediat? de-

d Wh j

ficut chatitas , qua refpicit bonum divi-

bitum Superiori. Non à pietate, hzc

[j

num ut proprium obje&um, eft fpecia-

j

euim folüm feexrendit ad patriam , qua-

[

lis vittus fecundüm effentiam , licét alia-

tenus eft nobis quoddam effendi princi-

l

V

p

rum vittutum a&us dirigat ad (uum fi-

pium: feu quia hoc eft ei debitum ob be-

lifk

nem. lt & Juítiiia legalis cft fpecialis

T

neficium ortüs: Juftitia veró legalis te-

:

virtus fecundüm effentiam , (ecundüm

fpicit bonum commune Reipubl. quate-

r

r

quod refpicit commune bonum ut pro-

nusfumuscivesejus & membra, (ive fit

,E

prium obje&um, — Et fic eftin Principe

nobis principium effendi (ive non.

Er-

yo

j

principaliter & 'qualï atchite&tonicé ,in

(0 9

yP

fubditis autem fecundarió & quafi admi-

y. 2. Joftitia legalis atchitedbonica

It u

niftra:ivé, aitS. D.

& minifterialis , feu. quatenus e& in

Ratio : Habitus virtutum'ponuntur

principe & fubdito, eft e

j

yitü

ad (üperandas difficultates , & diver(ifi-

infimz,

jusdem fpecj-ci

-

j

cantut fecundüm obje&a formalia, Suó-

-.. Ratio: Qauia habent idem obje&tu

j p

.]umo(ptimo ; Sed pro Juftitiá legali cft

formale,nimirum bonum coómmune , üt

j

"

ada-

s

$12

TRACTATUS VIII. Examen 1.

[j

adzquabile per pofitionem actás legali-

Prim$ , utptocedat ex inclinatione

ter debiti,

Juftitiz.. — Secundó, quód ptocedat ex

fi

Eul

Nota 1. Virtutem aliquam dupliciter

au&oritate przfidentis, quiaalscft u-

pofíc dici archite&onicam : Primó obje-

furpatutn. Tertió , quód profetatur fe-

li

&ive , qua ab intrinfeco refpicit finem

cundüm rectam rationem prudentiz , id

Taj

tf

altiorem , ficut eft ars equeftris refpectu

eft , non ex levibus conjectutis: quia

ton

frenifa&tivz , & ha fpecie diftinguuntur.

aliàs erit fufpiciofum vel temerarium,

Secundó folüm fubje&ivé feu ratione

Qat

Opporo : Matth. 7. dicitur ; Nolie

l

materiz & fubjecti potentias fubditas

judicare, ut nonjudicemini. Ex Kom, 14.

b

ger modum imperii in füum finem or-

Th quis es qui judicas alieuum fervum

Ec Rom. 2..— Zuexcufabila es , 0 boma

f

dinantis , refpicientis tamen idem obje-

If

étum formalecum virtute ufuali, Eche

omnis qui jndicas , in quo enim alterum

funt cjusdem fpeciei. Et hoc fecundo

judicas ,. te ipfums condemamas , endem

r [

huj

modo Juftitia legalis eft architectonica.

enim agis ,quajudicas, | Ergo judicate

*

l,

Nota 2. Ex dictis , quód in Principe

non e& licitum,

feu Magiftratu a&us Juftitie legalis fit

Hazc folvit S.D; incit.a. 2. 4T,

! hi.

ia

con jun&tus cum actu Juftitiz commuta-

ait: Bominus prohibet judicium teme»

tf

tivz , ficut , fi fuà negligentià Com-

rarium vel judicium , quod non fitex be-

munitati patiat aliquod damnum,tenea-

nevolentiá fed ex animi amaritudine. -

li

jltte

tur ad reftitutionem ratione taciti pacti

"d 2.ait : Judex conftituitur mi-

cum Republ, initi de procutando bono

nifterDei. Unde diciturDeut.i. Quod

W&h *ï

€jus.

-juftumeft, judicate, — Et poftea fubdit,

lii

Tl

QU £RO IX Judicare eftne licitum,

Quia Dei ef judicium. — Vult ergo 3,

& a&tus Juftitie ? &,(i in peccato fiat, eft

Thom:. dicete; verba illa intelligi; non

jl

ne peccatum,& quale?

licere judicium fu

Yl

á

Pe'r alichum(, id efl;

Wt Ctnfu,

X. g, r. Judicium eft a&us elicitus

non fübje&um.,

Juftitiz. S. D.Q. 60. a. r.

- 44d 3, dicit: I

lli;qui funtin gravibus

I

w

Ratio patet ex ipfo nomine ; nam

peccatis, non debent judicareeos , qui

COntt

judicium idem eft quod di&io jutis, &

funtin iisdem peccaus, vel minoribus,

]

judicare cft idem quod jus dicere; & ju-

ut Chryfof. dicit fuper illud Matth, 7.

Et. pracipué hoc

Olend

dex idem , quod jusdicens; ex quo fit,

NNolite judicare.

n

quod judicare fitactus qui verfatur circa

intelligendum , quando illa peccata funt

d

KX

jus :Sed jus e(t obje&tum Juftitiz,ut pat.

publica : quia ex hocotiretut fcandalum

incordibusaliorum, Si autem non lunt

Diyj 4

exdidis, Etgo.

Ptl oy

5 2. Judicium in tantum ef licitum,

publica fed occulta, & neceffitas judi-

|

. in quantum eftactus Juftitiz, ad quod

candi immineat propter officium,pott

' lfmmacr,j

cumhumilitate & timore vel arguereve

Af

lida

requiruntut tres conditiones juxta $.

.d€

à

Thom- a. 2!

judicare, Unde Auguft. dicit in lib

Ms

Sermone Dominiin monte : Siinve

ni-

u «

remusq

w

E

bejll;e e ]i:j?it:'d;

n

reitus nos in eodetn vitio effe.congemi-

lem , ut fipeceatumin quo verfatur, f

Ícamus, & ad pariter conandum invite-

avatitia, judicet autem adulteros; vel (it

n

mus, Nec tamen propter hoc homo fic

trones,

publicus concubinarius, judicet verà la-

j

feipfum condemnat, ut novum condem-

nationis meritum fibi acquirat , (ed quia

. QUAERO X, Quid fentis de judicia

YUs

temertario ?

i

(

condemnansalium , oftendit fe fimiliter

condemnabilem effe , propter idem pec«

lst

3

XL Ante R. Nota primó, quód intet

(

€atum vel fimile.-

Hzc S. D.

temporalia bona primum locum teneat

jl

Exquibuscolligitur quod Judex five

fama qua nihil eft aliud quàm bonade

Ecclefiaflicus five Szculatis exiftens in

virtute proximi in noftris mentibus de-

T

peccato mortali occulto , veletiam pub-

pofitaopinio, Hinc ficutfidus pecuniz

lico a& non fcandalofo,non peccet mor-

depofitarius gtaviter peccat fineconfen-

T.

taliter- ( judicet , uti alidsdocuerat S.

Íu deponentis aut legitima caufa eam di-

i

"Thom.in 4.Sent, Sed hic retractavit.

h

fpergendo , ita quilibet bonam de pro-

Ratio: Quiatalis Judex habet titu-

ximo opinionem à naturá apud fe depo-

"

lum feu auctoritatem , füppono enim

fitam , jure naturz tenetur fervareilla-

U

non adeffe cafüm excommunicationis

fam , donec ipfius naturz feu rectz ra-

d p&(

eam auferentis, item animum tribuen-

tionis didamen infinuet , ob proximil

Til

demerita eam non effereiinendam. Un-

di cuique jus faum , ut fuppono: fi veró

u

judicet exiftens in peccato mortali fcan-

de funtilla Turis A xiomata.

Quilibes

4

dalofo , peccat mortalitet ex genere (uo.

eft babeudus bonusdonec probetur malus.

lu

)

Ratio : Qaia quantum eftde fe , dat

b

A

Quod tibi non visfieri , alteri ne feceris,

materiam fcandali , & facit judicium ac

Honor eft teftimonium de virtute alte«

p r

juftitiam vilipendi à populo , vidente

rius , quod fit honorificá appellatione ,

l

vetificatiillud: Daz ventam corvis ,ve-

corpotis inclinatione , potioris loci cef«

xat cenfuracolumbas.

T2

fione, &c.

Quid ergo faciet Judextalisin cafu ,

Nota 2, Quód hac ttía ínter (e diffez

W

f

quo neceffarió effet ferenda fententia

rant, lic&t àquibusdam Jutiftis & T heo-

"

contra delinquentes in fimili peccato ?

NK;U

logis imrmeritó confundantur, Dubium,

I

«l

Dico: Publice pet peenitentiam priüs

Su[picio , Tdicium temerarium.

Du-

oftendere debet ,

quód abominetur pri-

bium eft , quando animus manet omni--

l u

ftina

peccata , dein ad judicium proce-

dat.

no füfpenfus , nec affirmat necpegat,fed

nrd

€x atgumentis pro & contra moveturin

t

Dixi antt , mortaliter ex geueve fuo ,

u

uttamque patterm ; fed ad' neutram fe

u j)e

poteft enim elfe veniale propter levita.

determinat. — Sufpicio eftopinio feu af-

)

j

l

i

if

temmateriz , (inimirum peccatum Judi-

fenfus debilis de maloproximi ad unam

" u

cis fcandalizet valde patüm , vel non

partem determinatus cum forrmidine op-

fcanc!glizct in ordine ad fententiam fe-

pofiti, Dixi , de smalo proxirzi : pet quod

j

tendam, nec reddat cam contemptibie

differt ab opinione , que efttam circa

Ttt

bonum

p

$9

TRACTATUS VIII. Exammlx.

[

bonum quàmcirca malum. Dicuntur

mortale, wt patebit ex ptima propo?i-

E

leviaindicia ; quz fecundüm zftimatio-

tione fequentis Cofirmationis: Sed ju-

nem prudentiz non funt fufficientia ad

dicium temerarium etiam mentale, eít

[

f

«aufandam perfuafionem. Jadicium eft

peccatum contra ju&itiam , & violatio

determinata & firma fententia , carens

l

alieni juris, quia fit proximoinjutia &

d

l

omni dubitadone & formidine.

Ex

damnum in bonis famz , dum fine fuff-

fn

quo pat, quomodo differat à fufpicione.

ciente causà habetür malus, antequam

Nota 3. Hac ttia dividi in dubium

probetur talis, feu bona exiftimatio in

u

prudens , fafpicionem prudentem , Judi-

animo judicantis depofita (ad quam ha-

qi

cium prudens.

Qxæ nimirum inni-

bet jus) excinguitut ; qua tamen Prov,

tuntur tationalibus & füfüicientibus

22. melior cft quàm divitiz multz, Er

idl

Y

Atl

argumentis , indiciis vel conie&uris ad

07

[

ingerendam alicui dubitationem , fufpi-

Confirm, Hlad ef peccatum ex Tgem:.

cionem , vel judicium de altetius quali-

te füotriortale , quod precise manendo

L.l

tatc.

Etin dubium temerarium , fu-

intra limites fuz naturz feu objeGtiyabs-

fpicionem temerariam , & judicium te-

que eo quód trahatur ad aliam fpeciem,

od

metarium ; quz fufficientibus indiciis

poteft effe mortale, licét aliquando ex

t

non innitunturt $ fi enim indicia fint fu£-

h

inconfideratione vel ex imperfe&tione

ficientia ad perfuadendum , non fünt

a&üs , aut patvitate materiz fit venialez

Em

^

actus temerarii fed rationabiles.

Porró

Sed judicium temerarium etíam puré

ff[l,(xv

imajora requiruntur indicia ad fufpican-

internum, manendo intra limites fuz

my

dum , quámad dubitandum , majora ad

naturz poteft effe mottale, Ergo. Min

Seg

judicandum quàmad fufpicandum.

eft S. Thom, cit. a, 3. ubi de judicie

iliyu

1

His notatis quaftio et de judicioin-

temerario ait ; Er boc ff frt de aliquegrae

u

terno feu purà mentalide fama proximi,

vi , eff peccatum mortale, — Kadonem

fidi

an fit peccatum mortale per fe feu ex

fübdi: « gmantum . non ejft fine conteme

UM E

m

genere & obje&o fuo ,fi fittemerarium.

pth proximi,

Ergo.

PPro refolutione

i

iiü& ^

Ex quo pat. guód,fi judicium temeta-

Vs

z. ]udicium temerarium plent de-

rtium im re levi trabatut ad aliam fpe-

à mm)«

liberatum,etiam pur&mentale, demalo

ciem, ut fi fiat ex odío gravi , fit mor-

D

füy.

tale.

proximi, ex genere füo eft peccatum.

Citng

zortale : defacto tamen & individuo.

Ratio 1. €$ 3. partis : Licit pcrfeld'-

Jj

ion femper eft mortale , licet fit depec--

quendo & ex genere fuo emne pecce-

wfl)d] [

&atomottali : & econtta poteft eífe mor-

tum mortale fit materia gravis, & venia-

(iär;

tale, lict fit de peccato veniali aut malo

le fit matetia levis ; inindividuo tamen

maturali.

Éta communisfententia cum

Üitttr i

funt quzdam peccata mortalia,qua quo-

S.Thom.hiíca.3.

tundam hominum jud icio non habentur.

Rtan

MT

Ratio 1. p.Peccatum contta Juftitiam,

pro infamibus , nec committentes pet &2

Num l

feu violatio alieni þ;rfs ex genere (üo eft

famam fuam ladi exiftimant; imo glo-

fjaDe

coDeJurt & Juffizia.

ziantut in malitià , qui potentes funt in

Hac dotlrina

functos ?

Ae&ngixte*ndehd'a ad de-

z

iniquitate, V. g. quod de homine vilis

conditionis & ebriofo quisjudicet , quód

Affrmo : Licete

nitmilli non ämpliüs

N

fe inebriáric: De procace juvene; quod

vivant vità corporali . bene tamen in

lafcivé amet puellam: Demilite ; quod

honore & famá poft ferelidà , qux eft

a

aliquem occiderit in duello : contta

quafi vita pofthuma in pofterorum me-

1 i

(s

funt quedam venialia, que quorundam

moria. Hinc fiquis dequodam defunc&to

judicio habentur pro. infamibus, ut fi

emere aliquid probrofum judicaret ,

quis de viro illuftri judicet, quód fit ex

mortaliter peccatet & teneretur ad refti-

gente hebtzá , vel ex i

o

€»|

nobili gepere :

tutionem modo mox dicto,

Derefti-

)

vel de viro honorato , quód habeatcon»

tutione fame & honoris. vide infrà

k

fuetudinem mentiendi , quiid egriüs fc-

'Tra&. pref. Exam. $. n,98. & 103. &

tent, quàm fi de iis temere judicet

lo

t

Wt

quód fint fornicarii, Ergo.

QJA*IRO XL. Quid cenfes defüfpi-

H

M

cione mentali remeratiá ?

lL

Ex quo fequitut t, quód in difcer-

nendo ,an matería fit gravisrefpe&tu ja-

XII, Ante R. Nota r. dupliciter pof-

l

ji

i

Ml

dicii temerarii , femper debeat haberi

fe aliquem fufpicari malé de proximo.

qu

Primbtantümex errore intelle&üs,quo

am

tcípe&usadconditionem perfonz , quz

judicatur, & ad malum, quod illa zgriüs

quis apprehendit figna ad fufpicandum

u

fert ; five dein malum,de quo judicatur,

effe fufücientia , cüm tamen nen fint ;

rf

fit mottale, five veniale, *

paratus fufpicionem deponete depre-

3

(

hensá fignorum infüfficientià. — Et de

«mä [

Sequitur. 1. Si inter Religiofos fint

hac fufpicione non quzritur ; certum

p*

aliqua, que, licét fecundüm fenon (int

enim cít, eam( idem eft de judicio te-

J

ii

magni momenti, tamen refpe&tive ad

merario ) non effe peccaturmn , quia non

conditionem ipforum maximéad eorum

jih "

l

eft plené deliberata , adeóque nec teme-

ul

famam conducunt , mortaleeft cos de

taria.

Secundó non tantüm exetrore

illis temer? judicare , v. g. de Religiofo,

intelle&ts, fed etiam ex pravo affe&tu &

quód nullam gerat curam ceremonia-

i

i

malevolentià fufpicantis , deprehenst

[2

rum , de Le&ore vel Do&tore quód pa-

ptlf ??d

rüm intelligat , de Carthufiano quód

etiam fignorum infufficientiá in fufpi-

j

gm' !

cione perfiftentis, vel faltem de illa in-

catnes comedat,

Y

fufficientiádubitantis, ac figna examina-

2

Effne pro injutià judicii temerarii fa-

te nolentis, aut voluntarie negligentis.

cienda re&itutio ? & quomodo?

j

(

Et in hoc fen(u eft fufi picio deliberata ,

n fl

ffrmo .. Quia.qui eft caufa damni ,

de quà hic eft quaftio.

5

^

i

. mlnd

"a

tenetur illud reparate, quatenuspoteít,

Nota 2. ex S. Thom. cit. a, in

c.v fic

repatatautemin przfenti, tale judicium

"

Gmhk[r

Yetactando ,. &

difcurrente : Sufpicio importat opinio-

P

nem mali ex levibus indiciis.

Ét con-

.

petverfum vo.l,umat:is

;COWM

D

afíedum mutando,

tingit ex tribus. ^ Uno quidem modo

ex

"d

*

T'tt 2

TRACTAÁTUS VIII. Examen 1.

Q ó

ex hoc, quód aliquis ex feipfo malus

dit: Jg bis vevum bamanarum tenelris

€&: & ex hocipfo, quafi confcius fuz

etff n[piciones vitare non po[fumus , quia

malitiz , faciliter de altis malum opina-

bomines [umus , judicia tamen , id ei,

£ur,fecundümillud Ecclefiat, vo.. In

definitiones , firmas, ententias continee

J

via ftultus ambulans , càm ipfe fit infi-

re debemus'*s neque ante tempnus judicare,

L

piens , omnes ftultos zítimat, Alio modo

Item fuper c. 4. 1. ad Cor.ait: Jfv

l

provenit ex hoc, quódaliquis male affi-

fpiciones , ficut & in alias tentationes.qua

d

ciatur ad alterum , cüm enim aliquis

origntur ex fragilitate bumana,freguene

D

ter incidunt bominesyetiam jufli €8 timo-

contemnit , vel odit g'liquem aut itaíci-

fALt,

Ydss

tur, vel invidet ei , 'ex levibus fignis

//

opinatur mala de ipfo; quia unusquis-

Sub[imo : Scd pcccata,—fine quibus vi-

que faciliter credit quod appetit. T'ettio

ta ifta non poteft duci, qua vitare non

l

Jf

modo provenit ex longà expetientiá.

poffumus, & in qua etiam homiínes ju-

Wi

Unde Philofoph. dicitin 2, Rhet. quód

fti frequenter. incidunt , nemo dicit effe

Wt

fenes (unt maxime (ufpiciofi; quia mul-

mortalia ex genere fuo ,. fcd folüm ve-

1

Db

toties experti funt aliorum defectus. Pri-

nialia, Ergo.

ä.m

mz autem duz fufpicionis caufz mani-

Deinde S. Thom. hic q. 6o. a. 3. cit.

|

feít pertinent ad perverfitatem affe&tüs,

in c. conftituit tres gradus fufpicionis,

(

"Tertia veró caufa diminuit rationem fü-

& ait; Primus gradus eff , ut homo ex

K

QT

fpicionis , in quantum experientia ad

levibus indiciis de bonitate alicujnsdue

E

certitudinem proficit, quz eft contra ta-

bitare incipiat , €À boceff geniale & leve

Wl

N

tionem fufpicionis. ItaS.Doct. His

eccatum. Quod probatexcit. Áug. &

Tinr

shotatís

.

Glolfa. Secundus gradu efhcitm aliquis

lenpy,

x;, Juxta mentemS. Aug. & S. Tho.

procerto malitiam alterim aftimat ex l-

li |

vibus indiciis, &c. Tertius gradus d!

tobabilius videtur , quód fufpicio mere

flote:

snentalis , plené deliberata, ex genere fuo

cim aliquis judes ex fufpicione prucdit

"]

Ti

ji

feu pracise intra limites fufpicionis ma-

4d aliquem condemnandum.

W (

nens,non fit peccatum mottale , fed fo-

Subfumo : Sed S. D, fub primo gradu

D

Jàm veniale |etiam in individuo, licet

prater dubitationem comprchendit i

Titfe

fit in re gravi , aut etiam graviffimá. Eft

fpicionem proprit di&tam. Ergo. Prob.

quii

xontra divetíos DD. etiam Thomiftas

Mip. fübf. S. D. ibi exprefse agit dc

E

lhdel

monnullos,

fafpicione , cujus ibidicit cffe triplicem

Dote(

Dixi, juxta mentem S. Aug. e $.

gradum.

Etgo fufpicionem propte

r I])on

Zhow. Nam ptior Tra&. 9o, in Joan,

di&am comprehendit fub aliquo horum

Óf a

ait: Jegnofcatur uobis , quod de occultis

graduum. Sedeam non comprehendit

1['4!10

bominum aliquando , imà affidut,non ve-

fubfecundo & tertio , quia uterquecla-

dg

vé fentiamus ,boc enim ad humanam ten-

ré proceditde judicio. Ergo cam cort-

Fori

zationem pertinere arbitror , fine quáifla

prehendit füb primo. Sedde primogrz*

du dicit e

IT

ayon porcfd dneí uita. Ex poft pauca Fab-ï

V d

N

-—

E:go.

Ke veniale & leve j

p

d

,D"e]ure € Jufizia.

ásT

l

tur dile&ioni. Ergo. Miri. ptob. r. Si

li

Iem $. Thom, quodïib. 12. att; 3.

timis clar& pro nobis loquitur, diceus:

conttariatetur , &c. eífet proptet coni«

l

Suípicio el. quid imperfetlum in genere

temptum quem invehit: Sednoninve-

lil

jndicii , eftq, imperfetlus motus , C ideo

hit contemptum cotmpletum & perfe-

N

Ubi non

non efl mortale ex genere [no.

&um , lictt fit dere graviffimá( quia hoe

z

loquitut de dubitatione, ut conftat ; nec

S. D. atrribuit foli judicio temezario )

de judicio temerario, quia de eo eft com-

licét ad eum difponat , ficutaliud veniale

u

inunis (ententia , etíiam $. D. , quód (it

ad mortale. Ergo. a. Effet ratione

l

j

"u

damni feu lzfionis famz : Sed nec hzcin

mortale exgenete.. Ergo de (üfpicione

proprie dicta.

fufpicione eft tanta, quz füfficitad mor-

n

l

12

Refpondent Adver(arii , S.Aug..& S,

tale, quia ejus atfenfus eft valde debilis ,

u

Thom. loqui de fufpicionibus fubrepti-

imperfedtus, cum formidine oppofiti ,

1]

tiis, indeliberatis & ordinariis, easque

carensfirmitate, &c, adeóQque fama pet

otitiex humana fragilitate.ad humanam

eam folüm leviter lxditur, nec ptoxie

)u

] ii

tentationem pettinere , fine iis vitam

mus , faltcm naturam fufpicionis intel-

hanc non duci ; non veró loqui de ple-

ligens, ob eam graviter invitus rationa-

né deliberatis & extraordinariis.

Sed

bilitet dicipoteft. Ergo.

M

Jb

Contta eíft: $, Aug. loquitutde fu-

Dixi, ex genere[zo : fienim fufpicio

fpicione quatenus diítinguitur contta

lL

g(

tranfeat in judicium temerarium, vel fiat

"i

definitivas , fitma:Qe fententias : Sed

ex odio , vel otdinetur à füfpicante ad

füfpicio quantumvis deliberata & ex-

j

,

aliud grave damnum proxitmi , ingredi-

x

traordinatia non cf firma & certa fen-

tur alienas limites, & fit mortale ab ex-

tentia, Ergo de ea S. Aug. loquitur.

W!fü"

trinfeco.

j

Dein fi S. 'Thom. loquetetur de fufpi-

(

XIII. Oppozo 1. Injutia & contem-

mm n

cione indeliberatá , non diftinguetet

htl

ii

eamà judicio temerario , quiaetiam hoc

ptus proximi ef peccatum mottale ex

folàm eft veniale, fi fitindeliberatum:

genere fuo, ucdictum eftinprob. R.ad

T d

[i»

imó inepté diceret, füfpicionem ex ge-

Q 10. n. 11. Sed fufpicioeftinjuria &

).(u

contemptus proximi. Ergo eft morta-

um

nere fuo non effe peccatum mortale,

quia id quod propter imperfe&tionem ac

leex genetefuo. |—.Subfumo : Sed peccae

indeliberationem as eft veniale , bene

tut ex genere fuo mortale , et. etiam

ä ESPICL

poteft effe mortale ex genere , ut conftat

mottalein individuo , quando eft in

u]cll'sz

materia gravi, Ergo & fufpicio fi fic

in motibus indeliberatis luxuriz. z. 2. q

L

j

M

$8, a, 2,

Ergo.

in materia gravi,

Prima Min, eft S.

j j

Thom. in cit.att. 3. ad 2, dicentis: ZZoc

Ratio: Peccatum exgenetefuo mor-

o

tale debet ita contrariari dile&ioni Dei

ipfo quàd aliquis malam opinionem babet

de alis fine caufa fufficienti , indebité

j [

(

& proximi , ut cum ipfa conliftere ne-

p

qüeat , ut pat. ex S. Thom, loco proxi-

contemnit ipfum , €9 ideo dnjmrtatnr ei-

^i

»

j

;

UM

-

f

Ergo.

ini cit, Sed fufpicio fic non contraria,

z

Ttt

3

d

p

z

EC

Pa

$

TRACTATUS VIII. Examn, .

A boc di. maj. Si fubftet firmo ju-

majorem contemptutn veïinjurïmffïbi

dicio, C. maj., fi judicio debili & flu-

illatam , N, ant. , mallent propter alia

MJ

&uanti, N. maj. Ex fic difl, min, , N.

r

majora mala, quz timent ne ex tali fu-

conf. Solutio pat, ex prob. S. Thom.au-

fpicione pullulent , C.ant. , & N.conf.

V:

Mtlg

tem ibi loquitur de fufpicione in 2. gra-

Timent enim ne vel ex füfpicione fiat

du , quateuus exit fuoslimites , & eft ju-

fAte

judicium temerarium , vel ne füfpicio

| don

dicium cectum feu firmum , ut patecle-

coram aliis natretur, & exinde diffa-

p

genti argumentum quod fibi objicit.

mentur , aut perfecutiones patiantur;

Oppono 2. contta datam folutionem:

Ethoc vel maximé, ( naturam (ufpicio-

inte

Majotiinjuriaafficit & magis proximam

nis nonintelligant, fed eam cum judicio

confundant,

1 r

contemnit , qui de eo graviflimum ma-

Quz omnia fidefintne-

s

lum,v. g. inceftum fufpicatur, quàm

to .prudens eujuscunque fit authoritz-

la

qui de eo minora peccata temer judi-

tis,graviffime poteft offendi ex fola (ü-

€at.

Ergo.

Prob.ant. Homines fub.

fpicione mentalí , manente przcist intra

ht

inde mallent petdere magnam pecunia

limites fuos ; imó potiüs cam ridebit f

t

Summam , aut defe haberi judicium te-

ity

innocens fit. Negari tamen non poteft,

[

merarium de tninoribus peccatis morta-

quód

d

vius.

inre gravi fit veniale cateris grg-

QUE

libus , v. g. de (implici fotnicatione,

quàm fufpicionem de deli&is gravibus.

-Ad Confirm. N. aut , ad preb. N,

li

Ergo.

covf. Si quis ergo in cafu pofito füam

ld

nx Mq

Confirmatur: Sufpicio de graviffimo

fufpicionea panderet coram vito timo-

deli&o, v.g. herefi, eftgravior injuria

tatz conícientiz , de quo eft certus,

Mi

dy,

& contemptus proximi , quàm judicium

quód eam telationem fit accepturus ut

temerarium de minori mortali.

Ergo.

dubiam , nec ex mufca elephantemfa-

M d

Prob.ant. Si quis de Clericobonz afti-

G&utus , nec eam hominibus malignis.

"3 Jtiag

mationis ex levibus caufis exteriüs di-

Mi

propalaturus, minorem infertet injuri-

ceret, Íe dubitare, an fit Catholicus ;

am , quàm fi|temere judicaret cum dé

m

vel fufpicari, quod fit concubinarius ,

minore peccato, adcöc';u; nec mortalitet

At

taviüs eum injuriatet & contemneret ,

P(*.CCZICL

zl 1

uàm fideeo mentaliter judicaret,quod

Ratio eft

; quia fama non tolïiti:trniifi

f(m()rem

voluntarit uná dieomiferit Breviarium ,

ab affettore, non veró ab eo qui tei

d l&hug

lic&t illud non affeteret certó & absque

ptoponitut dubiam, — Si veróillefüfpi-

UVE& 0[]

cionem fuam teferret coram hominibus

formidine. Ergo & graviüs peccaret,

if

Mi

et illam füfpicionem folà mentetene-

indifcretis , v. g. garrulis, facminis, C

Lf

"-

i

ret.

Prob. conf Peccatum interius &

de quibus eft moraliter ceftus , quódit-.

l

(lm)

r

exterius funt ejusdem fpeciei. Ergo per

lationem fuam fint accepturi ut certatt» -

€a æqualis irtogatur injuría,

aliisque nattaturi , fcandalum velocca-

M

d

X

"Ad Oppon. 2 IN. ant. Ad prob. dift,

fionem detrahendi fümpturi , non nego -

At5 ]

ant. Homines mallent ; &c. propter

eum peccare moraliter itin re gravi

dtlnnd'

)Mp

^ enggs

g

)

M

D?f]z;re e fa.

r

N

M

Adptob. conf.dift.ant, Suntejusdem

in priori judicio.

Pofitivé interpretari

fpeciei quoad ea qux funt perfe, C.ant. ,

in partem meliorem , eft formare no-

tU

quoad aliquamr circamftastiam adven-

vum judiciim , judicando id quodeft

titiam, N.ant, & conf. Siergoactui

N

melius, v.g. pofitocaft, quód joannes

Y

externo fupervcn:iat fpecialis circum-

comedat & bibatex neceffiatte ,. faciat

bene , &c.

R

Á

u

fantia vitians ( utfit in prafenti cafu )

oteft a&tusexternus effe mortalis, liczt

Not. 3. obligationem interpretandi

internusfolüm fit venialis.

dubia in meliorem partem pofitive du-

Not. Quod di&tum ett de fufpicione,

pliciter intelligi,

1. $ic quód homo

at

à fortiori dicendum eft de dubitatione

oblatà oceafione dubii abfoluté tenea-

T

. 4emefarid, quia hzc nullum affenfum

tur exire in adtum pofitivum judicii de

dicit, adeóque minor ratio culpa in ea

proximo.

2. Sic quód obligatio illa

vt

- gepetitut.

à

W

folüm fit ex füppofitione , ut (uppofito

CEJ!ERO'IXIE. Suntne dubiainme-

quód homo velit exire in a&um pofiti-

liorem partem intefpretanda , & quo-

vum , teneatut exite intalem , quo du-

modo? .

"!

bium interpretatur in partem meliorem;

XIV. Ante R. Not, r. fermonem effe

cüm tamen abfoluté adum fufpendere

Hisnctatis,

de dubio propri& di&o, num. rr. in

poffit.

ME

Not. 2. defcripto , & quidem rationabi-

£, r. Indubium cf£, dubiain melio-

a

li , (eu quod pro uttaque parte. prebet

tem partem effe interpretanda , faltera

qu

fufficientiaindicia & motiva ad dubitan-

qu

negativé,in fenfuanté explicato. Aa-

dum. . Et quoad hoc petitut decifio

ii2 patebit ex dicendis pro ?. R.

E

i

tam de judiciointerno ac fecreto homi-

x 2. Ex füppofitione, quód quis im

fa b*i

nis privati , quàm de publico Judicís cu-

tc. dubià velitexirein actum pofitivum

g

jifeunque.

judicandi , tenetur dubium interpretari

g i

Not. 2, quód quis ttipliciter poffit fe

in meliorem pattem pofitivé , feu habere

; ld)(äns

haberecirca dubia : z. Tudicium füfpen-

actum bonz z(timationis de proximo,

qMW

dendo, 2, Ea imtergretando in partem

Ita $. D. hicq.60. a.4, ubi id probat ex

deteriorem, 3, Inpattem meliorem. Et

illo Rom, r4. Qui non mánducat,man-

m

hoc adhuc dupliciter , nimirum nega-

dacantem mnjudicet, Ubi Gloffa ( ut

10

AT

tivé& POG!iV&. : Negatiyä, eft non in-

ait S, D. ) ait : Daubzain meliorem p^r-

)

u[üu

terpretari in deteriorem partem , & coa-

zesm [unt interpretanda.

jt j

tingit quando quis propter factum am-

Ratio tum ex illo juris naturz ptin-

luhi) ij

biguum , quod de ptoximo videt per(i-

cipio: Qwod tibz non vis fieri , alteriue

ul

ftitin eadem eftimatione, quam habe-

feceris, Sub(umo : Sed nullusrationa-

"

biliter vult , ationes fuas dubiasaccipi

MLCI

at ante , & non format pejorem, v, g.

f

j

j

^

judicat quis Joannem effe virum fobri-

in pejus , fed in mclius,

Ergo.

Turn

,

um , dein videt eum comedentem & bi-

ex illis Regulis Juris : Czoz- jura fenz

b

p

tem ,non judicatin pejus; (ed manet

i

j

x

aä[wm »reo favendum eff potir»?sg

Of

LO

TRACTATUSVIH. Examtn 1,

Jäori. OYtem: In pari delito € canfa þ

amore , interpretatio facienda eft in fs-

enelior eft conditio po[fidentis. Qua Re-

vorem faminz : fiautem ex bono ani- -

mo , ut nimirum adhibeatut remedium,

gul« etíi procedant de foro fori, pof-

1

Íunt tamen accommodari judicio foti

optimum erit , fufpenderejudicium; fi

[

interni, in quo etiam quilibet eft ha-

autem ina&tum exire velim dubium

D.

bendus bonus , donec ptobetut malus,

interpretandum eftin favoremfaminz,

[

Eroo.

id eft, in meliorem partem : Quia joxta

f

x.3. Perfe loquendo non tenetur

Regulas Jutis, Quando partium jura

Pr

homo dubia in meliorem pattem inter-

funt obfcura , &c. lle autem , dequo

&

pretati pofitive , v. g. in cafü pofito de

dicitut malum , obtinet locum Rci: js-

D

homine fobrio, quem video bibentem,

ra promptiora (umt ad ab[olvendum,

qu

"nonteneor de novo judicare , quodid fa-

quám ad damnandum , ut ait Abulenfis

tid

fupet caput f. de przfumptionibus.-

ciatex neccfïitqte ; fed fateft ; actum fu-

u

fpendere,

Opporo ; Ex hoc (equitur ja&ura in

M

Ratio: Quia per hoc fatis confulitut

honore ipfius tefcrentis.

Dn

famz proximiin re ambiguá.

x Imputet fibi, quia absque fuffi-

&

ciente cau(a proximum diffamat.

Dixi, per fe lequendo : cüm enim in

Eu

talibus dubiis a&tum fufpendere fit diffi-

U/ERO XIII. Teneturne Prin-

&ile, & homini infit magna ad malé de

ceps femper judicare fecundàm verba

inxäfi

proximo judicandum proclivitas,poteft

Legis?

ad vitandum malz aftimationis pericu-

XVI. g. Diftinguendo intet legem

b

lum contingere , quód homo teneatur

naturz & ícriptam.

Patet refolutio ex

di&is de Epiikia fuprà Tra&. 6, Exam.

exire in-actum boni judicii; fed hoc eft

er accidens,

2. num, 14. & ibid. Exam. $. num

omodo tefolvis hunccafüm ?

8

XV, Vit probatz fidei refert de foe-

8'QUAaRo XIV. Judicium ufarpe

mina honeftiffima , quód matito non

tum e(tne femperinvalidum?

fervet fidem.

Nam fi credam viro re-

. XVII. Sepíus quafiti ett, an fenten«

tiz aut judicia, qua ferenturabaliquo

ferenti , & interpreter in partem dete-

)

tiorem , facio injuriam foeminz, que

authoritatem non habente, v.g.à Ty-

rannofeu Principeinjufte per vim Rem-

apud me cit in poffeffione bonz fama:

fi non credo teferenti , & interpretor

publ. occupante, fint. invalida , fic üt

- in pattem meliorem , injutiam facio il-

nonteneatut quiseisobedire, Ex quo

.li,judicandoeumeflé mendacem. — Ad

patet , illud dici jadícium ufürpatum,

hoc

quod exercctur ab co qui ad id non ha«

Dico : Seduló imprimis confideran-

bet authoritatem ; velquod fit in pet

fonam judicanti non fübjectam ; vel in

dum elt, quibus ex caufis ille referens

moveatur ad hoc referendum : fi confti-

tali caufa , inqua

"

ei fub jecta non eft,Pro

fm:m?

: tetit.'flcti ex pamope; odio, inhonefto

quo

x

Not

—X

*

m

—

i

;

94

De]ure d Mzzm

-Not. dupliciter aliquem dici Tyran-

net , quod noneítfuum. — Ergo conti«

num. . 1. Ufurpatione poteftatis ; puta,

nuó peccat , ufque dum legitimo titulo

quiabsque uHlo jure Rempubl. invafit ,

( v- g. praícriptionis) legitimus Prin-

"

ceps evadat,

& opptelfam tenet , quam tamen defa-

&o in pace gubernat , nec Refpub!. ei

Ratio 2. p. Quia alienam po'te»&

mr

zefiftit, & de hoc eftquaftio.

2. Ufu

þate:,n

in

ufürpare peccatum eft.

regiminis , ut fi fit quidem legitimus

x. 2. Sententia talis Tyranni lata

W

Princeps, attamen tyrannic? gubernet ;

J

& omnia comtmoda Reipubl. ad fuam

fecundüm juftas leges, ef valida , &

Íubditi tenentut ei parete

;

utilitatem refetat. Et dehoc cectum eft,

irritecut,

, ufque dum

quód non peccet jus dicendo ; modofe-

Ratío : Licit illa fententia non. ha-

cundüm juftas leges julicet, — Hoc prz-

(

mitfo

beat vim à tyrannica poteftate , beneta-

menà Republ, que ad majora mala vi-

n

&. r. Tyrannus , qu-i eft talisufurpa-

tione poteftatis, non folàm peccat Kem-

tanda , & publice quietis causá , eam

i

u

tecipit, & tacité approbat.

Quá de

publ. invadendo & opptellam tenendo

i

(idem eft de harede) íed. & jus dicen-

causá nec fubditi peccant parendo, nec

u

do.

P

Judices infetiores à Tytanno]conftituti

jus dicendo.

T

Ratío s. p, Quia ille Tyraunus teti-

VOR RORV DEU OESURVOS VORUEISINDE 6u

OXBXCA M.ENN iL

fnul

j

De Dominio ez'mq'uze ISuäjeö?o £9 ebjetto.

&üa*

ra»

P o tnD. 4gif in varüs locisfue Summa , ut videre

n

1]

eftim eius ludice , Verbo, Dominium. imaximé a.2

j

g

9266.4. Iff 35

j

-

2

J

lii Ü

UAERO I. Quld & quotaplex

Jum lege permif[nn. .a communiter

eftt Dominium ?

Utb

Theologi & Jutitz , licét quidam ali-

j

9.

XVIIH. z. x, Dominium

quas particulas addant , alii detrahants

|

A

ni

1

definitut, quód fit jus. feu fa.

.attanægri eodem modo explicant,

9

Chltas propria wwdi r£ ad 7?5772!1&:? 4

U uu

Dicitur

p

$21

TRACTATUS VIII. E:Qamen'z. :

Dicitur, /;i; Nam omneDominium

proprietatem tei absque emolumentis ,

eft. jus feu legitima facultas, lic&t non

vel emolumentaabsqueproprieate, -

econtza , ut patetin jure utendirecom-

modatá vel condudtá.

4. Dominium imperfe&um eft du.

Per ly propria

plex , nimirum direcum & utile, . Prj.

Dominium differtà poffeffione,qua po-

mum habet folam tei proptrietatem, &

Y

teft effc Gine Dominio, utpat. in exem-

hinc dicitur Dominus proptietarius,

plo dato, Per ly ad quemilibet tfíum

quale Domininm habet Pri

nceps in

differtab ufüfructu, qui eft jus utendi re

feudis.

Utile eft,

quod habet folam.

falvá ejus fübftantiá , uti &à jure pigno-

rei utilitatem velfrudum,

qualeeftil. :

Y

ris, & hypotheca.

lud

Dominium veró

» quod habet ufafructuarius,, feuda-

[

eft juseam de(truendi , alienandi,dopan-

tarius , emphyteuta , &c. Neautem Do-

[j

di, Dicitur tandem; lege permiffum ,

minium directum Domino fitomnino

lst

quia leges interdum Domino prohibent

inutile, etiam uilitas in certis cafibus

J

certum ufum rei , licét Dominium relin-

redit ad Dominum directum, '

W

quant: fic ad Gal. 4. dicitut: Parvu]us

f. Dominium tam jurisdi&tonis, .

V

mibil difert & ervo , quoad ufum bono-

quàm proprietatis dividitur in a/zuzfeu

Hs

ram füorum , czz fj Dominus OTHHIHIH,

fuperius , quod habet Rex velRefpubli-

fil

puta;'quod proprietatem,

cain bona fubditorum $. &in jusZaffos

Dur

w. 2. Dominium varié dividitur.

feu infetius, quod in eadem bona ha-

i

Nam cüm dicatauthoritatem ve] in

pet-

bent. Domini inferiores , vel ipfi cives,

ll |

fonam velin rem ,

Primutn etiam dicitarDominiumremo-

n

Prip dividitut in

tum , olterum propinquum.

Dominium jurisdi&tionis , feu períona.

J

rum, & ptoptietatisfeu rerum, Przz5

UJERO IL Quid eft citulus; ufüs,

U

eft facultas propria gubernandi ptoprios

ufüsfractus emphytenfis, feudum, lü-

fubditos, cjusc'lue actus funt przcipere ,

petficies , fervitus, polfeffio ?

dl

mm

grohibere, judicate ,

pramiare, punite,

XIX. & 1. Titalus eft caufa mora-

permittere, Secuzdum eft fac

lis, feuradix €$ fuedamentum Darinii,

ii

ultas peo-

pria difponendi d

e re aliqua tanquam

eu ex quà quis fe probet Dominumtei ,

D

Ti

ua in proprium commodum. Ubi no-

v. g. emptio , donatio, legatem , fuce.

mine tei intelligitur quazvis res, v.

ceffio hzreditaria, electio ad Regnum,

[

g-

&c.

T

M

inanimata,vel brütum,

imoó & perfona,fi

i

fit mancipium ; fecus

; non.

Prater. ticulum ad dominii acquifi-

T.

tionem . ordinarieé ianqtlam conditio fe-

*

[f

2. Dominium Jurisdi&ionis fubdi-

quiritur traditio rei, e

Jtty J

viditur in Szculare& Ecclefiafticum,

j

usque apptelen-

fio. Dixi. ordisarié, quia in certis ca-

V fen

d Dominiüm proprietatis dividitur

fibus traditio non eftneceffaria; Utr,

hdj

in perfe&um , quod continet proprie.

in bencficiis, in iisenim fufficit collatio

l

tatem rei & commodotum ejus s & in

& teceptio. 2. In hzreditate fola adi-

F'g ham

imperfcétum , quàd 'tantüm habet vel

tionc & accepéatione ante apprehenlio-

1 USpu

nem

Mi

De Dominio,

-

325

| pem hates acquitit dominium bonorum

& hofpites alere.

Dicitut , falva reí

defuncti,

3. ln legato.

4« Quando

febflantia.

Nam ufufru&uatrius debet

1

uid donatur , venditur, aut relinquitur

rem integram confervate proprietario.

civitatibus , Ecclefiis, aut aliispiis locis,

h

Hinc proptié loquendo , juxta fenfum

f

.yel in redemptionem captivorum; alii

datz definitionis ( quz loquitur de ufu

t

tf

caíus videantut in Authoribus-

terum permanentium) non videtur pof-

Titulus alius eft verus , qui à parte

fe conftitui ufusfructus in rebus uno

n

teifufficitad juftificandam poffeffionem

actu confumptibilibus, v. g. vino , oleo,

vel dominium ; ut fi fes ematur à vero

frumento, pecunia , &c. in quibus

domino, velaccipiaturà tali , qui poteft

tamen utilitatis causá conftituitur quafi

— . donate,

Alius przfumptus feu colora-

ufusfru&us : & tunc dominium trans-

tuseít, qui, licét à parte rei non fit ve-

fertur in ufüftu&uarium (fi fit dominii

rüs, tamen ex bona fide & invincibili

capax,(hic autem debet date cautionem,

Y

ignorantiá creditur effe verus ; utfi ema-

quód finito prafcripte tempore pecu-

il

türab eo, qui noneff verus dominus,

niam vel tei æftimationxem teftituete

probabiliter tamen prefumitur effc, v.

velit.

g. àfuteboná fide. Quitituluslic&tnon

*e 3. Emphyteufis eft cenceffio vei

' fufficiatad dominium , habet tamen ali-

iummolilis ) cum. translatione dominii

quos effe&us ; nam fufficit ad rem bopá

utilis, retento diretlo, [ub onere certe

u

fide pta(cribendam , & ad verum t

s

pen[ronts proprietario [oluende, idá, vel in

lumper eam efficiendum.

u

perpetuum aut ad certum tempus, Ant ad

g. 2. Ufusredte definitut, quód fit

vitam unus velplurium , quod decen-

Jl

Y

- us utendi ve aliena [alvavei fubflantia,

nio nonfit minus,

Differt ab ufüfru-

Ufusftu&tus eodem modo definitur,mo-

&u, quód hic etiam conftituatur inre-

k

:

l

dóaddatur particula & frzendi. Perly

bus mobilibus.

j

1tte2di differunt à jute , quod creditor

-Feudum eft cozceffio reii mmabilz'.r,äi-

|

u

habet io pignus velypothecam , & de-

mirum agrivel p^ti ; €2c. cum transla-

n

;. pofitarius in rem depofitam , qui iis uti

tone dominit utilis , retentá proprietate ,

Qub

nonpoffunt. Dicitur &2 fruendi , plus

ub onere fidelitatis , G ob[equiiperfona-

h

f

enim jüris eftin ufuf'ru&.u,quam in folo

N

lispraflandi, Mi contra&us licét Ízpe

T

uíu. Ille dicitur frui, velufufru&ua-

pro eodem famantur , differunttamen

rius, quiin fru&us habet plenam pote-

quód emphyteutain recognitionem do-

ägmmll [

ftatem , ut poffiteos vendere , donare, &

minii directi teneatur przftare penfio-

yt

rem fru&ifetam elocare alteri ,. reditus

nem rcalem , feudatatius veró perfona-

f

vel penfiones percipere. — Ille veró fo-

7u

le obfequium ; cujus tamen loco folet

üm diciturutifeu ufüarius, qui fru&i-

imponi realispenfio , & tunc parüm dif-

[

4

d

bus íuis poteft uti pro.fe & (uá familiá,

ferunt.

p

Y. g. hortum intrare, in eo deambulare,

Not. quód Vafallus fine voluntate

rrämt'ä*

Domini feudum non poflit alienate, do-

fru&us percipere , iis veíci , & fuos , uti

1

qU

narc,

J

Uu.u 2

$24

TRACTATUS

VIIL Examem z.

nate , impigtierare , necalteriin feudum

Dividiturt Servitusin mere*yer/ä;;,;,/fm.

concedere , &c.

uz à perfona debetur petíonz , ut fi

f

quis ufum fui ferviconceditalteri, Et

Ái

w. 4,Supetficies eft contradtus, quo

fuperficies alieni fundi, feu foli, alicui

in meré realem , queáre immed*»tä de«

[:

( qui inde dicitur fuperficiarius ) con-

betur rei, uti eft jus agrorum,domorum,

W

&c. v. g. jus.quo per uumagrum vado,

W

ceditur ad edificandam domum , plan-

tandam vineam, vel hortum ,-&c. Hic

vel jumenta ducoad meum. — Dixi,im-

e

contractus finítur domo vel vineá de-

mediare , quia mediate étiam debetur

p

petíonz , nimitam domino agti, . Eti»

1n

ftucláà, quia non. conceditur folum fed

tantüm fupeificies foli, nec poteft line

mixtam que àtreimmediate debemr — -

4

novo contfa&u de novo inzdificare.

períonz , quz illà te immediaté poteft -

[

uti vel ftui.

Iteam temporeconttadtüs finito , domus

ul

aut vinca, &c. pertinet ad dominum

XX. Servitus tealis alia eft ruftica-

hi

fundi , nec fuperficiarius poteft eis uti ,

na, quz przdio rufticano , alia urbana

&x M

N

qua przdio urbano debetur. Predium

licec dominus debeat ei folvereatima-

U

tionem illarum rerum, qua fünt melio-

urbanum vocatur quodvis habitaculum,

licét fitin villaaut hortusannexusame-

&T

xameuta jifté facta in re aliena,

Du-

t

nitatis gratiá,

Jusetgo quod habes,ne

rante hoc contra&tu fuperficiarius do-

^;

mum vel vineam poteft locate alteri , fi

vicinus tuus. po(fit alciüs attollere do-

line,

domino fundi non teneatur folvetn pen-

mum, netibi impediat lumen, vel quód

in parietem vicini poffis immiutete -

Ó

fionem : fecus,non poteft; quia tunc funt

ln(tpr,

vera Emphyteufts.

gnum feu trabem , eft fervitus urbana,

Jagpw

y;. $. Setvitus dupliciter fümi poteft:

Przdium rüfticam cft quodvis aliud v.g.

f

horreum, ftabulam,ager &c. unde jus ,

1. Inquantum eft ipía fibjectio & obli-

d

quod habes, ut per alteriusagrum poffis

gatiorei , ad hoc , utalteri fetviat;qui ex

i

Tltt

ta frudtum percipere , ve] eáaliquo mo-

in taum ire , aquam aut jumenta ducete,

V

X

eft Servitus ruftica.

do uti, vel circa eam aliquid impedire

lir [r

z.. 6. Poflcffionomen habetà ped'um;

poffit, ». Pro jure huic obligationi cor-

UT

refpondente , & fic eft jus utendi vel

pofitione , & poteft (ami vel proadtu, &

ts

fic vocator polleffio fa&ti;vel pro jure &

fruendi re aliena, autali

N

impediendi,

quid-circg eam

vocatur pofkffio juris. — Prima eft de

LT

Oppono.-

tentio ves , corpz)ri.rfä' animi d jurisad-

.Ergo eft idþm quod ufüs &

aniniculoiuterveutente , id cft , jurenon

Isj

ufusftuctus.

prohibente,ficut prohibet locum facrum .

quaf

Neg.conf. Licét enim omnis ufus&

& (s

ufusfructus (it fecvitus,non tamen econ-

poffideri àLa:co. — Altera ef ipfumjw

quod quís habetre stendi feu eiinfffete

W atm

tfa

hi

Nam jus & obligatio , ne quis al-

di tanquam [ue , nonprobibita poffideri,

Àl

tiüs z dificet , eft fervitus 5nontamen eít

In hac definitione ly res fumitur ge-

üüdluo

uí(us veLufusfru&us;

am f'CS

udt aPI

n

,nexalitcr,f ut comptehendat. €ti

incot-

j

P E

d

&

d

$14

"DeDominie.

L

incotporales , v, g. cenfus, beneficium ,

QUJERO III. In rebus nnico a&u

a

feu ufu confumptibilibus, v. g. efculen»

fetvitatem,&c. qua dicuntur quafi pot-

[

tis; poculentis, &c. diftinguiturne ufus

fideri, Dicitut, cerporis , quia ad pof-

imq

feffionis faltem inceptionem requiritur ;

feu jus utendi realiter à dominio? Vide

f

utresaliquomodo manibus vel pedibus,

infráà Tract. 9. n. 67.in Notab. intet res

ufa confumptibiles conputari etiam pe-

i*löülï.

id eft , corporaliter appr;hcndatur, Di-

l

citur,€4 4aimi : fi enimnon fit animus

cuniam.

XXI. g. cum communioti fent. af-

poffidendi , res non poffidetur , ut patet

firmativé Rae : quw realites. fepa-

in depofito ; ficut & (olo animo potle(fio

Item (i in tuo agto , te

rantur, realiter diftinguuntut quod ne-

amitti potelt,

I

neíciente , lateat thefaurus, eum' non

mo negat , quia idem à fe ipío realiter

poQïdcs.

z

3

nequit feparari: Sed ufusfeu jus utendi

defa&o in quibusdam realiter feparatur

Poifeffio alia eft naturalis , quá pra-

à Dominio, ut paterin Religiofis , qui

fens iem üt meam detineo ; ,alia civilis ,

.m.'"i

rerum , quibus vefcuntur , habent legi-

quá fecundüm Jutis Civilis zftimatio-

timum ufüc , etiamin particulari , & ta-

1

nem rem femel àme naturaliter peffef-

men nemo ii particulari eft capax Do-

m

lam , etiam abfens poffidere cenfeor , (i

minii,fed folüm in communi : imo Fran-

nemo alius äpoiïef[ionc me dejiciat , &

maneat in meanimus poffidendi,

cifcani,qui f«nt de Obfervantia & Capu-

cini nec in Communi nec in particulari

Apptehenfio , qua eít potfeífionis tei

bonorum fuotum, five mobilium (ive

inceptio , alia eft vera, utcüm rem mani-

immobilium , ediam comeflibilium Do-

bus apptehendo vel pedibusinfitto: alia

miniun habent, fed tantüm ufum , &

eft fi&a , ut (idominus teitalem faciat

Dominium eorum eft penes Sedem Apo-

a&um, quo juris zftimatione cenfetur

ftolicam audctoritate diver(orum Sum-

alteti tradere rei vel domüs poffeffionem,

motrum Pontificum €lements V. Inno-

V. g. trad&ndo.clavcs domüs; Imódan-

centii IV, Alexandri IV. Gregorii IX.ac

tur caíus ,in quibus ex jutis difpofitione

pta(ertim Nicolai LL ( vel utalii volunt

y

acquiritur poffeffio absque ulla appre-

hen(üone etiam ficta.

iV.) qui hoc Dominium in íe.& Eccle»

fiam Romanamtecepetüpt. Etgo , &c.

Poffeffio iterum alia e(t bonz

; alig.

Oppono i. Joannes XXII. hoc Do-

"n

il

malx fidei.

miniumà feabdicavitexceptis Ecclefiis,

qm

- Potfeffio habet diverfos effe&us , þ&

Officinis , habitationibus, libris, & ve-

j

g,ld

quali privilegia , ut quód poffeffor bo-

ftimeentis factis in Extravag. 444 Condz-

Zorem.

nz fidei poffit rem pre(cribere , poffit

Et O,

li

eam armistueri, lite motánon teneatut

m

[

2.Idem Papa ibidemillud Dominiu

Jf

probare rem e(fe (uam; quód fit melior

vocat pattim nugatorium , partim ju-

«onditio poffidentis« De q:ibus plura

ti repugoans, Quis enim fanze mentis

!]

[

ctedere potetit ( ait ) quód intentio fue-

p

vide apud Jufi&as& Canoniftas,

Uuu

3

Kit

526

TRACTATUS

FIH. Examen 2.

tit tanti Patris Nicolai Antecelloris

hicq. 78. a, 1, in c. dicentem: In tali-

unius ovi feu cafei & frufti panis & alio-

bus non dicitut !'cerfmïcdmpt.xtan u(us

rum ufu confumptibilium Dominium

À re ipfa : Sed cuicunque conceditur

Romanz Ecclefie , & ufum-.Fratribus

-

fus, ex hoci

pfo concediturfes. — Etgo,

tetinere ?

;

dd 1. &i Quód quamvis ita fit, alii

ä

3. Q.irem poteft permutare , vende-

tamen Pontifices illudDominium rur(ug

te ,donare, &c, habetdominium & non

[

admiíerunt , ut conftatex Privilegiisdi-

t

folumufum : Sed hoc poffünt & faciunt

&i Ordinis , Verb. Panwpertas — Hinc

Francifcani.

Etgo.

ftante illa abdicatione Joannis XXII,

4. Ufus definitur effe facultatem

Pl

Dominiam illarum rerum manfitapud

utendi re, fal«à rei fubftantiá, ut ant&

Donatotes ob non acceptationem tum

diximus: Sed intebus unico a&u con-

)

Papa tum Francifcanorum , acceptan-

W

famptibilibus non poteft effe ufus (alvà

tium folum ufüm.

earum fübftantià, cüm per ufum pereat

d 2.*. Joanném XXII in ea Ex-

fubftantia.

Etgo.

tfavag. errá(fe, non uterat Papa oquens

Hac fünt fundamenta Joann. XXII,

ex cathedra in materia Fidei vel morutm,

)

$. Ergo verüm eft dicere; 1, Quód

Íed ut Do&orem privatum,

s.

Papa quafi quotidie Francifcanos invitet

"d 3. dift. maj. Qui poteft indepen

Aj

ad prandium &tra&et. . 2. Quód Fran-

denterà placito alterius , conc, maj., de-

il

cifcani , dum mendicant , mendicant

pendenter,neg, maj., Et fic dift. min.neg.

[

proPapa,; quód fi fcirent haretici , Pa-

conf. Franciícani ergo totum hoc fa-

pameíle Antichriftum blaterantes, nihil

ciunt dependenter ab inter

E

Prctatixfa

Al

eís darent.

3. Quód quifuratur Fran-

voluntate Papz.

flmpl;

cifcanis, furetur Papz. 4. Quód &

-Ad 4. maj.eft vera de ufu nongene-

V,

Papz teneatur refituere;non ipfis. Prob.

raliter fed fpecialiter fumpto , prout-

i

feq. Quia reflitutio debet fieri vero Do-

precisé comprehendit res permanentes,

[

mino: Sed hiceft Papa. Ergo,

In genetali debet definiri (ic : Eft adus

]i

$. Noneftintentio eorum, qui Fran-

vel jus , quo quisutitut re aliena dealte-

cifcanis aliquid donant,

: ut*»tran(eat in

rius(ad quem fpeótat ) confenfu.

lii

Dominium Papz.

- 4d .. Admitto primam (cquelam&

Clt. !C

. 7. Ergo fi Papamodernusillud Do-

gratulor felicitati Convivarum.Secundá

minium à fe abdicaret, bopa Franciíca-

m

fequela vera eft in fano fenfu , hoc nimi-

al

notum fierent primi occupantis. Prob.

rum , quidquid Francifcani colligunt &

l,

conf. ex Reg. Juris. Qua nullins ;fiunt

acquitunt , Dominio Papz acctefcit ,

,

primz' oacuym;tis.

etíi res minima fit. Nec hoc Dominiutm

Wt

&tj

$. Sequitur ex hac fententia , quód

eft inutile, quia conducit ad falvandum

uíus réi, utpote à Dominio feparatus;

perfedtiffimum modumEvangelica pau-

As

Vl

poffit feorfim appretiari & vendi , fi res

pertaris.

Tertia fcquela non negatut;

li q

vendatut ; Sed hoc eft Gontr;l. S.Thom.

fic tamen ut Franciícanis fureturufut.

g;mm

T

De Deminie.

$22

Quartafequela neg. Ad prob.dit

maj.

guitutàá Dominio. 2.Pet modum actüs;

nifi Dominus velit;ut reftitutio fiat alte-

quem vocant ufum fadti , conferturque

ti, cui conceffit ufum rei, conc.maj. ,

revocabiliter , & eít poicítas a&ualis

1 id velit, uti in przfenti vult Papa;

utendire , dependentertamen , à volun-

neg. maj. Sic(lue interpretamur inten-

tate concedentis.

Vocatut veró ufus

tionem eorum ,qui eleemofynas illis Pa-

fa&ii , non quafi nihil juris habea ( alids

tribus donant.

enim ille ufurarius eflet injuttus ) fed

"d 6. difl.ant. Non eft intentio ex-

quia jus, quod habet, non eft abíolutum

)

plicita conc. , implicita neg.

fed à placito alterius dependens, Etde

]

- Ad 7. neg, confeq.

Ad prob, Re.

hoc eft (ermo, Exemplum primi eft in

I

gula eft vera de iis quae nullius funt tam

pane mutuato, quem cornedere potes

m

quoad ufum , quàm quoad dominium.

etíam nolenteeo, qui eum dat mutuo.

Not.tameh , f1 quis Francifcanis ali-

"Exemplum fecundicft in pane oblato in

LW'

quid donaret hon abfolut& & fimplici-

convivio , quem comedis dependenter

dl

ter, feu non independenter à íua vo-

à placitocjus, quite invitavit, cüm fine

LO

luntate , dominium rei maneret apud

injutía eum tibi auferre poffit. — Hác

fl

Donatorem , & folus ufus apud Franci-

di&incione varia folvi poffunt argu-

r

Ícanos * hicveró eít fermo de donatione

menta, & textus Jutis explicari,

abfolute fa&a non refe

Y

t

rïmo ullo jure

L

l

tei.

Swäjeä?um Dominii.

)

: 444 8, dift. maj. Ufus poffet feorfim

zftimari tanti quanti ces fecundüm fe &

QUAEROIV. Quinam fant capaces

fimpliciter valet , neg, maj. ; effet enim

Domini? num patvuli, filiifamiliás;

uxor, fervi ?

"

uiura, minotis tamen quàm re«ipfa fe-

n

cundàm fe , íic ut ex pretio usüs & ex

XXIL. z. 1. Patvuli ante ufum ratio-

f

;tf

pretio rei coaleícat unum adzquatum

nis (1dem eft de amentibus) habent

pietium , quod juftam rei zftimationem

Dominium habituale , fundatum in po-

j

(ub

non excedat , conc maj.dequo videin-

tentiis naturz rationalis ; non tamen

fràde ufura Tta&t. 9.n. 67. K,6.S, T ho,

a&tuale , defeCtu usüs rationis,ut patet ex

K

(d

cit. loquitur de ufu feu ju:e utendi ab-

epift. ap Gal. 4. cit. fuprà n. 18.

mlmltx;

. 2, Loquendo de filiis familiás füb

quo

folutt tali, & quod cft independens ab

alio,

pattia potcttate conftitutis , quadruplex

,[cf.['l

I. Ca-

J

Not. àquibusdam DD. ufüm rei (five

peculium eft difiinguendum,

fit uf confamptibilis five non ) dupli-

ftrenfe , quod in caftais feu in militia

) hi

i

)

Citer accipi.

1. Per modam habiráüs,

armata, vel occa(ione militia partutm

l.

(

?

quem vocant ufum jutis , confecturQue

eít, ut przda , fhpc:nc!.:'a,-:!ons.tiva,k*-ga'f2

j

alicui ittevocabiliter , & «ft habitualis

in belloaccepta, & omne luccum ex ht$

U'FFA'S

j

acultas utendi re independenter à vo-

ptoveniens , &c. Et h ujus peculii habent

untate concedentis, Ethic non diftin-

u nxon

i

j

'dominium dire&um & utile , fe

oium

V

h

TRACTATUS

FII. Exzzme)z 2

$28

folüm proprietatem fed & ufumfru&tum

przter dotem à fuisaccepit. In aïiqui;

acadminiftrationem, modo habeantan-

bus ita habet dominium, ut matito ce-

nos pubertatis , id eft , decimum quat-

daát u(üsfru&us, qualia funt, qua da-

ll

tumatatis, — INec patentes ex eis quid-

rante mattimonio inter feacquifierunt

l

pto media parte , nifi obftetalia lex, aut

quam ufarpare poífunt , nifi alimenta

T

filii.

aliter fint ftipulati ; de quo vide infrlia

rl

Secundum efk quali Caftrenfe , ita di-

hoc T:a&. Exam. 4. n. $ 7. ubi hocma-

&um, quia gaudet privilegio peculii ca-

gis explicatut.

X 4. Serviproprit di&i nonhabent

&tenfis, etque omne illad ( juxta pri-

[

vilegium à Juftiniano Imp.Clericiscon-

dominiumbonorum fortunzperfe&um

& independens à po.te&zfte dominorum.

lia

ceffum ) quod filius ex Beneficio & poft

Ti

Clericatum acquitit ex militia togata,

Ratio : Quia jura exprefs dicunt,

i

l

ex Officio pubhcolibcrali , fivenon me-

fervos , quidquid quávis causá velocca-

fione acquirunt , domino acquirere, Di-

ul

chanico , v. g. Advocati; Judicis,Ptofet-

l:

fotis Academici , T'abellionis feu Nota-

xiperfetl um. .Quiadominiumimperfe-

&um aliquatum rerum habere polfünt ,

D

ri. t hujus peculii dominium tam

t

proptietatis quàm utile cft apud filium-

ut fi fervis aliquid donetur obinduftri-

am, przftitum fervitium , in compenfa-

fà

familiás, ut di&um eft de Calttenfi.

k

Tertium e(t Pcofe&itium quod pri-

tionem illatz injutie , &c, non intuitu

domini.

Bu

matib à patente provenit , ut i parentes

Ws

&liisconcedantaliquorum bonorum ad-

Dominium Re!zlgia]äiwk. :

SuP

miniftrationem ; vel quod ptincipaliter

uid de eo fentis?

QUAERO V.

& proxime pareptum causá, v. g. O

XXIII. Premiffo , quidquid dicetut

Átnt

amicitiam five obfequium eorum datur,

de Monachis , fentiendum etiam eflc de.

LU

Secus,fi detur ob refpe&tum filiorum. t

Monialibus,

Átei

hoc peculium tam quoad proprietatem

rofeffi in communi

s. r. Religiofi p

Ut

uàtn qu

oad utilitatem totum eft paren-

eu Communitate: Religiofz. (excep ts

tum , fine quotum con

fenfu fiillad ex-

p

FF, Minoribus de Obfervantia & Capu

Thity

pendant , peccantcontta feptimum prz-

h

cinis, de quibusanteadictum) funt ca-

ceptum.

paces veri & ftrit di&ti dominii bono-

Nj

Quartum cft adventitium q

uod filius

rum temporalium. ! Patet ex Trid. Sell,

Mï 1

aliunde quàm ex re pattis , nimitum ex

2.c. 3, deRegulatibus.

ftü

matris vel aliorum hateditate, donatio-

fffiin

z 2, Religiofi folemniter pto

) fg;

ne, opificio ,

negotiatione, fibi quoad

Qnti

d ufumfm&um

patticulari funt incapaces omnis omi-

J proprietatem,patri quoa

nii feu proprietatis bonorum tempora-

,

acquitit,

Uxort

babet liberam difpofitio-

lium; Patetex Trid. ibid. c. 2

lii

g. 3*

nem & p

lenum dominium bonortum pa-

. Ratio: Quja pet. votum folemne pau-

"I[Jlllpc

pettatis fe feceruntincapaces.

taphernalium ; njmimm cotum , quz

Dixi

/ä

De Dominio.

529

l

Dixi t. folemuiter profeffi. Nam Re-

x.. 6. Juxta ptobabiliorem fenten

tiat

ligiofi Soc. Je(u , qui po& Novitiatum

Religiofus ( idem eft de Moniali ) pro-

!u

I

emittunt vota fimplicia , licét juxta Bul-

fellus non peccat. , etiam poft Concil.

T'rid. fi ex Pralati licentiá , fublato omni

i

Jam Gteg. XIII. (int veré & proprié Re-

ligiofimanent tamen (ufque dum edant

abuíu & fimulztione , habeat annuos

Mi

vota folemnia ) capaces dominii tempo-

cenfus feu reditus in Regiftro proven-

ralis: quod tamen ineis etligatum, &

tuum Monaftetii regiftrandos per Cae-

u

nutui Supetioris (ubjectum.

nobii Syndicum feu Procuratorem an-

Dixi 2. £omorum temporalium : (

xe-'x W

nuatim exigendos ; in communi depofi-

enim fermo fit de juribus & bonis fpiri-

to reponendos , & non. ( nifi fervatis

i

-tualibus; ut funt honor, fama , benefi-

communis depofiti legibus ) exirahen-

cium , jus eligendi, manendi in tali ca-

dos: (ive Keligiofüs hos reditus in tefta--

.Wcl,

nobio,eoruüm retinent. dominium , vel

mento ante Profcffionem à fe condito

ab

-.quafi dominium , etiam in patticulari:

fibi refetvaverit ; five à confanguineis

Id

n

poffuntque nomine proprio agere ad ea

vel aliis ci (int legati, five fint empti ex

QUE

'l

tuenda , illis enim renuntiare non con-

bonisa Religiofo jam profefTo acquifitis,

hii

venit, ut colligitur exS. Thom. infrà q.

quorum dominium jam tfanfierat in

s

ht

^186.2.7,ad 4.

Communitatem.

(UD

Ratzo

Refp. 3. Religiofus profeffus in parti-

Quia Comtnunitas poteít

U

culari etiam eít incapax usüs & ufusfrd-

cenfüm annuum ( nomine Communita-

&üs & adminiftrationis temporalis 3

tis fundatum) Keligiofo vel in premium

Ui

Superiore independentis.

laboris , vel pro decente veftitu conce-

fl

h

Ratío et eadem , qu& pro Refpon-

dere, — Et ita patet ex ufu fapientiffimo-

(

fione 2,

*

rum & rimoratorum virotum.

0, qwd'

Refp. 4, Religiofus ne quidem per

Et hoc maximé verum eft de Mona«

ia

licentiam Papze poteft habere peculium

fteriis( quorum proh dolor funt multa

omnino independens, ita ut nec per Pa-

nimis ) ex tefrige(cente proximi chari-

fo

fii

pam poffit revocari , & ad certos uíusli-

tute , tanta media non habentibus, ut

yYl

tnitati.

ficutin vi&u , ita & inamictu perfe&tam

Ratio efteadem.

fervent Communitatem.

J

Pa

n

('

Refp. j. Licitum eft Relieiofo profef-

QUJERO VI. Scisne affignate ali-

:

!d

fo habere pecunias in communi Confra-

quam regulam & licentiam pro digno-

AO

trum depofito affervandas ( ad ufus (ibi

fcendo , an & quando Religiofus peccet

aPrzlato conceífos vel concedendos ) in

m

Contta paupertatem ?

(

n]w

quantitate modetatá.

XXIV, Refp, 1. Religiofus violans

Ratio : 'Totum enitn hoc fitad nutum

IM W

votum Paupertatis peccat mortaliter ex

& placitum Superioris: Ergononladi-

genere füo,

U

u

j

j

u:l

tur paupettas.

Ratío: Quia per illud omni reitem-

Ij

;

u

ld

potalis dominio , imó & uíu indepen-

NACXX

' -dente

j

M

d

5

330

TRACTATUS VHL — Examtn 2.

dente fe privavit.

In individuotamen

fampta ad aliquid recipiendum vel dan-

non femper peccat mortalitet, fed tan-

dum. Ita Donatus,de la Ctuz, &c.

tüm venialiter juxta quantitatem rei , ati.

Karto: Tumquia eadem eft vis taciti

contingit in furto.

Hinc quaz ex obje-

& expreffi , peri. cim qtiid , ft. derelgs

€&o eft matcria. gravis pro furto , erit . creZz;zz. Tum quia pra(umptio devo.

etiam pro péccato mortalicontra votum — luntate domini fufficit , ut alienz tei u-

paupertatis,

fuürpatio excufeturà furto , juxta L.jgrer

Refp. 2. Licentia éft duplex : Una

onnes. $. reCte. £. defurtis, Erga& fuffi-

expteffa & formalis ; & hac lic&t fit opti-

cit ad excufandum à violatione Pauper-

ma , non tamen (emper eft neceffaria ,

tatis. Tum taedem quia fubditusin hoc

à

imó nec in quovis cafu haberi poteft , uti

cafu re temporali non utiiur índepen-

if

fiSuperiornonadíi. Alteraeftvirtua- — denterà placito Supetioris , hic enim jufiz

[/

lis feu interpretativa , vel rationabiliter- prafumitureffe non invitus.

(r

prazfampta, Qu vatié poteft intelligi,

Adftipulatur $, Thom. 2. 2, q. 32 2

[

1. Sic,ut fübditus fciat quidem licen-

S.ad 1. ubi docet , quód Religiofus ,

h

tiam , (1eam petat , fibi non effe denegan-

etiam non habens diípenfationem re-

dam ; aft (imul fcit voluntatem Przlati

k

tum temporalium , poffit ex licentía $u-

il

effe , ut nihil fiat (inelicentiacjusexpref. —perioris probabiliter prefumpta facere

't"]g]

Ía ; Ethzc licentia virtualis-vel prz- eleemofybas, | Ad idem facitquódNB.

i

fumpta non fufficit , utpote nimium la-

Superiores alicubi non foleanttam rigo-

N 1

1

xans votum Paupertatis,

Unde eft re-

FOs& petitionem licentiz in cafa , dequo

Wy

gula Juris : Exprefse requifitum. facit

eft (ermo , exigere ab emetitis &gravio»

Al

seffare pre[amptum. 2 Sic,ut ü hoc. — tibus,quàmà junioribus.

I

velillud fecero, librum emeto, aliquid

Hanc doctrinam metító limitat no-

donavero, &c. placebit Przlato , & is fter Donatus.

Wnd

1. Nontenere ,fiinali-

[

Tl

infallibiliter confentiret,fi licentia pete-

qua Religione effet ftatutum vel prace-

mTetut,

eiM

Addi potet 5. nimirum tacita — ptüm , ut licentia petatur expreíse, ut

Vs

fen implicita, quz collieitut vel ex com-

patet ex Reg.ant? cit.. 2. Non habere

ïCSu |

muni confuetudine à Sïl-peti.or;'bus tole- locumin rebus gravibus, ut funtdiftra-

M

fatas vcleft tunc, quando aliusactuseft . &iones rerum Keligionis , pertinentia

Hore]

j

exprefse conceffus , & in eoalius conti-

ad.cultum divinum, &c. iniisenim $u-

H)d[ [

netur ; uti: fialicui exprefsé fit data li-

petior magis pre(ümitur invitus quàm

eentia peregré-eundi , implicité ei datur

W

m

voluntarius. 3. Licentiam prefumptam

Qu

licentia. pecunias ad honefosufusacci. fufficére quidem pro foro poli, non ta«.

t

If

piendi & expendendi. Ex his

men femper pro fota fori , quia ne fiat

t

malaconfe

R*cfþ,,; .. Probabilius e.fï,quöd*lïcerïtiïæ

quentía , tales fübinde fuqm

[ 7)

ca(tig.ndi,

tacita in.fenfu explicato:excufet 3. pecca-

Pt

Ji

Addi poteft 4. Qui op&ratur ex li-

a, co quüd

J'H qllla l

, ui& jyfü;'&u; ;rvgg'gr;xgbiliter pra-

| centia rationabiliter prafümpt

l

Vj

antea

?

".

De Dominig.

:

: *

antea Supetiorem phyicé vel moraliter

10 poteft. de tep. jutís in 6. Quianeme

adire non potuetit , tenetur ei poftea id

dat , quod non líabet: Sed Przlatus non

dicere daià occafione ; nifi jufta caufa

habet auctoritatem difponendi de rebus

excufet. Hocadlicentiam tacitam ant&

monafterii ad tarpia & inhonefta , nec

explicaam non requiritur.

eft dominus fed folüm adminiftrator

w.4. Utilicentia Superioris ufum rel

bonorum ejus.

Ergo talem licentiam

temporalis fubdito facia:licitum , debet

dare nequit.

Á

efTe libera feu perfc&tt voluntaria,

x 7. Religiofus faciliàs poteft ptae-

(

Senfin efh:. Licentia non debet effe

fumete licentiam Pralati ad alteri com.

obtenta perftaudem aut metum : Unde

modandum aliquid , Communitati vel

fi Supetior fubdito licentiam det ex me-

fibiapplicandum , quàm ad vendendum,

tu , bequetelis vel mutmure tutbet

denandum,commutandum, &c,

À

Communitatem , aut íi obtinetur falfo.

Ratío : Quia commodare non eft actus

A

graztextu , vel reticendo ea , quibus co-

translativus dominii ,

guitis fuiffet denegata , fubditus non eft

donatio, commutatio,

ficute& vcnditjo a

s

t

liber à peccato,

i

Eodem modo potet faciliàs prafu-

Ratio : Quia fraus & dolus netmini

mere voluntatem Ptzlati ad dandum

n

pátrocinantur.

aliquid Fratri de (uo Conventu quàm

Vi

X.. j. , Licentia ergo debet effe ex jufta

Fratti alterius Conventüs vel Otdinis,aut

J

v

caufa, que poteft effe multiplex , nimi-

Szculati. ^ Item ad rem levern faciliüs

^ [rie

um pictasin egentes pafentes , vel pro-

quàtm ad ptetiofam.

n

st

Y

ximos confanguincos, remunetatio feu

Réfp.8. Si fuperior Religiofo

| detli-

gratitudo , utilitas commünis, v, g. ad

centiam ad ufus , honeftos quidem , íed

f

t

hnem docendi , (udendi , &c. utilitas

fuperflaos , ad emendamtem pretiofam

n

privata , non folüm intuitu infirmiratis,

fuperfluam , vafa aurea , argentea , get-

fed & fanitatis, aut necefTatiorum vitz

Q

mas , &c, illa licentia eft quidem valida

j

u

vel vetimentorum,vel ad fimiles decen-

(niüi cederet in grave detrimentum

j

£esufusnon fuperfluos.

Communitatis ) & [ubditus eá utens non

3

Refp. 6. Si Religio(us habeat ÀSupe-

peccat peccato proptietatis ; eít tamen

iore licentiam aliquas pecanias ditra-

u5

illicita; & fubditus peccat contta ftatum

«

p

hendi , ín quos voluectit ufuss fieas ex-

Paupertads , nec minüs Superior eam

pendat ad inhone(íta & turpia , nonex-

!

(

dando, cujus eft zclare regularem difci-

cufatur à mortali violatione voti Pau-

plinam.

amcïz

a

pettatis. Ita probabilius teneo cum Do-

Ratto 1. p.. Tum quia. aliàs venditoc

nato..

j

in eo caíu peccatet mortaliter tetinendo

»

Rano: Tum quia licentia e& inter-

pretium , deberetque reffituere : Sed

dä 1uv

pretanda juxta facultatem: concedentis,

hoc eft contra communem praxin. Er-

um quia nemo poteft plus.jurisin ali-

u

"

go. Tum ctiam quia fubditus non u-

um transferre quàm ipfe habcat, c. ne-

'Wä

titur re temporali au&toritate propriá &

Xxx 2

inde-

532

TRACTATUS VIH. Exam. 2.

& cztetarum itidem

independentet ab alio.

Ergo non fit

qualitatum. - ch

proPrietarius.

ibi.

Katio 2. partis : 'Tum quia Przlatns

QUAERO VII, Quomodo

2

erefolvis

in eo cafu graviterabutitur fuà poteíta-

hos cafus ?

k

te, cim non fit bonorum Cenobii do-

(XXV. Prinu esi: Eft quidam Rdli

minusfed oesconomus,

'Tum etiam ,

giofus, qui pecunias non imponit com-

quia R«eligiofi ex vi voti Paupertatis ob-

muni depofito , fed retinet in cella , cum

ligantut ad hoc habendum nifi neceffa-

firmo tamen animo non expendendi

tia juxta decentiam ftatás. Ergo (inota-

nifide licentiaPrzlati. Peccatnemotta-

liter ?

B

x

N

biliteexcedant; peccant mortaliter con-

tra ftatum paupertatis,

2. Keligiofo à quodam amico fecula-

,gl

Et hzc fententia probabilior eft &

ti offeruntur pecuniz , fed ipfe dominum

li

tutior , tenetque non folüm pro Reli-

u

illum togat , ut eas apud tertium depo-

gione rcformatà fed & reformandá ,

nat, ut cafu quo indiguetit, poffit cum

exceptismilitaribus, Melitenfi , 'Feuto-

D:

Supetioris licentia aliquid inde pro fua

Iy

nica,&c, Exdi&isColligitur, quód

necefTitate accipete ? peccatne?

D

volatio voti paupettatis fit feparabilis à

3. Prelatus Religiofo dedit licentiam

vitio proprietatis.

accipiendi & fuo depofito unum aureum

lg

Ad przfens optim& ferviunt Refpon-

ad emendos libros , ipfe veroillum ex-

fa S. Congtegationis ad quarita fibi pro-

pendit ad alios ufus , fibi tamen n

lii

ofita.

E

$

ceffarios,

Ó

"4d 1. Àn ex difpenfatione Supetio-

4, Prelatus videt & (cit, fubditum

[//]

rum liceat poffidere vel tenere agros, an-

aliquid diftrahere, vel acquirete , & non

!

conttadicit,

Hac Pizlati tacitutnitas

nuos reditus , aliaque bona immobilia,

&

& mobilia fuperflua , rron obftante Tri-

zquivaletne licentiz tacitz , ita utexc

t

dentino? Ceníuit non licete. -

LF;

fetà vitio proprietatis ?

mea:

Z4d 2.. Àn per talem difpenfationem

Ante refolutionem dico , certum effc,

]

fcu licentiam excufentur à culpa & poe-

hzc omnia faltem effe contra pgtfe&io-

Ti

na? Cenfuit negativé.

nem paupertatis. Quo pramiflo -

D)

-"4d 3. An credendum fitSuperioribus

ZA 1. R. "Talem Religiofuca non

fic

dicentibus, fe poffe date licentiam ta-

flatim condemnarem peccati mortalis:

v

lem? Ceníuit negative,-

quia ztentiojudicat omne; : Hoc autem

tel

-4d 4. AnSupetiorisarbitrio & pre-

folüm verum eft ftando pracise in nz«

[/40

finitioni ftare debzarit Regulares quoad

tura voti paupertatis ,id eft, fi non ob

Tidul

mobilium fuperfluitatem vel convenien-

ftet fpeciale prceptum , & non fiatani-

Efnju[f

tian? Ceníuit,nifi de exceflu. atbitrii

mo pecuniam occultandi Prlato. Cz-

f Yefer

conftiterit , utique ftandum habitá ra-

terüm : (i 3 Przlato fieret fcrutinium cir«

tionePe:fonz , Officii, & Regulz, fta-

[

rlqüi

ca ea quz quivis Religiofus habet , & ni-

li

hilominus in cella vel alibi occultaret ;

Vi

g&s(jpe paupertatis , quam profeffi funt,

pecca-

RE

x

$33

De Domiaio.

-

peccatet mortalitet ex genete

(uo. Dico

fiva: approbativa vetó eft, fi exnullo

ffec

fimili motivo taceat , imà folitus etiam

€x genere [uo , quia in individuo po

ell? veniale ob levitatem matetiz. — 5i

hisoccafionibusirafci, arguere ,clama-

re, non clamet, non itafícatur , non mi-

vetó etiam in re levi adeffet contemptus

netur. Ettunctenetillaregula: Qu ta-

i

obedientiz, vel animus ad majotra oc-

cultanda, eífet mortale.

cet, con[entire videtur.

UJERO VIII. Scisne affiznate

d

AAd 2, Suppofitis claufülis mox infi-

regulam pro directione ipfiusmet Prala-

nuatis , R. quód talis Keligiofus non

peccaret mortaliter contta paupertatem,

tiin danda licentia Religiofo quoad

J

ufum rei temporalis ?

quia nec proprictatem fibi attribuit, nec

XXVI. Refp. Prima Regula patet ad

Y

jus, nec ufüm pecunía fibi appropriat.

Hac tamen praxis non eft confalenda;

Q. 6.inR.6. & g. quód nimitum Prz-

u

quia poteft effe fcandalofa.

latus non poffit dare licentiam , utíub-

ditus re temporali utatur ad turpia &&

Ad3. Si ad(it neceffitas, vel patvitas

matetiz , vel licentia rationabiliter pra-

faperflua , fed requiritur jufta caufa

licentiz-

fumpta ,non peccat,

n

2. Idem debet obfetvare etiam quo-

- Ad a. difficultatem" facit illa Juris

ad (uam Perfonam & Communitatem.,

Kegula : Qu tacet , confentire videtur.

Qu

3. Non poteft fubdito concedere fa-

Sed Domnatus nofter ex' Navarro bene

cultatem itrevocabilem utendi re tetrz-

"

diftinguit duplicemtaciturnitatem: Una

eft permifftva , ficut Deus permittt pec-

porali , quia hoc efftt eum facere .pro-

t etatium,

M

catà ,& hzc non excufat ; aliera appro-

j

bativa, & heec excufate

4. Quomodo fe habete poffitac de-

f»

P

Sed d:c , Quomodo potes (cire eílc ta-

beat in tacituenitate , patet ex antea di-

(ia

Gis,

citurnitatemmerépermiffivam , vel ap-

MN&

$. Prelati Regulates polfunt fibi &

ptobacivam »

(üis concedere licentiam de bonis fibi

Dico , Cettam regulam pto hoc ftztui

jc»

applicatis donandi u(que ad decem au-

non polfe, Prafatus Au&ot ex aliis

Qu

DD.ld Bcne expïicar.. 1. Debere cogno-

reos pro cau(a pia & rationabili, v. g. pro

TOA

fci ex circumfantiis perfonatum , rei,

pauperibus, pto nuptiis cognatorum ,

I

occafionum;, ob quas rationabiliter po-

pro

ratificatione beneficiorum , pro

Non tamen

)FCM

l:c&'pfæ(hmi-voluntasSupetioriso, Item

cultu divino & fimilibus.

p

ex cauía taciturnitatis , qua i fit jatta ,

polfunt amplius infümere fíne licepntia

indubiéexcufat à vitio proprietatis,fecus

Provincialis , aut alterius fimilis vel fu-

u

j

f injufta.

2.. SiPralatus fciens , taceat

periorisPralati.

"i

Ia nofter de la Ctuz citans Cotdu-

UP

ex verecundia vel timore , aliove refpe-

bam & Ludov. Lop.. addens : Etita;ait

j"

&u, quia nimirum homopacificus eft ,.

fubditus veró eit.inquietus , agreftis ,

ifte , prazceptum eft FF. Oxd. Praed, im

tutbulentus; &c. eft taciturnitas petrnif-

Capitulo Pifano.

Am

Xxx2

534

CTRACTATU.S-VIIL Examen s.

An veró Przlatus eandem licentiam

Dico , Peccat contravdt

Á

um pauperz

dare poffit hofpitibus fui Otdinis , con-

tatis.

cludit idem auctor negativé ; quia in

Ratio: Quia pecunias -cxpon'ei'e ludo -

Conftitut. FF. Predicatorum d, 1. c. 14.

eft a&us dominii,

Hinc , quiab eolu-

grohibetur, ne Religiofus pecunias ex-

ctatur , tenetur rcfitüere ,. non ludenti,

Pcnd'at fine licentia fui Przlati: Sed Pra-

fed Monaíterio.

y

latus unius.Conventüs non eft proprié

7. Ptalatus vel Pralata non pqtek

Pralatus hofpitum in fuo Conventu exi-

^ monialem licentiare , ut íuo ( orfcfatio

ftentium , licét ex eatundem Conftitu-

Írequenter det multas pecunias , lickt

tionum. & Ozdinationum difpofitione

as accipiat à fais Propinquis.

in aliquibus 'hofpitcs ci fubdautur. Er-

Ratto

Qiia Superior abuteretur

1l

O,

graviter fuá poteftate in rcbus Monsfle-

fir

6. Poteft Supetior Religiofo fübdito

riicui Monachus vel Monacha acquirit

]

datelicentiam ludendi pro modica quan-

quidquid acquirit , unde & Confellatius

EU

titate , ludo tamen honefto, & intra li-

teneretutad reftitutionem.

D

mites honeftatis manente , feclufo fcan-

QUJAERO IX, Sitcafus: In Camera.-

lj

dalo, & lege prohibente.

KRatio

defun&i Religiofi reperitur burfa mul--

Wt |

Quia ludus omni malá cir-

torum florenorum , eftoe praccise ob hoc

cumftantià carens eft a&tus virtutis Éu-

privandus Ecclefiafticá Sepulturá tan-

d

trapeliz juxta S/Thom.2. 2. q. 168.a.2.,

quam proptietarius?

li

cujus dodrina fuse relata cft fü

prà Tra&.

Refp. Negativé Rarío

; Tumxvquia

Wt

3. Exam, 3. n. 4f.

1

fundamentum p:ivationis Ecclefiafticg

44

Dixi t.i» modica quantitate, pto qua

fepulturz e(t notorium peccatum mor-

k

tamen certa regula ftatui nequit, fed re-

tele( quoad prafens ) proptietatis , in

(l

linquitur arbitrio viri ptudentis confide-

quo défanc&tus deceffit , (ed hoc non Ícis &^

It

tatà Religione , períoná , & d:gnitate lu-

tur de illo Religiofo $ dubia enim inme-

nf

dentis , uti & quantitate conceffi peculii.

liorem partem funt interpretanda , & -

BY

Dixi 2.feclusa Lege probib.nte. Hinc

quilibet e$t habendus bonus , donec probt-

N

Superior non poteft indulgere, ut (ub-

tur. malus s hic autem non poteft pro-

üfj

ditus Religiofus ludat principaliter pro-

bari proprietarius, nam potelt judicati,

AQui

gter lucrum , velaleis , intelligendo pet

quód habuerit licentiam ab alio Supt-

DI

aleas omnem ludutm, qui nititur forte,

tiore, v, g. Generali , vel quód habue-

comïïi

cafu,fortunà magis quàm arte ac inda-

tit füum peculium in Cameta adlufran- —

Hoysl

ftriá humaná. Vide de hocneftras Con-

dum & oftendendum Superiori , fuerit -

i tf[ [

&itutioncs dift, 1. ds: gravi culpa c. 18,

Q

autem morte preventus. - Vel ( quá ta-

li.

)

€ext. r

tione refolutio etiam tenet de Religiofo

UM

Sed quid fi Religiofus luderet absque

fRri&ioris Obfervantig , alioquis pecu-

) W

00

omni licentia ? /

lium non habente) quód pecuniz fint.

o) hæh

pu

Rnæ

At

ER

-I)e Domikio,

$35

apud eum depofitate , aut ei commiffz

ad nutum Przlati vel/Paxtfoni beneficii

loco reftitutionis,eleemofynz, &c,

aufetibile , acquiruntur Monafterio.

Oppozo; Legitut , quód B. Gregorius

Ratio : Quia tuncperíona Beneficiati

Monachum repercum proptietariutn fe-

adhuc fubet Monafterio, Ergo talia bo-

cetit cumulati in (terquilinio , non ob-

na nec rctinere , nec ufurpare poteft

ftante , quód ante poenituetit.

absque Przlati licentia. Si vecó Denefi-

)

Ad hoc R, fa&tum effe in exemplum

cium fitperpetuum, etiam hzc bona furit

L.

& tertorem aliorum.

Ecclefiz.

i

W

QU/EKO X. Quid fentis de bonis

Ratzo

Qaia tunc petfona Bencfi-

Religioforum beneficiatorum , vel ad

ciati eft Monafterio feparata, quod fuo

Tl

alium Ordinem tranfeuntium , eje&o-

juti circa ipfam ceffit.

T

A:

rum, fugitivorum, apoftatarum ?

Refp. 3. Bonotum Religiofi ad alium

(

XXVIIL. x:. 1. Regulatesad quam-

Ordinem ttanfeuntis , actuale domi-

cunque di

[2

(uó

o

nitatem, etiam Ep:fcopalem,

nium Religioni, qua tranfit; jam acqui-

vel Cardinalitiam evecti , non fünt do-

fitum, manet penes ipfam.

yl

mini redituum beneficii , fed tantüm ha-

Ratio : Quia nulla eftlex , que eam

bent jus eos adminiftrandi , vel difpen-

bonisillis privet; Nec Profeffio fa&a ett

:

fandi: tum ad congruam fui (tatüis fa-

cum conditione, fi manferitin Religia-

E

fentationem, tum ad alias pias caufas,

ne , fed potiüs Lex folüm concedit illum

Ita S. Thom. infrà q, 88, a. 11. ad 4.

tranfitum , utfiat (ine prejudicio tertii,

cajus verba vide infrà in Tra&t. 10, E-

Ergo.

l

lP

xam,3.ad Q.9. .

Refp. 4. Bonotum ,

quoLum fo!àm

Ratio: Qüia votum paupertatis non

fpem & jus ad rem habebat prior R cli-

p

m

eft incompoffibile cum ftatu Ecclefiati-

gio,vivente adhuc pgriore domino;domí-

"

[

|]

€0, imó exornat eum , üt pa:et exemplo

nium acquirit fatà Profeffione Religio

Apoftolorum. Ergo nonett ratio ,cur

ad quam tranfit.fi illa (it capax dominii ;

l

ue

(

non mapeat,

fiveró ejus fit incapax , durante Novi-

&.2, Bona:qus Reguïzrcsbcneüciä-

tiata manent fufpenfa fub dominio h-

!

ti fpicituali titilo Beneficii vel Ecclefiz

redum , & ip(i fecuiá Profeffione fucce-

m

u

acquirunt , acquiruntur ipfi Eccle(iz , id

duntab inteftato,

FO

eft , coctui Ecclefiaico talis Ecclefiz in

Ratio patebitimmediateante R.. 6.

"T

communi, ni(i Beneficium fit Monafte-

Refp. 5. Si Religiofus inft& (it ejc&tus

g

tio vel mienfz Abbatis incorporatum , ut

& tatione beneficii certz Eccle(iz addi-

Vl

patet ex Clement. unica, de füpplend.

étus, bona ejus acquiruntur Ecclefi: ob

$

1l

neglig. Przlat. ut proinde quando mo-

tationem datam immediate ante R, 3. Sí

Y

1]

riuntur , Ecclefia fuccedit ab. inteftato,

autem vagus oberret,cüm bonaejus non

qi

p

Si veró bona fint comparata titulo pro-

fint derelidta aut vacantia. aec primö OC

N

"

i

fano, heteditatis , donationis ; indu-

cupanti permilfa , fpe&ant ad Religio-

WWB

ftriz , & beneficium fit manuale , id eít ,

nem,unde eít egreffus.

Km*f 0

Y

TRACTATUS FHI. Examen 2.

$36

Ratio: Quia convenientior dominus

ftant, in foro externo a&ionem conce-

i

non po:eft affignari.

dendo , non tamen ei refitunt , quin

Keíp. 6; Si fit injufté eje&us , manet

pofficeffe obligatio in cqtnfci.entia.. Hoc

membrum Religionis , ac proinde illi

notato

tanquam fuo cerpotiacquirit,

Refp. 1. Monaftetium ad nihil tene-

Ratio: Nam eje&io injufta vel cen-

tut ex delido Religiofi , etiam ipfiusmet

f

tingit culpà folius P

rxladi , & tunceft

Prelac , nifiin quantum exindealiquid

ad Monafcrium petvenit , vel conyet-

petíonalis , qu& non debet nocete toti

Communitati ; Vel culpá totius aut ma-

fum eft in utilitatem ejus.

Aatto

Quia delictum períonz in

joris pattis Conveniüs, & tuncmetretur

4l

uidcm horum bonorum privationem,

damnum Eccle(iz redundare non debet,

Tif

E

fed ante Judicis fententiatm non incurrit

c. cüm olim 1 4. de Privileg.

cenatn.

Relp. 2. MonaZerium nontenetur ex

Mi

Relp. 7. Si fugitivi& apoftatz acqui-

contra&tu, quem Religiofas poft Pro-

t

feffioneminiit, nifi in quantumipfita-

rant aliqua titulo beneficii Ecclefiaftici,

j

illa fpe&ant ad Ecclefiam , cujus eft be-

cit& vel expref:& fuit commi[fa admini-

l

ftratio.

Cateroquin potcfl eum vel

neficium , ut habetür c, cüm in Novi-

ttyj

tiis.de Tetam. Si veró aliqua acquitant

ratificare vel refcinde:e,

hl

:titulo quodam perfonali , illa veteri qui-

Ra : Quia Rcligiofus' Profeffüs

al

tantum facultatis non habet.

n

dem jure cífent Religionis, unde excel-

ferunt , ficut bona fetvi fagitivi perti-

Dixi, pos? Profe[[ronem. Certumenim

Sh

eft , quód debita ante ingrellum à Re-

ly

nent ad hetum. L. prima, $. 1. deacquit,

ligiofo contracta Monafterium tenea-

Tij

poffeif. Sedex nova Extrav. Greg. XIII.

tur folvere ex bonis per Religiofum

f foris moriantur , quocunque titulo

b

p

acquifita cedunt Camerz Apoftolica.

acquifitis.

D

ia nemo debet vd þote&

Quod fialiam Religionem ingrediantur,

Ratio: Qu

&O

ex te aliena diteícere: Sedineocalubo-

W.

& per ignorantiam boná fide recipian-

tut ; eadem Religio acquirit dominium,

na Rcligiofi jam etant debita & obfid-

ol

(icut dominus borá fide emens fervum

&a aliis.

E:go.

dam conttaduex

Qu

rofugum , fed firecipiantur malá fide,

Refp. 3. Si in quo

Boff

K

dum nimirum fcitur quód tranfitus. fit

parte Religiofi intervenit culpa theolo-

V

illegitimus , quz acquirunt ; fpectant ad

'gicainjuflitiz, ipfe naturaliterobligatut

*

teftituere , & damnum datum pro polit

pri

orem Religionem,

?

ltyn

UJZRO SXI, Ten

eturne Monä&e-

bili, quantum ftatus patitur,compentare

At

rium ex delicto vel debito Religiofi?

etiam ex iis, quorutm ex Pralati liccqti?-

lt g

XXIX. Ante R. Not. duplicem effe

habetliberam difpofitionem.

L

obligationetm. Una cft Civilis, ad quam

Ratio : Quia ftatus Religionis non

h dlal

cotTi-

.nimirum datur adtio in foro ex:etrno.

m

impedit naturalem obligationem

licét

ii

Altera nátutalis , cuilicét Legcs non a

.penfandi damnum injuftä illartum ,

um

k!:

illius

d

X

[

De Domisio.

"

UM

illiusobligationis & reititutionis execu-

omnisque jutís poffidendi per folem

hé

3

tionem ad tempus excufet.

votum facta in Religione apptobata 4

Wa

fanc&ta Sede.

Refp. 4. Sinullainjuttitiz culpa in-

terceífit , nulla contrahitur obligatio.

An Religiofi poffint teítati feu teftaz

lmml

Ratío : Quia contradtus ex natura

mentum facere , vide infrà n. 64. ante

| )tm

tei fuitnullus, & fupponitur, quód non

R, 4,

""b

Ut

ad(it ullus alius titulus vel tei acceptes,

Domintum Clericorum.

?

L

vel inju(tz acceptionis.

Dvl

QU/ERO XII, -Incapacitas dominii

QU/ERO XIII. Quid de eocenfes?

m

annexa voto paupettatis , oriturne ex

XXXI, Ante R. Not, diftipguendum

IU

ln

natura voti vel conftitutione Eccle(i ?

eífe inter bona Ecclefia&íca, & Eccle(ia-

IU

XXX. Refp. Juxta mentem Ang.

fticorum feu Clericorum.

Prima funt

Do&. probabilius et ; quód oriatur ex

Qu I

quz immediaté feu proxime fpe&ant ad

Ml

"

natuta voti , jure naturz eiannexa.

ipfam Ecclefiam, v.g.vinez,domus, agri,

Ratio

i

l

Si incapacitas dominii voto

horti , &c,

Secunda proximé fpectant

folemni paupertatis folüm eífet annexa

ad ipíos Clericos ii particulari. — Haec

J

x conftitutione Ecclefiz, Ecclefia potfet

fübdividuntur in bonaSecularia & Cle-

nq'm

gdet

inea difpenfare: Sed non poteít; nam in

ricalia; Clericalia rurfum tn vere & quafi

d

€. ad monaíterium , Innocentius Papa

talia. — Boza Secularia Clericorum ( di-

,mnh

ait : Abdicatio paupertatis ficut etiam

a communiter Patrimonialia ) íünt

cuftodia caftitatis adeó eft annexa Regu-

quz eis obvenerunt ex -quadam caufa.

f

!

[

lz Monachali ,ut contra eam nec Sum-

profana feu titulo fzculati absque ullo-

g

mus DPontifex polfit licentiam indul-

(

À W

refpe&tu ad. Ordinem aut Beneficium

gere.

Ecclefiafticum , fed v. g. ex donaiione,

)

Onl) V(I j

Dixi , juxta mentem Ang. Dotl. Ylle

hateditate, ufütcapione , inventione;

enim infrà q, 88. a. rr. citans prafa-

proprià induttriá, vel arte.

T2

k

0f

tum caput , negat Papam difpeníare

Bona 4z4fi Clericalia (dicta com-

)

"

poffe cum Religiofo profetlo, aut facere

i

muniter quafi pattimonialia ) funt , quae

jl tWa

quód Religionem profeffus non fit Re-

Clerici acquirunt occafione ítatüs íeu

0

-ligiofus.

Vetba S. Thom. nimis clata

minifterii Ecclefiaftici , non proxim&

.nuoäï

referentur infrà in Tra&t. 10. de R elig.

titulo beneficii veluti ejus fructus, fed ut

] u

Exam. 1.n. 47. & 48. de Indifpen(abi-

premium & mercedem impenfi laboris,

d

litate voti folemnis catitatis. Ubi, quz

v. g. ftipendia Miffatum , Anniverfario-

; Gmnum,*

dicentur, omnia hic ferviunt,

Vide

rum , vel audientie Confeffionum ,

j

vetba S. Thom.

j Mhsf

f?!ptä Cit. n. 28. poft

Concionum, inde dicta induftrialia, re-

u()üln

J

R r

ditusftole , exSepulturis , Nuptiis, Ba--

"

Ex di&is cölligitur hzc definitio Re-

ptifmi collatione,&c,

LU

ligiofz paupertatis: Eft voluntatia R e-

Tandem bona veré Clericalia- fant

Qm

nuntiatio omnium rerum pofleífarum ,

quz Clerico proximé obveniunt titalo

"

Bene-

Yyy

j

$558

ä" RACTATUS VII. ,Examm 2

Bencficil, v.g. Ptzepofiturz , Decanatüs,

requiritut bona fides fecundüm illud

Canonicatüs, Parochiz, &c. uti funt

l

1.Cor.4. Hic jam quatitur inter dipen-

annua ftipendia fixa, decimz , fructus

fatotes , ut fidclis quis inveniatur. Hac

l

a grorum,öcc.

Ex hzc rutíam debemus

ibi,

gartire inea , qüz ad honeftam Clerici

Ratio: Quianec ex vö—to-.,heqüe'ci

p

fuftentationem funt neccffaria ; &in.ea

difpofiione. juris funt. incapaces hujus

1

Y

quz honcítz fuftentationi funt fuper-

dominii.

Üua ; Erinilla qua Clericus parciüs

. XXXII.. Refp. 2. Idem eft de bonis

d

f

vivendo. de'congrua fuften:arione fibi

quaft: patrimonialibus fcu quafi clerica-

libus, uti & de bonis ver clericalibus

dl

fübrahit, quz vocantur parfimoníalia..

Ex his certum eít , quód'dominium

in quantum. hzc funt neceffaria ad con-

Ti

particulare bonorum;, qua Ecclefiafhica

gruam íuftentationem. , fic ut finguli

diximus. , Íit penes ipfam Ecclefiam

&i

Cletici in particulari habeantabfolutum

Ait

particularem, cui in fpecie funt appli-

dominium eorum ; & non teneantur ea

li

cata., nomine Ecclefim. intelligendo

magis expendere in. pios ufus quàmpae

Ex"

ipfam Communitatem Ecclefiafticarum

trimonialia;

perfonarum. cum. fuo Capite,

Hoc

Ratio 1. p. Quia bona;quaü'patrin&b—

l

x miffo,.

T

t

£

nialia Clericis. dantut ut ftipendium

Kefp. 1. Cletici fünt veri. & abfoluti

quoddam & merces prarftiti fervitii pet-

]

ei

domini bonorum pattimonialium., Ita

fonalis.absque omni pactó expreffo aut

S. Do&, infrà q..185.a. 7. in c, dicens:

tly

tacitó etogandi in pios ufüs. Ergo-

Aliter eft dicendum.de bonis proptiis,

Oppono: 1. Hixzc ftipendia quandoque

I]Cm]

fatij

quz Epifcopi poffidere poffunt , & de

excedunt operam;

bonis. Ecclefiafticis.

Nam:- propriorum. .

2.. Si ergo Cleticus de illis bonis ex-

"l

Bonorum verum dominium habent.Un-

qu l

pendat in pías caufas., poteftne tantun-

[

de ex: ipfa rerum conditione non:obli-

dem reditibus beneficiidefalcare , acde

Ol

fitpe

gantur;ut caaliis conferant ,. fed potfünt

nete ?

eo ,.uti de B*.-'t-nimoniali'bus. diqu»-

A

j

a. vel fibi retinere vel etiam aliis ptoli-

Q

bito elargiti 5 poffunt tamen in eorum

- Ad . dico, nil.] referre ;-,quia;liberä

J VC['U

difpenfatione. peccare propter inordina-

dantur. . Exemplum eftin paupere, qui

&dni,

tionem affects , per quam contingit,

fit dominus pecuniz etíam magna quab-

Wem à

quód vel fibi plura. conferant quàm

titatis, licét nüllam praftetoperam.

À

B

aporteat, vel aliisetiam non fübveniant;

hd 2. A-ffi*rmo-.y

fecundiim- quod requirit debitum chari-

(lcjy

Ratío.2: p. Quia bona vere clericalia

—

DC

tatis; non-tamen.tenentur ad re(titutio-

congruz fuftentationi neceffaria deber

nem.,.quia hajusmodi res tunr eorum

ütyl

tür- Clericis tanquam jüfta merces a

us

"

dominio.deputate 5: fed: Ecclefiaftico-

Ecclefia cui fecviunt, Nam qmi altars d-

J

r

Atith

züm. bonorum:funt. Difpen(àtores: vel

( ferviunt, cum aljari partieipant. 1. Cot.

Procuratores ;. ad difpenfatorem: agtem

Vrl

l()ms

9 v13,. Et diguns esuperarius mereet?

Tlbs-

E

"ER

De Dominic.

[

$39

f9. Luc, 10, v. 7, Et nemo cogitur mi-

Hactenus dicta apud otnesfere (unr

;

litare propriis &ipendiis. Etgo.

communia ; Sed difficultas eft debonis

j

Hinc feqcitur, quàd fi Clericus ge-

congruz fuftentationi redundantibus.

nium fraudando , vivat parciüs, quàm

De quibus

Katum ejus deceat , poteft eaqua con-

XXXIIL. 2;. 3. Poft etecta beneficia

)

gruz fuftentationi fubtraxit ( que anté

& cettos ptoventus fingulis titulis affi-

t'tmf

vocavimus bona paríimonialia ) expen-

gnatos Beneficiatii five Canoaici non

dere in quoslixbet honeftos utus (ive pios

tantüm funt adminiftratores, (ed & veri

five profanos : potuiílet enim ea liber&

Domini fuorum proventuum , etiam

abfümere,

quoad illam partem , quz honeite fu-

Oppono : Si hoc ita eft , cur Concil,

ftentationi füperfluit, hoc tamen domi-

"TTrident. Seff. 25. c. r. interdicit, ne Ec-

4

nium eft ita limitatum , utfecundüm tu-

clefiaftici &udeant ditare Confànguineos

tiorem & teveta ptobabiliorem fenten-

€x reditibus Ecclefiafticis.

tiam, non folüm ex chatitate , fed & ex

Dico , Loqui de bonis congtuz fa-

jufitia teneantur partem illam expen-

M

&entationi redundantibus.

dere in pias caufas feu ufam, id eít, in

Quijd intelligis nomine congtuz fü-

Eleemofynas, fabricam Eccle(iz, cultum

i

ftencacionis ?

divinum, Cenobia , eorum fundationes;

[ü

Dico, Communiter intelligi omne

o

confervationes , pro animabus in purga-

quod Clerico moraliter neceffarium eft

torio, &c,

Si fecus faerint , juxta ean-

U

ad honeftam füi. & familiz (uftentatio -

dem probabiliorem & tutiorem (enten-

1

nem juxta conditionem ftatüs ac digni-

tiam tenentut ad reftitutionem , non fo-

»

tatis, v. g. debitam hofpitalitatem non

]üm Beneficiatii , fed & qui fcienter ta-

folàm erga pauperes & peregrinos , fed

lia bona acquitunt,

u

etiam urbanos, juxta bentficii modera-

Dixi.pos? eretta beneficia , quia, ante-

tionem.

df

Item moderatas donaciones,

quam fingulis fua portio fuit affigna:a,

jj

p

remunerationes , recteationes honeftas.

Clerici vivebantin Communi , üti nunc

yro»

Liberalitas enim maxim& decet Cleri-

Religiofi , & tunc dabaturab Epiícopo

€um, Nec enim tenetut nimis parcé

fingulis quantum cuique opuserat , &,

"'f'f !

]

vivere,nearguatur fordidus avarus ; fed

quod fupetefat, dabatur pauperibus a-

i*

adnrittere poteft liberaliorem tractatio-

liisque piis caufis: poftea veró ob graves

nem , modó maneat intta limites tem-

j

cauías bona Ecclefiaftica fuerant diviía

zf&,ü

perantize & modceftz frugalitatis, Cum

in 4, partes, quarum prima cclfit Epi-

qua claufula etiam Nobilis & Graduatus

fcopo , 2. Clero , 5. Pauperibus, 4.Fa-

j

poteft infümere plus quàm mirüslitera-

u

bricz Ecclefiz: prout explicat S, D. in-

tus & viliorisconditionis. . Dehoc vide

frà q.185.a. 7. in c.

"

r

infà n,36. Sed caveat , ne Nobilitas vel

Vertba S. T hom. funt hzc: Suntau-

Do&oratus ei fit petta. fcandali

tem bona Ecclefiaftica non folüm in ufus

» lapis «

offenfionis, occafio damnationis,

pauperum , fed ctiam in cultum divinum

À

Yvy z

&

w

-

$49

TRAÁACTATUS VIH. Examen 2.

& neceffitates miniftrorum expendenda,

ueceffitas , qua ad. peccdtum-kznrtale obls-

Unde dicitur 12. q. 2..de reditibus Ec-

£tt »ficut nec catera particularia , qua in

clefiz veloblatione fidelium , fola Epi-

bumants attibus confiderantur : borum

Ícopo ex his una portio mittatur : dux

autem determinatio velimquitur bumana

z

J

Ecclefiafticis fabricis & erogationi pau-

prudentia.

perum profaturz à Presbytero fub peri-

Ratío Y. p. eft S. "Fhom. loco mo

culo fui ordinis miniftrentur : ultima.

citato. Juxta Concil. Trid.SefL2 3. c,1.

Clericis pro fingulorum metitis divida-

de reform. Clerici quinon praftant, que

tur, Siergo diftinda fint bona , qua

jaxta Ecclefiz flatutum praftanda fant,

debentin uíum Epifcopi cedere , ab his

ftuc&tus. non faciunt fuos. Ergo argu-

?

qua (ant pauperibus & miniftris & cul-

mentoà conttario ( quod in jure fotiffi-

L

tui Ecclefiz etoganda , & i aliquid üibi

mum eft) (i ptzftent quz: debent , frudus

tfog

retinuerit Epifcopus de his , qua funt

fäciunr.fuos,eosq;ue lucrantur : Sed hoc

li

pauperibus eroganda vel etiam in ufum

eít idem , ac fieri dominum eotum , arg-

[5

miniftrorum ,. aut in. cultum divinum

cap. un, de Cler. nontefid.in6. Etin

b

expendenda , non eft dubium quin con-

uía Juris Canonici illz phrafes ; fac*

tra fidem difpenfationis agit , & mortali-

re fuurn. & fierü dominum zquipollent,

[

ter peccat, & ad reftitutionem tenetur.

Ergo.

ht

De his autem qua funt fpecialiter fuo.

Dixi , boc dominium e[fe limitatum,,

[:

ufui deputata , videtur effe eadem ratio

teftrictum. ,. & non omnino liberum.

u

quz eft de proptiis bonis , ut fcilicet pro-

Caujus. exemplum eft tum in fideicom-

hY

ter immoderatuts affe&tum. & . ufum

miffo , legato:,vel donato fübcerto gta«

ik

peccet quidem Í: imomoderata. fibi reti-

vamine , v.g. Petrus Paulo Romam pe-

neat , & aliis pon. fubveniat ,. ficut re-

s.

regrinatuto: dat titulo viatici ro0. du--

prai

quirit debitum charitatis

»

- Si veró. non:

Catos , eotamen pacto , ut ,,fiqpid.fuPcr'-

hi

fiat predicta bona diftinida, eorum di-

fuerit, det pauperibus..

[

ftributiofidei ejus committitur, & fi qui--

z. Pars widetur clar& colligi eX

[

dem in modico deficiat , vel fuperabun-

Ttid. Seff. 2 4. de reform. c; r. ubi legi-

At

il

det ,. poteft hoc fieri absquebonz fidei

tut : Omnino eis ( fcilicet E'pifcopisï

4l

Iq]

detrimento , quia non poteft homo in

interdicit , ne ex teditibusEcclefiz con«

[7)

talibus pua&tualiter accipereillud, quod:

fanguineos , familiatesve: fuos augte

llla' [

fieriopottet. Si vetó fit multus excef-

ftadeant , cüm & Apoftolorum Canones

[

füs , non poteft latere : unde videtur bo-

prohibeant ,. ne res Ecclefiafticas , 99

U

nz fidei repugnare, & ideo non eft abs-.

Deifaünt, confanguineis donent, !t 1

fJ?a;/

ue peccato mortali- -- Hc ibi;

pauperes fint ,. iis ut. pauperibus difri-

7

buant , eas autem non diftrahant ntc

Etibid. ad r.loquens deneceffitate &

r

obligatione Epi(coporum ,illa , qua eis

diffipent illotum causá : imó quàm ma-

t

)

fuperfant , paupetibus largiendi , ait :

ximé poteft, eos $, Synodus monet, t

cs; ne«

tf

A?n. potest: detevminari , quando i ifla.

omnemhbhumanutm hunc erga fratt

POWS;-

ER

Md

"

-

De Dom?kia.

j4t

Et ad 3. explicat S. Hi-eronymu

m di-

potes , propinquosQue carnis affe&tum,

unde multorum malorum in Ecclefia fe-

centem : Clericos illos convenit &ipen-

minarium exiftat , penitüs deponant.

diis Ecclefiz fuftentari , quibus paren-

!]

Que veró de Epifcopis dida funt , ea-

tum & propinquorum bona nulla fuf-

dem non folüm in quibuscunque bene-

fragantur: qui autem bonis parentum &

l:

ficia Ecclefiaftica tam ízcularia quàm.

opibus propriis fuftentari. poffust , ft

u

regulatia obtinentibus pro- gradüs fui

quod pauperum eft, accipiunt, factile-

conditione obfervati , fed etiam ad S.

gium committunt. Hzc.verba explicat

Komanz Ecclefiz Cardinales pettinere

dicens : JNon omnia bona Ecclefiarum:

decernit. Hzcibi, Ergo (i Clerici in.

funt pauperibus largienda , nift farté in

notabili quantitate de patte fuperflua

articulo nece[fitatis ,in quo etiam tnre-

demptione captivorum C alizs nece[fita-

erogent in ufus profanos ( quales funt

,

dítate Confanguineos ,. notabilitet: ex-

tibus pauperum va[a cultui divino dicata:

n

cedere in: füpelle&ile, conviviis , ufu,.

diffrabuntur ,. ut dmbrofius dwit. — .Et:

in: tali nece[ftate peccaret Clerícus , fe

€quis ,. canibus. venaticis , largitionibus,,

&c.) faltem certumeft, quód mortaliter

vellet devebus Ecclefia vivere, dummodo

Et hzc eft etiam: commuois.

j

peccent..

baberet: pdtrimoniziläu boza: , de quibm-'

fententia..

viverepoffes.. . Hac ibi S.Do&.

Rano :

: Quia bona ad Dei honorem

Ad 4. ibidemexplicat;an liceat bona.

i

& cultum promovendum ob!lata vertere

Ecclefiatum expendere ad' reditus ea-

rum ampliandos, dicens : Boza Eccle-

li

$o luxum , Fündatorunr 'mtentipm' $ dia-

5

raeiso repugmt'..

frarum ufibis pauperum defervire debent..

S, Thom. infràq. 185.2. 7. ad 2. ad,

Et ideo f quis néce[fitate uon imminente

xafens. fic inquit : Boza-Ecclefiarum

providendi pauperibus , de bts, qua [upera

p f

nan [unt folum: expendenda im ufus pau-

fiuunt , ex: proventibus Ecclefia po[[z[fro-

0 »h(

Ü

&

D977772

ues emat, velin tbe[auro reponat in fu-

perum , féd etiam in alios ufin t di

y

e. — Et ideo fi de eo. quod'u[ui. Epifcopi

turum utilitaty Ecclefia €$ neceffitatibus

g

Si veró:

vtl alicuius Clerici e$& deputatum , velit

patperum , laudabiliter facit.

m(

p

aliquis fibi (ubtrabere, €$ aonfanguinete

nece[fitas immineat pauperibus erogaudi,.

vel alits. dave ,non peccat , dummodo-il-

fupgrflua cura. e$i €9 inordinata ,ut ali-

lud:moderaté faciat , id esi',ut non indi-

quis in futurum con[ervet - quod Domi-

Ts

eAnt , nom autem ut: ditiores iude fiant,

nus probibet Matthb.&. dicens : :Nolite

f

h

Unde Ambrof.dicit in hb,de Offe.

Hac

falieitie[fe in eraffinum.. Hac ibi S. Do-

&ot..

g

est approbanda liberalitas . utproximos

J

feminzs tui non de[ficias , ff egere coguo-

3.. Pattis ( que eft de reftitutione)

i

| d

féas , non ramen ut. illos ditiore: fíeri ve-

oppofitum docent quidem aliqui Recen-

AM

p

lisexeoy quodtu potes conferreiaopibus..

*

tiofes , attamen valde timide&, quia li-

cét fententiam oppofitam ut ptobabilenu

Eizcibi S, Dp&. *

'

Yyy3

de ene-

däl

—

N

T

542

TRACTATUS VII. . Exam. 2.

detendant, noftram amen , velut facris

XXXIV, Dixiflianté ex Trid, quód

Canonibus & rationi cooformiorem , di-

Epifcopi poffint faltem de di&is rediti-

Á

cunt in praxi Beneficiatiis elfe confulen-

bus aliquid dare fuis confanguineis , (i

Í

dam, /Eam enim docent communitet

paupetesínt , eftne ergo neceffe

*

gt fint

yn

anüquiores DD. ( e&autem in fenibus

mendicantes ?

li

confilium) quotum catalegum videre li-

Dico , intelligi nontantüm fi abfolu-

cet apud Abb,in c. cüm elles. n. 21. A-

té pauperes vel indigentes int, fed etiam

drian.in 4. dereftit, $. pro clatiore [en-

con(iderato ftatu juxta quem decentet

ä*

tent. Nav. Covar. &c. Unde & S. Betn.

viverenon poffunt.. Ex Cajeranusn, 22.

Epift. 2. ad Canon. Lugdunenfem ait:

q. 43.a.8. & alii bene docent, Éatum

l ffJE

Quidquid prater. necearium vitlum€8

perfonz nonnihil etiam inde exctece-

Df

vejtitum de altart retines, tuum non eit ,

te, quód habeat confanguineum Papahj,

xdä

Cardinalem , Epifcopum, &c.

rapina est [aerileginm e5i s mirum fiin

$

ufus profanos expendatur. Ergo eft obli-

Sit Cafui : Beneficiatus habet filios &

W

4

atioreftitutionis, Idem patet ex verbis

filias,non tantüm legitímos, fed & fpu-

[/

)

Conc.Trtid. cit.

rios, poteftne illos ale

&

te ex reditibqs ch

[

Ratio : Sacrti Canones ajupt , tes Ec-

clefiaíticis?

»

o

äbcanf

clefiafticas effe res Dei ; patrimonium

Dico: Non poteft , fi liberih

At

Chrifti , vota fidelium, pretia peccato-

fufficientia propria bona,v, g. adventitia

[

rum , id eft, fideleseaDeo obtulerant

à Matre , vel i Pa'er habet bonaproptia

d

per manus Pralatorum Eeclefiz , ut pet

patrimonialia, Hoc autem nonob(tan-

y

€os ad Dei honorem & offerentium fala-

te poffet , fi Beneficiatus eos haberet in.

p

tem fideliter difpenfentur, Ergo eo ipfo

(uo fervitio feu familia , quam juxtafta-

d

Ecclefia tacito pacto obligatad hec bona

tás (ui decentiamalit. . QuomodoEpi-

um

Ícopi & alii Cletici teneantur. ad e

e-

nonin ufus profanos fed piosexpenden-

Ape

da. .Ergofiidnon fiat ; oritur obligatio

mofynas , vide fuprà Trad, 7. Exam.6.-

hi

ANT

reftitutionis.

Revera perculofiffima

D, $9.

vaf«l

QU RO XIV. Poffa

ntne Clerici

eít fententla oppofita, uti in genere füpe:

Ó

riüs probatum fuit de ufu cujuscunque

de reditibus congruz füftentationi fü-

lig

W

fententiz probabilis concutrente. pro

perfluis pro placito tcftati ad caufas pro-

Vlgtfg

fanas?

babiliore: Quod etiam NB, pro feg. O-

CRelp

14, & Ej*

XXXV. Ratio difficultatis eft,cümita

&5 co

uod di&um eft de Beneficio , idem

pafïïm videamus practicari à Clericis:

M

(entiendum eft de Commendatario , id

Germaniz , (i excipias Epifcoposalios-

tfad,,

eft , cui Beneficium eftdatum in Com-

Que Pralatos , quifolüm babentadmini-

fIctim

mendam.llle enim fubftituitur muner: &

ftraiionem r,cdituum."Supponituiautcm:

üwmæ

commodis Beneficiarii Qui autem fentit

quód poffint de iis teffati ad Caufas pias

11

h[[

m

commodum ,

H

entire etiam debet onus.

in locis ubi ca vigetconfuetudo.

MI

j

n

Item de Epifcopis. Imó totum etiam de

A

4

Refp, 1

ipfo Papa verifiþatur.

,-v"—'x

d

De Dominto.

$43

jot eft

R;fp, I. Tutiot & probabil

non poffitabolere , non v

Erö eamap

pto-

bat ut honeftam , cüm facris Canonibus

fententia negativa , adeóque dicta con-

faetudo eft cortuptela. lta colligitur ex

ac primz Beneficiorum Ioftitutioni fit

contratia,

Uade &tefte Navarro Cle-

verbis Trid. ante cit. & doctrina ibidem

fubje&a,

ricís in Curia Romana decedentibus, li--

Ratio e$t : Confuetudo repugnans

centia de bonis Ecclefiifticis ad caufàs

M

Legi divinz ac naturali , cft cortuptela :

profanas teftandi concellà folüm fuit

Sed fic eftde di&ta confuetudine.

Ergo.

ermiffive & quoad foram externum.

Min.prob. Lex naturalis & Divina (con-

Vel fi Papa fpecialiter quibusdam Cle-

ticis alem teftandi £cultatem concedat,

traquam nec Papa poteft j dictat , dcfun-

&orum voluntates (eudifpofitiones, qua

non debet trahi in confequentiam ; fxpe

':

fa&e (untadcau(as pias , non elle f1ae

enim aliqua in uno alterove caf' ratio-

urgente & jufta cauía convertendas in

nabiliter conceduntur , quz tamen ra-

j

ufus ptofanos.

Ergo.

tionabiliter non polílunt concedi pro

omni cafu.

Dixiézejufla cau[a, qua fi adít , non

eft illicitum , v. g. in remunerationem

Multi etiam Clerici patantut teftari

metitotum & beneficiorumEcclefiz col-

ex fuperfluis , cüm tamen teftentur ex

latorum & Beneficiato vel confanguineis

bonis patfimonialibus ; ind.ftrialibus ,

ejus. - Et tunc licentia tetandi petenda.

patrimoaialibus , quod poffuat , ut ante

eít à Papa , quiquidem habet poteftatem

di&tum eft, Multi veró volunt fe & ani-

bonaEccleíiz difpenfandi, fed non diffi-

mam falvare per ufum fententiz proba-

.pandi,

V&l faltem ( ubi ea con(uetu-

bilis , qualem cenfent oppofitam etfe

do eít ) ab Epifcopo loci.qui difpen(andi

fedinfe'iciter. De

caufam bene examinet , ne communibus

quo fuprà in Tra&.zf

Exam. 3.

:P

L

pauperum & Ezcclefiarum ne-e(fi:aübus

Relp. 2. Hzredes & Legatatii ex di-

j

quicquam detogetur , refponfutus defu-

&is bonis faperfluis fcienteraccipientes,

per coram Tribunali Chiifti.

peccant mortaliter & tenentur ad refti-

t

Oppozo. Papa fcit di&am teftandicon-

tutionem,

Et hec fententia tanquam

M

i'[»

fuetudinem in Cleto Getmaniz paífim

tutior & ptobabilior fequitur ex. jactis

vigete, & non conttadicit. E:go eam ta-

fundamentis,

n

(p

cit& approbat. Prob.conf. Nam, quita.

Ratio : Nam fi di&ti reditus fuper-

e€et, confentite videtur.

g

flui ex naturalilege juftitiz neceffario

3. I. Neg. Conf. Ad ptob, patet R.n.

[

üntetogandi in pium aliquem ufum , eó

2 f.ad 4.Caíum. Vel pauló aliter,dico ef-

quód cum tali onere ac tacito pa&to fi-

ii

feverum , nifi repugnet Legi naturali aut

deles eos dedetint , evidenter fequitur,

divinz , uti repugnat in pralenti , ut

quód , qui e6s accipit titulo donationis

oftenfum eft. — Unde Papa dictam con-

Íeu legati titulo mer& profano , in con-

fuetudinem quidem permittit ac tolerat

fcientia tutus non fit , (zd ad reftitutio-

ad majora mala cavenda , cüm ca facile

nemtenecatutE,

QUA-

*

TRACTATUS VIIL Exam. 2.

5

4(£UJ*ERO XY.

Edic tuam fenten-

buerunt , fan&ta Synodus debitam re.

[

tiam d illis Beneficiatis , Canonicis , &c.

gendis Ecclefüs diíciplinam reftituere

[

qui plura fimul habentBeneficia? ,

cupiens prafenti decreto, quodin qui-

q

XXXVI. &. Communis, tutiot , &

buscunque perfonis , quocunquetitulo,

YO

ptobabilior fententia docet, quód qui fi-

etiamfi Cardinalatüs honore fulgeant,

D

mandat obfetvari, ftatuit, ut impofterum

ne legitima difpenfatione tenet fimul

[

duo beneficia, etiam folim fimplicia in-

unum tantüm Beneficium Eccle(iafti-

W

compatibilia , vel quorum quodlibet ad

cum fingulis conferatur, Quod quidem

b

honeftam Beneficiati five Canonici fu-

fiad vitam ejus, cui confertur , honeflt

W

fentationem fufficit, peccet mortaliter

fuftentandam non fufficiat , liceat nihilo-

(

fitque in continuo peccato mortali &

minus aliud fimplex (ufficiens,dummo-

tulo

fatu damnationis aternz , nec polfTit in

dó utrumque períonalem fefidentiam

la

foro confcientiz abíolvi, niíi priàs unum

non fequirat , eidem conferri. Hac Con-

i

cil,extendens hocibid. ad omnesEccle-

re(ignet , vclgju&am difpenfationem im-

E

pettet,

fias & quxcurique Beneficia etiam Com-

Vi

mendata.

Ita Conc, T'rid.Seff, 7. c. 2.ftatuens:

1

Et S, Bernardus à S.'Thom, mox ci-

Nemo quacunque etiam dignitate , gta-

i

du, aut przeminentia pra'fulgens, plures

tando citatus ait : Qs o um fed pln-

At

ves e$? in beneficiis , non um fed plura

metropolitanas feu Cathedrales Eccle-

] t

fiasin Titulum five Commendam aut a-

eritin [npplicis,

(ïü'-&xw

lio quovis nomine contra facrorum Ca-

Ang. Do&. quod

l, 9a.15. ais us

Mty

nonum Inftituta recipere & fimul reti-

dam hominis actiones funt, qua habent

polin

nere prafumat. Cüm valde felix fit il-

deformitatem infeparabilitet annexam ,

E

ut fornicatio , adulterium , quz nullo

lecenfendus, cui unam Ecclefiam bene

qucm

& fru&tuosé,& cum animarum fibi com-

modo bene fieri poffunt , & de numeto

Wltlïis;

miffarum falute regere contigerit, Hac

talium non eft habere plures praben-

»

hi

das, aliàs in nullo caíu difpenfationem

Concil. Videquazfequunturibidem , &

irtns

yqt

cap.4. ubi ipfo jute privanturaliis bene-

recipere poíft. Quadam veró funt

i

actiones de feindifferentes ad bonum &

ficiis, qui ultraunam tenent,

[

Af

Ex Self, 24. de reform. c. 17.

Cüm

malum,ut levare fetucam de tetra , intet

h

m.y

i

Ecclefiafticus Ordopervertatur , quando

quarum numerum quidam computant

hïtw ï

habere plures Prabendas; fed non vide-

unus plutima Officia occupat Clerico-

m

;

rum , fandtt facris Canonibus cautum

tut effe verum, cüm hoc plurimas inie

Tlb

fuit,neminem oporterein duabus Eccle-

inordinationes contineat , utpote quia

EE

fiis confcribi, -Verüm quoniam multi

non eft poffibile, aliquem in pluribus

li (ia

improba cupiditatisaffectu, feipfos, non

Ecclefiis defervire , in quibus eft prz-

bendatus, cüm tamen Prabenda vide-

rdïitlün,

Deum , decipientes , ea qu bene confti-

x'h' Ef :

tuta funt , variis attibus eludere , & plu-

antur effe inordinatz, quafi quadam fti-

o "

za ümul beneficia obtinere non eru-

pendia Deo ibidem miniftrantium, Se-

li lt

quitur

f

EE

—À

R

$

"De Dominio.

]

quitut etiam diminutio cultás Divini,

Betnatd. ad Robert, ait: 44

ti;i

blan-

dirze de difhenfatione , cujus con[cientia

dum unus loco plurium infituitur, Se-

quituf etiam in aliquibus defraudatio

tenetur divinà fententid ligata, Juftitia

voluntatum Te(tatoram ; quiad hoc bo-

vetó cauíz fempet eft metienda (ut facri

na Ecclefiiscontulerunt , ut certus nu-

Canones decent) non ex privato com-

merus Deofervientium ibi effet; Sequi-

modo difpenfati , fed ex utilitate Eccle«

L

tur ctiam inzqualitas, dum unus pluri-

fiz , quó etiam fpectat prerogativame-

n

ritorum in Ecclefiam.

bus beneficiis abundat , & alius nec

unum habere potefl. Unde non poteft

"Utilitas vel neceffitas Ecclefiz v, &

contineri interactiones indifferentes , &

et, fi fitidoneorum miniftrorum defe-

&us, v g. in locis ubi Hzretici dotni-

multó mínüs inter eas qua funt fecun-

düm fe bonz.

nantur , vel Beneficiis fe inttudere con-

Sunt veró quzdam a&tiones, quz ab-

tendunt, Item (i unus folus dottiná,

folute confideratz deformitatem vel in-

potentiá , auctoritate videatur plüs Ec-

erdinationem quandam important , qua

clefiz profuturus eam defendendo , ac

támen aliquibus circumftantiis adveni-

Hareticis obíiftendo , quàm plutes alii,

D

entibus bonz efficiuntut , ficuti homi-

Nec fequaturcultis divini diminutio,

nemoccidere, In numero harum a&io-

Merita in Ecclefiam fümuntur ex laz

i

j

num videtur effe , habere pluresPrzben-

botibus quos quis pro Ecclefia utiliter

das : quamvis enim aliquas inordinatio-

geíTit doctriná , (criptione , confilio , le-

nes contineat , tamen aliz circumftantiz

gatione , przdicatione , &c.

ua de

4l

poffunt fupetvenire , ita honeftantes

caufa talis de reditibus ecclefiafticis plus

a&um , ut inotdinationes illz totaliter

infumere poteft , quàm alius ejusdem

V

evecuentut , puta , fi fit opus in pluribus

ftatüs fed Ecclefiz: minüs utilis,

Sicut:

Ecclefiis alicujus obfequió , & poffit is

l

)u

»)

etiam plus poteft infumere Epiícopus

plis fetvire Ecclefie , veltantundem

quàm Decanus,plus EpifcopusCardina-

; Fm

!l

abfens , quàm alius praíens,.

Hzc S.

T

u

ïr

Dod&or.

lis vel qui &mul eft PrincepsImpetii aut

illufti vel regio Stemmateortus, Hinc

)u

Katíones patenteex verbis Tridï. & S,

Conc.Later. Seff.7. de refotm.c.4. dam-

l

T'hom.praíertim quód oppofita fenten-

nans pluralitatem Beneficiorum , maxi-

j

m

j

tlarepugnet juri natutz , quia (ine jufta

m$ curatorum & Dignitatum , fubdit:

caufa defraudat ultitnas Teftatorum vo-

Circa fublimes tamen €3 liberas Per[onas,

LWf"

luntates.

qua majoribus Beneficizs [unt bonoranda,

QW*

Dixi 1. in R. fize legitima difbenfa-

TM

cEm rátio poflalaverit , per Sedem ldgo:

Til

tioge , quz à folo Papa cum cognitione

ffolicam potevit difhenfarz.

j

u

& relatione jufte caufz impetrari po-

)

i»

ANonne eft jufta caufa difpenfandi in

tet, — Et nicaufa fit jafa, difpen(atus

pluralitate Deneficiorum, propofitum ac

j

in con(cjentia non eft tutus , licet fort&

promiffum füperfluos reditus etogandi

in foro fori non moleftetur, Unde $,

in pios ufus2

Zzz

- ANesm

?."RAC'TA TU.s VII. Exdmen z.

546

D

Non es? : Quia per hoc non evitantur

Dixi $. Qued talis martafite;rpecæt,

4

abíurda ex Trid. & S.Thom,adducta,

Quód etiam verum eft de amicis & aliis

Dixi 2. etiaw: folim fimplicia : Quia

adidcooperantibus. —Quia ad Rom. r,

E

d cufatis feu curam animarum , fivein

Digni [unt vaorte non folim quifacint

fü

foro con(cientiz , uti eft Parochia, five

Jed etiam qui confentiuut Facientibus

etiam £oro fori , uti eft v. g. Décanatus,

i

XXXVIIL |S;z Cafus : Peitus fineju-

Y,

annexam habentibus, res eft clata , quia

fta caufa & difpenfatione tenet plura B-

fingula eotüm requirunt perpetuam refi-

neficia, quorum unum congruz fuften.

dentiam , nemo autem poteft in pluribus

Ecclefiis tefideze continuó.

tationi fuflïcit,, nonne is eodem dictes

D

netur pluries dicere horas?-

-fhirmeo cum Ferrarienfi dicente :

p

Dixi 3. Zucompatibilia , id eft , quo-

um fingüla per fe, vel naturali jute, vel

Ufus hus feculi fervat , ut , qui habet

| w

faltem Ecclefia&icá Con(itutione exi-

plura Beneficta , femeltantzm lurat di-

2unt continuam refidentiam , ut funt

cat , néfcio autem an nfus futuri idem

duo Epifcopatus , due Abbatiz, duz

Jeruet. . Idem habet Reg. Jutis., Qui

Parochiz , duz perpetuz Vicatie ; [tem:

fentit commodrum , fentive delat &f ousa.

E

duo Beneficia uniformia fub. eodem te-

Hinc talis femel tantüm in diehotas te«

W

éto , v.g.duz Canonicatus in cadem

citans ex duplici capite teneturreftitue-

Ecclefia, (unt incompatibilia.

te fructus,

iij

1. Rationeinjufiz pofleí-

W

Dixi4, Qwerum quodlibet fuffcit ad.

fionis Deneficii, 2. Quia nonrecitat ho-

doneftam [uflentationem s. pote(t enim

taspro multitudine Benefciorum,

Thiy

«uis tencre duo Beneficia fimplicia refi-

Quormiodo refolvis hos Cafüs ?-

Qu

4entiam non requirentia ,. quorum neu-

i. Suppofito , quód in quibusdam

ttum congruz fuftentationi fufficit, Imó

u

Ecclefiis Cathedralibus Germaniz fit ,

U

alicubi adhuc in ufu effe legitur, quod

uti e&, immemotrislis confuetudo, quód

E.

duz patvz Parochie fibi vicinz,. quorum

tantüm requifatur re(identia medii an-

neutra fufficit congtuz fuftentationi ,

ni , ve] triut menfinm, nonneduarum

M

[

jungantur & uni. conferantur..

Item.

v.g. Ecclefiarum Praebendze dicendz

tliy|

cum. Beneficio perpetuo poteff teneti

[unt Beneficia compadbilia ?

Commenda temporanea , id eft, uteam.

2, In quibusdam locís Beneficia cu-

quas

adminiftret , & ad tempusfructus perci-

rata confetuntur Canonicis , Przpofitis,

& Decanis Ecclefiatum Cathedralium,

1:j

piat . ac fi effet Beneficiarius , quod.

*j

«ommuniter fieri folet, dum non ad(int.

adminiftrantibus ea per Vicarios pefpee

alii ad' ejus Beneficii admini(trationem.

Hffn

tuos,, quibus datur competens fuftenta-

idonei, Tandem Parochia B:neficio fim-

tio; Eftnehoclicitum?

4d Cor

Ifct(ipe

plici;v«g. Canonicatui unita reputatur

d 1. Dico a«äirmativä.Qlia;refïckni

pro uno Beneficio. In his omnibus cafi-

"i

tia in utroqueloco, utpote fucceíliva »

bus difpenfationcopusnon cf£.

icité te«

: hüm l

non e&incomgqüibilisï, Hinc]

mentu£

z

ER

d

De Dominip.

7

J

gentnt tales Prebendz , f1 neceffariz fint

Refp. 3. Prince

l;

ad congruam fuftentationem.

habet Dominium.

psvel Refpubl/ica no

-Ad 2. Dico ,fi fiat

fine jufta caufa ,

- Rario: Weri dominii pmprictaä eft,

aut cum damno Ecclefiz , &ulla.con-

pofle rem ad placitum deflruere , etiam

j

fuetudo idlicitum reddere poteft. Li-

volup:atis causá ( etfi id non fiat inter-

I

citum tamen-eít, fifiat ex jufta caufa,

dum fine peccato) fed Respublica nom

v. g. quia Canonicatus, Przpofitura, vel

poteft ad placitum deftruere vitam ho-

Decanatus , exiguos habet reditus , &

minis , przefertim innocentis.

De qao

Ecclefia per Vicarium zqué bené admi-

cumS.Thom.infrà q.64.2.6,. Etgo.

niftrari poteft, ' Vel Canonicus illcaut

- Opponot, Respublica occidit malefa-

Gores.

Decanus habet fingularem . praerogati-

Ergo.

l

vam mgn'toru«m in Egclcäa :de quq anté,

Difl. aut.ut dominus neg, , ut cuos

causá publicz quietis , quà ratione etíam

vitam fubditorum in b

1

s

Objedum Deominis.

:

ello exponit pe-

riculo, conced.

j

! P,QUAERO XVI. Quznam tes ca-

Oppono2. contraR. 2,& R. ;. Po-

dunt ub Dominio hominis?

tek homo ( idque poteft ei à Principe

DL

XXXVIIL x. 1. Jutenaturz homo

mandati ) pro amico vel patria exponere

l

T.

nonhabet Dominium in alterum homi-

vitam, Ergo vita noneftres aliena fed

u

nem , fcu nemo ex natura fervus eft.

fub dominio hominis.

- Ratio :

uía conditione omnes fu-

JNeg.Conf. Quiahoc non eft Eipfnm

mus pates ; NNec in ftatu natutz inte-

OCcidere , auc vitá uti , acfi homo elífec

gra faifecfervitus, — Quo jute ( nimi-

illius dominus , fedeft opus virtutis ,

tam Gentium) . fit introducta fervitus,

v. g. fottitudinis vel charitatis tauquam

r

vide fuprà Exam,

I.num,. 3. R22,' &

bonum majus preponere vitz corporali

feqq.

velutbono minori , idquefacit confor-

qu

Refp. 2. Homo non et dominus vi-

miter ad dictamen tectz rationis tan-

g

t2 füc aut membrorum, fed folüm ufuaz

A

quam poteftatem coníecutusà Domino

d

tius& cu&os. -

(

vitz, Ícilicect Deo : ficut Depofitarius vel

Ratio: Dominium eft fuper illas res,

alienz rei cuítos ex coníenfu domin

?

i

d

uas indufrià. noftrá potfümus acquite-

poteft rem diftrahere,

re: Sed vitam & membra non

n

poífumus

XXXIX. .. 4. Homo etft dominüs

Q

acquitere noftiá induttrià, Ergo.

famz íuzx. ita pacet ex $, Thom. infrà

Ti

.. Hinc tenemur vitam & membra no-

Vi

q-73-a/ 4. ad r, dicen:e: Sui arburris

Éta conferva:e quantüm poffumus , nec

an.üL

licet (ine magna neccífitate , uti eft con-

63 , detrimentum fue famapati , nifi boc

vergat in bericulum alsorum.

»

fervatio totius, ea ampatare,

Kattó : Quia homo . famam fuá

: in-

Dd

De quo

N

duílid acquitit , & (i e& ab alio l-

S..Tþoxf:.infrä 46445

J

Zzz2

fas

b

;

$48

TRACT. VHL. Exam. 2.

fa ,

pote& condonate re&ituti»oncm.

Ergo, Min, ptob. Fama nihileft aliud,

Ereo.

quàm bona opinio, quàm alii in fuis

Dixiex S.Thom.m'fi vVergat in peri-

mentibushabent de homine. | Ergocf

eulum aliorum.

Nam fünt certi cafus,

depofita in mentibusalioram. Ergo,

ET Ym

in quibus homo tenetur famamfervare,

Dift.maj. Potcft poffideti eo modo,

& contta juftitiam peccat , fi (e infamet,

quo ef capax, conced. maj. , fecus,

Y. Si ex tua infamia fequatut infamia

neg.maj Et diít, min, fama nonpe-

alterius ; ficut ex infamia Religiofi fe-

teft poffidetico modo quo bonafortu-

quiturinfamia Coenobii. 2. Situafa-

nz,conc.min. , alio modo ,neg. min. &

ma fit necefria, ut alteri przftes offi-

conf. Non enim polfeffio bonorum,

eium ftricto jureei debitutn , uti eft fama

quorum homo ef Dominus , ef cjus-

Perfonz publicz , Epifcopi , Abbatis,

dem rationis in omnibus. . Unde fuprà

Prioris, Parochi, &c. ut fübditos bene

di&um e£ , quàd aliquorum fit quafi

fegat.

3. Si non quidem ex officio,

poffeffio. Hinc pecuniz v. g. polfi-

benetamen ex charitate tenearis proxi-

dentur, quia funt in noftta manufeu.

mo (ubvenire, per infamiam veró red-

potefate , honor veró & fama (cüml-

L

datis ad hoc ineptus, tunc teipfum infa-

terius poffeffionis non funt capaces)

L

mando peccas contta charitatem : ficut fi

poffidentur in mente vel ore aliorum,

Mi

quis pecunias, quibus pauperes poffct

qui bene. de homine opinaptut ac lo-

uuntur.

:

MS,g

juvate , projiceret in flumen,

il

Oppono contta R. 4. Res qua cadit

An & quando poffit qu'eipfum&if-

N

fub dominio , poteft poffideri : Sed

famate,vide infrà in hoc Tra&Exam f,

doni

fama non potcft ab homine poffideri.

n. 107,

jutiis

t f

SSAm

PX2

(

T.

h

d

E

Q

Ny/

0

x

A

uX

Mi

E

—

l

ij

4

-

Wog

/l

Z

*

7

/

ia

/,

j

]

RC

nomml.

jl

f(

^

—

N

N

Su

—

3

s.

ER

N

Y

df

23

( .

C

ERN

T

N

s Ó

ïx

li

CA

*emp^

lülilnpm

(lïuäïu:g" í

Pt

hr CUü

l inta;

,*

"t

üP]muS

- E—XAJ

$Ms

$49

be Danfzinii acä?n'/itiane.

GuSNESEN

gnue nse C

cc Qu

n

QUb gi6 qUbgub 6t

t(i t

À,

EXAMEN Il .

Idl

1

- De modo acquirendi Dominium verum , qua cvel communes

fumt , nuel dominium amiferunt , cuel nunquam

I

- dominium babuerunt.

.

3

"UJERO L. Quid fentis de Do-

Ratío: Quia in z. cafu cenfentur re-

w

minio animalium | manfücto-

)

cupetáffe nativam libettatem , fecus in

hu

h

Q

rum, ac manfuefa&orum feu

primo,

*

E

3. Ani

malia mert fylveftria feu

ia

cicuratorum , fylveftrium?

13

XL, &, r. Animalia domeltica feu

in fylvis & montibus Cut lepotes, cetvi,

aves, &c. ) & inlacubus, fluviis, pifci-

*,R'xt-

pet naturam manfueta, uti funt oves,

boves, gallinz , anfcres , porci dometti-

nis , &c, oberrantia fiunt primó capien-

tis,

"

ci , &c. licet ptocul aberrent, & domini

«cuftodiam egrediantur , manent fub ejus

Ratío: Quia;quod nullius eft;natura-

(

"

dominio, eaquecapiens vel rapiens ex

li ratione adjudicatur primó occupanti ,

juüi:ia tenetur rcftituere , imó & ovem

nifi loci. confuetudine alitet. obferve-

tut.

:

ex faucibus lupi ereptam, etü mor-

tuam.

E. 4. Sidicta animalia primi capien-

Ratio: Talia animalia ex natura fünt

tis cuftodiam evaferint ; recupetant na-

manfueta & domeftica. Ergo perfugam

turalem libertatem , & fiunt poftca ca-

"

nonacquitunt libertatem,

pientis.

z 2. Animalia pernaturam fera fed

Ratío, qua anté $ quia iterum erunt

nullius,

induftriá hominum maníuefa&a feu cí-

curata , V, g. cuniculi, falcones, cervi,

E. f. Sianimalia,v.

e]

e.cervi,&c. tran-

columbz,&c, quamdiu habent confue-

fcenfo muro diffugiant ; vel aves , perdi-

tudinem redeundi , aut faciliter reduci

ces , phafiani, &c. avolent 5 vel pifces

goffünt ; tamdiu manent fub dominio

tuptis.feptis ex inundatione emigrent &

ejus cujus funt, & Íine injuftitia non

vivariis , & non fit fpes redicüs , vel recu-

goffunt ab aliocapi $ fi veróconfuetudi-

perationis , fiunt primó capientis,

nem redeundi amifetint ; fiunt primó

Ratio : Quia fic redeunt ad naturalem

capientis.

libertatem."

Zzz 3

» 6

556

TRACTATUS VIIL. Exam. 3

Kefp. 6. Si animalia feufera,&c.con-

Ratio : Quia in ptitio cafü feta mo-

tineantur in Íylvis , feu faltibus magnz

4

raliter jam eft apptehenía (eu occupata,.

vaftitatis feu amplitudinis five arte five

nonautemin Íecundo.

t

natura circumfeptis, iftz fere non funt

Y

eoipíofub dominioillius, quicf domi-

Fenatio.

[;

*nusfylve,

Ratio : Quiaadhuc cenfentur gaude-

QUJERO IT, Q;lid de c:; cenfes?

h

XLI. R.z. Venato fecundüm feet

N

1€ fnà naturali libertate,

Exquo patet , oppofitum effe dicen-

licita , ut patet ex S. T hom. 1. p. q. 96

2l

li

dum, fi ita inclufa fiut , ut pro libito

a. 1 in c. & hic q. 64.a. 1. ip. c. dicente:

4

/Poiïintcapi, vel illic repofita.

In ordine verum . imperftitima funt

Refp.7. Examenapum ex tuoalveario

'(

propter perfeéfiora , plauta yropter.

[

avolans , quatndiu ante tuos verfatur

animalia , animalia propter humi-

oculos , fic ut à te facilé comprehendi

fünl'!, :

nem. — Inter alios autem ufus maxi-

g

poffit , tamdiu fübeft tuo dominio : fi

mé nece[far us effe idezur, ut anima-

»

D

veió difpareat-,& difficulter rurfüm ca-

[

^i

l

M

ij

pi poffic , erit primi capientis; licetintuo

liaplantis utantur incibum , Q fht-

1]

mines animalilus , quod fie mur-

umj

capiatur fundo.

Ratio : Quia,quód alia animalia , v, g.

zifüatione eorum frri man pateii,

p

aves , intuo fundo confideant vel nidifi-

hd.

&c. Hinc jus nature pulliin particu-

cent, nonco ipfo es eorum dominus, ut

lari attribuit jus venandi , (ed omnibus

'

tl

l;

conftat ; benetamen fi eaapprehendas &

teliquit liberum , ficut jus occupandi -

capios, Ergo fimiliter.

alias resà pemine adhuc occupatas.

D ag

Sed menne pollum quemvis extta-

Refp. 2. Jure Canonico Venatio eft. .

Ti

fity

ne.m impedire ; nead capiendum illud

prohibita perfonis Ecclefiafticis , nimi-

exam6 apum agrum meum ingrediatur?

rum clamorofa & periculofa feu qua it

M.

z

"A firmo, Potes,

Imäüw

cum tumultu & magno ftrepitu armo»

rum, canüm, Corniculi Venatorii. Item

imfm,u

Sed quid (, contra prohibitionem

meam capiat ?

fi nimis frequens fit , & folàm gratiàvo-

f()nl,än

-Dico: Etit capientis; fed tibi tene-

HOC- !

luptatis fiat.

,

rur compeníare damnum , fiquod intu-

Ratto pral;z

bemdi ; 1. Quia inconditi

Kdigig

lit.

prohibi

clamores, qui in tali venatione fiunt,Cle

Refp.8. Si unus feram vulneravit, fed

ricorum modeítiam dedecent & mul-

Bidcden

tüm laxant.

alius cepit, diftinguendum e& : Sivul-

2. Ex illa frequenti ani.—

:

Opn,

nus cft mortale , adcóque fufficiens ad

malium cede facilt affumituc quedam

gi()üsn()m

eam capiendam. , & vulnerans in(iftat

ttüculentia , vulnerans clericalem mane

Iw an::j.

ptfrfccutiorii*feræ ; cum morali certitudi-

fuetudinem.

3. Ne bona , pauperum

: D'þtïrzi ;

dine llam capiendi;eft vulnerantis; (ccus,

neceffitatibus aliisque piis ufibus defti-

cít capientis.

nata , expendantur in Venatores,Cane —

accl-

Ug í

1 ;

k

| M (ii

1

»

5

De Dominii 4&9:&4/:'1:'0;:& !

Apoftolotum Luc. $. v. 4. unde S. Hie-

ls

ad&ïpitfe;s. TTalis ergo Venatio proquan-

.

titate fcandali erit peccatum mortale ,

rIOD. C. I I, dift. 86. ait

.

Penitis non

veniale veró (ifiat tàró & aþsque Ícan-

inenimus , in Seripturis fantlum ali-

dalo.

quemlenatorem , Pi[catores invenimua

& 3. Quieta Vkemtio cam retibus,

þmä?os.

laqueis, paucisque canibus five fiat cau-

Refp. 4. Reà ptqhiberur Venatio

sá neceffitatis , (ive honefte recteationis,

certisaunitemporibus , quibus animalia

aut exercitii gratiá , modó fiat raró, nul-

vel fant gravida,vel parturiunt , veltem-

R

lum eft peccatum.

porenivium , quo facilior e(t corum ca-

Ratío: Q ia Trid. Seff. 24. c. 4. ju-

piura, ne nimiüm deficiant.

Item re

WF j

bet Clericis , ut abftineant ab illicitis

fiat certis in&rumeptis quibus foboles

i

venationibus & aucupiis.

Etgo fup-

extinguitut velabigitur. Item nefiat in

L

Pïf

ponit, aliquas( nimirum modeftis ) ve-

alieno fundo,

i

U

nationes effe licitas.

Refp. $. Potuerunt Principes jufté

Utl

ïOppma : Ergone condemnandi funt

fubditis prohibere Venationem.

Clerici illi , nimirum magni Pralati ,

Ratíozes juz funt. 1. Ne ex permilfa

j

qni fimul (unt Principes , vel cum Jutis-

cuivis venandi licentia omnino pereant

li

dictione fzculari fimul habent bannum

2, Ob convenien-

animalium fpecies.

jäl"

Iyivetceac jusforefti , fifaciantclamo-

tem Principis faftentationem & recrea-

lIt

tofas Venationes?

tionem.

3. Ut fubditis tollatur occa-

u

Dico: Sifiat rariüs , & ex honefto

fio tenendi arma pecicalofa, quibus ad.

j P

fine,ac (inefcandalo , debitz modeftiz

bellum inteftinum (c armare poffent.

g

limites non excedendo , non ideofunt

Si ergo lataeft lex prohibens fübditis

"

condemnandi. .

Veuationem , tenenturneetiam exteri eà

n

k

s

Rátio : Nenatio fccun.;!üm fe eft res

Lege ?

y»

/

ial

indiffetens, — Etgo poteft fieri licita vel

Affirmo Ratio

"Ad. populi gubet-

Unüux

íllicità , nimirum ex circumftantiis per-

nationem moraliter neceffecft , ut qui

)*

fons, finis; temporis, ac modi,

ei vel ad tempus fc admifcent , ejusdem

J

Hoc certum eft, quód Monachisac

populi inftitutis fe conforment.

Religiofis Venatio adhuc ftri&ius fit

, 6. Priaceps tenetur refarcire da-

rohibita , eorumque profeffionem ma-

mna, quz ex refervatá Venatione ; vel ex

T (

is dedeceat.

1

"

um

y

Venationis. exetcitio, quo fegete: v. g-

Oppono 2. Pifcatio Clericis ac Reli-

conculcantut,(ubditis inferuntur.

j dhe*l

giofisnon efttam &Rri&e interdicta, cut

Ratio: Quia par non eft , ut Prin-

XXWVW

x

P.

j

H

j

ff

ergo Venatio ?

ceps capiat deleQtationem cum damno

Difaritaseft : Yum quia expifca-

aliorum.

Excufatut tamen, fi populus

1j

-

'tione non fequitur inconvenientia , uti

liberé confentiat.

M

hL

di&um eft fequi ex Venatione. Tum

Ratio: Quilibet enim fuo juti cedete

j

M

j

ï M

P AC ü:

gtiarj quia pto pifcations ftant exempla

Dixi,

*

*

JTRACTATUS FIIL. Examtn .

?

552

Dix i liberà ,id eft)noncoa&te,nec ex

dominum fuum,

Ratío : Quia illi pifces .p&rtineqt ad

metu teverentiali ergaPrincipem.

Refp.7. Quando Principes & Domini

Refp. 3. Idem eft de pifcationeinlo-

aliis prohibent Venationem, non debent

coalieno , etiam non circumfepto, fi pi« *

imponere paenas crudeles & exceflivas:

fcesnon funt ibi nifi ex eo, quód dominus

fufficit enim pro primà vice transgref-

eos ibi pofuerit.

forem punire poená pecuniarià; pro 2,

Refp. 4. Si pi

Íces füptis feptis gmi:

ü

.

u

'duplá

.

pro 3. addatur aliquid . aliud.

gtent, & non (it fpes reditüs vel recupe-

Contra zquitatem veró eít paena mor-

tationis;fiunt primó occupantis,

4l

tis, mutilatio membti, & fimilia, ait no-

Ratío : Quia redeunt ad. naturalem

fterLublino citans Rodriquez.

libertatem.

,

E

| n

LU

Ratío: Quia hec pona mon elfet

Refp. f. Idem deavibu

s,þerdjcibus,

hafianis,&c.,

n

proportionata delicto fed excedens; vita

A

enim hominis indubié

pluris aftimanda

Refp. 6. Sipifces contineanturinla-

eft quàm beftia,

h

W

cubus magnz amplitudinis fiveartefive

-Refp. 8. Feram , queagrum tuum

naturá circumfeptis , ita ut nünquam

nà

i

vaftat, fidamnum , feram abigendo , aut

fuetint capti , necibi repofiti, &aqua ex -

aliter avertere nequeas, licité occidis, ita

lacubus non poffit educi , nec pifces pto

*l

Tij

ut occifor przcise ex hac cauía puniti

libituextrahi; pifces non funteoipíofub .

non polfit ; modó probare poffit , dam-

dominio ejus,qui eft dominus lacüs.

M

hls

num aliteravertetefe non potuitfe.

Ratío patet n, 40, ad R. 6. ibid. -

Ratio : Homocum moederamine in-

Refp.7. Volucres fylvefttes vagabun-

lt

culpate tutelz poteft occidere homi-

da fiunt primi occupantis, nifi certoloco |

Mu

nem invadentem, de quo infrà Tract.9,

claudantur juxta di&ta.

D P

Exam,2.n.28.cut non & feram*

-

Refp.8. Redt? prohi

bentut piícatio& |

j,

aucupium iftis inftrumentis , quibus ve

lij

Pg'/Eaiia ^ L/!u?upiztm.

pifeium vel avium foboles penitüs ex-

Ia

tinguitur, vel abigitur , utfit immitten-

D

QU.JEROTITIL Quid de his judi-

do aquis vel fylvis eos cibos, quibusaves

k

€a5?

velpifces moriuntur, & aqua inficitur,

fUdlnem

XLIL 1. Pifcari in aquis aut flu-

Si quis tamen non multàüm nocttet »

"

W ful t

mipibus comtnunibus , licét fit prehibi-

mortaliter non peccaret,

i cuivds

Ritra

1

tum non tamen eít peccatum mortale,

Nota , quód jure commun

d!f l]

nifi magnum fiat nocumentum ; necpi-

quidem liceat piícari in mati & publicis

Sle(

Íces capti funt reftituendi.

fluminibus , defa&to tamen Reges; Prin-

Mdan

r

Fatio patebit infrà de lignatione in

n

cipes, Respublice & Communitates fi-

nl

"

fylviscommunibus.

bi jus pifcandi refezvárunt , vel alii do:

t

cárunt. Unde confuetudines locoruim

hi

Refp. . Pifcatiinalieno vivario clau-

à 4

fo furtum eft,

P[(u

funt oþl'egvandæ,

»Coïlllr/rl.-; ,

iPPOHej

s

| D: Dominii acquifitiane.

555

Calumäariæ.

triendas proprias columbas , lic&t ed oc-.

cafione indirecté attrahanturalienz : a(É

QUAERO IV. Quid de his fentis?

uti feminibus alienas columbas diredte

XLIIIL, z;. 1. Columbaria funt licita,

attrahentibus,non eftlicitum,fed lege po-

nifialicubi fint (Pecialiter prohibita,

fitivà prehibitum , nifi forte eífet ali--

Ratio : Tum quia jam eft przfcripta

eubi confüetudo, ut cuivis promifcue

confuetudo omnium fer? genuium. Tum

w

liceat alterius -columbas quovis licito

MU

etiam, quiaetfi cempore meflis & femi-

xmodo fibi attrahere,

Patet,

nis columbz alantur ex feminibus terra

j

Refp. s. Qui capit columbas extra

[

mandatis vel colle&tis, per hoc tamen

leucam à Lege taxatam, non peccat, nec

non damnificant, quia fpicas erectas

teneturad reítitutionem.

non decerpunt , fed tantüm colligunt

J

Ratio: Quiajam cenfentur eífe com-

grana delapía , uti& tempore feminis

munes,

i

non detegunt grana quz terra obtexit,

fed folàm ea quz jacent in propatulo,

p

Lienatio, Paffio.

d

aliis peritura, ut patetex eo, quód in a-

gro(inquo columbarium eft fitum) non

UVvERO V.

uid dehis?

minus frumenti colligatur quàm in aliis

XLIV, Ante R, Nota,quód Respubli-

vicinis,

Ca fuis civibus lignationem vel pattio-

y

3., 2., Quoad comlumbaria maxime at-

nem in pafcuis vel fylvis communibus

r

tendenda eít confuetudoloci, quz fi fit,

poffit juite prohibere, faltem fecundüna

h

utcolumbz alantur domi , vel in agris

certum modum & menfüram, v.

c

ne

o

proptiis, peccat dominuseorum , & te-

tali tempore paícant , talem ftirpem;

jjb

netur ad refitutionem, Ííi vicini ab iis

ligna naífcentia , arbores majores exícin-

damnificentur,

dant, cüm hoc bono publico valde expe-

h

atl

diat.

Ratie : Qui volens eft caufa damni

Dixi , fecundum certum modum ,

i

proximi, p

quia abfolutt & totaliterid inhiberi non

?ccät & tenetur compenfa-

)0165

res

poffe videtur , nifi aliunde fibi poífing

u

!

V. 3. Si columbz retineant confue«

providere. Cüm enim finguli habeanc

du

tudinem redeundi ad. faum columbari-

jus exinde fibi providendi , absque fuo

Tj

i

um, furtum conimittit,& ad reftitutio-

confenfü eo jure fpoliari nequeunt, Hoe

mllh"m

notato,

nem tenetur, qui eas capit, rapit, vel

«

occidit inalieno columbario , velextra

Refp. r. Quieft membrum Commu-

i coüm*

d

ilud, Si eam confüetudinem amifilfe

nitatis alicujus pagi vel oppidi , fi contra

(j

credantur, licite capiuntur,

prohibitionem pro familie fuz neceffi-

"

Ratio: Quià in 2, cafü cenfentur fub

tate in fylvis communibus ligna cedat,

p

i (j

nullius effe dominio, fecüs in primo.

non peccat morctaliter, nec tenetur ad re-

vl[Ju ]

h

Reíp. 4. Licitum quidem eít íine

ftitütienem , madó nonfaciat magnam

fta

1fu"ïu"ml

ude apponege bonum pabulum ad nu-

fttagem,

Áaaa

Ratio:

"g"

/

2554

TRACIARUS FIH. 'Ex;:mm 32

oppidi vicini, mortal

Ratio: Quia non accipit alienum, fed

iïf:ïi : peccant, & ce-

nentur reítituere,

«juod fibi cum aliis communeeft: Quia

xamen contra prohibitionem facit, ordi-

Ratio : Quia accipiuntaliena:

matietenetur ad pcrfolvcnd.amï mulcam

- Refp. 6. Excufari tamen polffunt fal-

1

poft fententiam Judicis.

tem à reftitutione, íi incola unius oppidi

viciffim in fylvis alterius oppidi conlüe-

Refp. 2. $i in cafü pofito fiat magna

verunt ligna cedere

*ftrages & damnum, Íylvam vaftando,

ï

Tigna prohibita.vcl nafcentia, vel majora

Ratío: Quia

fatio.

tunc eft mutüa þcomþ&;na

nobilioraabfícindendo, eft grave pecca-

Idem eft, i certó exifïii.metuf , Vicinos

tuim, & incurritur onus reftitutionis.

Ratio: Quia tunc non poteft prafumi,

folá mul&tá à deprehenfis exactà elle con-

l;

|

quód Respublica folüm prohibuerit fub

tentos,

E

]

jl

b cna,

Hec Suilila peteftne eífe corpota-

lis?

"

Refp. 3. Si tamenin hoc cafu certum

Dico, minimt , fed debet effe pecu-

*ellet, Rempublicam fola caena cententa-

xi, quod colligi poteft ex eo, fi à depre-

niaria, & moderata; cüm tales, licét

"*henfis tantüm exigat peenam aut mul-

reverà furtum committant , infamiá ta-

men furum notari non foleant.

L

'&am , non veró damni compenfationem,

I

il

.tuncá reftitutione quidem excufa:pr,fed

XLV. Refp. 7. Quod dictum eft de

Patet,

lignatione , pL'OPortiorialitc: dicendum

LE

mon à peccato,

Refp. a. SiSylva à Republica fit alte-

eft de paftione.

lr

duos cafus, I Excufatur

Ti

xi vendita vel elocata, alii fine peecato

Addo tamen

ldem

nj

mon poffünt in ealigna cedere,

viator neceffitate compulíus paícens e.

Ratio : Qu

eft (i fylva fpetet ad privatas perfonas.

quum in vicinis pratis,

[

neceffizas legem non habet, 2. Si ant

&0 fh

Ratio; Quia eft acceptio rei aljena

N

j

j

h

invitodomino, Érgo eft furtun.

mal fine tua culpá ami fium depafc'atalic-

b

lw.

A

ere animal

X

Oppono: Non eftfur qui in loco'alieno

num , & velis potiüs relinqu

:X reftituere damnum, es liber d refti-

N

znoncircumíepto venatur, Ergonec in

ihoc cafu,

I

tutione, L, 1. ff. fi Qeadrupes pauperiem

/Neg. conf. Quia atbores funt pxoprii

fecit,

N

Quid fentis de herba, qua poft fruges

N(tj

Xraétus fylvarum, non item gntm-älia per

Hha D

i ylvam vagantia.

jam collectas in proprio alicujus agro re-

2

D

i

j

A

l)

Quiid tenes de lis,qui ligna ficca cedunt?

ftat, vel poftea creícit , etue communis

[

cun&is illius tecritorii incólis?

l.l

Y

qt-';i'-.:i've de pauperibuc ?

iXre: Non cendemno eos pecca-ti

Dico: Penfandum eft ex locorum con-

W ( jra

—

ainorvalis, & hoc ob tacitum vel przfum-

fuetudine & Iegibus z 'plerumque.nlonf

HH&/ l&' |

n

tüm confeníum deminorum talia ligna

ceníetur efle quulnzapïis.

5

arum zeítynantiuuii

l

Relp. 5. Qui éad

unt Iig-na" in fS'ïva'

Q

Y

m

2

1

De Dominii acquiffstane.

$55

&ar

x

XLVIL Aute R, pro diis & dicen-

Genma cr Vena Metallica.

disNota, varia effe bona quz dicentur

inventa,

1. Illa. qua adhuc in nullius

QUAERO VI Cujus funt, frinve-

fuerunt dominios dequibus mox im R.^

alantur?

1, ad Q. 6. di&um eft.

2. Quz domi-

XLEVLE Refp. 1

. Lapilli, geh]mæ,

num habuerunt, fed àlongo tempote

corallia, &c. in littore maris, promon-

toriis , vel fluminibus inventa iunt pri-

habere defierunt , uti funt, que longe:

mioccupantis. ItaS. Thom, infrà q. 66.

tempore in marí fuerunt fubmerfa, &

fortuitó funtejecta velextracta. Echgec:

a, 5. ad 2.

etiam funt primó occupantis, nifi obftet'

Ratio : Quia domino catent.

alia lex leci.

Ref. 2.

Stando in jure nature &

3. Bona derclicta, uti

Gentium mineralia &k. venz metallice

funt, quz dominus ipfe à dominio fuo

abjicit,

Et hzc funt primi occupantis,

auti & argenti, etiam antequam inve-

cüm fint nullius juxta $. Thom., infrà q.

niantur, non cenfentur intet bona do-

66.2, s. ad .. v. g. miffilia feu nummi

mino carentia, fed fpe&ant ad dominum

fündi, fiin eo fint.

in certis folemmitatibus in populum

Omnia illa bona haben-

Ratio: Quia tales vena vel fünt pats

fpargi foliti.

tur pro dereli&tis, quando , etíide volun-

?

fundi naturaliter ei agnata, nimirumfi

non tenaícantur metalla vel. marmora

tate expreí;4 domininon conftet, atta-

ibi exci(à ; vel'unt fructus fundi , putajü

men dominus , càm facile poffit, ea te-

renaícantur.

cuperare negligit, nec putatur alius ejus

Et ;L1:1; etiam cedunt ufu-

nomine repetiturus, nec ipfe arbitrio

fructuario,

prudentis videtur defiderate , ut refti-

Refp. 3. Si inveniantur in loco pub..

M

tuantur.

Hinc bona in tempeftate i

lico &ando in eodem j-u'rc nature . &

gentium , funt inventoris tanquam pri-

mare proje&a , vel fab incendio pofita ad

4. Dona

mo Ooccug antis.

plateam , non funt derelicta.

m

yacantia, q

H

v

la

nimirum remanenpt -poft

Ratio: Quia ftando in hoc jure cen-

domini mortem , nullo herede relicte

fencur intet boná, quz nullius funt.

Echzecdevolvunturad

ILA' T

Refp. 4, — Defa&o feu jure hümano

faltem cognito.

pofitivo Civili & patticulari regnorum,

fifcum, Excipitur fi Peregrinus alicubá

u

moriatur inteltatus ; ejus enim bonaita

talia mineralia applicantut ad Cameram

Aa4a

1

(ci

vyacantia juxt

dà dà

uthenticam , o5ues ;

»

TA d

Princ:ïl;is: /Equitas tamen revera po-

"

grini, Üunt ereganda in pias caufas ab

ftulat, ut & domini fundi habeatur ra-

tio ( prefertim fi ipfemet invenire po-

EP'ifCOPO IO.Ci ex pxæfumm iente mo-

rientis,

« Sunt bona que naícuntut

vuifletj & ut inventor largiter remune»

W;

retur,

ex vifceribus terrz ; de quibus didtum

^

Í

eft. in R. 2. ad Q. 6.

6. Sunt Thefau-

7 Lefanrtes inventus, :

tiinvenü.

Eft-autem Thefaurus nihil

aliud, quam vetus dcpo firio pecunia , eit-

—

| QUAERO VII, Cujus hic et

Aaaa X

;m

A

7ZRACTAZUS VIIL Exauemn2.

& Domino non manifeftans , tantüm ab

jus non extat memoria ut . jam dominum

pon habeat,

Ubi per pecuniam intelli-

.€o petat licentiam quzrendi, Thefaurus

Ti

gitur etiam alia res mobilis pretiofa, v. g.

repertus eft totus Domini fundi, matie

H

annuli , gemmz , Ícyphi , armillz aurez

quia licentia per ertorem conceífa pro

velargentez , &c.

Dicitur vetaus, id eft,

nulla habetur,

6. Si Dominus fundi

E

pecuniaà vetuftiori tempore abfcondita.

confentiat , utalius in ejus fundo The.

f

7. Bona incerta feu perdita, id eft, que

faurum quzsrat, ftandum eft conven-

quidem creduntur habere dominum, íed

tionifactz: íi veró nulla conventio -

is ignoratur, ut fi gemmam vel armil-

&a fit, Tbhefaurus totus eft inventoris:

lam argenteam vel auream , vel marfü-

Quia tunc Dominus

[

uo.

,videmr ceffitfe juri

ium pecuniá plenum invenias in via,

Yi

h

ic fermoeft deíexta; & Q. ro.erit de

Refp. 3. Ubi confuetudo tenet & vi-

enificatione.

Unde

!

feptima fi

o

get, thefauro

2

vt

vanda.

s elfe Principis, illa g&&;.

Refp. 1. Stando in folo jure nature

l:

& Gentium Thefaurus inventus tranfit

Ratio: Licet bona, quorum dominus

[

!

ia dominium inventoris,

Ita S. Thom.

non extat, jure Gentium concedantur

f

infrà q. 66.a. $. ad2..

primo occupanti, poteft tamen Refpub-

W

Ratie : Quod nullius eft, eft primó

lica ea fibi attribuere pro bono commu-

ün

occupantis ftando in prafato jure: Sed

ni , quá applicatione

facta non fantcome

(s

"Thefaurus cenfetur effe nullius , cüm

munia.

Etco.

TUX

N

enim non fit pars agri (ficut mineralia

QU.ERO VIII. Si quis fciat in agro

3'

& venz metallice) dominus agri non

latere Thefaurum, &antequam eume-

10 3

ftatim ejus dominium fibi attribuere po-

ruat, emat agrum , fitne dominus the-

J

auri?

(ini

teft. Ergo.

pj

2:, 2, Spectando jus pofitivum , ac par-

XLVIIL », Probabilius affirm, pro-

t

ticularia cujusvis Provinciz ftatuta , qua

ut indicat S, Thom. q. 66. cit, a. . ad1.

in fimilibus funt fervanda.

I. Ihefau-

jl

dicens : Propter quod im paratola Eyarr

Dittg

rus in proprio fundo inventus totus eft

geli dicitur Matth.. 13.

de iuventote

inventorls,

PT

2. Siin fundo alieno, etiam

Thefauri abfcouditi im «gro, quid emt

4l

Principis, fortuitó repertusfit, medic-

agrum , quafi ut baberet jus pofidenüi

qua |

fas eft inventoris & medietas Domini

totum thefaurum.

Et Chriftus laudat

Sinon

Anti

fundi juxta S. Thom.loc, cit. 3.

prudentiam ne

UT

requifito Domino fündi ex induftria fit

dere eft,

goti?toris u ibidem vi-

.

Oi

quafitus & inventus , inventor poteft

Ratíex, Talis eruit thefau

rlum ex l&

"t j

uidem expenfas à fe factas deducere, aft

co proprio,. nec priori domino tenebt-

'tïgl'un

'Theíaurus totus eft Domini fundi,

tur indicate , ibi lateräithefäur?lm. :Ef*

-

!lz

D

*; qu

4. Repertusarte magicá five in proprio

go.

l

five alieno fundo eít fiíci,

$. S

uis

M y

i

2, Scientiaemptoriscircaea , qua non

P

!iüln

fciens in alterius agro latere Thefaurum

cjus yà-

l

3

funt de fubftantiarei, non auget

i t

;iorem:

RR

De Dominii acquifitione,

857

"

lorem: Sed í1 ignoraret latere thefau-

garitz , cüm illa non fit de fübftantia e-

ï

qui. Et pharmacopola agnofcens ma-

rumlicite agrum eo pretio emeret. Er-

$o & fi fciat.

gnam utilitatem in herba, aliàs inutili,&

ch-

3. Juftum rei pretium non fumitur

que in fafce herbarum continetur, ut

abutilitate, quam emptor ex ea capit ,

cum aliis in pabulum jümentorum ven-

— - fed excommuni hominum aftimatione,

datur, poteft illum fafcem emere com-

Ergo & di&us ager juft$ emitur ex tali

»

:

munipretio. Ergofíimilier. Videad

aftimatione.

Q. g.

4. Emptor non acquitit dominiu

4d2, neg. ant. vel dicitur effe ve--

m

thefauri ex alterius venditione fed ex in-

rum, fithefaurus non ignoratus aftime-

* ventione & apprehenfione. Ergo,

tur.

Oppono 1.

Qui vili pretie à ruftico,

4d3.neg. conf. Quiaincafünoftro

valorem ignorante, emit pretiofum la-

thefaurus non eruitur ex funde alieno,

| pidem , tenetur venditorem admonere,

ledproprio. Ad prob. ne . maj.

aliàs tenetur ad te&itutio;ïcm. Ergo

QUJEROTIX. Si thefàurus fit ab-

fimiliter, &c.

Íconditus in re mobili, v. g. facco laná

2. Ager cum thefauro valet v. g. de-

pleno, velpecunia in pane, cujus the-

cem millia, Ergo fi ematur folüm tre-

lauri venditor vel donator nullam habet

Av

centis , et magna inzqualitas, Ergoin-

notitiam , emptor vel donatarius fitne

joftitia, &c.

dominus thefauri ficut lanz 2

j. Ànce

dictum e&',quöd qui in alie-

XLIX. Refp. confequenter ad pradi-

&a, Affirm,

.no agro invenit Thefaursum , teneatur

j

. dimidium dare domino fundi. Ergo non

Ratio: Quiaprior Dominus facci vel

"

"poteft emere, ut totum thefaurum fibi

panis, cüm latentis illius thefauri nullam

(

tzefetvet.

hn

Prob. Conf. Dominus agri

habuerit fcientiam, nonintendit illum

jam habet jus acquifitum ad dimidiam

)

occupare. Ergo non efficitur ejus do-

3

partem thefauri : Sed per talem emptio-

minus , imó rec poffeffor ; qui enim ne-

$

n

nem eá mediate fraudatur.. Ergo.

cit , non poffidet thefaurum licet habeat

A4d 1. R. Neg. conf. . Difparitas eft,

Itl

jus ante alios eum occupandi, Et fup.

quia rufticusille deciperetur quoad fub-

ponitur,

Q

- - ftantiam rei, in noftro autem caíu the-

vero domino talis thefauri.

juód non fciatur de ullo alja

i

r

faurus non eft de fubftantia fundi, nec

m

dominus fundi eft dominus thefauri nifi

Dena incerta " perdita.

eum inveniat, & apprehendat; & ven-

QUAERO X. Cujus funt, dum inve-

"it agrum folüm ratione faüperficiei.Sicut

uiüntur?

jf

ergo, qui currenti pretio exit equum

L. Refp. r. Certum effe , quód ante

i

(quem vidit in flumine haufiffe mar-

talium benorum applicationem inven-

garitam, quam poftea eximit & tacet;)

torteneatur (ex fuppofitione , quód ea

acceperit , licet abfolute potuiffet relin-

.-iicicxe emit, &obtinet dominium mar-

Àaaa 3

quere -

us

558.

TRACTATUS FIIL Examen3.

Nam Lex authentica, Onnes peverri-

?

quere in loco ubi erant ) diligenter in-

g*

j«

ni. quam adver

farii o

bjiciunt , loquitur

quirere eorum dominum per proclama-

f

tiones , velaffixas fchedulas, cui , ficom-

de bonis inteftatis, ut antea di&um, Et

l

areat,fumtreftituehda. — Siinquirinon

C. cim fu. de Ufuris, tantàm loquitur

n

poffit , confilium faluberrimum eft , ea in

de benis injufte & ex deli&o , utpote per

Ti

ufüram acquifïïis ,qua retineri nonpo--

Paupetes ,2aut Pü

blicos& pios ufus ero-

are, maxime frinventor non egat,

Si

funt.

Et ideo in defectu domini ero-

PI

veró ipfe indigens fit, poteft fibi totum

gandafunt p/auperzïbus , inventio autem

n

velpartem pro fuá neceffitate applicare,

eftlicitaacquifitio, ait nofter Corradus,

pj

opbtime vero faciet fi adhibeat ad hec

Similiter S. Thom,, quem nobis obji-

(OmP

confilium Przlati vel Confeffarii.

P

ciunt ex q. 62. a. $, ad 3. exprefse lo-

5

Aj

n

inventor dictam diligentiam non adhi-

quitur de bonis incertís in

]

ufte acquili.

2n)

beat, peccat & tenetur re(tituere, juxta

tis, querum dominus diligenter inqui-

i

illad S. Auguftini: S? quid invenifli &* non

fitus ignoratur , ut patetex texcu.Ergo.

R4tio2. Bona inventa , quorum do-

ti«

veddidifli ,vapuifH.

minus facta fufficiente inquilitione nou

Refp. 2. $i dominus compareat, poft-

|

poteft inveniri , habentur pro decelidtis.

quam res in pauperes , vellpios ufus eft

m

erogata, fi quid de re vel pretio ejus re-

Ergo fünt nullius. Ergo primi occupan-

ii

ftet, tenentur hoc paupetes domino re-

tis, ' Ergonon funt necellarió eroganca

fR

fticuere, nifi ipfe remittat.

pauperibus.

M&

a

trib

andas divel-

Ratio 3.

Naturalfs ratio diCtat , ut

dij

Ratio; Quia.in dif

li

bona experidantur juxta interpretativam

vebatur hsctacita cofiditio : $i domipm

l, .

non com pareat.

voluntatem prioris po[ï&llbris: Sed hac

lt

h

Hfl[)g

Refp. 3. Probabilius videtur , quód

eít , ut maneant penes inventorem,

Tant

hn &

interpte-

ftando in folo jure naturz , & etiam

gO.

Min, prob. Voluntas

s

N

communi, Civili & Canonico , bona in-

tativa prioris polTeiTm

iseft , ut bona ma-

Ht

UY

venta, quorum dominus diligenter in-

neantin taliftatu, qu

Ó facilius pollit e

Ti

Al

4

uifitus, adhuc nefcitur , inventor falvà

recuperare: Sed poteít ea facilius recu-

illentr

em,quia

confcientiá fibi retinere poffit, licet non

erare fi maneant apud inventot

Ilis qm

interdum caíü ab ipfo domine, vel ejus

egeat ; & non teneatut expen,dere in Pios

itirs

uitis.

hzredibus ipoü'unt

agnofci v. g. ILIIt

Vr

Ita indicat S. Thom. q. 66. cit, a. 5.

veftes, cemmz libri , &c.

ufquc dum vel

Tn; n

vetuftate tempotis res omnino peteat,

ad 2.dicens: Qmadam veró res invente

('13[, Vd 1

Ergo.

fuerunt de propiuquo in alicupus bonis , que

*

vel potfeffor ptæfcribat.

ul lt

Ex his ruit fundamentum

,

adverfario-

Á

f

i pro derelictis babeantur , & bec credat in-

tl £ ;

ventor , licàt eas fibi retineat non committit

rüm dicentium, interpr

etativam voltite

PM »lfhf

D

furtum.

tatem prioris domini effe, u

texgen an-

L

vll

a eofluc in

f"lblu

Ratio . Nullus textus juris poteft ad-

tur pro falute animz ejuss

Nam contrarium mmox

pra d-

" l

4duci, qui contrarium afferat,

pios ufüs,

tum eff.

ER

$55

De Daminä acquü?iäone..

Eona inventa (etiam fa&à ^b itdominium. 'Sic dominus ferve (li-

Refp. 4

fedula domini inquihitione ) non ftatim

: ctt pater fit liber) fit dominus prolis.

Ratie : Quia partus fequitur ventren.

(unt inventoris ut domini , led ut poffef-

foris. Proinde, fi dominus compareat ;

Idem ett de foetu pecoris, de plantis, qua

Lt

^

crefcunt ex fundo,

antequam el:

i

bacur tempus præ[briptio-

3;

Ratio; Quiaaccefforium fequitur fu-

nis, tenetur ei rellituere; fecus , potea.

Ratio :

Y [ E

ue

ad terminum pr.æ[?:ri-

um principale , ut habet R eg. Juris.

2

*

nventor ob veri domini igno-

Refp. 3. Per Alluvionem latentemac-

Ptionis 1

tantiam folüm fe habet ut poiïbiïbr bo-

quiritur dominium foli accrefcentis, non

veró perpatentem, niíi dominus partis

nzfidei, qua bona fides ceffat domino

arente:; Sed elapío termino prz-

avulíz habeat eam pro derelicta.

.CO[HP

fcriptionis,trmsf:rtur dominium, De

Refp. 4.Infulain medio fuminis na-

Vide infràin hoc

quo pofïea,

Ergo.,

ta, frabugraque ripa gqualiter diftet,e&

Tra&k. Exam, 6. n. 116.

communisinter illos, quiin utroque lit-

T^

tore habent pra-dia ; f uni tipz funt pro-

"ALeceffro, Aaitrvio, Inedificatio,

pior, fpe&acad eum, cujus eft,!fundu's jl-

lius ripz.

Ita Juriftz.

QUARO XI. Quid füunt,& quomo-

do transferunt Dominium?

Refp. $, Si lumenantiquo & naturali

"

Li. Refp.r. Acceffio eft, quà res ac-

alueo reli&o occupet alium curfum , alu-

W

ceditad eam quz cua eft , vel bona fide

eus relictusfpe&tat ad eos, quorum funt

puratureffe tua, & ex hoc hintua. EE

przdia propinquiora : econtra alueus

duplex, una naturalis, altera induftria-

de novo occupatus fit publicus , modó

li. . Naturalis fit vel per nativitatem ,

non tranfitorie, fed longo tempore á flu-.

ut patet in partu ferva, foctü pecoris, in

vio occupetur.

plantis & atboribusin folo noftro natis.

Refp. 6. Acceffionis induftrialis regu-

Vel fit per alluvionem , quz eft incre-

lam fignificant hi verfus..

mentum;quod ab alluente fluvio uni de-

mitur, & alteri adjicitur. . Hoc incre-

Quidquid plantatur, feritur , vel in«di-

Y

ficatur ,

Iï

mentum vel fitlatenter;at dum vi flumi-

fi

ï;

omne folo cedit , vadices fi. tamen e-

nis quafiinfenfibiliter uni ripæ quid de-

git.

L

mitur & alteri 'adjicitur,- Vel fit paten-

ter, ut fi impetus fluminis manifefte ab

Refp. 7. Quiin proprio folo zdificat

unaripipartem avellat, & alteri adji-

ex materia aliena , fit dominus adificii

u

ciat , vel novasinfulas faciat ; vel alveum

cum onere fatisfaciendi domino mate-

j

fluvii toraliter. mutet,

Accello indu-

ria.

ftrialis fit perinduftriam, qua quid im-

Ratio : Quodfolo inzdificatur , folo

antatur , inferitur , inedificatur, inte-

cedit.

xitttt, Ícribitur, pingitur, &c,

Refp. 8. Si qüis ex (ua materia zdifi-

us ,

Rc(þ 2, Accellie pet natiyitatem tri-

cat in folo alieno, «dificium eft illi

Cs

"us

566

ZTRACTATUS IIX. Examen 3.

cujuseftfolum . & fi zdificaverit fciens:

R4tio: Novus molitor non poteft |

efle alienum , in foro externo pro fua

detinere aquam in

prejudicium prio-

od

ï

materia nihil expofcere poteft, licet do-

tis.

^

mus diruatur.

Refp. 12. Si eä conftru&tione noyi

Ratio : Quia cenfetur donáffe, vel

molenudini antiquiori decrefcat frequen-

temeré zdificaífe.

Excipe, nifi forte

tiaeorum , qui a

Íportant frumentg ad

&

hác ratione utiliter gelferit negotium ab-

x

molendum, nulla fit injultitia,

fentis,

Ratio: Prioris molendini dominus

Refp. 9. Si boná fide zdificavit ín alic-

nullum acquifivit jus in homines fru-

no folo, credens effe fuum , debent ei à

menta afferentes , cüm ea pro fua li-

domino fundi expen(æ & pretium mate-

bertate

riz refundi.

rit

peílint portare ,xquö placue-

Ratjo : Quiapar non eftgut domi-

Refp. r5. Sifit COnHIetudolqäi;li'iliä'

nus foli locupletetur cum detrimento

innocentis inadificantis.

cum damno aliorum erigatur noyum

molendinum , antiquiores molitores

Refp. 10, Sine confenfu Principis non

poffunt illud impedire , fi probent f€

licet in publicis luminibus zdificare mo-

lendinum,

damnificari, Non tamen pollunt im:

pedire, quin illud exítruat pracise pro

Ratio: Ne impediatur publicus ufus

proprio frumento, aquá non ex publico

f

Navigationis.

fed ex proprio fluminederivatà, Sedin

Ug

Relp. r1. In flumine proprio ac pri-

his omnibus praxis & confuetudo loci

lm

l

vato poteft quis fine fpeciali licentia

attendenda eft,

!

ttujf

conftruere molendinum , íi per illud

Plura de pradictis modis äcquirenl

1 dopm

priori & antiquiori non auferatur com-

didominium diei poffent, fed hac pro-

IQF

MC

modum naturale & neceílarium molen-

^

prit fpe&ant ad Juriftas P in quibus 'fif

iflühemü

;ii, quod eft aqua,

&eantur,

x

CQM

W

W

U

fOR

Wi

OCit

Iquiq.

"T

-

Y2

G

O

-

hi

Pfl/']a /III i

JN

C

S")&C d

2, Mm

um

ehlu

Vg

Wt

EXÀ.

"d

yó1

JDe wvariis amodix .acngirez'z*aïli dominium.

aawä*w«wa:wæämäw&

EXAMENIV. .

")

i

à

4De modo acquirendi Dominium per Prefcriptionem , Pronif-

*

ionem, I eflamentum , Ludum

d -Jz"angm,, Doenat

t$ Sponfrouem

h

z

t

— Preferiptio 25 vþ&apzv.

y"

'UAïR'(X)X'I. Quid funt, & quo-

meliis diltinguunt, quód ufücapio þr"oe

»

modo Deominium transferunt?

pprie taritüm conveniat rebus corporali-

LII R efp.1. Prafcriptio (pro-

bus, ut funt , qua mox notavimus:

i

ut in praienti 'lumitur) eft illa

Praícriptio verótam corporalibus qquäm

(

j

exceptio , quz opponitur domino vin-

incorporalibus v, g. juribus, '&c, Hinc

dicanti rem fuam abalio, per tempus à

omris przícriptio eft ufüucapio, non ta-

j

Lege definitum, & conditionibus ad id

Ten econtra, quia prima latiüs patet.

yu

requifitis poffeffam. — Vel, Eft acquifi-

Sicut omnis homo eftanimal, fed non e-

tio dominii, vel alieni juris five realis

COhtl'&.

iHodietamen communiter pro

'eodem fümuntur.

S

x

five períonalis peremptio, percontinu-

ationemtemporislege definiti , aliasque

3 3. Prafcriptio legitima, feu que

i

conditiones requifitas.

t cum requifitis conditionibüs affig-

Ufucapio eft acquifitio dominii pet

nandis, etiam in foro confcientiz trans-

continuationem temporis lege definiti,

fert dominium ab uno, etiam nefciente

& nullatenus rem fuam negligente, in

Vocatür veró ufucapio., quia per ufüm

aliquid capitur ut fuum,

alium.

m 2, Intet Praícriptionem & Ufu-

Ratio: Juxta communem DD. fen-

capionem aliqui fic diftinguunt , quód

tentiam Leges humanz etiam civiles,

non folüm

primafit immobilium , ut fünt vinez,

poffunt mihi przcipere , ut

agri, &c. altera mobilium, ut fünt pe-

pro falute-

L

onicemmunisbona mea al-

cora, libri, weftes, &c. Sed hzc do&ri-

teritradam, fed etiam bono communi

na communiterrejicitur. Quiaex Inftit,

fic requirente;me jinvito , eorum domi-

deuíu cap. in principio patet, quód ufu-

nium polïhnttransfetrc in alios, & hoc

capio etiam fit immobilium, Unde alii

'etiaminfoto confcientie; nam etiámin

Bbbb

eo

o^

z

562

TRAÁACIATUS FIIL I Fxamen 4,

d

i

g

eomenmbra, uti

unt cives in R epüblica ,

Prima : Res apta Pz"?æïiäwr;-. Prafcri-

Ltj

t:uentur Puccu

t

iud

Q

Cot

r

" Sub-

biautem non pofi

[

, Qqur jure divino

pl

*

alicui competunt , ut. Jucisd

&

t

[

jl

fjino: Sed lcges praicriptionis naaxime

Go Papa.

ftant pro.bono communt, Ergo tenent

Nec quz jure natutz funt proh

ii

i

jità, v.g.

T

etiam in foro conícientis. Min. Prob.

fornicatio,

Nec quz jure Ciyli vel

p

m

Ad bonumcommune maxime? conducit,

-

Canonico funt prohibita alienadi,v. g.

Ud

utlux certa rerun

dominia , tranquilla

a.

res & locafacra ; religiofa, vel publidis

irlong

k &VC

mgoris er-

ulibus deputata, utpontes, viapublic,

&ei

Poiïäffio, ut. tollat:

ror, nelites protra

antur, ne homines

Gu Nec jnra fpititualia,v.g jus dedi-

Din|

l

in fuis juribus & tehus coníervandis

mandi, beneficia conferendi, &c. à Lai-

M

-

|u

La

fint négligen

es: Sed hec omnia re'fþi-

cis praícribx pollunr contra Ecdleliatti-

eiunt. Le

$

es praícriptionis , ftatuentes

€OS.

INec obedientia , necvifitatio, lic

At

-«etti tempotis fpatium

L

Á

ro rebus inqui-

Wl

]

18

&c.

&t nulli quis (uþiit , à nemine vilitetur,

xendis,

Ergo.

e

tlh

i^

4. Coxditio :: Bona Hde;,id eft, credu-

Di

Confirim Sacr? Canones di&is Legi-

busafliunt. INam utþatct ex Conci-

"

litas, quá quis prudenter fibi perfidet,

lio Lateranenft relato in c. fin. de pre-

rem , quam poflidet, etle fuam, vel fal-

&

V

ictipï. tantüm præfcriptio-n*em cum ma-

tem inculpabiliter neícit efle alienam.

fiü?Rg

la fide ratioxe peccati excludunt. — Ergo

Unde crafía ignorantia nonfacit bonam

tig

fi

fidem, utinec dubium , quamdiu hoc

g

onunt prz'fcriptionem cum bona fi-

ded

manet,.

Licit ergo jure civili tántüm

j Müm

7 «E;&ï(—ï & ireftitutione immunem

eíle, licet elapfo præfctäiptioxïis termino

abinitiorequiratur bona fides, & mala

tddiy

fuperveniat cognitio fuille alrerius.

fides f(üperveniens, praleriptionem non

Á (

'"Nota: Quando dammatur praícri-

impediat, jus tamen civile in hoc eft cor-

r

tio, fermo eft de ca, quz eft cum mala

rectum à jure Canonico.

Undeeít Re-

lstl

fide,

/

gula2.Jurisin6. — Poffeffor male fidriulls

(itg

Oppous : Locupletari quis non debet

rempore non prafcribit. — Exgo nulla plant

KW

þ

cum alterius detrimento , ut habet Reg.

datur praícriptio fine bona fide..

Tv

Tertia: Juftus titulus, — Quid fit t

Yihila

Juris. Item Refpubliea non poteft in-

vitum fpoliare re faa, nifi ratione deli-

tulus & quotuplex , nimirum verus &

n

-ti, vel nifiipfa indigeat : Sed hoc fit per

prafümptus, vide Exam, 2.n. 19. Ad

ïc.a?

Leges praícriptionis, Ergo funt inju-

prafcriptionem fufficit ticulus prafuu-

Ad

$z.

Cüptr,

ptus,& putativus loco cit. explicatus.

Ad hoc dico fub difin&. Id nen poffe

Quandoque ctiam praícriptio bonz l

Tüntgr

quidem fieri privatà, bene tamen publi-

dei procedit fine titulo;ut fi quis j0.Ve

ia

cà auckoritate, & bonocommuniíic exi-

40.annis rem poffideat , immemor ii«

4

&

&di

gente,ut probátumeft,

li, ex quoeam pofliderecopit, . Iéem

Füiqui a

3. 4. Conditioneslegitime Prafcri-

eft in Przícri ptione 160, annorum Coh*

"n

puonis funt quatuor ?

& 40. conti

&ra Ecclefiam quanam ?

z

idläf&

p

ER

De variis suodie acquirendi dondininm. -

$163

.$. Contra »P,ræf:::ripti(menvï inqui

alias, inkquibusnnm requi

:

ritur probatio

citbona fides.

Deficiente

bnsdam cafibus datur reflitutio im antc-

ütuli

»

fed fuff

£itulo gftendendum eft tempus imme-

grum ; Quaz nihil eft aliud, quàm quoc-

dam beneficium íeu remedium juris,

moriale pofic(ïï;qnis , quod tempus eft,

quod fa&a przícriptione relinquitur

cujus initii uulla extat memgxia, etiam

riori domino , ut judicis auctoritate

apud feniores.

D

r

t

l

14

ftinum feuin

Teffio , & qui-

poffit reftitui in flatum

l

Md

Quarta Conditio eft , Pol

lii

ffz.

den

4ten

n d

oore legitimo continuata. INam

dominium & poiïciïïonem rei at

Unde in tali cafu , qui prafcripfit, tene-

ita habet Reg. 7. Jutis in6. —.Sine

poffef-

Quid

tur reftituere po& Íententiam latam,

. ffeue prafiriptio legis non procedit

$,6. Contra Praícriptionem, etiant

& quotuplex fit pefieffio , vide in hoc

-"Araát. Exam. 2, n. 20.

longiffimi tem

peris, reftitutio in intc-

r

us

Tempus Praíc

riptionis eft diverfum

grum conceditur Minorennibus, uti &

Ecclefiiis , Hofpitalibus, aliisque piis Io-

pto diverfitare rerum. Res mobiles, id

cur

cis, quz in. favorabilibus zquiparan

eft. que loco moveri poühnt, v. g. pecu-

niz,veftes, naves, animalia, &c, pri-

cum minoribus & pupillis.

Majoribus

vati hominis vel cujufcunque Ecclefiz,

autem hoc beneficium non conceditur ,

nifiexcaufa, quam Jndex legitimam e-

etiam Romanz , cum titulo przícribun-

türtriennio; fine titulo 30 annis.

Res

ftimaverit, qualis v. g. eft, fi legitime

conftet , quód quis propter abfentiam

)u

t

immobiles, fzu quz loco moveti non

poffunt, &tpradia, domus , ceníüs,&

causá Reipublicz vel Studiorum causá,

redditus annui, beneficium, officium,

&c. p-ïæfb-riptionexh ]icis com;&a—cionc

interrumpére non —potucrit.

c, fifint privati heminis , prafcribün-

tur ro.annis inter pfæfentcs, & 10 an-

Hxc de Prafcriptione Theologo fu£-

uis inter abfentes. Prafentes cenfentur,

ficiant; plura videantur injær.iüisf

(

qui domiclium habent in eádem civita-

li

te vel Provincia: abfentes , quiin diverfa

H

Preonziffit,

l.

Provincia vel remota pa: te ej'isdem Pro-

Nullo titulo interveniente res

QUAZER OIL Quid eft, & quohxo—

vincia.

un

111

sE

T.

do peream cransfertur Domini

immobiles. privatorum praícribuntur

LT s5 .

Promiílio et deliberata

3c- annis.

Ad præ(cribenda bona immobilia

& fpontenea fidei obli

Ü

gatio, alteri fa-

cortra Ecclefias aliaque pia loca requi-

&&a , de re licita, poffibili,spfique gra-

I

tà.

J

runtur4O. anni Contra Ecclefiam R o-

manam 10j. annij, — Contra ordinem

Dicitur d—eliäemta, id eft , fa&a fcien-

id eft, non

S. Benedicti 6o0. Mendicantium, & «o-

ter & volenter ; & fpontanea ,

extorta metu vel fraude.

Dicitur 2.

y

n

rumquicum illis participiant, juxtaMo-

jo tum quia

lianam & Leffium , 1€0, anni.

fidci , id & fidelitatis obligat

m fir-

per hoc differt à proyoliw n t

:niíft-

Bbbb z

m

H

5,64

ZRACTATUS VIIL. Examen 4-

miffimo, quod NB, ne confundantur

Dixi z.. exteriàs fatta. Qn;a ex mere

e

promiffio & propofitum , uti fzepe con-

interna non oritur obligatio , ut dicetur

di,

fundi folent à fimplicioribus ia materia

oftea;.

^

d

voti. Tum etiam quia fine animo obli-

Dixi 2. férib fatla. —

1

gliä*vpromi;lïow

andi promifífio eft nulla, càüm obligatio:

jocofà. non ligat.

fit de intrinfeca ratione ejus,.

De ficia

Dixi , 4cceptate, N 'am quamdiu non

i

romifflone Matrimonit dieetur alibi.

eft acceptata ,. poteft 3 promittente re-

Y

Proinde confideranda eft intentio pro-

vocatri ,, & in nullo foroetiam confcien.

mittentis, quz Ííi folüm tendat.ad pla-

tim, obligat, Poteft autem acceptatio

[

cendum promiffario , vel adfolüm often-

fieri ; non tantüm per ipfum promiffa-

lt

dendam animi promptitudinem , non eft

riam prafentem , fed & per alium ejus.

lj

romiffio; Si veró intendat fe obliga-

nomine : imó interdum filentium pue-

b

xe , fed promiffüm non implere , fubfiftit

fentis flat pro aceeptatione ; cujüs inten-

t

promifïïo & obligatio.

tio acceptandi probabiliter colligitar ex.

Dicitur 3. derelicit4,. Quia nulla po-

fienis& circumflantiis , ut verum fitil-

igviirä

W]

teft contrahi obligatio ad peccandum.

lud ,. Qui tacer. confentive videtur.. Lictt

D

Unde eftregula juris : Immale promif-

ergo. oblipatio promiffionis fimplicis

Htne

fis fidem. fervare non. expedit.

De quo

lura in R. 3.

pro caufa directa: refpiciat folam volun-

Iubc

tatem promittentis , attamenacceptatio

i

Dicitur 4. de re pefpbili. Quia ad im-

promiflarii eft conditio ffne quamon. - Et:

We

poffibile nemo tenetur.

Ethoc verum

licét hac promifTio gratuita non fit de

P?ïïeu.

eft , licet res fiat impoffibilis poff pro-

genere contractuum. mutuorum in lioc

üm [

miffionem,

Imó etíi maneat a;iqua

enfuü, quód fit alicujus datio & rect-

Titti

poffibilitas, íi tamen ex rerum vel cir-

ptio, uti fantemptio & venditio; bene

"n

cumftantiarum mutatione tanta feinge-

tamen in hoc feníu ,

W

, quód. rc&uitat uv

ratarduitas, ut eá pramifsa promillor

triusque confenfum..

T

W

non promififfet ,. vel cert& eafum: hunc

Ratio patet ex jure nature. Nemo

Mm

excepillet, non obligat.

enim folà fu$ voluntate poteft facere

nonqua

Dicitur $. grat« promiffario;

Cüm

quód' res. fuà pertineat ad alium fine

.

lg

enim in ejus gratiam promiffio fiat , fi ei

confenfu e

jus,

quia aliis alterum invi-

lt 1

ingrata velnociva fit; ceffat obligatio..

tum poflet facere fuarum rerum domi»

Droniy

x 2. Promiflio fimplex feu mere

num , quod eft contra lumen . naturz,

n li

ratuita ac liberalis , homini exteriüs fe-

cüm non poffimus inviti & nolentesac-

tini

riüfadta, & ab eo acceptata obligat in

quirere dominium alicujus tei.

iy ( f

conícientia ;; & talem promiffionem non

Excipitur 1, Pollicitatio feu promif:

fervare, elt peccatum mortale' exgene-

fio ( idem eff de donatione) fadia piz

u HO "

£c füo*.

€aufz, quz non requirit acceptationen

Ratío: Ratio

—naturalis € &at , fidem

à] T0

promiflarii vel. donatarii fed acceptatur

DAT

etiam hofticffe fervandam.

à Deo.

Excipitur 2, Promiflio fatta

ClVie

i üh[lsat

E

D£ varite modis acquireudi dominium.

565

"n

civitati, circa quam jure Civili ftatutum

reda&taeft, inconfcientialigat. lta ha-

eít, ut non poffit revocari , licét non-

bet probabilior fententia.

-Ratio1.p.. Àd peccandum non po-

dum fit acceptata . vel videtur acceptata

"

teft dariobligatio: Sed fipromiffio füb

abipfa Lege feu jure.

Dixi 4. ex genere füo,. Quia in indivi-.

conditione turpi obligaret ante imple-

tam conditionem , daretur obligatio ad

R

duo non implere pro&ni[ïüm ,poteft effe

veniale, (i nimirum tes fit levis..

peccandum. Ergo, Min,prob. Quia

QUAROTIL Promiflio facta füb

proximum inducere -ad"pcccandum , eft

conditione turpi , obligatnein confcien-

peccatum - Sed proximus fic inducere.

tia?

Y

turadpeccandum, nimirum ad implen-

LIV, Ante R. Not; Non quæti'hïc

dam turpem conditionem , v. g. fornica-

tionem.

Erco.

de promiffione rei turpís &illicite ; cez-

n

Ratio 2.p. Promiffio dere licita,, fà-

tumenimeft, hanc impleri non debe-

re, licét juramento fit firmata. — Quia

lutinon nocivá , nec majus bonum pro-

fides & juramentum non debet effe vin-

hibente eft fervanda ». Sed in praenti

culum iniquitatis : fed queritur de pro--

ett calispromifïio. Ergo. Min.prob.

milfione rei aliàs licite , v. g- pecuniz,

Meretrici poft ufüm corpo';is dare peeu-

fed füb conditione turpi , feu ob turpem

niam, nomeft res mala, nec faluti no-

caufam , v. g. fi mecum fornicatus fuezis.

cet , Quia tunc non datut (ut füppo-

no:j intuituaut ex complacentia peccati

u

Et hec promiffió adhuc eft duplex: U;l.la:.

perlegem prohibisa , ut quando non fo-

(de quo fortt jani peenitet) Sed ad fer-

j o

jf

* fl

lüm opusmalum, pro quo aliquid pro-

vandam fidem datamr, vel datur meré

ratuitó & ex liberalitate , & conditio

mittitur , eft Icgc prohibitum , fed'etiam

eft pnohibitum' pro. eoaliquid dare,. vel

turpis habetur pronon adjecta, Ergo.

du&"

"

zecipere, ficut eft prohibitim, ne aliquid

Hinc L. idem, ff. de contra&t. ob turpem

Ü

i d

caufam dicitur ; Meretrix turpiter. facit

promittatur veldetur judici ut injuft&

judicet.

Et de hac promiflione etiam:

quàd fit: meretrix , fed'nen. zurpiter. accipits,

(Aito

non quaritur, nam deea res pet fe cla-

cimn. fit meretrix.

raeft, Alia eft per legem non prohi-

"Oppono : In. fudicio non datut actio

bita; ut quando opus quidem ef lege

contra talem promifforem. — Ergo non

'L

prohibitum , v. g. meretzicium , vehefi-

obligatur folvere,

t»

If

ciui1,&c. mon tamen eft prohibitum

Difting. Conf, obligatione civili ,.

conc. , Naturali, ortá ex natura promii-

aliquid dare ratione talis operis fecun-

i

düm fe fümpti, v. g; meretrici ratione

fionis oneroíz, neg.

conf..

P

lafciviusüscorporis Etde hoceftfer-

QU/ERO IV. Pro

miffio vel Donatig

ino.

Hochnotato..

obligatne:

i

mere interna , homini facta;

. Promiffio íub: conditione turpi,,

in conícieritia , transferturqrue; P

er ca.m-.

«

antequanv conditio redigatur i a&um,,

Dominium 7

f

u

aon obligat : poftquam veró: in.a&um

r I

x Pro-

J

$66

ZRACTATUS VIIT. Éxamen &.

miffio a&u non.

., .LV. x. Probabilior eft fententia id

plus lig.etquam 5napïq

megans, & ultra afferens , quod talis

propofitam,

»tomiílio vel donatio poHït àpromitten-

LVI. Oppono z. Pröp-tcrquodünum-

te celari ac revocati adlibitum,

Ita S,

quodque tale , & illüd magis tale, utha-

Thom. infrà q. 88. a. 1. in c, dicens .

bet axioma : Sed promiflio vel donatio

Promiffio qua fit ab homine homini,non

externa obligat propter internam , quia

poteft fieri , nifi per verba, vel quacun-

voces funt figna eonceptuum. 'Ergoin-

que exteriora iïgna ; Deo autem poteft

terna magis obligat,

fieri ptomi(ïïo per o

lam interiorem co-

2. Sinon obligaret , ille promittens

o

gnitionem , qnia ut dicitur r. Reg. 16.

revocando fieret mendax. — Prob. Quia

mentalis denatio vel

Homo videt ea qu& parent, fed Deus in-

premiffio ef guæ-

j

tuetur cor.

Hzc ibi.

damlocutio. Ergo.

tij

.Ratio : Promiffionem ac donationem

3. Solo actu interno, quo quis non.

]i

iner? internam celando , aedonatario vel

vult ampliüs rem habere in bonis fuis,

b

amittitur dominium vel

promiffatio non manifeftando , aut eam

polïelïip tel.

revocando, nulla eis fit injuria.

Ergo

Ergo & transfertur.

:

l

Ad t.

dift. min, $i

fimul ant, conc.

poteft celariac tevocari. Prob.ant. ubi

non eft jus, ibi non poteft efle injuria:

min.,fecüs,neg,min. Etdiftfimiliter-

[v

g'f

o vel do-

Sed Guamdiu interna promilr

conf. Non ergo folus conceptus obligat,

j

patio exteriüs non manifeftatur, ille cui

nec folàm externu m»*ügn um, fed utrum-

N

eft facta, nullum habetjusad rem..— Ergo

que fimul, & unum propteraliud ,ficut

Min. prob. Ubinon eft dominium, non

voluntas interna fit cauía obligationis,

& manifeftatio externa fit conditio fine

eft jus ad rem: Sed per a&um mere in-

ternum non transfertur dominium reiin

quanon; uti&acceptatio. Siergo pro--

miffariusíit abfens, vel fi prafens , fit

N

alium,hominum. -Ergo. Min. prob.

Omnes Jurisperiti ad translationem do-

tamen furdus , vel non audiat, adeoque

f

minii requirunt ac&ualem exhibitionem

nec per fe , nec peralium acceptet, licet

lin

& acceptationem rei: Sed illa eft a&us

ad(int teftes qui audierunt, nulla otitur

exteriot.

Ergo.

obligatio in confcientia , fed poteft reno-

f

Confirm, Homo ex füa naturá con-

cari ante acceptationem,

f

ftat corpore & anima, . Ergo fua opera

Ad 3. neg feq, Mendacium enim ef

dCï |

non potc& cum alio homine comuni-

falfa vocis fignificatio cum intentione

&

1

care, nifi modo conformi fuz natura,

fallendi, quod non eft in prafenti,, quia

UFO]M

nimirum , mediante corpore & actione

promittens utitur jure fuo , quo/acce-

Quf

externa, Íeu per voces & figna fenfibi-

ptatione nondum fa&ä)/ a&us fuos revo»

(

lia.

care poteft.

i

Ex quo fit, quód in ordine ad homi-

Sed quid ,

fi promittens vel donansä-

DT

0

d

nem /de Deoeft difpar ratio, ut patet

&um internum firmalfet juramento ?

Jj

n

Di(?;

k

Mu

Qu

ex verbis $, T/hon.x, citatis ) intg:ma pro-

*

E

567

De varie modis acquirendi' dosminium.

Dice ,'Tunc teneriit

iconícientia,non — promiffione; hac eninr folüm obligat ad

[

D tione ptomi (Itonis;

.

dvijuramentiob | dandum, donatio veró a&tu dat, füppofi-

Nominisin teftem — tis omnibus requiiitis.

Xeverentam. divini

ü

Ad hoc enim Íüficit , quód

, 2. Donatio varit dividitur. r, Alia

yvocau.

l

a&us fit licitus, licét non obligatorius,

e(t ftridte (umpta qua eft mer? gratuita,

Quodverum €

&

Lt

licet Promiiüo fit per

& absque meritis donatarii, de quà ante.

b

vin

k

*

extor

v. g. incafü quo quis la-

Aliaeítlatefümpta, qua etiam vocatut

remuneratorja, lupponens debitum gta-

ttoni morte:

nminanti Promittit 100o.flo-

N

titudinis, ex quo 1nclinat ad retribuen-

renos.

dum benefa&ori juxta menfuram accep-

Ad 3.

zimó cum Serrá neg. ant. eft-

otelt a&tus ille internus.

ti beneficii.

2. Alia eft donatio, qua

que paritas, & p

fitmortis caufasalia inter vivos. Prima.

etiam ad 1

ibitum revocaris 2. iNe

g. conf;

i

.

et: Qu

2

a plus requizitur ad -

-

involuitrefpe&um ad mortem, & Íolüm.

Difpari

acilius enim elt

pofteam vült rem eífe alterius, adeoque

unum .qu;ïlm ad

alterumt

pendet feu fufpenía eít usque ad mor-

aliquid definere elle,

quàm incipere elle, :

Nam incipere ei-

tem Donatoríis, & licet ante eam pollit

yel prodüciin altero,

tevocati , attamen per eam coniirmatu?,

feet de genere bqporum , bonum autem

O$5

OSs

fit

j

id.

Altera, fcilicet Donatie inter viv

eft ex integra cà

$

Q

ple

FM

g

vide im

ràin materia de Voto

line cogitatione velreípectu ad mortem;

Íeu cum quis ita donat , ut etiam fe vi-

on

aramento.

vente velit rem.abfolute etie alterius, Et

eft iterum duplex, una conditionata ,.

— Denatie.

qu& dominium non transfert,nifi condi-

QU /ä'?. O. V. Quid & quotuplexeft ?

tone impleta. |Alia abíoluta,feu pura ,.

4

x

v

1T

Donatio definitur , quod

quz conditione vel modificatione non

il Rn55

afficitur, & hzc ferio exteriàs homini

4l

U^

fic datio liberalis, irreddibilis , compen Atio-

L

Rein uon intendens-

fa&ta, & exteriüs acceptata ( 1 res per

traditionem apgtehcndatur)&atim trans*

Explicatur : Ad Donationem pufam *

:

fert dominium,

fimplicem & gratuitam ( de qua hic eft

fermo?) tria requiruntur.

1. Ut quis

z. 2. lllifolüm libere donare poffunt

det eá mente, ut velit rem ftatim fieri

qui habent dominium bonorum , & fi-

accipientis, |2. Ut in nullo cafau velit

muleoruüm adminiftrationem cum facul-

tate alienandi.

donumad feteverti. 3. Ut ex nulla alia

caufa donet, nifiut liberalitatem exer-

R4tie : Donatio Ípectat ad regimen

!

ceat. Propter primum Donatio-eft r

& difpoütionem bonorum : Sed hanc

d

1

ifd

87

abent dominium

(

beralis: proptet fecundum eftirreddibi-

habent folüum ilii, qui

fimul cum adminiliratior e. .E

Lit

MO

lisz proptet tertium y compenfatio-nem

r',guod ad r

G

itutio-

gon intendit.

Ex quo feq

tionis $ nem teneatur , qui aliquid accipit .a".;«

I

— , Exquo ï&ï?t differentia Dona

»

|

5 6:.8K

X

ZRACTATUS VIH. Exanen 4.

lis, qui &en poffunt -donare : qual'cs

S

dotem à para quod eft juxta l'&,,pkma;

y

unt;

I

dos. Indedi&a funt þa'raphgrnaliafbg.

! . Infantes, furiofi, & amentes,

na, ea, qua habetuxor prater dotemun.

[

al

2. Quinon habent adminiftrationem

decunque, Inquibusdam tamen locs

bonorum, ut fünt mafculi ante annum

t

non habent locum, ubi ex cónfuetudine

14. & fominz ante 12. qui funt anni

vir omniabona immobilia mulieris redi-

il

pubertatis,

pitin dotem, & omnia möbilig füntcom-

W

munia, Hacille,

3. Prod

igi, non folàüm qui 'jam' ha-

qU

bent euratorem à Pratore vel Magiftra-

Bona dotalia À Germanis in (üa vet.

.90

tu pofitum, fed & quibus ( curatore eis

nacula vocantur Da8 .feutatf - Guit;

4l

"

nondum dato) rerum fuarum admini-

pataphernalia bag guegeóradte Gurt/

: at

ftratio. eít interdicta.

tutj

quia exconventione & pactis conjugum

4. Filifamilias , etfi (int puberes , hi

dependet, quantum uxor in dotemdare

qud

enim fine confenfu expre(io vel tacito

& maritus accipere velit , quivicillim

g,

ALCE.

fíis

nt, nii de bonis

patris donare non po

^

uxóti promittit certa bona vel certam

caftrenfibus.

pecuniz quantitatem doti uxotis pro-

$. Minores25.afinis,qui de fui bo-

portionatarm feuzequalem, qma germa-

AUL

? al

nis (quz nec caftrenfia nec quia cafiren-

nic? vocatur pie QBiöerlag.' - Vcrüm

4

fia funt ) donare non poilunt fine con-

«qualiras :

jlla per confuecudin»an :

ol

fenfu, laltem tacito Curatoris, qui tunc

fublata.

AX a

eft, quando expendunt juxta menfü-

Licer xei dotalis dominium naturale,

V

Vi

ram fuzconditionis& facu'tatis, prout

& quidem fopitum, maneat apud uxo«

folet concedi aliis paris conditionis ,

[

lm

rem, ut poftea dicetur, adeamquepit-

Ípe&atà quantitate Patrimonii , fplen-

10jure redeat mortuo marito, domini«

Cnlh l

dore natalium, causà donandi, more

um tamen ejus civile eft penes maritunm,

Wi

t

batrie, &c.

Videinfrà Tract. 9. Exam,

qui etiam fgtl&us 'ejus propter onem

Nl

Ti

N

i

3-n. 36. de furtis filiotum familias,

matrimenii pleno jure lucratut; potett-"

. 6. Religiofi tam Superiores quàm

ue pro te dotali contra quemcunque

qui D

fubditi donare non fo(flunt de illis bo-

poflefforem fuüo nomine inftituere rdi

at

Lyj

nis , xguoru'

n .n/on funt «d011?i11i,* De quo

vindicationem.Secus eft de paraphernis,

fuprá.

de quibus folim uxorio nomine & tat-

rihOCP

7. Uxorum donationes quod concer-

quam procurator agere ,potc'&.

J

nit,

Nota uxorum bona alia efíe do-

Ni ergo conjuges aliter intef Í& con-

dCPfe

talia ,

quze nimirum ab uxore vel alio

i

In

G

venerint, aut loci confuetudo aliter ie-

dantur ad fuftinenda onera matrimonii :

Tyit dwal

rat, bonorum parap'hemalium ,&quz

alia Paraþh'ernalia , qurz nimirum uüxor

ex eis comparavit , habet uxer'plenu-m

At

f

rater dotem accepità fuis,

Hecbona

perfectum dominium , nonfolàm dire-

hmm) li

- Sylvefter explicat dicens: Paraphernum

&um , fed & utile ut dictum eft fupïä in

t

]i

uïfua

hoc Tra&, Exam, 2,1,22. R. $

4)

u-

five paraphcrnal.e di&um e&, quati jaxta

z

/

Qu

^ N

/

Plc

EE

"

De wariis modis acquirendi. dominiiam.

$63

!

lenum dominium acliberam difpofitio- nituz congruat, fiat ergo hoc molo, do

nem habet quoad-ea, quz fuperfunt ex

tibiut faciaseleemofynas, & donss tali

certà pecuniz Summa à Marito acceptá

veltali, daboquetibi , quoties opus fue-

h

adcertamufüm , vel faniliam aut p.ar-

rit$ fi ego illis dem, & tuiisdemdes ,

Hoc enim

l

tem ejus certo tempore fuftentandam,

duplicabuntur fümptus.

nifi forté maritus dederit eá intentione ,

maritus poteft ; ficut uxori poteft eme-

ut fibi reddat quod füpererit, Czterüm

te veftes & alia neceffaria.

Verüm cüm uxor non

fit ferva fed

quoad bona dotis & patrimonii , uxor

quidem retiniet dominium dire&tum, fed

ij

z

fociaviri, poteft adhuc aliqua modiea

adminiftrationem & ufümfructum habet

infcio viro expendere; nec eft cogenda

Ü

*

Mi

maritus, Idemef deiis, que durante

ad petendam quoad hoc licentiam, cüm

matrimonio inter fe acquirunt, faltem

l

N

idem videatur pertinere ad decentiam

MW

quoad dimidiam partem, nifi fit alialex

ftatüs,

Lt

patriz, vel aliter it ftipulatum,

Similiter po'tc['c uxor fine cxprcïra ma-

y

Loquendo ergo de bonis uxotis , quo-

riti licentia ex dictis bonis expendere ad

rümadmuinittrationem Maritus habet,

E

impediendum aliquod damnum tempo-

poteft uxor fine expreffa mariti licentía

ralevel fpirituale familiz vel viri, v.g. ut

n u

facete eleemofynas & donatienes mode-

Deus eumilluminet, dum videtut pre-

ii

rate, feu in ea menfura, quá eas facere fo-

prie falutis immemor, Videinfrà Tra&.

lent.alie feeminz ejasdem conditionis

9, Exam, 5.n.36. de furtis uxorum.

& ftatüs, attentà fimul neceffitatejabun-

dantia, & onetibus familie

Ratio eft, quäc fuprà.

Jmci

Ratio : NNam iniis maritus non cen-

Poteritnt uxor (idem eft de marito )

fuis parentibus aut filiis ex primo thoro

Íecur ratiomabiliter invitus 5 quia per

gmf;*:

natis moderat? fübvenite, non folüm f

Matrimonium fe obligavit ad honeftam

uxoris fuftentadionem , que hoc videtur

exireme, fed & figraviter egeant?

»ï,nf'a

includere, & cenferetur ea computáre ,

Dito: Sicutuxor potelt juxta fuum

ht

ftatum ex bonis communibus facere e-

u^

qui pto uxore honeftam alimentationem

Q

;

taxatet.

leemofynas competentes, ita poteft ea ia

t

g

LVIUT. Quid f vir, fciehs, pofitivt uxo-

unum congregate , ut det confangui-

UP

ji

tihoc prohiberet ?

neis, qui indubi? exteris funt praferen-

di, ut didtum eft fuprà de eleemofyna, Si

]v'(] "lu* j

J

Dico : Non potlet uxor tales expenías

[

facere, fi vir ipfefaciat cales donationes,

autem ultra hoc eis velit fuccurrere,face-

f

EI

P.

g

j p

& incafibus füfficienter prowideat. v

Obb

re id debet ex (uis bonis paraphernalibus,

"

Sivir dicat uxori: Egovolout ex noftris

aut aliis quorum liberam adminiftratios

1ot

bonis fiant eleemoíynz juxta noftrum

nem hàbet,

l

ftatum ; Item volo, ut tuis amicis do-

QUJERO . VI. Quid cenfes de donà«

jf

nes jaxtà tuam conditionem, egoaurem

tionibus inter cenjuges? Item inter pa-

rentes & liberos?

i

tüv

..'f?;rio, quantumttatui noftro & condities

Nota.

wl ,

1]

Ccce

j

"

zi*

fRACTATUS FIHL Examen . |

LIX. Nota, Donátionem effe vali-

guftz, Rex Regisz , vel quivis fapre-

€

damidem efle, ac eam non poíle revo-

mus Princeps Uxori, & econtra, Nam

carij tunc autem pmïcipuä revocarinon

donatio inter Conjuges jure naturz va-

oteft, quando -donatarius eft fui juris,

let, & folüm eft prohibita lege politivá,

ä

nec fübeft donatóri, nec civiliter eít ali-

per quam Principes ad donandum inha-

1us,

Hoc netato.

biles fieri non potfunt , vel cettt in ea

.quid in

t

:

Donationes mere liberales con-

difpenfant, — Plures cafus vide in Juri

3: 1.

ftis

m intet

Íe ( fi ex iis una pars fiat. di-

jugu

tior & altera pauperior ) jure communi

. 2. Donatio à Patre fimpliciter feu

mere liberaliter facta filio nondum e-

fuürt invalidz , & ad libitum donantis

[

revocabiles. — lta patet ig jure. Exceptis

mancipato eft invalida, pro hlibituk patris

iibusdam cafibus.

revocabilis,

Ita jura.

qL

Ratio fic tatuendi fuit, ne nimius a-

Ratio ftatuendi potuit fuiffe qua fu-

fLrnf

xior conjugum alterum | redigeret ad

prä, nimirum ne nimius filiorum amor

tfl:m

aupert

atem, & ne difficultas donandi ,

parentes depauperaret aut hac donauo

ab altero defideratz ef-

foret cauía criftis odii inter xipfosi vel

ac denegatio rel

fet caufa odii & iníimicitiz.

etiam inimicitiz inter ipfos fllios, fi lint.

t

|

Dixi in Refp. Denationes mere libera-

plures, dum uni plus donareturlquäm

alteri.

*

LU

les , quia alii contractus, v. g. venditio,

Ratio 2. QtLanxdiu;Hlitxs non efteman-.

&l

mutuum,pcrmutatio , &c. inter conju-

Ciþatus fed adhuc füb poteate Patis

ls

ges fübíiftunt, modoó id faciant de rebus

It

conftitutus, civiliter cenfetur una per-

fibi propriojure applicatis.

£m

Cafus excepti funt. 1. Si intercefferit

Íona cum patre ,

adeoque donando filio

ibi jpfi. Ergodonaþip

aj

divortium , quia reconliationis causá

cenfetur donareí

258l Ut

non eít valida, fedad placitum revoe F

litig

maritus validà donat mulieri,

lis.

V.gllz

infinuatum eft, una pars exinde non fiat

ditior &altera pauperior, ut fi maritus

Dixiin Refp.

2. fimpliciter & mec l-

m

f enim fiat ob legiti-

legatum fibi delatum, nondum accepta-

beraliter . fattas

À

mam caufam ftatim valet, v. g.

l.SidO'

fti

tum relinquat uxori, vel fi douet aliquid

natio fit facta in dotem ad nuptias, Y 2*

atj

ei ad fucos & unguenta'aut ad dandas

ingreffum Religion

is, vel ad re

demptio-

dOn;

eleemofynas, 3. Donatio facta conjugi

confirmatur morte donantis,(ic ut here-

nem c*aPtivi-taci-s.

2. Causá Studiorum;

]

des eam revocare non poffint. 4. Si uxor

vel liberalium artium aut honefti p!

üü]fl

fingu-

Üeri

donet matito causá honoris aut dignita-

cii, 3. Causá remunerationis o

laria merita & beneficia à filio patti &

tisobtinende. . Si donatio fiat causá

h,

lata ; potiüs enim tüun

c fünt eXpen'«

'ttonjh

remunerationis vel compenfationis, utfi

Excuufa miliiz

Maritus fenex Uxoti juveni;vel Ingnobi-

quàm donationes, 4.

i ifjgrfll

lis Nobili donet ratione joventutis vel

armatz vel togata, ut fi

pater donet 8O

PZ(Iln!om

[le »

ad obtinendum gfadum vel hono

Kj quia

NNobilitatis. .. 6, Si Ipu—Perator donet Áu-

qum J»

A

[

N

&

Es

fvro

De variüis mozlu Mquz'ränd; alomz'nium.-

alis donatio efficitur c;zjhen./z"savel tüm comparant, non minüsac per do;em '

quia t

in quo filiusfamilias habetur pro

vel donationem ad nuptias.

quef ,

QUARO VIII. Eftne certa quanti-

Patrefamilias, habet

que liberam difpo-

a

«. Si Patet

tas, ultra quam donari non pollit?

fitionem , ut fupra dictum.,

á

LXL z. «. Donatio mortis causá nos

ufumfru&um quem habet in bonis ad-

d

ventitiis filii, ei condonet.

eftreltrictaad certam quantitatem.

Ratio: Quiaeft fpecies ultimz volun- -

W

QUJERO VII. Eaqua Pater donavit -

tatis, & ad placitum revocabilis.

filio, (untne poft mortem Patris corfe-

x:. 2. Donatio iüter vivos, absque in-:

zenda in fortem feu divifionem haredi-

tatis?

finuatione Judici facta à privato ad .cau-

j

LX w.T.

Affirmative, fiDonatio

fàm profanam , non debet excedete ; co.

(olidos, fi fimul & femel donentur,

Ita

fimplex facta fit filio emancipato , ut pa-

H

juras quod videre eftin Juri£is , qui per

tetex L. fi liberis Cod, de collat.

Siergo

$co. folidos hodie communiter intelli-

tali filio donati funt centum imperiaies

n

M

pgunt f00. aurcos feu mille imperiales.

poiïimt alii filiiex hareditate etiam fibi

Ec Ratio (tatuendi fuit periculum praci-

applicarc centum irmpex'iales & po?cc.a

pitantie & ja&turz bonorum.

&qualiter dividete.

Dixi r. absque infinuatione , quia cuna.

»

& 2 Negative, fi donatio fimplex fa-

:

illa fubüittit , licét excedat.

&a fit ilio non emancipato , ut patet ex

Dixi 2. 4 private. ; Nam donatio à

h

L. penult. Cod. de collat,

Quod tamen

belli Duce fa&ta. militibus fubfiftit fine

[j

intelligendum eft, nifi pater voluerit , ut

infinuatione, Idem eft de donatione facta

4

computaretur in fortem , vel nifi frater

[0

ab imperatore ,. & aliis di

[o,

nitate quafi

(

autíoror id exigat., eó quod & ipli do-

Quiaindignum ef-

Regalifuigentibus.

nationem (ive fimplicem five ob caufam,

fet; eorum liberalitatem tam ar&tisftrin-

]

v.g. propter nuptias vel dotem confetre

gere terminis.

ceneatur ad divi(ionem,

Dixi 3. ad caufam profanam. — Subfiftit

& 3. Si donatio fa&a fuit ob caufam, -

enim donatio $oo. folidos excedens,fi fa-

g

"

etiam cft conferenda in fortem hzredi-

&a fitad piam caufam , utpote in ordine

y

taus , juxta cit. L. at [iberis.

nifi forte

ad quam nemo cenfetur inconfulto a-

donans exprellerit , velle fe, ut filius vel

ere,

;fntur. Nam exci-

filia hanc partem przcipuam haberet: ita

— Dixiq. ff fimul don

D

tamen, ut non diminuatur Leg

n

itima aliis

1

piturfi donationes fiant diverfis tempo-

liberis debita,

ribus fic ut fimul fumptz di&am íum-

&.4 ldem eft dicendum de aliisdo-

mam quidem excedant , non tamen fin-

j

J"

nationibus, quz fiunt filiis vel nePoti'bus

ulz.

l][

ad ingreflum Religionis , vel intitulum

Ratio exceptionis eft ; Quia tunc nog

(

atrimonii ad fufcipiendos.facros Ordi-

efttantum periculum pracipitantia &

j

mes: quia etiam per eas iïaþihem fibi fta-

jac"turæ.

Cecc à

$ed

Ü

]

5

[143 !

Nüsiseso

$72

J SRACTATUS FIIL Examen 4

Sed, die imibi ,Donatio dictam fummam

LXIIL z. z. D'onatio.qnæefï mor-

excedens,vitiaturne in totum , velíolüm

tis causá, poteftad libitum revocati ob

€n

fecundüm exceffum illum ?

peenitudinem , velobevafion em pericu-

li; ob mortem donatarii.

H

T65

Dira , vitiari folim quoad exceí-

r

fis

füm,

Ratio: Quia in hoc differt àdonatio--

Ratio: Inillis,

neinter vivos.

—quæ fent feparabilia ,

Et fic intelligiturillud:

des

regulariter utile per inutile non vitia-

Voluutas boninis eff ambulatoria.

tur.

€.2. Donatio inter vivos liber? fadta,

j

QUJERO IX. - Quid judicas de va-

& traditione perfectá per fe revocatinon

he

loredenationis omnium bonorum:

poteít bene tamen per acciden

LA

c

z

ác

in ;cf-

Qu

LXIH. z. Donatio omnium bono-

tis cafibus.

n

süm tam praientium quàm futurerum

Ratio 1.p. Quia peir- eam a&u trans-

i

inter vivos non eft valida, nifi fit jura-

fertur dominiumrei donatz in donata-

Mi

mento firmata , vel fa&ta ad pias caufas.

rium , quem donans, ut talis ,

-ezï. fpolia

&Mw

Prüna pars patet ex. L. flipulatiu boc

re non poteft.

:

WU D

snodoconcepta. EcRatiocfl : Quiailla do-

Secunda pars declaratura

mgnam;ïa: c-

fus

lg

natio eft contra bonos mores, quia aufert

Et hi emergunt vel ingmtitudhïe

Lor

facültatem teftandi, quam tamen decet

donatarii, vel ex. prole fufcepta; vl

elfe in Republica beneordinata. .

quia eft donatio inofiicio"fa, ut Jurittee

Dixi z. e»futuroruns fi enim folüm fit

vocant.

li Ju

g

prafencium, eft valida, quia manet facul-

Cafus ex ingratitudine donatari funt

'tas teftandi de futuris,

li

Ideim eft , & fibi

quinque:

z.eft, Sidonatarius dofiatori inferat

K

aliquid.de bonis vel faltem ufamfru&um

A

xefervet.

impias manus , id eft, nen fine mort

Kíng

Dixi 2.inter vivos, Si namque fit dona-

culpa.

&t C

tio mortis causá , fubíiftit , quia

P?te& ad

2. Si ei inferat atrocem injuriam fcïfi

E

libitum tevocari,

contumeliam,

P j v

Dixi3. vift fit juramento: firma.

izz ; hoc

3. Si bonis .ejus inferat grave dam-

QU g

enim fervandum , fuprà diximus n.46.

mun,

g p

vifi fit contra bonos mores, vel in alte-

4 Velfiipfi periculum vite Rruat,

li

zius prajudicium,

4. 81 n.o.m.—iïmpleveri:conditionem lo«

QIUIS Prc

Dix 4. zifi fit ad pias caufas.

"Tunc

nationi o.ppoiï tai,

O.

mïmvaliäæ e& , euam absque infinua-

.

Sextu cafum addit Sylvefter & alii,

([Ol]fm !

tione.

nimirum fi donatarius domatorem ma-

Ms ,

Ratío: Quia juscivile opera pietatis

gná paupertate preffüm füblevare nolit.

hu

r

& coufilia Evangelica non poteft impe-

Quod obfervent fimplices qui omnia lu2

[ &tj

dire , nec caufis ptis pra'judicare.

bona donant liberis à

4

q-mbus "Poafïj?

5;

i

d Jitis

QUJERO"X. Denatio libere facta

ten

þcgliglmcqn

t

pa&c&nc mvoz;rïä

h [

i

:CUml:

-—

373

De variis maodis acquirendi dominium.

Tn his cafibus donator- habet jus revo-

táconditione, nift proles faperveniant.

€andi donationem , licet fit acceptata &

Nemo enim przfumitur velle extraneunz

xestradita. Sitamen,quiinjuriam Pail.

praferre proprie foboli,

fus eft, taceat. videtur condonare.

Sed. quid fi donatio fit fa&a Ecclefie

Hoc jus tevocandi tranfitne ad hare-

feu piis caufis, & fuperveniant proles,

f

des?-

faltemi non fubfiftit in foro confcientiz ?

-

u

Dito,, quód non ; quia eft perfonale.

Dice, derigore jutis non revocari, nifi

limc contra ingratum donatariuny ab

q;mad: fingäeinentum Legitimæ.

haredibts donatoris nompoteft imftitug

Ratio, Cuia. Ecclefia cenfetur jure

quetimonia, ficut nec ab ipfo: denatore

Bliorum, Auth.. f/ qua malier. C. deSS.

T

contra haredes donatarii potett

'mo»vent

Ecclefiis, - Itemlicét donator non pre-

a&tio ingrati.

fumann(" proptiz fobolt preferre extra-

Ratio: Quia eff unaexiis que defcen-

neum , benetamen D'eum(cui primarió)

dunt ex deli&to, & non tranfeunt ad ha-.

"acanimams, pro €ujus falute donavit ad

xedes delinquentis , nifi lis fuerit conte-

piascaufas. Ergo.

flatacum delinquente ; tunc enim lis pe-

teft re

Opporie : S. Aug. in cap. fin. causi 17.

u

peti, quatenus pe:zvepäa ad hz-

q. 4. relatus refert factum S. Aurelii Epi-

zedes.

Ícopi. quiobfüpervenientes liberos do--

j

Hoc jus revocandi habetne locum in

donationefa&a Ecclefiz *

natoti reftituit id quod Ecclefia donavit.

Et fubdit, quód potuiflet quidem retine-

s

Dito, nom pofle revocari ob Pralati

re jure fori feu externo , fed non jure poli

vel Capituli ingratitudinem.

*

*

feuinterno, Ergo.

EI

- Ratio

Tum quia regulariter delidiunt

1056

erfonz non nocet Ecclefiz.

C. deli-

Ad hoc R.S, Auguft.Toqüi de obliga-

LU

étum, 67. de Reg. Juris in 6. Tum, quia

tione honeftatis vel charitatis, non veró

juftitiz ; de quà eft hicfermo. . Unde

il donmatio ceníetur fa&a non intuitu

u

dixi. Nenrevocaride rigore juris.. Simile:

þezionatum ,fed ex pietate erga Deum ,

qui nunquam eft ingratus , fed liberaliffi-

eft de obligatione liberorum quoad de-

a

imnus remunerator..

fpo'nfatio»nem 3 parentibus factam.

Cafüs emergens ex prele füfcepta eft : Si

"Tandem cafus emergensx donatione

(

inoffidiefa , ut^Jurifte vocant, et , &i

quis pr:ole: carens, magnam bonorum

j

j*

fuorunr partenzdonavit , & poftreitradi-

donatio fit tam excedens & immoderata,

Ü

tionem contra omnem fpem nafcitur ei

utprzjudicetlegitimz filiis aut parenti-

j

"

N

bus debitz.

Et hec fecundüm jura po-

mj

proles. — Hic caíus excipitat in L. f gag-

j v

quiaiii, de revocandis donationibus;

teft revocari quoad füpplementum Legi-

i

i

p".

Ratio excipiendï eft: Quia in eo cafi

timze, Vocatur/nofficiofa, quia repugnat

J

ef jufta juris prefümptio ,, donatorem

officio pietatis paternz in fillios s utpote

j

f

h €tis carentenr magnam dbnafionenæ

quos Legitima fiefraudat.-

&i gräï cum hac virtuali fakcm.vehaci?

Teffa-

Ccf:c 2

EE

ss

374

ZRACTATUS VIH. Examera-

y.2. Teftamentum vari? dividitur,

"

Teflamentum.

li

legi eft

1. Aliud eft folemne, quod nimirum

fi

QUAERO XI. Quid & quotup

habet omnes folemnitates & requifita in

u

. quas requirit folenmnitates, & qui funt

ejus capaces? eftne revocabile?

J

jute prarícripta,

Aliud minüs folemne,

[

'Teftamentum ex no-

LXIT. E. 1.

quod iis caret vel non eget , uti eft Co-

i

dicillas ,' teftamentum militis , vel ad.

minis etymologia eft.idem ac feffatio

fü)

mentis ,- & definitur quód fit voluntatis

z

la

pias cauíàs ; Teftamentum patris inter

no[ha gufla fententiade eo , quod quis pof

liberos, ut dicetur poftea.

h

!z;x:

mertem fuam. fieri vult eum. diredda ba-

. Teftamentum folemne eft dup

redis inflitutione. , Et hac difpofitio de

Unum ícriptum feu claufum, cujus fo-

í

Lf

bet efle delibetata , non alieno fed pro-

lemnitates jure communi requifitz funt,

lt

tioarbitrio fa&ia, haereden inftituens,

quoód Teftator Teftamentum fuum , pro-

tzlr

ac morte teítatoris intercedente con-

pria vel alterius manu confcriptum , fe-

[

frmatuür , anteeam ad libitum revoca-

ptem teftibüs mafculis, puberibus, libe-

bilis.

ris, adid rogatis , vel vocatis, omnibus

fimul Præfexïtibus ipfumque teflatoreti

Tetamentum per hzc differt ab aliis

Af

ultimis voluntatibus feu»difþofitionibns

videntibus offerat, profitendo elle füum

i

ad ultimam voluntatem pertinentibus.

teftamentum, — Infüper fi fcíat & poffit

EO

Ut funt 1, Codicillus qui definitur , quod

füá manu coram teftibus fübfcribat vel

£tv

fit ultima voluntatis difpofitio, quá circa

alius pro eo octavyus teftis five fubícri-

i

ceftamentum aliquid explicatur, muta-

ptor adhibitus,

Poftea omnes feptem

X

cur ,additur, diminuitur, &c., itautin

teftes uno eeïemc'ïue—c'ontinuato teInpo-

Jcre;ui

eo non inftituatur hares faltem directe.

re, vel proprio vel alieno figillo ngl'

f"ü"[fïn

nare debent.

!

Ad Codicillum fufüciunt quinque te-

D.

4

JPH

ftes.

. Alterum eft mmmpntiï;um , quando

TNUT

P

4

-

Fidei commiffum : q/uod eft difpofi-

nimirum teftator coram illis 7. tefbbus

lg

tio, quá gravatur barres,ut vel totam hz.

vivá voce hzredem nuncupat, & volun-

I

tatem füam declaret : uc folet fieri f tent-

reditatem , vcl certam ejus quotam coga-

Jn

4

mfl',mg

tur reftituege alteri cuidam , qui per hoc

pus mortis non concedat folemnem [cri-

dl

l

l

indiret? inftituitur hares.-

pturamcrigi'.

!

l

| . Legatum : quod eft uluma volun-

. Ex fine di

viditur in illud , qaodett

fanat.

xa$, quà jubetur hzres rem aliquam cer-

ad pias & illud quod eft ad pro

M& Emb[

tam & p'articularem alica1 tertio pre-

caufas. AÁd primum fufficiunt 4uo t

T

ftare.

ftes, imó fola probatio.

WIZ h

d

f&&m

4. Donatiogiortis caus ; quz eft ultima

4. Exobje&to dividi

tur in tetamen-

Pri-

Rn

l

voluntas,quá alicui prfenti & acceptan-

tum inter liberos, & extraneos,

mum valet cum duobus teftibus five Q9

W.

tialiquid donatur intuitu mortis , ut ex-

4l

plicatum ef fupra n. 57.

Ículis Hye Fææl:igis.

* tf

!

5.&

498

7

-

3Tr

De variis modis acquirmdl dä;nim'um.

$. Ex caufa efficiente di

viditur in il-

hoc Tra&. Exam 2.n.3 f.ad Q 14. Ttem

lud, quod fit Àmilite

, cive, tuftico,

Teé-

Religiofi tettari nequeunt, nifi de licen-

tia Pap fi habeant beneficium Et hoc

ftamentum militis habet privilegium ,

adpias caufas tantum,

Quod nulla egeat folemnitate ; quod

extenditur ad non militantes, exiftentes

Rcfþ. 4

. Quiob crimen aliquöd eft

inteftabilis a&ive, id eft , t non poffit

in cafttis in terra hoftili, 'Teftamentum

condere teftamentum , eft etiam intefta-

ruri degentium, ubi pauci funt literati,

bilis paffive, hoc eft , ut noz poffit alí-

lex permittit fieri coram 5. teftibus licet

non fübícribant -

quid capere ex teftamento : Quzef te..

[

'Teftamentum coram

Principe factum

o

ula generalis.

folutum eft ifolemnitate teftium.

Reíp. s. Fratres Minores, nimirum

de Obfervantia & Capucini ( de quibus

Tempore pettis fufficiunt in aliquos

a&um eft füprà Exam. 2. n.21.) nonR

rum fententla quinque, juxta alios duo

i

m

poffunt inftitui haredes , puta, abfolute ,

tetes, inter quos pgte& eífe confellà-

I

rius.

ita.ut ipfi acquirant dominium bono-

fus äihibcndæ funt fo-

rum,-& tanquam haredes teneantur ad

Extra hos cà

uni requifitz, nifi

onera defüncti, poteft tamen in eorum

lemnitates jure comm

favorem hzreditas relinqui, utper exe-

in quibusdam terris fit ( uti eft)alialex

vel confuetudo.

Nam notant aliqui,

cutores teftamenti vendatur, eisque pre-

tium detur,vel eorum neceffitatibus ap-

uod Venetiis & Viennz in Auftria fuf-

ficiant duo teftes.

licetur.

Polfent hic multa dici de filiis illegi-

E€. j Teftari feu. tetamentum con-

dere jure Civili prohibente ( eó quód

timis, naturalibus , fpuriis, an & quo-

fui juris non fint ) non pollunt z. Servi,

modo haredes inftitui pomnt, fed hxc

nifi ad pias caufas, . 2. Nec filiifamilias

magis ad Juriftas fpe&tant, in quibus vi-

deantur

Breviter aliquid de iis dice-

Íub patria poteftate conftituti,nifi de bo-

nis cafcenfibus, vel quaft , f fint pube-

tur infrà de matrim, Tract.

.uk Exam.ult.

res..— 3. Quicommiferunt aliqusd cri-

Q. ult.

1

men,cui jureannexa eft poena, quod ipfo

m. 6. Teftamentum per fe & ex na-

j

facto fint inteftabiles,de quibus vide Ju-

tura füg femper eft revocabile feu muta-

bile usque ad mortem ; juxta di&a antea

ritas. 4.Exdefectu rationis impube-

res, furicfi , mente capti.

5.Nec pro-

n.6;.ad Q. ro. R. 1.

jl

digus, & cuüibonorum adminiftratio eft

Quid fi juramento firmatum eft

jd

interdidta, ne quidem ad pias caufas.

" lw

Dire, Non poffe revocari juxta dicta

. Ob defe&tum corporis , furdifimul &

fuprä.

muti , vel etiam muti tantüm, fi fcribere

od ex natura fuac& revo-

(

peíciant.

P

.Oppono: Qu

u

cabile, manet

[

ifi

Exiute Canonico teftari ptohibcntur

fempcr tale: Sed , &c,

j

J

Ergo,

Clerici, infenfu fus? explicato iupràin

Ma-

$76

ZRACT. ziTUS F Éxamen 4.

Major eff vér4, nifiab alio vinculo fiat

il

nec tellunt jusin forointetho » quod pa-

ittevocabile, uti teftamentum fit ex jugä-

tet hocexemplo: Si Judex . abfolvat de-

]i

mento veluti ab extrinfeco,

Quando

bitorem ideo, quia a&or defe&u tellium

Ya

enim teftamentum dicitur revocabile,

non poteft probare debitum , debitor ex

Itf

Íermo eftde eofecundüm fe & nudé con-

hocnon manet immunis in confcientia,

U

fiderato.

fed tenetur folvere.

Subfumo : Sedle.-

n

Quid fi quis metu vel fraude ad jura-

ge teftamenta folemnitate carentía it-

mentum effet indu&us?

ritantes fundantur in falfa prafumptio-

Dito , pofle p

ne. Ergoin foro conícientiz non tol.

ramento.

]

eti (iifygxlïä'tionenu inju-

h

luntjus. Prob.min. Legeshectefta-

pj

UJZERO XII, Teftamentum ad cau-

*

menta nen irritant, quafi velint infin-

w

li

fas. profanäs fa&um fed folemnitate ju-

gere vel invalidare voluntatem teflato-

f

ris pofitivi, v. g. tot vel tot teftibus de-

ris, fÍcd quia putant in eis effe fraudem

D

J

(titutum, e£ne irritum & nullum in fo-

1

H

& dolum,e

b quem ex illis voluntas te-

!Wx

ro poli feu conícientiz ficut in foro fo-

ftatoriscolligi non poffit: Sed hacpra-

l:

li?

D

fumptioin cafu no&ro eft falía,. Ergo,

ii

LXV, &. Probabilius eft, tale teíta-

Min prob. Quia in ditis teffamentis

L

mentum is foro conícientiz eíle vali-

nulla eft fcaus, ut fupponitur, cum cone

At

:

ftet de vera & libera voluntate teltato-

dum, & licite retineri, quod ex eo pof-

ag

fidetur five titulo hzreditaus, five le-

ris ex caufa rationabili rei füue domini-

Is

gati.

urfi transferentis in alium, licitt. prz-

AR

Ratio: 1. Jus pofitivum folemnitatem,

tereundo eum, qui füccedetet ab ilmyc&;'

tel

v.g.certum numerum teftium in tefta-

to,

n

Ergo,

mento requirit ideo , ut fidem faciat in

Dixi.in R, Teffamentum. fattum al

Y f

foro externo, eviteturque omnis fraus,

canfzs profanat. Si enim fa&tum fit ad

n (IUW

ut dicitur exprefse in L. quaflionem. Cod.

cauíam piam , & folemnitatibus jutis u

)

N

de fideicommifflis,

Ergo ila folemsi

0j

vilis cateat, i utroque foro eft validum,

tas in foro conícientiz non requirizur ,

modo adíint ea quz funt juris Gentium,

diti

fed.fine ea. teftamentum eft validum,

nimirum duoteftes. — Qnia juxta C, re-

ad/ud

Prob. conf. Quia cafus füpponit, quod

latum , de Teftamentis.

Caufa. pie ntN

T d

in foro conícientiz non committatur

fünt trabanda — fecundum. leges , led le-

N

fraus, fed apertt conftat de rationabili

$

cundim. Canones , præfenrx'a vgrö te-

W

Vi

or

voluntate Teftatoris, qaam impl

1,cOn-

ftium eft de jure Civi

li : Imó in foro

COnfCh

venientiffimum eft &quitati natueali, Et

conícientiz iubfiflit teftamentum live

Bu

hoc præfertim,fi folemnitas juris pofiti-

4d cauíam piam fivead profämam fadtum,

Qp

1

^ viomilla fitex oblivione, ignorantia, im-

licét cateat ctiam folemnitate Juris Gen-

LR

M

.potentia,c.

2

tium, nimirum orni tefte, modo habeat

W j

Ratio

-T.

Leges humanz, quae fun-

ea, quz funtjuris nature,. uti funt po*

RU

- dantur in fal(a lïræihmyciane, nec dant,

libertas in difpolt

te(tas in diiþoxxenþe,

tio«

i [

Ü

De variis mdis acquirendi domintuth. .

$77

tiore, capacitas in herede, & certó con-

4. Teftamentum impaberis nom va-

let, licét non (ubfit defe&us prafum-

ftet de voluntate teftatoris five per. pri-

j

pius in lege illud irritante.

Érgo nec

vatum difcurfum , (ive per fcripturam,

j

minüs folemne valet , licét non fubfit

fivepet figna: qualiter etiam. in eodem

fraus vel defe&us verz voluntatis. de-

)

foro poli revocati *pot'e& teftamentum

fundi, quem lex videtur prefumere in

d

ante folemniter fa&um, etiam ad caüfam

viam. Eteo.

tali teftamento.

LXVI. Oppowo t. in L. hac confultif-

« Nihilfübfititfine fua forma : Sed

folemnitas, nimirum numerus teftium,

füna. — Cod. deteftamentis ,& aliis legi-

bus claré dicitür, tale teftamentum etfe

funt forma teítamenti,

Etoco.

5

)

mullum,

:Ergo.

6. Contra&us ab oconomo factus

Confirm. Leges civiles, fi fint ju£ ,

contra formam à domino praícriptam

eft nulius;

Ergo & teftamentum non

yu

'oblieant in«confcientia , ut didtum eft

folemne.

faprà: Sed dictz Legesfüntjuftz. Ergo

xeltamentum annullant , non folüm in

Ad x. R« 'invteäïllig*i de nullitate in foro

forofori fed etiam conícientia.

e

I6

efta-

externo , in quo lex civilis tali -

mento non affiftit, nec tamen ci refiítit,

^

2, Etfi judex fciret, & haredes ab

inteltato faterentur , quód Joannes àte-

Cum quo ftat, quód in hzrede ab inte-

(latote vere inftitutus fit heres, fed fine

ftato nafcatur obligatio naturalis, fi de-

functi voluritatem fciat, ad hzreditatem

juris folemuitate , tasen in confcientia

:

'tenetur haredibus ab inteftato ad

]

udica-

& legata folvendaiis , qui in teftamento

lj

rehzreditatem, & hocideo, quialeges

minüs Tolemni fustnominati: fi nolunt

ficítatuunt. Ergo leges volunt, .quod

illi , poffant uti occultá compenfatione :

[i de voluntatezeftatoris fit dubium , pro

in foro confcientim non poffit retineri

id, quod

offidetut ex veftamento minüs

ratione dubii debet cum iis 'componere,.

Íolemni

*

eu jü'

ita leges nullo. Prob

Quiacüm neutra pars cosperit adhuc bo-

J

&onf $iin cenfcientialicite illahare-

FOU

nà fide poffidere , in dubio par eft eo-

ditaspolfetretineri, Judex inique eam

rum conditio.

adjudicaret heredibus ab inteftato, eis-

Ad Coufirm. conc. maj & min, dift,

Q;ii;,ï

que daret occa(ionem retinendi alie-

conf, Inhoc fen(u quód taleteftamen-

s u

/

j

mum: $ed hocnequit dici, Ergo.

tum non debeat cenferi publice & legi-

"

?

3. Si teftamentum non folemme in

timéprobatum, conc.tonf, Quia Íe-

cundüm conícientiam fateri debemus,

confcientia et validum, fequitur tuto-

illud in foro externo non eífe fufficien-

rem non pofï'c licite contra illud agere

pro pupillo, qui effet heres ab inteffa-

ter probatum. In eo fenfu quód licit&

to: Sedhoceftdurum. Ergo. Ptob.

retineri non pofïit id quod ex eo poffi-

min, Situtor non agat pro pupillo, con-

detur,neg.conf. Ethoc clare conftat ex

eo , quód lex civilis tali tekamento non

demnabitürad compeníandum damnum,

€càm eüm teneatur fervace indemnem.

- xefiftat , (ed folüm non affiftat.

"

Dddd

-*4(!2:1

Ergo,

Em

57$

TRACTATUS VIIL Éxamen 4.

Ad 2. conceífo ant. neg. conf.

Quia

Ad 6. n&g. conf. Difparitas eft; quis

y

.Judex debet agere juxta præfcriptum Le-

&conomuüs benorum , qua-alienat, non

D

e(t dominus , ficut eft teftator , ut (

: «gis: unde tunc non adjudicaret haredi-

P-

qll'

:tatem hzredibus ab inteftato, quaii veré

pon,itur.

ü

: ad illos pertineat , & abfolutt frteorum,

QUJERO XIHI,

Ultima voluns

tit

d

fed quód fiteorum , quantüm apparet ex

circa caufas pias poteftne interdüm com.

k

",Frobatin jnibus , quz jure admittuntur,

mutari? Età quo? Etiam circa Mone-

-

ql

fteria ?

" quoad forum poli relinquens eos fua

[*

:confcientiz.

LXVI. . r, Poteft commutari,

d

Ad pwb. neg. maj. pro r. part, &

non nifi ex rationabili canfa, & quidem

h

dift, pro2. part. daret occafionem per fe

jate communi à folo Papa , nunc veró

! 'fä

5 «& ex intentione neg. maj. per accidens,

etiam ab 'Epifcopo , tanquamSedis Apo-

(j

-cenc, maj.

Si ergo hares ab inteltato

ftolic del&gato , Ut pátet ex Trident,

h

-tetineret alienum, pracise effet adícri-

Sef, 22 dereferm, c, $.

o

" :5bendum ejus malitiz, non legum difpo-

Juttz caufz funt, v. g. (i pecuniacer-

e

. edificationi Ec-

fitioni , utpote qua folüm refpicit forum

to uínui deftinata , v.

o

Isj

:externum,

z

clefiz , non füfficiat.

Si volantas fun«

!ï'

;

Cur Legesufacapíonis & prafcriptio-

datoris omnino impleri non poffit , utfi

fite

VMT

*

nis tenent etiam in foro interno, & non

pauper cui aliquid eft legatum , jam ftt

Tmoriuus.

Si ufas non fit necellarius, &

At

ille , de quibus hic eft (ermo?

NXXW

Dico.

Difparitas claré patet ex ratio-

res poffit alio modo udiliüs applicadi , ut

htaa

fi quis le

[0j

affet mille imperiales ad pir-

'nibus pro noftra fententia anteadductis.

o

li

Ad 3. conc. fequelá maj. neg. min.

gendam Ecclefiam , qua ruinola eft, $

QUapt

"Condemnabitur, &c. ita tamen ut pa-

Ecclefia , cui quidlegatumeft , in adim-

ft&q

-pillusteneatur in conícientia reftituere ,

plenda legatoris voluntate fit negligens,

V

velipfe poffit uti occultá compenfatione,

ucfi Mifías nen per(olvat,

IM

'conc. , fecus , negatur.

*.2, Siinaliqua Ecclefia fit tantus

[

Ad 4.neg. conf, Difparitas eftz quia

Miffarum numetus, ut illis pro fingulis

hii

xeftamentoimpuberibus lex non folüm

diebus pra'fcriptis nequeat fatisfieri, ve

tür

ob fündationis tenuitatem non faciltin-

;non affiftit, fed & refifit , feæus,efï* de

abu

teftamento nos folemni,

veniatur, qui velit huic fe muneri fubii-

tein

Ad $. dift. maj. J Sineformafubftan-

cere, ait Trid. Se(, 24, dereform. c. 4

Pt

:tiali & intrinfeca, conc, maj. , acciden-

anca $ynodus -cnpicns,'hæc-ä ad pies

",

tali & extrinfeca, neg. maj ; & fic dift,

ufus relicta , quó pleniüs.& utiliüs pe.

n J

!

min,neg.conf. Tpfaergo difpofitio per

?

£eft impleri , dat facultatem Epifcopis,

R»'Im

ultimam voluntatem facta eft. fubtau-

ut in Synodo Diecefana, iemque Ab-

xialis forma teftamenti , folennitas veró

batibus , & Gereralibus Ordinum; utin.

l d(,äm

4uis Capitulis Generalibus , ce diligentet

& numexus teftiuu eft forma acciden-

Müm

,jsalis.

petfpectá , poffint pro [ua confcientia in

p

*

579

De warit: æo:lz'f a&q14iren:!idamfniuw.

pradi&is Ecclefiis , quas hác proviftone

QUJERO XIV. Quotuplex eft ha-

indigere cognovetint, ftatuere circa hac,

res, & quis ordo hzredum in fücceden-

do? Quaz legitima portio cujuslibet?

quidquid magis ad Dei honorem & cul-

tumatque Ecclefiarum utilitatem vide-

LXVIIL z;, 1. Hzres eft alius ex te-

tintexpedire, ita tamen, ut eorum fem-

ftamento, id eít, in eo inftitutus, alius

per defun&orum commemoratio fiat ,

ab inteftato, id eft, qui fuccedit ;fine te-

famento, Primus iteruim alius eft ex

«qui pro Iuarum animarum falute legaca

e2 ad pios ufus reliquerant, Hac ibi.

affe, ideft ; univerfalis : alius partíalis

Quid þoüea'ülb Urbano VIII.à S$.Con-

feu ex parte , nimirum ex triente, vel

Iterumalius

regatione circa tedu&iónes Miffarum

dodrante, aut quadrante.

j

fic ffatutum, Vide infrà Tra&. :2. Exam,

efthzres neceffarius, feu qui,non poteft

$. n. 80.

prateriri, ed neceffario debet inftitui

M

&.. 3. Si Monafterii alicajus , quacun-

in portione l

itima , uti funt omnes in

que ex caufa, Religiofi deficiant, non

linea recta d

eícendentes , pofthos autena

Y

u

poffunt eo ipío ejus reditus incorporati

afcendentes, nififitjufta caufa exhzre-

menfe Epifcopali , veldari Clericis (z-

dandi. Dequo poftea, Alius non necef-

cularibus, aut Laicis, fed alii Religiofi

farius, quam non tenetur inttituere, licet

ejusdem , vel t tales haberi nequeant,

pomt.

Si

alterius Ordipis (unc füb&iruendi.

3:.2. Morienti ab inteftato füccedunt

)

nullus Religiofus Ordo locum illum ve-

hzredes hoc ordine, prout deícribit no-

litacceptare, poteft dati Clericis fzcu-

£et de la Ceuz.

laribus , ut prima fundatie fervetur,

1. Defcendentes, 2. Pater & Matet

quantum poffibile e&,

zqualiter & uno iftorum deficiente, fuüc-

Itacnim ftatuit Clement. 2. de R elig.

i

a

cedit alter, & nen aícendentes aut de-

»

Íícendentes deficientis,

liV

domibus: Quelaergitiene fidelium ad cev-

3. 9uccedunt

tum ujnm deffinata funt , ad eum debent

avipaterni in bonis à patre habitis, &

äuï,: |

j

C non ad alium applicari, alva. Sedis Apa-

avimaterniin bonis habitisà matre, &

ffolice autoritate, — Imb nec Papa cenfe-

lucra iforum bonorum zqualiter inter

tur

velle

transferre

Monafterium

eos dividi debent.

4. Deficientibus

"i

ab uno Ordine ad alterum, alterá par-

pradictis füccedunt fratres, & loco ifto-

te inaudita , nifi ex caufa graviffima & ex-

rum jam defüncterum filii eorum.

His

«

primatur Claufüla ex certa fcientia C ple-

deficientibus przdictis fuccedunt proxi-

1].

uitulise poteflatis, beneattendendumeft,

miores confanguinei collaterales. 6. Mo-

an Bullanon fit obreptitia,

rienti fineconíane

uineis , etiam collate-

o

Ratio : Quia zquitati naturali üihi

ralibus, füccedit Rex, Breviter dicendo:

magis confentaneum eft , quam ut ulti.

Patentes:catentes filiis tenentur. bona

me defunctorum voluntates, modo,quo

diltribuere. inter cognatos & propin-

poffunt, meliori impleantur.

quos, fi egentes fint, fervato ordine cha-

Ddd

?.

d

rita.

W

580

7 RACI ATFS FIIL Éxanen 4.

titatis, honeftiores,propinquiores, pau-

Si veró non ad(it caufa , mortaliter pec-

periores;aliis praferendo,

Si egentes.

cant contra charitatem, licet non contra

non fint, licite bona fua convertunt ad

[

juftitiam, ait nofter Corradus. Exce-

D

pios ufus,

ptio etiam eft, nifi fit lex patrie id pro-

m. 3. Legitima filiorum eft diveríà

hibens , utilegitur effe Bruxellis, ubi

ro diverfitate locorum,

Unde lex vel

POW

non licet chariores

E

confuetudo loci .eft attendenda,

Lay-

filios.,

: ut vocant, procteate

í

mannus docet,jurenovo legitimam por-

Ratio eft per fe.

tionem defcendentium ( fi fetmo fit de

QUARO XVI. Pote

ftne in 'teüa-

€£

bonis ptivatis , loqueudo enim deprin-

mento inftitui hzres extraneus , omillà

cipatibus communiter fuccedit primo-

fratre,vel confobrino 2

*

mn]u

genitus , & aliis datur fufficiens fuften-

LXX. Sermo eft de collateralibus ut

ttil

tatio) efletrientem hzreditatis, fi non

atet ;; aliud enim eft^ de afcendentibus

[

D

fint pluresquàm 4. liberi: femiflem ve-

& deícendentibus, imó etiam de bis lo-

b

16 , fifint plures. Pariter afcendentium

quendo, non obttante, quód quis ha-

l

^i

portionem, licétunus tantüm íit, efífe

beat filios, qui tamen non fünt epentes,

i

trientem hereditatis, idque absque ullo

poteft Pater alicui charo amico aliquid.

Mj

gravamine , modo, & conditione, quz ,

xelinquere, prafertim fi egeat, uti & fa-

b

;

fiapgonamur, habentur pro non appo-

miliari qui ei fideliter: fervivit. Áflines:

ftoji

fitis,

etiam nullum jus fucceffionis pratende-

*

RQNS [

Quid ficuidam de afcendentibus , vel

repoffünt. Hoc pramillo :

N

defcendentibus non reli1

z

R. I, Siin aliqua Provincia fit fpc»

ff

ma?

1qtfatuf Legiti-

cialis lex , uti fcribitur effe in Flandria,

lp

5 pr

Dico: Si jufta exharedationis caufa

ne taliter difponatur, nifi de tertia parte

Aunej «

teftamento non fit-inférta & probata,

bonorum , certum eft , in illis faltemlo-

nj of

competit ei aCtio quà petat legitimam

cis collaterales licité przteriri non poi-

WRN ]

^

compleri, vel teftamentum , ut ipfoju-

fe.

1

Jite m

ré nul'um, refcindi.

h,

Ratio; quialegi parendum,

Sed quid fi teftamentum fit fa&tum , &

T. 2 Si inttituendo excraneum col*

VCI& [l C

l

Y

nafcatur filius pefthumus, cujus in te-

11;'a'tem

ies. ot

i

ttantur ex inordinato afe-

dcce,

Q

ftamento nulla fit mentio,

&u,odio, &c. vel teftator nonfaus-

perles

Dico : Rumpi zeftamentum.

ciat obligationi , quátenetur eorüm ne«

mf Dion

UJARO XV, Poffuntne parentes

«ceffitatibus füccurzere , uc fifint egen*

IC]PAan

€1

ia

lr

uni filio legitimo relinquere plus quàm

tes : vel f extali difpofitione oriatuz, utt

i

Ino

u

aliis ?

C

"

t fcandalum, taletefta-

ficil&oriri poc

LXIX. x Poffunt, fi alii'in portio-

ientum. cít

ücitum,

ll oj

-

Á

v

4

u

pelegitima non damnifieentur, & jufta

Ratie.elt n

adfit caufa, v. g. fihabet majora merita,

m. 2. Secinfis. omnibu

s. vitiofis cit«

d

fi parentibns majora prafütit obiequia, cumfantiis, feu per fe, non

yidetur 1*l«

&t

*s

&

-

De variismodis äcqai;endz"dbmiiziuw..

mu»mi-n(fifuere extraneum haredeim, & — quantum unus filius vel confangui.

;

uineos collateralesnon, | neus,

l!

praterire confang

Obfervandum hic eft ,

eegentes..

an fuper&&s

J

matio : Nullum jus naturale , nec — pauper conjunx fuccedat cum filiis , vel

(

xofitivum divinum , velhumaaum affi- um aliis confanguineis. Si primum, ac-

]i

ul

gnati poteft, per quod oppofitum pro-.

quirit tantüm ufumfructum, proptietas

El' O

veroó bonorum manet apud liberos,

Si

betur.

QUARO XVII.. Quid fentis,dexfuc,-

fecundum , acquirit plenum dominium,

ceffione conjugum 2

QUARO XVIII, Suntne caufz, ob

T.

LXXL Refp. 1. Solent interdum — quas Pater, Mater, avus, avia, licit? pof-

funt exharedare filios & nepotes?

conjuges dum contrahunt , facere r acta.

[

uzdam dotalia vcl nuptialia , ut ( abs-

LXXII z $unt,

Quas nofter Lub-

queliberis unus eorum przmoriatur, lino fic adducit ex R ofella:

Gmnia vel certa bona fiant conjugis fu-

Si filius manus violentas injecitin pa-

rentem, eiq«e gravem injuriam vel con-

perftitis , fic ut. .c.anfa.nguinrci excludan-

*

Si in gaufis criminali-

£ur.

£umeliam fecit.

Ddhis pa&is Mynfingerus cent.2, bus patrem accufavit , przterquam de

Qbferv. 3 3.n. xo. teftatur , quód valeant crimineleíz Majeftatis, harefi, vel de

]s

€x notiffima Germanie praxi, (intque — offenfa contra Communitatem fuz civi-

r

Si filius maleficus cum maleficis

Íxpius confirmata in Camera lmperiali. tauis,

q

*. 2. Si Conjuges nallamtalem di- converfatur, |Si machinatur in necem

f

Mi

fpofitionem fecerint, & ex familia con- — Patris. — Si calumniost litem movet Da-

jugis przmortui nulli extent confan- £tri, 3 quafi Pater defecerit , oportet

j p

guinei, conjunx fuperftes ; conjugi de- . eum damna grandia fuftinere. . Si ro-

fun&o in omnibus bonis fuccedit abin- | gatusà patre, ob debitum incarcerato,

[

"j

teítato, Ttahabetur L,unica, Cod.ssde — ut fidejubeat proiplo, & tamen nollet,

stit

quod. tantüm babet locum in maículis.

qir c uxer,.

T^ $. Interdum, lictt extent liberi, $i filius prohibuit Patrem teftari. $i

g

velalii confanguinei , conjunx füperftes — fitjoculator prater. voluntatem Patris,

a

"i

h

faccedit, pu.ta;fi defuncus fuerit dives, — Sifllia non confentit Patri volenti eam

Si filius

p

Íuperftes verófit pauper, necogatur vi- honeft& maritare & dotare.

]

jj

vere non decenter juxta. ftatum fuum ,

mifceatur cum füa, INoverca vel concu--

vel plan& mcnäic*fn? i quod utrumque — bipa Pasris. fui.

Si Paxentibus furiofis

g

cederet

i» Opprt

U

Si-Da-

"

u

üm. conj

[o]

isdivids debitam cutam non impendit.

sdcfu nat

i. Yerüm inhoccaíu nof füc- — rentem de captivitate educere neglexit.

J

4thn

g

€ederet in omnibus bonis ; fed pofito. | Si Patre.exiftente Catholico , filius eff

!umt

quód fiuttres filii, vel pauciores, accipe- — hzreticus,

ret quartam partem bonorugi dcfündti:

filii & nepotes po!ï,ïänf,

Caufz ob quas

«t

&i elent plures fllii, accipezet cantum ,. exharedare fuos Parentes,avum,aviam,

j

*

D4dà 3

ifte.

Fgm

2

]

*

*82

ZRACTAT, kS' VIIZ Examen 4.

i(tz namerantur:? Si Pater filium de cri-

pliciter, fed ultimarum voluntatum Eya-

mine accufavit , excepto crimine lzfz

t

cutores ergo proprie funt, qui f&btenti-

Majeftatis, SiPater vitz filii per vene-

am exequuntur. Hoc notato

num velaliter infidiatus fuit,

Si Pater

iþ:

. 1, Teftator poteft nominareexeca-

t

uxoti vel concubinz filii (e commifcuit,

tores fui Teffamenti ex haredibus, vel

Si Pater prohibuit filium teftari de his,

ha

non haredibus, unum vel plures, maícu-

de quibus poterat. Si Pater non redemit

los velfoeeminas, Laicos feu Seculares,vel -

filium captum ab infidelibus , quia tunc,

Clericos imó & Reli

[2

niter Auctores,

giofos: .'Itacommu-

f filius decedat in captivitate, bona ejus

debenteífeEcclefie, |Si Pater neglexit

1

curam filii furiofi.

Nota tamen , quód Religiofö ad id

SiPater fit hzreti-

muneris neceífaria fit licentia fai Prala-

Trla

cus filio exiftente Catholico.

Si Pater

ti, & quidem ( fi fit. ex Societate Jefü)

leïJEJg

uxori filii dederit venenum ad mortem,

ipfiusmet Generalis. PatribusMinoribus

L

!H*:PU

vel mentis alienationem , vel aliter fue-

de Obfervantia & Capucinis hzc com-

tit infidiatus vite ejus. Omnes hz caufe

miffio dari nequit.

M

'CCI!-

ingratitudinis tolluntur feu purifcantur

i, 2. Si quis R eligiofus effet ex

j

per ingreffum R eligionis.

t

ter contra decreta Canonum, & fineli-

Poftremó frater fratrem exhær&dare

centia Przlati; valerent acta ejus , lictt

Hl

potefttribus de caufis, videlicet fi mor-

Przlatus non cenfentiat, modómon con-

if

tem voluit fratri inferre ; fi fratrem cri-

lat

tradicat,

£inaliter accufavit,

Si in faübftantia

Rátio :

Quia aeci Canones execatio-

MP

illius notabilem ja&uram fuit molitus.

fttgi

nem Religiofi tantüm Prohxïbcht, non

Quid. (entis de illis Parentibus,: qni

annullant,

Trantt

At r

exharedant fuos filios vel filias, eó quód

&;, 3. Religiofus executor pium lega-

ingrediantur & proHtcantur Rcligioncm,

tum poteft applicare fuo Monafterio, li«

Mii,q

fucceffienis capacem?

cét fit folus executor,

Idem eft depau-

W*ï&:&,

Dico eíle in ftatu zternz damnatibni—s,

pere confanguineo, ceffante fraude,

tasïg'm

teneti ad reftitutionem.

Ti g

Ratio : Quia,ut probat Sylvefter, di«

Ratio: Quia per hoc filii non funt de-

finctio períonarum , qua debet elle in-

Ly

terioris conditionis, imó ftatum nobilio-

ter dantem & recipientem , eft ibi er-

fDeturí

tem ac perfe&ionis aflumunt,

dens,

Rdfiu;

QUARO XIX. Quid ceníes de exe-

Amiciuæ

Poteritne applicare fibi?

cutoribus Teftamenti , & de Confefforio

Non potefl,nifi fitin fümma

necc[ïïfa-

JePitcen

Teftatoris prafertim ?

tate, in qua etíam ei liceret capete alic

?jf IG

. LXXIII Prznot. ex Sylveftro, exe-

na,

öü)no:-lm] j

:

cutores teftamenti aliquando vocari

R. A. Pro executione Teftamenti no

A

.

)

commiffarios , aut. fideicommiffarios ,

admittitur fervus, nec mutus , nec r

Mp p

l

UA

1

interdum divifores, interdum diftribu.

1 güïjm.

dus, nec prodigus, nec furiofus, nec pl*

M

Ptcca

tores, interdumexecutores , nen fim.

k

pilus, Ita &ayuunr jura.

!

u j Plï[öm

g

4688

$85

De varils smodis acquirendi dominium.

$.. Éxecutor nominatus non poteft

go terhpore differants anima tamen de-

executionem committere alteri, nii Te-

Íuncti teftatoris propter excutorun ne«

fatore id concedente , vel nifi fitexecu-

gligentiam non punirur XïOVä pænä.

Ratie 1. p. . Quia fort& anima citiüs

tio nudi fati jam declarati,

Ratio; Quiaftandum eft voluntati Te-

liberaretur ex graviaïmis Purgam:ü.

d

fatoris.

enis.

s

W

3. 6. Si Teftater nullum inftituerit

Ratio 2., p.

Qi';l cülpa haredum &

executorum non debet nocere defuncto.

executorem , executio etíam quoad lega-

Et quamvis interdum Deus in hac vita

ta pia fpe&at ad haredem.

matio: Quia hac cenfetur effe imens

aliquos propter aliorum deli&a puniat,

"T eftatoris,

NNota tamen quod in hoc

eos tamen , qui luunt in purgatorio &

1

- «afü Epifcopus jure communi executio-

inferno , non punit nifi ob propria eo-

rum delica , juxta illud Scriptutz Eze-

ï

f

nem?ofïit trahere ad fe.

/ &.7. Nemo poteft cogi ad Officium

chiel.18. Filiusnon portabit iniquitatem

" Exeaitoris , qui tareen id detrectat , eo

patris, nec pater filii.

ipfo perdit legatum ( faltem: illud quod

Not. non effe culpandos, fed laudan-

in remunerationem . hujus functionis ei

dos illos executores , qui modico tem-

pore differunt erogationem eleemofy-

$ reli&üm fuit ) quod aliis execptoribus

accreícit.

narum, ut eo 1argiores erogent rebus

?

j

defuncti meliüs venditis.

Ratio e& que r'cfþonf 6.

Quoad hoc

Reíp. $.. Executores tenentur omnia

ergo fïngularis prudentia requiritur in

exequi fecundum mentem. Teftatoris ;

Executore, utnimirum circumfpe&ä a-

c:i(.ï (

quantum poffibile ,efit, teneturque red-

gat , & tum temporis moram , tum pet-

xlere rationem executionis.

fonzquz creditur citiüs vel tardiüs li-

Ra4tie,qua anté, —Vide füprà n. ä7.

berandaj conditionem, tum etiam aug

s

xbi ofteufum eft, an & quomodo volun-

menti eleemofynarum quantitatem con-

f,

r

tas Teftatoris circa

fiderando , faciat, quod defun&to macis

f

tari? &à quos

pias caufas Pomt mu-

(

expedirejudicaverit, Ia docet Angeïi-

n(Ub

"

LXXIV. Refp.. Executoribus

-

eus Doct. quodlib, 6. q. 8. a. 14.

.debetur falazium,

"

n

;

f

LXXV. Refp.11.ad2.part. Quafi-

li

Ratio: Quiaeftofficium voluntarium

ti nimirum de Teftatoris Confeflario ;

amicitiz,

Nota tamen t ex ea fanctio-

.&ui varia funt obfervanda:

"u

Wl

Ti

-pe paterentur aliquod dainum debet eis

1. Ut fine gravi caufa & neceffitate

"

j

-tefarciri.

Vel fi. &nt adminiftratores

"l'eftamento non affiftat.

M

2. Nihileminus Teftatorem , cujus

j gl h((

bonorum , judex eis debet 'conih'vzucr,e

florium.

animamcurat, de eaQue coram divino

(

Relp.1o. Executores teffamentorum

tribunali rationem reddet , de quibus-

(

, Ut

m

$raviter peccant , fi executionerm tefta-

dam ferio & prudenter moneat.

di

p

3menti , przfertim quoad caufas pias, lon-

.tc&amcntvum faciat & legata condat bo

7:

p

j

N

"*

Bo

584

TRÁACTATUS FIII. Examena, -

ná intentione , ac in ftatu gratiz, in qua

vel piis caufis telinquat, fed Cerfa'j t

l

(n|

confidat fe effe , poft debitam contritio-

certis,, incerta vero det pauperibus, Hos

nem & Confeffionem: quia in eo ftatu

ne;

enim Deus vulctalium bonorum effeba-

condita legata profunt ei ad fausfatctio-

redes.

qua

nem pro peccatis commiífis & ad inajb-

$. Confeffarius moneat Executores

&

2. Ut fihoc

"

'risgloriz confectutionem.

teftamenti , ne ejus executionem ptota-

d

neglexetit , füfceptis poftea Sacramen-

hant, & ob hoc füis animabus & animz

u

tis, faltem renovato confenfu omnia

defundti graviter "noceant, juxtaantei

tiüs ordinata ratificet , & ^rdinanda

di&a.

[

approbet.

3. Utin condendoteftamens

6. Prater hec Confeffarius poterit

/

J//

to magis reipiciat Dei honorem & fuam

ptoponere quzftiones omnibus infirmis

[// J

ropriam falutem , quàm fuos confan-

tommunes., v.g.an velit mori in fide

[;77,

guineos & amicos.

Hinc conftituat;

Romano-Catholica , & credat, quid-

du

ut pro anima fua plurima facrificia, pre-

quid illacredit. — Àn fürmiter fperet i

ülw

ces, aliaque pia opeta, v. g.eleemofy-

Deo, & ab €o peccatorem remiflionem,

nz fiant, Si tamen amici & confan-

An habeat firmum propofitum emen-

[

guineietiam agentes fint, eorum fpecia-

dandivitam, fimcrbum evaferit, An .

Al

liter meminetit.

4. Ut'ea, que vi-

non laboret confcientiá alicujus peccati-

u T

vens profalutz animz Ífu& evequi pof-

mortalis inconfeffione aliquando omif-

Á

[

//

fet, non committat hzredibus, melior

fi; vel peenitentize facramenalis non.

ämt

impletz.

enim eft conditio poffidentis: unde eft

An. non receperit fcientet

) (!,0,,/

ilud: Facmed? , que moriens fatta fuiffe

aliquod Sacramentum in mortali., ut4t

MI/Il/

" "yoles.

imilia, &c,

[o4

3. Interro

o

et teftatorem (idem t

Wtj

de quocunque alio infirmo ) an ei non

Audur, Sþwg]?o,x K s

Qu

L

incumbat reftitutio alicujus damni, fa.

QU.ER O XX, Quid ceníes —dcfh'is

tulll

&ontractibus?

á

mz, velbonorüm animae? Qui fi te.

4!205;

Ípondeat , íe ominia velle reftituere ,

LXXVI. Refp. 1. Ludus (quoad prz-

[2

Confeflor veró probabiliter timeat;pro-

fens ) eft pactum feu contra&tus, quoAt-

dentes animi oblectandi causá pacilune

li j

miffionem non effe implendam , loqua-

-tur ei efficaciter ad cor;nec abfolvat , nifi

tur , ut victori cedat,quod uterque exp

lu

M,

judicet finceran eífe promiffiortem; ac

fuit. Spon'lïö eft contráctus, in quo eUo

Phtrgs

"fimul moneat, eum de novo mottaliter

de veritate vel eventu alicujus rei cot-

H

eccaturum , bi non refticuat, vel refti

tendentes , fibi viciflim aliquid fpor-

It

tutionem notabili tempore diffetat.

dent , ut hoc fitejus qui veritatem aA

4

t u

. Si infirmus fitufürarius, non ab-

quitur,

folvatur, nifi fa&á priüs cautione de re-

Mi

Refp.2, Uterque contractus per f&

ftituendis ufuris, moneaturque ut ca-

ex natura fua eft licitus , fi nimirum Y€'

li],

veat , ne bona certó aliena hzredibus

ftiatur deþiu's conditionibus.

B

TM

—

-

-

585

D. w:»iä.mau&'läagquir?ndz' dominium.

'*-Ita S.D. infrà q. 168. a. 2. in Sed

i

füa dn tales confuimunt , vel eiam fé-

«contra deLudo (quod etiam &e'SponTi' B

Jlentant ilos Biflriones , qui .ilficitis

/3

;me poteft intelligi ):cajus vetba ad lon-

x

Iudis utuntur , peccant , quaft eos i

:gum vide fuprà Tra&, 3. Exam. 3. n. 45.

eccato foventes, Unde Augufh, dicit

|

& 46. — Imo igitur in vitis Patrum, B.

feper. J oannem , quod. donare ves fuas

iPapbnntio eífe revelatum., quód qui-

dam joculator facurus-erat fibi confors

äfzfz'määzu » "vvitium eff imzmane , nom

M

in vita futura,

virtuss nift fortà aliquis Diffrto effet

EtS, Thom. ibidem a. 3. d. de bi-

ip extrema nece[fitate, in qua &U?t

(

ftrionibus ait: odv eff aece[f arius ad

ei fubrveniendum,

Dicit enim d-

E

comverfationem Dumana vita , d

&rofuén lib, de officits : Pafce fæme HI0-

oninia agtem , qua. funt utilia comver-

rientem » quisquis enim pa[cendo £a-

&,L

Jfationi bumana , deputari pg,ä/ïmt ali-

-

mi;zäm— ervarepoteris y[fnon parueris

j

"

«quaafficia licita,

Kt ideo etiam of-

occidifli. "azcibiS.Doctor.

t

Item qualiter in ludo peccati poffit ,

ficium bifirionum , quod oydinatur ad

ïto;;;

folatium — bominibus exbibendum ,

pulchr? explicatS. Thom, in eodem art.

- wWon eft. fecumdim [e. ilicitum , nec

3. in cotpore , dicens : Dicendum;quod

j

of

^ gumt in flatu peccati , damingodosmo-

in omnieo , quad f;?.diïigiäile feetn-

É l

deratà ludo utantur , id eft , non uten-

dium vationem , fuperfluum dicutuw

quod regulara tationts excedit,

Di-

J

do æ!iqæ;!äm»i//icitif verbis vel factis

^

mb

ad ludum s d mon adbibendo ludum

"müinulun .a

74

PU

; dicitur aliquid , fe-

cundim quod deficit à vegula vatio-

2

ntgototiis Q temporiéur indebitis,Et

pam'vis in vebus bumanis nan ttan-

Hif,

Dicium eff autem , quód. ludi-

,5

tur alio officio per comparattonem ad

cfa feujocofà verba welfacia fant di-

Q*W

Alios bomines , tamen per comparatio-

ri eibilia fecundam vrationem; Ft ideo

fuperfluum in. Iudo. accipitur, quad

j Llä»-

nem ad féipfüs & ad Deum , alias Da-

excedit regulam rationis : quod qui-

"n p

ia

bent feriafas d virtuof as operatione.r,

dem patfj? ejfe dupliciter : Uuo modo

(Wl»

I

p dum orant , & [(uar paffiones e

T

U5

operationer cOmponunt ,. € quando-

ex ipf [pecie attionumyqua affumun-

4

A.

Hd.y

(qtt

gue etiam pat eribus eleemo

-

tur dn ludums quod quidem focandi

ve["h

largiuntur,

Unde illi,qui moderat?

enus fecundimm Vullizm dicitur effe

"i

eis "þz:fvu:;'/igmt,mh peccant , fed juffé

"alicerale; petulans , jZagitintm m

q

j

aciunt , mercedem miniflerii eorum

jeumum ,. quamdo . cilicet. wtitter Ali-

quis causà ludi turpibus uerbir, vel

(

"1

(

€j; tr('äyc*izdo. $i qui autem [upeyflue

*

Eeee

faiis,

y

li

j

urM"

—

$86

TRACIATUS FIIT. Examen &

filtis, wel etiam bis, qua vergunt im

Z. Conditioeft, ut a'l'tgr afierum per

injuriam ,. v.g. per minas, fraudes , con..

[

proximi nocumentum. qua de fe [unt

vitia, &c. ad ludum non pettraxerit,

tet

peceata umo "talia,

Et fíc Pafef,g;uäd

I—.iim:fivq,uis fimulet fe pàrüm petitum ,

fil

kxc€ lfïz.r da ludo eff peceatum mortale,

ut fic alterum alas lucere nolentem zl-

xd

"Alio autem modo pote[e effe excelfras ia

liciat - vel fi conviciis eum laceflat, ad

t

Judo fecundzum defeitum. debttartm

quz vitanda in ludum confentit , ajàs

x

nom confeníurus , tunc , fi ille fic vet-

eircumllaniarum y puta, etm aliqui

^

tractus perdat, alter, qui lucratuseft,

Juxe«

[

fr

utuntur /udo vel tam*-;mrz'äw vel loc:s

dnterdickio, amt ätzzm'p;rzet?r COA'UE-

.'.

ta:communiorem & probabiliorem fen-

(f

teitiam tenetur ad reftitutienem,. Idem

n

pientiammegotii feu -perJGm. Et Loc

eitde eo,qui perdidit , & lucrantem co-

20

quidem quaudoque: pateft. effe pecca-

git, utludum contipuet,.

Wiic

dus Uortale fropter "JJeDEeHe n 14

Ratio; Quia eft contradtus perqihju'--

ivl

riam & libertatis ablationem extortus;.

affectis ad [ndusa y cujis delecfatio-

fs

Quod fic magis explicatur * Licer talis

ln

m preponit aliquis dileiliopt Dei ,

fumpliciter voluntarit , & fecundüm:

4

MA

mi

j

ia quod contra praceptum Dei vwel

Accleffze talibus- [ndis zi mon refu-

quid folüminvoluntarie, ludat, & volun-

a

tarium mixtum abfolute fufficiensfit ad

Ouandogue autem eft. pecca-

Atl

gz'xt,,

valide tcansferendum dominium (ut z

Vs

£um veniale , puta , ff aliquis uon tan-

tetin eo, qui jufto quidem pretio yinvie

T.

£um »zj'icïifzzr ad ludum, quod propter

tus tamen , vendit domum) G vi vel frau-

?Jüme!

Joc "velit aliquid. contra Denm-com-

denon fit extortum ;- fecis tamen eft, lt

üttli

aniltere,

HacS; Do&or,.

adüt vis, fraus , aut dolus, quz nemini:

tudine

EXXVIT. Refp. 3.

Conditiones ad

patrocinantur : Sed in ditto cafü:efvis

[

vel ftaus.

jüftitiam ludi funt tres.

Ergo;

WS)QEQK

Oppono : Si ipfe inductus lucretur,,

Ms

1, Utludentes fint füi juris,feu poffint

liberé difponere circa rem ,. quam ludo

cïlq'n

m

cens,

poteft lucrum retinere. . Ergo& induT

p

exponunt,-

De quo,quz dici. poflent ,.

mag

5

Negatur. Conf.. Inductot. eoi

Tl

Jüte o

coïliguntur. ex fuprà dictis de dominio,

tür ratione injüriz , quá alteri damnum

At

quinam illud habeant, & quorum bono-

rum; velíi dominium non habent , l-

dedit, quammnon ficit indu&tus, — Pro

Hj

tem licentiam expendcndi&el expreffam

intelligentia vide verba $, Lhom. infid

prolipi,

in.hoc exam.; in Not, anten,.79.-

Fdendo

vel tacitam füorum Superiorum ,.ut Re-

ligiofi , Scholares , filiifamiliàs , puyilli,

Contra ; Debet effe par conditio lu-

i Iüffl'im

uxores, &c, ubi & ipíimet Pralati R eli-

dentinm, Ergo fi.unus poteft lucrum

! ? Vacap

ciofi [uam.conícientiam.conliderare de-

"9

Bent..-

$:

reiinere ,. Po.æ& & alter..

M im

X

Ül

A.

Diít,

&

D

De variis modis .chaïrem?i dominium. -

598

Dice, ant.. eífe verum, fi przcise fpef

recreationis causá fic luferint, non funt

€atur contracus ludi, non veró fi in-

damnandi peccati mortalis, nifi proptia

tercedat injuria: ficut fiunus ludentium

Ordinis Statutaid prdhibeant". Loquen-

do de Laicis;fi in loco non vigeat Lex füb

fub ludo decipiat in numero punctorum

F

gravi poena Pro*hibe

vel calculorum non poteft lucrari , bene

ps,laogï'Pcccaxut mor-

tamen deceptus.

Aliter dico, ant. effe

taliter.

verum, nili alter tacite juri fuo-cedat.

QUJAERO XXIL Qui ludo vetito

Tertia Conditio of : Ut non utantur

faitaliquid lucratus, teneturne ad refti-

fraudibus contraleges ludi , uti eft v. g.

tutionem ? & quiin eo perdidit, tene-

1

i

iàs enim

turnein foro condcientix folvere ?

cetto figno notate chartas, a

tenentur ad reftitutionem lucri.

Leges

LXXVHIL z. 1. Communior Tho-

autem lad: fant, quas ipfi ludentes corn-

miftarum & verior eft fententia, quód

anuni confen(a inter (e ftatuunt, velqux

qui lucratus eft per Iadum à lege prohi-

in eoloco receptz funt, íi inter fe nullas

bitum,fine fraude,dolo,& vi ab aliis, qui

faciunt.

de fuis. bonis libere difponere poffunt,

Fraudes vel aftutiz per f*ommunænfa

posfit lucrum retinere, usque dum Judex

confuetudinem tecepta , vel in quas ta-

jubeat teftituere.

T

cit& aut expteíse confentiunt ludentes ,

Ratio: Contra&tus ludi jure naturz

funt licitz, v.g. videc unus fe certó lu-

habet vim transferendi dominium,; ex

cat zimulur

craturum , ro

o

5, anvelit po-

hocautem, quod fit prohibitus, necjure

P

mb

nere duplum. - Vel videt zmulum in

naturali , nec jure pofitivo impeditur

"pumerandis figni

etrantem, & non mo-

translatio dominii. Ergo,

Prob, ant,

net,licite lucratur, ubi talia per corfue.

S.S

pto 2

*

Primb

Plures funt contra-

tudinem funt recepta, Verum tamén eft,

&us prol

.;ï,"

ibiti, & jure naturzilliciti , &

I

fi-affe&us lucri. effet nimis immodera-

3'.1

Í

;

jatura non funtirriti, v, g. matri-

tus,elfet etiam peccaminofus,

monium poft votum fimplex caftitatis ,

Refp. 4. Sunt aliqui ludi jure Civili

vel poft fponfalia inita cum alia , pro-

N

miffio meretrici facta pro ufu 'corporis-.

etiam laicis prohibiti,illi nimirum, qui

magis fortunà quàm arte reguntur, & in

Erco fimihter.

2. Leges ille prohi-

jure communiter fignificantur nomin

bentes funtfolüm pænaïes , & perdenti

alearzum.

z

folütm concedunt actionem ad repeten-

Hic ludus alearum Jure Canonico

dum coram Judice. Ergo non obligant

ante fententiam Judicis condemnato-

prohibitus eft Clericis & Relioiofis, & fic

ludendo peccant mortaliter,non quideim

riam.

i luferint femel;bis, vel ter , (ed i huic

, 2. Probabilius videtut, quod qui

ludo vacaverint, id eft, crebró , ac per

ludo vetito perdidit, in confcientia te-

longum tenipus luferint: his enim flis

neatur folvere, ecfi luferit pecuniá non

Hinc fi, feclufo

b

ponz imPonuntur.

prafente fed credita, id eftjabfente : lic&t

j

Íícandalo;ad breve tcmptfs.( etái crebró )

polfit folutum repetece in judicio.

Eeee 2

Ra-

b

ZRACTATFES

588

ILX. Examen -4'..

Ratio : Ex una parte promiffio de ze

3

^

etk fez-

confuetudó: prayaleat ,. aut n;'jz' Aliquis lj

]

licita, uti bic eft folutio facien

&s,

eratus frt:Ab e0 , qui traxit eum ad ludum,,

vanda, & Reipublice intereft, ut fides

d

de quo in: R; ad Oppef. n. 77. i que ca--

dataferveti

Jv

1l

; Ex altera parte nulla. eft.

fnon. tenetu

] «

r veffituere: ,. quia ille qui a-.

D

lexcivilis irritans illumcontradtum pro-

uifit non: eft dignus vecibere ,. uec petef L.

7f

miffionis & datz fidei,

Nam Ieges Cci-

éteé retigere: tali jure po[itive duraues:

vidh

viles folàm dant jus repetendi in judi-

unde deler de boc eleemofymam facere in ho

cio, necullamfaciunt diftin&tionem in-

1

|

duf

efBn.. HsecS; D.

ter. illum qui ludit pecuniá creditá,& qui

É qum

QUAERO XXII. Licetne lüdere, lu-

velé

txíente, Erco.

do nimirum hofiefto, & absque facrarum

[//

Accedit, quod alils deterioris condi-

rerunr irreverentiá, füb hoc pacto, ut vi-

3 lr

tioniseílet, qui pecuniá prafente lude-

&us pro victore aut. pro animabus im

ret , quia hic teneretur ad fol

ut

iv

ionem &

li

Purgatorio. Rofarium. vel. Miffam. di--

Hru

non alter, quod non vijdetut dicendum.

cat 2

z

r

l

Dixi, poffe repeti im Judicio s nam pri-

LXXXIX.y. Pmb'ab"iliüs- affirmo juxe-

u

vata repetitio non füfficit, ut alter tenea

ta praxin devotorumiin diveríis R.

71

tur reftituere. Si autem fors verecun-

nibws

äligio,—

LA

daretur repetere in judicio, non tamen

um

Vil

Qvid fi.pa&um fiat liocmodb;'l»irkülms-

ideo poffet uti occulta compenfatione,

RU

Íe obliget ad preces dicendas, alter ad:

quia dominium eft transatum, quo alter

dandam communitati hieneftam recrea--

E

äüän'w

non peteft privari,nifiper Judicem.

tionem in eibo & potu, fi vincatut ?:

A

j

15

Y

Not, tamen, intelligendum hoc effe

2

ffrmo pariter licere: Tum quia nom

de jure communi j*nam jure particulari

j At

commitutur irreverentia; Tum qui

(j

in quibusdam locis hzc promiffio- fol-

non cít fpecies fimoniz;. ut quis pollet:

Mi«

vendi ex pecuniaabfente non obligat; &

pstare, Quianoninterceditratio

Pretii?,

&änaulus ]

fic videtur efle i'ntelligencius $^ Thom

uti requiritur-ad Simoniam..

Mi

fupriq. 32. a. 7. ad 2. dicens :- Aliquid

^ QUJRO XXIII Qui per ludum &

autem. ulterius videtur: effe. illicitum- ex

Tf'iïiug

pontionenrnon poteft perdere, poteftne:

jure pofitivo civili ,. .quod. probibet; wuni-

lucrari &lucrum-in confcientia retine--

6;(,1

g

011'15) À

yer(aliter tale lucrum.

Quód autem

rez

non loquatur de prohibitione univerfali

LXXX.m». Tres pricjpuäcafüs funt;,

ex jure communi,fed fpecialium Provin-

de quibus dubitatur:

ciarum, patet, quia fubdit: sed guia

; al--

Pritts eft: Si alter. fitita:peritio

us civile gou oblisat omnues, Jed. ees felos ,.

tero, ut moráliter certo fit lucraturus,.

qui [umt bi legibus. fübfelli cr. iterum ger-

Vel fidee, füper quamffit fponfio;tam:

diffaetulinem. abrogari poteff : ideo:apud'

certus ft, ut gon poffit perdere;

ills , quj [wnr bupemodi degibus obftri

In

i

i

oc cafa- five lüdi. five fponfionis:

&i , tenentur. univer[alitev- ad' veffitutio-

probabiliuseft, tales:non poffe-lucrati;,

anen qui. Incvantur , nzþ fürté- contraria-

vel lucrum'rcïin(.fre.*.

Rkiïai

/*'&x

2

—

A

589

Db variis modis acquz';*ma'i dominium.

—

Ratió: Tum quia error. five. dolus

Religiofus ficut fine Superiorum li-

dedit caufam contractus. Tum quia con-

centia rem ( utpote qua eft monafterii )

tra&tus ludi vel fponfionis ex natura fua

non poteftin ludum deponere, ita nec

lücrari, poteft tamen. cum licentia.. Fi-

É

videtur exigere, ut periculum. perdendi

j

liusfamiliás pu

&

xertatem ingrellus ,. id

fitzquale in ludentibus.. Sienim vi&tus

vi&toris pezitiam noviílet, cum eo non

poteft , fi habeat bona propria cafttenfia

r

lufiffet nec fpopondiffet. — Subfumo : Sed

vel quafi, aut Pater aliqua pro recrea-

tione dederit,. Siautem nihil habet pro-

quando error.dat caufam contractui, hic

vel eft irritus; velirritari poteft; Ergo:

prii, fed tantüm alienum, & collufor id

Quid fi inxqualitatem: novit,& tamen

Ícit, neuter poteft lucrari.

*

lüfit ?;

$i in aliqua Univerfitate vel Aula

Dico : Tünc tacite vel exprefs& con-

leptibus Parentum fuftentetur , ex

Y

fenfit, ut alter lacretur, qui proinde lu-

Sümma centum imperialium fuftenta-

cratur; Idem eft fi animo ita eft paratus ,

tioni fiz deftinatà , pote(t quatuor vel

ut ,. lictt defa&oinzqualitatem non no-

quinqueper annum honeftz recreationi

verit, fi tamen noviflet ,. adhuc lufiffet;.

feu ludo infümere: quia honefta recrea*

tio inter alimenta eft cóm

h

putanda.

Tüncenim virtualiter: cenfetur ingquas

t

litatem: condonate..

Cüi folüm quatuor in ludum depone-

W

Secundüs; cafüs-eft : Si i$,, qui lüdit,

relicet, is ab.uno & eodem non poteft

i

liabetanimum non ludendi pro premio,

nifi quatüon fingulis commiffionibus lu-

vel nonobligandi fe ad folvendum ,. vel

crari, nifi forte alter cedat jurifuo. Po-

teft tamen lucrari. plures, fi ludat cum

d

folutum repete?;di',;tïlis.xïon poteft.]u-

crari;.

pluribus, puta, à quovis illorum qua-

(it!

Ratió : 'Qn'a' emulunr fuumr decipit,

tuort.

Etab uno poteftlucrari plus plu-

& zmulus non lufiffz

'Tandem ob ta-

&

n iïfrïaudcm cogno-

ribus commiffionibus.

"

viffet..

1

citam Parentis facultatem pote& etiam -

I

Tertius; cafus eft: Si'alter ludentiüm.

inlüdüm deponere ,. quidquid lucratus

rem depofitam alienare nequeat, v, g. Re--

fuit;

iil

hii

d

n:l

ligiofus, aut filiusfamiliás,.

Y

i

r

[ 4

d

g.

s

9

M

é

2

-

d

a

[

EXA.

Eccce: 3

$99

ZRACTATES IX Examtn 3.

CHiEe HHHOR IU RHEU PTO EEE AHEIe O0 i

"

W

l:

EXAMENV. .

] À

De Refltutione in geneve, 9 in fpecie V(/e ea,quoad bona d?l;mæ,

q/ï

r

corporis. fama, e8 /7072,07"1"5,

71

[

ä

Á

De flzä-;z 5.D, 4gt 2,2,2,62. per 8, art,

fif,

lo

UJ£RO I. Quid eft Refítitutio

j

Aug.Epiít. $4. híca,2. À $, Thom, cita-

cujus peciei jüftitie — actus,

!

L

tus ait : Nog dimitüitur peccatum , wf

quanta ejus neceffitas, qua X

vefrituatur ablatus, puta , i cefticui po-

;

/

quot ejus radices feu capita ?

U

LXXXI.

5

E.

I. Reftitutio definitur

telt , & quatenus poflibile e, — Nam

vita femel ablata in fe reftituigion po

[

ll

— Íic: Ef atius juflitia , ( nimirum. com-

te

Swits.

T

l

mutativz, ut dicetur ) quo res ab alio ac-

Dixi f/sltemin voto : Quia inipetentia

cepta reddittir, li non eadem numero,

excufat à refticutioneinre; attamen he-

tfn

faltem . in Ípecie ; vel damnum illatum

mo animo femper paratus efle debet,

compen[atur,

Unde S. D. hic a. r, in c.

fus

quod reftituere velit, cüm ad eam for-

ait - Reffituere mibil alind eff videtur ,

s

EX 2//?/.':,

tunam pervenerit,

quam iteratà aliquem. fletueye in poficffo-

1)/

/i

/i

R. 4. Przceptum reftituendi eft for-

neim vel dominium. vei fus.

Si proptie lo-

maliter affirmativum , implicité tamen

W.V:' 'L'

quamut, differt à (atisfactione, quód bxc

eft negativum ; & reducitur ad prace-

?eïlj.;.!;g

fiat in compenfàtionem honoris lzfi feu

ptum non furandi,

Jj

offenfz illatz , reftitutio

ad r,

Ita S- D- a" 8'

mno rebus illato,

y*erö Eat pro da-

I

-

E. 2, Reftitutio fo

P.

AC

idi

iter eft adtus

Ratio : t. p. Quia peractum Pofïtiï'um

impletur, & omilfione violatut.

4r(/)7j;

folius juftitie commutative, Pro quo

Ratie: 2. p. Quia voluit hanc n

Hjer, |

vide inhoc Tract, Exam, r

n..6, in R.

Ailafo

gationem : Nonretineasalienum, Hinc

ad 3. Oppon.

x.. 2, Reftitutio ablati f2

juxta conditionem pracepti negativi ob -u

tem in voto

ligat femper & pro fem

li

eft necetlaria ad falutem,

per , faltefn in

J ffä(:

voto,utante dictum.

R4tio: . Quia confervàre juftitiam eft

z IT

— LXXXII, Duplex eft radix reftitu-

I

nece(larium ad falutem, Unde ad Rom.

i Ulzæ

tionis, nimirum res$accepta , & injulla

j. Nemini quidquam. debeatis,

EtS,

aeceptio reis Id eft , homo renetur ad

l] h ']/

re(ti.

.»F;ä(

.1 De voffitutiont,

$091

teflitutionem ex duplici capite, nimirum

——

compeu[are ei , qui gratiam fäCf*ï ;

vel ratione rei acceptz , velrationein ju-

quuod non fiet , ff per boc damnum in-

f acceptionis,

cufrat.,

Jta S. Thom. hic a. &. in c. dicens:

Vertio modo actipii aliquis

vem alterius. Abf aue injnria mon pro

Ratione vel tenetur eam veflituere ,

f* utilitate , frcutt patet. im depofitis,

D

qu,zmdz'u eam apud [e babet , 'uia»

E ideo ille qui ffc accipit in nulla te-

wod Dbabet ultra id, quod. fuum eff ,

ueiur valiome acceptionir, quim imo

debet ei fubtrabi , &* dari eicui deeff

Te-

accipiendo impendit obf quium,

Ccundam. formam commmtatiua ju-

netur autem ralione vet, eT propter

ffitie, .. ded ipfà acceptatio vei aliena

boc » fF ei frebtrabatur vex absque funá

potefh teipliciter fe Jabere : puando-

(s

culpA nom tenetur. ad veflitutionem :

que enim eff ivpuriofa , [cilicet contra

fecus. autem effet , ff cum magna faa

vvolimtateya exifTen.r ejmx , qui eft vei

culparem dz'lto Gtamo amttieret.

dominus, ut patet im furto cr TADIRA,

Alii DD. claritas gratià affignant

F tune tenetur ad re[Hitutionem , uon

tres radices reftitutionis,

r.Ex in;fu&a.

fülim vatione vei , [éd etiom vatione

acceptione , qua folet etiam appellari

snpuyiofee actionis - etiamft. ver apud

reititutio ex delicto , vel damno illato , &

i

ip HUT MOR YCIRAB AT,

Sicuf enim ,

eó fpectat omnis injufta damnificatio.

"i

qui percutit aliquem , fenetur vecom-

1.Ex te'accepta, quando nimirum res.

aliena detinetur , five bona fide, ut quan-

j

fenfaxe inpuriam pz[rl) GttAmrois qpyd

^

dores fürtiva bona fide eftempta, & Gic

8p[pnmp nubil raaneat , ita etiam 44 f'a-

eft fine pecccato ; five malafide, & fic cft

Vakby vel PADit , fentetur ad vecom

J

"

"

cum peccato , ut patet in furto , vel í1e-

Z)enfätionzm danni

7

"U

eliag

mens fciat rem effe furtivam, 3. Excon-

j

Hibilinde babeat,

9I ulterim: proín

tra&u fi nimirum vi alicujus'contractüs

.

Juerin ilata debet puniri, — Alio m

J

initi aliquis debeat & nonfolvat..

£

J

45;5])1': ;zlig,wix

FE

". alterius in utiht-

QUJERO II.. Quomodo reftituet,qui

Lalem [nam absque IApHYÍA CHI- "a

alium' damnificavit in bonis fpiïituah-

bus five naturalibus , uti funt ufus libe-

du

lugtate feilicet ejus ,cu]ms efl ves yficut

riarbitrii & rationis , Scientiz, Studium,

j

potet osmatuts. Et tuuc idle qui acce-

&c. fivein füpernaturalibus s utl funt

pit , tezerur ad. vefhitutionem epure)

gratiaDei, Sacramenta, virtutes, &c. five

adanimz fàlutem fpectantibus, uti funt

quod. accepity. pon folzum rakióne ver,,

T

Status R?ligiofms , vel. Clericalis . aut

TU

J etiam vatione 1eceptianis , etiam-

J

Prabenda ;.

s

KE ren amiferit ,. tenetur. enim ?ä"ï

n

l

"

Xer,

F

b

eg

92

TRACTATUS VIH. Exenen3.

LXXXHT.&. i ng veneno , phil-

ritati reftituere; freum decepit ,tenetur

Y

veritatem.docere,

Item tenetureumad

tro, maleficio, &c. alteriabítulit ufuma

&

rationis , tenetur, quantum in fe eft , ma-

meliora hortari, preces pro eo-ad Deum

]

leficium tollere ; temedia,quibus conva-

fundere, .& meliori quo poteft modola-

l "»Naïil

leícat procutare; & onmi damna inde

borare , ut reipilcat.

Iino Íi damno

fecuta compenfare.

./fi(;iïituah üit.annexum damnum temyo—

Eu

rile, v. g. fi talem inluper vulneravit

Ratte : Qui eft caufa damni , tenetur

^

l

t

illud reparare pro poflibili,

cotpore dum eum vi &«

uitinmal

0, V&

»edi

Qu

n 2. Qui vi velfraude alium img

AC le

fi fine expen(is:non poffit .à malo revo-

Tj

vivclä ftudio literatrum, teneturad refti-

Carl, tenetur etiam ad-rcparationcgn-il—

M

(l

tuilonem.

lius damni temporalis , &.ad faciendas

vl

:

R4tio eft eadem.

has expenfas.

*IC pr

x.3. Qui alium induxit in etrorem ,

Quid fi. non Po[ïl:t eum d»peccato re--

J

vel docuit.falfas fententias in rebus Fi-

vocare , nifi cum periculo.vitz.

h.

*

Dicoo: Cuüm .charitas interdum obli-

dei, velin genere morum; tenetur reftis

tuere , & conclufiones ac falfas fententias

get pro fratribus animam ponere ,j fot-

fevocare.

tiori hzc oblivatie habet locum; ubi-t-

A

Ratio cft eadem.

inul adeft debitum ju&itiæ.?

EC t

« l

jl

Gd Pr

o idat

i, Parochi , & fimiles,

-Revidenda hic fünt,, qugdiximus fuü-

N

mi,

Item .de

quibus ex officio curz animarum inyigi-

prà de diledione proxi

"n [

correctione Íraterna, liem de .,f;an-

landum eft, tenetur reparare :damna,

Mj

dalo;

í

li

qua fubditi ex eorum negligentia patiun-

j

l

tur.

Dixi in R, s. Quifraude ve

|yi , nam

g

Ratio eft eadem : Cui addo , quód

qui aliquem induxit fine vi vel fraude a

(

quivis homo habeat ftrictum jus ad ufum

peccatum,ratione cujus non folüm«aPQd

KRxllü*nm

rationis,

Itemad hoc, nevi velfraude

Deum gratiam, fed & apud homines

MW

N

omnem amifit ftimationem, licttgra-

lt

impediatur Àftudiis, neinducatur in et-

]

NT

rorem.

tem uti fuo Pralato :accipiat

viterpeccet, non tamen tenetur eiali-

INUUI)'] ]

ea,quz funt cürz animz.

quid reftituete.

í

À

)ui fraude vel

Clþ l

LXXXIV, Refp. s.

d

Ratio; Quiafcient

i& 'Völghti 'noh Hþ

Hiris

j

j

vi aliquemin

u

iuxit ad peccatum , tenetu£

injuria,

Y

N

Ti

LXXXV. Refp.6. Qui per injuriam,

t

ad ejus damni reparationem pro Pom-

Nl

bili.

ideft, vi vel fraude à Religione retraxi

Llfamn

R4tie: Übi intercedit fraus vel

.vis,

aliquem , ex cujus pratentia Religiont

Ufmz

€

m

jbi eftlocus injuriz,

accrevitlet five ex pet'fonæ induftria, liv

R,9' S]Q]u

Quo autem modo reparabit ?

ne«

N

ex hzreditate -tequporälis utilitas, t€

i

ij

Dito : $i eum vi detineat in 'occafio-

turad ejusreftitutionem.-

'tr

N

ii

ne peccandi , tenetur eum libertati; fi

Ratio: Quia damnum illud tempo-

At

dl

eum metu oppreffit, tenetur eum fecu-

rale eft illa;uin'cqntra j g&itiam.

-

. No&

ltef a

)

X*

»

593

E Re/tlifæfäan?.

"Nota tamen, compen nl;ionem non

LXXXVI. &. 10, 'Qui absque jufta

'effe faciendam zquzliter, fi retrahatur

caufa Novitio nega tvotüm ad ptofeffio-

:Novitius ac. Profeífus.,. fed fecundiüm

'mnem,non tantüm peceat mottaliter con-

quantitátem jutis acquifid Monaflerio,

,'trà charitstem, utex feclarum'eft, fed &

Qui enimretrahit Brofeflum, & fic Cce-

'contra juftiuam,

mobium privat aliquà hereditate , vel

Ratio : Ccnobium & Novitius tacit&

:aio emolumento , tenetur in totum,

ánter (eineunt contractum , Novitids o-

(Qui retrahitNovitium ;;non tenetur in

mnibus temporalibus renunciando,füam

totum : quia hereditas adhuc pendebat

habilitatemrigorofo examini & judicie

exfuturo eventu...^Si retraxit/ Candida-

fubjfcit difcutiendam ; Monafterium ve-

tum Religionis,feu qui in monafterio e(t

ro Judices & Examinatotes conftituit ,

jjam receptus, fed nondum veftitas, adhuc

!

:qui de ea ferixentiam ferant, Ergo fi quis

-minor erit oblieatio.

*'Capitüïaïiu:n non ferat feritentiam juxta

iRep. 7. 'Talis etiam ipfi retra&o te-

"merita Novitii, peccat contra contrae

"n&ur in bonis «iþixiwahbuä reftituere

«tum & ju&itiam.

juxta fuam facultatem, "nimirum impe-

Caufe Novitio'negandi fuffragium ad

'dimentainfüturiim revo« ando, pro ejus

Profeffionem debentfciri ex propriis Sta-

tefipilcentià preces ad Deum fundendo,

tütis cüjusvis Religibnis, v.g grávis in-

'eumferio hortando, ut priftinum propo-

Jf

xicas, mala indoles , defectus «ix?genii,

fitum exequatur,

&c.

R4rio: Ohuiahzc media

| tali fini -fun't

Dii tibi, anNovitiusad fieculum re-

"Proportienata,

i

diens tepcaæürMona&erio folverc-expen'—

;

Dixi in R.6.Qsi vi vel feaude 5 fienim

fas?

en

hac defit, licet &at ex malevolo animo 5

Dice , Non teneri , nili fa&um fit de

'& Religionis odio, graviter quidem pec-

thoc pa&um, quod ; càm juftum fit, fer-

'Catur contra charitatem,non tamen con-

r d

vari debet,

Vel nifi habitum 'Hliïepe-

f

tra jüftitiam: adeo"que non eftonus te-

fütutichis,

rit fraudulenter , id eff, cum anim orede-

eï

'andi ad fcülum.

n:p A

Refþ, 9. Ineo cafuretrahens non te-

Rátie: Fraus & dolus neinini patre-

y

netur isgredi Rciiglonem loco tetracti,

g

'cinantur,

nec fuübítituere alium,

Ratio: Af(hmptio ftatüs religioïi debet

LXXXVII. X.10. Quod hac&enus

(

effe omnine libera, nec ullometa licet a-

" di&um elt, proportionabiliter intelligi

E

j

j

- debet de eo, qui aliquem in

J

üfte impe-

liquemad eum compellere,

R.

dit à confecutione alicujus Officii vel

9. Sidamnum temporale Religio-

Prebenda.

milatum non poffet aliter. re(arciri,

D

quàm fe eitradendo in famulum;ad id te-

Senfu; patet ex verbis S, Thom, hic

Aereturspon tamen in Monachum. .

4 Auad w dicentis : ,AUqui poteff

aliquem .

"6

babeat

Pra-

'— Rdtiepatet -ex*dxöï"gig.-; jr

phpedire

4

FfEf

ben-

»

E.

594

TR .ff"ïVC*T/ITUS VIH. Éxamen y.

&endam multipliciter : Uno modo f/)-

vel'ejus hzredes . patiuntur in bonis ex-

!

Qu

là,puta, ff imtendens. bonorem Dei ,

ternis , ut funt expen(x in medicos , lu-

li

!

velstilutstem Eccleffe procuret,oudd.

crum ceílans ,damnum-emcrgensu ! Hoc:

notato..

dä"ln

deter alicui perfona digniori ; G tunc

p

». r, Probabilius, quód pro dam-

lo modo tenetur ad veflitutionem y

f

no corporali ,. ut pro ablatione vite;,

vel ad aliquam recompen[ationeg. fa-

.(Cm«

membri, virium , &c. ex juftitia in alio.

Ate

ciendam.

"lllio mado injuffé , puta ff

genere bonorum facienda fit aliqua re-

»

n

i

dutendat ejus. nocumentum, ,

AC

ftitutio iPI'"i lzfo. & haredibus ejus ne-

Mf

gnpedit propter odium . vel vindi

ceflariis,. etiam ante fententiamjudicis',,«

hi

licét ex damno corporali nullum fequa-

&tam, aut. aliquid bujurmadi , d tunc

"

tür damnum in bonis temporalibus..

»h,

/ imþe-dit-, ne Prabendadetur oz'igno,

B

Intelligitur ex $. Thom. hica, ; adi

lst

eon[olens q:zo*d nom detur. antequam

Mg

I. dicente : Quande id , quod eff. alla-

ft, fücimatum , quódei detur , tenctum

tuim , non eff vefiituibile per aliquid eque-

g/;idäm ad aliquam. recompen[atiow

le, debet: fieri vecompenfatio ,. qualit poff--

D. ]71

ll

[

A

mem pen[itz conditiomibus per[ona-

bilis ef ; puta ,. cum aliquis alitti: ab

ftulit: membrum. ,. debet: &i vecompanfare

X

yum.c negotii fecundzm arbitrium

velin pecunia , vel in aliquolomore conf-

.'ïnmüï

á ])imtif ,Ao0n tamen tenetur ad æ&gzra-

J

derata conditione utriusque 'p'e'rfonæ —

de , qiia. illpm: nondum. fuerat. ade-

cundüm arbitrium bonivi? Utrius-

[ 4

pte» d poterat. multipliciter impe-

que, inquam, perfonz , occiforis qui-

lt

quani;

diri.

d verójam ]ïïmæmm L fet, qua'd

dem , an fit dtves vel pauper; diviti enins

IAW Zd[

alicul detir Prabenda, c a!i?uifpra-

majer reftitutio imponenda ef. occilt:

autem, an familiz füz fuerit utilis vel

lt qi

gter iudefitam caufam procuret , quod

inutilis,, anfenex, aníanus, vegetus»

f

revocetur ideg e[l, ac [(fam. Dbabitam

r

infirmus, an do&us, an-ignarus : qllïai

ei auferret , d ideotenetur ad re[fi-

I qu

pro homine juvene, utili , íano, docto ;;

zztionem aqualis », tamen fecundam

&c: major imponenda 'eft- reftitutio;.

dum,

fenm facultatem. MacS. Doctor.

Item attendendus eft modus occifionis;,

fieioj;

Ij d

an facta fit aperto Marte, vel per infidias,,

QUAERO IHI.. Quomodo reftituez ,

t*lgmm

quia ubi ih'üdlæ,"ibi majorin jlur-ia..

«ui-alium. damnificavit in bonis corpo-

Pü'lna

yis,occidendo, vel mutilando ?

Al

Adverfarii, inter quos etiam fünt ali-

LXXXVIIL, Ante R. Nota in pra-

qui Thomiftz , dicunt , vel $. Them.

LT

fenti damna efle duþlicia, l. Natüra-

loqui de: damnis realibus ad' naturae

;ä'*ïü)mfa

lia fcu-perfonalia , ut funt ablatio vitz ,

confecutis, — Vel ly delet ab eo fumi tc-

. V

MY

membri, virium , pulchritudinis, &c.,

ut idem.fignificet, acly decet, eff romt-

l

siens , non verb, quod fit necellarium.

W "

2. Realia, quæ nimirum vel ipfe lafus

[e-

p

-D rfb

$95

W'erhm prima folutio eft nulla; tum

bonis proptiis, 'Érgo. - Min, prob,

"!

- ]quia S, D. expreíse loquitür de com-

Pater refpe&tu filii eft veluti totum , cu-

i

peufatione membri ablati , .quod eft

jus filius eft.quzdam pars, — Vir & uxor

"lamnum naturale.

Tum etiam, quia,

funt veluti una caro., ideoque jure na-

J

"it patet, loquitur de eo , quod non-eft

turg & ex juftitia pater filium, & viruxo-

teftituibile per zquale, fed debet reftitui

remteneturalere, Ergo.

- decundum arbitrium boni viri . damna

*.2, Modus.faciendi dictam refti-

autem realia kfuu* reftituibilia pet .ae-

tutionem relinquitur arbitrio boni viri,

quale,

ut patet ex.citatis verbis $. Thom. ut fiat

ET

Ratio 1. Qui äliuqä injaft occidit,

vel in bonis fpiritualibus vel temporali-

imutilavit, deformavit , ejusque fanitati

bus: intemporalibus, fi baeredes indi-

mocuit, (feclufisomnibus damnis reali-

geant , & occcifus de fpiritualibus jam

.bus) ipfi lef5, occifo, mutilato, &c.

bene fibi providerit,

In fpiritualibus

E—1

J

& ejus hzredibus intulit damnum con-

veró, fi heredes non indigeant tempora-

w2 jultitiam .comraatativam., quia eft

libus, & occifus:fibi de ffiritualibus non

n

«caula injutz inzqualitatis. Ergo lefo

providerit, & eorum judicetur effe capax,

xel hærcdxbus enetur ad re(titutionem,

v.g. Chriftianus,&c. Inutrisque prouc

- groutfueritpoffibilis. Sed non eft poffi-

judicabitur neceffitas, vel opportuni-.

bilis,nifiin aliogenerebonorum. Ergo,

tas : ut explicat Sylvius.

"Geuf. prob.. Quamvis juftitia commu-

. 3. Licétipfe occifor à Judice pu-

tativa per Íe noninclinet nifi ad tefti-

niatur peená corporali, v. g. fufpendatur,

tutionem.zqualis , per acidens tamen,

nihilominus facienda eft ex juftitia di&ta

: quando zqualereddi non poteft, incli-

reftitntio occifo? & hzredibus 1-3ecc1ïä-

tiis.

nat ad reddendum «quod eft poffibile ;

Q

- ficut qui debetmille, & non habet nili

Rativ: Quia dammum occifo .& hz-

s

. $60.,Xenetur reítituere 500. — Et qui

redibus illatum

er poenam illam. non

extreme indigenti abftulit panem -& pa-

compeníàtur , fed illa publica vindicta

10

nem quem reddat non habet , fed alium

Íolüm eft compenfatio in

[

cibum, is tenetur illum dare , five pane

juri:g ; quam

patiatur. Refpublica,

pretiofor fit , five vilior.

Ergo qui

&.4. Non folàm quilæfït in bonis

0

intulit damnum contra juftitiam :com-

corporis, fed.& ejus heredes tenentur

Ü

xltlx

mutativam, tenetur ad reftitutionem ,

per bona fortunz. ( fi qux (int relicta )

w

n

prout in alio genere bonotum fuerit

«ompenfíare dictum damnum corpora-

poffibilis.

le;

qu

Ratio 2. Specialitet de reftitutione

Ratio; Quia bona , in quibus hzre-

[4

—— haredibus facienda pro damno períona-

des fuccedunt, ex juftitia unt obligata

li. Qui alterum lzdit in bonis propriis

ad reparationem damnorum à lzdente

tenetur ex juftitia ei compenfare : Sed

&orum,

E

homicida haredes meceííarios lmíit ia

i

REff 2

*

596.

ZRACTAFS; FIII Examen: $

z

e

Ex-quo-fequitur, quód Paterjicétfit- tionis vulneris ,.cibos cariores; confilie;

i

f

hzres neceffatius filii, non-téneatut. re-.

medici vel borii viti neceflarios , lucrum

PLP!

ftituere pro damnis.à filio.non emanci-

04

cellans;id eft; quod opifició v. g. feciffet,

patoillatis, .. Quia filius,non emancipa-

filiefüsnon füiffet, non quidem totum,

Ài

tus non habetbona , 1n quibus pater fuc-.

fed quantüm arbitrio viri prudentis [pes

ii

cedat , quafi de novoea fibi acquirat, ex-.

lücti e(timatur : minisenim valet , quod.

ij

n

ceptis bonis cafä*rcniiBus » & aliis,de qui-

eftin fpe; quám quodeft in re; Adex-

bus fuprá.

penfas fenerisnon tenetur, nifi effentex-

ia

aAri

fía

LXXXIX, Oppono . 1.

Leges- dicuht :

ttaordin

dii

x nece

ila.

riz, ut'fi majoribus

(077

Liberum corpus nüllam recipit- eftima-.

fümptibus in alieno fgu peregrino lgco

[

tionem.' Ergo non eft fgcicnda xeftitu..

eflet fepeliendus.

d l

tio proeo. ;

- ordinariz fuit-.

[

N

"

)

!

Ratio:'Quia expenfe

"

p

2. Bona fuperioris ordinis non-com-.

fent etiàm faciendz ,. f

E

1

]

: naturali'.;nxoætg

penfantm' perbona alterius & inferioris

obiiffez,

R

ordinis: Sed bonum vitz & membro-

XCI; Refp: ..

Refïit'mi6 primo fzi-'x.

rum eft fuperiorisordinis,

Ergo.

[:

ciendaeft lo ; f füpervivat;. li obierit.

. Homo non eft dominus vitz &

lieredibus neceffariis, Quinam hifint;.,

i

membrorum.

Ergo éi non fit injuria.

dictum ett füprà Exam, &

.6g,. Unde-

ttty

Ad 1. e* 2.

dico, folüm probari de:

non e£ neceílarió facienda h&rcdiöus

lit:

zftimatione , reftitutione , & compen-

non neceflariis ,. v. g. frattibus , aliisve-

9

ffojots

fatione condigná & ad zqualitatem , non

ii

confanguineis vcl amicis 53 defun&to va-.

veró dearbitraria, Nam pecunia fecur-

ria commoda vel alimenta: percipient

fentey

dàm fe etiam non poteft equiparari fa-

bus , licét occifor illa damna praviderit,

deCR;

x5z,utpote , quz eft melior quam divitie

modoó non intenderit, . Idcm ei d?f-ff:?"

li :

ditoribus occifr.

mrltz,& tamenfama Íape debet reftitui

j'-fïx ülO,,

per pecubiam, fi non poflit in proprio.

Ratio-: (&ia-omncs*-illi—lnon-vccu&h--

V

gCDEL'Co

tur moraliter unum cum:defundto , &

X

^ Ad 4. dico , etiam ufuario pofle fieri in-

dampum eorum folüm fequitur per acd-

fém s

dens,

Untne|

juftitiam,;homo^utem faltem eft ufuarius

;

Vitæ & membrorum.

Jj lütonis

XC I'I.'R*efþ—. 9. Sixill'ek qui lefit, quam-

& $ Certum eft, quód di&us injuftus

diu vixit, reftitutionem non fecit , -

Zriol'llm

à

!

,

occifor vel mutilator teneatur ad reftitu-

eamtenentur hærädes,*,

T

tionem omnium damnorum' realium,

Ratio : Quia.bona defundti tranfeunt

4 d*coy

cum hoc onere.

l

qua patitur lafüs ac haredes neceflarii

Et qui fentit commo-

i-

.0!?

j

ejus.

dum | uti'eft hzres) fentiat etíam onus..

ün

!

?Ifübllg

matio: Quieft caufa damni reparabi-

Refp. . Hac tota docttina eft vera;

jj

lis, tenetur illud reparare.

licét ille, qui lzfit , puniatur pocná legad

i u d

XC, Refp.6. Compenfatio damno-

Atbl

à Judice, v. g. fufpendio ,prout didum,

Ofen

rum realiurm fit folvendo expenías curas

& Ratig data et R, 3.

| "m:ö(()(t

1

Opfanai

-»fä

»

D R?ffz'ilztio'ne:»'

397

z

n

*

Qþpana;:' Non:eft zquum qüöd quis:

Kefp. 2, Probabilius videtur;. quód

uniatur. bis ilïjäipüzxn leu duplici pena:. occifus:nec licite nec valide occifori ppfl

ro.eodem delicto

Ergo.

fit condonare reftitationem- alimento-

- Adbocneg. conf- quia in hoc cafü mo-

rum pro parentibus, uxore ; Jiberis.

raliter. eft. düplex delictum: feu duplex.

Ratio::. Obligatio. dicterum alimen-

n

injüria ; una illata- Reipublice ,. & hec

torum & .. fuftentationis. non pendet ex

o

galem:-altera

libera.volüptate- occifi. fed fandatuc- in

^

compenfatur per poenám le

illata lzfoauthizredibusejus, & hac eft.

jüre naturz ,. quod occifus;à fe abjicere

compenfanda:predicto modo;

non P-Otf'rti

Eigo:

Notatamer; filzfüs velit, ut lfor per-

Oppono 1. Paulb ante affertum eft, fi

provocans ad duellum ,. in eo occidatur,

illam: peenam: corporalem: non tantüm

Reipublicz ; fed & fibi fatisfaciat;ad ni-

ptovocatus nom' teneatur ad reftitutio-

hilamplius tenetur, ut fi ignificet, Íenil

x

nem dàmnofam 5.Et hocideo , quia pro-

aliud defiderate ,. quàm peenam talionis,

vocans damna condonavit , & ceflit juri,

Érgo fimiliter.

vitampto vita, &c. & de ayl'ia:re&icxuzione

emninotaceat;

:

?.. Pater folüm ex:charitate & pïeta-

H

- 'XCIII. Quid fr unus vel ambo f& pros

te tenetur.filiis dàre alimenta:

Ergo

vocallent, uti fitin düello : :

quamvis. illicite, atta

men valide remit—

tit;

Diéo :. Si ;OCCäfä;gAg Xïeï lafus vel'ambo:

provocaverint, nullus tenetur hzredi-

Ante R; vidé Exam;

4..: 9. in Not.

bus reftitnere ;. ficut. nec qui occidit pe--

quid fit, donationem effe validam.

tentenr;, licét peecatum noxreftugiatur..

Ad i. Neg; ant. pro;2. p. Nam ly ideo

Vide R: ad 1. fequenti n.'94..

non dicit ibi veram caufam , cur provo-

Ratio : Tales. cenfentur. renuntiáffe:

catus deobligetur, fed catífa eft, quia

jori: fuo.

Pro:cujus majori iutelligen--

occifio provocantis-in duello-non eft ei

tià;.

if

injurioía ,. utpote -qui'fciexäs & volens

Jl

QUJERO IV:. Si- occifüs:ante mor--

ceffit juri inpropriam vitam, Ündenon

temroccifori condonavit reftitutionem , ,

occifor, fed occifüs hzredes fuos injario-

funtne lizredeseejus liberi ab oncre refti-

se -p.ri'vat Ífpe emolümentórum.

tutionis alizientorum: hzredum: necefz.

Ad/4, N. con.. Nam cüm illa obli-

s

fariorum occifiz:

gatio-pietatis involvat moralem unita-

:OXCIV.; Refp..1... Si precife: in foro»

tem intet occifum;, parentes; liberos , &

anima:condonetinjuriam . certum eft, ,

uxorem (ad do&trinam eorum de quibus

non deobligart hzredes:, , fi-aliud nihil:

in R:7-ad. Q. 1.) illi habent rigorofum

exprimat;

jüs quafitum immediat? ex ipfo jure na-

Ratio: . Quia illó lóquendi: modo ni-

turz, ne perfe, feu ex intentione inju-

hilaliud videtur fignificari , quam:quod t

tiose & .violenter priventur emolumen-

lefus leforem recipiatin priftinam ami- -

ti$; quorum proximam fpere h

abent, à

1tis fibi

&itiam , & o&endat-'fenonfWere,pdium,, fortiori ne Íic priventur alime:

Eff£ 5.

debitis ;

"

2

od

i

598

FRACTATIS PIL Esonn y;

debitis titulo pietatis. Coritra hoc ereo

&

. 3. Qui vi, fraude , vel incuffo me:-

jus ageret Pater condonando talia emo-

tu, ..fed-absque matrimonii promiflione

lumenta, & alimenta , qui proindehoc

D]

virginem cotrupit , juxta probabiliorem

debitum pietatis folvere nequit,

fententiam in foro conícientiz tenetur

h.

QU.AERO V, Quomodoteftitaetqui

ad alterutrum, nimirum vel eam ducere,

refp(

tüm

alium damnificavit per injuriam fRupri

vel damna puelle & parentibus illata.

cum vel fine fraude , .cum vel fine pre-

Ó

füll

immiífttone

Matrimonii?

compeníare per bona fortunz, augende

Mit

dotem, prout ftupratori placuerit.

XCV. AnteR. vide fuprà Tradt, ;,

d

R«rio: Quia illa damna fünt per in-

Exam, 2, n. 3 , deadultetio & de ftupro

juriam illata, & peralteruttum horum

Tyf

n.3$. quomodo per has duas luxuriz

compeníantur, Ergo.

f0 J

li

Ípecies alteri inferatur injuria.

Nota tamen , hoc folim vetum effe

wm.1, Probabilius eft, quód quiinvi-

á

L

L

J

ante fententiam Judicis, nam.poft cana

tis parentic

us violavit vireinem volen-

tenetur obedire.

Poitó fi puelle zque

id

t

tem vel folàm leviter rogatam , adhuc

bene nupferit, ac fi violata non effet, itu-

[

fub patris potäfï:ate exiftentem , nec vir-

prator deobligatur à compenfandis aliis

Ptj

gini, nec patri teneatur ad reftitutionem

damnis , excepta injuria violationis, pre

m

:

in foro confcientziz,

qua tenetur juxta arbitrium viri pru-

tj

dentis,

ul

Ratio 2. p. Quiaícienti & violenti non

fit injutia.

& 4. Probabilius &

al

m eft, quod

Ratio 1.p.

IpíA virgo db amiffam fui

qui corrüpit virginem fub fpe matrimo-

E

N

alauítri violationem, non tenetur aliquid

nii, fibi veró five fi&o animo promifïi,

reftitueve patri, Ergo non violator. Hinc

tenéatur ordinati& in conícientia eam

j

TE fe

dato quód parentibus fiat ip juria,filiz eft

ducere, etiam ante fententiam judicis,

D

Odpf(

imputanda.

Ita clare colligitu-r ex $, Thom,in Sup-

3 n

13642, ln

"n

foro fori in .dä&o cefü patri

plem. q. 46. a. 2 ad 4. dicente : Iu t4l

Ra

vel tutori puelle contra defloratorem

cafu fpon[uss antequam aliam duxerit, tent-

T

n

competit actio,& ftuprator àjudice con-

tur eam ducere in uxoreu , ft frnt aqualisco-

M

1

demnatus tenetur in confcientia przfta-

ditionis , vel fi fponja fit melioris couditioni:

quii J

re patti fatisfa&ionem fibi per modum

1

Jtd fi aliam duxerit, qam factus eff impotens

beeng injunctam.,

I ta patet ex Tract.

d (olvendum illud ud quod tenebatur, d lt

toll

aLO

de Legibus. Imó anre fententiam judi-

fujjicit , fi ei de nuptiisprovideat. — Et adhtt

C gft

cis uterque tenetur parentibus ad ali-

m'a lg.

etiam non tenetur (ut. quidam . dicunt ) )

uam (atisfa&ionem , nimirum eos fin.

fponfus fit multà melioris conditioris , aut al«

Plæ/llandu

ulatiter honorando, vel veniam ab eis

quod. figuum . fraudis. evidens fuerit : quia

r

1]

petendo, nifi jam remiferint.

prefumà probabiliter poreft , quod fpenfa ntm

[/

Ratio ; Quia parentes fünt cuftodes

fuerit dec

«c

s

u*eFU()n»

epta , fed decipi fe fmsarit.

n

yix*ginitatis filiz

$. Thom.

A ali

qþüdlmm.

Quod

lts l

*2

T

P

D'eR'eþïttttibn!;-

i

E

$99

QuoódS. Thom. hic loquatur de foro

voti, utpote erga Deum:, fit Förtichuaim

€on(cientie & violatione mulicris fub

promiflie homini fa&a, etiam jurata,

Ípe matrimonii. conftat ; quia aliàs nom

3. Si lequantur gravia mala vel fcanda-

Ie POBdülICU COI]EOI'D]iCCL" ad argumcn-

la. 4. Si puclla fornicetur poftea cum

tum, quod dictis verbis folvit , & fic

alio. $. Si finxerit fe vir

ginem, & d víro

"

onat : Non dimittitur peccatum;nifi re-

deprchenía fit non eíle;

£ituaturablatum : Sed: aliquis non poc-

Quain R. 5, & 4, di&a. funt decor-

eft mulieri,. quam deilozavit, fübfpecie

ruptiene virginis, proportionabiliter, in

U

matrimoniireftituere ablatum;, nifteam

otdinc ad tepatanda damna, dicenda

sonjugio ducat,

Ergo.

funt etiam de co; qui per vim vel. frau-

Ratiío. :

In centra&u innominato

j

dem feduxit viduam , alia mve jam cor-

futio ut fatias , qui eftonerofus feu. (ub.

ruptam., honeftam: tamen..

l

E

€onditione onero(a, fiuna. pars feu unus

Nec in ullo horum cafüum corrupter

i

«entrahens contractum: implevit, etiam

fatisfacit ingrediendo Religionem, etiam

: akcm pars ex juftitia commutativa eum

D

l

pof matrimonium- contractum , ante

|

Amplere tenetur , przítando id,. quodin

ejus confummationem,. Quia aliis non

Klmi

contradtum eít dedu&tum : Sed inter

tollitur infamia.

Videinfri in hoc E-

u)

puellam & f*c.upracorexh in cafu pofïto

xam.n 13 1. ad.7. Oppof..

- füit talis contra&tus ,. & puella corporis

QU ERO VI. Quid & quomodo

Y

füi iufum: prabendo.contractum imple-

'lb

reftituendum ex injuria adulterii?

vit: Ergo- ftuprator in conícientia im-

j iC;A'

XCVI. Ante R- Neta,damna , quz ex

plere tenetur:— Sed. non poteft implere

adulterio & füppofitione- filii fpurii or-

quod promifit nifi przltando. confen(üm

dinarit fequüntnr ,. eíle hzc.

i, Quód-

i

i matrimonium,

Ergo hunc in con-

proles adultera educetur

ex' bonis patris

")

fcientia prattare tenetur,

Ma, patec:

putatitii, cum quilibet pater teneatur

l u

Quiafi promiflarius füb- conditione o-

alere prolem fuam à tertio statis anno,

;.»*mgau

nerosà ligatus conditionem impleat, ac-

2.Quodaccipiat dotem aut fponfalitium;:

j

(ïuirit jus contra promittentem,.

Imo.3. hzreditatem , ac fi cffet legitima

Ex quo patet ,. quód illa fiio non.

iM

/

role.Hincproleslegitimz , vel n ea-

tollat obligationem. in confcientia : quia

ul

hzc eft natura contra&us onerofi, uc

rum defectu. legitimi hzredes damnifis

L

cantur,

Hoc notato:

!

wtraque pars ex juftitia.fe obliget . ad

&. I. Si ex adulterio proles non na-

J

[

praftandum id,, quod. contra&u fignifi-

l1/

-«atur,

fcatur , nec ullum aliud damnum, adul-

j

ter nihil tenetut. reftituere marito adul-

"

Dixi, erdinarie, feu períe ;; nam dari

m

terz pro violatione thori.

Si tamen

[j

exceptioncs patet ex ipíis verbis S. Tho.

17

maritus reíciat de:adulterio , tenetur u-

quibus. addo, non a.ncti.

1. Si adlit

z

terque adulterad fatisfactionem per fi-

impedimentum. dirimens,

2. Votum

gna doloris , veniz petitionem , &c. ille

pro injuriá, illa pro injuftitia & infide-

——

R«ligignis aut.Caïïfitatis ;cum obligatio

lizate..

lta

-

600

TRACZATUS TIIH. Em»zens *

N

Itaprobatpraxis.&-comméünis fenfus —— E. 4. 'Si proles fit nata, -&(aäkult'eïfa

fidelium & confeffariorum.

tin

teneat ; eam noii effe fui mariti , obliga-

27 2. Communis fententiaeft, quód,

tur in conícientia ( quantum fine vitz

al

fiadulter fit moraliter certus , pto'icm "

velfamz difpendio poteft ) laborare, ne'

ti]

li

il

e

adultetio natam , eífe fuam., teneatur

legitimis prolibus 'vel/ haredibus obye-

:

Mt

mlalipfe quàm adultera re&tituere .dam-

niat damnum : teneturque ad ejüs repte -

d

narealia patti putatitio , ejus legitimis

rationem, juxtaomrium fententiam,

Ratio: Quia'injufte eft caufa efficat

. pf

prolibus., vel hzredibus inde illaca:

uterque quidem prorata, alterutro au-

hujus damni.

Sed difficultas eft demo.

: s

tem deficiente quivis in folidum, five

doreftitutionis, "Proquo

adulter mulieri fuafzrit, ut fuum filium

,.

t f

»;, $. Modusreltitutienis elle po

nimirum, íimulier habet bona .pa-m-'

1

fpurium pro legitimo fupponat , five

non.

phernalia; feu liberz ejus difpofitiomi -

. Jm

Ratio : Quando piures efficaciter

reli&a, debet.ea fliis illegitimis dare,

concurrunt ad damnum injufte-inferen-

vel compenfare 'extraordinario láborey

dum, finguli pro rata , & aliis deficien-

b

& lucrum inde acceptum iisdem tri-

buere, ornatum muliebrem misuere,

u

tibus quilibet in folidum tenetur repa-

rare damnum:

Sed fic eit in hoc ca(u.

velfilio adülterino , fi capax fit, ftattum

t

De adultera patet. - Deadultero fuppo-

Cleticalem , vel Religiofüm fuadere, fic

M

*

fitionem non fuadente.

Prob. . Eo

tamen ne hareditatem fecumferat, Vel

ipfo, quod is faciat ex fuofemine & alie-

Ó du

agere , utab extraneo, vel fao vero pa-

na uxore naíci prolem , quam maritus

tte adoptetar , icque honefto timloR-

adultera.ex errore putat elle faam, fup-

miliam & hzreditatem exeat. — Velage:

2, Dum adalter videchanc

ponit eam,

re, ut causá occultatà ei detur ;minfn'

fuam prolem inaliena domo mediisalie-

hzreditas, &c.:

3

nis fültentari, quam ipfe tenetur alere ,

&. 6. Siuno, velplurib

us ex 'h'l;sv mo-

eo ipfo eft caufa. per fe, faltem indire&ta

dis , prolibus legitimis totum dammnum

z

deceptionis & damni fecuti, Ergo.

re(irciatur, velnullüm inferatur, potek -

L/] )

& 3. Si adulter non fit moraliter

lius ill'egitimgï

mulier permittere , üt I

E

certus, fed rationabiliter credat prolem

cum legitimis füccedatin þona pattis pu-

s

non effe fuam, eo quód mulier putet elle

'tatitit,

!

fui matiti , vel.alias fic levis, vel foleat

Ratio eft,

"t confervet f:;mam , que

M

li

rem habere cum pluribus,&c. non tene-

ll

eft altioriserdinis, quàm bona fortung,

"

"i

n

tur ad di&am reftitutionem.

"ut pàatetex citando Proverb.22.

l 1

Ratie: Tum quiain dabio melior eft

Nec obftat, quód illegitimi pet leges

li

|

:'

3ir

conditio pofidentis, ut explicatum füpri

inhabilitentur ad. fücceffionem in hare"-

'P'Oï(v

L)

Tra&, 2, Exam.1.n. 13. & 14.Tum quia

ditate. . Quia 'incclliguntur,quandefcs

t

nemo tenetur luere, antequam coriftet

eft notoria, nec adelt periculum infamiz,

eum efle debitorem,

& !

*

i

velgravioris mali, vel nifi damnum a itet

U

cmüpenfetar.

p.7

m

2

De Reflitutione.

603

75,7. Si adulter adulteram ad adulte- — fateti tmet, & competentem fatisTattio-

rium feduxit, ipfe in folidum obligatur

E

nem per difcretum Sacerdotem effe àn-

ad omnia damna compenlanda

.

€o ta-

jangendam.

!

men deficiente; adultera adhuc tenetur

in folidum,

Ratio z Tum iquia ',bonumþ?amæ pu

fe loquendo prevalet bonis fortunz,

Ratio 1.p. Quia adulter feeminam fe-

£

Quia wmelius eff nomen bonum , quam divi-

'ducendo cenfeuithoc onns in fe (u

ice-

ia Wte. Prov.22. Tum etiam, quis

ipifte.

in cafa extremzineceffitatis nemo tene-

n

Ri 2.,p. elteadem quz pro R.3.

turreltituere : Sed qui non poteft refti-

»c 3v 8. IProbabilius-eit quód, licet ad-

uere fineypericulo famz vel viteyeftin

extrema neccmmte.

ultera nullo -dicterum modorum poflIit

Ergo.

damnum r:ccmpen(äve » non teneatur

Ddj x.anlier bone fama , 61 enim

;pxdligJel matitofuam crimen revelare,

"ae

f

prudensi judiciomulieris fama fit parvi

Ratio : Quia in-dubio r

liot .condi-

ttloel poffidentis; Sed mülier et.in pof-

momenti refpeciu hareditatis , wut ( jam

fit fufpecta converíationis,tenetur cum

fellionefuz fame., & femper vel fere

periculo famz ( fi.defit periculum «ot-

1emperhabet rationem dubitandi,, an fua

poris & animz ) impedire, :ne illegiti-

xevelatio t profutura. Ergo. Prob,

mus hzreditatem «capiat.

snin, pro 2.. p.Filius mstri dicenti fe effe

Dixi 3. per fe loquendo mon ttenetuw.

Íputiam, nontenetur redere, licechoe

l

Quia : peraccidenstenetur.

I. Si hzete-

icat exiftens in mortis axticulo & polt

ditas, v.g, Principatus, 'Coniitatus,, i&c.

'fump:tam'Ettdhafi&inm, ut fatentur Ca-

nonifte: Ün

prudentum judicio pluris .zftimetur,,

de eit Regula Juris : a]le-

E

quàm fama feminz,

iNam in certis

qauti faam tu.

4

H

d

pitudinem cum alterits pra-

circumftantiig bonum inferioris ordigis

judicio ( ucific hi

€, eim filius communi

in zftimatione poteft przvalere bono

opinionefit leoici

mus j-aalln eft babenda

mW(

judes.

-

fupetioris -ordinis,

2. Si periclitetur

bonum «cotmmune ,. tenetur -reyelare

Refj, 9. antacunquc fit haredi..

etiam.cum periculo vitz, t fi fpufius

"tas,mulier, fi it honeftae conditienis, &

f

effec harefi, vel peífimis moribus imbu-

paflimbonz fanye, perfe loquendo non

'tüs;& velut primogernitus in prircipatu

tenetur cum fama pdbhcæ velvitze peri-

ulo revelare crímen » licet fitmoraliter

fucceflürus,ratione cujus bonum corn-

mune, przfertim fpirituale fidei, peri«

«erta, libictedendum,& damnum legiti-

litaretur, legitimus vero effet 'Catholi-

j?

anis hzredibus avertendum,

s

M

cus & optimz fpei.

d

vt habetur

ex ref'cnpto Innocentii

,l

XCVIL Quomodo e[olvi buuc «a-

Al in €ap. off.

&i de peenit. & remilf,

fum: Filius ille adulterinus, patative le-

ubi generaliter

dicit , abfolvendam efle

gitimus, fa&usadultus vult nubere filiz

mulierem, ,

qua ignorante marito de

fui parentis adulteri., qua eít fua fotor

adulterio pi

olem fufcepit, idque vire

j

ex patre, quod ipfe nefcit: quod matri-

^

6g92g

"IOR,

N

602

TRACTATUS VIII Éxamen 5.

monium efiet nullum : ad hoc malum

alterius poffe ledi fa&o , ut fi ad jantam

f

præcavendum teneturne mater L'eve!.are

ejus appendantur cornua ; vel verbo,

fiveante matrimonium, five poft matri-

nimirum per detra&ionem: qiïæ iv

y

monium centractum , etiam contra pa-

Thoma infrà q. 73. art. 1. definitur,

Adit

t

TU

yentum voluntatem ;

quàd fit ingufla denigvatio aliena. famaper

;

D

1j

Dice: Inprimis certum eft, quód pa

verba occulta. Dicitur V. inpuffa ; unde non

TA

[

rentes id refcientes , nimirum uterque

peccant, Judex legitim& reum damnans ,

adulter, tenentur , adulterio non reve*

teftes juridice deponentes; revelansale-

DAT

lato, omni poffibili modo hoc matrimo-

rius crimen, ut vitet damnum proprium,

j

pium impcdire.

Deinfi aliter impedi-

vel proximi , fervato ordine fraæmz

chatitatis.

re non poffint, tenentur faltem uni eo-

Dicitur 2. «lieua fama, hxc enim eft

rum fcilicet filio, vel, f aliter fierineque-

at, utrique revelare,

obje&tm detractionis, ficut alienus ho-

z

Ratie eft : Quia convenientior modus

nor eft obje&tàm contumeliz, & detra-

ad tantum malum impediendum non oc-

&or loquitur. contra aliquem occulié,

contumcliofus marifefte , ait $, Thom,

"

j

currit; &faciunt parentes, quodpof-

u

fünt,

loc. cit.

D

l

Quid [i Mater prolem expofuit?

Dicitur 3. perverä:z five proprie didtz,

if

j

Dice: Si adultera fine inftinctu ad-

five zquipollentia , ut fünt nutas, ge-

n

X

)

SN

j

ulteri pfolem expofuerit , ipía in feli-

ftus, fcriptura , imó aliguand?etiam :

lentium,

NU

dum tenetur expenfas folvere domui vel

1

/I'm [

hofpitali prolem nutrienti, Si uterque

Ca?ztuii:zlïæ.

muütue cenfenfu fine inductione, tenetur

" /E&ï/m

uterque juxta fénfum R.2.

C; Nota 2. Contimeliam exä dictis

ter adulte-

J

Ratio patetibidem : fi adul

definiri pofle, quód fit , injufla dcum-

zatio féu lefio bonoris alteriws per verla

]

ram adid induxit, dicendum , quod di-

1

&um eft R. 7.

manifefl4. Contumelia fieri poteft fy

n

.QUAZRO VH. Quando & quomodo

€&o, exanimo injmïand*i procedent:,

L

reftituet, qui alium exterius damnifica-

v.g. fufte percutiende, alapam inligen

vitin bonis famae & henoris?

do. Dividitur in contumeliam ftade

di&tam, v. g. quando alteri objiciuntur

à

G

XCVIIL Quid fitfama,quid honor,

b

& quomodo quoad hoc mentaliter feu

crimina füa animo injuriandi, vocan

Ug"i r

if

interiüs injuriando peccetur per judici-

eumadulterum , fodomitam, &c. &in

i

n

ii

um & fufpicionem temerariam, vide

convitium , quod fit akteri objicienda

dü') N

fuprà in hoe Tra&. Exam. 1. n, 11. &

injrriam, quaineo peccatum none/»

Jm

v.g, eum vocando Judeum, cxcum,clau-

*u«uPcW

d

feqq.

Detvadlio.

dum,&c &in in opp

robrium , quod fitin*

'fszïä'äïïlr |

beneficia ab «o

juriose alteri objiciendo

"t'fou&P

U)L

recep Ua

XCIX. Nota 1. Eamam & honorem

m

p

De Reflitutiont. '

/iäog

Chriftus Apeü:olos' vocavit Pcul't/os Y &

2

Sufzrratto,

L:

CI. Nota 3. juxta S. Thom. infrà q. Apottolos Galatas infenía

tos: nifi modgs

excedatur.

74.3. 1. detra&tio differc à fafurratione.

Derifío.

Sufurro , ait , £v detrater im muateria

cowvenitnt , Cv etiam in forma , five. m

CH, Nota s. ex-S. Thom. q. 7 $. 4. 1;

721

sude logucudi : 45

j

d

4 WETqe

"malm oc-

Speciale & à praedictis diftinctum pecca-

tum efle derifienem.

Na«m convitiando

culté de proximo dicit.

Dferumt antes

z

*

er inteudit de

4T€

imjfime, quis detre

intendit — euis .convitiati bonorem - depri-

D

717]

0 aHten . igteudit

mere , detrabendo diminuere famam , füt-

dfumatm proxi

, fufiri

H

uuicitute

j

"

epat 410 ,

feminando j

1àd8

fürrando tollere — amicitiam

,

ivvridenda

u

difcocdias

Unde art, 27 docet, th,zöd

intendit quis , — quod ille qui. irridetur ,

fufur

ratio ficgravius peccatum quimde-

erübefrat , ait $.. D. Porró irrifto ( a. 2.)

tra&io & contumelia, quia infert ma-

mon ef| mifi de «lique malo vel defetiu,

jus nocumentum , tollendo majus bo-

malum autem fi fit magnum , non pro ludo

. mum, fcilicet amicitiam , quia aico fí-

accipitur , fed. feriosé , fí. in ldum vel vi-

deli nulla eff. comparatio , Ecclef. 6. &

fum vertetur ,' ex quo irrifionis vel illu-

amicus eflTuelioy , quam bonor , & amari

fronis nomen fumitur.

Aliquando juxta

quam bonorariait ex Philofo pho

S. D.ett peecatum veniale , ut cüm quis.

.

Nota 4. Detra&ionem per fe & ex

.,

ocose parum vel de parvo' irridetur,cüm

genere fuo elle peccatum mortale, juxta

fit parva erubefcentia, nifi creíceret ex

S.Thom. q.73.2.2. sam auferre alicui

conditioneperfonzirrifze, Quandoque

fumam valde gvave eff , uit: quia imter

eft mortale, utcüm ferió feu formaliter,

li

vés temporales videtar fama effe pretioftor,

& ex intentione injuriandi in jocum

»

im individuo tamen potefl effee vemiale ,

quis deducitur, quaft non fit tanti , ut

utibidem explicat, & patebit ex dicen-

debeat zítimari, tuncenim fit maximus

dis

Et a. 5. docer & piobat, quod de-

contemptus illius, & major quàm in

lm T

contumelis & detractiones nam contu-

tra&io fit gravius pecatum furto ; minus

P

a

tamen homicidio & adulterio , ob majus

[ iA

meliófus quidem deprimit honorem, de-

)

vel mints nocumentum,

Similiter q.

tra&or famam , irrifor tamen majorem

105

i

92. . 2. docet, contu

Ivi

liam & con-

infert contemptum , pro fatao , aut nihi-

[E]nïfu"

P.

vitium ex cenere íuo eíle peccatum

lo habens aut haberi volens eum , quenz

(iU

irridet , ut erubeícat inter homines.

mortale non minus ac füurtum & rapi-

nam, quia(ait) homo non minüs amat

comparere.

Tantó graviüs peccatum

jí

J

füum honorem quàm rem poffeffam; in

eft irrifio, quantó major reverentia de-

j

individuo veró pofle veniale etfe, imo

betur perfonz quz illuditur , ait ibidema

^

nullum peccatum , ut fi tantüm materia-

S. Thom.

Unde oraviffimum eft irri-

ub

liter proferatur. (ine animo dehonoran-

dere Deum & Sanctos, & hocnon eft fi«

ne blafphemia, 2, Locum zenet irrifio

di, &fori: PmPFeE cal-n're&ioncm , icut

Par.cn-

p

Gggg &

"u

[

604.

ZRACTATES FIIE Bxamen D

x

parentumr ,, deinde juftorumr ac virtuo-.

primendus, & omnes obligaturad refti..

n

Íorum,, quia honor eft vif;tlxtis premi-

tutionem fama & datnnorum ,fi quz (e..

W

uBr,

-

quantur.. Quod fpecialiter notent, qui

]

A'ddi)poteü: ; fi Bec inhonotatio: fiat

Pi:ocli've.s, funt ad. narranda alienum; cti--

It

fa&tis,, vocatur illufio. ; i nafo rugato ,.

minz, vera quidem fed. occul

ü , qua:

ài

fübfannatio ; frverbisaut cachinnis , de-

absque rationabili caufa , adeà

que inju-

hf

rifio.feuwirrifio ;- Qua. fünt fpec.iþes— j

fté detegunt,. propter qua fi forfaninfa--

tc]

Aim materialiter diftin&z, quia conve--

matus privetur aliquo. Officio.vel Bene--

Isl

niuntin fine per ferefpecto. — Hispra-—

ficio ,quod obtinebat ,, vel fperabat ,. te-

4li

notatis;

netur infamato

]

iv rgef

L*

Pituere pro; quanti-

'fumn

CIIE. ».r, ad Qi 7.. Honor & fama

tàte val

A

injufté ablata fünt reftituenda cum omni-

ejus;.

oris Beneficii velOfficii J,:zuci]gfrii

uf

bus damnis fecutis , uti. v, g. fun; priva-.

E.5 Infamansin diverfis. cafxBu&igo*-

tio. Officii, Beneficii; &c;.

teft excufari a mortali. — Pejigus eft,,

'.l..ïh &

-Ratio:patet ex dicis, -

malum fit veniale , vel fr quidem. in fe

^

*

Wi

2. Detractio. famar fieri: poteft:

grave fit , tamen: zefpectu talis. períonzz

Atn

dire&e vel indirect&:

Dire&é fit

*

prudentum jüdicio:eft infamia levis , u

modis, fignificatis hoc verfu ::

fide militedicatur,, quödfoccid"erit*,, veï )

Unr

Imponens:,, augens », imanifeflans:,, in ma--

duellaverit: velíi fir defe&tus naturalis

r

lavertens;: - Id eft;, . Cüm proximo.im-

feu. inculpabilis ,. ut fünc, effeczcum;,

ponitur: falfum: crimen. .2, Clünm ve-

!

gibbofim, &c: nifi inderefültaret gravis.

zum» crimen: plüs- jufto: exaggeratur. &:

contemptus, . 2.Si perfona,de qua dici-

h.

fisij ]

ampliatur..

3. Cüm crimen occultum:

tür;, intali generejam fitinfamis,, utfü

UIf t

manifeftatur .4.. Cüm quis facta: pro--

quis de publica meretrice dicat; quàd fe

tf

li

ximi apud' alios: in terptetatur im partem:

Pt.ofïitllärit',:,, licernon fit veruni. ;.Sii

W

detériorem; Ubi: fimüli eft peccatunn

non. credatu- detralientii,, vel' qpiäfeü':

s

J'qu

j)udi.cii; temerarii.

lhomo levis;, fide indipnus,, vel'putatur

| d

-Indirect& etianv

fit: quatuor modiä

dixiffe ex joco;.. . 4 Si fiatexinadverten-

lioc verfu: fignificatis..

tia;.

$».Si advettatur ad cales: eircum-

Slfmm

Qui negat , aut mintit, veticer , laudat—

ftantiasqua impediunt infamiam utfi

lgt

j

quevemifié; - Ideft, r Cüm quisalterius;

malum: narretur de: aliquo.non notonec

mä;i[s EU,

benefadia ;; dotes veli merita negat,. | 2..

(ümea extenuat;

unquanrcognoícendo.. & Si narretu

[ "i

3. Cün; ea.tacet illo;

crimerm,.quodjam ePcï',.veï'proximäccrtö)

M

llflpu

tempore-&&loco, quo tacitürnitas. acce-

fiec notorium;.

7;. Si narretur malum

ptatur pro vitupcratione;pro relati defe--

rfw[ rdhü

cum erimine: principali: notorio.conne-

étüs confiematione, &c. . 4. Cünx quis:

i qgfm

xum,&c., 8.Sidefectus Pt:oximi-mani?-

alium laudatfrigidà & fimulate;.

feftetur ex rationabili causá;y. g. adaver-

AE

Ex hismodis unus e& altero: notabili-.

NU

tendum: grave damnunx veli publicum,

jfe

i

i

?Ufre

cex gravior ,, proinde: iiï.C.onchiOna -

Yel proprium ;, velialienum; quodaliter.

N

avert -

*»Ui]gnuæ'

r

N

D vefisutiane,.

605.

4- Ceflatio damni; utfr fimaalio mo-

syertinequit , ut f'i'qgi's fe fingat peritunr

medicum, cum non ftt, &c.

do , puta, per-evidentiam rei , per teftes,.

.

x.4. Diverfe[unt caufzrexcufantes — perfententiam

]

ud'ïcis,;ggt oblivienem,

3 reffitutione fam:w;

^F, Condonatio: &c, fit reparata;

ab infamato facta: exprefs? , nonm eninv

$- Ceupenfatio, ut fiduo «qnaïiær

füfficit implieit ,. ut fi patienter folàn feinfamaverint,, & conveniant inter fe,

toleretur. EÍecautem condonatio po- . ututerque maneatcum füa infamia ,nifi

teft fieri 3 privato'. cujus fame nom eft/ exboccompenfationc orietur fort? fcan-

,

aliis alligata;, fewex hu

]

üsinfamianonin- dalum;

me

idc

n

Proquota

famantur alii, ficut ex infaria Religiofr

Nota, non.lizere compenfare fibi in-

fequitur infamia Ceenobii- Vide: inhoc &miam ,Ieciptecé infamandoalteru:

H

"Tract, Exanx, 2, n. 39. R. 4

uia nonlicet maiüm*pro malo' reddere.

z. Neceffitas , ut fiquis injuGä tein- Sr mfïenid-Fäc'Eum'Gft, modo. infamia fit

famet, & infamiamaliter non poffis a- — xqualis, non tenetur unus reftituere;

vertere; nifi prodendo occultumejuscri- — nifr & alterreffituac.

nmer, non teneris pro lioc ad reftitutio—

E. $. fnfamans 3 reftitutione non.

m

nem, quià folüm eft fpecies quedamde- — deobligatur , lic&t cum ctimine nartet

fenfionis;.

infamati poenitentians,. nifi penitentiz

j- lmpotentit moralis, utfireftitue- relatio fþe&er ad Deigloriam ,uti eft re--

$É

re nequeas fineamiffionepropris famz: — latio: evangel

ice peccati: & P'oenit*ent-i;e;

longé praftantioris, nimirum fLinfama- Petri

$ Mäg&alänæ; Pauli; &c;.

tus fit perfona: vilis, infanmns verb ce-

Rate: Éicec pæniæntin-üt eximium

leBris, & neceffaria Reipublice, tunc . bonum & «dificet proximum ,.tamen ex:

enim fufficit vellaudare, aut reftitutio- — criminis infamatorii: narratione animis

jietie

nenr pecuni: aliové. modo. redimere; audientium imprimitur

(iniftra opinio:

« x

J

Trem fi nequeas fine periculo vitz , ordi-

£. 6.. Non excufatur. d reffitutione

»

marie mon teneris ,. quia: vita eft altioris:

!l

J

quialium: diffamacideo;, quia famam fi-

ordinis quin fama;.

Dixi, ordisarió..

j

j

if

bi comparavit per.ypoetifin ;:qua nihil!

j

Sienimin cafiraliquo raro fama alicu jus:

nocet alteri;.

[4

effet vel fimpliciter vel ob circumfüantias:

Ratio:. 'Ealis labet qus.Bonz famz &

majus Bbonum quàm vita detractoris,v.,

g. hypocrifisnocet ipfi folii.

&

fiexhoc immineretbellum inteftinum

E

E:7, Infamans ordinar

asE

IC 1

1Oit: excu--

(»

3

;

civile publicam;& hujusmodi

,&c tene-

faturper loc ,. quod famam

ii

.....

&.

H

n

m ;zgiq'au--

Y

retur reftituere cum periculo viize,.

Simi- geatimalio genere:.

lites i quem infamáffes

de falfo crimin e;

Ratio: Quia ordinari? per hocongm

9b quod ipfe eft

e

morte plectendus, fi ali- redditur xqualitas,. v g. fi quem dixifüi

ternor poffis, t

neris te pro'ejuslibera- eíle fornicariütmy. adulterium:, &c;.. &

Je

lione ex

ponere periculo:mortis , ne.fis;. làudeseunv dliBeralitate:: — Dixii ordiga-

"

pv?

: V

sz'».ufä*v

,,ut;iimoccnaoccidatgrg. :

rik. Si enimfamam ejus itaauxifles,, ut:

$

Wï

)

G2gg 3

jvpdicib;

Mu

€o6

,TRACTA'?:US; FIIL Examen 6.

judicio virorum prudentum fada fit

malum.deproximo, Secusfi non fit pto-

|

compenfatio, deobligatis.

babile periculumzeredendi.

E.B.

[!!

Non excuíatur à reftitutione,

Ratie: Quia in primo cafu eft efficax

Reilm

qui injuriam fibi fa&am , v.g. thori füi

caufa lzfonis famz proximi , fecus in fe-

[

violationem fuo amico narrat cum ani-

cundo,

E

1

3M

ttdi

mo detr

i

endi & fs viudicandi,imó mo-

Dii, wut detmr fufficiens cau[a cruden-

D

LC

'e

$i

finy

£al

&I»C',

Ratio pàtet per

di ;; &i enim fine hac , & folàm fimpli-

veró illac

citer fine animo diffamandi ea refertco-

PCCC

atio fiat dolorisleniendi,auxi-

Ten

lii, vel couilii capiendi gradia , fine nimia

(s

ram talibus, quos próbabile eft ex fua

Áit

exae

R*

CCi

atione & perlonanon nominata,

U

3

levitate credituros, in re gravi peccat

nili

i

uancanr pro füo folazio eft -neceiï'e,'

mortaliter contra charitatem tantim ,.

non

-

R

b

qua di&at, gmed tibi mon vis fieri , alteri

R d.ï'i.'f)

Quia utitur jurefuo, folatium

??521) )

ue feceris.

Et infamia per fe fequitur ex

quarendo, Hincquiinjuriam narratam

levitate audientium , ex reiatione veto

N

Y

intulit , imputet fibí , quód infametur

folàm per accidens.

H

i«

^

Lorem.,

apud talem con fo

&. 12. Probabiliàs ordinarie graviräx:

l]

hp

^in0

&.9. Non deoblisatur infamans in

peccat, & reltituere tenetur , quioccul-

uno genere, per hoc quod infamatus jam

dN

tum grave crimen aperit uni vel duobus

n

fit talis in alio genere,

viris gravibus & pru.d&ntibus filentium

ATülgi

Raiio; Quia per infamiam unius ge-

fervaturis.

TU

V

neris non perdidit jus ad famam in alio

Ratio: Tum quia vir prudens mallet

mmt Y

genere virtutis,

fuum dictum íciri à 4, plebejis, quim

1 20 d

m.io Qiuinegat crimen verum, ju-

Tum etiam quia bo-

ab uno viri gravi.

L/7

ridice pmbmum , €X qua negatione ac-

na fama apud unum poteft eíle magnüm

cufans indire&& difamatur at mendax ,

bonum,

Ergo ejus ablatio rft grave

L^ j qul [

tenetur ad reftituiionem fama.

" ngg

l

damnum,

Aur, prob. Judicium te-

b PmI

Ratío : Quiafacit injuriam accüfanti ,

merarium exgenere fuo cft mortale,&in

utpore crimen fufficienter probanti,

re gravi eft etiam mortale in individuo,

j J0tty [

Dixi, puridicé probatum; ( enim tale non:

licet maneat internum, & apud folinm ju-

d

77

fit, non cenezur retra&are, fed pore(t

dicantem tellat famam. Ergo,

A

f i,

fe defendere negando, ufquedum fit pro-

Oppone :

Fama eít notitia publica.

batum.

De quo infrà Traá. 9. Exan.

Mp

Ergo nemo eft infamis ex hoc quód ejus

542.50. & 1.

crimen fciatur ab unovel duobus.

Wsmf;

E.1I.

Moraliter peccat & seftitue-

Difting Conf, — Non eft infamis juri-

tht

retenetur, qui refert audica ut audita,id

4

-

dice & in toto , conc., in parte, neg.

f 'U*Poidh

i

elt Gine al

À

ertione, fi referat vali modo,

Liceét ergo talis denigratio extepfive fit

N

D(Wffa ;

& nominatis talibus au&toribus, ut au-

levis, quia non extenditur nifi ad unum,

Ü lih

eft tamen grave malum abíolute & in-

D I LIC

u

dient;bus de nur uf ci..ensx canfa credöfwdi

tenlive,

"*Pümde[

Din

"g

TU

De Reffitutione.

6oT

Bl fe-ia- adpuenis Exceptio

adhuc diueam þo-fïä&?i'fï&. Ergo —ckontt*a;

enim eft , fi revelationem petat utilitas

charitztem eft ipfüm ibidem famá fpo-

Reipublicz , vel peccantis, ut fiatei cor-

4

liazefinecaufa, —^ Qsod enim ribi non vis

ustertii, Gt an-

zectio fraterna , velalicu

J

fieri , altevi me. fecerit , ut fuprà didtum

té dictum,

liinc ordinarre excufantur

eft.

J

conjuges & filii , referentes patrifamilias

!

Ex di&is &ol*ligitur , quàm graviter

peccata dome(ticorum.

Cavendum ta-

peccent Religiofi, qui deli&tun: Confra-

men iis eft, ne ea narrent pluribus quám

tris faidPralato fuo juridicé puniü, ac

fit necefle,

penitentiam i'mpo(itam manifeftant ex-

&. 3. Crimen netorium,feu jure vel

tra Clauftrum,

Qui meritó tanquam

fa&o publicum , jure quidem per fen-

Monafterii difamatores & deftructotes

tentíam judicis , vel per confesfionem

Ordinis feveriflimé funt ca&igandi..

iei in judicio, aut teftium depofitionem:

v, I2. Detractio zque eft peccatum,

fa&o autem , ut cütr in multorum prz-

fi fiat mortuo,ac fi vivo,

fentiaeft perpetratam , vel majori parti

Ratio patet füuprà Exam, z. n. 1r. in

viciniz notum , illud , inquam , narrare

fine.

'perfonæ, velinloco ubi non erat noetum ,

AX 15. Detrahentem inducere, ani-

non eft contra juftitiam , imó nec eontra

mare ,cunr compi'a-centm audire , aut to-

)

charitatem, fi defit mala intentio , odi-

lerare, in re gravi eft peceatum mortale

um, &c, fit veró periculum ne homines

Et

refpective cum onere reftitutionis.

cum éjusmodi facinorofis tractando paf-

ám decipiantur.

eó gravius, quó magis quis ex officio te-

|

:

netur detrahentem compefcere.

Ratio 1. p. llla diffamatur fineinju-

I^

d

;

1ia , qui jus in famam perdidit: Sed fic

Hoc explicat s. D. & probat hic q.73.

d

e& in cafu pofito, ut conftat. — Ergo.

a. 24. incorpore dicens; $ecuzdzon d-

|.]

)

2. Pars patet ex dictis,quia fic requirit

poftolumad Rom. Y. dtgpi [ont mar-

jl

onum commune vel proximi,

c

te, non folizm qui peccata faciunt , f

J

Dixi, f fit periculum , ne paffm bomines

etiam qui facientibus peccata - £oHm

&1

j

decipiantur s li enim hoc. non fit, & ex

)

narratione nullum commodum eveniat

fentiunt,

O):od 71:2&7?2 contingit

i

narranti , Reipublicz , aut proximo, &

dïup!iei'ter : Uno smodo diretfó , quan-

infamia verifimiliter ad illum locum non

do [(cilicet-quix inducit alizm ad pec-

d

«

Ll

elct perventura, vel nonnifi poftlengum

catum, vel. ei placet peccatum. lo

u

il

tempus, poteft mortaliter peccari, fi for-

zodo indireclé , quaundo. f(cilicet nom

t€ non contra juftitiam, faltem contra

l

"

if

)u

juftitiam, faltem contra charitatem.

refiftit, chm v frflerepefft, Et boc con-

[

Ra4tio: Licét talis non habeat jus ad

Lngit quandoque, nom quia peccatim

a

amam, poffidet tamen eam in alio loco

placeat , fed propter "aliquen bura-

p^

fraude & ullo damno alterius, &

Rum iumorcm.

Dicendum eft ergo,

£

ia

ia

-

608

ZRACTATES V.[[f Zxamens.

;

.quäd fé aliquis . detrattiones ;ziaiz'az

fuam; & compenfabit alterius infamiam,

fs t

[

absque vefiflentia , videtur detrattori

Quód enim poffit fineinfamid füi dicere

?

3.

confentire; unde fit

Darbic

7

177 R. d P.

[

2QCAL

Z

fe fuiffe deceptum , ;conftat, quia ipfum

.m',qï

D

peccatum deceptio quadam eft. siautem.

r

Mi

ejus. F fe quidem inducat eusa ad

dixerimus., quonimm peccattin noubabemus,

li

detmþqzcïam, vel faltem placeat ei

4

ipft nos feducimus , cr veritas inmobis sn if

ia

d

1.]oan. «,v. g.

u

i? propte o;æ odium., cui de-

D p

LP

» 420 p9

HU Deccait auds

P

7

"4

: 'luv'

tetd

ü

7

£

Yey

Si veró quis alteri Famam :ib&t/il*itv di-

!]

rA , CU

GUO

UE A LO TE

Unde

cendowerum, fed injufte, fuayior pra

f

^2

Bernbardus d;

A

D 4rabere ant de -

'Cxteris & .convenientior modus elt , 4

L /f q;y

trabeutem. audive, auid borum dag-

dicat: Quando tale delictum detalidi-

-;bff'aü

|

nabilisus fft , nonfacilà dixerim.

$;

£

f

$

xiputabam illud effe verum, fed pott-

m

quam diligenter inquifivi, deprehendi

W j

"eró

L

2 J

*

1

"

?. blaceat ei Peccatum »fed ex

me dixille falfum. XQuo modo infamato

E

m«

il

Cfimore vel mealigentia, vel etiam

teftituit famam, nec infamat feipfums

nüllaeniminfamia eft dicere, fedealio

verecundia Quadam omittat vepelfe-

Xl

a

dixifle aliguid £alfum s inculpabiliter

Vit

N

ve detrabenteg , peccat.

4

uidem » /Cd

exiftimando effe verum. : iNec mentitut

lig

nmulto weimg.r QuAm detrabens, Q Jþ/cä-

ficdicendo.

Nam verum fl'at,qlmd; &

rj

vYumgue venialiter. k(**?!./.z-zzg'agf'c eti-

AL

[2

quando dixit

Icem verum eit, quod

J - Jj

ayn Poc potefr cfj'fe' peec

20 qiortale 5

!:Jm 1

D

tunc dixerit falfum , quia invenit id

^í

f

-

A

vel propter boc, quód alicuiex officio

dicendo pecc

aL

le

& peccatum dixille;

Vg

incinbit detrabentem corrigere , vel

peccata autem inSeri

*

Mi

fitates,

praris v.ocantqrffl- -

prapter aliquod. periculum conféauens,

fU

2

L vt

y* .

D

M

! '/ [7);7'(

/

rradicesa quiattmor Duma-

Refp. x7,. Potiffimus modus reftitu-

/^

hm".

VAMF QU mdog.zze p

//

*

em - päcc.-ztw;e

endih onoremper contumeliamablatum,

euie

mortale,

€ ft M

valáict

petitie;

WP

M

150

HacS.Do&or,

Ratie :- Contumelie & convi

(s :

l

4j

CIV. no r6. —Ogoä concernit mo-

quibusihonor aufertur., fürt figna con-

1

Ws

j

^i

dum reftituendi famam - fi quis alium

temptüs ,in iisque fe homo evrit ut lt

fY

periorem deprimens alterum , /& iple

infamaverit decrimine falfo, facilis &

* otli

€contraper veniz petitionem fe humie

N

d

conveniens modus eft, utcoram illis, qui

b

lat & deprimit, & alterum honors&

um

|

detractionem ab eo audierunt, dícatfic:

n

. Quanido hoc velillud detali veltali dixi,

Etgo.

lf

iNota tamen, hunc m

odam non cffc

deceptuis id.dixi, modo autem deccp;um

«Ig,non .

ieceffarium in Pralatis, de quibus 8

me invenio, & falfam cffe, quod dixi ,

NU dimm

eumque viruo ho

nne

112

Auguít,in Regula ait: Nom4 vobi exi-

i-

ftumacaofco , &

2

M

I Q'

gitür , ur À vebis fubditus veniam poftc —— .

quod dixi,remco. Quáratione vitabit

*wi

L

Qflmo

detis, me, dum m . faryatur hilfff

f

-

j

DeRejZitm;fiak!,

9

"4s, Yopendi frangatur aucloritas.

Pe-

curiz.affixum, velin plateis fj pärfuä,aut

tenda tamen.eff veni4 ab omnium. Doni-

etiam per- externum publicum :Iignunþ

t , qui novit., quos. plis juflo forto corri-

"ut.cornua apponendo d. alterius janu-

pitis, quanta beuevolentia diligatis, .. 'Uci

m ,quod.eit graviffimum peccatum in

nec in Magiftris & Viris Illuftribus , in

genere detractionis, propter quam in fo-

H

iis enim fufficiunt figna. benevolentie ,

ro fpiritualiincurritur excommunicatio

:

5

falutatio,, benevolaallocutio &c.

In-

inforo civili-poena capitis?

: ^

terdaum etiam contumelia poteft effetam

Dico: Teneturad publicam reftitutio-

:gravis ut neceffaria fit alia compenfatio,

nem velfcripto-vel voce Prxconis,

ut fi quis alium injurios? fuftevel bacu-

2

Ratio : Quia eravem illam-infamianm

lo pezcufferit, &c.

Ot

ert.

(eujus eft caufà eflicax ) aliter tollere ne-

»

Ti

QUJERO . VIIT,

Cum.quant

«quit.

:culo vel damno füo teneta

f

d

tràc

ä:"ä

I!

Oppone : Per. illam-p

ubiican& ( voce

famz teftitutionem ?

R'.Cä'

przconis ) reftitatiornem ille diffamatus

n

"

UCV. . 1. Ordinare non ct obliga-

adhuc ma

[v

gis.di &ämabitur,qgia, quiant&

:itioreftituendi famam proximo cum pe-

non fciebant ,refcient,

axiculo vitz.

Ad hoc R. fà fint talescircumftantiz ,

iRatio: Quia vita eft bonum íu

[9]

erio-

E

in quibushoc prudenter judicetur, diffa-

'tis otdinis quäm fama.

iator tencturin conícientia infamatum

3Dixi. ordizarie, . jNam fgquis proxi-

interrogare ftve.per fe five peïï alium ,

imum injufte infamando vitz periculo

quis modus reftitutionis ipïfi,placeat t eui

expofüit.,. tenetur ei famam. cum pari

refolntioni( fi poffibile fit eam.exequi )

periculo reddere, ut patet ad K R, 4.

(Bfo^

tenetur.parere. Vide tamen caufas àre-

circa tertiam caufäm -EXCE[&HECLD.

ftitatione famz .exc

»ufmates»,, alfignatas

x f. Qui slium de falfo crimine in-

ro R. 4

E

famavit , tenetur cum equali fuz famz

Obligatio re&ituenäi famam tranfitne

difpendio reftituere,

,

ad heredes, utilli teneantur verbis revo-

matio: Qui injulte damnificavit , we-

care, quod detractor dixit, vel afferere

fe d

netur exlege-juftitie.damna compenf-

eumfuiffe mentitum.

-

3

fe, etiam «cum

ja&ura .bonorgm «ejus-

Negativ? dice : teüentur tamen com«

i

»dem ordiriis;

Jynfi

peníare damna íecuta.

». Nota;, :h:sc,intclligen&a i dg infa-

Ratio:

Quia;prima oblieatio eft per-

miaformali & mortali; fienim fit. ma-

fonalis, altera realis.

w

lf

(

- terialis folüm ; aut venialis ex inadver-

QU RO IX, Licetne tibi infama-

tentiaynon eft obligatio reftituendi cum

re teipfum ,'etiam fal(am crimen faten-

iv

,tanto damno,

:do, velalterum, nimitum tuum accufa-

CVI.. Quorodo 'rej&itue& .'täiïgmr, fa-

torem, ejus occultum crimen extraju-

; mam is, qui eam alicui ab&ulicp,er li-

dicialiter detegendo, ut u evadasgravia

tormenta ?

v

$

bellum famofüm ad yaluas Ecclefiz vel

I

34 T.

/Hhhh

aisasis

-

610

TRACTATUS 71[[; Examen 5. V

CVIL .. 1. Ex juíta caufa, v. g. pro-

nemvitz & membrorum , quia norieft

E

ter humilitatem, ob Chrifti exemplum,

eorum dominus, ficut eft fama : Sed per

egc l

ad fugiendos honores & dignitates, &c.

confeffionem | ctiminis non commifli

M

tf

feipfum infamare , v. g. fuum crimen

homo'pofitive cocperaretur ad deftru-

&ionem vitz & membrorüm füorünt,

«f

uod nulli homini eft notum pandende,

utponamluat: veletiam infamiam im-

Ergo. Min. patet: Quia induceret jt-

fon

pofitam tolerare, licitum & meritorium

dicemad infligendam capitis, vel mUFilä'

u

eit,

tionis.

&

g

R4tio; Homo eft dominus famz, ut

Exhis rüit fandamentum Adverfario-

robatum eft füprà in Exam- 2, n; 39.

rüm dicentium r. Non effe gravemobli-

ubi citatus eft $. Thom, bene expenden-

gationem tuendi vitam cum tanto dolo-

dus. -Item benum minus laudabiliter

re, utpote qui dürior eft niorte ip?ä. 2/

exponitur pro bono majori: Sed fama

Hominem illum non tam mortem fi-

eít rninus bonumbono virtutis. Ergo:

bi procurare , quàim ex jufta'caufa fe ia

&. 2. Sinejufta caufa fe infamare in

terficiendum exponere, ut nimirum cele-

levibus eft leve , in gravibus eft grave

ri morte redimat torienta ipsi morte

]

j

r

eccatum prodiealitatis.

graviora. Sicuti ( dicunt ipfi, fed ego

Ratio: Quia eft irrationabilis profu-

nego) non cepfetuz bomicida , qui le

ln

fio tanti boni , quod eft melius qu-q*.m

hoftium telis vel gladiis interficiendum

divitie multa.

exponit, ne in miferrimam fervitutem

x;,3. Infamare fe de peccatoatroci &

abdu&us eraviífima tormenta patiauir,

randi, v.g. harefi, crimine peffimo,&c.

Nec ille qui judicem rogat , ut fe potiüs

interficiat , quàm tantis: tormentis cri-

velcomplacendo in peccato, vel per fü-

Z

-

aminfamiam aliis dando fcandalum.Item

Clet.

en non nmmifüm.;

intribus cafibus fuprà in boc Tra&, E-

Dixi in R. 4. erim

"

xam, 2. Cit. n. 39. exceptis eít peccatum

non enim peccat fatendo comm!

ffum,

mortale, aliquando contra charitatem,

licet fit occultum,morte dignum,etünon

'aliquando contra juftitiam fimul, .

fit probatum: lic£t enint remote det an

Ratio per fe,

fam fuz morti,eam tamen non fübibitüt

l

x;.4. Probabilius eft, mortaliter pec-

innocens, fed' ut nocens,

hi

fte inferæ&ux

D

«are eum, qui metu tormentorum, éti-

Refp. . Si alicui inju

am gravifïïmorum, fatetur crimen à fe

tormenta valdegravia,

aut certó fint in

t

dendi modiis ,

non commiífum , ob quod mutilatione

ferenda , nec fit alius eva

j Ahfc

ere commil-

tl

Mi

vel morte punietur; teneturque retra-

nifi prodendo occultum' v

étare, licét torntenta renovati prafu-

fümgrave d

elidtum teftis, vel accürato-

m) [fu )

mat. Notent hoc Confeffarii eoram,

ris,in proba

biliori fenteiitia poteft illic

Vi

quiad torturas iahuntur.

detegere, lice

t j'uridicjä'de' eó non intet-

'&»ftnem

[

Ratio : Homo exnuilo metu poteít

rogetur , &a

litet ob hoc fame aut vit4

MA

licit& cooperari Poiïtiyä ad deftructio.

periculo exponatut :

quamvis ex igne-

iqwm

ran*

611

3De reflitutione,

tantia invincibili accufaverit vel teftem

quidem, ut füpponitar, cuns modera-

mine inculpate tutclz,

x

egerit.

fi.revelatio effet contfa

Rati

o: Tum.quia 'homo .non tenetur

Exteptio efh , .

bonum commune Reipüblice : Eadem.

tüm tanto fao difpendio fervare vitam

t

vel famam alterius,

Tum quia alteri

euam revelandi obligatio curreret ad

nonaufertvitam, nec infamat pofitive,

impedicndum grave damnum preximi

li

m

r

nequeejus malum intendit , fed folü

five corporale, five fpirituale, v.. g.fihe-

micidiumimponeretur innocenti.

utitur jure fiio ad Íui defenfionem , &

y

eitee æsæe»awmæ—mw-»ew AH H01)4 40932

if

EXAMEN V.

De R e/r':-thtione ip fpecie quoad bona fortune , mimirum quid ycei

allicué , $ paffrvé . de ordine , quo? €$ de tempore , quo s de

- eulpa, exqua refüituendum [it2 ac. decanfis

f

À vefliiutione excu[antibus,

Dequo d D.,,Ql. 2.4. 62. ab art5. u]äue ad ..

[M []

;Lzzcluþ-w.

a

lj

j

(

J

UäRO'I' Su&i&ithc /re&ituere

fit frumifera , Etiam fructus rei effe refti

9

fimplum? Senfíus eft ,an fit obli-

tuendos , .deductis neceffariis expenfis;

MHWI'[

gatio reftituendi plus,quàm alie-

De quo poftea,

num,eft?

4

,,,,,

Ratio 2. p, Judex condemnando pe-

j m]ïh

CVII

L . Refp. 1. cum $; Thom. hic

teft aliquid amplius imponere loco e-

P

al;

Antequam quis fit condemnatus

mendz & penz: Sed reus juftz judicis

h

u

per judicem , fatisfacit reftituendo fim-

fententix tenetur parere, Érgo. Hinc

Exod 22. pro Veterilege legitur : S$

l

^

il (V

plum, feu non tenetur reftituere plus,

J

quàmaccepit , fed poftquam condemna-

quis furatus fuerit boyem aut ovem ,. eF

"j

tus eft, cenetur & poenam folvere.

occiderit Yvel vendiderit , quinque boves

yif

i

Ratio 1. p.

uia fic fufficienter repa-

pro uno bove ve[lituet , & quatuor ovespre

|

j

"42 oyc.

$i

ïatflr &qualitaslgía. Notatamen, fi res

Hhhh 2

?b

r

Oppone

—

»

TRACTATV$ VIH Examen 6:.;

612'

^n

Oppomo contea 1. p.

Luc

Áiin

?.Zacheus — digno, confülens quó dnon detur, ante--

dixit ad dominum : Siquemdefraudavi, quamfit fipmatum quód ei detur, tene--

u

reddo quadruplum, ^ Érgo non füfficit

tur quidem ad aliquam compenfationem,.

WO

fimplum,

]

penfatis conditionibus perfonarum &

b

AÁd hoc S. D. hicad 2.at: Zachats

negotii ,. fecundàm arbitrium prudentis

&t

id dixit., quaft. f'uperevagare volens.

Uude

viri,non tamen tenetur ad zquale , quia.

I?fc |

e» premifevat : Eece dimidium bonorum 11eo-

illam nondam: fuerat adeptus ,. poterat

li,

j

vum do patperibus.

multipliciter: impediri z

1 veró jam fir--

U

Reíp. 2. cum S, Thom. a.4. in C;

natum fit , « quód alicui detur Preben-

deli

Qui alium damnificat , auferendo , quod

da ,. idemeft, ac fi jam habitum aufer-

4ridi

a&tu habebat, v.g. diruens domum ejus,

ret , & ideo tenetur ad' reftitutionem

Atj

teneturdamnum compenfare , reddendo

zqualis , tamen fecundüm füam fzcul*

ij

tatem.

equale v. g. quaptum domus valet.

Hac $. D. a, 2.ad.4.. Quod

n

Ratiopatet ex natura juftitize commu-

dixi de Przbenda, intel

ligc etiam de alio:

;

n

tativz,

officio;

j

* Refp. 5 cum S, D ibidem :; Qui dam-

2.Qui pedibus, curru, v;l'alici modo

BI

nificat aliquem impediendo, neadipifca-

deftzuit gramina , femina , vel fegetes -

Wt

tur, quod eratin via habendi , non tene-

agrorum , hortorum;, &c. tenetur refti-

ol

tur compenfare:ex a quo ,. fed arbitrio

tuere, non quantunryalerent fi.jam el--

Afl

prudentis , juxta quantitatem fpei s. ad

fentdemeflz,. & horreoinvetta, nec 1o--

ii

conditiones peïfonarum & necotiorum,

làm quanti fecundim fe valent eo tem-

Atf

Ratio. $, D. Minus eft habe.re»aïiquid

porequo conculcantur, fed qpanti ztfti--

Polälmug

in virtute, quäm ima&u: Sed qui eít in

mantur omnibus confideratis & dedu-

Dur

viaadipifcendi aliquid, habetillud folüm

&tis expen(is in eorum colle&ione faci-

Q

endis. Ut patet ex S.Thom; a; 4 dT«

q p()mdc

fecundüm virtutem & POE*C&HWI?), Er-

O».

3. Si debitor. detineat pecuniam cte-

L

&

" jNeta tamen. quód. intezdum: poffit

ditoris ultra præHXum terminum; ex quo

(X.M

äïgquiäï h;äberi in poteptia tam propin-

creditor ineurrit damnum,, quo:ei fub-

Qu

RI

[

*q—*u'ä ,ut&quivaleat ei

Xquoea

habetur a&u,

trahitur aliquid ,. quod.a&tu habet , vdd.

[

] ^a.

& tunc reftitutio debet. fieri ex xquo:

haberedebet, v. g,üpecuniäicgetg,.&ex;

1 r!f.iIS'c[I (

interdum veró im potentia remotiori &

debitoris.mora: agrunr vel: domum vene

M

iterum remotiori , & tunc nomn eft. refti-

ditiminüs quamvaleat , vel aceipit pect-

Atye

1

tuendum ex zquo fed habita ratione pe-

niam füb ufüra ,. debitor tenetur dame

i

1 "

Qu

ziculi vel fpei..

*

num refarcire ex quo.. Si vero-daninifie

Md

- Ex quovefolvuntur hi Cafus :

cetur: in lucro ,. quod: habuiffet exelo--

CIX, !

lui injufte,id eft; non ob Dei

É Qll li

cationerei ablatz , v; g; equi, vel'ex pecu-

um

honorem & Ecclefiz utlitatem,, fed ex

nia negotiationi vel-Ccnfui'exponEnda!'

r

hi

al(*lu-

l

odio ,. vindicta , intentione nocendi pro-

proter- pecuniam: reftituendüm etiam

Wij

zimo,&c. impedit , nePrebendadetur

,qui

&l

c&lüc;um: gclïä:xs , nom ex equo,

Qium

—

-

—

X

^

. Dïe Eg/zfiz*gtibæz

'613

E 3.- Si poffeffor bänæ*üdbfrem für- —

ü.ä C

"

| - féltim eft in potentia,. fed fpe&atis cir-

cumf(tantiis juxta. S. 'Thom. loco moxg:i-

tivam.jufto pretio emptan ftante bona

tato..

fide equali vel minori pretio vendid

nihil tenetur reftituere, -

-

Oppono: ,. ;Pröbando* aliquenr teneri

etiam. reftituere id' quod nen accepit:

Ratio ; Quia tunc apud eumres necin

Ipfe Deus Matth. 25. defedicit . Scie-

fe necin zquivalenti extat,.

Si verà

)

bas , Crc. quód meto: ,. ubi nou femino 5 &

venditit majori pretio ; tenetur: reftitue-

reillumexceffum feu lucrum.

congrego, bi nen.fparfi.. . Exgo idefo. eft

de liomine, quia juftitia humana deriya-

Ratio : Qxia in eo. res: equivalenter

j

tur à divina;

extat,

J

f

Ad' hoc $. D! a. 4,ad 3. ait :: Verbum

sed quid. fi ile exc

um

fru&tusinduftriz ?

ï:irus pracise fit

M P.

illud. vel intelligitur fecundàiam. pravam. exi-

ffünationem fervi pigri , qui exiftimavit fe 4b

Dico ,. ad: nihil teneri, quia res in eo

alio- non. accepiffe: ut.ly fiiebas fiamificet

nonextat equivalenter , cüm non fit fru-

idem quod exiftimabas , tibi imaginaba-

&us-rei, fed fpecialis laboris,.

tis,. - Pelintelligitur quantism.ad qud Deus

Quid fj tem fartivam dono'acceperit,

vequirit à-nobis frudus donorum: ,. qui funt:

& bonà fide vendiderit ?

& ab'eo & à nobis, quamvis ipfa dona à

Dico , teneri domino. reddere totum

11

.Deo fint. (ine nobis.

Kequirit ergo à

pretium íq

Ut

ia ineores equivalenter ex-

nobis nonfolüm ez,. quz a&u in: nobis

tat. . Excpe 0i don

jinus z'em füuam aliter

fint ,. fed & qua virtute, feu qua facere:

recipere poffit..

poffümus & tenemur, & non.folüm

w.4. . Qui Íciens vel dubitans rem

actu facinms;

efle furtivam ; modicó. eam comparat

at

QUERO II Qlidïcenfe's de eo;.

retió. eoanimo ut illam reftituat vero

qui poffidet rem fürtivam five bona five

domino ,. poteft pro fua.induftiia ab.eo

[^

gala fide acquifitam ?

lhocmodicum pretium repetere.. Si veró

CX,w.1.. Communmis eft fententia,

eodenx eamy comparat juftó. pretió , non

quód de refurtiva , qux. velin fe vel i

pot&(ï totum pretiumrrepetere, fed folüm

j

fuo zquivalenti (puta in lucro: ex quo:

Päftïm' g

uam. arbitrio- P'!.'UF!CDT..UIT) pro-

fa&tus eft ditior) extat, pofleffor bona:

meritus fuit;

:

n

fidei teneatur totum, & non: plus refti-

1

t

]uti-

Ratio; Quia emptorin primo«caí

Uere vero domino; dumeum cognofcit,

liter geffit negotium domini, nonveró

Ratio : Quuia poffidet

in fecundo:

qpïodï non eft

füum,& fcit cujus fit..

5.

Qui

emit-rem fürtivam bö/nä

q!üv

fidefz

y 2.. Qui ficreftituit;jarenon poteft

unefciens , poftea veró cognofcens

"

V,

3 domino repetere: pretiumij fe furi. pro

eíle furtivam; ut fe indemnem fervet; po-

re furtiva folutum;

j

teft receptopretio licit& eam furi redde-

(

Ü

Ratio ; Qu

.iiau;s,:þrrfer&t;

1e , fimoraliter.certus fit , fuzem elle re-

ia alias. ill'e':dbm

&

*

füitu-

/

memr füf.m;.

&

Hhhh.5;

1

?

TRACTAZTS VIIL. Examen $.

€;1f$

D

tot tenetur eam dogiino reddere ,:h:ibet

firuterum, vel dominum eam facilt à

Ht

tamen actionem contrafurem , ab eóque

fure cífe recuperaturum.

aidi

Kafie: — Quia ille emptor hacratione

pretium repetere poteft.

A

utitur jure fuo ad confilendum fuz in-

Ratig j. Emptor rei furtive falvà -

al

demuitati, & confulitfamz furis

confcientia non poteít eam & ftatu me-

üjd

CXI.x.6. Major difficultas eft (rin

liori redigere in deteriorem , "ficut qui

38

eo ca(ü dominus periclitetur de re fuà

rem alienam ex igne falvavit , pecca

M

furi reddica.

In quo tutior & prdba-

eam iterum injiciendo*igni : fed rem

bilior, contra aliquos Thomiftas, e

furtivam à fure emendo , emens eam po-

W&

Y

fenteptia Cajetani , Joann. Medinz

fuitin meliori ftatu,

uia fic facilius po-

Wi

í

Sylveft. &c. quód tunc emptori non li-

teft redire in.manus fei dommi, Ergo

ol

ceat refcindere contractum cumfure, &

non licet eam redigere in ftatum dete-

pun

rem illi redderereceptó prctió, fedtene-

riorem, quod fiteamfuri teddendo.

a

N

N

atur reddere domino : uti colligitur ex

Ad banc 3. Ratiemem. Adverfarii di-

Wi

S. Thom. hica, 6. ini. dicente: Aà-

ftinguunt maj. Non poteft redigerepos.

r

fitive, utfit in exemplo deigne, cone,

quis rationg réi accepta tenetur eam ve-

D

flituere ,

quamdiu eam apud . fe babet,

permiffive, utfitin prafenti,neg. 'Un-

N

ded

d nemo cam fuo damno

ullïp]

quia quod baber ultra id,quod. faum eft ,

icunt, quó

Nl

lt

vare rem proximi,

debet ei fabtrabi , v dari ei , cui deeft ,

gravi teneatur confer

N

écundism . formam . juflitie. commutativa,

& À damno proximi (

ad quod folüm fe "

iil

Subfame : Sed emptor ille habet ultra

habet permiffive ) excufetur per hoc,

? i

id , quod fuum eít , & hoc deeft vero

quód confulat fux indemnitati, quam

e

Ht

domino, Ergohuic debetdari, & em-

alieno damno poteft præf

e€

rre.

furi teddcndo,k

At

tori fubtrahi.

Contra: Emptot rem

ho

Ratio 1.

Jque illicitüim eft remalie-

pofitive rem alienam ufurpat & difzas -

nam invito domino diltrahere, velufur-

hit domino rationabiliter invito. Ergo

ülïü!rm

l

D

du

pare; quàm occupare vel retinere: Sed

pofitiv& cooperatur damno ejus.

:

i UM

ad confulendum proprime indemnitati

Confirmatur hec doctrina cum ex il-

non licet rem alienam invito dowino

la Juris Regula: Locupletari non.debet.

Pl fe

occupare vel retinere, Ergo nec diftrahe-

aliquis cum alterius ja&ura: tum.ex illo

*?[?ïmadai

re vel ufürpate , quod tamen fieret in eo

Jutiftarum axiomate poftea in R. 3. 2

W,Mm

b"*)[fflml[-

cafu. Quód autem dominus rei fit in-

Q. 4. explicando : Res aliena femper clumat

ad domiatum.

"'ffhnuum

vitus, pátet; quia non tenetur cam fuo

E

»ericulo confentire, ut ille emptor.rem

CXII. Oppeno 1.

&bntxa R.6. Ini- -

N&m

ne fidei

NI HE[

i

tetineat aut furi reddat.

quum eft , quód poffeflor bo

Ill

Ratio2, n caufa accufationis .juäex

eandem habeat obligationem reftituens

(mm flm

rem adjudicaret vero domine, & domi-

di rem furtivam , quam habet poffeflor

ii

malrfidei; Sed hac

nus potlet feclufo fcandalo occuli rem

Á

c.gr , ut patet,

"

d

fequir

j

emptorilicite fubtrabere, Ergo & em-

El;go.

Wlü

i

a, Neme.

L

615

DäR"gfl'itiltibne.

alterius, non-quid&m: pet fe , fed per ac-

$. Neino cum'prt)pr'iogrävi damno

cidens., ratione rei alienz , quam apud

L

fenetur procurare akerius utilitatem ,

fe habet , ficuc & damnum , quod pati-

nif obligetur ex officio , contractu, quafi

tur,eft per accidens, & ipfiimputandum,

contractu, vel deli&o: Sed emptor in

D«cin

quód cum incapaci contraxerit.

,

no(tto cafu patitur damnüm'& ex offi-

in cali

cio, *el contra&u, aut delicto: non tene-

etiam ex charitate ; qua dictat

iE

cafu akeri faciendum,quod mihi

vcellem

tur.

Ergo.-

fieri: Sed rem furto À me ablatam v«l.

3. Contradtuscum fureinitus eft ini-

quus. EFgO CH']PfOl'*POCG&- eum refcin-

lem.mihiab emptore reddi ,. etiam cum

H

"

T.]

!

dere..

)

actura pp:riinb-eo dati. Ergo.

« Si 3 füre auferanr librum: animo

Ad 3. dift. conf, Si non cederet in

xe&tituendi eum domino , fur veró vicif-

damnum alterius , conc. (ccus , neg. Ex

fim.alium àme auferat, nec reítituere

hoc ergo, quód contractus fit iniquus ,

riori libro,:

folüm. fequitur,emptor bonz fidei poffit

it'

mibi velit ,. rifi reaepto

rufl

j

ibrum furti-

jure agere contra farem,. &.ab eorepete-

j

,

pöifum licite. furi reddere

. vum, utme fervem indemnem.. Simi-

re prctium

liter ex eadem cauía. indemnitatis rem

Ex qto fequitur, quód licet emptor

bonz fideinv ; im domino ret fecerit in-

alienam. in.platea inventam poffum in.

«odem loco reponere ,. dum adverto ejus.

juriam emendo eam ,. facit tamen eam

oftea invito d

micntionem»mihieüje damnoíam, Ergo

-

omino ufuup;-mdo , a€ di-

fimiliter, :

ftrahendo.

Ad 1,neg.rin. Quig emptor malz

Ad'a. R; admitto utrumque cafum, fi

fidei tenetur reftituere non folüm ratio-

illa redditio libri & repofitiorei in pla-

"m

(

tea fiat ftatim, quafiin inftanti ,. puta

li

ne rei accepta , fed & ratione injuftz ac-

ii

^

ceptionis, & graviter peccavit rem furti-

morali, quia tumc moraliter loquendo

[«3[5

vam (cienter emendo..

remnondum habuiffe cenfendus eft, nec

")

j

TU

Ad 2.. dift. maj, In. his qua fibi funt

per bievem moram domino infcuur

pt

l

Ec idem admittiturin

At

propria, conc. maj. que íunt aliena,

gmvis injuria,

Qu

j

neg, maj & fic dift. min. neg. conf.

noftro cafu.

Verüm in his omnibus rei

(jo

T

Sicut commodatarius ,. elapfo termino

emptz & inventz praftantia, & aliz cir-

T u

cumftantiz fünt confiderandz,.& fccun-

commedati , cum proprio-damno ,. fi id

"

u

fequatur, tenetur reftituere, i dominus

düm eas judicandum.

s

yff

ex non teftitutione patiatar. damnum.

QUAERO II Quidfe

ntig d'c'!re&'icu-.

tione fra&uum rei furtivz ?

Nec major eft univerfaliter vera ,. quia

etiam Adverfarii concedunt,quód dictus

CXIIL Ante R. Nota, fructus alios

i Rre'

jf

ll

emptor cum fuo damno teneatur rem

vocati merz induftriz ,.alios ipfius rei

a

yt

reddete domino, fi non poffit furi,

Primi fünt, quos ipfa res ex fe nullate-

tor

"duf

Paulbaliter dici poteft , quód em

nus progignit ,. fed- fpecialis labor ope-

yh

teneatur ex juftitia effe procurator

j

oni

zantis ,. vel negotiantis,& res folüm.con-

€ur-

[

nss

|

616

: R.ä("f ATU S VIIZ FExamen $.

currit ut-';matätia-vel inftrumentum ejus.

fru&us confümpfit, tenetürr;—re&ituer-cäïa o

)

Sieuclucrum,, -quod:n-ego.tiando acqui-

quántum ex iis ditior fa&tus eft,

[l

tutex rebus áfü con'fbmptibihöus $".

Ratio 1.

f f:.Qlævis.rcs'domianu/qfru- ET.

pecunià,trumento, vino , &c.

non

&ificat.

j

"—

*

lo

ataum

LE

umdfed induftriz fru&us eft,

Ratio 2. C 3.p.ett :

Quia u£ ha'.BeJ:-

dila

ius rei alii funt putt naturales, quos

ante adducta Regula juris 46.in6. lo

Mi

natura nullo, vel vix ullo hominumla-

cupletari nen debetali

quis cum al;e;*jlm.

h uj

concurrente producit;v. g. anima-

jacturá,

$

- MU.

iOetus

'"borum poma, camporum

'Re, 2. À forrioriad idem tene

tLuï pof—

hf

$ina

:

ier

thes GC

Ali fantmixti ,

fetfor malz fidei:

i-

Qui infuper tenetur:

«l i

o

ventiun

C

partim ex natura , par-

28

inconítientia reftituere frudtus, quos"

n

ume

',-f.;ü!.

i

)2

veg

€

P*

fegeccs, aliique frü-

dominus rei ex ea percepiffet, lictt pof-

&

UH

18

ul

11

u)

lerendo vigriuntur. Ttem cafeus,

fellot defa&o tonperceperit; uti &illos, .

z

V

UïCJ'n

3a.&c. - Huc reduci

weLla

$-

quos poffeffor percepit, licet d

E

"

at

^ d

QU

omini?si n li

1?

mortum. jumentorum, Cï()*

H

nunquam percepiflet,

z

]

AtOIU

i,

01

i fru&tus civiles vocantur,

J

T. Pars patet'ex didlis.

]

u

ïCo;

no

on« üöd

;topri* fru&tus fint , fed con-

Ratio 2, ». Ma

le .Edei'pofï?:abrtcnþ-

l

iCqtu

:ï

jüiï [S

AL.

dliad fimilit

tür compenfare quodcunque damnum

ut

Í

L:

locnotaàto

u dinem 4rü-

*

l

e

i

injufté

illa

ARl

tüm. - Ergo.

mr. Communisfententia eft , quód

Aatio 5.p, eft eadem, que pro r pec

Ril

R.3.

£a&us vel potiüs lucta, quie funt merz

*;--,TW

induftriz,non fint obnoxia reftitutioni ,

Qrid fi -poü'eiïor'bonæ*fädcil jam cóm-

, guxüiuæ

AU j

fed pleno jurefpectent ad poflefforem fi-

pleviffet tempus ufucapionis feu præfcjif

vebonz, five malz fidet,

'ptionis'?

1

Dito : Jati

fä&us eft dominus "fru'ät;l-v-—-

Ratio ; Sicut fru&us rei fequitur rem

& donm

inl

$iit

2291

in

duftrie

um , pote'fïque eos retinere, De quo

"

im ejus; ica fructus

/

A.

era

-

faprà a&im eft de 371:9:1?:1';&);. Examf 4

féu luczum f;-qum.;r induftrium o

i.:

j

)

l

tiu

A

M

Ergn,

T).$2.

A

Nj l

Quid fi per Prafcriptionem fiat domi-

Ex quo hit, quód qui alieno inftru-

lt

m-cnmfiüdt artefactum , .«£teneatur q:.'ïif

nus fructuum, fitne eoipfo & fundi, —

i

&

itItu

Cv

er

! Dice; NegativerQuia ad ufucapionem

r

1

dem de:hino fc

c infitumentum ,

& aftu

313

iict

fra&ttium;utpote rerum mobilium; füfti

tionem "ufüs ejus, non tamen

r

cit triennium , ad ufücapionem vetà

j

ipf'm artefactum.

fundi, velut rei immobilis, requiritur

5

4 1. Poffeffor bona

.

fidei tenetur

longiustempus, de quo füprà ibid.

domino teftituere-omnes früctus five

lls

« QUAERO IV. Cooper

gnce's -dangfxg

mere naturales , fivé mixtos adhuc ex-

tenenturne reftituere?

A

al

ramtes; poteft tàmen deducere expen-

"CXIV. Refp.r, Di

(é8t vel indite-

ii

H

fas & zítimationem laboris, Sz dictos

. &t eefficaciter tamen feu executive ( i.

€

4

d ;tüit'ut'i]

t

*

1

£5

| De Reffitutione,

ffit,ex

conilium :. (i simirum quis efficaciter

e& fic , ut probabiliter æfr.i'mari po

füadeat , ut alterum damuificet , feu hore

eorum cooperatione damnum eile fecu-

|

tetur, inftruat, promilfis alliciat,tatio-

tum) cooperantes

damno proximi,ad re-

nes nocendi proponat. Hic Íerviunt ea,

ftitationem tenentut j

7liccc-d'e re oblata

t.

qu

z dicts funt fupra de confilio 1ra&t.

- nihil acceperin

145. R. 1. & 2 inR.. ad

- Ratio: Quia

fant caufà efficax damni

7. Exam. 7. n.

6. cafum,

feu injuftze acceptionis.

Et digni funt

e[enfus : id e& , efficax apptobatio,

syorte non foliem qui faciunt , fed eriam qui

utfiat v. g. fuffragium inlele&ioncindi-

eþnþntiunrfacierztibm , Rom, r, Exquo

$. D. infert : Ergo pati ratione etiam

gnodatum. fine quo-non fuiffec ele-

&us,

confcientientes debent teftituere.

Palpo : id eft , qui laudando aliquem,

. 2. Modi, quibus quis poteft ad

alterius damnificationem cooperari , in-

à generofitate V. g.» allicit ad damnum

inferendum , veletiam deridendo, timi-

- dicantur his Verfibus: 9.

ditatem exprobrando, quafi nen haberet

Jujo , Cosfilium , Confenfus ,. Palpo ,

tantum cordis ; aut contumeliam illatam

- Reanfus.

7

- Parndpams , Mutus , Nou obfuans ,

exaggerando, &c,

E

Recunrfus : id eft

, recipiens , occultans,

- Non ianifefLans.

j

protegens ipfüm damnificantem , vel

- Primi fex modi fmxt directi & prïti-

tem ablatam , ut eó fecuriüs damna in-

vi , Buntenim pracipiendo, recipiendo,

ferre poffit , aut. illa non refarciantur.

auxilium prabendo, &c, Reliqui tres

Huc etiam fpe&at Advocatus,malefa&to-

furc indiredi & negativi, quia fiunt

rem coram Judice fcienter defendens, ut

— diffimulando , tacendo , nonrevelando,

ulteriüs damnificate poffit , velutjuftitia

nonimpediendo, &c.

"i

impediatur. Exceptio eft , fi quis reci-

Explicantur Perfus.

iat furem , non ut furem , fed matetia-

q

j

ter ut amicum vel confanguiaeum. Li-

f!lh'

Jffo, (eu Mandatum , velexpreffum

. vel-tacitum , ut. fi coram fubditis vel

cetis à Magiftratu velLi&oribus quzra-

tur, modo non fit cauía per fe ulterio»

aliis quisconte(tetur, gratum fibi fore,

ris damni aut injuttz detexltjonis rei ab-

Qui moduseft efficaciffimus; $i tamen

-

mandansante fac

w

um tevocaverit füuum

latz.

il

mandatum ejusölue tevocatio mandata-

Participans : nimirum vel in crimine,

ut fimulfurando, vel infirumenta v. g.

l

p

^- rio vel mandatarüis innotuerit, non t.e*

netur de damno dato,

clavem prabendo , ícalas applicando,

»

^

- Quid fi quis null

à

fa&á jufHone fa-

excubias in furto agendo , & tunc tene-

tur in folidum : quia e(t vera caufa

Ti

()

&um folüw ratihabeat?

hx tati-

damni vel participans in ipía preda feu

Dico; Non tglxeri,xxi'fï per illa

"

habinionem fit &aufa injuftz detentionis

re furtiva , absque omni cooperatione

j

zäï'f'ïf",

étiam morali ex prxdi&tis quinque mo-

1S

m

*d Q01-1 reftitutionis.

]ii

618

ZRACTATUS IIX. Exaren C

dis ad furtums &tunctenetur ad. refti-

cogendo velinducendo fu

t

cauia dam.

"

tutionem hujus partis.

ni, 2, Executor. .. 3.

;

bt

i

?h$. 4. Pal-

j

li,

Murus: Qui pracepto , p:ohiþitiöne,

pos

feu adulator. s. €«

ens

oediens

-6 Re-

minis, monitis, &c . damnum poffct

cipiens. 7. Non im

&

c, Omnes

impecfsire, & non impedit, cüm tamen

hi tenentur in folid

um, uno tamen re-

ï

!

ex officio teneatut.

ftituente, alii funtlibezi, à quibustamen

H

p

Non wbflaus : Qui ex . officio tenetur

reftituens repetcrb

r

»otelt,

$i omnes

íimmul

1

fe

K

auxiliis per fe vel per alios adhibendis

itituend

n eoncurrunt, re-

damno obftare, & non obftat,

2274

1f

ftituent pro-rata,

ia proportio-

&

Non manifeftans , eu. non. tevelans

feu 1'£-FS"

ne E:ar-tis.

crimen, velejusauctercm, cüm tamen

Ex di&is fequitur, quód. fi fur alicui

posfit, & ex officio ei incumbat, vel ex

det pecuniam , ne clamando vel alio

)

TE

contra&u; quafi contractu, pacto, jura-

modo cum prodatíeu manifeftetjis,qui

l

d

l

mento, &c, Quia alii tenentur folüm pecuniam accepit, licet graviter peccet

excharitate damnum proximi impedi- |eontra chatitatem, non tenetur tamen

41

IN

re,cohtra quam etiam pecc

di

t graviter ,

ad ullam reftitutionem , nifi ex officia.

nonimpediendo grave damnum,

tenestur impedire furtum; vel nifi pe-

nl

T

Éx his colligitut, quomodo peccent,

cunia, velalia res accepta fit pars furti,

&ad reftitutionem teneantur cuftodes

i Rf

Hzc tamen fententia meritó dupliciter

i

viarum, fylvarum , vinearum , vectiga-

]imitatur.

lium, &c. qui non denuntiant eos, qui

Primb , fi accipiens per expreffam u

mercesexportant , in aliena fylva lig-

t&citam fuifilentii premisfionem furem

nantur , vineas diripiunt, vectigalia de-

nen reddat animoliorem , qui fuiflet à

fraudant, &c. qui cuftodes damna illata

furto deterritus, fi pecuniam non acce-

tenentur refarcire, non tamen illas mul-

ptáffet, tunc- enim tenetur reflituere

&as,quas Respublica 3 transeretforibus

tanquam ParticiPans incrimine: de quo

M

;cccpiifct , lifuiflent denuntiati.

antea,

CXV. , 3. Inter obligatos ad refti-

Secundà , fifur pecumiam dederit, non

tutionem eft ordo,

Primó & ante om-

animo donandi, fed accipientem ex ju-

mes tenetur, qui oblieatur ratione rei

ftitia obligadiad filentium, cüm tamen

2

a

^

acceptz ,licét eam confumpferit , mal

lege charitatis . teneretur . manifefare,

tamen fide.

Res enim aliena,quamdiu

Quo ir cafu accipiens, ut damnum im-.

extat five in fe, five inzquivalenti , puta,

At

pediat,, tenetur contra&tum refcindere,

,"Js

ls

fru&u vel commodo, quo alter factus eft

AC

& furi reftituere pretium( fi tamen non

ditior, per fe debetar, &, ut dici folet,

fitpars furti, aliàs enim. debet zeddere

büg

femper clamat ad dominum, , etiam apud

domino rei) quia nemo poteít fubire

bonz fidei poffefforem.

W

T

obligationcm ad peccandum,

x]ä

Poft rei alienz detentorem primó

E [

x quo fequitur 2, Quód, fi fint-duo

3

l

It

&€oetur P'lfgcigiïxzsz & omnis ille, qui

famuli ejusdem familie, querum unus

H

€x

ln

RUT

s

$19

-

De Rg/ZZ?utZane.

dominus, juxta dubii proportlonem in-

exvi veffxcii habet cutam

gmmfii au£ cel-

ter utrumque eft dividenda, velin for-

larii, nonalter, &c., primus folum te-

tem mittenda,

neatut ad refticutiorem fifurta nonim-

ubd céneatur ex

Ratio 1.p.eft: Quia exinnatb amote

[

pcdïiatcüm poffit, eóq

»

itiaratione ofücii, alter v

eró folüm

in pattiam Pz-æihmi&w bzc effe volüntas

joft

tamen feu fub

domini.

ex charitate , graviter

Exemplum' fit: fi Exercitus

Hoc tamen denuó

mortali obligante.

injufte depradatus fit aliquos opþidahos,

dum eft, nimirum nifi

inindividuoie

5

notos , reítitutio facienda

meritó- limitan

eft oppido , nifi fort& elfet res exigui

fur &t extraneüs , tunc enim cenfeo,

ex juftitia tenea-

preti, quanon effet materia neceílaria

quüod quihbct famulus

reftivationis , illa enim poteft obiis

tur impedire damnum clamando , reve-

auperibus dari.

lando vel alia ratione

ea eniminten-

'tione & pa&o falzcm tacito füfceptus eft

- Ratio 2, p. Quia fic habet communis

ufus & confüetudo Eccleíiz , habens vim

à domino,

UARO V. Cui facienda eft re-

Legis.

Ec prefertim,quia zquum non

ett, ut quis ex iuiqgitate fuacommodum

füitutio , fi dominus rei cft ignotus, mor-

"

tuus, vel multàm diftans?

rcpor/tcc.

Ex quo patet differentia in-

CXVI. Revidenda hic fi

unt di&a in

terablata & inventa, de quibus fuprà in

hoc Trat, Exam, 3. n. jo, ad Q. 1o. de

Exam, 3. n. 47.

relitudone bonorum incertorum feu

3. Parspatet : quia in eo caíu non ap-

peidicorum , quia illorum dominus eft

:

paret conveniemtior modus reftitutio-

1

nis, quamvis enimin re dubia melior fit

gnotus, uti & aliquando eit refpectu

bonorüun ablatorum jaliquando quidem

conditio poffidentis , fi tamen nullus

ib Í articulari & determinate, noa tamen

poffideat , non videtur convenientior

incommuni , ut cum fcitur- rem deberi

todus quàm divifio rei , vel miffio ejus

in fortem,

N

alicut.vel aliquibus ex tali commünita-

aug

*

uan-

2.2. Sidominus reifit mortuus, re-

te, led uon culin pzmiculari:

i

:

ftitutio facienda eftejus hxredibus, Pre

p d

do veró etiam eít 1gnótus 1n cemmuni,

u cum nec fcicut Communicas cujus fic

quo vide fuprà de heredibus:

1;;&5"

^.

Ratio .eft:. Quia illi computantur

n

meinbrum.- (ä:)rlnotato de bonorimj

ablatoram re(titacione,

qmü una pcrfona cusm domino,

j me

&. 1, Sidominus rei ablate fittantüm

& 3. Obligatusad reftitutionem ra-*

d

p

"

A

/gnotus in. pafticulari , reltituenda ett

tionerei acceptz tantüm, v.g. quirem

QU

Communitati , ut mediante Magiltratu

invenit, & confervavit,me petiret, vel

J

pofleditboná fide, putans efle fuam non

'Yel Parocho diftribuatur iis , quos judi-

ni

caverit habere majus jus adeam. Siveró

tenetur propriis expeníis eam mittere

1 f

dominus etiam in communi fit ignotus,

domino diftanti , fed fatisfacit , f domi-

pto ejus &lute exoganda eft pauperibus.

num moneat , quidde re fua fieri. ve-

:

(liiP

i

Si autem fi;du»biqm, , an hic vel ille i

g

v

lii2

; Ratio:

Nuisea

650

YRACIATUS FIII.. Exomen6.

Ratio: Quia talis. nullum. damnum

obligatur reftituere , gtfï res apud eum

st

T

|

E

ántulit,

Ergozquum non eft, ut fuis

nonmaneat. Sed. Ergo.

a

J

cxpenfïs remálienam mittat,

Excipitur ,. fi creditor expre,fäï con-

g. 4. Quitenetur reftituereratione

fenfiffetin hunc modum reftitutionis,

D

acceptionis five juftz;,ut fit inmutuo,de-

&. 3. Confelfarius , quiex craffa &

hxfx

D

ofito , commodato,locatosfive injufte,

affe&ata ignorantia neglexit monere

^

w

xl

"

itil

Lir

debet reftituere [Eum(ittere fuis e:

P Cfï-

Pænitenæm- derc

utlone, tenetur ig.

fis,

femet

teftituere,

lta. Sylvius . citans

v

i

qatio 1. p. Quia talis accepit rem in

Rofellam. Ángelum, Navarrum, Pe-

EZ

H

J

proprium com modum,

trum Navarra, Sayrum.

Ratio2.p. JEquitas juftitiee poftulat,

WE

Ratio ef: Quia,qui non impedit dam-

fs

ugqui damnum injufte intulip, gravetur,

num;, cüm polfit & ex officio teneatur;

& fibi imputare debet fumptus fecutos,

eft cauía damni non impediti , adeóque

u

UJERO . VI. Poteftne fieri R eftitu-

fl

ade jus reftitutionem tenetur, ut docetur

tio per Confeffarium , & quomodo:Item

)

in2,2.q. 62.2. 7. Sed Confeflarius,, fi-

teneturne Confeffarius'in certis cafibus.

ve proprius fivealius, ex officio tenetur

TE

loco penitentis ad Reftitutionem 2

ponnitentem reftitutionis monere, &fic

bj

H

CXVIL z. 1. ad r, partem Quafiti

damno. ( quod pocnitens rem alienam.

affirmative, fi fit neceffe ad fervandam

derinendoinfert ) obftare. Erïgo-.

famam pernitentis,

Oppoio : Confeffarius ex officio non

Ratio:

Qnia fic fufficienter x:eparatuz

tenetur procurare bonumtecüi, Ergo.

N

damnum.

d

Ad. boc bene dicit Sylvius, fufficere;.

Notatamen; Confeffarium non debe-

.quód. teneatur providere, neis, quiim

j

[r

Bilry,

recommuniter & promifcue id.in fe fuf-

conteflione fibieft fubje&us , ullius rem

jj

cipere; caía quo tamen id faciat , ab eo,

injufte detineat; quod exemplificat in

cui reftituit accipiat atteftatum ,. quod à.

1

Pratote , qui, fi videat,quód fui fubditi

tali Sacerdote tali die tantam accepetit:

noceantakeri fibi non fübdito, & lioc

1

l

pecuniam pro reftitutione , in eo tameri

nonimpediat cüm EoHï't ,tenetur ad . re-

ïl

*I

non nominetur principalis: reftituens ,

ftitutionem, etfi non teneatur procurare

Y

nec reftitutio fiat eo loco & tempore, ut

bonumillius tertii.

E

f

Eofïïc veniri in füfpicionem poenitentis..

,. 4.Si Confeffariusexo

Blïvi'on&. vel

.LB]lm

2 2, Si Confeflariusexoblivione vel

inádvertentia nom moneat poenitentem:

malitia fibiretineret, quod reftituendum:

re(titutionis, meritó. excufatur;, quia.

Ol[mm

füfcepit, principalis debitor id refciens:

tunc proprie non eft caufa damni Ex--

BN

TA

z

non eft liber à reftitutione, habettamen:

cufatur etiam. Copfeffarius, fi prudenter

"nf

actionem contra Confeffarium..

N

judicet, poenitentem,, urpote]iteratum.

'*Tä

j

Ratio: ]íxta S. Ihom. hic a.'6. qui

Ícire. (üam obligationem, nec indigere

&enetür non folün ratione rei acceptz,

fu$ admonitibne: ordinarit tamen & a-

l

pud plerosque coníultius eft. monere »

d

ly

i | dietiam ratione injuriofz acceptionis;,

'

quod

7:

—

626

D: .Rej??tgtfüne;

con ttacta ex deli&o, v. g. furto vel con-

!

quod tam

en quand'oque valde modefte

fiin

dite&t poteft fieri, v, g. di-

tractu, ufürario ; Aliaex jpfïo—conem&u,

& qua

in dominus fciazt

cendo ;

Non dubite qu

v.g. em?äone;.

Nota . Hypothecam aliam effe ge-

füam obligatio

nem, &

fit paratus fatis-

b ulteriori admonitione

neralem , aliam fpecialem. Prima eft,

facere , unde à

quá pro (ecuritate oblieantur omnia de-

ab(tinere volens injrngo ; "Ut oret pro

bitoris bona, Secunda eft , qu& folüm

falutari peenit

entia, &c.

obligatur quadam particularis res ejus,.

u

U ZRO

VII. Quo ordine refti-

Itemalia eff ex-

ut vinea , domus , &c.

1/f

u

tuendum eft Creditotibus :

- CXVIII, Ánte R. Nota,

quód Credi-

preffa ,. qua ex partium conventione

imirum ha-

[2 [UT'

AT

onitur. Alia tacita,

tores alii fint reales, qui n

verbo vel fcriptq

qu& non requiüto confenfu domini feu

bent a&ionem feujusinre, veladrem

Porbemï.?i, qvia

debitoris in cértorum Creditorum favo-

debitoris, & vocantut by

Talem hypo-

rofecuritate ,.

rem imponitur à Lege.

eis res aliqua affignatut p

que quando eít mobil

]5. x

in feipfa tta-

thecam pupillus habet in bonis fui Tu-

dicitut*pignus. Si

toris , & pro dote uxor in bonis mariti.

ditur, v.g annulus ,

dicitur hy-

His notatis.

y'

»

veró in feipa non tradatur ,.

ä f debitoris

Jb

n

potheca s

qua proj rie folüm eft in re

x 1. Indubium eft,quó

bona (ufficiant ad- folvendum omnibus

immobili, Alii veró funt Cteditores

creditoribus , nullus otdo fit necetla-

perfonales , qui dize&e habent jus in per-

fonam debitorisjin bona vero ejus folüm

Tius.

.

indiredt , & vocantur Chirographari

Ratio: Quia tunc ex ordine prater-

miffo nullus Creditor damnificatur.

qu-i carent hypotheca feu non habent

.2. Si bona debitoris non fuf-

If

remaliquamin fpecic velingenete, nec

ficiant ad folvendum. omnibus credito-

exprefse , nec tacíte fibiobligatam, Íed

Íolüm perfonam , ut patet in depofito.

ribus, de quo caíu hic eft fermo , fer-

Nota2. Debita alia effe certa, feu de

vanduseftordofic , ut priüs folvantur

p

quibus. eft liquidum , quód debeanturs

debita certa prz incertis & dubiis;

«ui

p

alia incerta, de quibus non eft liqui-

Ratio : Quia creditores. certi funt

Wa

melioris conditionis-

dum, quiade jufevöl facto. non conftat.

Certaiterum (unt varia:Alia que adhuc

. 3. Inter debiza certa. debent prius

pU

ye

extant inpropria fpecie, v.g.commoda-

folvi ea qua adliucextant in ptopria fpe—

i.

ele-

[g:»fl

tum,depofitum,futto ac rapinà acceptu

l

"

Ratio: lum quia dominiunmr non eft

Quibus etiam annumeratur res empta

U

$^

fed nondum foluta, v. g. vineas Velío-

translatum, ut patet i depofito ,. com-

p

lutaquidem, aft ex pecunia mutuó ac-

modato, furato, imó & in empto fed:

cepta , cujus eft qusfi fru&us, in eaque

nonfoluto, quia & hoc involvit condi--

y

tionem , fi fuerit folutum:

Tunetiam:

extare dicitur. Alia quz in ptopria fpe-

o

g

& ab equitate natu-

de non ampliüs extant, Iterum alia

quia valde- d'u.yum "

1

U,th H

i

i

liii 3

t

625.

TR ACTATUS LUE ÉExomen 6.

2

li alienum eft ut res propria alicujus ,

&u , & debitor nbn

L

M

þote& fmïul aï; öm

quam aliüs ab eo emit non foluto pretió,

nibus recedere,

Ereo.

.

"i

Mi

j

adhucextans , detur aliis creditoribus,

d i. neg. maj. nifi fortt argumen-

[i)

&1

i

fe & ;e & pretio rei privetur, Er-

tum loquatur de fatisf &ione pro inju-

Ó .n[

[on

riahonori illatà & o

l

fea

nsàDel, fed illa

1

i

Ideme&, fi quis pecuniá mutuatd &

eft alterius rationis , & híc fermo eft de

non folutá emat bonum aliquod immo-

reíftitutione rei ablatz tantüm.

bile; ciimenim hac fit quafi fru&us pe-

"- Ad 2 dift. Maj.

ll

Qui nec adzquat

cuniz,debetur doimino pecuniz,

nec inada'quat? poteft , tranfeat maj. qui

WW

XIX, «,4 . Probabilius eft, non effe

potett [altem inadzquat? , neg.conf. In

obligationem conícientiz , priüs folven-

cafu ergo noftro debitor ab omnibus de-

iL

':l h

di debita ex delicto v. g. furto orta,quàm

bitis, fe expedire poteít , ad quod non te-

AU

ex contractu v. g. emptione, Ethactelte

quiritur , utomnibus fimul adzequate fà-

Sayro eft praxis tribunalium;

tisfaciat, fed in ordine ad Deum debet

Ratio: Debitum ex delicto non eft

dignamagere pznitentiam pro peccato,

1nagis debitum quám ex contra&u , &

& modis convenientibus proximo pro-

creditores in utroque ca(u habent € qua-

injuria, "fingulis pro ratà acquora debi-

lejus. Imó poselt elfe, quód debitum

torum & Íuz fubftantiz reddendo ta-

"ex contradu fit fmtiq.l us, Ergo hoc non

men proportionabiliter, quantum vires

pqtf-& jure po&poni.

fuz ferunt , v. g. debes Petro termille,

Notatamen, quódíi debitor fit fuf-

i

N

m

Paulo bis mille; Joanni mille, & tuabo-

«

ficiens ad-latisfaciendum omnibus, me-

nafolium fe extendunt ad triagmillia, ut

n

J

(itó- debeat prius reftituere debita ex

fervet proportionem in creditorum ju-

[

x[ïaj

delicto , v.g. ex furto, rapina, ufura, &c.

fibus repertam, primo folv?s 14005

[| If*

quia quamdiu inju(te rem detinet , .&

Íecundo 1600. , tertio 5oo.

2

-

AS

fet

iv

w

nonre&ituit, dum pöïei't, manet-inaze-

juitur, quód de

bitor ad gta-

E

&u peccati injuftitiae & continuó peccat,

ls

r

tificandum uni creditori non poffit, a

f'M

ac dominus rei eft magis invitus.

Sic

- Il

equale jus' habentibus exclufts , eifolve-

A

S. Thom. intelligitur, fi objiciatur.

re; uti nec creditor poteft recipere; Je

dl

Oppono * .contra R. «. Ubi reparanda

uterque tenetur adl reftitutionem pro-

eft major injuria, injuriatus majus habet

rata.

3 P*[

jus , ut fibi przealiis.fatisfiat: Sedíiceft

Ol

'id ff unus creditor valde eg;aï?

N

CXX. Dico: Hic eft fermo de re 'e-

?h

in debito ex deli&o , ut patet. Ergo

PA

2. Qui non poteft recedere ab omni-

n

cündim fe,an liceat?. Hinc ticulus pau-

1 x'V

? (

h

bus deli&tis & debitis , debet priüs fal-

, necex jure

pertaus nec ex jurenature

tem À majoribus recedere : Sed rapina eft

s ad

!l

pofitivo dát privilegium pralationi

delic&üm gravius furto , & hoceft gra-

folutionem , & ideo aliis creditoribus

[9 i

!

yius , quàm detentio rei ex licito centra-

gquale jpls Izabfx?tiþus non lic'et— pe

ie

11

h

l

l

t

LU jl

p

m

d

»

De Reflitutione.

62;1

I

GOivcuail vtt

-f:-,!l.n.x. 24

e paaperem,nec gravi,nec extremá pau-

am oïwji(':i.vcontm id quoa

d

pettatelaberantem ; Quia paupertas ho-

creditoribus Perfonalibu-s* feu chiro-

minisnonmutat ordinem juftitiz, fed

graphariis, fed explicatur & intglligitur'

T

folüm provocat ad eleemofynam,

uod

de folis hypothecariis.

v*

autempauperfortä patiatur plus dam-

Dixi in R. 6. Regulariter,, Quia in

1

pi quàm alii creditores, ad fummum

jure fünt varie exceptionesQ ut videre

!

probat , quód poflit ei pauló plufculum

eftin Layman de xeftit fect. $. lract. $.

folvi ,vel foluiio accelerari , non autem

C. L (. r. $, ubl videantur

cumaliorum creditorüm damno posf:;t

x, 7. Poft reftitunonem eorur, c;u"ö-

lo

lolvi, Qua in retamen debitor , pra-

rum

[629)

minium non fuerat translatum

fertim fi c

),16"06141;15,/ per bonam fidem

in debitorem ( de quibus ante R. 3. )

:

poflet exculari gratificans magis egenti :

primó folvendz funt expenfz füneris.

qui tamen à. Confeflario eft infiruen-

dus.

Ha4

?

Ratio: Neceflitas Lpluïturæ judimtm*

g

td

cxtrema. " Ergo aliis eft praferen-

/

Éx quofit. , quód etiaih cred'itoräs

da;

hune ordincm fc;'enur invertentes , &

Huc reducuntur expenfz , qua fiunt,

aliis ptioriratem pracipientes , mortali-

ad confcribendum teftamentum , cufto-

tur.

ter P;eccentj,,& ad reftitutionem tenean-

diendam füpelle&ilem, & fimilia debita,

pracise ratione defuncti fa&ta, y.g.ratio-

W. $. Creditores qui habent hypo-

ne infirmitatis,

thecam five tacitam five expreffam in

QUAR(Q VIII. Obligatas ad refti-

bonis debitoris , praferuntur in folu-

tuendum tenetur ne ftatim reftituere ?

tione omnibus creditoribus chirogta-

CXXH. y. Quilibet. tenetur ftaim

phariis feu perfonalibus,

reftituere , fi poteít, vel petere dilatio-

Ratio: Hypotheca datur creditori ad

nemab eo, qui poteft ufum rei conce-

fecuritatem ; Rtquocunqueeventu pasiit

dere.

ftaS, Thom; hica, 2, inc,

€x ea curare fibi fatisfieri, ita ut habeat

wnr[.']r

Ratie S.'Thom, eft : Nec per modi-

& rem & perfonam fibi obligatam, càüm

cum tempus licetin: peccato morari,pt-

Ln

(!

(

ta;h;n- chirographarius- habeat folam

ta quoad affe&tum juxta illud Eccle£, 2r.

perfonam. Ergo hypotïïec..zïius habet

plus juris.-

Ergo eít praferendus

,Qgggï À facie colubri fuge. peccatum : Sed

CXXI.

qui non ftatim, id eft; primá opportuni-

E. 6

- Si concurrant plures

tate reftituit, fed detinet rem alienam ,

hypothecarii ,

H

regulatiter

raferendi

manetin continuo affectu peccati , quia

unt, qi

[

€am

1i antiquiorem habent hypothe-

continuó damnificat , & fic aggravando

,-A(»I

7]

J

damnum proximi, continu

agcravat

o

Ratio: Quia

pofterior obl

gatio nom

Peïccatum-.

Ergo

f

poteft tollece ju

*

S alteri in re quafitum ,

$

Pro cujus doctrinz confirmatione

Jl

unde eft regu]

& juris:

Qui prior eff tem-

fervinnt verba S. Thom. ibidem ad r.

pres potior eft juce.

Qs quidem potlet.

dicentisi Praceptum . de reflitutione. fa-

££

—

ZRACTATUS FIIL Examen $.

H

$24

;

Ü

sienda , quamvis focumdium formam f

Neg. conf, Difparitas eft: 041:"4 De(;

qü&

afivimatinum. implicat tamen àn. fe nega-

utpote bosorum noftrorum non egenti,

uti neftra juftitia nen prodeft, ita nec

[)!

zxivwum preceptum , quo probibemur vem

D

alterius detinere.

,

injuftitia effe&tive obeft ; fecus eft refpg-

é&u hominis.

hr

Eflne ergo hec mora feu dilatio ne-

ceílarioó exprimenda in confeílione ?

—QULAERO IX. . Quaz culpa requiritur

ad oblieationem reftituendi?

Affrme juxta probabiliorem fuprà

W

CXXIV. Ante R. Nota, culpam

traditam fententiam, vi cujus tenemur

confiteri circumftantias notabiliter ag-

(quantum ad prafens ) dividi in Theo-

Prima e& veri

i

gravantes. Ergo exprimen

dum,quoties

logicam , & Juridicam.

Propo[itun*x detinendi formaliter velyir-

nominis peccatum in conícientia & co-

J

-tualitet fuerit renovatum; Vel enim funt

ram Deo'imputabile , prout à Theologo

€onfideratur vel mortale vel veniale,

novapeccata, velunum notabiliter ag-

Df

Quod fpecialiter etiam ob-

Juridica ett ommiflio dilpentia ad impe-

grávatum

fetvet Confellarius circa moribundum,

diendum proximi damnum requifitæt

Nec admittat,ut reftitutionem commit-

hac coramDeonon fempereft peccatum

[*

tat heredibus , nifi moraliter certus fit

dcfe&u voluntarii , ut patebit ex dicen-

dis , attamen ita efle putatur ex prafüm-

li

eos certoó adæqüatä ftatim (quantum fe-

2

cluío fcandalo & infamia licet) refütu-

pione vel interpretatione

4

4

: jur;s : quare

It v

£Uuros,

De quo vide füprà de tefta-

vocatur juridica,

diviäi't(u-—rþ in

hu

mento.

Nota 2, Culpa juridica

latam , levem, & leviffimam. . Lata elt

ffnleu.!

Quid ageres in Confeflionali cum eo,

negligentia, quá omittit quis in re alie-

W

quiter, quaterve promifis reftituere , &

non reftituit ?

na diligentiam vel circumfpedtionem,

J n j

1j

I^

Tif

CXXII. Dico: Nonabíolverem. Ratie:

ab hominibus ejusdem conditionis in t

!L

eri folitam, v. g. ne-

EU

Quia non licet abíolvere eum , qui pzu-

proprieyafïäm adhib

1as

denter timetur relapfurus in idem pec-

eligentia ejus , qui pallium vel libramfi-

H

bi commodatum relinquit in publice /o*

)d

catum ficut fuprà Trad. ;. Exam. 2. n.

PT

co. Levis culpa eft omiffio diligentizs

4$. di&um eft de concubinario ,. &'qui-

tiori

ob

dem in préfenti eft ratio à for

CUR

quam folent ad hibere homines eju,säem

g h

1

Vg

|

continuum damnum proxi a, Etquan-

artis feu profeffionis diligentiores,vg-

ii

vel librum commodatum reit

vis Ceafeffarius teneatur credere poeni-

Pallium

J2

quit qui

dem in fuo cubiculo, fedoftium

Al

tenti-pro fe & contra fe loquenti , cum

1 uj

hoc tamen caveri debet, ne mora tempo-

non claufit,

Levifina eft omiffio ejus

7

* kïf.p

jl

m

rs delid&um & damnum aggravet,

De

diligentiz, quam diligen

tiffimi adhiberg-

NES

hoc plurair Tra& 13. de pocnit. de re-

folc—nt, v. g. filibrumin cubiculo füo re--

liquit, oftium claufit, fed feram non.

*l d'an

cidivis, Exam. $. n. 97.

l

tentavit, an effet claufa,

Hac tamen.

"1f

:

Oppono : Peccator non ftatim tenerur

EU

omnia in fingulis factis pen

fanda f.m.lt.

B

(äcisfacere.Deo. Ergo nec homini,

arbitrie

EE

— À

De K(jf/ftgttiane;

625'

atbitrio viri pr—üden!:is aut judicis juxta

inconftientia nullam actionem injurio-

Nemo

fam commifit.

qualitatem circumftantiarum,

Ergo ex nullo- capite ,

enim negabit , majorem diligentiam re-

quia aliud-on datür-

quiriinre pretiofa quàm vili, uti & in

Dixix.im foro confcientia , & , ut. alíá

-

loco, ubi graffantur milites, quàm ubi

addunt; fecimdim jus natura i ante ju-

omnia fantfecura, Notandum etiam eft,

dicis fententiam.

Quia juxta aliquos

[

quod multa fiant fine culpa vera , qux

obligantur virtute legum civilium; Sed

tamen non fiuntfine culpä præfumptä,.

ha quia peenales funt, non óbligant ante

Alii admittentes hanc culpa/ diftin-

fententiam judicis, lta R. ad Legem

dtionem, cülpam latam bene diftingu-

Aquiliam, f objiciatur,

Dixi 2. ex delidio, id eft, feclufo cona

unt, ruríus in latiorem & Jatisf:mam.

Culpa Jztior e& dolus prafumptus vel

tractu ac officio; de quo poftea,

xaïipp.arcns,

Latiffma |dolus apertus.

Dixi 3. & faffeiat. Licét enim homi-

i

-Dolus eft-quavis calliditas, fallacia , &

nés non obligcntll.r adhibere fummam

fhachinatio ordinata ad decipicndum,,

diligentiam, 1mó nec communtter eam,

Calliditas proprie ft tacendo. ^ Fallacia

quam diligentiores folent adhibere; tc-

fit mentiendo, — Machinatio arte verbo-

nentur tamen ad eam , quam alii ejus-

xum, His notatis.

dem conditionis communiter adhibent,

X. I, Probabilius eft, quód, ut incur-

praferiminregravi. Etruneett culpa

ratur gravis obligatio reftitutionis in

lata fimul theologica. -

foro confcientiz ex delicto, ante judicis

Cafüsad quos hec do&trina applicari

fententiam requiratur & fufficiat culpa

poteft, funt. r Homicidium cafüale , vel

theologica mortalis , & non füfficiat

ex motu primó primo factum. 2.Si quis

tantüm juridicacomm

:

iffa ex inculpabili

ex naturali, & ob fufficienrem diligen-

ápadvertentia,

tiam adhibitam, inculpabili inadverten-

Ita clart collipiturex S. Thoni.infrà

tia dedit occafionem incendio,furto, ho-

Q.64.2. 8. in c. dicente : Secundium

';m'icidio »Xc. 3. Si quis occidat homi-

jura fi aliquis det. operam rei- licite , de

nem, putans efle feram, &c. | Si pecus

bitain diligentiamadhibens , Cv ex boc bo-

tuum depafcat fata alterius. De quo vide

siticidium . fequatur , mon. incurrit bomicidii

fuprà deignorantia Tract. ;, Exam. r

*

Tetatum,

Unde'eft lxfio folüm materia-

n. 23. ]tem de aggravatione peccati

lis & cafualis defe&u voluntarii, ac fi fie-

€x damno .proximi "lra&t. 4. Exam, 2,

xet abamente vel dormiente,

n.37,

Ratie: Talis non tenetur ratione rei

Canones;qui objicinnt

lr Qexpli,c:l.ntur

acceptz, cüàm non habeat rem , neclu-

& procedunt de culpa lata, & theologi-

crum, aututiliratem rei ut fuppono; fi

«a , ac ignorantia vel inadvertentia vin-

£nim ex damno dato factus effet locu-

cibili & culpabili; quz facit damnum

pletior, indubi& teneretur.

Dein nec

aioneffe cafüale. Quod NB. de paren-

J

Aibus tenellos infantes fecum in lecto

j

Feneur ratione injuiz acceptionis,quia

P

Kkkk .

«collo.

ö

RA ERRCiumIT

X*W,(

626

7 RJCT ATUS. HX. Examen 6 ;

collocantibus ,eosque in fomno fuffocan-

quód infligatur pro peccato venisli ideo,

tibus vel opprimentibus.

Quia illi pe-

quia non íolàm ordinatur ad caftivan-

^l

riculum infanticidii facilé poflunt & de-

dum deli&um, fed etiam ad revocandam

ab erroreanimam.

3

' mpmi

bent præviäere.

I d

x.2. Probabilius eft , quod'qui ex

"Ad 2. dico , idfieri ob pra

fumpti&

3 di ;i;»i

culpa levi, ac theologica íeu veniali in

nem doli vel fraudis , & ne in juriüs &ne-

M

tulit damnum grave, nullatenus pravi-

gligentiis detur locus.

3

")

füum, non-teneatur in conícientia refti-

&.3. Katione contra&tüs , fi is fit ín

.

|:

tuere ante fententiam judicis , nifi fuerit

utilitatem folius accipientis , uti eft iu

T

obligatus illud impedire ex contradtu,

commodato, tenetur quis ad reftitutio-

20 f

aut quafi conuractu, vel ex alterius dam-

nem etiam ex culpa leviffima juridice :

m

2

L

1

no factus fit ditior.

non tamen in cafu fortuito , nifi per con-

uid

P

Ratie : Tum quia reftitutio eft q

tractum transferatur dominium

transfertur in muttüo.

vrei,,u'ci.

h;zfm

ponale, peena auteni debet e(le propor-

li

tionata culpz: Sed in caíu pofito pana

Ratie 1. p, JEquitas poftul:t, ut in

ii

elletexceffiva. Ergo. Tum etiam quia

cuftodia reialienz , qua pracise in tuam

non tenetur ratione rei accepte , quia

gratis uteris utilitatem , maximam im-

"h Pal

talis nihil accipit,ut patet, nec (faltem

pendas dili

Em

]l

gemiamxJ ne domino p

l

fuüb mortali) ratione injuftz acceptio-

'Erge,

«?

nis,quia actus ejus defe&u voluntarii,

Ratie2. g. Quavis res, dum perit,

j

At

l

!

: ':ï'ugt*(xu'v

& ob inadvertentiam in ratione injuriz

domino fao perit , fi nulla adfit culpavel

qu'n W

eft valde imperfectus, | Ereo.

pactum: Sed commodans manet domi-

Declaratur - ultevius :

EtA venialiter

nus rei commodatz.

Ereo,

jeci

;;fm Z((.I/i]i

2

peccans fit voluntarius refpectu. operis,

Dixi , ff nulla adfit mlp.i. - Hinctene-

Vi

non tamen refpe&tu damni fecuti , quia

tuür reftituere. commodatarius , fi fine

M ï J

aliás non effet peccatum . veniale, íed

confenfu domini re commodatá utatur

Ab

NJ)

1

anortale, utpote in re gravi.

Ergo.

aliter ac conceflüm eft , v, g, equo ad

Oppouo 1.

contra Rationem : Poeena

certum locum conceffo atitur ad aliuni

/

[

purgatorii eft eravifIrma ,uti & excona-

locum , ubi à latronibus fuit apprehcn-

gmunieatio minor eft pena gmvis Bd

fus : vel f fit iv mora reddendi , Y- £

) d'n

"A r

men incurti poteft pro culpa veniali,

equoad octiduum conceffo, utitur dit-

(

Ergo.

tiüs, & interea fortuitó furripitur : df

hi

2.

Jus Ecclefiafticum &. Civilein-

30tt

autem res eodem modo fuilffet Pemm,

terdum condemnat ob culpam etiam le-

vel deterioranda apud dominum , non

i

viffimam.' Ergo.

tenetur, quiatunc mo.

)

Jhü

rà vel cglpa non.

j

Ad 1. dift, ant, pro r, p.

Peena pur-

eft caufa damni.

N

100

As

l

gatorij eft graviffima refpe&u fori hu-

Dixi 2. ff pen adfit pæätmx'z*,x nimirum

gani, conc. ant , divini, neg.

Ad id

de folvendo conumodato , quocunque

:

V

]

de excommunicatione minori dicitur,

modo perierit,

Ro æï*[ïitu'cn

Y

E

A

- De Rej?imtione.

$27

officio aliquid faciat in alterius &ornnkL

RAti0 3. f. Rcsk'peri(ï fuo dómino,dum

dum, & mercedem non accipiendo, te-

fübitó perit: Sed in eo cafu alter, v. g.

mutuatarius, fatim efflicitur dominus

netur ex d.do & latà culpá, non tamen

ex levi.

rei. Ergo.

Vide infrà de commodato,

Ratío :

Quia non pro fuc;', fed folo

ubi plura dicuntur, Tra&. g. Examï 9.

1.90.*

alterius commodo laborat,

* 2. Sicontradwus fit in utilitatem

IH

Sed quid , i officium illud quaivif-

folius dantis, uti fit in depofito, acci-

fet?

piens tantum tenetur de dolo & culpa

Dico cumSylveftro , tunc etíam tene-

lata

"

Si veró fitin utilitatem utriusque,

ri ex leví culpa,

ut fitin locato uterque tenetur ex cul-

Ratio : Quia tunc creditur promifif-

palata & levi, non tamen de leviffima ,

Íe exactam diligentiam.

iil

nec in cafu fortuito.

Dic mili : Quinam cenfentur quafi con-

Jienti nulla

Ratiot p Ineo cafu accip

tradtus?

fit gratia nec utilitas: ergo non debet

Dice : Sunt alienorum nEgotiorum

gravari ad majorem diligentiam' A quäm

executio , cura , tutela, officium Judicis ,

homines pafïim in propriarum rerum

Advocati, Procuratoris, Medici, Chirur-

f

cuftodia adhibere folent.

gi, Magiftratüs, Confeffarii , Concio-

Excipitur , fi quis feipfam obculerit,

hatoris , "Theologi, Jurisconíulti, Archi-

feu petierit fibi depofitum commmitti,

tecti, Artificis, & fimilium, in quibus

I

quia tunc eft cauía , quód non fuerit

intercedit contra&us falcem tacitus.

Velfi merce-

commiflum diligentiori,

x, 6. Mercedé condu&us aliquid fa-

dem accipiat , vel aliam utilitatem ex de-

ciens exofficio, ut Tutor, Advocatus,

pofito. Quid fit locatum, depofitum,

p

Medicus , Artifex, &c. tenetur etiam ex

Jwf

pignus.

Vide infrà Tra&. g, Exam, 9.

caufa levi.

)

g

1.83. & 85. & 89.

Ratio: Quiailli ex eo opete capiunt

i

Ratin2,?5. J/Equumeft, ut quis in

commodtum: ergo tenentur ad majorem

)f

cuftocia tei, pracise in fuam utilitatem

dilligentidm , quàm f1 nullum commo-

ll

D

concelle, diligentem impendat curam,

jl

dum haberent. Vide, quid fit culpa le-

jl

nl

non tamen tenetur ad diligentiffimam ,

visin hoc Exam. n, 124.

U

W.

quia non ille folüs , fed & dominus com-

Sed quid fi talis. officiarius profe(ïüs

]I () n

modum reportat. Ergo.

- Hac refolutio etiam applicari poteft

fuerit fe diligentiorem & peritiorem a-

l

MT

liis, eá de causá non adhibitis?

ad pignus , ,hoc enim datur tum gratiá

T.

Dico:: Tunctenetur ex culpa etiam

debitoris ,. quó faciliüs ei pecunia creda-

uf

tür; tum creditoris , ut eo tutius fit cre-

levífima.

z

"

ditum..

Ratio: Quia tunc i

mplicite promilït;

n"

f:.

T

, CXXV. y. ;. Exquafi contractu ob-

fe prafticurum plus aliis.

j

qü.

ienz rei cuftos mercede con-

* M

i(igatio reftituendi (ic nafcitur : Si quis eg

Kkkk 2

duc&tus

s

ss

X

628

TR ACTATUS FIHL. Z:.xamen :

du&us cenetur de damno ex 'culpa Ieyi,

níno tollit, fed fmnien vaidgdiæqifem

jj

imo & levisfimá.

reddit propter ipfius debitoris , eivecon-

of

Ratie : Quiavi conductionis videtur

1

i

jun&torum necesfitatem.- Pro quo vide

B

» promififfe maximamr diliventiam, ^ Ét

füprá Tra&& 7, Exam, 6. n. 87. quod

u

hoc maxime , i tescaftodienda fitvalde

triplexfit, & quid fit necesfitas, nimi-

jf

pretiofa,

rum extrema, eravis,communis,

ia

j IP-EZCFP

x 8. Cujus eft,vi officit aut profesfio-

etiam $. Thom. hica. g:ad 2;

Jirim

nis confiliimydare, vel pro idoneo Con-

- $. Necefitas extrema. five- proptia,

Y

feffario fe gerit , & confilio fuo dam-

h

five fuorum, nimirum parentum, filio-

numintulit ,'teretur de culpa lata:" fi

veró fit mercede condu&tus

rum, & conjueis , quamdiu durat, juxta.

ganfzn

; tenetür eti-j

communem DD, fententiam exculat à -

A: [

'am deculpa levi.

hel

reftitutione facienda creditori in

LIIPPI

Ratio

patet ex chnitlio*ne utriusque'

neécesfitate exiftenti.

4

4

-

Afl

culpz,

Ita colligitur ex $. "Thoyn. 'I;n'

af

BU

9. 9. Extra hos cafus fol

üm tgnetqf

4. $, ad 4. dicente: In cafu extrema mes,

('I[«

de-dolo,-

cefrtatis puffet. c deberet- aliquis. etim.

f&l

Ita patet ex illa Regula Jutis in 6.

Nullus ex coufilio , mado fraudulenttim aon

auferre aliena : ut patvi fubyenet, — Vi-

Me

deatur ín S. D, füpri q. 3 1.2,3.i . "

Atl

fuerit, obligatur.

Quz regula intelli

[o]

e1-

uafi

— Ratio c declararia t,. 'Tum quia i.

J

LU

ump

tur de confilio in contractibus, vel q

contractibus: in confilio autem de deli-

eo cafu charitas incipità feipfa, . Tum .

f

Áietyw

quia in extrema neceffitate omnia fünt

, &isintelligitur ctiam de culpa latz, qua

communia faltem quoadufim , — & facit

lt Vfl P[

xpe equiparatur dolo.

An Confiliarius posfit fuadere ufum

ropría poffidentis ea, qua actu habet,.

d deg

f

fententiz probabilis concurretite proba-

cet aliàs fint alterius,cujus dominiam,

j dj

uüti & praeceptum affirmativur de fadi-

Mfe [ä]l

biliote. Vide füprä in Tra&, 2. de Con-

j

fcientia, Exam, 4.

enda reftitutione, per extremam debi-

f

rfu',)

QUAERO X. - Que caufz excufant

toris, & pradi&torum ei eonjun&torum .

;*'"«Emdum

. reftitutione ?

necesfitatem impeditur & fufpenditur.

:

[

käþim (fà

. CXXVL. »;, Variz fünt,quas asfigno

Quia divifio ferum ea zquitateeft fadta,

J mtfm

utinextrema necesfitate maneat ezrum ,

& explico.

RT

communitas, Pro quo infrà vide Tra&, -

ii

1. lmpotentia phyfica & (implicitet

f

g

talis, ut cüm quis plan? nihil habet,, in

9, Exam. 3.fi. 37.

Df

D

;

quo cafu creditor non poteft effe ratio-

Declaratir 2. 1neo cafa debitor habet.

N d

d

nabiliter invitus , quia ut habet Regula

majus jusad rem quàm ereditor; Ergo,

M

Atj

Jurisin 6, Nemà poteff ad Iupefzbile obli-

Prob. ant, Creditor tantüm habet titu- ;

M

ais

lum necesfitatis , debitor veró prater

] s

CS'M l

2. bupotentia mavalis , & fecundüm

11*

hunc fimul habet. titulum poffesfionis;

Wtio

244

hon ome.e

- quid ta;isv, que refticutione

melierautem cft citulus poslidentis; pu-

"d ii

u

"

/a-&

-

d D quz'-z'tztt;'me.

629

'-natm;ali' intelligitur

.LFJ

t, jaffe: fienim fit res injufté accepta *

Ratio: Quia j'ufe

exceptio pro.extrema neceffitate, f1 ta-

rion eft ptöpriä pö-iïkfïör. Ergo.

men juraret fe reftituturum in extrema

Declavatur 3. Debi;of parenübus &

præfatïs conjundtis temetur-faccurrere

neceffitate, juramentum effet .fervan-

dumob reverentiam Divini Nominis.

U

ex pracepto pietàtis , quod prafertur

4. Necefftas gravis propria vel fuo-

precepto de facienda reftitutione , hoc

enim redacitur ad juftitiam commutati-

rüm,ut fuprà, debitorem excufat, ut

ad eam füblevandam reftitutionem dif-

vati,

U

u eftinferiorpietate, Ereo,

i

ferat, nifi creditor in pari neccílitate

Exhis fequitur, quód fi res fit uf

PEN

confumptibilis , debitor fiat dominus

exiftat.

illius; fivero ufa extremz necelfitatis

Ratie 1.5, Quiatunc äredi tornon po-

confumptibilis non fit)fiat dominus usüs

teft eíle ratiopabiliter invitus, cum ipfe

ex lege charitatis teneatur in gravi ne-

ipüus tei,

ceffitate proximo füccurrere, Ergo.

M

Dixi antea, qmamdiu durat -seceffitas.

Ratio- 2.. p. Si creditor in pati neceffi-

|p

Quia fünt certi ca(us, in quibus eft obli-

tate , eft rationabiliter invitus.

Quia

gatio reftituendi transactà necesfitate.

inparicaufa melior eft conditio credi-

1 Sipoft eam res adhuc extet , fecus fi

J

toris , &præäiþuä fi debitum ex deli&to

non extet,

2. Si debitor non abfolutt

fit contractum.

Sicutecontrain necef-

fed folüm per accidens, nimirum hic &

fitate extrema , cüm hac omnia faciat

nunc, & in hoc loco fit extrem? egens,

communia , melior eft conditio poffi..

habeat veró mediaalibi, posfitque habe-

dentis,

Ereo,

re, vel poftea lucrari. — 3. Si res aliena

CXXVIIL. Qaupmodo refolvis: hun& ca-

jf

habeatur ex deli&o , v. g. furto, tunc

fum : Debitor non poteft ftatim folve-

enim oblieatio reftituendi in tanta ne-

u

re absque gravi jactura ftatüs jufte ac-

cesfitate folüm confopita ( feu

uq*l [.

ingnge

quifiti , poteftne fibi retinere neceffaria

tin&2) revivifcit,

ad illum ftatum mediocriter confervan-

( s

- Notandum , quód data refolutio (üb-

dum, donec fine illo nocumento posfit

fiftat,five creditor ante five poft debito-

M

.hp

reftituere integre, híc & nunc folvendo

remin extremam necesfitatem inciderit:

aliquid , & ftatum folàüm minuendo?

yta

[b

fi enim ante incidit , debitor quidem

Affirinó cum communi fententia, mo-

ï

qut

peccavit non reftituendo tunc, f potuit,

dó creditor non patiatur (imile detri-

g

&ttamen poftea poteft. priüs fub'venirc fi-

^

mentum, & debitor fein hanc imposfi-

bi,quàm alteri,

bilitatem non conjecerit, bona füa malt

u

j

Quid fi juraffet fe cxeditori refticurum

dilapidando.

Exemplum fit primó in

talidie, & eadem die incidat in extre-

jf

Nobili qui hic & nunc non poteft inte-

Tam necesfitatem ?

gte reftituere , nifi ftatum fuum haredi-

(

Die: Ratione Juramenti non tene-

tarium, velaliàs jufte acquifitum defe-

-tür tali die reftituere.

rat, & labore manuum viétum quzrat.

2.In

jm":

Kkkk 5

——

M

630

ZRACZTATUS FIII. Examen 6.

In filio adulterino, qui honorificum

pateretur . fimile ftatüs fui- detri

ïnen-

(

ftatum jufte. eft confecutus-., & poítea

tum,

—

[

cognofcit fe effe illegitimum-& poffide-

Excepi . mod) ereditor w patiatur

tcaliena.

;'u;&

3 Ineo , qui non poteft fta-

fimile detrimentum : quia , ut di&um elt,'

4lei

tim folvere,, nifi domum fuam vel prz-

in pari cauía extra neceílitatem extre-

li

diam vendat multó

Kminori pretio quàm

mam potior eft conditio. creditoris.

IQ Y

valeat..

Excepi2. f debiter fe non eonjecerit in.

fitit

Ratio: Tum quia excufat impoflibi-

banc ümpolhbilitatem. dilapidans fua lufi-

s

litas moralis , hoc enim in moralibus

HS, potationibus, &c, Quiatunc non

Aond

cenfetur impoffibile, quod eft valde dif-

meretur dilationem , & ja&uram fuifta-

1

T

ficile, aut honefte ac decenter fieri ne-

Z

!

tüs fibi foli debet imputare,

quit , ficautem eft in przfenti, ut patet

Oppono : Non munus peccatum eft,

'.':['ing?l—(

ex cafbus & exemplis pofitis.

Ergo.

alienum invito domino retinere , quàm

[

Tum etiam , quia per fe loquen.do ne-

auferre: Sed ad vitandum. proprium

fj

mo cum jactura bonorum fuperioris 9)2

damnum non licet alienum auferre in-

ï

ATC

AR

dinis tenetur reftituere bona inferioris

l

h

vito domino, Érgo nec retinere jnvtiwl/ i

L

j

n

ordinis: Sed in eo cafu fieret reftitutio

domino,

tl

bonotum fortüune cum ja&tura famz ,

Ad bec concedo totum

, fed nego, quöci'

tl

,,ï

hono/ris ; & ftatus juft? acquifiti, Er-

in cafu pofito dominus fit rationabiliter

4

O.

invitus , ut pro vitando gravi damno de-

( :

— Dixi juflé acquifiti ; fi enim. (tatum

bitoris re(titutio differatur, Pro c'ïuo No-

ol

A

acquifierit per furta , rapinas , ufuras,

ta, quód , licet preceptum reftitutionis

| &?Gd y

&c. non excufatur.

Quia tunc non a-

fundetur in negatione , notr retinendi

mitteret ftatum , fed dimitteret alienum ;

"

Ícilicet alienum invito domino , ut patet -

J uf

d. [

non pateretur in bonis propriis, fed pri-

n, 122. in hoc Exam. formaliter tamen

t

!

i

varetur alienis.

iNec

»ateretur infami-

eft affrmativum , & ideo ex hac parte-

:

äifän'fad

am deferendo ftatum,

ed potiüs cam ab-

interdum poreft pro reftitutione expe-

Poflet tamen etiam tunc fibi

l XWM dgn

ftergeret.

&arilocus, & tempus, &c.

N

K

reíervare neceífaria alimenta juxta con-

fc

d creditor ;nrdi-

ligo

Ex quo

equitur, quoó

)

ditionem fui prifüni ftatüs, fi in eo bo-

&o cafu in foro externo habeat quidem

ä "n

UM E[

naþropria habuít, fecus non, ^ Primum

jus repetendirem fuam, non tamen in

i

BI

N

patet: Quia aliàs ex iniquitate fuá com-

foro confcientiz , inquoforo ctiam de-

N

modum reportaret.

] Q

bitor à judice compulfus pon tenetur «

1 R

Sed quid i homines putent fatum ju-

obedire, bene tamen in foro fori , pto-

b

l

j

ft£ efle acquifitum ?

pter obligationem injuftitiz legalis.

I!

N

u

n

Dico , Tunc fequi quidem infamiam ,

$. Cau[z excufans à reftitutione, €

fed tamen non tam gravem , quz fufficiat

i

»n([e

creditoris fpentanea remiffo , id. eft, viy

b

N

& exculet: f tamen valde gravis eflet ,

üh

Yer

metu, vel fraudenon extortaa&faäa ab

| 'kml

pollet paulatim reftituere, nifi dominus

€o,qui condonarepoteft, ^.

li

hum

-

LT

é.cdfu.

m

—

4

De | Rcftlitzztibne;

./gg'l'

E Ceffo 50?197»711',- qux à Legiftis vo-

beriadversüs patrem , & econtra Maritus:

catur flebile & miferabile remedium , à

adversüs uxorem , qua dotem repetit ;;

Patronus adyersüs libertum ; Socius ad-

jure ipventum , quo debitor nimio zre

versüs focium.,

De quibus pluza videri

alieo gravatus , bona fua cedit feu. re-

Pro

poffuünt in Juriftis , qui in fuper tradunt,.

linquit creditoribus dividenda.

quo vide, quzdixi de ordine reftitutio-

beneficium ceffionis denegariiis , qui illi.

L

renuntiarunt per juramentum

3

Qui

nisinhoc Exam,n rz1g.& feqq. Effe-

bona fua dila

r

pidando. quafi ex induftria.

étus hujus remedii eft, ut debitor, qui

non.eft folvendo, non poffit ob debita

fe impoflibilitárunt ad folvendum ; De-.

bitores ex deli&to:

Hi enim merito in--

incarcerari,

Qui tamen fi. poftea ad

carcerantur níguedum reddant novifli-

pinguiorem fortunam veniat, manet in

mmn'qnadrancgm, fi ullatenus (it poffi-

conítientia obligatus reftituere , licét

bile.

bono cefferit per actus more patriz igno-

miniofos - illa enim ignominianon tol-

CXXIX, 7. Conmgn/atio , quz duplici-

lit jus creditorum , fed infligitur in pa-

te: fieri potell: Prino utíi debitor & cre-

n*

iaa

ditor ibiinvicem: debeant, & debitum

W

nïæxqä*. przfu

pte culpz debitoris in con-

trahendis debitis ultra vires , & in terro--

debito compenfent,vocaturque à Juriftis:

zem aliofum,.

Y

debiti c crediti inter fe

ributio, ad: cujus.

CXXVUI.: Sed sonne calis debitor fal-

j,uüitiam requiritur , quod debita fint.

*& confcientià poflet oceultare, fibique

zque liquida & ejusdem rationis, v. g.

fi Joannes Philippo debeat 100. florenos

zefervare tantum faltem , quanto opus ei

eft ad vitam parce degendam?

pro equo, & Philippus Joanni 100. flo-

Afíirze. Ratio paret ex dictis de ne-

tenos pro frumento empto. Nonautem.

ceíTitate gravi , qua , cüm fit mortaliter

valet fine mutuo utriusque confenfu , ut

fi Joannes Philippo debeat roo. Borenos;.

i

certunr periculum mendicitatis , excufat,

& fufficit ad re(titutionis dilationem..

& Philippus Joanni egregium equum in

00

Nonue d«ntur aliqui, debitis vires ex-

naturà , poteft enim effe, quód Joannes

a

It

eedentibus orierati homines, hoc mifera--

magis egeat eqó. quàm pecunià

(

bilibeneficio non egentés ?

Ulterius ad hujus compenfationis ju-

j

ftitiam requiritur , ne inde ladatur bo-

Affrme, — Es (ant qui muniti funt be-

neficio compotentiz , id eft , privilegio,.

num Reipublicz , ne violetur depofitum,,

D

Reultraid, quoad commodam fuftenta-

vel commodatum, & ne res fit aliena ex:

Q^

furto debita.

tionem egent , poffint conveniriaut mo-

leftari;

Quales funt Clerici gaudentes

Secundó fieri poteft compenfatio Oc-

h

privilegio fori , Perfonz Nobiles & Illu-

cultafic, ut cteditor infcio debitore ex

fires, Do&ores , Profelfores , Mulieses

ejus bonis tantum fürripiat , quantum ei

j

(

DI

honneft viventes , Milites armatz mili-

debetur. . Ad cujus juftitiam requiritur.

. Ut fiat fine fcandalo.

2, Et fine ul-

i

tiz; ltem illi , qui fibi mutuó debent

i

(/)

teriori damne debitoris, temporali nimi-

alimenta ,gaudent hoc benefiico,. ut li-

( 6

É

as

632

2RACZATU$ Il.f. Examen6. .

li

rum,ne adhuc femel folvat ipfe aut hz-

ilud . licité þræteräittere fa?uïmt: £xi«

redes: & fpirituali, ne putet fe nondwm

flente.

Et ideo fi Aliquis fit obligatus,'ut

p

folvitfe.

Unde caut? momendusieft,

Alicui rationem ponat, vel ut . certum de-

Ti

d

eum à debito effe immunem, ne maneat

bitwn reddar , nom potefü boc lidbo pra-.— -

inconícientia erronea,

3. Ut fiat fine

1ermüttere , ut — Religionem inguediattir,

h

dasano vel periculo tertii, v g. illius, qui

Si tamen. debeat. aliquam pecunam , &

ai

0a

habet jus pralationis inbonis debitoris ;

qon babeat undeveddat , teuetur facere quod

&.]

& ne habeatur aliqua fufpicio furti,4, Ut

poteft , ut fGilicet cedat bo

aip,

uis füis ;redifoïi.

X

2

debitum ficliquidum & certum ( quia in

HzcS, Thom;

At ï

!)j

dubio melior eít conditio poffidentis )

Rationem S. D, dat fibdens: Prapt

pecwniam perfona. liberi hominis focundim.

i

&fitex juftitia, non veró folàüm exgra-

titudine, vel debito antidorali,

5.Ut,

jura civilia son obligatur ,. fed, folim sesz

lt

IT

quod fübripitur, non fit depofitum vel

quia perfona. liberi boninis fuperat omntm

aflimationem. pecunia.

Ergo bonis cez

)

commodatum, fed (i;pïopxium ipfi de-

*:hl

bitori.

6. Nec fit diverfz rationis feu

dendo de fua Pcrfona,-qucmcunqü:fm'

Ut

RW

Ípeciei à debito , in cofeníu, quoant? de

tumam

compenfation

e priori dictum eft,

eít.

ple&tendo, Magrädifpongä??;j

At

9. Selutio

ó.

diteri Creditoris: fadla ,

Aliaratiopatebic ad Dícó g. —

d

l

modoó fitcertum , quódiilli vere debebar,

Ex quo patet differentia intet talem

i

& fint debita ejusdem qualitatis, nec

debitorem ex una , & mancipium (idem

& df

magis inde damnificetur creditor, nec

eft de marito confünímato matrimoniü)

i w.

anteriores crediteres.

J| It

exalteraparte. Quia perfona mancipii

9. Aulloritas juris vel judicis , rem

At

eft fub jure & proprietate dormini, perlo*

elle ufcaptam vel przfcriptam,aut aliás

na veró debitoris non eft fub dominio '

i [

"

A

non folvendam , fecundum allegata &

creditoris, Etmaritusper matrimon?

probata judicantis,

confümmationem libertati & privilegio

U

ln

IC. Interitus rei debitz pet cafum

transeundi ad Pcrfc&iorgni ftatum 1*

u

/

Ui

fortuitum juxta di&a in hoc Exam. n.

muntiavit.

lmm)d

124.circa R. 3.

nature. de E

lt

j

Dixi, stemdo im jure

r1. Ingre[fus Rel

fit de jure pofitivo, patebit ex dicendis,

Pt

igzonis. - Pro;cujus

ïïtli,

intelligentia,

Dico 2. Si debitor brevi tempore, v

x

M r

k

tilg

CXXX. Dico x.Probabilius eit, quód

€.uno vel duobus annis per laberes con-

ftando in jure naturz debitor, quinon-

fuetos posfit fatisfacere creditoribuste-

lt

I

ulll

nifilongo tempore in fzculo manendo,

netur ingreffüm usque eó diferre f

dr

fpem folvendihabet, bona fua credito-

tamen ante reftitütionem ingfcffuä p

"

i li

ribus cedendo, poffit licitt & valide Re-

fiteatur , profesfio eft valida, eumque à

AU

f

n

ligienem ingredi,

Ka S. Thom. infri

reftitutionis onere liberat.

J

ü

q.. 189. a. 6. ad 3. dicens : 1lle , qui eft

Ratio 1. . Tum quía turc debitor eii

; lm

ebligatus ad. aliqid certsum ,— son poteft

(Jui-

N [01*

in poïeaatiaprox?mz ad folvendum,

1/ e

-633'

3De -Reflimt'imä;

libet amtem tenetur fatisfacere quantum

-Nota,*quöd necS*i:fus"VZ fuo decreto

pote. Tum quia tunc creditores fünt -

comprehenderit illos , qui habent gran-

rationabiliter inviti: fecus eft in. priori

diadebita, qua tamen non füpetant eo-

cafu, Ergo.

rum fübftantiam , uti nec eos qui (u-

-Ratio 2. p. Patet ex veibis S. D. anit

creditores folvantur) bonis fuis cedunt,

Pa

addudtis ex a, 6. Et Confirmatur : Quia

nec habent fpem ut manendo in fzcule

ideo non valet Ptofeffio fervi invito do-

tam citó poflint integr? folvere: eà eninma

mino , & uxoris inyito marito , quia non

ceffione quantum poffibilee&, confuli-

funt perfonz liberz, feu non fünt fui

tur creditoribus , & cavetur eorum prz-

juris, fed alterius.

Ergo cüm debitor

judicium; qui erat finis decreti.

fit & maneat fui juris, &c.

CXXXI. Ojpono 1. contra 1. Quili-

Ratio ;.p. cüm 5. Ántoónino, Sylve&;

bet jure naturz tenetur folvete omnia

Hlud mo-

| " &c. contra alios extraneos.

debita, Ergoab hocnon eximitur pec

rditer eft. impoffibile quöd eft valde

Religionem.

difficile, ac hone(tà & decenter fierinon

2. Qui facit alteri,, quod fibi nollet

"

poteft: Sed in Religione teneri cumli-

fieri, peccat contrale

centia Pradati ( f1 debitor artem quan-

Ergo.

gem ,naulu'æ : Sed.

dam calleat ; horis fucceffivis laborare,

3. Quod folüm eft de confilio, non

ut acquirat , unde debitum folvat, eft

debet prz;judicareilli, quod eft de pra-

valde difficile.& honeftt ac decenter fieri

cepto : Sed ingredi Religienem folüm

nen poteft. E1go eft moraliter impo-

eft de confilio , folvere debita eft de prae-

]

tens.

Ér go.

CICPEO.

Ergo.

Notatamen, quód Monafterium te-

4. Nen licet facere malum ut eveniat

!

neatut creditoribus (atisfacere , f intuitu

bonum: Sed non folvere debita eft ma-

j

»

debitoris per hareditatem , le ;ationem,

lum, nimirum damnum temporale cre-

u

aut donationem aliquid acquifivit.

:

diteris.

Ergo id non licet, ut eveniat

Dico 3. Sixtus V. quidem füis. Con-

lucrumfpirituale. Quod idem patet ex

j

d

ftitutionibus ad Religionem inhabilita-

illa regula juris: Neminilicet cum alte-

yiteos, quizre alieno fuprà vires erant

rius injuria locupletari.

j

- -gravati: Clemens tamen VIII. ad ter-

?. Non licetaliena rapere, ut pateat

jit

Dd

fminos juris reduxit quoad' eam partem ,

facilior ingreffus Religionis, Ergo nec

jl

-.quà Profeffio decernitur nulla, eamque

licet non folvere.

'valere voluit, fed valente profeffione

6. Filius,qui in feculo manens pau-

jam debitor fuis bonis cedit,

Ergo ab

peri parenti (quia alio modo fuftentari

Q

onere reftitutionis liberatur.

nequit) poteft luccurrere , peccat contra

Fateor tamen , fi contingeret talem à

jus naturz , ingrediendo Religionem.

eigione quomodocunque dimitti, ut

Ergo fimiliter,

poflit Gbilucrari , debita revivifcerent x

7. Juxta dicta in hoc Tra&t. n.;.

-quia erant folüm fopita, npn extincta,

Quifub fpg promiffi matrimonii deflora-

vit

&

634**

TRACTATUS 8. Zixamen. 6.

*

vit virginem ,tenetuream ducere adeó-

Ad. 4 dift. maj. utiad z

que non potef ingredi Religionem ,

Ad- s. INe

o

g

$-

. conf. Difpacitas eft , quia

quin ingreffüs cederet in ejus injuriam

aliena rapiendo ( extra extremamrne-

& detrimentum: Sed ide

xp eft in. noftro,

ceffitatem; dire&e & politivéinfertur

cafu, Ergo.

damnum , & dominus ad. id rationabili-

lt

fs

Ad a,

dift. ant, Si moraliter fiwt,Po,a

ter eft invitus; fecus in noftro cafu,

tens , conc., fecus , negatur.

Ad 2. neg. min, & dift, maj.

Qui

Ad' 6. neg. conf. Difparitas eft ,. quia

przceptun: fübveniendi parentibus eft

facit pofitive. conc. , negative folüm,

tatr

VRR

Et fic dift. min neg. conf.

pie

is, ex ip(à naturali origine ortum,

neg. tmaj,

Quiergo alteri pofitive & dire&t aliquid

& eft ftridtius quàm juftitiz ad folven-

[03

dum debitoribus,

aufert, peccat inle

o

emnaturg, debitor

)

veró in noftro cafu infert damnum fo-.

44d:7. neg. coníeq. Dïifpa:riftasr cü. Tum

lüm indire&tt & negative, nimirumnon

quia corrüptor virginis videns non fü-

reftituendo dum moralter & abíque

Pareüfäï aliud. medium . obtinendi ufum

magna difficultate non poteft , necfine

€orpotis ejus ;, promittendb-. matrimo-

majori füo damno , quod iscurreret fe

niunr cenfetur ceffiffe juri & libertati

|

rivando datá cuivis à Deo libex:tgte ad

eli gen d'i-p erfectioremftatum, Tum etiam:

erfectiorem ftatam transeundi, in eo

quia non eft moraliter impotens ad fer-

Deo ferviendi, laqueos fzculi evadendi ,,

vandam fidem,, fed: poteft implere fine

ttg

animam intuto collocandi , &c.,

difficultate & boneftéacdecenterutiup-.

N

j

R

Ad 3. dift. maj ex di&is , fi , quod eft

ponitur, & loco cit

fs

de przcepto, moraliter poffibile fit im-

;it-.Q explicatqmi f& ]

Íe c.u; in gnægmari;.

TC

plere, conced, , fecus, negatur;.

x

GD

- upr,

?h

;

"m

]

C

L

ch

u

D

Jf

s

NSAS

27

N

7,

b

?&

a,

P i

TRA-

-6 2)MM G

j

"

A

2

pd

a

NU

hu

n

:

UY

E

E

D

"

i

E

N

j

3

"

E

ts

$»

-

15

AE

ÉR

2

T

em

E

ä;

*2

e

b

-

o000€

0030029:09000005

d

C

—ä

^

Q3

g.

C

2

d

as

&fæï

e

AE

Q

d5

2

d

e

à

M*

8

4 s

::

Vs

$

TRACTATUS IX. .

o frtis

X n 2.d .QM.B/Z.' 65 qqua ad

be yitus fu/litiæ oppo

ucelt, 78

4

: 'inclü/ïväf

t

T contraria juxta fe pofita magis elucefcant, poftquam exami-

navimus Juftitiam , fpecies ejus & actus, libet vitia ei oppofita

V

t

difcutere, ut pateat; quód, ficut Juflitia eft virtus jus fuum cui-

que tribuens , ita. ;zjuffitia frt vitium, jus fumm cuique auferens , quod

diverfimode fit , ut patebit ex decurfii hujus tractatus: in quo. Confef-

farium debere effe verfatum , probat eadem ratio ; que pro Tractatu

pracedenti.

ooO0

:

ä

| LlII &

EXA:

f

ii

6

36,

Z RACTAIUS JX Éxamem .

a

oSo

4

)

.... .j,'

o

[

£

222029 226

$99990

f

i

&i

fi

EXAMENIL

ET

HAYHMI , Qu

B

»

a acceptione .Per/ö

diffibutiye,

oppoutur 7tf/fztm |

U

* hi

J

De;lua*&- D. queft, 63 per q?mm.or articidos,

!' lu

a

, ULEROT,

Quid'& quan-

I

ii

92;'3:0

M

j

attenditur perfonarum: acceptio; Alia

W

(

E

tumt eccatum eft àccep-

W

&

jj

LA

;

E:cloPerfonarum,.

eit datio ad liberalitatem pertinens, quà

Ü

E

&

p

LUSS

N

W

-

3

Ícilicet gratis datur alieui , quod ei non

X

W

L Refpondeo 1.. Acee-

debetur.

Et taliseft collatio munerum-

D

5

QO

oW

U

//

A

*

(

z

CU

pto Perfonarum ( qua-

gratiz , per qua peccatores affinnuntur-

Jtenus de ea liic agitur, &

.àDeo;

Et inliac donatione non habet

30

in malum fümitur) definitur; quód fit

locum perfonarum acceptio, quia quili--

t j

vitium, quo.id quod.ex debito juftitiz

N

bet abíque injuftitia poteft de fuo dare:

Yi

conferendum eft uni períonz,confertue

quantum vult & cui vult,(écundüm illad:

alterijnon propter meritum ejus ad rem;

Matth.20.

qua]

Annonlicecmili quod vo--

Titgi

quzs confertur , fed ob conditionem ejus,

lo facere? tolle- quod tuum eft & vade..

qua non congruit ad ipfam rem - ut, f

Aotato

HzcS, Do&or, Ex. quo patet , quod

An

quis Beneficium, Officium , Parochiam $;

Deus non fit acceptotperfonarum, lictt.

velEpiíco

patum conferat Paulo ,. quia

f

Val

gratiam det uni & non alteri.

i

Paulus eft, quia tuus amicus eft,.

quia-—

R. 2;. Áccetitio perfonarum ex genere

[ eh

confapguineus, affinis,

.&c. qua condi-

Tif

tiones nihilfaciunt ad-

fuo, id. eft.,'intra propriam lineam &

t g

effe dignum offi..

fpecienr , etfi nulla. extrinfeca fpecies-

lo

cio, beneficio, &c.

Si^veró ei.conferat.

BN

peccati , v. g. fcandali accedat, poteft effe:

ideo quia àptus & d'ignus-ch' di

gnior eft,

peccatum mortali, & eft , fi(itin regra-

Mmm

hzc conditio facit ut.ei debea.

tür ex jufti-

mm. Xu

tia di&ributiva,.

vi: in individuo tamen potelt.effe ve-

nialeoblevitatem materiz,.

fi f)(b[m (

Notanda hic füntverba.S. Thome lije-

ln g [

Ratio-1, partiseft: Tum quia graviter

articulo primo adtertium:dicentis, Du.

repuenat Juftitiz, Jüri Reipublicz, bo-

of

plex eft datio: Una quidem pertinensad:

ka*(]æ

no communi., & charitati proximi ,

juttitiam , quá fcilicet. aliquis:dat alicui:

&c,

* Qde

-n;aterfæ. ;

ts

gupd, ei debetur;. Erxcirvcamks..datianesl

2 Pnrs.-gfx tetex levitate

ll tijy

QUARO

j

&trcma

ia

-

637

-

D vitiis Tdffitie appoþäæ..

Et $; Thom, hic art; 1. ad 9. ait.

CU ER O II Diftributor fcucolla-

Quantum ad hoc quód ele&io impugna-

tor fpiritualium: dignitatum aut Eccle-

jf

fiafticorum benificiorum, ut. hoc pecca-

rinon poffit in foro judiciali,. fufficit eli-

erebonum ,.nec oportet eligere melio--

tum.evitet ,te

x

neturne in conícientia. &

aut votum fuum.

rem: quia fic omnis electio poilet habere

(ub mortali ea conferre,

calumniam. Sed quantum ad confcien-

dare digniori ?

$;

H, Ánte Refþonfïonem Nota ex.

tiam eligentis , neceffe eft eligere melio-

rem , vel fimpliciter , vel in comparatio-

Thoma articulo. 2. in corp, dupliciter

nead bonum commune. Hac ibi:

unum—poffe ztimari digniorem altero«

Prim) abfolut? fimpliciter & fecundum.

Ratio: Collator vel ele&or vel pa;

tronus., pro caufa accipiens conditio-

fe, & licilledicitur dignior, qui abun-

nem períonz , quz non facit ad nego-

dat majotibus donis gratiz & fanctitatis,

sæundb:comparativïc ad bonum commu-

tium ,. peccat peccato acceptionis perfo-

"

ne ;id eft , qui plus: habet de gratiis, do--

narum; quod; cim fit in re: gravi , eft

j

mortale: Sed qui'ad Ecclefiafticam di-

nis , ac fubdiis, que ad talem. ftatum

(

vel officium. debité exequendum faci-

gnitatem , aut beneficium curatun pro-

unt. Contingit enim quandoque, quod

movet dignum reli&o digniore , pre

"

illequi.eft. minüs fan&us & minüs fci-

caufa accipit conditionem perfonz , qux

non facitad negotium ,. ut patet : Ergo,

iü

€ns ,. pomt magis conferre ad bonum.

commune , vel propter potentiam ,vel

Major probatur : Nullus Patconus ,Ele-

indüftriam fecularem ,. vel propter ali-

&or, Collator , etiam ipfe Papa , eft Do-

minus Beneficiorum , fedfolüm difpen-

quod hujusmodi , v g.praxin, occono-

miam n tali officio.neceflariam, &c Hoc

fator cüm ea non det tanquam dona

notato;.

gratuita & ex mera liberalitate. ( hec

Refpondeo: Probabilius &. tutius eft ,

enim folüm refpicit bona propria) Ergo

tenetur ea- diftribuere tanquam bona

quod fub peccato ex genere fuo mortali,

quod eft acceptio perfonarum , teneatur

communia Ecclefiz fecundüm ordinem

Atb

romove-

u

i

quis omiffo digno eligere vel

juftitiz diftributivz.

Etgo. Major eft

re digniorem , & Ecclefiz uti

j

iorem ad

N€tfa.

y

qg'lLt

beneficium habensannexam curam ani-

j

Dixi 1,. Sub/ peccato , id eft, in foro po-

Hmnl[þ

marum vel.Ecclefiafticam | gubernatio-

li & confcientiz ,.nam in foro fori füb-

A[aühv

nem. Ita Concilium Trid, Seff. 24 . de

fiftit eletio digni , ut patet.ex verbis $;

4

reform. cap.. 1. de Cxeatione Epix—'i:opo-

dlhomz,.

ii

w

rum & Cardinalium loquens decernit,

Dixi 2. Ex gemere fuo- mertali : quia:

a(c'm

mortalitet peccare , nifi quos digniores

fünt cafus ,. in quibus nullum ,. vel ve-

Mi

& Ecclefiz magis utiles ipfi judicaverlnt.

niale eft peccatum.

1. Si difparitas fit:

j M

l

non quidem p;ecibus vel.humano affe-

exigua. 2:Sinon posfit conferri quàm

(böm"x

&u , autambientium fuggeftionibus,fed

illitqui àPatrono ,ideft, ab eo, qui ha-

eorum exigentibus meritis prafici dili--

bet jus Patronatüs feu jus prafentandi ,

genter curaverint. .

pra-

2 QU

'L;ll,äg

-

Z

65

9

E

8

7 RACf ATUS IX. Éxamenm 1.

^

[

praientatur ; tuneenim folus Patronus

b

VL

3f

^

quia in beneficiis pur? fimplicibus, mon

in culpa;

$

Si.nece(làrib debeat

(

COni

« al

videtür elfe mortale, relicto dieniore

Id

]

icui dé gremjo Ecdlefiy, ex

Cel

H

Es

ià au£ civitates dJicet abfolute

promovere dignum f idälue patet ex pta-

[/)

ex

xiomnium Przlatorum, etiam iphusPa-

:

n*u.x-; locis vel familiis potfent haberi

(

il

pz, qui patüm cogitantes de dignio-

Ores, .4. Si fint mülti eligentes, &

(d

ribus beneficia (implicia conferunt dig-

paucotum votainclinent.in digniorem,

nis,

g

quinec meo voto emerget; & eft pericu-

Ratiu

Guia meritá , qua :;d ea iïc;-

qu

lum non eligatur indignus , poflum dare

quituntur notabiliter fe non excedunt,

Cip

votum digno:quia eligere dignum , ton

f

imoóin omnibus fünt equalia: v. g. polfe

eft malum fecundüm fe,fed tunc quando

AT

recitare horas, officium legere, velcan-

adeft dignior qui.effective

poffit eligi.

tare Miffàns,

Excipiuntur hic meritó

i

lh

i

5 Primus fündator beneficii, : etiam pa.

beneficia illa, fimplicia quidem, atta-

H

rochialis, poteft Præ.&ntare dignum re-

men majoris momenti , ut fünt non-

li&o digniore , quia bona füa poteft da-

N

nulli Canonicatus, qui habent füffragi-

tecui vult; & hocipíiab Ecclefia indul

'Ul

um in ele&ionibus ad dignitates Ecdle-

getur , ut fideles eó faciliàs alliciantur

fiz , autad officia curam animarum ha-

l

&t

ad fundanda Beneficia, Quamdiu enim

bentia, vel in regimine bonorum Ec-

rn

d

vivit, hzc bona nondüm fünt fimplici-

clefiatticorum, &c quzetiamnecellarió .

ter & abíolut& communia ,. fed foliim

ftp

conferenda funt dignioribus,

falvo jure, quod de confeníu Eccleífiz

i

Argumenta qua& contra ARefponGö—»

[j

Y

fibi refervat : hoc veró jus non tranfit

nem poffunt opponi , folvuntur tumex.

Mnt; N

ad fuccelffores, fed peculiare eft funda.

Notabiliante refponfionem pofito, tum

o

tori. 6. Aliquiexcufant eum qui Be-

etiam obfervando ex dictis, quod eli-

neficium refignat digno; fed cum Soto

dlr) T

gere dignum fecundim fe quidem fit

probabiliüs dicendun:, etiam eum non

opus bonum &bene fonet , fecus incon-

'lmlfc j E

excufari , quia eft caufà cur beneficium

curíu dignioris, quia fit centra ordinem

$g

detur minüs idoneo . quiveró datcau-

juftitiz diftributive, & contra intentio-

D

íam damni, damnum dediffz cenfetur,

nem Ecclefiz, quz licét non velit à be-

Ing

Quz eadem tatio probat, quod omnes

teneantur Ecclefie

neficiariis officium praftari optimo mo-

n

ad reftitutionem, qui

reli&to digniore l

do, vult camen praftari cali modo,qiua"

[

igunt vel promovent

liter neceffitates Ecclefiz requirunt, five

V

dienum, . Vide Tra&. 8. Exam. g..n.

in docendo ignorantes, five in refutan-

$7.

|

dohzrefes, quód dignus non ita poteft

Dixi 3. Ecclefie utiliorum 5 ad infi-

V. p

nuandum, fufficere ut tal

praítare ac dignior, -Unde Apoftolus

is eligatur, qui

ïfm'snon 1

eít digniorcom

;

enumerans qualitates Epifcopi;ait, quod

parative , h'c*etnon fim-

oporteat eum effe fobrium, prudentem,

ï&l[unuw n

PIiciter,,

Jtfig.

pudicum , Do&orem. &c. loquens qui-

Dixi, 4. . Ad. beneficium mmnf?, &c.

demin gr&du poütiv'b,nogin co

mpara-

m(a.." RC(

tiyo

t

De vitiis ]dflitia appaftios.

639

" dica,fcu jure requifita;ideft, , conditio-

tivo, ut infinüet , quód illz q,ualitatæ.

diviíive fumpta non fignificent dignio»

nes quasjura ad valorem ele&tionis exi-

rem, bene tamen colle&ivé , qualiter

gunt, inter quas eft legitimus thorus: in

cujus defectuad Ordines facros «d dig-

eas requirit.

Dum veró A.po&olusv T.

Cor..

*

difpen[atoves

nitates Ecclefiafticas & beneficia curata

alt; gæräm* inter

lefie ) t fideles

difpenfat folus Papa : ad: Ortdines mino-

(id.ef , Miniftros Ecc

-quis inveniatur , non dicit , . fidelior ,

res & beneficium fimplex , Epifäopps.

2. Legitima atas. Nam ad Epiícopa-

quia fibi folàm affignat primnm & pra-

.tum'-«requ'iruntun'go. anni completi , nifi

cipuumrequifitumin Miniftro Ecclefiz,,

feu. primam. & principalema virtutem ,

Papa difpenfet :ad beneficia & dignita-

- quam dicit effe fidem.

tes, q'uibus animarum cura anhectitur ,

d

U ZERO: I, Szcularis potentia.

annus z$.inchoatus s ut patet ex Trid.

Seff. 24. dereform., cap. 12. ubi fubdit :

& Nobilitas confertne aliquid ad hoc ,.

Ad eeteras. autem . dignitates vel perfona-

ut quis cenfeatur dignus beneficio Ec-

clehaftico ?

tus (loquitur de Ecclefiis Cathedrali-

& Ratio :-

IH, Refpondeo Affrmativ

bus)quibus auimarum cura nulla fabeft,Cle-

vici alioquin idonei & à 2 Jannis non sninores,

Ü Quiaifta (ut ait notter Sylvefter) con-

adfcifcantur : abi

feruntad honorem Dei , quód nimirum

'inejus minifterio etiam. INobiles occu-

Nota , quód Di)gnxitas-" & Perfonatus

pentur: & interdum etiamad utilitatem

fignificent fpecialem przcedentiam pra

!

Ecclefiz , quia fuá potentià Eeclefiz ho-

zeliquis Canonicis, Unde Barboía de of-

fic. Epifc. parte 3. alleg. 6, n. 70. cen-

ftes,. v. g. heresicos comprimere pot-

Íunt: Non quód fola nobilitas, prader-

Íet ; nifi. Canonicatui fimplici Eccle(ie

enum fa-

i

umcriminolz vita: jun&a,, di

[o]

Cathedzalis annexus fit Ordo Subdiaco-

n

* eiat;, non confert aliquid. przfuppofità:

natus, non inveniti in. Tridentino ali-

wf

[m »

virtute ; proquo fervit illud Poéta..

quid corre&um, quominüs 14..anni fuf-

ficiant. Que ztas à fortiori fufficitin Ec-

J

sint tibi Galloruim: Rex. & Regina. Pa--

clefia Collegiaca,,putaäannus d4. inchca-'

Ji

Yentes,,

tus..

Et imaneat virtts peckore nulla tuo:,

Notands lil etiam fluitverba Triden.

d

POlb

Non;pluris faciam te , quam ribi vufli-

tini ibidemftatuenüs , utmemo ad digni-

T

hh

caMmater:

tatem, Canouicatum, aut portioneim recipia-

(

Srfit. & ignayus; vufricus: ipfo,

tur , nift qui. eo Ordine faeroaut fit. ini-

u

qL

gatez:-;

j

tiatus quem illaDignitas vel' Prabenda. ve-

Ó

IV. Dic nübi , f fola: Nobilitas fan-

quirit ,, Aut. [altem. intra. annum initia-

j

guinis non fufficic, quz prater eam re-

*2 YAleat:

tem «t in Ecclefis ommibus

4

Iul

A4€

quiruntur conditiones ,, que hominem

Cathedralibus:

0nines

Canonicatus

sl

DUVT

Portiones

babeant annexum , Ordinem

bonis fpititualibus dignum faciunt?

)bnum? j

Presbiteratus , : Diaconatus ; yel Subdia-

il]

D('m - -Requ—igitut I. capacitas juti-

€0na-

w,üw!

ts

640

'TRACTATU;C ZX. zg»mm 1.

*

£onattis

?

Item ibidem hortatur etiam

ccelibatu vivendi , peccet cont.inp*ö—'mot-

PT

fantta Symolu: , ut in Provincüs, nbi id

taliter, & teneaturad reftitutionem fru-

*

COU

41

;

ode-fieri poteff . dignitates omnes,

&uum.

gu

(v faltem üimidia pars Canonicatuum m

Ratio: Tum quia talis.

onltinuö de-

t

t

Catbedralibus Ecclefis ,^ & — Cellegiatis

Cipit Ecclefiam , fraus autem .cr dolus

infignibus. couferantur. tautim. Magiflris ,

|

neinini patyocinantur.

Tum etiam ,quia

; QU

vel Dotloribus , aut etiam Licentiatis in

dire&t agit contra intentionem funda-

!

"Theología vel Jure Canonico.

torum & Ecclefis.

Ergo,

j

T

tf

1. Requiritur à Concilio Tridenti-

Dico :. Idem e& de eo, qui benefi-

no hone(tas morum , feu probitas vitz,

; li

'cium curatum recipit , cumanimo dubio

:

ut non fit criminofus, id eft , vitiofus per

1]

&ancipiti, num intra annum Sacerdo-

modum habitüs & confuetudinis,nec ob

tium velit fufcipere.

"

crimina infamis, - Quamvis enim col-

Ratio: QuiaJura in Cap. comuifft :

"t

latio teneret (feclusá faltem irregulari-

:7]

in tali provifo tanquam neceffariam -

tate) effet tamen fcandalofa, && morta-

conditionem requirunt intentionem in-

w

Aiter Peccam-inofa propter gravem irre-

tra annum à die provifionis fufcipiendi

i D

verentiam in Deum & Ecclefiam , & obi-

Sacerdotium , nifi legitime impediatur :

Jf

«em falutis animarum.

Sed , qui dubius & anceps eft, non habet-

UT

4.- Competens ícientia, feu quanta

talém intentioném , ut patet — Ergo,

"m

ad officium beneficio 'annex&xm eft ne-

nifi tatim animim mutet , tenetur reiti-

(

«elfaria.

tuerefru&us, deductis tamen iis , quos

'fähtm(xau

$. Prudentia feu indaítria in rebus

Vicario Ecclefiam adminiftranu fïþdit

Iragcmm

Lagenäis juxta officii exigentiam.

vel celiquit.

QU

V, Pono Cafum : Dixifti antea ex Tri-

Dico 3, Quiabinitio , quantum eft de

X

At 4

dentino , Beneficiarum teneri intra an-

fe , habetfirmum animum Clericandi,&

ïgül.flfo l

num füfcipere facrum Ordinem Benefi-

Ordinis fufcipiendi,rec Clericatum de-

N

€io annexum, £1 quis reciperet Canoni-

ferendi, niíi variatis circumftantiis, &

: 4 lüïamf hl(' :

catum fine intentione recipiendi Ordi-

ex jufta caufa, v. g. ad Familiam-cogkt-

J

t0r

nem annexum , & Ordine non fufcepto

vandam , ad graves lites fopiendas, vel

l

Qu

xu.iignfarcc beneficio, peccaretne morta-

quia ftatus hic videtur efle non pro 1l -

t

liter, cum onere reftitutionis fru&uum?

vocatione, exiisque caufis poftea Cleri-

- "ts

Dico 1. Tutius & probabilius eft ,

catum deferat, probabilius eft quod non

Wa €R (

4quód fi quis ab initio pofitivam & frau-

peccet mortaliter , nec teneatur ad refti- -

MT

dulentam habeat, vel intentionem ha-

tutionem.

Il

MM

buerit , Ordines non fuícipiendi, feu non

ä-aus, M.

Ratio : Tum quia non adeft ulla

A

)lt ga

Clericandi , fed beneficii (five hoc (it

dolus, vel fi&io, fed fincerus animus, ut

j

It

implex , fivecuratum ) fructibus ad fe

üpponitur. ^Tum quia Ecclefia non

füosque ditandos aliquo tempore perce-

Ti

damnat talem | intentienem deferendi

ptis refignandi, uxorem éucendi , ivein

beneficium im 4i&is circumftantis.

à

'&dlft

nl

Vic—lc— h

hi

ul

|

m

De vitiis Tuflitie oppofitis.

641

1

. "Videia ngaä. 15. de Sacfa:n, Ordinis

alii, . Et fic licité poteft äbsqueþerfo;

narum acceptione confanguineos fuo

an ad recipiendos licit& Ordines requi-

ratur ànimus Clericandi, Sed pro majo-

prafesre: quia faltem in hoc praemi*

nent, quód de ipfis magis confidere po*

(

ti intelligentia q. 3.

teft , ut unanimiter fecum negotia Eccle-

4

QUAERO IV. Elfetne ergo acce-

t

-xtio Perfonarum , fi concurrerent duo

fiz tractent,

Effet tamen hoc proptet

il j

-

fcandalum dimittendum, fi ex hoc ali-

to.Prebenda , quorum unus et Nobi-

;

)

is fed non ita literatus , alter non nobi-

quid exemplüm fümerent , etiam pratet

lis, fed literatus, & nobilis przponere-

dignitatem , bona Ecclefiz confangui-

3

neis dandi.

Hac ibi,

tur ?

Sylveftro Verbo,

QUAERO VI. Eftne acceptio perío-

VI. Refpondeo cum

ACc'eptio-pe,r(onarum: Licet literatura

narum in gradibus prohibitis faciliüs ad

contrahendum Marrimonium difpenía-

"nobilitati fimpliciter praferenda fit, ut

re cum diyitibus quàm cum pauperibus

"patet ex Cap.- eneratilis, de prbend.

-Qujus Rario eft: Quia eft neceffaria in

vel inferioribus?

VIII. Refpbndeo cum S. Thom, ibid.

Regimine Ecclefie: poteft tamen dari

ad 2. dicente, quod difpeníatio Matri-

eifus ,in quo praferenda effec Nobilitas,

fi nimirum ita effet neceffead arcendos

monii contrahendi principaliter fierí

ab Ovili Chrifti lupos per potentiam &

confuevit . propter focdus pacis firman-

affiftentiam nobilitatis , dummodo (u£-

dum. 'Quod quidem magis eft neceffa-

fragetur nobilitadi morum honeftas.

rium communi utilitati circa perfonas

excellentes.

Et ideo cum eis faciliüs

QUA:" RO V. Eftne acceptio pet-

fonarum , adeoque peccatum , dare con-

difþmfatur absque peccato acceptionis

"anguineo beneficium ?

p'crfonatum, Ita S. D.

Y

- NV. Refpondeo füb. diftin&ione cum

QUAERO VII. Acceptio Perfonarum

(f

S. Thom, hic art; 2. ad r. dicente : Circa

habetne locum in exhibitione honoris

Ts

"z:oufanguincos Pralati diftinguendum

& reverentiz, praferendo virtuofum

yll

3

eft: Quia quandoque funt minüs digni,

laicum virtuofo Przlato, pauperem di-

TOPW:W & [impliciter,& pec refpe&um ad bo-

viti, juvehem feni ?

ji Wi

num commune É fic fi dignioribus pre-

IX. Refpondeo cum $. Doct, hic art.

uiis?ülfbl

"

"feruntur ,- eft péccatum perfonarum ac-

3.in corp. dicente: Honor eft quoddam

1 Sa*k

- €eptionis in difpenfationc fpiritualium ;

teftimonium de virtute ejus, qui honora-

tur.

Etideo fola virtus eft debita cau-

qu

d Quorum Przlatus Ecclefiaíticus non e£

fa honoris; fciendum tamen , quód ali-

; Dominus,ut poffit ea dare pro libitu;fed

]

J

difpenfator : fecundüm illud . ad Cor.

quis poteft honorari non folüm propter

i

4. Sic nos exiftimet homo ut.miniftros

virtutem propriam , fed etiam propter

p

virtutem alterius. Sicut Princeps & Prz-

Chriti, & :difpeníatores myfteriorum

"L

Dei.

Quandoque vero coníanguinei

lati honoratur, etiam fi fint mali, i

h

Mw

Pralati Ecclefiaftici funt equt digai; ut

quantum gerunt pc.tfonam Dei &com-

Mmmm

muni-:-

:

A

642

ZRACTAMATUS 'IX., Exameni.

À

munitatis, cuipreficiuntur. Et eádem

P'rihdpun'm ;

ratione Parentes& Domini funt hono- Etvo..

: quan*)-;" qui* ipfcribfibu:;

:Fuhc

randi, propter participationem divinz

2. Ecclefiaftici; 4. dicitur. In judf-

;(ïan:

M

dignitatis, qui eft omniufn Pater & Do-

cando efto pupillis mifericors, Ergo,.

minus.

Senes autem funt honorandi

(äfält

Ad 1. Kefpondet S, Do&t.art, 4 ad 1,

ropter fignum virtutis, quod eft fene-.

dicens:- Quod cum punitur aliquis gra-

nj

d

ctus, licet hoc fignum quandoque--de-.

Vius:propteriihjur-iam in: majprem';, per-

ficiat. Unde,; ut'diciturSap.: $; Sene-.

nl

fonam commiffam , non eft perfonarum

&us Venerabilis'eftjnon diuturna;; ne-.

acceptio., quia 1pfa diverfitas Perfone

n

Mij

queannorum numero computata. Cani

facit;, quantum ad. hoc ;; div,erfï;atcm;

autem funt fenfus hominis & ztas fene-.

1

Qu

YCh.

&utis vita immaculatà. '^Divitesautem.

d4.

Al 2. R efpondet ibid: S;.Do&?'a

ebet:

g

henorandi funt propter hoc, quod ma-

dicens :; Quod: homo.:in judici

:

jorem LEocum in Communitatibus obti..

auperi fübvenire quahtum fieri potelt:

nent. Siautem folum intuiti divitia-.

tamen fine lafione juftitiz. - Al-iþ'qpfus

rum honorentut , erritvpecc,ac,um acce-.

Bhabet lócum . illid: quod: dicitur. Exodi:

tionis Perfonarum. '

m

23. Pauperis quoque: noni

*

uifcgcücgis ;

Quid fentis de Medico pauperes defe--

ih iudicio,.

iib

735

4

u

s ! äe.aazc,c*-.

xente prz divititibus ei majora. munera,,

- "QU/ER OTX; - Qui fem

tione Perfonarum- in- Collatione offi-

& plus pecuhia, tribuentibus,

Affirmo peccare mortaliter , nifi ex aliis:

ciorum. fecularium; ! & de :eorun:ï.lvenz-.

p

caufis. honeftis excufetur;,

ditione?:

Ratio patet ex dictis.,

XI. Refpondeo3.. Qu

ui eligun t,I vel (uti

.

JUAERO, VIIL. Peccatunr acceptio-.

Principes ) in gravis niomenü

. officio:

nis Perfonarum poteftne: committi n Ju...

ficculari conftituunt, ineptum , vel di-

] M

diciis ?:

gniori relicto ómnibus confideratis mi-

lii

X. Refpondeo. cam: S..T

hoóm.; hic a.rt.

nus dienüum,moraliter peccant: & tenen--

li

Al

4.infinecorp. dicente:: Manifeffun eff ,,

tur- Rei

r

publicz refarcire: omnia, damns.

indeíecuta« lta

Vr

quod per.Per[onarum. acceptionem Tudicium:

liabet tutior. ,&'P-mb?'"

s

«orrumpitur.

bilior fententia; .

;

t

V

10

ftitia tenentul

d Of-

i

—." Ratio; S.. Docl. eff :- Quia. Judex:ad a-.

Ratio: Quia! ex Ju

nnnm

ni.

bona Communia:

Ti

ualitatem Juftitia: reducit ea quz pof-.

ficia publica tanqua

s

xm

funt faceteoppofitaminzqualitatem,fed.

fübditis conferrejuxt

aïlïegcs-;]u&'iti-æJ j

f/þall l/(

acceptio Perfonarum habet quandámin-.

ftributiva,, & fecundum eorum metità.

E

f0 ]

4

aqualitatem , in.quantum tni Petfonas,,

Item Communitás inde privatur magnis

1*

præter-fuäm proportionem,, aliqui

emolümentis ,, feu: patiturygmviaw'

?m. .

1

R

.dïat,.A

)

tribuitur, Ergo.

1a: ,

quorum. iRGi funt; caufa. é car-

li

Oppono x. Ex juftitia gravius puniün-. E:go;.

x

LU

"lf q

tur qui injüriam. inferunt. Perfonis

Not.

P t

4

?

E

D;J Fitür JTuflitie oppofitis.

64

- Not. tamen hic proportionabih'ter

falaxiiadlabores, & Occafio

1Luci'a

ndi;

' applicari polfe diftindtionem: & exce-

fed haec vere fünt pretio zftimabilia,

Ergo.

v

priones, traditas antea. n. 2. circa Q. 2.

Ratio2.p. Valis Venditio eft

Pc&i;

x 2. Officia fzecularia vendere ex na-

o

turareifeu fecundum fe, id cft, feclu-

& tuina Reipu'bïi'cæ ? di

o

niores enim ,

(is malis circumftantiis,quidem illicitum

quorum operá Refpublica poteft firma-

non.eít, . e(t tamen illicitum tatione

ri, confervari , (tabiliri, &c. relinquun-

fcandali , aliorumque- damnorum . Rei-

tür, & emptores feu conftituti pro pre-

ublicz inde obvenientium.

tio ,. fubditos tremend? exfügunt, &

emungunt, ut pretiumà fe folutum re-

Ratio 1,p. In officiis pablicis reperis

cuperent, Etgo,

m: dignitas , exfïeg'us preui, nintui-rum

.

eSo

Go

aï a.

'xQ'.

GX5

$$

&æäææää

$90000000t:

EXAMENAL.

- De bomicidio Aquad oppouitur Juflitia commutaticva.

W

64. þer 9. art.

De"-gügo'.S. D. 7git Q

Et de mmfi-latiom

« OS per A. art,

n

g

E Re&itütione ex homicidio &

ut imperfe&um ad petfeä:um, & propter

j

(

mutilatione bello & duello a-

hoc videmus,quod fi faluti totius corpo-

I s

&um eft in præcedentibus: uti

1

ris humani exPcdiatLpræcilïo alicujus

videre in propriis loci

it u^

niembri , puta, cum eft putridum , vel

g

QU

JRO E.. Occidere malefa&tores

corruptivum aliorum membrorum, lau-

f

ptæfe'rtim bannites, eftnelicitum, etiam

?

dabiliter, & falubriter abfícinditur; Sed

rivatz Perfonz.

dmm[![

E

Bnguïaris Perfona comparatut adtotan

y

. XIL Refpendeo. Licet ; non private

Communitatem ficut patsad totum: Er-

p

Perfonz , fedhabenti publicam autho-

go fi aliquis homo fit Communicati Pe-

j u

ritatem, Ita$. D. art. r. & 2. De ban-

(

nt"

riculofüs & Corruptivus ipfius; propter

aliquod peccatum , laudabiliter occidi-

In.']c

i

j

nitis, qui illi int, vide R. 1 Qppon.

MUIU

)

..

tur, ut bonum communce COII(CI.'V&'CU[' $

[P

] lüw

[

Ratio ejus e[f. Om,ni's pass naturaliter

inquantum per id confervatur. Sabfumo

ex $. D. art, 2, in Cotp.

Sed cutá boni

elt propter totum, & ordinatur ad ;1lttd

Mmmm 2

Com.-

644.

T RACHATUS IX. Exæmek 3.

Comminis commiffa eft l'rincipibus ha-

occidendi aon fit. privata vindida , 'fed

4

bentibus publicam authoritatem. Ergo

Zelus Juftitie, — 2, Ut non fiatpenden-

j

folis illislicet, &c.

j

l

te appellatione, ut, fi bannitus à lat

XIII. Oppono 1. contra 2. partem. Cui-

contra fe fententiá banni appellayerit

IPPI(

vislicecoccidere latrones & alios male-

(n

ad füperiorem & appellationem profe.

quatur. 3.Ut non occidatur €xtra ter-

d

fa&ores publicé profcriptos feu banni-

tos, Ereo.

.ritorium profcribentis, - 4. Ut bannitus

3 I6

Ti

2. Idemeft de Priucipe qui Rem pu-

non fit conjux , frater , Parens, Filius, à

quorum occiítone abhorret Natura ,cn-

tlj

blicam Tyrannice invafit & occupavit.

*roo.

jus jara lex Civilis nequit immutare :

t

3. Jus Civile permittit Patri adulte-

imodictant, prafatis alimenta deberi,

LT

i

wtnug

l

zum vel filiam in adulterio deprehen-

Porro di&ta occitio non fieret äquovis

famoccidere: & Marito , occidere ad.

uütà privatä

H

Ti

gerfona;feq utà manQatarie

ulterum (fi Perfona vilis fit ) cum uxo-

Reipublicz.

u

Ad 1. Vide

W

re deprehenfum,non tamen itfam uxo-

fuprà Tra&. 8. Exai*h.k

rem. Ergo.

n. 17, alium e(ie Tyrannam- ufürpa-

n

Ad 1. Promitto, bannitum vecari,

tione poteftatis , alium uíu Regiminis ,

lN

il

cujus oecidendi poteftas à Principe feu

pro utibi explicatum eft, ' Unde dico,

Magittratu cuivis public& concelfa eft.

quod cuivis privata Perfon& liceat oce

A

Dc quo eft quxítio an talis occifio cui-

cidere Tyrannum in prima fignifica--

T

j

tione; nonin2,. Nam vim vi tepelle-

a

Q

vis,.noón folum in foro externo, fed

etiam in conícientia fit licita s Cum

relicet; fed in primo Cafü non folum

l ogt

Magiftratus facultatem occidendi male-

Refpublica fed & quivis privatus àtali

RWLV IP/C

ftg]

j

fa&ores poffit aliis committere , & ju-

Tyranne patitur vim. Ergo. — Verüm

!

ftum mandatum Sacularis poteftatis eti-

in 2. cafü Tyrannus habet legitimum

TT

;L

am in & proforo politeneat ; ideo com-

jusad Regnum. Ergo eo fpoliari non

j

munis eft fententia affirmans.

Verun

Q

poteft, minus occidi, antequam caufa.

;«'[Lïrp 1

tamen inter Chriftianos non facilepra-

publicá autoritate difcernatur & Judice-

lQ (

€ticanda, nifiin cafu raro, eó quod per

tur,

!m

Not. tamen etiamad Occi'fïonem' Ty-

talem oceifionem ille bannitus , utpote

Y

facramentis Carens , pereat corpore &

ranni in prima fignificatione requiri.

anima in aternum, quod indubie à Chri-

4. Conditiones,

i. Ut certo conftet.

$05 f

ftiana pietate alienum eft.

quod Tyrannus nuHtum babeat jus. 2,Ut,

hJ ':Hh Y

Dixi, uiff in cafü varo.

Nimirum in

pulluaalind fuapezfit temedium , autà

l

'fU)Hg

quo Refpublica 5 tal-i præfcripto quafi

Superiore Auxilium, 4. Ut Refþüb- iü

E

J pr

quotidianum pateretur damnum, tunc

talem Tyrannum. nondum confenferit,

IY

E[ ll)v

enim occidi poteft, uti quivis hoftis, ob

4. Ut ex occifione non R-quantuf Pä-'l'ia

*'P&ltgn f

AM

falutem R,cipublicä : dummodo fálven-

velmajora mala, .

É

t

würhascondiiones, — X. Ut motivum

Nl

D

Ad 3.

De Fiü: ]ufh"tï:e '02?0/&[!.

645

4d 3. R, Leges illaseiviles non effe

Affalinatus , malefactotes tales , Affaí;-

nli.

juftas, quamvis etiam dici polfit eas id

Refp. 2.- Homicidium proditorism

permittere, non politive , Íeu factum

?

approbando, fed folum negative, id eft,

committere dicitur, qui aliquem nullà

ob nimium dolorem condonando.

Si-

pravia rixa vel rancore, fed potius fimu-

Cutà pari de jure Canonico non incur-

lata amicitia occidit Veneno, velà tergo,

velaliàs nihil tale metuentem, feu in iis

rit excommunicationem!, qui violentas

"

circumftantiis: ubi pracavere non de-

ib

manusinjicit in Clericum cum metre,

filiá,uxore,vel forore deprehenfum.

buit. Exquo patet, dici proditorium à

Ratio cur dickxleges üint injufte, &

ly Proditor, qui eft (imulatus amicus.

àjure Canonico reprobata , patet ex di-

Refp. 3. Immunitas localis,de qua hic

agitur, folet etiam vocari j«5 Afyli, com-

&is de bannitis, quia non folum Gorpus,

Íed & anima occiíi periret.

petens malefa&oribus cfonfugie-n tibus

QUAERO HI. Quid fentis de Affa-

adlocapiapublica, nimirum ad Eccle-

finis, & proditorii occidentibus ? qui illi

fias, Cameteria, monafteria, & Autho-

füng gsudentne immunitate Ecclefiz ?

ritate Epiícopi erecta hofpitàlia, ut. ex-

XIV, m, r. Hic termunus- Affafinus

inde (licet gravia crimina commiferint)

duas habet. fignificationes.

I Proprie

violenterexttahi , aut poena corporali

fignificat quandam gentem in Syria, leu

Íanguinis affici non poflin, Hazc tamen

immuniras non eo tendit , ut malefacto-

infideles , qui facile inducebantur ad oc-

resnullatenuspuniantur , fedutperna

cidendos Chiiftianos, imofas effe puta-

bant, occidere quofcunque inimicos fui

corporalis commutetur in pccuni-ariam

i

Regis ipío jubente.

Qua in re Inno-

vel Ecclefiafticam, & damna illata. civili-

n

u

centius IV, in Concil, Lugdun. promul-

ter compen fentuxr,

i

il

"

gavit excommunicatienem in Chriftia-

Reíp.4. Preter delicta excepta ,de qui-

bus poítea, omnesrei, quorumcunque

n

nosmandantes per €os occidi Chriftia-

num, etiam morte non fecuta.

Quare

criminum, gaudent immunitate, V

».

m

j

eenfüra non comprehendit ipfos Aflafi-

Eures,facrilägi,per juri, fufpenü , interdi-

u

nosaut eorum P.egem,utpote infideles :

&i,excommunicati, Monomachi , id eft,

occidentes in duello, Homicide , Cleri«

nec defa&tolocuin habet, cüm illi popu-

Qd

li nonamplius gradlentur.

2,. Sumitur

corunvoccilores, Parricidz , feclufa pro-

^

Vulgariüs, (eulatius, & eft nomen vitii

ditione velaífafino.

Sodomite , Adul-

qu

quo Jurife intellieunt. quemcunque ,

o

teri , Monialium defloratores, raptores,

quiadalicujus in&ontiam. mercede con-

blaspheri, Simoniaci, Religiofi, Apo-

xb

du&us, feu pro. pecunia occidit homi-

ftatz, fi confugiantad Ecclefiam alterius

J

nem. Ethos et&à graviffimet puniendi

R.eligionis.

Clerici, fi comiferint gran-

fint di&a cenfuranon concernit , quia

dia , obquz torqueri, degradari, Curiz

| dw;ul

meminit de folis illis,co témpore notis.

Seculari tradijad triremes vel perpetüost

Carceres deberent condemnari, (ecus

Crünenillud, vocatur Aflafinum , vel

:

Mmmm ,

ett;

?

j

d

—

t

"

646

TRACIATUS LY. Foumen 2.

eft,i agatut folum de poena eorum mert

ceres; vel ftatuamRegis, vel diglxitateiïï :

]

Ecclefiafticá, qua potius Correctio ,

Regis, v. g. cudendo falfam monetam,

item

i

uam fori externi vindic&ta eft,

aut faciendo fe 'Regem , .cum non fit,

j

L

judai & Gentiles feu Pagani juxta Syl-

Quiainhis non offenditur Pcrfona Re-

r

veftrum,

*

;

gis ( de qua loquitur buila) fed digni-

(nl

XV. g. 1. Criminaexcepta, íeu im-

tas.

Item juxta bullam offendens debet

W

t

munitate non gaudentia funt,

effe Vafallus Regis lzfi, vel ratione Oti-

u

E

s

i;Harelis, id eft , hzreticus forma-

einis, vel domicilii,

N

litet fumpvltus-x, (eu pro deli&to harefis

6. Publici. Latrones , id eft , qui in-

ab

tancum, non gaudet immunitate , bene

terdiu & pa;lam publicas vias,armati ob-

j

tamen pro aliis delitis.

fident, tranfeuntes ag

o

erediu

-

Mi

liant, refiftentes vulnerant.

ntur &- [Pöf

2. Hemicidium c tutilatio fa&a phy-

LU

AA

fict inEcclefia, vel prope Ecclefiam cum

Item Pyratz, & qui incolunt caftra €

3 6

fpe smmunitatis , id eft, quo citiüs poflit

quibus erumpunt, ac Vicinos aut pere-

LE

in Ecelefia fe falvare, cum textus in cap.

grinantes damnificant.

fin. tit. de immunit. Eccle, hzc duo

l 4q

7. Nourui depopulatores. agrarum ,

MW

ideft, qui no&urno tempore & laten-

copulec: &in Pænalibus nonfit facien-

Bo D

da extenfio.

ter vaftant fegetes, damnificant rufticos ,

L

Alii quidem tenent hanc copulam non

aliosve itinerantes in viis 'publicis.

B

requiri, fundantes fein hoc, quod ficut

Utrumque hoc crimen requirit violen-

Iu

fruftralegisauxilium invocat , quiin le-

tiam, & affiduitatem , id eft, frequen-

BU

em delinquit , ita verifimile non fit ,

tiam,

p

:

uod Ecclefia ! protegat illos, qui eam

XWI.. Pono duis cafus.. 1.

*Malefaäör

confugit sd facerdotem, qucni videt per

) li,

homicidio polluunt. Sed quo ad hoc

: ;*ïu!rnu

diícerne ex uberiori Canonittarum do-

plateam p ortare Euchariftiam, feu allo-

Srg

&rina, quam vide.. Ubi inveniens,quod

ciat fe comitantibus , gaudetne immuni-

Y

t

i

alia Crimina v. g. furtum , Sacrilegium

tate? Idemquzto, i Euchariftía affera-

reale,&c. intra. vel prope Ecclefiam co-

tur alicui ad carcerem , quá occaíione

| ;-A'ï'ä li

E

-

Bol

o

mifla,non privent reum immunitate,

reus arripit ftolam facerdotis vel cibo-

53 4

4

i

3. Hemicidium praditerium. effe&u fe-

rium,

L)

2. Homicida ,

aliusve 'Malefa&bzl

I m

cuto ante explicatum.

lih,

vinc&tus ducitur per Ecclefiam vel Came-

(

4- Affafiniumin fecunda Hgnifi;atio—

NU

lte

neante tradita in Refpon, r,

m

terium , in quo proclamat ad immuni-

m

$. Crimen Le[e -Majeffatis commiffum

tatem, gaudetne ea?. Quid ad hos caíüs

:

l

dite&t in Perlonam Principis , puta, Su-

rcfpondes E

lïdh

premi, feu in temporalibus Superiorem

Ad 1. pro T. parte cum comnmuni &

[En&[

N l

non tecoenofcentis,ut Ícilicet Keges, &

pra&ice verio:i fententia affero, pto ?.

k

D

fimiles, — Dixi diredié , fecus enim eft

.

paite, Nego.

«alü qU(

de Crimine commi(lo in Legatos , Pro-

Iuf

rahu'*f[koll

s

-

/

647

De vite Tuffitie oppoftis..

"

— Ratio.1. p 'Tum quia Corpus Chrifti

dia non proficiant, Ecclefia ejusque Cle-

rus eumalere tenentur..

- eftlongé digniuslocis piis, imo eft ratio

Ratio bujtts partis ff , quia eis incum-

& fundamentum immunitatis: illis con-

"ceffz, Dein fi de Jure Civili. L. unica

bitincolumitatem praftare vitz & mem-

. Cod. de bis qui. 4d flatuas, &c.. immu-

Bris rei ad fe confugientis.

nitategaudeant , qui confugiuntad fta-

XVIIL Cujus autboritate veus ex Ec-

pum,

Si j;uxta;äfh,quos DD.

clefia extrahendus, fiimmunitate/ non

.tuas Princi

«X morte liberetur reus ,. cui Cardinalis

:

-gaudeat E

&

Dice authoritate Ecclefiafticá feu Or-

obviam: fa&us: pileum. fuum. imponit,

dinarii..

;cur non-à fortiori in cafü pofito ?

AW

Ratio 2. p.. elt ,. quia talis proprie non

Ratio: Quia illius fori eft immuni-

:

- dlicitur. confugere adafylum, quod con-

tas ,.€j

usque examen: Hinc fi Judex fz-

celffum folum: eft confugientibus ad ip-.

cularis id attentaret , graviter peccaret,

tenereturque reum Ecclefiz reftituere.

"fümqui in libertatefunt : quomodocun-

QU/[ERO HI. Occidere malefacto-

que ad eam redierint.

Oppono-contra 1. partem. Privilegium

res licetne Clericis, faltem Przlatis, ac

ad:non .elxp.r»ciï'a per coníequentiam trahi

Jürisdi&ionem fzcularem habentibus?

X

non: debet.

XIX.nefp. Quamvis in caufa (anguinis

- Dito:ultta cafum expreffum polfe ex-

non liceat eis judicare, nec quidquam

tendiex.tationabiliter præfum pta privi-

facere, quo Judicemà feinftitutum mo-

veant , ad mortis vel mutilationis execu-

legiantis voluntate.. .

- A4d 2. Cafiin Refpondetur negativ£.

tionem , ut patet ex Jute, C. literis, tit.

d

]"

M

Ratio ,. quia non eft liber., nec ad li-

de Exceff. Praclat. poHimt tamen absque

o

ql

M

bertatem rediit; uti rediret , 1 ? manibus:

ullo peccati aut irregularitatis metu, ad

tales.caufas examinandas & judicandas

J

li&orum elaberetur ,. & tunc gauderet:

j

W

tl

(

immunitate:

deputare Judices ,. imó , fi opus fit , illis

Qu

rür

XVIL. Dic. mibi : Unde reus ad Ec-

przcipere , ut inquirent circa talem vel

r

clefiam.confugiens alendus ?:

talemcaufam , & faciant,. quod eft ju-

: Dico. 1.. Sübminiftratio. alimentorum:

00

ftum.. Hoc: enim eis à jure communi.

3on poteft impediri.

conceditur;

D

us *

A

-" Ratio :: Quia-aliàs reus indire&te fal-

Ratió: Quia per' ipfum. exercitium

y

tem extraheretur.ex Ecclefia ,. vel.in. ea:

h

1

)

inparticularicirca. necem malefactoris

. fameoccideretur;.

amittitur quidem manfuetudo Ecclefia-

.

]

Dico2; Si reus: habet Bdna*propriä,.

ftica:,. non tamen per. dictam commif-.

Y^

Sicuterpo Concionator vel

ex iis eftalendus; . .(in minus à Confan-

fionem;

o

guineis: quosfi non habeat:,, monendi:

Confeffarius absque metu i

rregularitatis

utfaciat füuum

a

i

tunt fideles quod' teneantur extreme in-

poteft monere Judicem ;

il

J

officium;

Itafimiliter , &c.

UndeS.

digenti füccurrere . apud'quos proinde:

Pr&lati Ec-

- fücendàeftcollecta proeo;. Sihecmee-

Thom. hic art. 4. ad 3. ait.

&

clefia-

29

—

- nnricd N

b

648

ZRACIAIUS IX, Examea .

clefiarum — accipiunt oficium — Principum

Ratio: Quia agunt contta decen-

q

Terra , nón ut ipf judicium fauguinis exer-

ül

tiam fui ftatus & ptohibitionem Ecde.

ceant.per fe ipfüs : fed quod eorum auitoritate

fix.

h

per aliss exerceatur.

QU ER O IV. Seip(um occidere,

j

Oppono : INemo dat quod non habet,

mutilare, caftrare , vel caftrari face

Ti

fed P-slati'Ecclefiatici , licet habeant

"

eftne femper peccatum?

! 4

Jurisdi&ionem Ízccularem , non tamen

XXIL Ante R, Nou; quod non- fit

1 d

habent facultatem |judicandi in caufa

idem, occidere fe , & non confetvare

fanguinis: ergo nec poflunt eam aliis

fuam vitam, Ad primum requiritur,ut

um

dare.

quis faciat a&ionem , qui dired vita

)

Ad boc diftinguitut, min, non tamen

deftruitur, ut,fi quis gladio fe perfo-

i

habent facultatem judicandi expeditam.

diat, vel fefupendat, fubmergat, &c.

]i

Conc, min. fufpenfam & ligatam Neg.

quz funt pofitiva. Ad fecundum exigitur

i

min. & csnfcq,

eti

Unde dant quod ha-

pro formali, & fufficit fola privatio vel

w

T

bent.

Dici

cel

am poteft , quod & expe-

negatio confervationis, ut,cum quis non

ditam facüultatem habeant, nón quidem

poteft, vel non tenetur (v. g. miles infua

formaliter . fpe&ando jus poiïtivuwm)

periculofa ftatione ,. Confeffarius vel

fed virtualite

&f

F, & eminenter in officio

Medicus tempore Peftis, &c.) vitam

3

fuo.

confervare,

Dixi x. pro foriali , quia

Atty

XX. Qguantum eft peccatum Clerico-

pro fundamento talis negationis dicit

I

R

ram caufze fanguinis fe rmmifcentium?

aliquid pofitivum v. g. actionem ex qua

lütq

Dico1. Praterquam quod incurratur

indire&e fequitur mors , ut patet in

l

BU

irrgülaritas, Clerici five majorum: Or-

exemplis. mox datis.

Dixi 2. cum ton

f'tigf

dinum, five minorum , cum adjun&to

Sr

poreff vel mom teuerur confervare.

i r;fmlc

l

beneficio, jud'icio fanguinis vel mucila-

eum poffit & teneatur confervare , &

j "Qs

i

tionis fe immifcentes peccant mortali-

non confervet vitam , dicitur moraliter

ter.

E

Alii privantur privilegiis Cleri-

(licet non Phyfice) fe i

Rfum occid;rc-

Q

U

corum, & fiunt inhabilesad ultra pro-

Hoc notato..

æï[dl']

cedendum in Clericatu , & (cum exi-

E. r, Suicidium,

:ifeu. ditcdlid ip-

fiede

guam fupcr fzculares habeant eminen-

uam, & ad minifterium altaris remot?

füs occifio femper eft peccatum morta-

ha

(

le, contracharitatem fui ipfius , & con-

folum accedant ! peccant venialiter.

ff

KEf

tra Juftitiam comparative ad Communi-

M Eu

Dico 2. Cletici tam majoram: quam

i&

tatem & Deum,

Ita docet & probat

hj

minorum Ordinum Íi execucioni fàn-

Do'

S. Do&or híc art. $. in c. his tribus ra-

;-:

guinis vel mutilationis interfint , ex fola

M. Á

curiofitate vellevitate, nullam authori-

tiopibus. 1. Naturaliter qualibet res

feipàm amat, & ad hoc pertinetquod

W

Vg [

tatem vel auxilium pra'ftantes , non fiunt

u

i

lm

naturaliter confervet fe in effe, & co-

quidem irregulares, peccant tamen ve-

] ]]f)mo

nialiter.

rumpentibus refiftat.

2, Quzlibet pars

1 hoc

f

).de

uqu

j

id quod eft, eft torius; Ergo ii

JOImm,

X

guod

"

-

De aitiis Juftia gpp:fäi,c.

649

quod quis fe interficit ,

i.hjuriain facit

fitus debacyitaad alïam,felibicatetnu,noxl

«ommunitati.

3. Vita eft .quoddam

fübjacet libero arbitrio hominis, fe&

:

donum divinitus homini attributum ,&

ppoteftati diving, ;SubditS, Tham, UL

: *.fgbje&um poteftati ejus, qui occidit &

timum malorum hujds vitz & maxinie

viverefacit; Ergo qui feipfum vitá pti-

terribile eftmors, 3.Ethic.6. Etidee

^

wat,in Deum peccat; ficut

doferre fibi mortem ad alias hujus vite

guirfp.c,c,idi,c

alienum fervum, &c.

miferias evadendas , .eít majus malum a.,f-ï

Idem eft.de eo , qui feipfum dire&e

fumeread minozis mali vitationem.

amutilat. Proquo vide Tract, g. Exam. 2,

&.3. INon licet feipfum interficere

i. 38. quis fit dominus yite &«nembto.

pro

xum, &c.

pter aliquod hpeg,caggm commiflum.

S. D. ibidem ad g.

Yi

Dixi i Refponfione , Jireife.

*(Eia

Ratio S "Thom.eft. : "Tumquiainhoc

ándire&? fe occidere, id eft, facere vel

fibi maxim£ nocet, quod fibiadimat ne-

u

petmittere ex jufta caufa (v.g. pzo ho-

Tum

«ceffarium. poenitentiz tempus,

;nore Dei wel bone comimuni aut .proxi,

«etiam , quia malefactorem occidere non

ii) aliquid, ex quo videt mortem fibi

licet , ifi per judicium publicz: potefta-

dmminere, frpe licitum eft , ut patet,

ttum in exem

tis; nullus autem , lict füper alios ;ha-

p,lis ante datis , tum-,vquöd

"v

liceat qurere vel acceptare occafionem

:beat püblicam poteftatem , eft Judex fui-

ZMagxtii proDeo: tum, quia non tene-

ápfius , licet tális poffit fe committere ju-

dlicie aliorum,:ut $D. ait ad 2,

fl

tur quis confervare .vit,am':per ngedia dif-

fficillima , in folita, v. g.per medicinas

*-.4. Nonlicet mulieri feipfam oc-

pretiofiffiimas , per pedum aliorumve

&cidere ne ab alio corrumpatur, ibidem

nl

menmbrorum abfciffionem, &c. Item,

ad 3.

4

11 quis aliter .non potlet evadere incen-

Ratio S/D.eft, — Quia non debet in fe

qu

dium feu graviffimum tormentum ignis,

«committere crimen maximum , qucd eft

«quàm deliliendo ; te&o vel feneftra in

fui ipfius occifio, utevitet minus crimen

F4 u

alienum.

terram , licetpravideat faltum'hunc fibi

ANonenim eft crimen mulie-

M

:effe lethalem,

IG

ais per violentiam wiolate , 1 eonfenfus

£42. ONonlicet fäomini'feipf.um,in-

(

;mnon adfït/, ;quia non inguinatur corpus

terficere , ut ad feliciotem tranfeat vi-

nifi de confenfü mentis ut Lucia dixit:

jj

du

i

tam, & præfäntis yite miferias evadat.

iConftat autem, minus effe peccatuni for-

"TU

d

[

Ata $. Doctor /hic att, $. ad 3. .dicens &

aicationem vel adulterium , quàmhomi-

probans fic.

«cidium precipue füiipfius , quo fibi ipfi

n

u

. Homo conftituitur dominus füi ipfius

iiocet "

í

pet liberum arbitrium.

Et ideo licite

!bet.

«ui.maximam dile&ioxmm ,dcj-

f

ji

EU

nv

& $. INulli licet feipfum occidere.ob

T

/

M

poteft homo de feipfo difponere quan-

tümad ea que pertinent ad hanc vitam,

itimorem, neconfentiatin

!

h

..Pec-caqu"' 8.

"

D. ibidem ad 3.

«qua hominis agbicrio regitur j fed tran-

ANnnn

:

Ratie

X

650

| ZRACZATUS IX.'!Examm 2.

ftti

Ratio ejus eft. Non funt facienda ma-

corruptivum , ait S, Thom, qui ad r. id

Íauteveniant bona, velut vitentur ma-

Iu

explicat docens, id quidem effe contra

la, prefertim minora & minüis certa:

naturam particularem, puta, ipfius mem-

4

Sed eít incertum an aliquis in futurum

bri, vel hominis : effe tamen fecundüm

lmpe

gt

Ilf

confentiat in peccatum , potens eft enim

naturam ad inclinationem univerfalem,

Deus hominem , quacunque tentatio-

in comparatione ad bonum commune.

pcm

ne fuüperveniente , liberare & peccato,

$. 8. Ád vitandum majas malum,

Qu

Qs

Ergo.

etiam folüm ab extrinfeco illatum , licet

Quomodo ergo excufas Samfonem , &

Íe mutilare, v. g. abfcindere manum li-

p

tni

li

alios San&os , qui feipfes interfecerunt,

gatam, ad evadendum ignem

AL

velin ignem conjecerunt, utfecit S, A-

Ratio , quia tunc mutilatio eft medium

hw

ollonia ?

neeceffarium ad confetvandam vitam, ad.

E L

]

u

Ad bec Refpondeo verbis $, Thom,

quam membra per fe ordinantur,

N

Wi

art. $. ad4. dicentis ex S. Aug. — Nec

XXIL ».9. Non licet, fed mortale

Samíon aliter excufatur, quód feipfum

eftíe caftrare propter caftitatem fervane

R

f

cum hoftibus ruinà domüs oppreffit, nifi

dam.

Ita S. D. quzft. 65.a. 1. ad ; di--

N

quód latenter Spiritus fan&us hoc juf-

cens: Membrüm non eft praícinden-

ferit, qui per illum miracula faciebat.

dum propter corporalem falutem totius,

N

Et eandem rationem affigpat (S. Aug.)

nifi quando aliter toti fübveniri non po-

^ d

D

lr

de quiblfsdam fan&tis faminis , que tem-

teft. — Saluti autem fpirituali (emperpo-

o

pore perfecutionis feipfas ecciderunt,

teft aliter fubveniri , quàmper membri

| (f

quarum memoria in Ecclefia celebratu

pracifionem : quia peccatum fubjacet

Hxc ibi,

?-

voluntati.-

Y

Ub

z. 6. Si membrum fit fanum , non

Et ideo in nuilo cafu-licet membrum

| wül"a]m

licet ulli privatz perfonz, etiam ipfi(vel

Præfci-ndere ,. propter quedcunque pec-

j "m

catum vitandum,

L

de confeníu ejus) cujus eft, prafcindere,

bene tamen perauthoritatem publieam

Unde C hryfoft, exponens illud Matth,

5

proptet delicta,

Ita S, D. Quaft. 65.

19. Sunt Eunuchi , qui feipfos caftraye-

Mi

art. I. in C

Utj

runt propter regnum Celorum , dicit,

nonper membrorum abfciffionem, fed

rXPOHJI(

Ratio patet ex di&is pro R. z.

$. 7. Si membrum propter putredi-

malarum

cogitationum | interemptio-

Df?f&nn 1

iN

[!

nem fit totius corporis corru ptivum, de

nem: Maledictioni enim eft obnoxi us,qui

membrum abícindit. Etenim qui homi-

UM

voluntate ejus cujus eft , licet illud pra-

u

fcindere propter falutem totius corporis.

cidx funt, talia prafumunt, Pt poflea

&mü

fhe

S. D. ibid.

fübdit: Neque concupifcentia manfue-

11

'Ratie, quia unicuique commifa eft

tioritafit,fed moleftior. Aliundeenim

"ii

cüra propriz falutis; Et eademratio eft,

habet fontes fperma quod in nobis eft, &

!

i

fi fiat voluntate ejus ad quem pertinet

pracipué à propofito incontinenti , &

"m

curare de falute ejus qui habet membrum

Nec ita abíciffio

mente negligente.

membriv

M

*

Gsï

De viitiis juj*itiæ eppofitis.

membri comprimit tentationes, ut cogi-

eX &. 9. ergo multó minüs ob bonum

tadonisfrenum: HazcS. Thom.

temporale, cüm hoc fit inferius illo.

4. Suavitas vocis muliebris non eft

Addo; Quód ex caítratione folüm

impediatur generatio, manenteimo ma-

perfe&tio corporis virilis, imó eviratio

!

r

s

gis inflammata concupifcentià s hincíz-

piobró ducitur, & facit non effe inte-

Pä—: magis luxuriantur caftrati quàm alii :

grum hominem: Erg

€ propter eam Ca-

Ératio non excufatur.

quod expreífit Ecclefiafticus c. 30, di-

€ens : Sicut Spado coinplectens Virgi-

$. Etli hzc fuavitas vocis applicetue

ad divinum cultum , non eft tamen ei

1

nem & fufpirans. . Eadem Refponfio 9.

sanifette patet ex Concilio Niczno.

neceflaria: nihil dicendo de hoc, quód

can. 1. c. f1 quis, dift, ; ,. Ex his etiam

Spadones eá crebriüs utantur extra Ec-

patet inteligentia verborum Chrifti

Clefiam , quàm intrà; ac intrà per eam

Íxpe ad lafciviam incitent.

Ergo.

Matth, 24.

$i oculus tuus fcandalixat

£t, erü£ eum : non enim loquitur de

Ex his etiam folvuntur Oppoficiones

"

parte feu oculo corporali , fed de fpiri-

Adverfariorum, & ex ratione 4. uíüfru-

t

tualieruendo per remotionem occaiiq-

G&uarium poffe rem ufufructuariam fa-

cere meliorem; v, g. arbores inutiles

"

num peccandi,

XXIH. m. 1o. Probabilius & cutius

tollendo, meliores inferendo: Sed homo

£it, quódnonliceat, fed mortale fit fe

( fübfümun:) eft ufufru&uarius fuüi cor-

caftrare aut Ícienter caftrarifacere, vel

poris: Ergo i;otnc&iuud meliorare, Sed

permittere, adretinendam teneram vo-

melioratur per fuavitatem vocis. Ergo.

&em pro mufica , etiam divini cultás:

Negatur enim fecunda min, fübfum-

ta

unde & parentes id in filiis permittentes

Vide in Tract. de Ceníüuris, quoód

iortaliter peccant. Ita colligitur ex

x

homicidium, caftratio, aliaque muti-

qux

$. Them. quaít 65. art, i, in c. Cu

jus.

latio, & in quibus cafibus, inducat irre-

Mi

a

U.

Do&rinaadducsa eftin R, 6, & D. f

gularitatem. Et hicobiter folüm.

f

Jl

autem contra aliquos RR.

Nota, vulgi errotem effe,quód caftra-

y

tus, ad Ordines (ive de jure five ex di-

Ratio 1. Cujuscunque membri am-

15

putatio eft partiale fuiipfius homicidium,

fpenfatione adimiffus , partem przcifam

:

!

l

Wi

exponitque fe homo per caftrationema

pulverifatam debeat portare ad collum,

prafentipericulovitz. — Ergo.

Hzc enim portatio corporis integrita-

]

2. Nemo eft dominus membrorüum

tem 2c virilitatem ei non reftituit.

l

yr

füorum, fed folüm ufüarius : ergo non

UJERO V. Licetne in aliquocafu,

cr

f

poteft in eorum abíciffionem licite con-

ebbonum publicum v.g.quo civitas du-

; I

ienüre , nifi pro confervatione totius

remitur obfidione, quam Tyrannus

j

1l

"2

Corporis vel membri principalis.

vl

t

folvere, modo ipfi detur caput ali-

3. Caftratio non eft licita ob finem

cujus innocentis, quem Tyrannus ma-

xime odit : Licetne, i—nqum,in hoc caíü

tpiritudlem, v, g. ca&itatf:m, ut patet

P4

Nnann 2

dire-

Wb f

!L

M

ER

g

1

652

TRACTATUS IX Z;flvþ;-zen j.

dire&t per fe, id eft, ex intentione oc-

nón faciat , poteff id Refpublica ei pra-

Cidere innocentem im Íua- innecentiz

ciperes fi przcepto'non obediat, jam fit

- D

permanentem: Item Licetne in bello

j

nocens, & tuncut talis poteft tradi Ty-

jufto faltem ?

ranno.

4l

. XXIV. y. . Tutior & probabilior eft

Oppono r. contra hanc iadiredlan

T

fententia negativa , quz colligitur ex S,

occifionem innocentis ;- in eo cafü Res-

[

Thon. quaft. 64. art, 6. in fine c; dícen-

Ab

publiez non poffet Tyranno Codices la.

te : Nullo modo licet occidere innocen

cros , aliasve res facras tradere ad illu-

M

D

tem. Ubi

dendunmi

L

/

Nota, nos hic noi loqui de inmocen.

2. Nec Vi'tj'gi'xlïexi/ï' :;xd'. V'ïofz/md:urïï (1

14

te ,'quiin foro fori eft probatus nocens,

eani peteretz; Ergo nec Ínnocentem.

T

de hoc enim agetur in Exam,; 4. n 49«

Negé Confequentiam, — Nam juxta

-fuop;

Ratio r.. Nemo diredte &

er íe po-

ómnes DD. honorDei ef praferendus

z

b

et domi--

teft auferre vitam , nifrqui ha

etiam publicz faluti feu bono communi,

jl 1

nium vitz : Sed folus Deus habet domi--

illaautem traditio rerum facrarum , elfet

;.

X

nium vitz liominis , unde Abraham hon

if

facrilegium , dedecus, & injuria diredté

[it

peccalfet occidendo filium füum Ifaae ,

redundans in Deum, - Virgini aüten

'quia erat ei inandatum à Domino, Er-

magnüm immineret periculum animaz,

t

[S)

ne confentiat in peccatum, .-

A

ïï;ztz'b 2. de bello jufto eff : .Fü'nd'aa-

QUARO VI. Licetne pet ihedicinas

mx D

mentum belli & necis eft injuria illataz

fhüj

vel alia niedia procurare abortum, ma«

Sed innocentes (uti funt mulietes, par-

xim? pro confervatione vitz humanaz?

[

1

li

vuli, Religiofi ; Clerici; Peregrini, Ho-

XXV. &. i. .. Qui ex malitia impedit

!tj ]

!

Ípites, Mercatores , euntes & rédeuntes)

nefcctus humanus concipiatur aüt cone

BUTU;

non inferünt injuriam , ut fupponitur ;

ceptus animetur , licét non fit propri?

4

Lvl

fi enim aliquam inferant, variatur Cafus,

homicida , e&samen-

^

d

& fiunt nócentes:

.

quafi calis & mor«

i

I)

Éfgó.

taliter peccat.

N

2;1

d

i

Dictum eft in Quatt.-per fe & dired

5

Ratie z Homi'ci-'d'i'u.m' : p*fbpriä et Occis

li

nam inditecté & per accidens occidere,

t

fio bomirrs ; quando autem fetus nor

P.

E

innocentem, non eft peccatum , ficut fi

t

eft animatus , non eft homo : quia ta-

belluni juftuni non poffit aliter expedi-

men,femen ad géneratiónem homini$

K

uf) ll

ri, quàm cüm nocentibus occidendo in-

erdinatur , eft indiredaoccifio hominis.

Ih

nocentes. Eadeu ratione Refpublica

'Efgo,, Nefa fAnen ,

licit& exponit pro fua defenfione vitam

pe ch* non incurri

qx

u g

irregularitatem.

H

:

civium. Pariter in cafit in Quaft, s.

&.2.

Qui voluntarié , fi

d od

udm

vé ip

)

propofito innocens fponte fua tanquam.

Operd , five confilio,, five alio

tnódo

$

pars ( qua eft propter totüm ) Cenetür,

procurat abortum feetüs animati, éffectu

2

il

lütol

Íc offerre pro bonocommuüni; utitan.

lecuto:, graviffime peccat & incurrit it«

-

xlþgn(

äeymmal(cv libetet comununitateni , quod fr

regularitatens,

É4t io f4

Bmmhïp

*

s

]

653

Dc vitiis Jufitia oppoptis.

Ratio: Quia vert eft homicidium. Vi-

nus, vel mors, &Of vero de malis cul--

de infrà de irregularitáte.

pe: nam nec minimum veniale pecca-

Probabilius & tutius eft , nuri-

tum licet committere, etiam pro falute

&.3.

totius mundi , juxtaillud Chrifti : Quid

quam li

cere; directe expellere feecum,etfi

nondum animatum, etiam propter vitany

prodeff bomini j ff univerfum mundum lu-

- cónfervandam;, aut infamiam vitandam,

cretur , 4n*i'mæ*'7eïäv fua detrimentum pa-

D

áüt fcandalum.

tiatur ?

Rario 1. Direcia procuratio abortüs

. Quomodo poffit inter duo mala culpe

.eff intrinfecé mala , quia eft contra na-

fuaderi minus,vide fu'prä Tract. 7, Exam.

2

. n. 145. ad. Cafum lextum,

duram, & finent primari"um* generatio-

—

g.4. Juxta communem fententiam

.$is: Ergo nullo fine cohoneftart poteft,.

N

/'Ét ex oppofíta fententia fequuntur infi-

licet famere medicinam, quz directt &

ex natura faa tendit ad fanitatem matris,

j

hiti abufus..

" Ratio ^. Subítantia feminis non tanv

& non ad expulfionem foctüs , fi fanitas

Wt

aliterobtineri non poflit , faltem fi fcetus

þt'oximä fervit lgen*craïioni- hominis

nondum fit animatus,

;

quàm fcecus inanimatus : Sed directa ex-

Hatio: Quia tunc abortus fequitur

- pliio feminis eft intrinfecS mala , nec

lt

üllo fine cohoneftari poteft, v. &. fanitatis

meré peraccidens, & medicina fumitur

^l

$ràtia , qut nie parentes graventur proli*

precisé ex motivo fanitatis.

5us , aut ad cavendan infamiam , feu tu-

&.j. ltemlicét, etfifotus jam effet

ánimatus , fi de matris fanitate jam effet

énditm horiotem , ne adultera , veï puel-

Ia delorata conci

piat , quibus ea de cau-

defperatum, & e mon fanat proles pro-

Ía o licet ftatim poft coitum ejicere

h

dire non poffet..

Ratio; Quia in hoc medicina effet fa-

erhen , etíámfi vi oppreflz elfent , quia

vorabilis matri & proli, quia matre mo-

uf

liec violenta oppreffio non detogat ho-

Worh Ergo. :

riente norieter & proles , matre fanata

l [.his &- d

od

Nota inter g)rOpofftïo'xïcS ab Innoceri^

poffet füpervivere proles , licet fort per

accidens fequeretur abortus.

:

t

.4 T

tio XL. damnátas eífe & hanc Num. 34.

u

Licet procurare abortum ante animatio-

.XXVL Quid fentis de tempore , quo

;&n (

tiem fortüs , ne ptiella deprehenfa gravi-

foetus aninmiatur ?

i t

"

daoccidatur, aut infametur,

Dico : Communis DD. opinio eft , ma-

0n

Ículuni animari die quadragefimo , foe-

Ofpóno : Inter duo mala minüs po-

B

Qu E

teft eligi, qua eff communis regula

]H--

mellam odtogefimo. | Ita docetArittot.

y i

'is : Sed perdere feetum imperfe&tum eft

lib, $. ánimalium, c, 3-

XXVII,

Sed quid i du

"

iinus malun;, quàm miferanr mulierenr

Bitertur j fitne

;f

1has fel foemina?

:

éxponere periculo vite', fcardali , infa-

uoad foruni copfcientiz ( in

j

mie,&c, fiproles prodeat, Ergo:

Dico : Qu

j

ft eligenda)

j

Ad loc Refpondetur , maj. effe verami

qüo in dubio pars tutior e

j

pott

de duobus malis pene ,utfuntv, g, vul-

xefumendum eft efle animatuny

dien

ii

Nnnn ;';

654

TRACI. Af ÜUS ZX. Ex;z-me:; 3.

diem 40. Quam fententiam ut commu-

Dixi regulariter,

Non enim licet, fi

niotem practicari in Paenitentiaria Ro-

n

; in va-ih;

i

íit multüm rx-ecclïäti-us qupflbll'-

r

n;na, teftaturSylvius ex Navarro, mul- ce

3

i

I

in di&a Penitentiaria verfato, E-

i

/&. 2. Cuivis homini licitum eft, inju-

(

con:ta inforo contentioío, dum agitur

ítum invaforem füum in ipfo a&u ag-

de poeni.entia infíi

4

greflionis occidere , cum moderamine

Tumi

licenda eft.

Ec

genda, : pats mitiot e.

inculpatz tutelz , & fine omni livore

1b

" Nota,ihter pr-opoiïti'ones ab Innocen-

vindidz , íic ut defenfio íui feu vite

"t

mn

tio XI. damnatas effe & hanc 35. Vide-

fuz (it finis perfe intentus , occifio vero

tur ptobabile, omnem fastuim, quamdiu

invaforis fi

v

"

j pl

effectus per accidens, lt

inutero eít, carere animá rationali, &

i

exprefse S, D. híc quaft. 6a. art. 7. in €-

tünc primüm incipere eandem habere,

I

Rationes S. D. fünt. 1. Cuilibet na-.

A

cüm paritur j;acconfequenter dicendum

turale eit,quód feconfervetin elle, quan- -

erit, in nullo abortu homicidium com-

mittl.

tüum poteft, & hoc faeiens utitur jure

,':* h g,

fuo,à uatura fibi indito.

2. Secundüm

L

QU./ERO VIf, Eftne licitum, pai-

X

jura vim vi repel'ere licet cum modera-

vata authoritate occidere invaforem pro

mine, $3. Actusmoralesrecipiunt fpe-

j

defenfione fuz perfona feu virz,aut bo-

ciem fecundüm id quod iricenditur, non

f ]

Ti

4

Q

i

norum temporalium, divitíarum, pudi-

autem ab eo quod eft prætbr intentio-

4

citiz, honoris, famz, &c.

J

nem, cüm hoc fit peraccidens: Sedin

- XXVHL ». r, Probabilius eft, quód

cafü pofito per íe intenditur defenfio tui

At

quisregulatiter ex motivo virtutis

» pro

quz eft bona & licita

Ergo.

| DCI

vita corporali ye] fpirituali invaforis fui

Dixi 1. in ipfo athu aggrelfonis , nam

vr a//qua

(ut is habeat locum paenitentiz ) pofüit

cciïänte violentiá & periculo, nonlicet,

fl

Íe permittere «b eo occidi, dum coifidit

Dixi 2. cum moederamine inculpata tu-

l': f0£

fe eile fine peccato mortali, vel íi de eo

-Mtine )

priüs eliciat contritionem:

££le, hoc eft, ut non faciat plusin defen-

fecu; nonli-

10nem fui, quàm fit opus ad evadendum

fuge

cet,

malum intentatum, ut fi hoc poffit eva-

v

Ratio: Tum a

i

uia preceprum de con-

[

fervanda vita eft

dere, invaforem vulnerando , non licet . :"ïï'f"'"

N

affirmativum, ideoque

1 Ya [&

eum occidere; Item, í1 invafor fit iner- -

non oblipat pro femper fed pro ioco &

i bonor

mis, non debet eum aggredi armatus, — *

TT

tempore, Tum etíam,quia licet vita pro-

nifi invafor- ex f

AC r

pria (ecendüm fe fum pta ex charitate fui*

fortis,

Íe fit fortior vel æqu*c:,

f

W

ipfius fit przferenda vite alienz etiam

d

Dixi j. fne omni livore vindidie , quia

h .[ïïg j

fecundum fe famptz, fi tamen huicad-

"l Wmf )

jungatur fupernaturale motivum virtu-

cum eo damnabileeft, non minüs acde-— -

fendere fe cum diredtá intentione occi- -

tis, illa preferri poteft,

3 'mþmh

dendi, vel privatá authoritate fe armare -

'ï u Qma h

Idem patet exemplo Cl

lri&i & Plü?i—

in fanguinem proximi, In quo fenfudi-

K

zorum Martyrum,

Tf

xit Chriftus Matth. 26, Omnif qui atct- -

t J

'U

u

d

&Wm

LE

z

655

x vitii Juffitie oppoftis.

m

D.

Divitie fünt inftrumenta ad virtutem &

perit

gladium , glad?o jeribit. . Ex Rom,

/I"'.

dicitur. Non vos defeudentes, fed date

necelfariz ad vita confervationem.Etgo,

ocum tr.

Ratio2. lm eo caíu ipfe invafor fe

moraliter occidit , dumà violentia non

Oppeno :

Per illam occifionem invafor

defiftit; ergofibi imputet fuam necem,

j

gternüm petit.

do; ex intentione & ma-

quam ipfe invafus. non intendit , licet

g. Diftinguen

litiá defeníoris, quo occiditnegosex pro-

per accidens fequatur, — Ergo.

pria malitia ,

concedo , undeimputccii-

Ex quo patet intelligentia vcrborum

vdi

bi confulere deíiftendo

S. Aug. L. 1. delib. arbit. cap. 5. dicen-

bi, poffet enim fi

tiSi3;

Quomodo apud divinam. providen-

ab invafione

XXIX, Quid /entis ,

fi quis cïedcrig

iun liberi funt à peceato qui pro bis ve-

caufam invafioni , íeu

ut ab alio invade-

bus quas contemni oppertet , bumana cede

[V

(loquitur'de ea direQ intenta ) pol/uti

getur, V. £

. maritus deprehendit adul-

fant ?

»

terum apud füam conjugem , eumque

Ratis 3.

Ordo charitatis , vi cujusad

vult occidere , poteftne adulter pro con-

j

*

fcrvatione füz vita occidere maritum:

vitam 'pmximi. confervandam tehemur

Affrme, Katio: Etfi enim pizicaverit

velle pati jaduram bonorum fortunz ,

adulterando, non tamen perdidit jusfe

non obligat , nifi dum j roximus eft in

urgentifiima neceflitate perdendi vitam:

contra invaforem , authoritate pubïicä'

H

carentem, defendendi. *

Sed hoc non eftin noftro caífu , fervat e-

Àn Clericus, fi fe defendendo interfi-

nim vitam , modó ab injuria cellet.Ergo.

ciat aliquem , fit irregularis, vide infrà

Nota, inter propofitiones ab Inno-

centio Xl. damnatas effe & hanc Num.

)

4e it

regularitate.

31.. Regulariter occidere poffum fureim pre

4

y. . Probabilius eft, quód cuivis five

"u

laico five Clerico licicum fit fua bona

confervatione unius Aurer.

qui^ fortunz, qua funt magni momenti,con-

Item Numero 52. hanc: Non folüm,

adtïïï' Ka invaforem defelldeï'e, etiam occiden-

licitum eft defendere defenfione occifi.

w doeum inactuali ablatione , fi eaaliter

vá , quz adtu poffidemus , fed etiamad

quz jus inchoatum habemus, & qua nos

iij

fervare vel recuperare nequeat ; fic ut

ial

defenfio bonorum fit finis per fe inten-

poflefluros fperamus.

t

! L^

tus, non veró occifio. Ita pat. Exod. 2.-.

Item Numero 35. hanc : . Licitum eft

"

(it

. prout citat S, D. bicare . fi. effringens

tam hzredi quam legatario contra inju-

- fur domwum five fuffodieus. inventus ,. &

fte impedientem , ne vel hareditas adea-

tur, vel legata folvantur, fetaliter de-

j

"accepto. vulnere mortuus. fuerit, per

puls

4

)i

yIb^

m erit veus fanguinis.

fendere, ficut & jus habenii in Cathe-

j

ii

f"

Ratie r, Quia licitum eft pro defen-

dram , vel Prabendam conira eor&m

J

11

- fiene vitz occidere invaforem, Ergo &

'ofleffionem injufté-impedientem.

olf

M

" Dixi 1. magni mementi X fi enim fit

f

pro defenfione bonorum temporahium,

- magni faltem moinenti, Prob. confeq.

res levis, ratio dictat opppi gum,

pl

|

Dixi

z

d

-

656

TRACIATUS

y54 Zïx»tmm 2.

Dixiz. Si4liter nequeat. recuperare ;

pudicitiam aliter poffit 'fälvägc, ad idte-

fi enim poffitalio quoyis modo honefto,

netur,

v. g. clamore, fueá,generosá re-

ä

t

vel via juridica,non licet : quia excedere-

fiftentiá manibus ,

pedibusque ac totis

tur moderamen inculpatz tutelze,

viribus facta, &

tunc non poteftinvafo-

XXX. sed quid fi invafor bona illa

rem occidere,.

temporalia diriperet non immediaté per

/"Circa defenfionem honoris.

fe, fed per famulos ; vel arte ma

i

daemones ?

gicà vpïefr

. ANota, inter propofitiones ab Innocen-

Dico Íub iisdem ,c'llaufïïiis inR,a4. &

tio XI, damnatas, effe & hanc Num, 50.

Fas eff viro houorato occdere Jduvaforeny

ante infinuatis :ljcerqt ipfuln P1'i1]ciP£11e111

'Occidere,

qui uititur calumnian. inferre , i aliter ;

bec ignominia vitari nequit. — Mem 4tt-

ARatio patet ex dictis.

que dicendum ff

quis impingat alapam, va -

&.4. ldem Ííub iisdem claufulis f'&n-

.

X

fufle percutiat , . poft i

WipatiAmn al»gpam'

l

tiendum deinvafore pudicitiz , uti & ho-

vet idtum fuffisfugiar, — Fecenimfenten

noris & famz, quando quis a&tu in fe-

jv

ln

tia, meritó damnata, aperiébat viam in-

Av

At

ipfo modo quodam injuriofo invaditur,

juriis & cdibus. "Hinc illicita eft non.

if

& magnam hónoris ja&uram patitur,

^V Jfh

folüm ogéifio, fed & repercuflio ac in-

;mec aliter honori con'iulerelpotcft.

fecutio calumniatoris ab injuria cellan- ;

d

W

i

Ratio : Pudicitia pluris eft eftimanda

N

itis vel fugientis.

quàm opes,

£ll

u

m fit virtus multüm lau-

a

H

ARa4tio: 'Quia ejus occifio, percuflio, -

tüi

li

datainS. Scriptura , pro qua fi ex motivo

repercuffio ,non eft honoris lat repara-

h T

füpernatürali fübeatur mors, eft marty-

tio , fed potiüs vindictz & odii demon-

rium. ItemPtrov.22. Melius eft nomen

! /onjj

ftratio; nec dubium, quin dentur alia

bonum,quám divitiz multz. Imó Jurifte

;media'honoremrecuperandi.

dicunt :

Vita é fama pari. paffa amba-

Similiter ab Alexandro VIII. damnata

lant, uti quotidiana experientia docet,

eft hecpropofitio, Num. xg. Lict in-

]i

ü

maxime apud Nobiles .& Perillufres ,

derficere falfum . aceufatovem , falfos tefesy

]

non quódfit omnimoda zqualitas (cüm

!

i

A etiam Tudicem , à quo iniqua cerr) im-

yita fit bonum füperius ) fed quód fa-

4l

dninet fententia , fl aliter 0 patg/t' innoctu

Utj

lh

ma ad xftimationem vitz plurimüm ac-

damnnatum eyitare.

;

.cedat , .& omnia alia ordinis naturalis

IT

Meritó damnata eft haic propofitio, —

.bona excedat , fupremum autem infimi,

Af &

Naminjufté apud Judiceni delatus,vel

at ajunt Philofophi , arzingit infinum f(a-

fuariinnocentiam poteft remonftrare vel

3 ii

ld

«

remi. Sub[umo: Sed, ut probatum eft,

non? $i pote&,*hä-bec quomodo honori

|

j

refolutio fübfiftit pro defenfione opum,

Íuo confülat, Si non poteft, & occidit,dat.

N

Ergo & pro defenlione. pudicitiz & fa.

grave fcandalum, privatá authoritate oc-

ftlton

a.

culte , feu per infidias occidendo homi-

NU

Intelliguntur hac þilvo toderamine

"N

nem de calumnia pon convi&um, | Plura

inmlp:zïz tutela ; Á enim Virgo füam

de duéllo vide fà

i HJL;

*

h l

prà TradL 7. Eyfami 7:

30451. À f&gq.

d

G

&

l

D.

^

vitiis ]ffitie oppofitix

".

á

ef!b

d'e

eto

Y

e*lror

It

"

, d5 e?

29

It

W

:

[3.6]

"

ITILIIIII

"

(tt

EXAMEN Iil.

1

r

De furto fu/lg'tiæ caämulwtivæ oppofrta.

i

De quo $. D. Q. 66 per 9. art.

70

UZRO I Quid & quantum

minovidente & rem -fuam fetvare vó-

:

peccatum eft furtüm , & quo-

lente.

inodo di fert à rapina?

Ad Rapinam fpe&at, & q

uis älterum

Mi

m XAXXL Refpondeo. 1 Furtum

cocgat ad ineundum inæqualcm contra-

&um.

fic definitur :OEf. acceptid vei. aliena oc-

Si quisfaciat injuftas exactio-

|enlta o frauduleuta feu invito Domino.

nes tributorum.

Si Latro quid extor-

Ita patet ex $. Thom, [

queat metu mortis intentato.

$1 Telo-

iic art43 in-fme

€ &ad 1. & ad 5. in c.

narius titulo ve&tigalis exigat plus, quàm

debetur.

Explice-: Nomine rei in'telligitur

Idenreít dealiis miniftris, fi

etiam ufus &'?oücfüg rei invito domi-

q!lid Per:mt qU'Od ex metu negare nomnm

no. Unde fur ett, qui ine confenfu

audent illi à quibus petitur.

. Domini faltem ptæihmpto utitür te de-

3:, ;, Furtum (idem eft de rapina ) eft

1

Cat

cat

: ,poiitä,c-omniod.::tä, &c. Perly occulta

i

?CC

um exgenerefuo mortale. Ita S.

Diart. ^.

. furtum drfert à tapina,ut dieetur, Di-

citur. fraudulenta , id elt, ex malo ani-

Tl

Ratio: Quia contrariatur chafitati

j

mo , nonexjoco , necex praiumpbto

Jl

Dei & Proximi, uti & Juttiiz, qua di-

Dominiconfenfü, &absque Judicis vel

Gat, ut cuivis relinquatu-r quod faüum

Nam

ett.

Superioris aut Dei authoritate,

WQW l A

Deus poteft rerum dominiá rransfette ,

Dixi ex genere f , quiain individuo

* ficat Exodi 1. & 1 .

3

Filiis Hfrael pto-

poteftaliquando elle veniale ex imper-

f0

tet labores & injarias,quas diu per*gemx

fe&tione actüs

i

;

, parvitate materiz, ac de—

3

A

Uerant ab ZEgy ptiis ,. dedit eorum the-

fectu libertatis,

Per

auros,ut docet 5. D. art. s. ad «.

Re(þ. 4. Furtum & rapina fpe*cie diffe-

runt, & ra

QU

ly acceptio in-tälligitur quzvis injufta de-

pina eft p'eccatu;n gravius

tentio rei & omnis damnificatio , qua fit

furto.

J

deitruendo, comburendo, &c.

1, Pars eft S. D, art, 4. p. 2 a.9.

Ratío S. Thom, eft: ljbi eft diverfa

-&2.Rapina definitar quod fit acce-

!

" fei aliena. per violentiam, ideít, do-

ratio fpecificàinvoluntari ex parte ejus

Oeoo

chi

"

í

,

652

TRACTATUS Iï *Examm 3

eui aliquid aufertur, ibi eft divería fpe- priàs vol

[

1

li

ebant mortem Formalitcr'inju-

ies injuftitiz, & quo majus eft involun -

ftam, Ergo Chriftus ad hanc eos exci-

[

(ra

rarium , eo major eft injuftitia : Sed in

tavit. Ergo eam ut talem voluit.

[

furto & rapina eft diveríà rario involun-

3- $. Laurentius in craticula pofitue

Vl

tarii, & hoceft majus in rapina. Ergo.

ä

sUl

ad Tyrannum dixit: Affatum eft;jam ver-

Maj. pat. quiaipjuftum confiftit in hoc,

fa & manduca : Ergo voluit a&ionem,

|

lare

quod aliquid auferatur citra voluntatem

quá ei fieret injuftitia,

B

W

domini , nemo enim patitur injuftum

Ad Oppof, dift. min. pro 2. patte ;

lts

à |

volens,juxta illam Regulam Juris: 75-

ROm

Deíiderabant mortem , non fuüppofità

lenti C coufentieuti uon fit. inpuria. ueque

jud

A'I,

?

rum ac Tyra hgorum rcalidá, ne-

dolus , nifi effet confeníus per injuriam

20 min, j-eá hlï;.:(,if[;;.

P

iLf

dift., defidera-

151

extortus. Min.veró prob. Involunta.

bant mortem formaliter ut injuffam,

N

rium per ignorantiam fpecie differt ab

nego min., ad rationem injufti meré ne-

];

Laf

involuntario per coactionem, & fecun..

m

NU

gative feu permiffive fe habendo; conc.

bl

dum eft majus r Sed in furto dominuüs

mir, & nego confeq. Vel 2. aliter? Fue-

rei eft involuntatius per ienorantiam &

rünt volentes feu volnntarit, comparati-

1

folüm negative, in rapina per coactio-

vead Leum, conc, min., comparatiyä

u

nem, quia hzc fit domino vidente, vim

MU

ad iniqïlam actionem yrannorum ,

Bul

patiente, nolente, & eft involuntaria

fubdift.utant& — Chriftus ergo & Mar-

m

-pofitiv'ö. Ereo,

IN

tyres, malitia Tyrannorum jamfüppo--

Oppone contra dictam Re

gulam jaris :

fita, & ad eam fe negativt habentes , e-

X Wyw

Ui

Chriftus & SS, Marsyres formaliter pa-

rant parati Prö Deo & Ecclefia æquo&—

h

tiebanturinjuriam, nimirum mortem :

patienti. animo tolerare quavis fappli-

itun

Sed'eam pafli fünt fcientes & volentes ,

ciaà Tyrannisinfligenda, Utautemli-

j !;',fl*/;( i[

feu defiderabant eam. Erco.

r j

dy

ber confenfus padentis tollat rationem

Cenfirm. i. Chriftus voluit fübirc

injufti , requiritur ut omnino libert

| n

mortem innocentem, imó de hoc habuit.

M

3

t

x

coníentiat , faltem implicité in actionem

!

li

P rXc e'P

um : Sed non potuit fubire mor-

*

( qua injuftitia infertur ) formaliter

tem innocentem nifi formaliter ip

ju-

]

o

l

umptam..

i

ftam. Ergo lrane voluit,

Ad Cenfirm.x. difting. min. intem-

c

"lf

21.S$ Chryfoftomus homilia füper c.

dendo per feipfam formalem injuftitiam.

23. Matth. Chriffus ctio tapta gloria

ts 9

eft in-

neg. min. , ad eam Permifäïväfï: baben-

lr

greffus, ut amplits eorum advev[asfe e.

XCiEa-.

0,conc, min.-

ret invidiam. Addit :

2 L:

Ad. ». Co

H

j 4

if

ufirm. applicanda eft e'ad'eïns

- DAIM

Trot

Ergo fi Chrif'uc £9s provocdvir , forténe

P

p

diftinctio.

ts

Me morte füa eos

4

u

154

eGt inmoxios ? abfits

Ad 3. Confirm. Refþond'etdr , $. lau-

"fl

excitavit €0$ , mon ut facerent quod' ante

l

rentium hoc dixiffe ex fpeciali inftinctu

!

D

woluevant , fed ut poffont facere quod.

Spiritüs S., & quidem per modum ob-

»Qï»ji à h

grizl& volebfzn;. Subfamo : .Sed Judai

jurgii, feu improperando Tyranno, t

L (

. demone

^

m

6 549

De Pitiis ]ä;:iæ eppofttis.

22

demonftraret, (eDei virtute plusxpoüö

fponfione nominatz ex ablatione füm-

L

pati, quàm Tyrannus poffit de poenis

mz Ípecificatz patiuntur grave dam-

infigere. Dixifle,inquam , eziam jam

num : Ergo. Min, prob. Gravitas damni

præälppofxt

à lyranni malitià, quitot-

infurto , & ratio involuntarii imperío-

mehta eadem intuliffet ,. ecfi fanctus

BA lxía, noneít penfanda folüm ex eo,

Laurentius illa verba non dixiffet,

quód dominus patiatur damnum in fua

QUAE RO II Que materiz quan-

perfona, feuin ufibus perfonalibus, ni-

mirum vi&u;veftitu, &c. fed etiam ex

titas fufficit , utvfux:tum fit peccatum

mo:tale?

eo quod inter temporalia priyetur ali-

XXXII.

od capita;tot fünt fenten-.

quo notabili bono, ícilicet facultate di-

tzinhac que&ione: íed cum probs.-

fponendi de re fua, vel menftruo ftipen-

biliori.

$

dio alicujus minittri inferioris , vel mili-

$. cum Bannes, Seira & aliis , duo

tis : 3ed privatur etiam ditiffimus per

aut tres ad fummum ducati feu autei

ablationem duorum vel trium aureo-

funt notabilis feu ad mortale fufficiens

rum, & fic de aliis in Refponfione no-

matería furti , refpe&tu cujuscunque,

minatis,

Ergo,

Ratio : ln rie

etiam potentifimi Principis aut Regis,

[e)

idiori fententia ex na-

Relpectu mediocriter divitum , ex pro-

turarei & obje&o notabilis materia fur-

»

priis redditibus viventium , florenus aut

ti eft quantitas fufficiens ordinario victui

mediusImperialis, Refpe&u artificum

diurno illius, cui fit damnum: Sed di-

ex proprio quotidiano labore viven-

tiffimüs, v. g. Rex, fi regit vivat, pro

tium,vigint crücigeri, Refpedtu pau-

fua períona vi&ui ordinario unius diei

perum decem crucigeri.

infumit non minüs quànm duos vel tres

RatiaY, pro 1. p. Tumquia valor 2..

ducatos , & hi fufliciunt: Mediocriter

"

l

vel 3. aureorum ex communi hominum

divites infumunt non minüs medio im-

perfuafione non eít modicus , fed res

periali vel floreno, qui & (ufficit; Ar-

D

gravis.. Tum etiam, quia ipfi Principes

(

tifices non minüs viginti, & pauperes

aere ferunt fi in (uis gabellis vel unico

non minüs decem crucigeris. Ergo.

[j*

IU

aureo defraudentur, Tum tandem,quia

Bixi vidui diurne erdinario, ad quem

TW

oppofita fententia majorem pro divizi-

non fufficit unum ovum , licet poffit

y nl

bus requirens quantitatem , exponit eos

contingere aliquem uno dieeo effe con-

periculo multorum furtorum , Íeu dam-

tentum; nec proinde ejus oblatio eílet

norum.

mortalis,Item quia perfonz Illuftres (ze-

j

Ratio ?. pro tota Refponfione: Quan-

pe opipart viventes plus infumunt une

J

titas fufficiens ad. morcale furti taxatur

die quàm 3. aureos , ad mortale non re-

ex teípedtu ad períonam lzfam, am fit

quiritur , ut auferatur tantum , quanti

j

j

4

[

xationabiliter invita , ejusque damnum :

conftat tam lauta minus diei menfa.

Sed ditiffimus homo ex ablatione 2. vel

"

Quid fi. quis Regi auferret tres aureos

at

3: auteorum , & aliz perfónz in Re-

minus uno vel duobus crucigeris?

"

Qooo 2

Dice,

laä

--

ass

660

ZRACIMT UX TX Examen :4

!

| il^:

Dico,aque mortaht,er- peccat. Qxia,;

unum quä'm. apud alium : ficut aurumm

j n

quod parüm diftac, nihil diftare videtur.

[

Pluri-s aftimatur apud Germanos, quàm

Nec in Refponlione quantitas furti eft

.Vapud' ï,ndos,ap,ud' quos eft copiaauri;. &

determinanta mathematice , fed morali-

&orenus pluris. zftimatur a

pud paupe-.-

ter, ficut pretia rerum , quz non confi-

rem quàm apud divitem , licet valorin-

ftunt in. indivifibili termino..

-

D5

1j

trinfecus ion fitma

]

ot, Ergo frauferatur

li

XXXIIIL. Oppono 1.. Rex aliquis pa-

mediocriter diviti , eraviüs lxditurjufti-

£üm curat , nec eftinvitus, ficentum au.

tia.€

[9)

i

N

ommutativa ),'q'Uäl,n fi 4etimlaïd:' au-

xeos perdat,& debet effe liberalis, Ergo.

feratur

AU

qui eos illi furatur, non peccat niortali-

Cetecim juffitia diftzibutiva r&'fï;idf

ter.

5

quidem. etiam conditionem peíonz , id

Oppono 1. pfobäxuïo—, quód refpectu

eft, dignitatenr metitorum; juxta ea di-

omnium. debeat affienari eadem quanti-

Éribuen

do bona communia, fed hoc

2

tas ad mortale füfficiens:

non afferitur de commutativa,

d

Fürtum in tantum eít peccatum , in:

Ergonce plus venetur ieflituere qui

düpc

quantum conti'zxriaturju&itiæ commu-

florenum aufert paüperi, quàm qui di-

d

tativzz : Sed qui Regifüratur florenum ,

VIt,

V

t

juftitiam commutativam: zqu& graviter

Dito:. ABfoTutö & fäcu-ndüm [E non;.

lzdit,quàm quiillum füratur diviti. Er-.

teneti , bene- tamen: füppofito. majori

Zo

Min. prob. Juftitia cemmutativa

damnopauperis, qua.decaufa etiam pec--

WA

zefpicit zqualitatem reiad rem,; nonat-

catupx ef£ majus.

.

tendendo merita perfonz , uti diftributi-

XXXIV. Pono tres cafus; v.Fura-

Ü

( D]

va.refpicit,, propterquod Rex &qu£ caro;

tur.quis fatori fübulam vel fartori acum,,

Wi nj

pretio debet folvere quod'emit ,ac zufti-

quam habet, unicanr, & qua fola fe fuos-

1]

[

€us. Ergo.

h

que alit , nec aliam. comparare poteft ,

iL df

Ad z. dift: ant; No:æefäilïvi,ttäärafic:-

peccatne mortaliter peccato fürti 2

lm

nabiliter;nego.ant. ,fecus; conc.ant. &

2,. Itinerans intrat vineam,, comedit--

4l

nesoconfegt Namin-co cafu Rex ratio-.

Que uvas, peccatne ?

t

pabiliter debet effe invitus ob tres ràtio-

ui&m

n«

3. Aufert quis. alicui rem. q

k

lG

nes pro.Refponfione datas,

,Q inx.ccn"vcæ

modicam, fed domino pergratam, & ab.

nientia. in eis adducta.

eo.valde aftimatam ,/ cujus- jacturam a--

A

Paxiter liberalitas Principis debet effe

getrimé fert , & ex ea /Pi"utim üm.pertur-

j

IT

zationabilis , alioquim erit prodigalitas;.

batuse

Ad fecundim. neg., min.,. ad prob. dift.

x

^ Ad 1. dice Tälï's'"Peccaf.mor.tali'tcr',,

[i

ant. xqualitatem. rei; nudé fümptaz: adi

ul

lm

l

nom ob valorem rei in: f;e, ,. fed ratione

i

zem, neg., fpectatis eircumftantiis Ipco«.

gravis damnifecuti. . Patet..

UI

[

tum, temporum' & perfonarum ,. conc;.

44d2.. dico ex Deut/23.. Ihg;'eHüS. vi*

ant. & ne

X

:

oza.QEä'dähxzei?imw res., lus va..

N

neanm proximi. tui comede uvas , quan--

un

Q

eras:

i

k

*

"

m

"

;i;e ig.ggefm

malm ,, & Elus ap ud;

tunrtibi placu

:

p

À

critä;fb'nas.aptem:-neeü'

Adi

l Gm

tceu;tn d.

E

M

&,

661

- Dewitiis ]ujiz'tiæ apþ[fti)..

t

| Ad $. dico , no'm'-efï.e formälitcr pec-

nis, refervatio , & ceníüra fupponuit

catum mortale furti, fed contra chari-

grave damnum effe&ive illatum.

g. 2, Probabilior eft fenteztia Tho-

tatem , fí damnificans provideat ex ea

erturbatione vel indignatione grave

miftica , quód, qui fine di&ta intentione,

A

malum corporis , velanimi inde eventu-

fed folàm occafionaliter plura furta mi-

nuta committit , fücceffive tamen nota-

rum,. Nam charitas dictat, à taltactione

;iï)fïincndu m,.

T

bilem quantitatem accipit , mortaliter

R

LOI P'ö&cätu*rhegfaviter

peccet,non quocunque actu, fed illo quo

s

QUAE

cum furtorum prateritorum adverten-

P

»er plura furta mmuta . & quoxïïodo yac

* quando »-

:

tia complet materiam gravem. Qued

verum eft, . five furetur ab uno, five à

E OXV. mrec

um S 'Ehom. hic a;ït,

diveríis.

Ettoties , quoties materlam

116 ad 3. Qui committit fürta minuta

pro mortali füffcientem de novo com-

- &um animo per ea ditelcendi feu nota-

P

bilem quantitatem auferendi , in quovis

Pict..

wtior, Part, Etfi ultimum furtum

fürà peccato peccat mottaliter,non qui-

dem novo & deftincto , fed eodem mora-

fecundüm fe fimptum , nonattingat no-

tabilem quantitatem; ficque abfolutt &

liter continuato peccato - im quantum

^omnia furtà fubftant uni voluntati acci-

precis& acceptum non inferat proximo

piendi notabilem qu'*an*tit:cfem ; ad re--

grave damnum,ben? tamen virtute prz-

ftitutionem tamen füb mortali non te-

cedentium. furtorunr & ut cum illis

netur , nec refervationem aut cenfüram.

combíinatum ; ficut 3 patiim die jejunii

poft plures minutas comeftiones; ultima

H j

(& quz pro gravi furto Iata eflet ) in-

currit , nifi dum re i'Efa notabilem quan-

qua quis advertit, fe complere materiam:

.

s

titatem attingit.

gravcm »J€]

unii fra&tivam , illud frangit..

jl

Ratio: 1, Part A&usexternts i'mþcra—-

Ergo;

tus malitiam firam haber ab interno im--

ruit Fühdamentum* adver--

Ex quo

perante:. Sed a&us internus in eo cafur

farioruni oppo*nentium',v quöd peccata

i d

eft mortaliter peccaminofusex objecto,

venialia quantumvis mu:tiplicata ,. non

" nimirum gravidamne proximi z Ergo &

faciant unüm mortale, v. g. plures detra-

r

externus,

&iones veniales:

jf

Nàm Hoe folüm verunr eft, fi non af-

Notent hoc Confeffarii pro confef-

jl(

»,IA

- fionibus.mercatoru m;qui habent minu-

ferant matetiam five in fe gravem , five

p9

3

tiores menfuras ,. leviora pondera, vel

graviter damnofam proximo , uti tamen:

;

unio;.

Se-

ar'dmatibus*admifcentquædam inutilia

affert furtunm,, fimile eft in je

j

ii

T

j

Item cauponuur, vino velcerevifie fzpe

cus. indetra&tione ,, qua tamen f eam

"aquam infundentinm, Et fartorun, eui

etian affertet, effet paritas.

multas: panni particulas auferunt , five:

Dix? cunt. adverientia: furtorumr. pra-

[r![flllïs

abuno fiveà diverfis ',,,db quibus poftea;.

teritorum , quia inculpabilis inadver-

MW

bl

Ratio.. Part,, G'g.ga*c onus: reftitutio--

tentia ab onini peccato excufat..

2

Qooo: 3,

RA

3-

662

TRACIATUS IX.. Exaimen 3.

Ratie 4. Datt, , quöd* nimirum

-

- Ratio r,

P. Quia illa intervalla f(;-

Mi

cet mortaliter, five ab uno fiveà plüri-

làm toll

unt continuationem

bus-furetur,eft. "Tum quia valor talis

phyficam,

manente morali per hocv-quöd fur fciens

materiz combinatz in fe non eft modi-

& advertens , per ultimum faürtum com-

cus, fed gravis.

Tumetiam , quia licet

pieri materiam

|A

El

finguli non graviter damnificentur, be-

lam.» : Ergo.

gravem , coqfe—n.tianin ib

ne tamebB communitas,

Tum tandem

M

n

quia oppofita fententia dat patrocinium

Ratio2,p. Licéttunc Gngül—i non finit

lk

graviter inviti, nec gcaviter damnificen-

AL

4is qui diveríos in parvis defraudant , &

Occafionem iterandi furta,

tur, bene tamen communitas

eít.

" utdj&uxn

ïïl'.?,lm.'

"

Tertia pars pacet ex dictis.

X.6. Qui modicum furatur illi cui

;ll

$3. Fur id Refponfione *. deji.

étus;non folüm mortaliter peccat ratio-

plures alii etiam modicum furantür,v, g«

EU

1.

ne detentionis rei alienx notabilis, ut

uvas ex vinea, poma ex horto , licet id -

IMEH

ciat, non peccat mottaliter , nift füo

Q

&t

dittinguicMalderus & alii,qua tamen di-

exemplo, hortatione, vel confilio aliis fit - j

Q

ftin&tio parüm facit ad praxin ; (ed etiam

caufa furandi.

rationeinjuftz acceptionis,

L.

Ratio :

Quia non tantüm detentio

Ratio1/p. Quia eft caufà

, levis da-

Wt

:

mni,

D

v. g. trigefimi vel quadragefimi crucige-

ti radione adverteptz moraliter conti-

Ratio 2., p. patet ex füprá didtis coope-

nuatur cum prioribus detentionibus,

rantibus damno.

Traé. 8. Exam. 6.n.

N

R!m

m

fed & acceptio cum acceptionibus. Nam

I14.

NiN

AT

m

s

in ultimo a&u, advertens materia gravi*

Nota in omnibus hisce prudentiam *

M;

j

1l

tàtem, confentitin eam.

Confeflarii effe neceflariam.

"4

LI/i (s

Em.4. Sidi&usfurante ultimum , pe-

« QU ER O IV.. Quid fentis de fuf- 1

Jl

-gultimum j vel antepenultimum fur-

jl

ts uxoris , filiorum , dome&icowma

B

tum materiz notabilis completivum fe-

4

li

famulorum,fartorum,&c. ?

h J*Jf'&q

rio propofuiflet à furtis defiftere aut rc-

W ej'f Ye

f&ituere , & tamen

XXXVI, Ante Refponfionem revi-

l

poftea furetur , nf)ü

H

g

peccat mortaliter.

deantur dicta fupr:ï de dominio uxoris

i

fuper bona paraphernalia , & de dona-.

"l

Ratio: Quia non adeft moral$ con-

à

tinuatioob retractionem voluntatis.E r-

tionibus earum,

Item de dominio fi-

hi f

d

go.

a

liorum fu per bona caftrenfia, vel quafi. -

m

4f

j

At

, $. Ut di&us fur pecc&tmorta.ztcr,

5:. I. Uxor invito rationabiliter ma-

Ti

lt

ailil refert, qu&»d inter fucta minuta in-

rito, vel maritus contra voluntatem

Paï-'l& 1

(

tercedant longa intervalla , v. g, aliquot

etiam prefumptam uxoris , furripiens

1

if

3

J

[fPï'man.amm,- vel menfium, Nec requi-

aliquid notabile ex bonis propriis ejus,

-titur major quantitas , fi furetur à diver-

[ um

f

velex bonis communibus, peccat pecca-

Qs quäm ab uno,

to furti moit iliter,

!

IN

&l

"Mm !

x

w

: R&io

Fïfms

N

E

T

z

-

be vitis lzyïztm o;qu,jï*iff

663

"Ratio patet ex definitione furti , quia

fibi miffasin notabili quantstate impen-

eft alienum vel quoad ufum vel ufum-

dant lufibus; compotatioüibu's,fæmi-nis,

AO

fru&um.

H

&c. Qua reftitutio fi non posfit fieri ali-

Relp.z, Regu

lariter loquendo ad fur-

ter debet illa quantitas po& mortem.

T

tum moztale major quantitas requiritur

parentis adduci in divifionem cum fra-

tribus,

in uxote , liberis , fanguine junctis, &

famulis, maxime quoad efculenta &

Nota,inter propofitiones ab Innocene

tio XLdamnatas effe & hanc Num. 38.

( poculenta, eorum cura commillas modó

- ipfieafümant,

Non tenetny quis fub peua peceati imorta-

Ratie; Tum quia non fürripiunt

lisrefiituere , quod. ablatum efl per pauca

pretiofa, utfuppono ; tum ctiam. quia

furta , qsianturuunque þt ATA j?mm:-ïæ

-domini non funt valde involuntarii,

totalis.

- filtem circa rem ipfam, licét fint circa

Itenrhanc& Numero 37.. Famuli &

A.

modum ; nec exindegraviter damnifi-

famule-domeflice poffant. occttó Heris fuis

cantur: quia minus poftea edunt hora

fürripere. ad compenfandam opevam. fmam ,

€onfüeta, Ergo.

quam imajorem fudicant. [alario , quod

recipiunt..

z

Exceptio ett, fi auferrent integros ci-

bos vel pro alia men(à Domini ailervan-

R

tefo, $. F"ragmenm , que moralizer

dos, vel pro ftipendio alicujus oíficialis

loquendo habentur ut Íponte dereli&ta

l

deftinatos,

à dominis , eó quód fint exigui valoris ,

invitus,

quia iue eílet ratioqabilicef

Ü

veleis omnino ufui effe non posfintjlicit&

Refp.5.Filius mortaliter peccat,fiquid

fartores retinent. Patet;

L-[

notabile occulté , & parentibus rationa-

RCFP" 6. Si valor &agmenmrum at«

D

biliter invitis accipiat debonis quorum

tingatimateriam gravam, & fartor acci-

[]

k dominium vel ufüsfru&us. eft penes pa-

piat juftum laboris Pretium , licité ea

at

fentes, teneturque reftituere.

non retinet, Patet.

j

Ratio : Quia eft vere furtum.

Si veró juftum laboris ftipendium

Refp. 4. Quantitas in filio ad mortale

juxta contractum,vel (feclufo contra&tu)

alïqntm f

j

0i

füfficiensnon eft eadem refpe&tu omni-

juxtaaliorum morem non accipiat , licite

um, fed prudenti judicio determinan-

retinet,pre quantoin ju.fïcxe fübtrahitur,

qi a pro conditione ftatüs,loci, & circum-

T

Ex quoproportionabiliter patet, quid

(»

ftautiarum, (ic &t minor quantitas fuffi-

quoad hoc liceat vel non liceat famulis:

li )

: Cat pro Filio Patris mechanici quàm

fartorum ,. ium.Mag

o

ifter cis

E

(

lariiim dat vel non dat.

jq& um fa.

przdivitis; Patet,

. Exquofequitur;graviter peccare;imó

- QU/ERO V. Licetne furari propter

$

f

Ad rellitutionem teneri filios (ráfi ratio-

neceslitatem 2

[i

fj

v

mbiliter poffint pr&fumere condona-

XXXVIL Ante Refponfionem v.idE

7

j

p

tionem parentum vel fratrum ) fi pe-

fuprà Tra&, 7. Exam. 6. n. 87. quód

necesfitas fit triplex , ícilicet extrema,

j mmas pro. ftudiis , ve&libuS , libris, &c.

y

.g!ïavisæ

Wi

Mu

Pus

ionn

664.

YRACTATUS IX. Zxamen 4

inferiores eífe ülbscexaiend'tiin ] hece(ïï';:lz'tii

A

gravis, communis , quæibi explican-

^

*

qu

ftt

tur.

hon

P

i

À

um, E

i

Refp. 1. In exttema neceffitate lici-

6.n. 126.

1go. Vide Tra&. 8.. Exam,

t

ijar

horitateex

4 dngi

t& potelt aliquis propria a

Refp. 2. Probabilius eft,in

: gtavi ne-

?

rebus alienis fuz necelffitati fübvenire,

ceflitateid non licere.

g

Nam inter pro-

tsl

five manifefte five occulte (üblatis, nec

pofitiones ab Innoc. XI. damnata ef "

]

Y

hocpropriz habet rationem furtive

P.

ra-

hzc Num. 36.

:

L:

h |

YR

10

ping. Ita5, D. art. 7 in corpore, in fi-

Permiffam eft. furarinon folàm in cx*

ne,

a

l:

&

tremanecej

jit.

Ate; fed etiam in T2 17

/h

Ratio S, Do&t, ek, Tum quia in extre-

iluca quz hic dici poffent di&a fünt

.b:v

D

ma neceffitate omnia fünt communia in

fuprà de eleemofyna Trad,

7 -l.ïxam. 6.

r

'!

ti

hog fenfi', quód neceflaria vitz, non

n. 8^. & feqq,

!'«

du

x db ampäiüs,ünt occupantis.T'um etiam

Tum de ipotentia reftituendi Tra&, -

] i[vaefl

quöd divifio & appropriatio rerum facta

8.Exam. 6. n. 12«. & fegq. ubietiam

elt jure humano: -Sed hoc nequit praju-

ln fupc

patet , an talis tranfacta necemtgtetc-

Aillo

neatur re(tituere,

dicare JL*U Naturz,quod didat, per res

A

Wi u

iE EOROHÓ EM 03L90- 493 9- E0F 4093 L0 -ä&fää" æ-sww-

Bw

i

du

EXAMEN IV. .

1 Iu

d

]

i

? ?.—ugl!ci& De qua /1:;0 ordiue ztgi; D

ll.ïï'

Ó

k

- De Jn jajzzifi

*

Al ']u]

]ll:

5. 0. Q.67. p 4 art,

DO i

r

Vr (v

J tl C

DARO I Poteftne quis ju-

poteftatis ordinariz ; uti omnes (Hdeles

dicare aliquem fibi non fubje-

fubduntur Papæ; Dicccefani Epifcopfh i

f'-'gw:: ll

&um ?

Reenicole

[

t

Regi. 2,Rationé commic ]

NT (OmP

XXXVIIT.

Refpondeo

ncga—

fionis vel potettatis delegatz , idque ve-

(

Ally

üv& cum S, Do&t. hic quaft. 67, art. z.

divinz, ficux Daniel judicavit Seniofes -

"tf

Cujus Ratio eft : Sententia Jv ;-is habet

c.1 3. EcMoyles Exod. 2 interfecit ZEgye- Aäiiï[)ræh;ig

x

*im coactivam ( cüm fit lex parzicularis)

ptíum, Velhumanz , qualis eft in Nun-

TM R,m'a

uÀ utraque pars collitigans: compella-

tio Apoftolico , ac Vice-Rege. j Ex Rl

carad parendum ei: Sed cogi non poteft

confenfi partium, wt, fi litigantes com-

m

nifi fabditus.

E['go.

promittant in certos arbitros, feu eorum

Woäo

Not.ex eodem art, vatiis modis poffe

Bs

decifioni parituros, adjundtá etiam pe-

"d

aliquem effe fübjectum.

1. Ratione

l?l'

na tcrgiver&mi infligendá, 4. Soæ'tit

1$

j

[

-

665 .

De w'tz'z'; ] u/lz't'z'; qpþ&fiütïy.

vis fürtum tatione deli&i vel contra-

QUAERO II. Licetne Judici fenten-

. &us:quare poteft quis puniri à judice lo-

tiam fertecontraeum , quem Ícientià

privatá (ciceffeinnocentem , fed per pu-

ciin quod

elinquit.

Chriftus eft Rex Regum , &

blica teftimonia , feu fecundüm alle-

Oppeino :

fcque illi

gatà & probata eft nocens feu reus?

L

tamen fuit judicatus à Pilato,

XL. w. Affirmátive cum S. Thom.

Íubjecit, Ergo-

att, r, fivefermo fit de civilibus, five de

Diffinguo:Fuit

judicatus inique , conc.

ctiminalibus, & fervato juris otdine ;

jufte, nego--

imó adidtenetür , fiinnocentemaliter

Oppono : 'Ipfe

CBriþcus Joannis 19. di-

falvare non p'ofïït. Dequoad Q. 3. R. 5.

xít: Non baberes poteffatem adver(um m

[

r

Eftcontta plurimos extraheoós.

ullam, nift tibi datum effet defuper. Ergo

"m

Ratio 1. Tum quia omniajura Cano.

noninique.

- " Ad hoc Refpondetur, intelligi de pote-

nica& Civilia ajunt, quód ex Inítru-

mentis fit certus. Judex de jure litigan-

Ratenon füperioritatis ac jutis , fed fa&i

j

tium, 'Tum quia Judex licité facit &

. &permiffionis, Undely datum ibiidem

Íonat ac perimiffum. Hinc

facere tenetur id, quod ei incumbit ex vi

fed ad-

officii, fed ofhcium Judicis, ut Judex eft,

Not4, quodnon dicat fuper me,

"]

feu perfona publica, eft judicare Íecun-

(

yerjyum. wme.

düm fcientiam publicam , qua habetur

Poteftne Papa alterius judicio fe fub-

mittere? De hoc vide fuprà Tra&. 7.

per allegata & probata : unde lex divina

n

mandat Deut.r7. In ore duorum vel

Exam., 1. n.22.

trium teftium ftabit omne verbum. Er-

XXXIX. Quid (antis de Cleticis , an

]

Ar

fint fubjecti poteftati fzeculati?

o.

|

/i

]

/

— Ratio 2. Ex vi officii Judici incumbit

Dico, nullus Judex feculatis pqteft ju-

dicare Clericum.

majorcura confervandi tranquillitatem

publicam, quàm confervandi innocen-

Ratio: Quiafunt exempti ]9!6 Impe-

tatorio & Civili.

tem , cujus occifio a&ui judiciali dictz

*I;

u

- Nonne faltem Judex fzcularis poteft

tranquillitatis confervativo folüm per

accidens, & praterintentionem annecti-

j

Clericos comprehendere jure defenfio-

- nisinnocentis vel pacis Rei publicæ, eos-

tur ( lex enim,quz ftat pro bono com-

- que detinere,ufque dum proptiis Eccle-

munifortiüsligat , quàm quse ftat pro

- dfatticis Pralatis eos tradat?

privato , uti eftvita innocentis) Sed fi

Affrmo. Ratio : Ut tranquillitati com-

Judex innocentem per teftes convictum,

(

condemna-

1

municonfulatut , & pauperum velin-

parte & populo inftante non

t

urbaretut ,

"

nocentum opprefïïo vitetur.

ret , tranquillitas publica t

foli Judici

L

Quomodo Clerici indire&t tenean-

populu's enim de innocentia ;

meritó cla-

v

tur legibus civilibus,vide fuprà Tra&. 6.

privatim nota, nihil fciens ,.

t

maret, non fervari Jura. Ergo.

i RUE

Con-

Pppp

as

666

TRJCTAT USIX. lïxamen $.

Ícit non effe de fide, licet multi Do&o.

Confirmo : Per accidens & prater in-

/ I.calnc

tentionem occidereInnocentem dando:

res aflerant elle de fide. Ergoà pari , &c,

in;uä:

operam reilicita & neceflariz , feu debi-

. Confirmator privatà Ícientià fci-

tictt

tó modo exercendo fuum officium , non

ens ele&um effe indignum , non poteít

d

eum confirmare,

eít contra ullum jus, five naturale five

Ergo funiliter.

indi

.

divinum , ut füprá diximus de occifione

10. Si Judex privatà Ícientiá Íciret

Mi

innocentüm in bello j'ufkof:- Sed fic eftin

aliquam legem efleiniquam, non potcít

-

i

rafenti:

Ergo.

judicare fecundüm illam, etfi plütes.

IN

"

XLI. Oppono 1. Non licet judicare

allezerentur effe juftam. Ergo fimiliter,

D

1

coatra veritatem ,unde c. qui fcandali-

CTF

11, Judex in eo cafu legem, qu—æd'i:.

zaverit,de Reg. Jur. diciturtUtiliüs fcan-

état effe procedendum fecundüm a'l'lcgaul

n

da'um naíci permittitur, quam veritas

ta & probata, teneretur per epiikiamin- -

smim

deferatur.

terpretari , quód hic & nunc nonliget.

|tfet

2. Non licet mentiti ;Sed talis Judex

Ergo. Prob. ant, Epiikia tunc locum,

L

mentretur.

E-rgo.

Min. prob. uia

habet , quando ex obíervatione verbo-

| 1con

lo quereturcontra mentem fuam. Ergo.

rum legis tequitur aliquid contra inten-

lst

f

3. Occidere innocentem eft intrinfe-

tionem Legislatoris ; Sed hoc equitur ,

ld

!

ce malum.

Ergo.

nimirum occifio innocentis, Ergo

.*.æpzi i

a, Etfi talis probetur nocens , revera

12. Judex reprafzntat perfonam totius

fien&tiu

tamem manet innocens.

Unde in Jure

Réipublice. ^ Sedfi tota Refpublicau-

km&z;

lem fciret innocentem , non pofet eum:

prohibetur Judici condemnare eum

i

M

quem aterni Judicis Tribunal reum

damnare, Ergo nec Judex. .

Ltl

non facit. C, Cüm zterni de fent, &

Ad 1. dift. anc, Judicare publict con«

g.

re judicata in 6,

tra veritatem publicam C.ant., contrà

Ddb d

5. Tettesfalfinon deferviunt verita-

privatam , N. ant Oppofitum patet x

208 ] Tf/

tiinquirenda :

Sed. Ergo.

probatione,

.d;:','.vrüvzi!(

6. Sequitur, Pilatum non pectafï&-

Ad 2. N. min., ad prcb. dift, ant.

Yt

lt

A.

eondexnando Chriftum.

Prob. Quia

[

Loqueretur contra mentem, ut eft mens

Mrm

Proceïïiq fecundüm alleg

perfonz private, C, ant. ut eft mens pete

Mf

3

ata & Probata*

LUET

Ergo.

Íonz publicz, N. ant,

D

"DI

N

'7. Si perlegitima teftimonia , id eft ,

44 3. dift. ant.; direte, C., inditedt,

E

c m

contta.que nulla eft exceptio, in judicio.

N. Patet ex ratione 2. & confirm,

b

k

Ü & V

to^aretur, quód Anna fit uxor Pauli ,

4d 4. dift.ant. Manet innocens ablo-

g

»"

"

pb

qui tamen pro certo fcit non eífe fuam

lute, C., injudicio, N. -Unde & manet

tte]

uxorem, etfiJudex praciperet, ut eà

innocensin foro.poli, feu coram Deo;

l

conjugalitcr uteretur, debitum redden-

quia tamen eft probatushoccns,ejus.i!ita

j

OLT

- do, id non pollet licité. Ergo fimiliter.

fubditur poteftati h

umanz, Ubi

uód Deo,

lglN

(

8. Papa nequit definize, aliquam pro-

Not. ex S; Thom, ad 2.

xcE

Àtm,

pefitionem eíle defide, quam ipíe certó

idemef de Chrifto, competit judicare

P hæ

CC.UQ-

li

m

-

At

667

D« Fitiis Jufftie ppufeit,

fecundür propriam poteftatem , & ideo

cus) nec ex teftimonio 'hothinunas-ïjedgx

affiftentia Spiritüs fancti.

in judicando informatur fecundüm ve-

fitmator ii

titatem quam ipfe cognofcit, non fecun-

Ad 9. :N. conf. — Quiacon

eo acu non tenetur procedere fecun-

V

düm hocquodabaliis accipit, Secus eít

dàm allegata& probata, fed prout judie

de aliis Judicibus.

s

Iv

i dicitur, intelligi

cat expedire bono communi,quod pote&

Ad Caput Qum etera

n

de eo, quem nec in foro interno nec in

Ícite ícientid privatá, & utiillà.

Ad 10, N. conf.

Quia bonitas Les

n

externo tribunal aterni Judicis reum

guüm non pendet ex teftimonio afleren-

habet. Tribunalergo humanum fecun-

&üm allegata & probata procedens, e(t

tium, fed exeo quódlata fit ab habente

authoritatem, & fit conformis legi na-

uzdam participatio tribunalis divini

turz , sft veritas facti in judicio pendet

i

&cundum ordinem legitimum Jutis, fi

is fervecur,

Quia aliàs Judex , qui ex

ex allegatis & Probatis, Íeu legitimoor-

ignorantia condemnaret innocentem ,

dine jutis.

Ad 11. N.ast ,ad ptob. dift, ant.

Si fit

'eduam condemnaret eum, quem aterni

(imul conttabonum commune,C.,fecus,

Judicis cribunal reum non habet.

V

Ad $. dift, ant, /Teftes falfi, nec pra-

N. Intentio ergo Legislatoris eft, ut

fumpti at veri , C, , prefümpti ; fabdift.

judex non fczquatur fententiam 'priva—

tam, quod fi non facetet , fed di&amle-

[

Non deferviunt veritati pr-ivatim cogno-

fcende, C., ut eftin judicio,N. ant.

gem interpretaretur per epiikiam , fe-

Ad 6, N. illatum , ad prob. dift. ant,

q-UCL'CCUL' contra bonum commune tute

Lesitime & confervato Juris erdine, N.,

batio Reipublice & populi, ut patet ex

Ííecus, C. Nam fàcer textus exprefse

Ratione 2«

ait: Sciebat, quod per invidiam tradidiffent

Ad 12 dift, maj. Reprafentat fecün-

y

eum

Teffimonia non erant convenientia.

düm notiiiam publicam, C.privatamN.

vFJJv*

Adduxeruut falfos teffes, Ttcm condemna-

Si ergo toti Rcipublicæ innocentia ho-

vit Jefüm x timore Czfaris & plebis..

minis effet nota , effet innocens non 10-

p

JTunebo vero plebem.

làm fecundàm fcientiam privatam, fed

3

IW)H:(-

- Si bunc 4imifzr,?; 4-

& publicam,

micus aom es Cafaris.

j

Sed quid i ipfe Judex illos fal(os teftes

Ad7.N.conf. Nam]Judex quidem

tecté tunc judicat, utpote fecundümal.

& accufotorem fubornalfet , eorumQue

)u

legata & probata , quiajbi Íe gerit ut

accufationem ,impedire ampliüs nonm

u

fid

perfona pu'olica-, Paulis tamen non po-

polfet ?

o

teft parere illi fententiz , quia fegeritut

Diro: Graviffime peccaffet, & cum

Ü

períona privata , regulans fefe fecun-

Pari pcricu'lo vitz tenetetür infamatum

e'us' ue vitam COD(CI'VZU.'C.'

düm fcientiam privatam,

p

qt

Ad98.N conf. Quiadefenfio verita-

QU.ER O HII. Quid in cafu pofite

yr ^

tis de fide non pendet ex fcientia privata

( lV

.Judex tenetur facere , ut liberet inno-

y

centem ?

j

Pap (poffet enim ptiv?ti-ïn effe hzreti-

Pppp2

OA I.

0»[ í

668

fR*/le A71 US IX. Examen A.

XLIE m. r. Officium propter hoc

evidentiá fati quantüm ad ipfum, juxfa

li

ilud Gen, 4. — Pex fanguinis. fratris tui

refignare non debet.

i

Ratio

Quia formaliter. & per fe

Abel clamat ad.ime: de. terva,

Et ad 3. ait:

ol

zulki facit injuriam, fed utitur jure fue,

Deus in. fuo judicio. procedit ex propria

l

ib

*;, 2. i fit Judex inferior,faltem ex:

notitiaveritatis,, non autenr homo, ut

(U,

charitate ténetur caufam remittere ad.

patecexdictis ad Q. 2,.— Et ideo homo -

ttitt

fuperiorem. (fi fine. gravi damno, füo,

non poteft fimul effe accufator & teftis &

t lcg

E

polfit) vel concedere appellationem 'ad.

judex;, ficut. Deus ; ex. cujus inftindu,

illum & coram illo proinnocente teftem

(ut fübdit S.D.) Daniel fuit fimul ac-

Bu

agete , ac iniquorum teftimonia pro pof-.

cufator & judex , quafi

l]

CUtor;.

divini j /udiq'i exe-.

At

übili infringere..

*.3. Remifsá ad

fe',c;,ausä.,temctux-te;»«

NNot, ex. folut. ad'2,,, quód: pub

lica in-

:

"r

ftes ftrictius examinare,, etiam cum. ex-

famia. etiam; habet locum; accufatoris..

jf

probrzatione:, & legis poenas , qyantüm,

Unde fíuper cit.. Gen,4. de Abel, ait

n

poteft , mitigare: 1mó, fi(ine fcandalo.

Glo£f: Evidentiá. patrati. fceleris accuf-

1

fieri poteft,' dareoccafionemfugza; v. g.

torenon eget, Ex quibus patet, Re:

; d

carcerem relinquendo apertuüm.,

Íponfionem. primam intelligi vel de ac-

Wïä vlj

3;, 4.. Si fit judex füpremus , & poffit-

cufatere- formali , vel. de virtuali, id eft;,

j

fie

ri fineícandalo & damno Reipublice,,

habentelocumaccufatoris, Quo etiam:

fäü ü

tenetur in. legibus, difgenfärc , ut vitam.

Ípe&at denunciatio juridica;, quà crimen.

QU

falvet..

defecsar ad judicem , ut ipfe inquirat, &

müyg

Ratio horumomniunr c&',leiaquili-,

probono R,feipublicæ'*punïät-.* Vidaqu£

It rl

bet tenetur. viis licitis, dgf.cndcrc, inno-.

dicunturin feq, Exam; 5,148: & feqq..

NU r

centem,.,

5:, 2., Praxter. accufationem requiri--

"VA

"A t

x., $.. Sihecomnia non jüvent , fübfi-

tur; ut reus citetur ,, audiatur ,& locum:

uF

BU

defenfionis habeat..

ftit Refponfio ad Quaftionem 2.,

üp;

Ratio patet exipfo jurenatura;. Un

de:

QUJZER O ; IV.. Poteftne Judex ju-

U!

A

dicare aliquem.non accufatum ?.

eft tritum. illud.:: Audietuz; 41?"4"

Ita. $; D..

Hntq

XLHE m.x. Non poteft.

ptss.

Q

Hzc:tamen:

hlbih(iä expedit fine ma«

att, 3., Ratio ejus.eft; LHomines con-.

l

i

fi*?gi,unt-ad- judieem ficut ad'juftitiam a-.

niféfto proceffu fieri, & clam, ut fi timea--

Eï'l'*.f'oïfri

nimatam , juftitia autem non eft ad. fe-.

t ne tumulzus fiatin populos, v; g« Ht«

quis.in: flagranti: crimine: fit. d'eRrehen"

NU

X

ipfum , fed ad. alterum.,, — Ergo oportet,,

lta

ö&]

quód Judex judicet: intcl';aliqj,zos. duos ,

fus ,; vel! occultus; pmditon- Patriz , vcl:

AU

quod fit, cüm unus eft accufator,& alter:

offenfor Majeftátis,&c; effetoccidendus..

(

Yeus.,

x.3.. Jüdexetiam füpren

nus.non po--

h

.

4)]]

umm

Not. 1. ex $; Tliom. art; 3.ad' , quód:

teítcondemnare eum; quem1

pfäfc'icntläi

.

Deus. in, fuo judicio. utitur conícientiá:

privatá fciteffe mortis reum;, fed ii pub--

UH

peccantis: quafi. accufatore 5; vel etiam: — lico probatur. innocens;,

: Ratit

TA

T

669

De Vzt:zf Jkt/ll:tiie* eppofitir..

j

R»näæ patet: c&. dictis ad: Quzft; 2. &

Ad 3. partem Quarfiti patet ex: dictis

4. Quia.non eft copfeffus , nec juridice

fuprà Tra&. 2 Exam. 3.n.28.

conyiétus 5, in.fe quidem.nocens, fed in.

QUARO VI. Licetne Judici acce-

judicio innocens,

ptare munera vel fportulas:

- QUAERO V.. Poteftne Ju

dex licite

XLV, AnteRelponfionem Nota, di-

temittere poenam : & quam fententiam.

i

fcrimen effe inter fportulas & munera,

debet fequi in judicando ,.

Namprim) munera propri? , feu ftri-

fayorem amici z

pf*æfættim in:

& & in rigorefünt,. quz ex intentio-

* XLIV, g. 1,, cum $. Thom;. art, 4

ne dantur ,. non pro labore, nec ex de-

Naullus Judex,, etiam fupremus,. potett

bito ,. fed pro favorabili fententia obti-

licit remittere posnam , quam jufte exi--

nenda vel obtenta , quam proinde quafi

git injuriatus pro injuria;.

venalem faciunt ,. unde & ccrruptiones

(

Ratjo :: Judicis eft ,. jus fuum cüique:

vocantur: Sportulz funt certa peccuniz

tribuere ,. nec: poteft. pro libitu aliquem:

quota pct cofxfuctudinem pefita,ab utra-

€0. privare..

que litigantium parte equaliter folven-

: EkccPtio eft,fi reus. effet perfona Rei-

da ex. debito ;; Non intuitu fententiz ,

pblieg valde.utilis , quia tunc- recla--

necad corrumpendum judiccm.

WaBte: etiam accufatore ( quia alià fatis--

a&tione. deberet. efle contentus) Judex:

Secundo, : Munera fumi poffunt in

lpremus pollet ei donare vitam.

largiori fignificatione, tanquam dona-

ria feu: honoraria ex mera liberalitate ,

- Sedcaveant.Judices , necinpornis fine:

juíta caufa. relaxandis,yelcommurtandis,,

velex.e

5

ratitudine: data judici vel alteri

nimíüm.fint faciles, & eà ratione fe ipfos.

Officiali, & hoc.vel ante vel poft latam

fententiam;

multorum criminum .reos faciant, multi:

Münera five in primo fi--

W

enim pecunia: diiþsndium:non curantes,

ve in fecundo feníu dàri poffunt in ere

velin efculentis , autpoculentis. . Hoc

inde facil& caPieni aixme.PerH&endi in:

ï

làtrocinio ,, adulterio; concubinatui&c..

notato;.

»7.. Princeps qui habet plenariam:

z; I.. Certiffimunr eft,. quód nullus

"m

poteftatem; feu fupremus:in Republica,,

Judex vel publicus Minifter juftitiz falvá

Jolll

tiillle, qui paíIus eít injuriam,,velit eam.

conícienuá poffit accipere munera pro-

Iemittete , poterit eum licite abfolvere,,

Pmä'fümpta, etianr modica 5;: nimirum

Àl

)

Lviderit , hoc publicz utilitati:non effe:

in:Primo.lfenfil,) fiye ante five poft fen--

p

nocivum. lta5,Do&or.in fine Corp..

tentiam ,. etiam ab eo qui habet juftam

J

(p»

Ratio patet; ex ipfisterminis :.Qui ha--

caufam . five'in ate five inaliogenere ,

l

et plenariam poteftatem:.

(edpeccat graviter dans & recipiens. Ita

3. 3. Jüdexinferior id non poteft;.

communiter Jura Canonica & Civilia;

Ü

"Ratio:: Quia debet. procedere fecun--

Ratio : Tum quia juftitia non eft ve-

dümfl-,eges Abid3 fujgc;riore impefitas &-

nalis feu vendibilis;. Tumquia per mu-

"

gïæfcrip;tasq.

nera tribunalia pervertuntur, juftitia eli-

mina-

Pppp 3

—

A

670

TRAÁACTATI äS IX. Éxamen LE

minatur , & magna fcandala generantur,

€.4. Judex civilis ordinarius n

M

m

;quït

"Hinc illi Veríus:

exigere fportulas.

i

Ratie: Quia communiter à fuo Prin-

[

Mutuegra CU Iurva facitnt rectif-

cipali nimirüm Principe , Republica,

fima curva.

Comite, &c. habet fuum falarium,.-

W.

Dixi , ordinarius.

Nam fi fumma,

Retrograde ml;ltnegr;z argentum ,

TuMrva aurum.

pro qua litigatur, excedat centum au-

reos poteft delegatus moderatas fportu-

Aure pifa fides , auro. venalia. jua.

las accipere, proutfert laudabilis loci

n

Etrefectur , ab uno litigante fuiffe ali-

confüetudo.

1

idi

Ita patet ex Novell. 32.

quaudo judici mitfus bos ,ab altero ejus

c. 9. Et hicrecolligenda eft anté data

41

üxorit ræginguis vacca,

in Not. differentia inter munera& fpor-

Injudicie judex loqucbav&ur*pre yac-

culas.

"

€1; quod inaudiens alter, clamavit:

D

m.$. Ácceptare munera in fzcundo

Ber, bos , tt loquere,

Kefpondit ini-

fenfu tanquam donaria vel honoratià

quus Judex: Bes loqui mon poteft , qui4

Íponte & liberaliter data ante fenten-

r

"Watea non permittit.

tiam, periculofum eft & fcandalofum,

Ib

At

CO.

E.2. Áccipiens talia munera tenetur

fi fint notabilis quantitatis.

&a relticuere: & graviter eft puniendus,

pobud

Ratio : Quia fübelt periculum petver-

1ta Juta.

fionisjuftitie, ne animus Judicis ad in-

AR

t

Ratie ex di&is. Quia opera Juftitiz

4

juïïitiam fle&atur.

B x?

non fünt venalia, Not, Si

hzc munera

:

M

n4 6. Efculenta:

& poculenti, fine ulla

tl i[ä

in fpecie int dataad corrumpendum Ju-

exa&tione à partibusoblata, pradertim

dicem .uti de iis hic loquimur ; fiícus

modica nimirum uno die comfumpti-

datam vindicabit ; Vel :íi t caufa Ec-

bilia, etiam ante fententiam acccepta«

clefiaftica.) juffu. Judicis füPcribris' ap-

te non videtur illicitum, fi defit fcan-

dalum.

licabitur Ecclefiz vel pauperibus.

R. ?. judex Ecclefiafticus five ordi-

Ratie; Quia non præfuduit'ur-animus

narius five delegatus Iportulas exigere

boni viri per hzc modica à jufto defle-

non poteft,

Gtendus,

Ratio: Quia bibet füfficientem fu-

Disi , ff defit frandalum, — Quia, utait

ftentationem ex beneficio. Ergonon de-

Apoítolus, mmulta lient , que non expt-

diunt,

bet recufare juftitiam gratis ad'm'inära-

Unde quia Iíaias c. 34. monet;

re.

juftum. debere excutere smanus. ab omti

Éxcipiuntur exþenfæ, fi delegatus

muuere ad cavendas cavillationes, & de-

quas facere debuetit pro itinere, &c,

tractiones partium, ettam ab iis J u;dc!

modo partes non fint pauperes , quia

abftineat. .

sünc nec illas rectt exiget,

y.7

]

—

J

De witiiïr— Tuffitie appofíti.

671

x.. 7. Minüs illicitum eft ea acceptare

praponat; unusautem eorum ei o/fert

M

oft litem feclufo fcandalo &omni etiam

munus, licetne fudici ejas caufam ex-

T)

js

victuali feu implicita eorum. petitione

pedire prz aliis ex pa&o oblati mune-

ris ?

D

Y

aut promifïïpne femota.,

.

RAtio : Qua cefl

at rati

o Íeu xxlnoti-

j. Datüur. ei munus ad. redimendam

hxll

yum , nimirum periculum perverfio-

vexam, necauiam nimiüm protrahat, ne

pis. ^

parti adveríz injufte faveat, &c.

Not. Quód fi quis àpublico juftitie

Ad x. Siminilter fit publicä ftipen»

Miniftro. petat aliquem laborem extra-

diatus ; nec jure nec coníüetudine calis

ordinarium pretio zftiniabilem , ad

exactio ei it concefía, eft jnjufta, & refti-

en

vii

etur,

tutioni obnoxia,

quem ex vi officii. non t

MA g.

majus ftudium, certum iter, &c. póte-

Ad 3. dico, effe (candalofüm & peri-

u

rit pro eo exigere moderatum ' pre-

culofum, qui veró amat periculum , pe-

ribitin illo.

A

tium ,. fifiat fine Ícandalo & aï-iqxum

damno,

3

*

Ad;. ficuc in primo Refpondeo

12

XLVI.: (läomods réfolvis hos Ca-

quia non datur mett liberaliter, íed

füs ?

exmetu , qui adiifcet involuntarium.

1. Magifter juftitie denegat qua jufta

Si autem interdum preíaümi. poffit ,

funt,nifi fiat offertorium,v. g. recufat

quóod dans reftitutionem condoriet ,

A

apponere figillum..

faltem recipiens à peccato immunis non

2. Sunt plures, qui æquaïi' jare gau-

manet,

dent, utlites eorüm expediantur ,. ut in

In fimilibus fzpe furdo canitur fa-

bula,

— judicis arbitrio fir pofituxng quem cui.

CA

lo

)ä&'

N

Memencm

sE z

]i

"

j

23

w

i

Á

4 iü

Es

/7

V

i

edeR

L

n

——

jl Q-

x

p

i

Iliy

u

E

el,

$

"

7

a

N

x

77

i

A

V

/

Z

N

A

^

A

(

^

N

H

Vi

z

i

ii

T

u^

EXA-

|)-—

672

4RACIATUS IY. Examen $.

eS9. ad9 cq

$o Gv9 GSo Gvo ao

A

"

d

$ERE

$999

IIIIIIIIM

EXAMEN V.

De lujefhitia: accufatorum ,. de qua . *T bom,

Q6

N

per 4,art, E accu[ati [eu rei, Q. 69,

N

p 44 art,

lTto

li

U

UAERO I. Quld eft od ; motendi. Demunciator wetó non tene-

me,m

':f

Jifertne à denuntiatione? & — turcrimen probare, fed tantüm Judici

caditne fub obligatíone ?

manifeftare indicia,quibus poffit moyeri

D

t

' ad ulträ'inquirendum ex officio.

J

[

XTII. Retp;c 1 Accufatio eff dela-

P

tio Rei- de crimine ad. vindictam publicam

Differunt 3. In. denuntíatione defer-

t

libello fatta apud Judicem competentem.

tur crímen ad Superioremmt latrem , ut. -

AL

Dixi, libello ,. id eft. fcriptis , uti fieri

patet ex prima differentia, adeóque eam

debere docet S, D. art. 2., pro majori cer- debet pracedere una alterave monitio

titudine, fic ut in eo nominetur accu-

feu cortectio fraterna, ut poftea dicetur. -

lUY

fator, accufatus, judex , fpecies: delicti,

In accufatione veró crimen defertur ad

fan

complex, locus, tempus, &c. Poteft ta-

Superiorem ut ad Judicem, utper cri-

minum punitionem obtineatur quies

L

men etiam fieri verbaliter , nsodó Nota

Reipublice; & exemplum aliorum; aut

li

rius ox/unia 1'edigat in fcriptum.

Dixi, competentem: quianon quilibet

damni illati reparatio : & illi non eft ne-

cuivis Judici fubjectus ett, fed fio.

ceffarió przmittenda correctio fraterna,

nifi forté ex accufatione fequefetup m-

Refp. 2. Accufàtio & denuntiatio E-

jus malum Reipublice , quod per fecre-

[e

vangelica differunt;ut ait S. Thom. art,

1,inc.. quód in denuntiatione attendi-

tàm monitionem ppot impediti. l

EUY

tur emendatio fratris , in accufatione

ergo püniatur antt non monitu$ , ubi

5

punitio criminis.

"monendus non erat,fibi imputet , gui?

I

bOliUln commune præv:ilct Pl'iV&tO.

Differunt 2.. quód accufator teneatut

vt

crimen probare, &, fiin probatione de-

Refp. 3. excorp. art, . Sicrimen,

j

ficiat, luat poenam talionis , quz tamen

ut v. g. eft proditio civitatis machinatz

non ampliüs videtur effe in ufu, fed folet

infidiz in perfonam Principis , Harefis,

i(]l

imponiarbitraria, nec etiam potcft in-

&c. vergat in detrimentum Reipublicz 1

b

M

fligi iis, qui bonrá fide accufarunt, . fed

er. ad CO].'I.'LIPU:OHCITI corporalem vel

i

i

fpiri-

folàm qui malá, id eft, cum voluntate

W,

TR

De vitiis Juflitie oppofttis.

3. Differt quod dentntiatio )w&-da'*

ffpifituäïem;, quilibet bomo tenetur ad

l

accufationem ,

dummodo f[ufficienter

lis habeat locum, licet-crimen fitmece

y

:pomcprdba're, qu&;d fi non poffit, non

pretetitum , fecus eft de charitativa:

tenetur accufare , bene tamen denun-

nifi timeatur periculum in malo *laer[i—

tlare,

ftendi, aut crimen iterum patrandi,

*.6. AÀn & quando denutiationi fit

RatioT. (* 3. p. et : Quia quilibet

tenetur , 3 corpore, cajus eft membrum,

pramittenda correctio fraterna , colligi-

avertere malum corporale, vel fpirituale,

tur ex do&trina S. Thom, tradita fuprà

&quan tüm

h

poteft.

Erco.

"Tra& 7. Exam. 6. n. 99. ubi revidean-

Nullus tenetur ad hoc,

Ratio 2. p.

tur quazcunque de correctione ibi dicta

funt n 97. & feqq.

quod non poteft debito modo perficere,

ut ait $. Thom, cit.

3*5 7. Si quis aliquem accufet , vel

-XLVIIL Refp. 4. Denuntiatio alia

denüuntiet , noH præmi[ïä corre&tione

eltfecreta, aut charitativo,, qua etiam

fraterna in cafü quo przinittenda eft , te-

netur ei teftituere omnia damna fecuta;

dicitür Evangelica, ütpote in Evangelio

!

AMatth. 19, . inculcata.

Alia publica

Ratie: Quia injuftt talis infamatur,

feu judieialis.

Prima intendit emen-

& habetjus ad fuam famam , nifi bonum

dam fratris, & crimen fratris denuntiat

commune criminis publicationem re-

quirat,

Superiori,ut privatz petfona ad paternt

Corrigendum idonez,íeu ut Patri, non

Et fic intellize ( ait nofter de la Cruz

utjudici, Alteraintendit bonum com-

przceptum Vifitatorum , füb excommu-

mane vel alterius innocentis, & crimen

nicatione mandantium fibi denuntiari

delicta,

fratris denuntiat Superiori utelt Perfona

Nam fi proximus jam fitemen-

publica, & Judex , ut per publicam vin-

datus , aut per fecretam correctionem

«di&am fatisfiat Communitati lz.

probabiliter fperetur emendatjus, non

W.*, Denuntians judicialiter , etfi ei

poteft accufari nec denuntiari , nifi ad(it

monincumbat onus probandi , debet ta-

perituhmxboni communis.

men aperireindicia, quibus Judex ex

$h. 8.

Si fit.dubium de emenda Rei

(

I

Vi

officio moveatut ad ulteriorem inquif-i—

vel Fratris per fecretam corre&tionem,eft

o

i

tionem, in quo differt ab eo qui denun-

obligatie accufandi , vel (f teftes pro

j

tiatcharitative; is enim crimen , quod

acculatione noii adfint) juridice denun-

vidit5 Przlato denüntiare potett, licet

tiandi.

;)mFL'.w ]

indicia talia aperite non poffit, quibus

Ratio: In dubio ftandum eft pro bo-

no coinmuni.

g

uo modo oftendatur: dummodo putet

[

flb—i fore habendam aliquam fidem,

R.9. Accufans aliquem de occulto

jl

j

Difert ab eo 2., qubd nomen füum

crimine , quod ín judicio probarc nequit,

9j

infcribere debeat, & vocatus coram ja-

péccat mortaliter, & tenetur ad reftitu-

!

j

dice 'qqmþarete ad pubhcam teftimonii

tionem omniüm damnorum exilele fe-

cutorum.

"

d

'd€Po[tti011€-lll..

Y

' liatio

Q343 .

us

ZRACZATUS

IXT: E:&ameæ" 5..

4tia patet ex di&tis fitprà de detra-

materiz graviter peccat & a

nv

"]

|

4eone & teftitutione famz,

nem tenetur.

d æfïlïtl;tid-

(

Exceptio eft , fi exi

Fo]

enerantia invin-

"

Przvaricatio eft , quando accufägioge:

«ibili putaverit Íe pofle probare..

inchoatá accufator colludit cum reo, -

u

QU.EROJI.

Admittiturne quili-

fraudulenter crimen occultando, leeiti-

i

i

"bet homo ad accufandum , & per quid

masprobationes non adducendo ,. falfas:

w

i

i

saccufatio redditur inju(ta 2.

exceptiones,acceptando, quod peccatum:

Ljri

Mïl

XLIX. Refp. 1. A*liqqi, prohibentur

etiam cadere poteft in Judicem;Teftes, &

bt

maximé in Advocatos.

in poenam delidi, ut infames , excom-

Te rg?verfä tio

st

municati , concubinarii , proditores, &c.

eft, quando captá accu(atione accufator:

n d

nifi probaverint feinnocentes, — Alii ob

terga vertit , feu

rzter juris & rationis:

ii

ordinem ab ea de

j

ft

decentiam, ut fubditi ,. prohibenturac-

it, cüim tamen prefe-.

h

«ufare fuos Pralatos ,. fezvi dominos, filii

qui poffet.

bl

Secus eft fi nonpoffit, v g..

l

parentes, nifi iu cafü valde gravi ex af-

fi meliüs effet informatus de veritate,vel:

3 CO;

fe&u boni communis cui cedit particu-

de innocentia zei ,. vel fi deferatur à tefti-

1

TT

"Jare.

busaut Advocato, &c..

Aliqui ob reverentiam ftatüs ,. ut

)

Clerici , &c, maxime in caufa fanguinis,.

QUAERO IIE

Accufatus teneturge:

1

Refp, 2.. cum Ca

L

etano ,. omnes qui

fateri crimen X

;'1

L.

LT

jure funt prohibiti accufare ,. tenentur.

L. Refp. r.

Probabilius e£ , quod:

*

M

i

b

N

jl

denuntiare crimina in manifeftum Rei-

reus juridice à legitimo Judice ,. etiam.-

Wa

publicz,fuum, vel proximi detrimentum

fine juramento interrogatus , fub mor-

ma

vergentia, fic tamen, ut, fi denuntians fit

tali teneatur fateri. veritatem , licetíciat:

4l

lj

l

Clericus , proteftetur fe non quarere nec

fead mortem ,triremes ,perpetuum car--

lenej

j

petere vindictam fanguinis,

cerem , benorum omnium confifcatio--

Af Er/;

Ratio.::Jus humanum ( quo- prafati

nem aut aliam graviffimam panam effe:

ij t

prohibentur accuíare ) non poteft nec

condemnandum,

debet prajudicare juri naturz de confu-

] Tij

Ita S. D-.— Oppofitum tenent aliqui:

»'ïfmkmgi'c

lendo.bonocommuni.

RR. nimirum licitum effe negare, quam--

il

N um(

Refp. 3. Omnis accufatio redditur.

diu eft fpes evadendi , & delictum folüm:

ä'lw

t

Jl

inj ufta perrcalumniam jpravaricationem,.

femiplen? eft probatum..

P tergiverfationem. ItaS, Thom. art, 5.

Verba S. Thom, att. z. in c.

fünt: Ex:

lil

d

!j

Explicatur: Calumnia eft, quando, quis

debitotenetue accufatus Tudici yeritatem ex«-,

LT

y

hi

j

fcienter & ex malitia alteri imponit fal-

ponere, quaim ab . eo facundiim formam furis:

fumcrimen, velcetíam verum quidem fed

if

.

exipit. Sinon voluerit ,yel.mmmmdd;itm

occultum,& non probabile in judicio,vel

negaverit y moraliter peceat..

"Nudm r

ii

probatum per falfos teftes

Dixi,fcien-

Etart inc. Aud eff veritatem tu-

ld

!f

ter, fi enim quidem ab alio audivit , fed

cere , aliud eff falfitatem propemere . Quo-

rem non diligenter examinavit , non elt

M

TAR primum . in aliqua: eafu leet 5 mom:

proprié calumniator , fed temerarius ac-

enim. aliquis. teuetur- omnem. veritatett:

.Efgo m

W*)&(,

&ufater, Uterque tamen pro gravitate

sonfiteri ,. (ed. illam folim ,. quam 4b

£9 po-

NU

p

De witiis] ufiitie oppofttis.

Confirmatur: Natura non tribuit at.

ii

ere Judex. fecundum

vb od debet requir

erdinem juris , puta ,

cuin. prace[fit infamia

cui jus, feu facultatem agendi ( etiam vi-

n

vel aliqua exprefja iu-

tx proprig private tuenda causá ! con-

fuper aliquo crimine ,

el etiam cim praceffit

tra jus Superioris debit? fuum officium

dicia. apparderunt :v

robono communi cxequentis, Etgo.

li

probatie femiplena.

Falfitatem tamen pro-

ii

Hzc $. D.

Refp. 2. Si Judex reum interroget

gonerein nullo cafau. licet alicai.

non fervato di&o ordine juris,non tene-

i

Que femiplena probatio eft teftimoni-

tur ei accufatus refpondere, ícd poteft

ib

umunius teftis omni exceptione majo-

h

ccufatorem, vel id quod

vel per aj pellationem, | vel alitec licite

xis, qui ultra a

teftetur , non qaomode—

fübterfugere , mendacium tamen dicere

ejus loco eft,

de vifü commiflti cri-

non licet, ait S. D. cit.

j

cunque fed dire&e,

R«tio 1. p. Quiatunc Judexnonagit

minis ab ifto; taliloco & tempore. Tunc

Judex juridice interrogat , cum o-

utJudex, quia non poteft interrogare

etgo

nifi decrimine publico & Probato faltera

w

ftensá reo copi

4 femiplenz Ptobationis

riminis aut talium

exprciïbrum indicio-

femiplent.

Ergo.

i

rüminterrogat , an crimen commdterit.

Ratio 2.. p.

Quia mendacium eft intrin-

fect malum, nccin ullo cafu e& licitum,

p

74

Quo præmiHb.

Ratio; S.D.

etiam veniale.

Ergo.

eff : 1. Quicunque facit

centra debitum juftitiz, mortaliter pec-

GConfiderentur hác v;?ba S. Thom.ad-

du&a proR.r,

£at: Sed ad debitum ju&titiz pertinet,

Reíp. 3. Keusin.ca

fu R, 2. poteft li-

quod aliquis obediat (uo Superiori in his

cit? dicere, fenon fecifle, velfe nonte-

d qua jus Pralationis fe extendit, Judex

neri refpondete ; Ethoc poteft fine men-

autem eft Superior repectu ejus qui j udi-

dacio.

n

catur, Ergo.

n

Ratio 2. Obligatio ad culpam eft de

Ratie : Quia fic loquendo dicit ve-

m

titatem, & refpondet conformiter ad

intrinfeca ratione ju(ti pracepti, ita ut

mentem rationabilem ( lic&t non irra-

d

ejus transgteffio fit peccatum inobedien-

tiz, nec folüm detur ad terrendam, ut

tionabilem ) intetrogantis , qui in judi-

W

cio tenetur & poteft folüm interrogare

d

malt patantadverfarii: Sed przceptum

um

decriminepublice. Unde & fenfus re-

Judicis et jutum & lcgitimum. Ergo

obligat, &c.

fpendentiseft: Non feci crimen publi-

nc W

cum,Íeu de quo me juridice interrogare

Ratio 3. Judex juft poteft reum, qui

((

poffis.

legitimé interrogatus veritatem non fa-

af

n

tetur,traderetotture: Sedhocnon pof-

Nec obítat quód Judex decipiatur,

1"15

(

va Íeu pet

fet, fireus haberet füummum jus tuendz

uia talis deceptio non eft acti

fed foluum

í

e

àteo, quiais juftt fe

tuetut ,

4

vitz; qüiaideo folümtraditur torturz,

ens,a

dfcribenda culpe

!

quia non fatetur veritatem , quam fateri

palhiva & pet accid

W

(fi?

1]

teneretur Ergo reus non habet illud fam-

judicis , non intelligentis (quem tamen

]

lii

fcire poteft) fenfam verborum.

mumjus, &c.

Hujus

n ,

Qq44 2

d

N

[

"

b

!

TRÁACHATUS IX. Examen $.

f:'iu jus: intelligentia magis: patebitin-

ut agat teftenr contra. confanguineum:

2

,-J«u"a':

z,dum agetur de mendacio, ac ufu lici-.

Sed nemo- maa

"

e

[

u

O: yel illicito: reftrictionis mentalis &

gis quàm ipfe -libi. cgiafän-

x

guineus eft. Erco,

amphibologiz. Era&t, 10. Exam, 4.n.

3. Reus habet fümmum ;us tuendi

"

37. & 6o..

vitam,& ex.T

tforem.

fr

ïbc*cagzifc poteft inva

' Reíp. 4. Si fit äubium,, an Judex ju-

eccidere , & reus in petieulo. vie exi-

xidicà interroget, & crimen jam fit pra-

[

M

"m

ftens 'poteft ex carcere fu gere, uti & po-

3

;

ceritum. few commiffum , nec vergat in

teftfagere fervus.in bello c;

d

ptus ;; Itenv

damnum Reipublicz,vel Tertii,reusnon

cit

&eneturfateri,,

atus ï otelt !71-—021 (—:CïüH&Lïöf

6; &6 Ergo)

Ti

Íumiliter..

1008

Ratio. 1 ,. Quia jura tam naturalia quim.

irlm

divina & humana dicunt ,'in dubiis me-

4d 1. ait S D. art, r.ad 1. Quudp

aliquis . fecundum: oxdinem. juris. intervo--

liorem etfe conditionem poffidentis , &

/e

£

. FJFPPLISR

at non ipj

fe prodit, fid ab alio preditur;,

01

favendum efle reoz Sed ii eo caíu reus

ditin l necesfrt as

"&

7

E

i

poudendi i.i;;yng)tiw;- per

u

Yi

1

I

eftadhucin potfleffione honoris , famz ,

€untyctt obedire tenerur;,

181

9

li

&vita, Ergo.

4d 2.. eft difparitas, quia primum Ie-

]

,]

J

Ratio 2. Lictt in dubio Pl'etz«lmque

ges vetant, non fecundum; Adde;, quódi

a

j

pro Superiore przfumi debeat,, non ta-

(Pl

ingravibus criminibus ,uthzrefis., lafze

men: in hocfpeciali cafu ,. dum: prace-

Xf

Majeftazis ,. falfificationis monetz »pro-

u

U

pum graviffimum eft, quod proinde,in

ditionis: patriz, Maj, non eft vera,.

*

W

dubio an juftum fit, (ubditus füfcipere

4d. 3. Antecedens.ifolüm eft vezum

Y

non tenetur,fed fe fundaze poteftin pof-

falvá ju&itiafeu ordine juris; . .Exempla

li.

scflione;.

allata nonfüntad rem, : Quia nec Leges

Mj: (

Refp. $. Si crimen

ii cafuillo dibis

nec Judices pracipiunt reis: ne fügiant ;,

m

fitin damnüm publicum ,. vel privatum

fed miuiítris juftitiz: ut: eos: cufodiant;,

A

adhuc imminens, Judex tenetur dubium

A m

Judexautem: habet obligationem juridi--

2

in

deponere & inclinare in favorem Rei-

n

c€ examinandi reum,. & reus. fatendi ve-

CH

publicz, teneturque reus vel refponde-

bj

xe velabinferendo malo defiffere;.

ritatem.. Item citato non przcipitur abe-

U)Ju

foluté , ut compoareat, fed filhabeat,, quo

Ratio 1. p.. Judex ex vi officii tenetur:

Íe defendat ,. ne poffeaalleeet;fe non au--

impedire'malum Reipublicz , velinno-

"theg

ditum: efIe. condeannatum..

Idkm.eiï de

centis, quantilm poteft, & pro ejus fa--

Íervo;

Suy P

u

l

vore habet jus examinandi reum,,

3 U

LIL. Dimili, quidim eocafüfaciet

Ratio 2. p Quia ceffante. periculo

Confeflàrius cumreo,, qui juridicé inter—

t

cefíat jus interrogandi..

rogatus negat veritatem z

Nün

LL Oppono z. contra r, Refponfio-

Dizo:: Tutius.eft & probabilias, quód!

mltl[

xem: Nullus reus tenetur feipfüm pro-

nom poffit eunx. abfolvere duran

-

t

lr

te: pro--

dere, Ergo.

[j

ceffa ( ut docet de- Ia Cruz & alii,, nifi.

2, Coníanguineus nom poteft eogi;,

d j

ane?e promiztat,fe. velle fateri , quam-

u

pme

N

D?' p7727*: fi»g/zzïfiie : Opþä-þtlf

677

zech..22..Principes ejus im riredlo illius ,

primüur denuó juridice fuerit. interro--

quafi lufr rapientes pradam ,. ad' effun-

: gatu S.

Ratio: Quia manet. im affedtu peccati-

dendum fàngninem,

Et ideo, ficut li-

cet refitt

Vitc

»e

latronibus ,ita Bcet refiftere

1mortalis.

Quid fi reus five per

fugam ,. five pet

in cafü. malis principibus ,nifi forte pro-

tormentafuperando , fe falvaverit ,. po-

pter feandalum vitandum , cümex hoc

" teritnetunc Confeffarius eum- abfolve-

aliquagravis turbatio timeretur,

fe;eumnon obligando, ut fe prodat?

Éx quo fäquitur; quód innocens per

Affrme. 'Tuncenim fuz libertati jam

alleeata & probnta ad mortem- damna-

eft reftitutus:

Verunr tamen eft, f:alis

tus ,. poffit feclufo fcandalo & damno

communi fe defendere, etiam occiden-

! pechocdamnunr intulerit , quód. tenea:

turcompenfare;

do Judicenr& mini&ros juftitiz, fialiter-

UXRO IV. Licetnereo fe defen-

f& falvare nom poffit ,. ficut: non peccat

innocens invafus occidendo cum m de-

derecalumnios? ,. id eft,. fraude vel do-

ramineinvaforenr etiaminnocentem, v.

lointerrogationem: eludendo , accufa-

:

tori vel Judici falfum crimen impo-

g.amenten

nendoz Velpoteftne (altem Judici &

QU.ERO V. Eicetne reo fugere;.

miniftris juftitiz refiftere ,. f fit. inno—-

caiceres rumpere , vel,fi non*fugia»t,po-

- cens,. attamen pet allegata: & Ptoï)aäa*n

tionemr mortiferam fumere ,. vel panenr

morti adjudicatus ?

oblatunr recufare , fi ad mortenr veneni:

vel famis fit condemnatus ?

X TI, 3. 1,ad r. partenr quafiti.nega-

tivé;.

LIV, m; r. Reus ad mortenmr jufté-

Ratio : Quiafraus & dolus (idem eft

condemnatus , nom tenetur fugere €

de:calumnia j habeng vinmendacii ,. ait:

carcere , etiamr datá occafione 5. quod:

S. D. quod' nunquam licitun eft..

etiam verunr eft , licét injufté fit con-

ntt

Em, T. Jufé condemnatus miniftris.

demnatus , v: g. in odium fidïeri vel ob fi—

j

i

"

juftitierefiftere non poteft, bene tamen

milem caufam.,

- €ondemmatus injuft&, — Ita. S, D... art, 4..

Ratio: 1. p.Quilibet licité fübit poenanm:

dnc.

A

quam: meruit;.

Declarat: lioc & probat;.dicensz Ali-

J

Ratio2. p patet immultis SS; Marty-—-

uni"s—. dàmnatur ad. mortem dxu'plicitetï:a

ribus;.

Üno: nodo: jufl , &- fic non licet: con-

m z. Licituam eff reo-etiam jufte ad:

W

demnato.fe defendere..

Licitum. enim:

N

[v

qa»

mortém: condemnato

caccere fugere-

. eft Judici: eum refitentenr impugnare;.

É

mmpencï*o vingula: & parietes;nec te-

! Underelinquitur; quód ex partee

]

us fit-

netur refatcire: damma: cuftodibus inde

02

. Bellum: injftum; Unde iadubitanter:

illata;

.

I

peccat, — Alio:modó: condemnatur aliquis:

Ratio; Quia, lictt teneztur puBlic£-

injuf, & tale judicium fimile eft vio--

ponam , dum ipfainfligitur, fubire, non:

)nm

ix: latvonuns , fecundüm. illud. E-

j

tamen tenetur expectane: ut. infligatur;,.

»

?

es

Eæ

u-

678

ZRACZATES

IX. Éxamtn g.

M

ed potelt uti jure fuo ad tuendam vi-

*:. $, Reo juftt ad mortem. damnate

Md

*am, necidullo jure vetatur, ut ante

non licet impugnare vel corrümpere,

h

di&tum ad ;. Oppof. n. £:. & damna

donis decipere, aut inducere Cuftodes,

Ya

non fequuntur per fe, feu ex intentione

ut.ex conniventia finant eum Fugere.

1

Rei, fed adícribenda fünt ne

gligcntiæ

n

Cuftodum.

Non tamen peccat eis offerendo pecu-

E

j

Sicut & fuga aliorum, fi

nias aut dona , «t per ea fibi conciliet

qui comitentur preter ejus intcmio-

eorum benevolentiam , .

quá reus deindg

nem.

utitur ad Fugam.

$&.3. Non pec&at perfona privatareo

Ratio 1. p.Quia reus coo

cato Cuftodum.

per aretgr pee-

àd mortem damnato confülens fugam,

vel dans inftruümenta quïbus* Catcerem

Ratio 2.p. Quia tunc reus nihil ma-

rumpat, peccat tamen minifter juftitie

li petir, fed utitur jure füo ; Cullodum

id faciens.

Idem eft fi fit damnatus ad

veró eft,'invigilarene à ree decipiantut.

ttiremes, carcerem

i

1

ecus fi

]

perpetuum »

Àn & quomedo reus poffit apud Cu-

ád temporalem.

: ftedes uti fienis, vel verbis &quivocis,

Ratio 1.p. Licetconfülere alteri

»quod

quibus ipfi decipiuntur , patebitinfr de

is licit& potc& facere,

mendacio, & reftri&ionibus mentali-

Ratio 2, p. Dans illa inftrumenta coo.

us

V

peratur rei licitz,

I;z. 6. Nec Judex licit? po'te('cx p;æcipc-

Rarie. i. p. Miniftris juftitiz incum-

re,ut reus morti adjudicatus potionem

bit ex officio, tueri publicam

| potefta-

mórtiferam fümat , nec reus poteft Íci-

tem.

1usfi

enter eam fümere, nifi cogatur vel pet

Ratie 4. p. Triremes & carcer perpe-

violentiam phyficam,ut fi violenterei os

wl

$i

a

tuus ( fecus temporalis ) &quiparantur

eriatur ; vel per moralem, ut fi ftrio

'*r&.mj

morti.

Ergo.

j

a

g

dio aut gravifTimi tormenti commi-

Sattet

2:. 4, Reum juvare þ'hyfxc*e ut vincu-

natione ei mandetur,

Md

la vel carcerem frangat, non eft lici-

Ratio : Quianullus homo poteft prz-

b i

tum,

cipere alteri, ut dire&te fe occidat; bene

M

Ratie: Quia il

la ruptio à juvantibus

tamen indirecté aut peraccidens.

jb ;

intenderetur per

fe, adeoque illicite, fed

Rfp. 7. Juftt ad mortem famis dante

AUj gt

à reofolüm per

accidens fe

quitur ad a-

natus poteft licité cibos oblatos fumere;

AU

on p

&ionem, ad quam habet

jüs

Sicut cui--

utrüm autem polfit oblatos etiam te-

r

vis licet occidete cüm moderamine fü-

fpuete & fame perire, videtur etiam hoc

u)

um injuftum invaforem etiam innocen..

licitt poffe.

Pt

J

tem, v.g. amentem, ut ante dictum, ad

Rario 1. p. Sumere poteft, quia fü-

hgh(

quod etiam alius licitá ei dat «onfilium

Ü

mendo utitur ,'urefüo » ficut fugiens;

& arma; attamen non licet eum in hoc

W

Recufare poteít ,quia vitam pofitive

?iuvagc,

«enfervare non teneture & poteft eam

w;m

noRn

ii

WKPUOH

p

673

De vitis Faf apMim

non-confervare pro Zelo juftitiz ,. quod

[

&a ,.que non femper eff prohibita , nec

nonef feoccidere direct.

etiam in eo cafu pracepta,

U?

Éx quo intelliitur mens $. Thom.

Vide fuprà Tract. 6. Exatn. $. n..66.

w

hicart.4 ad2.docentis, quodineoca.

quas actiones reus poffit vel non poffit

u

fü non fumere panem eft occidere fe.

in feipfum' exercere ad sortem fübeun-

O

dam..

Loquitur enim de occifione fui indire-

"—— AB3HE 0314 APE UE 9210 - H9414E H93E 0 0908 0390

i

M

Wt

.

. EXAMEN VI-

g-*injuftzia Teflis, , Thom.. Q. 7O. per 4, art, t

de iajuflitia Ad'xfocpzzi Q, "T. per 4y art,

À

-U.ERO I.

lem velcorporalem , velgra'vc damnunr

Quid feniis de

"CTefte?

alicujus períonz , tunc enim propalare.

LV. Refpondeo 1. exart, z,

tenetur velteftifieando. vel. denuntian--

Si requiratur teftimonium ali-

do , ait S, D. ibid,

Quia nullum feere-

cujus fübditi Authoritate Superioris fe-

tum obligat contra benos mores , aut.

eundüm ordinem juris, puta , in.manife-

«ontra bonum comniune,.

ftis, & in his, de quibus infamia pra-

3. Si quis crimen intellexit perxinjuu

eeffit , tenetur obedire s fecus non,

riam ,. v. g. aperiendo literas ,. alium ad.

uv

Ratio. et eadem ,. quäe in examine

revelationem cogendo.,

præeedcnb'ï n. ,O. data e pro R. 1. ad

4 Si teftificatio. tua tibi aut tuis gra--

p

viter fit damnofa , nifi crimen fit perni-

[Cld-

li

i*

"R.;fp, 2. Excipiuntur aliqui.cafus, in

ciofum Keipublicz & non pofífit aliter

d

J

quibus etiam juridict interrogatus te-

impkdiïi'..

ftaci non poteft.

$« Si alter. probabiliter non peccavit

j

i. Siíclat ex.

COnFEHi'Q—ne',«. cigia tunc

ob.ignorantiam aliamve caufam ,. ut f

]U

nenícit ut homo , fed tanquam Dei Mi-

reus profera occidit hominem.

m

£

nifter , & majus eft vinculum Sacramen--

Relp. 3. In tebus gravioribus requi-

[s!

quo.libet hominis pracepto, ait $ D..

ritur, & regulariter fufficit duorum vel.

14

Ad a.

trium teftimonium ;

S. D, art.2, ubi

L m

"

2. Si homo acceperit füb fide fecreti:

id probat.ex Deut. 17.. In ore duorum vel:

naturalis , nifi-(int talia,. quz pertinent

ll

trimm, teffiüm peribit qui imerficietur,.

Vel,ut infrà, ffabir emne.verbum..

Á mfwgtionem. multitudinis fpiritua-

S

Edtiö?t

ia

^

G

TRACYTATYUS I.

E

xzzzm; 15,

Ratío : uia-ex illis cum accufatore

- u

Refp. s. Falfam ?:.tc'l"fin*rom;um Tor-

]i

abetur füfliciens nioralis certitudo,

malc feu ex intentione datüm , eft pecca-

t

Dixi , regalariter , quiade teltamentis

um mortale.

i

aliter ftatutum eï'cinjtz; . Sicutetiam ad

Ratioz Quia eft grande' mendacium,

uifra |

condemnationemCardinalis Epifcori re-

Idem patet ex pracepto Decalogi. t

quirüntur 7-, teftes;

Cardinalis Pres-

2

g

fi juramento firmetur., eít fimul inju-

Lon

byteri 62. "Cardinalis Diaconi o

Ad

rium,

H

Lj

condemnationem aliorum, ut Subdia-

Nota ex $

.'Them—v. art, 4. ad , dicen.

coporum.& inferiorum, f

ent

e€DU

em,

BO T

:

in teftimonio ferendo :non debet

| 1

2

^i

Item in levioribus fufficit quandoque

1

homo procertoaflerere , -quafi fciensid

unus teftis, ficut furripientes ex hortis

10

de quo certus non eft , fed dubium de-

fructus , & caederites ligna in fylvis ye-

d

bet füb. dubio proferre , & id de quo

H

tinspuniuntur ex teftimonio cuftodis.

certus eft pro certo afferere, Sic cum

"m

Refp. 4. Utduo teftes faciant plenam

dcbita follicitudine recogitans; altimer

probationem , requiritur ut fint omni

It

fe cetcumetle de eo .quodfälfumr&,noh

|

exceptione májores , feu ut propter de-

PC*CCEM morta

]

E

| lts

,

iter hoc afferens, quianon

4

i

t

fe&umaliquéem non poffint excludi, feu

dicitfalfam teftimonium per fe& exin-

J

non poffit contra eos excipi, DehocS.

tentione;fed per accidenscontraid quod

intendit.

E

fiim

Thom. hicart.3.inc.ficait: | Teftimo-.

Hzc ibi,

:

nium alicujus repellitur quandoque

n

EU

Si tamen fit caufa alicujus damr

':la'pr(;

propter culpam , ficut infideles &1n£a-

m,w

potfibiliillud reparare tenetür,

It

mes, item jlli qui publico crimine rei

Quaeri etiam hic poteft ; anreusadin-

II[DA

funt, qui nec accufate poffünt. Quan-

firmandum teftimonium falfi teftis pol-

DIIZ'

doque autem n*bsque culpa ; & hoc eft

fit ejus occultum crimen prodere, - Sed

vel ex' defe&u rationis , ficut patet in

hoc videfüu

I(//u,

-

pþgï Tra&, g. Exam. $.. 107.

duj

pueris, amentibus, & mulieribus: Vel

D

e

R'.

Mf

ex affe&tu, ficut patet de inimicis,& per-

QUZERO II. Innocens morti ad-

Íonis conjun&dis, & domefticis: Vel

Fatgj

judicatus , f1 teftem, Judicem velaccu-

!t

etiam ex exteriori conditione , ficut funt

Al

fatorem vocet ad tribunal Déi , E,Pf'c'

hi

pauperes , fetvi , de quibus probabile

Catne? ---

;

"

"ls

eft ; quód de facili poftunt induciadte-

.LVI. Refp. Si res fecundimfe

gu

"ii

fiimonium fe

Z

rendum contra: Veritar;m.

&etur , non peccat, fi pracise faciat ideo

ï!dorfui(fa

Hac ibi.

ut füa innocentia patefiat, aut familia fit

N

Item debent eífe conteftes ; id eft,

bl

immunis ab infamia,

teftari de eodem fa&o ; & jutati ; &

j

n

Eft tamen hoc genus defenfionis peri-

'ï,

quidem devifü , v. g. fi (it de bomicidio:

culofüm , nec un

*

M.'

Quj

n

Vel de auditu, fi.v

.

quam feré P*'g&icgn—

Vi

g. fit de blafphe-

dum.

BI

mia£ de 'quib,us plura vide in au&ori-

Hs,

Ratio 1,p. Reus valde gravätüg licite

Og

appellat ad Tuperiorem judicem : Sed.

talis

m

De vitims Juflitia appa/:?n?.f

68y

talis ref;;c&u omnium eft Deus. . Ergo.

Refp.3,. Advocatus (idem e& dealiis

ldem patet exemplo diverforum San-

juftitiz mini(tris, Procuratore , Solici-

&orum.

tatore , Referendario , &c. in caufis

, Ratio 2.p, Tali fervori facil fe ad-

miferabilium perfonarum ; pauperum ,

mi(cet aliqua vanz. gloriz , vinditz,

viduarum, pupillorum , neceffitate pref-

aut pertutbati animi nebula , impediens

forum , &c, tenetur gratis przftate pa-

lia

vetitatis aut ju(titia irradiationem.

trocinium , non. quidem femper , fed

Etgo.

quando in protnptu non eft modus eis

|r

aliter fubveniendi,

Qzid ff quis injufté fcienter aliquem

itacitet? .

Declarat hoc S,D. hic art, 1. in c,

.....

!

dicens :

Dico : Peccat mottaliter, &427o : Quia

*

Cüm ptzftare pattocinium

j

alterius fama nocet.

3

caufz pauperum ad opus mifericordiz

QUJERO III. De Advocato quid

pertineat ; idem eft hic dicendum quod

tefolvis ?

fuprà de operibus mifericordiz dictum

LVII. g. r. Advocatus fub peccato

eft. . Nullus autem fufficit , omnibus

mottali tenetut effe preditus füfficiente

indigentibus miftricordiz opus impen-

Ícientia,

Quá etiam habitá fi ex ejus

dere. Et ideo , ficut Auguftinus dicit ,

negligentia cliens [uccumbat, vel vincat

cüm omnibus prodeffe non poffit , his

quidem , (ed ob fuperfluas ab €o caufa-

potiffimé confulendum ef£ , quiprolo-

"

tas dilationes patiatur aliquam ja&u-

corum & temporum vel quarumlibet re-

ram,peccat mortaliter , & tenetur ad

rum opportunitatibus conftii&tiüs tibi

reftitutionem.

quafi quadam forte junguntur. Dicit:

I. Pars patet ex dictis fuþrä "'Tradt.r,

n. Izb

Pro locorum opportunitatibus ; quia

non tenttur homo per mundum quzte-

Raito 2. p, eft , quia vett eft caufa

re indigentes , quibus fübveniat , fcd

)

damni,

fufficit , 1 eis , qui fibi occurrunt, mi-

x» 2, Sifitadvocat

bs ex officio , abs-

fericordiz opus impendat. — Addit : Et

que mercede , tenetur ob negligentiam

temporum ; quia non tenetur homo

ex culpa lata non ex levi ( dequa fuprà

futurz neceffitati alterius providere, ted

J)

Tradt.8, Exam.6. n, 124. & feqq. ) nifi

fufficit , fi ptefenti neceffitati fuccurrat.

officium illud qliæchrit, cüm alius di-

Subdit: Vcl quatumlibet terum. Quia

ligentior fuiffetadhibendus. — Si veto fit

homo fibi conjun&dis quacunque ne-

mercede condu&us , tenetur etiam ex

*

ceffitudine maximé debet curam impen-

culpa levi,

!

dere, Hazc S. D., fübdens , quód his

Ratió patet loco citato , maximé pto

conditionibus concurrentibus teneatur

ptimo cafu,

In 2. autem Advocatia

Advocatus caufz pauperum patroci-

d

non folüm cedit in utilitat

?

em litigantis;

nium pra'ftare ; Ez ídez , ait , dicendum

fed & Advocati.

est de Medico quantitm ad curatiomem

pauperum.

Rrrr

RA

Jv

A

.

—

as

6t2

TRACTATUS IX, Examen 6.

Refp. 4« Convenienter certz perío-

?

Ratio: Quiaignorantia excufat, nam

il

nz fecundüm juta arcenter ab officio ad-

ignoti nulla cupido, Sed de hoc vide

[

vocandi,

[

Declarat hoc S. D. att.2. in c.dicens;

fuprà Tra&.3. Exam. 1. n,23, & PT

[]

qua ignorfantia & quando excufer,

Abofficio advocandi quosdam prohiberi

Item füprà deculpa Tra&t. 8. Exam, €.

0?0(!0

propter impotentiam , eó quód deficiunt

z

[

n. I24.

fenfu velinterioti , ficut fariofi & im-

Opposo contta 1. R. — Medicus non

fet

puberes ,. vel extetiori ficut furdi &

Du

peccat cutando infirmitatem defpera-

muti : Aliospropter indecentiam , &

tam , imó'/potiüs laudatur ejus peritia:

ln

tales dicit effs Monachos & Clericos te-

Ergo idem e& de Advocato.

li

Ípe&tu judicii fzcularis 5 4/ios propter

Sed N. confeq. Quia, ut ait $, D. ad

[

dcfc&tum perfonz vel corporalem , ut

patet de cecis ; vel fpiritualem , ut in-

I. medicus fuícipiens in cuta infitmita--

tem defperatam , nulli facit injuriam,

n

fideles , & damnati de gravibus crimi-

Advocatus autem füfcipiens caufamin-

mlïqm

Bibus, nec pto fe nec pro fibi conjun-

n

juftam, injuft& ledit eum, co.

h

ntra quem

&is poffunt uti officioadvocati , necefi-

patrocinium praftat,

L

tas tamen preferur hujusmodi inde-

hij

centiz.

Quamvis enim laudabilis videatur

i

quantum ad' peritiam artis, tamen pece

i

-QUJEROIV. Quam caufam Ad-

cat quantum ad injuftitiam voluntatis ,

u

N

vocatus poteft tueri ?

j

hui

pua abutitur atte ad malam.

LVII.. Ante Refponfionem vide di

Refp. 3. Advocatus fi in principio:

& füprà Tract, 2.Exam.3.Q. 13. quam

fententiam advocatus falv

ctediditcaufam ju&am efle , & poftea ír

ä&).

Y

d eq-nfciemiä

proceffu appareat , eam eile injuttam ,

poflit tueti,

:

V

Refp. , Cum S. Th

otn

! ;arl:.Qg'. in c.

non debet eam prodere , ut fcilicetaliam

pattem juvet , vel fecreta fuz caufz alte-

Advocatus fcienter caufam injuftam de-

ti parti revelet ; Poteft tamen & debet

fendens graviter peccat , &tenetur ad

caufam deferete , vel eumcujus caufam

reftitutionem: damni quod altera pats

agit , ad cedendum inducere , five ad

incurrit , à fortiori hoc verum eft (i (er-

viat utrique parti , uni viciffini contra

componendum fine adveríarii damno. -

] fo

alteram, quz eftiniquitas maxima.

HazcS. Thom.att. 2. ad 2. ideft, fine

&atio S. Thom. eft: Illicitumeft co-

ptejudicio

pattis jufte ;itiga-nds. Patet

eperari ad malupw,. five coníulendo , (i-

per fe,

ve adjuvando, hve

Refp. 4. Advocato defendendi cau-

fentiendo.

quaïitcrcugque con-

V

fam juftam licet prudenter occultare es»

4C

g. 2. Siignoranter injuftam caufam

quibus ptoceffüs ejus poffet impediti ,

|

dcfendit , putanse(fe jutam , excu(atur-

;|

d

fecundàm modum quoi

non autem lieet ei aliqua falfitate uti,

lüm,

gnerantia excu-

ait S. Thom, ad 2, exempliicans hoc in

fari poteft, ait S. D, :dee

a

bello

E Tdm l

milite vel duce exerciüs , euiin

1 P

jufte

-

635

De vitiis ju/lit:'æ eppofitas.

ER

xufto licet ex infidiis agere ca , qua face-

fcendo de aliquotà

parie eaufe, fiobii-

u[*!,*

gerit victoria?

[

r debet ,. prudenter occultando , non

Afíirmo. Hocenim gravitet cavetur,

ul

autem falfitatem. fraudulentet facien»

n

do : quia etiafn ho&ivEdcm fervare

L. Si qui, Cod. d

e poftulatione.

D

o

ortet.

Quodnam eft

juftum pretium feufti-

Sed quid fi Advocatus pto innocente

endium Advocati?

Dico: Efillud quod £rt laudabilis

ii

[cienter alleget falfas leges ?

& tolerata locorum confuetudo.

Dico , peccare eum folàm venialiter,

T

Jdem eft de teo & tefte.

Quatihicpoteft, an liceat Advocato

p

Ratio , quia nulli facit injutiam.

a&ccipere muner

a2dico suxera ; de fti-

pendio enim jufo laboris

fui non ef dif-

u

Refp. $. Si utraque patsfit zque du-

ficultas. Sed proportiona

biliter ad hoc

bia, poteft advocatus pro libitu tueri

uam voluetits uti & probabilem, fial-

Refpondetur ex dictis de judice in hoc

Wi

, teta fit robabiliors monito tamen priüs

Tra&t. Exam. 4. n, 4f. &L 46-

S. Tho.

1

cliente de dubictate vel minori probabi-

Jaxta ordinem Quafionum

ul

litatefuz caufz.

poffet bic agi de injuriis ve

tborum , quz

'loco— citato,

fiunt per contumeliam , dettactionem,

Ratio hujus patet fuprà

fufurrationem , derifionem , &c. . fed de

j

ubiplura dicta funt, nimirum de fenten-

r

tia Advocati : quz hic ferviunt.

his fufficientet a&um eft fuprà Tra&. 8.

2

Exam. 5. n. 99. & feqq.

S

Peccatne graviter Advocatus paci-

IN

pO d

» ',, 7 " a (

E

SENRS EC BR a

Q6 gobgeSgbech woegeteueh

WOBROEU ERE

u

j

(

yj

yuth

De fmwde *

que f i2 Contrattu Empttfonis £€9 cven-

ii

ditiomis , de qua S. D. híc 9. 77.

d;ldd

h

per A. art.

n

UAROI, Quid &quotuplex

atlio quarundam per[onarum. inter. [e

g

eft Contractus ? quid emptio,

utrinque obligationem pariens.

! g[wþ

Q

Ulpianus ab effe&u eum definic di-

tium?

quodnam juftum in ea pre-

cens: Contrallus e$t. ultro citróó, obli-

f

H

Wflr

- Refpondeo 1. Contra&us &ri&é fum-

gatio,caufatenim illam. — Ex quo patet,

/

Ti

!

quód firplex promiffio & donatio ftri-

ptuf elíentialiter definitur:, quód füt

Rrre 2

&t

] ,n]'þ

5

d

684

TRACTATUS IX. . Examen 7

ét$ nonfint contra&us , fed folüm la-

Neapolitanum , emat Ungatieum pro

Il

té in quantum contractus fumitur 'pro

fuo ufa zque bonum,

quemnonemi, . "

conventione perfonarum obli

gatiOnem

fet fi (civiffet.

pariente, faltem in una parte.

Raátto 1.

| lt

p. Contta&us non fabfitit

ht

Reíp. 2. Contractus vatié dividitar :

fine confenfi

u

!

1. In Nominatum & Innominatum.

fenfüs

Sed errantis non eft con-

[

;cümnon confen

tiatin hanc rem,

li

ANominatus lt , qui in jate fpeciali no-

fed in aliam.

Etgo,

-2 iin

mine gaudet , ut emptio , venditio , lo-

: Katiío 2, p. Ertot citca

catio, depofitum , cambium , commoda-

qualitatem mSn

z.-?!eg

aufert confenfüm fubfta

ntialem.-

&h

tum,Xc. Ethic vei ettcirca perfonas , ut

fitin Matrimonio , & fic deeo hic non

Nota tamen , quód in hoc fecundo

WI)Sg

cafu decepto competat actio , ütreduca-

agimus ; Velcircates, ut fant mox no-

n

minati,

p

t contra&us ad zqualitatem juftipre-

Àq

Junominatus et , qui folüm

üt,

:

habet generale nomen conventionis vel

* -dbfo

Exceptio etiam eft , (

qüalitas, citca

;1-:4incr.

paci , & ef quadruplex , nimirum:

quam error veríatut , fit

Do,ut des , Facio, ut facias ; Do , ut fa-

principalemo.

'le,l

tivum contrahendi , ut

fi dones alicui

f

4145 5 CÓ faciout des.

equum,

quia omnino pitas eífe tuum

b

l

D

2. Dividitur contractus in gratui-

fratrem

tum & onerofüm.

Primus esi,qui ob-

nulla.

» qui fi non iig ; donatio ei

' 14

j

1 n

ligationem parit folüm in uno pacifcen-

te , ut promiffio etiam ftipulata , vel nu-

Si veró des alicui clcemöfy

nam, quia

sf

tüo judicio eft pius & (an

&us , fi dein

il

dé acceptata , dandi vel faciendialiquid

coguofcas , non effe talem, fübfiftitdo-

Tt if

in alterius gratiam fire reciproca obli-

natio, quia fanctitas eft folüm fi

gatione, Onzerofzs eft , qui parit obli-

cundarius donantis,

nxislrfe-

ilrz fj

n

tht

gationem in utroque pacifcente,

Et

hiceft contra&us ftricté , ut anté didum

Refp. 4.. Emptio eft contra&tus, quo

&kä]füe

eit.

"

pacifcor dare pretium , nimirum pecu-

niam prore.

; Eindpre(ä

] f

Plutes funt divifiones cöntta&üs j

Venditio eft contra&us » quo þacifcor

quz videantur in Authotibus,

Vide

3 'uij

daterempto pretio. Juftitia hujus con-

etiam fuprà Tra&t. 3. Exam. r. n. 1. &

tra&us confiftit in hoc , ut fit

« Ti u'g;(

18. an & qui contra&tus fint invalidi ra-

qualitag

| '-',m À Pof

tione metüs,

pretiiad rem,

Proquo

Quod autem concernit

| Lr:ll

u

errorem , qui in contra&u

Nota ex S, Thom. hic art, 2 ad )

poteft com-

Valorem reietfe duplicem ; unum nata-

:1

mitti , ut explicetur.

Im I ]

ralem, alterum ufualém (eu forenfem,

"E

Kefp. 3. Ettor citca fübftantiam rei

[

n

ab altero commilfus, v, g. vitrum emen-

Primus confifit in natura feu effentiali

ütcs, !

gradu rei , ficut res animata eft pretio-

do pro gemmá , reddit contradum

jute

NT

naturz irritum, — Secus, f

folüm fit cir-

lorinanimatá , homo brutó, &c. dehoc

valote hic noneft fermo, . A4lter men-

"

J

r

ca quahïatem t fi emerevolens équüm

[uracur ex utilitate & ufü hominum,

i

que

p

685

De vitis ]ufz'tiæ eppofitas. |

non facilà poffit habeti , vel cettis de

i

uotum neceffitati quó utilior eft res,

i

eoeftpretiofior. Hinc pretium rei ni-

caufis confaltiüs judicetur non

L

?dhibcn;

da,

hil eft aliud quàm valor vel potiüs men-

J

Refp. 8. Ex vatiis caufiscrefcunt &

fura valoris rei. Et pretium juftum di-

ltl

citur quod merci commenfuratur.

dectefcunt ptetia rerum,

ii

Refp. $. Pretium ufuale rei dividi po-

Explico r. Ex mercium ratitate vel

emptorum copia , feu mercium abun-

teitin legitimum &in vulgare.. Primum

h

& lege vl publicá auctoritate taxatum,

dantia vel inopia.

2. Ex laboribus & expeníis fa&is in

& hoc confiftit in indivifibili , neclicet

comparaïione rei.

transgredi, v.g.fi pro modio tritici fit

taxatus imperialis vel aureus.

Vulgare

3. Ratione lucti ceffantis vel damni

emergentis & periculifortis , proutet-

U

eit quod communi hominum z'(timatio-

neintroducitur ; & hoc habet fuam la-

iam fieri poteft in dilatione folutionis, de

x

titudinetn.

Unde

quo poftea.

. Simercesfint fubhafate , vel ven-

- Refp. 6. Pretium vulgarealiud eft in-

fimum, feu pium , v. g. novendecim flo-

dantut fub hafta plus offerenti.

Faciunt huc verbaS. Thom.hic att. T.

teni; Aliud medium ,feu moderatum,

u tigo-

in c, dicentis: Carizs vendere vel viliss

v.g, vigintis Aliud fümmum fe

roífum, v.g. viginti & unus.

Et hec

emere rem quam valeat ,est [ecundizm fe

injuflum €9 illitum.

omnia fant jufta pretia , & intta eorum

laitudinem licet emete vcl vende:e , (i-

Alio modopoffumus loqui deemptio-

ve infimo , five medio five fummo ,

ne & vend:tione , lecundüm qxod pet

accidens cedit in utilitatem unius & de-

ii

ultra fummum autem non licet quid ac-

ciperc.

trimentum alterius , puta cüm aliquis

" Sitaliud exemplum : Juftum modii

multüm indiget habete rem aliquam , &

alius lzditut fiea cateat,

Et intali cafü

nim'f»;ï

tritici pretium fit aureus , plus vel minus

quadrante , tunc pretium pium eftau-

juftam pretium erit, ut non folüm re«

reus dimidius & quadrans; moderatum.

fpiciaturad rem , quz veuditut , fed ad

ofäi'-

damnum quod. venditor ex venditione

glhl!jllïü

aureus; rigidum auteus & quadtaus.

- &. 7. Poteít eiam admitti' pretium

incurtit.

'Et fic licite potetit aliquid

f

atbitraium , & hoc velarbittio eorum

vendiplüs , quàm valeat fecundüm fe ,

qui rerum venalium peritiam habent. ,

quamvis non vendatur plüs , quàm va-

iil

&t (i fint res. pretió per legem & com-

leat habenti, Si veró aliquis multàm

un?

munem hominum zítimationem pofuö

juvetut exre alterius , quamaccepit, ille

&i

catentes, v, g. rarz gemm« , antiqua

veró , qui vendit, non damnificatur ca-

m

pi&urz, pteclaricanes, &c, Velarbitrio

rendo reilla, non debet eam fuperven-

h c[f PW

dere;. Quia utilitas, quealteti accrefeit ,

p

prudenti ipforum vendentium & emen-

lt

tium, fi (int viri timorati , inteiligentes,

non eft es venditione , fed ex conditio-

J nt

Nullas autem debet ven-

dolo eatentes ; & .vel aliorum aftimatio

necementis,

f

Ritr 5

dere

z

ri

TRACTATUS IX Examen 7.

dete alteti quod non e&t fuum , licit ei

emptione & venditione non fit a&du;liï

dl

TT

poffit vendere damnum quod patitur ;

tas juftitim. obfervata.

Et tenetut ille,

f

ille tamen qui ex re alterius Rccepta

qui plas habet , recompenfare ei quí

h

multàm juvatur, poteft ptopriá fponte

damnificatus eft, íifit notabile dam-

It

aliquid vendenti fupererogare , quod

atl

pertinetad ejus honeftatem.

num, Quodideo dico; quia juftum pre-

tium rerum non eft punctualiter deter-

Ex didtis colligi poteft , quotnodo

lGo

minatum , fed magis in quadam afti-

excufentur, vel non excufentr pifo-

matione confiftit; ita quód modica ad-

lod

res , dum vcl faciunt panes taxá mino-

ditio vcl minutio non videtur tollere

Tand

tes , vel eos vendunt fupta taxam, Ubi

equalitatem jiftitiz,

"

JP,

PT

tàmen

Oppono contra hactenus dicta: Quod.

jun

NNota,quód non fifficiat , ut cafüs tan-

eftomnibuscommune, videtur eífena-

EC

gat unum piftorem in patticulari , fed ut

communitet omnes,

turale, adcóque nec e(fe peccatum : Sed,

"

)

ficut S. Auguftinus refert. lib. 13. de

] dl

QU.EROII. Quid fentis deca(u, in

Trin, c. 3. didum cujusdam Mimi fuit

lm

quo quis lzdit vel lzdiwur ultra dimi-

ab omnibus acceptum: Z/ vults eme-

]

]

dium ? nihil enim communius ; quàm

re C caré vendere.. Cui coníopat quod

';Ip

j

quod ementes & vendent

dicitur Prov. 20,

AMalum est , malum

decipiant.

es fe inviþem

itim

est,dicit omnts emptor, 8 citm recefferity

| lii

]

ais

LX.y. Vetbis Angelici Do&orfs hic

gloriatur. Eigo noneft

peccatum cariüs

| hjl

att. 1. ad I. dicentis : Lex humana po-

vendete,

T

pulo datut, in quo funt multi à virtute

, Hoc folvit S. D.

Bx'c att. T. ad 2. diQ

Ydn,

deficientes , nonautem datur folüm vir-

cens,quód, ficutS. Auguftinus ibidem

Qd

tuofis.

E ideo lex humana non potuit

prohibere

dicit , Mimus ille vel teipfam intuendo;

. lii

quidquid eft contra virtutem,

velalios experiendo, vili velleemere, &

fed ei fuff

! l'ülllflþau

ftruunt

hominum

Cit , ut ptohibeat ea, qua de-

caté vendere , omnibus id credidi: elfe

f powy

copvictum, alia veró

commune, Sed quoniatn revcta vitium

habeat quafi

| 3:*?2 ]

licita, non quia ea appro-

eft, potet quisque adipifci hujusmodi

j Ü

bet , fed quia

€a non punit,

Sicergo

juftitiam , qua huicrefiftat & vincat. Et

habet quafi l;

citum , paenam non indu-

n

cens , fi. ab

ponitexemplum de quodam , qui modi-

| rj

Sque fraude venditor tem

uam fuper

vendat

El

cum pretíum de quodam libro proptet

* ls

aut emptor viliüs

ignotantiam poftulanti juftam pretium

emat , nifi fit nimiuse

Xceffus

»quiatunc

dedit.

!50«, Í

Unde patet auód illudcommu-

1 ts

etiam lex humapa cogitad reft

ituendum:

ne defiderium noneftnaturz.|, fed vitii.

puta fi aliquis fit deceptus

ultra dimi-

dia'mg'u&i pretii quantitatem.

Et ideco commune eft multis ,. quipetla-

P

k"gt'ls |

Sed lex di-

tam viam vitiorum incedunt,

b

vinanihil impunitum relinqui

t,quod fit

|

lflldæpe

virtuti contrarium : unde fec

QU/ERO IIl Quomodo te

(olvi;

L

undüm di-

hos cafus ?

uf , fiin

Xdl&[s l

vinam legem -illigitgm zeputat

LXI, 1. Àn liceat

.vcndeye cariüs ob

dila-

:]

ü r [

De vitiis ]Mi:)æ appoftts.

687

L

uem vendete merces pretio füummo

dilatam folutionem , & emete viliàsob

Mi

folutionem anticipatam.

( cüm hoc fit juftum ) quas ftatim vendi-

u

diífet pretio mediocri velpio.

». An , qui Ícit pretium metcium

2.. Concuttentibus (& non alitet) his

]

h

mox effe minuendum , poffit eas vendere

t-

R

duabus conditionibus. r. Si fit dubium,

li

fta

tim pretio currente?

j

3. Quidin fecundo cafu fentiendum

an res tempore folutionis fit plus vel mi-

nus valitura. : 2. Si venditorabte tempus

11'

n

- de Conáliatiis Principis , quorum confi-

Wi

(olutionis non erat rem venditurus , fed

lio Princeps editurus eft decretum de

fetvatutus , poffceam ob folutionis dila-

j

]

minuendo pretio, v. g. tritici vel vini, an

donem vendi cariüs jafto pretio quod

pf ante publicationem decreti poffiat

H

fuum tciticam vendere pretio currente?

cuttit tempore conttactüs.

Q

ve conditiones fi de(int , eft ufura.

Vel amicis promulgationem tevclare , ut

— Ratio 1. p-

Quia própter dubium e-

fibi providcant?

ventum inter emptorern & venditoretm

;ï

- A 1. K. probabilius effe , quód liceat

)

eft zqualitas, cüm uterque commodum

intra limites jufti pretii , fed non extra.

& incommodum poffit expe&tare , cà

N

Ratio 1. p.. Quia folvitur jufto pretio;

quód decurfus tempotis Íoleat augete

v. g. príenti pecunià res venditur pre-

4

tio infimo , vel mediocti , fi creditó ob

vel minuere rerum pretia-

2. Pars patet ex ánte di&tis,

^

- folutionem dilatam vendam pretio fum-

3. Qui merces, v.g, vinum vel ftu«

i^

mo, eft juftam pretium, Vel fi folutione

mentum , cteditó vendit pretio indetere

non anticipata res emitur pretio fummo

minato , & ob dilatam folutionem ven-

vel mediocri , poteft ob folutionem anti-

it tototem-

cipatam folvi pretioinfimo.

dit ptetio fummo quo valcb

pote ufque ad terminum folutionis vel

Ratiío 2, p. Tum quia expectatio &

anticipatio habent rationem mutui : Etz-

pretio nunc indetertninato , & tempore

hh

folutionis intolerabile determinat & ex-

go pro expe&tationis folutionis non licet

torquet, committit ufuram , & reftituere

(

accipete pluspecuniz , nec pro ejus anti»

tenetut excelfum.

cipatione plus metcis.

Conf(equentia

Ratio: Qaia proximo ipfert damnum

LUA

patet: quia aliàs erit ufura palliata em-

prione & venditione.

'Tum etiam;quia

contta juftitiam.

)

4. Siquis moraliter certó prefumat

. fes przfens & fututa folüm differunt

if

tempore , finihil mutetur in fübftantia;

tempore folutionis .pretium merciutm

j

tempusautem non eft vendibile.

fore majus , quàm fit tempore contra-

jié

Ctüs, & merces fuas , quas fervaturus

|

Exceptio eft, nifi intetveniat damnum

m

emergens , lucrum ceffans, peticulum

non etat ad tempus folutionis ; vendit

d

J

pecuniá creditá & quidem nunc pretio

amittendz pecuniz, expen(z , moleftiz,

H ,

&c.

indcterminato , cutre

nte tamen tempo-

y

re folutionisz? iajulüti

am committit &

Ex di&is tefolvuntur hi cafus: t, Pe-

teftituete tenetur.

,

cuniá ad tempus credità licitt poffe ali-

Ratio:

Wm

E

ao

688

TRACTATUS Iï Examen 7.

Ratio : Quia vendens conftituit fe in

| Si tmen exponeret, vel de pre—tia fubtra-

Q

tuto cum damno alterius.

gell

beret,abundantioris effet virtutis, qUA-

Dixi, i certó prafamat, Sienimnon

vzs ad boc uon videatur teueri ex

l

"]

dubium, patet ex ratione ad Cafum 23.

debito.

"

j

-

Ü

datá , quid fentiendum.

find

Ratto : Quia vendit ju&ïor preti&,wä

. Mortaliter peccare & ad reftitutio-

Principe vel communi hominu

M

nem teneri eum , qui vinum , frumen-

tnatione taxato.,

E

;

m æ(ä-

[f

tum, & fimiliatemporemeflis fibi dan-

LT.

da nunc ob anticipatam | folutionem

- Dixi ; quód nen peceet mætni juþi;

Hiam , potet enim effe ca(us, quo peccet

hia

emit pretio quod fit minus infimo jufto

contra charitatem , v. £. (i venditortem-

quie

quàm valebunt collecta , nifi excufetur

pore deficientiz tritici fciret mox ad-

,'ntc,q

ratione periculi , cui fort& merces fub-

venturam ingentem ejus copiam , &u-

Atitve

funt..

^M

nus emptor ( quem de hoc pon monet )

Ratío : Quia in fimilibus mutaum

magnam tritici quantitatem ab eo eme-

d

tegitur pallio vénditionis

,Íeu commimï-

ret , ob quod isin paupettatem incideret,

'Xnd

tur ufura palliata.

k!

peccátet contra charitatem , prefertim "

H

6, /Eternz damnationis periculo ob-

fitriticum potfet vender

e pluribus.

!

ii

noxios effe , & propti& pauperum (àn-

!

Exceptio eft , ni(i venditor ipfe triti-

guifugas vocati eos , qui przcise ob dila-

cum non vendendo in fimilem paupet-

| SMquan*

tam folutionem cariüs jufto pretio cur-

tatem incideret ; Charitas enim bene

L

rente pauperibus vendunt frumenta

ordinata incipit àíeipía , nec tenetut

!d

tempote, quo eft defe&us, v g. Pa(chz,

quis cum tanto füuo damno con

Ts

g

fulgrc

vel Pentecoftes , quo Maldtum conftat

ono altetius,

t [

y. g. 10. Impetialibus, ut circa feftum

S.Martini folvan

442.5.: Cofum. R. Teobabille n

]

NGII /li!b(

r

libus,

5

t I2. vgl 14. Impetia-

poffe eos ex hac fcientia plus ttitici ven-

dere , quàm aliàs erant vendituri, multó

fu:llus [

Ratro : Quia eft ufura,

minis poffüntamicisrevelate. -

&W:Abogj

Katío 1. p. Confiliarii Principis ex

il

H

"

*

LA 2, Cafum in Quaft. 3. propofi-

vi officii & ex ja&itia cenentur aliorum

I

* d

tum 2:. Probabilius cft ; quód venditor

utilitati confülere,nec

-

r

potfant officio fuo

jtig,

fciens futuram effe magnam mercium

utiin damnum czterorum.

D

, eopiam , & exindepretium mercium,

tl

Ratio 2. p. Confiliatii non poffünt

quas habet , minuendum ; eas tamen

profpicere utilitati amicorum , revelan-

N

b

pretio currente vendens non peccet con-

do eisid quodex officio tenentur taceres

tra juftitiam , nec teneatur ad reftitutio-

j mem

netn.

ptafertim fi alii inde damnificentur,

st

Ità S. D. hicart. 5. ad 4.. dicens :

Nota , hoc ipfum eíle dicendum de

2

]

I

ng vendit rem [ecundzm prerium quod

permutatione pecuniz in cafu, quo Prin-

l&lm

dmveuit , mon videtur contra juftitiam

l

hr

ceps in confilio decrevit edere decretum

[!

BIT

facere, fís quodfuturum e51,m0n expona; ;

de minuerdo valotetnonctz,

&

B Pe

QUA-

-

De vitii Juflitie 0pþp/it£s.

- 689

UZRO IV, Venditio redditur-

materialitcr , nec ejus operatio eft inju-

J

j

ne illicita ob vitium rei vendite , & in

fta , ut ex fuprà dictis patet ; tenetur

t

tamen, cüm ad ejus notitiam pervene-

j

fpecie licetne in contraótu uti auro Al-

tit, damnum recompenfare emptori.

chymico ? Item vitium tei cfne mani-

fe&andum emptori?

Et , quod di&um eft de venditore ,

H

etiam intelligendum eít ex parte em-

Jb

LXIIL. Ke

fp. 1, Ex S. Thom. art. z.in

C. dicente : Czrcarem qua venditur , tri-

ptoris.

Contingit enim. quandoque ;

venditorem credere rem fuam eífe mi-

Itj

lex defetlus confiderari potest. : Unu

?

nüspretiofam quantim ad fpeciem , fic-

i

l

uidem fecundüm Ípeciem rei. Et hunc

ut fi aliquis vendat aurum loco auri-

li

quidem defe&tum fi venditor cognofcat

"n

in re , quatn vendit, ftaudem commit-

chalci, emptor , fiid cognofcat , injuft&

.

tit in venditione, unde venditio illicita

,

&

i

emit, & ad reftitutionem tenetur

tedditur, Ethocet quod diciturcon-

eadem eft ratio de defe&u qualitatis &

:

:

tra quosdam Ifaiz 1. Argentum tuum

quantitatïs.

ver(um eít in fcoriam, vinum tuum mix-

De auro alchymico eft dubitandum,

Hf

tumef aquà, — Quod enim permixtum

quia fervit ad ufushumanos , utiautum

Ü

eft, patitur defe&um , quantüm ad fpe-

naturale, v. g. ad fabricanda vaía, &c.

Sed

clem. — Alims autem defetius eft fecun-

düm quantitatem , que per menfuram

Refp. 2. ex S.D ad 1.dicente: Aurum

"

W

cognoícitur, — Et ideo fi quis fcienter

& argentum non folüm cara funt. pro-

utatut deficienti menfura in vendendo ,

pter ulitatem vaforum , quz ex eis fa-

M

fraudem committit , & eft illicita vendi-

bricantur ,aut aliorum hujusmodi, fed

tio,

Unde dicitur Deuteronomii 25.

etiam propter digmitatem & putitatem

Non habebis in facculo divería pondera

fübftantiz ipforum.

Et ideo fiaurum

majus & minus , nec erit in domo tua

vel argentum ab alchymicis fadtum ve-

modius major & minor. Et poftea fub-

ram fpeciem non habeat auri & argenti

"d

ditur: Abominatut enim Dominus eum

veti , eft fraudulenta & injufta vendi-

1

quifacit hec , & averfatur omnem in-

tio: przfertim cüm fintaliquz utilita-

d

tes auti. & argenti veri, fecundüm na-

juftiiam, — Zerzius defettus eft ex patte

yil

qualitatis , puta fi aliquod animal infir-

turalem operationem ipforum ; quz noa

ybi

mum vendat quafi fanum, Qaod fi quis

conveniuntauto per alchymiam fophi-

fcienter fecerit , fraudem committit in

flicato, Sicut quod habet proptieta-

m

venditione .

,

unde eft illicita venditio.

temlatificandi, &contra quasdam in-

Id

Et in omnibus talibus non folüm aliquis

firmitates medicinaliter juvat. Frequen-

"

geccat , injuftam venditionem faciendo,

tiüis etiam poteft poni in operatione, &

Si

(o

fed etiam ad reftitutionem tenetut.

diutiüs in fua puritate permanet aurum

j

Si

Vetó eo ignorante aliquis pradictorum

verum quàm aurum fophifticatum,

"

defe&um in re vendita fuerit , venditor

autem per alchymiam fieret autum ve-

Tufr

n

ii

& Woaag i2

on effetillicitum , ipfam pro veto

quidem Mopeonst ; quia facitinjuküm

Yeüge-

Sf(f

Q[jä

ss

$

695

TRACTATUS IX. Exanitu 7.

vendete , quia nihil prohibet attem uti

vel (ut ait ad 2.) exterrerentur empto-

aliquibus naturalibus caufis ad produ-

tes ab emendo , dum ignorarent alias

f!

cendum naturales & veros effectus: (ic-

! tt]

conditiones rei , fecundüm quas eft bo-

ut Auguft.dicitin 3.de Trinit. de his que

na & utilis.. Ergo venditor tacendo

m

arte demonum fiunt,

-

potf

sat

eft confulere füz indemnitati,.

Not, ex folutione ad 2, ubi Angeli-

fs

anit

LXIV. Ex di&is refolvuntut Ca

ETO

cus Do&torait : Menfíutas rerum vena-

fequentes :

lium neceffe eft in diverfis locis eífe di-

1. Ratione defeclüs licet rcm"e,mere

u

m

verías , propter diveritatem copie &

vilius , quàm ex taxatione Legis , vel

inopiz terum : quia, ubi res magis abun-

communi hom

- upa

dant , confueverunt effe majores menfü-

leat,

ïnum aítimatione va-

é(

rz. Inunoquoquetamen loco ad Recto-

Ratto

TY

* Quialex & coni'uetildo tà«

tes Civitatis pertinet determinare qua

xantin bona & fana difpofitione.

i

fint juftz meníurz rerum venalium ,

leon,

2, Vendens vinum vel ttiticum ,

penfatis conditionibus locorum & re-

Q

quod fcit, ex difpofitione quam habet

nm(«

rum. Etideohas men(uras publicá au-

ad cortuptionem , non diu in fuaboni-

thoritate vel con(uetudine inflitutas

tate permanfuram , tenetur de hoc em-

] D

pratetire non ['cet.

torem infotmate , (i probabiliter putet,

J m

LXIII. Refp. 2. Vitium feudefectum

jung.

W

vel faltem dübitet, quod emat illad ad

,!i

oecultufn tenetur venditor emptori de-

confetvandum. Quia fic eftcaufadam-

it p

tegere; fecus, eft illicita & dolofa ven-

nt

p

Si veró fciat. , ftatim eífe confu-

ditio, & tenetur ad damni compenfatio-

mendum, poteft tacere , càm ad alios

4

nem, $.D,art. 3. in.c

Yndf

ufus habeat valorem ( utfuppono )

Katio : Quia in re gravi ptoximum

zqué ac (i haberet difpofitiones confer«

D

decipit.

vantes , adeó

que juíto currente prctiq

| M p

Refp. 4. Si vitium fit manifetum , &

vendi poteft,

4

Atiofhny

facift poffit deprehendi,puta, cüm equus

3. Qui jufto pretio vendit vinum

Mml l

eft monoculus; velcüm ufüus rci , etfi

Mofellanum pro Rhenano , quod alius

fl

non competat venditori , poteft tamen

non emeret fi fciret, non quidem tene-

(UN

«lz conveniens aliis , & fi ipfe propter

tur ad reftitutionem , quia non damni-.

j F"hft nl

i

hoc vitium fübtrahat quantum oportet

ficat peccat t

amen quia mentitur verbo

| 'ä,v.g.inü

depretio , non tenetur venditor Inapi-

& facto.

,

$

fcfhre.

Ita S. D. ibideminc.

*

"m

4. In cafu quo hofpes pgtïgfinäntï

n

Katio: "um quia emptor (ibi debet

us vendit vinum aquá mixtum , pre-

| V' &'o

imputare , (j man:fcftum defe&um non

tió puri vini, committit injuftitiam , &

, tiäæ,(m&m

obfervet. Tum quia , (i venditor reve.

tenetüt teftituere , ut patet; fecus, fiftt-

4 Ms

latet , fort& emptor de pretio fubtrahe.

vetzquitatem

3 qu

prctiifsnknirum minuendo

Al

fl

1&t plqs ( utait$, D.) quàm oporteat;

"Rs

?ren'um.

o$ Idelþ

!

Mp'zu s

:

p .

De vina Juftitie oppofrtis.

69Y

tüm; |

mittentis , vel metcedem habeat pto la-

Qul

$. Idemeft fivino ( idem eftde alia

bore, tenetur domino tradere exceífum

materia) nobiliori fuiffet admixtum

a !

Vel fi quis vinum

cum pretio taxato,

vinum long$ vilius.

vile arte feu. indufttià perduxiffet ad ge-

Ratio: Namistaxando þretium .VO«

luit quidem , ne infra defcendatur ; non

u'umü

netofitatem vini hifpanici , & hujus pre-

tió vendetet.

Vel fi muftum ex pyris

tamen prohibuit , ne füpra afcendatuf,

Item mercede conducto & famulo datut

expteffum pro vero vino vendat. Et

ol

tes vendenda in utilitatem domíni me-

d

certà oppofita fententia multis fraudi-

bus pandit viam,

liori modo quo poteft, ju(to tamen.

Qu

Kefp, 3. $i Commiffatius non (it fa-

6. Qui triticum ponit locó humido,

mulus,necmercedecondu&tus , poteft

T

ut fic turgeícens plures impleat mo-

exceffum illamretinere , modó fit intta

dios , peccat ,. & tenetur re(arcire

r

damnum, |

fphzram jutti pretii.

d

Ratio : Tum quia eft fru&us pro-

7. Qui triticum jam purgatum ite-

u

(

priz induftriz , que elt pe

rum miícet paleis , illudque vendit eo

1cuniä zítimas

bilis,

. pretio ju(to , quo triticum ex atea colle-

Tum etiam, quia committens labo-

&um cum mixtione palearum, non pec-

tem non folvens, & fciens quód gratis

cat. Purgatum manens tale cariüs ven-

facete non teneatur , cenfetur in hoc

dete poteit , attamen intra limites jufti

i

confentite-

xretii«

37*3 1

9. Siocculte fcias, tuum debitorem

Refp. 4. QuandoSattotes pro iis, qui-

bus veítes conficient , emunt materiam,

non effe folvendo , injuft? agis , f1aliis id

WT

neícientibus debitum illud vendas ordi-

quam mercatotes dicunt fe iis minoris

H

a

.patió pretió , quia non revelas vitium

vendere, quàm aliis, velquia funt eo*

uf

M

intriníecum crediti,

Idem eft , (i aliis

tum Parochiani , ( ut folet dici) fre-

fuadeas, utei mutuent pecunias, utut

quenter ab eisementes, velquia hac fa-

nl

tione volunteos ad officinas fuas allice-

indefolvariss Quia eft dolus.

0

UAROY. Is, cuicommiffum eft,

re, communitet non poffunt partem pre-

tii (ibi remiffam tetinere,

u

uthoc velillud vendat determinato pre-

TL

L

Y

N

Ratio : Quia Mercatores communi-

tio , v.,,.g.infimo vel moderato , vendit

Hl

"Ü

autem fummo feu rigoxofo »pote£ne ex-

tet non fcrió , fed vel jocosé vel fal s di-

cellum fibi retinere?

cunt fe minoris vendere , vel pattem re-

"

LXV, x, I. $i dominus , qui com-

mittere, ut eos ad fealliciant , & oppoft-

j

mifit, confentiat , ut retinear, poteft.

ta fententia eft periculis plena , & palliat

B:

Sartorum]furta,

j

n

Ratio patet ex fe,

o con[ïare:,illos Metca-

[

j

Exceptio cft fiexce

flus eifet ndiabins

Refp.5.Sicert

tores verum dicere , polfent fort

em il«

" d

& dominus non intellexiffet prftium

tel, -

J,

lam , dummodo aliàs fideliter agant , re-

tinere , uti & fi eam computent ratio-

/

Refp, 2, Si vendens fit fam

uïus com.

Síff z

ne

ia

692.

szACTA—TUS Ix. Exaäxm ».

ne perditi temporis aut lucti ceffan-

"

aitad 2.) ultimum finem conftituit,

l

tis.

a

eft peccatum. Ergo.

M

Katio : Quia tunc nemini fit injuria,

». 1.ExS. D.ibid, Nihilprohibe

[

QU ER O VI. Res empta cui pe-

luerum otdinari ad finem neceffirium

D

fit?

vel honeftum ', & fic n

egoq'atio liciq:

f i

B.

1, Si pkoPc traditionem pereat, pe-

teddetur.

[2

ritemptoti.

*

Declarat hoc S.Thom. ci'itens :Sicat

tl

Ratio: Res petrit fuo domino

.

Sed

. cüm aliquis lucrum moderatam , quod

ii

tuncemptor et dominusrei. Ergo.

negotiando quaztit , ordinat ad domáüs

altn

Refp.2. S

*

& fitres dete

i ægïca& ante traditionem,

fuz fuftentationem , vel etiam ad fub-

Yend

Hiesése, v. 9. hocdolium vi-

veniendum indigentibus ; vel cüm ali-

fttend

;

ni, hec domus, vel ager , &c., etiam pe-

quis negotiationi intendit propter publi-

qmano.*

rit emptoti,

cam utilitatem , ne fcilicet res neceffatiz

Ratío: Qui fentitcommodum, fenti-

m

ad vitam patrie de(int , & luctum expe-

(Gtri

re debet & onus : Sed tunc commodum

tit , non quafi finem, fed quafi flipen-

] Weu

feu fructus teiaccrefcitemptori, — Ergo

diutn laboris. Hzc ibi.

& perit illi.

| (

EtinSed Contra $. D, ex $, Aug, ait :

I

Erceptio eft , f1 alitet fitconventum,

vel pereat culpá venditoris , vel venditor

Negotiator avidus acquirendi pro dam-

B

no blafphemat, pro pretiis rerum men-

ob nondum folutum pretium fru&tus

] Wt

fibi refervaverit.

titur & pejetat : Sed hac vitiahominis

! Mf

fünt, non attis, quz Íine his vitiis agi

Refp. . 3. Si resfit indefcrminata 4«.

,

poteft : Ergo negotiari non eft illicitum,

I) )

. ex cumulotriticiduo maldra , exgre-

$

D

R& 3. Pet varios Canones & per Trid,

Rf/þ

boum tres boves , &c, , perit venditori

Seff. 232. cap. r. Negotiatio Reli

aj

ante traditionem.

gidüs

& Clericis eft prohibita.

Hüxfgm, |

Ratio : Quia (imilia venduntur folüm

Ratto patet ex S.D. art.4.ad 7, dicen-

fub conditione fi tradantur,

HiPW[t

te : Clerici non folüm debent abftinere

AW i

" QUAERO VII. Negotiatio feü met«

ab hisquz fünt fecundüm (emala , fed

catura ac monopolia funtne licita , etiati

t':.'»fä!qug "

etiam ab his , quz habent fpeciem mali,

Clericis?

lj

Qiiod quidem in negotiatione contir-

"i

LXVI. & 1. Juxta S. Thom. att. 4.

git, tum proptethoc , quàd eftordinata

'*in c. Negotatio proprié. eft commuta-

D

adlucrum terrenum , cu jus Clerici de«

tio rerum ad denarios ve] econtra , non

Vi

'ob neceffaria vite , íed pracise ob lu-

benit effe contemptotes: tum etiam pro-

Mu

pter frequentia negotiatorum vitia , quia

crum quzrendum , & hoc cuc

E

uandam habet.

pitudipem

dificulter exuitur negotiatorà peccatis

1 Mu

abiorum , ut dicitur Ecclef, 26..

j

Ratio S. D. efl : Quia d*efcrvitkcupi-

mhon»

Eft & aliacaufa, quia negotíatio ni-

ditati lucri , quz terminum neftit, fed

T MM

mis implicat (zcularibus curis , & pet

iïi infinitum tepdit. Imó in lacro (ut

Un-

confequens à -lþi:itualx'bus retrahit.

de

P EE

- De vitil Juffisia oppofetis.

&ga

"T

«d Timoth, 2.

les merces in copia adducere ; Vel fi

a& Apoft;lus dicit 2.

Nemo militans Deo , implicatfe nego-

quis propriis famptibus & induftri tem

iv

tiis fzculatibus.

comparavit , qua de caufa Typographo

j

U

à Principe datur privilegium , utipfe fo-

Subdit S. D. Q«4 tamen Clericrs l-

eeat uti illà commutationis [lecie qua

lus fuis fuzsptibus libros impreffos dcin:

erdinatur ad ueceffitatem vita , emendo

ceps imprimat & vendat,

n

velvendendo,v.g. emendo pecora, ut ea

2. Dum plures negctíatores inter fe

)u"

füis paícuis impinguata revendant , vel

conveniunt de coémendis omnpibus met-

cibus alicujus generis , ut omnes ab eis e-

alendo gregem, ut foxtus , lac , lanam

l

"i

U

vendant , vel fru&tibus maturis agrum

mereteneantur, Vel quandoimped' unt,

ne fimilesaliunde ab aliis adferantur.

emendo, quos fructus poftea revendunt;

3. Quandoconfpirantin pretium, ut

uia non eft propriä negotiator , qui tan-

tüm vendit fui gregis aut agri fructus.

nullus minoris vendat. Hocnotato

Caterlim agros vel aliena przdia con-

x. f. Probabiliuseft, Monopolia per

ducere,ut eorum fru&tus vendant,fpecia-

Principis authoritatem pro bono com-

liter Clericis & R eligiofis eft inhibitum,

muniregulata, cfle licita , quando ni-

Causá 21.Quzft.5, Cap. 1. & 3. .

mirum venditores confpirant in pre«

n

Not. Ut Clericus vel Religiofus dica-

tium quod non eft fupra legale. nec fupra

n

i

tur negotiatot, & mortaliter peccet, non

vulgare fummum : fi autem eft fupra il-

fufficit unus aunt alter negotiationis

lud , peccant contta juftitiam , & tenen-

a&tus , (ed requiritut utaffidue & ex pto-

tur ad reftitutionem.

Ratto

felfo negotiationem exerccat,

Pretia rerum non pendent

ex libidine mercatorum , fed velex Su-

j

Refp. 4. Clericos negotiati per alios

fcandalquidcm inagno poteft effe ob-

perioris taxatione , vel ex communi zfti-

W

noxium, íi tamen eo careat ( quod vix

matione , facta absque dolo & confpira-

fieri poteít) non eft illicitum.

tione ( fpe&atà copià & raritate merci-

!

[*

- Ratio : Quia non eft interdi&um ,

um) ementium vendentium, &c. Ergo.

iü

&f

ceifantque in eomotiva prohibitionis.

Quid ff ipfi emptores confpirent , aut

. De Monopolio Nota tunc illud pro-

[o:

aliosrogert, ne quidquam jufto pretio

pritelle , cüm unus ve! pauci confpitant

emant fed minortis. "

(

Dico

qup

& faciunt, ut ipfi (olicertum genus mer-

: Faciunt injutiam venditosi-

ul

bus.

i

Vi

cium veudant eo pretio , quo ipüs libue-

tit. Et fitttibus modis :

Ratío : Qaiailli habent jus ad pretium

u

1. Ex Principis vel Reipublic au-

majus, nimirum juftam , faltem infi-

thoritate aut privilegio , ex rationabili

mum ; tenenturqae re(tituere.

um

eaufa probono communi ,v. g. in Cafu,

Plura hic dici poffent , fed

|4]

,

patebuþtþ

quo ob nimias expenfas nemo vellet ta-

fcquenti Examine,

:nymüü ,

a"lia&

S(ff 3

EX A.

if J

[]

—

d

694

TRACTATUS IX. Examen $-

: gzlffm

nj

$384508 x CS SxICS GN cS Gu a axIS

Til

[5

Ub URU VOBRUSSUERURSRUERKINRUERQEREND —

: vimut

Lj

&t

EXAMEN VII.-

TT

De Pecc&to Ufime in mutuis,

eim

| poül"(al

|

Diii,

De quo $. D. bíc 9. 78. per. 4. art.

!

tl

1

UZRO I, Quid ef mutuum?

t2 hujus contradtüs exig

usf

quid & quotuplex cft ufura , ac

tenditur.

N

it, nec'aliud in;

j t

9.

uantum peccatum ?

Palliatum eft , quando verbaüg'nifï;

tris

.LXVII. Refpondeo 1.

Mutuum eft

cant alium contractum , fed mens con-

;n. 14

Vi

contra&us, in quo alteri traditur res ipfo

trahentium five veta five prfumpta i

a

ufu confumptbilís cum translatione do-

tendit contra&tum mutui; quíaliocon-

ET

minii , ut eandem teddat , nonnumero,

tra&u palliatur feu tegitur , ut fi quis

t

"fed fpecie vel valore.

emat minoris jufto pretio ob folutionem

] hütd

Explico: Per ly cwm translatione do-

EW

anticipatam , aut vendat adterminum,

minii mutuum differt à locato, cornoda-

quo ob folutionem dilatam tesvenditut.

Wa

to,& depofito. Per ly reffztuendi differcà

cariüs jufto pretio , eft mutuum palli

"7 [7)

?,c

donatione, emptione, & venditione.

tum, & ufura.

,ï lt ]

Dixi, uf» confumptibilis , pet quod

^ 9. 3. Ufuta definitur,quó

ä fit co&trzï

| ii

diffettà commodato.,

Pro quo

us mutui , inquo cx ftridta obligatione.

[ ltUt

. Nota , resalias effe uno actu. non

feu ex juftitia aliquid temporale, & pretio

L

coníumptibiles , fed permanentes , ut

zltimabile pracisé feu principaliter ex vi

E7

pratum,domus,gladius, equus, &c.. alias

& caufa mutui capitur ultra fortem , id

Ug S]cm

vei ufu confumptibiles , feu pereuntes,

€ft, ultra Summam Capitalem.

| Pfngy

]

v. g. vinum, panis, oleum , frumentum,

Nota ,quód ufura interdum accipia

44l

imó & pecunia, licet enim pecunia in

9Q

tur pro ipfo quaftu feu lucro ufurario,

ij ,

ID

mutuo non pereatinfe, & quoad enti-

principaliter & immediaté ex mutuo

8 U

tatem , perit tamen exponenti , cüm is

proveniente , ultra forcem recepto»

amittat dominiurm ejus.

E

t

^ Refp.4. Ufura cft duplex. Una realis,

EU !

.&& 2. Mutuumet duplex , nirnirum

alteramentalis, Primaeft, in qua dää-a

verum & palliatum.

Tib

obligatio explicité velimplicicé deduci-

] rUO 4

Explico: Mutuum verum eít ,'.quan-

tur in pactum ; fi explicité , vocatur ulu-

m

do tes vcrþ gtatis muf:uatur, prout natu-

ra realis explicita j liæplicitä ,

VOCZSH[

u

palliag

;:

:

N

695

be Ufura.

alliata , ut dictutm eft ante Refponfio-

Ratío2, Que eft S. Do&oris hicart.

1.in c, & quodl. 3. att. 19. Contra jus

nem 3. Ufura mentalis e& , dum quis

^i

.

mutuat alteri cá tmente , ut aliquid ultra

naturale cft , petere duplex pretium pro

una & eadem ze , aut petere pretium pto

N

,

fortem ex juftitia reddendum expectet

vi mutui,

:

re que non cít : Sed hoc fit perufuram.

&. 3. Defideeft , quód ufura pröpriä

Ergo. Maj. patet: quia fic toltitaring-

qualitas, quam natura rei poftulat; plus

di&a (it peccatum, Patet ex illo Luc. 6;

Mutunm date , nibil inde [herantes , puta

enim recipitur , quàm fait datum. Min.

ex vi mutui.

veró probatur: Kecipiens ufuras veleas

Quomodo ex alio capite

poffit aliquid accipi , patebit ex dicendis,

recipit pro pecunia quam mutuavit , V€

Dixi , ufura proprie di£la; quia in-

pro ufu ejus« $i pro pecunia , Ergo

terdum accipitur methaphoricé pro fu-

recipit duplex pretium pro una re ; u-

perexcreícentia bonorum fpiritualium ;

num , recipiendo fortem feu Summam

p

Capitalem, quz ei ex equo tefunditurs

quam etiam Deusà nobis exigit , volens

ut in iis (ernpet proficiamus, ut ait S. D,

alterum . per ufuram quam accipit ultra

i

:-*,

fortem. — Si veró ufuras accipit pro ufü

bic art. 1.ad t. explicansillud Luc. 19.

Ego veniens.cum ufuris exegffem illam,

pecuniz ,accipit pretium pro re qui non.

e, Quodprobo.: In rcbus ufü con-

nimirum pecaniam mutuatam , ideft,

dona gratiz. — Item in S. Scriptura ufü-

fumptibilibus ufüs earum non poteft

ra intecdumaccipitur pro mutuo , unde

z(timati feorfim à reipfa , ut etiam do-

cuimus füprà T ract, 8. Exam. 2.n. 21.

dumDeut.28. Judzis in przmium fet-

Vs

vatz legis promittitur , faaerabzs genti-

in R. ad Oppof. 3. ubi vides uti & om-

Jpe"

nia quz ibi dicta funt de diftin&tioné

bus multis C$ ipfe À uullo foenus accipies,

n

idem eft, ac mutuabis; nam proinicti-

dominii & usüsintalibus, nam ridicu-

a

tut ibi Judzis abundantia divitiatum , ut

lum & injuftum effet , triticum & ufum

qüü

i

aliis mutuare poffint ; ut explicat Ang.

tritici vel panis diverío eftimare pretio,

i

j

Do&. hicad 2,

Sub[umo : Sed pecunia computatur in-

iOl

ter res ufü confumptibiles in fenfu ant&

Item interdum accipitur pro fpoliis vel

,nwüïw

- utilitace. Sicut dum S. Ambrofias dicit:

explicato. - Ergo.

ulm [

Confirmo: Nummus ex . natuta fua

"db illo ufaram accipes eui meritó nocere

u

defideras,loquens de bonis quz auferun-

eft (terilis, nam, ut ait Arift, r. Dolit. c. 7.

L

j

i

tur à fubjugatis per bellum juftum.

ANon estiuffiutus , ut pariat nummuts

qud

fed. ut commutetur cum mercibus natu-

Refp. 6, Ufura cf etiam jarenaturz

T

ptohibita, & reftituenda,

ralibus.

Ergo,

g

(j

Ratis 1. Quia juti naturz repugnat,

Refp. 7. Ufura eft peccatum tnortale

Ü

J

l

petcipere luctum ex re non fua, resenim

ex genere füo,in individuo tamen po-

T

L

l"L

fru&ificat fuo domino: Sedres mutuata

teft cífe veniale ex parvitate mnateriz , ve

defe&a libertatis,

In

j

non manct mutuantis , fed tranfit in do-

1[51"0 A

miniummutuatari Ergo,

7

i

i Pais

P

w

u

TRAC&'ATUS

IX. Examen g.

696

i, Pars patetex di&tispro R. 6.

8. Qui retento. fibi dominio alteri

2. Pars patet ex patitate de furto , fu-

concedit ufum pecunia folüm ad often-

[

f

prà Tra& 9. Exam. 2, n. 3 1. R. 5. Quia

tationem , poteft aliquid exigere ultta

ufura eftfartum , & prohibeturillo De-

fortem. - Ergo & à fortiori , (i cum ufü

p

calogi, Non furtum facies.

dominium transferat , ut fit in mutuo,

i

Ex quo fequitur, quód etiam minima

^Ad 1. R, Faenetati ab extraneis non

; g

ufura ( ficut furtum

fuiffe Judzis conceffum tanquam lici-

: gltpfO'

tem veniale.

) fit peccatum fal-

m

tum , fed permiffum ad-majus malum

* Obppouo 1. contra Refp, 6. Deut. 23.

vitandum , ne ícilicetà JudzisDeum

lil

Id

Judais fuit quidem prohibitamaccipe-

colentibus ufüras acciperent propter

avaritiam , cui dediti erant, ut habetut

Al

re ufuras à fuis fratribus, ideft Judzis,

fuit tamen illis conceffum eas accipere

l(aiz $6. ItaS.D.att. 1.ad 2, — Uti fü-

"lätodara

ab alienisfeu extraneis , nimicum Genti-

Tnenin

pra diximus de Lupanaribus.

libus. Ergo.

"Ad ». eodem modo R. - Unde $. D,

^ lm

2. Leges Civiles ( ut in Jure videre

ibidem ad 3. ait : Leges humanz dimit-

n ;

[

n

eft) conceduntufutas, Ergo,

tunt aliqua peccata impunita propter

h

'zur pj

3. Illud Lucz 6.. Mutuum date , »i-

conditiones hominum imperfedtorum,

b

r

df

bil inde fperantes , folàm continet confi-

in quibus multz utilitates impediren-

lium, nonprzceptum, Ergo.

tur , fi omnia peccata diftridt prohibe-

äl C.m

.4. Pro eo , quod quis non tenetur

rentur poenis adhibitis, Etideo u(uras

tsl

facere, poteft accipere pretium : Sed ho-

lex humana conceffit , nonqua(i tti-

E

monoh tenetur dare mutuum , faltem in

mans easeífe fecundüm juftitiam , fed ne

4 m

quoviscafu. Ergo,

impedirentur utilitates multorum, Hac

4h

£. Pto vafis argenteis alteri commo-

ibi.

v

^ fef,

datislicet accipere pretium, Ergo & pro

-4d 3. ait S. D. ibidem ad

.1..1 Dare

j n rzp

!

tngbi

J

argento monetato,

Prob. confeq. quia

mautu,m mou [emper tenetur bomo;G$ ideo

funt ejusdem rationis & fpeciei,

quantzm, ad boc ponitur. inter confilias

um

6. Quivislicit&poteftaccipere , quod

fed quod bomo lucrum de muruo nm

Wi

alter voluntatié ci dat, quia fcienti & vo -

quarat , boc cadit fub vatione pracepti: .

A

if

r

lenti non fit injuria : Sed mutuatarius

id ett , licéc homo non teneatur mutua-

uä M m(

1

yo]untariä dat ultra fortem. Ergo.

te , fuppcíito tamen quód mutuet, tene-

I

b

7. Obligatio carendi re mutuatá feu

turératis mutuare , ficut etfi non teneat

1 .nfg 0

eanon repetendi intra certum tempus ,

modó orate , fuppofito tamen quó

uj IT

eft pretioacftimabilis ; Idem ett de ufu rei

orem,teneor devoté oraref

q

favam

mutuatz, Ergo pto iis poteft accipi pre-

-Ad 4. dift. maj. Poteft , &c. recipien

Wllnlqg

tium. Prob.ant. Obligatio mutuandi ex

Nl

dozqualem fortem, C. maj.; ultraor

F Oidy

officio cft pretio zftimabilis, & pretium

tem, N. maj. Explicatio patetin S. Do*

xä,

I'ltg

Xat

!

pioca licit& accipitur. Etgo etiam ob-

&ore ibidem ad s.dicente: Quód il

Omumo

-

2[

ligatio ca;endi tead cettumtempus,

qui mutuate non tenetur, tecompenia

li

uo-

P s

D AU/itrxa.

69

fs

i

tlonem poteft accipere ejus, quod

fecit,

QUZER OTI. Nihil ergo licet ac-

"

fed nonamplius debet exigere. Recom-

cipere ultraSortem ? nec ullo titulo pro

[

peníatur autem fibi fecundüm qualita-

ecunia feu retnutuata ?

u

tem juftitiz , íi tantum ei reddatut,

LXVIIL Ante Refponfionem Nota

quantum mutuavit, Unde fi amplius exi-

ex $. Thom, art, 2 in c. , omneillud pro

4

gatproufüfru&urei, quz alium ufum

pecunid haberi , cujus pretium poteft

quu 1

non habet, nifi confumptionem fubfan-

gt

pecuniá menfurari. Quicunqueergo tale

tiz, exigit pretium ejus quod non eft , &

quid ex pa&o tacito vel expreffo.pro re

lj

itaeft injufta exadtio.

mutuata ex vimutuiacceperit. , peccat

1j '-f'

-Ad g. negatur conf.

ula res com-

contra juftitiam , ut anté didtum.

Hoc

l

s

modata ipfo ufu nonconfumitur , &

notato

"

manecin dominio commodantis, fecus

Refp. 1. Recompenfationem,quz pe-

e(tinmutuos res autem fru&tificat fuo

cunià non menfuratur , licet pro mutuo

[

"

domino. Ad prob, neg. confeq. — Quia

exigere, puta , benevolentiam & amo-

accipitur pro cauía

rem ejus , qui mutuavit , vel aliquid hu-

)

quod non eft caufa.

)7

VideS. D. ad 6.

jusmodi.

ItaS, D. loco citato.

-A4d 6.dit. maj. Si detpuré volun-

Ratío patebit ad Refp. 4.

tarie , C, maj. , mixtoinvoluntario pro-

Refp, 2. Siquisaliquid pretió feu pe-

pter neceffitatem, (ine qua non datet , N.

cuniáà menfurabile pro mutuo accipíat,

maj. Etfic dift. min. N. confeq. ERS.

non quafi exiftens , necquafiex obliga-

"Thomz ibid, ad 7,

tione aliquá tacità vel exprefsá , fed (i-

-A4d 7.neg.ant. Quia obligatio caten-

N

b

cutgratuitum donum , non peccat. Ita

direfua , ícu ad certum tempus eam

S. D. ibid.

non tepetendi , non habet diítinftam

- RatioS.D.eft: Quiaantequam pecu-

li

ftimabilitatem à re mutuó data , eó

niam mutuáffet , licité poterat alquod

T

f

quód illa obligatio fit intrinfeca contra-

donumgratis accipere : Sed non efficitur

PL

&ui mutui , qui ex natara fua eftgra-

pejoris conditionis per hoc , quód .mu-

, n

tuitus, Ad illud deufi upatet : Quia res

tuavit. Ergo,

i

!

fru&ificat füo domino, & ad mutua-

Refp. 3. Si quis expecunia mutuata

ii

tatium fpe&tat ufus ficut ipfa res. — Ad

expe&tat vel exigat , quaíi perobligatio-

| g^

y

prob. neg. confeq. Quiain obligatione

nem pa&i taciti vel expreffi , recompen-

Ti

Inutgandi mutuans cum fua incommo-

n V

fationem muneris ab obfequio velàlin-

)U*

ditate gravatur ad habendas femper pa-

guá , perindecftac fi expeGaret , vel exi-

u

AE

Ita S. T hom. att.

"i

Fatas pecunias , adeóque ad carendum

geretmunusá manu.

.

IMM

lucto, quod poffet habere, 6 applicaret

2,ad 3.

[d

Al

ph

£a5 ad negotiationem : hoc veró non eft

£atio S. D. cft: Quia utrumque pecu-

in puro mutuo,

niá eftimari potefl , ut patet in hisqui

j

4

«

4id $. R, äcut aQ E

locantopetas fuas, quas manu yel linguá

exercent,

j"

Tttt

». d.

698

TRACTATUS IX.. Evamtn &.

Refp. 4- SI munus ab obíequio velà

&o; ut fibi viciffim det mil»chorärï&ei

lingua non quafi ex obligatione exhibe-

meta gratitudine; Nonne ridiculus hic-

tut, fedex benevolentia , licet lioc acci-

effet contractus ? .

;

i

pere & expectate. S, Thom. ibid,

i

Refp. 5. Si mutuans mutuatarigg

-

nl

Ratío S. D. eft: Qaia benevolentia

feu amicitia fub aftimatione pecunig

titulo mutui obligetex juftitia ad confe.

'mulqu

rendum, vel procarandum fibi officigm

f

noncadit. Ergo nihil accipitur ultra

(it

fortem,

aut beneficium, . vel privilegium, v.g,

immunitatem à tributis, aut eum oblj.

q

. Nota, hanc propofttionem ab Inno-

gétadremutuandnm , ad émendumex

D

ventio XI. Num, 42. effe damnatam:

officina mutriantis , ad remitte

Ujura nonest , dum ultva fortem aliquid

ndam re-

| p

ftitutionem famz , &c. eft ufar

4

jum

exigitur , tanquam ex benevolentia €4

Katío :

gratitudine debitum , fed folizg

eftimabilia, Er

Quia hzc onera (ünt pretio

L

ffexiga-

$o mutuans accipit ul-

p

eur tanquam ex jufHitia debitu

7. Cum

tra forten.

qua fententia non coincidit nofira , üit

Dixi,vi mutui $ petete enim ea'ex

t

patet confideranti juftam caufam dam-

nationis didtz propofitionis. Nam nun-

mera gratitudine non eft peccatum , v.

lf

£. fi nolis petenti dare mutuam pecu-

| L.

quid foret ridiculus mod

us palliandi

ufuram ,

procentum florenis mutuatis

niam, nifi tibi mutuó det üumentum,

j "st

officium fzculare procuret , aut alium

Is

petere quinque tanquam debitos ex gra-

contractum juflo pretiocelebret, modó

(UEIM*

titudine? quia obligatio gratitudinis feu

mutuatarius ad fimilia reciptoca nonob-

antidoralis nullam detcrmixmt'quami—

qii

ligetur ex fuítitia feu pa&to , fednolle

[

tatem nec determinaté obligat ad do-

E

aliás mutuare fit mera conditio,

!7

num aliquod materiale

3

vel temporale,

ed ut fe gratum . exhibe

Refp.6. Probabiliuseft, quód, quí

| dient

at quocunque

modo, prout fibi libuerit.

; pet verba vel

mutuum dat , poffit absque peccato in

tidr,

pactum deducere cum eo » qui mutuum

la.

acta, per figna fpecialis lionoris , per

pteces , per. reciproca in cafa occutren-

accipit, recompenfationem damni emer-

Ti

tepattocinia, &c.

gentis, S.'Thom ad r.

i

"2v

T

Ergo. fi mutuator

Ratio x.S. D. eft: Hoc non eftven-

aliquid determinate e

x

[ 7)

bitum , indubie obl

igat tanquam de-

dere ufum pecuniz , fed damnum vitare;

j;

igationi antidorali

lil

novum onus füperaddit ,

& ridiculam

Et poteft cile , quód accipiens mutuum

ip

majus damnum evitet , quàm dans in-

facit gratitudinem

»palliatque ufaram,

cuttat.

( Titog

Patet in exemp

Ergo pote& recompen(atio

Rim

lo: Vir Nobilis habet

peti,

generofum equum m

ille florenis 2fti.

lu

fRaatum , accedit alius ,

&atjo 2, Licit iite exceffus pecaniz.

volens equum

fit ultra fortem nude confideratam , non.

entete,/ Reponit Nobili

$, non decere

Mm] :

xobiles.metcari , nec ve

tamen eft ultra eam , in quantum hoc

lle fe vendere,

O.

3

iaj

eft caufa mali jufié vitandi, — Erg

"i,

ftd fe ipfi equum ggggr:

» $0 tamen pa-v

N Ota,

P d

|

—

Á

—b

T

De Ufara.

69*

Nota,damuum emergent vocati, quod

horteo , & in alio ;d feminandum

t

atfato,

ii

quis patitur in fuis bonis , fi ea detalteri,

Refp.8. Probabilius cft, quód ,

á PS,'

v.g.habet quis ruinofam domum ,: nunc

lt

modico zre reparabilem , fi veró nunc

cunia fíit in potentia proxima ad luctum,

& à lucro impediatur contra voluntatem.

l

snutuet alteri , ejus reparatio fuo tempo-

d

te ruiná crefcente majores cxpenfas fa-

domini , poffit mutuator licité exigere

Jucrum ceífans.

J

ciet.

Lucrumcellaus eft carentia lucri,

Ita S. Thomas in hac 2. 2. q.62..art.4.

t

quód , fi alteti rion mutuáffes, ptobabi-

TR

liter ex tuisbonisaccepilfes , v. g. pro

inc. , ubi docet ,quód qui damnificat ali-

quem impediendo, ne adipifcatur , quod

"h

; pecuniis emendo cenfum, vel frugife-

£um przdium , aut applicando eam ad

erat in via habendi, tale dampum non

debeat compeníare ex zquo , teneatur

i

negotiationem , &c. Lucrum ceflans cft

tamen aliquam compenfationem facere

m

ja&ura bonorum , quz quisfolüm habet

infpe ; damnum veró emergens , eo-

fecundüm conditionem perfonarum &

negotiorum. Vide fuprà Tra&.8. Exam,

a

tum ,quz quis habetin re,

Refp. 7. Si pecuniatant

üm eft in Apo-

6.n,. 108. R. 3.

u

Ratio 1. Talispecunia plus valethuic

«entia remota ad faciendum luctum,

,

4|

non poteft mutuator ( five libers, puta,

fuo domino quàmabfoluté fecundüm fe

rogatus feu ultroneé , five coad$ mu-

fumpta. Ergo hizc major utilitas potef

tuec, id ef ,vi vel fraude indu&us ) ali-

à domino exigi & in pactum deduci,

A

quid ultta fortem accipere ratione lucri

Ratio 2. Damnum emergens & lu-

cefantis.

S

crum ceífans cft vert pretio zftimabile:

j

h

Ratio patet ex S. Thom.art. 2.ad r.

Sed non eft zquum , ut quis teneatur

i

dicente: Recompen[ationem damni quod

fubite onera pretio zfimabilia tatione

con[ideratur inboc ,quód de pecunia non

beneficii gratis impen(i in favorem alte-

gt

Etco.

.

lucratur , non potesl ia patl um deducere,

rius.

;

q?

Not. ut fubfiftat do&rina R, 6. & 8

Quia nou debet veudere id , quod nondum

n

babet , & potesi impediri multipliciter ab

requiti. z. Ut damnumemergens à mu-

babendo.

tuante dedacatur in pa&um , deduci au-

m

Declaratur ulteriüs : Ad faciendum

tem in pa&um non poteft, (i mutuatariug

j

Y

- lucrum in pecunia duplex ef potentia:

aliunde fe offerat ad damni compenfa-

!

g

tionem.

2. Utdamnum emergens , &

Af'l

Una remota , quod convenitomni pecu-

Qu

"

, nig inquantam ex natura fua eftinfttu-

carentià lucri non oriatut ex alio capite

g.

fed folüm ex mutuo.

3, Ut zftimetur

mentum ad lucrum, — Áltera eft. proxi-

ma quz pecunig non convenit ex fua

judicio prudentum quanti valeat. 4. Ut

in lucto ceffante folüm acftimetur fpes

IXIBM"

natuta , íed ex induftria negotiatoris ,

j

n

"vl quando jam &ft expofita negotiationi

lucri nonlucrum iníe ; quialucrum ia

nqünü

wd parata ad illam, — Cujus (imile Ca-

fe minüs valet,quàm lucrum inre, $.Ut

j B gü

jeanus dartin frumento cxiftente

in compeníatio lueri ceffantis non fiat fta-

duta.

um

Y

ag

700

VTRACTATUS IX, Examen g.

tim ac datur mutuum ; quia fiob lucrum

Ratío 1.p, Metcator nonminüs afi.

].

ceífans à 100. auteis flatim quis accipe-

mat lucrum , quod ex

pecuni ad nego.

D

ret decem Imperiales ; pretium lucti

tandum paratá fperat

» quàm timeat

cellantis acci

?n

à IOO.

pcretzï 90. auteis , ac fi etfec

( cum eadem probabilitat

€) damnum

-* rl

Refp. 9. Probabilius eft, quód ratio-

emergens : Sed hoc eft prctio zftimabj.

I

le , & poteft deco paciíci, Ergoidem eft.

tl

ne peticuli , mole(tiz , difficultatis vel

de lucroiin cafu pofito.

/

'mpcri:

expenfarum ( qua in recuperanda forte

Oppono contra 2. partem ; Qui non

timentur ) mutuans poffit paciíci , & ali-

-- m

fogatus mutuat, tenetur fcqui natutam

- lsrim

quid ultra fortem recipere.

mautuationis: Sed natura

Ratío: Quia hoc peticulum amitten-

Ergo,

ejus eft, ut fiat

[/7/7

gtatis.

! 4

dz , vel difficultatis recuperanda fortis

non eft mutuó intrinfecum ; nam poteft

"d boc y. íolüm probati , quód mu';

ïlifqufc

tuans gratis teneatur fübire pericula &

"

mutuum effe (ineillo, ut patet, (i detur

orera intrinfeca mutuationi , uti eftob.

pignus,hy potheca, fidejuffio, vel mutua-

4 W!I.M

tatius fit integrz fidei, & notus perex-

ligatio carendi re, feu non fépetendi ad

Bu

certum tempus, &c, non veró ea , qua fe»

perientiam, unde fequitür non ex natu-

l fj

quuntür per accidens, ut (antdamnum

P

ra matui, fed mutuatarii, v. g. ignoti , re-

emergens, & lucrum ceffans.

moti, debitis immerfi , aut qui difficulter

Il: M

potef conveniti.

QU £R O III.

Quomodo r,cfolvis

L

Ergo hoc periculum

hoscaíus? ,

eit pretio eftimabi

le, nec tenetur quis

i

LXIX. r, ä&n; ufura , adeóque pec-

W

illud fübire ratione beneficii alteti

gratis

impenfi,

catum injuftitiz , mutuare alicui ad alli-

lj

ciendum , ut antiqua debita folvat, Vel

Kefp. 10.Probabilius eft, quód , qui

A Hj

Kegi , ut jam conftitutam gtatuitam re-

: Wndztio,z

fponte füá & ob propriam utilitatem pe-

€uniam à negotiationé transfert ad mu-

compenfationem accipiat?

lyt, h

2. Ut debitum remittat

» liti cedat?.

tuum, non poffit à matuatario exigere

..3. Mulicri

12/

lucrum ceffans , benetamen fi hoc faciat

E gt fui corgori; ,pfum' con.-

Á

cedat 2

IF [

rOogatus à mutuatatio.

ld

Ratio 1. p. In co cafü

:4. Mutuate alicui mille ïmperialcs,

D

[

l

pecunia poten-

Ut eos extor

Tel

(

tiam proximam &artific

ialem lucrandi-

totis?

queat à debitoribus mutua-

As

amittit , retinetque folàm remotam &

r

naturalem, & hoc ex libera voluntate

$. Mutuare alicuilfrumdntum, utex

loco diftante illud advehat?

xüg&, Vc]f]

domini. Et fimile eft in framento ad

feminandum parato , quod fi

uis fuá

6. Mutuare alicui , ut prd pecunia

26,

computerntur vcftes, ani

;

!t

fponte ob fuam utilitatem veli:

vende-

malia, equi , &þ,

reddendain pecuniis ;

ï"wlmm ]

Te, non poteft ex'gere majus ptetium ,

W

quàm valeat fecundüm fe,

s

7. Mautuare alicui partim in þccum'a

h

H,&c.

Ergo à pa-

pattim in mercibus , uttotumre

fFümc Í

*

Y

ddfu in

patata pecunia ?

ln

d;&;

8. Mu«

m

De U/ura.

LT

"

& .V 9. Mutuate alicui cum pa&o, ne mu-

- d 6. & 7, Eft ufuta , fi obligetur

li

tuatori noceat ?

mutuatarius , utpote qui in iftis femper

9. Eftne ufura monafterio dare cen-

afficitur aliquo damno,

Aliud effet , (i

'ä.

(

tumImperiales hoc pa&o, ut mutuator

mautuans diceret , íe non poffe totum

a

mutuare in pecunia,& mutuatario relin-

non poffit eos repetere quamdiu vivit, &

lj

monaftetium annue illi folvat fedecim

quat libetum , velitne medietatem in

*

imperiales , & poft mortem mutuatoris

mercibus projuíto pretio necne.

Summa Capitalis maneat penes mona-

d 8. Non eft ufuta, fi intendatut

fterium, & hoc habeac facultatem con-

amicitià,ut fupta, Unde nofter Cor-

p

tradtumreícindendiad libitam ?

tadusait, effelicitum pro benevolentia

10. Simatitus dote non folutá rece-

captanda mutuate feu etiam in pactum

pitaliquid , quod non repatat in for-

-

deducere, ut ejus figna demonftrentur,

tem? -

puta, ut mutuatarius mihi non noceat

injufté ; uti aliunde tenetur non nocere.

1r. Mutuare frumentum in menfe

"44 9. Contractus ille nunquam eft

Septembti (quo tempore viliüs vendi-

j

1

tur )ut folvatur in Majo, quo venditur

coníuülendus , quia prafefert turpis lu-

Catids? -

y

cti fpeciem ex parte utriufque contra-

I2;. Mutuare frumentum vetus , ut

hentis, utfcribit Corradus noftez, nam

a

feddatur novum?

Monafterio fpe lucri datut occafio op-

tandimortem mutuantis : mutuans veró

13. Apponere mutuatatio poenam,

ut fi tempote (tatuto non folvat , eam

eft cupidus diutiüs vivendi, ut eó plus

luctetut. cum damno monafterii.

De

fubeat folvendo aliquid ultra fortem ?

14. Accipere pignusà mutuatario, eà

juftitia hujus contta&usloquendo , bene

n

conditione , ut fi tempore ftatuto non

refolvit nofter Sylvefterdicens: Ego di-

gr

folvat ; pignus fit mutuantis?

co tibinon poffe mutuum elfe , quia dans

1$. Vendere cum pacto derettoyen-

pecuniam non pOtC& eam qUOViS tempo-

It Qd

dendoipfi vendenti & non alteri?

re repetere, & confequenter necufüram:

16. Pro fidejuffione tecipere pte-

fed tamen eftibi injutitia ; & eftemptio

tium eftne ufüta?

*

J

m u

jutis exigendi fingulis annis 16. celebra-

4d 1. R. non effe ufutam , quia talis

tà pretio injufto.

!

Qd

nihil exigit ex vi mutui, fed petit quod

Ad 1o. Si maritus pactum fecerit de

g

fuum eft , vel fibi jam deputatum eft.

uxore gratisalendá, & exigat ul:ra for-

"Ad 2.. €$ 3. R. effe ufutam , &i dedu-

tem, ufüram committit. $i pactum hoc

Ü

eatur in pa&tum & obligationem , fecus

non fecerit ,. & dosnon folvatut , ali-

i Pfü g

fifiatex mera gratitudine , vel amicitia.

menta petere poteft proptet onera ma-

ulibfiaï j

44d 4. €$ $. Ef ufura , nifi mutüa-

ttimonii,

Vir. dotem folutam tenetue

fervate falvam, ut ex ejus fructibus uxo-

'tatius fponte id in fe fufcipiat, quia eft

j

pretio z&imabile , non minüs ac illa de

rem alere poffit, idecque prefumitur ,

j2

»

*

quaad 1,& 3.

dos femper manere in re frudiferà

Tttt 5

hinc

i

s

us

792

TRAC TATU $ IyX, fxamenz.

hinc jufit & íine ufurá fru&us exigi

tempore matutitatisfrugum , eoautem

poffe, bene docetSotus; quia non pe-

tempore

[

grando vel inundatio eas Yà-

tuntur ex vi mutui, fed titulo alimenti,

Rä(ï'ct.

p

&cetlantis lucri,

(

444 14. quaftio tangit, an licitum fit

fs

Eadem ratio eft de vidua ,cui dos non

pa&tum legis commifforiz , feu ut pignus

eft íoluta , quz cum fua familia debet

a.

cadatin comrniflum ipíi mutuanti , tan-

ali, licét defacto onera matrimonii non

quam vendibile vel venditum, in posnam

-

u

ferat,

isa|

morz & negligentiz mutuatarii in fol-

"d i1.€9 12.. Si ex vi mutui in iis

vendo? lItem tangit quaftionem, an pa-

o

Ahndh

ca(ibusintendatur lucrum , aut mutua-

&um antichreícos fit ufurarium ,quoni-

tarius. obligetur ,. ut non poffit reddere

hn

mirum creditori datur facultas , usque

ante Majum, aut reddere teneatur me-

ad mutui re(titutionem lucrandifru&us

ET

lius; utfiíuum erat. in via ad corruptio-

pignoris ? Ut hic contra&us fitlicitus, .

u j

nem,eK ufuta. — Si veró relinquatut ei

propottionabiliter dicendum eft , ut di-

facultas folvendi , & mutuanti zepeten-

lii

&um eftad 15,

Ut ergo ufüra non (it

di , quando placuetit, & non exigatur

pignus , debet cedere pro jufto pretio, &

]

i

frumentum méelioris qualitatis fed ejus-

äPIOCEl

frucus pignoris ( fi fit. fructiferum) de-

dem in fpecie & bonitate , non eft ufura,

bent computari in capitale feu fortem,

"od

licét mutuator illud tepetat eo tempore,

five exonerationem fortis , ufquead tem-

m

quo cariüs venditur,. fi ipfe illud fru-

pus prefixum.

Secus, eft ufura;ut patet

'IBim.n

at

mentum erat aliàs fervaturus , ipfum-

ex definitione ufurz,

Qque poteratufque eó durare. Quiaenim

"d 1$. Sinullaintercedat fraus ,n'ec

; W&H

frumentum eratfuum , pretium ei cre-

fubtitulo emptionis ufüra pallietut , ac

fjj

fcebat vel dectefcebat.

Atj

fervetur juftitia pretii ad arbitrium boni

Adde quz anté di&ra funt Exatm, 7,

viri,contra&tus eft licitus ; fecus , cftufu-

E D:Xi4. j

n. 61-Caíu 2. & 4, & ,

rarius.

]

dd 13.

Si pena conventionalis fit

Quid f addatur pactum , uttes pereat

E giül pcr[ä

exceffiva , vel tempus folvendi nitnis

periculo folius vendentis , & non emen-

?

'Wüt,n

breve; feu mora folvendi inculpabilis;

tis?

M

d

velíi fiat in fraudem , nimirum ad ufu-

hws

[

Dico effe ufuram palliatam, Rwatio':

*

ram palliandam ,ut (itub pratextu , feu

Jurz naturz res perit fqodomino

B

Sed

1."2! (r[ rdl'g

titulo hujus penz lucrum fperctur , eft

emptor coipfo eft dominus rei, — Ergo.

'*Mümndo,]

ufuta,

His feclufis contra&tus cf lici-

"44 16. Fidejuffor poteft absque ufü-

-u f

Af

tus, quia Reipubliceintere(t, ut paca

-f recipere pretium ratione periculi , &

MT

.jufta ferventur , & debitoris negligentia

Ui

maximi detrimenti , quod fidejufforibus

puniatur.

Ízpe evenire tolet, qui utplutimum ( ut

W,utf

Dixi , ff mora fit inculpabilis , cujus

1

Cortadus difcutrit) coa&ticum maximo

m

exemplum effe pote& (i. mutuatarius fe

damno debent vendere proptias domos

Em

obligátftt paenam folvere in frumento

Ó

& Prædia,ut aliena folvant debita , im

d

p

6

"t f

De Ufura.

z

703

Bs

realem & perfonalem ac mixtum : Rea-

r

fepe ad mendicitatem propter hoc redi-

Ergo.

g

ntut.

lis et , qui immediaté fundatur füpet

aliquare fru&iferá, v,g.pradio, agto.

AU

QUZEROV. Quid cenfes de Cen-

fibuscorumque pretio , & in fpecie de

&c. in eoque immediate obligatur fola

lu

res, camque comitatur , etfi vendatur,

"

Ceníü germanico quinque pro r0o.?

. LXX, Ante R. No:a 1. ex veteri jute

vel alteri donetur , & perfona tantüm

D

Romano ly Cez/s derivati à cenfendo,

mediante re, & quamdiu cam habet.

fcuzftimando, & olim etiam tributum

Hincpereunte re , aut redditá i nfru&ife-

m;l!»'

rá;perit -& Cenfus.

Perfonalis cít, qui

Cafati datum , fuilfe vocatum Cenfum.

N

Apud Canoniftas veró & "T heologos in

fundatur füpet aliqua petíona & ( fibo-

p

prafenti famitut fic , ut /r jzs exigendi

na aliqua relinquat , fecus non) fuper

poleris ejus , fic ut períona obligetur

n

aumuam. peufionem: ex ve vel perfona al-

Dd

terim utili feu fructifera.

immediaté , res veró mediaté. Hic

Dixi 1. jz, dum enim ipa penfio vo-

ceníus non poteft conftitui füper perfo-

catüt cenfus , velecontra, accipitur ef-

nam que eft inutile pondus tetrz ; fed

fe&us procaufa,velecontra. — Juri huic

fuper laboriofam. Mixtum eft,qui imme-

"d

diate fundaturfuper perfonam , & rem

m

cottefpondet ex parte altetius obligatio

folvendi pen(ionem,

ejusfru&tiferam fimul,qui manet; quam-

,

W

Dixi 2. auanam ; quia annuatim fol-

diu períona manct , licet res pereat.

»

vitut.

3. Ex parte materiz dividitur in fru-

Dixi 3. fuper re vel perfomlz alterius ;

dkuarium , feu ex quodebentur fructus, .

m l

Y

cujus intelli

gentia patc/bit ex divifione

v.g. frumentum, vinum , &c. &in pe-

lfjaä,

censüs.

cuniatium, ex quo debetur pecunia, Et

hiciterum alius eft certus , cujusquanti-

y

Dixi 4. sutili , fen frulliferá 3 quia

"

ceníus non poteft con(titui fuper te fte-

tas eft determinata , v. g. quinque mo-

rili, aut períona per fuas operas nihil

dii,decem floreni, &c, alius incertus, cu-

jf

fru&ifican:e, nec ulla bona in te vel in

jus quantitas non eft determinata, v. g.

ftré

fpecie habente,

tettia vel quinta pats fru&tuum , qui eo

anno creícunt.

Nota2. CCeníumeffe multiplicem.

"

1. Alius eft refignativus, ut fiquis le-

4. Ex parte tetporis dividitur in

rdom'W :

gando,donando,pe:mutando,vendendo,

temporalem & perpetuum. — Perpetums

j

bonotum fuorum domi/nium diredum

c& , cui nullum redimendi tempus aut

) W"

& utile transferat in alterum refetvatá

pa&umapponitur. —Temporalis , cuiid

M

f[i:lli*i'

fibi ex iisannuá penfione, Aliuseft con-

adjicitur, v.g. ad vitam unius , vel duo-

t

j

j

fignativus, ut fi quis alteri confignet jus

rum, qui vitalirias dicitur.

j

g

annuz penfionis ex induftria fuz perfo-

, Ex eadem ratione dividitut in re-

n

nz, velex (uis bonis, tetento eotum ta-

dimibilem refufo prctio; velirtedimibi-

T!)

d

men dominio , utili & dire&o.

lem, Primus iterum duplexef: r. Ut

j i *

fit redimibilis ex parte folius venditoris,

ut

f' Ex párte fundamenti dividitur i

x

704

TRACTATUS IX. Examen g.

4

1

[

ut hic refufo ptetio ab onere censüs fe

ca licitum eft:emere & vendere jus exi-

g

offitliberare, &inhoc feníu minor eft

gt

difhicultas de licititatecenss, 2. Ut fit

gendi debita : Sed emptio & venditio

n

censüs , five perpetui , five tempotalis,

ts

uttimqueredimibilis, feu fimal ex parte

N

eft jusexi

emptoris , utis refignato ceníu poffit re-

Ergo.

gendi cenfum, qui ett dcbi;q's,

EC LT

petere pretium , & in hoc fenfu major eft

Katio 4. de ceníu irredimibili.

: Lic:ita

: r

difficultas,

His notatis

j ntán

eft irredimibilis & perpetua emptio to-

f

1

Refp, 1. Licita eftemptio & venditio

tius pretii alicujus , & omnium jarium

tl

cenfuum tam realium quàm perfona-

ejus. . E'go & pattis prezdii. — Confeq,

[ ?f[l'(

lium; tam perpetuorum ac irredimibi-

i

lium, quàmtemporalium, etiam utrime

patet : Quod enim juriseft detoto quoad

totam , id quoque jufis eftde parte quo-

m

que redimibilium.

ad parterm L. quz detoto ,&f de rei ven-

um

Ratio 1. de cenfibustealibus:Cenfus

dicatione, — Suéfmmo: Sed emptio cen-

"lf

eft jus exigendi penfionem annuam : Sed

sás nihil aliud eft, quàm emptio pattis

P

hoc jus poteflicité vendi & emi, Ergo.

! tils

rei, nam juta rei , v.g pradii , funt pat-

Min.patet : Tum quiahocjus eft tem-

tes virtuales & poteftativa ejus. Ergo.

)

gorale & pretio zftimabile, ''um etiam,

Ratio $. fpecialiter de cenfü utrim-

as (

quia poteft quis titulo donationis in fuis

que redimibili eft : Tum quia contra-

As

bonis con&ituere jus petcipiendz pen-

Ctusex conventione legem accipiunt , C,

iki?iünm(

fionis, ut non negant Contratii,

Ergo

contratius,8 $. de re judicata, in6, "Tum

As

& ticulo emptionis. Confeq. patet: quia

etiam quia contfa&tus accipiunt inter-

Nittin

resnon eft minoris pretii, five ematut,

pretationem ex confuetudine: Sed cenfus

five donetur.

i

uttimque redimibilis eft in confuetudi-

t

Katio 2, de cenfu perfonali : "um

ne totius Germaniz , Galliz , &c. & pra-

ki])

quia juxta notata in cenfu reali involvi-

Gicátur à vitis prudentibus , doctis,pro-

M:

tur obligatio perfonalis, Ergohac ven-

bis & timoratis , Ecclefiafticis

;& Bcli-

hUïJc l

us

diturcum illo.'Tum etiam,quia quilibet

giofis.

Ergo.

rJ N Mu ]

poteít f& obligare ad folvendam annua-

Eodem modo id probatur de cenfa

D

tim pecuniam mercenario pro fuislabo-

ht

perfonali. 'Hzc ratio etiam probat Re

L(E'm]q

tT

ribus. Ergo & mercenarius potett illi

Íponfionem fecundam ponendam.

3l

Af |

fuas operas vendere, & fic füpra feipfum

Ratto 6. ad idem : ZBqua utriusque

conítituere cenfum. Idem patet ex Bulla

conttahentis debet effe conditio , nec de-

MT

Af "

NicolaiV. — SoEcitudo perfonalzs, veno-

bet prohiberi emptori, quod permittitur

vata per Gregorium XIIILin qua conce-

venditori,

Tf

Nam equalitas juftitiz in

dit, ut venditores cenfuum non folüm

commutationibus voluntatiis non con-

IT

fua bona.

NU

íed & perfonas fuas obligare

fiftit in conditione perfonarum |, fedin

goffint.

zftimatione & zqualitate rerurm , in qua

T Q

RTT

- Ratio 3. de cenfibus tam perpetuis;

debeteffe zqua utriusque conditio, .5/-

itotis

"ts f

quàm t;mporalibus;* In omni Republi-

fumo : Sed— cenfui in favorem vend

licité

qul iMf

De Ufura.-

705 -

Er-

ii

licite ap;;dniuir pa&u tedimendi,

Dixiin R. 2.ex natura fua$ poffunt

go etiam in favorem emptotis licitap-

TO

enim ex malitia contrahentium talesaps

ponitut pa&um revendendi jus fuum.

poni conditiones , quz contra&tum red-

t

udi

* Nottamen, tatione hujus pacti em-

dantufurarium, utíi contrahant eo pa-

torem censüs minore penfione debere

&o , ut venditori quidem liceat ab onete

m

elfe contentum , feu pretium censüs effe

censüs fe liberate poft certum tem

eugendum.

Cateroquin certum eft ,

pus ,.

m

ton vero poftea.

quód cenfus utrimque redimibilis non

Ratio V. (it , queeft g. pro R. r,

m

qi. (

Careat periculo ufutatiz intentionis

Ratio 2. Uíura folüm habet locuna

adeóquecaute in eoagendum eft , nobis-

in mutuo veto vel palliato : Sed in hoc

Littg

ue hic folàm fermo eftdeco fecundiim

conttfa&du nullum intercedit mutuutn.

hgt

í

:

e& natutam fuam fum

vt

pto,ut eft 4cmptio

Ergo non eft ufurariu. — Min. prob..

& venditio.

Contractus emptionis & venditionis ( li«

V

mcm,*mf-

"-EXXI. Dic ergo: Ex quo titulo em-

c&t includat utrinque redimibilitatem )

ptor censüs redimibilis (/prtafertim

ud!ïi,:;ï,.f

veré differt à mutuo: Sed in cafu pofito

.g

üttinque ) poteft recipere Sortem ; fcu

€K contractus emptionis & venditionis,

WJ

Sammam Capitalem fibi poftea integre

in quo non quidem pecunia, fcd jus per-

teftitutam,; quia jam tantundem vel plus

cipiendi inpecunia annuum cenfüm ex

j

J

recipitin penfionibus.

bonis, negotiatione , vel perfoná alte-

444 boc patet ex Ratione 6. proR. 1.

rius cft resempta , pecunia veró protali

[

Nide etiam fuprà, quibus titulis in con-

re data,eft pretium ejus ; quod jus diftin-

i

tra&u mutui poffit aliquid peti fupra

guitur à pecunía , ficut jus percipiendi

fortem,

jl

- x 2* Ptobabiliuseft, anhuos cenfus

tributum diftinguitur àtributo. Ergo.

j

l

n

Maj.patet : quia in mutuo manet pericu-

(

feu contra&us ceníüales in Germania

l

j

t

lum penes debitorem & mutuatarium,

aliisque locis practicatos , ut dentur f.

in contractu veró cenfuali manet.penes

f

&Ms ,9'

'pro 100. , ex natuta fua non effz üfüra-

emptorem. . Nam fi peteat res,ex qua

[ !j

tios, aut peccaminofos , fed licitos , licet

r

fint utrinque redimibiles.

cenfus emptuseft, non poteft repeti cen-

fus , quia emptione perfectà periculums

u

. Explicatur per cafum"fatüs Qua-

a

contingens in re empta portare. debet

fionis: Vir dives, nepecunia fua ma-

emptor. Itemfiexaliqua cauía , infor-

Bp".

(on

j P

li

t

neat otiofa , fed luctum patiat . emitab

tunio , vel fterilitateres cenfualis non fe-

alio five privato;five Principe,fiveCom-

P d

rat fru&us integtz penfioni fufficien-

munitate aliqua füb fecura hypotheca

tes , debitor feu venditor censüs non te-

" IW

penfionem mille auteorum , fic ut pto

netur totum cenfum realetn folvere , nifi

yut Ü

fingulis centum accipiat quinque , &

antecedentium aut fubfequentium an-

p "

cenfus non folàüm à venditore fed etiam

norum fertilitas illam fterilitatem com-

1 (:mm )h'

ab emptore , feu utrinque, ut antz expli-

penfet ; fi etiam perfona cenfualis lu-

, "

«atum eft, fit redimibilis,

crum ampliüs facere non poffit , penfio-

Vo::m ! t

j

Uxuu

nes

-

ss

"

TRACTATUS

IX, Éxamen $.

706

nesetiamannuz non ampliüs folvuntur.

renuntiationem , ut pecuniam ad aliam

N

Á

Aftpereunte te , vel pecuniá mutuaià ,

honefum finem deftinare potlit..

u)

illa adhuc repetitur à mutuatario , feu

& 4. Juftum pretium censüs nonet

d

debitore etiaminvito , imó & ab haredi-

idem in omnibus Provinciis , fed ftztui«

Ergo.

tur patticulari jure aut confuetudine at

lh

busejus.

^

04

Refp. 3. Emptio annui redit

usnon

fi

jusvis Regni, . Hinc in quibusdam lo-

u

ilicita r, per hoc, quód emptori obli-

cis emuntut novem , inaliis oco , in aliis

] Mcm,

genturin hypothecam cetta bona, que

feptem pro centum , in Germania quin-

Q

Summam Capitalem debent excedere in

que pro centum. .. Si quis accipiat plus,

tl

yalote;quzQue juxta pacta conventa,aut

peccat peccato ufurz , & tenetur refti-

tuere,

41

loci confüetudinem poffintdiftahi , i

Ita patet ex Con&itutionibus

debitor fea venditor ftatuto tempore

Impetii.

P

"Itigt

üt d

non folvat penfionem, aut creditor ob

Refp. $. Keditus frumenti,vinijalia-

Indat

talem moram patiatur damnum, 2.Nec

tumque fpecierum juito.pretio emuntut;

m: l

per pactum,quód bona hypothecata,fine

Íinon plus in frumento, vino, & aliis re-

confenfu cenfualittz , (eu emptoris, five

d

busaccipiatur , quàm quàd ( folutis fpe-.

ET

ereditoris non poffint alienari,

3. Nec

ciebus in pretium pecuniz ) nonnifi vi-

u

per pactum, quódante reluitionem me-

ginti florenis unus ematur: ut taxatio fit

| ln

dio anno, aut quadrante, vel bimeftci

facienda habito refpe&u celebrati con-

tl

anté, teneantut eam denuntiare,

tratüs ad tempus , vel ad pretium , quo

"ülyty

Ratto 1. E

Quia ex multis textibus

frumentum & vinum cutrenti anno ven-

W i

Jutis patet ,tale pa&tum pro fecuritate ac

duntut , fpatio 14. dierum poft tempus

lii

indemnitate creditoris poffe apponi alíis

melffis,aut Autumni. -

Dl

contra&ibus,v.g. commodato , depofito,

Ita legitur in. Con&itutione Imperii

mutuo. Ergofimiliter, Quód autem

Ra j

1577. fa&a Francofordiz tit, 19.

Jiidia

hypotheca in valore debeat excedete

Ex quo fequitur , graviffime peccare,

f d

€apitale , non vitiat , quia hypotheca

& ad reflitutionem teneri eos, quidum

Üb

non folüm daturad affecurandum Capi-

frumenta & vinain vili pretiofunt, imn

Tl

tale, fed & ad falvandum verum ac ju-

hujusmodi fpeciebus emunt cenfus , qui

fumIntereffe , przíectim fidebitor fit

durant etiam tempote catitatis anno*

"s

j

(I

in mora folvendi penfiones.

nz ; ita ut quandoque in ptetio recipiane

- Not. quód hypotheca non poffit di-

tut pro 100. decem,autetiam viginti.

[

AT.

&rahi ,nifi jufto pretio , nec emptor de

LXXII, Oppono 1. contra 1. & 2. R»

€a plus fibi attribuere , quàm ( dchi-

"(

n u

tum,

Pecuniam pecuniá emere, eft ufutarium

'*'Z,fub

Sed hoc fit in emptione censüs tam rea-

W

Ratio 1.p. Hocfervit, & folüm fitad

-ltmem hq

lis quàm perfonalis , etiam germanici,

ándemnitatem creditoris.

quinque pro centum. — Ergo,

0 t |

Katio 3.p. efl eadem , quzanté ; con-

b

fol

u

*

m ;

A bwm d"

2, Áccipere , imo

fpetare ex

fulitur enim indemnitati creditoris pet

ufura-

Pj

mutuo gliquid Íupta fortem cft

ziumz

l

*

| Dec U Qural

707

ib

xum : Sedin ehdptlone cujuscunque

paliter jtts perciplendi pecuniam , non

k.

veró pecunia , ut patet ex RationeR, 2.

censüs (peratur aliquid ultta fortem , &

m

infuper fzpe datur hypotheca. Ergo.

ubi ND. quód quamvis pecunia nume-

Md

retur inter bona mobilia, illud jus ta-

Min. pob. . Si emens cenfum numeret

At

z000.autfeos , utannue tecipiat $9. ,

men computatur inter immobilia.

Et

buir

illud jus a&u datur emptori.

pof viginti annos accepit jam totam

X

fortem , &aliquid amplius recipiet , imoó

Contra hanc R.Propter quod unum-

"

iterum zqualem Summam ; fi cenfus flt

uodque tale, & illud magis tale ; Sed

u

zedimibilis.

Ergo.

illud jusemitur ptopter pecuniam. Er-

gt

3. In emptione & venditione censüs

go pecunia magis emitur.

Ri

"Ad boc patet ex Philofophia , Axioma

uttinqueredimibilis, & mutuo fub veta

ufura dato videtur eífe idern commo-

folüm effeverum , quando poteft fieri

t

dum dantis , & idem incommodum teci-

reflexio cffe&tüs fupra caufam, ut Luna

A?

pientis, nec apparet differentia. — Ergo

eft lucida propter Solem ; & , Sol eftluci-

dus: Ergo eft magislucidus. Unde ficut

m

ficontractusmutui fub ufura eft illicitus,

)i(k U

ttiatn cenfus,

nontenet: Medicina emitur propter ía-

t

J d

" 4. Contra&us cenfualis eít caufa

nitatem ; Ergo fanitas-magis emituf,

lul

j

multorum malorum. r. Avocathomi-

Ita necin przfenti, quia non poteft re«

2. Exhautit

La

nes à laboribus ad otium.

fle&i dicendo : Etpecunia emitur.

a

multotum fübftantiam , & egenos bonis

"Ad 2. dift, maj. Vi mutui , C. maj.

N

[e

exui. 3. Ufurariis otiofam pecuniam

ex aliotitulo, N. maj. Et dift. min. Spera.

habentibus optatam datoccafionem am-

tur aliquid ex titulo emptionis , C, min,,

"T

pliüis cortadendi pecunias , & evadendi

mutui, N. min. Cujus explicatio patebit

ex mox dicendis.

TuUdd

ponas ufurariis taxatas , & pälliandi

H

»

generaliter omnes ufüras. — Ergo.

"Ad 3. dift, ant. Per accidens & ex

.lfüm

d

$. Martinus V, & Calixtus III. in

malitia hominum , tranfeat ; per fe , & ex:

h

fuis extravagantibus tit. deemptione &

patuifa contfactüs cenfualis , N. Unde

(

venditione declatárunt , folos cenfus

reiod

per ea folüm probatur, multos homineg

realeseífelicitos, | Ergo perfonales funt

ceníuabuti, eumque meritó (olüm eíle

j t

illiciti,

wmlli

permittendum hominibus prudentibus,

6, Cenfum utrinque redimibilem

honeftt negotiati (cientibus , ad fpiti-

u

? 1

aperté damnat Pius V, in Bulla , quz in-

tualia, vel ad ftudia, aut gubernationena

)u

Cipit: Czz onu. ltem Conttitutio Ca-

gnfll j

Keipublicz vocatis.

p

tolina , fub tit. Ze sfurarizs contrattibus,

"A4d 3. N.ant. Diffetentiaautem cen«

[f)CM

D

du

"m

ad ceníum licitum requirit, ut ejus re-

süsámutuo patet ex Ratione R, 2. Un-

demptio non fit inatbitrio emptoris fed

de in ceníu bene intelle&o nec virtua-

T

gd

folius venditoris,

H

Etrgo cenfus ab em-

]e quidem mutuum involvitur. Porrà,

E[IJ

ptote redimibilis ef illicitus.

quód emptor censüs poft multosannos

j

l

d

d L N. min, Emicur enini ptinci-

accipiat plus quàm dederat , non probat

u

p

Uuuu 3

cile

Z0o8

TRACTATUS

lX. ExaAmenS.

effe ufutam ; quia accipit in titulo em-

Ratío 1. p. Ufura non committitur

ptionis, non mutui ; aliàs enim emptio

H

nifi in mutuo: Sed in Olla fortunz non

agti vel prezdiorum etiam effet ufuratia,

e(t contta&us mutuus , fed reduciturad

mgl:;ä

quia eorum emptot fucceffa temporis

Atf

contra&um emptionis & venditionis , in

D

etiam accipit plures fru&dus , quàm fit

quo pretium eft pecunia data , merces

valor pecuníz, qua emitilla. Cur detur

T.

empta eftfpesrelaccipienda, — Sicut, fi

hypotheca ; patet ex dictis.

d

quis à pifcatore , vel aucupe pro aurco

3 lii

"44 5, R, quód illi Pontifices appro-

emat ,quo uno die capiet , íi nihil vel

bárint quidem folos cenfus reales , quia

ii

patüm capiatur , tenetur folveres fi

| n

|

de illis folis fuerant intertogati , per hoc

capiens capiat plus pretio autei, tenetur

tamen non damnárunt petíonales.

iil

tradere. Ergo non eft ufura in Olláfor-

"44 6. K. Conftitutionem Pii V. &

tunz fecundümfe fumprá,

i«ïml,qll;

Caroli V, quoad hoc in multis locisnon

; tsl

Ex quo patet 2, pats: Quia contra&ii;s

Alhi

effe receptam. — Et

quotidiana praxis

emptionis & venditionis fecundüm fe

st

prudentum & timoratorum fpeciem

non eftiniquus,

mali tollit juxta Rationem j.pro R. r.

datam.

, Not, quód in hoc contta&tu pretium

Jttuni

tei non menfuretur juxta valorem rei

QULAERO V. Eftne licita vel ufura-

RUT

tradite, fed juxta fpem & incertitudi«

D

tia Olla fortunz , in qua fepe quis pro

nem lucti vel damni.

paucis ctucigeris extrahit (chedam nota-

1 Uyfn

QUAERO VI. Emptio Chirogra-

A N

tam ptetio rco. florenorum quos Prz-

phorum eftne uturaria veliniqua , fifiat

fty

fes Ollz tenetut ei folverc ; Vel pro 20.

minoti ptetio , quàm fit debitum Chiro-

florenis extrahit fchedas vacuas?

grapho, feuSyngrapha infertum, v.g. fi

tl

attdi

LXXIII. Refp. 1. Certum eft, quód

emens faciliüs poffit obtinere. Capitale

Olla fortunz meritó patcé, vel nun

quam

quàm creditor?

X

[

fit à Magiftratibus concedenda,

LXXIV. z. 1. Certum eft,quód ob

W.

Katio: 'Tum quia in ea fraudes cotn-

d)

luctum ceífans , damnum emergens, fo-

mitti poffunt in fignatione , impofitione,

lutionis incertitudinem vel periculum li-

'ämon

extraCione (chedarum. Tum etiam,quia

Ht

ceat Chirographa emere minori pretio, -

fi

multi in ea pecunias prodigunt cum (uo

Ratio : Cüm enim hac (int pretio

u

"

uoremque damno, & pecunia

bj mwm

ttia alienatur.

ex pa-

zítimabilia , juxtaeorum propordionem

Tum etiam,

quia non

Ya

multàm abeft À lufu alearum

gecrefcit valor Chirographi ficut & alia-

d

; uni in ju-

tum merciutm.,

"

dl

re prohibetur.

z5 2- Áctionem feu titulum alteríus,

"tb

&, 2. Olla fortunz fecundüm fe , id

five debitum illiquidum & litigiofum

s

eft, feclufis fraudibus & pravis circum-

h

emere, feveré eft Jure prohibitum , & it-

W

flantiis fümpta ; non eft ufüraria, nec

ritum, Ita patet in Jute & Intetptetibus

I

fitd

x

ejus. Sermo ergo hic eft de dcbitisli-

Ttrje

quidis.

"f

Refþ- 3.

ais

De Ufura..

709

lu

i

Refp. 5, Si alicujus debitifolutio pez

w 3. Tutius & probabilius eft;chi-

NUOR

fc egieà Principe h

aberi poffit, emptoz

l

A

rographa non poffs emi minori pretio ,

d eum pollet ,

f communi hominum arbitrió nulla fit

autem ex fpeciali, quà apu

J

gratiá , eam facile poffit habere ,

poteft

diffizultas nec ex parte ementis nec ven-

44

dentis.. Necullus titalus damni , diffi-

chirographum minori pretio emere » 3

. d

communis prudentum opinio illud mie

cultatis, &c.

]

J

- Ratío : Quia nullus adefttitulus mi-

notis eftimet.

j

u

rei 'penfä.'

nuendi pretium.

Ratío ; Tum quia pretium

(l

tut cx morali prudentum etimatione,

Oppono : Titulus eft , quia pecunia

dl

u

TTum etiam ,quia fpecialis favor Princt-

U

praíens Gc habere rem ipfam pluris afti-

matat , quàm pecunia futura , & habere

pis non debet aliquem facete deterioris

folàma&ionem ad rem, — Ergo.

conditionis , quàm fit alius eofavoteca-

il

Ad boc difk. ant. Si pecunia

fit futata

rens : Sed alius poteft talechirographum

Wt

emereminoris, Ergo& ille,

& abíens non folüm phy(icz fed & mo-

hifpani«

raliter ,. concedo ant. , fi moraliter feu

UAERO VII. Conttactus,

c& AMobatra di&tus , feu pactum vene

communi &ftimatione fit prefens , N

ant. Pecuniaergo, quz fineomni diffi-

ditionis & ftarim reciptoca emptionis

eftne ufuürarium?

H

"

cultate baberi poteft , moraliter cenfetur

LXXV. Senfus (luæfïti €

ft: P&ttus

efe.prafens, Ideo ergo pecunia adtu

cunià , nec u

lum

n

numetata communiter pluri's zftimatur ,

indiget prefente pe

v

t, Ut neceffitati con-

quia communiter adeft unus faltem ex

invenit, qui mutue

titulis in R, 1. addu&tis, & communiter

fulat,À mercatore

emit creditó. merces

j

KU

attenditur ad id quod commuaniter

fummo pretio, v.

g. 20. Imperialibus ,

accidit.

quibus tamen non eget »

easque ftatim

j

Refp. 4. Tutius & ptobabilius eft,

eidem mercatori revendit infimo pretios

pecunia.

"T

Officiales Principis przfe&os folvendis

quod accipitin parata

lis. |

debitis ;non pofle minori pretio chi

Refp. Eftufura palliata & virtua

T

TU

E

Ratio : Mutuo vittuali &lucro ex

i

p

grapha emete.

fficio tenetut fol-

viejus fecuto corre

fpondet ufuta virtua-

mf*

9

; Rati : Quia ex o

Sed fic eftin eo calu»

h«t

were totum, — Et. fi fibi poffint folvere

lis, & palliata :

$

?

Et

l [oPOIU

totum , curnon & creditoribus

Ergo.

Hinciinter Propofitiones ab Innocen-

;Phl WS

dato, quód hi aliquid fponte remittant,

tio XI. damnatas eft hac n. 40-

otn-

remittunt Principi ; cujus proinde zrario

accreícit.

tractus Mohatra licitus eft , etiam refpe-

ii

iil

. —. Not., i quid À cteditore tali Officiali

&uejusdem perfonz

, & cum contradtu

u

inten-

J

9)

M

detur pet modüm doni omnino gratuiti,

retrovenditionis pravie inito catm

& fine omni exa&tione;poffit id accepta-

tione lucri.

i

[nrc[P!lE/

i,etiam men-

l:

, modo fcandalum defit.

QUAERO VIII. Ufutati

vdw

Uuuu 3

ales

I

y

J

we

710

TRACTATUS IX. Examen &.

fD

tales, eisque cooperantes, tenentutne ad

ut domus , ager, &c, tenetur ufuratias

[

reftitutionem ?

cum iis reftituere etiam fructusinde

Ufuratius non

PCff

o

LXXVI. Refp. 1.

ceptos.

S. T hom. ibidetn,

acquirit dominium lucti ufüratii , five

Ratío.: Quia funt fru&tus rerum,

lsj

.'W D

hoc confiftat in tebus ufu confamptibi-

quarum alius eft dominus.

libus five in aliis.

Tta S. Thom. hic art.

debentur.

- Etgo älli

; Mul

MH

3. in c, & ad 5.

Confequenter tenetüt

&& 4. Itriti funt , nec rei dominium

]

zeftituere.

L

i

transferant illi contra&us, quibusufü-

Ratio: Dominium acquiritut vel au-

tarius vendit vel donat rem ufutá acqui--

! WM

D

&oritate Legis ; vel privatá domini vo-

fitam ufu non copfümptibilem

»v.g. dq-

luntate; velex vicontractüs : Sed ufura-

mutm, agrum, &c.

z

»inf

hu

rfius nullo horum modorum acquirit

&ario : Quia talis tes eft obnoxia re-

dominium lucri fuperexcedentis.

Non

3 L

flitutioni obligatione reali , qua facit

i

primó : Quia ufura eft contra legem , üt

eatm effe reftituendam eandem numeto,

patet in hoc Exarn, n. 67. R, $. & 6.

!'m'u.g

tranfitque cum ipfa re , ad quemcunque

1 lidone

Non fecundo modo , quia mutuatarius

devenertit.

ufütario lucrum non dax voluntatie , fed

J r

Refp. $,

Validi funtcohtra&usiier

involuntatié, & ad redimendatn vexam :

eosque dominium transfertut & acqui-

LU

ficut dum viator metu mottis fua bona

ritur , quibus ufuratius ex re ufu con-

[ u

dat latroni , qui tamen non fit corum

fumptibili , v. g, pecunià , emit aliquid,

luity

ln

dominus. Necvicontraátüs , quia do-

v.g. vineam , ex/quo fufficienter poffit

minium non transfertur per contra&um

fieti reftitutio.

Ita S, D. a. 3. d 2. &

i

.

.

Lege nullum

Sed talis eftcontractus

ad 3.

Rdþ, /-

ufurarius. Etgo,

t j

Ratio : 'T'um quia talis res eft reftitue

g. 2. Si bona perufütam extorta fint

tioni obligata obligatione folàm pcr?

*f

A Pl'l'm

ufu confumptibilia , puta , denarii , tri-

fonali, quz non tranfit cum re, fed fo-

ticum ,vinum, &c. nontenetur ufüta-

lüàm adillos , qui lóco perfonz vel ufüe

Wü'mbs)

tatii füccedunt.

rius ad reftituendum nifi id quod acce-

Tum etiam , quialu-

Pl

pit,non veró id , quod per ea lucratus

crum , feuid , quod pecuniá ufurariá

i

eft, S.D.a.5. in c.

emitur , non eft fru&us pecuniz (cüm

1 R n

Ratio S,D. Quiaid , quod de talire

ipfa fit ferilis ) fed induftriz,

- eu,

H

eft acquifitum , non eft fru&us hujus-

pecunia fecundüm fe non eft radix talis

1 tyn

modirei, fed humanzindufttiz,

lucti, fed ut fubeft labori ac induftriz,

1 Pl

Excipit $. Thom. »iff fort? per deten-

& ut expofita negotiationi ; ad quampt-

Tnt

Qu

tionem talis vei alter frt damntficatus a-

cunia folàm (e habet ut materia. Ergq-

T. N

mitteudo aliquid de bonts (uis , fic enim

Vide Tra&t $.Exam.6,n.113.

*

l

l

tenetur ad compen[ationem nocumenti.

1

Oppeao : Nemo ex iniquitate fua de-

T0 t

&. 3. Si didta bona non füntufü con-

et reportare commodurn : Sed hoc fit

üllmtomt

fumptibilia, fed habent ufumfguäum,

incafu R. j. Ergo.

qu] d milül

—

AN, tf

p

E

7Il

De Ufura.

.Numin. Nam ufararius tenetur refti-

permittunt ufutatios ; nifi fott& eistan-

vt

tueretem , quam pet ufuram accepit ,

ta imponant oneta,ut cogantur augere

2

ufutas, tuncenim fant cau(a hujas aug-

faltem eandem fpecic , ufü. con(umpti-

menti.

T

bilem ; lucrum veró ex ea fa&um non

04

li

Ratío patet fuprà Tra&. 8. [Exatn. 6,

reportat ex iniquitatefed ex indufiria.

Notanda eft exceptio poft R. 2, fa&a,

n. II4.

Refp. 8, Ufürarius mentalis (de quo

ln

&. 6. Hzredes u(utatii tenentur ad

omnía ejus debita perfolvenda , non ta-

n.67. K.4. inhoc Exam.) etiam tenetu£

d

ad reftitutionem.

men ( nii fuerint cooperati ) ultta fa-

u

:

cultates hzreditatias , nec alter pro alte-

Ratío : Quia poffidet alienum,

nj

z

ro , feu in folidum , fed fingulitantüm

Kefp. 9. Simutuatarius det ex gtati-

tüdine vel amicitia , mutuator veró acci-

Ls

pro *ata.

Ratío 1,p. Quia veté poffident alie-

piat utdebitum ex vi mutui , tenetur re«

]i

num.

ftituere ratione confícientiz ertonez s

Si veró mutuata-

y

ia

Ratio 2. p. Qui refituere tenetur fo-

quamdiu illa dutat.

(

ij

lüm ratione rei acceptz,tantum tenetut,

rius detutdebitum , mutuatof vetó ac-

quantam res illa valet : Sed fic eft de h-

cipiat ut donum , tenetur refituere non

ratione acceptionis , fed tei acceptz, fi

tedibus ufuratii , i nullatenus fint coo-

perati. Ergo.

teícietit.

Ratio3.p. Quia finguli feorfim fo-

1. Pars patet ex Tta&. de confcientía,

Mim fuüccedunt in parte hareditatis.

Secunda ex dic&tis.

M

UJERO IX. Licetne petere mu-

Ergo.

m

l

Refp. 7. Ad reftitutionem damni mu-

tuum fub ufura?

tuatario illati tenentut etiam cooperan-

LXXVII. Refp. Probabilius eft,non

tes ufütis , ut fünt 1. famuli, nomine

licere petere mutuum ub ufata fine ulla

ll

i

fuorum Principalium facientes contra-

neceffitate , licere tamen ex neceffitate

&usufutarios, vel cum auctoritate co-

& tationabili caufa pe'ere ab ufurario ,

Q^

p

l;

"d

gendi judicialiter miffi ad exigenda de-

ad id parato,

Yta S. Thom. hic a. 4.

Cujus ratio & verba videantur fuprà

T0

1»4

bita ufuratia, fecüs i folüm fimpliciter

"ls

J

infar nuntii mittantur ad ea petenda.

"Fra&t. 7, Exam, 7.n, 145. in R, ad z.

Cafum.

*

"s

9

2,famuli , qui pignora recipiunt , vel af-

fetvant, aut pecuniatn numerant. 3, Qui

Sed licetne faltem pecunias apud ufu-

t

(

d

inquirunt mutuatarios fub ufuta , & in-

rarium deponete ?

.

ter eos ac mutuatorem formant pacta.

Dico

N

Si non habes alium , apud

" ;

il

if

4.]udices, Confiliarii, aliique Officia-

quem deponas, non peccas, quia nec

dire&t? nec indirecté vis damnum tettii «

j

p

les, qui compellunt folvere ufüras , vel

folutas non tepetere, — Qui etiam ipfo

quod cum tanto tuo damno vitate non

ulb i

fa&ofunt excommunicati, Secus eft de

tenetis. Secus i alium habeas, obra-

yn

WU

SAH,

li

j»h,, qui ad majora mala vitanda folüm .tio—nemxoppolïtam.

QU?ERQ

j

ub

712

TRACTATUS 1X.— Examen 9.

QUZERO X. Qu& funt peenze ufu-

Nota tamen his poenis folim fübjaz

a

rariorum 2

cete ufütatios manifeftos , qui funttales

lii

LXXVIII. y. Sunt vatiz. z. Sunt ín-

fa&o vel jure; fa&o quidem, finimirum

f

fames.

2, Non admittuntut. ad facra-

ita palam ufura: exerceant, ut nulla ter-.

ais

menta Confeffionis, aut Communionis,

giverfationeid negare poffint; jure veró,

nec ad oblationes altaris, 3. Privantur

fi Judicis fententiá tales. fint. declarati,

L

fepulzurä*EccleHaüica./ 4. Eorum tefta-

vel peridoncos teftes probati , vel

J

menta funt nulla,

coram Judice corifeffr.

fþontf -

1

;:MO

. Rmpre

E

*

| m

7,

2

SNECONEESN E eN EX

.

"T

iLf

j;.'ämid »

ll

UUR UP RURSUE UE RORU EUR

* p

b^AAMEN.IX

TEUIT

iPogl

3

xion

De Monte Pietatis , Cambio , Uontrattu Societatis , Loecaitone,

Bu

Condutiwne , Piggore , Hypotbeca , Fidejz)]ime,

Ll

J rausaitione, Mandato , D

€,

[p

'bo/zt0 , Com-

Ionts|

modato ; Precario.

ii

(&x)w

(&tt)

UJERO : Qaod eft tuum de

tis curam getunt , pauperibus matuut -

Iu

. his judicium?

petentibus teneantur certam quantita-

O

LXXIX. Re/þa;;deo , juxta

Ug ?

ordinem ,

tem dare, ut v. g. tres aureos , vel tfe$ -

C&!l H

Ir)f

quid mihi videafur proba-

modios tritici,

2. Ut detur folüm ad

bilius.

0 W (C

certum tempus , v.g, annurm , vel PaP!ö

N

JMour Pietatzs elt Summa pecimiæ $

diutiu:; & hoc ideo , ne mons evacut-

Utinen

vel cumulus frumenti aliarumve rerum

ufa confumptibilium , feu mutuabilium

tur , utaliisnon poffit fubveniri, 3. Ut

Al0(em

pro montis fecuritate mutuatarius det

t

m d

&ex publico arario , vel pietate alicujus

divitis fundatusad (übveniendum , vel

fufficiens pignus, ne fit periculum non

*fCUmQ

recipiendi mutuatum. 4. Ut mutüa- —

li

( &C

mutuandum ( erga pignus & modicam

tarius quovis menfe ultra fortem ali-

y

retributionem ) pauperibus & indigen-

lii

quid parüm folvat , non proptet mu-

4 Fl[

tibus, ne ufuratum voragine deglutian-

tuum (ut.fit in ufüra) fed pro montis.

tut.

,üm ll

confervatione , miniflrorum füftenta

K l;

Hic Mo,nsx eft honeftas & licitus » 1

tione , ftipendio , domüs reparatione ,

i

habeachasconditiones. z. Ut qui mon-

E &CQ

[

ts

ciftarum ; granariorum , ferarum

Ü

1&110

coit.

l

n&i

-

-

De variis Cäntra?iäzg.r.

713

Y

I)

tatio, Et hocett duplex: Unum ma-

confe&ione,&c,, quz cedunt principa-

W

liter in utilitatem ipforummet indigen-

nuale, feu minutum , quo pecunia unius

Wf

tium mutuum accipiehïïixum, necnon

fprmæ permucamr cum pecunia alterius

Vi

y

miniftrorum Montis , quilibros ratio-

formz , v. g. autei cumargenteis , gran-

jut

num conícribunt, pignora, necorrum-

diorescum minoribus , veteres cum no«

[

antur, aífervant, pecunias numerant

vis, Alterum eftlocale , quo permuta-

W

w

pro abfente fecun-

pro commodo mutuatariorum,

$. 9i

tur pecunia prafens

L

dümlocum. Quodfit dupliciter: 1. Si

tempore ftatuto mutuatarii non folvant,

ut pignora vendantur jufto pretio(quod

Campfor pecuniam prxfentem det bic,

Wl

y

fit au&toritate publica) & detrahatur

ut Campfarius perfe vel per fuum Cor-

folàüm id, quod debetur Monti, & Mini-

refpondentem accipiat eam alibi. 2. Ut

i

!

&risejus , reliquum reddatur mutuata-

pecuniam accipiat hic , & alibi refti-

tio; cujus. erat Pilgnus. €, Ut à mu-

tuat,

tuatatio non accipiatur plus, nifiquod

Ad juftitiam Cambii requiruntur hae

conditiones,

r. Utcareat fraude & fi-

eft necelfe pro expenfis ad confervatio-

nem Montis, fine ullolucro montis, feu

mulatione,

2, Ut nihil accipiatur pro

augmentos quiaille exceffus daretur vi

fola dilatione.

; . Ut fervetur juftum

mutni,. effetque ufurarius ; quia non

pretium , & hoceft, qued taxatum eft

Lege, vel communi confuet udine,aut

apparet alius titulus , cum indemnitati

montis & minittris aliünde confultum

prudentium judicio , confideratis labo-

fic , ut fupponitur, & cenfequ&näcr fie-

ribus , induftriá, periculis , expenfis, &c.

ecunia enim in cambio fe habet ut que-

ret mons impietatis.

LXXX, Cambium ett permutatio pe-

dam merx, cujus pretium quoad ufüna

i

3

[u

uniz pro pecunia inter Campforem &

primarium quidem eft taxatum à Prin-

u

Campfarium. Differtà mutuo, quia in

cipedum eftcufa, quoad ufuüm veró fe-

yt lfi

eo.per fe debet aliquantifper expectari

cundarium taxatür di&to modo : in quo

i

t *

folutio , incambio vero poteft permu-

differt à frumento , in cujus taxatioue

Jf v

tari pecunia prafens pro prefenti , & di-

confideratur omnis ejus ufus, & ideo

u

hv

latio temporis in eo fe habet. per acci-

ejus taxa licitt non poteft excedi.

dens. lItem cambium peteft feriin fo-

Licitum eft, & omni ufura etiam vit-

m

j

j

lapecunia, mutuum vero etiam in oleo,

tuali caret Cambium manuale , uti & lo-

u

tritico, &c.-

Il

cale perliteras. — Ratie: Quia quidquid

nl

Dividitur in ficcum feu fictum ,

,&'in

daturin eoultrafortem , datur ob titu-

ln [

reale. Fictum eft fi&?. feu apparenter

lum pretio z(timabilem , uti eft 1. puri-

j

[LL*

Cambium , revera autem eít mutuum

tas vel raritas monetz,

2. Labor Cam-

)Wo ?

palliatum adeóqueufurarium, ut fi acci-

pforis in congerenda, affervanda, nu-

^

piatur lucrum przcise ratione' temporis

meranda omnis generis pecunia, pra-

U

g

dilati, & non ratione loci,aliusve tituli,

fertim fi officium cambiendi à Republi-

hr

at

Reale e& legitima pecuniarum permu-

ca ei fit impofitum , & quidem absque

Xx xx

ftipen-

"umf

714

ZRACZI. AZUJ IX. Examen 9.

1 fs

ftipendio, 3. Afecuratio Campfarii de

LXXXLIIL. Locatio & Condittio ï)a.

Gnus

[ïm i

pecunia "alibi recipienda,

4

bent fe correlative ficuc emptio & ven-

transferendi pecuniam. alió.

$. Libe-

Oi

!

ditio, vel fünt unus contra&tus, quo;l-

[

W

£atioà folutione taballarii & periculo à-

teri conceditur res utenda vel fruplïda

mittendi pecunias in itinere. . Luerum

conftituto certo pretio, vocaturque ex

(

ceffans & damnum emergens.

7 Ex-

patte concedentis Locatio, ex parte acci-

D.

penfäe in famulós & fcribas, &c.

pientis Conductio , five res fit mobilis

3

Pretium Cambii variatis circumftan-

five immobilis, modó non fit ufü feu

uüiis poteft variari, crcícere & decreíce-

uno actu confumptibilis,ut ager,domus,

QUE

equus, oper

[

ominis,v

e

o

C

Q.

re, uti fit inaliis mercibus.

- fabri, pi

l4

risfartoris, &c; Locare n

oh poteft, nifi

LXXXI. & LXXXIL Contractus o^

h

[

4

e

qui :

abet pïduun dominium tei,

E

| Siizaftn

ietatis eft duorum velplurium conven-

absque cu

f.nq

:pa

conductotis tei condüdtze

(Ohdu

tio ad conferendum aliquid in commu-

üperveniat aliquod vitium , rationecu-

'ne ]uctum & damnum juxta próportio-

jus meritó eam deferas, v; g. quia domus

nemrerem contributarum.

Fit duobus

a

ruinamminatur , fpe&ris nodturnis in-

modis,

1. Ut fi focietas omnium bo-

,ngj;e,

feftatur , &on tenetur condudor folvere

norum quácunque vià & honefto modo

penfionem niti pro eo tempore, quore

r Sl:on:f;

vel titulo obvenerint five pro prafenti

condu&afuit ufüsvelfruitus. Vide(u-

five infuturum. — 2. Quod magis eft in

prà Tract. g. Exam. 6. n. 124. in R. 4.

W

ufu , ut fi Sociétas certz rei, ut fi plures

Àn idem dicendum fit , fi peftis fuper-

incerto negotii genere conveniant ad

Dic

veniat, fpe&tanda eft confüetudo loci

commune lucrum.

Sterilitas orta nan ex culpa conducto-

Di&us contractus eft licitus . fiveftia-

ris, fed ex temporum injuria , fi eft tan-

tur debitis conditionibus , quarum pri-

tà, ut communi hominurs illius Regio-

h

ma eft , ut negotiatio, in qua fit fecietas,

9s opinione judicetur füfficiens, deobli-

fit licita.

2. Ut , qui ponit pecuniam,

gat àfolvenda penfione , vel in totum

fübeat etiam commune pericelum juxta

EUH

vel in partem , niftantecedentis velfub-

(

iHam Regulam juris : Qti fentit cammna-

equentis anni ferulitate pofíit fterili-

o

diiu, fentive deber & ouns, r econtva,

3.

tas compenfari.

Sterilitati comparari

[

Ut juxia arbitrium prudentum unde-

poteft faperveniensbellum , quo agri va-

:

d

quaque fervetur equitas & ptoportio,

Kantur, vel impediuntur itinerantes, ne

tam,quoad lucri ,—-quzïm quoad damni

hofp

h

d

il

l

itium cgndu&un:» &FquentCth E utä

.

parütionem. .4. Ut pecunia füb pa&to

ids,.

Qu

lucri non detur homini negotiationem

Major fettilitas penfienem resulari-

n

non exercenti, quiaeílet ufüra ex con-

ter non auget, fed ftandumeft contradtui

"Ilino

wadu mutui, & non :iïet contractus

fadto. Dixi regulariter , nam pote& au-

:

SQ;CiSf"EiS..

t du) am

geriin cafu aliquo fortuito extraordi-

Pluza de his fpectant ad Turiftas,

inunda-

AN

DN

N

natio,non gzo.vifd, Y. g fs Eäï'

: tiones

D

i

De variis contratfibus.

| 715

tiones.omnia alia vicina molendina ef-

geat domo , & non pomt aliter fibi

fent detructa, & tuüm ab alio condu-

N

providére, 3. Si domuslocata egeat re-

&umideo multó majores facit proeven-

paratione, qua non egebat temporelo-

)

q

tus,

7

cationis. 4 Si conductor re conducta ,

u

W

5 Exi)exïfæ faciendz. pro re locata vel

v.g.domo abutatur ipdamnum locatoris,

CUU

confervanda vel reparanda ípe&ant ad

v.g. alendo porcos domum fuffodien-

locatorem, nifi aliter fit conventum, vel

tes, veletiam fine damno conductoris ,

aliter obfervetur. ex cor

AiK

d

1etudine loci,

attamen perverse & cum Ícandalo alio-

Etin hoc difert condu&or ab ufufru-

rum , v.g. recipiendo meretrices, alea-

&uario & emphiíteuta ,. qui ipfymet ex-

tores, &c.

1

j:

r

penfas facere de

i.

2t

Mi

nt.

LXXXIV. Dic mibi, quid fentias de

Sinenconfiet , au res conducta per-

famulis & famulabus ante terminum lo-

lerit cafu, vel culpà conductoris, teue-

cationis operarum difcedentibus , an eis

tur condu&or pmbarc Íuam innocen-

debeatur integra merces iftius temporis?

tiam, nifi gravia indicia eam teftentur,

Diflinguo : Vel habent juftam difce-

vel iilifïequenfet talesres foleant caíu

d

ii

ern

dicaufam, velnon? fi habent, de-

perire.

betureis integra merces: quia penes ip-

'"Siconftet,ioc

endium eafa färtuito &

Íos non ftat, quó minüs conditiones im-

N

finecondu&oris culpa e(le ortum , v. g.

pleant, & opetas fuas Præ&cnt. Sinon

pet 't';-:nj.ïim-la

n malitiam , fulmen, mili-

H

habent,non debetur , fidominus ex di-

CC

iGu

ictornectenetur ad dam-

t;ï,

fcetfu famuli patiatur damnum , quod

nico

1i

niaiio

ionem , nec ad penltionem

lV

æquivalec reítanti debito.

Et hoc oþ

"Teneteztame

1

t

rtu

£l

nütexe

]i

$. culp

tadonem oppoiïtam.

il

^

/

x

faitemlevi, Vid

ïï

Oi

uprà de culpa Tr

f

-

ie

Sed debeturae werces

famulis ægfd—

Bbxam. 6. n. 124.

tantibus , autaliajufta caufa. impeditis?

-Durante tempot elocationis non po-

Dico: Debetur, tum ob eandem ratio-

teft ]

ocat

vVLat

or, uti nec hares ejus univer-

nem mox datam ?. Tum etiam, quiaob-

(fa':iïs (cimille cenfeatur eadem perfona

jectum elocationisoperarum in famulis

noncit

£

cum defun&to) pro libitu expellere con-

tam OPUS lt)len! fpecifïcum ac de-

du&orem. Dixi,beres us

erfalis . quia

terminatum, quàm ipfa obligatio fervi-

i"|

fecus eft de (üccellore particulazi, id eft,

endi ad certum tempus ; hoctamen fo-

emptore , donatario, legatario, nifi ali-

lüm verum eft,fi infirmitas non. diu du-

Iet conventum fit.

ret.Ubi attendenda eft confuetudo loci.

r

5,/1

,. Excipiuatur aliqui cafus, :.Si inqui-

Gerte dealimentis interea præfkandis ác

inus feu colonus. fve eondu&or. per

19

modicis expenfis non. dubitatur , (ed ad

m

biennium non folvit canon

ild,

filocatio

j

expenfas majores pro curatione factas

fuit a&aad longum tempus , v.

e

AR flïl-

(cclufo contractu non videtur effe obli-

!^

P

temad $. annos. 2. Si.ipfe locator ob

gatio juftitig, aliquando tamen charita-

l

j

Wuþ;-ïvcni.entcm necem;atemg ipfe indi-

tiis.

d

Xxxx 2

/P?g-

;M

716

ZRACTAT: Us$ IX. lï;m;nm 9.

LXXXV. Pignus £ bypotbeca poteft

jemmota,non finitá, quia poft latam fen-

lt

fumi vel pro contratu, & fic eftactus le-

tentiam non valettransactio , nifiabea

i

gitimus, quo creditor in rem debitoris

fueritappellatum. Dicitur 3.s0n gratui-

i

"acquirit jus, ut ex ea (etiam vendita, )

t4, quia non poteft fieri , nifi aliquo da-

i MH

folutionem habere poffit , (; illa non fiat

to & retento.

Unde diffettab amicabili

hin

átatuto tempore, Vgl pro obje&o feu

compofitione, per quam pars debiti gra-

!f

re oppignorata , que ft eft mobilis, eft

usremittitur, & fic amicabiliter àlite

| i

pignus, requiritque traditionem: fi eft

difceditur,

j tttt

immobilis, eft hypotheca , fitque folá

De Jure Civili non

—pot'sft cranfiei fu-

| 2

conventione partium fine traditione,

per re teftamentó relictá, nifiipfpectis &

Aney

Hypotheca alia eft generalis , alia fpecia-

itde

cognitis teftamenti tabulis, Tum quia

lis ; alia expreffa , alia tacita: dequibus

publicé & privatim intereft , ut ultimz

t

vide Tra&, 8.Exam. 6. n. 118. Not, 3.

voluntates ferventur quoad feeri poteft,

itn

Etibidem n 120. & 121. R. 4, & 6.

Tum etiam,ne quis modico Prefente al-

' l&dü

LXXXVI. Eidejuffo eft alienz obli-

le&tus, facilé majora repudiet,

4 Riy

gationis in fe fufceptio , ut deficiente in

Judex abíolute ad transactionem co-

duf

Tolvendo debitere principali , ipfe tenea-

gere non poteft , nifi forté effetlis valde

i

w

f

*uríolvere. . Conditionesad eam requi-

intricata, & diu durans, ' Rerie: Quia

i LUW

fitzfunr: 1. Ut fupponat alium debito-

regulariter nemo invitus contrahere aut

|m

xem principalcm. 2, Ut nonteneatur ad

jure fuo privaripoteft. Eft tamen Judi-

fpity

plus quàm ille,

3. Ut fi illius obligatio

Cis agere , ut ad parcendum mä-gnis &

DN

inveniatur imvalida, etiam fidejulfor

damnofis cxpenfis partes transfigant, vel -

! (f[(lg l

non teneatur, . 4, Ut non cogatur folve-

amicabiliter componant. Si Jadex videat

! inji

ze, nifi fa&á priüs difcuffionebonorum

unius partis jura effe omnino clara, non

1 Qlkl?'quf

debitoris principalis, conftet ; illa non

poteít e1 tranfa&ionem fuadere ; Quia

| ?Ajü(]ng

füfficere.

tenetur cuilibet dare quod füum eft ; nift

m i

Fidejuffor in quibusdam cafibus po-

fort? timerentur nove lites & valde

"ügtey

teft petere liberationem ab hoc onere,

fumptuofa pattis adverfz nimís potentis

'-Zn'jl&[,d]

1. Si tantüm pro certo tempore fe obli-

T

appellatio, etfifrivola. Tuncenim Pogfet;

j

"l

gaverit.

2. Si debitor incipiat bona fua

fuadere ad redimendam vexam,

nm

i

dilapidate, 5.8Si petat Regiones longin-

Diífputant Legiftz, an,(i quis inveniat.

C

quas, 4.3i hidejutfor jam longo tempore

Íe ultra dimidium fuiffe lefüm in tran-

h

Al

perftitit in ea oblieatione, &c.

factione, ea poffit refcindi ficut venditio,

N

LXXXVII. Transatlio eff. de ve dubia

dequa füprá Tra&, 9. Exam, 7. n. 6o.

e litigiofa, lire jam motá , non gvatuita

, "t

AC .

idem cafusfuit motus, |Si quis confide-.

Wffg) E

Dicitut 1. dubia , quienim certó

ret zquitatem naturalem,quam maxime

Ffüa

fcit, ibi nnllum jus competere, nequit

in foro interno attendunt facri Canones,,

(Qk

falvà conícientià tranfigere , teneturQue

& qux dictat neminem deberc locuple-

| D

va ïbh-

äefkicufere,. quodaccepit. Dicitur 2. Jite

tari cum damno alterius, affirmati

ftglm

tentia

um

De varite cóntvatlibus.

712

z

tentia videtur tenenda. Sed hujusdecifio / eam repetenti ftatim reddat , fi tamen

videatur apud Juriftas & Canoniftas.

non petat in fuum vel alterius damnum,

Mi

LXXXVIII.

Mandatum cft gratis

velbona ejus non fint addi&a fifco, tunc

fadia füfceptio aliquid faciendi qued a-

enim ila tradenda funt fifco, vel nifi

lius mandat fea committit. Dixi, grati5,

fciatur, quód (it furtiva. 3. Depofitarius

1

fienim fiat propter mercedem, non eft

fine expfeüä ve, rationabili præfu*mptæ

proprie mandatum fedlocatio. Mandars

licentia domini non poteft (fine Peggata

tenetur mandarium præ&ito officio re-

furii) re depófità uti,

munerare filtem ex gratitudine , licét

Poteft eá uti in his cafibus,

1. Cum

nonex flri&ta juftitia, Debet inter eos in-

expreffo confenfu deponentis; tuncau-

tercedere conventio faltem tacita, ut f

tem ex depofito fit mutuum , fi fit res ufiz

videat in gratiam fui aliquid ab alio fieri,

confumptibilis : vel commodatum finon

fit ufu confumptibilis, Si depofitarius

idque non prohibeat, cenfetur taciit

mandare

Mandans tenetur mandata-

bona fideexiftimet , domino id non di-

rium fervare indemnem , omnes expen-

Íplicere, cui tamen fi poftea difpliceat ,

fàs eireftituendo , imó & rcfarcire dam-

tenetur compenfare volenti. 3.Si depo-

»

num furtuitó ex occafione mandati ac-

ficum fitres ufü confumptibilis, & depo-

ceptum, ut fi ab hofte fpolietur, &c.

fitarius fit certus , fe , dum fuerit repeti-

LEXXXIX. Depofitum aliquande ac-

tum , habiturum tantundem paratume-

)

cipitur proipfare. aliquando pro con-

iusdem menfurz & bonitatis,non peccat

. faltem mortaliter, fi re utatur vel eam

tra&tu quo res alterius cuftodiz commit-

titur, ut integra reddatur , adeóque in eo

alienet, quia deponens nullum patitue

dominium non transfertur, Perficitur

damnum.

utriusque confenfu, non nudo fed cum

uijd fi depofitarius negotiando re de-

traditione rei,

Nec fufücit rem coram

pofità aliquid Iucretur:

fitarii. Rafia r

lüïfzïl.

alio,velin domo ejus collocáffe , nifi (al-

Dico : Eucrum effe depo

tem tacite vel implicite rem acceperit ad

uia cüm res non fit in fe fructifera , eft

t A

fuam cuftodiam, v. g. fi quis exerceattale

lücrum£oliusinduftriz Sitamen dam-

efficium,cui àánnexa e(t rerum cuftodia,

num aliquod deponenti eveniret, tene-

ut funt Aurigz , Nautz , Caupones, Sta-

tur compenfare,

Ql

(j

bularii, &c,

y

Ex qua culpa teneatur depefitarius,

M

Deponi ordinarié folent res mobiles;

reftituere , vide Tract, g.Exam.6.n.1:4.

Tb

immobiles veró dicuntur fcqueftrari , ut

R.4...

jut

vertente lite circa eas commitantur

XC, Comwmodatum: eft gratuita con-

nj

g"

Sequeftro, earumq; fructus afferventur;

"ceffio usüs rei, qua üfü feu uno actu non.

donec conftet cui pet fentent

p

€entur,

igm anudi-

eft confumptibilis, ut equi, libri, veftes,,

l

&c. dominio non translato, adeóqueea-

(5

Depofitarius obligatur ad tria. r R

dem numero res eft reftituenda; in quoe:

yut

if

seli ertem cuftodire, . 2. 'Utdegonenti

differtimutuo, Dixigratuit4, i enim.

"f

at

Xxxx 3.

asss

. 718

ZRACIAIUS LX. E::æ;ken 9.

fiat pro mercede;eftlocatio, Siresnon-

bxs propriis: Sed quivis reli&tis fuis vi-

nihil atteratur, v. g. veftis , idfit damno

lioribus falvaret res fuas

€&ommodantis.

Nl

Ergo.

pretioliegs.

L^

A.

Ex qua culpa teneatur commodata.

tius, videloco mox citato, R, ;.

Quid fi res tua &

1

aliena fint æqgalcs

LU)

in prezio ?

Quid fentis de hoc cafu: Orto infor-

ä

Dico : Psetes praferte rem tuam, fi

tunio, commodatarius, & depofitarius

:

res aliena apud te fit in commodum al-

condu&or non pollunt fimul. falvare res

terius,

Si.veró. fit in commodum tui

alienas & propries , pofluntne rcs fuas

folius, teneris praferre rem alienam,

»raferre,reli&tis alienis,

Patet ex dictis,

Diflinguo : Sitespropria fit pretiofior ,

XCL Precarium ett grääuit& conceffio

potes eam praferre 5 fires aliena fit pre-

usüsreiad nütum revocabilis. Perulti-

tiofior, teneris praferre illam.

mas particulas dife

itàcommodato, cu j

Ratioi.p. Nemo proalterius minori

AXl

f5

(fff)æ)CC

o non eft revocabilis ad nutum,

|

|

damno vitando tenetur fuübire nlajus

;

iea commoe

damnum.

[

Imp

S.1

n$ tenetur expedlare elabi

|

5

r

u

Ppj^

roquo conceflit, teneturque

Ratio 2. p. Depofito , c.ommodat(l),

L

i

a

2

is commod

DN

atario compenfare dam-

pignori, locato, ea debetur. cuftodia

»

num fi qncd pztiatur, . mifi ipfe patiatur

h

quam quisque prudens impenderet re-

nccdï;ïacc'm non minoris incommodi,

!

i

"

l;

V

Ttpoy

I

h

f.

D

!

u

N

PN

(

A.

i

N

v

s u

t ets

6

lfi

f

N

/7,

-

A

)

——

í

)

W p

N

m

7ra

*

N

2

K

£

— —

R.

N

D

—ÓÓÓ

m

i d

p

p

'/ 2

v

K

— —

um

—

o

M

"us

g———3

;—-

'1

ER

——

n

;

M

" *€e N

d

D

N

—

F

ä

1

fs

!

ü/),,l

-

h

L

2

Wt

i

N

S

j

l

l

$

m

li.

*

f

"

|

1

l

3j

|

)

LU

"t

^

:

t

!

J

|

,

27

| 1

i

il

i

i

x

»

5nj

t

if

Ml ]

[

Ü

]

i

m ,".

h

ii

AR

&

4*/€m

üth

insa

A

LY

IRÀ.

än

Ü

ul

d

a

z C

19 ) 2

s

Wa

i

iU

t

A

rj

koy

a.

,X(

E

At

5

j

3

g

N u

z

E

X

'

1

£

à

i

j

—

»

;

£

,

$

&

Ea

pe s Mre

Og

235

—

Lsl

»

F

[ g

Om

E

9)

336

;

H

v

Y

*s

3j

;

Z

-

ER

du

a

Rs

"

$-

;:Tl

u

*i

OuG

w

:

QoOOQO

u

Ws

&

-

£

:

:

— I

m

L

d

s

&

d

$r

Z

v

*

A

g

NOR

:

X

&

æ

*s

de

E

&

:I

5

ïïjg

*

z

2

À

Q

ä

NT

a

"

RACTATUS X

?

EEb

De -Rxelligz:ofzxe-) 9 vit

Qgquïtia; Ex2i.21.4 Quaff, 8. ufque ad

Quefl. 1oo. indlafroe,

Xplicatis fpepi&! us fuftitiz, quas partesejus f&bje&ïväs vocamus;

eóquàdperfectz juflitierationem. habeant (de quibus Tract- g.

4Exam. 1. n. j.) uti& partibus ejus integralibus, qua nimirum, etfi

eam entitativénon componant, tamenvelut conditiones ad perfectio-

À

nem cjusconcurrunt , utijuxta S. Thom. q 79. a. L. lunt, Faceme bo-

num & declinare Amalo; His, inquam, explanatis S. Doct. exponit par-

tes juftitiz potentiales,quz timirumin aliquo cum ea conveniunt , &in

aliquoà perfecta illius ratione dcficiunt. Nam cum jufüitia fit ad alte-

rum, rigorofum reddat debitum , rigorofamque ponat zqualitatem , vel

P

ta

non poffuntreddere xquale, licé

Iteri reddant debitum , ut pietas erga

parcntes, obfervantia erga Superiores (

Vi

equa videTract, g. Exam.r. n.6.

ad3.oppof) Vclrigorofum dchitum non habent.licét zquale reddere

p"ofïïnt, utliberalitas & affabilitas erga proxim

um qux perfectum jafti-

tia debitum non refpiciunt, fed tantüm honeftatem. virtütis. — Inter has

potentiales juftitiz partes ut poftea patebir. primatum tenet omnibusque

7

praeminetReligio , ut virtus, c

-

i'tum Deo ecibens quen: debet ,. fed

nonpotens exhibere, quantum debet, Dequa Lactantius lib. 3. div.In-

ULC.IO,.— Frooeepiren Dowinis Lonusa m fola Religtane efl..— 52 Religio tol

T

LA

Átur , nullanobis yatio cuzzcelo qi.— Quamqui nom fnfcipit , vitam pecu-

[

720

TRACTAf U$ IY. Examen 9.

dum fecutus, bumanitate fe a£dicat.

Et Eugubinus l. 1. contra Valläm s

[

Ui P/u.r eft pz'c(atz'f e Re/z;gionz'f,

(

Vi lus efl felicitatir dr leatitudinis, '"De' -

i

hac crgo-ommum virtutum mor

alium praftantiffima virtute fit.-

ll

-

A

; o$9. oQe

ln

260008

i

ääæäæææ

d

,i*ä äää i

:

EXAMENL

Cl"';'llu

Wi

A0

De E]&wzq Religtonis , €8 Oä]eo'ïo,

L. qfn*m,'

qþhfa/f. 81 N

per 8. art,

D.

LE

z UZRO 1 Teneturne

QUAERO II.

ud

- Quid ef& ,Räigio 3

n

N

Confeffarius fcire quain

Eftne vera virtus ?

LA

hoc Tra&atu traduntur?

&um ?

fa.

& quod ejus obje-

A C

x

N

I. »;. Hoc indubitatum

IL. »;. », Religio bene definitur,quód

IN Da

3

cile. Rario

i10: Nam Con-

h]

" dl

fit virtus debitum. cultum. tvibuens Dto

PA

feflarius , ut ex Ízpe me-

3::) t

moratis tribus

tanqtati prino ompium principio ,. feu fu.«

ejus officiis patet, eft Do-

premo orsnium Domino

Quod pra-

Vib

&or & Presbitet , eftidemac prabens iter

n

dicatum ei convenit ob fingularemj &

ad Deum & Codum. .E rgo virtute Re-

infinitar excellentiam in omni gencre

JnlN

ligionis infignitus fit, oportet; Homo

4b

perfe&ionis. Patetex 2. Thom. a. 1. -

enim percreationem, & dein per pecca-

hodj

Dixi 1. Pirtus , ut

tam à Deo fejun&üs, per debitum cul-

dis.

patebic ex dicen-

t

tum ei religatur,

Unde Ang. Dot

[

Ym

t

-'.-::JP

híca,. r.in c. ex Ifidoro dicit : Religio-

Dixiz. debtum culttm, id eft, hohc-

i

us à Religione. appellatus eft $. qui. vetra-

ftum & congruentem, ut excludatur cul-

tf

Gat C otanquam relegit ea que ad divi-

tus falfus & füperftitiofus, àChrifto vel

Wie

;

D

l

Unm cultum. pertiuent.

Et ideo Religio

ab5 Ecclefia damnatus; qualis videtur in

!

la

Id

videtur dicla a relegendo ea que fuut divini

Idololatris, Magis, Judais, H

[e.

Mi

"

gereticis $

l

lu

cultus, quia bsc funt frequenter im. corde

Turcis, Ethnicis, &c.

"-

æg

T

vevolveuda.

Pl

Quamvis etiam. poffr. intel-

Dixi j. Wt prime omnium pïiäiä?10',

IQ;E

00

Hgi Religio ex boc didla juxta 8.A9g. quod

ad di&erentiam à pietate, qua exhibet

-*

b

o

Deum veeligere debemus ,

quem amifera-

cultnm & honorem Deo ut ratri & prin-

" t

us nogligentes, — Vel poteff. intelligi Re-

M

cipio originis noftrz; & À gratitudine

l

ligie à religande ditta.

Unde Aug. Keliget

qua colitDeum formaliter ut Bencfacto-

Wfbr

l

ges Reiigio u mzm'pafgnri Deo.

rem,

h?mk

uw]

u',tum

p

De virtute Religisnir

721

V

rem, Religio fic explicata eft idem,quod

di&z zqualitatis feu ejus. cotivenientia

71

latria feu virtus latriz.

cum re&a ratione. , Objedtum materiale

. 2. Religio eft vera virtus S.

Tla 0.

funt actiones internz & externz, q'ui»bus

a- 2)

Deuscolitur, & di&a equalitas imper-

| gqui

Objettum cui eft Deus,

$

Ratio ejus eft : Virtus eff habitus,

fe&a ponitur.

benum. facit. babentem v opus

etus . bo-

prout proportionabiliter de jufitia ex-

;

!

mum reddit , -ut explicatum e

r(

Tuprà

plicagum eft loco mox citato.

Tra&, 4. Exam. 1. n. 2. ad q. 2. ubi

QU.AERO HI Religio e&ne una

ein

Vil

funa virtus ? vel. continetne tan-

etiam plures virtutis definitiones addu-

fþeci

cuntut.

Sulfumo :

Sed hoc praítat

quam genusalias fpecies fub fe?

IIl, Ante R. Not, non effe bic quz-

]

Religio, ut patet ex data d'tflinitimm- Er-

90.

"

o

ftionem de Religione , prout abftrahit

&um "FO['H]?!C quod Reli-

o8. 3. Obje

ab infufa & acquifita , nam has fpecie

gionis eít:zqualitas illa imperfedta ,

diferre, certum eft;licetenim habeanc

15

Je!

1

3

quam bomo inter fe & Deum ponit per

idem objecum cui fcilicet T.

Z2v

m , habent

debitum cultum Dei, íeu peractienes,

tamen diftincta objecta formalia, forma-

quibus Deum colit , Deo fe fübjicit ut

liter fümptas quia Religio infufa reípi-

jl

fuptcmo Domino; eireverentiam exh i

cit Dei excellentiam , ac pro obje&to ha-

i

bet, ut primo principio feu ratione be-

bet cultum ei exhibendum ex motive

neficilcreationis,

iupernawrali ,ut nimirum eft primum

Aliificrefolvunt; Obje&um formale

principium & fupremus Dominus in er-

quod Religionis eft cultus & henor Deo

dinegratiz : acquifita veroid pfæ&at ex

debitus. — Sed explicant in fenfu jam po-

motivo naturali , ut nimirum eft pri-

fito, diftinguentes cultum ut eft actio, &

mum principium & fuüpremus Dominus

d

uteffe&tus; ut effedtum dicunt effe di-

in ordine naturaz,

Hic ergo fermo eft

&a'mimpcrfe&am zqualitatem, -

de Religione disjun&ive, nimirum vel

n

Ratio: Juftitia imperfe&a & perfe-

&

deinfufa vel de acquifita; Vide TraG., 4.

A

&ain hoc effentialiter differunt , quód

Exam. r.n.8. Hoc notato.

XCIUUE

l

(

prima ponat zequalitatem imperfe&am ,

, Religio eft una virtus fpecie infi-

)*

altera perfectam: Sed, ut probatum eft

u

ylii

1na.

Tra&, 8. Exam. r. n. 2. obje&um for-

; u

Ratio $. 'Thom. a. 3. in c. Virtutes fpe-

maïäju&itiæ peffe&æ e(t zqualitas per-

feda. Ergo imperfe&a refpe&u jufti-

cificantur & diverfificantur penes obje-

y

tiz impäffe&æ: Sed Religio eft juftitia

&a formalia : Sed Religio habét obje-

&uüm formale , quod nulla alia virtus

1)

qu

imperfe&a , ut. patet ex Prooemio hujus

rentiam

A.

;e&vicit ,nimirum exhibere reve

g

Ita&. Ergo, Confeq. p-rgb". Quia idem

& cultum Deo füb unica fpeciali ratio-

j

vt

eft conftitutivum & diftin&tivum

j

ne, nimirim ut eft primum Principium

UIBW »

Dix in R, objettm formale , quod 5

,

rnationis rerum , &

E

ft hpneüas

-

cr:at'ioxïis & ;gubfz::

in.

quia obje&tum formale qus e

*TYT

s

—

732

TRACTATVS X, Éxanen 1.

ju quantum ejus excellentia in infinivun

b

1.:

tem ejus . N, maj fecundüm VirttiafiL

i,

tranfcendit omnnia.Ergo..

tatem fibi correfpondentem ,C, maj Er

^

Éx q:üo-fï.e*quitur,qub& actus Rcfi'g*iö-

fic dift.mrin. N. conf. Idem ergo habiu

s utfunt , vovere , juraze , facrificare,

tus Religionis habet diverfas virtuali-

uti

ndn

orare , Deo fe fubjicere ;; Deum colere,

tates , juxta quas plures actus refpicit,

| g

licet materialiter inter fe differant , nec

quorum quivis perficit füam virtualirz-.-

D

€onnexionem. Babeant vel fubordina-

! ln

tem, v.. g. votum füum, & non eam, quz-

xj

tionem, Conveniunt tamen I unica ra-

eít jaramenti..

1 5bi,

tioneformali, quz eft , folvere Deo de-

Ad z. N. conf. Tum quia, quæ*fnj im--

T

bitum , . quod creatura incurrit vi erea-

ferioribus funt difperfa , in fuPerwriBusp:

1 Eu

"onis& 'gubemmtitmis, eumque revere-

tht

füntunita. Tametiim , quia refpectir

xi obejusexcellentiam. Quam rationem

Deiett eadem ratio formalis ,. nimitum: -

P tdbra

formalem magis preimar-io & principali..

excellentia ;Dei. nullauuy. commodum 3

n

*ter refpicitunusactus quàm alius ,. v

noDis poícentis ; aff debitum, quO&" crez«-

o

"maeis devotio quàm oratio, &c. Etlicet

curz folvitur,. nen. refpicit neceffarió:

j a

dicta vatio debitivideatur.variani in acti-

excellentiam perfonz, cui folvitur ,. fedi

L

bus Religionis ; aliter enim Deo debetur

ultimat& commodum Hhominis vel aliud:

min

aliquid ex promiflo vel voto:, aliterex

motivunm ,

1. Q

. Hinc. conüi-awntin': diverfe:

accepto beneficio :: eft tamen folum va-

virtutes;.

4 atf

'riatio materialis,manente eadem ratione

| t

N

ZAd. 3. dift. ant. , itatamem atin omni-

formali

Bus illis fit eadem ratio formalis /u£:

a

IV, Oppone. Y.. Si. dicti a&us fþe&ä—

qua primiptincipii creantis , C. ,. fecus;.

| m

rentad. anunmr fpecie habitam. deberent

N: ant. & conf, Nam opera ad extrafünt

u

einnes: eundem habitum: intendere feu

communia omnibus tribus Perfonis, Et-

p i

perficere : Sed hoc non fit,. quia. actus

Íi Deus ('cujus Scientia eft caufa rerum):

3 Wi

frequentati;jurandi non dant.facilitatem

non*effet íapiens ,. noir poffetdici Crea--

tf

vovendi:

Erao..

j

tor; f noneflet juftus & mifericors ,.

'*xnincidf.:

2.. Diverfa. ratio. debiti- erga proxi-

n

AT,

fir

mon poflet congrue&gubernare. Nullurn-

'Anum- conftituiv diverfas. virtutes circa

ergo atcributumfolitarie fumptum , &

Mpe

NU

le

tpfüm ,.nam debitum ex pacto —folvi:s;u.

ut.rationeab alio diftinctüm fedutreli--

UM

fkitia;ex promistione fidelizas ,. ex.bene-

quain fe includens , petefteffe adzquata:

^

Ml

ficia ;g.raciu.ido, ex--dignitataperfonæoü-.

ratio divinicult

H

Lt

$57

!

L

fervantia.Ergo etiam circa Deum..

!l &

Nec ebeft diftinclio: rationis ,. quia-

| um

4.. ln Deo fünediver(à attributa ,. uc

aliàs déberet etiàm poni'aiia Chliáaritas;.

:| '-E i

"Sapientia, Bonitas.,. Mifericordia , &c,

ua dilititur Sapientia ,. alia; qua Mi*

3 l

dHiem ttesEerlonz realitec. diftinctz. . Ej

ericordia; ^ Aliud'eft^ de- diftinctione:

l N

«go iis correfpondetdiverfüs cultus.

Charitatis & Spei, cüm'Häbcantxciüïhii-

*äl.Ergo X

Ad1. dift. maj; Deberet: perficere lia..

birum. Ícepndiun. quamlibet.virtualita;.

&amxmionem- fqrmalbmi«

j n mraþ;

Wot.

725

De Religione, :

Hic ferviunt dica Tra&. 4 Exam. .

, ANot. ex S Thom, infrà -q. 103. 2. 7.

n. 2.de definitione virtutis moralis,

€

vk;z*:

ad 1, qubd ficut. Religio per excellen-

tj

ibid. a, 3. & 9. de fubje&o virtutis mo7

&iam dicitur pietas,in quantum Deus per

ji

ralis. Etn. 10. & r«. & 12. quomoda

D

excellentiam eft Pater, ita & latria per

virtutes morales,& an theologicz cofit-

excellentiam dicitur dulia, in quantum

5 !rrr'

ftantin medio, Ubiqueque idde Rcl,i-

Deus excellenter eft Dominus ; Unde

ts

gi

one explicatum eft.

lli non funt cultus fpecie diveríi refpe-

&

&uDei , fed unus cultus zquivalet utri-

s. 3. Religio eft nobilior cateris vit-

tutibus moralibus, imó omnium mora-

ue, Adlatriamergo fpe&at, non tan-

u

lium nobiliffima.

tàmcolere Deumn ut fic, fed colere ut

Cteatorem, Salvatorem, Dominum, Be-

Ratio S. D. a. G. Inter virtutes mora-

fiefa&torem : qui in omnibus his forma-

les illa eft perfe&ior qux propinquius

ai;

acceditad Deum? Sed ficeft de Religio-

litatibus ratio formalis colendi, eft ejus

j

ne, ut patetcx ejus obje&o. Etgo.

erfectio & excellentia increata, perfe-

&iones autem & beneficia hominibus

Ex quo fequitur, quod,dum $. Thom.

collata folàm funt motiva extrinfeca ad

fupràq. 58.a. 12. inc. docet , Juftitiam

legalem elfe nobiliorem cxteris,/ com-

eultum inducentia.

QUARO IV. Religio e

Gnc virtus.

parat eam folüm cum illis virtutibus

j

fpecialis feu di(tin&a fpecie ab aliis? Eft-

moralibus, que verfantur circa bonum

humanum , non veró cum ea,qus vería-

tie theologica, vel moralis & moralium.

cur ( uti Religio) circa bonum divinum.

n

gratantilfima potens imperare actibus

MA

Aliarum vircutum ?*

Similiter dum infrà q. 16 t.a. 5.inc. cate-

n

uä,

M

"

V. HacQuzttio non eft eadem cum

ris przfert humilitatem, comparat eam

st

camillis vitutibus,quz verfantut circa

priori; illa enim quafivit , an Religio

:

(5

moderandas paffiones.

a

utgenus non contineat füb fealias virtu-

imperate gt&ibus

W

"

tes ut [pecies, hacveró , an cum nulla a-

w.4. Religio poteft

u

"

aliazum virtutum , etiam theologicarum.

Md

a coincidat,

m

Datebit ex dícendisad Oppo

Ugnroafüem.ad r.partem.

N d

Qtiones con-

g

Ratio eft eadera cum priori ad Q. 3.

tra

3

v

VI. Opposo f. contra 1. R. SS. PP.

v

T

R. 2. Religio non eft virtus theolo- -

i

dicun

t,Sa

hd)

342

n&os coli per Religionem: Sed

gieafed moralis,

H

(

T

— Ratío :. & 2. patti

s eft: V.iz.tuä theo-

San&i coluntur per virtutem Duliz. Er-

Jlegica non folàm pre obie&o cui

fed et-

go virtus Dulie & Religionis funt ea-

dem.

Wop

iam pro obje&o formali debet hobere

(s

Confitm. Proto

iy'k)oxx & imago ce-

[

Deum feu quid pure divinum ; Sed hoc

luntur eodem cultà : Sed Sancti fünt

non habet Religio, ut patetex R.3. ad

Idem pa-

T

Q.2.Ergonon elt virtus theologica, fed-

verz imagines Dei. Ergo.

ectu

tet de Charitate, quz ett unica teíp

ho

A j

pure momï-i-s., :

Dei

Yyyy *

gA D

Viuns

724

TRACZATFESY X. Éxamea l.

Dei & proximi,cur non & eadem virtus

inSanctis,non ipfos San&os ; quotum

ad colendum Deum & Sanctos ?

propria excellentia tunc folüm fe habet

|

3

Oppeno 2. contra 3. R. Virtus imþe-

mereé materialiter,

Verüm hic cultus -

rans a&ibus aliarum virtutum & eos or-

1]

noneft in Ecclefiaufitatus, ad vitandum

:

plom

dinans in füum finem eft. nobilior, quia

periculum erroris , ne videamur creatu-

[

imperare eftfüperioris : fed juftitia le-

ris tribuere honorem divinum, Vide$.

"

y

galis atus Religionis fic ordinat ad fu-

Thom, infràq. 103. a. 3.ad .

ex

um finein, fcilicetad bonum commune.

L

"

Ereo.

Ex hoc colligitur differentía Sand

»

0«

B

"Mj

j

rum ab imagine pi&ta Chrifti, qua poteft

Confirm. Totum eft nöbilius parte:

i

adorari Latria ideo, quia fecundum fe .

n

D

Á

Sed Juftitia legalis comparatur ad Reli-

nullius cultus eft capax;. ideoque."'cïfüt'

gionem ficut totum ad partem., Ergo.

dictum periculum ; San&ti ver

[

W

(

Oppono 3. contra idem : Poenitentia

s

O fpecialis

cultus capaces funt,

Qu

eít ultima difpofitio ad gratiam & recon-

L]

ciliationem cum Deo: Sed hic effe&us

Ad id, quod additur de Ch:iritatc ,

V

i

llc

eft nobilior,q

-l

im colere Deum.

Ergo.

difparitas eft, quia in dile&ione proxi-

M

Min. prob. Plus eft reítituere ablatum

mi ratio formalis diligendi eft folus Deus .

u

feu bonitas divina, in cultu veró Sancto-

Itl

ll

Qu'äm! COIEFC hOllOl.'ClT] COI]R?['V&CUB]. Er-

|

go.

rtum excellentia propría. Nam h.onpl:

j IU

N

Confirm, Peenitentia pro obfedo cui

intrinfece eft teftimonium propriz. vits.

ET

tutis inaliquo, excellentia enim impor-,

EE

babetetiam Deum, Ergo eft faltem a-

qualis Religioni,

;

1

.

tat rationem caufz formalis , nimirum

Uni

Ád 1. R. San&os PD. nonloqui de Re-

perfedtionem , qua unum excedit alte-

^ Al

rum , nihil autem excedit alterum , nift.

ligione, uteft Ípecialis vircus, fed in am-

! Xl

pla ignificatione, :

A

1

per id ,quod formaliter habet in feiplo:

imirum de Religione

! Uj

Chriftiana feu Ecciefia , Sanctorum cul-

bonuni veró , quod eft objectum amoris,

eur

E

tüim pracipi

velic

t. In quo fenfü omnes

importat rationem caufz finalis ; de cu-

EU

jus ratione eft, ut

actus pii dicuntur reliciofi.

propter eam al.P—Petan-*'

Mi

tut alia,

Ad Confirm, dift, Hmj. Loquendo de

culta, qui exhiberur imagini pracis? ob

z4d 2. R, 1. retorquendo, q-ilöd Re- 3

excellentiam. extzin(ecam, Prototypi in

igio etiam imperet ackibus aliarum yir-.

ea x'elncmtem, V4gs Dei In eancus, C.

tatum, etiam theolopicarüm ) ut fi quis

maj. Ob excellentiam intrinfecam pro-

voveatactum Fidei vel

SPei) & orfiiz?ft

priam irbacinis , quamvis participatam à

ad cultum Dei,

Prototypo, N. maj. Hoc fecundo modo

Ex quo poteft fäcundöheäri maj.

3;

San&i celuntur dulia, primo modo pof-

Tertio dift. maj, 1. cum noftro Magiftro

funt coli larría, adorando Deum ejus-

Torre : Si fit imperium proprié, proüt

que excellentiam, ut rationem formalem

idem eft , ac quomodecunque m

overe

actum

l

oA Re'/f!;t;tibne;

725

M

utisad finem alteri-

nem virtuti

sinferioris.

áütum unius virt

Exprima

diftin&ione etiam folvi-

us, vel implorar

e auxilium- virtutis

n

Y

etiam inferior im-,

tur hac Inftantia: Imperium efta&us

vi*

fuperioris, prout

^

intelle&tus feu rationis pra&icasErgo

lorare potelt,

maj Éthocfecundo

[X

modofitin prz

fenti.Sicutergo füb-

non voluntatis vel virtutis in volun-

"

tàte refidentis. Ant. enim eft verum.

Y

*

diti p

E

*

offunt movetre,

P

excitare , implo-

é fumpto.

sare Princi

pem ut fibi füccurrat, ita

deimperio p

ropri

3(9

Ad Confirim.

dift. maj Si fit pars pra-

.

inferior virtus

fuperiorem etiam the-

rié dicta,C.maj

Improprié & fimili-

»

ologicam.

- 2. Aliter cum

JoanàS.Thom.dift.

tudinarió;uti in prefenti; N.maj.V ir-

tus ergo aliqua dicitur pars potentia-

$aaj. Imperaxre

e(t fuperioris fub ea

5

ratione fub qu

a füperior eft, C. Sub

lisin fenfu explicato ia Preoemio hu-

jus Tra&tatus. |

D

quai

nferior eít

, N.maj. & diftincta

pin.

N. conf. Licét ergo virtus ali-

. Ad5. dift. maj

. Eft difpofitio ratio-

a fimpliciter fit u-

nefui,N.Ratione

Charitatisadjunctae

qua v.g.theologic

feu utformata Charitate,

C. maj. Ad.

perior Religione ,

& fecundum fi-

nem füum primarium,

quicftDeus ,.

prob. diftant. Si honorem lefum

h

Deo reftituat fimpliciter, uti facit

n

non poffit

ordinari ad finem Religio-

nisalteriusve virtuti

simmediatc ver-

Charitas &fatisfadtio Chrifti,C.Si fo-

lüm inchoativé & difpofitivée, uti fa-

fantis circa media ; poteft tamen fe-

j

cundumquid effe inferiorillà, quate-

cit poenitentia , ut prarfcindità chari-

tate, N..

nus ciadditaliquam circumftantiam

Ad Confirm.N. conf. Quiaformali-

»

vel formalitatem, ac obligationem,

d

ut fi juxta di&ta quis voveat actum

ter exhibereDeo cultum eft quid

2[(»

nobilius quàm folüm diípofitive ei

j

Fidei, quia&us ordinatur ad finem.

Religionis: hincvirtus fuperior exfi-

reftituere honorem ablatum.

I

E

u

*gc fecundario poteft ordinari ad f-

qu'

li

522

[

ul

ää

n P

J

1]

UM

d

^

^

r

LA

j

OTy ,27 4

72$

TRACTATUS X, Esamenq,

Á

)!

a

[tii

fit

i

m

—— De Zilibu; Rclzgiam'sf 4 Do&, Queft, 82.

6 fegies-

J

tibus,

TC

at

UE R.G) : Virtus

Religionis

votio per fe & principaliter cailfat

«dlis

quos actus habet?

fpiritualem letitiam , per accidens

- n

C

VII. &. Habct internos du-

-

35;.arn

os,quifunt, Devotio & Oratio. Ha-

triftitiam, a.4. in c.

IX. Oratio eftaífcenfus feu elevatio

: t

bet& plures externos, ut fünt, Ado-

mentis in Deum, & definitur à $,

m

ratio, Sacrificium, Oblatio,

Decimz,

Votum,

Thom.85.ubsde eà agit a. . inc. Ze-

L

Juramcntum,Adjuratio di-

titio decentium a Deo. Eft elicitiveab-&

L.

vininominis,ejusque in laudem af

fübje&tive inintelle&tu, Orare enim

| tv

fumptio. Ita $. D. poftea citandus.

eft conceptum internum ad Deum

! itotm

Á&us internos effe principaliores &

ordinare,feu Deo manifeftare.loqui,

h

per f& fpectaread Religionem , exter-

nos veró effe fecundarios & ordina-

exprimere & quafi intimare;hocau-

j iil

tem eftofficium intelle&us. Quz in-

s

riadinternos,

It

Explicantur AGas.

& attentio requiratur , patebit infi

Tnj]

in hoc Tra&, Exam. ;. n. 82. & $3.

VL Derorio juxta S.Thom. hic ubi

Quód Oratio fit A&us Religionis;

ttfnt

de eaagitq.82.a. :.cft volunt

aria qua-

dam promptitudo ad Dei cultum &

probat$ D. q. 84.a. 3. in c. dicens: À2

ET

funularum.

Religionem. proprie pertinet, reverentiam G

N

Vcel, a&us voluntatis

bonorem Deo exhibere j per orationem autem

| Wt

piompté fe tradensad Dei cultum;

;mm

botio Deoveverentian exbiber, in quantum 4

quz promptitudo & fervor (i deeft,

fej þdyicit, & orando pra]?temrfe o indi-

| d

non eft devotio. Caufa

principalis &

DT

extrinfeca dey

gere ficut -audore fuorm. bonorum. — E*

(6,

otionis eft Deus , qui

Wtl

quos dignatur vocat, &,quem vult,

Hic fe offcrt difficultas,quomodo

r

X

rcligiofum facit

,utex S Ambrofio

aitS.Thom.a.4,

Cauíà veró intrinfeca

Oratio,quz cft aQ* intelle&tus, pollit

erp

efié actus elicitus Religionis,quz €

- B

J

ex parte noftra eft meditatio feu con-

in voluntate?Hoc Gonet bene exp'i-

] Rl

templatio.

uod probatex illo Pfa].

cat dicens:Obfervandum eft cumCa-

Memme

y8. m medicatione mea exardefcez ügnis.De-

lts

jetano 2.2. q. 1 art4.D.Thomam i&

-

V

:ql

"

727

De Rehigioné;

non ef ptopriv imperatus : mam actu

"4

'A ignando virtutibus proprios actus,

otiüs refpexiffe ad idenititatem ipfarumi

propriä imperatus ab aliqua virtute di

citurille, qui fit mediá aliá virtute eli-

virtutum ; qu:*im ad identitatem poten-

ER

tiatttm : & ideo omnem a&um, qui non

ciente ; ficut actus , qui elicitur ab hu-

tefpicit nifi unican» virtutem , appellat

militate propter Deum ,dicitur impgmsi

virtutis , in quacunque

i Charitate ; & ideo ubi tantüm eft

. groprium talis

"

potentia fit, Quàd fiplures virtutes

virtus , qualitercunque influat in adtum.,.

dicitur hic procedere ab ca. elicitiv&..

reípiciat, illius vocat proprium; à qua

Hocfíecundo modo Oratio dicitur elici &

habet primam fpeciem boni & virtuofi

actüs, acproinde, cujus finem primarió

Religione, primo-vero Devotio ; qu& in.

T

voluntate exiftit.

Hazc Gonet. in. Ma-

refpicit, Hae ratione idem S.D'o&t, :.2.,

nuali Tra&. 9. c. 3. de R«lig. $. 2.

3- art. 1. confesfiorrem extermam dicit

T

ei

eactum proprium Fidei , quamvis illa

X. Aderatio de qua S. Thom. agit

m

quaft. 84. fumi poteft dupliciter. :.Ge-

"l

fitin potentia exterra , & hzcin intel-

neraliter pro quacunque veneratione

"À

le&u ; quiaprima bonitas talis confef-

alicui in teftimonium fuz excellentiz:

J/

- fionis ex Fide eft, & ejus finem refpicit,

debita , qualiter Abraham adoravit

i^

"

nomn veró ex alia virtute, Et generali-

'ter omnes actus externos , five virtutis;

Angelos Gen, 13. & Nathan Propheta:

^

U

fivevitit , attribuimus ut proprios illis

j. Reg. 1. Davidem, 2. Sumitur ipe-

cialiter & proprie pro reverentia Íeu.

" habitibus, àquibus fumunt primam

N

fpeciem deformitatis , vel re&titudinis,

enltu exbibito Deo ob- infinitam. & -

Et haze eft

ut éomeftionem temperantig , exter-

creatan: ejus excellentiam.

L

numluxumluxurig , &c. non curando,

a&tus Latriz feu Religionis,eftque hac

]

p

an fint in eadem potentia, velin diverfis,

Adoratio duplex: Una interna, quà per

w

a&unr mentis & voluntatis ; 2ltera ex«

Quiaergo prima & effentialis bonitas

j

erationis tota eft à Religione , quia cít

terna(à priortimperata fine, qua potiüs:

i

bonitas reverentiz & cultáüs,Oratio dici-

eft fictio & itrifio ) quà. Deum venera-

TL

tür proprie a&us Religionis,quamvis fit

muractu extetno , v. g ggnwfï&xm&ae,,

T

.in diftinéta potentia. Et ex hoc dici-

corporis inclinatione , pectoris tunfio-

W

tur etianr actus. Religionis elicitivé 5

ne ,. capitis difcoopertione , &c« qui -

y

quia, ut bencobfervat Bannez 2..2. q. 3.

&us przcist fecundüm fe fimz. quiderm

eitata, & Alvarez.i.2. difput, 9:.. du

indifferentes , attamen füuut acbus La-

lyquom

pliciter poteft aliquis actus dici elicitus

triz,prout yefg»ici:m.*; inter.namidewzio-

nems

(

abaliquavirtute ; vel proprit & ftri&e,.

y

quia eft immediata ejusoperatio;ae pro-

Adorationis generaliter fümpte tres

d

kfp.ftq

indemanet in eadem: potentia ; vel lar-

funtfpecies: r. Larzia , quz ht & de-

betux foli Deo ut primo noftso principio:

4?[]2'5

gt , exeo folümquód non fit mediá alià

j

ä

"Nirtute, quamvis zmediet alia potentia;

& ulime fni, 2. Duiia qux exhibe—

, dictur emim talis adtus elicitus ,. quia

sur regnantibus cum Deo Sandtis ob.ex-

H

m

H

£

w

728

H

ZRACIATFS X. Examen 3.

cellentem eorum perfeGtionem ; prout

VOR

Ratione coht-a&üs membrorumChri-

ff

patet ex S."Thom. hic q. 48. a. 1. &q.

fti adoramus .non. folüm Crucem, fed

zi 1'1ia,l

103.2. 3.

3. Hyperdulia . quafi füpre-

etiam omnia, quz funt Chritti, Unde

1

ma Dulia , quá fuper omnes.alios San-

Damalc. l. 4.. c. xz. pretiofum lignum,

lr

€tos colitur Beata Virgo ob fpecialém

ul

ut fan&ificatum ta&u (an&i Corporis.

affmitatem, quam habet'cum Deo , iü

& Sanguinis , decenter adorandum , cla-

V

ü

'"quantum eft Mater Dei, ut decet S; D,

vos, indumenta , lanceam , & facra ejus

« 14

Cit. q. 103.a. 4.ad ?

T

tabernacula, qua. funt , prafepe , fpe-

Adoratur cultu verz Latrize Chriftus,

lunca& ejusmodi.

Ifta tamen non te-

[

quia eft Deus , ejusque Humanias, utei

prafentant imaginem Chrifti,ficut Crux.

1 p

«onjuncta, 3. p. q. 25. a. 1. & 2. Huma-

Ideoque mulieribus dixit Angelus : Je-

!

li

nitati precise fecundüm íe fümpta fed

fum. quzritis Nazarenum crucifixum ,

l

per intelle&um à Verbo pracifz, fu.

non- díxit , lanceatum.

Et . inde cft,

J :D dOC(

Premis tamen gratiz creatz donis deco-

quód Crucem Chrifti veneramur in qua-

|

,' ï.qllö(

ratz, debetur fuprema Dulia feu Hyper-

cunque matería , nonautem imaginem

ET

. ^ dulia.

!

.

clavorum vel quorumcunque hujusmo-

(

!

NT

Eodem adorationis cultu.veneramur

di. lta $, 'Thom. cit, a, 4.ad 3,. Nam

tiala

imaginem ut ftalem , ejusque Pretoty-

differentiaeft, quia Crux in quacunque

|

pum,nimirum vel Latriz, vel Duliz, vel

?doral

materia ftatim & quafi primá fronte re-

B

Hyperdulie , prout nimirum debetur

prafentatiplum Chriftum, clavi veró ex

. Prototypo,

Quia idem eft motus in

1 Qj

alia materia facti , non ftatim Chriftum,

| Vs

imaginem & ín rem imaginatam. . De

fed primos clavos repraíentant, . Sita-

; )

imagine Chriftiiddocet $ Thom. 3. P.

men acciperentur cum ipía cruce etiam.

ün],

q.25.a. 3.

i

facta. ex alia materia, fimul conftituunt

| ,äüau't.z

XL Crux,in qua.Ch

riftus pepe*ndif,

unam Chrifti crucifixi

7

| imaginem ,-;pqi;

" d Qu

adoratur Latria ex duplici titulo juxta

fentc'lue adorari,

:

Etaui-

: "Rldin

'S.D.loco mox ex 5. p. cit.a. 4.

"w INot,ea ,

uz Chriftur

n tetiggl;uhi,

HWS

dem 1. inquantum eftimago Chrifti in

ea extenfi.

effe in triplicidifferentía. z. Aliqua te-

nunumel

2, Ratione contactás mem.

tigeruht eum indigné , ut os juda, fa:

brorumejus , ex quoeft fan&ificata , &

Aloren

crilega manus ei alapam impingens: hac

Sütdin

fanguine ejus perfufa, | Ex hoc fecundo,

ratione contactüis. nullam. fan&itatem

V

)

licét non ex primo titulo, lignum, in quo

participárunt , proin nulla eis debetur

ependit , adoratur Latria, etíi ponam-

jl dmflonah

veneraiio. 2. Alia poft Chrifti conta-

j i

N

pliüs habeat figuram Crucis , per quod

"

&um manferunt pervia conmunibusufi-

differtab aliactuce, quz eft effigies di-

bus,v. g.terra, quam calcavit , aér, quo

; p

&z Crucis: talisenim effigies, quamdiu

refpiravit, afina, cuiinfedit, &c.& hac

retinet formam ctücis.poteft adorari La-

non debent adorari Latriá. | $i quis ta-

Ws

ttül'æqb

triaex primo titulo 5 ex nulloautem ,

men veftieium Chri(ti adoraret , quia &

^il

j

j

formam crucis gmifït, ,

9 -utformalitereft Chrifti , nihil maliface-

4

-

fet,

RRR

- De- Religione,

: 729

tet, ait Gabrera in j. p. Tertió funt

B, Virginis éft Hyperdulia. — Vel pauló

*

alia, que ex contactu Chrifti manferunt

aliter dici poteft, quód licet Rex & Ma-

UL

dignificata, etiam in zítimatione fide-

ter, f fint ejusdem ordinis, debeant coli

eodem cultu 5 fecus tamen,fi (int diverfi

]

lium, ac (an&ificata , ut ccux, clavi, fpi-

A

nz,lancea &c. & hzc aderantur La-

ordinis, Rex autem Chriftus eft ordinis

divini, Mater veró creati.

.^XIL Sibec ratiene contacdius adoren-

Cajetanus hanc $. Thom, fententianms

tur Latriá, cur non & Beata Virgo , qua

intelligit nonabfolute & (fimpliciter, fed

MU

V

Chriftum intimiüs tetigit, imó eum in u-

ratione Ícandali aut periculi, quo ceifan-

tero. portavit?

Y

te concedit, poffe B. V. coli adoratione

In R.ad hanc

Quzft variant intet fe

Latriz ratione contactüs,

Nofter Barthol, Medina in

Do&otes.

XIII. Quid fentis de Sanguine Chriti

adhuc apparente in Spinis, Lanceá , Sin-

j p."docct, quosdam non imperite di-

,

cere, quód fi quis ex divina revelatione

done, Sudario?

cognovillet in Utero Mariz portari

Suppofita Thomiftica diftinctione

Chritum,Scadorátfet divinam Prolem,

fanguinis in perfe&um, purum feu na-

eodem Latriz cultu ratione conjunctio-

taralem, & in nutrimentalem feu im-

m

nis adoralet Matrem, cujus pro tunc

erfe&um; Probabilius mihi videtur ,

Chrifus. erat quali pars. . Qu conjun-

quód Sanguis Chrifti adhuc apparens ia

&ionis ratio ceflat poft partum.

Sed

Ípinis, lancea, findone, fudario, &c.noa

h

A

j

S. Thom. 3. p. q. 25. a. $. abfoluté do-

fit fanguis naturalis, utpote qui totus,

cet, Matrem Domini non eíle adoran-

tanquam ad humanz naturz integtita-

j

u u

N

Et dat

j

dam .Latria tatione contactus.

tem fpectans, juxta S. Thom. 3. p. q. 54.

H

j

difparitatem inter ea« & res iufenfibi-

a ad 3. in Refürre&ione fuit reaffum-

les, que Chriftum tetigerunt, hec enim

PL'US

Ef ergo fanguis nutrimentalis,

g

fecundüm íe nullius venerationis funt

qui tamen poteft adorari latria, licét non

t

capaces, & ideo in earum adoratione

fuerit hypoftatice unitus Verbo ; füfficit

A

nullumeft pericutim exiftimandi, quod

enim conta&us cum Chrifto, ut dictum

d

hti-

d

adorentur ratione fui; B, Virgo autem

eft de Cruce & alíis,

nosl j

r

fecundüm fe eft capax cultás ( & qui-

Sed quid de májoribus particulisSan-

D

Pm*zf T

dem, ut diximus, Hyperdulie ) cüm

p l"

guinis,qua in quibusdam Ecclefiis in vi-

fit rationalis creatura, & fic facilt pollet

treis ampullis affervantur ?

Pa [ (]m

j

;putari , quód adoretur ratione fui ; qnod

Dicecum S. Thors,loco mox ex 3. p.

)u

lf

ertoris Pericuïumx omnino. vitaadum

cit, dicente: Sauguis ille, qui in quibus-

]

: C&.'

"

y?

"

dam Ecclefíis pro Reliquiis cowfervatur , non.

j

fluxit delatere Cbrifli, fed miracilosé dicitur

JH

- SubditS De&;ad I'. Matri R&gis nbn

il

debetur qualis honor , honori qui de-

effluxiffe de quadam imagine percufJa, uci di-

betut Regi , fed honor coníimilis ratio-

verfe hiftoriz referunt miraculese flu-

jf

MHQ

xife ex Eucharittia injuriose tractata,,

n

Ab

&

?

L ;ujus«:[am excellentiz;, qui refpectu

d

Lj

Zzzz

Quid

730

7RACTATUS X. Examen $.

r

daMa

M

X

»ud fentis de illa celebri vitrea am-

tione, in quäntu'm*crcdit—eää cärPuä" Hite :

ulla in Ecclefia S. Mariz. Magdalene

ï

jus, cüm tamen fit alterius,

"d

apud $. Maximinum aflervzta, in qua in

XV. Sacrificium de quo S, 'Thom.q.

t

dieP araíceves circa horam exitus Salva-

-u

8 s. Hoe nomen derivatur à faero faciet-

toris fzepe vifus eft ebullire facer cruor ,

do , per illudque intelligitur a&io fa- — p

^ n

«ui tempore paffionis Chrifti dicitur à

cra VC[QIHS circa rem facram j res au-

$.Magdalena exceptus & in Gallias por-

rem facra eft, qua. eft ordinata ad cul- — ij

tatus ?

tumDei:

Definitur Sactificium utfic — i

Dice cum Contenfon in 3. p. conti-

feu in genere, proprie dictum, quódfit

Jimati

mneri in illa ampulla terram. Sanguine

exterma Qw fenfbilis oblatie. vei -alicufas

Mu

Chrifti tempore paffionis nfperfa?n, à

exterioris feui feufibilis permanenth , legi-

PT

thna autberitate inflituta , à legitime

"n

S. Magdalena excerptam & in Gallias

P ortatam.

Minifiro faila immediaté-foli Deo , cum

IN

XIV, Quid judicas de cultu Virorum

veali - ejusdem vei immutatione im puoté-

Miy,

Tluftrium.in fama fand&itatis defuncto-

flationem. Dominii Dei im vitam dv mor-

J &rnd

rum,nondum canonizatorum ?

tem . (ue creatura.

Hzc definitio colli-

'anidon

gitur ex S. Thom, 2, 2, q. $5. in eaque

Dico : Certum eft, quód cultu publico

li

ly oblatio poniturlocogeneris,quia ome , ii

3mon liceat eos venerari , donecà Papa in

re facrificium eft oblatio , non tamen e-

Beatorum numerum referantut, fed fo-

hii

contra,

Dicitur exterma , quia factil- — d.

lüm privato. Hinc eorum- imagines li-

cium proprie dictum verfatur cizca fes

&WW.

cet domi tenere, fed non in templo , nec

externas & fenfibiles, eas in Dei cultum

t Qug]

in altari reponere , nifi forté ornatus

Causa.

per oblationem ordinandi , per quoc

j

1b

Similiter privato cultu licet eo-

'rum offa ofculari , veftium particulas

differt ab adorationc fimplici, caterisque

!n i

aCtibus Religionis , quos homo !o üm

i g

fervare, in die natali devotioni vacare,

perficit motualiquo corpori

s, v,g genu-

fàn,

jejunium vel veta offerre, fedfeftum vel

Ob eandem

jejunium pablicum nec Epi-fï:opu-s poteft

flexione , proftratione.

mm,m

ineorum honorem inftituere.

fert caufam additur ly fenfibilis , quia

ii

etfi etiam peractum inteznum , quo; ut

FE

Ratie: Quia ille eft cultus publicus,

dicitur Joan. 4.. Veri adoratores aaot?-

quem folus Papa concedere poteft.

Ndp.

bunt Patrem in fpiritu & veritate; Deo

DGPO jn

Eflne peccatum, venerari corpora Bea-

ab homine cultus exhibeatur, tenetur

mthd

I

torum, de quibus alii afferunt eíle in hoc,

nihilominus homo etiam Deum pet ex-

:al-ii.i,nillo loco:

teriores oblationes venerari; hocenim

A) V([m l

"i. (

Dico pofle coli, maximé fi accedat ap-

exigitur ab homine utpete conftante

$ cum alis -

TU

b&Sg

probatio Papz velEpifcoporum.

corpore &anima, & politic

Ratio :: Quia illecolens non errat in

hominibus converfante..

Dicitur 76

»hq

yid

fubftantia,eó quod illud corpus de facto

alicujus exterioris , qua particula patet .

j '"C

& alicujus San&i,; .&4 Íolüm in condi-

u

ex mox digtis, Dicifux réi lïfrmumm; "

j

z

De Relieione,

731

ad excluden

äas À ratione Sacrifici

i pro-

Mille feu Euchatifticum , effentialiter

Olþïïäl .

- ptit di&ti a&tiones quasdam transeun-

confiftens in fela confecratione , per

Im — 465 v.g, genuüexioncs à Sacerdote fie-

quam Chriftus incruenté immutatur , in

rifolitas.

Dicitur legitima. authoritate ,

quantum ex vi vetborum Corpus poni-

ii

ub 7 dv legitimo minifiro nam non eft cujus-

cur ftne Sanguine & econtra, licet per

libet facrificium inftituere, fed vel Dei

concomitantiam fint fimul.

Et in hoc

J

ytdt

immediat?, ut. patet ín lege nova & ícri-

Sacrificio principalis offerens & res ob-

Kdut

puhivel Reipublica , ut in materia de

latafeu hoftiaeltipfe Chriftus. Sed de

Sacramentis in communi diximus de fta-

hoc alibi,

ingi

T

tulegis naturz. —Mec eft cujuslibet fa-

XVI. Oblatio (de qua S, Do&. q. 86.)

at

ctificium offerre,fed fuerunt omni cem-

ASacrificio diftin&a , eff -aGus Religio-

nis, quo Deo offerimus ves externas. abs-

,F

pete idonei Miniftri legitimá authorita-

tead facrificandum initituti. Dicitur,

que earum wutatione,

Sicat. Levit. . 13.

jv

ii

fatla foli Deo , huic enim foli facrificium

przcipitur oblatio primitiarum, feu de

1

.elt offerendum ratione omnipotentiz &

"

manipulis novarum fpicarum ; five pri-

temi dominii füper omnia.

Hinc

morum fructuesm ; Uti & Deut. 26,

^

p

genuflexiones & fimilia & Angelis

quz inconfumptz & integrz Deo offe-

& hominibus in aliqua dignitate con-

gg&

rebantur , tumad ufüm Templi, tum ad

jw"

u

-- ftitutis exhibeantur, templa & altaria eis

Sacerdotum fuftentationem, uti & pau-

- dedicentur, (acrificia tamen eis non of-

erunm.

W»P

H oblationes juxta $, Thom,

ferantur. — Dicitur , inznediaté foli Deo

a. I, in c, de füi ratione habent, quód

o

er quod Sacrificium differt ab aliis ob-

voluntari? offerantur ; poteft tamen con-

T d

j

a

j

hi

tionibus , que quidem fiuntDeo, non

tingere, quód quis ad eas teneatur ex

tamen immediate, ut conftat in decimis.

quadruplici ratione. - 1. Ex przcedenui

j

-Dicitur ewm reali immnutatione i. prote-

conventione, ficut cum alicui concedi-

j

Q5 y

flationem , &c. quia ad teitandam Dei

tut fundus Ecelefiz , ut certis tempori-

L

omnipotentiam & fquprcmum domini-

bus certas oblationes faciat; quod tamemg

(

um ejusinvitam & in mzrtem, res obla-

habet rationem cenfus, 2. Propter prz-

j

ta debet realiter. imimutari; dum enim

a

cedentem deputationem five promiffio-

hoftia ab etfe ad noii effe tranfit , in fo-

nem, v.g.ex donatione inter vivos ,Ec-

d

lius Dei poteftatem redit, cüm folus ille

clefiz fa&á, vel ex teftamento, 3. Pro-

i i

, €am reproducere poffit : Hinc & in (a-

ial

pter Ecclefiz neceffitatem , puta, f mini-

crificiis Veteris Legis aliqua femper fie-

ftri non. haberent, unde fuftentarentut.

I

bat mutatio : f enim res oblata erat. vi-

4. Propter confüetudinem 5 — tenentuc

M[änl

vens, v.g. bos aut vitulus, &c, interfi-

l

enim fideles in.aliquibus Solemnitati-

j

T

€iebazur ; f inánimis & folida, combure-

bus ad aliquas oblationes confuetas.Hzc

J4

batur ; (i liquida , efundebatur, .

S.Doct.qui a. 4.in finec. docet, in nova

Ü

p

In nova lege non eft facrificium pro-

lege,quid vel quantum fit offerendum,

p

definiri per determinationem Ecclefia 5

li

,?tïe««di&"üm externum , nifi Sacrificium

a

4 AA A

ex

ais

"

732

7RACTATUS X,

ÉxaAmen ?.

:J &i

ex qua homines obligantur, u'tþrimitias

Dixi de fure communi, Nam defa&o :

Íolvant fecundum . confuetüdinem pa-

virtute fpecialium privilegiorum & jux-

j ifmis

D

ta multorum locorum confüetudinem:

triz, & indigentiam mi.niüromm Eccle-

1x.

Regularcs nullam Parocho dant portio-

Mopot

XVII.

uid festis de oblätionibus,

nemcanonicam ; vel nonnifi de funera.

L

'que fiuntin Eccletiis Religiotorum,non

libus proprié dictis, nimirum eodem die

/

J

habentibus jura parochialia ? poteft ne

cum funere delatis, ut funt, pannus, can-

Ltf

Parochusloci aliquid pratendere deil-

delz, oblationes &c,

;|

lis:

uoad vhoï: loci

X

?

1 UdUn

confuetudo fervanda eft,

Dico : Nec Locorum Ordinarii , nec

Tb om,

'chond»

XVIIL Decimie, de quibus $,

&ile

Parochi poffunt. Religiofis przjudicare

q. 87. funt decima pars fruluwum ffve

|

in iftis «blationibus.

Ita enim habetur

j "M, (

terra five aliarum verum Deo in — veco-

in c, 1, de Stat, Mon. & cap. nimis ini-

guitionem. univerfalis : domiuii debita , &

titt

qua de excetf. Przelat,

Debent tamen

ipfius winiffris perfolvenda , & quidem

1 '—'tJfï[llï :

A

«avere Regulares ,. ne in Ecclefiis elee-

íngulis annis de omnibus fructibus: in

molynasà fidelibus extorqueant.

Al

equo diíferunt 2 Primitiis , qua tantüm

At No

Sed quid tenes de oblationibus , quz

de primis fructibus novalium agrorum,

fj

t

T Q

fiunt dum Parochianus aliquis , qui fe-

ideft , noviter cultorum, qui antt non

pulturam apud Regulares elieit, qui fe.

colebantur, & animalium, dantur infi-

jn

ul

Ti

pulturam apud Regulares elegit, G:Pcli-

gnum gratitudinis erga Deum :Ud &

tur?

tb

ab oblationibus ; qua dantur ex devo-

Dito: De jure communi debetur Pa-

tione fine determinatione temporis;

5

al

rocho portio canonica, feu à Canonibus

qualitatis, vel quantitatis,

f D

fiatuta ex iis, quz Ecclefiz - Regularioc-

Preceptum de folutione Decimarum

eafionetalis funeris obvepiunt,

(ut explicat S. Do&t, a, 1. in c, ) in Ve-

ltury

W (or

Ratio: Ut , qui Sacramenta. admini-

teri Legepartim erat morale , 'inditum

ftrando cum vivente'habuit onus , ide-

Va

maturaliratione , partim autem erat ju

füuncte habeat emolumentum.

diciale , ex divinainftitutione robur ha-

L

. n queconfiflirila portio?

bens. Quódenimeis, qui divine cultui

| NUC t

Dice:Le jure communi hzc portio

miniftrabant ad falutem populi tonius;

E "ixlinnll'

interdum eft dimidia , interdum tertia,

populus neceílaria vi&tüs miniftraret,

DI

vel quarta pars , juxta confüetudinem

ratio naturalis dictat ; ficut. & bis , qui

ln

cujusvislocl, non tantüm deoblationi-

D

"

"

communi utilitati invigilant , fcilicet

bus, cande]is , panno tumbz, fed etiam

Principibus & militibus & hujusmodi.

"l

u

x[']u

:delegato tali Ecclefiz;fa&o pro animz

Unde Apoftolüs 1.Cor. 9. Quis. nilitat

.

W

li

falute. Éxceptis iis,quze legata fünt pre

füis ['ipendiis unguam , aut quis plautat

i

Wb

fabrica Ecclefiz pro' ornamentis , lu-

vineam ( defruiibus ejus mon .edit ?

A

ïa

minaribus, Anniverfärio,Septimo,', Vige-

Sed determinatio certz partis exhiben-

&Qmm

fimo,Trigefimo,&c. veletiamad perpe-

fed ex ir-

dz non eft de jure gaturali ,

&uuz cultum divinum.

fricuone

-

T

Vi2 N

De Re[igione;- à

torum , Ífylvarum , Vpi*fci'namm', molen-

HA&,L,V tütione divinà. (Und-c'qu'antüm ad de-

Perfona-

terminationem decima partis erat judi-

dinorum , edium locatione,

ini

tl

eiale. Et quidem ceremonialia Veteris

lesfunt, quz pendunturex lucropro-

prie perfonalis indaftriz , puta , exn

e-

It W

.ïl..egis pracepta ilicitum eft obfervare

tempore Legis Nova , judicialia veró,

otiatione , artificio , venatione, mili-

[

*

Tsl

etfinon obligent tempore gratix, tamen

tià, artium profeífione , aliove fimili

exercitio.

Alix füunt mixtr ex utris-

OR

pollunt obfecyari absque peccato; & ad

'€orum obíervantiam aliqui obligantur,

que , quz nimirum proveniunt partim '

vll

fiftatuantur an&oritate eorum, quorum

ex induítria.& labore , partim ex prae

diis , ut funtfectus & pulli animalium,

Id

eeít condere Legem. — Sicut preceptum

I12.

eorumque fru&us , ut lac , ;afeus, buty-

ini

n

jadiciale Veteris Legis eft. Exod,

&

"quód , quifuratus fuit ovem , ' reddat

rum,&c.

]

m

quatuoroves. Quod fiab aliquo Rege

XIX, Qua ratieue in quibusdam]locis

u A*h

fatuatur , tenentur fubditi obfervare,

Decimz fpe&ant ad. Laicos?

m

Ttaetiam determinatio decima partis in-

I*cecum $. Thom 3. 3.in c. Circa

f

It

ftitutaeft au&oritaze Ecclefiz , cüm mi-

Decimas duo fünt confideranda , fcilicet

p

j»

& iple

nifri Novi Teítamenti majoris dignita-

ipfum jus accipiendi decimas ;

üsíntquàm Veteris, Hxc S. Do&.

res, quz nomine decumz dantur, us

i

-

quibusdam omiffis,

eft fpirituale ; confequitur enim illud

a

Teneturne bomo doxe Decimas de o-

debitum , quo miniftris altaris debentut

3nnibus rebus ?

fumptus de minifterio , & quo Íeminan-

l

Ajfirmo cam S. Thom.

ä. 2 Ratio :

tibus fpiritualia, debentur temporalia ;

u

[

Rad x lolutionis decimarum eft debi-

quod ad folos C lericos. pertinet , haben-

te$ curam animarum, Ergo illis felis

tum, quo feminantibus fpiritualia de-

( DW*

ben-ur pro fuftentatione carnalia, ut pa-

competit habere hoc jus,. Res autem ,

uj

tet . Cor. 9. Sed fub carnalibus con-

quz nomine decimarutn dàntur , corpo-

l 1 y

tinzntur omnia,qua homp poflidet, Ec-

rales funt ; unde polfunt in u(um quo-

TOU

[*]

rumlibet cedere , & fic potfunt etiam.ad:

n

Not, tamen , hancS. Thom,dodi-

Laicos pervenire..

uon

maninteligi folüm de jure communi,

Sed'quo titulo LQ"ICI fes decimales: ca-

of'll"

Íi enim fpectetuc. coníuetudo locorum

piumt,i nom habent jus2

Ó w

- Kc i, dum legitime eft przícripta , ftan-

Dico: Titulo venditionis , vel dona-

i

g

-dim effe, Jura volunt ). folutio.decimz

tionis , permutationis , elocationis , pri-

n

-porfonalis vixeftin ufu ,' imónec prz-

vilegii, conceffionis Papae , qui Princi-

)

[)

. d ales in pluribus locis folvuntur niíi de

pibus fzecularibus. de Ecclefia bene me-

u

(l

-Ebus majoribus. Sicutautem decime

.titis fübinde decimas conceffit in teu-

Exquo noliinferre z

"

']

|p.&dales , quz folvuntur ex fru&ibus

dum perpetuum

pa& Qtf.um. five agrorumv , funadotum;

"LM

y

Ergo ruit data diftinctio S. Thom, inter

mns(!

bonorum immobilium , vinearum , hor-

ci':

(/

jus & rem.- - Nam: duplex eft jju&gg-

j^

E

Zzzug

piendi

V34

FRAC'T/ITU& X, Examen 3.

N

P:ie:a:äi Decimas

"*

.

Unum primarium,

fas concesfiones eisà Sede

dini

fundatum in fpiricuali minifterio fideli-

Ápoftolica fa.

&as. Hxc S. Thom.

L

bus debito , folis Ecclefiz miniftris com-

:,!JC'ECJTC .po:æ-ns..

Manet ergo de fato in vigore privile-

n

Alterum fecundaríum ,

gium ab Hadtiano IV, & Alexa

fumdatm it titulms alïcgatis ; & hoc

ndro IIf,

tj

conceífum omnilbus Religiefis

in com-

k

X aicis competere poteft.

Tenesturne exiamt píi Clerici dare De-

muniviventibus in c exparte. Ut de

il

E

Cimas?

P

novalibus fuis , que ptopriis manibus

vel fumpcibus excolunt , & de nutri.

E

XX. Dico cum $, Thom. a. 4. ;:ï e.

mentis animalium füorum

dicente: Idem non poteft efle caufà dan-

ln

» & hortis fuxs

di & recipiendi ,

ficut nec caufa agendi

decimas non perfolvant.

st

A.

& patiendi,

Contingit antem ex di-

Dice 2. Omnes , caljtlsoünquþ fint

verls caufis & refpe&tu diverforum ,

EC

Ordinis , Relieionis , Statás ac Dignita-

eunaem effe dantem & reci pientem , fi-

tis, etiam Epifcopalis (. nifi eximantur.

AMyliy

cut agentem & patientem, Clericis;au-

privilegio , papali difpenfatione , vel

Uoy

confuetudine) tenenwur dare decimas

Vidi

tem'in quantum (unt miniftri altaris, )

Ípiritualia populo feminanzibus , deci-

ex debito reali, ide(t, Orto ex re deci-

m

m à £delibus- debentur,

Unde tales

mis obligata , antequamad alterius pof-

j

Clerici in quantum Clerici fünt , ideft,

feffionem veniret,

Ita videtur col

[?T

ligi

inquantum habent Ecclefiafticag potíef-

ex citatis verbis $, Thom.

] GN

fiones, decimas folvere non tenentur,

W

Ratio: Factà Diccefium fdiViGone ia

Ex aliaveró caufa , fcilicet propter hoc,

Vil |

Parochias , Parochianorum przdia, in-.

quod poflident proprio jure vel ex fuc-

tra quamvis Parochiam fita , fuerunt

] M?'c ['

cesfrone parentum , vel emptione , vel

[ubje&ta obligationi decima: partis ftu-

MEI

quocunque hujusmodi modo , funt ad

&uum, praftande

arochiali Ecclefiz :

dj

decimas Ífolvendas

*

obligati.

EHixc-:S.

Sed res tranfitcum

j

1

oonere, Ergo.

$ mt&dc

Do&.

XXIL Ex qua virtute/. debentur.de-

g

XXI, Tenenturge Religiofi dare De-

M

cimas?

cimz , easque defraudans cujus. fpeciei

y-

peccato peccat?

Elüqu

D

Dic Y. cum S.Thom ad 2. dicente:

Qb

li

Dico : Debentüur non folätä; ex vir-

Religioti , qui fünc Clerici, & habeant

ll

N

icuram aoimarum

tute Religionis fed & Tuftitiz , adeóque

. fpiritualia pepnlvo

defraudans eas tenetnr Ecclefiz reftitue-

ETU

dilpenfantes , no

ntenentür decimas da-

!

re (tricto jure.

Patet ex. dictis, ^ De-

re, '.*f-em' P(ilï:lï'!]t

€as recipere,

De aliis

fraudantibus etiam meritó annumera-

Oü' l

L

ui

ce Religiois, etiamfi Ínit Clerici,

8 D

dipenfant populo fpiritualia , eft

tur ille,qui ftudiese aslignat partem

lia Katio,

deteriorem ; unde tenetur -boma fide

j at

iph enim tenentür de juce

procedere ,

cCommuni decimas dare: habent tamen

& pattes affignare proutfe

Mi

Offerunt.

.mmn

:;.i;q.uam inmtunitatem 'fecu;,üümdivq-

Áasfa&as i

Nec poteft deducere expen*

«

n culruca agri , ^ nec feminis.

x

L]

hr

p

735

bf Religtone.

Yi

.äjïimatïioncm, nec tributa, aut fimi-

fed quod à Deo per æïe-mam—ejus yo-

lia.

luntatem aliquid obtineamus , non eft

hyi

- Infolvendis Decimis prz jure ífcripto

ex meritis noítris , fed ex ejus bpmm-i

T

te.

txïa'gis fpc&anda eft legitima loci con-

i

M.

fuetudo , ex qua etiam celligi debet , an

Licetme adjurare. demones?

[i

Dico 1, cum $, Thom. a, a. in €, Li-

N

fideles fuis fumptibus teneantur decimas

T

deferre in horrea Clericorum , vel non.

ceteos per virtutem divini nominis ad-

.

(

du

Plura de his vide apud Canoniftas.

]

urare, ad illos tanquam inimicos ( ne

nobis fþii:i'cuaüteï vel. corporaliter no-

(

UA

Votum c Juramentuum.

: De hi; poüþa

fpecialiter.

ceant ) repellendos 'per poteíftawem à

DXXHL. Idjuratio divimi mominis , de

ChriftoLucz 1o.datam: Eece dedi ve-

WJ

qua $./Thom, q. 9o. fit, cüm ad aliquid

bis — poteflatem . calcandi. fupra — fevpentes

Nb

faciendum vel omittendüm , aliquem

( fupev omnem. virtutem.— inimici ,

T.

nibil volis | uecebit,

Non tamen licitum

t

obtcftamur per reverentiam alicujus rei

facrz , veletiam per Deum ipfum , ut

eft eos adjutare ad aliquid ab . eis addi-

$

M

patet ex S, Thom. a. 1.

E& duplex:

Ícendum , vel per eos obtinendum , v. g.

pluviam velgrandines , quia hoc per-

d

Unaimperativa, quá Superior potelt uti

ägagglos fübditos pr&cipiendo , vel ti-

tineretad focietatem habendam eum i-

i

moóremincutiendo , ut f1 adjuret fubdi-

pfis : nififort&. ex fpeciali; inftindu vel

tum per Deum vivum, per Dei miferi-

revelatione divinà aliqui San&ti ad ali-

M

qu

€ordiam , per quinque Vulnera Chritti.

quos effe&us, damonum operatione u-

Wlm h

J

tantur. Sicutlegitur de B. Jacobo, quod

[

"

Et hzc rationeimperii differt ab Oratio-

lt

ne; à juramento veró differt, quia pet-

er dzmones fecit Hermogenem ad fe

MWE

addüci, ait $. Do&. -

illud obligatur folüm ipfejurans. — Al-

jl

tera eft deprecativa , quà precamur vel

Dic: Licitam eít, à damone ho-

f

tIvE

Iogamus non folum fubditos fed & Su-

minem obfidente petere ea ; qnz (pe-

[

vt

é&ant ad obíeffi utilitatem & damonis

jl

eriores, imo & Deum, quem adjura-

j

qp

mus perFilium , per aliquid facrum, fi-

expulfionem , v.g. quomodo vocetur ,

cut Ecclefia orat- per myfterium Incar-

cur ingreflus fit , quantam Legionem

J

ib

mationis , & orationem claudit dicen-

habeat fecum,

Hinc Exorcifte à curio-

Mtds

' p

do: Per Chriftum

Daminum noflrum ,

fs quaftionibus defiftant, v. g. ubi fit

[

&c..

D

anima hujus vel illius defundi ? quid

du

d

. ANota, quód adjuratione aliter uta-

fenferit Ariftot. de animz immortalita-

"

o ^

mur ad Deum, aliter ad hominem.

te? Ut loquatur diverfis lingais , vel

i

ANam, utait $. Thom. a. 1. ad 3. adju-

determinate Latima 5 in qnibus tamen

)l

Af

1ando homineni , ejus voluntatem per

ä.morær*li exculari quis P'oteiï-. Licet

Xeverentiam rei facrz. immutare inten-

tamen damoni egreffuro mandare, ut

lp

"

dimus, quod non intendimus circa De-

det fignum egreffus;

Y.g. cxti-nguem'za

W"

u

Pulfandüs

j

m

W», äï—i,usivolun&a,s €& immutabilis ;

lumen ; mg?gde X)Um 3

as

ii

4236

TRACZATUS X. IExam?n .

j

campanam, &c.fed fine damno &

',,ï n

Quil dicis ad fa&um S. Bridtit , qui-

[

irreverentiàrzei facra.

pro fua innocentia adjuravit infan«

J

Potefine fola creatura intelle&malis

tem :otdierum , ut ediceret, an ipíe

hi

adjurari?

fit pater ejus, ut quidam fparferat;

n

Affirmo. Ratio: Quia fola illa poteft

Cui infans : Non

fu.

pater meus es

ET

intclligere divina, & ad aliquid agen-

ät'm, 1

dum ecorum revcrcntiäimpelm Er-

Dico : Hzec adjuratio fuit tacita ofa—

stl

go.

tio, quà Deus rogabatur, ut vocem

D

Ex quo fequitur, quód, dum adju-

daretinfanti.

ratur resinanimata , ut, dun exorci-

| ;:Mn, 64

Affumptio divini nominis in. laudem (de

zanturaqua,nubes;grandines , locu-

qua q. 9?1.) quz fit per pfalmos, hy-

ftz,domus &c.adiuratio dirigicur ad

Pinï.qua

imnos, cantica;horas Canonicas , fe-

creaturamintelle&tualem,illis rebus

ftivitates.

De quibus fpecialiter

PT

refidentem , fic Exorcifta przcipit

-

i o

s agerur.-

dzmoniut per tempeftates non no--

»

fcqucnt?bu

Àitr i

ceatfed procul abfcedat.

hd

ääüsl VCh

Htl

1

L

eibed peed od d od Bd oeq 1 fl

It D

j

] ts

EXAMEN IlI.

j n

? ^.

-De ^oto.,

"D

J u

De quo $, Do£f, agit (lu;æ/l.' 88,þer I2, art.

i

Lf

! "m (

üJERO I. Quid ac qüotup?ex

tum aliquid faciendiialaudem Déf,

eft Votum , & que requifita

quod bene Not. propter homines

u mmefcnf

adcjus obligationem?

N t

fimplices propofitum & vorum fe-

Refpoudco v. Votum eft pro-

pe pro eodem fümentes. Undequi

n ,jvm, fj H

—— : niffia deliberata Deo. fatta de- omoliore-bouo

non implet propofitum , etiam fit-

1 Exg,Vosl'eock:

c paflibili.

Ex quo fequitur, quód

miter & efficaciter conceptum, non

( lg]onxS

debeateffe de re licita ; & Deogra-

AL ongi

i

peccat; quia nulla obligatione fe

ta. Tota hec definitio patet ex expli-

älllfum e

i

cata definitione Promiffionis

obítrinxit, Votum ergo debet df

l.rq hac i

füprà

fc promiffio formalis & expreffa, fal-

t

Tra&.g.Exam a.n.53.

f

- Explicaturtamen ulteriüis. Dicitur

tem- mente.

Poteft tamen inter-

V

"

li

1, Promiffo : Quiaad votum,licétre-

dum effe implicita, ut fi alicuiadi

g

quiratur, non tamen (üfficit propofi-

Pjiv»i

"

W

explicité. volito fit &-fciatur a*ä;

*

p

De Voio..

757

xam vétutn ; v.g. caftitatis Ordini fa-

Dividitur . in iegle,' & 'perfon

ales

T

cro.

x

& mixtum ex utroque.. Zotzm reale elt ,

Wir

Dicitut 2.' de

quod concernit rem familiarem feu bo-

uj

liberata ; dequo in Re-

x

fponf. tettia.

na voventis, ut fi quis vovit ex fuisbo-

f

Dicitur 3. Deo fatta. Quia votum

nis extruere altare, eleemofynam dare,

D

eft a&tus Latriz (eu Religionis foli Deo

&c. & hoc votum fi à voventenon fit

debitu: , adeóque ipfi foli fit principali-

inpletum , tenetar hzres fub mortali

(

ter; Sandtis veró fit minüs principali-

implete, & ad id poteít compcelli per

[

ter, fen ut Mediatoribus nos. inter &

hareditatis privationem. orz per[a«

Deum , ficut eis edificamus templa &

uale eft ," quod folàm concernit perfo-

I

altaria. Przlatis non fit votum fed pro-

nam voventis & per eam tantüm imple-

!Hfüüï:þ

miffio, quz eft materia voti,inquantum

ri poteft, & non per alium , ut votum

HWw

homo vovet, feimpleturum quft Pra-

jejanii, continentiz. — Echoc non obli-

d

lato promifit : ut patet att. f. ad s.

gat hzredem, nifi fponte ad id (e obli-

Dicitut 4. de smeliorebozo. Proquo

get.

AMixtum. concernit bona & per-

Not. , dupliciter aliquid: poíle dici

Íonam fimul : v.g. Vovit quis peregrina-

melius, vel majusbonum. Primó com-

tiadtalemlocum facrum , & offerre de-

parativé ad aliud bonum , uti melius &

cem pondo cerz , hoc obligat hzredem

majus bonum eft, omnia poffífa pro-

füb ea rationefub quarealeeft , v.g.ad

i

prer Deüm relinquete , quàm ex bonis

oblationem cerz , non veró ad peregri-

tetentis eleemofynam facere: melius cft

nationem , im ut reale etiam poteft im-

zdificare Ecclefiam , quàm datecalicem

pleri per alium , ut fialius pto me det

Secundó comparativé ad faum oppofi-

eleemofynam quam ego vovi,tuncenim

tum., uti melius eft dare eleemefynam ,

cenfetur is mihi dediífe pecuniam , &

quàm non dare; majusbonum eft fer-

€goper eumeleemofynam.

r

vatecaftitatem , quàm inire conjugium.

Advotum fufficit , (i (itde meliori bo

Oppoxo conttaillud de voto purt per-

:

1-10

fonali.

Eft Regula Tutis: Qzod quis

in fecundo fenfu.

[[BW:

per alium facit , per feipfum feciffe cen-

Qp L

— R. 2. Votum dividitur 1. in abfolu-

/ Xum ; feu cui nulla apponitur conditio ,

fetur. . Ergo poteft illud per aliumim-

)

piete.

gt

—w:g. Voveo eleemo(ynam,voveoingtef-

Ü

'fum Religionis ; Etin conditionatum ,

Ad hoc Refpond.illam Regula!h non

j

- « feu cui condirio adjicitur, v. g. Voveo

intelligi de iis in quibus quisad fefpe-

a

-;me datutum eleemofynam , fi conva-

cialiter mottificandum ( uti in voto pet-

(

n

- luero:ex hac infirmitate. ^ Et hoc juxta

fonali ) obligat ad proprium fadum &

"o

perfonz induftriam, ^ Unde edam non

" communem fententiam obligat condi-

i];sWE

.. tione impletá.

Si quis fuà culpá im-

tenetut per alium: implere , nifl & id

j mgyfn

-- pediat, ne conditio impleatur, manet

intenderit. Quia as zon operantur u-

j

traintentionem agenm. -

Y

| 'Qþ?igi'fgs voto ,ut folvat,

3

)

Qwid

r

f

Áaa aa

L

?RACTATUS X, Ex;:men— Ó

XXV. Ouidfi vovens in voto perfo-

XXVIIL Dividihr 3. Votum in

N

,j

|

nali non ita intenderit propriam morti.

fimplex & folemne, Simplexeft , quod

»

4

j

)

ficationem , fed. magis alterius utilita-

emittitur privatim , remotis arbitris &

i

|

tem , v. g. jejunate vel Miflam legere

teftibus, ac (ine omniexttinfeca folem-

t

:

o animabus in Purgatorio ?

nitate: vel, fi qui adfint, nemotamen

|

Dico : Sententia affirmans , teneti

illam obligationetn nomine Ecclefiz re-

t

J

asl

implere peralium , fi quemfacilé habe-

cipit. Solemne eft , quod fit in facie

m

re poffit, & non poffit per* feipfum ,

Ecclefiz , cum omni folemnitate ,in tma-

e(t confuülenda ut pra&ice probabilior.

nu Superiorisloco Dei illud recipientis,

i Ml

Ratio: Quia in eocafu finis voti po-

Votum folemneiterum aliud eft mona-

'EY

"l

teft obtineri per alium , & cenfetur hæc

chale, quod nimitum in apptobataRe-

Jiin

fuiffe mens voventis.

ligione poft Novitiatum emittitur. . AI-

XXVL Quid fentis de eo qui fecit

teruTfi* Clericale, quo ligantur Clerici

j t

votum ( militando in propria perfona )

ex vi Otdinis facti.

De hac diviftone

L

4 ?r:ïlioc-

fuecurrendi Terrze (an&a recuperandz ,

plura vide T'rad ult. Exam. 6, Q.2.n.

L

fed impeditut impedimento perpetuo ,

66,& 67.

:

teneturne fnittere expenfas, quas erat

1 iyre

Quartà dividitur Votum finplex in

! t

fa&durus , & fic votam explete per

temporale , v. g. f;a&iddtis,&' petpt-

|

f

alium ?

tuutm,

'-?

|

Probabilius affrmo, Yta enim decidit

! Nl

mnutp

Pontifex c. quod fuper 8.de voto & vo-

Quinto dividitur in genale & non

:

peenale.v. g. Voveo difciplinam mihi

i

ti redempt.

dare , ícu cilicium pottare , fitalemdo-

J

Ratio; Quia hoc votumannumera-

I

tur votis real;bus vel mixtis: Sedhac

mum fufp

e&am iterum iptravcfo, eft

z

|

funt explenda per alium. Ergo. Prob.

votum peenale.

1 Btgt

a. XXIX. y, 3. Ad voti obligationtm

: Ratn

maj. Votum , in quo principaliter confi-

f

deratur utilitas piz caufz, devotioau-

tria requiruntur, ut patetex S. 'Thom.

tem vcl labor perfonz fe folüm habet

hic a. 1. in c. , nimirum deliberatio,pto-

Pt

accefforis , e reale vel mixtum : Sed fic

pofitum voluntatis, & promiffio. De-

' agf'ndosl

liberatio triplex in prafenti diftingui

eftdeifo voto, utpatet. Ergo.

r

XXVIL Qwomodo vota jejunandi,

poteft ; nimiram femiplena , plena, ple-

peregrinandi , &c, fa&ta à quibusdam

niffima. Prima ef , quz ob valde im-

Eïg(

Communitatibus,Oppidis,&c. obligant

perfectam advertentiam ad obje&tum ,

Mfcund

Succeffores ?

quodammodo pravenit ufum feu judi-

4"1013'0!",

mïfllüio

Dico , teneti ex pactofaltem tacito ,

cium rationis, faltem perfe&um ; & ideo

fiatuto vel confuetudine, vim lcgis ha-

a&us ex ea procedentes non funt perie-

ts

bente : przfertim càm adfit expreffa vel

&t humani, virtuofi, vel vitiofi ; velad

z Nu[,l ld

fummum venialiter culpabiles, utfunt

i

tacita apptobatio Ordinatii feu Epifcopi

loci,

actus fccundó primi , ad differentim

—————-—

gmous

4 "t

W

J

Nj

E fuP

DePote.-

739

X

t ignotantia,

i

motüs primo prithi : de quo fuprà Tradt.

QUARO !L Voi &

hg

ettote , vi feu metufa&a , funtne valida

jl

4. Exam, 2,n, 46. & 47.

Deliberatio pleua ef , dum ratio deli-

feu obligantne?

alb

berat citca obje&um , intenditque ope-

XXX. Ante R. tevideantur que di-

Qu

rarifciens & prudens ,judicio per paffio-

&a fünt fuprà T'ta&, 3. Exatn. 1.n.9.8c

dio

nes nullatenus tutbato, fufficitque ad ra-

11.de volantatio & cauíis involuntarii,

T

tionem meriti &cdemeriti, imoó ad om-

ut fünt vis , metus, ignorantia , &c, ve«

l

J

mem conttatum humanum , ad Baptif-

tum enim debet effe voluntarium.

K

"

L

muüm ,ad Matrimonium : licét non pon-

. I. Votum. fa&um ex metu levi

d

n

aut etiam gravi , jufte incuíTo , tenet.

hu

derentur nec attendantur omnes cir-

cümftantiz poffibiles citca obje&um v&l

Ratío ptimz partis: Quia metus levis

1

debet defpici, & ex eoagensadhuc agit

"It

eventum. — Pleniffma tandem feu per-

voluntarié & libere,

fe&tiffima deliberatio e&, dum maturo

L

Seeunda pars declaratur in cafu, quo

confilio confetuntur media in ordine ad

f

finem , & attenduntur omnes circum-

quismortisreus , utmortem evadat, ju-

ftantiz rei deliberata.

betur à Principe facere votum Religio-

)

"H

Certum ergo eft prim? , quód ad vo-

nis; hic metus eft gtavis,cüm fit violen-

j]

tz mortis & elt juftt imó iifericordi-

j

tum non fequiratut deliberatio pleniffi-

ma , ut patet in multis Religiofis, qui

terincuffus ad extorquendum votum fa-

non (civerunt de omnibuscircumftantiis

lutate, in quod mots violenta commu-

NX

W

Religiofi Statüs , & tamentenentut vo«

tatsr,

Hoc votum tenet.

Cujus

"

Ratio ef: : Quia hic- metus nontam

Qb

tis. — Secuind) ptobabilius cft , non fuff

cere femiplenam,fed requiti plenam dc-

provenit ab extrinfeco;quàm ab inttin-

fv

feco , nimitum à deli&o propriá volun-

liberationem , feu talem que fufficit ad

peccatum mortale. — Nam deliberatio ,

tate commifo, Item qui pfoponit vo«

Ü

j

tum, nontam infert metum ; quàm aus

Mi

que fufficit ad nos obligandos Diabole

j

à

per peccatum mortale , füfficit ad nos

fert, dum parat viam ad majus malum

jl

obligandos Deo per votum : Sed ad pri-

vitandam'per votum. — Nectollitliber-

qmn

mum tequiritur deliberatio plena , &

tatetn , nec invalidat Matrimonium , fi

non fufficit (emi

cum €o cónttaheretur , ut dicetur fuo

jei

plena, ut probatum eft

:l!i)w

fuprà.

rgo.

loco.

o

X,, 3. Vota, etiam

folemnia , fa&ta ex

i

p

k

De fecundo tequi

fito, quod ett pro-

1 J

pofitum voluntatis ; & detertio ; quod

gravi metu d caufalibera injufté incuílo

jl

titpromiffio, in qua perficitur ratio vo-

dite&& ad ea extorquenda, licét jure

r

ti , patetex di&tis in explicatione Refp; r.

naturz non fintitrita, bene tamen jure

y

(j

Not. , ad votum fimplex non tequiri

H

pofitivo ; peteftque feclamari contra

j

ï

pronuntiationem oris , nec aliorum te-

1

a.

Jti

j

Conftat ex dictis Tra&t, 3. Exam. 1.

æbllö; f

frificationem , fed poffe ficri folà mente,

ut patetexS. Thom. hica, r,in c, , & di-

n, 16. R. 2. Ubi etiam n- 17, explica-

"

AÀaaaa 2

tum

g

um fuit fuprà,

-

746

TRACTATUS X. Examtn s.

£um eft, quód in caufa coadtz Profeflio-

quis vertfhniliter in [pecie son promiff-

ml

nis Profeffus poffit reclamare.

fet & previdiflec ; nifi fit circumftantia

aT

x. 3. Votafa&ta ex ignorantia , dolo,

valdemodica, velmere áccidentalis , &

E

aut érrore circa fubftantiam voti, vel

folümimpulfiva.

Dequa ftatim

UJ

&itca conditiones & circumftantias rei

x j. Siignorantia & ertor fint tan-

n

fql

votivz , adeó graves ,ut moraliter exifti-

tüm circa quedam accidenua , que non

] lii

nentur pertincre & redundare in fub-

funt.magna.confiderationis , nec notabi-

1 0r

ftantiam rei votive, nonobligant, feu

liter excedunt. exiftimationem voven-

í

[:

fünt nulla: utfi quis voveat , fed per ig-

tis , vota funt valida.

NU

notantiam exiftimet fe ad nihil teneri ,

Ratio : Tum quía ignorantia circ&

!

j

nl

feu obligationem non efle voto intrin-

hzc minuta relinquit voluntarium fim-

Íecam.

Velü Ruficus voveat pere-

pliciter,

Tumetiam , quia parwm pre

l

P

grinationem in Hierufalem , putans di-

nibiloveputatur. — 'Tum tand;m,qüia,li-

L

u

fare folüm 6. vel 7. leucis, in quo cafu

ignorantia circa extrinfeca & acciden-

A It

ijgnoratur gtaviffima circum(tantia, . Vel

talia invalidaret vota , fequeretur mul-

fi quis ex errore putet, quód in mona-

UT

torum Religioforum Profeffiones effe

Jb

fterio non (int crebra jejunia , frequens

nullas, càm vix ullum votum emittae

J i

À catnibusabftinentia , nonmultz aufte-

tüf, in quo przvideanturaut pra videri

xitates,quas (i fciviflet nen vovilfet, talía

| UM

poffint omnes difficultatesfutura in"c;us;

[*

vrota fantnulla.

obfetvatione.

| Ms

Ratio: Quia confenfus ertoneus cft

QUARO IlI. (ææ eft materia feu

EE

nullus, maxime fi fit citca fubftantiam.

tes capax voti?

U

Vg

Et quamvis ptzdicte graves circumftan -

— XXXI. g. 1. cum S, Thom. a.

z, pro«

] It «

tie fint accidentiain ordinead honefta-

pria voti materia funt opcra confilii ,. feu.

xXemfeivotivz, ceníentur.tamen mora-

L

auz aliunde non (unt pracepta;.

liter pettinere ad cubftantiam voti , cüm

Katío :

uia illa funt Deo grata &

E [

WW

J

E

vovens nonintendatillud obje&tum nu-

abfolut& voluntatia..

"

[

L

dum promittere, fed ut füis circumftan-

fl

w 2. Vota conmiisEVangel'icis;cubh.«

2 Myy [ |

xiis veftitum.

Ergo.

tradicentia , antcum eis incompoffibilia,

t

À. 4- $. Antoninus , Sylvefter & alii

ut noningrediendi Religionem , nuben-

eradunt hanc generalemR egulam,quód

O)P)ä; l

di, non mutuandi , &c. fnnt-,nulla jimó

mimirum vovens non obligetür in eo e-

peccata mortalia. -

X

-2 Pt

ventu (puta, gravis circumftantiz mu-

Rttgj

Ratio: Quia funt Deo ingrata , e&

tatz ) quem excepiffet , fi tem poreemif-

lg,

quód ponant obícem Spiritui fandtos

fionis voti deco cogitatfzt,

moventi femperad meliora, Ergo-

) Ign[

j

Ratio : Tum quia virtualitet . cen-

W L/n [

Excipitur quoad mattimonium ca«

fetur. noluiffe feobligare pro tali cafü,

Ti

fusjin quo fi filius Regis unicus non nu-

"Fum quia, ut loquuntut Canoniftz j5

betet , periclitaretur bonum commune

PT

"Vites

in pote-

gexrai promæïaef. 706 VAMIF Vi qua

Regni , utpote cluf)gi deveniret.

-Matem

* lw EXQ

,

:

D:Vaia;..

74X

p

dátém hzteticotum , adeóque teneretur

tur , an peccata fpecie vel numeto mul-

tl

tiplicentur .ex Praceptis fpecie vel nu

tunc nubere : & in eo catu votam de

hdj

Matrimonio omnino effet validum,

mero diveifis. In nofiro autem cafü

iU

h

^g 3. Jaxta S, Thom. a. 2* dere prz-

^

additur novus gradus obligationis ex

QU

novo mouvo , non quidem fpecie divet-

cepia poteft fieri votum..

i gui

fum; qui cafti-

fo., fed numero.

Si quis tamen renos

u

- Ratíe patet ex ufu eo

vatet votum anté validefactum, nonin-

1371

tatem vovent & tamen aliàs tenebantur

K -

duceretur novus gradus obligationis ,

callà vivete , & tunc contrahitur duplex

fed eílet paritas defurto.,

ebligaió , nimirum temperantie. &

m

Religionis , eftque circumftantia voti

g. $. exS. Thom,exeodema s. Vo-

wb

tum de te mortaliter mala eft nullum,

explicanda in confeffione , f1 fiat trans-

reffio.

& eft in eoduplex peccatum moitale,

nl ;

y. 4. JuxtaS. Thom.a. «.ad 1. Vo-

Rattio : Qia animus peccandi mor-

taliter eft mortale peccatum , necminus

14

tum dc re pracep:a , fpe&tante jam ad

Religionem , v. g. de audienda Mitfain

eccatum eft colere Deutn peccató; quia

i

diefcíto , cft validum, & circumftantiz

eft idem ac aflerere , Deo Eecgamm— plae

Confcflario in caíu transgreffionis ex-

cere.

n

& €. Probabiliuseft cutn $, Antori,

plicanda , faltem ut notabiliter aggrï

H

yans.

Cajet, T'orre , &c, dicere, quód vovens

m vi-rtütis adtu po-

peccatum , etiatm veniale ,

Ratio : De ejusde

qpeccet mote

iil

te(t dati duplex preceptum & obligatio,

talitet,

vel novusobligationis gradus in eadem

Ratio : Licét peccatutm veniale infe

leve quid fit , fittamen materia gravisim

m

fpecie, exprimendus tamen in confef-

fione.

UndeS, Do&. citatusait: 7-

fpecie itreligiofitatis , fiofferatur Deoim.

m

u r

torum quoddam pertinet ad, Religionem

cultum ob rationem datam ad Refp. 5.

Utu &fit refþe&u juramenti , quo Deus

Du g(æf. 1

vatiene folius promiffionis Deo fatle , qua

eff e[fentia voti , quandoque etiam vatio-

vocatctur in teftem peccati venialis,v. g»

ne reiprotmiffa qua c[Fvoti materia. . Ex

mendacii jocofi,

Ergo,

gngelisiff' :

itaelletin hoc cafu.. - Ergo.

'uid fentis de eo , quivovetrem bo-

u

— Oppose: Fut peccat contta ptzce-

nam ob malum finem , v. g. eleemofy-

a.

ptum naturale & pofitivum , & tamen

nam ob vanam eloriam , ob ptofperum:

TUNE

'Bon comrittit duplex- peccatum , nec

fucceffum Babendum in furto , inlite

í

circumftantiam | notabiliter aggravan-

injuffa , vel ob gratiarum a&tionem pro

j lpgüll

gl*

tem... Ergo (imiliter. :

tali fucceffu in re injufta habito2

Dqt inguo-'c am noftro de La Cruz: Sii

f

'll

Difparitas eff : Quiain farto prace-

ptum pofiivum folüm e& explicatio

malus finis inttet obje&tum promiffum

$

j

pracepti naturalis , nec addit novum

quod fit dum intenditor principaliter,

f

gradum in eadem fpecie,

Dequovide

votum e(£ nullum & peccatum : fi vetó

!

d

vovendá

Va 4. Exam. 2« n: 324 ubi explica-

malus finis folüm fit motivum

Jj

extrip-

l W'

Aaa a* $

w

L

TRACTATUS X. Examtn s.

Dd

exttinfécum ; ut fiquisvoveat Religio-

, 9. Votum vitandi omnia venialia

u

i

nem militarem , ut habeat occafio-

colle&ivé , vel tale veniale quod nonnifi

D

J

nem luxutiandi , votum valet. Idem

À perfcriffimis vitatur,ut evagatio men-

D7

e& de co qui vovet Rofarium (i. ha-

tis fub oratione , communiter non te-

[

,

buerit filium ex adultetio.

Eft enim

net. S, Thom. ibidem.

M

jl

votum tei bonz , cui malum jungitut

Ratio :

:

extrinfecé,

,

Quia eft de re moralitcg int-

.qüüd

poffibili,

li

y. 7. ex $. Thom, ibidem : Votum

QUE

RO IV. Quanta eft obligatiä

de te vana ac indifferenti , manentein

"]

voti, & quid íentiendum in cafu quo

1yol

fuaindifferentia, eft nullum, imó pec-

quis dubitatan voverit? Vel non habuit

hi

catum faltem veniale , v. g. votum de

animum fe obligandi, vel faltem non

1gd

non pc&endo crines, aut nonlavando

implendi ? vel obligandi folüm leviter,

b

caput , vel de non filandoin Sabbatho,

in materia tamengravi ?

futen

de non abfcindendo ungues die Vene-

XXXIL s. 1. Obligatio voti ex ge-

'xis, de non comedendo caput animalis

nete fuo eft (ub peccato-mortali , in pat-

n

,

u

in honoremS. Joannis Bapt.,nonite pet

ticulari tamen & in individuopoteft effe

! Mi

talem plateam , non inttare talem do-

fub veniali juxta materiz voti quantitae

L Qq':

mum.

tem, Colligitut ex S. Thom. a. j & 10.

Mi

Ratio: Votum debet eífc de teacce-

ad 2.

T

ta Deo : Sed nullum opus Deo eftacce-

Ratio: Probatum eft fuprà Tra&. 8.

lii

tum , nififit virtuofum feu acus virtu-

Exam, 4. n, $3. quód promilTio hominl

Vat

tis , utinon funtilla vana & futilia. Er-

fa&a, ab eoque acceptata , obliget fub

lfj

O.

mortali ex genete fuo , eó quod ratio na-

tutalis di&tet , fidem etiam hofti effe

ftóetà

- Dixi , manente in [na indifferentia ;

Mi n

Si enim addatur aliqua conditio que

fervandam, * Ergo idem cgt rc(pc&u

rem ttahat ad fpeciem virtutis , tenet

Dei.

Wtl

Ti

votum , ut fiquis voveat non ludere , ut

x. 2, Dubitans de votoejusve obli-

yitet occafionem peccati ; vel non ire

gatione, tenetut voto: necei favetpol-

m

Wt

per talem plateam , quia in ea. obviat

feffio libertatis in dubio.

Patet , ac

perfona , qua eft caufa peccandi; ceffa-

probatum eft , fuprà Tra&, 2, Exam. 1.

Ug

ze in Sabbathoab operefetvili, ut polfis

n, 15. Si dubium fitutrinque zque pro«

meliuüs vacare divinocultui , &c.

babile, adhuc tenetur. Ita

[

probftum ei

t

8:.8.Votum nunquam peccandi mor-

ibid.Exam.5.n, 10,

taliter aut vítandi certum veniale, v.g,

—— Profequenti Refp. Nota, in quadrue

leve mendacium , veletiam omnia ye-

:

A

plici fenfu poffe aliquid dici materiam

nialia divi(ivé, eft validum. $, Thom,

levem voti.

1. Ut fit pars modica ma-

V

Ht

I]llp(

ibidem.

d

1N

teriz. voti, v. g. unus Verficulus tefpe-

W

- Ratio: Quia eít de re

&u Pfalterii ; unum Ave Mariarefpectu

Y

Deogtata öc

a. Utfit.

poflibili.

Rofarii, i Kofatium vovit:

ow,m

obj. um

ä

De V.

714

tis, quod in omti matetia , etiamilcvi 3

obje&um tö!ale. Et hoc( 3. ) vel non

Wh. li

erdipatur ad utilitatem proxim! , ut ,

eft mortale , ob injuriam prima Veritati

m

illatam.

x

unum Ave Maria , quotidie in honorem

r

Beatz Virginis perfolvendum. Vdí(4.)

Ad Cornfitm. Refp.; S. Thom.loqui

n

de voto, quod habet perfe&tam ratio-

cedit faltem fecundarió in proximi, v.g.

nem voti,

hu

paupcris,commodum , ut unus denarius

Ratio tertiz pattisin quarto fen(u eft :

quotidie pauperibus dandus, — Hocno-

tato

Quando in eo cafu devenitut ad matee

i

rtiam gravem , graviter leditur proxie

05'»

3. Probabilius e& , transgfcfi'ïo-

v

nem voti in materia levi in primo;fecun-

mus, ficut fuprà Tra&. 9. Exam. 3. n,

!

J

3f. di&um eft de furtis minutis, licet

do & tettio fen(u effe (empet venialem $

if

hac fiant Communitati , & non lzdatur

ii

in quatto veró fenfu , fi fiat femel aut

ierum , edam quidem venialem effe ,

graviter aliquis in patticulari. Ergo

fi autem ita multiplicitetut, ut petvenia-

etiam gravitet offenditur Deusinnoftro

7

cafu. Prob. conf: Quia ille vovensex

n

1

tut ad materiam gravem , efíe morta-

;

lem.

vi votitenetur colere Deum benefacien-

. Ratio 1. pattis, quam nemo negat,

do proximo.

7

$. 4. Prob

abilius eft ( cum Torre &

h

eft: Quia tam modicum omittendo ex

Soto , &c. contraextraneos ) quód non

3

1

totali materia voti, modioca feu levis it-

reverentia Deo irrogatur.

fitin poteftate voventis, in matetia. gra-

Ratio 2. pattis juxta tertium fenfum,

vi fe obligare fub peccato veniali , sut

"

in materia levi füb mortali.

quam etiam omnes fer& Do&ores tenent

L

contra Cajet. , eft: Quiain aliis prace-

Ratío 1. Licet fit in poteftate homi-

Wie

du

tis etiam divinis & naturalibus , ut pa-

nisvovere vel non vovere; nam , utait

Iqll

pb

tet in przcepto denon mentiendo, levi-

S. Do&. híc a.5. ad 3. Obligatio voti

) "

tas materiz excufat àmortali. — Ergo fi-

ex ptopria voluntate & intentione cau-

] Ü IE.I

$

fatur. Unde dicitur Deut. 22.. Qw2

militer.

fémel egre[Jumn eft de labiis tuis , obferva-

n

Oppono : Si Juramentum promiffo-

rium ,etiamin releviffima, nonimplea-

bis, CÀ facies ficut promififhti Domino Deo

3

tuo €8 propria voluntate j ore tuo locutus

3.

tür, mortaliterpeccatut. Ergo fimili-

s

ï& MW

ter.

es: attamen fuppofito quód homo vo*

Confirmatut

($. ']i'homQ dicit , majus

veat, quantitas obligationis dependet ex

1ql15

d

efle vinculum voti quàm juramenti, Er-

quantitate objc&ti fecundüm fe,

quod ab

upwa-V

(0]

intentione hominis non dependet.

Er.»

r

.Di/þarim ef : Qaód enim illocafü

go fi materia fit gravis, vovensnon pos

jl

teft ejusobligationem limitare ad levem,

jii"

"d

«f

jutamenti peccetur mortaliter, non eft

folüm ptopter excellentiam virtutis Re-

vel econtta ; ficut à pari patet dc indi(-

[[!mm l

"M[ugïf

ligionis, fed quia cemmittitur perju-

folubilitate Mattimonii.

tiun , Deum vocaado in tcltem falfita-

J

Con:

l

j

D

'J

744

TRACTATUS X Exameus. —

N

- Confirmatur: Licet. de effentia voti

"

6. Vota Tettiariorutn in communi

E

in communi non fit obligatio fub mor-

non viventium Otdinis noftti & Fta-

D

tali, eft tamen effectus infcparabilis à

tcum Minorum, ne quidem füb veniali

voto, fifitin talimateria , nimirum gra-

J li

obligant, ut conftat ex eotum Staturis

x

jl

vi.

Ergoficut votum abfoluté non po-

à Papa apptobatis.

Ergo.

[ [

teft reperitifine obligatione, fic voram

"Ad x, patet Refp. ibidem.-n.8.

adé,

in materia gravi nequit effe fine obliga-

44 z. patet ex Confirm. | Rationis

tj

fei

tione gtavi,

rimz,

!

T

Ratío 2. Ex oppofita Sancbezii &

"44 3. dift. maj, Ubi poffunt agete,

f

Suarezii fententía fequitur , elfe in po-

conc. Ubi non poffunt, nego. Didtum

teftate hominis , vovere caftitatem &

['/2'«", (

eftadtem, quód quantitas obligationis

! NDI

vota folemnia emittere , & fe folüm

penfetur in votoex quantitate & natura

:&:provcn

obligare füb veniali; quod cft abfur-

obje&ti, & voluntas voventis folüm

*

4

A

dum, & contra Ecclefiz ufüm. Ergo.

habeat prefuppofitive,

r

l ïsli

ï L )[IECEICI

XXXIIL Oppozo 1. contra Refp. 4,

"4d 4. N. conf. Quia tempus imple«-

Suprà Tra&. 6, Exam. $. n,67. admif-

tionis mere extrinfece íe habet ad vo-

'*1:*-3):»5; [

LUR

fumfuit, quód Lex humana in matetia

tum; fécus eft de oblicatione; utpatet

ravi ex intentioné Legislatoris poffit

LT

ex Ratione 1. & Confitmatione. -

obligare folüm fub veniali : Sed Votum

^4d . . dift. ant. Ad poinam ín con-

L l

eft quedam Lex propriá voluntate pofi-

fcientia tamen fübeundam,conc. ; fecus,

IUS

ta.

reo,

N, ant,& 'conf. Si quis etgo faciat vo«

] VWW&V

2. Obligatio füb mortali non eft de

W n

tum papale, v. g. Voveo jejunate , &i

eífentia voti , quia alids conveniret o ni

non jejunaveto , fubibo talem poenam,

PUICqug

voto. Er

; Aj

go pet inxenti'ongm poteft ab

v:g. difciplinam feuflagellationem cor«

eajfeparari.

poris , vel cilicium auteleemofynam, ibi.

| iOücay (

j. AGus agentium moralium non

eft duplex. votum , & duplex obligatio:

M

agunt ultta intentionem illorum: Sed

Una abífoluta ad actum, altera conditio-

vovens eft agens quoddam morale, E

natà (finimirumprior violetur ) ad pe-

(*

T—r—

nam, etiam in conícientia & fub more«

.4. In facultate voventis eft , fuá in-

tali, fi res gravis fit; folvendam: ptz-

i, Tur

1 hd

tentione detetminare tempus impletio-

fertim quia non folvendo , utramque

nis voti , ut patetex S, "T'hom. a.3,ad 7.

obligationem violat. —Videdele

Füty

i

jl

Etgo & gravitatem obligationis,

nali Tra&t. 6, Exam. g. 66.

gb

. Vovens fuüá intentione poteft fe

-Ad 6, Refp. 1. cum de la

Crui m í

"Is

D

1u

folüm obligare ad peenam, Ergoctiam

przfenti, ifta non-effe vota perfedt &

[

T'tin

ad culpam folàm venialem in materia

As

fimpliciter , de quibus hic loqnimur, |

h

gravi. Confeq. patet: quia facilius vi-

neceüm, qui illa violat, formaliterface-

Qhi

detut effe , minuere culpam , quàm eam

*

A

re cohtra virtutem Religionis, Unde

Om-.,

q.

dq

cgn;mqggre in paanam.

L

& Donamä nofter T

E

A d

4-':: a&-:-

"r

nj

u

p —

— :

De Vot&.

f

'N74$

Of

n. t. ait , quód Status Tettiatiorum S,

arbitrio prudï:mi;— telinquendu

m ef,

lL u

z

Dominici & S. Francifci ac fimilium ,

i

quz Monafteria & in qua diftantia de-

non fit veté Religiofüs.

beat adite, attentá conditione petfonz,

m

w 2. Quod , ut ex Statutis eorum

quz tamen debet fic obligati , ut in voti

2

!

p-ate:, obligant fe folàm fub pana,

impletione fentiat aliquam difficulta-

quam ,dum infligitur , tenenturin con-

tem.

li

fcientia fubire juxta ante dicta,

Ratio : Ympletio Voti femper expli-

XXXIV. Quormodo coguoícis, mate-

cauda eft juxta prudenteni intentionem

m

tiam votieíle gravem vl levem ?

voventis.

;l

Dico , cognofci 1. ex prudentum at-

5 3. Qui vovit hanc Religionem ,

Vi

bitio. . 2. Confiderando , an honor Dei

l

tenetut adire. aliquot ejus monafteria ,

inde proveniens fit exiguus, vel notabi-

ptout prudensdecorum numero vcl di-

ml

li. 3. Si fit talis , ut reputaretur le-

Rantia judicavetit ; 1 non recipiatur, eft

vis, (i Ecclefia eam praciperet, cenfenda

liber. — Idem eft deeo; qui vovit ingre-

fj

eft levis; vel econtra,

V.de T'ra&. 6.

di hoc monaftetium,(i in eo non teci-

Exam, f. n. 67. ex quibus Regulis co-

piatuf,

gnofcatur gravitas vel levitas materiz

Ratio; Quia in. €o voto intellieitut

refpe&u Leg's humanz.

hzc conditio, Si me recepetint. . Vide

QUAERO V. Adquid tenetut , qui

S. Thom. hic q. 189. a. 3. ubi hanc mas

vovit ingredi Religionem? In qua «tate

teriatn explicat,

N

puer poteft eam vovere ? & quo tem-

. 4 Talis vovens, non receptus ,

r

pote quodvis votum implendum eft ?

vel ju& ab ingreffu impeditus non te-

"

XXXV. y, 1. Quivovit ingredi Re-

netur poftea ex vi hujus votiad caftita-

ligionem cum expreífà intentione om-

tem.

nes Religiones etiam in partibus remo-

Ratio : Deficiente pfimariö deficit

j

tiffimis adeundi , ufque dum tecipiotur,

fecundatium: Sed primarium objectum

l

tenetur per fe loquendoita facetc.

In

talis voti eft ingreffus, quem confequun-

À

(

Ratio: Intentio judicat omnes.

tur deinde ftatuta ftatáis ejusmodi.

Er-

'3& 1.

Dixi , per fe loquendo ; quia per acci-

go. Simile eftineo, qui vovit Sacer«

A

dens potcft ab hoc deobligari , u: fi im-

^

pedimentum , ob quod . nonadmittitur

dotium , & poflea éx quodam impedi-

hg

mento non fit Sacerdos , ille nontene-

hi

in vicinioribus Religionibus vel. Con.

tut orare horas , exclu(o omni alio fa-

h

ventibus , militet pro omnibus aliis ;

cro Ordine.

"UA

Tunc enim cenfetut effe moralis impof-

. j. ZEtatem , in qua puer poteft

fibilitas.

yi

Religionem vovete , explicat $. Dot. a.

sblc

3. 2. Qui Religionis inereffum. vo-

9. in c. dicens: Si puer vcl puella ante

I

vit fecundüm communem modum vo-

(

pubertatis annos nondum habeatufüm

j

vendi, non tenetur adire omnes R eli-

tationis,nullo modo poteft ad aliquid fe

j

giqnes ubique terrarum repetibiles , fed

votó obligare, — Siveró ante pubertatis

i

ï

*

annos

'Bbb,bb

*

EE

746

TRÁACTATUS X. Examti 3.

annos attingit ufum rationis: , poteft

Ratio : In ptimo cafu , tempotetranss

viil

qt0n

quidem: , quantum in. ipfo eft , fe

a&to votum factum eft impoffibile, quia

obligate,. fed votum ejus poteftirritari

!

pid,

Hac

ejus impletio fai: onus folius illius diei,

per parentes , ut dicetur poftea,

; Sicut obeandem cau(am , quíi otnifit fe.

um

S. Do&t.loquens de voto fimplici;; De

junium vel Miffüm in die pracepto,licàt

n

folemni eftaliud Statutum Ecclefiz de:

a

anno I 6.atatis completo.

Suntautém

mortaliter peccaverit, ad nihilamplius

tenetur. n fecundo veró cafu voti im-

li

anni pubertat

í

pletio manet poflibilis , & intentio vo-

alil

is pro fasmina. 12, pro vie

fo 14.

ventis non fuit limitata ad hoc przcist

u

« 6. Votum abfolutum ( id eft , non

tempus feu menfem. —

A.

dependens ab aliqua conditione priüs

plere altero menfe:

Ergo Wdcbet im-

3

:

z

:

implendi, de quo füprà dictum ) debet

Fateortamen, quód fi

uisim-pl'kt'iaa

DAT

Y

!tl

impleti, quamprimüm commodépoteft;

ni votiprafixiffet menfem ; & ptavide-

attentá qualita:e perfonzs, aliisque cir-

ret in fine menfis fe impediendum , te-

ln

cumftantiis. S. Thom. a. 3.ad 3-

.mneatur praevenire ; ficut prevenire te-

u

Kato : Quia alis. voveps incutrit

!

A

netut qui die fefto previdet feimpedien-

notam niorofi dcbitoris,& peccat contra.

dunv ab aud'enda ultima Miffa.-

L

fidelitatem..

^* QUAERO VI. Quid ficiendum il«

| t

x.. 7. Qui voto prafixit certum tem-

li, cuivotum ex toto vel ex

patte eft fa-

1 f

pus, tenetur tali temporeimplere , non

cum impoffibile z

| d

implendo peccat. S. T hom. cit,

M

XXXVI, Ante Refp. Not. materiam

Ratio: Quia [ic (cobligavit. Pro cu-

voti aliquando effe indivifibilem , ut vo-

j Pt

jus intelligentia

B

tum de zdificando Templo in eo loco,

ij

- Nota , impletioni voti dupliciter pofï

uübi templum eft nece(larium & non fuf-

4 tj qy

fe przfigitempus. — t. Ut principaliter

ficit Capella , votum de jejunando in pa-

j Biitts

refpiciatur tempus , & ob fpecialem tem-

ne & aqua die Venetis: aliquando veró

IM 'fäm l

potis fan&itatemadtio feu votumalli gce

divifibilem, ut votum de jejunando pet

tto

tut huictempori , feu fitonusdiei , v. g.

totam feptimanam , vorum dandi Ec-

m: [

votum jejunandi in honorem

B. Virg.

clefiz 1o0. imperiales, Hocnotato -

[

lt

die Sabbathi..

2. Ut principaliter in-

Bz, 1. Si materia-voti fit indivifibiliss

Al

l

tendatur aio , tempus veró minüs prin-

( una ejus pars fadta fitimpoffibilis, non .

"t

cipaliter; ut votum jejunandi, vel Reli-

tenetur' vovens implere alteram (licét

]

Vj

gionem intrandi intramenfem. — Quo

fit de confilio) nifz ejus iotentio facrit

- s

notato

ad fingulas pat:es divifiny fc obligandi.

tmm ly

* -W. B. Si votum fit factum prinyo mo—

Unde qui vovit przcise T'cmpfum;q;'md

do, licétnon implendo illud peccetur ,.

J "r

zdificareeft ei factu impoflibile, non te-

jl m[a(,m

elapfo tamen tempore ceífat obligatio

netur zdificare Capellam; nifi prixdm-

1 hii

voti : infecundo veió fenfu manetobli-

d

tet judicetur, quod in'entio fe adillam -

gatio cjus.

j] Tot

extenderit, Quivovit jejunare die Ve-

T

geris

7778

r

3:DeVoto.

547

MU.

neris & inficmatut, deobligatur ,&c. Si

3Dico: Non tolli obligationem , fed

— veró materia fit divilibilis ,tenetur quod

dari folàtmn anfam faciliüs difpenfandi.

lls

llj l

poteft. v. g. jejunareper unum alterum-

QUJERO VII Licetnealicui vacate

ve diem in feptimana , .dare 0. fi non

fuis negotiis temporalibus occafione

tiumi;*:

voti peregtinationis? Et quz funt caufze

. poffit 100. , falvà congtuá fuá fuftenta-

'tione & familiz,

àllud differendi?

li

Ratío 1. p. Intentio enim voventis

XXXVII. Refp. r. Ei qui vovit pe-

VCN

non fuitaliter fe obligandi,

Érgo.

tegrinationem piam & metitoriam ( uti

2. Pars patet ex illa Regula Juris:

ordinarie homines vovere folent ) non

Utile per imutile non virsatur.

licet negotiis temporalibus vacare nifi

. 2. $i. pats impoffibilis «effet prin-

voto expleto,tunc.enim licet ; nifi etiam

M

cipaliüs intenta , v. g. peregrinatio pe-

"voverit pium reditum.

defttis ,& párs pofibilis eflet acceflotia

ARatio : T'um quia principalis inten-

folüm , ut oblatio ,ad nihil tenetur, qui

tio erat inftituere iter religiofum quod

int)

Vg vovit peregrinationem & oblatio-

falvatur fine pio reditu.

nem. Si vetó oblatio effet principaliüs

'Refp. 2. Inter «czteras funt du Tpe-

intenta , ut fi effetin magnaquantitate,

-ciales caufz differendi votum. 1. No-

j

teneretut eani mittere: Í1 etiam poffet

*tabilisincommoditasin implendo..Cüm

petegrinati ,equó , tenéretur adid , dum

;enim votum fit voluntaria promiffio,ex-

non potef pedeftet , uti vovit,

plicandum ;eft fecundüm -rationabilem

Ratio : Accelforium fequitur fuum

intentionem voventis: Sedisnon cen-

xi

n

principale.

fetur fe oblieáffe ad ftatim implendum

x;« 3. Qui polt votum fimplex cafti-

«cum gtavi fua incommoditate. 'Ergo.

on [

tatis conttahit & con(ummat ( in quo

Secunda ,eft (pesvotum alio tempore

Ti

gravitet peccat ) mattimonium , tenetur

implendi promptiüs , devotiüs & cum

A

illud fervare quantum eft in (e, id eft;

minoti diftractione,

:Sicenim cedit ad

debitum non petere nifi obtentá difpen-

ampliorem Dei honorem, quem vovens

i thxrïlïäl

"intendit.

*

fatione 5 tenetur tamen .uxoti petenti

jl /

reddete,

I9

tid fi vovetis tecum peregrinatum

wl

Ratio : Quia talis per votum fe 'pri-

ducete aliquem , qui renuit comitari?

[

J

yavit jufe perendi, uxofem veró inio-

)

j

Tentor adhibere diligentiam ad illum

il

centem jute fuo privare non poreft.

J

ad idanimandum, & pet hoc fatisfacio,

(j

Ex hisfequitur 1.talem mortuá uxo-

fi renuat; quia executio non eft in mea

í p

reteneri integré ad caftitatem.

poteftate.

i

Sequitur fecundó., eam quz vovit

QULAERO VIII. Quotmodis votum

s

Ti

virginitatem , & poftea fuit corrupta ,

tollitur?

4

vnglw

teneri deinde fervarecontinentiam.

XXXVIII. Refp. variifunt modi: T.

j

4i4 fj votum non fit quidem fa&u

per fimplicem ceffationem.

2, per it»

Til

im?offibi-le ; attamen dilficile ?

þitationcnï.

3. per difpenfationem,

glütm'

$

4. pet

Bþb bþ

A

-bz

TRACTATUS

748

X. ÉxAmen 3.

4. pet intetptetationem.

f. per te-

pet accidens: Lex autetm atténdit ea,

demptionem, 6. pet commutationem.-

dj

que funt per fe, ait $. Do&, Caterüm

w

vota filiorum puré perfonalia poft pue

Explicantur fénguli modi.

r

bertatis annos facta , parentes vel tuto-

" m

Primus modus patet ex dictis antea

res non poffunt irtitare , bene tamen

nutr. :6. de cafu, fi votum fiat impoffi-

lum

bile.

realia ante annum 21. fadta, juxta $.

Item ex cafu, quo quis vovit ;

Rv

"Tho.a. 8, ad 2, quia ufque eó filii non

:

non ire per certam plateam , aut non in-

trare. talen. domum ob occa(ionem ,

funtíuz poteftatis , quantüm.ad difpen-

fationem domefticam, Quoad vota mix-

q'z ibi datnr, quz fi omnino fit fübla.

tà aliqui dubirant.

Sakem certumet,

ta , ceífat votum,

Huic modo addi po-

ïl,qu

quód parentes poffint ca füfpendere pro

1

hi

tt

telt modus cellàndi per condonatio-

nem ptomilflarii, uti poftea n. 56. di-

tempore , fi ex eotum impletione fen-

th"hdte'T

tiant aliquod damnum in fe domettica

cetut de juramenro.

fäiimm.

obdefe&tum fervitii filii; — Matri vidue

XXXIX. 2,Jrritatto eff refctfrovoti ,

tf

non T utrici dicta poteftas non competit..

[

quá Supertor votum (ui [ubditi aunullat

Uti nec, vivente patre ei compctit, bene

five caufam habeat five non, quia fub-

n

tamen eo defuncto, fi üit T'utrixvel Cu-

1l gj

ditus fuó votó non pote(t Superiorem li-

ratrix impuberis..

gate, Hinc nequit fieri nifi per pote-

|

Sequituy 2, Quód d'omfnifpofiint it-

j Mij

íftatem dominativam ; Qualis eft in

ritate votarealia füorummancipiorum ,

! lal

parentibus refpectu filiorum , in domi-

imó & perfonalia ex quibus damnifican-

no tefpe&u fervorum feu mancipiorum,

W

tüf , ut vorumfandi , peregrinandi, je-

in rarito refpe&u uxoris , in Przlatis

janandi, Religionem affumendi. Dixi,

4qye

seípe&tu fübditorum,

'Tamen certum.

tj 1

ex quibus damnificantur ; undeid non

eft, poffe Süperiorem peccate interdum,

| dQ

irritando fine caufa (übditi votum , ut f

tenet de voto caltitatis, aut nonblafphe-

1 t O

imandi, &c, -

id faluti e

|t(ree

jus fpirituali effet yaldeuäl;

Seguitur 3, . Maritum þofï&irrita-re

Ex quo

It ]

Vota uxoris, v. g. jejunandi , peregrinan-

L

Sequitur .

Quód parentes pofl'ïn£

di, eleemofinam dandi ,,&c.etiam fadta

irfitare omnia votatam perfonalia quàm-

j dur ]

ante matrimonium. Quia Uxerfübdi«

Müren

1ealia fuotum filiornmemiffa ante.annos

tur Virout Capiti: Secu: eft de voto

L

?ubertatis,qu-ia, ufque ad eos jure natura

Hon petendi debitum,

Quia in petti-

in omnibus fuis actibus fubduotur pa-

nentibus ad. Matrimonium fünt pares;

n

r

lbt

rentibus , eorimque loco tutoribus ;; &

par vetó zn parem mon babet impertum,

deeft eis perfectus ufusrationis , utpatet

Wlum Qf

Econtra uxor nullum viri votum poteft

exS. Tho. art. 9. Quod . patentes pof-

irritate , quia innullo eft Superior eus,

u'](:(]n "g

funt , licetanteillosannosin filiis mali-

U!Ixaülmh

Sequitzy 4, Quód Przlati (idem eft

tia fuppleat ztatem , feu jam habeant

de Abbatiffi:, Prioriffis, &c.) poffint ir-

um

perfectum wfum rationis » hoc enim eft

a-

"i

Hitare omnia vota (prater chulam,f

a)

E:

ä

2

/

749

4

/

Á

DeYoto.

hd r

Qa) füoram fübditorum, nec illaulla- — metu. — $. Si ejusi

mpletio habetet ex-

t

tenus funt firma , nifi Przlatus annuat ,

traordinariam quandam difficultatem.

il

Quinam habentau&toritatem difpen-

qua conditio ia iis fubintelligitur. Ratio

TM

patet ex totali traditione Religiofi in vo-

fandiin votis ?

X u

Exci-

luntatem Superioris ut Capitis.

Habet Papa intotam Ecclefiam. Epi-

n

fcopus in fua Die:efi, & omnes haben-

piur votum tranfeundi ad atétiorem

ol

Religionem aut fuperiorem ftatum,

tes Jurisditionem epifcopalem velqua-

M

r

s

XL. 3. Dufpen[atio faprà Tra&t. 6.

fi-epifcopalem , at funt Supetiores Reli-

(

Exam. $.n. 9o,explicata & definita

gionum refpe&u fuorum (ubditorum

hod

iU

d

fuit , quód fit Juris relaxatio facta ab eo,

(excipiuntur Curati feu Parochi) ad

*

omnia vota fimplicia , Papz non refer-

qui habet poteftatem relaxandi , feu au-

i

thoritatem . publicam ; quà deobligat

vata , licét cedant in commodum alte»

fubditum. | Differt abirritatione , quod

rtius, modà hic nondum acceptaverit:

aliàs non poffunt fine ejus confenfu , ut

ï

hzc requitat poteftatem dominativam,

hac veró jurisdictionis; illa fit valida,,

patet in voto ele«':mqunæ à paupete ac-

'w':

etfi fiat (ine jufta caufa : Difpenfatio ve-

CCP?AEO.

H

U"UtHuA

funt vota Papze refervata ?

rb ad füi valorem probabiliàs requirit

juftam caufam.

XLI, S4z: $. ,in quibusnec Epiícopi

"s

Ratio: Tum quia poteftas difpenfan-

necReligiofi poffunt di(penfare fed folus

di Pralatisdata eft inedificationem,non

Papa, nimirum Votum Rceligionis $ Ca-

in deftu&ionem , uti tamen. effet , fj

ftitatis petpetaz ; Pereg: inationis in Je-

absque ulla ratione poffet ea pro lubitu

tufalem ; Et ad S. Jacobum in Compo-

uti, Tum quiaPralatinon funt Domis

ftellam ;Erad Limina Apofolorum. In

ni fed Oeconomiin EcclefiaDei , f1au-

aliis votis poffunt Epifcopi & Prelatiex-

tem Oeconomus debira Domini remit-

ur,onlef

l

empti ordinari& difpenfare cum fuis

teret fine cauía; illa vemiffio effet nulla ,.

fubditis,

1 Mäii !

& (imul peccatum.

Ergo fimilitet.

Oppozo: Nemo pot&& difpenfate in

Pm*t t

. Qua [unt jofkz difpeníandicaufz 2/].^

jatc naturz ; Sed votum etiam fimplex

Sunt Y. Si ob mutatas vel repent&

femel fa&tun.obligat jure natuta Ergo-

T

eccurrentes citcumftantias exfolutio ef-

Ad hoc patet Refp. Tract. 6.Exam.z.

muxariar-,

yd Wf

fct mala , inutilis, aut majoris bopi im-

n. 1 3. Major enim eft vera folüm de di-

peditiva,.

2. Si vovens fit in morali

u if

fpenfatione proprie d:éta.

periculo tranrgtediendi votum , fivepe-

XLI. 4. Jnterpretatio voti eft prue

"n

riculum otiatur ex voventis ftatu , ut pa-

dens jndicium , quo judicatur , votum

g;;nifv,i(f

tetin Conjuge voto caftitatis obftri&to ,

aliquod patticulare ia

Tac Perfona velim

m

fiveex animi cotporisve fragilitate, mo-

hoc cafu «on habete vel

non necetfarió

j

1

i

dónonfitexmalitia. 3. Si dubium fit

retinete vim obligandi ; quod poteft efle

deecmiffiorevoti. |4, Sifitemilf. m ex

fine difpcnfatione.

Nam fialicujus vo-

i

1

/

1

levitate , perturbatione, irà, mecrore ,

ti abfervatio foret contra rectam ratio-

".

æn

|

"

bbbbb j

V

í

nem ,

759

TRACTATUS X. Examtn s.

nem , füfficetet declaratio viri pruden-

Poffa5t id omnes de quib u-s ante dixi

&ignor:

tis, etiam jurisdidione carentis , affer-

quód poffint 4ifpenfare; (ic at is

Vi w

entis votum vel abfoluté, velfaliem in

edam ex commiilione poteft difp

ib

fiy

hoccafu non obligare,

re , poffit & commutare.

lt

$. Redemptio voti eft, quando votum

Ratro: Quia hoc et minusillo , com-

t

commutatur in aliquid quod paupeti-

mutatio enim non tollit vinculum voti,

j nl

bus,loco facro, vel in ufum belli facri

uti difpenfatio, (ed mutat (olüm inaliam

contra infidcles eft contribuendum, Sed

| il

materiam. Vide di&ta fuprà de difpen-

U

hzc fpectant ad commutationem adcó-

fatione in Legehumana. Tract.6 Exam,

| lr

que eft idem cum ea.

$,n.90. &íeqq.

;

[pnl

XLIII, 6. Commtutatio voti eft,quan-

Not.,quód, qui fimul habet potefta-

vt

do pro eo ,. quod aliquis vovit , ali-

tem difpeníaudi & commutandi,optime

j du

quid aliud faciendum vel à Superiore

faciat , i (imul uratur utráque , ut di-

ï Mi

injungituf , vel ptopriá authoritate legi-

fpen(atio fuppleat defe&um , fiquisfor-

tbtrn

timé fufcipitur, dum evidenter conftat,

fan .committatur in aífignando novam

illud ,inquod votumà voventecommu-

voti materiam.

Jl

|

J Lal

tatur, non folüm ex genere fuo , fed

Dixi, qui fimul babets quia poffünt .

edam omnibus circumftantiis penfatis

feparari illa poteftates, fünt enim qui

! m

effe voventimelius & Deo gratius, ut fi

pollunt commutare & non difpenare,

1AM Wl

ipíe vovens calicem argenteum, quem

eüam in articulo morus, lict poffint

UL

vovit , commutetin aureutn.

Verüm ,

abíolvere ifractione votietiam tefetva-

fitl

fi quis voviffet jejunare , vel cilicium

ti. Qui ramen poflunt vota commutate

3 di,

pottare , non potefthoc propriá authori-

ratione authorizatis ordinatie & nonex

tate mutare in orationes, licetoratio fit

privilegio, poffunt etiam in illisdifpen-

!I j

i

actus przftantioris virtutis,nimirum La-

ate.

17 ,//(1

pf

trie: non enim femper Deo gratius &

Qui obfervandum in commuratione

*

nobis utilius eft facere id , quöd eit ex-

voti:

j tïl"t(&&/;,w

l

(

cellentius , fed quod pro loco, tempore

XLIV. Dico: In illá omnia füntac-

//

4!)

W

& difpofitione noftrá magis congtuit fa-

cuüraté taxanda, & notandz hz Regu-

lz:

. " ^i

lutinoftrz, ^ Unde non poteft ipfcmgg

D

l

mutare in zquale.

Prima , ut Votum Perpetuum regu-

Atl

Ad Commutationem requiritur I,

latiter mutetur in aliam obligationem

N

MT

jufta caufa , quales füntaddu&te pro di-

perpetuam , utait Torre.

!ly D]Km

Ípenfatione;quia mutare e(t minus quàm

Ratio: Quia commutatiofonat zqua-

MI [/7] (fjy

difpen fare.

2. Kequiritur in commu-

litatem rei ad rem.

L

Mi

|

li

tante authoritas Przlati , ut patet ex S.

Secunda Regula: Qaantümpoffibile .

^

" hom. a. 12. nifi quando ipfe vovens

cft, commutatio debet fieri in zquale;

|

commutat in evidenter melius,

non quidem mathematicé fed moralitet,

LmP

Wt |

i &Wate

Quinam po[[unt commutare vota ?

de

]

ad arbitrium boni viri ,'föclugä frau

&

"t

De Foto.

ZT

.Qsan'.ï [

& ignorantià, Hincin commutatione

tur vota ant& in feculo fa&a; quorum

TT

voti lpcregrirgationis attendendi etiám

obligatio redit in ca(u dimiffionis & So-

cietate.

Idem eftde votis Novitiorum ,

füntíümptus itinetis,aitnofter La Cruz ;

demptis expenfis & fumptibus domi fa-

faltemillis , quz in eo ftatu implere non

ciendis. Attendenda maximeeftinten-

poffunt.

tio voventis : an vovetit ite fumptuosé

Quinta : Confultius eft , non tamen

Juri

neceilarium, vota realia commutare in

vel fimpliciter , cum. vel. (ine famula-

realia, & perfonaliain perfonalia.

u

tu»-

UA

Tertia: Secutiuseft commutate quau

Sexta: Non debet attendi (ut ant&

difpenfare. Quiapro difpenfatione ra-

infinuatum ) valor & praftantia operis

fecundüm fe, quia aliàs votum perpe-

t adeft füfficiens caufa.

tuz caftitatis & fimilia poffent commu-

^ Quarta/Omnie vota tam realia-cfuäm'

pcrfbnaliz commutati. poffunt & com-

tati in unicum MiffzeSacrificium , quia

hoc eft infiniti valoris & infinitégratum

i

mutantur in vota per quz homo efficitur

Deo $ fed debet commeníurari obliga-

verusReligiofas. UndeS, Doat. hica,

Poteft ta-

tioni & debito paenitenuis.

12, ad r.ait: O7/ia alia "vota funt

men intetdum etiam fpe&tati valor ope-

quorundam //artimlarmw operum ,

tis ad caufandam gratiam ; hinc meritó

fed per. religionem bomo: totam vi-

credi poteft , quód una hebdomodalis

zam fuam . Dei ob[equio deputat s par-

Confeffio aut Communio zquivaleat

ticulaye autemz d univuer[ali 1ncla-

quotid:ano R ofario.

ditur.. Ét ideo Decretalis dicit , quód.

Septizza : Commutatio aut difpenfa-

tio voti, facta virtate Jubilzi , petentis

reus votifratli non bdbetw,qui tem-

jejunia , Confcffionem , &c. non yalet ,

porate obfequium im perpetuam Reli-

fi non impleantur rcq'u"i[ita pro Jubi-

gionis abfer vantiam commutat, Nec

1xo..

ii

tamen Religionem ingrediens tenetur

O& ava: Commutatione voti in aliana

implere suta vel jejuniorum velora-

materiam femel f4&á , non revivifcit

omlï':":f';

maz hzfu(

tionum yvel aliorum bujusmodi , que

prioris materiz obligatio , licét vovens

( nili ex malitia ; impotens fiat,

exiffens in faculo fecit , quia Religio-

INona:Factà commutatione in æquale

WÍ c'.lïllah".'

nem ingredieus maoritur priori vita.

potcft vovens pro libitu tefumere pti-

j Ohbgiä

Et etiam frugulares ob[ervantie Re-

mugm votum. Quia hzc videtur elfe in-

ligioni non competunt , && Religionis

tentio commutaptis.

Si vero eft facta

yi

onus fatis hominem onerat , ut. alia

in melius, probabilius eft , ait Lubline

fuberaddere non oporteat. iecibi.

non poffe. Quia illa commutatio ha-

J

ji

bet vitn novi voti.

1P

Excipe cum Laymanno vora fimpli-

XLV. Quidnans poffunt Religiofi in

ia in Societate Jefu edita , quia per hec

commuteatione votorum ?

D

nonextinguuntur fed Folüm fufpendun-

In

ao

*

73*

TRACTATU

$ X. Examtn s.

. In Tra&. 14. de Cenf. & Caf, teferv,

venialitet ; fx'habet,þote&-nuüubi effe- -

100

D)

£xam. 2. n. 74. patebit , . Confeffatios

peccatum. Quem panitet votorum ef--

Ordinis Prtedicatorum po(le in Pafchá

Ologm

fentialium fuz Keligionis, femper pec-

d

R efurteGtionis & quibusdam feftivitati-

cat faltem peccato veniali , quod fit de

busB.V. juramenta quzcunque (ine ali-

i

majoribus venialibus.

cujus przjudicio relaxate , ac vota qua-

dint

Ratío : Nulladatur caufa , ob quam

m

cunque ( exceptis quinque Papz. rcfer-

melias lit nonemififfe illa vota,

vatis füprà Exam, 3. n. 41. dictis) in

Not. poíle in hoc caíu talesaccedete

mä:ofy'cf

alia pictatis opera commutate illis qui

circumftantias quz faciunt mortale ; ut

g

albo Rofíatii funt inferipti. « Vide infrà

diglis

fi ex contemptu, inobedie

"Frad. 14. Exam. 2.0.74.

acedià poeniteat.

l']',tl-ä , nimid

lil

Nofter dela Ctuz Lb. 2. c, &. dub. 8.

QUAERO IX.

d

abíolut? docet , Religiofos poffe. in

vota folemnia ?

Quid Pa pf poteftcitca.

* fenal

1

|

quodvis opus plum commutare omnia

XLVII. Refp. cum $. Thom, hic q,

1

t tj

vota, exceptis dictis quinque.; & ita

vt d

88. art. 1 1. inc. Papa poteft quidem ex

conceífum effe Benedi&inis ab Euge-

pispea

nio IV. & Societatià PauloliI., &Gre-

rationabili. caufa difpenfare in votofo-

lemnizato per. fufceptionem Otdinisfa-

Hagt

gotium XIII. hanc conceffionem exten-

Atiy g

cti , non tameri po:eft inullocafu, etiam

dille -ad. vota jutata ejusdem materiz,

communis utilitatis & neceffitatis ali-

'fï j

modó commutatio non fiat in prejudi-

cujus Regni difpenfarein voto folemni-

i'mm,gmï

cium tertii,

EY

zato per ptofeffionem Religionis. Hu-

Not, , quód,quamvis conveniens fit,

jus 2., pattis oppofirtum S.DoGt. aliquan-

iüw'que |

ut difpeníatio & commutatio voti fiat in

)s (

do docuitin 4. d. 58.q. 1.a. 4. q.1.ad 3.

Sacramento Paenitentiz , poffint tamen

antequam Summam T heologicam com-

1 V,

| pbf

Regulares hoc privilegio extrà valid&

pofuit, in qua claré docet , non poffe

uti; licét enim hoc privilegium (itdatum

difpenfati , licet à multis extraneis &

m»i" Q

Confeffario , hzc tamen vox , Cozfeffa-

quibusdam Thomiftisexplicetut , non

-tl

vi4$5 non ptzcise importat aCtuale exer-

N

polfe difpenfate cum Monacho manen-

citium audientiz confeffionis, fed offi-

te Monacho , ut Uxorem ducat : poffe

j Pt

cium & apgrobationem pro eo acce-

autem facere ex Monacho non Mona-

j HOHP[;(&

tam.;

chum. Audiantur verba$. Thoma cít.

: I ln [

zem poenitet vovilfe , peccatne?

A. II.

J " t di

XLVI. Dico : Quem pemniret voti

1n Sed Contra adducit Dectetalem

É ïïïæft!tdiiu.rw

cum intentione illud frangendi , peccat

Innocentii in c, Cizz 44 smonafferinm.

] Sl den

mortaliter , vel venialiter juxta quanti-

dicentis: Aädz'mtw, proprsetatis. , 1277

]

|

m

tatem mater'z voti.

Quia intentio il-

etiam cuflodia mþ?anz:*i:,ade&/amexædf

[

It

lum üdicat..— Quem pornitet, cum in-

Regaule monacbali , ut contra eam te6

] wïmmn

QT

tentione tamen implendi , fi nallam ju

1 tj

hts

Summpnus Pontifex poffit V:me'ft.f«gere.

ft:u'n panitendi caufam habet , peccat

| "i

dum,[

Ín

t

De Juramenta ,periuria , Mendacio , &jc.

occafionem preximam graviffimo pec-

uti

animo jufändi : fivetes fitlevis, üvg gra-

vis.

cato , nimitum injufto homicidio , ad

NUQIUOE

Ánté di&um:

quod ncllus juramentó conftringi po-

. Oppono contva Y. partem:

d

teft..— Vide fuprà Tradt, 6, Exam. g, n,

g

eft, quód obligatio voti ficmajot quàm

juramenti : Sed obligatio voti in relevi

€6. quas a&tioncs reus mortisad fui oc-

cifionem teneaturipfe obite.

J

e(tlevis. . Érgo fimiliter.

»

*

fi d

!

Ad hoc R. do&rinam antée

datäm &

QUAEROTV. Licetoe Juramentum

LOU

nunc objectam , intel'ig! de juramento

exigereab eo , quicreditur pejeraturus ?

st

Vel per falíum Deumà Pagano?

promifforio , quo quis fe obftringit ad

Ym

aliquid faciendum vel non faciendum ,

LIV.g.T. ad t. partem : Ex juífa

jeti t

cauía ad inftantiam partis id poteft Mi-

idque folàm quantàm eft ex genere fuo

niftet Juftiti fcuJudex , intendendo

'& obje&o - in individuo enim quando-

D

przcise veritatem , ad perjurium mer&

que vinculum juramenti ratione mate-

fiz eft majus, v. g. frangens juramen-

negativ& fc habendo; fed perfona pti-.

tum de daudis alicui centum ducatis

vate nonlicet. 1ta $. Thom. q. 98

a

graviüs peccat ratione materíz quàm is ,

2. 4

ni

Ratío S.Thom.efl : Quia tunc non

Qui Érangit votum de danda eleemofyna

Similiter;aui vio-

videtur exigere Judex fed ille ad cujus

duorumgrofforum,

lat juramentum promifforium Deo fa-

inftantiam ille exigit ; qui exigendoin-

^

&um , graviüs peccat quàm ( fit fa&tum

ducit alterum fine utilita:e ad. peccan-

/

homini, quia ptimum fimul eft votum ,

dum.

ideoque íra&io habet duplicem mali-

&.2. Ád z. pattem qu«

.Gti patet fu-

Y

tiam , nimirum itreverentie contta

tà Trad. 7.Exam. 7. n. 14$.ad 2, &

€

Deum, &infidelitatis: — Veràm obli-

?. ex vetbisS, T hom. ibi relatis,

m Hþ

l?

gatio juramenti affertorii eft majot quàm

Oppono contta 1. partem: Juxta dicta

( Wï

voti, in ejusque violatione Deus à ju-

fuprà licet petere ufuras à parato dare,

xzante diceretur quafi ignotans, mendax,

imó petere juramentum ab eoqui jura-

y t

| (XPWI

velteftis mendacii; nililautem horum

bit per falfos Deos. -Ergo (imiliter,

Ad hoc N. conf. Qiia in noftro cafu

ff

-apparet in violatione voti , fed inea fo-

làm non praftatar ei fidelitas.

fcienter petitat perjuiam , & pecca-

gt

rlrho t

LIIL Pomo cafum: Ynte: Chriftianos

cum , ac nulla intendi poteft utilitas :

l

y

af in mutuo intenditur bonum utile

j y

l

feus mortis dimittitur ex carcere, qui

jurat fe rediturum , tenetutneredire ?

petenti, & in juramento Pagani inten-

ii

Dice: Sidetinetut jufte & nullum

ditur vetitatisconfirmatio. Quódvero

id non fiat fine peccato, petaccidens eft,

"La

habet periculum contemptüs Dei , Fidei,

& Religionis, tenetur redite , vel petere

refpe&u petentis, & provenit ex fola

Pïvf

Si vetó car-

telaxationem juramenti.

malitia ufurarii ant jurantis,

Tl

cer fit injuftus, & przevideat fe injufte

: QUARO V, Eftne juramentum

&

licitum , dicere: Quod dico;tam verum

vità æivandum,non tenetut, Quia c-iarc:

en

d

Ddc.i dd

263

7RACTATUS

X, Exa4men 4.

eftquàm Evangeliutm, aut

,qgäm quód

Térrió tollitur pet' condonationemt

W

Deus fit unus?

jutatarii,

Ptoquo

P. e'i.s,TüM

LV. x. Si ita loquens intendat veri-

Notanda funt verba S. Thom.ibidem

à

tatem humanam feu creatam in tobore

gt

ad 2. dicentis: Quando quis alteri fub

jett

A

D

comparate vel ezquiparate veritati divi-

Juramento promütit aliquid pertinens ad

"

n& aut evangelicz, effetblafphemia , ut

fibmen

utilitatem ipfius , puta fe ei ferviturum,

patet ex dichis fuprà deillo vitio. Si veró

velpecuntam daturum ,à tali

ii

promiffone

Ments

Íolàm intendat afferere talem rem pro-

poteft abfo

lvereille cui prom:ffofatla eff.

ll

portionabilitere(f: veram , u:i verumeft

Intæ!/zgit

T

qu

ur enim jam tl falviffe promi[e

AAnmtrin

Evangelium , & quàm verüm eft, Deum

um quando facit de eo [ecsnd;n volun-

elfe unum, (o modoeffit jaramentum.

3204 mhef

rate. — lloc idem intelligi. poteft de

Sed hac in re vulgus non tam fübtiliter

condonatione voti , p

Tout explicaturin«

firäronHlH

philofophatur, nec ad talem vetborum

irirmi

frà de Sponfal. Tra

&. ult. Exam. z D

illorum fenfam advetrit, nec Deum in

24.

. hp

teftem vocandiavsimum habet.

Hinc

al

Quari? tollitur. difpenfatione vd

m

defe&a ralis reflexionistalis locutio non

commoutatione , preportionabiliter utí

T

excedit communiter culpam venialem

de votodium eft, Adhoc ptopofitum

verbi otiofi , (i tamen fcandalum defit,

li d

QUARO VI.

S. Thom, a.cit.ad 3. ficait: Quandoque

n

Quomodo t.ollitur ja-

aliquid fub juramento promittitur, de

famentum ?

quo dubium eft , utrüm fit licitum vel

fl |

n

LVI. . Tollitur, utde voto ditum

illicitum , proficaum vel nocivum , aut

eft, 1. per fimplicem ceffationem , ut fi

Y

fimpliciter aut inaliquoca(ü: &inhoc

p

Ies jurata fiat impoffibilis , unde S. Do&.

poteft quilibet Epifcopus difpenfare,

BU

a. 7. in c. ait: Sj, quod erat. po[fibile

Quandoque veró fub juramento pro-

quando jnravit , reddatur. ei zempof[ibile

d.

per aliquem eventum :

mittitur aliquid—--quod eft manifcfelici--

t

puta cim aliquis

tum & utile.

Etin tali juramentonon

jerat [e

pecuniam foluturum , qua eipoft-

Tib

modum vi velfurto fubtrabitur ,tunc vi-

videtur habere locum difpenfatio vel

commutatio , nifi aliquid meliusoccur-

Boj

detur excufatus effe à 'aciendo quod u- .

At

YAUIt , licét teneatur

ratad communemutilitatem faciendum;

facere quod. in. [e

quod maxime videtor pettinere ad po- -

mïgnä Y

eft

l.z.jum

teftatem Papz, qui habetcuram univer-

Sectndo tollitur pet irritationem , de

falis Ecclefiz,

Vel etiam abíolutare-

UM

qua S, Thmp. a. g. ad 3. infineait; 44

laxatio , quodetiam ad Papam pertinet,

?Bitio[um.

unumquemq, pertinet irritare juramen-

Hazc s. D. Vide dicta devoto

»

hd

tum , quod a fibi [nbditzis F& us eft , circa

,&hic ap^,

x!&homs Y

plica , fed fervatá proportione,

ea qua ejus poteflati [ubduntur s. Sicut

m

JMendacium Q eft. 1 10. per quatüot

peter potefl irritare juramentum paelía ,

att,

! lemot

€9 vir uxoris , ut dicitur INum.

j^

"tltrm

30, Szlmt

QU/ERO VII. Qaid & quotuplex

Moä voto diclum di,'

et?quantum,& in emni cafü,peccatum?

ET

L 220

1*

a

É

De Mekdacial

76

z

r».atïomi

ÍVILs. r, Mendacium (ut patet

vocant mentiti ad liabendam pacem, E

exS. Thom. a. r. ) eft locutio falfacum

etiam eft peccatum veniale ob patvita.

hi

tein.

Perniciofum eft , quod pro motie

intentione fallendi, fcu decipiendi pro-

dnji

ximum, quia judicat eam eífe veram.

vo habet damnum proximi fivetempo-

fl

rale five fpirituale.

Quod damnum fi

Unde mendacium ' nomínatur ex eo;

^i

r, Ecmenti-

fitgrave velin materiagravi, utincafü

]

quodcontramentem dicitu

Hinc dicere

1 fr;

"i

j

,

!

fi ek contra mentem ire.

Religionis aut Fidei , eft peccatum mor-

tale ; fieft leve, peccatum eft. veniale.

falfam , quod judicatut effe verum , non

cft mentiri nifi matetialiter , quia noneft

Ut patetex T'ra&. de peccatis,

dum;

&.3. Omne mendacium fotmale e&

contta mentem,

Formale ergo men-

|

"

daciiconfiftitin hoc , quod locutio non

peccatum , nec in ullo cafu eft licitum ,

n

fit conformis menti loquentis.

etiam pro totomundo confervando.

M

Ratio ; Ut patet ex S. Thom. a. ;

Not.quód loquialiquid ; falfum qui-

dem quoad verborum fignificationem,

mendacium opponitur virtuti. verita-

fed tali modo , v. g. jocosé &itonice , ut

tis , & eftper (e pravum, utaita, 5.,

facil adverti poffit, loquentem nolle,

id et, in fe et malum , quod nullà

adhiberi fidem fuis verbis ut veridicis ;

circumftantià cohoneftari potcft. — Er-

[e7]

non fit mentiri; quia non adeft intentio

m

fallendi. Hoc modoà mendacio excu-

Opponi bhic poffunt atgumenta ex

oXy

fantur mattes ac nutrices, dum ad pue-

Quibusdam ProphetiisScripturz propo-

n

1os dicunt hzc vel fimilia : Eccelupusin

fita fuprà Tra&. 7. Exam, r. n, 8, in R,

porta , fifleveris , tradam te illi , &c.

ad Oppof. — Quz cum fuis folutionibus

d

ibi. videantur,

Quibus addo véiba.S,

Dum ergo audiens hzc verba fallitur ,

^f

$i

k

deceptio. tribuitur imbecillitari ingenii

Aug. lib; de mendacio addu&a à S,

/"

j

audientis, non verborum falfitati.

'Thom.a. 2 ad 3. 72 5. Scriptura indu-

Vide fuprà Tta&. $. n, 14. Vetbo,

g

euntur. aliquorum qefta. quaft exempla

»

u

Hypocrifis ; quód poffit committi men-

erfetla virtutis , de quibus non efl effi-

vin

dacium non folàüm verbis, fed & fa&is

mandum eos fui[fe mentitos.Si quatamis

lii

ac fignis , ac nutibus.

$2 eorum diclis appareant,qua mendacin

dj

o 2. JuxtaS. Thom.a. 2, mendaci-

viaeantur , inteligendem efl ea frgurali-

um dividiturin jocofum , officiofum , &

ter €9 propbetice diila effe,

um

)

)

L

perniciofum, — focofum procedit ex mo-

LVIII. Oppozo vl'eriàs 1. VerbaChti-

j lHW

.tivo dele&ationis , ut mentiri joci & re-

fi & etiam aliquorum San&orum fre-

creationis gratià. Quod ob pa:vitatem

quenter unus aliter & alius tetulit ali-

pl

of

eft peccatum veniale; quiatalis falfitas

ter, quorum unus necef(la:ió dicit fal-

la

eftpatvi momenti. Officiofum eft , quod

fum, & tamen non peccat.

Ergo.

f

grocedit cx motivo utilitatis, fivead ob-

2. Nullus à Deo remuneratut pro

1 yt

tinendum aliquod leve bonum , fivead

peccato: Sed obftetrices. ZEpypti funt

t

remuneratz propter mendacium ; dici-

z

tvitandum aliquod leye mal-um ; quod

Ddd dd

P

tut

*

Ruggem

764.

'TRACTATUS' X. Examen 4.

tur enirn Exod r. / £ificavit illis Deus

Eteo.

tut , quia filia patris erat. Unde & ipfe

fetta

domos,

Abraham dicit Gen. 20. Vet? fotor mea

3. In Scriptura de SS. Viris legitur,

trty

eft filia patris mei, & non matris mez

al

«quod fuerint mentiti, de quibus tamen

filia, quia ícil, ex parte pattis ei attine«

dunu

non debet dici quód peccaverint.. Nam

bat.

ES:

Gen. 12, & 20, Abraham de fua Uxore

1 Jun

Jacob vetó myfïicï dixit , feeffc EGu

dixit quód effet (naSoror. Et Gen. 27.

primogenitum Ifaac , quia fcilicet pri-

1

Jacob dixi: feeffe E (àu. Et Judith com-

megenita illius de jire ei debebantur,

vll

mendawur, quz tamen Holofetni eft

fus eft autem hoc rmodo loquendi pet

Ti

inentita.

Ergo.

Spiritum: prophetiz, &d defignandum.

4- Non implere ptomiffum eft men-

pum,

myftctium, quia videlicet minor popu-

Ti did

dacium : Sed non. omnia promiffa (unt

lus fcilicet. Gentilium , fubftituendus

l ig;i llio

implenda , juxtaillud ; Zosyale promif-

eratinlocum primogeniti , (cilicetinlo«

frem

Jis refeinde fidem. Ergo.

cum Judzorum,

$. Mendacium jocofüm non eft cau-

Jujnt

Judith laudatur , non quia tmentita

fa deceptionis, quia-non diciturut cre-

eft Holoferni , fed propter affedum

!u dhy

3medf

datur , fed folüm delectationis gfatià.

quem habaitad (2lutem populizpro qua

|tj, P

Ergo.

peticulis fe expoíuit. . Hec$, Thom.

ld x.N. ant. pro z. p

] tl

. Narh S. Áug.

d. 4. dift. maj, Si, dum promihit ,

à S, Thom.a. 3,ad z. relatus,ait: 4p-

nonhabuit animum implendi , vel ( ha-

| m

paret » non debere nos arbitrari , mentiri

| un w

buit , matavit fine rationabili causá, C.

B

quenquam , fí. pluribus veminsfcentzbus

maj. Si habuit , vel mutavitex caufa ra-

rem quam audierant velviderumt , nom

! diltin)

tionabili, nimirum vatiatis debitis cir-

1 DO&. A

eodem odo atque eisdem verbis eadem

cumftantiis , quas folemus femper (ub-

1 od

ves fueririndicata: quia non loqunntur

intelligere, N. maj. Et fic dift, min. N,

€ontra mentem fuam.

conf. Hoc explicat S. D. a. 3. cit.ad ,

1 n

-Ad 1. ait S, D.ibidem ad 2. Obfte-

hl'uhq

D

lpo

"4d f . at S, Doct. ibid:ad 6 . Opera-

U

trices non funt remuneratz pro menda-

€io, fed protimore Dei & benevolentià,

tio aliqua poteft confiderari dupliciterz

,

Ut w

Uno modo fecundüm feipfam -, alio

€x qua ptoceffitim endacium.

Undefi-

modo ex parte opcrantis : mendacium

ng D

i

gnanter dicitur Exod. . Erzmia timne-

ergo jocofum ex.-ipfo genete operisha-

vunt obfletrices Deurs , adificavit. illis

]i

bet rationem fallendi ; quamvis ex in-

d

At f

d

domos. Mendacium verópoftea fequens

tentione dicentis nondicatur ad fallen-

nonfuit meritorium, — HocS, D. mágis

:

dum; nec fallat ex modo dicendi: E

| ümfl

At

explicat a. 4. ad 4.

j

[

mb

quo patet dift, maj.

"4d 3. dicitS. T'hom, ibidem ad . ex

LIX. ANonze faltem . licer mentiti ad

!

"i ;v'

& Aug, Abraham dicens , Satam effe

| Vi

fe velalium prefervandum à morte feu

1A

D

:

fuam-Sororem , verítatem voluit celari,

homicidio ? arzo dubiraudi eff : Minus

N PIO

bx

& non mendacium dici,Sozor epim dici-

malum efteligendum ,ut vitetur majus,

/N

icut

LT

De Mthdacio.

765

Ü

ficut medicus prafcindit membrum ; ne

tali, ideft, que n

ullá circumftantiá vel

]

:

Vr

cortumpatur totum corpus: Sed genera-

exteriori figno manifeftatur.

Lt t

Ratio: lum quia eft vere menda-

re falfam opinionem in animo alicujus ,

TE

cium , quod nunquam licet: Tum etiam,

eft minus malum ,quàm mors, Ergo.

$e

quia quod tibi non. vis fieri alteriue feee-

n

n

ris , quod eft principium lumine natara

Dico , non licere.

Ita S. Do&. a. 3.

i

notutn : Sed ille ipfe, qui in loquendo

ad 4. dicens , & rationem dubitandi fol-

uitur reftridione pure mentali , non

ii

vens: Mendacium non íolüm habet ra-

vellet fibi peream abaliisilladi. Ergo.

'le(Wï

l

tionem peccati ex damno quod infertur

nl

Tum tandem, quia ufus tefrictionum

d

proximo , fed etiam ex faainordinatio-

HU

T

ne, ut dictum cít,

Non licet autetmi

pur& mentalium apetit viam continuis

M

fraudibus & deceptionibus , tollitque

[

aliquá illicitá inordinatione uti ad im-

omnem hamanum convi&tum & focie-

d

pediendum nocumenta & defectus alio-

rum 5 Sicut non licetfurari ad hoc quód

tatem, — Sané fi zgré convivimus llis,

quorum linguam ignoramus juxta illud

homo elcemofynam faciat , nifi forte in

cafu neceffitatis,in quo omnia fünt com-

Auguftini lib. 19. decivit.* Libentuss

vivit bomo cum cane [uo , quàm cum bo-

W

munia.

Étideo non eft licitum , men-

mine alieno, , utarguit Contenfon tom.

dacium diceread hoc,quódaliquis alium

0'9-)

-à quocunque peticulo liberet.

Licet

4. Differt. 2, c, 1. /Egriüs certó convet«

tamen veritatem occultare prudcnter

famur cumillis ,. qui fraudes attificio

te&as in fermonibus adhibent.

Unde

n

füb aliqua diffimulatione , ut Auguft,

dicit in lib. contra mendacium. Hac S.

Chriftus Matth. $. v . 37. nos monet:

T

Qu

Doéct. Addo; inter duo mala minus efle

Sit fermo ve[ler , Eft,E( s N on , INon.

Prc intelligentia dicendorum

:

eligendum , fi fint mala natutz vel poe-

nz: fiveró fint culpz, nec minimum

Not. r, Duplex e(t reitrictio : Una

( d-

mentis, alteta dictioris. Prima eft ,

»y

d

licitt eligi poteft.

qua ptacisefit mente, & non ex circum-

lu

(s

. QUARO VII. Tenemarne fem-

flantiis extrinfecis & fenfibilbus, nec

wer dicere veritatem? Item licetne uti

f

d.le

CUM

rehrictione mentali , v

;l æquivef:atio.

cx co., quód vox plures habeat fignifi-

i

ne?

cationes , v.g. inprivato difcuríu aliquis

)

M

m

LX.».I. T'enemut femper dicere

te intetrogat, Feciffine boc , & refpon-

d

des, INo» feci , mente fupintelligendo,

u

vetitatem , fed termini , quibus dicitur,

intetdum fünt clari & intelligibiles , in-

beri , cüm tamenfecerisante octiduum.

ial

(

terdum ambigui & equivoci, habentes

Et hzc cft reftrictio pure mentalis &

]do i

formalis.

Altera, nimirum dzthienis ;

duplicem fignificationem , fecundüm

quod exigit neceffitas & obligatio lo-

fit. 1. quando quis profe

rt vocem qua&

r

uf

ut fiquis à

Vaf

quendi.

habet plures figa:ficationes;

fed

n

[ »

V. 2. Pto

babilius & tutius eff , nüne

te aliquid petit ; quodpote

s facete,

' "

non visfacere & rc(pondes

INon peffum ;

"mmm

quæm': licere uti reftri&tione ?qrä men-

Ddddd 3

quofi

TRACTATUS X. Examti a.

766

m

quod fignifücat germanicé , Cjd) fan

mentalis, fed à vito prudente cognb&i;

gt

pberid) mag nicbt/ INegueo, &, INon

bilis, inque talibus circumfantiis, ut

? hij

plactt,

'Tales di&tiones funt nomiba a-

prudenter exiftimetur, non effc expe-

n

quivoca , utfi quisteintetroget ,an non

diens aliüm (cire veritatem. T'unc enim

vidétis , |vel furatus (iscanem , refpon-

(ait Gonet in Man. Tom. $. Tra. g.

3 ] Elüfbll"

] n

des , Non fum furatus canem, intelli-

c. 2. $. 3. ) fi de di&o vel fa&o interro-

gendo, czleftem vel matinam, cümta-

gemur , poffumusrefpondere: Noz dixi,

kav)

IT

men furatus fis terrefttem s & fic de cz-

ANon feci. Tancenim pradi&z circum-

teris vocibus zquivocis; v. g. ly Gallus

ib

ftantiz faciunt fübaudire: Scio quide;n

tn r

fignificat hominem & brutum. Hinc

me dixiffe aut feciffe , fed nom [eso tils,

intertogatus occidiftine Ga/lum ? fi di-

Idem eft de re(tri&ione di&ionis.

idhne

dunlf

cas , Ndn occidi , intelligens brutum,

Ratio Goneti eff : Siin hoc cafunon

non mentitis.

Fit fecandó , quando

liceret tali reftrictione uti , nullus effet

vt

aMj

vox ,etíi fit univoca , feu unam tantüm

modus, fecretum ( quod finegravi dam-

habet fignificationem , attamen ad plu-

- qui

no vel incommodo aperiri non poteft )

BEDT

ra fignificanda determinatur à circum-

licité celandi, dum importuné urgetur

ftantiis , v.g. fornicatio ptoprie eftvox

ejus revelatio : Sed hoc humanoconvi-

jnp

univoca, fi tamenSacerdos ( Confeífa-

&ui non minis effet perniciofum , quàm

atihh

rlo ex habitu vel confeffione , quód fit

ipfum mendacium.

Eteo,

3À tl

BN

Sacerdos , cognitus ) confiteatut fe effe

Addit, Chriftum Marci t5. tali re-

fornicatum , fignificat facrilegium : Si

ftrictione ufum fuitfe, càm dixit: De

AC

[

uxoratus, fignificatadulterium , absque

die autem illo velborá nemo [cit , neque

ulla re&rictione mentis : ficutetiam vox

| Tj (

"Angeli in Colo , neque Filiuss puta, Fi-

findan,

aliàs equivoca, per. verba adjunéta de-

lius non fcitad nobis dicendum. Unde:

terininatur ut fignificet unum determi-

Hilartius à D. Thom, in Cat autea rela-

ldl

ET

maté , utfidicam , Cazzs latrabilis,

tusait : /z omnibus , qua Deus ignora-

Not, 2. Quando reus legitim& non

Wü,m, (

ve fe loguitur , sgnoratiene mon. detint-

intertogatus Refpondet, ZVoz fczo, zoz

tutr y fed aut temptis e[E non loquendi, aut

MWMH [

ftci , cüm tamen fecerit, non cít reftri-

L

difpen[atio non agendi,

&io mentis , fed di&tionis,non ex plura-

Favet S. Thom. 2. 2, q. 69. a.2. cujus

?'P""C. t

litate fignificationis, fed ex circum(tan-

Ti "

n

verba vide Tra&t. 9. Exam. s. num. $O.

tiis extrinfecis.

Nam refpondet in eo

Item q. 110. a. 3. ad 4.dicens: Non eft

vm'Pma: (

fenfu in quo Judex interrogat de crimi-

licitum mendacium dicete ad hoc,quód

Pt

ne publico , feu quod poteit in judicio

aliquis alium à quocunque periculo li-

a

M

N

robati. Ergo dicendo, Non feci, id

betret , licet tamen veritauem occultare

*l

um

AU

eít, talepeccatum , de quo puplicé con-

prudenter fub alicjua diffimulatione , ut

m

LT

ftet , non mentitur.

!tte

Auguf. dicit in lib. contra menda-

u- 3. Ptobabilius eft licere diffimula-

cium: Simile eft in Abraham Gen. 2c.

Jh

"n

ro veritaterm ufu tetridtionis non pur&

qui ut confervaret Saram Uxorem fü-

Plge

am,

767

De Meudacto.

non , inquatn , ob

eft, quianon deceptio-

m

[

4 ; dixit eam eífe füam Sotorem , erat

i

MN

nem inducete; fed veritatem occultare

enim veré ejus Soror, nimirum ex parte

bat Chrifus,

Hac ill.. Ergo

um

Patris, licét non ex patte Matris , uit pa-

quatreé

juxtai

llius Authoris mentem licet nobis

T

tet ibidem v. 22. UndeS. Aug. in qua-

Wt

ad exemplum Chrifti, faltem ex rationa-

ftionibus fuper Gen. ait: Abraham ve-

T]

ritatem voluit celari ( fcilicet quód effet

bili xgax:fa aut neceífitate ad magnum

ij

malum evitandum , velbonum promo-

fua uxor) & non mendacium dici.

vendum , uti verbis obícuris & meta-

d

Nota tamen , hacreftrictione, uti &

li

photicis , non' ut quis decipiatur , fed ut

ampbibologià ( de qua dicetur ) non effe

Dpt

veritás occultetur,

utendum nifi ficut mediciná , nimitum

u.. 4- Probabilius eft , nonlicere qui-

17

in ju&ta

neceílitate , ficut erat Abraham ;

J

dem ufü amphibologiz feu zquivoca-

(juia in

differenter utendo hac duplicita-

tionis formalis, bene tamen materialis,

»Nj

te turbaretur focietas civilis;

ut dictum

vetitatem celate in cafu neceffitatis. :

.

pro R. ». j

ufta veró neceffitas eífe cenfe-

tur, quan

do quis interrogatut de te,

Ratío e& eadem quaantt.

quam nontenetut nec

poteft dicere fine

Adhibetur ergo

- Not, Amphibologiam feu zquivoca-

alterius prz judicio.

tionem formalem effe ( ut Gonet expli-

-amphibologia , non ad decipiendum,íed

Wm

ad occultandam veritatem.

cat ) quando non adíunt citcumftantiz,

SNofter Contenfon tom. 4. Di

ffett. 2.

per quas audiens vir prudens poffit vc-

D

Cap. 1. in Corollario, fortiter impugnat

nire in cognitionem fignificationis vel

fensüs verborum à loquente intenti ;

/

reftrictiones mentales , fed , ut ex ejus

verbis conftat , ad mentiendum & deci-

materialem vetó , quando tales circumes

flantiz adíunt , licét audiens etiam

hr

jiendum ordinatas , attamen pauló ant&

j ,

in R; ad Inftabis , explicánsillud Joan. 7.

prudens ob negligentiam conífideratioe

nis talium circumftantiarum nonintel-

Dd

de afcenfu Chriftiin montem, de quo

ligat me

ntemloquentis, Hacequivo-

wf

poftea , ait , Chriftam vetba fübobícura

1] [2

adhibuiffe in quibus potetat vir prudens

catione u

(us cft Chriftus, càm confan-

"d

verborum feníum facili interpretamen-

guineis rogantibusut aícenderetin tem-

plüm, refpondit : Ego soz afcendam s

to apetite, üti autem hoc pa&to verbis

T

figuratis & metaphoricis ob graves ra-

Joan. 7. càm tamen poftea alcenderit.

Nam ex citcumftantia petitionis eorum

nj.m'ü

tiones, puta , occultandam veritatem,

necindignis expandendam,mendacium

( confiftentis in hoc , ut palàm afcende-

p

lum ut in eo manifcftatet fe

1

i

gerperam . appellaretur , fed utiliter &

ret in temp

honefté fit , ut demon(trat S. D. z. p. q.

mundo ) poterant

fi attendiffent , fufti«

,

1.2. 9, Nec obeft quód Chriftus utens

cienter intelligere, Chriftum re'pon-

" q

dilfe in eodem feofu , n

imirum , non

jj

TU

hujusmodi metaphotis , volebat , ut au-

dientes non perciperent , fubindeque

afcenfurum fe publicé ,

fed tantümy in

iil ]

occulto,

"d

adcf: medioce deceptionis periculum ;

- Simili

(

(j)

68

TRACTATU S X, Examen 4..

Simili amphibologia dicitur fuiffe

navit Innocentius XI. qua damnatione : N

ufus $. Francifcus,quando interrogatus,

anía

ufus reftri&ionem mentalium, zquiyo-

an non viderit tranfeuntem aliquem ho-

cationum;ac amphibologiarum damna-

| d

micidam , immiffis intra manicas mani-

tur,'qui tamen in antédata doGtrina fuit

t

bus Refpondit , Hàc non tranfivit, fub.

admiffus.

Pro re(olutione

| hdu

intelligens, non tran(iffe per illasmani-

&. Papa damnando duas illaspropo- :

| t

Cas.

Quod fa&tum approbaur,

fitiones non damnavit ufum reftri&io-

| ln

Loqui per veftrittionemvelquivoca-

num dictionis, vel rettri&ionum, zqui-

L

tionem materialem , eftne mentiti ?

vocationum , amphibologiarum mate-

duj

tialium , fed tantüm formalium, feu pu- -

ANencfé. Ratio : Quianon efloqui

. ]te

contta mentem; vox enim zquivoca ha-

ré mentalium. Qu

tutre

arum exem pla þx c!i- ;

bet duos fen(us, quorum unus eft con-

étis patent.

jBün ,

* forgils menti loquentis, & alius inten-

Hoc manifefte probant authoritates

Aotre

'tigni audientis: Sed nonteneor , nifi fit

& Rationes pro R.2, & 3. & 4.adQ. 8.-

tb

rationabilis caufa aut neceffitas,me con-

addu&z. Quz convincunt, omnes uni- '

indl

* fotmare intentioni audientis.

Ergo,

verfim re(tri&iones & amphibologias

W)APU

Pro majori di&orum intelligentiá

damnati non pofle, Ergo damnatz funt

g

QUAERO IX. Quomodo do&ri-

folz formales & puré mentales.

W

duj

nam hactenus datam potetis falvare ,

Ex his/zguitur 1. damnatum none

J st

fuppofità damnatione harum duarum

modum amphibologis pet verba aéqu

(I:. :

r

gropofitionum?

voca ex jufta caufa occuliandi veritatem..

'mmm

LXI. Prima e[t : Siquis vel folus , vel

Exemplum patetex dictis in voce Canis,

-

d vt

coram aliis, five interrogatus, five pro-

& Gaillus.

Sicut & ly fc/o fignificatin-

L

ptiá fponte , five recreationis causá, five

tetdum coenitionem evidentem , ut in

o

X

t

quocunque alio fine jutet fe non feciffe

—

Ícientificis ; aliquando talem ,quz habe-

4

Ti

aliquid , quod revera fecit ; intelligendo

tur ex fidehumará, — Etly ze[cio potelt "

J il cy

intra fe aliquid aliud,quod nonfecit , vel

fignificare carentiam. omnis notitiz &

aliatn viam ab ea, in qua fecit , vel quod-

careptiam folius notitiz clarz & eviden-

! Wua (1

a '!gwflr li

^ visaliud verums revera non mentitur,

tis,

Item hamaná confuctudine ly zos

j h,

neceít perjurus.

fcio facit etiam hunc fenfum , zom fetoy . .-

J

n

(

Secunda : Caufa jufta utendi hisam-

d

nifi occultes zoz fcro ut cormmunicabile ;

LC

hibologiis e(t , quoties id neccffarium

non Ício notitiá utili ad. revelandum,

A tj

antutile eft ad falutem corporis, hono-

In quibusnulla eft reftrictio puré men-

rem , res familiares tuendas , vel ad

talis. Similiter hac vox Eff fignificat Ms

| W,qu

li

18 d

quemlibet ali«m virtutisa&ctum , ita ut

g. effe domi, & fignificatetiam mandu- —

ttlo

veritatis occultatio cenfeatut tunc ex-

:Uk[q

catiorem,

Unde duas fignificationes

n hls

pediens & ftudiofa,

(f

habet hzcpropofitio: Aeus domimus nos

VItttts

Has duas propofitiones Anno 1679.

eff domi; & quidemabsque mendacio,&

m

11. Mattii intet 65. n. 26. & 27. dam-

*

reíttict'one mendis,cum folà reftridtione

dictionis,

]dem

Ü cqu

/&

25

De Mendaciv.

-

769

J

ei noto intetfogatus ab atnico, tefpon-

Idetn eft dc his CaGbus:Qlidam homo

)qlll

tnottificationi catnis intentus, multàm

det ; /Voz féfo s Ut fenfusfit: Nonfcio

TLf

li

ut homo privatuss etfi fciatut Confilia-

togatus ad hos vel illos delicatos cibos

u

in convivio comedendos , refpondet ,

tius.

Ubi non eft reftri&io mentis fed

tales cibos nocete (ibi vel fux valetudini,

ex ipfa circumftantia officii Confiliatif

lts

intelligens hoc de valetudine feu perfe-

ad(ecretum obligati.

T

&ione fpirituali, — Vel, Infirmusintet-

Sequitur 4. Nonelfe damnatum moz

Qf

dum refpondcndi per citcumlocutio-

rogatus quotnodo valeat, refpondet,

Bene s intelligens de fpiritu , non decot-

nem , interroganti nihilaffirmando nec

m"m,rf

y

pore. Item aliquis in convivio obliga-

negando , licét interrogans exiftimet ;

W

ii

iiw

tut laudare aliquodferculum , licet fibi

reípondentem nefcite vel non. habere

infpidum , poteft dicere: Ef bonum.

id, quod petitur , v. g Gratularer mihi;

u

vel, Pergratum mihi foret (i tibi poffem

Quia omne enscft bonum ,nam bonitas

»

eft pafTio entis.

fetvite ,hoc dicere , hoc concedere, Ex

his

]dem eft de hac voce; Zefjgse, INon

pol[um , Apud. Germanos enim fignifi-

LXIL Qvdfentis de Confeffario,qui

cant , C&d) fan ober íc) mag nícbt / ut

fub paenis urgetur, ut revelet etiam fub

antedi&tum, Sic in quavis linguafpe-

juramento , an hoc velillud audivetit ia

ciales inveniuntur amphibologiz.

confeffione ? Vide infrà Tra&. 13,

331—1&

Sequitur. 2. Nonelfe damnatum fed

Exam.7. n. 1 11.in R.ad 2. & 3. Oppof.

licitum modum ex jufta caufa occultan-

de Sigillo confefTionis.

di vetitatem pet metaphotas & allego-

Quidcev[es de xeo , contta vel juxta

rtias, Exem

Jutis ordinem examinato ; an poffit uti

plum eít in hiftoria 4e Ja-

tefttictione?

T

cob & Efau.

Vide füprà Tradt. 9. Exam, $.. $0.

PU

j

Sequitur. 3. Non elfe damnatum fed

tx jufta cauía licitum modum utendi

&;5r.

mg; [uümf 1'

verbis ex fua fignificatione quidem non

Quid de eoqui ozcultiffims novit in-

ambiguis, qua tamen attentis circum-

famcadulterium nobilisfaeminz , quod

t*

c!

ftantiis , loci , temporis & perfonz ad

jurenatoiz tenetur occultare ?

'Emä iij)

aliud fign ficatum trahuntur,

Exem-

-..Dico: Poteft refpondere ex aoté di-

j

unh"

f

plum e& ex anté addudtá locutione S.

&is de verbo zoz fcio , quid fignificet ex

ynn y»

Francifci ,-uti & de Sara & Abraham.

hr

humana coníuetudine , etiam íine te-

lt

Idem.e,fiquis rogetur alteri mutuare

ftri&ione.

j

pecunias , & dicat , Noz babee , faübin-

" Quid judicas de ipía adultetad mari-

;

J

telligendo , ultra neceffarias ; vel etiam ,

to ftricto gladio examinata de adulte-

(

z

j

i

quas in his citcumftantiis tibi mutuare

tio ?

J

o

1]

),M

.poffim, lic&tezteroquin babeat. Item

Dico : Inptimis fi jam fi: facramene

ia

quidam Confiliarius fscreto fervando

taliter confeilà , pote&t (ine mendacio di-

u

fr j

cete ; Sum innocens, fum imaunis ab

T

m

(l

ebligatus, de quodam occulto negotio

lüh

p

Eecce

oc

]l

V

P

770

TRACTATUS X. Examtn a.

| yl

hocdeli&o, Verumtamenid jutate non

habet , ne quisinfe&usingrediatur, Et

licet.

idem eft, ait Sylvefter cit. i quis fuit

l:rgädf]

M

Ratioeft : Quiaad fimplicem affir-

quidemin taliloco infe&o , fed non fic,

tnationem fufficit credulitas, confiden.

ut potuerit infici, ut quia non erata&t

I

l?:»kuS,

tia , & probabilitas ; ad juramentum ve-

corruptus & traofivit celeritecin equo,

ró requititur certitudo , quam tamen

U

& generalicer idem eft,quotiestales Of-

n

nemo , finerevelatione Dei , habet de re-

ficiales concederent , aut concedere de-

miffione peccati.

aK

berent ingrefTum , fi (cirent veritatem.

|

Sunt & alii modi quibus in tanta ne-

Quid agendum leu dicendum illi qui

j

ivl

Celfitate uti poteft foemina.

Primóni-

d

injufté urgetut ad refpondendum , &.

mirum per locutionem zquivocam , di-

nonfcit zquivocare ; v. g. puer latrone

lgl

cendo: JVon vielavi fidems fides enim

quzrente patrem ad nece

z

m inte.rtoga-v'»

d

plura fignificat , nimirum fidem conju-

tur,an fit domi?

! Dl

galem , fidem Catholicam , fiduciam , &

Dico: 'Tenetur tefpondere (ecundüm

ii

ctedulitatem,

Secundo loquendo pet

di&tamen éonícientiz,

leit w

Unde fi puer

metaphoram in fignificatione ufitata in

illé ex invincibili ignorantiá crederet in

'an*leig

factis Scripturis , in quibus adulterium

itis n

co cafü licitum effe mentiri, velelfeli-

fzpeaccipitur proidololatrià. — Jerem.

citum eligere hoc tanquam mínus ma-

ht

&j. v. 27. Ezech. 23. v. 37. Ofeez.

-

j ]

lum , non peccatet formaliter,

LXIII. Qzeef tua fententia dequo-

Sacrilegium. — Quefl. 99.per 4. art.

T. j

tidianis illis complimentis; Servus tuus

ia

QUARO X, Quid, quotüplex, &

obedientiffimus ; Mandet mihi feryo

quantum peccatum eft ?

lit

fuo; Omnia mea tua fünt , &c.

LXIV. . z. Sactilegium , di&um

d

Dico : Sunt vetba honoris , qug per

quafi facriledium feulzíio, juxtaS. Tho.

Ál

humanam confuetudinem jam quilibet

-eft violatio rei facrz,

Et eft fpeciale

fl

intelligit dici per metaphoram vel hy-

Mi

peccatum , fi nimitum proprie fuma-

petbolem , adcóQue finemendacio & te-

tut.

iif

frictione mentis.

nf

Katio : Quia habet fpecialem defot-

Quid de veniente ex quocïäm oppido

mitatem , nimitum indignam tractatio-

DT

laborante rutnore peítis, & examinato

anex eoveniat ?

nem rei facrz , ut patet ex S, Thom.a, 1.

àl Pmm

& 2.

Dixi , frpraprie fumatur. . Nam

ftog,

Dico: Siadjuretat. an vcnïiat* ex eo

in latgiote acceptioue, qui lzditcom-

lii D

loco, dequo ef fama peftis fed fal(a, Li-

mune bonum, quodeft quoddamdivi-

M

cité refpondet fc non venire ex eo , fub-

L

num & facrum: aut qui lzdit populum

Atite

intelligendo , ut pefe infecto, ncc in-

tráffe illum locum , puta, ut pefteinfe-

chtiftianum aut Principem chriftia-

mml ülim |

num , qui fimilitudinarie dicitur resfa-

"t

é&um, -Etíic (atisfacit interrogationi

ctà5 populus quidem , inquantum p£t

mfïlldlgng(

coram Deo, ait Corradus ; nec decipit

actamenta eft fan&ificatus; Princeps;

N

ET

interrog?nrem » ille enim folüm cutam

Inguantam eft minifter & defenfor re-

rum

1

6.

De Saerilegio c Maledztlione.

77X

m

tum-facrarum: ille , inquam , lzdens — pugnando,, five fenfum eorum perver-

largé dicitur facrilegus.

tendo, Í[ive eis abutendo addifcurfus

qii

inxt

y. 2. Sacrilegium eft ttiple$, nimi-.

profanos ; maximé ad turpía & obfceena,

rum commiffum z perfozram , uti eft

Eft enim facrilegium.

n t

Clericus; vel Keligiofus ; vel Monialis,

d Tertiam [peciem fpeGtant, qua-

t

cunque committuntur contra fan&títa-

T

aut habens votum fimplex caftitatis. Zs

rem , uteít res Deo fcu cultui divino di-

tem aut reverentiam loci facri , utefftae

(din)

cata , ut Calices , Veftes, Imagines , Re-

&io vel incendium ejus vel altatis , effu-

K

liquiz , Sacramenta, &c. Z /vcuz , uti

fio fanguinis vel feminisin ea ; fepultuta

inli

eít Ecclefia , Coemeterium. Nam eft vio-

iufidelis, vel excommunicati nomina-

umj

tim & publicé denuntiati ; Violenta

"IT

latio perfona facra , rei facrz, velloci

facri , quibus injuriainfcrtur.

extractio perfonz gaudentis immunita-

»Wg&k

Declavatur nlteri&s : Ad. grimam

te, Huc etiam fpe&at furtum inloco

- facto , fivereifacrae, fivé profanz , fal-

facrilegii fpeciem. fpe&tant , percuffio

"]

Clerici vel Rel giofi ; Fornicatio Cleri-

tem intuitu afyliin eo pofitz. Unde in

"

i

iil

ci vel Religiofi ; Violatio Monialis , aut

€. Quisquis. 17. q. 4 fummarie fic

alrius puclle vinculo fpirituali per

habetur , eífe facrilegium , auferre

hn

Baptifmum vel. Confirmationem con-

faerum de facro , INon facrum .de [a«

i

jf

erb 5 facrum . de non facro, Ytem huc

jundz. Dc quibus a&um e& fuprà

"Traét. ;. Exam. 2, n.37. Item pertra-

pettünent, mercature , deambulatio-

e[( «. W»

&io Ecclefiatticorum ad ttibunal fzcu-

pes, rixz , confabulationes , quaz fiin

o

lare , & exa&tio ve&igalium ab iisdem

templo fiant cum gravi exceílu , ut

fa&ta per. poteftatem fzcularem.

officium divinum inde notabiliter pet-

lü'vt&t

Ad fecundam fpeciem fpectantia. .

turbetur, mortalia effe poffunt.

De

Y

j

gradus habent, In primo gradu funt

Nundinis in caemeterio , ^ attendenda

j

eftloci confuetudo.

*

'Sacramenta., quorum precipuum eft

j

(nta

Euchatiftia , in qua cüm Chriftus fit,

Not. Si crimen fit tale quo Ecclefia

non in forma propria vifibili , fed in for-

polluitur , fi oimirum fit publicum , Ec-

". ,

s

ma cibi & potüs , irreverentia ejus non

clefia indigeret nová benedictione fim-

v

ad primam fed ad fecundam ípeciem

plicis Sacerdotis , fi Ecclefia non fit con-

W

il

pertinet , uti eft, indigna ejus admini-

Íecrata, ut notat Corradus; fi veró (t

"h

fkratio vel fumptios ejus itrifio , con-

confectata , ad Epifcopum fpectat,

lul lzü "

f

culcatio, projedio , &c. In 2.gradn

Ex quo fequitur, fornicationem , a€

eft irteverens tra&tatio facrorum . vafo-

pollutionem occultt in Ecclefia aut Coe-

u

"

tum, etiam corporalium , v, g. potate

metetiofactam , uti & ta&tus impudicos

"L

ex calice confectato.

Huc etiam tedu-

in Ecclcfia cum pollutionis periculo ha-

p

(f

citür indigna tra&tatio verborum S,Scri-

bitos effe facrilegia, & circumftantiam

t

loci neceffarió in confeffione explican-

güiü

pturz , ea enim fünt facta , & reprzíen-

^

Mil

:dam, Verbatamen, &afpectusi

Q?Pu-

tant fuum þuthorem ; &c, fivefiatim-

Eeece 2

5fg jl

j

dici-

—

772

*

TRACTATUS X. Examen 4-

dici in Ecclefia non inducuntrationem

alicujus mali proximo expfeffum pet

[

facrilegii ,licét mortalia fint.

verba obtativi modi ; Seu , Eft impree

TT

3. 2, Sacrilegium ex

enere fuo eft

ln

E

catio mali ,v. g. Utinam cvllum frange-

l

peccatum inortale; inin

ividuo poteft

res; Diabolus teauferat.

bt

e(fe veniale , fi nimirum irreverentia,

Patet ex di-

X.. 2« eX S. Thom. a.5. inc.dicente:

UI

Ded

quz infertur , levis fit.

Maledidtio fecundàm genus fuum c&

| luPl'-')f(

&is.

I

^ 6 L

l

peccatum mortale ; & tantó gravius,

Ex di&is Colligitut :. nomine Loci

quantó perfonam, cui maledicimus,mae

facti intelligi Ecclefiam confecratam vel

Uide

in

»uü'(llän

gisamare & revereri tenemur.

30 Id

benedi&am , Coemetetia , & Otratoria

diciturLevit.20. Quia maledixerit patri

"m

authoritate Epifcopali conftituta ; & ad

Íuo & matri , morte moriatur, Con-

ALeR

divinum cultum deputata , & ad libitum

tingit tamen , verbum maleditionis

ad ufus profanosnon convertibilia. Se-

prolatam , eíÍe peccatum veniale vel

cus eft de Monafteriis , dofmitoriis, cu-

propter parvitatem mali, quod quisal-

ïj

L

^

biculis , Sacerdotum vel Religioforum :

teri maledicendo imprecatur ; veletiam

-hacenim loca, licét fintfacra, cóquód

propter affectum ejus , qui profert male-

immunitate gaudeant , non tamen funt

dictionis verba, dum ex levimotu, vel

j

tam facta, ut. copula vel pollutioin iis

4

ex ludo, autex fabreptione alíquátalia

habitz ; fpecialem contrabant malitiam

veibiprofert. Quia peccata verborum

factilegii,

maximé ex affe&u penfantut, HaecS, -

Ü

Ex quo Colligitur ». Copulamcarna-

Do&.

lem habitam in Ecclefiá per authorita-

x« 3. Maledi&ioni feu imptecationi

tem Epifcopi deftructá , non effe (acrile-

foletinterdum admifceri jutamentum ;

gium, utinec eft, fi copula vel pollutio

di&tum execratorium, de quo f uprà. Si

fiat fapráad te&um Ecclefiz, vel 43 can-

ergo jurans fibiipfi imptecans utatür

cellos parietis extra eam ; vel in loco

LT

terminis propriis & convenientibus ad

dübtertaneo ,' modó talialoca cn fint

u

fepulturz. deputata nec in turri, vel

divinam juftitiam in fais creaturis ( i

pet eas jutet ) relucentem invocandam,

Ui

«ampanili Eccle(iz.

Plura de Sactile-

[

gio vide fuprà Tra&t. ;. Exam. 2. num.

& adíint conditiones debitz juramenti, -

non cít peccatum fed actus Latriz.

Si.

lhh

87

fti

vetó utatur cerminis impiis, (candalofis,'

N

ineptis, ut, diabolus me rapiat,peream

Maledictio V feu Imprecatio. Quafl.76.

RU [/

p* 4 artic.

eternüm , damnet, &c, peccatum mor-

taleeft, fi ferium fit ; fecus, venialeimó -

"tl

lLHml

- QUARO XI.

fi (erium non fit , poieftetle mortale ra-

b i

gatum eft?

Qyid & quale pec-

tione fcandali,

! at

x. 4- Si quis aliisimprecetur demo-

r

LXV. z, r. Maledictio juxta $, Tho.

"U d

nem, fulgur, grandinem, patet, ex R.

2 f, prout bic (umitur , cít deliderium

cetu£

q'sw

li

*

2 digingucndqg effe, Siimpre

[r

illis,

V

De Sacrilezio e Malea'z'e?/'ane, '

273

UT

illis,Aquas amat, & hoc ex fubita ita ,

tus maledicat Superiori, &c. Vide fu-

prà Tra&,, g. Exam. z. n. $ 2. deconfue-

li

absque ferio defiderio ut fequatur effe-

al

&us , eít venizle, defe&tu vol.ntarii , ut

tudine jarandi;blafphemandi,&c. Item

fatentur fe refle&tentes, defupet inter-

Vide T'ract, 7. Exam. 7. n. 108. & r10.

cu

togati & fpe&at ad verba otiofa. Licàt

quantum fit peceatum fibi velalteriop-

nl

tare mortem. . Et n. 114. anin Con-

i

autem proferanmc"üne intentione effe-

) grz-:ï,

i

&üs , eft tamen res chriftiano homine

fe(fione exprimenda Gtþ fpecies mali pto-

manfuedffimi Salvatoris Sanguine te-

ximo optati.

?

!

Àn & quom

odo liccat maledicere

f

dempto indigna , propter fcandalum ,

]

hotrorem & impictatem vetborum. Ág-

brutis , vide ibidemn. 113.

?rava;ur etiam valdeex hoc quód fubdi-

vivDevDsievges aE OE ROR DN RORINRISUA

Onfh

EXAMEN V.

Dpe Laude Dei feu a[fumptioue divimi nominis per

Orationem €9 Laudem.

Sue ff. '91.,

Peï' 2. Art.

j

)P

Dicunturautem Cazozica ,tum (iuïa pet

: Uöiagveiadum de haris Canonicis c

facros Canones funt inflitate ; tum

j

celebratione feflorum.

"

UZERO I. Hore Canonice

etiam , quia certam & determinatam ab

:mmf«f?

Ecclefia habent Regulam; Canonenim

m

quid, & quot funt, quo Jure

ipfttuce , quo teinpore ; loco ;

grzct, latine idem eft , ac Regula.

j

jitt

otdine, ac (itu corpotis petíol-

. 2. Septem fünt hote Canonicz ,

[u

vendz ?

necplures nec pauciores. — Pretzofa non

;Piï[;lmä

LXVI. Refpondeo 1, Horz Canonic

e(t hora , íed Commemoratio Sanctorü,

qu*

funt quzdam laudes & pteces ab Eccle-

Eftcontra quosdam Canoniftas, poneu-

| vcïïil*!iïj

fiainftitutz , ad Deum fingulis diebus ,

tes octo, eó quod Matutinum diftin-

"d

tettis & (tatutis horis, laudandum. Éx

&uant à Laudibus, Sed comunis Ecclefize

quo patet , cut dicantut bore , nimirum

Et funt r, Matuti-

ufus ftacuit feptem.

gu[fw

quia certis diei horis correfpondent:

num & Laudes.

2. Prima.

3. Tertia,

quasetiam ( at dicetur R,2.) myfterios?

4 Sexta, . Nona, 6. Vefpetz. 7 Com-

T m

j

r

circa Patfionem Domini repreíentant.

pletorium. — Et hoc ad reprafentanda 7:

Eee ce

;

Pfæ-

;1!1,5

774 !

TRACTATUS X. Es&mm g.

zcipua Paffionis Chrifti myfteria his

tem diverfarum Ecclefiatum Aiverfæ

verfibus contenpta :

funt confuetudines.

g[lüdö

Qua funtfervan-

Hacfunt , fept

/

enis propter qua p!äzl-

de, Etqvuidem multó ftri&ils quoad

T

limus hotis.

& (uite

Chorum feu publicam Officii divini re«

7Matutina lVigat Chriftum , qui crimi-

citationem fervanda fünt ftatuta tempo-

fym.

pa íolvit.

T.

fa , quia ex eorum mutatione faciliüs

|

Prima tepletfputis , dat caufam 7er-

oritur fcandalum , & im

lil

tia mortis,

devotio,

peditur populi

at d

Sexta cruci figit , latus ejus ZVoza bi-

aol

Dixi ; q40ad Chorum 1 Quia commue

[

|

gattit.

nis eft fententia ; quód ille, qui priva-

!

|

g,t

Fefpera deponit,tumulo Corpletate-

z am

onit.

tim hotas recitat , quácunque diei horá

five ante five poft prandium hotas reci-

li

u'.qm'

Hic feptenarius numerus conformis

ed

tet , non peccet mortaliter , dummodo

eft Píal. 1 18. Septies im die laudem dixi

€as abfolvat fpatio unius diei artificialis,

L

tibi.

ET

ideft, à vefpera unius diei , ufque ad

Matutinum ergo & Laudes, c

lm ter-

mediam ncé&tem fequentis dici , ità ta-

: ab

minentut eádem Oratione feu Colledá,

t

men ut in vefpéra diei pracedentis non

funt una hora. : Quidquid (itde antiqua

plus dicat, quàm Matutinum & Laudes,

L

confüetudire ea feparandi , quz non

Peccatum tamen veniale fat gravecom-

| t

robat effe diftinctas horas, utpatetex

mittit , qui fine caufa Matutinum vel

EU

allegato communi Ecclefiz fenfu.

Primam diceret poft metidiem;vel mane

at

x. 3. Hore Canonice non funt de

Vefperas aut Completorium:

cltfm,gug

jute divino, fed ecclefiaftico,

LXViII.

sidjudicas deeo, quiVe-

Gsl

Katio : Quia jure divino

*

nu!lum tale

fpere precedente orat Matutinum , &

nl

przceptum invenitur.

€quenti mane Laudes?

H

gintly

Nec obftat, quód horz Canonicz vo-

Dico , Probabilus mihi videri , fi ha-.

Eu

centur Officium divinum.Hocenim no-

beat rationabilem caufam praveniendi,

d ftn

men babent , non à caufa inftituente ,

v. g. ftudii grat)iä ; quód nec venialiter

boy

fed à caufa materiali & finali , quia ni-

peccet.

T0j

mirum divinas laudes continent & ad

Ratio: Tum quia horz dicuntut

BA

Deum laudandum diriguntur,

etiam tuncintra unumdiem Ecclefiafti-

As x

s 4. Qrod concerpit tempus , Hore

cumfeuartificialem. — Tum etiam;quía

D

p

Canonicz d. principio funt inftitutz , ut

3

hac feparatio fuit olim frequeniiffima,

AMatutina C$ Lanudes cecitarentur mediá

& de facto non datur ulla nova lex aut

6 OI(

nocte.

Prit24 , otto Sole,

Tertía ,

contraria confuetudo id prohibens fub

h.

nonádiei. .Sex/4, circaduodecimam.

peccato , prafeitim fiadfitcau(a. Tum

Milif, v

Nona , citca horam tertiam pomeridia-

:

tandem , quia licét eádem Orationeter-

1l

nam, efpere,inclinante die, Co5-

minentur , habent tamen diftindtum

Mütfem

pletorism fubinitiam no&is, Nunc au-

modum initiandi, In eo tamen cafu an-

N [

te

n

ERE

ii

/

bä äari: Canonicts.

f r

775

te Laudes debet pfæmitti Pater noffer ,

fit, eftlevis, Imo fit (ineomni ctilpa,

fur;tf:iïtf*.

'&c, & Matatiuz ptidie terminati cum

fi favex rationabili caufa,

1!.&

N

j

Q;atione.

Ex quo fequitut , eum qui ad Cho-

Oppono : Ergo idem dici poffet de di-

rum feró venit , pollé cum aliis pro-

AU

ia

midia parte Matutini.

fequi caeptam horam , & poftea repe-

Ad hoc dico poffe quidem hoc fpe-

tere partem negleGtam,licét melius faciat

diuy

culative defendi & probari à paritate

feperendo totum.

Idem eft de eo qui

fab hora ex Choroe vocatut ad. confes-

eonfeffionis longe per no&em inter-

UT

fionale, vel adinfirmum, & poftea re-

hn

füptz , fed in praxi non ita proba-

tüt , cüm talis fcparatio ( quod ta-

ditadaliam horam , priore nondumpet-

folutá.

lmïifbä.*?

men aliqui negant) non fuetit un-

quam in ufu , icat eft de confeffioni-

x. 7. Hota ceepta. non eft interrum-

li

bus; nec habent diveríam modum ini-

penda. Si tamen intetruptio non fit ni-

tiandi ficut Laudes à Matutinis divec-

mis longa, probabiliuseft , non effé nifi

fam habent.

Aliud eft (i intra eundem.

peccatum veniale licet frat fine rationa-

bili caufa,

diem naturalem feparentur partes Ma-

tutini , quz feparatio culpam venialem

Ratio t. pattis: Indecotum eft , quód

"

"

non excedit.

quis,cum Rege terrefri loquiincipiens ,

A

w. $. Locus pro horis in communi

in medio fermonem abrumpat & homi-

i

ac folemniter dicendis, propriuseft Ec-

ni plebejo loquatur, etiam cum animo

sl

:

f

clefia , quz ad hoc eft conftcu&a , ut fi fic

redeundt ad prius negotium cam Rege

Cathed:alis, Collegiata;R.egularis. Pri-

ccptum. Ergo àfottioti itaeft re(pectu

äiæ):fgrä

yatim horz Canonicz polfunt dici i

KegisRegut,

Ratio 2. pattis:Si intetpolatio (it mo«

quovis honefto loco; modó in debita

attentio non impediatur , uti impeditur

dica , irreverentia non eft gravis & con-

j

15

in frequenti hominum concurfu, cla-

fiftic mgmlis unitas divini officii. — Er-

mortibus , jocís , &c. ubi quis periculo

[07

] V:Rv

non fatisfaciendi fe exponit. Vitandus

z,8.In publica horarum canoniea-

ergo eftlocus indecens ,in quo noneffet

rum pérfolutione fervandz fub peccato

y Ü

decens loqui honorati viro ; quia non

fant czremoniz fatutz.Quia per earum

sb

videtur adhiberi debita reverentia rei

negligentiam Deo denegatur debita re-

i ImF"j/.

facra.

verentia,

Ad privatan: veró perfolu-

cm[mþ

R

3. 6. Ordo fervandus eft in le&tione

tionem fufficit eam fieri fando,fedendo ,

] m]il M

horarum , ut pofterior priori non prz-

ambulando , genufledendo . prout

J

mittatur ,v. g. Prima Matutinis. Quod

occaíio fert , & devotio dictat,

Po-

mï !

n

tamen fi in le&ione privatá fine feanda-

teft tamen in ea facilé committi pecca-

j

(

lo & contemptu fiat, folüm eft veniale ,

tum itreverentig vel fcandali per im-

l

n

quia non eft contra fübítantiam hora-

modefum ac indecentem corpotis;

Tum , & dcformitasac irreverentia , qu

fitum.

"d

.QUARO

Neuus

776

TRACTATUS X. Examtn s.

"QUAROI. Efne mortale omit-

horas, ut quis in eo laborando fervili.

il

tere unicam horam etiam parvam , aut

tet peecet mortaliter, non e(t opusquod

od

notabilem partem ? & quz illa?

Jaboret octo horis, que cft tertia pars,

M

LXVUI. g. 1. Certum eít, quód vo-

Íed fufficit long& minus tempus u patet

^

luntarié & fipe jufta caufa omittensupi-

infrà n. 10s, R. 3. Hinc tutíus & pro-

tll

xam horam,etíi parvam;v.g Primam;vel

babilius docet Donatus, gravitatem ma»

! d

Completorium, vel ptimas VefperasPa-

teriz defumendam etfe ex eo, quód fit

1 u

fÍchales in Sabbatho fan&o, peccet mor-

| tOht

talitet,

*

magna infe , confideratá dignitate cjus,

& dcformitate refpe&u totius,fecundüm

L(fs

Ratio: Quavis hora ctiam parva ju-

prudentiam hamanam.

Unade in Ma-

M

dició prudeutum eft gravis & notabilis

tutipo cum Laudibus unus Noctutnus

o

pars totius Officii,

Item numerus ho-

eft tantüm quarta pats , &tamen ejus

TA

farum eft inprecepto. Etita deniinima

omiffio cen(etur materia gravis: econ«

etiam hora do&iffimos ac prudentifli-

!n aj

tra in hora T'ertía vel Sexta hymnuscum

D.

mos Vitos cenfuifle docet nofter Dona-

primo pfalmo eft tertiapats , & tamen

ET

tus,

non ceaíetur matetiagravis comparati-

f*ïü) dd

w 2. Probabilius & tutius eft idem

véad finem, ait ille, citans Paludan, &

L

afferere de parte notabili unius hora:

Sylvefttam.

| lttm

lic&tnon fit tam grave peccatum.

Ratio: Quia' ita videtur cenfere de-

Ratio ;, Licét enim illa non fit nota-

!G

bere prudens judicium,

| if

bilis parstotius Officii, bene tamen u-

LXIX.

4id fentis de obligatione

B T

nius horz, quz proinde graviter muti-

perfolvendi ea qu& E

f

latur.

Quia licet preceptum Ecclefiz

pifcopus OFdiPaPF

injungit Otdinandis?

]

( 7/(/! /

de horis fitunum , nequit tamen negari ,

Dico : Sivead majores, five ad mino-

ET

quin cadat fuper fingulas boras integre

tes Ordines promoti,non obliganturfub

dicendas.

mortali ea perfolvere, nififorté confie-

Mf"alk

tj

Hec intelliguntut etiam de privata

tudo Diccefeos gravem ebligationem

lj ,

hofarum recitatione , fi enim de publica

induxiffet,. Himc infungi videntut non

loquamut,nimirum de Choro , adhuc

Ui

ex rigido przcepto , (ed ex fola decentia

dili

l

gravius peccatum foret , quod vel maxi-

& honeftate ; cai tamen meritó parene

q"ämcuï

me imputandum illis,

quibus Chori cura

dum eft.

, m [B "0]]

inceumbit.

Ratío: Quia nomappatet,|quód Epf-

Hl'l [j

J

i

x.3, lettia pats ut

P

lurimum

qui-

fcopus ordinans habeat jus vel intentio-

dem ef notabilis patsobligansad mor-

nem im

Ls

ponendi tam grave onus cone.

mf

Ü

tale , fi veró totum fit valde magnum ,

fcientiz.

etiam pats minor tertià , eft notabilis, Ut

!

hillünfm 4

. Not. QuandoinPontificali flatuitur,

Qs |

qui debet 30o. Impetiales, non folüm

ut Epifcopus otdinansSubdiaconis, &c.

gráviter peccat Íi non folvat 160. fed

"i e

injungat Noc&turnum talis dici , debet

p

TV

ctiam fi neget 20. Diesfeftus haet 24.

Epifcopus diem determinare & expri-

] "n

J

imete;

i

' De Horis Cattonicis.

777

ii

metej fi nom determiinec , intelligen-

Argumenta opponi poffent, fed Autho-

u

dumeltde No&urno, vel uno ex tribus

ritativa Probabilioritas Sz praxisea ane

No&utnis curtentis diei.

nul!at,

Ri u

. 2. Probabilius «ft idem fentire de

hi

W

— QUAZRO Ill Dominicani tenen«

(j

A

turne (üb mortali otare Officium B. V, ,

Officio defun&orum, confentientibus

n

MAU

duin dicitur juxta ipforum Statuta certis

e:iamillis, quioppofitum tenuerunt de

diebus in Choro, dum ip(iprivatim ex-

OfficioB. V.

)

T

;niüïtïx

trà Chotumhorasorant? [dem quzro

Ratio: Quia deillo in noftris Stautis

dift. 1. de Officio Ecclefiz cap. 1. habe-

1 l:":uniïi

de Officio defun&orum quod quávis

l

hebdomadá tecitant in Choro , exceptá

tur prceptum non folüm de Choro , fed

Item

hebdomadá Pafchatis & Pentec.

& deobliga:ione extro Chorum,

de Píalmis Gradualibus in Sabbatho,

Not. Officium defunctorumabillis,

1

dum agitur de B. V. ?

qui ad illud per feptimanam tenentur,

LXX. g 1. De Officio B. V. et(ian-

golfe per dies cjus dividi, ficut uno die

hus

tehac noftri DD. ipfimetinter fefuetint

dicant unum vel duos No&urnos;altero

divifi, defato tamen ego non ampliüs

alterum No&urnum vel Laudes ,. &c.

dubito de obligatione fub moxtali , fed

quia obligatio illud recitandi ftat pre

ut cértam aífero propter Authoritatem

totá hebdomadà; & in tutiori ac ptoba-

Capituli noftri Generalis Rome die 4.

biliori fententia tempus obligationis

completur mediá no&te Sabbathi. Nam

Junii 1656. celebrati, in quo Declata-

tione 34 (ic dicitur : Declaramus ex

dies Dominica non ad prateritam fed

communiori ac potiori Religionis (en[n

tota ad fequentem feptimanam fpe&at.

(quicquid fortaffe paucis hallenus eà in

Quod claré probatur ex numeto fetia-

rum:- Dies enim Lune vocatur feria fe-

fdi

ve libuerit addubitare ) omnues Ordinis

li

noftri Clericos profeffos tenert fürpliciter

cunda : Sed feria fecunda prafüupponit

i

ad recitandum Offic um Beate Virginis

primam.

Ergo.

allis diebus , quibus in Choro vecitatur.

Hinc illud, sedium partieipat: ali-

jigt

i

d

UbiNB.ly fempliciter ; Quaz vocula in-

uid de utroque extremo: in quo aliqui

Tl

dubi& plus fignificat quàm poecam &

Adverfarii fe fundant, nihil probat 5cumm

r

j

quàm culpam venialem , de qna DD.in-

quia Dominica non eft propris media,

i

terfe non difputárunt; Quia Statuta no-

fed iniium fequenüs feptimanz:

ftra obligant füb paena ; & deculpa fal-

tum etiam , quia , quidcunque par-

Ü

"

tem veniali ipfi Adverfarii fe accufant,

ticipet , non participat vim transfe-

]'jïfll"

Uj

Ergo fignificatculpam mortalem,& ob-

rendi obligationes ab uno dieinalium,

du

ligationem ad hocofficium zqué , ac ad

quia aliàs ctiam fatisfaceret , qui horas

(

alias horas. UndeSylvefter docct ; quód

hujus diei diferret ufque. poft mediam

f

l]fs[

li

H

communis confuetudo (quz cum Otrdi-

noctm & tunc oraret ; quia nox

j

4l

nenoftro co»pit ) Officium B.V. compu-

potet dici media inter utrumque

y P

diem.

j

tt intet hozas. Huic- Íententia: varia

Fff ff

E.

E

34

p

L

L

278

TRACTATUS X, Examtn 5'

: y. 3. DeDfalmis Gradualibus proba-

cism , &t dici (olet, & ut füpendium, : u

bilius videtur, non effe obligationem fub

Ergoad Officium tenetur ex juftitia ; Sed

l

znortali.

Officium Clerici prater alias actiones .

x d

Katio : Tutm quia integté apud nos

compteliendit recitationem horarum,&

- hi

femper dicuntur extra Chorum , nimi-

Ecclefia intendit detetminate obligaré

b

rum in dormitotio,

'Tum quia Statuta

ad illam. Ergo. Min. p:ob. Exanti-

&i

nullum dehoc ponunt preceptum. T'am

qua confuetudine, quz (ic femper fuit

Aitmts

tandem quia de hoc nulla in Statutis

intelle&a & declarata ab Ecclefia im

nec in aliquo Capitulo eft declaratio,

Es

Concil, Lateran. fub Leone X. Seff; ,

itlon

^. Qhid fentisde Litaniis omnium SS. &

€. 9- übidicitut , quód habens bencfi-

1

Pfalmis Pcnitentialibus, qui à Domi-

cium , íi non recitavit horas po& fex -

,l:hud

nicanis: certis diebus in Choro dicun-

meníes ab obtento beneficio, privetar

&uf?

li h

illo, quia beneficium daturprop:eroffi- — —

JDico: Ipfie Rubrics clartexprimunt,

cium ; ubi pet ly offcinm clar& intelli- -

duf

Vanli

quód Fratres extra Chorum -aä hecnon

guntur horz , ut patet. Unde dicifolet:

teneantut,

Md

Datum ob cau[am,sausa mon fecutá juve

QUASROIV, Quinam , & quo, ac

repetitur, Et notenthoc Confeflarii,

nf

quotuplici titulo tenentut dicere Horas

r

Oppono. : Confellaius cum Clerico:

Canonicas ?

hotas omittenté non debet fe gerere ve-

UT

hd

LXXL y. 1. Exttiplicititulo , etiam

lutcum latrone ,quiomne,quodabfta-

feorfim fümpto, oritur obligatio reci-

lit , tenetar reftituere, fed (icut cum

:

tandi horas Canonicas.

r. Ex titulo:

iu;

minifiro alicujus Principis , qui , licst

[2

Beneficii.

2. Ordinis faczi.

3. Pto-

interdum ab officio f1o deficiat,non ideo

d

feffionisrel igiofz. Prout magisexplica-

cogendus ef partem ftipendii reítitue-

bitur in fequentibus.

re.

M('m |

ag

9. 2. In tutiori ec probabiliori fen-

Ad hoc R. effe differentiam intet mi-

tentic Beneficiatus , licst fic in Minoti-

niftrum Principis & Bencficiarium,quod

MT

bus, tenetuz dicere horas Canonicas,

ab.illo non exigitur quotidianum*fäwi-

etiam ptivatim , feu extra:Chotun» five

ly

tium,ficut ab hocquotidianumofficium.

filttüdo(

Ecclefiam, & quidem (ub mortali: & ex

ad lucrandos fructus & ftipendium..

juftitiz

Ka ut fcienter omittens tenea-

Ddf

Confeffarius ergo: cum tali Cleríoox

türin confcientia reftituere fractus pro

non debetagereutcum miniftro Princi-

UM

rata , etiam ante Judicis fententiam,

th]m

pis , fed utcum: condu&to.ad laboran--

etiamfi. tantàm femelillas omittat vo-

dum in vinea, qui fi uno vel medio cie

Tl

luntarié;

non laboret, ftipendiam vel ejaspartem

E*".firl'ong

Katio: Stipendium propter a&ionem

amittit, ac reftitsere tenetur,. . Unde

'WUS Hm

aliquam cuidam ut miniftto datum , ob-

Pius V. ftatuit. quàd tales prorataomif-

M

w

ligatad eamex pacto juftitiz: Sed Eccle-

fionis frucfusnon faciatfuos, — Eftque

Z ln

£a Clerico dat Beneficium propter. OfR-

verum, licét fitbeneficium fimplex-. -

IT

t

"

&

De Horis Casonicis.

773

tndäusiii

habentes , (ub mortali obli

OLXXIL . Quid boc efl , provatai

gare ad hotag

liM

cur non idem in hoc cafu ?

ii

Explico: Qui omifit Matutinas, te-

sid de teftitutione ín eo caíu, fi

metur reftituere mediam partem fru-

*

rj

&uum illius diei, Qui folàm Primam ,

omittat hotas?

»

Di£co , Ex datis fundatmentis cla

[

fextam partem fruduum, — Quiomnes

re pa;

unius diei horas omifit , nihil lucratur ;

tere quód fructus non faciat fuos , adeó-

. Em

1

tj

fed omnes diei fru&tus reftituere tene-

Que eum pro rata tenerireftituere, Nif

dT

forté fibiipfiut ver& pauperi (fitalis fit )

A

iv

tut, ldem proportionabiliter dicen-

:

dum (i omittat riotabilem partem ho-

applicet cum confilio Confeffarii.

m

[2

LXXII Quwid f Beneficiatus nihil

T.

n?bw debet reflituere?

percipiat ?

r,?TI

v

Dito: Siabíque fuà culpá nihil per-

- Dico, Fabticis Eccleftarum, ubi be-

(pxtt

i

ncficia funtfita, vel pauperibus,

cipiat, nec percepturus fit per modum

C

Notandum hiceft, hane fententiam

compenfationis , non tenetut. interia

)d*,

Mi

&b Alexandto VII. eife dampatam: Re-

ad horas titslo Beneficii. Quia non ha-

"d

bet Beneficium fecundàüm omnemeffe-

ftitatio frutiusm ob omiffonem borarum

"

&um.

Nifi fit taliscafus, citca quem

(ki?

fuppleripotef per qnascunque Eleemofj-

alitec ferat Ecclefiz confüetudo. $1verà

QA5 , qUAT antea Beneficiarins de frucli-

n

fructus hujus anni percepturus fit alio

jus fei Beseicis fecerit.

j

tid i Benefieium fit valde tenue?

anno cum aliis, tenetut , ut conftat,

u

uid fi Beneficium e& quidem colla-

. Dxco: ln ptobabiliori & tutioti fen-

qüv

tentia nonexcufaturà dicendis hotis,

tum, fed nondum in poffeffione ?

j

Dico: Pra&ice probabilius videtur,

Ratio : Quia Juta indi&in&é omni

i

j

beneficio onus horatum imponunt,

folàm Beneficii titalum fine poffeffione

& Beneficiatus (ciens beneficio eífe

non fufficete, ut quis obligetut ad ho-

n u

annexum tale onus , fponte illi fe fub-

ras , nifi ipfe Benificatus f cau(a dila-

yliti

jCCiti :

te. poffeffionis, aut fructus poftea fint

t

Excipe , fiintali Ecclefia non fit con-

compenfandi , vcl aliter habeat confue-

tudo Ecclefiz illius.

Wi

fuetudo orandi horas pro tam tenuibus

jó

beneficiis nifi forte in feftis , nec Prz-

Ratio : Antepacificam poffeffionem

u

la:us in Beneficiicoliztione id przcipiat.

non cen(etur quis plene & peitcéte Be-

Vel fi tales Beneficiati in ea Ecclefia

neficium confecutus.

n][m »

04

1091

praftent alia fervitia , in quorum com-

Quoredointelligis , quod ant& dixifti

w

m

pe»fationem per modum flipendii eos

de primis fex menfibus ?

i

u

teditus fundatos effe , prefümi poffit.

Dico : Seníüs eft:: Beneficiatus poffi-

densBencficium , & in primisíex men-

1

Siveró confüetudo orandi vigeat,tenen-

gml-'

tut.

Si enim Lex &confuetudo eccle-

fibus omittens horas graviter quidem

li]

ff

fiaftica potuit Cleticos in facris contti-

peccat , fed &on tenetur reítituere.. Ob.

re(tituendi incipit poft fex

i^

tates; nullum Beneficium vel fruetug

*

äigacio ergo

Ff£ff 2

: nlg;xfï:b

^-

L

i cr

a

*

78o

TRACTATUS X. Examtn 5, ,,gï

meníes numerandos àdieadepti Bencfi-

Officium di

ht

cil.

Ita patet ex Bulla Leonis X, & Pii

ca

.Vinum'.feiq-u Horze 'Cantmiä

-'.» r

l]

"

l

V. Excipe, íi fandationi inferta (it ob-

kcfp. 4. Habäiä Deneficium cura-

il

ligatio oran

tum , omittendo horas non folàm mot.

bus.

a

di eiiam primis fex menfi

:

- lm

taliter peccat, fed etiamtenetur ad tefti-

n

Quid fentis denovis Canonicis ; qui-

H

tutionem fru&uum pro fata. — Verim

PT

bus juxta Getmanig confuetudinem

Capellani (eu Patochorum Cooperato-

yiel

(non obftante Ballá Pii V. eam tepro-

res licét peccent,, reftituere tamen non

! Dia

bantefed non receprá , mandante ut (al.

tenentur.

Áaiun

tem deiur eis dimidia fructaum pars)

Ratio primz pattis ef eadem &;uäpro-

7

primo aut altero anno reditus fubtra-

R. 2. Ubi euam pate: de Beneficiato

huntur, ut Senioribus ad loneftiorem

p

apti

z

limplici,

m

fuüftentationem accrefcant 2

Ratto fecunde pattis :

Quia didti Ca-

Wt

Dico: Si itimmemorialis & cum ag-

pellani ( communiter faltem ) fuum Sa-

probatione Summi Pontificis legitime

"tl

larium non accipiuntex Beneficio eccle-

L

introducta confuetudo, ut primis annis

fiaftico , (ed ob perfonale fetvitium &

At

horas non recitent;non tenentur, Si veró

parochiales fundiones.

ts

non fit , tutius & probabilius eft , eos te-

LXXV, Efize codem modotataomif-

neri.,

i

fionis horarum accipienda de Patocho

(j

Ratio: Ex(i nunc carteant fru&ibus,

ac de Bencficiato fiaplici ?

LT

poftea tamen accipient uberiotes: quod

Dico: Noneft. Namcumin penali-

)dill

autem differtur, non aufertur.

Ethoc

bus & odiofis benignior interpretatio fit

[/

maxime in iis locis", ubi pof mortem

facienda , & zquitas rigori juris prafe-

habentannum 4r4ti« ut vocant , quoad-

m

renda; íí Lex ex zquo & bono ( falvá

T

huc petcipiunt vel profuneralibus, vel

ratione re&i fermonis ) interpretatio-

pro debitis folvendis, vel percipiunt

pi t

nem tecipete poffit; ideo practice pro-

mgm S&ü

confanguinei : Si autemnil accipiantex

babilius videtur, quód ly omnes frauttu,

€0., quód refignent vel moriantur,

dum in Bullis dicitut efÍe ab omittente

yavy]

priusquam accipiant, per accidens cíft.

hotas reftituendos, intelligatur in Pa-

ftgity

- LXXIV . Hatteng; de Beneficiato fim-

Ht

fochis ( imó & alii« Beneficiatis , quibus

"TO

plien ia faevis nonconflituto,

incumbit onus M:ffas dicendi vel Bmilia

& 3. Habens facrum Ordinem fine

agendi) cum refttidione ad fru&us

Beneficio füb mortali tenetur dicere ho-

Brcviatio correfpondentes ,. nonveró

u7

tas Canonicas.

Ita dictat confuetudo

L H

Ecclefiz obtinens vim Leois.

correfpondentes aliis oneribus paro-

chialibus , ut funt, concionati , Sacra-

MIT

Ratiocft , quá utitur S. Thom. quodl,

Ht

mentaadminiftrare ,&c. Ratio ergo pro

Rthl

£.2.9. MNam factis initiati ex vi füge

Parocho facienda eft arbitrio boni Viri ,

p

"ultdurm

confecrationis fpecialiter funt dicati di-

dividendo v, g. reditus in tres partes ,

W, if

vino cultui , cujus principalis pars eít

quarum duz correfpendeant labotibus

H

] QU

par 0-

WMS,Q

3

4898

De Horz;:'Canaixicis.'

zi

ad horas, qu

od tamen non eft.. Nec illa

atochialibus s tertia horis:ut, i quoti-

tadix e(t Pro

feffio & infitutio, quà , ut

die habeat 3. florenos, prototo Brevia-

*

u

tio

(emel omiifo reftituendus fit unus

profe & tota Ecclefia orent , ad Chori

"

i

florenus.

fequelam funt vocati.

fequeretut qgiöd

r

iii

LXXVI. Qui ex difpen[atione Pape

Ratio: Quia ex hoc

Vi

privatim non tenere

ntur ad horas; quia

habet duo Beneficia compatibilia ; tene-

i

H

yns

4

turne bis orare horas?

illi obligationi fatisfieret pet Communi-

tatem in Choro congregatam, etfi aliqui

i

Dico: Pra&tice probabilius eft , fatis-

effent abfentes.

Sicut dum aliqua Re-

fieri unicà recitatione.

ligio inftituitur ad prædicandu-m & mi-

d

. Ratio: 'Tum quia unico a&tupoffunt

alb

litandum, non tenetur quilibet io par-

impleri duo pracepta , ut patet ex pra-

ticularipredicareaut militare.

cedentibus in co qui orat horas fub Miffa

T

Probabiliusergo eft , quód radix illius

pracepta ; Velex voto jejupat in die,

r

quo etiam ex przcepto tenetur , & in

obligationis fit immemorialis confue-

tudo ex ipía profit

entium praxi vim le-

j

Reigiofo orante hotas ex obligatione

Summis Pontificibus

d -

Profeffionis & facri Ordinis. Tum quia

gis obtinens , & à

non cenfetur effcalia mens Papz difpen-

ut obligatotia declatata. NamPius V.

in teformatione Breviatii Romani ju-

T

fantis.

bet, ut juxta ejus ritum omnes etiam

i

Oppono : Pet unicam Mitfam non po-

tet quis fatisfacere pro duplici ftipen-

R-eligiofi tencantur orate; nifi qni àdu-

centis annis ex apptobata infitutione

p

dio , etiam inadzquato. .Ergo fimili-

ter.

N

alium ritum habuetint. . Et pro Otdine

n

Pïïln

noftro Clemens VIII. juffit , ut omnes

p

N. confeq. Nam ftipendium pro Sa-

l)

cerdote celebrante eft Lege vel confue-

juxta Breviarii no&ri reformationem

n

if

o

&udine taxatum , q

uo majus ex juftitia

tam in Choro quàm extra tencantur

N

i

Si fit

otare.

tht

exigete Sacerdos non poteft,

parvum vel minus jufto , & fponte ac-

UZERO V. Religiofï ad fzculum

puf?

eiecti, 2. Ad triremes damnati, 3. Ex-

pon

ceptavit ,imputet fibi, quia fciens & vo-

4. Ad Matti-

lenscontta&um iniit. Dequo alibi.

tra Claufttam degentes,

gt !

Ü

monium difpenfati, , Novitii, 6. Con-

14

—— LXXVII. ». $. Religiofiprofeffi ha-

bentes Chorum tenentur füb mortali

vetfi feu Laici. 7. Moniales, tcnenmrne

j

jd

ad hotas ?

N&'

tecitare horas Canonicas , etiam ptiva-

tim.

Eft certum,

;

LXXVIIL x. ad omnia quod mihi

s,nE'

1 [lbïs

[

x.. 6. Radix hujus obl

igationis non

ptobabilius videwur, 1. ad r. affitmati-

vé.

ij

yil d

eft quia Religiofi vivunt ex fundatio-

J

If

nibus & eleemofynis, & eo pacto,ut ho-

Ratie : Qu

lia Reügiofl eie&i—?manent

nec eorum

mh

fübftantialiter Religiof ;

"i

fasorent ; Afidelibusaluntur.

ficut tenen-

u

Ratío : Quia hzc ratio tangit omnes

Profcffio extinguitur. Ergo

ita & horas

L

tur fetvare vota. eífentialia ;

R«ligiohes , adebque omnes tenerentür

2

3

recitae

K

£ ff

792

TRACTATUS X. Examen $5,

h

fecitàte , aliàs enim ex fua iniquitate

ricorum Monafterii, Sií tameh R&!-igäob

il

Ieportarent . 'commodum & alleviatio-

fus Conver(us fieret Clericus , teneretut.

nem.

Econtra fi Religionis Clericus fieret

Ll l

T

Exceptio eft , i Profeffio omninoex-

Converfus, deo

3

þligarctur , hificfletin

n

l

facris,

x

tinguatur , uti fit in aliquibus cjedtis &

lgt

Societate.

Oppono : Noftta Statuta Convetfis

ul

». 2. Damnati ad ttiremes , licetob

praícribunt pro horis Canonicis certas

3

labores plerumque excufentut, fitamen

orationes, Pater & z4ve. — Quid dehis

ilb

habeant tempus & Breviarium , recitare

cenies?

ttiatl

teneptur id quod poffunt , obrationem

Ad hocR. Non prefctibi füb prace-

datam,

pto fed ex Statuto Regulz , unde tenen-

mi, n

tytt

V. 3. Idem eft de degentibus ex di-

tur ad eas, non ut ad horas Canonicas ,

.vl,[l" f.ll h

fpeníatione extra Clauftrum.

feá ácatad alia noftraStatuta, quz ex vi

lt ton

z. 4. Loquendo de Religiofo difpen-

Kegulz nonobligant füb culpa.Quodin

t

fatoad Matrimonium (dato & non con-

Ordine meo indubitatumeft, ait nofter

ER

ceífo , id fieri poffe) vel manet fimul

Donatus,

De quo vidc Conftit.loc.cit,

. Religiofus, & fic manet obligatus. ad

Idem eft de Monialibus Convetfis.

LO

ul

horas: (i non manet , deobligatur. Quia

LXXIX. Refp.7. Moniales folem-

fublato ptincipali tolluotur & acceíTo-

niter Profe(lz Choro deputatz in tutio-

s

fria.

P

Quód (i talishabere: Ordivem fa-

re & prtobabiliore fententia , fub mortali

crum , manetet ex vi illius obligatus ,

tenentur ad horas Canonicas etiam ex-

W

w

nifi przter. priorem adhuc fpecialem

tra Chorum. Oppofita fententia noftro

quoad hoc habetet difpenfationemsQua

Donato videtur carere probabilitate ;

f

ob cutras tei domefticz forían facileim-

L

Non dicam , ait , temeraria contrà com-

t

pettaretur.

lf:ulni:s

odiofa.

munem, fcandalofa,'& faluti animarum

j

lij

&. $. Novitii non tenentur füb pec-

€ato ad horas Canonicas , nifi fintin fa-

Ratio elt eadem quz de viris Profeffis

i

W*msü

€ris vel Bencficiati , fed obligatio inci-

ad Chorutn deputatis , nimirum Tadix

Totey

it cum ProfefEone. Nihilominusno-

hujus obligationis eft immemorialis

ftrze Conítitutiones de noítris dicunt

Mj

univerfalis confuetudo , obtinens vim

Di£&. 1. Cap. 1. lit, D.quód Novitius pro

Legis ex ipfa praxi Monialium profella-

Qutoy [th

Eleemofynis loco Officii debeat dicete

Mp

rum, fi horasomittant , fub mor«ali in

aliquas Orationes pro fatisfa&tione,

Confeffione fe accufantium ; &autho-

.. 6.. Converíi noftri non tenentur

"

rita'e Sedis Apoft.firmata, Ergo. Un-

*

"ii

Xd horas Canonicas.

de Clement. Grav;, de celebrar. Miff.

At v

Z

Ratio : Quia Ordinem nen profiten-

LT

füpponens obligationem divini Officii

p

tur , ut vacent Choro (ed operibus ma-

fub mortali, abíoluteloquiturde Regu-

ftn

nualbus, ut in füdore vultüs fui ve-

latibus, fub quorum somine etiam ve--

fmïllm Cï*

fcantur pane fao, & fintfervitores Cle.

niunt Moniales,

"'"Wn,l

: Oppont s

783

De Horis Cautnicis.

0- eit0: Confuetudo accéfforia ad

LXXXI. Refp, 3., Quod concernit

Canoniífas Szculares confiderandum r.

Reg

ulamnon poteít obligare plüs,quàm

.

Md

Regula i

pía: Sed confuctudo . recitandi

ad inhabitent Collegium quod antehac

vf

füerit verum Monatterium Moni

alium,

hotas Canonicas eft accefforia ad Regu-

Sific,

[

lam, Ergo non obliga: plüs , quàm

gaudeantque eatum rediribus,

6 ft ictior eas tenet obligatio.Qui enim

Regula : Sed Regula aliquorum Ordi-

t

num nonobligatíab culpa. — Ergonec,

fuccedit in locum , fuccedit in ju: & ob-

Confiderandum 2 vel po-

juti

&c,

ligatiooem.

tiüisexaminanda e& CanoniIa peenitens,

!id i

Ad hocN: prima Minor. Nam dicta

an non fit communis Confororum fui

confuetudo non eft accefforia , fed potiüs

Collegii fenfus , quód horas privatim

p

previa , przambula feu antecedens om-

etiam omittendo peccent mertaliter.Le-

[

nempatticularem Regulam per modum

gi namque , quód in quoda

m fimili Col-

ii 'r

"

Sacrificii laudis inttodu&ta ad Dei Glo-

lmx ]

riam & commune bonum ac ornamen-

legio Illu&riffima Antiftita folita fuerit

admonere fuas fübditas, quód mottalitet

lu

tum totius E.cclefiz,

T

.QUERO VI.Equites , Commenda-

peccent Breviarium omittendo. Siergo

communis ille fenfus fit , jud-icand.um

Ef';t'rä

toresdidi,v.g. Mclitenfes & T'eutoni-

!

eft , as füb mortali teneri.

|

ci, obliganturnead horas , aliasve preces

'lem-

in Regula prafcriptas fub mortali ? Idem

Refp. 4. Communitas dictatum Ca-

wlv

Quxro de Canoniífis (zcularibus? —

noniffarum ad Chorum publicum , ubi

eftin u(u ,tenetur füb mortali,

«

LXXX. Refp. r Licét di&i Equites,

int

Ratío : Lic&t enim non fint Religio-

.wtpote vota folemnia Religionis emit-

jl

tentes fint veré Religiofi, nontamen te-

fz , nec , exceptá Antiftitá ( habeant vo-

"

ta) uti nec proprie Bencficia vcl Pre-

1

nentur ad horas Canonicas , etíam priva-

a

tim recitandas.

4

bendas , habent tamen fundatos reditus

Prebendis quodammodo affines, Item

-animälïl

Ratio: Quia ex vi Profeffionis non

deputantut ad Chorum, fed tantüm ad

videntur obligari ex confuetudine. Ac-

cedit quód fi Chorum publicum vel fe-

yté

militiam ; Nec Regula eis hanc obliga-

tionem imponit,

mel omitterent , cílet magnum Ícanda-

j

lum.

yiti

Refp. 2. Ad precesin Regula prarfcri-

Dixi, sb eff i» u[z ; legi namque;ali-

yn

[mlh

ptas non tenentut füb mortali , omni ta«

cubi ab iis nec Sacrum , nec Horas pet

j 1

men modo eis confülendum , ne illas

hebdomadam cantati , fed tantüm die-

p

negligant,

!

v;)

Ratio : Quia

Regul aid non exprimit,

bus Dominicis Miffam , Vefperas , ac mi-

b

nores horas. . Sed tunc matur? perpen-

D

li

bec utitur verbis fub mortali obliganti-

m

bus fed. potiüs confultivis. Nec illze

dendum an non fit abufus.

Reíp. 5, De morta

liobligatione Ca-

,

,U

preces polfunt. dici Officinm divinum

;[Jt M

(j

eceptum Canonicum,fed Religiofum

noniffarum fzcularium recitandi Bres

f;tun-

T

eon(ültivum , utloquuntur DD.

Il

vxarmm iprkiþvja(nt'qn $ v:-täk-l-e' timid ,h)q

tür

W

—

u

284

TRACTATUS X. Examen g.l

tur Do&ores, Neuffer in (ua Polyan-

lus

A

nia; hac jus quodda'm,quö alicui Vitgini

thea morali dicit effe probabile quód.

vel faeminz , ex eo quód affütnatur in

B

non óbligentur, ob tationem dandam.

DPH

Sotorem, competunt certi proventusac ^

Citat profeLeffium & Gobat. Hic po-

locusin Choro & Capitulo. ^ Canoniffa

jf

fterior in Theol. Experim. Tra&. s. n.

i

dicitur quz factà hac aflumptione vivit

63 3. fic difcurrit : Peccant mortaliter

juxta aliquot Canones , fpeciali vefte

?h

ille quarum culpá evenit, ut aliquo die

utitut , & cuidam Abbatiífze vel Prepo-

omittatur publicum Officium Canoni-

fitze fubji'q.ätur. Dicitur Szcularis , quia

i

cum , non tamen delinquit mortaliter

tria Relig

-

nis.vota non facit,fed Cano-

t

u

qua biduo aut triduo negligit Chorum ,

4

nianlïïrg[i

1

x;gfo.f*n;' V

non neceffaria ad illum , aut etiam , qua:

bitu.

até & nubere potcft proli-

pu

uno altetove die nec domi nec in Choro

QUAZERO Vli. Quz intgntio&a:-

Bipm

tecitat.

tentio requititur ad Horas?

hij

Rationem dat : Non enim fuit prima-

LXXXIL Ante. R. Not, quód licét

Em

tia intentio Fundatorum aut Fundatri-

At

intentio & attentiointerdum pro eodem

cum , vel Ecclefiz , obligare has ad oran-

fumantur , proprié tamen differunt.

At q

dum pro Ecclefia tanquam miniftras hu-

Quia intentio eft actus voluntatis , ni-

1l

jus ; fed ut Chorum haberent & honefté

(':I.'.iüdum,

mitum affectus , volitio, feu propofitum

piäflue educatentur, Nihilominus ta-

aliquid faciendi , v, g. Sacramentum

n

men credibile eft , eas.delinquere mot-

conficiendi , vel orandi , À Deo aliquid

u

taliter , fiuná integrá hebdomade, omit-

petendi: attentio veró e& a&us intelle-

dul

tant: nam tunc videntur repugnare

&tüs , nimirum confideratio & advertene

lllä!m

graviter menti Fundatticis , at non id-

circo tenentut ad teftitutionem.

Nec

tia mentis ad Orationem exteriüs prola-

Á

tam , vel ad obje&um ejus,

iB

enim Ííunt proprie Beneficiales , etíi

Not. 2, ex $. D. (upràq. 83. a. 13.in

g

4

|

poffit feri (tatutum , ut (i per multos dies

c. quód attentio ad Orationem vocalem

i

abfint, nequeant accipere fractus

Pt

fit. ttiplex.

Ua , quá attenditur ad.

M*M,meei

certé iis non dentur,

Hzc ille.

verba , nequis in eis ertet.

Secunda,

m': Y

Ego fane non tam multum debe»i-

quá attenditur ad fenfum verborum,

lI) 'Xih!ü

gnitate Fundatorum prafumo, neocca-

Tertia , quà attenditur ad finem Oratio-

4l meer

fionem przbeam negligentiz , fedjudi-

nis, fcilicetad Deum , & ad rem pro qua

tfGUII)f

oratut.

co, eamgquz unico etíam die integrum

Quz quidem eft maximé ne- .

(Ii(' [ ml

vel medium penfum ex negligentia

ceffatia, Et hancetiam

poiïi?nthabbrc

par

omitteret , mortalitet peccáffe ; a«tamen

idjotæ, ait S. T'hom,

Y

m

juxta fenfum R, tertiz ,. reftitutionis

Not, 3. Íntentionem & attentionem,

J«Hongll

l)

obligationem ex Fundatorum pietate

quocunqueex ttibus his modis fümatut,

h d()l !

condenati przfirmerem,

adhuc elfe triplicem.

1. Formmalemfeu

ftg dj

Ex dictis.Colligitur quid (it Canonia

actualem.

2.Virtualem. 3. Habitua-

* me

& Canonifla fzcularis ? Eftenim Cano-

lem. Priza cft ipfc a&us intentionis

Wm:&tE

"908

De Horis Canani&ifl

8

& eftdu-

rum interpretativa, fed de hac Tra&.1;.

Vij

&gttähtionis phyfict exiftens ,

r

plex: Una explicita feu in actu figaa-

Exam, 4.n.;2.in R.3. Hisnotatis

(up

to, quà quis ad ipíam intentionem & at-

Refp. z. Ut Orado (etiam horarum

AW

tentionem fe refle&it , expre(sé advertens

Canonicatum ) non folüm lcgitimé & in

Yi If

feintendete aut attendere.

Altera im-

ratione actüs meritotii & ad fatisfacien-

ilv

licita fivein a&u exercito , quando ni-

dum pracepto ; fed etiam quoad füb-

h

mirum advertens quid agat,volens illud

ftantiam fiat , neceffaria eft intentio. &

[

agit, v. g. pro Mifla Millile aperit , Col-

attentio.

4j

Ratío Y.pattis:Oratio debet effe a&us

s

le&tas quatit , Calicem inftruit;Formam

profett; Vel pro horis Breviarium in«

humanus feu liber: Sed fine intentione

Imi

Ípicir, oranda inquirit , licet fuper in-

non efttalis , qua de cauía a&tus;dor-

miéntium , amentium , infantium , &c.

jl

tentionem explicite fe non reflectat.

Virtualis iuxta Thomiftas eft virtus à

non funt humani, &c.

Ergo.

M

)l

ptiore reli&a , (eu qualitasaut motio ex

Ratío 2. pattis : Oratio et mentisin

viintentionis a&ualis impreffa potentiis

Deum elevatio: Sed mensad Deum non

(sl

|nny

extetnis, quà hi moventur v. g. adfa-

clevatut , niftattendat ad ea ; quz lingua

ciendas a&iones facramentales , vel ad

j

loquitut,

Ergo.

tecitandum Breviarium , ad opus conti-

Refp. 2. Intentio & attentio actualis,

M

jl

nuandum ; & hec manet , quamdiu quis

licét fit omnium optima , non tamen eft

i

j

vittute primi propofiti vel a&tás , nulla

fimpliciter neceffatia fübtota Oratione,

( &ve ditedé , v.g. per voluntariam re-

Habitualis non fufficit, V ittualis fuffcit ,

j

"d

tra&ionem ; velindire&te,v.g.exercendo

& illa (altem eft fimpliciter neceffaria in

j

a&ionem incompatibilem ) contrariá

probabiliori fententia.

intentione revocati , in actione coepta ,

Ratio 1. pattis:. Ad impoffibile non

[

v. g. horarum recitatione , perfiftit : licét

eft'obligzatio : Sed continuataintentio &r.

o

j. h

ex innata frag litate mens ad alia diftra-

attentio -actualis eft homini moraliter

ATU

hatur , modó diftra&ioni, dum adverti-

impoflibilis, * UndeS. D, 3. p.q.:64.a.

il

tat , pon confentiatur , fed ea pro poffi-

8.ad 3. ait: Habere intentionem aclua-

N

bili excludatür, — Habitualis. eft qua-

len uon eff totaliter pofitum in bominis

wii

'dam propenfio feu proclivitasad aliquid

poteftate , quiaprater intentionem , citng.

"

faciendum ex przcedentibus aQtibus re-

bomo vult yaultzum intendere, anciptt alia

m

lidta , fic ut intentio a&ualis quidemali-

cogitare , fecundim illud P[al. 34.. Cor

m»

quando pracefferit (ed defato necin íe

meum dereliquit me.

Ergo.

DIW

nec in aliquo effe&u , nec in memoria vel

Fatio 1, & 3. partis; Oratio debet effs

cogitatione hominisexiftat , unde & etfe

a&us humanus & delibetatus:Sedad il-

"

j

fetg

poteft in dormientibus, qui ex affuetu-

lutn non fvfficitintentio velattentio ha-

l

J w

[

dine certas actiones , quz non funt hu-

bitualis, ut patet ex ejus defctiptione,

;rm;

manz , faciunt, v. orant , loquuntur,

fufficit autem virtualis , ciüm illa fit ipfa

i' u

di(Putantr, öcc: Ef & aliaintentio , nimi-

a&ualis in vittute relidtaexitens. Unde

j

j

S.'Thom,

Ggg 28

N

786

TRACTATUS X. Ex'ame/); $.

ricus etiam tencatur ad teftitutionem

S. Thorm, q. ä;.a. 13.ait: F5 prima

rcrq:!in

intentionis,gu4 quis ad orandum accedis,

fra&tuum fi fub hotis vel notabili caram

um

reddit iotam r

t

atz'anemf teeriteriam.

partenullam attentionem habeat,fed vo-

Ergo.

luntatiéfe diftra

UXQU,E

Videtat,

hat; quod tameu du?um

&.;. Loquendo

de tri*pïic'i attentione

tf

in Not, 2. explicata,ad Oradonem ejus-

Refp. ad 1. difting.. con(. Abfolut

lr

Que fru&tum fufficit príma , nimirum at-

non tenetur, cüm poffit non orare, C.

lr

tentio ad verba, fimul cum animo devo-

conf Ex fuppoütione quód oret , N,

AT

té colendi Deum , licét defitattentio ad

Cüm ergo homo per orationem etiam

j tt:d

fenfüm & meditatio, tit patetin Monia-

lii

non obligatoriam loquatur Deo, tené-

libus, latine orantibus, & fen(üum non

tur eam facere cum reverentia

Ded dés

if

intelligentibus , nec füb recitatione ple-

bitau

] i

tumque in meditatione fe exercehtibus ;

344 2. N. mis, Nam slie fontedbbe

L

fi tamen fimul divina meditentur , opti.

nes cum internà . in- & attentione cotti-

1 lilra

me faciunt,uti & illi qui (imul attendunt

patibiles, uti funt infinuate, unde Sa-

At

ad fenfum verbotum,&Orationis finem.

:'Choro (

terdoti celebratuto ptaferibuntut pté-

Sic enim omnes illz attentiones concur-

ces dicendz inter induendum ; aliz ves

7I

Tunt.

Ubi

h

1ó funt incompatibiles, v.g.feribere;cal-

fdlnt,mm

Not. quód dumS. D, dicit , tertiam

culare , ludete,

Hinc obligationi fu

Vrl

attentionem , nimituim ad Deum ipfum;

non fatisfecit ille Canonicus, qui un:

RUT

e(fe maxime neceílariam & commubrem

manu Dreviarium tenens & oráns,alterà

ln

quam etiam polfünt habereidjotz, non

manu canes fuos pabulare folebat fu

*l--"-'väiiGg

loquitut de neceffitateab(olu à, fed fo-

continuata ofatione,

*

'»':'Jläö, )

làm ad meliuseffe , & (olàim vu!t figni-

-Ad 3. (atisfadum eft fuprà Tradt, &

FWH[OtEC

ficate praftantiam tertiz attentionis fu*

Exam. f. n, 9. & 60.

Toon

per reliquas duas, quxotdinantut ad il-

44d 4. K, admitiendo fequelam ; nam

g'.'mvig M

lamfieut ad finem.

Ecclefia ( dum c. dolentes, Decclebrat,

Utb fà

LXXXI1IH. Oppono 1. Interdudx quis

Milff. fub virtute obedientiz precipit ,

Ftnq

j

otat fine omniobligatione. Ergonon

hotas dici ftudiosé & devoté ) & Benefi»

fällm;m

tenetur elfe attentus,

ciorum Fundatores non réquitunt nu-

Isj ü

2 Poteft aliquis orare, etiam cum

dum fonum vocis fed orationem propti

r

ïimænhg

fru&u , & fub Oratione manus lavate,

talem qua noncft fine attentione,

Vk

fe veítire: fed tunc non poteft effe at-

Ex quo fequitur , quód &illimorta-

ïpe:iorji,[

tentus,

Ergo.

iter peccent , & ( fi Clerici beneficiati

1'('(]rnm4

3. Ecdeíia non potet pfæcipc;re

fint) fru&us pro rata reftitüere tenean-

a

actumintetnum:Sed intentio & atientio

efta&usintetnus.

tur, qui fyllabas aut voces deglutiendo

i TUf

Ergo-

aut fyncopando tantam verfüum partem

Bd

4. Ergo fequitur , quód Cleticus &

i

corrumpunt vel deglatiunt , ut inde fiat

*

Religiofus mortaliter peccent, imó Cle.

ui al-

E

notabilis pats, chm eft deiis, q

tef»-;

ER

De Horis Canonicis.

787

debeiet dici, otnittatut Officium B. V.

(

ternatim legendo vel cantando , alterum

Officium Defund&. Litaniz majotes in

«t

veríum inchoant , antequam alius prio-

(

V

tem finiverit,

Feíto S. Matci, vel tribus diebus Roga-

tionum ,«&c.

n

m

li

— QUAERO VIII. Quàm gravis eft

Ratio 3. p. Quia quivis in particulati

obl'gatio comparendi in Choro five pro

)

- Rel giofis five pro Canonicis ? Qaot

tenetür fub peccato & quidem (fifitin

f

- Religiofi Chorum faciant? Canonici füb

re gravi ) mortali , fuccurere Bonocome

"

[

Officio divino Miflam legentes lucran-

muni, fi fitin periculo,

Etoo,

J

M

p

turne diftributiones?

y. 2. l'tobabilius eft, quod duo vel

ttes nonfaciant Chorum.

AU

]

LXXXIV. x;, 1, Communitas Reli-

ioforum tenetur fub mortali

uotidie

Ratio: Chorus hic fumitur, non pro

!

in Ecclefia publicé horas Canonicas pet-

loco illo máteriali fed pro congregatione

Choralium ad orandum vel pfallendum

i

d

folvete. - 2. Quz obligatio non folüm

afficit Przelatos ut attendant fübditosque

public&: Sed publica hzc oratio & píal-

fnodia cum deformitate fit 3 duobus vel

compellant. 3. Sed & fingulos R eligio-

g

fos Choto depntatos.

tribus. Ergo duo vel ttes non faciunt

p

t, Parstum ex immemoriali confue-

Chorum ; confequenter, fi non majot

11

T

tüdine,tum ex variis Pontificum Decre-

numerus compareat, alii fine jufta caufa

tis conftat.

emanentes , in confcientia non excufan-

i

1. Pars conftatex iisdem , & fpecia-

tut,

W

liter ex Decreto Clementis VITI, patet ,

Idem pa'et ex innoc. X. qui in fua

quód nez Generales à fervitio Chori (int

Conttitutione füpet fappreffione patvo-

immunes , nifi dumactu occupantur in

tum Conventuum vult , ut ad minusibi

I

tü

proprii Officii munere.

ftent. quatuor Sacerdotes ad obeunda

. Ex quonoftet Donatusinfert: quód

munia Religionis,inter que pézcipuum

quamvis fübditi mortaliter peccent, fi

eft , hotàs recitare in Choro. Ergo.

i

Lmvg

Dc(, o

fine jufta caufà omittant fequi Chorum

Ex his fequitut , quód fi fint aliqui

per anum diem;adhuc tamen majus pec-

Conventus habentes tam paucas perío-

( iil

- . Catum committant Supetiorcs omitten-

nas , teneantur tamen (ub mortali ad.

ib

tes fequi Chorum per idem tempus , fine

Chotum: . Quia tenentut facere quod

[gquimïï

tamen legitimoimpedimento, ut conftat

poffunt.

j

^ -ex Clem. 1. de celeb. Miff; "Tum quia

Non obftat 1. quód tres faciunt Ca-

i

Superiorïbus maximé incumbit cura

pitulum , ficenim in multis locis & ca-

li

df

. bonicommunis; Tumetiam, quia aliàs

fibus pfa&icstür , quia fitabsque defor-

a

W

Nf

etunt Canes latrare non va-'aut ron vo-

mitate.

Non obítat 2. illad Chrifti

'PW gg[fT 1

lentes ,eorumqueeft , non folüm verbo

Maith. 18:v.20, 'U£i funt. duo veltres

M

a

L.

fed & operedocere. — Similiterindubié

congregati im momine meo, ibi fam . im

J!

(

iil

i.

medio eorum. . Verum enim cft, quód

"mortaliter: peccant Superiores permit-

j

j.'O

Gduobss vel tribus in nomine Chrifti

tentes , ut etiamæ uno die;quo i

r

fx(?hO

i

con-

TM

(Ggg88 ?

s

788

TRACTATUS X. ÉExamen $.

congregatis , ipfe non defit, ex hoc ta-

Choro afliftere & pfallere

— ac; cantärc $

NT

fecus , teneti reftitue

&t

i

men non fit; quód alii fine caufa feab-

te frücdtus & prg.

fentantesexcufentur,

fentias.

u

j

Notanda pro Superiorum Religiofo-

Ratio : Qlia ad hoc Canonici fünt

DO

tum fimulo hic eft Hiftoria de S, Ai-

D

?

inftituti, & ob hoc dantureis (tipendia.

«harde Abbate, qui dum fub decantata

Unde & Concil, T'rid. SefT. 24.cap. 12,

M

I

Nona capillos ex capite & mento fibi

ftatuit: Ormzes diviza per fe €$ Hn

A l

iil

u

f

prefcindi fecit , vifus fuit damon fingu-

per. [tbflitutos. compellantur. obire. off-

los przcifos capillos indufttios& qua-

€ia ,Gtc. atque in Chero ad pfallendum

AO

rfens, numetans , & in ordinem redi-

inflituto , bymnis €9. canticis Dei no-

d

14

D

gens,ftrito Judici offerendos,& flammá

men reverenter , diffintlé de'z'(ptäg; lán-

:

purgante combutendos. Sed fanctus vit

dare.

Sed

,j'törcs

!

fe divinitus intelledá ex inftin&u S. Spi-

Refp. f, Non aufim peccati mortalis

il

ritüs cum femitonío capite ad Fratres

damnare defa&o illos Canonicos qui

i

It

cucurtit , culpam confitens & de ea pee-

habent fuos Capellanos & Cantores Vi-

d

nitens, ac Fratrum preces expofcens;

catios, qui in Choro pfal'unt & can«

J

uarum efíicacia impetravit, ut ab eo

tant, Ccum hactamen claufula dummodo:

(iia

qui fuis fidelibus dixit, .Capillusdeca-

ipfi ( nifi juta excufetcaufa ) Choro,non:

Ws

xf

ite veftro nonperibit, capilli omnes &

folüm phifice fcu cotpore , fed & mora*

W

A

Minguli fuerint. miraculosé. reftituti in

liter feu animo devoto & attento affi-

J

p

caput & mentem ut erant anté,

ftant, ineptias non treétent , diu non

t

4j

Refp. 3. Soli Novitii non poffunt

confabulentur : fecus , mortaliter pec-

li

conftitaere Chorum , nifi ex jufta & ne-

cant & ad reftitutionem tenentur.

Et

j Pdig

:€effaria caufa.

j

licét ipfi motu proprio anté. intendant

J Ui

Katió 1. p. Chorus eft onus rerfo-

reftitutionemi , tamen mortaliter pec-

"UR

nale U'rofcflorum , & eorum qui Mo ia-

cant,

EUY

Katio:

uia íta docet ufus multis

flerio fant incorporati , quales non funt

V

Novitii.

^

retro annis introdu&us , Pralaiis Eccle-

Ratio 2. p. Novitii in favorabilibus

fiz , nimirum Epiícopis , & ipfis Illu-

p

]

reputantut pars Communitatis & gaue

ftriffimis Nuntiis Apoftolicis videntibus

'ttotu/n,

. dent privilegiis Profefforurh. . Ergo fal-

& noncontradicentibus. Ubi non im-

tem ex jufta caufa poffünt eorum vices

meritó confiderandum, quod palmodia

.;-Qll'no

, i'upplerc in Choto,

Choralis meliüs pecagatur pet Vicatios -

"g

- LXXXV. Refp.4. Cettum eft , quod

quäm petCanonicos,quorum pauci'hoc

þ iq Oxuid(n

infpiciendo ptimam Canonicorum in-

tempote in Cantu funi verfati. .

wthlbf

fitutionem &. Concilii Tridentini ver-

LXXXVI. jSed 4uid Íentis de illis

ba , tutior & probabilior fit. fententia

Canonicis qui tariffimé per annim,cüm

» Zïüilfiun

docens. , Canonicos in confcientia fub

tamen. poflent , in. Choro comparent,

unt?

flwme(

sortli teneri vimmediat& per feipíos

hotas tamen domi fempet petfolv

*

NonR

)

"ER

D Hyï;s Canonicis.

789

:* Noh defant DD. qui ob eandem mox

&. Quid depulíante Organum ?

If

DI

datam rationem illos , fi fcandalum &

7. Quid de inquirentibus pfalm(?s

fub hotis?

(:ontcEnptu

s defit, à mottali excufant ,

di'cefe

——

EX

eorum ab-

9. Excotnmunicatus tene:urne

]

excepto cafu , quo propter

horas ?

- fentiam Chotusnegligeretur. Seiquo-

al

9. Quinam poteft cum aliquo di-

.L

' ad hoc dico : Multa diffimulantur etiam

3 Pralatis Écclefiz , qua tamea non ap-

Ípen

fate in horisdicendis?

m

tione licita

Qo, E&ne nece

ffarib à Sacerdote di-

nj

tobantut, nec ex diffimula

cendum Matutinum ante Miffam? Item,

hs -

fiunt. Nec'video legicimum acíolidum

T

eosexcufandi modum , nifi fenium , in-

Licetne pgivacim dicere horas fub Mifh

pracepta ?

il

firmitas , vel limilis caufa excufet. E&

:

[

Yr. Qua

fant caufz excu('antf:s à

pt

fe&tó res hec periculofa,

Breviatio ?

LXXXVII. s; 6. Ad ultimam Que-

|

LXXXVIIL. &. 42 1.. Clerici fub

/. J fiti o&avi partem , tefte Gatcia negativ&

pcccatö m

ortàli tenentut uti Dteviario

fuilfs declararumà Cardinalibus , nifi

fal-

2

Miffam tunc celebrent ex jufla Superío-

Rofnano juxta ritum fuz Dioccefis ,

g

tem dum funt intra illam.

Dum veró

I

i

tis. Quia autem hzc Declaratio vide-

vur fundari in allegato decreto Trid. vi

funt inalia, in qua celebratur fettum

j

cüjus Canonici pet fe ipfos deberent in

illi Dieecefi proprium,poffünt fe accom-

modare,

Item in cafu quo Romanum

Choro p'allere , hic autem rigot in feofa

W

haberenon poiTent , benetamen alterius

il

explicato fit per confuetudinem mitiga-

y

a

tas ; nec-tales Canonici videntur ob id

Religionis, illo ad interim uti debetent.

damnand;: con(ultius tamen foret fta-

Similiter Religiofi ex privilegio propti-

te Declarationi Cardin.

um Breviarium habentes,ut Dotminicani

Qd

& alii , tenentut fab mortali illo uti jux-

*

— QU A RO IX. Quomodorefolvis

j /

hos cafus?

ta fuum titum , nifi fort& aliud habere

"x« Quo Breviatio utendum ? Domi-

non poffent quämRomanum,yel fimile.

m

Sed ad libitum & fine neceffitateab eo ,

li

nicanus pote'üne uti Rkomano ?

etiam extra Chorum , recedere , pecca-

-u

z. Infitmus qui non poteft perfolve-

retotum, bene tamen pattem , tenetur-

tum eft. Quia fuum & non aliud pro

d

fui Religioneapprobatum eft, Exdato,

ne?

D

fc ,V ætenccume

robab;le effe, quód quis privatim pro

] fl

3. Qui non poteft per

horas orate pet alium ?

libitu poffit oti Romano , motus hac ra-

" Iu

tione, quód fe conformet Ecclefiz Ro-

Quid ceníes de ceco & fardo ? Vel

X

nymäi'

deco qui habetfolüm Diuraum;non ve-

mane Écclefiatum omnium Matti:

hoc tamen nor fequitur ,

Religiofum

»

16 Breviarium,ita ut defint folz Le&io-

iam Brevia-

"

"

licitt ad placitum poffe uti et

gl

J!

Aes?

v.g. Do-

f .Licetne orate de Sancto ? Vel etiam

rio proprio alterius Religionis ,

fj y

tationem oppouütarn.

breve Officium de Refurrecione; dum

minicanz ; ob

r

j

Ggg 28 ?

J

e& defaria ? :

--

o

TRACTATUS X. Examen s.

CLXXXIX. 44d 2. Si poffit faltem re-

ZAd 4. Si cecus poffit horas memo-

!

AUA

[3

citare Mututinuin , velaliam iniegram

titer recitare, vel (1 poffit cum focio ,

i

horam; tenetut.

Si vetó folüm hym-

eumquecommodéhaberepoffitenetur. — -

J

num , vel unum alterumve píaluium;ad

ob ratíonem antea de ipfirmo in(inua-

nihil tenetur.

tam. Secus, ad nihil tenetut de horis,

/il

Ratiío ; Quiaaliàs vix ullus infirmus

quia ad impoflibile non daturobl gatio,

excuíaretür ab horis , quia vix ullus

Lt

Dcbet tamen fupplere per alias preces ,

T

e& , qui non poffit faltem aliquid ora-

v.g.Officium B. V., Rofàcia, &c. atbi-

h p

re , imó infirmus ficret perplexus: dif-

trio Superioris, à quo fitunc fimul pe-

L

ficile enim eft difcernere quantum pof-

tatut difpenfatio, fecuriffime agitur,

M

fit orate,

Surdus, loqui potens , teneturad ho-

: Gravisergo infirmitas excufat , fiju-

ras; non enim tenctur fi audite, cüm

jitPaot

dicio prudcntis medici horatum recita-

non poffit, fed fufficit quód orepronun-

M

jb

tio magis noceat; 'Tum quia Ecclefia

tiet & mente attendat. . Satisfacitetiam

&t

non cenfetut obligare cum tanto peri-

in Choro cam aliis cantando, lic&talios

RUT

culo, Tum quia, utlex obliget, debet

non audiat.

Imó homo non furdafter,

eífe moraliter poffibilis , adcóque huma-

At j

licét bene faciat , horasorando fic utipfe:

no ufuiaccommodata.

Si medicusdu-

fe audiat , ad hoc tamen non eft (üb pec-

lt P"

^ütig q

bitet, petatur pro fecutitate difpenfa-

cato obligatus.

Quia obligatio hzc,

& (

tio.

Siinfirmitas accedat ftatutishoris,

puta, in privata tecitatione , non eftad

| F i

utQuartana, recitatio preveniatur vel

audiendam , ut dixi , fed ad dicendum,

fiat poft paroxifmum: Qui non.poteft

poteft autem fie:i vocalis oratio , licét .

&i

li

fine, bene tamen cum focio , eumque

orans fe non audiat; quia fit femper

i

^i

MUIATN

commodé poteft habere , tenetur ; Ita

cum aliquofono, Et oppofitum e(tdu-

enim dictat obligatio implendi prace-

rum graviter audienti , vel oranti in

Wii&fad

i

f'ttà Q

ptum , quia debitum tenemurt folvereeo

ftrepitu aut vento vehemente.

modo,quopoffümus commodé. Et hoc

d illud de habente folüm Diutpum,

u

maxime practicate deberetinfirmus ba-

R. teneri diceteid quodpoteft. Imóex

il

bens pingue Beneficium,.

P

rationabili caufa poflent horzorati ex-

Not. , hanc Propofitionem ab Innoc.

ceptis LeGionibus , & hz dici poftea.

: il D

: btj Mil

XI. n. 54.elle damnatam: Qvwi gonpo-

XCI. 44 ;. Nondefunt DD.dicen- .

ff vecitare Matntinum €2 Laudes , po-

tes eíTe fol

T

Müm fere

üm veniale, eóquód putent

sefl autem veliquas boras , ad uibiltene-

eíTe (olàm mutationem accidentalem;&

|

tur , quia major pars trabit adfe maino-

ln r

deneceffitate pracepti folüm effe feptem

YOTRe

horas. Veiümtutius & probabiliuseft ,

rl

XC. .Ad 3. Talis quidem beneface-

effe mortale, licét cantüm femel fiat.

«| 4j ()

tetíed non tenetur.. Quiaonus dicendi

t t

Rario : Quia Pius V. pracipit recita-

horas eít perfonale,cftque ad dicendum,

ri OHïcium.juxta fortnam ab ipfo prz-

NI

non ad audiendum.

MU

fcriptam : Sed adþhanc forma

m peptirict

"t l

2

(

De Horis Catonicis.

79

MU

"

diftcibutio Officiiin tempora, fefta &

fiz, à qua illeeft przcifus: undedecbet

Yf

uU

dicere: Demineexanudiorat, &c.

dies.

Ergo.

Unde Alexander VII.

M

fil

XCIV. 244 9. Poteft Papa cum ome

1666. interminis damnat , ad minusut

fcandalofam , hanc Propofitionem: 77

nibus,

Licét enim Beneficium detut

L

die Palstarum recitans Offcium Pafcha-

proptet Officium, hoc tamen eft per (a-

OX

le fatisfacit pracepto,

Uti & hanc:

cros Canones.

Ex jure tamen naturz

V

i

Vsice Offcio poteft. quis fatisfacere du-

talis. abfoluté difpenfatus teneretur ad

quid aliudad regratiandum. Epifcopus

plici pracepte pro. die pre[enti €& eralli-

$0.

potett, fi non proptié difpenfare, faltem

XCI, 24d.&. &$ 7.. Organifta tene-

eit jufta v. g. infirmitatis causà , fuis fub-

tüt(ub mortali Officium privatim dicé-

ditislicentiam omittendi horas dare , in-

:&.. Qui pfàlmos inquirunr , libtos

terpretando jas Canonicum qualiter di-

fpenfat velillud interpretaturin materia

transferunt , campanas pulíant , aut

thurificatione occupantut , fi p

jejunii veldieifefti. . Quid Pralati Re-

interniatcentione cum aliis fimul orent ,

gulares circa fuos ex privilegio poffint, à

ve] totum in filentio dicant , fatisfa-

Choro eos difpenfando, patet ex decre-

Ciunt , üt patet ex iis qua ante dixi de

to Clem. VIII. inquodicitur: Cw» Le-

&&ionibus cum Breviario compatibi-

oribus. agtemS Pradicatoribus Supee

h

üwx -

libus. Que fi etiam de Organifta

viores iistantzm diebus , quibus eos lege-

ve aut pradicare contigerit , difpen[ave

d

(quod ipfemet íciet ) verificentur,

nf

etiam fatisfaciet.

Secus omnes illi te-

Poj?nt. ddem auoque praftare valeant

fentut fepetere , n quid notabile omit-

eum agrotis & findiorum causa legitimà

J

"

unt, nonveró , fi modicam, prohoc

impedili:.

Hinc abfolute & fimplici-

æoliluääï

enim fatisfaciet Chotus.

Dum upus

ter eos à Choro difpenfare non pof-

funt,

qlod

Vetfus in Organo pulftur , ille debet

Jl

ab unoin Choro aliá. vocedici , utab

Ratio efl : Quianemo, Papá inferior,

(f DIW

oninibus intelligatur, aliàs alii non fa-

poteft difpenfare in Jure Papali & uni-

0

!

tisfaciunt , nifi (ubmifsé dicant, (i ab

veríali confuetudine . Ecclefie , nifi gxr

hat

alio non intelligant.

Sicut dum alter-

commiffione & legítimá causá,

notim pfallitur , chotus tacens dcbet al-

Circa tecitationem privatam poffunt

ii

terum bene intelligere,

id quod anté dictum eft de Epifcopo;

j DDU

XCill. 44 8. Exeommunicatus

u

Abbatiffa;utpote incapax Jurisdictio-

ttiam excommunicatione ma

nis fpiritualis , cum infirmis [uis Monia-

(

jori tcune-,

tur dicerehoras privatim.

libus quoad horas difpenfare non po-

teft, poteft tamen ex commiffione (ui

J

Ratio : Quia aliàs ex fua iniquitate

"

feportaret commodum , nimirum alle-

Pralati declarare caufam ab horis etiam

n

viationem ; fed nondeber dicete Domi-

vatisexcufantem.

)

T

pri

[F'

j

nus vobifcum ante Colle&tas,lictt fit Sa-

XCV. Ad 10. Certum eft , loquendo

iml

de p

ublica horarum pctfolutione in

t

i

P

cerdos , quia hpg//d-i,citurvnomlincF.cclc-

Choro ,

K

as

792

TRAC TATUS X, Examtn 5.

Choro , debete confuetas horas premitti

enim à Breviarlo excufantes funt 4-

i

d

ante Miffam Conventualem Probabilius

Prvima etk cecitas vel infitmitas , in

eft, ncllum, vel faltem non effe motta-

fenfü 24 4.ca(um exlicato. — Secwnda ,

!eïi'),fl

le peccatum ( tnaxime fi fiat ex rationa-

Inculpabilis carentia Breviatii ,. v, g,

hi

d

bili cauía ) celebrare Miffam , non reci-

in itinete. deperditi ; quomodo autem

tatis privacim Matutinis cum Laudibus ,

tunc füpplendum , patet ex di&is.

i

licét fit de confilio & decentia aliquaf

Qui liberé Bteviarium projecit in fla-

lii

—-g.i.f

Meta negl'gentia eft venialis,

meén,, tamdiu peccat non orando,

Ratio: Qaia nulla dehoc extat lex

quamdiu eum non poenitet projeciffe,

vel przceptum , & eft materia levis , nec

Dum verà finceié ponitet , omillio ei

4

'ia'Släau

notabiliter facit majorem Dei cultum

nonampliüsimputatur ad culpam, quía

|

fs

aut (acri myfterii reverentiam. — Nec cft

catentia Breviarii non eft ei ampliüsvo-

üd

neceílarium ex natüura tei, nec ex con-

luntatia. — Tertia, Repentina & gravis

"m

nex'one inter uttumque, nec ex confue-

u

occupatio quz cum horarum recitatio-

d

'tudine, Licét enim pii Sacerdotes juxta

ne non poteft perfici, & fine (candalo vel

Ti f

Rubticas Romani Breviarii ita practi-

peccato , aut gravi five füi , fivealiorum

tinly

cent , hoc foliim proba: fieri decentiz ,

incorh modo ; nequit differci , v. g. cura

fqita

devotionis ac difpofitionis grauá , non

infirmorum , concío , confeílionum

ü

YU

!

l

ex neccílitate precepti.

auditto , publica le&io , &c, Sed ra-

lm,f [

At

Adid quod additur, Dzco , etiatn pro-

tiffimus e(t talis cafus , ut hotz non

fj

(

babilius videti , quód qui orat horas fub

poffit anticipari, vel dici po& nego-

TMW

tium.

Miffa pracepta, eodem a&tu fatisfaciat

*

4arta , Difpenfatio , prout

i Doy

utrique przcepto.

explicatum eft ad cafum 9,

Y

3 duj

Ratio: Quia il

li duo actus Religio-

:

43

li

nis , nimirum audire MifTam,& recitare

Ce'leäämtia Foffarum. adolk 21(4]2.

Tíws,

horas,in omni integritate funt compof-

122. ATIc. A. -

wsgi, k

fibiles, quia talis adeft M ff prz(entiá

Vs

cotporali & morali , per neutrum enim

QUAER O X.QuidefFeftum, cut.

R

|

ab altero diftrahitur , tetinet namque

& àquo inftitutum , quando incipit,.

LU

ld

unam faltem ex triplici attentione fuprà

quodnam de eo preceptum tum ad

: lC Bo

explicatá ; quia non tenetur attendete

*

5

tuin ad omittendum?

agendum

àt ]

q

ad verba Sacerdotis, (cd reverenter in-

XCVII. zi 1. Feftum (ignificatdiem

tereffe minifterio Sacerdotis apud aram,

Ms

inftitutum ad vacandum Deo per opera

"Wim!oc,

illud videndo vel audiendo, quod fir

Religionis, & sbítinendum ab opere Íet- -

4j

recitando horas. — Nihilominus meliüis

vili. "Talia fefta (unt , Chrifti, Beatz

facit, fi fub. Miffa precepta oret preces

Mhancru

Virginis, Apoftolorum; &c. inter hzc

qus (

pon preceptas , & horas Canonicas alio

numertatut diesDominica,dictaà Domi-

tempote,

:

XWICX;(

no Salvatore ; ficut alia feíla ; ita & dies

"Ut

XCVI. Ad ? I, patet ex dictis, Caufze

Dominica quoad determinationem

tempo-

M»&C

De Celebratipne Foftarum..

793

It i

temporis e& inftitutaab Ecclefia, ac fuc-

».. 4. Fcitum diverfimod? incipit re-

ceffit Sabbatho, quod fan&ificabatur à

T

fpeótu diverforum acaum humanorü.

T

Tadzis,tanquaim dies feptimus.

Unde

Quoad jejunium incipit à med.à nodte

)M

j

Exod. 20. premiílo precepto de. fancti-

pracedentis vigiliz.

Quoad Officium

ficatione Sabbathi affignatur ratio: Quía

Ecclefiz incipità prímis Vefperis. Quo-

bt

fex diebus fecit Deus Coelum & tertam,

ad cellationem ab opere fervili incipit ab

occafuSolis ( ubitamen confuetudo loci

& infeptimà die requicvit.

—— -& 2. Eccleíia potuit mutare diem

eft attendenda) &terminatur in vefpera

Sabbathiin Dominicam.

Declaratur

fequend. — Communiter tamen dicitur,

ex $. Thom. cit. a. 4.ad 1. ubi docet,

quod ab una ad alteram mediam no-

Ti

quód przceptum de (an&ifica:ione Sab-

cem. —Tandem, quoad obligationem

auditionis MifIx ab ortu Solis.

bathi, e& partim morale, partim care-

moniale : morale quidem quantüm ad

y, $. Praeceptum de celebratione fe-

hoc, quód homo. deputet aliquod tem-

ftieft affirmativum , quo prefcribuntur

lffliï'f

!

pus vite fuzad vacandum divinis; in-

opera in eo facienda, ut Miffa , Concio

eft enim homini naturalis inclinatio ad

audienda, Veípere frequentande; &

loc,quód cuilibet tei neceffariz depute-

cit negativum, quo praícribuntur ope-

Yf

tut aliquod tenapus, ficut corporali refe-

taomittenda, nimirum fervilia,

j u

Gioni,fomno,& aliis hujusmodi, Unde

QUJERO . XIL Quznam operain

?M

ctiam fpirituali tefe&tioni, quà mens ho-

Feftoex przcepto funt facienda 2

Mïw

iinisin Deo reficitur , íecundüm dicta-

XCIIX. y, 1. In die Fcto audire

Q)D"

men naturalis rationis aliquód tempus

Concionem & Vefpetas, eft quidem de

deputat homo, & jaxta hoc S. D. ait:

conflio, & valde proficuum ac Deo

Przceptum de fan&ificatione Sabbathi

gratum,non tameneftde przcepto, fed

ellc morale; & poni inter przcepta De-

-ad auditionem. MilIz eft obligatio fub

,

calogi, nec fic poteft mutaris fed in-

mortali. Nam ut habet prazceptum Ec-

uantum inhocprecepto. determinatur

clefie, facrum Maffa offictum diebus fefl is

diut

peciale tempus in fignum creationis

reverenter,id eft, cum debita attentione

& devotione a44ito , intereffendo non

l

p

mundi,eft ceremoniale & figurativum,

U

& fic potuit mutari quoad diem taxa-

Íolàm corpore, etiam exteriüs ngodeíte

j

i

tam. Pro quo

/

j

compofito , fed & devoto animo, aliás

d j

V. 3. Eccletiajufte

non fati:fit pra:ce

j

infiniitdiem Do-

pto, ut habet ptolbabi-

miuicam locoSabbarhi.

"Jior Sententia,

vf

Ratio: Quia in.die Dominica multa

J

P

Hoctamen preceptamimpletur, etís

praclara fuerunt gefta , nimirum mun-

Miffa audiatur extra Ecclefiam Paro-

n[iïh k

dus cteatus, Chriitus devictà moite in

chialem , modó defit contemptus ejus.

€o tefurtexit, Apoftoli predicandi &

. Incipitobligare pueros dum perveniunt

"mi

baptzandi pote(tatem acce

ad annos difcretionis, quia autem hoc

hlä

?emnt, Spi-

titus $, datgs, &c,

tempus non poteft generalitet determi-

M

Hhh hh

natiy

,

n

TRACTATUS X. E;&amm s.

X

794

Dari , tutius eft, puetos ad Miffam au--

lia, quz. in Miffa funt, audiat: cni fen-

gin

diendam mittere exa&to feptennio , tunc

tentiz non fubícribo.

Communior &

vetior fententia eft, non effe;notabilem

-

enim przfumuntur capaces doli & pec-

z d

cati , nifi invincibilis ignorantia eos ex-

partem, adeóque mortaliter non pec-

cufet.

; i

T

'

cati , i quisàprincipio Miffz adfit aíque

!

L

"

x« 2. Ut fatis fiat precepto de audien-

ad Communionem facerdotis inclufiv&:

f

da Miff, non eft necefle, ut quis cele-

vel à ptincipio Epiftole ufque ad benes

t

brantem videat , vel audiat , fed fufficit,

didionem. Aliidicunt, tertiam partem

j d

fi ita-moraliter ptarfens fit ; utex quibus-

Miffz , vel citciter, effe partem notabi-

)t

dam fignis colligat , quid Sacerdos. ce-

lem.

Quz vero tertia parsfit , non de-

hj

1t,9|

lebrans agat ; Ut patet tumin magno

finitur , proinde inhoc prudenti judicio

confluxupopuli , tum in cacis;ac furdis,

opus eft,

A

ul

tl

vel dum: Sacerdos valde fubmifsé legit.

C. g 4.

Q

ui À duobus Sacerd;itibus.

Hinc Donatus nofter Tom. 3. Tract. 7,

non (imul fed (ucceffivé audit medieta»

i

t

T

li

q. 107. n, 3. bene fentit ; quód etiam is ;

tem Miflz , v.g. veniensad unam pattem

hnoy

qui ? fencftra vicinz domüs fuz videt &

imtediate poft Copfecrationem , & eà.

lii 1

audit vocem Sacerdotisalte Miffitantis ,

finitá eó ufqueaudit ftatim alteram , nofi

gt

absque ullo dubio debeat dici prefens ;

peccat morraliter ; venialiter tamen de-

vicinus , & unus de circumftantibus ad

linquit, ( ex negligentía fiat.

"ariy

h

Jf

Milfam. Hoc.tamgncommuniter*non

Ratio: Quiaauditintegram Miffam,

debet pra&ticari,

licet inverfo ordine. Ergo pteceptum

Ti

ET

Not. quód innoc. XI. damnaverit

implet, etíi in rmodo & perfe&ione de-

duas Propofitiones n. $2. — Praceptum

ficiat.

ij

/Xl,/

fervandi Fefla mm' obligat [ub mortali

Cl. Sub Miffa fabularí , peccatum

HWJWJ

Kepofito candalo , fi abfit contemptus.. Et

ef, veniale, fi per modicam ; mortale ,

Ml

A9

n. $3. Satisfacit pracepto Ecclefía de au-

fi per notabilem ( nimirum tertiam , vel

Cui fzpe

H

Aidpd

diendo Sacro , qui duasejus partes , imo

^

citciter ) Miffz partem fiat ;

7

watuor [imul à «diverfis celebrantibus

anneCtitur grave fcandalum alio

m

gt

sudit.

H

puá,

praíentium, Idem cft de diftractione

XCIX. &. $3. Integra Miffa debet

volantariá mentis , proportioabiliter

KU

f

auditi, faltemwufque ad Sacerdotis bene-

ut fuprà di&um eft de axtentionead ho-

di&ionem. ^ Qui (ine jufta caufa omit-

ras Canonicastequifita, quz vide. Cate-

UM

"df

tit partem exiguam , peccat venialiter ,

tüm pauca verba ex neceffitate vecivi-

ui notabilem , mortaliter,

uz fit

litate (nequis morofüs videatur) pto-

m]m) pf(

ïitcfuh

notabilis pats , facilt definiri non poteft.

ferre, & non plura ac neccflitas ve ci-

1

Sunt qui excufantà mortali eutn qui

uillongm

vilitas requirit , càm snotivum hone-

circa Offertorium ad-Miffam accedit &

Kum fit, culpá vacare potef. —

-Udü, f

smanet ufque ad benedictionem facer-

M

ll

xi.6. Sub Sacro obligatorio feoccu«

potis, eó quód attenté faltemn principa-

fi fiat pet

patein le&ione alifu jas libri ,

modum

i M

W

De Celebratione Foflorum.

725

Vs

Not. Extra tempus divini Officii in

ii

modum otationis & devota occupatio-

nis, peccatum non eft ; fi per modum

Ecclefia garrite , ducendo diícurfus ho-

d

/ Ktudii , aut profanz recreationis animi ,

neftos, nullum eftpeccatum; ducendo

Ua

eftpeccatum mortale,

difcutíus inutiles, vanos, otiofos , &c.

ii

Ratio: Quia attentio requifita confi-

non eft nifi veniale , quia itreverentia

d

eft levis,

. ftit in devota tnentisoccupatione , pre-

li.

'tum recitatione,Sacramenti adoratione,

CIHIE. &. 9. Excufat ab auditione

us

" rerum divinarum fub Sacro confidera-

Miffz impotentia !fpiritualis, utfiquis

Wa

tione, fpirituali Communione, & fimili

fubjaceat interdi&o vel excommunica-

u

a&u, quo Deus honotatur.

tioni , & peripfumnon ftet, quominus

tiþ*.'

abfolvatur. Vel fiipfe celebransfitno-

x., 7, Dum alia Milfa commods$ ha-

- beti poteft , feu £ine neceffitate faciendo

torius Clerici percuffor , vel de crimine

Item

FI

3?3[

Confeffionem facramentalem,prafertim

denuntiatus tanquam vitandus.

t

* longam , füb Miffa obligatotia , hoc pra-

excufat impotentiacorporalis, Et hzc

j

ceptum non impletur.

cft duplex , una fimplicitertalis ac phy-

T

. Ratio: Tum quia videtur effe negli-

fica , qua eft in incarceratis, le&o affixis ,

j

gentia gfavis in-tali confitente; tum

mari navigantibus: altera moralis , ut fi

'M

etiamquia peccatorum accufatio non eft

Miffam adirenon poffit nifi cum magna

opus per modum orationis aut medita-

difficultate, velja&urabonorumanimi,

. tionis, nec cum eaftat , ut homo atten-

corporis , fortunz.

Pro quo

dat ad actiones celebrantis s vel certà

w. Io. Impotentia moralis excufat

xzft"

l]

minüs attendet ad fui accufationem.

Primó eos qui fine periculo fpiritualis

-* Dixi ;/me neceffitate ; Quia interdum

tuinz fuz , vel qui (ine pudore & infa-

in pagis, ubiunica folàm eft Miffa, dum

mia non poffünt domo exire , uc ; hone-

t

aliusSacerdos celebratinFiliali, & alius

fta mulier carens honefto habitu ; vel

u

in principali Ecclefia , fnb cujus Milffa

pregnans ex occulta fotnicatione. Quia

( Cllh

prior confeffiones audit; aliter effe vix

Ecclefia non videtur obligare cum tanta

n

potelt. Obfervati etiam hic poteft, an

confufione. 2. Infirmos , quibus me-

N

Sacrum fit muficum, ita ut Sacerdote

dicus fuafit, ut domi maneant; & fer-

]mtv

. paufante, mufica próttahatur.

vientes infirmis , qui foli non funt re-

yir

CII. y. 8. De garrientibus füb alio

linquendi; Et eos qui fe continent do-

J

officio divino , v. g. Matutinarum , Ve-

mi ob probabile pericalum peftis. 3.Ma-

]',3[9?[-

"fperarum , Proceffionis, &c, non obli-

ttes & famulas, que debent affiftere in-

N

j

gante fub peccato, diftingaendum eft:

fantibus, —4. Eos qui procul diftant ab

j

d

. Si fiat longo tempote , przfertim alios

Ecclefia , przfertim quando auranon fa-

vet,, ubi tamen bene perpendende funt

jl

! tütbando, peccatmortaliter; quia com-

'&l

mittit notabilem itreverentiam & fcàn-

conditiones perfonarum, viz, tem pori^,

l

1

confuetudinis loci.

$. Ad cavenda

[060

dalum. $i fiat modico tempore & fine

|

f

J

damna cuftodientes pecora , edes, &c.

,fcmdälo ; & veniale ob Parvitaþtcm-j

qui

d

14 hh/ 2

2

£

$

796

TRACTATUS Exantn j

ui tatten funt monendi , utalternent ,

t

corpus, Et ideo opeta fetvilia fecun-

:

e

u vadant per.vices.

6. Itinerantes,

dàm hoc dicuntut opetacorporalia, in

[

Al

M

Miffam audiendo itinerandi( v. g. navi-

quibus unus homo alteti fervit. .. T'ertia

gandi ) occafionem velfocium fibi val-

autemeft fervitius Dei , & fecundüm hoc

1 nmv]

de utilem amiffuri; qui tamen , fi pof-

opus fetvile poffet diciopuslattiz,quod

? u

fint , tenentur przvenire, nifi boná fide

pertinet ad Dei fetvitium.

Si autem fic

33 lo

fupponant fe in via habituros Miffam,

intelligatur opus fetvile, non prohibetur

4l

7.EosquiàMiflà impediuntur officii vel

in die Sabbathi, quia hoc effet contra-

nf

.I'P

gravis negotii causá , ut Milites Statio-

tium fini obfervationisSabbathi.

Hæ;

Vi

narii, Excubitores , gregum cuftodes,

$. D.

j

l

n

$. Mulieres , pueros, famulos , quos

Quibusdam omiffis fubdit r.Simili-

u

n

mariti, parentes, dornini, nolunt pet-

ter nullius fpiritualis a&üs exercitiam

N

mittereiread Eccléfiam , dummodo non

€ft contra obíetvantiam Sabbathi, puta;

Al

fiat confuetudo , nec ifi contemptum

fiquis doceat verbo velftripto. — Unde

tün

av

Religionis. . Q.ód fi famulusfrequen-

Num. 25. dicit Gloffa quód fabri & ha-

terà domino impediatur ,| tenetur eum

'leolous.

4

jusmodi artifices otiantur in dieSabba-

ts

telinquere primá opportunita'e. 9. Idem

thi , le&ot autem divinz Legis vel do-

hn

»

eft de Opificibus quos Magiftri ,. v. g.

&or ab opere fuo non definit. Nectamen

A ag

Sartotes , Sutores , &c. in vigiliis & Sab-

contaminpatur Sabbatum, fed alia opeta

Ju Mu

bathis aut feftis frequenter laborare co-

fetvilia , quz dicuntur fervilia primo vel

I

gunt fine jufta caula,

10. Viduas ma-

fecundo modo , contrat/antut obfervan-

L

ritum lugentes ad aliquod tempus , ubi

tim Sabbathi , inquantam impediunt

TUl

L d

eft confaetudo , ut domo non exeant.

applicationem hominis ad divina, Hzc

N

3 I. Puerperastempore putificationis.

ibi.

[T5

QU.ERO XII. A quibus operibus

Subdit 2. quibusdam omiffis: Opera

u

ex przcepto abftinendum in Feíto?

corporalia ad fpiritualem Dei cultum

z

qu

n A0

CIV. z;. 1. Ab opctibus feivilibus,

non pertinentia , intantum fervilia di-

Ti !

ut patet exillo Levit. 23, Orsse opin fer-

cuntur, inquantum proprié pertinent

vile nos facietis in eo , nimirum ín Sab-

D i [l

ad fervientes : inquantum veró funt

AU

batho. . Opus autem fetvile diciturà

communia & fervis & liberis , fervilia

Q

fervitute. . Eft autem triplex fervitus,

non dicuntur,Quilibetautem tam fervus

W*Wä Q

quod S. D. cit. a. 4. ad 3. fuse explicat

quàm liber tenctur in neceflaríis provi-

"tl

dicens : Unaeft, quá homo fervitpec-

deretam fibi quàtr proximo , pracipue

cato , fecundüm illud : Qui facit pecca.

quidem in his, quz ad (alutern cotpotis

"b"ngdz

tum, fervus eft peccati.Et (ecundüm hoc

tl

E

pertínent , fecundàm illud Prov, 242

orgne opus peccati dicituríervile. — Alia

wmbm

vetófervituseft ; quá homo fervit homi.

Ertue cos qui ducuntur ad miortem, Se-

u

lhgen

cundarió autem etiamindamnorterum

r

ni E& autem homo alterius fervus,

Cum,

vitando, fecundüm illud Deut.22,Non

N

A

xon fecundüm mentem, fed (ccundàüm

'videbis bovem fratris tui aut overm er-

li

luä': ]

4 rantet?i

"EEE

H

De CeleäratäþneFe/?arümï

"

rantetn , & przteribis , fed reduces fratri

vefperam feu tetpote divini Officii ela-

i

tuo.

hi

Etideo opus corporale pettinens

pfo per aucupium venari , modcfte v.g.

T

ad confervandam falutem proprii corpo-

hamo pifcari.

Quia hzc omnia cutn

ii

risnon violat Sabbathum. Ita S.'Thom.

his claufulis non fiunt potiüs per fervos

exemplificans hocin Machabzis (c. 2. )

quàm per dominos, — Ftíuüpponuntde-

«

uumic!äf

Sabbatho pugnantibus , & in Difcipulis

efle(candalum , & Miflam non negligi:

"

Matth..12. proptet neceífitatém in Sab-

Si veró inactione pingendi, venatione ,

batho fpicas colligentibus,

piícatione quis di&os limites transgre-

iA

Subdit;. Similiter. etiam opus cor-

diatur, fervilia feu fervis proptia &

porale quod. otrdinatur ad (alutem cor-

confequenter in die fe(ló graviter pro-

hibita . cenfentur.

T

poralem alterius, non eft contra obfer-

Nec debet pi&io

a

vantiam Sabbathi,

Unde dicitur Joan.

quoad hoc fcriptioni comparari , licet

li

7. Mihiiudignamini;quia totum homi-

enim phyíicé quodammodo conveniant,

nem falvum feci in Sabbato.

Similiter

cüm prior in ducendis lineis, altera in

etiam opuscorporale,quod ordinatut ad

ducendis figuris confiftat ,. & utraque-

imminens damnum teiexterioris vitan-

quandamanimi voluptatem afferat,quod

dum ,non violat Sabbathum.Unde dicit

videtur fpe&are ad artes liberales ; aít

n

7j

Dominus Matth.12.. Quisex vobisho-

moraliter, & prudenti judicio pluiimüm

T

mo, qui habet unamovem , & ficecide-

differunt , fi pictio multüm protraha-

tit Sabbatho in foveam , nonne tenebit

tuf,

ov

&levabiteam. HzcS$.D. Ex quiþus

Refp. 3. In diefeftolaborare minori

folvuntut multi Cafus.

n

tempore quàm uná horá , eft peccatum

j

Notatidem S,D.in R.ad 4. quód non

venialepropter parvitatem materia. La-

fit ita ftricta prohibitio operandi in die

borate per duas horas, certó eft mortale.

Dominica,ficut fuit in die Sabbathi , fed

Laborare unà longá horà eodem die fe-

us

y olt.

quadamopera conceduntur in Die Do-

fto , vel diverfis interruptis vicibus no-

minica ,

uz in die Sabbathi prohibe-

f

bantur, (cut decoctio cibo

D

tabile tempus ob mortalem continua-

-

tionem conftituentibus (proportiona-

hujusmodi.

tum & glia

w

biliter ut fuprà de furtis minutis di-

CV. Opusfetvileeft , quod exercetur

&um ) eífe mortale , probabilius eft.

jl

m

mediante corpote, & proprie fpectatad

fervientes.

Secus fi fiat in diverfis Feftis, tum quia

Ita patet claré ex adductis

non adeft moraliscontinuatio , tum quia

u

verbis Angelici Do&toris. Unde fervi-

l

t

obligatio abftinendi ab opere fervili

ww

lia non funt adeóque licita in Fefto , li-

£uti &audiendi Miffam ) eft annexa diel

f

jl

ff

brosdefcribete, etiam lucri gratá, mo-

fefto , & cum eoexípirat, confequenter

dicum pingend

o dclineare,velefformare

& transgreffio inde orta exlpirat.

d

acu linteum , di

f

v]h

cendi causá ; itinetari,

illo.

uf

M

contta&us facere , ad fcopum jaculati ,

.QUAERO XIII. Que.| funt. legiti-

p

l

modeft (ine (trepitu & clamore circa

mz caufz excufantes celebratione Fe-

j [j

ftorum

u

hhhh 3

2098

TRACTATUS

X. Examen $

a!

Korum feu ob quas laborare licet in il-

fpere ptaparant farinam ad pinfendam

ü

lis ?

fequenti die non fefto. — Cavendumta-

D

U

CVI. v. Variz fünt , fed fetme om-

men, ne Milfa negligatur , & ne tales

nesteducuntur ad neceffitatem laboran-

labores ftudio;& referventur in diem

M

di , five publicam five privatam , ad evi-

feitum, quia hoc cederetin fraudemLe-

T

tandum notabile damnum , fivein pro-

is.

-

i

;

al

lol

grio fivein proximicorpore , autbonis ,

Tertio: Pauperes opetatii, qui ob

hu

juxta receptam "Theologorum maxi-

neceffitatem corporalem non poffunt

mar , pracepta Ecclefiz , utpote leges

ceffare àlabore, fine quo familiam fu-

gl

TT

hümanas , non obligate cum gtavi dam-

Rentare nequeant ; modó defit fcanda-

no , adeóque prafumi poffe , non effe

lum, &audiant Sacrum.

juat.

Ecclefie intentionem obligandi cum

Quartó: Qui feriando paferentur

f ni (

tantotigore: quia jugum Domini fuave

notabile damnum in fuis bonis.

Sic

"

efit.

Hinc

Kuftici in die fefto propter probabile

m

Prim) excufantut à fetiatione Chi-

&if

pericalumtempeltatispoft divinum offi-

rurgi pro ncceffatià apertione venz;

cium colligunt foenum & fruges , faltem

3 qlliä

cum licentia Parochi.

Item extendun-

apothecarii , piftorés , molitores, prz-

fertim à ventis & affluxu aqua penden-

tur linteamina lota,ne deftruantur. Pau-

W

i

[

tes, fabri ferrarii ad ferrandos equos

peres ancillz reficiunt fua veftimenta .

itinerantium , laniones ptopter publi-

düm aliis diebus id eis à dominis nbn:-.

cam neceffitatem , inquantum labor ille

permittitur.

requirit , & non ultra: tenentutqueau-

Quinto : Sattoteslaborantes proexe.

dire Mitfam , fipoffint & occafionem

quiis vel nuptiis celebrandis, qua nor.

li

habeant.

Batbitonfores fi unam alte-

poffünt differri.

Mulieres, pueri, fa.

ramve batbam radant, mortaliter non

muli, artifices , quando à fuis maritis;

peccant, fecus fi multas; nifiexcufetlo-

parentibus, dominis , aliisveauthorita-

ci confuetudo fcientibus & non contra

te przditis ( quorum disgratia eis elle

dicentibus Eccle(iz Prelatis (eulocorum

graviter nociva ) fever& ad laborandun

Epifcopis introducta, ac certis regulis

urgentur $ fed Miffa non cft negligen

da.

Ls

prudenter limitata, ut nimitum ille la-

f

bor non fiat cum (candalo , nec in pub-

Sextó : Veundentes (Sacro-non ne.

h

r

licisaut apertis officinis, nec fübofficio

gle&o ) in diefeffo neceffatia vitz, v.f

divino, fed quaficlam , &c,

carnem, pullos, ova , butyrum, ftu-

"t lp

ïi.'lu

Secundo: Qui vacant opetibus vitze

&us, & fimilia adutbes portantes, v.g,

neceffariis , ut qui ciboscoquunt, ligna

Aie

ruílici, ne aliis diebus füum l;borem

ïwr

findunt , aquam vel ligna pro culina

pratermittant.,

VCl

afportant , fed przcise quantum pto illo

S

I

QUAERO XIV, Feftum ligatne ex-

tra territorium & itinerantes ?

"æl.m(

dieopuseft, Quideficiente pane, vc

Wl!gl

æ- [!

p

e

De Celebratione Feflorum,

99

Wt /

CVII. s. 1. De itinetantibus & va-

Aliud ef (i.

exptefse fraudem infen

de-

ina

gis habes fuprà Tra&. 6, Exam.$ , n. 84«

ret,

T d

TT

&feqq.

- Nota tamen , nonoportere hoc con-

. 2. Non peccat qui feclufo fcanda-

fulere, nifi forfan pauperi operatio fe

t

byli ;.

lo pridie Fefti laborandi causá & fua

vcl familiam aliter fuftenare non. va-

Parochía , in qua feftum eft, vadit ad

lenti, quietiam fimili ex caufa , feclufo

alium locum in quo non eft fe(tum.

Ícandalo, in ipfo feto poffct exire.

g

' Ratio : Preceptum. Ecclefiz. vetat

Refp. 4. llle pauper operarius ipfo

n li

uidem laborate die fefto ubi eft feftum ,

FeRo egteífütus teneretut. priüs audire

il

Íed non vetat exire& Patochia , &labo-

u

Sacrum, fi commode poffet,

fare extta. illam,

Alia ratio videatur

Ratio ; Pteceptum audiendi Sactum

fent d

Tta&t. 6,Exam. f.num, 84. pro 1. p

2

eft affirmativum obligans primá com-

R.«

moditate , quando probabiliter przvi-

2

ii

&, 3. Talis exiens é Parochia non

detur non fore aliam oppottunitatem

ndi

agit in fraudem feíti , íed utitur jure

háctranfactá.

ho

fuo, quia non eft prohibitum . exire.

Áit

[

wwæwæææææææwæwæ»aææææawwae«s

n

U

*

EXAMEN VI.

Yout

qnm

*"-'i*'i-Dïe Vitiis opbofitis Re!igio)zi , nümivum Superflitione €9

"

4

*

g

fpeciebus ejus ac Tentatione Der.

92.

mw&'

'ufque ad 9. 97. inclufry?.

yui

Ramiffo, Eluöd de quibusdam vi-

exceffum , non quia plusexhibet in cul-

ncghgf-'

tis Rdieioni oppofitis, nimirum

tum divinum , quàm veta Religio, fed

p

uia exhibet cultam divinum vel cui

Sacrilegió, Perjutio , Dlafphemia,

)

&c, actum fit in. precedentibus ,

non debet, vcl eo modo, non de-

uitZ:ï

& de Sinonia a

gcndpm Examine fe-

bet.

uentis

Ratio S, D. ct: Quia omnis virtus

j

- QUAERO L. Quid

moralisconfiftit in medio ( de quo vide

Ó

& quz fpeciesejus?

b

Veü Supcr&iþio

u

di&ta TraG. 4. Exam. 1. n. 10.

.. CVIII. Refpondeo 1. ex $, Thom.q

:

Sed Religio eft Virtus moralis, ut

"

92. a. 1. in c. dicente : Superftitio e&

patetinhocTrad,n. g. Ergo.

uód

yisium Reli'gidxxi oppofitum fecundüm

3 N?t. ex S. Thor, ibidem ad 3. q

ei-

"m

"

TRACTATUS X. "Éxuhen ,

$05

—.

m

Religio non-potef habéte exceffum fe-

je&ti, feu füperftitio ratione tei culte,cft,

|

du

cundüm quantitatem abío

m, poteft

quá cuktüs divinus exhibetur illicui ex- -

tl

tameneum habere fecundüm quantita-

hibendus noneft, nimirum creatute. Et

lr

tem proportionis, proutfcilicet in cultu

hoc cft aliud füperttitionis genus, ait S.

&l

divino fit aliquid quod fieri non debet,

D., quod in multas fpeciesdividitur, qua

p

Refp. a. Superftitioeft falfa Religio,

funt Idololatria , divinatio, vana obíet-

T

vantia.

vel vitiofus cultus veri vel fal(i Dei. Et

Quz fpecies iterum fubdivi-

"

AL.O el

duntur. Pro quo

primó dividiturineam que eft fuperüti-

Vitte

tio cultüs indebiti; & eam quz cft fu-

QU /ER O II. Qauid funt hz mox

d

VHf

erítitio ratione rei culte , feu una fta-

nomina: fpecies & quomodo fübdivi-

r

tione modi, altera fatione objedti , ut

duntur 2

1

ls tX;

explicat S. D. a. 2. Pria eff, quà ex-

CIX, Refp. 1. Idololatria proptie

ceditut tantüm in modo colendi verum

di&a( quz eft maximum peccatum) e.—

j

qt

Deum; utüquis tempore Legis gratie

cultus quo colitur creatüra loco Dei,

vellet colere Deum (ecundüm veteris

m- D

Hoc diveríimodeolim fiebat: Quidam

Legisritum. — Quóetiam fpe&tat , exhi-

enim per quaudam nefatiamartem ima-

Ts |

Ut

bere falfas reliquias pro veris, fingere

gines quasdam con(tcuebant, quz virtu-

Ey

mitac ila & cevelationes,&c. qua omnia

te demonum quosdam certos effe&us .

" hg

ex füo genere mortalia fünt, eó quàd

habebant, unde putabant in ipfis ima-

Deotribuant falíüm & vanum caltum.

1 ii

ginibus effz aliquid Divinitatis, & quód -

AR

Huc etiam «fpe&at cultus füperfluus

per confíequens eis deberetur divinus

E

cultus.

Alii vetó non exhibebant cul-

: $

J g,

Dei, ut (iquis nolit audire Miffam nifi

tum Divinitatis ipfis imaginibus fed

E Fxpliciti«

pof ortum Solis, vel niü à facerdote ,

3c d

cui nomen Joannes, vel nifi fub ea lu-

creatutis quacum erant imagines , exi-

ceant tres candele, vel (acerdos utatut

LT

ftimabantenim quosdam homines Deos

"um

violaceá ea(ulá, autaddat hoc vel illud

fuiffe, ut Jovem, Mercurium, &c. quos -

Atnk

contta Rubricas, in quibus tamen ple-

per eorum imagines colebant, ut expli-

rumque peccatur íolàm. venialiter (i

cat S. Thom. q. 94. a. i. inc. Dixi,

Wt

Lon

fimplicitas excufet.

Item eó fpectat &

proprie dicle ; quia in largofenfu omne

mottalitet peccaret obítetrix , fi ad. faci-

Vi

peccatum mortale vocatur Idololatria,

Vr U

litandum partum;cum firmá fide infal-

quia per illud adhzeretur creaturz. Ergo,-

;' fi/irc

libiliter ita fututum, proferat illa verba :

Videetiam fuprà Tract. 7. Exam.3. n«

EKt verbunacaro fatbum ej1.

Effecenim

3 8. usque ad n. 46. inclu(ive, de com-

*ltdy

N

t

ravisfuperfitio, . Si veró fieret (impli-

municatione cum Infidelibus.

citet & ex mera pictáte , (ine illa firma fi-

h

CX. Refp. 2. Divinatzo eft pradictio

LT

de infallibilis cfe&tás, nullum effet pec-

terum natutaliter incognofcibilium, vel

]i

catum,fed (olüm deyota invocatio Ver-

PU

pet expreffàm dzmonis ad aliqua mani-

biincarnati.

feftanda invocationem ; vel;per taci

É Fufl[]

tam, quá damones prater exprelfam

UI (

Altera fpecies; xlimi:uql ex parte ob-

omi-

Q !

u

D?Suþ.&witiane.

$o1

d

hominis intentionem fe ingerunt vanis

niorum eft corporalis. Nam ex intetio:i

Ial

D

inquifitionibus futurorum , ut mentes

difpofitione corporis formaturt aliquis

qa

motus in phantafia , conveniens tali di-

hominum implicent vanitate , utloqui-

luï,iiï&

tur $. D, q. 95. a.2- in c, & patebitex

fpofitioni:ficut homini,in quo abundant

ln

dicendis. Nec excufat. quód quis fi-

frigidi humorcs, occurruntin fomniis,

n

milibus utendo abrenuntiet pacto dia-

quód fit velinaqua velin nive, Etpto-

i

bolico ; efet enim inutilis abrenuntia-

pter hoc medici dicunt effe intenden.

V

dum fomniis ad cognofcendum intetio-

tio,fietet enim folo ore , nonopete , fed

du *

opere firmaret pa&tum.

tes difpofitiones.

Cauía autem fom-

TU

niorum extetior fimiliter ctiam eft. du

Species divinationis, in quibus d-

mones exprefsé invocati futura pro-

plex , fcilicet corporalis & . fpiritualis,

ii

nuntiant , funt (ex S. Thorna ibidem ut

Corpotalisquidem , inquantum imagi-

u)l

fequitur :

natio dormientis immutatur vel ab a£re

JwW .

CXI. Prefligium ex eo quód. oculi

continenti, vel ex impreffione caleftis

QM

hominum petítinguntur , inquantum

corpotis , ut fic dormienti aliquae phan-

f

tafiz appareant conformes czleítium di..

demones praftigiofis quibusdam appa-

Vi

titionibus fe afpe&ui & auditui homi-

fpofitioni, Spiritualis autem caufa eft

ii

num ingerunt ad futura praenuntianda,

quandoque quidem àDeo;qui mipifterio

jitl

Divinatio Somnierum , inquantum

Angelorum aliqua hominibus revelat in

T

dzmones per fomnia homini futura fi-

fomniis,. fecundàm illud Numer, 12.

i

nificant. Pro intelligentia audiatut

Si quis fueritinter vos Propheta Domi-

u

explicatio Angelici Do&orisq. 95, a. 6.

ni , invifioneapparebo ei, velper(om-

"T

j

ä.

'g&'

in c. dicentis: Confíiderandum qua fit

nium loquarad illum. Quandoque veró

ginthü'

cauía fomniorum & an polfit effe caufa

operationeDzmonum aliqua phantafize

al

futurorum eventuum , velea poffit cog-

dormientibus apparent,ex quibus auane

of

nofcere, Sciendum eft ergo , quód fom-

doque aliqua futura revelant his qui

li U[CKE[

niorum caufa quandoque quidem eft in-

cum eis habent pacta illicita,

Sic ergo

( ^

teriüs, qu:ndoqïle autem exteriüs, In-

dicendum , quód fi quis utatur fomniis

felod

terior autem fomniox:um caufa eft du-

ad przcognofcenda futurá , fecundüm

19f

plex: Una quidem animalis , inquan.

quod fomnia procedunt ex revelatione

l['.l(Z-E

tum fcilicet ea occurrunthotinis phan-

divina, vel ex caufa naturali intrinfeca ,

:;

fb

tafiz in dormiendo , circa quacjusco-

five extrinfeca, quantüm poteft fe vir-

4

$itatio & affectio fuitimmorata in

tus talis caufzz extendere , non erict illi-

i

vigis

I^

lando.

Et talis caufa fomniotum non

-cita divinatio,

Siautemhujusmodi dis

i

elt cauía fututorum eventuum : unde

vinatio caufetur ex revelatione dzmo-

hujusmodi fomnia per accidens (eha-

num , cum quibus pa&a habentut ex-

j5

dl'wm

bent ad futuros eventus ; & fi quando-

pteffa , quia ad hoc invocantur ; vel ta-

j r[m'

que (imul concurrant , . erit cafuale.

cita , quia hujasimodi divinatio extendi-

"n

j

y

Qu

tur ad quod fe non poteft extendere, erit

W

*

4 uanäoque veró caufa intrinfeca fom-

divinas

Iii ii

"—

-

ii

9 s

TRACTATUS X. Examen 6.

$05

Hzc

eundo vitz fatu five Mattrimontali, (ive

divinatio illicita & fuper&itiofa.

iela

S.'Thom.

Religiofo, depaupettate ,divitiis, pro-

WJMC(

CXII. Necromantia , quando da-

fpetitate , fufpeudio,&c. qua eít divina-

i

tio illicita & fuperftitiofa , eiquedamo-

moncs fe ingerunt per aliquorum tnor-

t

tuorum appatitionem vel locutionem.

nis opetatio fe immifcet , ut docetS, D.

iil

Uoi

Nam zecrogs grece mortuum , 745t74

q.95.a. $. in c.

la

veró divinatio nuncupatuf , quia qui-

Rationem dat dicens; Subtrahuntut

-Aj'dæfcrj g

busdam præcantationibus,adhibito fan-

caufalitati cleftium corporum a&usli-

IN

beti atbitrii, quod eft facultas volunta-

guine, videntur re(ufcitati mortui divi-

Mi

nate , & adinterrogata refpondete, Quz

tis& rationis; intelle&usenim five ratio

um

tamen eft meta deceptio diaboli , nam

non eft corpus nec a&us organi corpo-

lt

mortuos fufcitare folius Dci eft,

tei , & per confcquens nec voluntas;

It

- Divinatio per Pytbones , quando ni-

quz eft in ratione, nullum autem cor-

pus poreft imprimere in rem incorpo-

"tv

mirum fatura prenuntiant per homipes

RE

vivos, ficut in atreptitiis patet.

Di&i

ream : unde impoffibile eft quód corpo-

,fïür(cid

funt Pythonesà Pythone Apolline , qui

ta czleftia directe imprimant in intelle-

dicebatut eífe au&tor divinandi,

&utm & voluntatem. Unde corpora ez-

L!

"

Ü

. Not. quód quandoque futura pre-

leftia non poffunt effe per fe caufa ope-

pnuntiant per aliquas figuras vel figna

tationum liberi arbitrii ; poffunt tamen

QWM 1

gitt v

quz in tebus inanimatisappatent. Unde

ad hoc difpofitivé inclinate, inquantum

DN

funt hz fpecies:

imprimunt in corpus humanum, & pet

- Geomantia ,

fi hec fïgna—apparcant in

confequens in viresfenfitivas , qua fuünt

Al

aliquo corporeterreftri, puta,in ligno;

á&tus corporalium organorum , quains

n ümtc

ferto , vel lapide polito.

clinant ad humanos actus, quia tamen

lir]

T0

Hydromantia , fiinaqua. éroman-

vires fenfitive obediunt tauoni , nulla

Ls

tía,liinaéte. Pyromantia , fi in igne,

neceílitas per hoc libero arbitrio impo-

titsf

10

Harufpicium , fin vifceribus animali-

nitut, fed contra inclinationem cale«

um immolatorum in atis demonum.

Wiïmu'

ftium. corporum homo poteft per ratio»

hmbjä

Divinatio,que fitabsque exprefsá d-

nem opetari. Hzc S.D, Unde eft illud .

Al [ l

monum invocatione, eft; quando utitur

tritum: Zffra inclinant fed uon nece[f-

'WWJM

aliquibus mediisad cegnitionem rerum,

tAnt.

Et illud : Sapiens dominalitur

^

ad quam nullam habent virtatem,& di-

aflris , id eft , non fequetur carnalem in«

&

viditur inhasfpecies, utfant:

clinationem aftrorum influxui fubje-

ftq

"t

CXIIL . 2Affromantia fen Aftrologia

&am. Sicut etiam diabolus per conti«

Lfmmd

judiciatia Planetariorum íeu Geneth-

nuam obje&i propofitionem poteft mo-

diacorum , qui ex motu, fitu , afpe&tu

—ng. n

vere phantaíiam ac fenfusexternos,cone

*lïum

aftrotum judicant & predicunt futura

citare potentias corporales, & lic ex

b

are- ine

Vg

contingentia , etiam libera feu a&io:

confequenti ac indirecte inclin

"n

c &a;u

Rs ex Iibemyg!unfatc pendentes dein-

telle&um & voluntatem pro ho

Vj "FJ

d

depälïl;

- De Superflitiane.

$o

di,fut;

dependenter à fenfibus opetantem , fed

gire patibulum , honefto autem & vit-

tuofo magnos honotes,

p

quantumcunque velit , cogete non po-

(irü

tel, Sic & aftra qualitates corporeas

Admittit tamen $, D. cit. a, $. quód

i

eaqua ex neccílitate eveniunt, v. g. Ecli-

imprimunot catni, perquas voluntas in-

.

clinatut ( falvà libettate) ad a&um : v.g.

pfes Afttologi certó przdicere poffunt,

& probabiliter ficcitates , pluvias , mor-

homo corpore frigefa&tus libere eligit

li

li

calefieri apud fotnacem.

bos, &c. que tamen ex aliquo impedi-

D

Not. , quód Sixtus V, exprefsé in

mento non fempet ita eveniunt, uti pra-

niu

dicuntur. Et hxc vocatur A&rologia-

Bulla prohibuerit omnia judicia ex con-

naturalis & licita.

lr

ftellatione natalitiá, afhrmantia aliquid

Chiromantia & Phyfiognomia natura-

Ts

de fututis contingentibus ; fucceffibus ,

Vl)l j

fortuitisque. cafibus aut a&ionibus ex

lis fecundàm fe etiam non eft prohibita

u

per quam ex membrorum infpe&tione &

humana voluntáte pendentibus , etíi id

n

W

affirment etiam formidolosé, feu prote-

lineamentis corporum, v. g. manüs(quia

Chir gt£cé , dicitur manus ,aitS. D.a. 3,

hf

ftentur fe id non affirmare certó , v. g.

j

inc.) decomplexione, temperamento ,

fotefortunatum, effaeminatum,rapacem,

i

&c,

ingenio, paffione ac ptopenfione homi-

T

nis quoad motbos & motes poteft fieri

Oppono : Innumeri (unt cafus liberi

w LL

aliqua conje&uta, quatamen circamo«

qui ita evenetunt , uti A&cologi eos

res valdeeft fallibilis.

Càm enim Scri-

Wm

þi*.ä:'dixctunt. Ergo.

M

ptuta Gen. 4. dicat, Subrus te erít appe-

Ad hoc g.. , retorquendo : Innume-

titustuus C$ tu dominaberis illius, homi-

g

MW

ti funt cafüs qui alitet evenerunt , ac

niseducatio, converfatio , regimen ra-

Aftrologi eos predixerunt , ut videre eft

tionis, contra hanc inclinationem mul-

WW'

"d

in Hiftoriis.

2.

tedixerunt veta ali-

ta folent mutare; non eft, inquam, pro-

tj !f

F

'qui ex fuggeftione damonis, quiillafu-

hibita, dummodo non przdicantur aut

m

tuta fcivit, vel firmam de eis conje&u-

exinde credantur eventus fortunati vel

tam habuit.

!

t

3. Cafü id fa&um eft :

infortunati , utpote qui pendent ex fola

Quis enim tota. die iaculatus , non al«

Dci providentia. Fateor tamen, quód

u

n

sguando collimet ? ait Cicero l. 2. de di-

fzpe peccent mortaliter , qui dum Cin-

vin. |4. Quia ufi funt verbis ambigui

gatos vel fimiles confulunt , Phyfiogno-

"d

at

fénsüis quz cuicunque fenfui potuerant

miz majorem , quàm par eft , fidem adhi-

accommodati, $, Contigitideo, quia

"

bent. Itemexconditione perfonz, v.g.

P

novetunt inclinationes hominum illo-

Sacetdotis , poteft intercutrere pecca-

J

i

tum , v. g. incultorum , paffionatorum,

^

tum fcandali.- Cateroquin , fi fiat ex

qui plerumque (equuntur füas paffiones,

meta curiofitate & tidendi grafia , fine

p

animo credendi , eft veniale.

p

utait $. Thom. ad 2. Sicfacileeft (quam-

")

vis dubium maneat ante eventum.) ju-

'"CXIV. zdugurium , dehocS. D. q,

v

4 [w

yeni rapi(nis & honxlicidii; dedito prafa-

95.a. 3. in c. ait : Si per rnotus vel voces

r

liiii à

avium,,

]

——

7TRACTATUS-X, Examen &.

$04

avium , feu quorumcunque animalium,

pionibus. Et eadem ratio videtut cHä

i^

five pcr fternutationes hominum , vel

axi

deomnibusaliis hu jusmodi,

przterquam

meimbrorum faltus , fututa: pradican-

de Ominibus : quia verba hu

fuana, qua

nl

tür , hoc pertinet generaliter ad augu-

accipiuntur pro Omine ,

MI]J

non fubdun-

rium , quod dicitur à g4fritu avium, fi-

tut difpofitioni £ellaram ; difponuntur

LT

cutaufpicium ab infpetione avium.

tamen fecundüm divinam providenti-

P

Omen e& , i hujusmodi confideratio

am;,, & quandoque fecundàm Damo-

M j

fiat citca verba hominum absque inten-

num operationem, Sic ergo dicendum,

ii

tionedidia, quz quis retor

quetad Futu-.

quód omnis hujusmodi divinatio, fiex-

t

rum quod vult prenofcete,

tendatur ultra illud ad quod poteft per«

1hqui

De Aügurio & OmineS. Thom,

25

tingere fecundüm ordinem naturz , vel

Tohti

a. 7. in c- itafcribit: /ibi/ probiber , alz-

divinz providentiz, eft (1

illicita.

perítitiofa &

L

quas eorum, (fcilicet brutorum?) opera-

HzcS, Thom.

: ts

ziones effe futurorum figna , iaquantum

CXV, Sortilegium ,

À legendo fortes

T2

conformantur. difpoftionibus : corporum

dicum,

fiveSots ,eft, dumabhomine

Juligg

caleflium , & aris continentis; ex quibus

aliquidfit , ute jus eventu confiderato

LT

proveniunt aliqui futuri eventus.

In

innotefcat aliquid occultum. — $ors eft

k

hoctamen duo confiderati oportet, - Pri-

triplex , ut patetex S, Thom. q.95.a. 8

mum quidem , ut operationes hujus-

T

Primó , Diviforia, quáper fortem qua-

! din d

modi non extendantur nifi ad' przco-

ritur, quid cuique de bonis, honore, prz-

gnofcenda futura , quz caufantur per

r

tmio, vel peá tribuendum fit. 2. Con-

23 s

motus czleftium corporum , ut füprà

di&um eft. Secundó, ut non exten-

fultoria , quà inquiritur quid agere o-

i,

portcat, 3. Divinatoría, quáquaritut

* g

dantur nifi ad ea , quz aliqualiter pof-

quid fit futuram ; qux implicite vel ex-

| Wmmfug

funt ad. hujusmodi animalia pertinere.

plicité innititur focietati demonum.-

Coníequuntur enim per czleftia corpora

r

Quando in forte diviforia vel conful-

. Pt

cognitionem quandam naturalem & in-

ftin&umad ea, qu& eorum vitz funt ne-

toria eventus expeótatur à Deo , juxta

Ws

illud Proverb. 16. . Sorzes sittuntur h

DA

ceflaria ; ficut (unt immutationes,

qua

fiunt per pluvi

femum fed à Domino temperanttr , fecun-

sïtcmm:l

as & ventos , & alia hujus-

dàm fe non eftmalum, Potcft camenin

modi. Alio modo, inftin&tus hujus-

jt(]) lil

hoc quadrupliciter peccati, ut explicat

J

lefed

modi caufantür ex caufa fpitituali, fcili-

eet vel ex Deo , ut patet in columba fu-

D. Primo, fi absque ullá neceffita-

W li

te ad fortes recurratur , hoc enim vide-

per Chri&um defcendente , & in cotvo

tut pertinere ad tentationem Dei. 2. Si-

Q

1*d

J

qui pavit Heliam , & in cete qui abfor-

quis etiam in neceffitate fortibus utatut

buit & ejecit Jonam.

Veletiam ex Dz-

n

absque reverentiá Dei,

Unde füpet

[

lnl

monibus , qui utuntur hujusmodi ope-

Actus Apoftolorum Beda dicit : Sed , It

QUE

rationibus brutorum animalium ad im-

tmaga;

qui neceffitate compulfi Deum putent

H ill l

glicandos animos hominum vanis opi-

fo;tibus exempló Apoftolorumcffe con-

ulen-

.

8o$

De SuperfHitione.

tum tamen expectatut aliquis miracu-

Wl

fülendum, videant, hoc ipfos Apoftolos

nonnifi collecto Frattum coetu , & preci-

lofüs effe&us à Deo , excedit omnem

d

il t

- bus ad Deum fufis egiffe, — 2, Si divina

fortium rationem. Unde hujusmodi ju-

dicium illicitum tedditut , tum quia or-

s

oracula ad terrena negotia convettan-

"tut.. 4« Siin Ele&ionibus Ecclefiafticis,

dinatur ad judicanda occulta, qui divino

ifpop;x&

f

qua cx Spiritü

s S, infpiratione fieri de-

judicio ref£tvantur ; tum etiam , quia

Unde,

hujusmodi judicium non eft authoritate

nJn

bent, aliqui fortibus utantur.

lpl

íicut Beda dicit, (ubifüprà) Matthias

diviná fancitam, nec SS, Patrum docu-

ij

ante Pentecoften otdinatus forte quari-

mento. Quodulteriusibi probatex Dee

À

cteto Stephani Papz.

pde

tut, quia fcilicet nondum erat plenitu-

do Spiritüs $, in Ecclefia effufa, — Secus

UJZERO III. Quid ceníesde vana

ha,

obfervantia?

"

j

nmf &l

D

l

e(tin temporalibus dignitatibus, inqui.

CVI. x Vanaobfetvantia eft, quá

busfortes non prohibentur , ut fiplures

"

zque idonei fint competentes , non ta-

aliqua fiunt ad obtinendum id , ad quod

necànaturá , nec à Deo funt otdinata,

ï

Jel

men licet , fi intet €os fit aliquis indi-

Dividitur in quatuor fpecies fuo otdine

i

gnus, ne bonum commune periclite-

d

tur.

explicandas,

Quatum prima eft.

Ars motoria , qua ad acquitendam

j,i Rl

Si neceffitasimmineat, ait $, Thom. ,

licitam eft cum debita reverentia divi-

Ícientiam vel fibi infundendam , utitur

e

num judicium implorare. Unde $. Aug.

mediis, nec à natura, nec à Deo ad id

y

dicit : Si inter Dei mini(ttos fit difce-

inftitaris, nimitum infpeQione quarun-

li

n

ptatio , quicorum perfecutionis tempo-

dam figuratum , prolatione incognito-

jl

dl

at

re maneant, nefuga fiat ovium, & qui

rum verborum , cum adjundione cer-

u

tarum precum , & jejuniorum certis die-

j

.eotum fugiant, ne morteomuium defe-

Ubi eft

"

ratur Ecclefía ; i hzcc difceptatio aliter

bus & ritibus explendorum.

I^

non potuerit tetmninari, qui maneant , &

pa&um ex - vel implicitum cum Demo-

T

ne , adeóque ars hzc cft mortaliter fu-

DCOJ44

ui fugiant , fortelegendifünt. Idem

fubdit de re adjudicanda uni ex duobus

perftitiofa juxta S. 'Thom., q. 96. a. t.

v

altercantibus , (i dari non poffit utrique.

Media, qua natura inftituit pro fcientia-

pl

rum acquifitione , funt, Labor, induftria;

yte

Eádem tatione fzpe dividuntur portio-

if

nes hareditariz , terminantur. contro-

difciplina, adinventio, &c,

ver(iz & lites judiciales,

Ratio S, D. eft ; Cüm per attem no-

yu

In eodem atticulo ad. 3. S, D. docet ,

toriam acquifitio fcientiz non intenda-

x

quód judicium ferri candentis vel aqua

tur per modam homini connaturalem ;

g

fetventis , quod olim adhibebstur ad

feu per dicta media naturalia , fequitur ,

j

P

quód ifte effe&us expe&tetur velà Deo,

f(

xprobandam innocentiam , ordinatut

UW

, quidem ad alicujus occuld inqui(itio-

velà demone : nonà Deo, licétenimis

i

ícientias infundere poffit , uti infudit

nem pet aliquid quod ab homine fit , &

n

Salomoni , & promiflum eft Difcipulis

d

in hoc convenit cum fortibfxs : in quan:

Luc.

15,

liiii 3

806

TRAC'I'ATUS X. Examen 6.

Luc. 2I. hoc tamen donüm non datur

"

folàm adhibeantur ut nga; pettinent-

[

quibuscunque aut cum certis obfervatio-

que ad pacta cum dzmonibus inita, &

nibus , fed ad atbitrium Spiritüs S. divi-

IT

ficeft fupertkitiofum , & hoceft quando

dentis fingulis prout vult: non etiam à

adjunguntut vel Characteres aliqui , vel

lTT

tl

damone, tum quia folius Dei e& fcien-

aliqua nomina, vel aliz quzcunque va-

tiasinfundere; tumetiam, quíainfufio

PTiT

riz ob/ervationes aut lipatutz , de qui-

Ícientiatum fit per. illuminationem in-

bus conftat, q

| EUïii,(

non habent,

uod naturaliter e&icaciam

?

&

ii

tellectüs, qua ad demoncs non pertinet,

ut docet $

s Thom.rl. P- q- 109. a, 3,

Exemplum eft in illa faperftirione,

Jlttg

Ergo.

quá gladius, infli&o per eum vulnere

jutui

Oppono: Expetientiá compertum eft,

adhuc fanguinolentus , medicamine,ní -

f

quód dzmon in momento fcientias in-

mirum palvere, utvocant , fympathico

, 'Elu!miz

fuderit.

inungitur, ut lefüs fubitó curetur, Qui

E Y

y;. Hoccontigiffe, vel quia demon ex-

effc&us, fi fequatur, non poteft imputa-

d

trinfece ttadidit fundamentàá fcientiz ,

inig

ti Dco, quia ad hoc nullum datur fun-

quze focietas eft peccatum mortale ; vel

dam.éntum, Ergoprovenità malo (pi-

i

quia celerrime fuggeflit, quz pro ratione

ritulzíum íanante, quia illud medica-

ï'»li![g()

negotii erant opportuna: co feré modo,

&t Í

mentutn non pcteít agerein diftans,ptz-

quo Anabaptifte fumpto deteftabili belo

fertim extra activitatis fuz (pharam,aut.

T

A.

fuz Conz , afferunt Scripturas, legunt,

interjecto patiete, &c.

& difputant , càmtamen ante fuam hz-

CXVIIL, Obfervatioeventuum , ni«

Q

Per eorum

refin nihil tale fciverint,

mirum fortunz , vel infortunii, de qua

t

enim ora loquitur diabolus , ficut folet

A

EM

S. Thom.a. 3.q. cit.in Sed Contta citat

*

loqui per obfeffos , imo interdum per

S. Àug. dicentem

D

Ad pa&ta cum dz-

- Em

beítias, ^ Cujusfignum eft , quód fiqui

monibus inita pertinent millia inanium

L

illorum fiant Catholici , fpiritu malo

obfervationum ; puta , fi membrum ali-

f

recedente , maneant ignari , ut etant

quod falierit , fi jun&im ambulantibus

Vi

antea.

amicis , lapis, autcanis, aut puer in-

lllfhä,m

CXVII, Oþþr&utia Sanitatum; quà

tervenit : limen calcare, càm ante do-

lt

aliquid inane & inutile adhibetur ad

mcn li

mum fuam a'liquis tranfit : tediread le-

obtinendam fanitatem. Ethzc eft mor-

&um, fiquis, cümfe calceat , fternuta-

*ubil

ale , nifi forte fimplices excufentur à

vetit ; rediredomum , fi procedens of-

5 Chryb

mortalipropterignorantiam, — Explicat

fendetit : (i veftis à foricibus rodituf ,

1 l[lf;'.gn

hoc S, D. q. 96.a. 2. inc. & ad r.

In

plüs timere fuperftitiones mali futuri ;

lt

his quz ad aliquos cffe&us particulares

quám

prafens damnum dolere, Hac

hnj

h,

inducendos fiunt , confiderandum eft ,

ille.

"g

W

utrüm naturaliter videantur poffe tales

Explicathoc ult&iüs S. Do&. incetp.

"Dttie

cffectus caufate, fic enim non etit illi-

dicens : Homines hujusmodi obferva-

N

D

citum : fi non poffint , fequitur quod

au-

K

tioncs attendunt nop ut quasdam c

2$5

T

p

De Supujäitiane;

807

fas, fed ut figna quedam futurorum

ri iDeo , qui nen eft te&tis falfitatis.

I

Deinde cavendum eft fecundó , ne cum

lal&

eveatuum. vel bonorum vel malorum.

Non obfervantur autem ficut íigna à

vcrþis (actis co

ntineantur aliqua vanaz

u;ndo

Dco ttadita ,. cüm non (int introducta

puta , aliqui chat

actetes infcripti pratee

i

Aut fi fpes habeaturin

u

ex authoritate divina , fed magis ex vani-

fignum ctucis.

u

tate humana , cooperante, demonum

modo fcribendi aut ligandi , autin qua-

l

ii

malitià, qui nítuntur animos hominum

cunquehujusmodi vanitate,que addivi-

hojustmodi vanitatibus implicare.

Et

nam reverentiam non pertineat ; quia

ideo manifeftum eft , omneshujustmodi

hoc judicaretur fupeifttiofum : aliàs

L

autem eft licitum.

Unde in Decretis

qiet

ob(etvationes. faper(titiofas effc & illici-

ta, Et videntut clfe quedamteliquie

dicitur 26. q.$. cap. . Non licet Chri-

MU i

ftianis, &c. Nec in colle&ionibus her«

ylit

idololatrie (ecundüm quam obferva-

bantur augutia ; & quidam dies faufti

barum quz medicinales funt , aliquas

AU

obfetvationes , aut incantationes liceat

yelinfaufti,quod quodammodo pertinet

mpdü*

attendere , nifi tantüm cum Symbolo

jl

addivinationem que fit. per aftca, fe-

cundüm quz diveríficantur dies, — Vi-

divino aut Dotninica oratione, ut tan«

tüm Creator & Deus omnium adoretue

j

detur ergo quód hujusmodi obíervatio-

nes Gnt. fine ra.ione & arte; undefunt

& honoretut.

HazcS. D hom.

"

magis vanzg & fuperftitiofz, — Hzc S.

In R. adr. dicit $. Thom. Proferre

m

'Thomas.

*

divina-verba aut invocare divinunmno-

CXIX. Iecantationes vel (gura collo

men,fi refpectus habeatur folüm ad Dei

hi W'

T

"1

hppenþ&. De his $. D. q. cit, a. 4. in c.

teyerentiam , à qua expe&tatur effe&tus ,

J

ait : In omnibus incantationibus vel

licitum erit. Si veró habeatur refpectus

ynd

fcriptutis fufpenfis duo cavenda viden.

ad aliquid aliud vant obfervatum , illici-

ii

tuf.

Primó quidem , quid fit , quod

turm erit.

ii

profertur vel fcribitur: quia íi eft ali-

In R, ad 3.ait , quód eadem fit tatio

il

quid ad invocationes dzmonum petti-

de portatione Reliquiarum, quia, fi por-

juii

nens , manifefte eft fupeiftitiofum & il-

tentur ex fiducia Dei & San&orum quo-

w .ü'

licitum.

T

L

Similiter etiam. videtur eífe

tum fant reliquiz , non etit illicitum.

yan

i

cavendum , fi contineat ignota nomina,

Si autem circa hoc attenderetur aliquid

[l

4

í

ji

ne fub illis aliquid illicizum lateat. Un-

aliud vanum , puta , quód vasellet trian-

ld

de Chryíoft, dicit (uper Ma:th. quód

gulare, aut aliquid aliud hujusmodi ,

d

Pharifrorum magnificantium fimbtias

quod non pettineretad reverentiamDei

ü[odw

fuas exempló , nunc multi aliqua nomi-

& San&orum , elfet. fapcrftitiofum &

na hebraica angelorum confingunt , &

illicitam

Hacibi,

ftitio hzc ,

Hl

fcribunt, & alligant,quz nonintelligen-

Huc fpectat grandis fuper

tibus metuenda videntur. E(t etiam ca-

em inimi-

fiquis Sacerdos haberet vivent

,

m defun-

j

vendum, ne aliquid falíitatis contineat :

cum , & cantaret proeo Mif

j

tro, €o

X

f

quia fic ejus effectus nó poffttexfpecta-

&orum , pefito in Ecclefia fere

)

;amüm

1]

$08

TRACTATUS X. Examen G.

tanüm fine, ut citihs ille motiatur,

T

quasdam beftias equitare , plurima fpatía -

Quod eflet peccatum mortale , & talis

pertranfite , ali

ugf;ciïa,

Sacerdoseffet deponendus, & cumom-

formari ?

quas creaturas àfe uans-

Yi

tttod

nibus qui eum ad id incitárunt, petpe-

Ad quod Dico , quód illis interdum

lm

tuo exilio relegandus.

à demone irrogentur talia phantafmata

CXX. JMagia huc reduci poteft ,

feu imaginationes, quibus decipiuntur ,

lg

il

quam aliqui à vana obfervantia diftin-

putantes,fe ludis intereffe,cüm non fint;

vl in

guuht, eftquears immitandi corpora ,

interdum veró ctiam realiter feu corpo-

aliaque mira perpetrandi ope damonis,

taliter transportari, quod non excedit

X d

Hac atsfi

gt

v.g. verbo referare januas.

virtutem angelicam , quia corpora obe-

tendatad nocendum aiteti , vocatut ma-

diunt Angelis quoad motum localem,

Ua

totrba

leficium. — Et hoc eft duplex : Unum

Sicenim bonus Avgelus Prophetam Ha-

dicitur veneficium , quo nimitum homi-

bacuc , correptum per capillos, tranftu-

ni aut ejus animalibusinfertut corpora-

lit. Ec idem pcffünt Angeli maliin qui-

2& r

]e nocumentum,

Alterum appellatur

bus naturalia manfetunt integra.

Et

amatorium feu philtrum,quod , d&mone

habet quilibet Angelus deserminatam,

phanlafiam hominis commovente exci-

fibi notam fpharam , intra quam corpus

tat amorem carnalem vel odium.

etiari celerrimé poteft movere , etiam

CXXL OQmwari bic potef? 1. Anliceat

fine fatigatione hominis transportati,

maleficium maleficio tollere.

Dequo

fic ut is quafi quiefcatin hac transpottá-

vide Tract. 7. Exam.7. n. 14f. ad f.

tione, Dum autem Sagz interdum funt-

Caívm. 2. Quid dicendum de illis mi-

fatigate & debilitatz ; id provenitvelex

litibus& fimilis farinz viris,qui ut fe in-

nimia operatione phantafïæ » vel quia

vulnerabiles faciant feu periculis exi-

fubinde etiamà demone fuftigantur;aut

[

mant , vel atma certo ritu incantant,vel

etiam ex nimio faltu inloco conventüs,

NU

amuleta, camifias , interulas , variis lite-

Vel tandem fi corporaliter transporien-

i

:

t

ris, lituris & nominibusetiam fan&iffi-

tur,

mis natatas portant,

CXXIII.

i

Quidjudicas de tentationgr

Ad quod patetex di&is,effe mortalem

Dei,

fba]m?w

tmlqhe I

fuperftitionem , & resillas non effe cau-

Refp. 1. ex $. D. .97.a. 1, & 2, '

SP/r/:um j

Tentatio Dei cft peccatum contra vit-

fasphyficas talis effe&üs , fed figna qui-

'LMDA

4l

bus f& damon ingerit ex tacito pa&o ;

tutem Religionis , quo quis contta re-

!

Ts

qui etiam i&tum gladii vel Íclopetiaver-

verentiam Deo debitam- absque jufta

lt

LT

tere poteft , vel totaliter, ne fcopum

caufa nititur explorare perfectiones feu

ll lm

p

tangant ; vel ejus impetum feu vim

attributa Dei , v.g. an fit omnipotens ,

l,

frangendo, ne noceant.

fapiens,juftus,mifericors&c.,velapgredi

rfp.

DN

: CXXII. 3. Quid fentiendum de fa-

aliquod 'opus absque mediis 3 divina -

gis, dicentibus vel credentibus fecum

Providentia ad illud

Q,qu

d

á

»ïcHi.ciendu.m' ordi— ;

i

€opiofa fociarum phalange no&te fuper

nátis,

X

^

"i

:

[

( [

LP

*

De Supe;fitiane.

906

.X 2. Tentatio Dei etduplex: Una

Chrititotam Quadragefimam tranfigere

mfyf&j

ha

expteífa , ut fiquiscum formali intentio-

finecibo. Hoc enim interpretative eft

ne faciat actionem, divinum attributum

petere miracula fine neceffitate,

Ils

expetiendi , v,g. fiad imitationem noftri

Refp. 3. Tentatio Dei tegulariter lo-

S. Raymundi de Pennafort ftrato fuper

quendo eft mortale peccatum, Quia eft

T

»

flumen pallio ptzfumat illud trajicere ,

manifeftus Dei contemptus,

jiut

fperans Deumad id opemlaturum, Al-

Dixi, regularzter ; Quia patvitas ma-

nl

tera eft interpretativa , ut fiquis fincex-

tetiz & indeliberatio inierdum À motta-

preffa tali intentione aliquid faceret;

li excufat.

Similiter nullum peccatum

T a

fupate paturá ordinatum ad fumendum

eft, fiquis talia arduaattentet ex fpeciali

rporacu*a

expetimentum de Deo ; v. g. cx indi-

infpiratione Dei , uti fecerunt plures

d

Ícreto zelo attentat quis ad imitationem

Sandi;tunc enim non €ft tentatio Dei.

4

d

iel

gawæææwææ&wæwæwææw»aææææzæ.æza

p N

f

i

EXAMENTVIL

n

W.

De Simonia. —Quefl, Yoo. per G. art.

d

"d

UJE RO I. Quid, quotuplex,

Explicatur definitio.

Dicitut t,

u

& quantum peccatum eft Si-

Voluntas , id eft, actusfeu vitium vo«

a ïd 9

fhonia ? quz ejus materia?

luntatis; nam juttitia &tomnesejuspat-

&jganl*i;'f

uodnam pretium in ea?

tesíeu fpecies , adcóque & vitia oppofita

fU

CXXIV. y. 1. Simonia nomen ha-

fant in voluntate utin fubje&o. Eadem

"mPON

betáSimonemago , qui A&t.8, Apofto-

particula iodicat , Simoniam poffe con-

lis obtulit pecuniam ad emendam fpiri-

fitere in folo a&u interno voluntatis,

« uU. !

tualem potefiatem , ut fcilicet , quibus-

Unde ftuftrà à. Canoniftis additur ly

cunque manus imponetet , reciperent

epere con[ummato. — Dicitut a, fludiofa ,.

TU

Spiritum S., fed Pettus ( ut explicat S.

ad defignandam ele&ionem, feudelibe-

Thom. a. r, inc; ) in ipfa fui radice

tationem vel formalem vel virtualem,

nos

j

Simonis pravitatem condemnans, dixit :

& ad excludendam Simoniam materia-

l

dl

Pecunia tna tecum fit in perditionem ,

AU.

l

quoniam donum Dei e.

lem quz procedit ex inculpibili igno-

4

i

xiffimáfli pecunia

rantia, Hanc particulam ,/fudiofa, ali-

fideri.

/

;

[ W*w '

. Refp, 2,Simonia dcünitur ÀS. Thom.

qui impugnant , dicendo, ex ea fequi,

Simoniam eíle peccatum in Spiritum S,

'Wuïtlhg;ï

ibidem, quód fit findiofa voluntas emen- "

fed mal&, Quianon omnis , qui peccat

j

)n"

di vel vendendi aliquid Jpirituale vel

ex electione , peccat peccato in Spiritum

fprrituali amnexum ptotempotali,

$,

d

H

816

TRACTATUS X. Examtn v.

S. (ed folàm qui peccatum cligit per. i. & 3. Simonia varié dividitur , nimi-

contemptum corum.per quz homines

rum in mentalem ,. conventionalem,

át

u

folent rettahi à peccando.

Dequo vide

realem , confidentialem , prohibitam ju-

pal,

Tract. . Exam, $. n. 109. — Dicitur 3.

re nature , prohibitam jure pofito Eccle-

t

emendi vel vendendi im lata fignificatio-

fiaftico.

i

ne, fic ut comprehendatur omnis con-

AMentalis e duplex : Una puté talis;

tra&dus utrinque obligatorius feu one-

confiftens in nudo propofito íeu volun-

um

zofüs feu non gratuitus , v.g. locatio ;

tate pro temporali emendi vel vendendi

tv

»ermutatio & fimiles, intet quos con-

fpitituale, v. g. Canonicatum, fed.fine

N

iractus quia emptio & venditio primum

a&u extetno , feu executione : alteranon

uodammodo habent locum , ideo fo-

iÉ

puré mentalis , in qua , lic&t ex natura

:

lüm illius fit mentio.

Dicitur 4. 4A-

actionis vel circumftantiarum voluntos

i

quid [pirituale , per quod intelligitur

fpitituale emendi aut vendendi non de-

j ih?imqu

claretur, ptoceditur tamen ad opus ex«

aliquid füpernaturale feu pertinens ad

nf

falutem fapernaturalem , à Deo proveni-

ternum , nimirum fpirituale pro tempo-

ens, vel ordinatum ad Deum ut Autho-

tali vel econtra mente. & intentione fi«

Watin

e

rem gratiz. . Hoc fpirituale eft triplex

?

moniacá fecipiendo v.g, pecuniam pro

DT

Primum quod eft fpirituale in fe & ef-

ipfa Miffa , non pro fuüftentatione Mini-

Wt

fentia fua; v. g. Gratia, & Jurisdictio Ec-

firi , nullo dato fig

At

-

no h.gjus intentio«

€lefiaftica,

Secundum eft tale ratione

nis,

"tf

P

efíctüs fpiritualis à fe caufati, ut Sacra«

Conventionalis ef* , quà exprefse vel

snentaNov.Leg, Tertium tatione cau-

tacité initur contra&us fuper re fpiri-

vl

G

Íz , quianimirum producitut à caufa fu-

tuali emendá vel vendendi , íed contta-

pernatutali fpirituali , v. g. fanitas col-

&us nondum eftexecutioni mandatus,

lil d [

t(a i

lata per gratiam miraculorum formali-

Realis completa & fimpliciter talis

Flaal l

ter ut fic confiderata , aliique effe&us

€& , quaexprefse vel tacité, ut vetbo,

gratiz gratisdatz, ut Prophetiz vel Lo-

nutu , velalio figno , pactum ef de re

m

i,

corum aut rerum confectationes , bene-

fpitituali pro temporali, ficut pa&um ab

diciones,&c. — Dicitur g. fpirituali an-

utraque parte fit executioni mandatum,

ld

gexum , idef,

uod in fe non eft fpiri-

velintotum , utfitotum pretium fit fo-

TUtyy

fum p

tuale, fed fpirituali annexum ab eoque

lutum ; vel in partem ejus. $i vetó

dependens , v.g. labor in minifterio

traditio rei fpiritualis quidem fit fadta

Vi

Sacramentorum , jus Patronatüs , Sepul-

po& pa&um , fed temporale non rece-

h]

turz , Calix confecratus , Prebendz, Ca-

d

nonicatus, Beneficia , &c.

"

ptum etiam pro parte , vocïztura'rquibus-

,

datn femi-realis.

Additum cf definitioni ly pro tempo-

Confidentialis À Pio YV, in Bulla, Ks-

' "i

1)50 U H

r4li, idef , pto pecunia, intelligendo

manum Pentifcem. Ecà Pio V. in Bulla.

xdm

At

b

per pecuniam quidquid pecunià eftimari

iptolerabilis , damnatacft, quá Benefi-

"ts

gout. De quo pofea in R. f.

cium Ecclefiaficum , fimplex aut cura-

A

tum,

Qil

Y

W ll

- De 8imonia;

N

$r

! ,nïüä:f

yuhy

cufa, tegulare vel feculare , alicui pro-

niz, quz iniis faltem et imperfedta

» h2.1

curatur, eligendo, prafentando, confir-

bens fimilitudinem cum perfecta.

"

1

Jl

mando, inítituéndo , refignando , cum

R efp. 3. Simonia ex genere fuo ita ei&

certa confidentia, id eft expreflo vel taci-

peccatum mortale , ut nunquam proptet

£o pacto, utis, cui procuratur , poftali-

parvitatem materiz fit veniale.

Y

Ratto:

Tum quia nulla tesin tam

T

quod tempus procutanti vel al*eri refi-

i

net, vel ex eo praítet pcn[i'oncm aut

parvo gradu potett effc fpiritualis , quin

tu&us.

, ü

fit magna Dei injaria , eam velle pretio

Simonia Iure natura vel Ecclefia p

ro-

aítimare, Tumetiam, quía quó minus

at

bibita declaratur.

pretiuns pro re fpitituali datur, tantà

Qu

Prima ( dequa po-

ftea pluta) eftprohibita quia mala, al-

magis videtur vilipendi. ^Nifi fort ob

jb

reitemporalis pro fpirituali datz exili-

Ünti|

tera malà quia prohibita; Ecclefia enim

fuá Lege poteít facere , utid, quod fe-

tatem judicari poffit,tam non effe datam

p

cundüm fe & quoad partem tempotalem

ut pretiumi: (c,d;t;q'nc*"ncc Simonia nec

*s

n

nonerat invendibile , fiat cale ob conne-

peccatum etit.

nj

MNot. I

xionem . cum re fpirituali, & teveren-

. intet 65. Propofitiones ab

"

kiam ejus.

Hec S$imonia committitut

Innoc.XI

. damnatas effe hanc num. $.

1

in permutatione Beneficiorum fa&tà fine

Dare temporale pro fpirituali non e&

ii

Simonia, quando temporale non datur

Superioris authoritate, ubi non datur

fpirituale pto temporali , fed fpirituale

tanquam pretium , fed duntaxat tan-

:9&*&

quam motivum conferendi, vel efficien-

pro fpirituali, quodex fe non eft malum,

T

cüm poffit fieci cum Superioris licentia;

di fpirituale,vel etiam quando tempora«

fed eít malum quia prohibitum ab Ec-

leficfolüm gratuita compenfatio pro fpi-

i

clefia inhibente tales petmutationes &

ritualiaut econtta, . Et hanc niim. 46*

ii d

pada, quia videntur fieti vel eft peri-

Et id quoque locum habet, etiamfi tem-

[ S((Füx

culum ne fiant intuitu commodi tem-

potale fit principale motivum dandi fpi-

m tk W

poralis.

rituale, imó etiam fi (it finis ipfius rei fpi-

t

P'A

Talis patiter Simonia eft, fi beneficio-

ritualis, fic ut illud pluris eftimetur,

(v

N

xum prafentationes aut collationes fiant

quàm res fpiritualis,

YR

cum pacto vel conditione , alioquin

LT

Not. z. Simoniam nunquam com-

u

fort licitá, fed defa&o prohibità ab

mitti, nifi ad(it pa&um.- Unde qui fine

n

Ecclefia. . Item fi vendantutaliqua quz

ullo pa&o vel obligatione po acceptum

u

fevera nihil fpirituale continent , nec

bencficium , aliamve rem fpiritualem,

ii

ptopris ad aliquid fpitituale ordinantur,

illi; à quo accepit, animi gtati « causá

Y. g officia pro adminifrandistempora-

aliquid dat, non peccat , ficut folet ali-

i

yl

ibus in(tituta, & fic cum eis aliquo mo-

quid dari etiam Epiícopis poft confecra-

l[ mw

conjundta, ut, Oeconomia, Vice-

taaltaria vel Ecclcefias ;

Sed dare ante

il

y

ominatus,qua Ecclefia vendi prohibet

collationem beneficii , ut ex quadam

"4 W

gratitudine antidorali collator , fine

I

9b peticulum & pfæfumptioncm Simo:

-

Kkkkk z

pa

H

ii

12

TRACTATUS

X. Examtn 7.

[

pa&o tamen,obligetur ad conferendum,

quisaliqzem laudetapud Principem,vel .

'-mftp

dato, quód excufetur à Simonia forma-

lr

li, faltem in foro externo eft Simonia

inimicum ejus apud eundem vituperet,

4Munns ab obfequio confRit in fervitio .

r

ptefumpta, & grave fcandalum ob ma-

vel temporali mini&erio,quod quisalte-

a

sar

lam con(equentiam, vel fpecies fcanda.

ti exhibet. Triplex hoc munus, cüim fit

j lu

li; à qua abftinendum | monet Apofto-

pretio zfimabile, & poffit dari per mo-

Lgrion'!

lu:.

Nam munetaexczcant etiam fa-

dum mercedis, & ad temporalem utili-

ï!,& h

pientes, & inclinant, ut Beneficium in-

tatem ordinari, poteft facere Simoniam,

j N

digno magis conferatur, quàm digno,

dummodo adíit pa&um vel expreffum

Tif

Idem eft fi quis Epifcopus aliquerm fa-

velimplicitum feu tacítum, imó etiam fi

lil

mulum pateretut vel pro modicoptetio

laus vel obícquium folüm intendatut - fübfie

vel omnino gratis fervire,fpe obtinendi

tanquam merces pro beneficio collato

J tug

beneficii tànquam 'mercedis , quia vel

vel-conferendo,

Ht

effet candalum , aut fpecies Simoniz ;

QU/ERO II. Qui rátione licité ac-

T

vel implicitum pactum ejus, vel etiam

Cipitur pretium pro adminifttatione Sa-

vera Simonia.

Si tamen : famulus. nil

t

cramentorum , pro Miffa, Precibus;

'ttür,

'aliud intenderet quàm fuam idoneita-

Benedidionibus , a&u — Iurisdictionis

EUTT

tem Epiícopo manife&tare & Epifcopus

Ípititualis , Se

pulturis, ingreffu Religio-

eam probare, &deeífét omne ícanda-

nis, &c. 2

"1N Q

Tl

lum, non effet peccatum.

CXXVI, w. r. Quando in Sacrä-

Iyin

CXXV.z. 4. Materia Simoniz ef

mentorum adriniftratione, v. g. Baptif-

Q*)mïa 1

res. fpiritualis vel fpirituali annexa , ut

mi, Paenitentie , Extremz Undtionis,

li,

di&umeft; Sed hzc laté patet, & com-

vcl Miffie, aut pro precibus, five gratis,

h

piediitur Sacramenta, Milffàs , preces; fe-

five ex antiqua confuetudine aut. Supe-

Jng

pulturas, res benedictas , ufutn earum,

tiorum ftatuto aliquid datur, non cft Si-

monia, Eft communis Sententia.

Eüm ! P[m

jurisdi&ionem fpiritualem , ingreffum

EL

Religionis, jus decimandi jus Patrona-

KatioS. D.a. 3. eft : Quia non datut

tüs, Beneficia Ecclefiaftica, transadtio-

L

t

pro re ipíaaut actione fpirituali, fedpro

pj

nes fuper ca & fimilia, de quibus omni-

fufentatione miniftrorum vel paupe- -

ff&lams

bus agetur.

rum preces petfolventium , juxta illu

y. f. Pretiumin Simonia folet voca-

t

1. Cor. 9. Quis militat fuis fHpendits -

A Sgdc

fimunüs,non inquaptum hzc vox fi-

gnificat liberaledonurm, fed onus ac de-

unquam ? quis pafcit

gregem €'5 dcf— (ufk

At t

NT

£regis non mandntat ?

bitum juftitiz comimutativz. Dividitut

t

Notat 1.ibi $. "Thom., quód, neibi

! )mü i

f

ÀS. Thom a. $. inzuzus à mangu ; as-

Simonia committatur , debeatabeffe in-

b

n&sàlingua, munus ab obíequio, Pri-

in

tentio emptionis & venditionis, & quod

mum eft pecunia;five quzvis re; pecuniá

hæc«

z itimabilis.

4Munus & lingua conliftit

ab invitis non exigatur per fubtractio-

nem fpiritualium qua exhibenda funt,

era

Mumt

iníermone; laude, vel vitupgrio, ut fi.

V. g. puerum non bap:izando,'caelaf

nos

u

a

De Simonia.

815

»; 3. Proa&ibus,

uqui €onfectat

ione

w

nönf?þdidndo, &c. quia hoc e(fet fcan-

Mp

dalofum & (peciesSimoniz. — Gratista-

aut benedi&ione perficiuntur , ut confe-

ctatió. Epifcoporum, benedictio Abba-

tiny

men fpiritualibus priüs exhibitis licite

tum, velatio Virginum, non poteft ali«

[

polfunt (tatutz. & confuete. oblationes,

il

& quicunque alii proventus, authoritate

quid accipi vel exigi per modum pretii.

ItS.;D.a. 3. ad 3. ubi addit: Licetta-

j p

Supetiotis iritetveniente exigi à nolenti-

ii

bus, & folvere valentibus,

men eis ( nimirum fpiritualem potefta-

n

.. Notat 2.$. T hom. ibidem ad z.,quód

tem excrcentibus) accipere procuvatio-

nes quando fmbditos vifitant , non quafe

u

illicita cffet ordinatio, fiin aliqua Eccle-

Qd

pretium correttionis , (ed quafi debitum

fia tatueretur , quód non fieret proces-

t

fio in funere alicujus; nili folvetet cer-

Jlipendinm.

. 4. De collatione Ordinum Conc.

TT

tàm pecunig quantitatem, quia pef ta-

T'rid. Scff. 21, de, teforad? cap. 1. fic 'fta-

le fatutum przcluderetur via gratis of-

du

ficium pietatis aliquibus impendendi;

tuit: Quoniam ab Ecclefiaftico Ordine

omnisavaritiz fufpicio abeife debet , ni-

hi

mogisautem licita elfe: ordinatio, f1 fta-

tuetetar, quód omnibus cettam elee»

hil pro collatione quorumcunque Ordi-

mdjüh

j

moíynam dantibus talis honor exhibe-

num, etiam clericalis tonfuürz , nec pto

literis dimifforiis, aut. teftimonialibus,

rttur, quía per hoc non pracludecetur

viaaliis exhibendi. — Et praterea prima

necprofigillo, nec alia quacunque de

aM

ordinatio habet fpeciem exacttonis, fe-

cauía , etiam fponte oblatum, Epifcopi

& alii Ordinum collatores, aut eorum

T

"

cunda autem grátuitz recompenfatio-

Et

i^l

A

nis.

min:ítri quovis pratextu accipiant.

A

fubdit:

] [m in

X. ». Cleticus, qui magis principaliter

[

Notarii veró in iis tantüm locis, in

je d

Chorum frequentat ,. horas Canonicas

recitat, propter temporale ac quotidia-

quibus non viget laudabilis confuetudo

" 100

nihil accipiendi,pro fingulis literis di-

"u

nas difttibationes , committit Simoni-

am (altem mentalem.

Si veró teme

mifforiis aut teftimonialibus decimam

' Qon o

porale fit folüm motivum fecundatium

tantüm uniusaurei partem accipere pof-

TL

fint , dummodo eis nullum falarium f(it

v

E.

rc(picicns congruam fuftentationem ,

principale autem (it honor Dei , non pec-

conftitutum pro officio exercendo , nec

j ]WJ ?

"

Cat, Sed cauté attendendum , ne men-

Epifcopo ex Notatii commodis aliquod

ii

emolumentum ex ejusdem Ordinum

j

tiatür iniquitas fibi. Idem eft de Sa-

m

cerdote qui nollct celebrare vel concio-

collationibus dire&é vel indired pro-

nari , nifi fibi fuppeditaretur vi&us, Ca-

venite poffit: tunc enim gratis operam

"

fuam eos praftate omnino teneri decer-

vendum tamen ne detut fcandalum pet

u

)

hoc,E£ hzc clara mensS. T hom. quodl.

nit,contrarias taxas ac ftatuta, & con-

^

fuetudines etiam immerborabiles quo-

$. a. 1 1.

,g[rw"

rumcunque locorum ; qua potiüs abu-

il

i

Ratio patet ex didis,

fas & €or

ruptelz (imoniace pravitati fa-

j

Kkkkk 3

y6nes

m

TRACTATUS X, Examen 7.

$14

: ot

ventes nuncupati poffunt, penitüs caf-

rum pattem fibi pro bono Ecclefiæ fefer-

lu

fando & interdicendo. Et qui fecus fe-

vat, vel vendit jusad illa.

u

cerint,tam dantesquàm accipientes , ul -

CXXVIL x ;. Simoniacumeft (fal-

"T

tradivinam ultionem, pcenasà jure in-

tem ex jure Ecclefiaftico) exigete ali-

2 r

fli&as ipfo fa&to incurrant. Hac Con-

quid ut pretium pro jure Sepulturz, ut

cil.

(np

quis in certo Eccle(iz vel Coemeterii ]o-

n

co fepeliatur ; Licet ipfefundus ad ufum

Adde , quód fi Notarius afcendendo

|tint;

pro dignitate & gradu Ordinum plus

Sepulurz [facre emi poffit exemplo

] ïr)ipfo h

Abrahz Gen.25.ut notatS. Thom.a, 4.

il

accipiat & exigat , v. g. plus pro teftimo-

nialibusde Diaconatu quàm pro Subdia-

ad 2, Sicut & Íacra vafa & veftimenta

! u

poflunt vendi, modó nullatenus afti-

':

l

,

conatu, eft Simoniacus, quia taxat ac

B.

vendit dignitatem Ordinum quz taxa-

metur ipía confectatio. — Patet ex di-

*

Tifong

&is,

'.

hi

bilis non eft. - Idem eft fi plus exigat

quàm Concil. ftatuit, Et gtaviter pec-

&« 6, Si occafione Sepulture fpontà

t

uid offeratur , poteft accipi.. Si fit

cat Epifcopus ; fi dire&é vel indire&te in

Vib

hDis participet.

confuetudo loci ut aliquid detur pro

jttrti

confervatione Ccemeterii, aut füftenta-

Oppono: Inipfa Romana & Legato-

tione minifttorum Ecclefiz, illa ferve-

;ïejusäcml

fartderenec

rum Papalium Curianon datur difpen-

tur : modo defitturpis exa&tio & fpecies

fatio fine pecunia,imo Papa vendit Of-

ff w

avaritis, Itemproloco fublimiori feu

f

ficia quibus anne&titur Iurisdi&io fpiti-

-eminentiori, prafertim — refervato', ut

tualis. Ergo,

*Aïccypef;

nullus alius in eo poffit fepcliri, potcít

pi!ïä&a f

ZÁd bec . R. non dari ut pretium di-

plusexigi, Et ita eft praxis,

ffu Reliq

Md

fpenfationis, fed ob varias caufas exigi.

CXXVIIL x 7. De ingte

D.

1. Interdum eft posna delicti, v. g. in ic-

gionisS. i hom. a. 3.ad 4. fic difcurrit:

f nem (

regulatitatibus ex homicidio vel alio

Pro ingreffu Monafterii non licet ali-

atl

delicto ortis, aut in affinitate contractá

quid exigere,vcl accipere quafi pretium,

Licet tamep, fi Monaftetium fit tenue,

t

ex copulaillicita. Unde & quó gravius

€0n) i

i

deli&um, eó major pasna pecuniaria

quod non fufficit 2dtot pet(onas nutti-

4X

imponitur, prafertim fi & petens fitdi-

endas, gratis quidem ingreffum Mona-

Ufone li

tiot: quantitasenim, quz refpectu pau-

fterii exhibere, (ed accipere aliquid pro

lqu

, petis eft magna , re(pe&u divitis cenfe-

vi&uperfonz, quz in Monafterio fuetit

N

tur patva. 2. Dari pro füftentatione

recipienda, fi ad hoc non fufficiant. Mo-

Qd

»(

miniftrorutn,vel ctiam. Legatorum ,aut

nafterii opes, . Similiter etiam licitum

AVU(em [

-$pfiusmet Papz, eo feré modoquo Pa-

eft, (i proptet devotionem, quam aliquis

*;m;

f (*um

rochis aliquid datur. Porró Papa non

ad Monaftetium oftendit, largas elce-

vendit officia ratione annexe ITurisdi-

mofynas faciendo, facililsin Monalle-

Mi

&ionis fpiritualis , fed ratione emolu-

Sicut etiam licitum eft

aallmfemm

rio tecipiatur.

anentorum ex ii confequentium , quo-

[5

m!&um

aliquem cconveffo provocare ad d

tio-.

/

De Siminia.

$1$

tionem Monafterii per temporalia bene-

Profeffione : aliter veró fa&a , etiamti

m

ficia , ut ex hoc inclinetur ad monafterii

cum hujas favoris expre(sá renuntiatio-

ne , etiam jutatá , fititrita & nullius ef-

ingteffum : lictt non fitlicitum , ex pacto

w

E -

:

aliquid dare vel recipete pro ingte(fu

fe&tüs. Hac Conc.

Quod intelligitue

de fecutá Profeffione validà , vel , ( fuerit

pl

Monafterii , ut habetur. 1. quaft, 2. cap.

lu

Quàmpio.

HazcS, Do&.

nulla, faltemratificatá.

titi)

. CXXIX. Quid fentis de Novitio e-

Sed quid i tenuntiatio cffct fa&a ante

Wdid

ingre(Tum?

grediente , an teneatut folvere expenfas

T

pto ipfo in vitu , veftitu, medicinis fa-

Dito : Si quis bene confidetet mena

tem Concilii, in hoc fitam ,ut przcavea-

Thg;u

Qas?

wity

- Dico : Concil. Trid, Seff, 25. de Re-

tur, ne ingreffi ob przproperam bono-

At

gulat. cap. 16. fic ftatuit : Neque ante

fum difibutionem à libero regreífa

u !

impediantur , vel faltem poft regreífunm

Profeffionem , excepto vi&u & veftitu,

Novitii vel Novitizillius temp&is , quo

cogantur vivere in paupertate; fi quis,

inquam , hanc intentionem bene pon«

u

in probatione eft, quocunque pratextu

li

à Patentibus ,. vel Propinquis , aut Cura-

detet , etfi varii DD. oppofitum fentiant;

1pv

-

eadem eít ratio de renuntiatione ante in«

ont f

toribus ejus, Monatterio aliquid ex bo-

Ál

greflum. — Imó à fortiori licet arguere

nisejusdem tribuatur, nehac occafione

T2

difcedere nequeat , quöd totam vel ma-

Íic : Quia exiftens adhuc in fzculo mi-

[

M

nüs pravidere poteft Réligionis even-

jorem partem fubftantiz fuz Monafte-

o

u

tium poffideat , nec facil?, fi difcelTerit ,

tum & fupervenientes caufas regref-

e

U

füs.

W&s

id recupetare poffit : quia potiüs praci-

p

pit fancta Synodus füb anathematis poc-

CXXXL Teneturae Novitius in fua

1

na dantibus & tecipientibus, ne hoc ullo

difpofitione feu ultima Voluntate ante

n

modo fiat , & ut abeuntibus ante Pro-

Profeffionem fa&tà , adhibere folemni-

qui

j i

Wt

- feffionem omnia reftituantur que fua

tates JurisCivilis?

Dico: Non tenetut , fed füfficit fi fer-

y lt

etant:quod ut re& fiat, Epi(copusetiam

j

pet cenfuras ecclefiafticas , fiopus fuetit,

vet Jus Canonicum, quia de hujus foro

,

yt t

compellat. Hizcibi.

jam effe cenfetur. — Tenetur veró ante

ingreffum Novitiatüs , exciplendo ta-

o

CXXX. Quid dicendum de Renun-

tiatione bonorum fa&a à Novitio ?

men difpofitionem ad pias caufas. De

j

K ahv

Dico : Concil. in codem cap. fic de-

quo vide Tra&t. 8. Exam. 4. n. 64. de

cetnit : Nulla renuntiatio aut obligatio

teftamento folemni , & n. 65.

a

antea fa&a , etiam cum juramento, vel

Quid fi Profeffus nullam fecerit di-

[ió

fpofitionem?

u

1H

in favorem cujufcunque caufz piz va-

lm"

leat , nifi cum licentia Epifcopi, five ejus

Dico : Succedit Monafterium ( fi fit

l.

p

l j

w

Vicatii , fiat intraduos menfes proximos

capax fucceffionis) in omnibus bonis.

,

ante Profeffionem , acnon alias intelli-

Nam Profeífum fequuntur res füurz. An

u

autem hoc etiam intelligatur de bonis

u

"

T

ngt efíe&um faum fortii , nifi fecutà

eudá-

j

T

-

ii

816

TRACTATUS X. Examen 7.

feuda libus , emphiteuticis , fideicom-

cui, hoe paäto velintentione, þteximfc

miffis,&c. , confule Canoniflas, Egregii

fuis confanguineis provideat, eft mani-

l,ï[i(

D D. íentiunt , poffe eaà Monafterioie-

fefta Simonia.

Hzc funt verba Angel.

"

tineri, faltem ad dies vitz talis Religio-

Do6t. 2. $. ad 2. loquens de ptovifione

(

fi, utpote qui per Religionisingreffum

temporali, " Vide fuprà de acceptione

1

non fit deterioris conditionis : Ergo, fi

Perfonarum Tract. 9. Exam. 1. n, 7.

L

zon ipíe , faltem Morafterium reünere

Similiter motrtaliter peccat , lícét non

lg

ea potcít , fi nimirum fint feuda , perío-

fit fimoniacus,

qui ex metu Benefi"ciuxp

nale fervitium non teqvitentia.

Exci-

*

Du

confert indigno,

iuntur ctiam ab hac fucceffione Duca-

Refp. 3.Qui per pecuniam facit,ut ele-

V,

fl

tus, Regna, &c. exigentia perfonalem

il

M.

Gio ad digoitatemi ecclefiafticam vel Be-

adminiftrationem & prafentiam in bel-

neficium cedatin fui vel alterius favo-

1 f0

lo, Comitiis , &c.

rem , e(i fimoniacus , & clectionulla.

L

Mfon

Qwuid fi Novitiusanno ptobationis

Ratio patet ex definitione Simoniz. -

Al

non expleto faciat profeffionem exiftens

Idem eft fí det Mediatoriper modum

in lethali morbo, ut alique Relig ones

pretii.

Excipitur feco

G

gqitio gratitudi-

z

BI

habent privilegium , v. g. Dominica-

nis pro laboribus.

na ?

Refp. 4. Licetdare pecuniam ne eli

ftüt

Dico: Monafteriumin bonisnon (aüc-

gatutindignus, Itacum DeLa Cruz di-

! TMM l

cedit, quia illud privilegium folüm eó

cente effe communem Sententiam.

^i

refpicit , ut Profeffus gaudeatindulgen-

Rationerm dat: Quia fic non patatut

qtl&cwe

tiis & fuffragiis Ordinis fui,

NY

via ad fpitittrale per temporaleptoximé,

QUAERO III. Quotnodo

fed folüm intenditur ne eligatur iodi-

iioncm, [i]

titur Simonia in Beneficiis?

commit-.

z

gnus & fervetur juftitia diltributiva in

XXXXILRefp.1. Conferens vel acci-

bonumEcclefia.

F

.piens Dencficium pro munere à lingua

In eodem cafu licet date pecuniam ut

?*"miltmx(

velabobfequio, eftSimoniacus. Ita$.

elipatur dienus in communi.

E

Thom, a. j.

Katíio : Quiaidem eftdare pccuniam,f

Ti j

KRatio

Yt h

ca finem.

patet in R, $. ad (;äræ&. 1.cir-

ut eligatur dignus & ne cligatur indi-

gnus.. Pro hoccitat Ledef, & Cajet. "

dj

Refp.2. Siquisaliquid fpirituale alieui

Non licet tamen dare pecuniam , ut :

MquSpo[

conferat gratis propter confanguinita-

eligatur digniffimusetiam in communi,

N

tem,vel quamcunque catnalem affe&io-

quando funt alii digni , etiaminfenten-

nem, eftquidemillicita & carnalis col-

tia tenente Écclefiam habere jusad di-

T

uanl j(

latio, non tamen fimoniaca; quia nihil

gniorem prz digno,

ibi accipitur. — Unde hocnon pertinet

Rationem dat ; Quia Eccle

lïa mnä ob-

lo

"i

ad contra&um emptionis & venditionis,

tinendo dignum non patitur graviffi-

inquofundaturSimonia. Sitamenali-

mam neceffiratem, ob quam redimen-

n

Pt

W;'

quis det Bcncfïdum eCeleüaRicun? ali-

dam illudliceat , í&d tunc pararetur

bffldg

via

i

x

- De Simonia. -

g1$

J

.m-

tium absque perlculoSimoniz ; (icutnec

MT

vía iill'i,;dignimmo

PA

porale,

:

äd fpititqal;pcf te

N

transactio, ut jura determinant, Poteft

d

tamer Przlatus ex officio (uo permuta-

t

CXXXIIL Qw f

qui f:-;.c.'iant h(;q

tiones hujusmodi facere pro caufa utili

ii .

pa&um : Ego te eligam in Provincia-

vel neceffaria. — Flzc ibi.

T

lem , fic tamen , ut me eligas in Prio-

jl

Ex quo fequitur,quód Simonia Gt,.vel-

z1em ?

k

faltem vehemens fuípicio ejus , fiquis

"Dice : Pofito: quód non fit Sime-

privatá authoritate Beneficium pingue

d

j

g

nia , cüm non detur temporale pro fpi-

permuiet vel per pecuniam. pertnutari

rituali fed fpirituale pro fpirituali , e£,

procuret cum trenui alterius, ob vehe-

m

tamen mottale peccatum vel acceptio-

mentetn inclinationem naturz in me-

nis perfonarum , vel

lius,

Nec evadit Simoniam per hoc,

.ambition?s/ : vcl

f 5

fcandali.

quód pecuniam det pro ipfistemporali-

"s

bus reditibus utpote excedentibus, Quia

1

"

&. $. Caíu quo quis pateretur inju-

illi Reditus perci

grm':

fiam vexam ab aliquo,ne Canonicatum,

piuntur titulo Beneficxïi,

qui eft fpititualis.

"

vel Epifcopatum obtineat , refolvit S.

*

D

"Thom. a. 2.ad $. dicens

*

Anthuam

fide

Refp. 7. Pecuniá procutate, ut quis

alicui acquitatur jus in Epifcopatu , vel

in fuum. vel alterius favorem refignet

u

uacunque dignitate vel prebenda , per

Bencficium , juxta omnes DD. ett Si-

Wuvä

ele&ionem , vel provifionem, feu colla-

monia.

ewïr!?-

tionem, fimoniacum effet, adverfantium

gzmïuiï'ï*

ob(tac.la pecunià redimere. Sic enim

Ratio : Quia

u)

1

pfo&uratut f pirit'ualel

pet pecuniam pararet fibi viam ad rem

pro tcmporali.

fpititualem obtinendam. Sed poftquam

Pccum,l

- Not. i. Optimum räGgQandi modum

jus alicui jam acquifitum eft , licet per

l

pecuniam injufta impedimenta remo-

effe, fiquis liber& refignet ad manus

Collatoris fine ullà conditione , utpto

n

"

vere. Hacille. . Quia in fecundocafü

fua confcientia conferatcui vuli.. Sita-

]i

[

pracise tollitur impedimentum,obftans,

J

men quis ad manus Collatoris refigaet

M

Mi

nequis poffit frui

l

tur Beneficium,

jute fuo 1 & non emi-

in favorem alterius ( exclufo pacto, li-

u

bertatem conferendi tollence ) & Col-

j

j

. €. De permütationexB*eneiiciotum

lator illi beneficium copferat , non

M

S. D. a. 1.ad 5. explicans definitionem

i

peccat , imà ex quadam honeftate de-

Simoniz ficait : Nomine emptionis &

bet illi confexte ,

ni(i fit indignus.

f

Cencil, Trident, Self. 21. de reform,

J

venditionis intelligitur omnis contra-

&usnon gratuitus,' Unde nec petmu-

cap. 2. de Cletico refignante decet-

i

yim

tatio Prebendarum vel Ecclefiafticorum

nit: JNeque refignatio admittatur , nift

Bencficiorum fieri poteft au&oritate pat-

conflito , quid aliunde vivere commode

a

f

T

Iïoät;

TRACTATUS X. Examen 7.

[

& aliter fatla vefignatio nulla

( de Simonia (eu pecunia illa plane nihi]

ftui

Ícienti) Bencficium ?

|d)

Not. 2. quód Eþif'copusr ; À fortiori

Dico : Confanguineus ille & Confi-

Papa , Clerico ob infirmitatem aliamve

li.

liarius funt Simoniaci , non veró Epifco»

',

inhabilitatem Beneficium refignaturo ,

pus , nec promotus , cüàm nihil de Simo-

vel in lite beneficiali , pacis gratiá ceffu-

nia fciant.

z

177

ro , poffit pro ejus (uftentatione ex redi-

tibus Beicficii refignati conftituere ali-

Nec promotus tenetur Ben

[

]

^

huntiare.

?Hcium Ie-

guam penfionem.

:

x. 8. Refignationem Beneficii face-

. Katíe : Quia, ut arguit Corradus ,

te eo pato, ut renuntiatarius renun-

3 Mhee

effec valde durum & penecontra jus na-

j

"i

0tt

tianti reflituat expenfas quas in acquifi-

turz , ut,qui culpamSimoniz noncom-

tione Bencficii pro expeditione aut fta-

mifit, puniatur per obligationem re-

tf

nuntiandi.

"Atf

tutorum folutione fecit, ex parteutrius-

Jdem eft, fi Simonia fuif-

que ( in tutiori & probabiliori fenten-

fet fa&a in fraudem ele

"a

moti.

thafi

tia) eft Simonia, & quidem ,realis &

&i fcu P"?f

completa, Íiíolutio & receptio fa&ta

inm

fit.

t

Caterüm fi pecunia detur Przlato ,

vel co fciente miniftris , nefciente pro-

[

fatío : Tum quia in acquifitione

fpiritualium omnis pactio & conventio,

moto , tunc licet promotus non fit Si-

moniacus , promotio tamen e& fimo-

NI

quiz jurenon ineft , ceffire debet, utac-

t Simy

guit Binsfeldius : Sed in noftro cafü con-

niaca ex Ícientia promotoris ; fi ergo

promotus id refciat , teneur tenun-

cMi,f

ditio jure non ineft , fed extrinfecus ap-

tiate,

ponitut, Érgo Simonia committitur.

IN

Tumetiam , quia juxta claram textam

QUAERO IV, Quid cenfes de jute

04 ]

in Capit. cürs pridem. de paót. incurritur

Pattonatás ?

Nmm [

Simonia , fiauis folm renuntiet liti fa-

CXXXV, Ánte R, Nota , Hocï'ut-

N

per Bencficio, aut alio (pirituali , dato

honotificum quidem, fed & onerofüm,

nj

aliquo temporali , etiam nomine expen-

alicui ad aliquem pro beneficio praen-

DP ftm

arüm. Ergoá fortiori ed Simonia

z,t€-

fignare beneficium

tandum competere ex hoc; quód velipfe

UT l

cum onere folutioni s

velalius, à quoillud habet, Ecclefiam

expenfarum.

u Pm(imnq

CXXXIV.

fundavit aut dotavit:

"i

Qf/moäa irefoluz; hunc

n

€afum : Conf:

a

Refp. fus Patronatüs nor pot'e&lpe-

Io ;

nguineus Detri Confj.

cunid taxari, nec feparatimà Villa, cuí

"tb

liatio Epifcopi dat pecuni

am

€o pacto ut

annecbtur ; ven!i; mec Villa ratione

w

"t Sm

Epifcopum inducat ad dan

dum P;egq-

ejus poteft. vendi cariüs , absquc labe

j

ï«!ma

E

d

De Simonia.

$rg-

T

f nom

-Simbhïæ — Patet ex S. Thom.;æ. 4.

Nota tamen fsapgm Smoniaca

ad ;

(ubjacere pasnis & cenfaris contra fimo-

u

niacoslatis, càm ha Éint juris pofitivi,

Ratio : Quía hoc jus eft resfpiritua-

cui Papa faltem

ii

lis,

quoad vim coactivans

i

non eft (ubiedtus.

Oppono : S.'Thom. cit. a. 4. in c. dicit,

Imó & emptor ab iis effet liber, &

f

quód jus Patronats aliquo tnodo vendi

etnetet à Papa fciente & volente , nom

goffic.

autem vi velfraude circumvento.

J

Ad hoc R, patétementem $. Thom.

Ratio: Quia expteffus Papze confen-

1j

fusin venditionem , etfimalus , efttaci-

ex ipfo textu, comparat enim hoc jus

P!f](

yafis factis, quz etiam aliquo modo,pu-

ta difpenfatio vel relaxatio Juris Ponti-

[j

V

T

ta, ratione materiz vendipoffunt, $Sic

ficii peenarumque ejus. Nam ctedibile

etam pote(t vendi matetia hujus juris,

non eft, quód ad Beneficinm à fe liber&

hp

nimitum fundus,

Uzde,adáitS, Doct,

-

venditum velit emptorem inhabilitare ,

4li;uo modo vendi po[fant , won. autem

aut punite propter actionem cu

deguantwms funt [piritualibus — aune«

eft caufa vel faltem concaufa.

jus igfe

jit

du

*X4,

QUJARO VI. Eíne Simonia dare

st

b

T(LU ARO V. Papa poteftne ïncurrc-

pecuniam pro Matrimonio , velpro De-

te Simoniam, càm fit fupremusin Ec-

cimis ?

j

"d

clefia?

CXXXVII. v. t, de Matrimonio fub

CXXXVI . Affimativ cum .

dift. cam Angel. DoG. a. 2. ad £. dicen-

te: Matrimonium non íolim eft Ec-

xn[(s M

Thom.a, 1. ad. 7. dicente: Papa potcft

clefie Sacramentum , fed etiam natura

incutrere vitiumSimoniz , ficut & qui-

ofücium.

h

libet alius homo: péccatum enim tan-

Et ideo date pecuniam pro

tó in aliqua perfona eft gravius, quantó

Mattimonio , inquantum eft naturz of-

o

majorem obtinet locum. ^ Quamvis

ficium, licitum eft: - inquantum vere

e&»u[ll

enim tes Ecclefiz fint ejus ut principalis

ef& Ecclefiz Sactamentum, ef illicitum.

quDd "

Ex ideo fecundàm jura prohibetur , ne

difpenfatoris, non tamen (ünt ejus ut

[) L&

domini & poilt(foris. — Et ideo f reci-

pro benedidione nuptiatum — aliquid

peret pro alique re fpirituali pecaniam

exigatur. Hacibi.

m

de reditibus Ecclefiz alicujus , non care-

tet vitio Simonig,

Et fimiliter etiam

». 2, de Decitnis cuin $. Thom, a&

M

)

poffet Simoniam committere tecipiendo

4. ad $. dicente : Jus fpirituale acci-

lbï,i**'

pecuniam ab ali

quo Laico &ib debonis

piendi Decimas non conceditur Laicis,

l

Ecdeíüz, Hazcibi,

fed tantàm res cemporales , quz nomine

decims

Llll-ï &

sss

.$20

TRACTATUS

X Examen.

decimz dantuf.

De quo vide in hoc

accipere s aliaquin nulli art

| ud

1fiez —'lfgcnt

qu'raöt, Exatn.2; n. 19.

de arte (uà lucrari, -

2

t

pu

'"QUARO VII. Efine Simonia acci-

- Ratío patet ex ip'fis v'erbis*S; Thom,

Á

pere pecuniam pro doCtione Theologiz,

Quiia externa & cor

[.17

poralis actio eft la-

pro fun&tione Ludimsgiftri , ZEditui ,

bor ptetió zftimabilis. — Imó juxta op-

itgi

Organiftz , Cantoris laici , vel talia offi-

pofitam fententiam deberemus damnate

m

ia vende:e? :

morem omnium feré Univerfitatum &

!t

h

Ecclefiarum bene inftitutarum qua pto

CXXXVIII kerp. -1. Probabilius

fun&tione docendi Theologiam Profef-

eftpro docenda Theologia, id eft, pto

; lg

fotibus certa aífignant ftipendia , non

actione doctionis, qua noftto labore ,

folüm fuftentationis causá , fed etiam

irid]

induftrid , voce , fctipturá & ingenio

J

pro dignitate docentium major

s

g&mig

Jit , poífe accipi pecuniam feu jufum

nota.

V

a

pretium ut mercedem , feu non effe fi-

moniacum hanc actionem alteri vende-

' 'Diii fn R.pro a&ione'da&if"/";" Nam

?lfþ z

ze fcu pro nsercede locare.

Etàfortio-

LT

vendere ipfas veritates , utpote fupet-

df

ri hoc fentiendum de functione alicu jus

naturales; vel etiam vendere a&tionem

Ludimagiftri. Ita S. D. hic a. 3. ad 3.

nl

i

docendi Theologiam quz fieret fine

dicens: Qui habet (cientiam & non (u-

omni labore, & ex folo sfflatu Spiritüs

Mj

fcepit cum hocofficium , ex quooblige-

S,linguam moventis , indubi& (imonia-

Y nus(g'w

tur aliis ufum fcientiz impendete , licite

cumeft, Secus, fi habitus fcientia per

poteft pretium fuz do&trinz velconfilii

accidens effct infufus , ip(a tamen do&io

|M

accipere , non quafi veritatem aut fcien-

fieret petlaborem , ut bene notat noftet

: ts (

tiam vendens, íed. quafi operas fuas lo-

"Totre.

Similiter fimoniacum elffet, i

cans.

Si autem ex officio ad hoctene-

J li,

do&io fieret per modum Catechefis vel

retur, intelligeretur iplam vendere ve-

'Kafia ]

Concionis, quia hzcordinatur tumad

ritatem, Undegraviter peccatet, Si-

imprimenda rudimenta fidei , tum ad.

Vi

eut patetinillis , qui inftituuntur inali-

voluntates hominum in amore &timo-

quibus Ecclefiis ad docendum Clericos

N

tc Deiinflammandss , àd pocaitentiam

N

Ecclefie & alios paupetes, pro quoab

-s j

de peccatis agendam , &c.. quod praci-

Eccle(ia beneficium recipiunt : à qui-

pué c(t opus Dei.

Ergo eam vendere

- Wns, ]

busnonlicet eis aliquid recipere ad hoc

e& Simonia : aft fün&io Profeíforis

— Ufenr

quód doceant.

Hzc ibi.

-

Etfuprà q.

Theologiz de íe eft meré dodttinalis ;

.num "

7 1:2,4.ad 2. de Juridicaait ; Etfi fcien-

LSY

mer& fpeculativa & folüm ordinata ad

tia. Puris ft quoddam [fbirituale , ta-

perfectionem intelle&tüs. — Item Theo-

Nl mpra

men ufus ejus fit operecorporali , €4 ideo

3

Wt ]

ogus fimoniacus fit, fi vendat confilia,

pro ejus vecompen[atine licet. pecuniam

m ,

D

M

qua tendunt ad cxcolgndam vitcute

ve

"

E

1

. De Simonia.

2

$21

vel ad pacandäm confcientiam in foro

Oeconotni, Àd

fa;uf

ï-lim;: /

tarii , &c.

vocati Ecclefia, The

confcientiz , quia funt de materia (u-

pernaturali. . Secus fi refpiciunttantüm

QU £R O VIII. Quznam eft Si-f'

i

Ts

fotum externum. | Tum quia efta&tio

ul

mers natutalis. Tum etiam, quia in

moniacorum obligatio ad reftituendum

& que peeuz ?

WT

iis'magis agit Jurisperitum vel Philofo-

hum moralem quàm Theologum , &

d

€XXXIX. y. t. Qui interventumu-

usl

conditio petfonae concutrit per acci-

utris ,id eit , pecuniz (cu ptetii fivi-

dens, —

D

zualia quacunque a[fequitur ,ea licité re«

n

tinere nom potest , (ed tenexur reftituere,

.Ex his Collige, de quibus intelliga-

,

jz, []

m

S.D, a. 6.

d

tur illud Matth. Grarzs accepiffas, era-

D date , nimirum de (upernaturali-

"

-- Ratio ejus ef : Nulms þotc& ltcità

'bus.

tetineteid , quod contra voluntatem do-

miniacquifivit , puta, fi aliquis difpen-

Refp. 2.. OHiciumProF&H'otis'Theo-

fator de rebus domini fui dzret alicui

"72

logie vendere , licét infenfu explicato

non effet (imoniacum ; effet tamen mor-

contra voluntatem & otdinationem do«

T d

d

mini fui, ille qui acciperet , licit? reti-

u

tale fcantfglum.

nere non poffet : Sed dominus ( cujus

miniftri & difpenfatores funt. Praelati

w

. Ratie : Quia inter fexcentos vix u

Ecclefiatum ) otdinavit , ut fpiritualia

n

nusrfcit gtafatam diftin&ionem.

ii

gratisdarentur, (ecundüm illud Matth,

. Refp. 3. Cantor & Organifta fuas

10. QGratis accepiftis, graris dare, Et«

g

opetas feuadtiones pro mercede locare

go.

d

poffunt.

d

R efp. z Probabiliuk/bä quód ftando

gt

— Ratio : Qaia l?:cundüm fe funt mere

in jare divino naturali (imoniacus teneas

jutus

natutales.

turad refignationem Beneficii, & cujus-

1i D mm;

cunque alterius rei fpiritualis ; acquifftae

qeli

4Rcfþ.4." Si Cantor , Organifta, ädi-

er Simoniam etiam folüm mentalem,;

?(gailflï-'

tuus, habeant Rediuws in Ecclefia fan-

modó effectus fit fübfecutus fal:em ex

datos, hac officia vendere (imoniacum

quoïäï

:

una patte. — Ita patetex verbisS, Thom.

a^

cenfetur ceo. modo & fenfüquo ditum

in ipfa R. r. adductis.

ef num. 124, de Simonia jure paturz ,

p

A

vel Ecclefie prohibita, Unde Bufcn-

Ratio : Ex naturarei reftitui äebet;

d

quod acquititur per contra&um inju-

y

baum inprafenti interSimonlas , qux

IWW

funtjuris humani, bene numertat ven-

ftam : Sed contra&us. fimoniacuis eft

ditionem officiorum exttinfece tantüm

j

injuftus, quia in eo venditur quod eft

m

invendibile.

Ergo.

j

D

otc;igatorum ad res factas, v. g. Sacrifte;

Lli3-

Refp. 3.

-

-

$25

TRACTATUS X Éxamtn 7.

Refp, 3. Probabilius etiam eít , pre-

ptum pto te fpirituali nondum tradi tá,

Mi

tium pro re fpirituali acceptum , jure

j

naturz effc obnoxium rettitutioni,

v.g. pro Bencficio nondum collato, re.

jum

fRituendum eít ei ; qui dedit. — Si verg

Katio eft quz antà,

Beneficium fit collatam , & pretium

i

Refp. 4. Beneficium fimoniactaccez

acceptum , dandum eft Eccle(iz vel pau.

z

lMi

peribus , id

que

ptum. ( nifi difpenfatio vel potiüs nova

tentiam Judicis.

probabiliüs ante fcx;-

li

ejus collatioobtineatur ) relinquendum

£ft in manibus Collatoris.

ha

Ratio 1.p. Quia Simonia non ?dü

Ratio: Nemo poteft Benefïciuni ob-

completa,

x2

b'l &ll:

Ü

^

tinere nifi , per lcgítimam collationem ,

jb

T

E

fa&tam ab eo, ad quem fpedtat.

Katío 1. p. Qui pecuniam illam dci

dit , contra divinz Legis juftitiam pecca-

Vauine

Ex quo fequitur , quód ille Simonia-

m) Ctü

cus teneatur ctiam reftituere omnes Be-

vit cum magna Dei itreverentia , volens

At

appretiare id , quod appretiabile non

neficii fru&us quos percepit vel perci-

:

lc

pere potuit, five extent (ive non ex-

fetuf,

eft. Ego privatione ejus puniri me-

s

lol

tent; dedudis folüm expenfis, quas fe-

d

cit vel causáfru&uum velin utilitatem

* Ratio 3. p, Cap. dehoc tit. de Simo-

i

Ecclefie, Si veró contigetit Simonia

ia , ipfía Eccleíia: ftatuit , Reges &

ipfo nefciente, tenetut folüm reftitue-

Principes debere induci , ut , qux pro

l; htu;

re frutus extantes, non veró borá fide

ele&ione Epifcopi acceperunt ,. re(ti-

dltum

Wömgm

€onfumptos. De hocS. Thom. hic a.

tuant Ecclefiz absquediminutione: Sed

6. ad 4 fic loquitur: Pecunia , vel pof-

non eft vetifimile, Ecclefiam intende-

1li dj

feffio , vel fru&us fimoniacé ac

Wllf, [

cepti, de-

re , ut hoc fiat poft fententiam Judi-

bent reftitui Eccle(iz

; in cujus inju-

cis ; quia ordinarié in talibus locis

nmil]l! )l

tiam data fuerunt , non ob(tante quód

Q

non eftaliquis Judex , qui Reges &

Ptzlatus vel aliquis de Collegio illius

Principes de(imilibus condemnet,. Er-

Ecclefiz , fuitin culpa: quia corum

go.

Mi !

peccatum non debet 2liis nocere : ita

VCt]

tamen quód , quantàm fieri poteft ,

CXL. Refp. 6."Infuper Sïmohiïci.

ipfi, qui peccaverant, inde comtmno-

tam vendentes quàm ementes fpiritua-

DA

dum non confequaptur. Si verb Prz-

lia, aut etiam mediatores, aliis ponis

:

qmanz (

latus & totum Collegium funt in culpa ,

puniuntut , fcilicet infamiá & depo-

jtd;

tunc debet cum auctoritate S

fitione, fi fint Clerici ; & excommu-

hh

ftVOqt1

uperioris

vel pauperibus vel alteri Eccle

Íiz etoga-

nicatione, fi fintLaici ; ut habetur r.

ti, Hacibi.

q. 1. can. fi

quis Epifcopus. ltaloqui-

A

m

A

tur S. Thom, a, 6. in c.

[

"ünfn

Refp. ;. Pretium. fimoniace acce-

"t ,

Refp. »7-. Simogi,,a pqmää jutis

ipfä

» ] [

ace

p

De Simónia.

$23

IM

li

quo vide Trid. Seff. 2t. cap. , de re-

fa&o indacens eft triplex : Nimirum

I

1, commiffa. in fufceptione Ordinum

form. Infuper effe fufpenfum ipfo fa-

in

to ab omnium O:dinum , etiam pri-

majorum vel minorum. 2. in Bencficio

n

Ecclefiaflico. 3. in in

mz Toníutz collatione , & ab omni-

gteiï,*u feu Profef-

d

fione Religionis.

um munerum pontificalium executio-

I!

ne , & interdi&um ab ingreffu Eccle-

Ratio : Tales , utpote frequentiotes

& pcmiciofiores , merentur ab Eccle-

fiz , imó ( hac fufpenfione non ob-

fetvatá ) (imul fufpenfionem incutferé

u

fia , & hec vult, tos puniri ipfo fa-

9,

à Regimine Ecclefie. Q^od totum

patet ex Conftitutione Sixti V. 1588.

— Refp.8. AlizSimoniz , v.g. inmi»

edita.

ln

i

Quarum poenarum relaxatio

nifratione vel receptione Sacramen-

foli Papz refervatur.

Per eandem

j

1]

torum , etfi fint grandia peccata , poc-

Bullam ab executione omnium Ordi-

pas tamen juris non indocunt ipfo fa-

i

num fufpenduntur ordinati fimonia-

"

&o , fed debent inflgi per fenten-

ceé.

tiam Judicis.. C. cüm nuper, tit. de con-

(2 ER

Nota tamen , ad hatum poenarum

incurrentiam requiri ; ut interceffcrit

"a

Refp, 9. Sola Simonia realis comple-

Quo

d

ta , lic&t pretium folüm pro parte fit

formale vel virtuale pactum.

deficiente lic&t' non fit Simonia , eft

u

p

folutum , pcnas jarís inducit ; nen

,v

vetó mentalis , vel conventionalis , ab

tamen grande peccatum : mortalé , Ííi

quid contra Ttident. accipiatur prz-

j

aliis dicta realis incompleta vel femi-

Yi

realis , etiam factá traditione rei fpi-

textu. confuetudinis vel fuítentatio-

nis.

3

Vil H*

ritualis , modó temporale non át rece-

1

IY

vpmm.

Sequitur 2. Juxta Extravag. Dete-

| M

flabile , de Simonia , excommunica-

i

Ratio : Tum quia Leges "pænalesu,

tum eífe conferentem , procutantem ,

praífertim tam graves , intelliguntur

uti & ftecipientem fimoniace Benefi-

'Tum

cium

D

*

fi tamen fit verum Beneficium,

decerni pro opere completo.

Simut

etiam , quia legitur, hanc effe ftylum

Et ille fimoniac& ad Beneficium pro-

v5

l

Romanz Cutiz fciente Papá ; qui non

motus eft inhabilis ad illud habendum

gt

absque nova difpenfatione Pontificis. €,

folàm jus declarat, fed & facit, & oppo-

j

lt

fitum revocat.

-

nobis fiat. tit. de Simonia.

H[M'

; p

Ex his Seqkz't,ur 1. eum qui . fimo-

CXLI. 'Refp. 10. Simonia propter

]

"

niace confert Ordinem five majorem fi-

ingreffum Religionis tam intrantes

]

ve minorem , imó & primam Tonfau-

quàm recipieutes ipfo facto fubjicit ex-

m

Ü

Jam , effe excommunicatum.. — De

communicatieni ,& ipfum Conventum,

i

TRACTATUS

$24

;ï. - Examen 7.

li, & annullat tefigüationem & col-

fioni.

fi ctimini confentiat , ctiafn fufpen-

lationem Beneficii in quo eft commif:

ää

Not, tamen , ob Monaft

&tioru;n fc;

fía , & ad idem poftea obtinendum in«

puitater & contratiam confuetudinem

habilitat , omnibus beneficiis & pen-

Banc cenífüram rató incurri, -

fionibus anté obtentis privat,

Tan-

CXLIL, Refp. ir, Simonia confi-

dem beneficia fic collata refetvantur

|

dehtalis completa , nimirum dato &

Íoli Summo Pontifici , cui etiam foli

accepto Beneficio , lic&t accipiens non-

otdinarie refervatur difpen(atio in prz-

|

dum impleverit fuam :promiffionem,

fatis peenis , etíi in quibusdam cafi-

utramque partem contrahentem ipío

bus( de quibus alii Authores videan-

facto fubjicit Excommunicationi Papa-

tur ) competere p(ïiIï;IEpifcogo. :

|

y

ge

]

EAC

i

SXN

À

LUE

pE

f»

-

E —

7

a

N

*

!

[/

:

A

N

Wg

NY

.

M

3

f2

IU/

f

-

3j

NS

A 7^

hr

hh

h

CO

W

T j

FOris, fO

opbr

ijndc 1

TRA-

-

N

q?obs W

&[Ur

d.

d

Y

«

K

9

OJgrvo3 äf

$À

lii

ESS

9s

Sgstesecs

:

Jtm;;;

;:?L

(

COR

506856 SgeE

ïoiag.b

i

17

. TRACTATUS XI.

De Sacramäntzä m z communi Ex tertia

Parte zAngelici Docloris à Quzgeff. 60. ufque

ad 6 g. znclufroó - tum n fpecte de Baptzfmo,

&9 Conftrmatzone.

De quibus ubi

$. D. agat , dicetur in pro-

í

prio loco.

. Onfagtaäeum -ug:þm: esi ( ait Tridentina Synodus Seff7, in Prooemio

fu. Decreto de Sacramentis ) de fanc?ifftmis Eccleffa. Sacrameu-

Hs 4gere , per que omuis vera. juffitia vel incipit , vel cepta au-

gt* , vl amiffa vtparatnr. Sunt enim velut feptem fontes Salva-

toris, fontes, inquam , aquz falientisin vitam aternam , quà mens

umpletur gratià , & füture

glorie nobis pigqus datu. Dec quibus

Proindc Iit.l

f

EX A-

i 'Mm'mm'm

$26

TR4 ETATUS x Exmm Y.

(l

um

vüesdesiesDesd asss a deg ag

- n

; i

1 D

EXAMENJAI 59

- Cn

De Effeutia Sacramentorum. De qua $. Thom. agir *QMF .

i Alugm!

um

per.9. arz.. . Et de nece[[rtate Sacramentorum , de-.

kf

qua Que[l. G1. per 4. art. /

m

duf

$3.

M

UJERO I.

Obliga-

B p

DA

Z

Explicatur : Dicitur z. Siänum, ile

!l T

&

N

turne Confeffarius fci-

mirum fenfibile , de quo poftea pluta,

NI

N

te docttinam 'Fheo-

Iem fignum , non naturale , feu ex natu-

! dne]

logorum 'de .Sacta-

I

mentis ?

14 fuá /ignificaus , fcd ad placitum , non

1 a,

g

a

hominis fed Dei , (eu Deo inftitutum :

I. Keäand&a, hoc à

cüm enim íolus Deus fit caufa princi

1 i

nmine ( cui hri&

lanifmus cordi eft

palis gratiz , ipfius etiam eft inftituere

| nge

in dubium verti poffc,

)

figna gratiz,

m

Item fignum practicum

IN

Ratio : Quia quivis fincerus Chri-

feu cauíans fignatüm, nonmert fpecu-

flianus corde & ore afferit-, Confeíla-

lativum: dequopoffea. Ttem intelligi

! Ut

rium ex vi Officii fui non tantüm Judi-

debet de figno permanenter in Ecclefia

! dlisli

cem , fed & Doctorem & Medicum effe ;

| t

infituto 5 pet Sacramenta enim homi-

Qu autem falubrior Doctrina , quám

ne$ coadunantur in unam Religionem,

1 Poni

quz efficaciffima remedia prebet , per

Ergo debent manere , quamdiu manct

! um ]

quz Juftitia ceepta augetur;vel amitfa re-

ipfa Religio. . Defe&tu hujus conditio-

L

nis infufflatio quá Chriftus in Penteco- .

paratur ? Quz efficacior medicina , quàm

ï M&m

vulperum animz Emplaftta , pretiofo

&e Diícipulis dedit Spiritum fan&um,

j Ul

ChriftiSanguine valorata,ati füntfeptem

nob eft Sacramentum , uti nec illa verba

»

| du m

Sacramenta , quz facrant mentem , feu

lts

fin&ificant , imó deificant animam , s

Chiifti ad Magdalenam : Kemittuntur

tibi peccata. multa ,

4

* quonigm dikfij

Hlpery

fflii Dei nominemur , 9. fimus. Ergo.

£i multüm.

d

mQUAzRO II. Quid e& Sacramentum?

Dicitur 2, vei faera [an

Bhficantis lo-

lj

quod , &quotuplex fignificatum ejus?

1 |

IL x. t. Sacramentum in communi

nine.- Quod intelligitur de fandifica-

tione formali, qua eft ipía gratia habi-

] ,

—qu

bene definitur 3$. T hom. q.60, a, ». in c.

tualis , quz proinde intelligitaribi pet

h

*zl U&ï&

Sienum vei [acra. famiiicantis bomi.

rem facratn.

Unde Crux Chritti eft

L

8S6fs

qui'glem fignum tei &crzgf nimitum

] Wftame

T

I

De Sacramentis,

&y

hri&i nos fan&ificantis , non tameneft

Ratione ; Tum infrà de c:ufalitatc.r Hoc

X

Sacramentum ; quia figuificat rem fan-

hotato.

&ificantem nos effe&ivé.

Idem eft de

- Ratio eft : Sacramentum ex füa. effe-

ferpente zneo,qui eratfigura Chrifti.

tia petit fignificare talem fandtitatem ,

- t Definitio fic explicata coincidit cum

cujus fignificatione difinguatut ab a-

illa Canifii : Ef fenum vfibile invifibi-

mni eo,quod non eft Sacramentum:: $ed

li

lis gratie ad bominum . [antlificationem

hanc diftin&tionem non habet pet figni-

- divinitiis inflitutum.

ficationem fan&titatis legalis.

Ergo.

i

Kefp. 2. Deratione Sactamenti ut fic

Min, prob. In Lege Veteri multz eran£.

eit (ignificare fan&titatem fimpliciter (eu

Caremoniz íignificantes fanctitatem

perfedam & intrinfecam : & non fuffi-

imperfectam & legalem , ut patet ex

citquód fignificet legalem feu imperfc-

Hebr, 9, nimitum omnes illz ablatio-

n

n

&am. Ita S. Thom.a. 2. ad 3.

neés,quibus mundabatür corpus & con-

Ante Probationem nota, quód, ficat

fcrebatur juítitia carnis ac fan&itas lega-

fatt^

Qu

eft duplex ftatus Legis, nimirum Veteris

lis,quze tamen non efant Sacramenta.

& Novz, ita eft duplex fan&itas, utri-

Idem in NovaLege eft deabíolutione ab

queftatui cottefpondens,

Una legalis

Excommunicatione majori , qua facit,

jpi

& imperfe&a, potiis talis quoad homi-

quód non liceat cum excommunicato

gt

fes quàm quoad: Deum , non fan&ifi-

non toletato convetíari, Etgo.

guüw

cans intrinfecé, fed folàm extrinfecé,

Refp. 3. Sacramentum fignificat tría,

l

j*

utpote hominem ponensin tali ftatu, ut

nimirum Paffionem Chtiti , que pra-

aliisliceatcum co converfari.Sic in Lege

ceffit tanquam fignum rememorativum :

j

Til I

z

Veteri. mulier alienigena, ideft, non

gtatiam., quz per paffionem Chrifti in

progenita ex femine líraelitico, licét

nobis efficitur tanquam fignum demon-

xR!ï;?Wï

«oram Deo fan&ta,erat tamen immunda

Rrativum: & gloriam, tanquam fignum

p

&

JTegaliter, feu ex Lege, per quam Viro

ptognofticum. Itaart. 3. inc.

XYítaclitz nonlicebateam ducere, Econ-

L

KatioS, D. eft: Sacramentum proprià

n

;

traludza licét coram Deo ( nimirum

dicitur , quod ordinatur ad fignifican-

u

per peccatum ) immunda, erat tamen

dam nofttam fandificationem , in qua

x

legaliter fan&a. Sicut etiam in Lege Vet.

tria pofunt con(iderari, nimirum ipfa

M*

tangens mottuum vel leptofum diceba-

fandificationis caufa , quze& Paffio

g"

tur immundus, non immunditiá culpz,

Chrifti s & forma fan&ificationis , quz

fed cujusdamirregularitatis legalis, Al-

confiftitin gratia & virtutibus $ & ulti-

teta cft fan&itas perfeGta (eu quoad

mus finis fanGificationis noftcz, quz eft

!

r

j

vitazterna, Ergo,

JDeum, quz fit per gratiam habitualem

if

feufan&tificantem, — Prima quidem at-

Oppouo: Quod fignificat multa, eft

d

tribuitur. Sacramentis: Veteris Legis,

fignum ambiguum íeu zquivocum , &

al

quibus tamen altera non eft totaliter de-

dat occafionem fallendi: Sed hoc non

p

J

neganda , nt patebit ex dic'cndis tum in

debet dici de Sacramento. Ergo,

4dd

Mmmmm i

m

$.8

TRACTATUS XL .Examek t.

444 boc dif. maj. Quod fignificat

tum. — Sed (afficit effe aliquo fenfiü perz

D

mnlta absque ordine , conced. 5 cum

ceptibile , per forinam determinabile,

[

ordine interilla, neg. Unde:S. 'Thom.

quod improptié pote(t dici elementum,

huj

ad 1. docet: Tunc cilz fignam ambi-

licet fit aliquis a&us, imó verba, ut pa-

hn

guum prabens' occafionem fallendi ,

tet in Sacramento P'eenitentiz & Matri-

monii.

D

quando fignificat multa, quorum unum

Et ex S. Thom. a. é. ad 2,

bt

nonordinatur ad aliud ; eife autem fi-

i

Idem eft de verbis, quz non femper ne-

Eu

gnum certum, fi ex eis ordine quodam

ceffarió debent effe

propri& di&a , (ed

efliciatur unum.

Sicut hoc nomen ho-

fufficit effe zquivalenter talia , v, .

hl

g. nu-

Bol

mo fignificat animam & corpus, prout

tus,figna, &c. in Matrimonio. -

ex eis conftituitur humana natura.

Et

TT

Nota 2.ex $. Thom. ad 2, & $, quód

hoc modo Sacramentum fignificat tria

licet resfen(ibiles fecundàüm fe & natu-

vt

pradica , fecundüm quod ordiíne quo-

tam fuam efficiant effe&um naturalem,

1 N

dam unum fünt, ut patet ex Ratione

& non fpe&tenc ad Dei caltum, & fandti-

i

data, .

É

[

ficationem noftram, aut fpiritualem fi-

gny

Q UER O III. Conftantne Sacra.

gnificationem, bene tamen inquantum

1

menta ex determinatis rebus fenfibilibus

m

àDeoad id funt atfümptz & elevatz,

ut materia, & verbisut formá : & quotu-

Ratio2.p. eftex S. Thom, a, 6. inc,

n

plex eft eorum materia ?

L

Res fenfibiles, earumque fignificatio

III. Refp, 1, Sacramenta Novz Legis

fecundüm fe funt indifferentess aqua

lm

conftantex te fenfibili ut materia, & ver-

Mf

enim fignificare poteft & ablutionem

bis fenfibilibusut formá, tan

quam'par-

ptopter fuam humiditatem , & tefrige-

P

tibus inttinfecis & effentialibus.

rium propter (uam frigiditatems Ergo

lfj

Ratio 1, p. eft ex art. 4.inc. Divina

pet verba debent determinari ad effcctum

lg

Sapientia unicuique rei providet fecun-

lts

Ípiritualem. Unde $. Auguftinus 2. de

düm füum modum, & proptet hoc dici-

do&t. chriftiana ait: Fera iuter bomines

fsl

turSap. . quód fuaviter difponitomnia:

obtinuerunt priucipatum — fignificandk.

j

Sed homini eft connaturale, ut per fen-

Et hoc patet in Baptifmo, — Nam,cüm

fibilia perveniat in cognitionem intelli-

l

dicitur, Ego te bsptizo, manifeftatur

gibilium ; fignum autem eft, per quod

quód aquá utimur in Bapti(mo ad figni-

aliquis devenit in cognitionem alterius,

ma(iai,u

ficandam emundationem fpiritualem.

"r

& res facre in Sacramentis fignificatze

Ratioi, p. In omni compofito ma-

w

fünt bena intelligibilia feu. fpiritualia.

teria & forma fünt pattes intrinfece &

RUT

Ergo.

*

elfentiales : Sed Sacramentum el quod*

Nota I. quó

d per-r&m fenfibilem non

Qs |

dam compofitum , & resin eo fünt ma*

Vf

intelligamus, debere neceffarió effe ali-

tetia, verba fünt forma. Ergo. Min.

iï

quod clementum fenfibile, uti in Baptif-

vtf

prob. 1. Quia Concil, Flor. afferit Sa«

"t

moeft aqua: de quo $. Aug.. d4ecediz

cramenta Novz Legis perfici rebus tan»

N

il

verbum ad :Immmm € fit. Sacramen-

quam materià, & verbis tanquam for-

méà.

HWCO]

m

De SacrAmentis.

$29

n

tná. 3. Quod determinatut per aliud;c(t

Refp.?, Materia in quovisSacramen-

i

l

hh

to Novz Legis eft duplex , nimitum re-

matetía, quod determinat, eft fotmá: ut

"n

docet $. 'Thom, a. 7. & patet in natura-

mota& proxima. Prima eft illa res fen-

m

libus, v. g. in matetia hominis , & in ar-

fibilis, qua fufcipienti per a&tionem Mi«

Wi

tefa&is: Sed inSacramentis res fenfibi-

niftri applicatur, Proxima ef ipfaa&tio

d

)

les pet verba detetminantur ad figuifica-

applicans,

ii

tionem rei fpiritualis, Ergo.

Beclaratur :In Baptifmo matetia re«

l

)

ÍIn

Declaratur hoc ulterits ex S. Thom,

mota eft aqua; proxinia cft ablutio,

g li

Confirmatione materia remota eft chrif-

2. 6.ad 2. dicente : Quamvis verba &

In

aliz res fenfibiles fint in diverfo genete;

ma,proxima eít un&tio in fronte.

"

Eucharifia materia remota eft panis &&

quantüm pertinet ad naturam reí, con-

ï

t

veniunt tamen. in ratione fignificandi,

vinum, proxima funt fpecies confecratas

f2

Chriftum continentes.

In Pcnitentia

")

quz pe:fe&tiüs eftin verbis quàm in aliis

j

tebus.

Et ideo ex rebus & vetbis fit

materia remota fünt peccata , proxima

inn

quodammodo unum in Sacramentis, fi-

funt actus pesnitentis. In Extrema

2

Und&ione materia temota eft oleum in«

]

cutex materia & forma, inquantum íci-

licet pet. vetba perficitur fignificatio re-

firmotum , proximaeft ipfa un&io. - In

If

fum. Hec ibi.

Oxrdinemateriaremota funtinftrumenta

Qu

quaz dantur otdinando, proxima eorum

q

Qppono: Matetia. & fortma ac partes

traditio. In Matrimonio materia remo»

inttinfecz debenteffe Gmul: Sed resvel

W

ta funtcorpora, proxima traditio eorum

a&tus fenfibiles & verba non fünt fimul,

fenfibiliter expreffa.

(]

ut patetin Sacramento Poenitentiz, quia

T

QUJERO IV. Nonne faltem per Dei

,ht

Abfolutio fequitut Confeffionem : & in

í

potentiam abfolutam poffibilia funt $a«

j

Mattimonio unus confenfus ut traditío,

cramenta infenfibilia (eu fpiritualia te«

przcedit alium ut eft acceptatio, Er-

m

fpé&u hominis ?

?.

"

IV. y. Affirmative, Rario : Effentía

mjiaz

d

n

Di]i.'xSimultate phyfi

cá vel m;)rali,

Sacramenti confiftit in hoc, quód fit fig-

j

conc, maj. Semper phyfica feu mathe-

num ad placitum , practicum gratizs

p

maticá,ut fint fimul in eodem inftanti

Sed nonapparet repugnantia, cur Deus

temporis , neg, maj, Etfic dift. min.

non poffit elevatea&um aliquem intet-

"

wL*

1j

neg. conf, Sufficit ergo, &in omni Sa-

num v.g. adorationis, vt fignificet &

ctamento, ut. validum fit , adeífc debet

"

caufet gratiam. Ergo. Min. ptob. T.

l

,

$

fimultas partium moralis, feu fecundüm

ex S. D. 2.2.q. 178.2.1. docente: quüd

rudentem zítimationem.

i

Quomodo

Deus per intetiorem motum hominis,

;

zc vetificentur in Eucharifti

a, vide in-

utper intrumentum, poffit patrare mi-

n»

i

frà Tra&. 12. Exam. 1. 8.2, in R, ad 2.

tfacula. Ergo & gratiam, 2. Sicut Sacra«

j

Conf. quomodo vetba maneant virtua-

mentorum Au&ot Deus virtutem fu«

;

",

amnon alligavit Sacramentis ; ita nec

liter poftcoq&ctacionenh

M

tcbus

Mmmmmg

A

836

TRACTATUS

x Exmün f.

. u

tebus fenfibilibus. Ergo. 3. Res fpiri-

- fignum naturale gratiz ; Sacra'mentumx

w]

tualispoteft veré e(Ie fignum, ut patet in

verbo mentis.

enim debet effe ex inftitutione , adeóque

| t

Nam fignum , ut ab-

ad placitum.

ftrahensà fpirituali & feníibili, definitur

QU./ERO : V; Suntne omnes Sacta-

]

effe id, quod mediante íeu füppofitá co-

mentorum Nova Legis materiz & for-

gnitione five notitiá fui , five fensüs five

mz à Chrifto determinatz ?

at

intelle&tüs, deducit in cognitionem alte-

V. Refp. Affitmativ? quoad determi- -

ämirum

At

rius. Hinc dum S. Auguft definivit — nationem faltem in genere feu fpecie

fignum effeid, quod preter fpeciem, — .fnbalterna , non tamen femper in fpecie -

a N

h&

quam ingerit fen(ibus,facit aliquid aliud

ipfima vel in individuo, quam in qui- :

in cognitionem venire, non loquitur de

busdam Ecclefiz reliquit, Etideo dixi,

: gpximze

a

figno in tota fua latitudine , ut etiam

faltem in genere. — In aliquibus. enim

complecdtitur poffibilia, fcd deeo, quo

€tiam eftin fpecie atomá.

T

Ereo.

ordinarié utimur,

Declaratur : in Baptifimo Chriftus

j Aiyt

Relp. 2. IllaSacramenta iníen(bilia

Xtn

pro materia determinavit aquam cle:

k

1

:

mon e(lent homini ita proportionata, uti

mentarem in fpecie infima, & non aliam,

fenfibilia.

L Vi

five fit calida five fit frigida, turbida, five

Ratio: Qauia homini, utpote ex fpiri-

clata: hzc enim füntaccidentia,que non

At

f

tu feu animá & corpore concreto, con-

vatiant fubfantiam.

naturale eft in cognitionem fpititualium

In Confirmatione materia remota de-

inty

- Q

devenire per fenfibilia.

Ergo.

terminat& eft Chrifma - confe&um ex

Opponuo coutra 1.p. omines pet

oleo & balfamo, Quód autem Apoftoli

Ml

.Po[a:i

Sacramenta coadunantut in unam Reli-

interdum hoc Sacramentum contule-

gionem; Sed hzec coadunatio non potc&

Hz, q

rintfine chrifmate per folam manuum

fieriper figna fpiritualia; cüm homo fen-

impofitionem,non obftat: quia hoc ha- —

"t n

fibiliter petat regi.

Erteo.

At d

buecantex fpeciali ptivilegio fibi dato à

ZAdboc dift, min, Non poteft fieti tam

Chiifto. - Aliquando tamen etiam füe-

Ri

fuaviter tamque proportionaté, conc.

run: ufi chrifmate.

Similiter Graci in

Ti

min. ;abíolute, neg. min. . Unde & de

Confirmatione utuntut hác -formát

Ptolnig

ILef, Do

'neceffitate abfolutá Sacramenta non pe-

Signaculum doni Spirit&s [antlis nos ve-

cunt cffe vifibilia figna vifibilisEcclefiz,

1Ó aliá;ut patebit infrà :

WE veti

fed folàm ad melius effe, ficut & illa defi-

qua eft .dfvcrü-

Aontte

tasíolüm materialis.

nitio Sacramenti,quód fit zz2vzZrIrs gra-

In Ecchariftia dctctminaiä eft vinum

u

]

tia vifibilis forma, intelligitur folim de

de vite & panis triticeus ufüalis; . GVG

: fs

Sacramentis de facto inftitutis.

.azymus, five fermentatus.

Á Ill]l'bus*

Ex quo fequitur, minis effentiale Sa-

Iu Extrema Undione determinaté e — —

:ftm im J

cramento effe, quód fit fenfibile, quàm

olenm à Chrifto pro materia inftitutum,

, *ïïtc; l

quód fit ignum ad placitum ; unde im-

non à $. Jacobo, quiillud folàm pto-

q."* f

plicat abíoluté, qqöd Sacramentum fit

mulgavit. Dequibusomnibusalibiin

""s

p

p

De Sacramentis.

531

;proþriis locisplura, In his etgo Sacra-

terum. | Econtraapud Latinos ttaditur

T

mentis determinatio materie eft magis

calix , &c. liberEpiftolarum , Evange-

ilig

in patticulari , quàm in fequentibus

liorum , uti fcitur.

Que eft materia di-

verfa.

Cüm veroó Eccle(ialatina dictam

W

daobus , quorum matetia eflentialiter

' includit aliquid morale, uti & in Ordi-

Ecclefie grzece modum ordinandi ap-

kl

ne,inquibus matetia c magis confufa,

probet , & in materiis ac formis fubftan-

)U

t

nimitum fecundàm genus feu fpeciem

tialibus Sacramentorum etrare non pof-

fuübalternam tantàm à Chrifto detezmi-

fit , tenendum eft , quàd pro hoc Sacra-

f

mento Chriftus nullam matetiam vel

1l ]Ml

-fata, Nam

In Sacramento Peosnitentie matetia

formam in fpecie determinaverit , fed

t

proxima eft confeffio dolorofa , five fit

folàm in genete, nimirum talelenfibile

fignum , quod fit fufficienter expreffi-

üu!üi

talis per attritionem , five pet contritio-

.. fem, quz fpecie differunt : five fit de

vum poteftatis per Ordinem traditz , de-

i

peccato veniali ; five de mortali ; five ex-

terminationem |in fpecie relinquendo

primatur nutibus,five verbis. — De qui-

Ecclefiz , quz cüm pro Ecclefia graca

u

s

us infrà.

unam , proLatina aliam Ordinis matee

J

In Mattimonio , quod non folim eft

riam & formam determinaverit , per

ii

[j

Sacramentum, fed & contra&us civilis

quamlibet in fua feu à (uz Ecclefiz Epi-

z

Ícopo valida fit otdinatio : eft enim illa

.acnaturalis , matería proxima eft con-

fenfus conttahentium, non qualiscun-

diverfitas feu variatio folàm materialis ,

N

H

;

[j

. que , fed legitimus & validus ad trans-

non formalis , quia conveniunt in fatio-

du

ferendum mutuo dominium fupra cor-

ne figni expreffivi datz poteftatis. — In

d

j

pora' , adeóque confotmis legibus Ec-

Ecclefia tamen Latina materia eft ex-

i

preffior, quia preter impofitionem ma-

cleixz , quzejus legitimitati pro tempo-

Dd

- tum neceffitatibus cettas poteftpraícri-

nuum in Sacerdotio v. g. traditut calix

j

bere conditiones , quibus non fetvatis

cum vino & patena fuperpofità hoftia;

) übl u

contra&us cft nullus, uti fecitin matri-

& tunc folàm profertur forma ; que dein

al

monio Clandeftino.

Cujus materiam

cadit fuper totam materiam przceden-

[ GTZ»

--- proindeEcclefia mutavit folüm materia-

tem , quz conftat ex impofitione ma«

j

liter, non formoliter; femper enim ma-

nuum, & ttaditione calicis,& non intens

m&bü

net verum , quód matetia Matrimonii

ditanté perficere ordinationem.

T d

fit contractus legitimus.

" Ratio : CurDeus , et(i abfoluté loZ

VI. De Sacramento Otdinis majot

quendo potuiffet per alium , attamen

i

elt difficultas.

Nam Grzci in factis

defa&o immediaté per feipfum cujus-

d.

UIW

Ordinibus pro materiautuntur folà ma-

visSacramenti materiam in fenfu expli-

nuum impofitione : & forma apud eos

cato determinavetit, Hzc, inquam,ratio

i

tühzc: Divina gratia , qua infirma

eft ; quiaSacramenra Novz Legis,utpo-

l/« Mï

j

-ofanat, promovet. bunc Subdiaconum in

te-caufantia gratiam ex opere operato ,

M PM

íunt Saezamenta excellentiffima : íed

n

non

j

j

Diacnum Hunc Diaconum i(: Preby-

Pw

i

$35

TRACTATUS XL. Examen 1.

non fuit conveniens, ut res tam excel.

in somine ,velly Patris , &c.. veladdat

lens immediate determinaretut ab alio ,

quod mutet : Accidentalis mutatio eft,

if:niftn

j

quàmàDeo. Ergo. Plura de hoc infrà

fi quid addatur, omittatur , vel verba

Dl

V

!

de caufa & inftitutione Sacramentorum

mutentur , fictamen, ut fenfüs verbo-

E

inhoc Tra&. Exam.4,

rum non tollatut,

Et ita Zachatias

d

QUAERO VI, Qui mutatio mate-

Papa definivit in Cap. Rezulerunr. de

ET

tiz & formzinvalidat Sacramentum ?

Confect. dift. 4. fuiffe verum baptifma

ao

VII, z:. 1, Effentiolis feu fubftantialis

collatum à quodam rudi Sacerdote ia

inlem.

imutatio matetiz vel formazinvalidat Sa-

xomine Patria ,€9 Filia , dr Spirituá

ilmon

Z

€ramentum , non tamen accidentalis;

fantta,

uT

licet hec ordinarit fit illicita & pecca-

Refp. 2. Mutatio verborum in Sacra-

3

tum.

ItaS.Thom.a. 8.inc.-

mentis pote(t fieti octo modis. 1. Pro«

st

Ratio 1. p. Nullumcompofitum,uti

ferendo ea in alia lingua contta morem

at

etiam eftSacramentum , poteft fubfifte-

Ecclefiz.

Quod fi fiat fine neceffitate ,

te fine partibus fuis intrinfecis & eífen-

elt peccatum , f&d Sacramentum valet,

5 A«lqull

Wa

tialibus, Ergo.

2. Adhibendo alia verba idem exprefse

d

Ratio 2.. p. Quia accidentia , cüm fint

fignificantia , v. g. ptoly Patrz dicendo

t

extra fabftantiam rei , eam non vatiant ;

ly Genitorzs , quod etiam eft peccatum ,

Sacramentum tamen fubfiftits fi tamen

Y ïl'ïïü&,þrþ;;

üt patetin accidentibus hominis. Ergo.

EUY

folüm implicité idem fignificat, eft nul-

Ratio 3. p. Quia mutatio acciden-

2 ts

lum, v, g. dicendo: Ego te baptizo in

talisordinarie eft vel contra przceptum

nomine S$. Trinitatis.

3. Ttranspoe-

r

U

Ts

naturale, quo jubemur fan&a fand &

nendo vertba , qfüz transpofítio fi tollat

reverenter tra&tare , v. g, 1 quis finenc-

fen(um vetborum , v. g. baptizo Patris

! mempq

2 Mi

celfitate baptizaret in aquá fordidá , vel

in te ego Filii & momine Spiritis S.,

€ontta grave przceptum Eccle(iz, ut pa-

Sacramentum eft nullum , ut patet ex

1 *-t(iiavr/g(u,

y

m

tet de confecratione fermentati apud

S. Thom,q.60.a.8. ad3, — 4. Inter-

2

Latinos.

Ergo.

tl

N

polando feu interrumpendo verba , quz

Ex quo patet , mutationem fübftan-

interruptio f1 fit tanta , ut interrumpa-

Mf

? /:"IP:'!,?ijdgu

tialem matetiz effe, fi quis adhibeatpro

tur intentio pronuntiantis , tolliturfen-

matetia aliquid. fübftantialiter. diver-

fus & veritas Sacramenti , ait S. Thom.

Bl

fum , v. g. in Bapti(mo aquam rofaceam,

ibidem. — Hac interruptio major eft , fi

x]ff/(/ Jf

in Euchariftia panem hordeaceum:ac-

fiat inter fy!labas ejusdemtermini , quàm

"Wig,

fl

l

€identalem , (i falvà. fubftantiá parum-

fi intet. duos terminos.

f. Aliquod

"

ger alteretur, ut fi aqua. in Baptifmo fit

verbum addendo , quod , f fit corrupti-

W i/[g

calefacta; vel panis triticeus in Eucha-

vum debiti fensüs , tollit veritatem Sa-

W"Illfll [/

tiftia fit fermentatus. Subftantialis mu-

cramenti, ait $. Thom,inc.,v.g. Ego

"

.

i W"[M

tatioformz ef ,. fi mutetur feníus vet-

te baptizo in nomine Pattrismajoris , &

M!f

borum; ut fi in gagtifmo omittatur ]y

El minoris , ficut Ariani baptizabant.

HII[P[

Á

"A

Ts

"3

TU

p

&

.4De Sacmment?: inCommuni 0.

u t

pï-:ö( *833

'!n, i

Siverófenfum non tollat;fubfiftit, v.

il fgnificent exvirtuté mpofitionis , aecipi-

piuntur tamen ut fignificantia ex accommo-

d

g Ego tebaptizoin nominePatris o-

J

manipotentis,&c. Velfi poftly Spiri-

datione ufas. HcibidemS. D.

Mi

tüs fán&iaddat,& in nomine B. Vir-

8. Verba mutandoin figna vel nu-

l

ginis ut ejusinterceffio profit bapti-

tus. Quz mutatioin Matrimonio &

Poenitentià e(t accidentalis; in aliis

(s

zatoad confervandam gratiam ba-

*

X

ptimalem. Si veró intelligatur bapti-

vero eflentialis.

2:.3. Quando forma Sacr

a'menti

1]

zari ia nomine D. Virginis ficut in

nomine Trinitatis ,^quo Daptifmus

eftambigua feu zquivoca , habens

n

plures fenfus , five id proveniatex vi

- confecratur, talis fenfus eífet contra-

Q r

rius verz fidei & tolleret veritatem

verborum,five ex ustisaccommoda-

M

Sacramenti, ut docet S. D. ibidem.

tionc , ambiguitastollitur, & propo-

6. Aliquidomittendo, v. g. in Ba-

fitio vera vel falía redditurexintene

UFI, |/'4

- ptifmoly Egos In Euchariftia ly enim.

tione proferentis:qui fi intendat (en-

j

Ubinotandum, quód qui habensin-

fum verum , Sacramentsm valet ; fi

j

tentionem faciendi quod facit vera

fal(um,annullatur. Exemplum eft ex

ly

di&is de Baptifmo : In gomine Patrias,c

Ecclefia;privatàintentione falsó pu-

3j

taretillas voculas effe de effentia for-

Filias,&c.Item de baptizante in nemine

Wg

mz , verum conficeret Sacramen-

B. Virginis.

$

j

s tumsQuiaadhibetomaia effentialia.

Ratis: Quia juxta Dialedticos pro-

Q r

pofitio equivoca fecundàm fe nec

7. Pàrtialem. aliquem terminam

u

corrampendo. Pro quo $. D.a.7.ad

eft vera necfalía, fed fit talis exinten-

"

tione loquentis, verum vel falfum

3. pulchram tradit Regulam dicens:

fenfüm intendentis

j

]

"

Hle qui corrupté profert verba facrameutalia,

T4 *

Ex quofit, (i dictus rudis Sacerdos

fisoc ex induflria facitnon videtur int endere

"

r

facere quodfacit Ecclefia, civ ita mon. videtur

intendiffet,in divinis dari filiam, Ba-

ptifímus faüiffetnullus, Inquantum

j qül

perfici Sacramentim, Si autem boc f aviat ex

md

erroreyvellapfuliazus , fi fit tauta corraptio ,

veró ly filia ex ufüs accommodatio-

ul

ne poteft fignificare Filium , Bapti-

qua oinim auferat fen[um locutionisyuon vi-

lp

degur perfici Sacramentwm. E boc pracipue

fmus potefteffe, & in diéto ca(u eít

j

validus.De Baptifimo in nomine 8

contiagit,quando fit corruptio ex parte prin-

!

cipii diclionis:puta.fi loco ejus, quod eft in mo-

Virginis jam explicatum eít pauló

p

mine Patris dicat,in nomine matris. Si vero

fuprà in Refp.2.

i

qon totaliter auferatur eufus locutionis per

De invalidatione Sacramenti ex

'!II'V

bujufmodi corruptelam , wibilo minus perfici-

partc intentionis dicetur infrà in hoc

lm

gur Sacramentum, Et boc praciptte contiugit,

Tra&. Exam.4. n. :3- & íeqq.

UJERO VII. Fueruntnein omni

- quando fit corruptio ex parte finis:puta.fi ali-

biüfj

- quis dicat n nomine Patrias C»Filias.Quasi-

ftatu Sacramenta homini neceffaria?

/ NIII. Ante R.Nota quoad prz/ens

vis enita hujusmodi verba corrupte proluta ni-

&

Nnnna.

qua-

q

$34.

TRÁACTATUS XL . Examen ].

ii

quadruplicem effe ftatuim naturz hu-

vel quantum àd fcientiam ( puta, fu-

manz.

Primus ctt (tatusInnocentiz

pernaturalem,de naturalinon nega-

ia

At

in Adamo & Eva pro brevi illotem-

tur, quod Adam eamacceperit de

pore antelapfum.2.Eft Legis naturz,

rebus,ut patet 1. p. q. 101.) vel quan-

ïg.z.ln

il

ficdi&us,non quafi excludat gratiam

tüm ad gratiam perficeretur perali-

& precepta füper naturalia, fed quia,

!L»

ii

quid corporale.Etfi enim ante & poft

ficutnatu:alia funt ab intrinfeco , ita

peccatum fit eadem hominis natura,

mPCCï

Lex fupernaturalis intrinfecé homi-

'hontamen idem ftatus , Sacramenta

UTO

nibusinfpirabatur,& non publicé ex-

autem & cogüitio ac adeprio fpiritu-

i

1l

teriüis ponebatur. Ft hic ftatus coepit

alium per fenfibilia conveniunt gui-

poftlapfum Adami;& apud aliasNa-

dem homini (fecundum conditio-

N

üionesduravit ufque ad Chriftum ,

1l

1l

nemíauznaturz;aftnonabfolutén ec

i

apud Judzos veró ufquead Moy(en.

ut proprium per feac quarto modo,

]

"

u'öl

i,

s

3-Eft ftatus Legis fcripte feuMofàice

fed ex füppofitione cerri ftatus , ni-

computaturq; à Moyfe ufq; ad Chri-

mirum naturz lzp

Í»:5

A ;pg

oftquamenim

lo

ftum. 4.Eft ftatus Legis gratix feu E-

homo per peccatum fenfibilibus fc

At

vangelice duraturusà Chrifto ufaue

fübjecit, non eft inconveniens, qucd

A q

ad finem mundi.. Hoc notato.

per fenfibilia denuó perfectionem

st

x r, Inftatu Innocentizante pec-

accipiat.

i

tb

catum Sacramenta neceffaria non

DeMatrimon

o icbva o

X x

fueruntlta S.D q.63.a2.in c.

cet S.D. ad 3. quód in ftatu Innocen-

sU

n

l

^

)

Ratio: Medicina non eft neceffaria

tiz non fueritut Sacramentum , fed

An (

nifiegroto,;aitS D in SedContra.Sed

ut eftin officium naturz. . Videin

I j

Sacramenta funtquedam medicinz

Tra& dePrxdeft.& in Tra&t. delIn-

MU

& in ftatu Innocentie non cratzgri-

carn. fpecialiter de. gratia CaPïfayä

a-

Ml

tudo,quia mens füberatDeo,& men-

Chrifti ,an & quomodo gratia

N

ti fuberantinferiores animz vires, &

miin ftàtu Innocet

a

X

tiz fucrit ex me-

N ma

Tlctts.

ipfianimz corpus

Ergo. Accedit,

ritisChrifti largientis gratiam per5a-

quod Deus przviderit lapfüm Ada-

cramenta. Ubidicitur,quod.ut repa-

lCDCl) J'

N

mi , adeoqueillumftatum nondiu

rata,fueritex przvi

fi

as meti-n-,s..Chxf&g,

duraturum, confequenter nonerant

*

hecelffaria Sacramenta.

non veró ut primó producta, quair-

NU

terfüitex mcera liberalitate Dci. [tem

iv

H

Nota ex folutionibus argumedto-

1

Jbido-

videS. Tho.2. z.. 85.a. *.

folum in-

kb

Bu

rum S.Thomz , quód homoin ftatu

cet, quod Sacrificium non

Lq N

of

Innocentiz indigebat quidem gratia

ternum , fed & externum

e E3013i's

J)QI,UJOS

fed ut confequenda fpiritnaliter &

temporalibus fit dejure naturz I IC-

051

invifibiliter,non veró per vifibilia fi-

cognitionem debitz fübjectionis a&

"inrl

gna;quia fuiffet contra perfectionem

Deumrerum omnium Dominum »

»Gma

ulius flatus& contra feibordinatio-

'?P"

lif

adeoque illud fuiffet in. ftatu Inno-

sl

ncanin Ratione deícriptam,(i anima

centiz,(i duxaffcg àquonon cft con-

L]

j

8^5

De daevamentts in Communi.

(equentia ad Sacramenta,utpote quz

&ione&c. Et hocfignum fen(ib:!c

tj !

Ti

funtjurispofitivi,& repugnaffentper-

erat Sacramentum , quod tame . .:

Deo nen fuitomnimodé in parti-

ia

fedioniiliusftatus, ut ex di&tis patet.

IX.2.2.In Lege naturzfuit verum

culari & in individuo determina-

dqui

d

quoddam Sacramentuim, non folum

tum, fed folàüm in genere, quoad

pro juitificatione parvulorum ad de-

determinationem in fpecie velin

u

r

lendum peccatumoriginale , fed &

individuo , reli&um arbitrio ipfius

zl

aduitorum.

app/icantis.

In hocergo figno for-

Rafio 1, Ad humanam falutem ne-

maie fuità Deo, materiale ab ho-

cetrium eít homines adunariin u-

mine , eó feré modo, quo anté di-

j

T

nunverz Religionis nomea , utar-

ximus de Ordine eju.que matcria.

guit$.D.a i.in Sed Contra. Sed, ut

Nota tamen , quod remedium

j T

u

ait$. Auguft.,in nullumnomen Re-

pro peccatis actualibus non fuerit

igionis,live verum, five faltum co-

€ejusdem rationis cum €o, quod

"m

mzfm

adunari homines poffust, nifi aliquo

nos adhibemus pro eorum remis-

o

fignaculorum - feu 3acramentorum

fione, uti eft verbalis & auricula-

giwd

vifipilium — coufortio colligentur.

ris confeflio , fed aliud longé di-

Iu

Quod verum eft tüppohta corruptio-

verlum , attamen in re fimplicitet

nenaturz humanz; In ftatu enimIn-

non neceflarium , íed fupplebile

Docentix potuiffentadunari per alia

per votum in necesfitate.

Reme-

Mu»

yxt

1gna vilioilia,y g,Sacr ticia. Ergo

dium veró peccatiOriginalis fuit (im-

R4tio 1..umDeus velitomnes ho-

pliciter neceffarium in . re ipfis pat-

m

(j E

minces falv.:sficri, in(tatu Legis na-

vuiis,ficut apud nos Baptifmus.

türepro pareulis& aduit s inttituit

X. x. 3. InLege Mofaica feu fcri-

r

aliquod reinedium ad delenda pec-

pta fücrunt vera & divería Sacra-

Eaïw É

ia ü' ,

Catàjtum Originale;tum aétualia:sed

menta. Hoc probant Kationes pro

g

OC remedium fuit - verum . sacra-

X. 2.datae.

4

npïlï

mentüm,cum fuerit externum, quia

Reducdt $ D-3^9.9 103 $*

t

f

!

;

ebebat applicari modo ht

il

ii

nano

Sacramenta Legis

Mofaicz

ad

(

(quod non poteit dici deactu meré

quatuor , nimirum ad Circumci-

Interno ) Ícein fuit collativum gra-

fionem , cui faccesfit Baptiímus :

M

ti&;peccatum enim non tollitur nifi

»

ad Agnum Pafchalem , qui ecrat

pergratiam. Ergo.

fgura Euchariftie : ad Purificati-

i

v

Exquo fequitur, quod quando di-

oncs , quibus refpondet Poeniten-

1 Wj

Gitur, parvulosin Lege naturz fuitle

tia , ad conífery

UL

At

onem Pontiticis

j

)

mundatos à peccato origiualiin fite

& . Sacerdotum , quibus rcfpon-

^ 3rentum,intelligitur de fide nonin-

det Ordo.

Alia tria Nova Le-

Wsl

T

ternafed manifeftata figno fcafibili,

gis Sacramenta , nimirum — Matri-

monium , Confirmatio, & Extrema

u

" g Pfe cibus,oblationc,vel benedi-

(

Nnnnn 2

")Un&io.,

»

"

ii

/

836-.

) V4 RACT AQUS . Xl. Examena.

Un&io, non habent Sacramenta ex

fidei Abrahz, qu

i crcdiäitfe.Patrenjä

uf

N

parte.Legis Veteris fibi correfpon-

futurum Chrifti fibi repromiffi , &

li

dentia.

ideo convenienter íolis maribus

Ht

Nota, quód apud TJudzos pro foc-

competebat, peccatum enim origi-

';lh ql

minisadtollendum peccatum origi-

nale , contra quod fpecialiter Cir-

i

nale manferit remedium Legis natu-

cumcifio ordinabatur , à Patre trahi-

ij

ya, & Circumcifio(quez folüm fecun-

tur,nonà Matre;íed Baptifmus con-

b

éarió ordinabaturad populum Ifrae-

tinet vittutem Chrifti qui eft univer-

t

falis caufà falutisonsnium , & remis-

du

liticum difcernendum abaliis prima-

tioóveró ademundandum ab Origi-

fionis omnium peccatorum.Hac ibi.

ATT

&.4. InLege Nova funt vera Sa-

*

li

i

i

CR

nali)fuerit adhibita folis maículis. Et

hocpropter convenientiam,quamS.

cramenta , ut probantrationesanté

kmh

D. aflignat 3.p.q.70.a 2. ad 2. dicens:

addu&g, & corum numerus patebit

af

Circumcifio inftituta eff ut fignuni

ac probabitur infequentibus. *

.?auairx

£O RSOSO Jescut- O 35 x

;4-0;

d

EXAMEN IL..

"n

m

De dacramentorum Veteris d INvva Legis cav[altate & effitin

UT

principali, qui eft. Gratia. $. D. Oneft. 62. per G.art.

atl

AF

UZROTI

uomode Sacra-

eft.in d'cpend'criterä?Sacramcnto*-, per

menta Veteris Legis causà-

commoenfürationem ad fübjecti de-

äm)klll]

Q d

runt gratiam ?

zotionem feu difpofitionenyqua di-

XL AntcR. Nota r.aliam

citur opusoperantis, có quód ci fe-

Eu

um

effe caufam per fejaliam per accidens

cundum fe fümpto ,ratione proprii

aliam principalenr, quz agit virtut-

valoris,v.g. ut quatuor , debeatur tanta

menl

proprià; aliam inftrumentalem,quz

gratia in cadem intenfione,nimirun

tlb

agit virtutealiená : aliam phyficam,

ut quatuer.. 2.Ex opere opcrato, id eft,

l

P

quz propria actione cffectum im-

pracisé ex operatione Sacramenti ,

r

mediaté & realiter attingit : alianr

pervirtutem ex Paffione Chrifti jam

Wd;ffla

moralem,quz effectum fuum attin-

operatá ei communicatan,ita ut vel

Mi

git mediaté , quia nimirum aliam

nulla requiratur difpofitio , utfit in:

h

It

caufam per modum confilii,imperii;.

parvulis baptizatis; vel fi requiritur,

» mþdm*

meriti vel pretiimovet & inducit ad:

at i adultis ,. faltem non füfficit ad:

l'f"lüdm

producendum effedum , ut patet in

tantam gratiam,& non cítratio prin-

!T

chirographo.

V

cipalis veli effectiva: habendi excef--

N

n

Notaz.Qu

[0]

dgratia dupliciter con-

^

füm gratiz; Namaccedenti ad Sacra-

mentunx cum: difpofitione w ii«

:

[fgnfl

i s -f.cxri*pemtm. Exopere ogcmk,i&

Con-«

De Bacramentirin. Communi.

837

l)

gqnfcrtlur gratia st féx , tres gradusob

Script. & S$. PP. legitur, quód Lex

,&

|

propriam difpofinonem utcaufam ,

antiqua nonjuflificaverit , gratiam

l

hu

aliitres ob virtutem Sacramenti , rc-

non dederit,cjus Sacramenta fuerint

W

fpe&u quorum difpofitio folàm fe

infirma & egena elementa , nonaili

Y

habetut conditio fine qua non.

figurz & umbrz vel(igna gratie Quia

T

Nota ?. Ex opercoperato gratiam

fí ex Lege juflitia , Ergo Coriftus qratisinor-

adhuc poffe conferri dupliciter: :.A.-

tutis eff, at diciturad Gal. z. non enim

g

&ive , id eft, per virtutem gratiz pro-

cis denegarur omnis virtus gratiz

(l

du&ivam , faltem inftrumentalem,

caufativa , fed folàm in fenfu expli-

t

ipfiSacramento inexiftenten, ut po-

candoin R 2. & 5.

2

ftea dicetur. de Sacramentis Novz

x:.2.'Non folüm parvulis (ed etiam

n |

Legis. 2. Paffivé , ita ut Deusad prz-

ad«ltisin remedio legis naturz pro

tii

fentiam Sacramenti activé conferat

peccati originalis deletioneinftituto,

gratiam ultra difpofitionem füfcipi-

ac in, Circumcifione confercebatur

entis,

[

o

ratia ex opereoperato paffive , feu

i

Nota 4. Opusillud operatum,quod

ultra difpofitionem fufcipicntis, fiz-

etPaffio Chrifti ,.à qua omnia Sacra-

bantque adulti ex attritis contriti.

menta etiam vetera habueruntvirtu-

Ratio x.p. De fide cft infantes per

r

tem caufandi gratiam, pofle duplici-

Circumcifionem & remediumLegis

terconfiderari. Primo, ut aACtu exhibi-

naturz fuiffejuftificatos & (alvatos :

tum , & ficfchàbetrelpeQtu Sacra-

Sed de fide etiam eft,nullum poffe ju-

mentorum Novz Legis. . Ut przzvi-

ftificari aut falvari fiie gratia ; & luce

op

li

fam,feu ut exhibendum & operan-

clarius eft,quód in&ntes non poffiat

dum, & fic fe]habet refpe&tuSaera-

yælfl*

per proprium actum fe difponere.

d

mentorum Veterisl egis.His notatis

Erso.

' & 1- Sacramenta: Legis naturz &

In hocfenfuintelligitur, dum in SS.

owl

It

"I

fripte non caufabant gratiam ex o-

PP.legitur, quód Ciccumcifiofuerit

fignum praé&ticum gratiz,& pro his..

fUl

i

2

perc operato active , fed: folus Deus

r

jlt

hE

amil

]orum:Ita patetex$.

quiex ftirpeAbrahz prodierunt;ezc-

)

Tho:hícq. 62.a.

6.in c. dicente : s4-

f

rit(nimirum moraliter) id, quod a-

eramenta.Veteris Legis erant quadam fidei

pud nos valetaqua Baptifmatis ,fit e-

li

,

proteffationesnquantum. fignificalant pas-

u

nim comparatio quoad fübftantianr

'[l'MBm-CbïZ]hö» ej'g&u:e]uy, /g'cgrgo non ba—

cffe&us,non quoad modü caufandi.

k»-

libant in fe aliquam virtutem qua operaven-

j1]

Ratio1.p. cum: Gabrera contra ali-

tur ad conférendam gratiam jufHfitantem..

quosThomiftas:Remisfio peccatiO-

[

Ratio: Qnia dicta caufalitas cft fin-

illa

riginalis & actualium mortalium ei

nlaris prerogativa Sacramentorum:

conjunctorunm, nequit conferri nifi

Kcrf

Novelegis.

n

crinfüfionemgratiz,ut probaturin

uzft.

a

| B»hoefenfuintclligjmr,dunïiþ;s-;

Tfa&. de juftificationein 1.2. qi

[

Lb 3,

ts

838

ZRACTATUS XL Emmep 2.

1 i2 a 2.Sedin Circumcifione & re-

naturz excellentia fuperalia corün-

T

nicaio Legis natürz adultiscum de-

demfftatuumSacramenta, tum ctiam -

L

(

bita attritione diípofitis confereba-

ex fpeciali eorum necesfitate ; tum

H

tur remiffio prezdidorim peccato-

U

*

tandem ( ut difeurrit Gabrera ) cüm -

E]

utv. Grgo ficbantexattiitis contriti,

peccatum Originale non fit propria

a

& äu&ifi

LU

cabantur.Min. prob Si inad-

fed aliena voluntate contra&um,

uitis ut difpofitio fuiffetomnino ne-

non erat neceffaria tanta di!

;

pofitio

J

ceffaria contritio (cüàm ad eamvelut

adiilaSacramenta,quæ inre

medium

i

ad ultimam difpofitionem in ceodem

talis peccasi. per fe ordinabantur ,

lti

inftanti fequatur gracia)Circumcifio

t

quanta requirebaturab illa, quz per.

Pl

(

i

A

&r

a

Aemedium Legis naturz nün-

Íe refpiciebant juftificationem aba-

Gl

quam extinxiffent peccatunt. Origi-

ualibus ( Originali remiffo ) com-

E

lt

nalein illis, imónec incjusremedi-

misfis; ad hanc enim in adultis re-

b

um futfient pro eisinftituta , quia il-

quirebatur vera & perfe&ta contritio,

ET

lud nunquam deleviflent,fed (cmper

Ratio 2.5i etiam in aliis predictorüm

läiï*u

füuppotuiffent deletum per przviam

ftatuum Sacramentis gratia. fuiffet

contri)onem , hoc autem elft abfur-

"U

collata ex opere operato , feuultra

;EmNO

dum dicere. Ergo.

difpofitionem recipientis, etiam fo-

"

Nota,Sacramentorum Novaz Le-

lum moraliter , inconvenienter ita

gisprivilegium effe exattritis contri-

"j

extenuarentur inS.Scriptura,ut quod

f

tosfaccte,& gratiam ex opcre opera-

fiat egena elementa, quód Lex fitin-

U

to cau'Are a&tivé phyficé, non mcré

utilis , opcransiram Dei , quz fübin-

Bu

afhvé & moraliter Et ex his exp!ica-

travit at abundaretdelidtum, Rom.

tiir S.PaulusadGa!

':3.* 4

.dicens:Abra-

m:ffma

at

j id ef;uteffetoccatio delinquendi.

hamum non fuiffe jultificatu in

3

"

Nec bene diceretur, quód acceptra -

"

Circumcifione ,fed cx fide.

Quia fi

occafione per mandatum occiderit

ENS

uz gratiain Veteri Lege dabatur ,

h

Al

homines,Rom. 7.quod qui talia ex-

M

V

non dabatur ex fola vi illius,fed fitmul

e€quebantur, fuerint fub nialedi&o,

Pt

perfidem Legis gratiz,& inChriftum

1

i'n

quod LexV etus fucritjugum impor-

t

]dü)ï

ut pravifum.

NI

deex noftra fenten-

tabilc.Non primum;quia potius oc-'

Wm

tianoa fequitur, Legem Veterem

cafionc accepra daretur hominibus

M:

debere dici L egem Gratiz.

gratià vivificans & fanans. Non fe-

i

M

Tij

z.3. Alia Legis nature & fcriptz

cundum , quia potius effent füb be-

Sacramenta tantum conferebantgra

n

nedidiene & gratiaDci. Nectertium

tiam ex operc operantis , feu juxta

quiain Legis Veteris impofitione &

- ]

menfuram difpofitionis fubjecti,nec.

3

Nj

execütione dareturgratia & adjuto-

facicbantex attritis contritos.

rium ad jugum cjus ferendum.Ergo

4

Xü"&g&

Ratio difparitatis eft,tum ex quadam

v

QU £ROII. QuomodoSacramen-

1

n

Circumcifionis in Lege fcripta,& re-

taNovz I egis caufantgratiam:etiam

?fjla"

medii centraOriginale in ftatuLegis

recedente fi£tione?

i

XII.

m

—

A

839

Dä" V&zcmmmtifin Cïrawzunä

D

"8« 2,Sacraimenta N

xl

OY

eor

Em

is non

j

.XIL li'cvïüsNomris pro Q. :.n.11.

Pt

in hoc Exám.

folum moraliter; fed & phyfice im-

ft umentaliter caufantgraciam

W

- 1. Concil, Trid.Seff.7.Can. 8.fic

definit: Siquis dixerit; per ipía Novz

Ratio defumitur ex dignitate & pra-

eminentia SacramentoruNovaLegis

j

- Legis Sacramenta ex operc opcrato

II

nonconfetri gratiam , (ed folaim fide

pra antiquis.

Et docetur claze à *

dori-

l

3

divinz premitfionis ad gratiam con-

Thom. cujus verba vide in.Au

jn

fequendam fufticerc,anatheina fit.

bus Lt quamvisnon (it de fidc, colii-

"n

Rat;o de parvulis refpectu Baptitini

gitur tamen fündaté ex irid. Scfl.

z

M

patet ex dictis.Cui adde,quód;Sacra-

citCamn

5

ubi deceruit : 5i quis

1]

menta caufare gratiam ex . opere o-

dixerit, Sacramenta Novz. Legis

Off

perato,eft eam caufare non ex meri-

non continere gratiam , quam Lig-

W

to recipientis , fed virtute pasfionis

nificant , ant gratiamipfam nou po-

lt

. Chriftijam operadá: sed fic eít de sa-

nentibus obicem non conterre ,

1

J

cramentis Nova Legis. Ergo.

quafi ligna taatumexterna. finc ac-

if

Notatamen , id quod diximus, Sa-

Ceptz per fidem gratiz vcl juftitiz ,

]

ln

. eamentaNove Legiscaufare grati-

& notz qurzdam Chrifianz pro-

(

am ex opere operato,non convenire

fesfionis, quibus apud homines dit-

x

ipfis folàm in voto habitis, fed inre

cernuntur fidcles ab infidelibus; ana-

thema fit.

uibus verbis Sacra-

fufceptis , itidocet Sylviushicq. 62.

(

3.1.Quiaalioquin fequeretur, Sacra-

mentis noftris 3ttribuitur major Vii-

ii

j

mehtum bis conferre (num cffe-

tus caufativa gratie quàm morajis ,

il

Gum,femelin voto habitum , femel

quia hac verba debent iatelligi in

jl

inrefüfceptuni

Negari tamen ne-

fenfa proprio , & clare patet ; quod

«

quit, quin habens votum Sacramen-

in fenfü proprioimciïe&a excedant

T

quet

tiaccipiat remisfionem peccatorum

rationem figüi , cauía vero mora-

N

& gratiam, fcd non eam accipit.ex

lis rationem fizni non excedit, &

l

N

opere operato Sacramenti, etfi ejus

effe&um proprié non contiict, nec

effectui valde fit(imilis;& ob hancfi-

confert , fed aliam caufam inducit,

Yil)

Fü

gt

'müitudinem fübiide à Theologis

uteumcaufet. Ergo.

vocetur effedus Sacramenti , noa

Dixi m R

zom Jffvummt,zlitw..

yitl

Mu

quod hic & nunc 3Sacramento cau-

Quia certum eft , qued (olus Deus

fttürfed quia nátus eftab eo caufari,

fit caufa principalis

gratix.

Et

yif

l

&nunc ad vot

umr ejus , & in. or-

humanitas Chríti non fo-ïijxm» fit

. Qiné ad. ilind. datur.

Qualiter in-

caufa moralis & meritoria , fed (i-

Q^ w

] gd[il[

tellipendus eft $: Th

om. quodlib

mul inftrumentum phyficum , nom

3- 4.10. & 4.contra Gentes.c. 72 &

(*

IN

m].Eï

inf

feparatum, uti Sacramenta , fed Di-

*

TIà q..72. 3. 6 ad r & ad 3. ubiim

vinitati períonaliter conjunctum,

yit

9p

qued

a

propendere videtur. -

)

y

a

TRACTATUS

XL /Examen 2,

quod eft nobilius,

Poteft etiam dici,

li

^

5. Quód licét agens princi pale & effe&kus:

quód Paffio Chriti adhucphyfict opere-

debeant effe ejusdem ordinis , nun ta*

tl

tur gratiam , non in abftracto fumpta,

menagens inftrumentale,

€. Quodlli-

f

Jl

ut eft motus quidam , fed in concreto,

cet agens inftrumentale & corporeum,

ut involvit fubje&um patlum , Scilicet

)

ln

fecandàm fe fumptum, non fit ejusdem.

Chuitum, przfertim cüm Paffto Chrifti

h

M

K*

ordiniscum effe&u fpirituali, ut eftgra«

reliquerit in co:pore. Chrifti effe&tum,

tia, benme tamen ut elevatum virtute:

AMt

'pimirum facra Srigmata,

TT

Ípirituali , quam etíam fluentem. &

i/to Obje&ionum folutione Nota 1.

í JIO,C

tranfeuntem . Sacramentum recepit ex

qnod quidem Sacramenta noftra tan-

motione cauíx principalis, fcilicet Dei.

tU

quam res fenlibiles nobiliori modo cau-

7. Eth ses fpiritualis non potlit in füb.

c«'(!'fp

fent gratiam , quàm actus prattantisfi-

u

je&o corporeo 1'ecipi pctman»enter-&

i

matüra virtutam , utpote folüm morali-

1

tj

ftabiliter ( quod enim hoc modo recipi-

ter feu meritorit eam canfantium ; id

tur, ad modumteci pientis recipitur , &

:

veró Sacramenta non habent ex fe , íed

exiltentiam , (i fit accidens;, à fübje&o

tl

ex elevatione Dei.

2. Quod licet res

emendicat ) bene tamen vialiter & flu-

a

corporea non poffit ut caufa principalis

enteríeu tranfeunter, g. Quamvis illa

i

t

lii

attingere rem Ípiritualem , ficut vifus

virtus feu accidens fpirituale ac indivift-

il

&f

corporeus ab(olut? non potelt videre

bile non poffit recipi in totoSacramen-

j

Deum , quia in a&u vifionis tanqaam

Vif

to, necinejus parte, quia & motus fa-

actionis vitalis fcmper agit ut caufa

cramentalis & quavis ejus ; pars eft

W&w

rincipalis , bene tamen ut inftrumen-

quid fucceffivum & divifibile ; poteít ta-

!qug

-t

"^tum , utpatetin igne infernali refpectu

men tecipi in termino feu fa&to eíle il.

fpiritüs damnati, quem torquet. 3. Quod.

lius , quod eft indivifibile terminativua

;'I'ulllm [

infiuxui phy[ïco non effliciat diftantia

& completivum totius entis faciamen-

"&E &

q

fuppofiti, & (ufficiat fimultas & conta-

talis fucceffivi , exiftitque in ultimo;in-

W

&tus virtutis,

4. Quód licet ad omne

ftantiex trinfeco terminativo, Etinhoc

"w

inftrumentum , etiam divinz virtutis,

ultiimo termino virtualiter exiftit tO-

Ti

"d

u

necellarió requiratur a&tio quzdam prz-

tum *acramentum , quod füfficit, ut per

à

"i

via ( quia alás non effet in genete cau-

illam virtatem fpiritualem fluentem ii

Íz officientis , fed medium purt deferens

ultimo termino receptam dicatur elevati

dwy,],,

adtionem principalis agemtis) fi tamen

totumSacramentunm De actibus. Wniv

*ti

j

fitinftcamentum virtutis divinz utpote

tentis in ordine ad juftificationem vide

j ap

]

infinite , non requiritur necelfarió, quód

infriin proprioloco;

V

&

fititaproportionata, velquód fit difpo-

Hzc, uti & quz dicent

üt adQ;ä

. &IM

(itiva ad effe&um principaliter inten-

non ferviunt quidem ad praxin, bene

1 T

tutbp,

Nam Chriftus volens illuminare

éris jeu

tamen. ad alios fines hujus

j l

cxcum , pofuit faper ejus oculos Intum,

Tribunalis in ejusdem frontifpicio inli*

Af

abi nulla erat Pr»oægtjo vel diípofitio,

nuatos; — Qui poteft ea capere; capitti

onts

b

m

De Saerdmthtis in Communt.

$41

h

'coriïpändiosä telata funt ,. explicantut

mottali fadis , ómni principio vitz ca-

tentibus.

Ergo,

Subfuino 2. Sed Sa-

magis in Philofophia, ubi agitur de cau-

il

Ía in&rumentali.

cramenta characterem non imprimen-

(

XIII, . 3. Omnia Sacramenta No-

tia non exiftunt phyfic&, nec iníc, nec

ii

ve Legis, validé quidem fed fi&é, id

vittualiter in aliquo effe&u à fereli&to ,

fedfolütm moraliter ut dictum eft : econ-

n

eft, indigne , facrilege ; fea in fatu pec-

V

cati mortalis (ufcepta , recedente fi&io-

tta , quz characterem ut effe&tum re-

ge,id eft , peccato per poenitentiam

linquunt , exiftunt virtualiter phyficé

2

"i

füblato, caufant ex opetre operatogra-

inillo. Ergoilla folàm moraliter, hec

1

vetó phyficé caufant gratiam recedente

1

-tiam, tantam , quantam caufaffent , fi

n

N

digné tecepta fuiffent , (1 etiatn tanta ad-

fidione.

Ex hac tatione beneintelle&à folvun-

ul

fit difpofitio: fic tamen, ut Sacramen-

tà chara&derem imprimentia gratiam

tur vatie obje&tiones,

Ulteriüs ta-

[ECIP!

men.

Wh&

—— illam caufent phy(icé, reliqua veró fo-

lüm moraliter. . Ita probabilius eft ad

XIV. Oppono contra x. p. R. 3. Si

jj

Baptifmus habeat füuumeffectum rece-

r l

mentem S. Thom, (-cujus vetba videin

fj IUJ

Auc&totibus,

dente fidione, deberet ante Baptiírmi

— Ratío : Connaturale eft omnibus

opetationem tolli fi&io : Sed anteeam

jl

a

caufis, folàüm impeditis, & percontra-

non poteft tolli.

Ergo Conclufio ruit,

riam/caufam non exclufis ; impedimentó

n

Maj. patet : Quia caufa impedita non

n

remotó producere fuum effe&um , quem

operatur , nifi ablato impedimentoe

& -qualem habuiffent , fi impeditz non

yri

Min. prob. Fi&io debet tolli àSacra-

- fuiflent. Item ut caufent juxta fuaum

mento Pcnitentiz per gratiam (anans

)u

I Ufm

modum exiftendi; caufent phyfice ,

tem ; Sed nequitalicui priüs dari gratía

" phyfice ex ftant; moraliter veró, fifo-

fanans,quàm regenerans perBaptifmume

AT

u

lüm 'moraliter exiftant.

Ita docet (ána

Et2o.

Iuth

n

. Philofophia.

Sub[umo Y.. Sed Sacra-

R. Neg. min. Ad prob. dift, min. z.

Eu

e)lüä

menta Novz Legis fünt caufz phyfice

Non pote& dari priüs prioritate fimpli-

juxta didia , & per fi&ionem à (uo cffe-

citer tali, & ingenere caufz efficientis;

du

Wü!

&ufolàm impediuntur , non veró exclu-

conc. min. Priüs fecundüm quid , & i&

duntur velut per conttariam caufam;

genere cauíz difpofitive , neg. min. &

jl

"

etfi enim indigna füfceptio Sacramenti

confequentiam. 2.aliter: Nequit priü£

t

ex patte füfcipientis (itopusmortuum ,

dari gratia fanans , ut Formaliter fanans

Wm?u

Apfa tamen Sacramenta , cüm . Paffio

é& , conc. min. Ut e(tremovens prohi-

Y

.. Chritti fit eis applicata , manent (emper

bens, neg. min, & coníeq. Quaz diftin-

WQ

: V

Viva;exiftertia moraliter in divina acce-

&io etiam appliceturad majorem. E

j

. pütione, nec funt mortua per pecca-

ergo mutua dependentia ac ptioritas in-

ter Sacramentum Panitentiz & Baptif-

ao

tum, fed folüm mortificata, in quo dif-

fP

mi ,eorumque effe&us: Pocniteniiz ef-

f

/

i

: ;'..nmt ab opgr:ibus bonis in peceato

fc&us

OOP ooQ

TRACTATUS

X fxamm 2.

$42

fe&us eft ptior effc&tu Baptifmiin gene-

pet gratiam à Sacramento Peenitenti

L

re. caufze materialis & difpofitive , qua-

produ&am, Baptifmus nihil operatur.

(in

tenus tollit fi&ionem ; qua effe&um

K. dift. anr, INon exigit deleri pet

t80.

ejus impedit : Baptifmus vetó eft prior

aliud abfoluté & quomodocunque,conc.

ü Á

in gencre caufz effcientis , nam pro-

ánt, Cum certo modo , fcilicet per íe &

- t

prium ef illi, quod caufet gratiam pri-

dire&é, neg: ant. & confeq, Etiamíi

ï(ü."qllälü

mam &tegenerativam. Datut etiam in

ergo peccatum Originale abfolut fit re-

illo priori nature effe&as pocnitentize ,

miffum.in noftto cafu , uttamen tollatur

"MIIn

non ut formaliter eít gratia fanans, fed.

connaturaliter , requirituropetatio Bap-

lp

t

ut eft removens prohibens.

Quaz foz-

tifmi, eujas effe&u tollatut perfe & di-

smalitates funt bene diftinguenda.

reQe. — Hinc etfi nihil reale relinquatur.

A0

Yl

!

LEI

Sed Cantra: Juxta datam folutionem

tollendum percffe&um Bapt:ifmi,—hfc ta-

|]

ii

o

ante operationem Bapti(mi datur per

men effectas taliseft, ut per fe & in-

Poenitentiam gratia (altem ut removens

quantum dimanat à tali Sacramento ,.

UT

m)&*

prohibens. . Ergo Baptifmus nihil ope-

polleat vi & cfficaciá peccatum Origina-

ratur delendo peccatum otiginale , aut

le tollendi , fi. aliunde. remiífum- non.

"ts

h hahü

aGtualia ante Baptifnum ' commiffa.

fuiffet.

Quz folutio fandatur in do-

Prob.coníeq. Gratia, etiam ut retno-

a [mn(

&tinaab omnibus admiffa , puta , quàd,

vens ptohibens , nequit ftare cum ullo

fi alicui mortalia (int remiffa per contri-

ITPM

k |

peccato mortali , etiam Originali, Er-

tionem , tamen denuó fint. fübjicienda.

go removendo obicem, tollitetiam ori-

clavibus Ecclefix 5 ficut. (ialicui Origi-

"m

iy, W

ginaie.

Ergo Baptifmus nihil habet

nale fit remiflum pet Bapcifm;.im flamie

amplius , quod: operetut..

M

nis , denuo baptizatur,

R. neg. confeq. Ad prob. conceffo

Coutraeff : Quzcunque gtatia , etiam:

u

ftgggs

ant.dift. confeq. Ergo tollitetiam Ori-

minima , zqué diredt & formaliter re-

ginale indire&é & per accidens , conc.

'pugnat uni peccato acalteri , propter e(-

n

Tüngl

confeq. Dire&é & pet fe, neg. confeq.

fentialem | incompoffibilitatem gratiz:

huT

Itaque Originale (idem ef de mortaliz

$N

3

A

babitualis & peccati motrtalis inter fes

busa&ualibus anteBapti(mum commi(-

E-go . nec requizitur in prafenti cafu, ut

,0

b

"d

fW.'Jm,i;,'i) [

fis ) per gratiam incafu , dequo loqui-

peccatum tollatur per Baptifmum dire-

mut , pet Sacramentum Peenitentiz col-

&€, cüm jam fit data gratia per Sacra-

3 u ,

Jatam deletur folüm indire&? & perac-

tmentum Penitentiz;

ii

.€idens; proinde necefle e(t , ut per gra-

R. dift. ant. Quzcuanque gratia re-

tiam baptifmalem tollatur diredé &

pugnat, utpraecise gtatia e(t , conc, ant-

::M*mffïüc

per fe.

ut effeGus talis vel talis Sacramenti .

"ttj

lt

- Sed Contra

.? Peccatum fem&l abuno

neg.ant. & confeq. Itado&é folvitno-

Sacsamento deletum non exigit deleri

fter Labat in 3. p. Tradt. 2. difp. 2. dub,

- M.

adhuc per aliud. . Ergo fi juxta datam

2, docens: Gratiam quidem repugnare

"m

folutionem peccatum originale tollitur

[uápte naturá omni peccato ;. 1

lludque

NI

&

,deieté»

"ll

um

. i)g Sacramtentis z Communpts.

845

g

delete , non tatmen prout confideratur

ftiam ) caufant gratiamin inftanti termi.

fub illa ratione , quá à tali vel tali Sa-

At E

4

nativo exttinfeco , in quo eft verum di.

cramento dimanat , quo fepíü dicitur

cere

Nunc non eft Sacramentum , &

M

immediaté ant? fuit.

3

i

gratia faeramentalis ; fic enim. debet

confottmari naturz illins Sacramenti, à

H

NI

lii

Ratio : Sacramenta non caufant gra-

quotanquam effectus bic & pnunc dima-

tam , nifi quando fünc perfecta feu

tUt

nat.

t

Unde hóc pa&o gratia baptifma-

completa : Sed non funt completa vel

lis habet per fe & dite&te remittere pec-

perfedta in ipftanti intrinfeco fed ex-

ioly

-

H

catum originale , &t a&ualia ante & in

uinfeco , quando verum eft dicere ,

Baptifmo commiffa, gratia veró Sacra-

NuncSactamenta non funt ; & imme-

"

menti Peenitentie actualia

diàtà ant erant,

Ergo.

Maj.ctíicon-

commiffa.

go& eum

d

ftet, docetur tamenà S, Thom. in 4.ad

Sequitut ex diáis, quàd, etfi eratia re-

Annibald. diftin&. 8.2, j ubide virta-

n

generans, & fanans, ac temovenspro-

te productiva gratiz loquens ait : Vittus

)ngmf

hibens, entítativà in pra-fenti fiteadem

140

communicaturSacramento, quando eft

gtatia , habeat tamen diverfas formali-

in fuo termino & complemento., non

d

b

tates , fecundüm quas nom repugnat,

quando eft fimpliciter in fücceffione.

IUO

quód in eodem inftanti temporis cum

Mip, veró prob. . Entia fücceffiva non

ynts

At

prioritate & pofterioritate naturz à di-

habentultimum inftansintrin(ecum , in

verfis Sacramentisattingatur , & fubuna

quo definant , : fed folüm extrinfecum

(v

tatione prefupponatur ad feiplam füb

juxta do&rinam Philofophorum in Phy-

N]

fica docentium, ea non definer

alia ratione , ut à fimili patet in ultima

€ per ul-

difpofiione refpe&u forme.

Itaque

timum fuieffe,

j

fit verum dicer

fcu in tali inftanti, in quo

gratia removens prohibens quodeunque

e, Nunceft motus v, g

Jjttt

peccatum tollit , nimirum obicem per fe

& immediate poítnon etit, quiain unico

w?(tu ,

& dited, alia indire&tt & peraccidens :

&6 Íeu ininftanti non poteft dari (uc--

à gm,

gratia tegenerans

ceífio motüs , ut

er fe & ditecte tollit

pote quz petit partem

Originale & a&tua

j

aante&in Ba ptifmo

priorem & pofteri

ic

Jj

orem , fed definere pet.

commiffa , teliqua indire&é ; gratia fa-

primum fui non effe, feu in inftanti , im

n

D

nans ut talis peccata poft Baptifmum

quo eft verum dicere, Nuncnoneft mo-

K

commiffa diredà , ante commi(la indite-

tus, & immediateapte erat : Sed Sacra-

Qé. Vide infrà Tra&, 13. Exam. €, n,

n

menta in ufu confiftentia funt quzdaaa

l w

IO1. de Confeffione informi , valid4 ta-

entia fücceffiva , ut patet in ablutione,

L

»

men , an illa recedente fi&ione caulet

uncione , abfolutione, &c.

Ergo non

WNI'

gratiam.

habent inftans intrinfecum , in quo defi-

vä«

QU.£RO III. Quando Sacramenta

nant vel perficiantur , fed tantüm extrin-

x']] )

caulant gratiam ?

:

fecum ,. & hoc inftans eft extrinfecum

d

0 XV. g ro Sacramenta in ufa confi-

Säcramento-, dicitur tamen intrinfecum

j

-&cq:ia (uti funt omnia prater Euchari-

inceptionisgratiz ; incoqueSacramem-

p

Qoooo 2

tum

;yï

—

B46

TR AC'TA'IXU.VS' XL Examtn 5.

lint

Dico , talis teciperet gratiam.

pias feu fupernaturales cogitationes eli-

lt

Ratío : Etfi talis pofuerit obicem ,

ciunt.

X.

T

imó facrilegium , rettadávit tamen pet

Dixi ». gratum factens , fca fandtifi-

l

kl

Pænite'ntiam-.

cans ipfum habentem , ad differentiara

lr

Quid [| quis fumat in. Euchariftia

gratiz gratis date , qua primó & per fe

hh

plures particulas ?

refpicit (alutem aliorum , ut funt gratia

Dico : Per fe loquendo gratia caufa-

fanitatum , miraculorum, ]in

LT

guarum ,4

tur, dum ptima particula furnitur , alize

&c.

f j

itt

vetó fumptiones non cauíant novam: &

Nota 2, Gratiam Vhabitualcm effc du«

diitin&am gratiam , quia licet fint phy-

plicem , nimirum primam, & fecundam,

Af

M

fice plutes , moraliter tamen eft unica

Primaiofunditur fübje&o , a&u nullum

L

fumptio & unum convivium. Caterüm

gratiz fanctificantis gradum habenti,

fi contingat aliquem in fumptione pri-

kd;

Secainda datur fübje&to: jam grato , feu

ma particulz non effe difpofitum, bene

eft augmentum gratiz przexiftentis.

"h

j fïäili [

tamen dum fumit fecundam , gratia cau-

Utraque fi detur extra-Sacramentum ,

fabitur in fumptione 2, particulz ,. non

vocatut gratia non facramentalis , feu

m

pet fe fed per accidens, — Si autem ant?

commmunitet di&a : (i detur per Sacra-

-g.:?x,ldm«

Ewmamp

remiífiüs , poftea veró meliüs fit difpo-

mentüm , vocatur gratía factamentalis ,

fitus , accipict ia ». fumptione majorem

quajuxta probabiliorem Thomiftarum

"tl

"t

gratiam ex opere operato , & quidem

Íententiam -gratie communiter di&e

non addit novum habitum , nectatnen

At

juxta proportionem difpofitionis , in fen-

fu. füprà explicato n. 11. in Not. 2, &

etiam: meram denominationem extrin- -

D V

'«ää.icm l

infrà magis explicando.

fecam , fed aliquid inttinfecum & per-

QUAERO 1V, . Quam gratiam per fe

*

manens, quod tit visac vigor fpecialis,

caufantSacramenta Nova Legis?

quo gratia facramentalis viget ac valet

H

h 14

XIX. Ante R. Nota r. Gratiam ha-

ad proprium Sacramentieffe&tum, cüm

i*avivomm

bitualem , quz vocatur Sanctificans , feu

otdine habituali ad divinüm auxilium

W&Vïvun

gratia gratum faciens, dcfiniri à Theo-

pet modum tranfeantis collatum. ' Qu

fs

logis 1. Quód fit qualitas fupernatu-

ordo ac vigor eft realis ac intrinfeca per-

lili l E.UF,

|

ralis animz infu(a , per quam reddimur

fectio ab habitu gratie formaliter vel

r

tati & amicabiles Deo.

2. Quód fit

modaliter folàüm: diftin&a ,. conflituens

ï*WcIæ (/

qualitas füpernaturalis dans nobis efle

eum in ratione fpecifica ; per.eamque

LT 1

& vitam fupernaturalem,

3. Perquam

juxta fpecificam Sacramentorum diffe-

x',qlf

efficimur divinz confortes natura.

rentiamr ac plufalitatem multiplican-

N

Dixi T. babitualemz ad differentiam

tuf etia

"

m fpgcics gratize üctamcn;zia

5*4 lr

gratiz actualis , per quam intellieuntur

lis.

"o

»

1

auxilia füpernaturalia tranfeuntia , in

Declaratuy boc : Gtatia [ä&anäentalis

ïd ftclll] d

intelle&u vel voluntate recépta ; qua

per Baptifmum data , eft gratia gratum

"p

!l

dantur etíam peccatoribü$, v,g. dum

faciens., habens (pecialem vim ; perfe-

X

W

Gioneum;

p

De Sacrameutis in communi.

847

ut fi ex natura fua petat eaufaregratiam

&ionem, ac vigorem ad regenerandum

hominem , cum ordine ad auxilia divi-

primam,inaliquo autem particulari cafu

na , tum ad alia Sacramenta rice (u(ci-

caufet fecundam ; quod eft per accidens.

&m.g

His notatis

It

pienda, tum ad vitam, in quam rena-

Ícitarus eft , confetvaudam & exercen-

XX. Refp.1, Sactamenta mortuorum"

M [

i

d E

dam. |In Confirmatione ad fortem &

pet fe conferunt gratiam primam $ vivo-

um petríe fccundam.

FUf

firmam fidei confeffionem datur aug-

-mentuum gratiz cum przdicto vigote

Ratio patet ex Not. 3.

Quia ad hoc

In

Adde , quód

[

& otdine ad.auxilia neceffaria.

primarió funt in&tituta.

Euchariftia ad animam nutriendam , &

pet fefolüm caufent Sacramenta id quod '

j

Af

fpecialiter Deo uniendam par ferven-

Íignificant , quia caufalitas per fe talis eft

Jl

Uores vircatum aótus,cum pari vigore &

adzquata fignificadloni : Sed, &c. Er-

jl

erdine ad auxilia. .Im Poenitentia ad

O.

[tem Éuchatiftia & Confirmatio

j

. peccata delenda , plangenda , cavenda

per fe habent fcficut potentia nuttitiva

2

cum fimili vigore , &c. In Extrema

& augmentativa in naturalibus ; qua

7! - Undioneadtollendas , peccatorum te-

vitam fupponunt,

K

»»

liquias;ad morbum patienter ferendum,

&. 2, Sacramenta mortuorum pet ác-

fie

cidens poffant caufare gratiam fecun-

adanimam praparandam pto felici mor-

[

te cum eodem vigore. In Ordinead te-

dam.

m

Q exercendum caltum divinum & Sa-

Patctin cafu , quo quis pet conttitio-

i

cramenta adminiftranda.

In Matti-

nem jam juftificatus teci

:pic, Baptifmum

amd

monio ad conjugaliter cafte vivendum ;

vel l'enitentiam.

NU -

ad fidem mutuó fervandam , ad onera

gj 3. Sactamenta vivorum etiam pet

I n

Matrimonii ferenda , &c.

accidens poffünt caufate gratiam pri-

&il |

Nota 3. Sácramenta Nove Legisalia

mam , & facere ex attrito contritum.

s«

elfe vivorum , quz nimirum pro illis,

Ratio ; Juxta Trident, Seff. 7..Can.

y a ;

7. Sacramenta conferunt gratiam non

qui jam vivunt vitá [pirituali animz per

tl

gratiam quz ef vitaanime , funt in&i-

ponenti obicem: Sed peccator mortalis

3

tuta , ut funt omnia prater Baptifinum

boná fide fufcipiens aliquod Sactamen-

u 1

tum vivorum v,g. Euchariftiam;nullam

. & Ponnitentiam :alia mortuorum , quz

jit Ó

funt inftituta (nimirum dicta duo ) pro

habens confcientiam peccati mortalis

j

illis, qui in anima fpiritualiter funt

fed invincibilitet fe putans elfe in gra-

rhortui pet peccatum mortale ; quod eft

a, eó quód poft adhibitam humanatm

^

W

motsanimsa.

in examinanda confcientia diligentiam

if

Not. 4. Dupliciter poífe intelligi ,

nullum mortale peccatum in mentems

f "

. quód Sacramentum caufet gratiam pri-

venerit, & cum tali inculpabili igno-

mam vel (ecundam. | z. Pet fe, quando

tantiá eliciens aitritionem , non ponit

"

nimirum eft primario infitutum , ut

obicem gtatiz. Ergo vi talis Sactamen-

t fit ex atttito contritus & recipi

t gfa-

"I

S*chä talum gratiam. 2 Ter g;cfdeng,

tam,

";igu.*ïïl 1

"-

s

ines

348

PRACTATUS Xb Euumh 5.

l: (

tiam , non (ecundam ut patet , ergo pri-

candàm excceífum perfe&ionis eonim

D

zuam , fictamen, ut non fit duplex fed

inter fe,

ET

unus gradus gratie cum duabusfortma-

Ratío : Qu

ia de Fide eft juxta Ttï;

ET

litatibus ; nimirum nutrientis , que effet

dent., Sacramenta Nova Legisnon eífa

perfc, & vivificantis, qua eílet perac-

inter fe paria , fed unum elIe altero di-

g:wzd:öqc

cCidens. Hezc do&trina eft S. T h'om/. in-

gnius. Unde juxta Theologos Eucha-

DL

|

j

i

i

.M

frà de Confitmatione q. 72. a, 7. ád 3.

riftia excedit otnnia , quia realiter in fé

Tifn, 1

& de Euchariftia q. 79.a. 5.

continet ipfum omnis gratiz fontem &

Aud&orem,

aUlo

Ex quo fequitur, hoc; quod eft , Sa-

Ergo quantum eftex pat«

te ipforum, & cateris paribus , non cau-

A

cramenta vivorum in aliquo cafu con-

ts

fcrre primam gratiam , euam effe ex vo-

fant equalem pratiam.

T a

luntate Chrifti , qui voluit , ut per fe &

Refp. 2, Idem Sacramentumin

f pgcie

ex intentione non fumantur ad obiinen-

in fubje&tis zaualiter difpofitis equa-

n '& p

38

dam primam gratiam ; bene tamen; ut

lem ,in magis difpofitis majorem caufat

gratiam, etiam ex opereoperato.

R

loco íui proprii effedtüs eam caufent per

accidens, & incafu , quo nonadeft di-

Ratio patet ex natura caufz naturalis

L;;no ul

fpofitio fufficiens ad proprium effe&tum,

uniformis , feu unum fpecie effedtum

fufhciens tamen ad gratiam primam ,

per fe refpicientis ,. uti eft quodvis Sa-

; :J)Hfolw

a E;go,

eique non repugnans.

Et ita eft in di-

cramentum ; nam illa ex opere operato

éto cafu,

feu virtute fibi inttinfecà operatut , pro-

Mompin

Unde

ut applicatur magis velminüs,

"tht

Nota : Quód cibus corporalis mor-

S.Thom. hic q. 69.a. 8, id explicac di-

1 l

tuo applicatus. non nutriat eít , quia

cens: Sicut ab eodem igne accipit plus

5

non nutrit , nifi convertatut in fub-

Al

ftantiam aliti pet varias operationes vi-

caloris , qui plüs ei apptopinquat, licet

ignis, quantum eft de fe, zqualiterad

At

tales, quibus cadaver caret; fed cibus

omnes fuum calorem effundat. Ergo.

m

ípiritmalis potiüs alitum fpiritualiter

A

convertit in fe , necfufcipienti defunt

Refp. 3. Ut homoadultus pet Sacta-

n

!

mentum recipiat gratiam primam , re«

5* 'sä

t

- operationes vitales fpirituales fidei , fpei,

W]WJ

hu

dolotis , &c. quos elicit per auxilia gra-

quiritar. quód in eo pracefferit aliqua

E

actualis difpofitio & peccati deteffatio,

*)MM

J

tiz,

B]

Eft de Fide; Ut ex multis S, Scripturz

10Pn

QUZERO V. Quantam gtatiam

locis, & ex Trident. Seff. 6, & 14. pa-

Vthdue

eaufant Sacramenta Novz Legis, & qua

tet

Et docetur $, Thoma 1.2.4. 113.

änlm |

difpofitio requiritur ex patte recipien-

tis?

a. 3. Eftque contra Lutherum , quí

T

omnia peccatoris opefa , ante Sacra-

ET

XXI. g. 1. Sacramepta Novz I.e;gïs ;

menti fufceptionem fadta , affereps effe

N pe»e

inter fe comparata (abfrahendo à di-

peccata , in fermone de Petti Pifcatione,

1&(, dw

fpofitione fübjeti non caufant zqualem

Íceleto oreait: Quantó fcelcftior es,

lt

'gratiam , fed fr:ajorem vel minorem ; fe«

tantó cclerilis Deus tibi gratiam infun«

Nj

det.

Ratio :

De Safmmmtis 1 Commtst.

949

]

Rd?ia : Quia forma non recipitur

Ratio 1. p. Tum quia juxia Trid.

fii in materia difpofita & depurata à

Sacramenta conferunt gratiam nonpo-

Ti

forma oppofita, prefertim in morali-

nentibus obicem : Sed qui cft attritus

bus,dum forma oppofita eft volunta-

(prafertim exiftimatà contritione ) non

i

tla, adeóque voluntarit jretraCtanda.

ponit obicem, imó pofitum retractat.

hd.

Ergo.

ul

Ergo. 'Tum etiam, quia (i femper re-

Nota , hic effe fermonem de Lege

quiritüt conttitio ; Sacramentutn mor-

tit

G

Ordinatia , non enim poteft negati ,

tuorum nunquam caufabit gratiam pri-

tnam, & ficdefinit e(fe mortuorum &

3

quód Deus homini dormienti per abfo-

lutam potentiam fuam poffit gratiam

fit vivorum, contritio enim nunquam

nas

infandere , eumque juftificare. -

eft (ine gratia , quia eft ultima difpofitio

/ Dixi autem in R. 3. adz/tu; . quia

adillam.

Ergo.

il

inpuetis & perpetuó amentibus nulla

Ratío. 2. p. Quia difpofitio, atten-

u E

tio , intentio, deVotio, &c. virtuàlis eft

a&ualis difpofitio requiritur , quia non

u

funtejus-capaces , uti nec peccati a&tua-

cffe&usex a&ualirelidtus , eique zqui-

[

:

udi

is,

valet, ut patet ex di&is fupráde inten-

-Oppouo 1. Homo non juftificat fe-

tione requifitaad horas, &dicetur infrà

hm p

ipfum, fed folus Deus cft caufa juttifica-

de intentione miniftti confïciencig Sa-

o r

tionis.

Ergo.

ctamentum, — Ereo.

d L

2. Homo in füa juftificatione fe ha-

XXII. y. . Ad pétcipiendum effe-

QUA.

Ui E

bet uti lutam in manu figuli , jut patet

&um.primarium & per fe cujufcunque

Rom. 9. Sed lutum fc habetmeré paffi-

Sacramenti vivorum non neceflarió re-

j |

VEQ uEx O.

quititur aliqua difpofitio actualis, ne-

j

i r

[^4

- 4d 1, difting. a

nt. Ut caufa prínci-

que vittualis, fed fufficit & requititur

b j |

palis, conc. ; difpofitiva, neg. Et hanc

habitualis per ftatum gratiz,

Undefi

Jl P

difpofitionem non facit ex vitibus patu-

quis accedat cum diftra&ione veniali-

m

tz , fedex ouxiliis gratiz,

ter.culpabili ; id eft , ex negligentia

d

-4d. 2, dift. maj. Ut fit paritas adz-

five inculpabili feu naturali, recipit il-

q;t

quata, neg.; aliqualis, conc. ; nimi-

lum effe&um, — Ita claré S.'Thom. in-

À alif?;

tüm in hoc, quód ficut lutum fibi reli-

frà q. 79. a. 8. retractans id quod do-

a

Gum feu propriis vitibus formam atte-

cuerat in 4. dift. 2. q. 2. a. 1. q. 3.

v

fi&ti in fe inducere nequit, ita necpec-

Ratío patet ex dictis:: QuiaSacta-

&

menta.confecunt fuum effe&tum non

d

cator formam gratiz.

a

u

i

-& 4. Non eft neceffe ; quód di&ta di-

ponenti obicem: Sed peccatum venia-

j vqæ

fpofitio fi contritio, fed (ufficit attri-

lefeu diftra&io venialiter culpabilis non

u

N

do. Nec neceífarió requititut , quód

eft obex oppofi:us habituigratie & cha-

"d

Mglub"

€aa&u fit, dum Sacramentum recipi-

ritatis fed folüm fervori ejus , inquan-

j

tüt, (ed fofficit

quöd EæceiJT,erit ,&ma-

tum . tetardat a&um ejus, nimis inbz-

wf [7]

rendo bono cteato, ut ait $. D. primó

;'Ff;ï"llalüer'

loco

jl »

Ppppp

[

|

m

$850

TRACTATUS XI. Examen 3.

loco in Oppeso 1. infràcitando, ^ Etgo a.z.inc. ait z babentibns ufum libeys

nontollit omnecjusaugmentum. .. .Ne-

Hs

arbitriiwon contigit effe infufonem gra- .

gari tamen non poteft, quöd: quandam

tia feue atlnali motu. libevi avbitrii in

adu

intenfionem impediat ; quia Sacramenta

Deum $ in peccatum. Etq,80. a. 8.ad

4j

ex opereoperatocaufant majorem gra-

fs

6. de Euchatiftia ( agens de effe&tu cjus

tiam, fiadíit major difpofitio ; qua fift

primarto) ait : AMaxima devotio reguiri-

,äadgra

actualis,eft major habituali.

wv cn (amptione bujus Sacvamenti , quia

hp

Dixi t. adefafhzm primarium ; Cruia

£unc perespitur Sacrameuti effetius, . S

X

-

Euchariftia; qua eftSacramentum vivo-

máxima, ergo actualis.

ii

tum , duplicem habet effectum $ unus

2, Neceflarium requifitum ad omnem

A

eft peimarius, nimirum augmentum gra-

a&ionem, adeóque etianr ad gratiz

-t

tiz habitualis; Et dehoc fuitfermo: Al-

infufionem ef& mutuus conta&tusagen-

m

ter cft mipiis príncipalis ,. confitens in

tis & paffi: — Sed mutuus conta&usin--

? t o

fpitituali quadam refeGione ac dulcedi-

ter Deum. & inter hominem adultum

M

ne,animam exhilar2nte & qualiinebtian-

non fit nifi pet aQuelem devotionem.

H

uxta S.

te: & ad hanc tecipiéndam

L

Ergo.

"Thom. a.. g. cit. neceffaria eft actualis

3 Gratia, quz infunditut, meníüra-

L

devotió , five circa Sacramentui

m five

tuf per proprium acum & ditpofitio-

eirca Deum.,

P

nemrecipientis. Ergo.

- Ratio - Yalisdulcedo eftactusvolun-

4. Quieltindignus gratiá , non ctefcit:

tatis , confecutusad a&tum intellectüs,

ingratia: Sed voluntari& diftra&tus eft

a&uremconfiderantis; necenim actu

indignusgrati. Ergo..

l

quis lztatur de re; quam actu non confi-

$. Per actum, etiam folüm venialiter

derat. Ergo.

malum, non poteft quis ficti fanctus &

Dixi a. JVoz meceffarió: vequiritur ;

fanctior. Ergo.

$

INemo enim inficiabitur,actualem devo-

ld V, R. ,S. Thomam in primo loco.

m

tionem elfe valde utilem & decentem,

loqui de infuüfione gratiz extra Sacta- — - (sf

prafertim in Euchariftia ob realem pra--

mentum,& quidem delege Dei ordina-

- Mif

fentiam majcftatis Chrifti.

Ex quoin-

ria,

Dequoplurain Tra&, de Ponit.

äfcconn

ferti potet debitum morale decentie

In 2.locovelloquitur de debito. morali'

d

fpecialis, ac fingularis devotionis, di-

ant&explicato , velde effecta äd-æquato,

- 01

fpofitionis, amoris, reverentiz, &c. imó

nimirum

principali & minüs prfncipali:-

(j

& legale (altem fub veniali obligans.

fimul.

Vg

Hinc fi quisfzpe ad Euchatiftiam acce-

d 2, dift. maj: Ad infufionem ä&a-ï

um

f

dattrepidé, meritó graviorem lapfumti-

tiz ex opere operantis, conc. maj.; eX -

mere pote&. Ex hocexplieantur SS, PP.

Mu

opere operato, neg. maj. - Tunc enia» -

*

fiquiopponantur.

fufficit conta&us habitualis pet fatuax -

j

lll

l

LU

XXHIL Oppose 1. contra 2. p. R. 4,

gratiz refpe&tu. Sacramenti vivorum;

A

& contra R. $. S,Thormwhac 3. p- . 87.

refpcétu autem Sacramenti mortuorum

D. im

"ittn

u

AF

D:

N

U

m

Dé Satramentis ia Commnni.

8T

| M

URU

foffcit conta&tus vittualis, dum nimi-

rato , conc. ; ex opete operahti; , nega-

iil

.. gum actualis atttitio ptaceffit,

tür,

JAd «. dift. ant. fub iisdem terminis,

il

" A 3. dift. ant.ficut ad 2. uti & hec

Hinc

hijb

W

gropofitio , Contritio eft uktima difpo-

ex-opere operato & operantis.

Admittitur tamen

idem a&us poteft effe venialitet malus,

ii

fitio ad gratiam,

m

ulttó, qiïöd f quis ad aliquod Sacra-

v. g.fatusproptqy vanam gloriam ,. &

mentum vivorum fine devotione etiam

tamen per cum conferri gratia ex opere .

h

operato , hoc autemei conveniet fub :

virtuali, & cum fola habituali accede-

1et, minimam gratiam Sacramento cor-

diverfis xationibus. Nam quoad fub- -

otta

ftantiam , feu ut libera volitio ef , fic ef&

gmüz

refpondentem accipetet.

gt

"Ad 4. dift. maj. Qui eftindignus in-

conditio requifita ad recipicndam gtra-

dl

diguitate mortali , conc. maj. 5 venia-

tiam ; ut veró caret debità rcvcrcmiä ;

eft a&us venialiter malus.

ii

li -fuþdi&; Non crefcit ex opere ope-

iQug

»

i

At

wæwæwæææwæwæææææææææwæ

oflte

4 E XAMESN Il

od

du &

! De effeiiu Sacrarhektorähz qm eft Charatfer. Deque -

Ü jl

S. Tbom. . 65. per G. art,

j

, : Upponitut ; quód Charsdtet fit ef-

ad cultatn.Dei fecundàm ritum Chri-

rlmüm

|

s

ftianz vitz: Sed quicunque ad aliquid

fe&us fecundatius illorum Sacta-

1 jut

VM mentorum , à quibus imprimitur.

3

certum deputatur , con(uevit ad illud "

j 0f Q

confignati , ficutantiquitüs milites, qui

Sicut econtra gratia cfteffe&tus pri-

o

marius.

adícribebantur militiz , folebant infig-

p a

niriquibusdam charadteribus corpora-

. «QUARO I. Quz , & cut non om-

adngl )

. hia Novz Legis Sacramenta imprimunt

libus , quia deputabantur ad aliquod

memb

chara&terem ?

corporale. Ergo cüm homines per Sa-

/*-.

$

[/À

XXIV. Refp. 1. Pé

Equkdam Sacra-

cramenta deputentur ad aliquid fpiri-

u

!

menta Nova Legis insprimitur à Deo

tuale, pertinensad cultum Dei , conve-

:gl

Chara&et recipienti illa.

nienseít, ut per ea ibfigniantur cbaras-

i

. ARatioS. D. a. 1. eft: Sacramenta No-

&ere fpirit

uali.

hu

In R. a

d 3. S. Do&or dat difpatita-

v& Legis ad duoordinantur , nimirum

yonut

ad remedium contra peccata , & ad per-

tem , cur Sactamenta Veteris Legis

ruüne

yti

non imprefferint characterem , nimi

J

ficiendum animum in hisque Pcrtinenxt

quia :

À

PpppP 2

E

$j2

TRACTATUS X Examen 3.

quia non hiabebantin fe fpiritualém vir-

tia ,. ad tradendum . quidem þoten;ia.-

: Mil

tutem, operantem ad aliquem fpititua-

a&tiva, & talisc Chara&ter Otdinisad

li

lemeffe&um. — Sufficiebatergo ibi cor-

E

recipiendum veró potentia paffiva , &

D

poralis circumcifio , quam Apoftolus

talis eft Character Baptiími ; licét enim

fignaculum nominatad Rorr. 4.

L

is alia Sacramenta non fecipiat ut 2uod ,

Wil

Kefp. 2. Per ttiatantüm Novz Leeis

bene tamen ut 440, faciens hominem.

Sacramenta imprimitur Charadter , ni-

L

corum capacem. . Tandem Charader

lo

mirum per Baptifmum , Confirmatio-

Confirmationis,licetpaffivé fe habeatig

du

nem , & Ordinem.

recipieudo divira auxlia, efttamen po-.

d

Ratia 1. $, D. a. 6, Sacramenta , in

tentia activa ad fidem cum tobo

quibus impriímitur Character, non rei-

:

ke profi.

:"ï-J«'J'oqu

tendanm, Ergo.

m d

terantut, eó quód Chara&ter fit indele-

&. 2. Hac fpiritualis. po

teftas tï'()-ti

bilis : Sed reliqua Sacramenta reitetan-

eft principalis fed infrumentalis (u

'iiaalibu

tur , ut conftat.

Ergo,

Per—

*

[o)

natutalis.

Ita S. D.inc,

Ratioz. ibid. in c. & ad 1. & ad Z«

*lw l

Lictt per otrinia Sacratmenta lhomo fan-

Katio : Habere. Charatterem Sacta-

hf

ménti competit miniftris Dei ad actus

&ificetur , ac, fiat patticeps Sacerdotii

füpernatufales : Sed Minifter habet fe

Al

j^t i

Chrifti ut percipieng aliquem effe&tum

pef modum inftrumenti, " Ergo,

ejus, non tamen peromnia , fed perfola

^tüni

t * 3. "Charactér proprié feu dire&é

illa tria homo fpecialiter confecratar feu

non e& in genere vei fpecie fen in pra-

« n

J

deputatur ad divinum cultum ? per Qr:

dinem quidem ad Sacramenta aliis tra-

dicamento ;. fed reduciturt ad ;, fpeciem

1b

qualitatis , fcilicetad potentiam.Ita S.D,

denda: perBaptifmum , ctim is firom-

ibidem.

aj

nium Sacramentorum janua , ad ea re-

Declaratur cam S. Thbm. in Sed

* AL?*ff( li

cipienda : per Confitmationem;ad fidenri

X if

Contta; in corp. & folutionibus argu-

tl tj

fortiterac-con&amer ptofitendám, - Er-

O.

Thentorum :: Charadter eft quid incom»

pletum.- Ergo non ponitur ditecte. De:

nfflädci |

j

XXV.

'CLU./ERO II. Qi& & Chatacter ?

inde in prima fpecie qualitatis fünt di-

Refp. 1. Chara&tet eft potentia

.M "

ghyfica;

Et bene definitut à Thomi:

fpofitiones ( ex natura füa citó tranfe-

Dd

utites , Cháracter: veró e(t indelebilis,

ftis: Quód fit' porefea;

fpiritualie ordi-

mata ad ea , quea fuut di

VIZI CHÍIHEs.

Ita

ütdicetur ) & habirus, qui difponunt ,

WJZM 1

S,'Thom.a. 2. inc.

non folàm ad fübftantiam operationis,.

MT

fed etiam determinaté ad niodum, fcili-

L]r

Àl ;

&atio S. Thom. eff - Charä&cr

per Sa-

cet ad bene vel malé: quia habita virta-

lt

Al

€tamenta imp

timitur , inquantum pet

us nullus utitur malt , & habitumalitia

æf;&am

e2 homo deputatur ad ea quz fünt cul-

nullus bene; Charatterautem non da-

Wffu(üppg

tüs Chriüiani,'qui confiftit in tecipien.

xüm idgö

do aut tradendo divina: Sed ad utruni-

tur ad bene aut malé/operandum , fed

ab hoc abürahit, & daturad finspliciter

", lii

que hg;umv»rcqui;itur quedam poten-

t

*

operandum. — Nam Sacerdos in peccato

li

Nwü

ï mortali

p

ü

De SacY Amniis in Commiuni.

$5

otenügä-

mottali veré confecrat , qui charactere

non habentfed à Deo accipiunt , & ficut

iil

facerdotali catet , non confecrat. Hinc

amot ejus non eítmereaffe&tivus fed ef-

hl

lictt Chata&ter habeat objectum bonum;

fe&ivus , trebus bonitatem infundens ,

i

- fubje&um tamen indcterminatum re-

ita & inftitutio. Quomodoautem Cha-

I

linquit, ut eo poflit uti bene vel mal?.

racter vocetur fignum , explicat S, D. ad

ÓQ

Ergo. In 3. fpecie qualitatis non funt

4.. dicens: Charatter babet rationem figni

It

nili paffiones, ac qualitates fenfibiles,

per comparationem ad Sacramentum

wäbalüä' ;

falis autem non eft Chatacter.

In 4.

fenfibile , àqua imprimitur.[ed [ecundiim

fpecie eft figora, qua eft qurdam ter-

fe confideratus babet rationem principis,

m

1118

minatio quantitatis, & proprie loquen-

Quód randem non fit realis relatio figni,

probatad 3. , inquiens: Relatio qua im-

donon eft nifiíin rebus corporeis, in

fpiritualibus autem folàm metaphori-

portaturin nomine figni , oportet quód

lt €&

-

fuper aliquid fandetur, rclatio autem

Oppono 1. Chatacer videtut effz me-

hujus figni, quod eft chara&er,non po-

n

rum ens fcu relatio rationis, nimirum

teft fundari immediat? fuper effzntiam

d

telatio figni: quia eft (ignaculum, vel

animz, quia fic conveniretomnianimae

jf |

faltem folüm denominatio extrinfeca :

natutaliter , & ideooportet aliquid poni

— ficut dum inter homines quis inftitui-

in anima , fuper quod fundetur taliste-

iite&ï 1

tur Judex cum poteítate folàüm mo-

:

latio: & hoc eít effentia Characteris,

tali,-

Hzc ibi,

Ergo chara&tet non eft in ge«

N

at (

2.. Potentia dat

4ümpliciter poffe, ut

nete relationis.

d 2. dift, min. Eo modo » quoid

juM |

[

fine ea nullatenus poffit. elici a&us, ut

|

. patet intelle&u & voluntate : Sed po-

praftatur ex viSacramenti Confirmatio-

n.insnig'ï.

teft quis fortiter confiteti fidem , etíi

nis, & ex Charadere ejus; neg; alio

Ml

non fit confirmatus , nimirum ope vit-

modo, conc. ant. & neg confeq. Vir-

(intotil

dutum fidei,Religionis, fortitudinis,&c,

tutes ergoilla , ut Gonet explicat , actus

( D

tgo,

:

ad propugnandam fidem neceflarios te-

"d Y.s

stb

eg. azt.. Cuaia charaäcr joxta

fpiciunt , ut habentbonitatem moralem

. Concilia & $S.PD, eft (ignum fpitituale

intrà ptoptium obje&tum , atque adcó

T

Wndckäïs:s

impreflum abimz , quod de ente vel re-

detertninate fub ratione boni.

Ergo

atione rationis aut denominatione ex-

retet illas requiritur chara&tet Confit-

ii(ponïf!;þ l

a

trinfecà non verificatur.

Eft autem

mationis ad propugnandam fidem füb

j

3

fatione indifferentis , & abftrahendoà

ul

E

difparitas inter inftitutionem Judicis ab

jot?

omine fadam , quia homo in(titaens

bene vel malé moraliter,

j

udicem fupponit in eoidoneitatem,nec

QUJAERO III. Character imprimi-

"12

dat eam , adeóque inttinfecé eum non

tutue indelebiliter ? & cui fubjecto ? ac

ä

n

eta ?

*

)

(

immutat , miniftti autem Dei tefpe&tu

quz funt ejus mui

-

'Sactamentorum & actuum fupernatu-

COXXVI, - r Chatactet eft perpe-

gidd

Ita S.Da E yo

,Pemlü

tuus & indelcbilis.

Talium tam excellentium idoqei:atcm

Ratio

g

PpppP 3

—

X'TR ACTATUS XI. Éxamth 3.

s

g:ämimz

Fatio ejus eff : Chara&terSacramen-

Ex quo folvitar hoe argumentum:

etri

talis e& quzdam patticipatio Sacerdotii

Ccflantefine ceffat id quod eftad finem:

u p

Chutfti infidelibus ejus , ut fcilicet , ficut

Sed poft hanc vitam ceflat finis chara-

D

Chri&us habet plenam fpiritualisSacer-

Geris, fcilicet cultus divinus.

E:go,

iil

VideS. Thom. ad 1, ubi explicat, cur

wimon

dotii poteftateiri , ita fideles ejusci con-

figurentur inhoc , quód patticipant ali.

gratia homini in hac vita detar delebi-

DI

1

liter ; & non character.

uam fpiritualem poteftatem refpetu

n |

Ex quo fequitut , quod fi Sacerdos

2 li.

Sacramentoruf , & eorum , qua per-

tinent ad divinum cultum.

Et proptet

mortuusrefofcitaretur , noneffet rebape

t qu

tizandus, nec reconfirmandus, nec re-

tdri

lioc etíiam Chrifto non competit habere

charactercm , fed poteftas facerdotii ejus

ordinandus. Conjuges tamen refufci-

"at

^i d

comparatur ad chata&erem , ficut id ,

tati effent denuó copulandi, quia vincu-

lum Conjugii morte folvitur ; ut pat

J jj bæ*

quod eft plenum & perfe&um ad ali-

'et

quam fuiparticipationem. — Swfumo :

1 Cot; 7

RAl

Sed Sacerdotium Chrifti eft eternum,

Refp. 3.Licet effentiaanimz fit fubje-

u

utpatetex Pfal.to9.v, , — Ergo omnis

é&um remotum chatactetis , nontamen

lis, Y

fan&ificatio , quz fit per Sacerdotium

immediatam & proximum, fed hoc eft

Yiyle

ejus, eft perpetua , re coníecratá ma.

aliqua potentia animz, — Ita S.D.ad 4.

IT

mente, Quod patetetiamin rebus ina-

Katio ejus eft : Chara&ter eft quode

ifj:&xlm j

nimatis, nam Ecclefiz velaltaris confe-

dam fignaculum , quo animainfignitur

ATU

cratio manet femper , nifi deftruatur.

ad (uüícipiendum , vel aliis tradendum

ET

Sub[imo: Sed res confecrata per chara-

ea , quz funt divini cultüs: Sed divinus

Hl

&erem , feu ejus fubje&um , nimirum

cultus confiítitin quibusdam actibus,ad

N

anima rationalis & potentia intelle&i-

a&us autem proprié ordinantur poten-

[

tiz animz, ficut effentia ordipatur ad

va , €ft perpetua & incorruptibilis. Etgo

Bu

& Charactet.,

ele. Unde Thomiftz in Philofophia

Ul

W.

N

Refp. 2. Character manet in calo &

probant , nullam fubftantiam creatam

M

h

«

in inferno.

effe immediatéoperativam. — Ergocha-

TW

M

Declarat hoc S. D, ibidemad 3. di-

faGter non eft ficut in fübje&to imme-

D li

cens : Quamvis poft hanc vitam non

diato in effentia animz , fed in pgt—cn-,'

;

Y

Q

mmaneat exteriorcultus , remanet tatmien

tia.

"d

lma

Etad 2. ibid

em $. Thom. ait: Effen-

A

finis illius cultüs, Etideo poft hanc

i

vitam rémanet chara&ter , & in bonis ad

tia animz eft fubjectum potentie natue

l!m

h

lew

eorum gloriam , & in malis adeorum

talis, quz ex principiis effentiz. proce-

E

X "

ienominiam.

Sicut etdam militaris

dit, talis autem potentia non eft chara-

ücm&fü

character remanet in militibus poft ade:

&er , fed c(tquedam fpiritualis potentia

tam vi&toriam , & in his qui vicerunt,

ab exttinfeco adveniens,

Unde ficut

Stig

"u

[j [

ad gloriam , & in hisqui funtvi&i, ad

effentia animas, per quam eft naturalis

N

m;

N

a!

paenam,

vita hominis , perficiturper gratia

uá

p

De Satramentis iu Commtunz.

. 855

nis ( ut patet ex S. Thom. infrd q. 712.a.

quá anima fpiritualiter vivit ; it poteu-

M 1

tia naturalis anima petficitur per fpiri-

£. ad2.) inquantumproceditab homi-

figd |

tualem potentiam, qua eft character.

ne deputato ad cultum Dei, id et, ad

fu.

Hzc ibi.

exetcenda opera. externa. fecundüm fe

b

Refp. 4. Immediatum fubjectum cha-

divino cultat proportionata , quztamen.

Cit, (

ta&tecis non eft voluntas,fed iucelle&us,

poffant fieri bene vel mali.

d

non fpeculativus fed practicus. Ita S. D.

Relp, . Munera Chara&teris & quaf

ibidem ad: 3.

proptietates funt : z. Hominem facere

i

Ratio 1. S.D. ef? : Character otdina-

aptum ad divinum cultum. 2. Influere

tür ad ea, quz funt divini cultüs, cultus

in a&us fibi proportionatos,

3. Ho-

t d

od

autem divinus eft quzdam proteftario

minem Chrifo configarate , quia eft

ii

fideiperexteriorafigna. Ergo character

participatioSacerdotii Chrifti. 4, Eum;

T.

immediaté cftin ea potentia, in qua eft

ui charactere eft infignitus, diftinguete

abaliis. $. Indelebilitas eft etiam pro-

an

fides, fed haec eft in intelle&u practico

(fpeculativus enim ab(tzahit ab opera-

ptietas ejus.

U £RO IV. E&nein Chrifto Cha-

Ál

tione)Ergo & charactet.

t

Ratio 2 Voluntas et principiumbo-

facder? Vel pote(tne Character facta-

mentalisdici Chaza&ter Chrifti 2

d !

»zautmalz operationis. Ergo & qua-

litates. ei inhzrentes ( quia. difponunt

XXVH. Refp

D-äd h

Character.

OR In Chrifto nc?"n eft

t quaä-

fübje&um juxta fuam naturam ) petfe

tefpiciunt bonumaus malum. Sa£famo:

Ratío pa'et ex vetbisS. Thom. paulo

(xgnim!

dul !

Sed Chata&ter, ut ex di&tis patet , abftra-

fuprà addu&tis in RationeproR. 1. ad

Q; 3. ubi vide.

NU

hitàbono& malo. Ergo non e£tin vo-

fïibüïi

luntate.

Refp. 2. Chara&er (acramentalis ef£

Character. Chrifti , id eft, "patticipatus

r pOKH.' |

Oppono : Deo exhibete cultum eft a-

paut a -

&us virtutis Religionis,exiftentis in vo-

ab eo. Declarat hoc eleganter S, Phom.

hi

luntate: Sed charatet. refpicit cultum

hica.;.ino.dicens: "Charadéer pro-

Dei, Exgoeftin voluntate. -

etit

prià eff ffamaculum quoddam,quo ali-

i

i

Difl. maj, Subraliqua tatione fotma-

n

!

li, eá nimirum, quz ad Religionem

quid inffgnitur ut ordinatumin ali-

31f

uem finem, ficut cbaractere infrani-

fpectat, conc. tnaj. $ fub.omni formali-

np

tatein-eo-actu repetibili, neg. maj, Po-

tur denariusad. ufus commutationib,

teftergoidem a&us fab-divería ratione

& milites characiere inffaniuntur,

i

fpe&tare ad diverías virtutes. Hinc con-

ii jiv

[

queft ad militiam deputati, Homo

"ffiofidei per opeta externa; ut formali-

autem fidelis ad duo deputatur & Pr£-

Ü P[Gf('

- ereft confeffio fidei,elicitutà fide, &

u

d d

mb quidem er þriniipaliter ad frui-

u

tamen etiam elicitur à R.eligione, in-

j

quantum eft cultus Dei celigiost fa&us.

70nem gl'ari:e.

Et ad hoc infianitur-

21

j

4 Eqe-

fianacule gratie fecundum idlu

gl

Item echiLur à Charactere Confirmatio-

14

æþieäs

9

gem

-

$6

TRACTATUS

XL Éxamen 4.

eBielis 9. Signa Tau fuper frontes vi-

£us autem ríitus Chrifliana keligiamä

ln

vorumgementium Q dolentium, Et

derivatur aSacerdotioChrifli Etides

]i di

vt

c4pec.7. Nolite nocere terra & mari

emau'fefhum eff , quod Charatder fa-

ueqtie arboribus , quaadufque. (reme-

eramentalis fpecialiter eft Charadfer

tl

Hl

apus fervos Dei noliri in froutibus eo -

Chriffi , cujus Sacerdotto CoWfiauraB-

vum. Secundo autem deputatur quis-

tur. fídeles fecundim . facramentales

a

1054 (

que fidelis ad recipieudum vel tra-

characferes , qui. nibil aliud funt,

atr t

dendum aliis ea, que pertineut ad

um quedam participationes Sactr-

db

cultum Dei : & ad hoc proprie depu-

dotii Chriffi.ab ipfo Chriffa derivata.

t(glz

tatur. Character facramentalis. To-

Hacibi S, Thoin.

M

1

:

t

t

vj

L

"It

tut, f

EXAMENIYV.

"ts

UT

De caufa principali ,. ac. mimüs. principali Sacramemorum ,

fftlm(m

ejusáue ac veuptentis. intenttoge. - De quo $, D.

V u

q. 64. per. 10. arr.

Et de Sacramentorum

fïFoI?oiumu

^s

aumero , eorümdue ordine , q. 65.

5*

ïï")(fifpona(

ij

"t

: UJERO I. Sacramenta Nove

Ratio 1, Mle folus eft Sacramcnt&-

Mi

Legis funtne omnino à folo

rum inflitutor, qui eis dat virtutem &

i

Deo Chrifto inftituta? eorum-

efficaciam : Sed hanc dedit folus Chri-

??r'""!'irttci

que intetiorem effectum opeta-

fusDeus Homo. Ergo. Min:prob.

E tt

turne Chriftus ut homo ? Item potuitne

Virtus Sacramenti non eft ab eo,qui uti-

D

Wi

Chriftus poteftatem , quam habnit in

tur Sacrámento, quia ille operatut fo-

NY

L

Sacramentis , communicare Miniftris?

3

"

làmper modum minifterii : Sed home

h

ï

"

N Pf.ndfmi;

h

XXVIIL g. r. Solus Deus et om-

folüm utitur Sacramento

; & cftminifter

J

4

niumSacramentorum Nova Legis infti-

7

"

;

A I

tutor, ItaS. Thom. q. 64, a. 2, inc,

e$j Uf. Ergo.

i

Ratio

C

Ut $

—

De ;!)mm:ntis a Communi. -

$77

lii d

kati; 2.2£ , quam dat

S. " Ehom. a:4.

fuprà inhoc Tra&. Exanm, z. n. $. & 6,

^il

ad t. dicens: Chrifus nun ex invidia

conceffimus Ecclefiz , fed (ecundimn fe-

j

l

l

tztermifit poteftatem excellentiz mi-

cit folus Deus in omni ftatu, quia hoe

4äer1

u

niftis 'Eccleiz communicare , fed pro-

idemeít ac dare Sacramento virtutem &t

geet fidelium utilitatem., ne in homine

[j gw

tiàm.

efficaciam fignificandi. & caufandigra-

Ípem ponerent,, & ne e(fent divería Sa-

Ra

cramenta, ex quibus divifio in Ecclefia

x 2. Interiorem Sacramentorum &F.

D

otiretur , ficut apud illos quidicebant:

feQum operatur Chriftus , & fecundàm

lu

Ego fum Pauli ; ego autem Apollo, ego

quod eft Deus, & fecundàm quod e&

Átrii

y&tó Cephz t, Cor,1. Ergo.

homo ; aliter tamen & aliter,

Ita S.

-* Declarat bocS. D. ulteriàs a. 2. ad z.

Thom. a, 3.inc..

j

inquiens : llla que aguntur in Sacra-

Declarat hoc ibid,his verbis : Chriftus,

mentis pet homines in&ituta ; non(unt

fecundàm quod Deus,operatut in Sacra-

de necelfitate Sacramenti ; fed ad quan-

mentis perauctoritatem , fecundüm au«

L

dam folemnitatem, quz adhibetur Sa-

tem quod eft homo, ad interiores effe-

Cramentis ad excitandam devotionem

&us Sacramentorum operatur meritori&

& tcverentiam in his , quïa facramenta

& efficienter fed infttumentaliter ; Paf-

füfcipiunt.. Ea vetó quz funt de necef-

fio enim Chtifti quz competit ei fecun-

fitate Sactamenti , ab ipfo Chiifto infti-

düm fuam. naturam , caufa e noftrg

tura funt : qui eft Deus & homo. .. Et

juftificarionis ; & meritori & e&edtivs Z

licet non fintomniatradita in Scripturis,

ut inftrteofnentum Divinitatis ejus , fed

tl ;-

habet tamen ea Ecclefia ex familiati

D.

tamen ; quia eft inftrumentum conjun-

Apoftolorum Traditione. Sicut Apofto-

&um Divinitati in perfona , habet quan-

lus dicit r. Cot. 11. Catera, càm ve-

dam principalitatem & caufalitaten re-

nero, difponam. — Hzcibi.

fpe&u ipftrumentoram extrinfecorum ,

— Declarat id 2..ad 3. dicens: Apo&oli

qui funt miniftri Ecclefiz, Etideo ficut

& eotum Succelfores (unt Vicarii Dei ,

Chtiftu: inquantumDeus habet potefta-

quantüm ad regimen Ecclefix , confti-

tem auctoritatis in factamentis , ita im-

a

tutz per fidem & fidei Sacramenta,Unde

quantum homo habet poteftatem mini-

vt

ficut non liceteis con&ituerealiam Ec-

fterii principalis, (ive poteftatem Excel-

;fO!HS(»VT

: clefiam, ita non licet eis ttadere aliam

lentiz. ItaS. D,

d

em , neque inftituere alia Sacramen-

Subdit , quód hzec poteftas excellen-

,beo,qf'?"

t ftd per Sacramenta, qua de latere

tiz Chrifti in Sacramentis confiftat in 4-

j g

Chrifi pendentis in Crace fluxerunt ,

pterogativis, Prima eft,quód meritum

i

dicitur effe (abricata Ecclefía Chrifti,

s

& virus Paffionis ejus operatut in Sa-

"d

zcibi,

ctamentis.

Secunda , quód in nomine

Notandum bíc » quód aliud fit deter-

Chrifti Sactamenta fanAificantur.

Et

[

minare materiale pro Sacramento , aliud

quia ex ejus inftitutioneSacramenta vir-

hii |

vc:þ. inftituere Sacramentum.. Primum

]

tutetn obtinent, inde eft, quód 7erz&

!]

Q34 q4

ipfe,

$;8^

TRACTATUS XI. Examen a.

ipfe, quia dedit virtutem Sacrámentis,

fe&tione; cum quantc fuit in ChriKo,

L

il

poffit inftituere Sacramenta; — Et quiz

S. D: flic a&4. UÜbt flioc ita

pon

Declarat : &hri&us in Sacramentig

caufa non dependet ab cffetu, fed po-

tiüs econverío, ideo

artv: ad potefta-

habuit. duplicem poteftatem $; Unamy

al

tem Excellentiz Chrifti pertinet , quód:

auctoritatis, qua competit ei fecundüny

iil

ipfe potuit cffe&um. Sacramentorum fi-

quod Deus,. & talis peteftas nulli ctea-

j 0

ne exterioriSacramento conferte. EHiec

t

türz potuit communicati ,. (icat nec di--

ibi.

vinaeffentia, — Aliam poteftatem habuit

ii

Excellentiz, quaccompetit ei fecundüm:

tv

Refp: 3. Poteftas minifterialis infti-

tuendi Sactamerta defa&o nulli puro:

quod'honto, &.talem: poteftatem: potuit

$h

miniftris communicare, dando (cilicet:

(ri

hominifuitcommunicata. Undeomnia.

f

Nove LegisSacramenta faetunt imme-

illis tantamoeratiz plenitudinem ,.ut eo

qun f

tüm meritum: operatetur ad Sacramene

b

diatéd Chrifto inftituta,& ab Apoftolis

r

omulgata, Sicut ab Apoftoio faco-

toram effe&tus,uc ad' invocationemnoe

Rn

b

minunripforum fan&ificarentur Sacra-

oin fua Epi(t. c. 5 fuit ptomulgataEx-

don

trema Unctio.

tenta, & utipfipoflent. Sacramenta ime

idne

ftituere; & fine:ritu.Sacramentorum ef-

L.

Ratío À ptioti e voluntas Cfiiri&ï 20

m

T

fe&tumr Sacran;entorum: conferre foló»

A

gatet ex T'rident,Se(f. , Can. 1. ita. de-

imperió: Potef. enimr infttumentuax

finiente:

Kuatiío congruentia: fumitur

L

N

conjun&um: ,. quantó- fuerít. fortius;.

dh

g

tüm ex dignitateSacramentorumJNovae

tantó magis virtutem füam in&rumento:

Legis ; quzin.ea derivatur. ex- dignitate-

dhtm

eparato-tribuere; ficut-manus: baculo;

Mi

infituentis;; "T'umex.motivo. Rationis:

Hzc S$:Di Hümanitas-autem Clirifti eft:

fecundz datz pro- K..1,

t

Iii;, |

infrumentum: conjundum Divinitati;.

tl [

Hinc quando Ghtiftus Joan; 20;

Apo-

Ergo:.

Kolis dixit, Sieut smiftme vivens Pater;

— Ratioergo 1. p:eff; quod nulla fit im--

Wllflünc

€$ ego: mittovos, ly ficut-non fignificat

plicatia,quód poteftos Excellentiz Chrie

Vitttm

omnimodam: zqualitatem: poteftaus

fti:quoad fübftsntiam cum pradictis 4j

*""*i'du 1

€hrifi & Apoftoloram ::uti nec inillis:

dotibuscommanicetut: putes creaturzs-

Aj í

vcrbis-Ch'-riPcid Ioan,.18. Rogey.pater , sr

2, Parrpatet:eiiam'ex $; Thom. ibid:

lijj

unum fint, fsctt €3 nos-moum [umus, V.

ad'x dicente :: Ad' evitandum hoc in*

hcut'non fignifïcatt—an*tam üHnitacem Iu«

tijg

conveniens; nefcilicet multa «apita iti

RUi

ter fidelés,quanta eft inter Pérfonas divi-

Ecclefia:effent, €hriftus-noluit potefta

"

qmas.

r

ceifas excelleatia Minifttis comma*

l'mh

XXDE.ap: 4 Pàtefs: Excellcnidd

nicate; Sitàamen: communicáffet; ipfe

i

x]m&

At

guz fuit in Chrifto, per- áb(olutam Dei

effet Capucprincipaliter, alii vero fecun»

$

potentiam : potuit quoad' fubftàntiaur

daï'iö. El' O.f

t

!

Un

puto hominicommunicari ad'inft tuen-

Ratioeff 1. Quiaditta poteftas Chrl-

nionis

At

&aSae»ramgxgta »fed ROD.cum.tanta- per-

fto conjg,etie- naturaliter ex vi u

*

hypo-

"i

p

N

N

DDe Sacramenits n Competias.

h

ligrpoltatice & ex debito , puro homini

"Dpponocontra x, p. R, 4. Tuxta , Au-

autem , íde& , quinon fimul.eft Deus,

gufb, tra&. 2. in Joan. Juftificatioimpii

Mj

accidentaliter & ex gratia,

2. Chriftus

w

ä

eft quid majusquám creatio ceeli &-ter-

:mon folüm condigné fed etiam .de toto

tz: Sed hzcnon poteft commitii creatue

hia

xigore ju&itiz. fatisfecit pro peccatis .no-

i

z tanquaminftumento

(tris, etiam inguantumilla funt injuriz

nec illa.

phy(ico. Eggo

s

u

& offenf Dei , fübqua tatiene vel.ha-

Ad boc R.. füb dift, dicendo quód ju-

bbent infinitatem intrinfecam & fimpli-

n

«iter., vel (altermn funt fuperioris Ordinis

&ificatio impii ex patte termini (cu effc-

&üs , quz eftgratia & quid fupetnatu-

i

"

tefpe&u atisfattionis puri hominis.

tale, fit quid majus creatione , non veré

t

3. Chriftus .nobis de €ondigno meruit

x patte modi producendi , quia fic dicit

W

gratiam remiffivam peccati fub .di&ta

formalitate , f1.veró per abfolutam Dei

edu&tionem gratiz & fubje&to : econtra

£tcatio ef qnid majusex

parte modi pro-

3A

potentiam purus homo confitueretur

-ducendi

jutr

Caputaliorum, ad fummum poffet aliis

» cüm fit ex nihilo , .eft auteti

quid tminus ex parte termini produdti ,

U d

:de condigno meteri peimam gratiam ,

cümálle fit quid tiaturale.

T

folàm ut eit .£ormaliter fan&tificativa.,

Poteft erga

j

["]

Deus , folus & uuicusg

manens cauía

forma filiatienisadoptiva , & formaliter

j

ut expulfiva peccati in ratione macule

grincipalis & aucteritativa gratie , me-

diante homine .ut inftrumento caufare

Wy

Teu málitiz, fub qua ratione non habet

n

ánfinkatem fimpliciter , nec.e& (uperioris

gratiam., fed nihilcteare ; «ut patet ex;

«tdinis, non ef:malum Dei (e4 malum

8, Thom. 1.p.q.4$.a.g. . Poteltetiam

u

poteftas -excellentim «Chrifti nominari

iil

"hominis, privans donogratie que e&

auctoritas per comparationem ad alios

ii

finita & remifiop

eccati üt offeníz paf-

five Dei fuitlecadjun&a folümex divina

Minifttos, ut aitS. D.híca, 4. ad z. ,non

tamen abíolut,

(tirte

Otdinatione ,- plenam fatisfa&ionem

zchü'

gratuitóremittepte, — 4. Meritum Chri-

Vide in Tract, de ]uf'tifïcatioäe.,'. uo-

mode unus homo pollit alteri mereri

j

i

füi e& valoris 4im.p!ici£erinfiniti & inex-

gratiam , quomodo:conftitui ca

e !

hautibilis ,. (ecus eft de metito puri ho-

putalio-

minis, cujus etiam fatisfa&io & meti-

rum. — Ét in tra&.deIncatn,

quomode

u

vel alienis

j

uf

tum in S$acramentis Operarentur cam

purus hemo poflit pro fuis

peccatis fatisfacere,

j erll

fübordinatione & dependentiaad Deum

& ad Chrifum , totius viruitis & effica-

QU RO II. Quinam (unt Sacta-

ntW

cig , tum homini Sacramenta ibftituen-

mentorum Miniftti , (untne foli Viato-

ul

äl*t ï[*e

, tum Sacramentis inftitutis collatze 5

165, veletiamBeati & Angeli?

h

fundamentum & ptincipium , mane-

XXX,. , 1. Solus homo Viatot elt

retque homo ille inftrumentum fepara-

Sacramentorum Minifter de Lege Doi

T

tum, Humanitas Chrifti veró e& infru-

ordinariá, (eu ex vi.modernz inftitutio-

;

g

nis, Gcordinaczius.

mentpmconjuxw&um; - Ergo.

o

Rdt i&ji

: Qq-q'q.q E

promcr

N

4óo

TRAC 7;A'TUS- Xl Examts 4.

IT

Katio *

uia Chriftus inftituens Sa- — tét;, nori competetet ei füprema juris.

gut

etamenta , & eorum minifterium com-

di&tio fimul cum alio Viatore;

bf

snittens , fuit allocutus folos viatotes ;

"Ratio : Quiatepugnat , quód jutisdi-

&tio füpféna ftct penes duos in folidum;

"i.

Ergo.

*

t

k

Hoc et

H

am intelligiturde homine de-

ficut dominiunr penes. duos in folidum

-dutt

fun&o, miraculosé refufcitato ; & pu-

ftare riequit.

r

zum iterum viatorenragente.

w.3, Angeli poflunt de potentia &

dul

£, 2. Homo beatus , etíi nulla nova

Lege extraordinariá Dei conficer

1

t;& ad-

ei ficret commiflio , etiam de Legeordi-

miniftrare Sacramenta.

a (l

'njta

patia feu ex vi inftitutionis Chri&i , eífet.

Ratie patet ex $, T hom. hica. 7, in c.

idoneus Sacramentorum Minifterin re-

dicente : Sicat Deus vírtutem füam non

puuy

E

affumpto corpote , extraordinarius ta-

alligavit Sacramentis , quin poffit fine

Saciamentis effe&tum 'Sacramentorum

-f

men; loquendo de Sacramentis jutisdi-

étionem non requirentibus.

conferre, ita etiem virtutem fuam norm

aj

Urfupqi

Ratio ; Quia licét Chriftus miniftros

alligavit Ecclefiz Miniftris, quinetiant

inftituens folos Viatores faerit allocutus;,

Angelis poffit virtutem tribuere mini-

^g

3 dy

utpote quia eos folos habuit prfentes :

ftrandi inSacramentis. Ergo.

attamen nullam fecit reftrictionem ad

t f

Nec obeft , quód in Angelis non fit

g'aSzmmg

f£atum viz. - Ergo.

character, ille enim non eff neceffarius

E

- Dixi t« 4n reaffumpto corpore : quia

refpectu potentiz Dei abíolutz , per

:

anima, utpote folüm parshominis , non

quam Angeli effent mini&ri.

poteft effe minifter Sacramenti , licét

i D

- g 4. Sacramenta hoftra ab Angelis

D,W f/ll:f [

chata&terem: habeat , mam prater eum

confe&ta , effentejusdem rationisac fpe-

Qd

requititur organum corporeum , quo

cicicum Sacramentis ab homine confe«

vox aut alia actio vitalis exerceatut,

&IS-

;

* umof

Atl

Dixi z. extraordinarius tamen ; non

Ratio : Licit Sacrame

n

ita þno&ra *ef;þ

quód ad hoc fit opus potentiá extraaigdi-

Vrf

natiá Dei , aut fit neceffatia immutatio

fentialiter conftent rebus & verbis , non

*l

tamen eft de elfentia , ut fint vera verba

[j

in ufü Sacramentorum , ficut dicétur de

R

veritate vitalita.is feu vitaliter prolata,

ngelis $ fed lic&t fit de Lege ordina-

Hnumcok

ria, id eft, ex vi modernz inftitutionis,

quz non poffunt dari in Angelo corpus

tj

affumente , fed fuflicit ; quód fint vera

quià tamen foli Viatores ordinari& Sa-

Iw

cramenta conficiunt , effet extraordina-

verba veritate fignificationis , feu fint

; nmrl

t

figna fenfibilia g:atiz fan&ificantis : Sed

D

rius.

ii

Dixi3 d Saepamtntis jurisditlionem

pet abfolutam Dei potentiam polfunt ta-

h lt

l

m

x[[

non requirentibus 5 Scrmo enim hic eft

lia verba dari in Angelis corpora affu-

&

10

mentibus,

Ergo.

de fola poteftate phyficá , non de morali,

M

uti eft Jarisdictio , quz per mortem ex-

XXXI. -Quid-/änii: de rece

ptlänc Sa-

hod

cramentorum rcfpe&u-Bcati ?

ípirat. — Hinc fi Papa moztuus refurge-

Dice:

p

De Sacramentis in Communi.

861

Dico : Si quis defup&tus tefütgeret &

QUARO Ill. Quid & quotuplex

viveret vitá mortali ut anté , indublum

eft intentio re

quifita ad Sacgamenti con-

fcétionem ?

j

eft, quin poffet recipere Sacramenta , ut

aliushomo; fed fimaneret fimul Com-

XXXIL, g. r. Quid &quotuplex fit

fl

intentio , nimirum actualis , virtualis,

(l

prehenfor uti Chriftus ; poffet recipere

Sacramenta ftatui füo non repugnantia ,

habitualis, & quid fint , explicatum eít

ficut Chriftus in ultima Coena. tecepit

fuprà de horis Canonicis 'Tra&. 10. E-

ii

Euchatiftiam. — In quo cafu etfi non re-

xam. £. n. 82, Not. 3. Quibus addi po-

teft interpretativa.

De qua poftea R. 2.

ciperet ( ficut nec Chriftus recepit ) cf-

fe&um principalem Euchariftiz, fcilicet

Vide etiam fuprà Tra&. 3. Exam. 1, n. 9.

i 7,1116

& 10.de voluntario quid & quotuplex

Puf

grati augmentum , quia jam effet in

fit,

ff

tetmino ; reciperet tamen effe&tum mi-

- müs principalem , ícilicet dulcedinem

Nota, Quód intentio i

;1 Miniftto Sas

gauu

ctamenti adhuc poffit effe duplex. Una

Qul

quandam 1piri-tualcm , dequa mentio fa-

Ga fuit fuperiüs Exam. 2. n. 22« Exquo

communis , quà fcilicet intendit facere

Jf

id, quod vera Ecclefia facit & quod Chri-

d

patet, quód aliud fit recipere Sacramen-

ftus inftituit.

tum , &aliud fit ecipereftu&umSacra-

Altera privata & patti-

menti Sicut&aliud eft poffc , & aliud

cularis proprio & patticulari ipfius mi-

10 Uf

actu Sacramentum conficere, poreít qui

niftri judicio regulata,

Prima eft prin-

]

charadetem habet five beatus fit five

cipalis & fübftantialis , totamque actio»

Z)W :

damnatus ; fed utactu conficiat, requi-

nem miniíri , quoad Sacramentorum

ritur. Dei permiffio & concurfus. . De

fübftantiam regulat , & alteratn , fcilicet

) Angtlu

:

|

quo Qs cognovit [en[um Domini?

intentionem privatam , corrigit , limitat,

uód Angeli fan&i quibusdam San-

& (ibi fubjicit.

Hoc. notabile maxime

gt

- &is, ut nofirz S. Catharinz Senepfi, &

m

fervit pro Quaft. fequentibus.

. B. Agneti de Monte Politiano admini-

E, 2,

In miniftro Sacrament

iaci

Kraverint (acram Euchariftiam , fundatas

valorem ejus necelfarió requiritur ali-

at

j

habemus hiftorias.

Uti & rarum & ex-

qua iotentio , quz tamen non cít pars

V

intrinfeca Sacramenti , fed conditio ap-

üa u

traotdinatium eft , quod Thomas Staple-

lu

tonus in Colle&aneo de S. Thoma Apo-

plicans ffze qua uon.

«

folo ex aliis Auctoribus refert , quód

Prima pars patet ex

Conk. Florent.

ht

decernente (ic

i

jl

Ànno 1120. quidam Iodorum Patriat-

Omnuia Sacramenta

cha nomine Joannes, Romam venetit ,

tribus perficiuntur , videlicet rebus tane.

n

ibique Calixto II & Cardimalibus in

quam materiá , verbistanguam formá ,

u

Confiftorio teftatus fit . S. Thomam

c per[onà miniftvi conficientis Sacra-

j

d-

mentum , cum . intentione faciendi quod

Apoiolum , omni anno folitum com-

municare populum, . Propriá manu di-

facit Ecclefía.

Ergo.

£n

Ratio eff. ex S.'Thom.

hica.8. Tum

Ais porredà , ab indignis veró retra-

j

6à.

quia , quz funt preter intentionem ,

Q4444 3

ünt

j

x

Eä

P.

862

TRACTATUS XL.. ÉExamen &.

kái

funt caufalla ; quod non eft dicendum

Difl. maj. , velexplico; eameffe ve-

de operatione Sacramentorum.

Tum

ram , fieo pofito, velablato responatur,

zl

ld

etiam , quia quando aliquid fe habetad

vel tollaturà ptíori, & perlocum intrin-

multa, oportet , quód per aliquid deter-

Áecum, ut ojant ; fecus i perlocumex-

ww

minetur ad unum, fi illud cffici debeat :

il

trinfecum, velà polteriori , vel folüm

Sed quz in Sacramentis aguntut , pof-

"ut per conditionem neceífarió requit-

j g

funt diverfimodt agi , ficut ablutio a-

A

am 3 & hoc 2. modo eft de intentione,

quz , qua fitin Baptifmo , poteftordi-

X 3. ln.minifro Sacramenti inten-

E

nari & ad munditiam vel fanitatem.cor-

tio habitualis vel interpretativanon fuf-

[ pn'vgl

poralem, &ad ludum , &ad.multa.alia.

ficit, a&tualis eft optima , fed non necef-

& (

faria$ virtualis faltem neceffarib te

B-

Ergo oportet quód per abluentis inten-

tionem determinetur ad unum , fcilicet

fitur & fufficit. dta

i i

ad facramentalem effe&umm.

miftz.

probabilits Tho-

g

Katío 1. p. Chtiftus Dominus infti.

4 [

i

2. Pars colligitut ex verbis citatie

g

Concil, Florent, quod eodem modo lo-

tüit , ut actio facramentalis:fiat modo

humano, ideft, ex deliberatione : Sed

L J

quitut de perfona Miniftri & intentione

a&tio ptocedens ex intentione habituali

tuls i

ejus.

Subfumo : Sed perfonz mini&i

non ef pars intrinfeca Sacramenti fed

nonfit modo humano feu ex delibera-

Wil

l

übw]

caufacfliciens. Ergo necintentio. Pre

tione, càm nullus deliberatus a&tus vo-

4

luntatis in-eam influat , ut patet fuprà

Atfv

quo

Y

ln

Tra&. 10. Exam. $. n. 82. dchoris Ca-

INota, quodConcilium-confultó uts-

non. ex deícriptione ejusdem intentio-

Md

€ut illo termino perficiszter. & non-

nis.

Ereo.

pj

eomponuntur,ad infinuandum , quód di-

Nota, gxiöd Aquibusdam Autoribus

"titm;

veríimod$ loquatur de illis tribus ad $-

intentio virtualis , vel etiam generalis

tl

cramentum requifitis , ficut aliqua , fci-

interdum vocetur habitualis , uti & ab

mäil)m f

licet matezia & forma , requirantur ut

ipfo $. Thoma'vocaturliica.8.ad 3. f

pattes intrinfece , aliaut connotata ne-

b [

:ergoficaccipiatur , valet Sacramentum,

Vi

ceffaria extrinfeca. INam priorterminus,

!t

D

Pro 2. patte Not, Intentionem inter-

l

fcilicet ly perficiuniur , € univer(alis ,

pretativam vari$ accipi. Priz. Qui-

V

& abfirahit à perfectivo intrinfeco :&

dam eam vocant indire&am , ut fi quis

mog/mj

extrinfeco , de quo utroque Concilium

aliquid velit in alio dire&t volito ut in

ibi egit : alter veró terminus , fcilicet

D

cauía, v. g. qui fcit fe in ebrietate habere

€omp

onustur , tantüm camprichendft

confuetudinem blafphemandi , & dire-

fnimnm

páttes intrinfecas.

&t intendit ebrietatem , is indiredte &

b

"ii

Oppono : Quo pofrto ponitut tes, &

interpretativé cenfetur intendere blaf-

&te|

quo ablato toliitur , hoc c£ de cífentia

fei : Sed fic cft de intentione miniftri

phemiam. 2. Áliihanc , utexplicat&

lm:l

eft , vocant intentionem incaufa ; inter-

refpectu Sacramenti. Efgo.

pretativam vero dicunteffe , quam quis

h!& Wde

nec

j

365

De Saeramentis n Communt.

LT

aeca&ualiter,nee virtualiter, nec habi--

manenstalis,non poteft inffaetein a&to-

tualiter habet, fed duntaxat haberet (ub

rem liirnanam particularem : Sed illa

pouat|

mintir

Bac conditione , fiinejus obje&ti cogni-

intétio generalis eff confufa, Ergo.

tionem veniret , ficque eft conditiona-

Dixi, z24nent talis; ad infinrandum ,.

hum

ia

tà: qualis intcntio cenfetur effe in Ca-

uód fufficiat iientio generalis per'pat «

ticularem determiriata , v. g. inteudo in

tholico ,qui totá vitá nunquam habuit

st

j rgqät-

intentionem: actualem fuícipiendi Ex-

hoc actu facere, quod'facit vera' Eccle-

fia.

Porró an'intentio interpretativa

n

tremam Ündtionem, repenté autem fen-

1713

fibus privatur , morti proximus, qui

fufficiat in recipiente Sacramentum , pa*

tchlt inffän, 36. R*r T.

"T

r calum. fuum ant& prafciret, Sacra-

mentum lioc ant& peteret, 3. Sumitur

3. €4 4. Pars patentex dictisde horis

l

Canonicis locopauló fuprà citato,

ii Ti

prout includitur in generali intentione

faciendi ,quod Chriftianum vel Sacer-

QUAERO V. Requiriturne ad valo-

[

rem Sacramenti , ut minifter intendat

T

dotem. eu. Eccleíia minifttum. dece

"

Hoc notato.-

facere actum formaliter ut facramenta-

i

v d

. Katio.2, p. eff : Quocunque.ex tri-

lém, vel fufficitne exteriüstantüm ver»

bus modis fümatut intentio interpreta-

Da ptoferre five ferio five jocos&, acma-

dud

fiva,non fufficit. Non primo : Quía

teriam & formam conjungere, feu ma-

lts

N

etíia&tio vel prolatio verborum Sacec-

terialiter illum actum facere ; ment?litct

dotis ebrii vel dormientis poffit effe li-

eurii annullando?

x i |

XXXIH.»x. Probabilius eft, quód

yis Q

Bera, vel voluntatia in caufa ,. eamque

€hri&us ad rationem Sacramenti eleva»

primum neceffarió requiratur, & fecun-

gab |

te potuiffet, defa&to tamen eam non ele-

dum non fuffciat ad valorem Sact:a—

vavit ; tum ob reverentiam Sacramentiy

menti.

ii x

Ratío : Concil. Flotent. in decteto

vl

tum ut Sacramenta à miniftro confice-

zentur cum morali certitudine , qux ne-

Éugenii & Trid. Self, 7. Can. r1. de-

ub

quiteffe in fomno & ebrietate; cüim loco:

cernit : $i quis dixerit in miniflris,dum

il

materiz debitzà miniftto determinatz:

Sacramenta conficiunt , nom requir? in-

p

gotuiffet ab alio fab(titui indebita, Flanc

sentionem [Altem faciendi quod facit Ec-

vl

clefia, anatbemna! : frt.

Sub[umo : Sed

autem effe voluntatem Chrifti, colligi-

s U

mus ex.confenfu

-

& quotidiana Ecclefia

intentio faciendi,quod facit Ecclefia eft

r ïig"j |

praxi.-

intentio faciendi Sacramentwum , feu

;oï'nogm

ANee 2« modo:. Cüm eniux illainten-

a&iones extetnas ut formialiter facra-

.WW

tio:conditionata. non exiffat,. nec un-

mentales, & nori merématerialiter. Er-

Iul

quam extiterit a&u, fed: (olüm exiüeret,

;o Sacramenturr formaliter ut tale de-

j

k TE

i

nequit influere in a&ionem deliberatam

bet effe objedtum intentionis miniftti.

a-

i

Prob. min. Nomine intentionis

f hfm

föïlv-fiuwanam , uti eft aGio facramenta-

Is;

:

dChti*

ciendi quod facit Ecclefia,vel quo

lam

TM

u

$us 1nfhtmt » Coneilia requirunt il

in-

, Fua mode: Quiaintentio confu(a.

*

"-

*

$64.

TRÁCTATUS XL — Examtn A.

intentionem , quam negabant Haretici ,

vetba ab Ecclefía inftituta :ibi S. D. vult

uos Concilia ibiimpugnant:Sed LHiz-

contta aliquos DD.non elfe neceffariam

: ixi:!ur,

l

retici non negabant intentionem fa-

intentionem mentalem expreffam feuin

: M

ciendi a&um facramentalem materiali-

a&u fignato , explicatam fuprà loco cit.

p

ter , quem Ecclefia facit , fed faciendi

de horis Canon. fed fufficere mentalem

formaliter uttalem,

Ergo.

implicatam feu in aQu exercito ; de qua

g

-d s

. Nota ,inter Propofitiones ab Alexan-

fuícipiens potef effe moraliter certus,&

dto VIII. damnatas p, 28. effe hanc: Va-

fic de vetitate Sacramenti anxietatem

r

hw

let Baptifnus collatus à minifro , qui

deponere , nifi contrarium exteriüs per

p

emnem ritum externum ,. formamque

vetba formz exptimatur,

baptizandi obfetvat , intus veró in corde

XXXIV. Oppono 1. Innocentius IV,

i. i

fuo apudfe refolvit: Nonintendo,quod

ait , ad Baptifmi valorem non tcquiti,

facit Ecclefia,

uód,baptizans gerat in mente facere

* p h

m ag

Eadem eft mens S, Thom. hica. 8. ad

Quod facit Ecclefia. — Et Nicolausl, à.

1. dicentis : In(ttumentum inanima-

Bulgaris confultus de iis , qui baptizati

! kmun

tum non habet aliquam intentionem

fuerant à quodam Judzo, dequo dubi-

— Ul

tabatur,an effet Chriftianus vel Paga-

W.Ehnt;

reípectu effectüs , fed loco intentionis

e& motus , quo movetur à principali

nus , Refpondit, fi debitá formá bapti-

Awg]

agente , fed in&rumentum. animatum

zati erant, non effe rebaptizandos, Ubi

m

(ficut eft minifter) non folüm move-

nulla fit mentiointernz intentionis. Et

BO

S. Chryfoft. hom, 8 . in Joan.ait: ZVes

nl

tur , fed etiam quodammodo movet fe-

ipfum , inauantum fuà voluntate mo-

eft juflum propter. a'terius malitiam ad

j dm'.[ umi

Et ideo

Rontrid

vet membra ad operandum.

falutis noffra Sacramentacum fide actt-

tequiritur ejus intentio , quá fe fubji-

dentes offendi , idcft , damuum pati,ex

Lonïfgu

i

D

h

ciat principali agenti , ut fcilicet intendat

pofità autem fententia id fequitur, ni-

PC

facere , quod facit Chriftus & Ecclefia.

mírum multos pueros propter internz

At

i

EHzc S. D. Item hic a. 10. claté ait: In-

intentionis retentionem à tmaló Mini-

QGl

tentio Miniftri poteft perverti duplici-

ftro in baptizando factam ( uti in Gal-

É

4

ter: Uno modo refpe&tu ipfius Sacra-

liis accidiffe fcribitur) Deo

3

tc?nüm"

AW

menti , puta, cüm aliquis non intendit

privati.

j

DA

Sacramentum conferre , fed deriforie

2, Vulgat

is efthiftoria de Athanäüo,

3 /fw

aliquid agere, & talis perverfitas tollit

qui, cüm effet puer, quosdam alios pue-

veritatem Sacramenti,przcipué quando

rOs baptizavit per jocurm , con(equentet

li

fuam intentionem exteriüs manife(tat.

cum intentione faciendi folüm adtum

1»111 ll

Hxzc ibi.

Quz verba fat clara funt,

externum , quem tamen Daptifmum ra-

Q

QuandoergoS. Thom bica, g.ad 2. &

tum habuit Alexander Patriarcha Ale-

Df

in 4. dift. 6.q. 1.a. 2 q- 1. ad z. dicit,

xandrinus.

Item deS, Genefio Matty-

M

Á

hi

me

non requiri intentionem mentalem , fed

te , qui cüm effet mimus, & in Scena

l ï*'tf*l

tizati

fafficere. expreffionem fncentionis pet

( ut Imperatori placeret ) fe. bap

acie-

"i

"0 Qu

)

JDe ;,ö"acmwmtï.r d2 Comnmun.

96$

u

ffüciebat , & ex baptifmo ijüftiücatus

gitime exercitus : Sed mini&er in Sacra-

s

tcü.

i

mento fe habetut caufa fecunda,, & Deus

lt

il

4. Sacramenta valent ex opere ope-

eftcaufaprima. .Ergo.

12. Quod quis non poteft dare , nom

Q

xato Ergo ad eorum valorem non re-

quititur intentio mini(tri , fed fufficit

potett auferre: Sed fola intetna intentio

;

non poteft dare feu conficere Sacramen-

]

opus externum , & aþpplic'atiok.formæ ad

r

materiam.

tum, ergo necauferte,

4. 'Sactamentum fübfiitit , dum eft

Ad 1. Innocentius loquitur de Sa-

r

fignum ,& caufgratim : Sed hoc non

cramenti valore prout valet ad effe&umy,

[

iNicolaus

ntiull

habet à Miniüro fed exjinftitutione

non veró -deeo, uteft in fe,

Chnitti..

-

Ergo.

per debitam formam intelligit debitum

mrqniri,

$. Inftrumentum nihil agit prater

ritum , qui comprehendit etiam inten-

d

a4&um externum : Sed minitter eft in-

tionem mentalem , ut patetex probatio-

"

frumentum,

Ergo.

À

D

í

ne noftra $. Chryfoft. per malitiam

*i bapfüä"

6, Hzreticiacl

:;gan

i velidtbagtdá-

intelligitimprobam vitam miniftri , quze

quoduhi-

1e pofï'unt.: Sed illinon habenr intentio-

fuícipientinon nocet, Quód autem ex

hg

nem verz Ecclefiz.

.Ergo.

retentione internz intentionis miniftri

bt

pueri zternüm Deo privarentur , eílet

n Ul

i p Sponfi bapcizati contrahentes Ma-

trimonidm , fi intendant. folüm facere

per accidens ( nullum enim eít funda-

"

-conttactam , & non Sacramentum , fa-

mentum dicendi , quód Deus illum de-

i M

at

ciunt tamen Sacramentum , cüm illud à

fectum fuppleat ) ficut etiam elfet , f1ex

«ontradu feparari non poffin. Ergo

malitia ( utpoteft ) omitteret unum ef-

7 fa'; 4

non requicitur intentio.

fentiale verbum forma.

Hinc fi nobis

uumpm,(fj

g. *,Ep-iifcogus valid& ordinat excom-

objiciatut ; debere nos fempc'r effe an-

at

smunicatum : Sed non habet inzentionem

xios', an minitter habuerit intentio-

y ii

,eum -ordiuandi.

Ergo. Min. prob.

nem, retorquemus dicendo, tali modo

n

Quia , antequam ordinet , ptoteftatur

debere nos femper etiam angi, an . pro-

(

tülerit omnia verba effenrialia formzx,

.quödänon velit talem otdinate.

2

Ü qu' K

..*9. Sacerdos neíciens quibus verbis

3

:ï

u:'äcit ergo certitudo moralis, nec re-

at conlecratio , vert confecrat, fi verba

1

C

tucphyfica ad quietandos animos :

de AWT

na-

u

ï,

di

CU

a.

proferat füper pánem : Sed illénon

um eft ante ngon. Ti

p

44 *, R. Athanafium quidem ]udum

.bet intentionem. Erco.

aiif

10, -Minifter poteft caufare effectum;

fecie , fed fub & cum fpecie ludi ha-

(olümfï 1

iquem ipfe non intendit , ut patet in ha-

builTe intentionem faciendi , quod facic

j

j

vera Ecclefia ; nam de fuo fa&o interro-

It

g;'ctico"ïaal*Lizaxïte » qui chara&terem ne-

:mï"ül'l

satus Refpondit , fe volmfle: facere,

;äf*rï& tamen producit, Ergo.

J

11. Intentio caufe fecündz nen po-

quod viderat feciffe Epifcopum . Alexan-

i

ibrico $

H $02305

dtinum,

Ad illud. de S. Genefio dici-

teft impedire actionem caufe pr

L

tur , eum in fua Scena ab Angelofuiffe

WE

-qgagdo matería & fórma & actus eftle-

Rrrrr

moni-

66

-

?;' &AÁACTYAT US XL . Éxamen 4-

Item hzc : Inftrumen-

[

amonitum de efficacia illius aquz , adeo-

tis principalis.

Bapzi(mi

tum nihi| agit preter a&tum externum,

tl

que eum elicuifle defiderium

Cxterüm

feu intentionem recipiendi.

Vide verba S. 'Thom. addutta ad pro-

MO

if

quoad intentionem baptizantis dici po-

bandam fententiam noftram, ubi pater

aculofus eft ,

differentia inter inftrumentum aninia-

N

«eft, quód , quia Cafus mir

-Deus, qui virtutem Ínam intentioni t

àl-

tumac liberum , & inter inanimatum,

lnl

niftri ( uti nec Sacramentis ) non alli-

quöd feilicet primum etiam moveat fe-

ten

t Cs

gavit, eam fuppleverit, . Vel etiam dici

ipfum; id eft, aliquam fuüi parrem , ni-

mirem catera membra per voluntatem,

Mto

;po:e&, quód ille in Scena Genefium ba

ptizans habuerit intentionem faciendi,

quos actus voluntas potelt elicere ut

hl

d

quod facic Ecclefia,

Quod enim Chri-

caufa principalis, attamen ejus inten-

tionen: refpe&u Sactameuti Deus vult

ftianus ( protüt objici potef ) talem in

k

Scena períonam agens , intentienem

üt conditionem ffge qua non , fed refpectu:

ltnrd

Ecclefiz non habeat, eft, ne rebaptizet

Sacramenti uttalis , homo pet fe elt in-

* &l

ftcumentum,

Üte

baptizatum, & ne itrideat Sacramenta :

Huic Refponfioni duo opponi pof-

!äïämer

at veró Pagani ,ad majorem Ecclefiz &

[

Sacramentorum: defpedum , intende-

Unt: r.Servus eft inftrumentum ani*

L]

1.

matum füi domini: Sed licet fervus in-

bantfacere, quod. hriftiani facere fo-

*s ll

lent.

1

teriüs non confentiat contra&kui ,ex do-

I

Ad i. dift conf, Ergo non requiri-

T

mini mandato per eum faCto,tamen fub-

l

turintentio ut cauía valoris, feu infti-

fiftit. - Ergo. — 2. Siquis confiteatur per

Autin

tutiv&, conc. ut conditio fiue qua mon.,,

interpretem,aut Matrimonium contra-

d 4 ,

velexecutiw£, negatur. — Patet exdictis

hat per Procuratorem , fubfiftit Sacra--

NI

adQ,. 3, R, 2.. lem fufficit applicatio

mentum & contraétus , licàt illi nihil

A

formag ad materiam , fa&ta formaliter

intendant , nifi exteriüs proferre veiba,

M ell

( Q

a

juxta. Chriffi in&itutionem ,& ut eft fà-

& tamen fünt inftrumenta animata. E*r--

UOf

€ra.ceremonia, conc.marerialiter & in

(

W

Af

w

efte entis, pegatur,

Pro folutione Nota , quód feryus

]

lts

li

i

Ad 4. datur prima diftinctio mox

peffit (» dupliciter babere. — 1, Ut pra-

data. Aliudettde Sacramento jam con-

cise referens. voluntatem domini , & in:

l/;

/[)

[

fecto v. g. Euchariftiz , nam poft confe-

hoc fenfii.min. eft vera, & fervus habet:

A

Íe ac fi effet inftrumentum inanimatum..

£ionem X minifiro pnullatenus ampliüs

?

"n

A

endet.

2, Utoperisfubfiftentia ejus arbitrio fit.

&

A:5 .. dift. ma;'g Iffrumentum inanic

à domino commiffa, & hoc. modo fe ha--

matum , conc.maj: animatam & libe-

bet ut inftrumentum aniinacum, & ficfe-

l

L

(r

habet minifter in: Sacramento.

Unde

rum; neg. maj. Et fic dift: min, neg..

l

n

conf. Éodem modo diítinguitur hzc

Trid, ait : Abíolutio nen eft nudum.

hi

propofitio: Adtio non perficitur. fecun-

mihifterium , fed ad isftar actus judicia-

Sacra*

:

m intentionem ipftrumenti fed agen- ^is,. Porró. mtchfes .[e[þ.e&u

lm

"r

mchfi:-

867

De. Suevameniain Communé,

menti Pænitentiæ,* & Procurator refpe- valorem non concuttic, nec Sacram :n-

(truma-ï

:

Ya

€tu Matrimonii, fant inftrumenta ani-

tum fubfittit,

|

Adi12. dit, maj. ex R. at O

pþoti.o :

p

mata prioris generis, nec fant miniftri

illorum Sacramentorum,

n, 32.ante R. 3. Vel neg. maj.

Quis

gt

1 u

-Ad 6. neg. min. Poffunt enim ha-

bonum ex imtegracaufa , malum veró ese

xima'.;q.

bere & cenfentur eam habere; fi veró ex

quocunqte defectu,

Sicut ergo non va-

analitia eam. non haberent , mihil face-

let, Minifter per folam formam fine

0R*

*

r

l

u

q,t

zent, Caterüm fi Hzreticus haberet

materia non poteft Bapcifm

m conferre,

tiptto

hanc intentionem, intendo facere, quód

Ergo omittenda folara formam non. pe-

teft eum annullare, Ita (imiliter.

Quia

jj d

facitEccleíia Chrifti, fed non quod Ec-

j t

€lefía Romana , valeret Sacramentum ,

facere Sacramentum eít de genere bo-

ul

quia pofterior intentio priorem nen de-

norum, illud auferre eft de genere ma«

lorum.

xefïïäu

firuit , necfibi ecntrariantur - formali.

QUAERO V. Intentio intctoduces.

Ed

tersfed folüm materialiter: quia falsó

dinovum ritum in Eccleliam, invalidat-

exitimat ex privato etrore, Eccl?(iam

pl

Romanam errare.

ne Sacramentum ?

| il*

Ad 7. neg. confeq Quia illi contra-

XXXV. Ante R. Vide Not. pofitana

d

n. 3z.immcdiatä ante R.2.

hcnfgs habent generalem intentionem

«

facicn"- i, quod Chriftus inftituit , quam

&. Miniíter adhibens materiam &

" tuïr

fi non habeant, nec Sacramentum nec

formamlegitimam , cum intentione fa.

ciendi quod facit Ecclefia , etíi privatà

d

cgnnra&ï; m faciunt,.

Go

A4d 8. ncg. min, Vel enim illa Epi-

faá intentione intendat in Ecclefiam in-

dücere noyum ritum ab Ecclefia non to-

1 MÉ

fcopi proteftatio ficad terrorem tantàm,

"

leratum fed odio habitum, vertim con-

ilin

li

vel eà factá, fíi nullum iudignum inve-

ficit Sacramentum , fi illum ritum im

j

]

niat, elicit abfolutam intenzionem Qr-

dines conferendi.

formanon explicet: Íiveró eum in for-

j t

49 neg, min. Quia habet intenrio-

maexprimat , ut inde &lfitas formz fe-

[j |

nem generalem£aciendi, quod facit Ec-

quatur , & genuinus fenfus à Chrifto

ht E

W

€lefia.

intentus deftruatur, tunc Sacramentum

V

lu

. 4d 1o, dift, ant, Quem nccimpïicitä,

non conficit; non ex defe&u intestio-

)

nis, ac fi nimirum non poffit habere in-

1]

mec explicii? intendit, neg, non expli-

tentionem Ecclefiz, fed ex defe&u for-

)

€ite, bene tamen implicitä XSEGHC. dDr.

in

4

Qui enim explicit&. vult caufam,

iii

]:,;h-

nuie,

j

u

b&k!*

Cit? vult efe&um.

Ratio t, p. De Fide eft, tunc verum

Al 1i1. Concedo totum; fzd dico,

confici Sacramentum,quando adeft de-

)

l

qaód deficiente irnterbà intentione mi-

bita materia, forma, & minifter Sacra.

pi

d

Aiftri materia & forma. debite, non ap-

menti cüm intentione faciendi quod

plicentc

E

"

Chriftusfecit : Sed hzc omnia concur-

j

s

;nec aXtus rit& exerceatur,

Tunt in cafü prima partis, nimirum duna

«t

&onfequenter ;-:*aufalïpr,ima ad Sacramenti

-

Rirrzr 2

fal-

pi !

*

eón

TRACTATUS XI. Exaner 4s

Faltus ritnis in forma nonexprimitur, ut:

collisitur ex comm

patet ; nam intentio: patticularis & prie

uni Theologorum

u h

r

"Sententia;.

g

'vata cedit communi.

illa..

Ei'go;

gïcorrig'itun ab;

ldem hic q. 68.a; 7, $. D* expr,e(ï.'*&; de

^ ia

Baptifo- docet in c; Et ad 1, &ad z..

p

Aliudi effet ,. Ii H'ær.eti?;us expresíé

ait ::&*i;'z-aa'itlt'a,idäwf itentio fu, (ci-

Atl

intenderet facere. folüm. quod. facit Ec-

[zie;zdz'.ifacmmzntum,e [et. vebaptizam-

usl

clefia v.g. Londinenfis , excludendo.R.o-

^

z

dius ; fftamen boc non. conflaret , efft

j

manam, tunc enim Sacramentum eflet:

dicendum : nomes bz

1 mpra

nullum defectu debitz intentionis,.

ptiimtm-*, egate

.

vt

£aptizo,,

2. & 3. Pars patet. in. exemplo Baptifz

;A er','lübu

mi Àcrianorum baptizantium in nomine

2n2. Nom effneceffe , ut dic'a inten-

tio fit atualis, fed fufficit virtua

i,

Patris majoris , Fihi minoris, &c; Et

veró babitualis;

lis ;';an.;?*-E

bxte

Donatiflarmm. baptizantium. fub. hac

Ratio eft, quae fu

^,ltni

forma.:Siego & tu fümus hiaretici, non:

prà.de mihi&fr'o* g

j

M

i

ficiente;.

te bap'tizo., 'Tunc enim Sacramentum.

t

nullum eft quia formanon eft vera , fed.

&,.3. In Miniftro: Sacramentum CoR-.

ff

ex illa additiene falfificatur;

ficiente: requiritur. perfe&tior: inten?tio;'.

quám in recipiente:.

odl

Quód autem: non fit nulluny defe&u:

lm

Ratio : Quia plüs: requititur ad;ägän-g

intentionis ,. conftat ;; Quia talis poteft.

dum;, quàim ad gatiendum; & , Nobilius

adhuc habere: intentionem : faciendi ,

Á

ar j )

eff agere quam pati ,. ut: habet axioma:

quod Chrittus inftituit , & quod Ecclefia

T

Sed: minifter eff agens ,. recipiens veró

facit.. Ergo: eft defe&tus forms. ,; non:

quà3'alis folümeftpatiens, Ergo licét in

t

intentionis,ut etiam docet. S; Thom; hic:

miniftro: femper: requiratur intentio ,

Aadis

q,- 60, p 6'

M

quz fitprincipium a&tüs humani: ,. non

. QUAERO' VI. Qualis intentio re--

tamenin recipiente::

Excipitur Sacra-

MA

quiriturin fuf"cipiente-Sacramentum x

mentum Penitentiz & Matrimonii, ut

fï)'ili(&[hw

OXXXVE m. r Certumeft, quód in:

J

;

patebit. ex dicendis;.

d

adülto,. rationis ufutui habente , inrece-.

&:4, Inadultis ,. quibus non eft in-

f

ptione cujuscunque: Sacramenti: de: ne--

tegrum hic & nunc liber& confentite ;,

r

Mämïf

cesfitate medii requiratur- intentio:,, &:

füfficit Cexteris: paribus: feu fi aliunde:

/

l

r 1;5?11

4

liber confenfis recipiendi id',, quod'in

nullus fit oBex:) intentio. habitualis vel:

tínt

Ecclefia fit , feu quod Cliriftus inftituit,,

interpretativa;. Excepto: Sacramento .

itaut ,. finon confentiat,, vel diffentiat,,

Ponitentiac &- Mátrimonii.. Dixi, in*

n W

Sacramentum invalid? & fine fructu re...

adiültis: Quiadeinfantibus

FWll.'ï'fmftllm

p.at.'ct': ex px'gxii

cipiat;.

Ecclefiz refpectu Baptifmi.

:ü'&mfnem

Ratió: Quia Cliriffus volüit,. ut rex-

Declaratur.x. Pars: : Yn cafirquo quis:

::v.gmiy"(ïm

ceptio Sácramenti in adultis ,. quibusin-

volhitBaptizari/,, & liacyolüntate non:

tegrum lt confentire ,. fit libera, & fiat-

retractatà: incidit in: plirenefin ,. habet:

i liv

MT

liamane moedo,, Qua Chrifti volüntas:

adliuc intentionem Habitualem; vi cujus:

M

D

poteft:

*

-

869

De. Suevamentis i Cummuni--

wge

"s

"moteft Daptizari. Item Catechumenus nium quod metu gravi initum e(t nul-

,habult volüntatem fervandi omniaChri-

lum , ut patebit infüoloco, Item Or-

DEU

f Domini przcepta ,. omniaque falutis

doexgravi metu füfceptus, validus qui-

x&i*

demeít ,. & Cliara&terem imprimit , fic

remedia fafcipere , & hac' voluntate pa-

ln

riter inciditin phrenein vel dormit ,ta-

tamen ordinatus non oblieabizurad fer-

a

lis valida baptizatur ,. quia liabet inten-«

vandam continentiam ,.teifi po&eæamtiä--

cet.. Dequo plüra alibi,

ufï,g?:

tionem interpretativam , veletiam pri-

mam moraliter perfeverantem, — Simi-

n-.6. Si alicui- edulto- usüs rationis:

*1/1,!3,!*

Jitereft comimunis praxis; quód infirmis,.

capaci:mer? negative fe habenti , id eft,.

$

At

qui fenfibus.. deftituuntur. (. nifi. clar

neque volenii:, neque nolenti, impen-

deretut Sacramentum v. g. Baptiihï.i 35l

dj

conftet ,. eos.eíle i peccato: mottali ).

.

detur Extrema Undio,.i

mó & Bucbari-

necSacramentum ,. nec vi illius gratianv

(

A

!

!

ffia , fi nullam fit periculum. vomitüs:

reciperet:

l.l? [Us

Qüia in Pro--

Ratio eff' ,. quam d

ant. Nugno nofter

velalterius irreverentia.

fesfione vite. Cbriftiane interpretativt:

& Gabrera. : Quia f nunquam voluit.

tf

Tiabent füfficientem: confenlumr ad. fa-

Sacramentum fulcipere ,.ita ut; nec vitz

nfenti

tüalem habeat intentionem , fimpliciter:

(Gipienda illaextrema ,. etfi fort? deali--

loquendo eft nolens;. omnis. enim ad*

[

quo illorum ( uti de Extrema Und&ione:

facile fieri poteft) nihil unquam audie--

ultus rationis capax rationabiliter & in--

yoblit

x

Hint,.

terpretativé hanc habet voluntatem ,. ut-

ag

deíua períona fine:proprio: confenfu. in:

p v

. Pars patet z Quia Sacramentum:

Ponitettig pto materià proximá habet.

regravi non difponatur;.

goläc&p: ':

ipfös a&tus peenitentis, & Matrimonium:

Quomodo nom habentibus: ufum raz-

n

',ani* H

a&us qox1traHentiLIm;,.

tionis poffit dari vel denegari Éuclari-

flia,tractat ..D. 3. P.qe 80: a. 9. De quo»

j

-u $. Sufficit,.quód intentio inR. r.

requifitaffit voluntaria fimpliciter ,. nec:

vide infrà. Tra&. 12. Exam.. 4, num..

6

m

ebeít,. quód fitfecundüm quid involun--

tatia;

blï?äRO' VIU Màlr Miniftrt: con-

od

"

Betlaratur: Si quis pet vim & violen--

ficiuntne vera Sacramenta;.& licetneea

onit

J

dam fimpliciter. talem.co

o

geretur^ ad:. -

abillis petere ? Ipfi: veró» peccantne ea

B

conficiendo?:

m

recipiendüm Sacramentum confiftens in:

jj

vfü,invalide reciperet ,. & ex Euchari--

XXXVH. yi; r,. Máli feu: ijn-*p*ec&ato*

j

ftia nullum reciperetfructum..Si tamen:

mortali:exi(tentes Miniftri: ,. y..g. inir-

p

quis per metum eraven: illud reciperet ,.

déles , lseretici:,. excommunicati ,. de-

i

f

valorSacramentifübfilteret.. Quia me--

nfr, &c; vera conficiunt

gradati ,. füfpe

tus gravis non tollit voluntarium fim--

Sacramenta. ,. dummodo: adhibeant o«

: quï&

pliciter: ( uti: violentia:) fed: folüm: fe-

mhnia , qui funtde: neceffitate" Sacra--

g

,m

i—m&ümquidä,ut-pa.tet: fuprà Tra&t. 5..

menti,. Ia S.'..T,lh"em; hic.a.9.-

qd

im.. I5. 1. 13;. Excipitur: Matrimo--

Ektioo

dj

E i

Rrrr:3;

PO

*

7o

TRACTATUS XI, Exanm A.

Ratio : "Tam quia imptimis de Baptif-

X 3. Àn & quomodo liceat Sacra;

211

mo ita Chriftus voluit ;quia eft Sacra-

mentapetere à malis miniftris ,

patet ex

lia

mentüm fümmz neceflitatis.

qTumet.

S'Thom. hic a.&.ad 2.

tl

cujus verba relata

jam quia Chlam&er femel teceptus

ii(

fant Tra&t, 7. Exam.

7. n. 145. qd* 1.

amanet in maximis peccatoribus, etiam

füm.

qutdi

Tizreticis, qui eziam potiint intendere

&. 4 Qui miniftrat :Sacfaxh&dta »;ia

'l',*"f l

facere , quod facit Eeclefía , ejusque

peccato mortali, peccat mortaliter ex

á

tandi

formam fervare, quam fi non fervent,

genere fuo,

Ita S. D. hic a,6.inc.-

«

Tnihil faciant, — Tum tandem quia Mi-

Ratio ejus eff : Tum quia Miniftri

ü:(

nrter in .Sac«ramentis.operamr inftru-

debent conformari fuo Domino feu a-

ii

avenzaliter, ut ait $. D. feu non invittu-

genti principali juxta illud Levit. 19, &

P

te propriafed Cheifti , per probitatem

I.Fet, T. BSamüi eritis ,

quonam ego

; wming

vitz veró non conítituitur in raiione in-

fanttus fum.

Ttem fanda fande (ünt

"if

fitumenti, (ed per motionem Dei, Er-

tractanda, — Tum etiam, quia hoc pec-

*grmm

go.

catum pertinet ad irreventiam Dei, &

Jj

Ex quo fequitur, ab impio neminem

con taminatioawnSscramentorum,quau-

Vr

qiidem pofle mundari ex opere operam-

cam elt ex parte ipiius peccatoris , licée

'iitt

p

tis, bene tamen ex Opereoperato , non

&cramentafecundüm fei

Á

äx.

ncipvaliter , bene tamen inftrumenta-

nabilia fint.

ipfa inconfami.

Asre

Ergo. :

At

liter: & Bapciihmta Hzreticorum non

Dixi, ex gentre 'fuo ; Tum quia ex

DAT

eile quidem vera veritate £ructüs, puta,

parvitate materiz poteft efTe veniale, v.

C

fi extra cafum neceffitatis recipiantur ab

g. Euchariftiam de loco ad locum trans-

rulir

üs, quia fic fit contra orohibitionem

fecre, vel tollere ad dandam benedictio-

T

clefiz in re gravi & peccatum. com-

| *?vc/;äf;;

nem ;, quia tangitur folüm mediaté,

UT

J

rwtuütur , etfifit veroin Sacramentum

Item exercere fun&tiones 4. minortum

veritate valoris,

3 M,I

Quamvis enim He-

Ordinum, benedicere tem

tl

retici nen . [int inftrum

pla, vafa; ve- ;

* n ad

bei

MP

enta conjuncta,

ftes factas, Virginesíacras, |"Tum etiam.

a

TT

tamen feparata : & quamvis ]

a

i

Omo

Rn

«t

4

communita

fiac

quia Minifter Secramenti eft duplex ,'

lj

te quadam. exyul

leo

nonu

unus folemnitatis , feu ex officio, feu

u

pot

:n,v-

41

At

ejus ofücia exercere, & perexpul-

Ípecialiter ad id coniecratus & deputa*

fionem tolistur poteftas ,

W.

!

poteft tamen,

tus : & de eointellieitur data. refolutio.

x.;m

fi i*,,&c maneats ficat manet Charader,

r

Aliuseft neceffitatis, feu non ex officio ,

Rnox, Sacramentum Penitentix ab

"tht

nec fpecialiter confecratus, & bic excu-

o

æfx-::'nmmfmmato valide conferri non

fatur v. 2, Euchariftiam levans ex' loco^

hn

"

Wa x

r

po tet cxtia ca

[a n extremz neceffita-

*

irteverenti, baptizans fiveSacerdos five'

&

LE

1$

* f

Laicus üne folemnitate in neceffitate d

N

Ratioz Cgia'hoc Sacramentuim adíai-

Conj:

5

[oj

o

!R

*

€s 1n mcertali centtahentes , qui.

valoceam rzquirit jurisdictionem

;

T

.

Sed

tamen mortaliter peccant Sacraimentüm

"U

E

o

z

*?( mm

C pet excommtunicationem amittirur,

tecipiendo , aft nop conficiendo ; quía

Linma.

"

W&l N

-02

h

^

DeSacramentis in Commmani.

$71

eliendr ànte abfolqu-t-imïem A us docet

t u

fon funt ad id Ípecialiter confecrati.

Nec peccat Sacerdos in mortali aífitens

Gonert.

Quia licét audire confeffiones

]

U

matrimonió, quia non eft minifter ejus,

non fit Sacramentuumm , eft tumen actio

facramentalis proxime ordinata ad Sa-

A

f

, $. Quo excellentius »acramentum

in mortali adminiftratur ; eo gravius

cramenti confectienem.

3. Morcaluet

"

Vett

peccauur 5 unde probabilius. eit , efle

peccare Epifcgpos in mortali Chrifma.

19

aut Olcaminfinmoru

Y

H

icon

decrantes, ob

rlttt

exprimendum , quale fgcrit Sacramen-

tum.

»

d

eandeimn r itionem.

4. Etillam, qui, &

Y

: Mil

ntia. nocä

bi

quoties , Euchatiftiam jan confectam. p

Ratio: Quia eftitrevere

mortali difpenfàt : nanx etiau. dittriba..

T1-

.. liter gravior,

ens Euchariftiam ( qua & ideo vocatur

i nl

|m. 6. Gravius eft miniítrare Sacra-

' mentum ingravioribus & pluzibus pec-

" :iremendum myï-ïeci.um ) i']þgeci-»'aläic(:r Eg-

ii d

H

—

j at

xtis ; (ufficit tamen dicere , íe taleSa-

pr'æf&ntat Rex;fonam ChrHti, cui

i

Xoinde:

debet. conformari,

Unde S, T houm. in

diwe.

«tamentum miniftraffe in. mortali ; nifi

4. diE. 24 q. 1.a.3. q. £. ad 4. ait x

uD

fitin peccato vel peccatis gfavisfimis,&

, valde extraordinariis,

i

Quicunque exhibet fe in aliquo actu uc

(m,q!ldn-

; lt

Ratio patetex dictis , ni

minim pazi"c;-

miniftrum Ecclefiz , mortaliter peccat,

[

yiattle

ne-majotis vel m.ilnoïis irreverentie ac

fi nimirum. im mortali, eum perficiat.

€onformitatis cum agente principali.

Vide verba S. Dionyf. relata à $. 'Thom,

&.7. Probabilius eft, quod , ut Mini-

Bica.&. inSedConua, s. Idem pro-

qu'n [

babilius dicitur de Subdiacono & Dia.

al

fler ex efficio talis ,. feu confecratus,

conoin mortali fua officia peragentibus,

u t

mortaliter peccet , fufficiar , ejus actio-

nem vel ele immediate Sacramenti con-

Quia illa concernunt materiam gtaven,

li

ii

fectivam, vel Sacramenti facti applica-

füntque lacramentalia , feu ad Sacrc

tivam feu. diftributivam 5 vel facramen-

meunttr Euchiriftiz confectionem. vr

;

3

t

"

talem, feu ad Sacramenti confe&tionem

accedunt , & vel maxime Diacopat

u';

;S

»

l,/ Välzw

á

proximéaut propé ordinatam.

qui eftultima difpofitio ad Sacerdotium..

Tunet

fr d

Ratio: Quia eft gravis irreverentia

Unde Gregor. X, c ult. de temporibus;

t

& difformatio ad agens principale.

erdinandorum. dift. 35. fub intermina-

z

*

Ex. quo. Seqnitar 1.

uod- reliqua 4.

tione divini.Judic

EO

À

prohibes hujusmedti

&

W

J

jj

Vl

Sacramenta prater Baptitmum & Matri-

iü fufcep«:is Oxzdinibus miniftraze. Vide:

monium fcienter in. mortali miniftzare ,.

]f!»w(

plura de hocin£din proprio: loco Tra&..

&l

femper fit mortale , ut patetexS. Thom.

15.Exums4. n. 35.

j

it

à. 6. ad 3. quia. refpe&tu eorum. non.oc-

Oppeno : lNallus debet reddi pezple

"

i

li J"

€utrit tanta necesfias íicut reípectu

xus : Sed íimaliminiftriin Sacrameu-

z

Mhme, h

-Bæpti,.fm; ; &tequirunt miniftrum. fpe-

tis peccent , fiunt perplexi 5 rram É fint

A

y

|

'cialiFe'ï*' «onfecratum, 2, Mortaliter

tales ex officio ,tenenturea miniftrare

? 9X

J

H

n

peccare eunr, qui in mortali confesfio-

BOR pgüi?m ftatim d Bcecam/fe liberare.

IO)

M5 audit cum intentiong. contritionenx

Ergo..

4

L]

ss

1872

TR ACTATUS YIIT, Exinn [2

[

d :boc S,'D. a. 6. ad 3. oit : Tlle qui

Dixi , fi fit copla Confofnorii, iif

At

eftin peccato mortali , non eftperple-

excufatur ( fi tamen .contritionem .eli-

fäi] gf,

xus fimpliciter, fiex officioeiincumibat

ciat ) Parochus .

qui hodie (:yel -quia fe-

hat

Sacramenta difpen(àre, quia poteft po--

ftum eft , vel pro prafente :defun&to)

nitere.de peccato, & licit? miniftrare:

Tij l:

tenetur celebrare,proximus autem Con-

i

R,

non eft autem inconveniens , quód (it

feffarius eft ita diftans,, ut , i eum acce-

"?

perplexus fuppolito .quodam , fcilicet

!.

dR

,

Hozc

dat, .debeat cum fcandalo Sacrum plüs

quod velit remanere in peccato.

folito differre;vel fanitatem füampericu-

tlj

ibi, 'Sed hoc oritur ex propria malitiá.

lo lafionis exponere , vel fi fit infirmus,

o

Procujus majori explicatione.

vel fi fic itineris difficultas , tempotis

Atrl

QUAERO VIII. Ut Min

2

ifter 'Sa.-

brevitas , veladfint aliz graves amoleftiz,

cramenti non peccet , .

g

t

ualisin eo requi-

judicio prudentum excufantes, Que

tl

ritur, & fufbcit difpofitio ?

tanquamgeneralis Regula poteft notati

t

WXXZXVII m.or. Ánte Sacramenti

Circa dittantiam Confeffarii 5 certa enim

D

l

»((.(;

lal

cenfe&tionem (f Euchariftiam excipias )

fatui non poteft pro omni cafü , fed

"m

non eft neceffario pramittenda confef-

pendetà prüdentiarbitrio, Si Parochus

fic, licet id fit deconlilio,

thabeat Sacella:

gälïtan

.

xum , tenetur illi confite-

tTt

Ratio .

*

zi , fialiumnon habeat , & hoc, etíi

Quia nulum de hoc extat

m

przceptum five divinum five humanum.

cumeo rixas ?häbucrir , eumque fuum

EU

Quod tamen de Euchariítia extat. ( puta,

hoftem exifimet , nifi inimicitia effet

Kitmh)

fi fit copia Confeflarii ) in Trid. Seff,

tam gravis , nt ex ea fra&tionem fieilli

Nctn

13. €, 7. de Euchariftia, verba illa S,

«Confeffionis prudenter timere pollit,

If(llliliflli

Pauli, Prober autem feisfum houto . c fic

Quod eft rarum, — $i Sacerdos apudal-:

ü&m (j

tare ante confecratiopeni recordetur

de pane ille edat, &c. exponente de . pro-

batione per confeffionem facramenta-

peccati mortalis non confeffi , & line

E

s

if

lem & abfolutionem , quantumrvé quis

fcandalo difcedere non poflit

» fufficit

€licere contritionem.

Plures cafus ad

hH

febivideatur contritus,

D

p rqpoïfi»tum vide

W

Exquo Sequitur , quód Sacerdos in

Tradt, 1 2. :,Examf 4

N

E.

"

morali celebrans düplex — peccatum

eähl*

Vr

XXXIX. $. 2. Sacerdos , fi .de

f

committit , unum, conficiendo ; alte.

lüü u[

rum,fümendo ;forte & tertium , fibi j

Confeffarii , in mortali L(d;e.quxo tamem

;a

pfi

contritus fuit

Euchariftiam difpenfando.

Quztamen

f

) mecefftate trgente absque

As

previa confe

one celebraverit , quam pu-

tria non eft opus exprimere in Confes.

!j

l

Gone , fed (utlicit dicere , f& in morrali

mUm covfiestur, lta ftatuit & loqui.

tur Trid.loc.pauló füpri cftato, — .

"U lo

celebrátfe, . Si. veró .elicuit contritio..

In his verbis diffcultas «eft circa ly

A

iem poft confecrationem., ante fui.

quamprinim ; Quod alii intelligunt , ut

"It

ptionem, idexplicandum, quia tunc fo-

Hs

Tüm peccavit conficiendo,

fitidem , ac Qp tespere , aliimtra tti-

duwm , alit autequam iferum — qelelrit ,

M. (4'

alii

m

De Suacramentis 1n Communt,

873

: aliie(fe folàm confilium n

on przceptum;

vocatur ad miniftrandum Sacfament

un

2

fcd tutius & probabilius eft , effeprace-

Poenitentiz moribundo , ut vixhabeat

a

ptum graye , & ly quamprimüm eíle

tempts eliciendi contritionem, -

y

[

idem, ac prima occafione ,. quam ille Sa-

x. Etiamineo cafíu teneri ad contri-

i

cerdos peracto Sacro opportun? tenetur

tionem.

Quia contritio càm fit a&us:

fevlt

quezrere, -Hinc ab Alexandro V.

fpiritualis à potentia fpiritualinimirum

CIM

damnatz funt hz Propofitiones n. 38.

àvoluntate elicitus, peteft haberi inin-

A

Mandatum Tridentini , factum Sacer-

ftanti , aut faltem breviffima tempeotis

um,pe;(

doti factificanti ex necesfitate cum pec-

mora , ob quam bievitatem temporis

tinis

cato mortali , confitendi quamprimüm,

non tollitur potentia ad contritionem,

t

W

licét eam faciat difficilem , difficultas au-

1

eft confilium, nonpraceptum, Étu.39.

du

Illa particula quamprimüm intelligicur

tem non'tollit obligationem , fi przce-

u t

càmSacerdos fuo tempore confitebitur.

ptum abíolut? impleri posfit , cteris pa-

ld

riDus.

Andi&um Tridentini praceptum etiam

[u^

oblizet Laicos , vel Sacerdotes more Lai-

QUAEROTX. Scisne darealiquam

( "r";

corum communicantes , vel. Miffam ab

rationem cengruentiz,cur in Nova Le-

!Diroi

alio cooptam com

plentes , vide R. 5. locg

ge nec plura nec pauciora fint Sacra-

citatoex Tract 12

J ronfi[.j

menta quàm feptem ? Et quisinter illa

j £

!

- XL. w. 3. Ad alia Sacramenta (prz-

ordo. ac preeminentia ? quz necesfitas

ïxueïnuy

tec Euchatiftiam (ine novo peccato con-

eorum? quz diffcrentiz ?

ixdi&af'ai

ficienda ) non fatficit attritío cognita,

XLI. Dixi in ticulo ,. 2/iquaim ratio-

neum congrüentia ; nolo- enim. hic cum

ym !g-ï

nectamen necelfarió , & fub pracepto

rquiriturcontritio infe veté calis, fed

Hareticisinire controverfiam de fepte-

x

n

n

Confesfio

hf

fufficit contritio exiftimata,

nario Sacramentorum numero , utpote

; f05

veró, li fit co

pia C Onff»ïüärii, folünreft de

quzad intentum hujus opetis non fpe-

dl (

confilio,

état, Undead x. p. Quafiti

m Ó

« Ratío. 1. p, Juxta di£ta minifter in

m. :, Ratio à priori eft. voluntas

i d

fan&titate debet conformari àgenti priu-

Chiifti, fcd Ratio congruentiz eft,quam

]ub

cipali,fcilicetDeo : Sed homo non fan-

dat S. Thom. hic q. 65. a. 1. in c. Chri-

Gificatur per attritionem ,. prafertim

ftas Sacramenta inítituit ut caufàs in-

ii

cognitam uttalem, Ereo,

ftrumentales vitz ípiritualis ad. perfici-

"

Y

ad

endum hominem,tum infe, tum in or-

l df (

—-Ratio 2. p Aliquem | obligare

W

centritionem in fe talem , eft intolera-

dine ad alios , juxta ritum | Religionis

T.

ll

W

lle , &cinfinitos caufat fcrupulos, càm

"Chriftianz: Sed ad hoc funtfeptem ne-

ceffaria,

"

j

conttitio non posiic/ pnaturahiter cogno-

Ergo. MMin declaratut. ex

Id: vel certe homini dat occafionem na-

g

analogía vite fpiritualis ad corporalem,

»a

j

d

Ruraliter judicandi fe etfe in gratia.

N

1

in vita cm*porali homo p-riüs g-eiïe-

T

( $ G 4 Parsícquuntur ex di&is.

xatur , feu incipit eife & vivere: cuiin

al] gt

yita fpiritaali correfpondet ngtifxïïus**,

,ä-.»-.gppüno M/m? ,..'in» quo fubité quis

Sf((£

-Pc...

VM U"*

—

3 -

TRACTATUS XI. z:xmm;,. |

do denuó Panitentia & Euchariftia of

per quem homo fpiritualiter regencta-

at

ür, & accipit primum effeac primam

Extremam Un&ionem , morbó diutiüs

at

vitamípiritualem, — 2. In vita corporali

durante. Quód Ordo & Matrimonium

la

hemo augetur , &ad perfectam quanti-

fint poftrema , eft, quia , ut ait S. Thom,

tatem perducitur , cui i& vita fpirituali

à a.ficut unum eft prius quàm multitu-

jui

|

l

l

ii

eorrefpondet Confirmatio, per quam

do , itaSacramenta, qua ordinantur ad

hominidatur virtus & robur fpirituale

t [j

perfectionem unius períonz , prace-

AU

3. Invitacorporali hemo nutritur , &

dunt ea qua ordinantur ad perfectionem

tnd

huic correfpondet Euchadiftia. 4. In

multitudinis. Matrimonium autem po-

vitacorporali homo per medicinas libe-

sl

nimr poft Ordinem ,. eó , quód minüs

j

i

TT

xatur ab infirmitatibus corporis, & huic

patticipat deratione vitz fpiritualis, ad

t

]

rcfpoädet-l)ænitcntia liberans homi-

quamordinantur Sacramenta.

x

l

nem ab infirmitatibus animz , nimirum

XLIII, , 3. Loquendo de dighitate,'

TT

À peccatis

$. In vita corporali homo

Sacramentum Euchariftix fimpliciter eft

M

er alia-remedia liberatur à reliquiis

potisíimum inter aliaSacramenta, lta

"

motrbi, & reftituitur integrz fanitati , &

$ D.a. 5.

ii

!lagn

huicin vita fpirituali"corrcfpondet Ex-

Ratio ejus efl : Tum quia in eo fub-

mí

trema Unctio, quá,fublatis peccatorum

ftansialiter continetur ipfe Chriftus, in

reliquiis, homo reftituitur priftinz fani-

aliis autem Sacramentis continetur fo«

At

tati fpirituali,

Ethisce perficitur ho-

làm quzdam virtus infrumentalis par-

f

d

mo infeipfo. In ordine ad alios perfi-

ticipata à Chrifto, Tum etiam , quia

citur,velaccipiendo peteftatem r

egen-

alia Sacramenta ordinantur ad Eüchari-

i,

[

fürigy

dimultitudinem , & huic in vita fpiri-

ftiam,ut ad finem ; Ordo ad eam confe-

fozl'ä,,',/ä

tuali correfpondet Ordo , quo confertur

erandam ; Baptifmus ad recipiendam;

poteftas fpiritualis füper populam Chri-

In quo etiam perficitur aliquis per Con-

liv j

ftianum,

Vel perficitur in erdine ad

firmationem , ut non vereatur íe fubtra-

WIIM

here à tali Sacramento: Per Peenitentiam

'*"W

alios , populum propagando , cuiin vita

fpirituali correfpondet Sacramentum

autem & Extremam Unctionem, prapa-

N [

cl

Matrimonii, que populus fidelis auge-

ratur homo ad dign?: fumendum Corpus

Ü

£ur.

Erco.

Chrifti,

Matrimonium faltem fuá fi

/

(

XLIL, z. 2. Ordine generationis &

gnificatiene attingit Euchariftiam , in

28

WW

per fe Sacramenta NovzLegis fe ita prz-

quantum fignifieat conjunctionemChri-

i

cedunt , ut mox explicatum fuit.

Et

fti & Ecclefiz.

"fatti

colligitur ex Analogia vite fpiritualis

Hicoritur difficultas circa hoc, quod

J

ff

T

adcorporalem. — Dixi, per fé , Quia per

dicitS. Thom, hominem per Extremam

accidens bene fumitur Euchariftia,uti &

Undtienem difponi ad Euchariftiam ,

:—;v',ümml

Peenitentia , ante Confirmationem , non

cüm tamen hzc detur infirmis ante il-

W'()-a [

4

tomen ante Baptifmum, quieftomnium

lam, Sed fenfus eft : Quia virtute Sa--

Y

j

Sacramentorum Janua : Item alicluan-

crament Pornitentiz. remittuntur pec-

""lff) [

cata:

fm

N

p

De B$ueramentis in dmmi.

875

T j

Cata , Extrema Un&io autem tollit

Confirmatio quodamuteda : perficit: Bapt -

ij E «

U

earum reliquias, ideo pravié recipi-

fimum , Extrema Unilio Penitentiam: Ma-

egdo hecSacramenta,anima infirmi

trinouium . verà Ecclefie multitudinem. per

Ths

wl

difponituradpercipiendum fru&um

propagationemconfervat. HecS. Thom.

Euchariftie. Hinc & antiquitus Ex-

Oppono : Sicut de Baptifme dicitur,

il

trema. Un&io conferebatur ante

Nifiquisrenatus fuerit, &c.ita deEu-

J -

Communionem , quod & defa&to

chariítia Joan 6. . Ni(i manducave-

t E

ritis, &c. non habebitis vitam in vo-

licitum eft:quód autem defadto non

t

femperid fiae eft, quia non fupereft

bis.

Ergo fünt paris neccffitatis.

| mini

Ad hec S, D. ibidem ad ». ait: Illud

tempus aut occafio , nam multis po-

wahï,lll ;

teít dari Extrema Unctio, quibus non

verbum Domini intelligsendum ett

oteft dari Eachamiftia, ut experien-

d2 fpirituali manducatione, & non

J [

tia teftatur.

de fola facramentali, ut exponit S.

a P

Nota, quód Euchariftia non con-

Augutt. (aper Joan. tract. 26. & 27.

LL

ferat primam gratiam , ficut Bapti-

tom.9.De quoinfrà plura Tra&t. 12.

fmus,non cft propter ejus imperfe-

Exam.r.n.4.

jb

&ionem, fed ob perfectionem : quia

XLV.z.5 Sacramenta fpiecie dif-

IS, m |-

tatione excellentiz fuz in fubjecto

ferunt penes effe&tus (uos primarios,

w P

prerequirit majorem difpofitionem,

nimirum gratias Sacramentales,quas

ii

adcoque & ftatum gratiz.

per íe cau(ane.

W qui;

XLIV. »-.4. NeccffitatemSacramen-

Declaratur : Baptifius caufat gra-

Euchzg« '

torum $.D.art. 4 in c expricat,dicens:

tiam regenerante, Confirmatio robo-

m

Neceffarits vefpectu fimis (dequo nuuc. lo-

ragzem , Eachari(tia sutzientem (eu ci-

jl

quisttr ) dicitur aliquid dupliciter 5 uno mo-

bantem , Poenitentia /anantem ; Extre-

"

do, fiue quo iton potef? baberi fizis , ficut ci-

ma Urdio reliquias peccatorum ab-

i

bus eff neceffarius vita buoiana. Et' boc ef

fezentomOrdo caufatgratian:, quie

ial

Empliciter necefferiton ad. fisem. Alio inode

miniftrum idoneum facit ad pera-

M.

pl

dicitur neceffaritti id. , fine quo non baberur

genda Sacra Officiain Ecclefia. Ma-

mCorfi

F

|.

fíniis ita convenieutey

»J

Ó

cut equas aeceffaris

trimonium caufatgratiam,quiCon-

gmfuil

f ad iter.. Hoc auttesa wou efd fimpliriter ne-

jugum animi uniuntur peramorcm,

(j |

ceffarium ad finem. Primo igitur inodo uccef-

& qua juvantur adoncra Matrimo-

yu

fitatis funt tria Sacramenta nece[feris : diio

nii portanda , & ad Ecclefiam fideli-

quidem per[ona fingulari , Baptif-euus quidein

um multiplicandam corporaliter &

T.

fimp;'?qz'tw e 4b/öiutä Panitentia autein F*;?"

Ípiritualiter.

j

XLVLx&.6. Varig adhuc funt dif-

^

pofito peccato inertali poft. Baptifinum. Sa-

,,'jmäml!

Vawentum autem. Ordinis eff neceffarium

ferentiz inter Novz Legis Sacra-

LU

menta.

1. Aliaua confiftunt i» &-

Ecclefia, quia ubinon eft Guberuater , popu-

TM

Ws corruer, ut. dicitur ^roverb. 1. Sed fe-

fu feu

in

aQione transeunte ,

"A

Ondo funt necg[lïzr?g 411'? Sagramæta : nAm

. utfünt omnia pretex Euchariftiam,

S(11f 2

qua

r '

j

sw

876

TRACTATUS XI, Éxamen 4-

:quz fola confiftitin re permanente,

tum fmul, quod fisnificàt & fïgnffïCa-

y

poftquam confecratiotranfiit, nimi-

tur, &eftv. g. Chara&er (in illis Sa-

gt

Tum n fpeciebus coufecratis, ». Ali-

qua fünt initerabilia ;'nimirum tria,

cramentis, quz eum imprimunt*)qï—ii

fignificatur

perablutionem, & figpi*-

M

quz characterem imprimunt; alia i-

ficatgratiam.

terantur,fed Matrimonium nonni-

- Declaratur de. quovis Sacramento.

fidefuncto unoconjuge. - 3. Aliqua

De Baptifmo jam di&tum eft, & claré

funtSacramenta mortuorum lia vi-

docet S. Thom. hicq. 66.a. :.inc.

vorüm ut expiicatum cft in Exam.2?,

Eodem modo dicendum eft de aliis

17

n. 19, Not. 3. 4. Alia neceffaria ; alia

non neccflaria,ut declaratum eft in

duobtus: Sacramentis "Chara&terem

imprimentibus, ntactio, in qua con-

f

R-4. $. Alia formata, alia informia ,

fiftuntfit$acramentum tantümsCha-

übi nomine formz non intelligitur

ra&dter res & Sacramentum fimul ;

effentialis forma Sacramenti ; fed

Gratia res tantüm.

In Euchariftia

Ü5

cffeQdus, nimirum gratia, que per

Species confecrate fünt Sacramen-

antonomafiam vocatur ferma, de-

BU

tum tantüm,- quia fignificant gra-

cor, & paülchritudo animz, quá dcfi-

tiam : Corpus & Sanguis Chrifti res

ciente , illa coram Deo manet infor-

& Sacramentum fimul , quia figni-

n

mis.vel deformis.

Sacramentum

WE

ficant gratiam, & fignificanturà Spe-

ergo formatum eft, quod non folüm

ciebus. In Poenitentia Sacramentum

AO

fufcipirur validé, fed ctiam licité &

BANS

cum fruc&u feu cffe&ü.

tantüm fünt a&us externi poeniten-

n

Informe

tis, quia Iïgnificant.gratiam: res &

€ft , quod eft quidem validum, fed

]II!IOCor

Sacramentum fimul eft dolor inter-

J ye

propter obicem peccati non caufat

nus, qui ab a&u externo fignificat

gratiam.

Hoc de aliis Sacramentis

gratiam. In Extrema Un&ione $a-

Toftet

prater Poenitentiam facilé capitur,

cramentum tantüm efít Un&io fub

W

metd

quia in Sacramento Poenitentiz ipfi

prazícripta verborum forma: res &

"t

a&tus Poenitentis fint difpofitio ad

Sacramentum fimul eft quzdamani-

fl

gratiam, X partes cffentiales cjus.

ln

n

Cujus cxp

mi hilaritas feu interna devotio; qua

dj

!l

rioloco.

licatio patebit mfra in pro-

eft fpiritualisundtio, ut patetex s.Th.

ii

"Mite

- KLVH.z.7.In quo&is Sacramen-

in fuppl.q.50.a.3.ad 3. quz fignifica-

EN

tur ab unctione externa, & fignificat

totria funt confideranda. z.

Id quod

gratiam. Etlicét omne Sacramen-

gt

eft sacrament

um tantum,nimirum quod

hh

tum caufet internam animi devotio-

"m p

fignificat.fcilicetgratiam) & non fi-

nem,non tamem füb rationefpiritu-

Q h

£nificatur, v. g. ablutio cum verbis

alis un&ionis.In Matrimonio mutu-

BI

inBaptifno 2.Res tamtum nimirum

us confenfus externus & contra&tus,.

"o

id, qued fienificatur, & non fignifi-

* ts

eft Sacramentum tantüm. — Vincu-

ln

. €at, & eftgratia, 3. Res F Sacraien-

culum , quod pereum caufátur , ut

Tutm

*

àChri-

E

"

De Baþxzjmä. 32

$77

-Ita S,

g&iüu

»äc;hri'&ö cle?;tüm, eftres &:Sacra- mento restantüm c& gratia-

mcntumümul Etin omni Sacra- Thom.inSupplq4? a-*-4li--ad friuei

t

M

—

Wäää*ä

lodb lnl ol Bd i d n

d

iU

E

-EXAMEN V.

j

h

De Bäptïmo, e]us.v]';/ïingpro, ne'cegïaz!e, fnbjf&o eó 672'070 6

qom

Qu

; cyfä&u Deq'uoö.

(T/aom-q'. 66,&!52&&6 ad 69 7

(

jint

clu zvä,

du

,UJER O I. Quid eft Baptis-

tutem Baptifmus accepit ; quando

TA

mus?

uando inftitutüs ?

Chriftus fuit baptizatus, tefte S Àu-

It g

XLVTII. Refpendeo 1. Bapti-

gutt.dicente:Ex quo Chriffus aquis siiner-

if re

fmus phyficé fumptus,fcu in-

gitur,ex eo omnium peccata abluit aqua.. Ft

r

- "quantü eft compofitum ex materiá

hocfadum eft ante paffionem. Er-

n

, &formá,ut partibus phyficis five qua-

g

-

x

" fiphyficis,definituràS. Thom. hic q.

x. 3. Chriftus hanc inftitutionem

Qahyt

- 66.a-1r.in c. ex Mag.Sent. quód fi ab-

non fecit,aliquem in exercitio bapti

us

;

.. lutiocorporis exterior fa&a füb pra-

zando,fed ina&tu fignato, ejusmate-

J

j

j

- [fcripta verborum forma. Sumiptus

riam defignando,& ad gratiz produ-

f

,mïmt

- Xerómetaphyficé, feu ut conftat ex

&ionem confecrando, formam Ba-

m

adendo,non qui-

- generc & differentia, definitur,quód.

ptitmiDifcipuls tr

fed

TY

fitSacramentum regenerationis feu

dem eam publicé exprimendo,

: n

Sacramentum Novz Legis, ad fj piri-

vel privatim docendo, vel tradendo

A

tualem hominum regencerationem

infigura Ss/'FrinitatisPatris & Fiii &

gt

àChriftoinftitutum.

spiritus $ quierant pra(entes in fi-

qteti

no vifibili, nimirum Pater in. voce;

* tionis.

Ratio patet ex Legibus borz defini-

J

D

qua dicebatur:Hic eft Filius meus &t

j

x 2. Chriftus Baptifium inftituit

le&us.Filius in carne: spiritus $.

?

Yi

ante füam: Pasfionem , nimirum

fpecie Columbz.

m

- quando in Jordane baptizatus eft.

Oppouo : Comnmuniter dicitur,

x

qnód.

Itas. Thom.q.66.a. 2.

omniaNevz Legis sacramenta Tat-

,J

WmMW

AutioS.D.c(t-T unc videturaliquod

xerint exLatere C

hrifti pendentisin

j

- facramentum: inítitui, quando acci-

Cruce, & habeant efficaciam ex Raf-

Yi

Yt

utem producendi foum effe-

fione Chrifti- Ergo-

j

fcilicet gratiam:-sed. hanc vis-

Ad boc dift. ant. V el

quoad fübftan-

SÍCÉ z

. tlalllw

Nésssss

978

TRACTJTU& XL Exawen $,

uh

tiam,vc! quoad ultimam fuam perfe-

folvere Legem, fed adimplere :Sed Lex nog

&ionem,virtute, & efficaciam, conc.

L

j

fuit adzquaté impleta , nifi quando

a

Omnia quoad faübftantiam,neg. Hic

Chriftusin Cruce exfpiraturus dixit:

il

veró Íermo eít de. Bapritmo quoad

Confummatum eft,

Tuncenim incepitSae

T

:

fubftantiam UndeS.Tho q.66.a.2.ad

cerdotium Chrifti;ut

pote feipfum ia

dv

; ai:apüifmus etiam antePaffionem

ara'€rucis Patri offc

habebatefficaciam àChriftiPaffione,

crentis , coníe.

t

quenter & Sacerdotium vetus cum

10

l

inquantum eam prafigurabat, aliter

Legetransferentis. Ergo,

h IgO»

tamen;quàm Sacramenta Veteris Le-

Nota.quod ly confammatum efcom-

ii

gis.Nam illa erant figurz tantüm,Ba-

prehendat Pasfionem Gmul & Re-

Á.di

priimusautem ab ipto Chrifto virtu-

furredionem; quia ambe intcgrant

ao j

tt habebatjuftificandi, per cujus vir-

tutemipfía etiamDPastio falutifera fuit,

unum totalem Redemptionis no-

ul

T

firz motum, qui duos habet termi-

Hac ibi, Baptifmus ergo tunc fignifi-

BOs,Íciliceta

qu;quieft mors Chritti,

ii

cabat PasífionemC hriftiin fieri & ex-

[

qua deftructum füitp

eccatum, & ad

LA

hibendam.fictamen,ut actualiaC hri-

quem,qui eft Refurrectio,

vitam fpiri-

dcp

iti meritajam operarentur in illo, Et

tualem an

4 i

imz confummans ; hinc

u

ad ..ibidem ait:Quód illaChrifti ver-

Chiiftus ly confezmatim eff vetulit qui-

nqu

baante Pastionem ad Nicodemum

EY

demad mortem,nontamen prafcin-

Atv

dicta;Nifi quisrenatus füerit exaqua

dendoàRefurre&tione Et hocvolunt

")

& 5pir,*. & c. magis videantur ad fu-

n

ü

SS PP. dicentes,baptifmum fuiffe in-

u

h

H

turum refpicere , quàm ad przíens

ftitutum poft Refurretionem , lo-

tempus.. Quiafolumfuit privatum

At f

l

quentes de inftitutione completa,

lj

€um Nicodemo colloquium, prace-

quoad obligationem. Nam aliud cft

ptumautem generale debet poni pu-

inftituere quoad fibftantiam , aliud

1bim, Í

J 'üfri ln

blicé.Vel potceft dici, quód fuerit Lex

quoad obligaionem. — Hoc fecun-

s

prolatafed nondum promulgata.

dum eft actusT.

[u

tdo

gislatoris , non' pri-

X»&U(If

XLIX. 2 4.Przceptum de Baptifmo,

mum ,qua tale.

fcu obligatio & necesfitas utendi ba.

Oppo*o 1.$i Daptifmus ante Chrifti

mw)ä

tifímo, fuitheminibus indi&ta non

N

Pasfionem non fuitde precepto; Er-

antc fed poft Paffionem & Refurre-

go Circumcifio n;ian

fit in praecepto,

m»d

&ionem. ]Ita S. Thom. a. 2. citato,

& Baf"

tiámus folüm de confilio.

hxrmmp&

in c.

*l

2. Baptifmus cft

principium to-

M

Ratio : Preceptum Baptifini non in-

tius fidei Chiifti :

Sed ante Pasfio-

l

'dklm[(

i

-cepit priüs,quàm preceptum Mofai-

Aiem tencbantur Tudai in €hriftura

i

Wil

cum & Circumcifionis ceffavit : Sed

crederc, Ergo. & baptizati.

ii

l,

hoc non ceflavit ante Paffionem &

3- A dveniente veritate ceffatfigu-.

Refurrectionem Chrifti. Ergo. Mia,

u

&Reü;

ra: Sed Chriftus eft veritas.Er go &-

Hl-

prob Chrifius Maitth. jdixit; iNen venj

)

z

$75

Den Bapti 7726.

uga feur'L'cx' Verus ftatim .ccfi*'avi;, C

hri. Jnftitutio relpondet ordini intentionis,

t

fto nato.

,

Sacramenium auteim Euchariftiz,gquam-

m

4. Quid fiin die mortis C

br vel visfit poflerius Baptifmo in percepuiones

*

r

Saþbato Íequenti aliquis infans com-

eít tamen prius Bapufmo in

d

"debuit

Subdit $,

pessegunot

j*5

X

Vel

.(, 'ci'

.:

ePiüge

dleviffe: diem o&tavum,fuifletne circum-

prius inftitui,

ii

eidendus ?

oteft dici , quód Baptifinus jam ezat

[]

(

/$. Chriftas Eucharifiam complete aliqualiter inftitutus in — ipfo QChuift

& cumobligatione inítituit ante Paffio-

Bapdímo. Unde& jam aliqui ipfot hri-

nem,Ergo & Baptifnum: quiaperhunc f Daptifmo erant ba prizad ,ut fequitur

ho

homo ad illam ordinatur.

Joan. 3.

&

Al x. dico cum Gabrera , quód Cir-

L. Lex Vetus fuit mortüa , ejusque

i

xtg*grwt |

«umcifio in Veteri Lege duplicem ha- obl

igatio celavit, & LexEvangelica ac

n

LT

bueritfinem, — Primus eft remiffio pec- — przcepcum Dapiiliniincepit, non in díe

cati Originalis ; fecundus profesíio Le- — Pentecoftes , Íed ftatim poft Refarre-

(

n

gisMofaicæ. Ad primum Circumcifio ! &ionem , quando Chriftus Matth. ult,

nonfuit de przcepto , bene tamen ad Íe- Diícipulis apparens , Legem Baptifmi

eundum, Unde ad primum tam Cir- publict promulgavit dicens : Data cít

]

?

f

7

eumcifio quàm Baptifmus erant folàüm — mihiomuis poteítas in czlo & in terta.

Iqi

deconfilie,& per utrumlibethorum me- — Euntes ergo docete omnes Gentes,bapti-

N

diorum poterat deleri Originale.

zantes eos in nomine Patris & Fiui &

vl

Ad 2. dift. maj Fidei Chrifti jam fu- — Spiiitás ian&ti,

ui[fcäl'

fceptz, feu proteftatz five obligantis ,

Ratio patet ex ipfis Chrifti verbis , ut-

mj

conc.íecüs,neg. Tenebanturergo Ju-

Dein

p]üh

dzi & alii credere , Chriftum eíle verum

?Oté preceptuma continentibus.

:

per illud Chrifti Confzmmatum ef!, omnes

T

Mesfiam , fed £iem Chrifti füfcipere &

l dl

profiteri nondum tenebantur,quia Chri-

antiqua ngis äguræ fünt hPPl'etf"'

[

Oppowe i. Ápoftoli Legem Chzifti

ftus idnondum praceperat. Imó Genti-

les tunc. fuiffent. falvati profitendo 1 e-

non propofuerunt populo ufque ad Pen-

.xony»g

tecoften,

Ergo nec Lex Ba

gemnature , vel L egem ícriptam feu Cir-

Pti*fmi þa»mï:

1

cumcitionem.

fuit promulgata,

qi

/ Ad 3 maj. eft vera, fi veritas fit in

2. Ipfi Apoftoli poä Refurrectio-

Y

luotermino & complemento,utieratin — nem fervárunt Circuacifi

onem & quos-

*« Pasfione & Refürrectione,

"

dam alios ritus Veteris Legis : quà de

pib

(l

4d 4.diciturcum Nugno , quód Pa- causá Paulus teprehendit Petrum , citca

t 9

ter, etírpotuillet, oblisatustamen non — Legalia nimis (olicitum , qui tanren ipfe

y

fuiffet illum infantem circumcidere , led (nimirum Paulus ) circumcidit Timo-

potuitlet baptizare &atim aut expectare.. theum. A&. t6. Ergo.

i

uique poft Refurrectionem.

Ad 1. patet R. faprà Tra.

&vöq Exam- 5 ;

(j

A;i;.aits. þ. infrà q. 73. a. j ad4, m j 7.in Not. ,

Al2

o

880

ZRACTATES XL Examen $..

Aj 2.neg.conf. Nam lictt poft Re- — immediate 3 forma feu verbis inFOrhaaä; Mi

fürrectionem Chrifti Lex. Vetus fuerit

tur , eft ablutio.

Ita fentiunt. omnes

li

mortuà , non tamen eratftanim morti-

*

Chriftiani, poteft tamen valide conferi

lia:

** '*lig"f; $

w

espe-

u

erao

f

[2

pe

t faj ufüm indicens pecca-, .-Baptifas vel per

immerfionem , vel per. -

d

tum mortale: nec omnino inutilis, fed

afperfionem, vel per affufionem , vel pet -

d

hominibus bonà fide & ex ignorantia

abfelutionem : ablutio autem nunc eltis -

eam obfervantibus /.ne effent de(tituti

confuetudine Eccle(iz, quz fetvanda eft -

D ;ïmda,

^

omni falutis remedio ) proderat ad fa-

ubifieripoteft : trina ablutio velim-

;

xit,

luzem , Deo ( qui neminem vult perire)-

merfio non eft de necesfitate.

,

d

fic

acceptantc.

Unde Legalia non

i. 2. Si quis intendat alterum occi-

o

inceperunt elfe mortifera, nifi quadra-

dere fubmergendo eum in aqua & fi-

m p

gefimo circiter poft Chrifti mortem an-

mul baptizare , eáque intentione eura

"ataf

no, & templo Jerofolymitano cum Re-

projiciat in lumen vel -

puteum , V'vei? |

ET

publica judaica à Romanis Imperato-

baptizat. :

idiir,

Ratio

H

[

m

tibuseverfo. « Vel pauló aliterdici po-

- Quia adeft. debita materia,

Wa

[

tei,quód ant& Lex Vetus fuerit mortua

forma , &intentio miniftri , qu non -

li

apud [cientes Legem Chrifti, non apud

annullantur per intentionem : ecciden-

^il

invincibiliter ignorantes.

[o

:

di, Nec de necesfitate. Baptifmi pet

immeríionem collati eft emerfio.. . Si

pl

S. Àugutt & Angel. Do&or optimam

obfervantie Legalium pro tunc dant

veró puer & manibus tuis cafü. decideret

A

t

congruentiam, Quia ficut - homines

infontem , & proferres formam , non

i

mortui aliquantulüm fervantur , utho-

effetbaptizatus defe&u intentionis.

norificentiüs fepeliantur , ita Legalia ab

QU

2 3. Materia remota Baptifmi eft fo-

n (

antiquis pïc obfervata, À poPcoli (omni-

la aqua elementaris, unde Baptifmus:

t

bus omnia fadi , ut omnes falvos.fa-

poteít fieri valide in qualibet tali aqua, -

^l

cerent ) aliquando retinuerunt, tum ut

qualitercunque transmutata, modó non

A

mortua mater Synagoga fepel-irctur cum

Íolvaturfpecies aqu , fecüs fifpecies -

li

honore , tumetiam , ne Judai , qui pa-

aquz folv

2

atur, Ita c:l:olcvqt S...Th(om.; Rjj

D W

"ternas Traditiones cum quadam amu-

& 4.

D

lii

Ratío

.

Quia Chriftus Gaf:inüi-tuit.

latiene colebans , exafperarentur: tum

j

M

[n

il

)

tandem , ne Lex icripta, tam fübitó re-

Notatamen,quódextra necesfftatem fub

"]

PU

jecta, putaretur fuiffe ex fe abominabi-

peccato mortali adhibenda eft aqua. de

fonte facro & benedicto,

ïwm'?aæm

lis, ficut eítIdolorum cultus. . S. Pau-

lus aucem S. Petrum reprehendit ideo,

x.,4. Forma Baptifmi eft hzc * Ege

" t

21

calibus

t

€

(

ia in Le

o

prz feferebat Zelum

"

te baptizo in nomine Patris & Filii & -

u

quodammodo excesávum,

SpiritusS, In quocunque idiomate pro-

* ^ QUAERO II Quz materia, qüa

:,':jïïfiünis

;

feratur, — Servanda tamen eft confüetu-

*

£orma: quis Minifter Baptifini? ^

9t

i

LL . r. Materia proxima, feu qua

dg Ijläclcüæ Plïo posbb:l(r,

wl

NOFZ

—

P N

d

.88i1

De Baptifmo.

infum ['.x

Wota híc, inter Propofitiones ab Ale-

m.6. Hzc do&hrina intelligitu: de

!". — gandro VIIT. damnatas num, 27. etiam

miniftro Ífolemnitatis & baptifmo |ío-

t COR

elfe itam : Valuit aliquando Baptifmus

lemni.

Nam minifter neceílitatis eft

MM* — fübhacformacollats : In nomine Pa-

quilibet homo , non folüm..Clericus,

ht tris, &c. P'l-æ'termilïïs illis , Ego te bapti-

Íed & Laicus , imó Paganus & mulier,

nuncd

Zo,

ut patet ex S Thom, a. 3, & 4. & f.

a :

Notandum , quód de effentia hujus

modo adhibeant debitam materiam, for-

wlb ïormæ* fit, ut exprimatur actus bapti-

mam,& intentionem faciendi quod fa-

cit vera Eccleíia, ve] quod Chriftus in

.. gandi , períona baptizanda per ly 1e',

UW . — Wos, vel Dominationem veftram ,& di-

Sacramentis inftituit.

W — regt? tres perfong divinz , ut gaicc ex

Ratio : Cüm hoc Sacramentum fit

ml "vecbis Chriti Matth. ult..— Non. tamen

maximz neceffitatis , — conveniens erat,

n

ut haberet Miniftrum valde communena

efl de necesfitate, ut exprimatur perfo-

nà Minitri, — Nam Grzci validt bapti-

& obvium,maximein articulo necefífi-

tatis,

t

zamt fübhácformài : Baptizetur -fcrvus

s

Rs 7. ÜOccurrente necesfitate inter

( 10l

Chrifti in nomine,&c.

ia

Hic revidendum ef& ex p

ræäcdcnti-

Miniftros fervandus eft ordo.

f K

bus, qualis requiratur intentio in mini-

Declarat hoc $.. D. a. 4. in c, dicensz

[o

flro, que in eodem diípofitio anima.

aia caput mulieris eft vir , & caput viri

«t

eit Chriftus. 1. Cor, r1. non debet mu-

uz mutatioeicam annullet Sacramen-

m

tum, De Baputmi initerabilitate, Qua

liecbaptizare ,. fiadfit copia viri, ficut

i

:

requiratür fimultas materie & formu.

nec Laicus przfente Clerico , nec Cleri-

fnidi

Dequa (ciendum, quod tuttor. modus

cus præ(&n:s Ssacerdote , qui tamen po-

teft baptizare; prafente Ep'ifcopo , eo

Bzyüïfnïï

baptizandi fit, ut baptizans priüs inci-

TEU

iatabluere, & ic for:nam proferendo

quód hoc pertineat ad Officium Sacer-

dotis,

A

ncdömï

profequatur ablutionem , àqua non de-

Ergo.

ikat , nii formáfinttà. — Breviter dico,

Nota. Polle interdum effe expediens,.

f

Ablutio debet elfe ante &

poft formam,

ut mulier de modo baptizändi inftru-

hpm.i-þi

|

.LH. & $. Bapuzare

ef proprium

Cka v. g, obttetrix baptizet prefente vito

T

officium Presbyterorum , & quidem eo-

Íxculari ignaro , imó interdum etiant

;(&iïtüf

qum, quifuntpropriiParochi , & ha-

pïæfente Parocho propter decentiam ,

bent poteftatem jurisdictionis in bapti-

ut fifetus non posfit integer ex utero

:[läe;?*'

Iia: fta-

mattis educi.

zandum, eorunique Vicarii.

Cám proinde frequen-

E

titarin Jure ,. & doceturà S.. Tliom.,

ter co:atingat puer'os in mecesfitate exi-

Is

ff

' q.67. a. 2. Diaconus (ut ex formula

ftentes ab obítetricibus baptizari , pro-

/t

u

Ordinationis ejus patet ) ex proprio füo

babilius & tutius eft, eas fub mortalite-

(ití

neri difcere & behe :callere formam &

j il

officio, & vi confccrationis fuz habet

poteftatem baptizandi ex commisfione

materiam baáptizandi cum debita inten-

tione. Cui rei ipfi etiam Parochi ,

EPifco,p-i vel Presbyceri,

eor um-*

Arttt

-

$82

K TRACTATUS XL fiamen $.

p

eorumque Coopcratores invigilare -

L1V. Quid faciet Sacerdos fimul

téenentur.

*

W

:

vocatus ad baptizandum infantem,

]u

-&. $. An& quomodo pl

ures pofïï?it

& abfolvendum adultum , quórum

m

[

b.lpl

fimul unum baptizare, explicat S.

alteruter (qui alteripoft ponitur)cer-

jux

TTho.a 6.in c.dicens: Cafuü quó con-

tómorieturfine Sacramento? - :

-Dico: Curet, ut infans baptizetur

nb

tentiosé uterque aliquem baptizare

M

conaretur, manifeftum cft, quód ille

per fzcularem, ipfe vero fuccurrat

À

moribundo adulto.

ttiti

qui priüs verba proferret,daretBapti-

rl

fmiSacramentunm,alius veró nihii fa-

Sed fi nemo cft,

d

qui videatur poffe

m

ceret; & fiverba pronuntiare prafü-

recté baptizare?

rrmp:mq

merct, effet puniendus tanquam re-

Dice, quod Sacerdos in eo caíu de-

vt

baptizator. Siautem omnino fimul

beatinfantem praiferre.

t

ambo verba proferrent,& hominem

Ratio : Quia juxta S.Tho infià q. 83.

immergcrent,aut afpergerent, effent

a.6. occurrente difficuitate femper

t

i,

póniendideinordinato modo bapti-

arripiendum eft illud, quod habet

zandi,& non de iteratione Baptifmi ;

minus de periculo: Sed adultus (ciim

Atton

iguai

Quia uterq; intenderet non baptiza-

per contritionem & Sacramenti vo-

ET

tum baptizrae,& uterq; , quantum eft

tum falvaripoffit)eft in minori peri-

tl

de fe,baptizaret :Nec traderentaliud

cilo quàm parvulus,quia hic certo

& aliud Sacramentum, fed Chriftus ,

cribit, nifi baptizetur. Ergo.

b

UJEROIII.

vl

qui eft unus interius baptizans, u-

Quanta cft n;cc(ïïtag

L^

num Sacramentum per utrumque

Baptifmi?

M

conferret. Hac ibi. Agerent enim

LV.x. r. Omnes

homines (üb pe-

fn ]

tanquam materialiter plura inftru-

riculo difpendii eternz Salutis te-

lt

mentà

T

nentur fufcipereB

inirja

invirtute uniug.,gäpfæ Princi-

gptii-mum,li—c

:'öt Hnþ

ivifig

palis, fcilicet Dei. ^

inutero fanéti

Cati.

LIII. Quid festi de Chrifto

M

E

1

a

EPT

an ipfe

4rsexillo Chrifti, Nifi quis re-

Wi

períealiquos baptizaverit? -

"natus fuerit cx aqua, &c.

" Adhor dicocum $. Tho.infràq 84.a.

2. Pars docetur & probaturà s.Tho.

T

7. ad 4.ubiait : Chriftus non eft ufus

hic q.68.a.1.ad 3.dicente: Illi qui funt

i'l';ïl(am

Baptifmo;quem ipfe inftituit;fed eft

fanctificati in utero, confequuntur

(

baptizattis baptifmoJoannis.Sed nec

quidemgratiam emundantemáà pec-

Whapam

ctiam active ufus cft fuo minifterio,

cato Originali, non tamen ex hoc ip-

H mï.

quiaipfe non baptizabat communi-

fo confequuntur charadterem, quo

ï?f[ quæ,

ter fed difcipuli ejus, utdicitur Joan.

Chrifto configurantur. Et pfopter

äïlüm &t

4.Quamvis credendum fit, quód Di-

hocneceffe eft eos baptizari, ut per

ütne

fcipulos fuos baptizaverit, ut S. Au-

füfceptionem Charaderisaliis mem-

NT

"

ft.dicitad Celeucianum. Hzc ibi.

bris Cþxifti conformentur.

i

D

:

ti& yf-ham charisfumam Matremux

9ppe-

De detzfmü.

383

!

f d |

Oppbn

o : Parentes baptizati nonha. cens, teferendum efe ad occulta Dei ju-

i

'cüm fit ab

dicia, quód parvulorumalius ad baptif-

,fantcmg

bent péccacum Originale ,

eo mundati. Ergo faltem filii paren-

mum perveniat , & falvetur ; alius veró

qumm

non perveniat & damnetur ; quamvie

M

i

tum baptizatorum non funt neceífarió

Itj

Parentes Baptifmum exoptent , & hune,

Q

baptizandi; quia 1llud à parentibus, eo

carentibus , contrahere non potuerunt,

.quantumeft ex fe, procurent.

i

HocS. D. folvithicq 68. a. 1. ad 2.

Ratio : Dicum fignum externum

ficm

remittens fe ad :. 2. q. 81, ad 3. ad 2,

proteftativum Fidei fuit remedium Leeis

naturz &ícriptz. - Ergo Lexgratizillud

ubiait: Peccatum Originale per Bapti-

E

ii

mumaufertur reatu, in quantum anima

abrogavit.

LVI. Oppono 1. Pueri defa&o dicun-

recuperat gcatiam quantüm ad mentem,

-cafu

turbaptizari in fide parentum. Ergo

remanet tamen peccatum Originaleactu

quantüm ad fomitem , qui eft inordina-

2, Communiter dicitur, quód propter

fl

!

jus paternum voluntas parentum fit vo-

] Wm

M

tio partium inferiorum anima & ipfius

fecundüm quod homo gene-

luhtas filiorum. -

Tif

cotporis ,

Etideo

rat,& non fecundum mentem.

3. Aliásnon falvatur illud Apoftoli :

g/(i0

Deusvult omnes homines falvos fieri,

li

J

baptizati traducunt pcccatumOriginale.

Non enim Parentes generant in quan-

quia non daret omnibus media fufficien-

l pcn

tiaad falutem.

tum fünt renovati per Baptifmum , fed

«t

de

Ad r. R, fenfam efï'c, nen quöd pue-

D

in quantum retinent. adhuc aliquid

Hac

ibi..

vetufkate primi peccati.

ri ver? ctedant , fed quia pet aliorum fi»

&dit

dem ad Baptifmum offeruntur , & per

3. 2. Defa&o & fecundàm ordina-

£iam Dei Legem extra cafum Martyrii

Baptifmum eis cum gratia infunditur

ib

habitus Fidei,

Baptifius, in re fafceptus eft parvulis.

Áit t

fimpliciter ad falutem neceffarius, ita ut

Ad 2 R. intelligi in. foro fori de iis

gt

non fufficiat votum Baptifmi À Parenti-

quz pater facitpro filio nondum eman:

cipato,non veroó de iis , quz concernunt

büs velaliisconceptum , cumaliqua. be-

falutem animz,

qms lu

nedi&tione prolis aut oblatione ejus aà

Zd 3. R. cum Thomiftis ex tract, de

l

Deum cum invocatione SS Trinitatis

i

D

Predefítinatione, ly dare dupliciter poífe

velut cum figno pgote(tativo' Fidei in

(üumi. r Prout e& correlativumad reci-

iqi

Chriftum.

egn

l

ii

pere , de(ignatQue intrinfecam divino-

Ita patet ex generali voluntate Chri-

a

&i Joan, 3. Nift quis renatus fuerit , &c.

rumauxiliorum receptionemi & applica-

tionem.

2. Proutidem eft,ac przpara-

d

füper quz verbaS. Ambrof. ait: Utique

9

, nonali-

re,& in communi offerre , feu paratune

mullum excipit, non infantem

W]I(fl'

quà pteventum necesfitate. ldem clare

efle , quantum eftex parte fua, eadeim

m

conferre.

Primo modo Deus non dat

docet S, Auguft. l. 3. de orig. animz c.

pl

3 qui etiam 1n Epift. 105. & $7. Bap-

omnibus reprobis media 1eu auxilia ad

; dalütem fufficientia , fedin pocnam pec-

A

cati

ttfmum m V.om pare-r-xtm-n excludit di-

"

«:prtot.2

q

$84

TRACT/I?US XI. Examm 54.

cati mortaliswekactualis,vel Origina-

mo dicitur ablutus, tin&us,affjcr&s,* latt

lis,ea multis denegantur,ut probatur

ficut exminimo vulnere homo dici-

F

intra&.de prxdeftinatione, & docet

tur vulneratus ,. ex minima macula

i

S.Auguft.Epift 107.ad Vitalem con-

maculatus ,quaz funt denominatio-

ub

tra Pelag.dicens:Scimus;gratiam Dei

nes extrinfece. Necobítat, quod ex

p

non omnibus hominibus dari,íci-

minimo colore vel albedine fubje-

us

mus,eis, quibus datur, mifericordiá

. &um hnon-dicatur calidum vel al-

n

Deigratuita dari; (cimus, cis, quibus

bnm. Q^ia hec fünt formzacciden-

1

yi

non datur, jufto Dei Judicio non da.

tales inharentcs.

ri Hzc ille. Si veró ly dare 2.modo (u-

t

;

Porró extra caíum ncgcü'itati"s fém-

xtntt

matnr,Deus omnibus reprobis tam

perabluendacf corporis parsmagis — g

parvulis quàn: adultis dat media &

principals, nimirum caput, in quo

agtat

j D

auxilia ad falntem füfficientia;aliàs e-

vigent omnces fenfus, & à cujus ablu-

At

nim Leusnon haberct finceram vo-

tioncindubitate dicitur homo ablu-

t&t

luntatem falvandiomnes homines.

tus. Ita colligitutex $. Thom. q. &8. a.

Vide Tra&t.7.defide;Exam.2. Q. a.n.

11ad ..

H

3 .at Oppono 1.

LVIIL Quid fj puer adhuc fit ï n ute-

*'dus

Multa contra

hac objici þoiï'ent;

ro & periclitetur,obftetrix veró pof- -

N

1

tindi

quz tamem habent propriam fedem

fit manu ad intus eum attingere &

in tra&t.de predeft.& tractatur à Go-

abluere?

L

DT

Ra

netdifput. 5.a. 5.& 6. Videatur fpecia-

Dicacum $. Tho q.69.2«11.ad. 1. Nom

p

liter a.5.$.2. 0bje&t. z.

pofit baptizari.probabilius eft. Quia *

- f

Pluraargumenta,quz poffünt op-

utquis baptizctur, requiritur , ut fit:

ponij(olim probant dcabfoluta Dei

natus,debet enim per Baptifmum re--

JUOF

potentia,feu Deum potuiffe ita iníti-

Wt

tuere.

T

nafci: Scd. talis puer non eft natus..

vf

DT

Exgo.

LVII. Quidut Minifter ageres,(iin-

"Non tamen conde

iib illam:

"*hemm«

if

fans periclitàretur in pelle fecundi-

obftetricem, fi fübconditioneillum

na,qua non poteft exui?

puerumin eaneccsfitate baptizaret.

um

Dito: Ba

ptizarem, & baptizaretur

Oppofitum noftrz rcíolutionis te-

validé.

nentaliqui DD.qui nativitatem füffi-

Wi

Ratto :

"l

uia illa pellis pro tunc per-

cere dicunt illam,qua quis de non:

tinetad infantem;ut parsejus.

hominefit homo; fed rmalé;

W

Yi

Quid f ine periculo non poffit ex-

MT

Quid fi mater non posfit proléedere ?

pe&ari perfecta nativitas pueri ?

Dico : Non debet fcindiutpuer ex-

lii

HUR

Dico: Debet baptizari in quacung; ,

AUn d

trahatur & baptizetur. $i pregnans:

etiam minima parte corporis, qua

mRoriatur,& puervivat,den debetfe-

'l*ïltm

xj

prominet,utfunt manus,pes.digitus,

H

Me

&c. mmodófitmoraliter fenfibilis.

peliri,donecextrahatur puer perfcif-

:

onem matris, $i materfit damnata

OWQVU

ad

Batie : Quia perejus ablutionem ho-

ülllluqlü

p

ass

C pe Baptifoo.

Chrifti non hab

bt-, hic non eft cjus

ipe

,; ädmortem : execusio fententie eít

iW

Ü

Nota tamen , non effe idem, effe

différenda usque ad partum.

Chriftianü, & efc Catholicum. Quia

du

Quid faciet Minifter,fi ei pro Bapti-

fRUU

Catholicus eft,qui SaeramentoBapr;-

fnio offeratur monftrum ?

fmi initiatus in Ecdefia Dei pro&ite-

quda

Dico : Sijudicet cffe duas animas ra-

n

i

tur veram doctrinam Chrifti ; íivero

tionales, eó quód habeat duo capita

i

Wie

& peétora;

debetípeciatim baptizare

fit baptizatus, & teneat Se&tam., vel

talifeu

[

alium. siid non poflit di-

opiniones ab Ecclefia univer

unum poft

CatholicaBimirumR omana alienas,

fcecni (ait no

fter Lublino pritts ba-

at

ur unus

determinate,poftea. a-

eft qui

dem € hriftianus, non tamen

ptizet

eft Catholieus.

Hinc Haictici tunt

w

liusfuüb

; conditione, nimirum:Si non

ynqu

uidemChriftiani, fed non funt Ca-

es baptizatus, Ego t€ baptizo in no-

tholici. Omnis esrgo. Catholicus cft

jl -

mine, &c.

E

Chriftianus, non: vero eccont!a-

o2 r

. QUEROIV. Qui

s c& effc&tus Ba-

Dico 2 Signum Chriftiani cft (ignume

lil

: !

tifmi ?

£in&z crucis.Ita tenet tetus Chiiftia-

!

LIX.&;.Conftat ex

fiepe dictis,quód

tia pri-

niífmus.

ftutt- |

effe&us ejus primarius fit gra

j pf

ma fan&ificans,regenerativa,

feu de-

LX Quaread formendam Crucem

1n

inale,cui effectui

adhibetur dextra? curinterdum tres,

m

lens peccatuim Orig,

interdum 5. digiti

?

per íe adjungitur remifio omnis

j NU

Dico 1. Dextra ad:

hibetur ideo,qui&

poenze peccatis debitz, quz remiflio

T

etiam datur, nifi ex parte fabje&ti fit

dignum eft,utad Dei fervitium adhi-

jb

tiamío-

beantur digniora membra: Sed dex-

Obex, v g. affectus peccati,€

tra cft dignior,quàm finittra.E rgo.

at -

Jàm venialisv.g. inadulto. Effcetus

veró (ecundarius eft Character, & fa-

Dico2 Tres digiti fignihicant com-

Ltb :

fcffionem Trinitatis perfonarum m

cere hominem Chriftianum. Vide

u t

du

füprà hic Exam. z. & 3. Vide euam

unitate naturz , quinque digiti cui-

tum Vulnerum Chrifti

gei

Tra& s.Exam. ;. n. 11.

auar

LX. Quid eft effe. Chri

ftianum? &

€ur in cruce majori tangendo fron-

tem nominamus Patrenm;. & Em ,

jof

g

quod fignum Chriftiani ?

il

Dito . E(t effe hominem baptiza-

tangendo pe&us; Spiritum fanctum,

tangendo utrumque

humerum.

[1.

tum, & profiteri fidem Chrifti. De

:

treni di-

]

hocs. Tho.2.2.q. : 24. a. f.ad 1.ficaitz

Dico idco;ut fignificetur,Pa

.

Y

cirerum omnium pri

ne

ipi um,ficut à

g

Chriftianusdicitur,quieft Chriftudi-

rccedit vità

in alia cerporis

g r

Giturautem aliquis eti

e Chrifti . non

capite p

À

qos

membra :.

& Filium ab zterne proce-

olàm ex eo,quód habet fidem c-hri-

dere excorde feu in

tellectu Patris,ac

ul

flifed etiam exco,quod fpiritu Chri-

u

intempore

in utero

Virginis effe con-

veluti

&iad operavirtuo(a procedit.fecun-

ceptunxtan

dem Spiritü fan&ïx

at

. dimillud ad Rom.8 5i quisfpiritum.

a Ine-

Xtttt g

a.

886

ZRACTATVFS XI, Examen 3.

amotrem divinumab utroque procedere

D.

prepria voluntate invitis paventilut

g

velut abuno principio,

Similiter formando pollice .crucem

poffznt. Baptifrum fafcipere ,. ficut.

ii

& Matrimanium contrabere, Et ideo

arvam, fignamus primó ftontem, tan-

tiin

quam verecundiz fedem, ne verecunde-

tafes LIeite moneri poffent d | indyci

»

mur pro Chriftoignominiam pati. De-

ad f'aféipiendum Baptifmum, Si-verd

a(

indeos & cor, ut utrumque cruce velut

lo

zondum babent ufum liberi arbitrii ,

fignaculo muniatut , neex eo quid pro-

sl

fécundisnpus naturale füunt fib curá

xb

«cedat contra Deum aut proximum. Por-

rà tangendo frentem , nominamus Pa-

parentum , quamdin ipff frbi provi-

D

trem ob rationem ant& datam.

'Tan-

dere zon polfeni , unde etiam de pue

4

rmacipiu

gendo os , nominamus Filium , ad figni-

vir aptiquorum . dicitur , quàd falvae

lol

'licandum quódis ex ore Patris. ptocedat,

L&antur in fide paventum. .Et ideo com«

auli

Tangendo fcu crucem formando fuper

tra. juffitiam naturalen effet , fétales

ll

ectus feu cor ,. nominamus Spiritum

pueri imiitie parentibgs Baptizaren-

d

fan&um, quia cor eft fedes amoris , &

£

tur o ficut etiam fi aliquir babens u-

jat,

Spiritus $, etamor divinus,

af

Jffem vationis. baptizaretur. imvitus.

Quare in Cruce dicitur in nomine,

'cïllmtä;

nonin nominibus , cum fint tres

Effct ettam .pericu(oþzm taliter filios

"tl

nz?

i

perfof

tnfidelium baptizare 3. quia. de facili-

lii

Dico : Ut fignificetur trium Perfona-

ad infidelitatem vedirent propter mas

rumunitasineadem natura.

i

turalen affeéium ad paventes. F ideo

RO i

QUAERO V, Licetnà. infidelium

Aogm babet boc FEcclefte confiszäla,

At qi

spueros baptizare invitis' parentibus ?

Et quid fentis de Baptifmo furioforüm ,

quad fili infidelium vevitis porenti-

"W*W

us baptiz.arentur, Hacibi S. D. Et

UM erí

& amentium, aut dormientium.,

JP Tisin

ad 3. ait : Jomo ordinatur ad Deum

LXHL & 1.Dáad :. partem negativ*e',

E

W

etiarn de publica auctoritate , f ferio fit

pervationem ,

per quam Deum coguo-

lm;Q

li

de infantibus infidelium parentum . qui

feere poteft Unde puerautequam [arh

Principi Chriftiano fubje&i funt folàm

vationis babeat ,. maturali ordine or-

Ll

l

civiliter & peliuce , & nen funt vera

dinatur in. Deum . per rationem ga-

ii

eorum mancipia.

VERIHM. » QUorUm cure naturaliter

üïülm, Q

pedarat bocS. D. hic q; 98. a. 10.in

Jftjacet , d fécundino eoyum dt/gaji

l,

C. diceus: Pzuez infdfliümjïlz'i. aut

tionern funt. civca

L

N

i

Dabent

[/4

zP

fi

UP YALÍOMAs , AHÍ MOm Da-

pf dzv'zfzæ..agm

t

do.Hzc $. Thom.

T

deut. d Dabentjam quautzum ad ed,

Vi

dïmvc

Dixi , qui funt -Principi Chriffiato

qua fent jw"if" divizi vcd natualis ,

"A

ts

folàm civilrïrerfu(æ/:ä»þrl'.j " f-?i-'cl:ilim parent

"

xiigczþizt;zl't 9- þatc]fatif fy?,, E ideo

ei

Al

W

um

?

Z

$87

De Bat

£

F.

722

*

4

baptizari voluerint , baptizari pbilïmt

"n :

ei (übjiciantur þmptiä fecviliter, defpo

tict & ut mancipia, nimirum jure belli

etiam in amentia con(tituti, Et debet eis

tunc Sacramentum conferri, fi pericu-

?,M

velemptionis ; &c. tunc Baptifmus illo-

3

rum infantum.-non folüm eft validus

lum timeatur; alioquin melius e& , ut

" ii

(quod & prima pars fupponit ) ied &

tempus expecdtetur , in quo fint fanz

mentis, ad hoc, quód devotius faíci-

A

liius, — Quia tünc Parentibus nulla fit

injuria ;ficutenim Domini eorum filios

piant Sacramentum.

Siautem tempore

al

lucidiintervalli non appareat in eis vo- .

T

licité poffunt vendere aliis , vel donare ,

luntas fufcipiendi Baptiimum, baptizati

ia & Ecclefta: jurisdictioni fubjicere: Ex

m

qao fit, quód etfi jus dominii in fervum

non debentig amentia conftituti. . Qui-.

1

-

dam veró fant , quietíi non omnino ía-

& mancipium dire&te & per fe nonim-

ii

nz mentis exiftant, in tantum tamen tà-

portet facultatem difponendi circa fu-

T

vrnaturalia, bene tamen indire&t,

tione utuntur, quod poffint de fua fa.

- LXIIL x:. 2. De furiefis & amenti-

lute cogitare, & intelligere Sacramenti

f

virtutem.

bus pulchré rem totam explicat 5, D.

Et de talibus idem eft judi-

Jf

cium ficut de his ,. qui fanz mentis exi-

; 68.a. 12 in c.dicens: Circa amentes

hn

& furiofos eft diftinguendum ; quidam

ftant , quibaptizantur volentes,on au-

fs

teminviti.

Hzc S. Thonx.

i

enim fünt à nativitate tales, nulla ha-

(] ffiüi

In R. ad 2.S D. datdifferentiam re-

bentes lucida intervalla ; in quibus eti-

|

iful

amnullus ufüs rationis apparet; Et de

fpe&u Baptifmi inter bruta & fariofos ac

amentes , dicens :. Quod hi careant ufüu

| ?nf y

talibus, quantüm ad baptiími fufceptio-

nem, videtur effe idem judicium & de

rationis per accidens , ícilicet proptet

« Bll

pueris, qui baptizantur in fide Ecclefiz ,

aliquod impedimentum. organi cospo-

o

ralis, nonauten» propter defe&uns ani-

j o

ut (uprà dictura eft : alii veró funt amen-

te5, qui ex fàna mente , quam habue-

ma rationalis,ficut bruta; Unde non eft

li S'D»E.

de his fimilis ratio.

"

rünt priüs, in amentiam inciderunt. Et

4 Dv

&ales funt judicandi fecundum voluntà-

LXIV.z.3.De dormie

ntibus S, TB&..

n a

tem quam habueruut , dum fanz men-

jbidem in R, ad 3. fic inquit : Dormien-

tes non fant baptizandi, nifi periculum.

m i

tisexiterent, Et ideo ( tunc apparuit

in eis voluntas fufcipiendi Baptifmum ,.

mortisimmineat,in quo cafü baptizari

j lf

-debet eis exhiberi in furia & amentia

debent , ( priüsin eis voluntas apparuit

guu

»€onftitutis , etiamíi tunc actu contradi-

tufcipiendi Baptifmum: , ficut & de a-

mentibus dictum: eft.

;;1!!(/1/'4'

.€ant: alioquin. fi. nulla. voluntas fufci-

Sicut Augult.

WW

/,I4

"

|

narrat in 4 lib. ConfeiT. deamico fuc ,

piendi baptifmumin eis apparuit , dum:

ng mentis. effent , non funt baptizan-

qui baptizatuseft nefciens; propter peri-

culum: mortis,

W*

|di. Quidam veró funt,qui etfi à izativi-

tate füerint furiofi vel amentes, habent

Quazri hic poffet;:

zi

ux in

tentio requi-

df

2

(cd de hoc conttat

- tamenaliqualueida intervalla, in quibus

ratur in füfcipiente ,

4 n«

) parr'rl;

| m&ämneuw goKQat;,, Un.d;- litunc

ezdx&xs» fupràinhec 'TraGk. Exosn-

*

2?3

ZRACTATUS XL, Examm s.

346. Uu & quz difpofitio , an attritio,

locis idem privilegiutm pretendunt alij

g at

velcontritio requiratut in adulto bapti-

asfim Nobiles ac Domicelli , qui.moes.

zacaenpf

zari volente, pitet ex. dictis ibid, Exam,

mefrito ab Epifcopis eft reformandus,.

2.1.21.&Íeqq. - Quibus adde,certum

stl

!

cüm enim Clemestina nec ipfis Epifco--

n

e((e, quod talis non veneatur confiteri

pispermittat , ut extra Ecclefiam bapti-

i

11

1

g

peccata a&ualia ante Baptifmum. com-

zent, nec ipfifacultatem habent. id pro

At

mifIa, nec posfit ab iis abtolviante Bapti-

lubitu concedendi,

Excufàt tamen ad:

ii;um:; Tum quia Baptifmus eft janua

st

privatum Baptifmum neceffitas (ut pa-.

omnium Sacramentorum, adeóque &

tet ex Clementina) que non neceffarió

;n'ina Y

,

Ponitertie ; Tum etiam , quia funt

debet etle extrema, fed (ufficit probabile

commifla ab homine jurisdictione Eccle-

3ifiba

periculum , dubium vel prudens timor,

rf

fix nondum ftubje&to. Verumtamen ad-

^nii f

ne infans moriatur ante Baptifmum,nifi

u'ti ante Daptifinum diiigemcr fünt ca-

privatim baptizetur ; vel ne graviter in-

*

techizandi.

3

firmecur.

bl

Quia ptacepta Ecclefiz nom

fentis -dc; loco

-QUAERO VL Quid

ebligant cuim. tanto damno.

N

P[

&tempore Baptifimi, de aomine impo-

gt

Necesitati zquiparatur cafus,quo in-.

;

nendo,& de Patrinis ?

fans non poflet ad Ecclefiam portari fine

& H

LXV *s,15. De loco Baptifmi Cle-

l dnc,

pericule infamiz vel vitze parentum , v,

m

mentiua de Baptiímo fic (tatuit: Praefen-

g. i nobilis

J

i N

]

puella dcü'ogata peperiil"ït

ti prohibemusedi&to, ne quis de cztero

occulte,

f;im.io l

^i

inaulis , vel cameris, vel aliis. privatis

Dixi, pradens timor , id eft, nonlevis;

domibus ; fed duntaxat in Ecclefiis , in

U

in ó in quibusdamDiocefibus in hyeme;

quibus fant fontes ad hoc frecialiter de-

dum eft frigus valde intenfium ; Parochi

Itj átpy

äumzi,' aliquos , nifi Regum vel. Prin-

Gineícin puio domi baptizant.

leeri

1 Dani

cipimyquibus valeat hocin caíu deferri,

E. 2. Sipuer donn baptizetur, bapti-

liberiextierint, aut talis necesfitas e-

zandus imwil eft cura. confüeus cxre-

"& pR

Dv

merferit ; propter: quam nequeat ad Ec-

mohiis , quas feparare , vel inaliud tem-

dlq

U

h

clefiam absque periculopropter hoc ac .

pus dinerre eft gtave peccatum,

m

ceflus haberi, audeat ïäagtizare.

Qui

W

Ratio : Quia dilpenfatio: folum datur

M

'autem fecus prafümpferit , aut fuam in

Ü

kr:

Iii

quoad locum ,. non quoad Xf&paracw-'

corzíentiam exhibuerit , taliter per

nem rituum 3 Baptifmo, nifi fort* in ca-

G

faam Epifcopum caftigetur ,^ quód alii

U T

fu quodam- raro fuerit petita & data

hn

W

propter adventantes llluftres Patrinos,

TE

fimilia attentate non pracfumant,

H.xl

10

ibi,

inquo tamen cafu melius effet ,^ etiam

*&Eq'z

EÉx qu?nus patet; q

5öd Baptifmus pet

ipfum Bapuifinam ad dliquot dies differ-

( ff&]

NU

íe loquendo debeat adminiftrari in Ec-

re, fi^nin

&

PU

H

;

um infans non periclitetur, -

B

^

*7:.0

i

á »" qua eft Baptifterium , & absque

^

Nota, quód fi ob cafüm necesfitarís

nc

"

.

»e & privilegio exura eam bapti-

caremoniz in privato Daptifme fuerint

j Hf

i

za

te

:

í

ä

EZL.

r

J

eccatum mortale.In quibusdam

tiam.

^

hh

Álne

gmi.(fæ j -lï»xat.,po&ga ip-t'EGd&ü& ,€

cum

EUA

MET

m

589 :

De Bapt'fins.

ii

xime

&am exotdifïä'is Tupp'lendæ ; ma

& Mater, attamenad facilem pattui &

qum

convenientem pueri educationem , re-

Yutj

|

quia compertum eft, pueros (ine iis bap-

:guiritur-obü:ctrix, nutrix, & Pzdago-

)

tizatos magis infeftari àdgmonibus.

LXVL . 3. Ín primitiva Ecclefia

gus. Ergo etiam in generatione fpiri-

ïL

tuali requiritur aliquis , qui fungatut

Ll

Baptifmus folum conferebatur in fettis

vice nutricis & Pzdagogi , inftruende

Md

Pafche & Pentecoftes, Nuncautem ge-

mneralis confuetudo obtinet , ut puerorum

baptizacum quaft novitium in his , quae

(uy

pertinentad fidem & vitam Chriftianam:

vulti

B"aptifma non differatur , & hoc propter

Sed talis eft Patrinus vel Matrina ; Ergo

robi)

peticulum , quia non poteft eis alio re-

talis debet adhiberi,

medio fübveniri.

Adulti veró priüs

E quidem non

(

folümin Baptifmo infantis fed etiam ad--

inftruendi funt, & probandi utrüm co-

n

ulti, non enim adhibetur propter im-

t

sum fpiritus fit à Deo, & ne fiAé acce-

dendo Ecclefiam decipiant , prafertim

becillitatem corporalem fed

[þiritqalem,

at ait S. Thom. ibidemad 2,

Wænol |

ciim falvari poffint per Baptifmi defide-

Nota , quód hzc obligatio initruén-

;qþo/n- .

xzium feu per Baptifinum flaminis, fiant&

decedag.

di ceflet in illis locis,ubi pueri füfficien-

atl

65.2. . inc.

Hoc fuse explicat S D. hicq.

ter inftruuntur à Parentibus, Parochis,

m |

LXVIL wm;4. Inconveniens eft, ut

alliisque Magiftris fpiritualibus, Przdi-:

geii&( |

ïb.aptizando imponatur nomen ab aliquo

catoribus,&c. Íed f1 hi deficiant, ;urrït

Hinc Parocho,

obligatio Patrini.

qnlei

Geutili defumptum.

Párentibus, & Patrinisincambit curare,

Refp. 6. Si in peciculo mortis pueri,

n

utei imponatur nomen alicujus Sand

Baptifmus adminiftretur íine Patrino,

hn

nullum eft peccatum.

Porro Trident.

wel Veceris Teftamenti, v.g. Abrahz,

Eliz, Daniclis , &c. vel novi.

Nonta-

Seil. 2.4. cap. 2, circa Patrines ftatuit, ut

f bäpä'v

men et peccacum ,iDAPGUQFC nomenm ho-

unus tantüm , five vir five imulier , vel

j a

ad fammmm umis dv una baptizatum.- de

minis, quem Ecclelia nondum canoni-

j m&ï

"zaNit.

Baptifino fu[cipiant , mandat deinde Pa-

h

[

I

LXVII. x, 5. In Baptifmo debet ad-

rocho , uf eorum nomina in libro defiri-

hn

|

bat, doceatque eos , quam : contraxeriut

f

hiberi aliqua vel aliquis ,. qui baptizan-

dum levet de facro Fonte, exinde dictus

cogaationem.

De qua infràintract, de

rl

Ne ignoranti&

Patrinus vel Matrina,

Matrim de Cognatione.

"u

excufari yaleant,

Subdit : 52 al ultra

Ratio ef!, quam dat S. D. hic q. 67.2.

jera

1

7. in c. & ad z. Spiritualis tege:

jf

tio,

defignatos baptizatum tetigerint , cogna-

" r

j

"

qua fit pet Baptifimum , affimilatur quo-

tionem — fpiritualem. mullo . modo : contra-

À

p

j

j

li

haut.

»dammodo'genetation'i-camal-i. AJnde r,

jint.

Péti 2. diciur : — Sicut mod? genitiin-

Ex quibuspatet

; quód non poffint effe

esíti

duo Patrini unius fexüs.

Et & plures,

fautes vatiouabiles fene . delo lac - couca-

) fl]e[f.f:

quàm unus & una, adhibeantur (uti im

piftite : Sedingenerationecarnah, licet

, CUIAAl

quibusdam locis. pauperes faciunt ,. ut

il

ex nccciïïtaxse nos requiratut ni&i Pater

iJuuuu

'

&iPemf

r

$90

TRACTATVS. XI, Examen f

ftipem lucrentur ) tcliqui folüm debent

LXIX. z. Ad 1. Sipet teftes conftet

fitri

afliftere, fed infantem non levare, nec — obítetricem omnia externa rite adhi-

eorum nomina libro infcribi.

buiffe, proles non eft rebaptizanda; fi

- t

IN

&.7. Excduditur à munete Patrini

2. Crimi-

conditione.

hoe non conttet , reþaptizandagü Íub

m

z. Qui non eft baptizatus.

tb

;, Monachi

Ratio: Quia non habetur moralis

nofus ac publice infamis.

lo

& Abbates,

Circa Abbates tamen in

' certitudo de valore Baptifmi ; facile enim

a

quibusdam locis contrarium practicatur. — mulier in tali caí(a ex ignorantia vel mu-

4. Tutius & probabilius eft, quód Ca-

liebri tutbatione defectum committere

ia

itutjt

tholicis non liceat. ullatenus : adhibere

potett,

8ecus eft , fi id per teftes cen-

ftet,

PT

Patrinos hareticos , tum ratione fcanda-

li, tum etiam quia effet quafr protefta-

d 2. ( a. patet R, de confecratio-

Vr

LL

tio falfe Religionis: quia indubit non-

ne. dift 4.. cap

;

Ái revera. ubi diciturz

mf

nifi de fua fecta fpon*furifunt. - Sife o£-

Qui de Hareticis confitentur. fó. haptiza-

férat cafus aliquis extraordinarius , in

tos foluminodó im memime Demimi , fine

VN

uo id videatur conveniens vel conful-

dubitatione 4d Catbolicam fidem. venientes

. tlici

i.

tum infitendo sententix Laymanni,

n mowine Triuitatis baptizalis : fi verà in

viderint illi & judicent ( quorum inter-

nomine Trivitatis fuerint baptizati , folave-

f!lüch() 5

In locis

eft ) caufz rationabilitatem,

cenciliationis gratid impeu[A y Catbolite fi-

Sub[uina :

Sed Hretict

n

wiüxte Religionis , v. g. in Germania,

dei faciabis.

faciliüs excufatur Catholicus , fr agat

defacto baptizant in nomine SS, Trini-

li fv

tatis

r

Patrinum prolis parentum Acatholico-

Ergo ab iis baptizati non fuünt

etiam füb.conditione rebaptizandi , nifi

59

z tf

xum baptizante Przdicutio, proteftans

«quód infantem fufcipiat juxta morem

occeurrant aliunde motiva dubitandi.

DEU

Ecclefie R omanz.

Quia in hoc cafu

Recolligantur bic di&a fup

P

rfi Exam., 4.

UT

n.33.& 5 s.

t

3minus malum timetur, imó fperati po-

teft majus bonum circa prolem , cafa quo

Ad 3. Sita

les tenelli pueri tion: ha-

illa Parentibus deftitueretur, In his om

j Wgandï

b

beant appenfam fibi fchedulam colfati

nibus pro circumftantiis loci, temporis,

Baptifmi teftem ,. certum eft debere ba-

N

lt

& Perfonarum requiritur prudens judi-

ptizari fub conditione,

adeft moralis.

!

«ium, & x*mpofnbilïe eft , unam certanm

Ratio eff : Quia non

fzjr;numm

|

pro omhnicafu ftatuere Regulam.

certitudo de Baptifmo.

Et in dubio:

3 h

' QUARO: VH. Debetne rebapti-

femper inclinandum eft in favorembap-

"g

zari proles i neceffitate baptizataab ob-

tizandi, ne falus ejus periclitetur, Ob

j

"t

ftetrice ? 2, Vel extra neceífitatem ab

quam eandem rationem füb conditione

[

: .ïr()th

hzretico miniftro *

3. Vel expofita ad

funt rebaptizandi , fi prater illam fche-

T

ortam Ecdefi» aut Hofpitalis ? — Vel

dulam nullo alio modo poffit haberi

AW

itm

etiam adultus Hareticus ad fidem Ca-

certitudo ,. quia illa fcheda. non facit

u.dn

n

cüm non

üm

tholicam converfus ln. nemine folius

certitudinem etiam moralem,

t

Iciatug

EU

Chcifti baptizatus ?

IN

.jml-n

D

821

]

De Bapti/- 726.

nl

fciaturà quo fit appen(a,vel quo mo-

necad prodenduminducere: prs ( -

lii

n ls

dobaptifmus collatus, vel à quo, an

tim,quia poffeteffe concubitus idul-

n

terinus,facrilegus,inceftaofus, ratio-

abobftetrice, de quaantea.

agüfïb —

- Dixi.fib conditioze , quia eàm appo-

ne cujus poffet infligi poena capitis

-

vel relegationis.

*

m

nendo occurrente neceffitate & cafu

dubio,, videtur non irrogari irreve-

x..2. Anilla puerpera i

neocafü pc;s-

j

fit uti equivocatione & reftridione

n [

*rentia Sacramento.Unde S, Tho. hic

q. 66 a. ;.ad 4 ait:De quibus dubitm eff n

mentali, colligi poteft ex di&tis fuprà

t P

Tra&. 10.Exam. 4. n.£o.&feqq. .

i QU

laptizati fuerint , baptizentur bis verbis pra-

muüfjs : Sibaptixatus es,ego non te baptizo,

»..3. 5i Parochus juffu MagiftratusEc-

féd fi pondui baprix.atuses , Evo te baptizo

clefiaftici dencgetBaptifimum puero

ecii

( aliunde de vita non periclitanti)nifi

dicur E

gnnonine crc.Non enim videtur iterari quod

aefcitur effe fadium.

edatnomen Patris, non peccat.

þgpriu-

Ratio:

uia Epifcopus loci propter

L

?z:

h

UARO VIII. Quidfentis de ma-

trisex illicito concubitu parientis ob-

nimiam copiam prolium fornicaria-

aiattu

irum,& difficilem earum füftentatio-

gt

ligatione ad nominandum patrem,à

Parocho baptizaturo interrogata ?

nem poteft habere caufam rationa-

iin-

bilem ita ftatuendi. :

LXX,AnteR Nor;,QuódParochus

"a

$&.4. Simulier aliuminnocentem

keret |

obgraviaincommoeda,quz aliàsori-

rip .ffunt, teneatur füb gravi obliga-

nominet effc Patrem prolis, cui ex il-

TU EE

la nominatione imminet grave ma4-

"T

tioncin fpeciali libre ahotare omni-

um baptizatorum,eorumParcntum,

lum in honore vel fama;peccat mot-

ndl ; DiF |

taliter,& teneturad. refhitutionem.

p r

ac atinorum nomina & coenomi-

na,annum ,meníem,ac diem Bapti-

Ratio: Quia effet vera cauía damni,

n

fmi,adeoque Parochus hábet jusin-

Excipiturramen nifiille rogatus con-

terrogandi Puerper

fentiat, ut alterius dignioris fama il-

j i

:

gnx de Patre. Hoc

fRotato.

lafà permaneat.

] eui

t.t Siftepratorfit occu'tus;cui ex

»,*. Non bene faciunt Parochi,

N

nominatione fii immineret grande

qui ex fola matrisnominatione , ma-

damnum in fama & honore;non po-

rem (fe patrem effe negantem) libro

n

teftPuerpera eum nominare, fed de-

baptifimali infcribuntabfoluté.Unde

ïillw ,

in eo cafu deberent. infcribere cum

bet ejus famz parcere, eumque reri-

orlml&'F'

cere , quantum fine peceato poteft :

claufula, v. g. Natuseft patre NN.

1]

ut mater ait.

nec Parochus propter hoc potcft

j JJW

u

1eo

Pv d

are

z. 6. sola nominatio puerpera

j ilv

. propriaau&orirare puero de!

nec femiple-

wl

Baptifmum , nec puerperam ad no-

nonfacit plenam imo

|u

namfidem in Judicio ,

qued hic fit

í, It

minandum angariare.

Ratio : Quia nemo audet occultum

pater prolis; hinc plura adminicula

jm

funt neceflaria.

fj

alteriuscrimen , proximo autbono

Unuuu 2

Ratio,

Pommuni non nocivum prodere ;

ii

$92

TRACTATUS. XI. Examen s.

sudip

Ratis: Cyuia experientia teftatur ,.

Ratio: Quia ut arguit S Thom. cfru

"N

äuöd muliercule &ngantaliosPatres.

a. 11:ad 2.Sacramentum habetratio-

ii

&. 7. An pater à muliercula no-

'nem figni:Sedilla duo cumBaptifmo

zninatus Tudici interroganti tenea-

aqua non conveniunt quantüm ad'

ï;ife?:Q

sar faterife effe Patrem, colligi poteft

rationemfigni (quia non habentin-

zgäfifi

1

ex dictisfuprà Tract, 9.Exam. 5.n. 0.

ftitutionem à Chrifto) fed folüm

"

àgtt

&

"

J

quantum ad effc&um Baptifii.

Ergo»

l

[ x

z äü £RO IX. Quotuplex eft Ba-

non funt Sacramenta,

2

ptifmus?

Refp.3. Baptifmus. flaminis fü

hi

n

LXXI. Refp. 1. Triplex eft Bapti-

pletBaptifmum ftuminis ex opere o-

fmus;fcilicet Fl'uminis feuaquz, Fla-

perantistollendo peccata,dando gra-

minis & Sanguinis.

tiam fandificantem , & remittendo

ä»s.n.(

"usf

Declarat loc S. D. hic q. 66.a. 11. di-

poenam zternam , fed non femper

cens : Baptifimus. aqua. efficaciam Dalet 2

totam poenam temporalem.

At

Prima ParsdoceturàS 'Thom. bic q.

Paffone Chrifli , ci aliquis configuratur per

ul

Baptifium, Q ulteris ut À. prüna caufa. à

69.2. 2. inc. dicente : Quibus Sacrameg-

toyent

Athifo

Spiritu S, Licit autem. effettus dependeat 4

tum Baptifimi deefl ye c voto, [alutem confc-.

primacaüfa , caufatamen fuperexcedit effe-

quinen poffunts cui auteim dee[l ve fed mowyo-

ziz g

&unmnec dependet abeffedtu.

Et ideo preter

to , ficut cüm aliquislaptiz.ari de[iderat., fed:

at

Baptifinum- aque. poteft aliquis confeqti Sa-

pravenitur morte ,talis [aluteu confequi po-

r w

eramenti effeum ex V affone Chriftiin quan-

tefr propter defidcvitm Baprifnii quod proce-.

Bw

10 quis ei couformaiur pro Chriffo patiendo;.

dit ex fide per dile&ionem operante,per quam:

[l Jn Bal

Weritr

Uide Apoc.77. Hi funt, qui, drez d laverunt

Deusinterius bominem [aniliicat,

ffolas füasin fauguiue agni.. Et: bic eft Bapti-

Ratio ljujus parris eft,ut patetex: ver--

dtmro)

AUl

tB

fénus Sanguimis feu martyzium.Eademratione

bisS. Thom. Baptifius Flaminis eff

aliquis per virtutem Spiritus [antti confequi-

votum Baptifmi , procedens ex fide

m

"WA]

zur effetium Baprifimi,non folim [IneBaptifino:

perdile&ionemDei fuper omnia o-

n

4que. fid: etiaim. fine. Baptifimo Sangui-

perante;& cum perfecta contritione:

d ij

Z

mis , Muquantum: alicufus eor per. Spiti-

Sedjuxta Trid, Seff: 14. c..4. perillam:

(

ttm S. movetur ad credendum: e: diligen-

remittitur peccatum & poena ater-

um

diam Deum;,c penitendum de peccatis A/nde

na,datutquegratia. Ergo.

etiam: dicitur. Baptifmus penitentie, Et

Exquibus patet ,illud Chrifti, Ni£

t

hic eftBaptifmus flaminis feu defide-

quisvenatus fuerit;cíle verumynimirum

i

|

rium vcel votum Baptifmi cum yera:

re vel voto:.

j

]

",

|

contritione &. dile&ioneDcei füper-

2. ParscftS; Thom.

in:-eodlart;z; a(iä

fü'm-tm'hä

emnia..

2 dicentis:Si quis Catechumenus fit,,

?i."ünin

Refp.2. D

1;0*- illa Baptifmata Fla-.

Babens defiderium Baptifmitalis de--

s

£inis & Sanguinis ,. non füntSacra-

cedens non ftatim pervenitad vitam:

m pro:

,W..

,m.emz;.nscim primuntcharacterem,.

ætcmaini » fed patictur pocna

peec

893

ll:

JDe Bafït?fmm,

'Quia in ratione figni & Sacramenti

H

peccatis przferitis ; ipfe tamen falvus

ii

Ti

erit , fic tamen quafi per ignem.

Baptifiusaquz pracellit: imó. & in

1.Cor. 3.

N

modo caufandi ex opere operato

pt(lf

ll

p

Rarioefl : Quia con

tritio non femper

phyfieégratiam, quz phyfica cau-

attingit illum intenfionisgradum, ut

falitas eft privilegium Sacramento-

I)

I

adaquet totam poenam temporalem.

rum Nove Legis , & nog& conve-

P

eccatis preteritis debitam.

nit Martyrio , licét virtus caufan-

ll

I

j

LXXII. y.4. Interillatria. Bapti

di gratiam ,. nimirum Pasfio Chri-

fmataBaptifmus Sanguinis,quantum

fti & Spiritus fanctus ,. perfe&tiüs

m

ad effe&tum , habet preeminenti-

U

in. co: operentur modo , explicato.

u

Ex quo folvitur illa obje&io contra

amlgafi'o:sz D. q. 66.a: 12. in c.et: Ba-

t

fequentenr R. Caufàre enim gra-

ptifimus Flaminis & Martyrii dicun-

tiam: ex opere operato. eft przro-

r

mrBaptifmam',in quantum. efficiunt.

gativa. Sacramentorum. Novz: Le-

-

hica

efícttum Baptifmi aqux , cujus vi-

gis.-

£

cemfüpplent,& qui tuam efhcaciam.

atity- V

LXXIIT z. 5. B"a ptifmus Sanegui-

(I]jj

habetàPaffione Chrifti & SpirituSS.,.

que duz caufzin quolibet horum

nis fewu. Martyrium. moraliter feu

u-

pasfivé. confert gratiam. ex opere

trium Baptifmatum operantur. $4—

t

fimo : Sed. excellentiffimé operantur

Operàto:,, tam parvulis quàm adul-

qi

t

lis.,. facitque hos ex attritis contri-

Iu

in BaptiimoSanguinis- - Ergo-Min-

m

prob. In Baptifmoaqua Pasfio Chri-

tos,fi fint iv peccato mortali , &

us

confert gratiam primam : fi! veró

fti operatur quidemperquandam fi-

guralem reprzfentationem:in Bapti-

jam fint 1m gratia vel contriti, cau-

idiii

fmoautem Flaminis vel Poenitentiz.

fat gratiam fecundam..

j

erquandanr affedionem : Sed in:

1.. Pars de parvulis eft S. Thom..

Yi

j

apufmo Sanguinis per operisimi-

25 2.

(r:4 decr. Ed PO BÉ D 4-

ao r

"

tatonem. Similiter virtus. Spiritus.

dift. 4.q: 3,3. 3. q-3.ad t. Ef pa-

o

&

fandi operatur in: Baptifmo:aqua

tet im parvulis ab. Herode pro:

tU

per quandam virtutemlatentem : in:

Chrifto: occifis ,. inter quos verifi-

na

Baptfimo: Poenitentix per cordis.

mile eft füifle aliquos ex . Genti-

eommotionem :: Sed. in. Baptifmo:

libus., vel. etiam: nondum. circum-

j j

Sanguinis. per potisfimum dile&io-

cifos.à Judzis ,. utpote occifos antc

p

diem: octavum : atatis.

nis fervorem ,. íecundüm illud.Joan:

In. his. er-

15. Majorem hác dile&ionem nemo:

go parvulis martyrium: non potuit

j

h

3bet ,. utanimam fuaarponatquis.

caufare gratiam €x opcre operan-

T

proamicis fuis..

BrWro.

:

tis,. defe&tu. ufüs. rationis. Dicerc:

j (

jri

autem: quód in. Innocentibus. mi«.

facu-

Diiim K, 4. quaranad

ngu EU

j

PCC

-

804

TRAGTATUS XL Examen $..

st

iaculos? fuüerit acceleratus ^ ufus liberi

non differret à Baptilmo Flaminis, quu

; m

arbitrii, ita ut voluntarie Martyrium

1 As

etiam ille caufas ratione. contritionis &

E

j

pasfi áint, hoc per auctoritatem Scriptu-

dile&ionis,

-

"

ä

l

U

)

20 OP(

iznon comprobatur , ait $, D. loc.ex

Ratie 3. Baptifnius -Sanguinis exope-

gt

2.2.citato , fubdens : Ideo melius di-

pv

re operato caufat remisíonem totius.

jH lo

cend

eAÀRla

et, quéd Martyrii gloriam ,

h]

oenz, etiam temporalis , & quidem in-

quam in aliis propria voluntas merctur,

fallibiliter.

Prob, ant.. Martyr flatim .

eratiam íunt

fbg.zlmi,

illi parvuli occifi per Dei

Pl

caclum ingteditur juxta illud Innocentii

st (

affecati, Nam efufio fanguiuis pro-

IIl.

c, m Meartbe , deceleb. Miflar.

*ïiil;hptif

-pter Chriftum vicem gerit Baptifmatis,

Injuriam facit Martyri , qui orat pre

au U

.

Unde ficut in puerisbaptizats per gra

Martyre.

Subfumo

*

Sed

incertum

W E

tiam baptifimalem meritum Chrift ope-

eft, quód omnis Martyr eliciat a&tum.

Aptum,

1aturad gleriam obtinerdam , ita & in

contritionis & diledionis tam perfe-

"Y

€ccifis propter Chriftum merit:m Mar-

&um, ut adaquet omnem poenam pec-

m

tyrii Chrifti operatur ad pa!mr».m Mar-

catis commiffis forté graviflimis debi-

tyri confequepdam. Hacs, D. Ergo

tam.

N g

Ergo ex opere operato,nimirum

OOT

Martyrium in parvulis caufíat eratiam

morzliter , quatenus Chriftus vcluit, ut

*5f '

€ex opereoperato : Sed non caufat cam

ad pofiticonem Martytii, tanquam realis

lt x

phyfice & a&tive ob rationem onte R, 5.

im:tatienis frz Pasfionis, remittatur to-

r

datagm.

Ergo mcraliter folüm &paf;

taculpa& yena , non pracise propter ;

J lly

five,

contritionem, fed etiam ob ipfüimn opus

T.

a

tv

Vide fuprä in hoc Tra&. Exam,z. n.

Martyris.

Eteo.

U. D

»1 Not. 2. quid fit gratiam caufari ex

B t

3 & 4. Parsde gfatia prima& fecun-

Q

[t;

Cpere operato, vel ex opere opgrantis,

da , irfeitur ex. di&is. — Qui enim i&

* Qul

activt vel paffive.

Mattyrio eff. contritus , non debet effe.

l]

Ratio Y, pro z. p. Scriptuï:f & 'SS.

pejoris conditionis , quàmquiineo eft -

Mï*(*:'l.w

DP juftificationem & falvaunonem Mar-

attritus : Sed . attritus accepit gratiam

W*M !

tyris non attribaunt contritioni velcha-

primam. Ergo contritus fecundam.

9; [M

ritai , fedipfi moiti.

Nam ille , qui

Ex quibus Sequitur, quód qui cum

Vnfgy D

generaliter dixit Joam. 3.

Nifi. qtiis

h

voluntate pro Cbritto fubeundi Marty-

T

Lnf,&g

venatus. fuerit , &c. excepit Martycium

riumiret

CGOI

mitum , licet folümattri-

Ti (

Matith.20. eique attribuit didium pri-

tus, veréeffet Martyr. & falvaretur: fe-.

vilegium , dicens : Qsj me cenfeffus

MUAT

cus fj nullum habuerit Martyrii defide-.—

A ni [

fuerit. coram . bominibus , — confitebor e&

rium,

fo]uum

egocum coram Patre tneo.

Ergo cau-

Quomodo intelligatur,fieri ex attrite

Íatin adultis gratiam ex opere opera-

contritum , patebit infrà in Traét, de

to

Pesnitentia,

! A

Ratio 2. Si Baptiünus— Sanguinis cau-

Oppono 1.contta R, $. Parvuli non

lr

Wum

faret gratiam folüsn ex opere operantis,

unt capaces actus virtutis ; - $ed matty-

sium

N

De Eaptz.'/æa. ;

$55

modum operis, feu in.terpz:etativa. x o

sium cft a&us virtutis , fcilicet fortitudi-

ete exhibita ; Et hac etiam fuit

m

pi$

Ergo..

ipfo op

4. Aüus virtutum caufant gratiam

in pervulis pro. Chrifto. occifis.

De

Iilltü:ï |

folüm ex opere operantis : Sed marty-

quibus Ecclefia dicit, quód Dei praco-

iniw;'

rium eft a&tus virtutis.

Ergo.

nium non loquendo fed moriendo con-

UO

feflifint. Eodem modo explicatur Scrt-

/4. $. Thom, hic q. 66. a. 12. ad 2.

Si chavitatem non ba-

qi

ait; Effufio fanguinis non habet ratio-

ptura 1. Cor. 13.

Ex

ipia

nem Baptifmi , f1 fit fine charitate.

buero, &c. Paulo alitez dicipoze&,quö&

r

martyriums femper habeat charitatem,,

quo patet , quod Bagtifhms- Sanguinis

iij

includit Baptifmum Flaminis , &non e

fi nonin principio aétüs , fakem in ter-

j (j

converfo. Unde ex hoc ipfo probatur

mino, quia per illud caufatur gratia,

d

quz non eft fine charitate,

Idem e(t

perfedtior, Ergo cauíat ratione chari-

at la

tatis gratiam.

Ergo- iolàm ex opere

fenfus illorum verborum S. Thom.

"r

eperantis,

Baptifmnus fanguinis includit Bapti[mum fla-

mipis..

i

I

,4. Internum defiderium — martyrii

1nir d

non caufat gnatiam ex opete operato.

Dum autem S. Thom. in z. 2. q.24-

Prob

a. 2.ad2.2it : .Ad a/lum martyrnu , m-

pl

Ergo nec externum martyrium.

clinat charitatis per modum virtutis im-

dui, t

confeq. Juxta Thomiftas actus exterior

p m

non addit fpecialem bonitatem vel ma-

perantis , fortitudo autem per modum:

yirtutis elicientis.

Seníus eft, marty-

vihiti

litiam füperinternum. — Ergo fi, &c.

- $. Quilibet homo fuüb mortali tene-

rium de fe e(fcactum i charitate impe-

m

uf

tur inarticulo mortis elicere a&um cha-

rabilem ,. & hoc imperium ejus natura

eífe valde conforme , fed id non eft fim-

ritatis.. Ergo & Martyr. Ergo non fuf-

at

ficit, quód fit attritus.

pliciter neceflarium.

Unde q:u'odi;.. d-

ya!

6. Quando caulatur gratia à marty- /

a, 16. admittit , poffe reperiti matty-

.

Qua de

u Ü

tio?

rium fine imperio charitatis.

Ad 2.. £* 1. dift. maj. Ut formaliter .

caufa S. D. con(ultó dicit : Inclinat Cba-

ulü'w.tüi* :

a&us virtutis eft, libere elicitus, conc.

ritas,id eft, propendet.

j p

d.

maj ; fubalia ratione, nimirum in

Ad 4. neg. conf, Ad prob. patet fu-

Q

l

(

quantum eft realis imitatio Paffionis

prà Traás 5 Exam, 3. n. $ ;. R. 2.

W

TU

Chriti, & opus fíngulariter 3 Chrifto

Ad :. dift. ant. Per íe & regulati-

u

privilegiatam ( preut anté dictum) qua-

tet , cone, ant. ; per accidens ,. & i hoc

liter etiam eftim parvulis, neg. maj. Et

patticulari cafuü , in quo ficut martyti-

atf

fic dift, min. neg. confeq. Ex quo pa-

um fapplet Baptifmumaqua , ita & per-

Wïgi:fc&

fe&z contritionis & dile&ionis Dei,

tt, martyrium dupliciter poffe confide-

gari,

jxta. illud :

Maforem. eharitatew ne—

m

"Y

Ad 3. R. Senfüm effe ; qu,öcf ad matr-

mobabet, &c.neg. ant. & confeq. Suf-

tyrium neceffarió requiratur charitas,

ficit ergo , fi Martyr fuper peccate per

memoriam recollecta eliciat actumr at-

[Vllü 9

//

tritio-

(

m Petmocmm a&tüs, fed Qltcmg per

2

r

1

TRACTÁATUS XI, Xxditen $,

?

tritionis; Ín praxi tamen confulenda

pàm mortalem inäuCa

M

elt attritio , quz fit faltem .exiftimata

auferat & aureolam.

t, que & auresa

tit

contritio, — Si Martyr baptizatus habeat

W

. LXXVL . Que mors, vel mortis caufa

copiam Confeffarii , tenetur ptiiis con-

Martyrem facit?

a

fiteris fibaptizatus non fit , .& Baptifmi

Dico: Ut mors Marty

rem 'faciat?(ld-

quà

copiam habeat, tenetuteum priüs füfci-

M

pere, &haeratione ad tam difficile cer-

quendo de adultis j debet prim) elfe ac--

ceptata; Quia adulto non datur gra--

filj

tamen fe preparare,

Ad 6. Gratia à martyrio caufatur in

tia , nifi aliquo modo, nimirum virtua-

u

liter faltem , vel interpretative fit o

dj

ilio ac

]

onis inftanti , in quo accepto le-

luntarius, ut patet ex dictis füprà in hoc

dnajh

thali Quinerg » etfi mots phyficà nondum

Trac. Exam. 2. n. 21, & fe

tsf

adíit, attamen ob'inevitabilem mortis

ptioneSaéramentorum,

qq de rcse-?

n

jamjamimpendendis neceífitatem curfus

ftutm

' Setttidó, Debet inferri non repug-

vitze moraliter. confummatur : quod in-

nauti, quia aliis non moritur ut teítis

df

franslicétnonà nobis, faltem à Deo de-

fidei Chrifti, fed ut miles victus , .qua de

"ii

fignari poteft.

cauía milites noftri occumbentes in bel-

LXXV. Quid fi accepto lethali vul-

D«

lo fan&o contra Turcas non fünt Mar- .

rf

neie' Martyr à Deo in vita miraculose

tytes.

Hinc quando SS, PP. aliquos

Eïuïum(

confervetur , uti fervavit $, Joannem

fanctos Confeffoees & B. Vir

2

cinem vo-.

Atir

Evang.in ferventis olci dolio?

cant Martyres , lle audtoritates. loquuti- -

tatore

Dico, talem accipere gratiam in prz-

fatoinftanti, & fine novo martytio vere

4ur de Martyrie per quandam fimilitu-

il

dinem ait S. T hont, cit.a, q. ad z.

mmmj

dici Martyrem, ut patet ex S. Thom. cit,

Tertio, Debet efie mors , 'etfi íponte -

Nory;

Q 124. €X, 2. 2. 2, 4.ad 2. Necelfe tamen

fle&a , attamen violenta & injufta 4

Iuj

eit, ut talis noti maculetfenovo peccato

mortali.

"Tytanno veritatem aut juftitiam perfe-

I

quente illata.

Nonnme debetur excellentie .märtyrii,

Hinc qui fe exponunt

N

profervitio Peftiferorum, & in eo mo-

* ia

ut Deus talem Martyrem fpeciali privi-

riuntur, non funt próprie Martyres,

Y

legio confirmetin gratia, & reddat im-

fed folàm per quandam fimilitudinem,

potentem ad peccandum in fenfu

Hs

; FO[H-

Quartó. Caufa mortis debet eile ho-

g

cfito, ut vult Gonet?

Dice : Hoc folo pietatis titulo affe-

néfta honeffate füpernatürali , quia

ipon fit caufa honefta, erit Martyr Dia-

rendum noneft, nec co'lligitur ex Scri-

boli,non Chrifti ; fi non fit füperna-

ptura aut' Traditione : ad&öflue incet-

turalis, moritur non ut Chriftianus , fed

tum eft. — Unde S, Thom, infcà q. 96.

ut Philofophus,

Aneflet veré Martyt,

a. 6. ad 7. docet: Quód in illis,

quipro

quia pró Chrifto fübiret mortem ex va-

Chrifte gravia val

nera acceperint, illis

na gloria, vide füprà Tra&t, $, Exam, z,

l

negligentia i)ofïïtcond-ngcrc, quz cul-

D.] L

3Doida-

De Baptifone.

857

l

, iäec'!mmr ulterius motivum Mar- illa chu!a. Jutis: Scïenti & volenti

r

tyriiex S.Thom. q.cit.ex2.2.a finc

nonfitinjuria. Alterum patet ex de-

ubiait; Martyres dicuntur quafi teftes,

finitione violenti in Philofophia.

»ttisgäg

quia corporalibus fuis paffionibus

Adiec R. Quód Chriftus volunta-

1 -

usquead mortem teítimonium per-

rié quzfiverit mortem , inquantum

udi

hibent veritati,non cuicunque, fed

erat à Patre precepta, & ut erat re-

veritati,quzfecundum pietatem eft:

demptiva generis humani,non veró

damrg [

W

quz per Chriftum nobis innotuit.

inquantum erat mala & injufta, per-

ib Áen

Hujusmodi autem eftveritas fidei, &

miffivé fcilicet fe habendo ad ma-

Yiini

ideocujusliberMartyrii caufa eftfidei

litiam peccati, & ad invidiam Judz-

dute

veritas : fed ad fidei veritatem non fo-

orum. Similiter ViriSanQi quefie-

runt pro Chrifto pati mortem, in

lum pertinet ipfa credulitas cordis,

ugr

fed etiam extcrior proteftatio, qux

quantumilla eft actus virtutis, imita-

t

quidem fit,non folum per verba;qui-

tio Paffionis Chrifti , & meritoria -

5 qï&

busaliquis confteturfidem , fed cti-

ternz vitz,non veró utformaliter eft

»

sbl

am perfa&ta,quibus aliquis fidem fe

mala.

hr Mu :

Aabere oftendit.

Et idceoomnium

Ex qua R. explícantur verba $.

virtutunt opera,fecundum quod re-

Chryfoft.in c.2 r.Matth.dicentis:Chri-

du |

yr o

erunturinDeum,(ünt quedam pro-

flus cum tantagloria eff ingve]fus, ut amplins

teftationes fidei. Unde & B. Joannis

eorum adver[us fe excitaret invidiam. 1tem,

:

j jxmäf I

Baptiftz Martyrium in Ecclefia cele-

Adver[us fe compellebat mortem. Ytem, Ex-

L

braturqui non pro negandafide,fed

citavit eos , non ut facerent , quod anté no-

luerant, fed ut poffent facere quod. pritis vo-

ditti

proreprehenfioneadulterii moxtem

fuftinuit. Hzc ibi.

lebant. Quibus verbis poffet quis op-

ur;hï 1

— LXXVIHL. oppono contra 3. condi-

ponens fübfumere : Sed Judzi prius

] gerlc

J

tionem. Namilla loquiturcontradi-

volebant mortem formaliter ut inju-

WE

&oria. Quia mots fponté quafita(uti

riofam. Ergo Chriftus eos ad hancut

Diis

fuità Chrifto & aliis Sandtis )rion eft

talem excitavit; adeoque cam voluit,

violenta, & mors violenra & injufta

Sed explicatio patet ex dictis.

i

pet 6

mon eft voluntaria. Pr'imum'ïþ;i;clt ex

i, f

"

| £de "

j

33

&

E,XA.

ass

TRACTATUS XL Éxamen6.

v

d

r

DPoex-

r

AE

ii

PRRSENEEEN

ial

MW

i

EXAMEN Vl

l-

t

ttimi

De äöæöä*äïm'eüjib'Cän]?!ïma?imi;v,, ejuy. JVIareria, Forma , IN ?bgdiï ^

nf

TAIt ,. Mämffrü,; Subjetfo,, r ]f.i?ä?z:,, £$c

1inder

af

$, bom, 3. 72. per Y art;.

Jten

. UEROT Quid'effConfirma-

confertur if baptizatisSedilli pueri

wedic

tio,à quo, & ubi inftituta?

tunc nondum erant baptizati. Ergo:

[ üffar,«

quz cjus materia? quz torma?

Ratie 4.p-Non erat conyeniens ,-ut

Madefa

.quz necefhitas ?

Chriitus unàcademq; adiione fimut

ïmlnuu!

LXXVWHI. z. 1.. Confirmatio eft

infttueret duoSacramenta: $ed Chri-

X

ftus tuncinftituit Sacramentum Poe-

undic Chrifmatis ab Epifcopo in

Wif

frontc.facta hemini baptizato, füb

nitentiz. Ergo non Confirmationis.

AIitey

certa verborvm forma, . Vel; Eft Sa-

Nota híc, quód, quando $. Thom..

^thycs

eramentum. Nova . Legis à Chrifto

híca.1.ad r.ait, quód Chriftus infti-

"n d

inftitutum ad fpiritualem hominum

tucrithoc Sacramentü promittendo

Vg

in. fde proteflanda. corroboratio-

'romiffa. non refpexerit Sacramen-

mc&i&m

nem.Prima definitio eft phyfica, al-

tum fed cffe&um ejus. Unde in Coe-

Lï.'mc )

tera methaphyfica;ficut Exam.s.n 48.

na Sacramentum inftituit, fed cffe-

Xiinoy

in R.ad Q.. ditum eft de: Baptifmi:

&um tunc promifit,qui eft plenitudo

E?n(lyqüil'(,

sdefinitione..

Spiritus (an&ti, quz non:crat danda

»

&:.5».Hoc Sacramentum eftimme-

antc Chrifti Refurredionem & A-

r

diatéà Chrifto inftitutum;& quidem.

fcenfionem. Explicatio patet €x tex«

fmthlü(h

probabilius in. Coena ::. non. veró»

tu,.qui videatur;.

d

£. 3. Materia remota

Huiiis Sacra-

quando Chritto fuerunt. oblati par-

m&!fïlm

vnii,utcisimponeret manus , uti &

menticft.Crifma (cu. unguentum ex

MC

irapotuit : nec quando poft Refürre-

oleo olivarum, per Epifcopum con-

htcc Q]

j

&ionem Apoftolisinfufllando dedit

fecrato, & ex balfamo confedum:

( hü

Spíritum fanctum..

Dixi,remota ; Quia. materia proxi-

Vo

ma eft unctio;

1. Pars patetex dictis füprExam.4.

fldfbm (

j],lg.R. 3 P

Ratio congrsentie datur ex S.Thom.a;.

lib

J

AC 1f

a, Partem ex "Traditione Apoftolo--

2.in c.Quia in hocSacramento datur

wvmx

0f

ram docetFabianus Papa Epift: 2. c.

plenitudoSpiritus (an&ti ad roburfpi-

i F Orp

1. & patetex ufü Ecclefiz,confecran-

rituale:Sed gratia Spiritusfandti de-

sOt(*

*jis tuünc ejus materiam:

fignaturin olco ; Unde Chriftus dici-

SU

e

ptcr:.,

i

Katío.3. p. HocSacramentum

non

tur effe un&us. olco l«titiz pro

!w

glc.—--

p

, De'Confirmatione.

899

g

j

—þïcnfituäinem Spiritus fan

&i, quam

Declardtizï*:*Scnqu eft, quod de cf-

|

habuit:admifcetur autem balfamum

fentia Un&ionis fit . Ut fiatinfron-

propter fragrantiam odoris, quz rc-

tc, quia ibi eít fedes verecundiz , ne

dundat ad alios , qua fignificat fra-

confirmandus, ut in(inuat $. Thom.

grantiam bonz famz, quam perfecti

a o.Iinc.Verecundetur confiteriChri-

Wi

in Chrifto in alios zdificationem

finomen, & maximé Crucem,qua

transfundere debent, ut (int bonus

Judzis eft (candalum, & Gentibus

odor Chrifti. Ergo.

ftultitia, nobis autem Dei Vircus &

Dixi autem eleum olivarums

uia hoc

Sapientia. ;. Expreffio SS. Trinitatis,

lii

proprié dicitur oleum & u(uále eft.

ut docemurex Apoftolica Traditio-

Net ebflat,quód Apoftoli in primi-

ne & Conciliis, quz cum Evangcelio

p

RIbl

tiya Ecclefia confirmavetrint per fo-

(in quo hocnon eft ex

ii

lam manuum impofitionem , quia

fugtauctoritatis.

prcü"um) paris

"s

hoc fa&um ett ex fpeciali difpenfa-

LXXIX. v. s. Hoc Sacramentum

m

tione Chriíti, facitque diverfitatem

debetomnibusexhiberi,non ut fim-

folàüm materialem,non vetó forma-

[fon|

pliciter neceffàrium , fed tanquam

[hom.

lem inhoc Sacramento. De qua fü-

valde utile.S Thom. a.8.

vint

pra jam di&um ett,

Declarat bocin c. & ad 1. Perhoe Sa-

x

Ratio atiteiicurChrifma debeat effe

cramentum promovetur homo fpi-

aW

benedi&um, eft, quam dat 5. Thom.

ritualiter in ztatem perfedtam. Hoc

yut

a.3.in c Quia ideo materia v.g. Ba-

autem eftde intentione naturz,ut o-

&d:

ptifmi nonindiget przvià confecra-

mnis qui corporaliter naícitur, ad

x]tm[udO

tione,quz fit decffentia, quia eítfan-

perfecétam etatem perveniat,(ed hoc

dN

Qificata per ufam & contaftum Chri-

quandeque impeditur propter cor-

)

fti. Siquz yeró benedidtio adhibea-

ruptibilitatem corporis, quód morte

teu

c f

tur,eft folim defolemnitate & acci-

pravenitur: multó magis autem de

dentalis:Sed Chriftas iuo contractu

intentione Dci eff, omnia ad perfe-

wO

materiam hujussacramenti non fan-

&ionem perducerc. Unde Deuter.

&ificavit,càm con&rmatus non füc-

optut

32.Deiperfe&a tunt opera.| Anima

rit,nec Chrifma confecravetit, Erzo.

autem ad quam pertinet & fpiritaa-

j

Cur hujus Sacramenti non veróo

j

Extrema Unctionis materia neccefá-

lisnativitas & fpiritualis etatis per-

"d

fedio, immrortalis eft, & poteít

rió debeat cffe bencdicta ab Epitco-

ficut tempore (fenectutis fpiritaa-

J

po,vide infrà Tra&. 14. Exam., ;.n.

lem nativitatem confequi, ita tem-

lp4.in- Notabili.

^

i

,n,gaamï

»ore m ventutis vel pueritiz confequi

i

& 4.Forma hujus Sacramenti cft:

perfectam ztatem: quia hujusmo-

Signo te (i2no crucis , confirmo te

di corporales »tates non przjudi-

j*

j

Chrifimate falatis in nomine Patris s

cantanimz.Et inde eft,quód multiig

j

plop

-F:iþia & Spiritus fandti. $/Thom.a. 4,

puerili erate propter perceptüSpiritus

PA

XXXEM-2

fanci

ldu

eoco

: TRACZTATUS XL — Éxamen .

fancti robur usque ad fanguinem

Ratio : Quia Confirmatio fe habet

f

fortiter pro Chrifto ce

vt

í

rtaverint Hæ;

ad Baptifmum ficut angmentnm ad

ibi

Exgo.

generationem: Sed nullus j oteftaug-

K

jt:

Et in Solut. ad 4.ex Hugone de S.

mentari,

hu

nifiliqumr L go i L'x;;giii

yj

Vi&ait:Omnino periculofüm cffet,

ter, &c.

i

ii

fiab hac vita fine Confirmatione mi-

Nota:De quo dubitatura

á fiicon«

3000

grare contingeret, non quia damna-

firmatus, debet confirmari fub con:

ii

retur(nififorté propter contempti )

E

ditione,y.g. sl zon es

mf

2

run iT us, Ega: tts

fed quia detrimentum perfe&tionis

&

ETRT

aterctux. Unde etiam puericonfir-

mati decedentes majorem-obtinent

& 2.Solus Epifcopus-"cff"Mïriiïïä

diinp

ordinarius hujus Sacramenti.

p

gratiam.Ita $ Thona.

Efine crgo hocSacramentum dan-

R«tioà priori eft voluntas Chrifti :

Ug

Rationem congruentiz datS.Thom.

d

dum morituris,nondü confirmatis ?

Affirmat S.D.ibidem dicens: Anima,

à.ir, In quolibet opereultima con-

ss

fummatio füpremz arti aut. virtuti

Est

adquam pertinet fpiritualis atas,im-

hu

mortalis eft:& ideo etiam morituris

refervatur,ficut preparatio materiz

pertinetad inferiores artifices,foperi-

k

hocSacramentum dandum eft, utin

punii

Refurredione perfedi appareant,

or autem dat formam :Sed perhoc

Sacramentum confiümmatur & per-

t

fccundum illud ad Ephef. 4. Donec

Quf

occurramus omnces in. virum pcrfe-

ficitur Baptifmus, & Epifcopi obti-

nent fiummam poteftatem in Eccle-

ficig

&um,n menfüram atatis plenitudi-

fia

tot

nis Chridti-Hzc ibidem.

Ergo.

x: 3. Simplex Sacerdos poteft hoc

Cquo

Exhis Colligitur,quod nemomor-

Yi

taliterpeccet;qui hoc Sacxamentum

Sacramentum valide & licité confer-

nonfufcipit, medónon omittat ex

re excommiffione

Y 4,[)]

ngagnqn tamen

A

contegmptu, vel cum fcandalo.

Epifcopi.

UJZERO H.

uodnam eft fübjc-

N

RatioS, Dbid.ad 1.PapainEcclefi-

ädm

&um;quis Minifter, vel effe&us hu-

am habet plenitudinem potcftatis

Cl

jus Sacramenti?

(nonolum Ordinis fed & Jurisdidti-

tdj,

LXXX.x».:. Subje&umConfirma-

onis)exqua poteft quedam;quz fünt

tionis eft quilibet homo baptizatus ;

fuperiorum Ordinum , committere

]lemï(

t den

fitamen baptizatus non fit, incapax

quibusdá& inferioribus, (icutquibus-

eft.Ita S.D .a.6.

dam. Presbyteris conceditr conferre

Q

Declarat bocy c.Character Confir-

Ti

Ordines Mipores , quod pertinet ad.

mationis ex neceffitate prefüpponit

potetftatem Epifco paletm. Subfumo:Sed

A y

Chara&erem baptifmalem , ita ut fi

t

illa plenitudo potcítatis Jurisdi&tio-

[

non baptizatus confirmaretur, nihil

nis intotam Ecclefiam, non eftin E-

alat

reciperet,fed oporterctiterató ipfunx

M

d

pifcopo,fedin folo Papa. VErgm

X

confirmari Polt.Bapti&num:.,

"i

, Däï Confirmatione,

got

Q

Ex quo Colligitur, quód commit-

endiSacramentumdi&üm eft fuprà

.

ii

Exam.4.n.56.

tere adminiftrationem hujus. Sacra-

t

menti (it actus poteftatis Ordinis,ha-

»..:.De difpofitionepátetExam. 2;

1.21.& fegq. Et enim Confirmatio

N lu

bentis adjunctam füupremam Juris-

didionem fuper totam Ecclefiam.

Sacramentum Vivorum , adeoque

if

tecipiens debet effe in gratia. Hinc tt

Item quód omnis Bpifcop.is posfit

Tl

dici Epifcopusuniverfalis Ecclefiz,ly

eftin mortali, & habet copiam Con-

uirejalis fümendo: in obliquo , ut

feffariitenetur priüs confiteri: finon

Ti

conftruatur cum ly Ecclefis ,non cum

habet;przrequiriturneceflarió: con-

lyEp

tritiofaltemexiftimata.Quamobrem

anM

ifcopus,proutPapa folus c&jun;i*-'

Parochi tenentur fuos Parochianos

i

verfalis Epifcopus.

" Colligitur 2. intelligentia illius di-

de hocinftruere,& ferió admonere.

r ï

. 3. Ex cau(a rationabili hoc 5a-

V.

&:Epifcopus poteft in fua Dioecefi ,

quod Papa potcítin tota Ecclefia.

cramentum pote£ conferri extra Ec-

a

clefiaminlocohonefto |Dumveró

F anti

Namyerum ífolüm eft de iis, qua: Pa-

papoteft ex vi Ordinis & contecrati-

multitudo confluit, & nulla rationa-

mutend

bilis caufa excufat, conferendum eft

i*

onis Epifcopalis,non veró de iis,qua

s

poteft ratione Jurisdidionis, aliàs e-

in Ecclefia.

pcrhocï

Ratio:Propter reverentiam. Sacra-

[ &W'L

nim Epifcopus in fira Dioecefi poffet

menti.

cum infàllibilitate condere Decreta

j o

fidei & morum, uti poteft Papa pro

5:.4. Rationabilis moseft Ecclefiz,

utconfirmandus habeat ufum ratio-

n

[

tota Ecclefia: Quod nemo concedit.

Dequo plura infrà Tract, 15.in pro-

nis..

T

prioloco de Epifcopatu.

Ratio; Ut cavcaturpericulum itera-

du

' &.4. Pximarius hujus Sacramenti

tionis,& ut (ufcipiat illud cum.majo-

fireverentia..

d

effe&us eft gratia fecunda, feu aug-

mentum gratiz cum fpeciali robore

Nota: Ubi Epifcopi raró compa-

nE[CkWä

adfidem;nonquomodocunque, fed

rent,poffuntetiam puerifcu infantes

x

conftanter profitendam. De quo vi-

licité confirmari, & in quibusdam!o-

cis fic expedit fieri.

jui

de dicta degratiafacrament.Exam.2.

n. 19. Effedtus fecundarius eft chara-

* 5. Perpetuó amentes. baptizati

quW

fünt capaces hajusSacramenti.

&er, dequo füprà Exam. 3.

QUROIILQuid fentis deinten-

Ratio : Quia fünt capaccs effectus e-

. tione;ac difpofitione ad hoc Sacra-

jus primarii/fcilicetaugmentigratiz:

u

j

mentum; de loco in quo conferen-

. LXXXII. . 6. Inboc Sacramento

WmeJ

dum,de ztate confirmandi, de Patri-

dum . tencat.

requiritur Patrinus , qui ccxinärm'c.w

did

nisde alapa qua eiinfligitur, de fa-

dl

-Kia quà &rons

X

Declarat lioc S.D.art. 10.Sicut aliquis

)H*gatur *

)

tentione recipi-

de novonatusindigetinfizutore in

J

XXxxXX j

| his

27

502

TRACTAZ"US AT. 6,

his quz pertinent ad confervatio-

cramentum co ntrahitur

; .dfceiur in--

nem vitz (fecundum iliud Hebr. ra.

fià de Matrimonio Tra

i

&.16 Ixams -

al

Patres quidema carnis noftrz habui-

num. 75.

Ü

n

mus eruditores,& reverebamur eos)

LXXXHLs.».

UN

'Conärm'ato infligi- -

ita illi qui affumuntur ad pugnam,

turalapa, Tum ut intelligat fe debe-

indigent eradttiorib?'ad modum cer-

re effe paratum

taminis. Etideo in beilis matcriali-

crucem , ignomi-

niam, aliaque advería pro füo Salya-

5us conftituuntur Duces & Centu-

torefuftinenda. Tu

m

7

n etiam in me-

riones:Sed homo perhoc Sacramen-

moriam collati Sacramenti.

tum paratur ad pugnam fpiritualem.

j

Ergo.

,

5;. 1G. De portaridain re verentiam

Sacri Chiifimatiscirca frontem fafciá

Ín Solut. ad 1. ait: Licét ille, qui

cum rubra crüce, fpectanda eft con-

confirmatur, fit adultus corporaliter,

füctado loci, & voluntas Epifcopi

non tamen fpiritualiter. Etin Solut.

confirmantis.

Ubi portatur, debet

ad 2.Licét baptizatus fit membrum

poftaliquot dies Chrifmate exficca-

Ecclefig effectusjnondum tameneft

fanut

to per Sacerdotem dcponi,

*

I

& ad pro-

adícriptus militie Chriftianz.

1 ufum non amplius adhiberi,

&;.7.Patrinus debet effe confirma-

In quibusdam locis fa&tà Un&tione

tus.

Ita S. D.ibid. ad ».dicens:Non

quidam Sacerdotes ad id conftituti

Àm

debetalium ad Con&rmationem te-

fpongià vel alia linteo abítergunt -

VN

nere,qui nondum eft confirmatus.

frontem confirmati.In aliis locis etf;

2 g, Non differt, utrum imafculus

ür

confirmati fafciàin fronte cingantur,

vel foeimina teneat aliquem in Con-

attamen cindi vadunr ad locum vi.

idisf

firmatione, ait S. Thom. ibid. ad 3.

cinum, ubiSacerdotes fafcias depo-

"I

Quia ficut dicitur Coloff. :. 1» cbriffo

nuntfrontem abftergunt, & fafcias

í 'JZS)'(m'US

Jeja uon eff mafculus c femina. Unde ad-

mittiturünus vel una,nifi obftetcon-

proaliorum confirmandorum iis ca-

rentium ufn affervant./ Ubi reveren-

fuerzudo loci, non tamen (uti in Ba-

teraffervari non poffünt, comburan-

| .'Mendu

ptiimo) unus & una. Patrinus Con-

tur, X cineres immittanturin locum

finmatiohis non debet effe idem qui

in Ecclefia ad id deputatum.

Baptifnai , (altem extra. neccffitatem.

Nota, quód Epifcopo & Parocho

Potfunt hoc othcio fungi Monachi

incumbat notare in libro nomina

& Moniales, nifi Statuta propriz Re-

confirmatorum , tum propter Ordi-

ligionis prohibeanr. Legirur etiam

ncsforté fuo rempore fafcipiendos;

ora&ticatum cffe, quod Epifcopi eos,

Tum propter cognationem Ípiritua-

qui Patrinos habere non poterant,

lem, ut hzcíciatur. Nomen in Con-

confirmaverintfine Patrinis, przfer-

fimatione mc

tim inmagno confluxu.

tum.

s

Mare non eft pccga,

Dc Cognatione, que per hocSa-

A

TRA-

A

"

6 C903;

l

Y

i

a

Ts

;

.

t

D

l

A^

x

;

unj

LOU

ID EE

- VP u

2Y

D5

OSSES

d.

l

tl scbeate mhe dto Ouks O Gu O uiro oesotn

r d

ü

,

1

ä

t

]

BOR NORNGE G

GE

N

ll

T

'

ICTRACTATUS XIIL

lnmm

! — DE EUCHARISTIA-

$

i Ls

Til

(f

d

$ Thom 3. p 4473

N

usque ad q. 83. tuclu-

Ro m

.

It

"

o

jtui|

þ)&cr'ämenmm hoc tantum eft, ut magnus Pater Anguftinustract.

t

84.in ]oan. de eo dicere audeat : Deus cüm fit omnipotens, plus

qeeti

|

dare non potuit: num fit fapientisfimus, plus dare nefcivit: cüm

m

;an!tlþ | 3

- fit ditisfimus, plus dare non habuit, | Officii, quo Ecclefia in, honorenz

; hujus Venerabilis Sacrameuti utitur, auctor eft Angelicus nofter Tho-

d9o:|

- mas

u ?

:

t

jdictusex eo; Doctor. Eucharifticus. Meritö*:-/ proinde Gu n de

Is Qu

Ia

äIo'agfndum- eft. Unde iäu

J

QU

lod

1

exose

at ]

771 E

Ü .

E

j

l E.

N

£X 4-

AC

M

E

$04

fTR /1 CZATUS XII. Exanen1.

Wa

eil lsss Bs oti Bo d o al ia d Bol foo vtl . eiia

i:.'o&:

E

J EXAMENI

.Dev effentia , Uitate, INeceffitate ac

;nþ;??fiant Embt- d

ä?ïïlllll

.ri/Z:"æ.

"

S, *TLom, ng/i'-, 72, Pgr 6. ;nft',

"

«lf

UERO I. Quid eft Euchari-

ftia?

mentalibus f&cundurn;'fä ! As. Sed ia

ii

Speciebusconfecratisprefata omnia

i,

Lg.1. SacramentumEucha-

riftiz,íi phyficé confidere-

connotantibus, nimirum Corpus &

i

SanguinemChriftiin eiscontentum,

'7—':.«";:111,

tur,nihil aliud eft;quàm fpecies con-

utcaufamgratiz cibative: confecra-

fecratx fub przfcripta verborum for-

^« tor

tionem; ut actionem füi confe&ti-

ftlr

ma;,utreáliter continentes Chriftam

vam: fumptiónem;utfinem.

L.

ad caufandam gratiam cibativam.

"d

1. Pats cft defide contra Hzreticos

Metaphyfice famptum definitur effe

definita in Trident Scff 13.can.4. Et

t

Sacramentum Nova Legis ,

fignifi-

IN

cans Chriftum ut real

Ratio eff : Quia Euchariftia eft inftitu-

Cu.'-n Áttyi

iter füb fpecie-

ta per modumcibi & potüs fpiritua-

buscontentum, & gia'iam nutrien-

D Qu

dU

lis:Sedcibus & potus prafupponitur

Pl [

tem. Vel, ad fpiritualemhominum

ante fumptionem;ut patet,eftque il-

nutritionem inftitutum.

Dixi, Scramentum ; Quia de Eucha-

lafolum conditio applicans, Ergo.

Lhtüx NT

Pro Solutionibus Oppofitionum

N NU

riftia, ut Sacrificium eft agetur infià

in Exam.5. ubi etiam dabitur dcni-

Nota , quod etfi fumptioni Eucha-

Pm

iv

riftiz fitpromiffa gratia,non tamen

Ml

ife

U

tio ejus

utSacrificii Hic agitur deca

ut fignificanti & caufanti, fed ut ap»

ut 5acramentum eft. Quidin' ca fit

MOIPJS &

plicationi caufz & figni. Item quód

iestantum, Sacramentum tantum,&

licét Euchariftia non poffitconfecra-

Tittgn

utiumquefimul, vide fupràin Tra&.

('JP

irExam.4.n. 47.

rilicité nifi in ordine ad fumptio-

nem , benc tamen validé,non enim

ïjïyus 4g

&.2.Sacramentum Euchariftiz c(:

Chritus inftituit ufüm Euchariftie

rfr a

]

0)

fentialiter non confiftit in fumptio-

tanquam partem effentialem vel in-

"It co

ne. 1. Necin confecratione. ?. Nec in

te

Xin

Corporc & Sanguine Chrifti fecun-

gralem ejus :nec famptio complet

m-

dum fe. 4. Nec in— fpeciebus Sacra-

ügnificgt.um hujusSacramenti co

le-

* R

!] 1nmæ

EE

De Eubberiffa.,

595

ls

!

lemento 'inhtr'ihfäco', fed tantüm e

j

f

xtin- fe,

& feclufo Cörþære & Sangtine.

Chri

eco & accidentali.

Hinc deniqué*fft

fti, non funt cibus fpiritualis animz,

|

de ratione Sácramenti , praífertim non

quía à Corpore & Sanguite Chrifti im

.. confiftentis in ufii, quód (emper in a&tu

Íe contento habent vim fi

.2. caufet gratiam , fed fufficit quód fit

tiam. Etgo,

gnificandi ga-

aptum caulare illam , pofitis tamen re-

"

's

Quinta pars ex his infertur.

"a

«uilitis, Nec tandem de ratione Sacra-

Sacramentum in recto debet confiftete

i

menti univer(iliter eít , quód fit aliqua

in aliqua de fe fenfibili:

Sed Species de

facra ceremonia quoad fuum effe, íed

fe funt fenfibiles ,

& tatione contenti

fufficit, quód fitralis, vel quoad fui u-

Corporis & Sanguinis Chrifti habent

fum, vel quoad fui confe&ionem : uti

vim cibandi & [(ànctificandi a

etiam eft Euchariftia.

Ex his multz fol-

E-rg—o.

himam.

(Mi. — vnnturobjectiones.

Ex quo Sequitur, quód przdicara

O

-Rati? 2. 9. Tum quia Euchariftia

huic Sacramento à SS. D. atttibui foli-

w lt permanens , Confectatio veró tranfit,

fennt,

tà, etiam conveniant fpeciebus , nom

- Tumetiam,quia res formaliter & effen-

quidem Ífecundüm íe & materialiter

)nf(Cfa' [

üliter non confiftit in actione , per

fumptis , füb qua ratione praexi(tunt

x

quam fit:

Sed Sacramentum Euchari-

confecrationi, ied formaliter ut confe-

[

ftiz efficitut per confecrationem acti-

!

cratis , qualiter caufantur per confecra-

meü;ü

vain, & paffiva eft fieri illius, & via ad

tionem.

Talia pradicta funt, Eife

"

.Hlud, via verónon eftidem formaliter

Panem Vivum, Panem Angelorum, GL

tü inlüï:

.eumtermino, Ereo

m

bum fpititualem animz, adorari latriá,

s

, Ex quo fit , quód , .quande i DD.

eíffe emniuns Sacramentornm excellen-

confecratio vocattr Euchariftia , fit1o-

uppomrr

tiffimum, effe (imul (füb divería tamen

du

.cutio in feníu caufali , feu per Synec-

dochen, fumendo

ratione) Sacramentum & Sacrificium,

y

hg

: 'ca'qfäm pro effe&u,

&c

Hacomnia conveniunt fpeciebus

Yitott

veltcontra.

confecratis ratione .contenti » fcilicec

»mW

Ratio 4.p. Sacrwnentam Novz Le-

Corporis, & Sanguinis Chrifti, nec ad

gis eft fignum fenfibile ratione fii: Sed

n ij

hoc requiritur , quód illa fint pars in..

l,fcdü

Corpus & sanguis in Euchariitia non

d

trinfeca Sacramenti ; Sicut imago Chri-

!

((

Ínnt ratione fuifenfibilia, Ergo, Dum

fti adoratut latriá pracise ratione figni-

.etgo SS. PP. hoc Sacramentum vocant

fite

ficationis , & Humanitas ejus ratione

nb

i

.. Corpus & Sanguinem Chrifti, loquun-

Unionis ad Verbum.

Ex hoc folvün-

j

a

,tur per Metonomiam , accipiendo con-

tur variz objectiones, : Pro quarum ul.

M

j

,tinens per contento, fignnm pro figna-

teriori fslutione

)

il

j

.to ; ficut imago

C :æfag's [spe vocatur

IL. Nota, Sacramentum, & in fpecie

F

oMRat,

N

3

lm)f(]m

Euchariftiám, poffe dupliciter confide-

nfnnc )

R«tio 4. p, Euchariftia

eft ;ibus fpi-

fati;

1, Formaliter & metaphyfice, &

,

. titnalis animz ; | Scd (fþeci&s'fcf?mdüm

fub hac ratione

-

1

przcise eft .in genere fi-

gnj

V'yyryy

*

pit

TRÁACTATUS XII. Exdmen t,

1, Pars. intrinfeca Eucha-

igmu

2. Phyfict & fecun-

-IKConfirm.

fad

ni& non caufz.

riftiz debet fe habere ut cibus & potus,

[)

düm omnia qu& includit ,

& Í1c dicit

i

&

& caufare gratiam * Sed verba non fnnt

M

utrumque, eft

Que fignum practicum ,

cibus & potus. non p

lml

fic virtus cau

Íativa grati& ( nimirum

koHi»mt coxjaedï.

"n

hrifti ) ei eft intrin-

Ergo.

(

€orpus

& Sanguis C

Con

firm, 2. Euchariftia eft Sacramen-

l ?

Át

[

feca.

Hic e& íermo

de Euchatiftia in

Hinc Thomifte dogent,

tum permanens : Sed verba non Petmä.

tim

rimo fenfu.

hyfica Sacramen-

nent, quia tranfeunt. Ergo.

/dit,

uàd de eífentia metap

ii fit fola ratio figni graz ,

nom veró

Ad Oppef. neg. min. Ad prob. dift.

Atf

lunt habe-

min,

Sunt caufa eflicies Sacramenti:

ratiocaufz , quam

; tamen no

lat refl;

er acci

dens ad rationem Sa-

inadaquate fümpti , conceditur , ada-

F

zeíe mert p

fed. efie intrinfecum quen-

quate, neg, Euchariftia ergo poteft fumi

fmiuntia

cramenu ,

dam modum & complem

entum ejus. Et

primó inadequaté , nimirum pro folis.

At

klie

certe , quod i

n Sacramento princ

ipaliüs

3peciebus , & fic verba fuut caufa ejus

atio cauíz,

efficiens , quia effe&tivé eas confecrant,

litg

Íe habeat ratio

figni quàm r

l

J

Qxia no

bilitas Medir de-

2. Vro adaquato figno fenfibili gratiz à

[

Y

"

i

( l

facilé patet 5

.. Sed Sacra-

Chrifto inftituto , importante unum ut

&tione finis :

-al

fumitur ex perfe

dam media ad duplicem

determinabile , alterum ut éeterminans,,

menta funt qua

*ipyi

Primó ad honorem &

& fub hac ratione verba funt fo:mg &

tl

finem , nimirum

rs intrinfeca..

eultum Dei ,.

quemre

[piciunt, inquan-

Pa

Ut cibus

i. W

Ad. 1. Confirm, dift. maj.

tum funt fign

a gratiz ac divinz bonita-

T m

ftram utilitatem , quam

fpiritualis ,. conc.s materialis , neg. Ver--

1du: 4j

t1S..

2. Ad no

ba erge feu realis virtus ab eis relicta:

ib/cenceptu caufíz. Primus

li,

refpiciunt ft

(ftatim magis explicanda ) funt cibus

autem finis eft nobilio

r altero ,. ut claré

2 i

fpiritualis, & cauía faltem partialis gra-

conftat.

Ergo..

t

ultimam partem E. 2.

tiz nutritiva ,. & dicuntur manducari,

Oppono:contra

non inftar cibi corporalis, fed fpiritua-

W N

Sacramenta. Neve Legis conítant non

Qb

liter facramentaliter.

folüm ex rebus , ut matetiá : Sed etiam

i

Ad2. Confirm. dift. min. Verba nom

ex verbis , ut formá , canquam ex parti-

aliter , conc. ;; virtuali-

D

bus. cflentialibus ,.

ut dicum eft fuprà

permanent. form

Ij h

Sed' verba

ter,neg. min. Poteft ergo res proprie

(Tra&, 1z, Exam. 1. n« 3.

?miæl' [

dici compofica- exa

liquo , quod olüm:

.

Coníecrationis non

fünt pars. effentialis

'?Wlitcri

Eucharittiz ,. nec Specierum..

Ergo vel

virtualiter manet ini

Ilo , ficutjuxta Phy-

/

vel

^ ficamelementa foliim virtualiter fünt in:

kfäünum'

Euchári

ftia non eft Sacramentum ,.

D«a,,,,,,

mixtis, quz tamen

mpm'ä dicuntur

efientialiter

non: confiftit in Speciebus.

;

L

fa. efficiens non eft pars

enmpoiïca ex illis..

Verbaergo

'Spæi';bil&

Min. prob. Cau

inationem palitvanv

x t'Jnvflllum,,

effentialis feu intrin

feca füi effeétüs : Sed

impr&iïerunt' determ

funt caufa efficiens

ac modificationem ,.

(eu modos reales;.

it& Wi

verba Confecrationis.

d fenfibiliter fi-

Sacramenti Euchariftiz ,. ut patet. ex S.

quibus dc:grminanmn a

gn

ïhæn..mfmä.c;:—za.a.4;a Erg?"f-

9

"

puntur.

»

-

De Eubbariflia. .

s9oy

perfe&tionis , ad cujus integritatem con-

^ nixficandum cibum fpiritualem animz,

currunt omnia , quz requirunturad ejusg

fimirum gratiam , five Corpus & San-

finem , ficut homo integratur ex omni-

EULLA | 3

uinem Cheifti per modum cibi & po-

[ 3

bus membris ad operationem vitz ne-

tüs. Quimodi funtreales virtutes ver-

[ ïlïi'

borum , & multiplicantur jüxta diver-

ceffariis, & domus ex omnibus partibus

neceílàriis ad. inhabitandum;

Subfumo z

q

fitatem hoftiarum, 61 plures fimul con-

Sed Euchariftia , licet plurain fe conti-

fecrentur ; Licét enim forma Confecra-

Af

tionis fitformaliter una, eft tamen vir-

neat, nimirum Speciem panis & vini,

uti & habet duplicem formam & mate-

]

j

x

tualiter mul tiplex".

Item modi illi func

fed

ríam , hxc tamen funt neceffaria ad ejus

fenfibiles, non quidem ratione fai ,

finem,

p

ratione verborum, ad quz ut ad caufam

Ergo.

Min.prob. |Hoc$a-

cramentum eít inftitutum per modune

um

dicunt refpe&tum elfentialem, Nam &

r, d

convivii fpiritualis , quod conformatur

contritio eft efientialis pars Sacramenti

Penitentie , & tamen folàm eft fen(i-

corporali ; Sed ad hocrequiruntur duo.

ul A'L"Ff

jl

nimirum cibus qui eft alimentum fic-

bilisratione alterius.

:zäfz

g

cum , & potus , qui eft alimentum humi-

Nec licet inferte: — Ergo Euchariftia

at

dum, Ergo& adillud, &c.

componitut (olàm ex rebus ex modis.

In solut.ad r. declarat hoc ipfum ex

gmliz.

Quiaille modus non e& verba, |Non,

num Ut

Colle&a Ecclefiz , in qua primó diciruc

"

inquam, licet.

Diftinguitur tamen al-

DI :

Modus non eft verba

luraliter ; Purificent nos Sacramenta,

tetra propo(itio E

uz fumpfimus. — Et poftea fingularitec

g

formaliter, conced, Virtualitet, nega-

tur

(nbditur: Hoc tuum Sacramentum noms

A

Illi ergo modi (unt reales verbo-

U

"

rum virtutes ; Unde Sacramentum hoc

fit nobis reatus ad paenam, &c. ad often-

dendum, quod hoc Sacramentum quo-

ngv W

adhuc abfolute dicitur componi ex illis,

g

i

dammode eft multa, fimpliciter tamem

uti 4 pari di&um efti de elementis, feu

unuim.

yt a

cum Speciebüs faciunt compofitionem,

[it

QUERO II Euchariitia eftne de

jl

elevantarqae cum ilis ad. caufandam

d

neceífitate Salutis , etiam refpe&u par-

gratam , ut fic falvetur , materiam &

vulorum ?

Y

w

9|

formam fimul caufare illam.

IV. «, Euchariftia eft omnibus ho-

QU.ERO IL.. Euchariftia e&ne u-

Mu

"l

mimibus ad falutem neceífaria, diverfi-

gum Sacramentum, vel plura ?

C)"r

EL g. Sacramentum Euchariftiz ma-

mode? tamen, adultis in re , vel (firea-

liter cam fümere non polífint) in vote

jj)

H

terialiter quidem eft plura Sacramenta,

d

proprio , parvulis in voto Ecclefiz ; ma-

qüv [

formaliter tamen fimpliciter & perfecti-

j

veeftunum, S, Thom.a.2.

is tamen eft neceílarius Baptifmus.

Declarat bec. palchre & fuse S. D. a.

k

- Declaratur ex eodem : Unum dicitut

( j

j

3. inc. dicens :

In hoc Sacramento eít

non folüm quod eft indivifibile, vel quid

fum Sacra-

continuum., fed etiam quod eít perfe-

duo con(iderare , fcilicet ip

ste

mentum & rem Sacramenti: dictum eft

)Qï'

um ; c& autem ualïqg.id unum unitate

YxyyY *

autcpu

a

p

r

998

TRACTÀATUS XIL . Examen 1.

autem,quod res hüjus Sácrámenti eft

per contequensrecipiunt rem ipfius :

m

ünitas corporis myfticifine quànon

íed. ad Baptifinum non ordinantur

L

»oteft effe falus: nullieniti patetadi-

peraliud. precedens Sacramentum.

*;;:e:exfæ

tüs falutis extraEcclefiám,ficutnecin

Etideo ante füfceptionem Baptifmi

:.Pm,ql

diluvio absque Arca Noe,quz figni-

non habent pueti aliquo.modo Da-

A

ficatEcclefiam , ut habetur z. Petr 3.

j

ptifmum in voto, fed foli adulti ; Un-

Di&um eftàutem füpràquód res ali-

de-rem Sacramenti non poffunt re-

gt

m

cüjus Sacramenti haberi poteftante

cipere fine perceptione Sacramenti.

perceptionem Sàcramenti ex .ipfo

Et ideo hoc Sacramentum nonhoc

*ionc

modo eft de necefhtate falutis, ficut

VOto Sacramenti percipiendi. Unde

säna!tu

j

ánte perceptionem hujusSacramenti

Baptifmus. Hzc$S. D.

"

1

IH

In Solutione ad ». S.D.ponit

dific-

simm

potett homo habere falutem ex voto

percipiendi hocSacramenturm : ficut

rentiaminter alimentum corporale

Todm

&ante Baptifmum ex voto Daptifmi ,

& fpirituale,quod corporale conver-

i

ut füprà dictum eft. Efttamen diffe-

titur in fubftantiam ejus, qui nutri-

rentia quanttimad duo. Primó qui-

tur:& ideonon poteft homini vale-

'

re ad vit; confervationem alimen-

dem, quiaBapti(museft principium

x

fpiritualis vitz, & januaSacramento-

tum corporale;nifi realiter fümatur z

rum : Euchariftia vero eft quaficon-

fed alimentum fpirituale convertit

Di lil

fummatio fpiritualis vitz , & omni-

hominem infeipfum, fecundüm il-

ümSacramenptorum finis (ut füprà di-

lud quod Auguft.dicit in lib. Con-

U

&um eft) per fandificationes enim

feff quod quafiaudivitvocem Chri-

Ü

ftidicentis fibi:Nec tu me mutabis

omnium$Sacramentorum fit prapa-

[

tatio ad fufcipiendam vel confecran-

in te, ficutcibumcarnis tuz , fedtu

imutaberisinme: . Poteft autem ali-

&

dam Euchariftiam Etideo perceptio:

UT

Baptifini eft neceffaria ad inchoan-

quisin Chriftum mutari, & ei incor-

AACQQVO

dam fpiritualem vitam,perceptio au-

porari voto mentis, etiam fine hujus.

Y l

tem Euchariftie eft neceffaria ad

Sacramenti perceptionc.Etideonon

T

e(tfimile. HzcibiS. D:

z

confummandam ipfam,non ad. hoc

RU

quod fimpliciter habeatur;fed fufficie

Depreceptofümendi certis tem-

VlEUd]a]

eam baberein voto ,ficut & finisha-

poribus & cafibus. Euchariftiám; vi-

quafi

beturin defiderio & intentionc.Alia

deinfrà in hoc Tra&t. Exam.. 4: m 45;.

1tlig

J

diffcrentia cft , quia perBaptifmum

Q6 —

Aütmrm

ordinatur homoad Euchariftiam, &

QUAERO 1

V.. Tnffitutio-lujüs

idco ex hoc ipfo quód pueri bapti-

Sacramenti füitnecenveniens? -

Ahto.

iil

Tiifga

zantur, ordinantur per Ecclcefiam ad!

V. z.. Chriffus inftituitcenvenien-

Vl li

Euchariftiam; & ficficutex fide Ec-

tenthSacxamenz

na;

umm ultimgïjgæ»

*

M CO

clefie credunt, fic exintentione Ec-

W

Onu'a

&lefiz defiderant Euchaxiftiam , &

-

nfws

N

De Ezzr/j;zrz'flm

999

Wi

^k. Pars , qiod fcilicet Chriftus Eu-

am;,utpeream fpiritualiter alimen-

Wnt)

clàiiftiaminftituerit ; eftde fide, ut

temur

Á

T00)

j

patet exfiepe didtis.

j.Pars, quód nimiru

iii

inftirutio

2. Pars,quód illud inftituerit conve-

factain ultima Coena , patet Matth,

J

NY

tlienterpatet ex convenientia $.T ho.

26. Luc. 22. &c. quód autem tunc

tilt f

Namificur ad vitam corpora'em re-

conveuienter facta fit; patetex variis

[

quiritur gerieratio, quà homo vitam

congrüentiis S. Thomx hica. .in c.

Yib -

accipit: & augmientum , quoaequirit

ubi videantur.

"

o

perfe&ionem vitz & robur corporis;

InSolut. ad 4.oftenditS. D.Ouar

L

" &alimentum; quo vita confervaturs

Euchariftiz inffitutio przcefíerit in-

Itaetiá vita fpirituali renafcimur per

ftitutionem Baptifmi Quax do&rina

d

Baptifmum ,. fpiritualiter augemur

adducta eft füprà Tra&. 11. Exam. 5.

w r

perConfirmationem. Ergo conveni-

1 49., in R. ad 5.

ott

ensifuit.ä ; ctiam inftituere Eucharifti-

!l

L

£5

j

Bo i Dd bt

&«

p

T

j |

EXAMBEN II

vetit -

im* hs

üb?""?æfe/ia' remota Euchariflie, $, I lom, q,74. per 8.art.

"-

"UERO I. Quze . eff materia

r

fcum , dicentes à primis hominibus

n

|Confecràtionis. Euchariftiz?

oblationes de fructibusterre & ovi-

um füiffe celebratas , ut refert S.

ii d

" quanta poteft, veldebet effe,

fs

& qualiter prefens ?

'Fhom.a::. item contra Cataphrygas

g

VLs4 r.Panis& Vinun fünt ma-

& Pepuzianosinfantis fangninem de

ER

H

AUKU

teriaconveniens hujus Sacramenti..

toto ejus COFPOrC nu

hutis punctio-

Ratio: Quia Chriftus Matth. 26. fic

numvulneribus extorquentes, cunmy

p

RU

. jnftituit Cujus diver(asS. D.a. z. dat

fatinz miícentes, & indepanem fa-

congruentias.Una eft defümpta ex u-

cientes, & quafi Euchariftiam fuam

risto

füEuchariftieficütenim inBaptifmo

conficientes. Item contra Aquarios

[

aqua aflümitur ad. ufüm ablntionis

fub fpecie fobrietatis folam aquanx

lhqdfälü'

" fpiritualis , quia ablutiocorporalis

inhocSacramento offerentes. Hos

communiter fitin aquazitain hoc Sa-

omnes errores S. Thom:. refutat ex

j

'cramento ad. ufam: manducationis

cit Math: 26. -

!

,

fpiritualisaffümitur Panis & Vinum,

». 2. Materiavalida Confecratio-

m&

"

H

ia illis homines communiter re-

niseft folus panistriticeus , & vinumy

jut

tur corporaliter. Ergo:.

devite.ItaS; Thom. a. 3. & $-

"d

. Eftcontra A rtotyritas , qui in hoc

Rationem dat : Juxta di&ta. ad: ufunr

! acrae-

. Saciamento oficrebant panenx& ca-

Yyyyy 5

"n

X

.

f

N

TRACT. AT US$ XIk Éxamen 2,

919

Sacramentorum afiumitur talis materia,

frumenti , poteft exinde confici panis,

qui fit vera materia confecrationis ; fecug

st

quazc

ommunitet apud hominesin talem

[L'b (

ufum venit :

Sed inter alios panes ho-

Íi admixtio fit magna , puta ex zquo,

[ li

(

mines tommüniter utuüntur triticeo,

vel quafi,

Itaa. 3. ad 3.

-

sares videntur efle introducti

Ratio ibidem : Quia in fecundo cafi

?(,

(

nam . ali |

(

inhujus parisc

efe&uni , ficut & proprie

permixtio Ípeciem mutat, non in primo,

J

vinum dicitut ,

quod de vite fumitur,

quiaid quod e& modicum , quodammOf

do abfumitur à plurimo.,

li

alii vero liquores dicantur vinum fecun-

. B. 4.. Quando eft tanta co

i'ruptio pi—

düm quandam fimilitudinem ad vinum

180

IH

vitis.

Ergo.

nis , ut folvatur ípecies ficut cüm per-

w

ditur, vel mutatur fapor, color, & alia

L

li

Nota ex $, Thom. a, 3. ad 2. Quia

[*

;enerans generat fibi fimile, lic&t vel

accidentia , non poteft exinde coníci

TA

[e]

m

ropter materiam , vel propter debilita-

Corpus Chrifti: aliquando veró non eft

tanta corruptio , quz f[peciem folvat,

g

tem

virtutis generativz fiat aliqua dif-

H

fimilitudo quantüm ad accidentia; Ideo

Íed eft aliqua difpolitio ad corruptio-

z

l

fiqua

ftumenta fünt , qua. ex femine

nem , quod declarat aliqualis immutatie

—

unt (ficut ex grano

faporis,

Et ex tali pahe poteft coifici

x

tritici generati poiï

-

tritici in malis terris

feminato nalcitur

Cörpus Chrifti , fed conficiens peccat

I:fgequia

il

£1lig

o ) ex tali frumento panis coníe&us,

propter irreverentiam Sacramenti, Ibid,

ad 4.

Subdit $. D. Et qüia amidum

ET

Ooté

( eife materia hujus Sacramenti,

aod tamen non videtur haberelocum

(Mn)/lqm) eft ex tritice corrupto , nox

( T

etiam

Cs

inhordeo , nequein fpelta , neque

videtur , quód panis exinde confedtus

.potfit &ieri Corpus Chrifti : quamxviS.qi!i-

JIcen

in farre ,

quod inter omnia eft grano

dam contrarium dicant.

F

fimilitudo autem figurz

*

ccon

tritici fimilius:

VII. z:. $, Non eft de neceffitate Sa-

UM

in talibus megislvide

tur fignficare pro-

dentitatem fpeciei.

cramenti , quod fit panis azymus vel fer-

füttug

insj

uitatem , quämxi

Sicut ex

fimilitadine figurz manifefta-

mentatus , quia in unoquoque confici

- lt

wir , quod canis

& lupus funt pro-pinquæ

&

poteft: conveniensautem eft, ut unus-

T

usdem,

Unde ex

quisque fervet ritum fuz Ecclefix, — |ta

UT

fseciei, non autem ej

calibus frumenti

is, qua nullo modo pof-

5. IX a, 4. 1 C,

D

funtex femine tritici generari, nonpo-

Declarat hoc dicems : Saper hoc fupt

n

diverfz Ecclefiaruma confuetudines. Di-

Cr'irif!/,g

teft confici panis , qui fit debita materia

hujus Sacramenti.

Ita$S, Thom Verüm

cit enim B, Gregorius in Regiftro: Re-

ltebbry

in € uibusdam locis far,

elta, & filigo

mana Ecclefia offert azymos pancs', pro-

T

do diéta ) figni

i

[o

ant felectum

pterea quód Dominus fine ulla commix-

vt

o

(à ieïigcü

triticum ,

cjusäue Ípeciem: inque fcn-

tione fufcepitcarnem, fed graca Eccle-

W J

Ü

4

fu non eft

dubium de valore,

fiz offerunt fermentatum proeo, quód

m: btl

L

Si ad multó májorem qantita-

Vetbum Patrisindutum eft carne, ficut

ima. sl

cei uritici fiat modica admixtie alteriue

fermentum mifcgtg; fï?a?, ;

?Iaje ficut

li À

y

x

"T

91i

p EQCäM(ä/?Ed;

i

de pane

t Presbyter in Ecclefia Latinorum,

! corrugtiorieti, ficut in. R. 4.

is*,fwl!ï

Pec&a

ntato, ita pecca-

dictum eft.

celebr

ans de panefcrme

Agreíta noti et niateria cc

yafe-

La

Ecclefia Graco-

x. 7

set Presbyter Graecus in

crabilis, bene tamen muftui

od

zum celebrans de pane az

ymo, quafi per-

u Thozlh;

Et tamen

a, $. ad 3.

veitens Eccl

e(ix Ínaz ritum.

itpis

Ratio: hgt

efta folüu eftin. viagenetra-

ol

- confüetudo

de pane azymo celebrandi

3

1

1 habet fpeciem viiis

rationabilior eft.

Primó quidem pro-

tionis, & nondut

«quamtamern h'&bet, p aftum..

Ergos

jtutioneim

Chrift , qui hoc S$a-

g ^ pur inft

Notaex $, Thom. ibid. qui;-r;ïv uvg m-

Qin p

cramentü

m inftituit primá die azymo-

t huic Sacramento: mi-

r Matth. 26. & Macc. 14.

tegra non debean

n là

rum(ut habetu

ellet ibi aliquid kpfære:

&Luc, 22. ) qu

4 die nihil fermentatum

Íceri, quia jam

^ cni|

fie debebat , ut

vinum.

Prohibetur edi

am, nemuttum

imd. .

indomibus Judzorum e

Secundó quia panis

ftatim expreüm

n de uyain:calice offera:

a,

habetur Exod. 12

tum Corporis(quod

tur: qu'ia hoc e

ft indecens prepter im-

cormpüa

eit ptopriä Sacramen

uritatem. naufti..

Poteft tamen in. né-

fine cortuptione con

ceptum eft) magis,

m

»

, ut infrà patebit.

ceffitate fieri.

Dicitur enim À JulioPa-

j il

-quàm divin

itatis ipfïus

pa: Sinecelle fuerit, botrus in calice

s t

"[ertió quia

hoc magis competit Íynceri-

"tatifideliam , qua requir

itut ad ufum

prematur..

"

&. 3. Vinum miraculosé fa

&um v. g:

m&uu '

-hujus Sacram

e

n&à fecandümillud primz

Pafc

ha noftrum immolatus eft

exaqua , uti in Cana Galilez , eft. mate-

, n

: €or. $.

"Chrius, itaque cpu

lemur in azymis

ria confecrabilis, etiam licite.

euit

- ! fynceritatis & veritatis. Habet tamen

Ratio: Quiae& vinum de vit$ , noB

ns- natu-

mmviiä,i'?t

quód creverit in vite ,. fed: h abe

— hatc confuetudo Gracorum aliquam ra-

cit

Sive

ram veri vinide vites quod-ih&i-

db

tionem , & propter fignificationem ,.

IX. z. . De näcei*;iæo té pïæce'g'ci de-

YUs vllgïlï-,

. quam tangit Gregor. & in deteftationem

betvino, quod in hocSacramento offer-

harelis Nazarzorum , quia Legalia Evan-

i u

elio mifcebant,

Hzc S, Thom

In

tur ,, mifcerimodica naturalisaqua. non

l

,u&lll

tamen de neceffitate Sacrament..

ldit, /

[

- S$olut ad: z. ait $; D. Conficientes ex a

. gymo non intendunt ceremonias Legis

Rati» 1, p. ex a 6. fündaturin infïi'—

tutione Ghrifti ; creditur enim , qoc

- fervare , fed. conformare fe inftitutioni

7

- €hrifti, & ideo non judaizant, alioquin

Chiriftushoc Sacramentum inftituerit in

ul f*-'

. & celebrantes in pane fermentato judai-

viho-aquá permixto fecundüm moreumr

oilim: l

Unde & Prov. g. dicitur.

-zarent, Quia Judei panes.primitiarum

illius patriz;

yt

- fermentatos offerebant. . Hacibidem;]

Bilite vinum quod mifcui vobis..

Quia iliz:

j

VIH, &.6. Acetum non poteft con-

Cong«uentia

nr dat S. D.

( Eidf'

mixtio eft conveniens a

d fignificandam:

- fecrari, benetamen vinum aceícens. S;

«

effectum hujus.Sacramenti qui e£ anio:

gl

. Thom,a.s.ad2.

n

Batio: Acetum eft vinum corruptum,

opuli Chriftianiad Chriftum 5 quia , ut

videmus in aqua po-

]ulius Papa diciz..

s

jdnum vexo aceícens eft in. via folümad.

BuLum'

*

-

-

912

TRACTATUS XIL Examen2.

:

ulum intelligi, in vino veró oftendi

TNota tamen , E.

tayiii peccaturum:

Hma'fq"sl

Sanguinem C hrifti.

&Trd.

Sacerdotum, qui fi;

à poteftate quoadjhog

Ratio 2, p, Quód fcilicet aqua de-

irrationabiliter ute:

beat efemodica, nimirum una & altera

tetur , hoftias nimis

ln väjeu

multas, aut materiam ni

[j

j

gutta fenfibiliter adiixta,

Quia aliàs

mis magnam,.

vel nimis parvam , etfi

fat fenfibilem,

j

nonpoflet converti in vinum, uti con-

confecrando,

p

verti debete poftea probabitur,

QU.ERO L Aqua Calici admiix-

t 1

if

Nota ex S. Thom, a. 8. ad 3.

Si*aqua

ta convertiturne immedià

ib in Sangui-

2

[j

ER

antea apponeretur dolio, non füufficeret

nem Chritti, vel priüsinvi

nüm?

1

ad fignificationem hujus Sacra.l.ne/nti, fed

tf

m

XL Refp. Probabilius eft, quódaqua.

oportet aquam vino apponi circa fip[äm

priüs convertatur in vinum » & mediante

AtCt,

Sacramenticelebrationem, .

vino in Sanguinem,

f

at

1l Efg

Ratio 3« p. exa, 7. Appofitio aque

Ita Angelicus Do&or e

kpräfï& bic ä. ;

:fmäinvin

ad vinum refertur ad fignificandam par-

8 in c, fic difcurrens:

A ^.

ticipationem hujus Sacramenti à fideli-

Circa aquam ad-

Junctam vino ,

licut Innoc. TIT, dicit in.

bus

uoad a2dunationem populi cum

quadam Decretal

n

Chrifto :

Sed ufus fidelium non ef& de

i, triplex- eft opinio,

"tl

Q

uidamenim dicunt , quódaqua adjun-

» Conf..Pa

necesíitate hujus Sacramenti ,. fed quid

&avinoperíe manet, vino converío. in

confequens ad illud ,. ut ex fzpe dictis

"tl

atet.

Sanguinem. . Sed hac opinio (tare non

Atf

Ergo.

poteft, quia in Sacramento altaris poit

T ii

Ex que (equitur, quód, qui in Sacri-

confecrationem nihil eit nifi

Cofpus &..

! lm

ficioaquam non apponeret, valide qui-

Sanguis Chrifti :

alioquin non totum

"

Tl

dem confecraret ,. fed non licit? , gravi-

adoraretur veneratione latrie — Et ideo

f ,K

terque peccaret,.

*

X. Refp. :o. Nulla Euchariftiz ma-

aliidixerunt , quod; ficutvinum conver-

At

ütur in Sasguinem , ita aqua convertitur

teria eft tam magna vel parva, qua validé

"mf

inaquam, quz de latere Chrifti fluxit.

"isd

n

4 Qf

confecrari non posfit, modóà fit Sacerdoti

Sed nec hoc rationabiliter

1

dici. poteft, —

MW

VU

f

faltem moraliter prefens : quz prafentia

quia fecundàüm hoc aqua fe

orfum. con-

A

eft de necesfitate ,. & moralis. fufficit.

ts ]

fecraretur 3 vino 5

licut vinum à pane,

A

Patetex art.2. S. Thoma.

Et ideo , ficuti

Hng

ple dicit , aliorum opinie

)&(ämmn

Ratie : Tum quia Chriftus Apoftolis

probabilior

dedit peteftátem abíolute, nullá fadi ]i-

eft, qui dicunt, aquam con-

|

Xtg

r

vertiin vinum , & vinum in Saneuinem,

i

miiatione, | Tum etiam quia particulz

li

Hoc autem fieri non poffet, nifi adeó

N

demonftrativz Hic & Hoc in forma con-

Cmän

modicum appoueretur de aqua;, -qlifbd

li

Ti

fecrationis fignificant. confecrari quod

converteretur in vinum. - Hac$, Thom,

e(t prefens ac materia debita , & , .nifi

j ïtaeuam

Ratio :. Nihil convertitur. immediatt

moraliter ptafens feu aliquo lenfu per-

NUvl

in Sanguinem Chrifti, nifi quod ex Chri-

ceptibilis fit , per di&a pronomina de-

l mïamm

ftiinfitutione eft idonea materia confe.

h

monftrari non potett, Ergo.

es

b

Wam

crationis ; Sed juxta. pctigmam Eccd

e

D Eucäærä[fi*d;

973

IQMä»

fie Traditionem & Conciliorum, Flo-

in Phyficx ir r. de Generat. f qua ex

Ui)ad;b((:

rent, & Trid, definitionem , talis materia

miícibilibus in fe invicenr agentibus &

lsf -

etfolum vinum de vite, feu habens na-

reagentibus , ac à fe invicem corttrptis.

türam veti vini de vite, tale autem non

generatur "unum: tertium , fed' quà

Wpa-

m

il

As

eft aqua manens in fuà natura , etiam

unum abaltero predominante in ipfum'

convertitur.

Sicut non diffitear in Eu-

yirio juxta pofita.

Ergo.

at

v

Confirm, z, Ratio cosfecrabilis non

chariftia dari d'uas transfubftantiationes,

folàm debet repeririin toto confecrabi-

unam: fupernaturalem & miraculofam,

] Sauää

Ü

li, fed etianv in quavis ejus parte fenfi-

nimirum panis & vini imCorpus & San-

guinem: Chridi, que fola-fit vi verbo-

quig

Dii: Sed in aquà ut viuo lolàm jun&tá,

tanquam parte, non reperitur ratio con-

rum; alteram naturalem , nimiruna a-

ag l

fecrabilis. Ergo, ut confecretur , debet

quz in vinum,.

ii

priüs vertiin vinum.

XHE Oppony r.. Chriftus appöfui'tr

- Confirm; 2, Sub aqua immediate norr

aquamimmagnaquantitate. Ergo nom

quià

peteftSanguis Chrificonfervari, Ergo

poterat priüs in: vinumr converti.. Pzob,.

ii

|

l i

|

|

ia non poteft immediate& in eunr con-

ant. Chriftus aquam'appofhir juxta mo--

rem Patris :

Sed juxta morem Patriaz

ia2

verti. —.C'onf.,patet : QuiaSanguis Chri-

veto

flidebet poffe confervari in materia im-

( qui refpiciebat temperantiam:) appo-

OUU

tüiediate confecrabili.-

nebaturinmagna quantitate. Ergo;

us d

- XII, Ex quibus Colligitur: fenfus SS..

2. Siaqua priüis fit vinuny ;. Ergo ma-

DP. dicentium ,. quód aqua offeratur &

teria Confecrationis noneft folüum vinum

ul

confecratione mutetur in Sanguinenv

de vite, fed etiam deaqua..

n k

, Euifü k

Chrifti ,. & quód con(ecretur Calixa-

.. $; Nen eftaífignabilisqua

litas diffyen--

J o« :

quà mixtus: loquuntur enim de oblatio-

bola ,. per quam vinum.iu fe convertat-

ne & confecratione: nom immediatá. fed:

aquam..

at

ii d.

mediata, nimirum: mediante vino', iv

4. Saltem illa converfio: non poteft:

" porcfu;

qu'o,d' aqua priüs convertitur. Exemplunr

fieri in. cafu ,. quo aqua ,. ex oblivione

fitde elementis;. hecenimin mixto nom

not appofita;. efiétadhuc apponenda im-

n

manent formaliter, fed folüm virtuali-

mediateante Conlecrationen;

nit|

]

j

ter, & tamen vera eft heclocutio : Cor--

AU r. neg; ant, , admittitur tamen;

t Q

ushumanum eft mixtum ex elementis,

u

quód Chriftusaquam appofuerit in ma-

]

euelementa funt in homine;

Item hoc:

jori quantitate quàm nos, & hoc ideo;

i?

mixtunr cum: elementis convertitur in:

qui» tanquam perfe&iffimus naturacum:

, j

"

caver, finonimmediate , faltemme-.

omniunv comprehenfor: fciebat ,. quan-

dité: Itaetiamlicet aqua non maneat

tamoaquaz poffet converti in tantum vi-

zcï.ïïem;

formaliterin vino, quoad füam fübftan-

i, Adprob.dift. maj. Juxta morem &-

j

od

tiam, efttamen verüm dicere, Aqua eft

etiamex eadenv caufa ,. ob quam erat de:

more Patriz ,. fcilicec ob temperantiam;.

j (oic

vino; vinunre(t aquz mixtum,; fed, quod.

negs.maj, : ob: aliam: eau

famj, nimirunu

Jj EC(;('

IN5 non: illa mixtione ,; de: quia: agitur:

Y

myíti-

,]

lez.;z:

Vi

9!4

TRACTATZUS XIL Examen 2,

myfticam fighificationem unionis populi

confecretur materia idonea ,

a

cum Chrifto , conced. maj.

Quz unio

lum vinum de vite,

qus eft foz.

j

ficecfolüm fit mora?is , pet hocnon tolli-

Quid. fi ille cafus contingeret in Nati-

p

w-*fih(

tur, quód converfio aque in vipum fit

vitate Domini ,

poteftne Sacerdos legere.

d

vit

infe píyfica. — Quia bene ftat, aliquid

Ífecundam miffam? Ratio dubitandi eft,

(u

iníe ele quid phyficum., fub ratione

quia videtur folviffe

jejunium, fumcndo,j ;

l

támen figni ad placitum , feu ut ipftita-

illam aquam? Calice.

il

4l

tum, effequid morale, ut patetin fignis

Dico , poteft. - Tum

quia non ;Eit,; :

À Deo velhomine inftitutis.

quód non fit converfa,

Hinl

Tum etíam quia

iI:QqUOï

zd 2. patet ex R. 8. ad Q. 1. in hoc

talis aqua fuümitur per viam Sacramenti

sfütm.

xamine,n. à

ob conjunctionem cum Speciebus, in quo.

U

Ad 4. neg. ant. quia illa qualitas eft ca-

differtab ablutione, quzideo jejunium.

11, u

lor vini, qui non eft quidem formalis

folvit, quiafumitur feorfimà Spe

cicbus: *

iufà 00

fed virtualis calor. eftque ipfa naturalis

& fine conjunctione ad illas,

acrimonia vini, formaliter in eo exi-

t ]

Cur vos Dominicani in Miffis privatis

ftens, fuáadtione aquam alterans, cor-

aüptti

aquam apponitis äpn'ncipio Mifiz?

rumpens & quafï abfotbens. Exemplum—

Dico, ldeo, ut fimus eó ma

z Wj

gis cerä

Attque

calotis virtualis patet in Sole, in pipere.

deconverfione aquz in vinum.,

Ad ,. neg.ant. Sufficit enim brevis

UT

QU £R O III. Poteftne in ali uo.

"d

mora, Sitamenin eo cafu aqua ob vini

cafu faltem Papa difpenfante, una

*

cies licit? con

*

SPC- E

r à

debilitatem non converteretur in illud,

ecrari fine altera?

fed maneret in fua fubftaptia, eílet per

icllla

XV. w. Lictt una Species poffit fine

accidens; Uti & tunc per accidens to-

altera confectari vslidé ; 2, Nuu

DSTOAT

uam ;

hn

tum, quod eft in Calice, non po*iïfet ado-

tamen licit? , quxcunque fit nece

1taS;.

ratilatriá

90 dj

3. Nec in hoc potett Papa difpen

fare,.

XIV. Quomadb in hoc cafü evitaretur

vel Legem interpretari.

-Unde utrius-

ïli]üi:ls Sg(;

i)criculum Idololatriz ?

que Specei confecratio eft de jutedivino, -

F iïaïig'(i N

& non tantüm Ecclefiaftico.

Dico, bec snodo: Quia adorari dirigi-

"us

tutfide, quz docet, inCalice nihil elfe

Ratío 1. p.. Forma Confecrationis u-

Q

adorandum , nifi Sanguinem Chrifti,

niusSpeciei non dependetab altera,

r

quia -

Idem patet incafu, quo mufca cecidiffet

indeperdenter ab

illa fignificat Corpus

il lj

i r,C'J.BceFQ.

Chrifti. Ergo & ponit ; Quia verba

:

föfam,

Quoinodo fubfiftit in eo cafu forma

fünt practica,

l

Confecrationis , & Ípecialiter particula

Ratio2. &* 4. ». . De jute divino cfli,'l

?'ämmm;&m

Hic?

quód Confectratio Euchariftiz fit fimul

.j' fgenmm'

Dico , fubfiftit ; quia ly Hic iv;forma

Sacrificium, puta, incruentum , de quo

Uf

Coníecrationis tantüm defignat conten-

infrà, ut patet ex inftitutione Chrilti :

u

tum fub Speciebus vini, & intentiotum

Sed non poteft effe Sacrificium nifi con-

* Áing

Chþäüi , um Sacerdgtis folüm eft , ut

Iäc'rïtur utraque Species, Ergo, . Min,

MTA

2

prob.

*k

*

D Euchariflis.

915

TU

! rob. Sacrificium incruentum ex fua

2, UnaSpecieslicite confervàtut fine

alte1a.

inftitutione eft reprafentatio Sacrificii

Ergo & copfecratur, &c. ,

E

.

Sed hoc non

Ad £. dilt. ant, Ut celebrans princi-

ctuenti in Cruce obladi :

iosicgqvl

|

palis , quieft Epifcopus ordinans, con;;

ii

fuilldperfedtum fzd. mutilum fine effu-

»"1

. fioneSanguinis. . Ergo.

minäls principalis , utteft Sacerdos ordt-

Ítny)

qatioj.p. Papa etiam vi univerfa-

natgs neg

- Ad 1. neg. confeq. Quia unum jure

lis poteftatis Clavium fibi datz non po-

m 4

divino probibetut , aiterum non.

EU Vi

teft difpenare in jure divino abfoluto,

I) gu

velineo quod fpectat ad fubttantiam auc

hujus precepti una Species ab altera ma-

KTUBR

integritatem Sacramentorum aut Sacri-

gis dependet iu fieri , quàm in fa&o

ene,

ag

. " fiii Miffi: Sed, ut patet ev Trid. SelT.

XVI.

D ^11.c. 2,, qua circa hec poteft , folüm

Quoirodo ergo. velolvis hons ca-

qeli

oteit falva eoram fübítantia , nec po-

fus?

teft, u

tpote inferior , di&um jus Dei,

1.8acetdos confecrat aquam loco vini,

b . ütpote füperioris , auctoritative inter-

H

quod deprehendens , vinum abíolute

fre

non poteft habere, vel faltem non fine

retari. Subfumo : Sed, ut probatum

evidente periculo vitze?

QU — eft, utriusque Speciei Coufectatio c(t. de

L. fübftantia & integritate Sacramenti &

25 il quis ex metu mottis certo im-

diqu)

Sacrificii Eucharittici.

Ergo.

minentüs confecret unam Speciem fine

Nam

altera?

t

Confitm. de interpretatione.

hgc fo]im habet locum tunc, quando

3. Siquis Sacerdoti minetur mortera

il

jus eft obícarum , vel e& dubium , an ad

nifipro Communione infitmi confecret

Nam

Nuga

L- talem cafüm fe extendat:. Sed nos fub

^

Speciem panis fine Specie vini.

11l

t

e&tio-

n pracepto divine-obligari ad co

|

ibiconcurrunt tria przcepta , nimirum

de Communione Íumenda in articulo

jjeln *

memhujus Saeramenti , utíubftantiali-

jcittt

ter integri, non eft obícurum fed luce

mortis, de fervanda vita, & de integritate

us

clarims,ut patetexdictis. Ergo.

Sacramenti: Sed duo prima pracepta

Quomodo Papa poffit ( nimirum im-

ífuntimajora tertio. Ergo ia íunt [er-

nuttc

vanda.

proprit) difpenfare in juramento , voto

d

lt

iimplici , & juxta aliquos , etiamin ma-

4- Poteft effe cafus , quód ad

ïüïnv

4

iaf

trimonio rato , quz hon funt de jure di-

dam Provinciam non psHät QïþOïig*.Ii

Quj; gt

vinoabfoluto, fed folüm ex fuppofitione

vinum,& nifi Species panis coníecrare-

adürhumaniliberi; Vide fuprà Tra&.

tur , effet periculum , netota debceretà

fide?

T :

6.de Legenaturali, Exam, 2.n.13.. Et

MW

ibid, Exam, $. n.9c.

Ad 1. Tunc]non effe obligationera

l]

W&

.. Oppeno 1. Jus divinum

þræcipit ; Ut

coníeerandi Speciem vini

propter' impo-

] (MU

celebrans fümat utramque Speciem, &

tentiam phyficam vel mora:em. Eadem

Ts

de caufa excufaretur quis À fumptione

tamen licite £t oppofitum ,. ut patet in

] Mi

Calicis ob Venenum in eo depre

henfum, .

j

Neomyltis cum Epifcopo celebrantibus,

"d a.

ZAZzZ 2

"p

m

d

935

TRACTA TUS XH, FExguen2.

Ad2. Duplexeft metusy.g mortis,

nemoonfecrandi unä-mSpec'iEm*t:mï

sbl

unus ab intrinfeco, alterab extrinte-

tàm; quod pofterius nunquam licet.

i

'€o.

Primusinferturà caufa naturali

44 3. R. nec

-

tunclicere. Negatur

551

feu nonlibera , v.g. venenom refpe-

enim, quód pr

&ceptum de conimu-

af

&u fumptionis (etfihoc forté à cau-

nicandoin art

. mortis & de fervan-

bt

fa libera fueritappofitum , aft hoc fe

da vita fit maj

usquàm przccptum de

A2

0

habet materialiter & remoté ) vel

cramenti.

integritate Sa

Quia ritum

j

l

ä

jamjam impendens ruina templi ,

pPro Euchariftia confici

At

Ípecie panisconfecratà. Ft talisme-

endaà Chri-

fto infitutum feryare i

ntegrum &

du

tusexcufatin prefenti cafu. Metus

(ubftantialiter immutat

um d

mortisab extrinfeco excutitur À cau-

um , majus

bonum eft,quàm vita Corp

Oralis, &

"T

fa liberasEt hic non excufàt. sicut fi

quàm Communio infirmi in

re,cüm

Machabzi comediffentcarnes (uillas

hic Euchari

p

ftiam potfit habere in vo-

obmetum mortis ( quiaeratab ex-

to; & fic falyari. Sient ob dandum

Y

'ïl'. 1

trinfeco'incuffüm abÁntiocho,pec-

;

4

x

Viaticum ne quidemlicet celebrare,

«affent , non tamen fi eas comedif

ütranmique specie

fent ne fameperirent, quiahiceffet

m *wnfecquo fi-

ne facris veftibiis

Ed

metus ab intrinfeco. Sic etiam,(i quis

il

W

feeundz fpeciei confecrationem o-

Ex quo Sequitur,quod præ&cptum

[

ommmnienis in

agone obligat füb

mitteret ex mcturuing templi, non

hac conditione ,f

P!lh

peccaret , peccarettamen, (i eam o-

debité fieri poteft,

feu fi fit copia Sacr

amenti : quando

U

mitteret ex metu mortis fibi incufío

tcft con-

AU

abhominein contemptum Fidei vcl

Veró utraque Species non po

fecrari moraliter 1

oquendo, non eft

(iy

Sacramenti.Idem eft/fifieretad com-

copia hujusSacra

menti.

municandum infirmum; licét enim

AïV

Nec refert inftare :

"Præccpt;nn

At

tuncille minans explicité velit utili-

quod cedit fimu

T

1

li

tatem proximi,quia tamen fcit Con-

l adDei gloriam &

M

animarum utilit

atem , majus cífteo,

Mi

fecrationem uniusSpecici finealtera

quod ceditin gl

onam Dei tantüm :

effe LegeDivináàprohibitam

implici-

oïummg

1

té & interpretativé vult co

Sed przceptum Communionis ha-

7& [b]

r

lltq

s

ntemprum

oetfe p

jl

Legis Divinz & Dei, à qua implicita

rodei

'nimo modo, przceptum ve-

o

ntegritate sacramenti fe habet

RUE

intentione non poteft ejus voluntas,

fecun

do modo Er

d d'*

intali cafi denndari.Ex quib

us patet,

go Nam major eft

(tg

vera , fi

primum przceptum fitbfo-

aliud effejà princ

ipio habere intenti-

lutum,

non vero fifolum conditi

ln

onem confecrandi utramque Speci-

"Wtb

natum.,utiin przfenti.

Jj

em,& poftea per accidens ob me.

4d 4. Eft cafüsm

if [

tum ab intrinfeco talem impediri à

tamen da

etaphyficus. Quo

NU

li

"

to , populus adhucpoffet

fecundz Speciei Confecratione : &

falvari

,

Per votum hujus sacramenti,

W

* Id

ali g*d , àprincipio haþerc/-?inqtentie-

Qquod per :animarum Curatore

s p*g-*

lp

Pæ

"Ls

n

Ti

—

Y

j

De Zæcäurïfrïd.

$m

cïemmïï

pulo feduló effet predicandum; cui

explicari ad modum precepti affir-

uamlim.ä

predicationi & divinz voiuntati ho-

mativi per illa verba Chrifti:Hzc facite

mines timoratz conícientiz facilé

dn ineam commemorationem ., &c. ficut &

N

C0f

acquiefcerent.O mni ergo necetfitati

contra tantüm eft preceptum affir-

l ms

füccurrendum eft per media ordi-

mativum , quo Sacerdos teneturSa-

cptnd

nati, nog veroó per calia , quzjuri

cramentum,quod fa&tum fuerat im-

divino piadlicant ; uti prajudicat

perfe&um, facere perfe&um. Quod

Mu i

hd)

Confecratio unius Speciet.

proindeobligat quidem femper , fed

featim !

Exquibus Coligitur , preceptum

nonpro femper,ut patet ex dictis de

[u

; nj

divinum de utraque Specie conte-

metu mortisab intriníeco, Tra&.g..

ponls

cranda effe negativum feu obligans

Exam. 1. n. 12.

Lt -

f;mpcn& profemper, licétapparcat

Bs

bdgms -

GXRoORES UE DO ASO $380 5859 SXR O ONES GE O

CEleon

Yando ü';?

EXAMENIII.

rccprumx

De Prefentiacs modo quo Chriflus im Euchariffia,e8 deaccidentibus

lia

P anis (j Vil vemanentibn s. A. 72om.3.75.€-76. 7 77,

o

UJERO I. Eftnein hocSacra-

1. Quia aliàs Chriftus fruftrà diceret,

: quznäli

mento Corpus Cinitti fccun-

dab», fed deberet dicere, dedi, qui pee

ordaul

düm veritatem?

fidem jam pridem dederat.. z. Chri-

jj noacäg

"

XVIL. Hzc Quzíftio ad

ftus fruftià diftingueret inter come-

Controveríiftas fpc&at;ideo breviter

ftionem & bibitionem ; fi enim hz

vt

expedienda.

fiant perfidem, funt idem, nimirum

| gï.om?&

$. Chriftus eftin Euchariftia, non

credere in Chriftum. ;. Eruftrà Chri-

;

g

folümutin figno'& figura, fed vere;

ftus cibum Eucharifticum piztulif-

j n

necfolüm obje&ivé fed realiter ; nec

fet mannz,dicens: Nen ficut manduca-

moni

folüm fecundüm virtutem , ted fub-

verunt Patres veftrimanna. Joan. 6.v. $9.

cqqu

ftantialiter.

Quia etiam illud erat (ignum Corpo.

j

i

Eft defide contraHzreticos, & do-

ris Chrifti veri , & perillud Chriitu,

ID

CeturàS. Thom q.75. a. 1. Patetque

fpiritualiter manducabatur per fi.

mmll

145[0

Ilf

Joan.6. Nam ibi Chriftus ait : Pa

dem : & fic quantàm ad hoc Sacra.

m

queii ego dabo,caro tieaefl r c. Nifi manda-

mentum fideles N.L.non eflentme

Vayeritis Carnem filii bominis ,— c biberitis

liorisconditionis, quàm Veteris Le*

j U

-

4jüs Sanguinem. Sed ibi Chzftus non

gis.

Ergo.

g

Nota, Dum Scriptura &SS,PP.Eu-

g

oquitürde manducationc fpirituali

perfidem,ut putct Calvinus. Ergo de

chariftiam vocantfiguram , fignum,

g

commemorationem , loquuntur de

]

:c-ali'xöc fübitantiallD. Prob. min.

ZzzZzX 3

Te

Z R,.dCT ATE XII, Examen 3.

918

p

3.Corpus Chrifti inEuchariftia cä'ä ï

Speciebus exterioribus, non veró de

;ja[nc

re contenta fub illis.Et dum afferunt,

& noncflcinleco, feu effeinexten-

f

uod.coelum continear Chrifium

fumiocaliter, cum tamen extenfio-

i

ufíque ad tempus Rcetürcienis

ad locum fitcffedusformalis quan-

d

titatis.

D

l

V

mortuorum , quod Chrittus mun-

!

dum xcliquerit ; quód ejus Corpus

4.Idem Corpus(indiviüt;'äiï'n'xane'hs)—

inpofl

manducarià nobisnon roffit, fcrmo

cfte Gmulin pluribuslocisiimóinin-

1]

eft de afpcétabili ejus prefentia & vi-

numeris hoftiis & alt.vibus.

ii

fibili ad humana cum hominibus

z

converfatione , & - manducatione

$. Coipus C hrifti quandoque in

terram cadcere;à muribus derodi, de-

000

fub propriaSpecies quod autem in-

zl

vorari, dentibus teri, in fubftantiam

vifibilitet(fubftantialitertamen ;velit

alifvertiyad motumSpecierum fimul

um

nobifcum effe ufque ad confumma-

furfum & dcoríum moveriputrefce--

*v

tionem Saculi,ipfe promifit. Quan-

re, Sanguinem Chuifti acefccre , in.

[

f

doEuchariftia vocatur Panis & Vi-

üek

ventrem & feceffum ire;&c.

num,nihil obftat; Quia Scriptura fz-

t:C

pealiquidappellat nomineillius,ex

Adi. Apoftolusvuit,cffe candcm

^j a lk

quo fa&um eft. Sicuthomo vocatur

cfcam ex partérei manducate , nom

l,

terraaut pulvis (quia exterra eft fa-

autem ex parte modi manducandi.

i

&us. ) Hinc S. Auguftinus citatus à

Nos Chrifi carnem manducamus

E

ber fidem & fimul rcalites;Patres ve-

Gratiano can. utrüm fübfigura, de

1 Wt A

confecr. dift.2. ait: Cerpus. Chrifli

ró noftri perfidem tàntum: Ad alte-

tX Cor

*Y-2l

1nc

m. hicq.75.à:1.

y

veritasefl , efgtra eft.

Eff. veritas dim

1um,patet ex S.

i

H

I

Corpus Chrifli & Sanguis ex Panis & Vini

ad x.ubiS.Au

uftinum explicansaitz

2

q

F

ubdit; Sacia-

lt j

fibflantia effecitur: figura vero efl id , quod

Perhocautem

13

- rl

exteritis fentitur.

ment

un

1,quo

j*

commendavt

a

cii

21

i

ter

C

g

UM

XVIII. Oppono 1. Apoft. :.Cor. 11.

[piritu

tum vivificabit

ait: Patresnoftri eandem cfcam fpi-

vos,non intendit,quód CorpusChri-

- Wf

fti fit ia hoc Sacramento folum fe--

Pljtag

ritalem manducaverunt, & cundem

fïïfunjmm

potum fpiritalem biberunt: Sed illi

cundum myfticam fignificationem,

A

manducaycrunt fol fide , & in fgu-

fed fpiritualiter dici;id efl,invifibiliter

& pervirtutem Spiritus S, Unde fü-

Mb inj

ra.Ergo & nos.EtJoan.6.Spirituseft,

W0 (('u 1

qui vivificat, caro non prodeft quic-

per Joan.tra&t. 27.toni. 9. exponens

Mtati

quam.Verbaquz locutus füm;,Spiri-

id quod dicitur , Caro non prode

^i

tus& vita funt;id eft, fpiritualiter in-

quicquam , dicit: Sed quomodo illi

Eanf i

telligenda Ergo.

*

intellexcrunt , carnem quippefic in-

2. Sequituracci

dentia Pahis&Vï-

tellexerunt manducandam , quo-

"*WOHGH

modo in cadavere dilaniatur , aut in

W

li

ni effefinefübjedo , quod fieri ne-

l

modo-

BA

Ul

maccllg venditur,non quo

A

qtïit..

fpiritu

Vil

LE

De Euchariflia.

912

bitur,ut fecundum eundem effendi

f irif-u .vcgefatu,r: accedat fpiritus

d

ad carnem, & prodeft plurimuim.

modum,nimirum circum(ícriptive ,

Eu

nec fit nec effe poffitalibi;juxta Tho-

Nam ficaro nihil prodeffeG;/ Verbum

tl

caronon fieret;ut habitaretin nobis.

miftasin Phyfica: benetamen fecun-

dum diver(am effendi modum ; ni-

u

Hecibi.

A ; R. Id naturaliter quidem fie-

miram facramentaliter,imó plures

fimul habet in. diverfis hoftiis pr-

Tunti

rinonpoffe , bene tamen miracu-

I

losé. -

-

fentias. facramentales,

Ad 3. ita c(t. Nam exten(io adlo-

Neceft eadem ratio de prafentia.

cum (olum eft effz&us fecundarius

facramentali

& circumfcriptiva.

tqrt

J

quantitatis , ab ea realiter diftin&tus,

Quod enim prior in codem corpore.

& miraculosé feparabilis, licét effe-

poffit multiplicari, & non altera, eft

f

&us primarius , qui refpe&u cjus eft

1deo, quia ratio formalis effendi in.

Jmfmi

extenfio partium 1n ordine adfe , fit

loco facramensaliter, eft convcerfio

Pli[iï.*ä-

(

ipaforma feu quantitas communi-

unius fubítantie in aliam in Sacra-

cata fübjecto.

Unde s. D. a. z.cit.

mento; ratio autem effendi in loco

àdj ait : Corpus Chrifti noneftceo

quantitativé feu circum(criptivé eft

zndrþl

modo in hoz sacramento ficut cor-

quantitas Ssbfumo :Sed poffunt mul-

; tot

usinloco, quod fuis dimenfioni-

tiplicari & fecundüm fidem défa&to

n

uslococommeufuratur, fed quo-

multiplicantur converfiones füb-

|

*

am fpecia'i modo, qui eft propius

ftantiz panis & vini in fübftantiam.

huic Sacramento. Unde dicimus,

Corporis Chrifti, nontamen poteft

quod Corpus Chrifti eft in divertis

in eodem corpore multiplicari quan-

altaribus, non fic

nft

vt

in-diverfis locis,

titatismolis, nequeunt énim plura

fedficut in Sacrameato : per quod

accident.folo numero diftinéta fi-

nonintellisimus , quod Chriftus fit

mul effe in codem fübje&o. Exgo.

ibifolüm ficutin figno , licét Sacra-

Vi

mentum (itingenere üigni , fed in-

Ad . exclamo-cum S. Auguft. lib.

J

ll

2.2. de civit. c. 1 1. Ecce quibus argumentis

] u

telligimus Corpus Chrifti hic effe

foun

íecundüm modum proprium huic

emnipotentie Del bumaua contradicit infir-

Sacramento. Hzc

ibi

nimirum

mitas , quam po[fidet vanitas.

Omnia

RU

( if

j

modo indivifibili , ad!ocum inex-

ergoilla &unt in Speciebus externis;.

]

noninCorpore Chrifti , quod non

ww

li

tenfo,fcu admodum üib&äm iv,non

quantitatis.

eft Euchariftia modo paffibili fed

ü

porf

Lo.calittr & cirenmfcri-

impaffibili , unde nec lxdi , nec

yp

v

- Ad 4. dift.

Jl

ptivé ,. neg. 5 facramentaliter & pe

pati ibi poteft. Sicut ergo. dum

yil

corpus cujusvis hominis cadit im

converfionem feu fübftantiationem,

W(m

conced Itaque Corpus Chriftiin ca-

terram,truditur,lzditur.fordefcit;pu..

üsqul

trefcit, non tamen anima dicitur ca-

n u

loeftcireum(ícriptivé , &àlocoibi-

derejlzdi, fordefcere. Ita. fimiliter,

m

demitaconcluditurfem circumferi-

. Item

j

-

H

$20

TZRÁACTATUS XIT. Exanen: 3.

-f

ltem poteft res per accidens feu ratione

pus meum,qui fenfuseft ilfisimus E N

alterius. fimul moveri furfum. & deor-

Confitim. Siinaliquo facco fimul effet

iif

fum,utianimain diverfis membris,

triticum & lapides, fal(a effet hecpropo-

mb

t T

Vide infrà de forma Euchatiftiz , ubi

fitio:Hocefttriticaum. Ergo. etiàm falfa

dicetur, quód formz verba (int pradti-

eithac propofitio : Hoc eff Cerpus mesim, (i.

ii

ca, & noníolüm fignificent, fed eficiant.

fimul maneat panis, Prob. confeq. Ideo

':"mms, l

rzíentiam facramentalem,

A

li

prior propofitio effet fal(à!, quia deficeret

UJERO.I. Manetne inEuchariftia

idenfitas prædicati & fubjedti ( ex eoe-

U TM

aliquid de pane & vino? & quid illud *

nig,quod res eft,vel non eft, oratio dici-

fo:fjtiæp

— XIX Hszc quafüo etiam. fpedtat ad

tur vera vel falfa) & quiatriticum &la-.

iflg

Controverfiftas,,

pides ornino difparatéfe habent : Sed

Atum ]

z;, In Confecratione Euchariftie fit

idem eft in przfenti,fi maneat panis & yi--

A Det

transfübftantiatio few vera. fübftantialis:

numinEuchariftia,ut patet, Ergo.

z

converfio totius fubftantiz panis.& vini

Ex quibus Sequitur , quod fubftantis: ,

Pt t

in fübftantiam Corporis & Sanguinis

panis & vininon annihiletur , ut docet:

"i

Chriftijitaut necmateria,necforma, nec

$.D.q.75.a.3 ubi fpecialiterad r. ait z

^ (Wl

aliud quid. fübftantiale de pane & vino:

Sabftantia panis & vini fa&a confecratio-.-

T

m

^

maneat ,. fed fola eorum accidentia feu

neneque fub Speciebus Sacramenti ma--

E

d

i

Nontamen fequitur;,

4

-

Species. E(t contra Lutheraros;tenentes:

net,neque alibi.

^g

contra veram fidem , quód maneat fub-

3uodannihiletur : cogvertitur enim im

lm

&antia vini & panis,& Corpus Chrifti fit

Corpus.Chrifti, Etad 3. ait: Licet poft:

Ri

Confecrationem hazc fit fal(a , Subftantia:

fimul cum panefeuin pane;qui inde didti

"m

fuünt Impanatores..

panis e& converfa,eft aliquid.Etideo fub-.

:

».!Z

tl

Ratioeff quaminfinuat S,D. q.7$.2.2.

ftantiapanisnon eft annihilata, Hzc ibi..

'!anm'dcm

Quodautem nihil fübftantiele de pane:

inc. Si maneat panis ,. falfa funt verba:

Wt

Chriftijboc eff corpus meum.Sed.hocnequit

& vinomaneat;etiam fequitur; quiaalías:

à übk

t

dici.Ergo,Maj. prob. Pronomen demon--

non effet perfecta transfübftantiatio..

X

Quód maneant accidentia, congruen--

Srativum Hevfignificat , quod fübftantia.

2

X

füb accidendibus panis contenta fit Cor-

teroftendit S, D. q..7 $. a. s. in c..dicens z

T

J

Is

pus Chrifti:sed fifub eis manet panis, id

Senínapparet: ,. fa&a. confecratione 07

"If

mnia accidentia panis & vini remanete;.

non fignificat. Ergo, Maj. patet : Hace-

4j

h

nimpropofitio , Hoceff Cerpus meuin , eft

Quod quidem rationabiliter per divi--

! M

affirmativa,vera & formalis propofitio::

nam providentiam fit.. Primoó quidem;,

Sed ad veritatem propofitionis affirma-

quiamon e(f confüetum hominibas fed.

f' 3-6 3&

p gl

tivi requiritur identitasprzedicati & fub-

hotribile, carnem hominis conedere & -

tsf

jectiut docetur in Dialectica. Ergo.Min.

fanguinem bibere, Etideo proponitur-

N

weroprobatur: $i panis maneat ,. (enfus

nobisCaro & Sanguis. Chriti füumenda.

M

verborumeft hic, subftantiapanis(utpo-

füb fpeciebusillorum:, quz frequentius

f

u (iabillis accidentibus contenta)c(tCor-

inufum hominis. veniunt , fcilicet. panis:

J,P :

m [l

JQP

h h

EE

De Euchariflia.

92I

dul

&vini. Secundó, ne hoc Sacramentum

ul

&

formam (ubftantialem panis,virtuteige

ab infidelibus irrideretur, fi füb fpecie

nis decoquentis materiam ex farina &

1

propria Dominum noftrum manduca-

aqua confe&tam,

Hszc ibi.

[

remus. Certió , ut dum invifibiliter

tfil

QULERO H Qaid virtute verba-

.li

Corpus & Sanguinem Domini noftri

rum Confecrationis ponitur feu conti-

H

lumimus, hoc proficíat ad meritum fi-

netut fub quavis Specie, nimiram pa-

dei. HacS$,D,

nis & vini? de quoS. D.q.76.a.1.& 2,

( eni

Vide n, 18. ad 2. oppof, quomodo

& 3.

n

accidentia poflinteffe fine (ubjecto. Ad-

XXIl. Ante R.nota ex art.z.fub Spe-

n db

de, quód quamvis accidentiaetiam per

ciebus facramentalibus

)

|S

potle aliquid

abíolutam Dei potentiam non poffint

contineri duobus modis.

I. Exviver-

n

W

exiftere períe períeitate intrinfecá ,quz

borum , quod nimirum per verba Con.

debetur foli fabftantiz,bene tamen pcr-

"

fecrationis formaliter & exp

refse figni-

feitate extrinfeca, ideft;per excrinfccam

ficatur

d

Dei manutenentiam accidentium fine

»adeóque eft terminus primarius

converfionis, . Qnod alii paulóaliter ex-

TE

fubje&o feu cauf; materiali.

uamvis

f -

plicanxc,dicendo,EHe id

»quo pofito po-

enim Deus fe folo non poffic fupplere

nitur veritas formz,

AE d-

—Caufaliratem caufz materialis intrinfe-

& quoablato tollí-

tüt. 2. Concomitanter, uti eft illud,

squitt

£z íeu materiz primz,per modum pattis

quod etfi per verba non fignificetur vel

eim?

cutn forma totum compofitum. confti-

ag

exprimatur, eft tamcen quid realiter uni-

tuentis , poteft tamen fupplere caufali-

tum termino primario per verba formz

sbl

tatem materialem extrinfecam (qualem

fignificato, Quo notato

u-

habct fubje&um refpe&tu accidentiumy

l Il [ ?*

RI, Ex vi verborum íub Speciebus

non quídem in eodem genere cauíz,fed

panis ponitur folum Corpus Chrifti , &

m

in genere caufzcfficientis accidentia fi-

^

qis

i

ub Speciebus vini folus SanguisChrifti.

-'v,

j

ne fübje&o confervantis.

m&';'.ü,

Ratio: Quia hoc fólum expre(se &

. XX. Opposo: Fotma panis eft acci-

formaliter

per verba forma (i

gnificatur.

dens: Sed illa non manet. Ergo, Prob.

5 2. Defacto füb . Speci

ebus panis

i c!.m

maj, Panis eft quoddam artificiale, Er-

i

per concomitantiam continetur San-

gotorma panis cft accidens,

guis, & fub

f

imu

- hd hoc ne

g. maj, Ad prob. neg. con-

S. Thom.a,2,

pecicbus vini Cerpus. It?.

u

Íeq, Ration

em negationis datS.Thom,

m

&atio: Qug funt conjun&a conjun-

JH

P-7 f« 2.6,2d 1,dicens : Nih

il prohibet

jj

arte fieri aliquid

; €ujus forma non eft

Gione naturali & adequará , ubi eft u-

num ibi eft & alterum, faltem pet con-

p

accidens fed forma fübflautialis,

Sicut

W[WIHN[

comitantiam ; Sed talisconjunctio de-

atte poffint produci rang ferpentes &c.

f

fa&o eft inter Corpus

& Sanguinem

ul

-tlem enim formam non. ptoducit ars

Chrifti,

Ergo,

virtute propriá, fed virtute naturalium

Dixi; Ze factos Quia cümin tridue

à p-rin;ipiommc Ethocmodo producit

mortisChrifti non fuerit ralisconjun&io

Aa 22 2aa

iniet

-

*

222

: TR ACTATUS XIL Examez

$*

riftia. : Idem eft de accidentibus & at-

inter Cotpus &:Sangüinem ejus(fuerunt

H

enim feparata) fi tunc fuiffet facta Con-

ttibutis relativis ad locum, feu depen-

fecratio , füb Speciebus vini fuiffet San-

deatibus ab extenfione locali, uti ftare,

federe, jacere, &c.

guis finecorpore, & fub Speciebus pa-

nis Corpus fine Sanguine, — Quia totus

—OXXIIL. s. Parec & Spiritus S,

)

Sanguis dicitur & creditur effe effufus,

proprié facramentaliter non fünt in Eu-

XXH. g, 3. Etiam anima Chrifli,

chariftia , etiam per c.oncgmitantiam

E

quà anima; eft per concomitantiam fub

mediatam.

utraque Specie, (icuc & Diviniras, &

Ratio fundatur in

S. Thoin- infrà q.

Vetbum divinum. S.Thom.a.r.ad rz.

79.2.7.ad 3.dicenite: Sub. Hoffia mon eff

Ratro patet ex di&ta reali conjunctio-

m totus Chriftus.

Nihil eaim modo

ne. Videinfrà in Exam 4.feq. n,$ 9, uf-

facramenrali per concomitantiam conti-

netur in hocSacramento, nifi fpcet ad

queadfinem, Et Exam.j,0.74.

Nota, hanc Propofitionem , Quande

totalitatem & conflitationem Chrifti,&

duo funteonjunda , ubi eft unum , ibi

dicatüt cum eo cóncomitanter ímmo3a-

«I i

etiam e(t alterum , eff? veram primo de

ri,offerrimanducari, &c. Sed Pater &

Spiritus S.licét uniantur Deitati & Vet-

-t f

conjundione adzquatá , ita utunum -

qué laté pateat, (eu fe non magis exten-

bo divino,non tamen fpectant ad tota-

BUTT

5 W

dat quàm alterum.Hinc quia hamanitas

litatem & conftitutionem Chrifti, qec

Ghrifti & Verbum divinum non uniün-

dicanturimmolari,&c. Ergo.

iT

ftin to-

tur adequate,etfi bene fequatur,Ubi eft

&. f. Totus CHRISTUS €

a

gm'ip:;g

Humanitas ibieft Verbum: non tamen

ta Hofítia, & rotus in qualibet parte Ho-

ftiz, ctiam minima five conjuncta five

d abng

fequitur , Ubi eft verbum;ibi eft Huma-

nitas. Quia aliàs Humanitas effet ubi-

j äïäfi;' ii

Íeparata , fcnfibili tamen,;S. Thom.

nl

que,(icut Verbum divinum eft ubique.

a.

R.atz"(/) S.D.eft: Chriftus füccedit lo-

H.ilia ] lX

Secundo intelligitur de conjun&tione

naturali feu rali,uc illa , quz funt con-

co panis ; Sed natura panisnon folàm cft

jun&a , fpe&ent ad integritatem feu

in toto pane, nec fojàm in parte conjuni-

H

Fa

conftitutionem ejusdem, uti in homine

&à, fedetíam in parte feparatà , eriam

! aj

funt brachia, manus , caput , faqguis

minimá , modó fit fenfibilis, 'Ergg' &

;

naturalis, & alii bumores in fua puri-

Chriftus,

R u

tate confiderati.

'Jifþra&i(

Hinc quia excremen-

Quati hic poffet , a

n quundc')'inlhæoc

Sacramento mitaculosé apparet puer

RE n

ta ,faliva, füdor, lachrymz (idem ef de

veftibus, & cibo) non habent talem

vel caro , fit ibi verà Corpus Chrifti,

-!1'1'0. dfda

QGJI n

conjunctionem cam Coerpore Chrifti ,

Hoc videatut. claré exp!icamm in $.

ln

Thom. hic 476.28.

non f'unrvper concomit'an;iam in Eucha-

ï:!tq]m j

X

?j" 4ttlþ/)

EXA-

EU Quj i!-t

p

De Euchariftia;

923

E&t.;«

i

"

M

-Wä-ä"*käö&* "L3:HC TO EOR HO 300 D-HA EOE H930OP

KHW

»

EX AMEN IV

ii

ii t

Efféllu , Ufu ,& Miniftro

De Forma ,.

T ..

Euchbariftue. -

ii

u)

| STkom à qmjä]S afoue ad 82 -imclufroc.

gu

D

UEROI. Quæ;ïam verba

ti , ufus autem non eft deeffentia hujus

g

de eífenda formx

d

funt

Sacramenti fed folüm conditio applica-

Confecrationis z

tiva quoad effc&um , vel illad -complet

(hi

w E

M

XXIV. 5 1. Probabi-

complemento folüm extrinfeco. Ergo ,

ímit

de effeatia forme Confe-

Deinde an dicendum, verbailla przvia ,

Dacti

i lius eft, 4uód

TA

crationis fint hzcíola verba : ZHec ef?

Quiprid quampateretur, effe de effen-

tia formz, folàm movere poteft hzc

idtot

Corpus meum. — Hic eff Cago Sanguinis

mei, Wel Hiceff Sanguts meni. — Patet

ratio, ut intelligatur, quód verba fignifi-

HQU ) fxf:ï

)

ex $, Thom. a. 1. & 2. & 3.

cent Corpus Chrifti, & proferantur no-

fl:e **;

| Supponitur autem, quódly exzz fine

mine ejus;non Sacerdotis:Sed hac ratio

T:

AUv L

gravi peccato non poffit omitti , & quód

non probat, quia ad id fufficit forma-

[ infHG l

ad valorem fufficiant (ut patet ex fuprà

lis vel virtualis intentio Sacerdotis,

l'unfhüü |

* etfi eam exteríüs in verbis non expri-

di&is) alia verba zquivalentia , fevvan.

& i

dus tamenin idiomate fit mos Ecclefiz,

| mat, ut patebit ex dicendis ex S.Thom,

Ratio: Non alia verba funt de. ef-

a.1.ad4. Ergo.

u;cc&.l& [

fentia formz Confecrationis utriusque

Girca effentialia verba formz Confe-

mï&ïïm

Speciei ,quàm quz adequaté fignificant

crationis vini controverfia eft interipfos

t cf

prafentiam CorporisChrifli fub Specie-

etiam T homiftas, Nam Gonet & alii

alayV

'.

bus panis, & Sanguinis fub Speciebus

volunt , etiam alia fequentia verba , ni-

L

vini, quam proinde & caufant ,' cüm

mirum zovi Tefl amenti, qtii pro multts ef-.

fiat pra&tica: Sed illam przfentiam ade-

^ fundetur , effe./ de cílentia , fundantes

,ïJ«'::Wf

fe in verbis S, Thomz hic a. 3.in c. di-

quate fignificant prafara verba. Ergo.

uT

Min. declaratur: Particula eziz non

centis: Circa haac formam eft. duplex

j

ji4

fignificat, nec efficit prafentiam. facra-

opinio; Quidam enim dixerunt , quod

;'

jl

mentalem,fed verba formz folàm con-

de fubftantia formz hujus eft folàm hoc

ne&it cum illis verbis antecedentibus,

quod dicitur , Hic cft Calix Sanguinis

lcilicet. zccipite €9. comedite , ac reddit

mci, non autem ca quz fequuntut;

fenfüm ggufa!—cm üsüs hujus Sacramen-

Sed hoc videtur ínconveniens ; quia a,

qua

)

"Aaaaaa 2

i

$14

TRACTATUS XIL Éxamen A.

1

quz fequantur , funt quzdam detet-

bujus efl bec folim quid dicitur , Hic eff

Ü

p

ii

minationes przdicati, id eft, Sanguinis

Calix Sanguinis mmei , non autem ea qua

"i

"n

C€hrifti,

Unde pettinent ad integrita-

fequantur. — Etfubdit : Sed bocvidetur

(uit

tem ejusdem locutionis. Et propter hoc

2RCOWUEHIEA S.

Item a/& ezelizs dicunt ,

x

T

funt alii, qui meliüs dicunt, quód omnia

quod omuia fequentia funt de fulff antia

TT

B

fequentia func de fabftantia formz uf-

forma, — Sab[umo ; Sed in his ültimis

xtiot

que ad hoc, quod poftea fequitur, Hec

verbis 'S, D. per fabflantiam intelligit

il

quotiescunque feceritis, quod pertinet

effentiam. Ergo. Prob.min. S.Thom.

il

ad ufum bujusSacramenci.

Undenon

in eodem (eníu accipit aomen fubftan-

UT

£ft de. fübftantia formz.

Erindeeft,

tiz, inque Au&ores, quosimpognat,

1]

quód Sacerdoseodem ritu & modo, fci-

illud accipicbant,quía aliás equivocaret,

fhtno

licettenendoCalicem in manibus,omnia

& nihil dicerer ad propofitum,nec bene

u

hac verba profert,

Luc,etiam 22.iu-

€05 rcfutaret: Sed illi Au&ores nomem

L

N

$T

fubftantiz .. acci

terponuntur verba íequentia | verbis

p

piebant pro eflentía.

"j'f.;clarä

præmifiis, cüm diícitur, Hic Calix no-

Etrgo.

i

"u

vum Teftamentum eftin meo Sanguine.

Confirmant 3.

$. Thom. in 4. d. 8.

At mf

Dicendum eft ergo, quódomnia przdi-

q. 2- a, 2. q. t, ad 3,

argumcntum

Tntt

&a verba fant de fubítantia formz: fed

(quod fic habebat : Proprietstes natu-

drtige

per prima verba,cüm dicitut,Hic eftCa-

taliter. confequuntur fubftantiam tei:

i Q

lixSanguinis mei, fignificatur ip(acon-

Sed illud, quod confequitur fübftan-

3

dl

verfio viniin Sanguinem ; eo modo quc

tiam, non poteft effe factivum trans-

Wi

dictum eftin forma Confectrationis pa-

fubftantiationis. Ergo , cüm illa verba;

nis. Per verbaautem. (equentia defig-

YO Efg

quz conlequuntur , dcfigneat aliquas

g 1 SDHI

at virtus Sanguinis effufi in Paffio-

proprietates Sanguinis , in quem fit

D

nc, quz operatur in hoc Sacramento.

transíübítantiatio , videtur quód non

Hec S. T hom,

Aj

Ífrat deforma) ad hoc, inquam', refpon-

A

1.

Confirmant hoc 1.Ly fubítantia

äpnd

det ficS/Thom. Quamvis illa verba qua

iM

S.Tbom. idem fignificat quod effentia,

fequuntur , defignent aliqnas proprietates

L

tcllf

nam Íuprà q.60-a.3.agensde fubftantia

Sanguiuts , z'ngluamum' bujusmodi, junt

"us

forme Sacramentorum pro eodem ac-

tamen effentiales Sauguimi , inquantum

A

30j

cipit , effe de fubftantiaac effe dee(fen-

eff per Pasfionem effufns,

Subfumunt:

"r

tia5ait enim ibidem ; 52 dwminuatur ali-

Sed Euchariftia eft inftituta non folàm

U ndæ

euid ilerum .que [unt de [ubflantia for-

per modum cibi & potüs fpiritualis,fed

a [scramentalis, tellitur debitus feufi

t

etiam ut exprefsé ranquam Sacrificium

«(

verborzm. Imó(ait Aravio) nunquam

fignificet Paffionem Chrilli, que com-

Ms

invenirur apnd ipfum , fabítantiam non

. pleta & confummata fuit in effüfione

Nl dlen

accipi proc(lentia,. Ergo.

'Sanguinis.

Ergo,

. €onfirmant 2. S. T hom. ait ;

Z-

Jnon POH

Confirmant 4. — Pius V. oppofitam

slam eixerunt , quod de [ubflautinforma

ani ;

'-lusp

(

Sententiam ex Commentariis Cajet

At

qui

p

|

De Euääar;y?iq.

925

effe fallum , Llia Canon Miffz non eft

m [ "äui hac in þar:eä S.Thom, recefferat ,

u W |

juffit expungi. — Ergo.

idem apüd omnes, nec fecundüm omnia

77]

Gonfirmant f. Ecclefia Latina tam

tempora;(ed divería funt àdiverfis appo-

[

neceffaria judicat illa verba fequentia ,

fita. Unde dicendum eft, quód fi Sacer-

ur in. Rubricis Miffalis precipiat; for-

dos lola verba predicta profertet cum

Ay

mam ex integro effe repetendam, fi con-

intentione conficiendi Sacramentum ;

n

tingeret aliqua illorum verborum omit-

perficeretur hoc Sacramentum, — Quia

Ts

"

tíi, Ergo funtdeeffentia, Prob.con-

intentio faceret, ut hac verba intellige-

fr

rentur, qua(i ex perfona Cbtifti prola-

feq. Quia aliàs non effetopus omitfa re-

:P[*gm[:

petere.

tà, etiamíi /verbis p.gæcedcmibus hoc

M(äæ[)

His non o.

b&antiBüs probabilius ma-

non exprimeretur,

HacS,Thom.

g

net, quód Sententia noftra attingat

Quibus verbis S; D. non (olüm ab

s od

mentem $. Thomz. Prob. r, Quia S.

effentia formz excludit illa verbaante-

d

Thom.claré ait: .$e4 per prima verba,

cedencia , Qui pridie €c. fed etiam fe-

eum dicitur , Hic efl Calix Sanguimis

quentia, zov; €9 aterni Teflamenti, &c,

l

lj

n

mei , fignificatur 1pfa. comverfio viui in

Tum quia ait, Si Sacerdos fola illa verba

mentu

Sanguinem €o miodo , quo diclum eft. in

pradiéla proferretcum intentine ,&c.per-

RAl

Confecratione panis: Sed verba Conle-

ficeretur Sacrameutum , veiba nimirum

p $

. ctationis, cüm fint pra&ica , efficiunt

in titulo articuli pofita: Sed verbailla

Qu

- quod fignificant ; & in forma Confecra-

funt fola hzc , Z eff Calix Sanguinzs

g

tionis panis alia verba non fünt de cf-

sei, Eteo. Tum quia S, D, adcit;

j

ï

fentia. Ergo.

Quia Canon AMiffeuon eflidem apsd om-

í

aA

s S.D exprefsé ait , a/ja verbaperti-

nes Cb . fed diver[a funt à diver[es appoft-

yd

nent ad integritatem ejudem locutionis 1

t4,&c.

Sub[ídmo : Sed euam verba fe-

jl

|

^. Sed partes integrales non funt effentia-

quentia, nimirum,novi & arerni Tefta-

n

"

It

. les, Ergo.

menti;à diver(is funt omifa, ut patet cx

71 i

3. S- Thom, in art. 1, quetens an

Le&ioneLiturgiarum,tam moderparum

hac fit forma hujasSacramenti, Hoc eft

"

quàm antiquarum ; illa veró , Hic eft

Corpus meum , & , Hic eft Calix San-

Calix Sanguinis mei , ünt eadem apud

wd'x d

»

j

guinis mei , fibi objicit argumentum ,

Ornnes.

Ergo,

XXV. Hinc ad fundamentum Go-

)

iUf

j

1

quo vult probare;etiam illa przvia ver-

(b

-^ ba, Quj pridie quàm pateretur, &c. effe

gui

neti & aliorum R efp, quód S.Thom. ibi

. de effentia, ut intelligatur formam pro-

per fubítantiam non intelligat. effen-

r

u

i

- " fertínomine Chrifti, & non Sacerdoris.

tiam ,fed iptegritatem ; ait enim , per-

g

Et Refpondet: Ad 4. dicendum , quàd

tnent ad integritatem locutinis tan-

quidam dixerunt , hoc Sacramentum

il

ï

quam declaratto, e'x'prelïio, & explicatió

perfici non poffe pradiétis verbis prola-

formz effentialis , prolata codem titu

pl

tis, & aliisprztermiffis, precipué que

& medo. Exemplificat lioc nofter Con-

tenfon in forma Sactamenti Peeniten-

j of[dm'

. fünt in Canone Mifïæ. Sed hoc pátet

AÀaaaaa 3

qL

*

tieg,

Em

-

*

926

| TR&CTA??IS YL Examen 4.,'"

xik;-quæ licét effentialiter confiftac in

feparatum & mylftice feparant. Proinde

-

ly abfolvo te, tamen illa verba, z peccatrs

ratio Sacrificii non tollitur. Dum veró

du

£ui5 ,cX ulu Ecclefiz addita, poffunt dici

S.D.dicit, quàd etíam fequentia verba

il

effe de fubítantia fermg, quia eandem

pertineant ad vim effe&ivam , loquitur

t

propo&:ionem integrant ; eodemque

. de virtute fübítantialifeu ingegrali,nog

T

e(fentiali,

"

À

ritu. & modo proferuntur. Idem eft

Wal

in Eccefia gezca de illis verbis , QuoZ-

"44 4. Confirm. W.cum Contenfonie

fb

pro vebzstradetur,

fa&um effz ideo, quia Cajetanus ger-

quil

/ 4 1. Confirm.

dift.ant. 'Ali—quandd ;

manam D, Thom, mentem non attige-

g

conc., femper,neg. Unde ly fubflariia ,

tat , vir alioquiningeniofiffimus & eru-

1

[

ficuc in Philofophia , ita & in Theologia

diriffimusad Purpuraim jam affump:us ,

sttre

aliquando accipitur pro effentia , ali-

fübindeque fui juris factus & propriis

d :

'opinationibus plüs zduo indulgens. Et-

quaRdo pro integritate, .Primo modo

E

accipitur à $. Thom. q. 6o. ut patet ex

enim arbitratus eft, S. Thomam exifti-

ii Ch

mareomnia verba illaeffe formaCalicis

textu; infinuat enim, quód per diminu-

inle

tionem fübítantiz intelligat: mutatio-

' effentialia,quibusdam articuli tertii ver-

;JW li

nem , qu4 tollitur debitus fen[us verbo-

bis ab aliorum contextu divulfis decep-

tus,

Hzc ille,

^Hiid,

ram, Secundo medo fümitur 3 S. T ho;

444 $. Confirm.

Refpondet bene

A

in przfenti,quod etiam claià patet : di-

«duhlg x

citenim (pectare ad integritatem. Ua-

idem Au&or, quöd Ecclefia per hoco-

ftendat füam cautelam & folicitudinem

n

de negatür, quod dicit Aravio,

W

add 2 Confirm.neg.min. fubfumptam.

fe&ans fecuriora in Sacramentis; cüm

ETA

Ad prob. iterum neg.min. Quia Audto-

enim omnia illa verba ad effentiam defi-

"Ri n

resaS.Thom impugnati volebant;quód

derari multi Do&ores teneant, illa pr-

ferrim ,qua effüfionem Sanguiais figni-

X

verba fequentia sov; €9 eternr , &c. in

Mi

nullo fenía (pe&ent ad. fubftantiam for-

ficant, & aliunde in po[ïe(ïïon;./illius

formzEcclefia fit,cam retinere & omif-

Val

ma, fed habeant fe (icut illa verba, H«c

' JihoY

quotie[ctinque fecerttzs, &cc,

fum inftaurare prudentiffimé ftudet; ut

I paf

AAd 3. Confirm, mens S.Thot. patet

in re omnium maxima, centro nimirum

- A0 ff

ex ipfis verbis; loquitur enim de San-

. Religionis & pictatis, Euchariftid, nul-

lum prorfus dubium füperfit.Cüm veró

]f&f(ïfms.

uine zuquantum id eft, reduplicativé ut

effafia & vevera leparatus fuit;Sanguinis

- Verba ex integro repetuntur , poftquam

1 r

F:l ü lt

autem ut talis effentiam explicant illa — femel prolata funt illa ,. £/c eft Calic

Sanguini mei,tunc non fünt cenfecrato-

^j

"a

verba, quam verba effentialia folüm

fignificant implicite,

Unde ad tmin.

ria, cüm Confecrationem fuppoaant,

?0' Mm. 1

à

dicitur, quàd illa expreffa fignificatio

fed funt explicativa & declarativa pro-

NI

"Whrim,

Sanguinis , ut revera feparati ,non fitde ^"prietacum Sanguinis Chrifli fufi , & ve-

effentia fed de (abftantia ; & verba ef-

]uti facer. formaz commentarius à Tra-

!IA'.L h

uf«

At

fentialia fignificant Sanguinem myftice

:

ditione confecratug. Hac ille, Exq

u

$

W&Unm

f

p —

iab

927

! -.DeKEuu bar/tia,

IIJJ

j

m

listamen. Ita loquiturS. Thom.q.78.

N

bus däüïng.am. Judicat neceffaria ne-

ceffitate effentig » neg, ; explicationis,

2,4. i C.

Ubi admittit virtutem hanc

conc. Undeeft neceffitas przcepti, non

efle Ph)'fïcam ; non. ptæcisö moralem.

Y

Sacramenti.

"

Nam ad r.ait: Cüm dicitur, folà vir-

QUJERO II. Verba

forits profe-

tute Spiritüs S, panem in Corpus Chii-

(ti coaverti, nonexcluditur virtus inftru-

unturne recitativé, fcilicet hiftoricé fo-

j

Jüm, veletiam formaliter fignificativé ?

menralis , quz eft informa hujus Sacra-

BN r

Quaz vis & cfficacia eisineft? & proquo

menti; Sicat cüm dicitur , Solus faber

lfs

fapponuntly Hoc & Hic?

- facit cultellum , non excladitut virtus

At

d V

mattelli, Hacibi. Virtusautem Mar- «

XXVI, Ante R.nora, quàd verba

:i

j

proferri recitativé & materialiter eft, ea

tellieft phyfica,

Ergo.

PIDD[IH

toferti per modum narrationis ,. in

Ratio patet ex di&is fuprà de eaufa-

J E[.

uantum referuntur verba in ultima

- litate Sactamentorum Novz Legis

?mü'»[ïv ?

Conaà Chrifto prolata , ac fiSacerdos

Tract,rr. Exam.2. n.12. A.2.. —

"M

diceret: Hac erant verba Chrifti, Hoc

. 3. Verba formz ponunt Corpus

rl

eff Corpus menm , &c... Aft fignificativé

& Sanguinem Chuifti fub Specicbusfta-

proferti eft , exerceri ipfius forme feu

tim ac funt prolata , feu ante Sumptio-

d

nem.

verborum fignificationem, quz ab ipfo

Eltcontra Lutcheranos,

x t

indubié , non hiftoricé fed formaliter

Rariopatevexdi&tis. Tum quia ver-

st

& fignificativé funt prolata. Hoc no-

ba funt. practica , adeóQue ftatim cau-

in]

tato

fant' quod fignificant, nec manent fa-

us t

oc

. r. Forma Confecrationis profe-

fpenía ad Samptionem ufque:

]UJITAd

renda eft non folüm materialiter , re-

enim non de effentia Euchariftiz , nes

" ^

citativé , feu hifloricà., fed etiam for-

dat ei virtutem , ut fuprà probatam eft«

Iu

maliter & fignificativé. Ita S, Them.

Tutm etiam, quiaaliàs tollerezur veritas

iil

'q-78'a-5' 4

3

vetborum Chrifti , Eocefl corpus meum

5&0

Ratio :

Verba Sacra&uentorum funt

. led eflet dicendum, Eoceriz,&c, / Vel

(

figna pra&tica; & cfficiunt quod fignifi-

Hic ervit,

ol

&. 4. Forma Confecrationis pa-

&ant: Sed fi non profcranturïfigniüca—

mln

üvé & formaliter , fed tantüm recitati-

nis habet fuum effe&um ante alteram

formam.-

[CJ

vé& materialiter , — tunc non fignifi-

n

n

cant, ex hoc pane, quem Sacerdos ha-

Ratto patet fuprà Exam, 2. n, 1 f- ad

]

U

tv

betin manibus, confici Corpus Chrifti.

Q. 5.inprob. 1. partis-

& Hicinfotma

( d

-Ergo. Min, prob, $i proferantur tan-

&,f. Pronomen Hoc

n

eciee

L

tüm recitativé, per eam folüm rcfertur

Euchariftiz non fupponunt pro 5p

f'ci

j

füumCh:ifli, Ergo.

bus, nec pro fubftantia panis.

2« Nec

jf

€,2. In verbis formalibus hojus

etiam ly Zoc jun&tum par ticulz Efffacic

Hzc fubftantia panis .

u j !

f

il

Saeramenti eft quzdam virtus creataad

. hunc fenfum :

j

n

ttanfit feu conyertiturin Corpus Chri-

)

cgnvcx-lïonem faciendam, ipftrumenta-

*

92$

TRÁACTÁATUS XIL Examen j.

fti.

3. Significant ergo feu demon-

flautia in iflis Hydriis contenta. &ff vi-

h

ftrant aliquid commune pani & Corpo-

num, quz anté fuit aqua, Ia fimi-

AUX

liter.

ri, vino & Sanguini Chrifti,non quidem

p

füb ratione communifive generica five

Ex quo Sequitur, quöd.figniücatü

u

fpecifica , fed fub ratione particulari ,

pronomiifs Hoc aut Hic non fit totali-

lii

quafi fingulari vag?,ut hujus propofitio-

ter fufpenfa ufque ad fimem prolatios

ii

nis, Hoc cft Corpus meum , Hic eftSan-

nis verborum , fed ftatim à principio fi-

'uis meus , feníus fit: Subftantia (ub il-

gnificet & demonflret contentum fub

,

n

lis Speciebus contena eft Corpus

Speciebus , non tamen determinando,

leL

neum, Sanguistreus. Ita S.Thom. hic

quod illud fit , an pimirum fit panis , vel

qu.7 8.2.j n corp.

Corpus Chrifti,quousque ejus fignifica-

Ratío 1. p. Quia aliás Corpus Chri-

tio determinetur ad Corpus Chrilti per

AU

fti przdicaretur de pane , & Sanguis de

verba fcquentia infine prolationis om-

At

vino velaccidentibus ejus , v,g. Panis eft

nium verborum.

Hzc autem convere

- At

Corpus Chiifti : Sed hoc eff falfum,

fio non fitfucceffivé, fed ininftari, ut

-t

Ergo.

docet S.Thom. cit.a, f.inc, Eta.2, Et

V,

Ratiío 2.p. Quialy effin forma nonfi-

q.75.2a.7.

gf

nificat tranfitum fed permanentiam.

XXVII. Licetne repetete verba for-

'rü&.ll.E]

Ratío 3. p. ex S. Thom. a. $. eft;

mzineadem Miíli?

:ii]lü:) Cäfu |

Vétba forma facramenralis fignificant

Dicoe(le grave Sacrilegium,

ET

id quod efficiunt: Sed efficiunt, ut con-

Rarío: Quia verba fal(ificantur , cüm

AT

tentum fub Speciebus , quod priüsezat

proferantur füper mareriam jam com-

1t ts

panis, fit Corpus Chrifti, Ergoetiam

fecratam.

,

D

fignificant tale contentum íeu quid

Eflue peccatum repetere pactem for-

"

m hi

commune utrique fub ratione (ingulari

ma? v.g.ly Hoc vel Hic.

Wzdtum [

vagé. Maj.etfi pateat ex di&tis, decla-

Dico: Si fiat ex miníma anxietate,

* d

ratuc: Licér propofitio fpeculativa pre-

uti fieri folet, vix eritvem'-alc',kvelfaltcm

R A

fupponat (num obje&um , cümde ea

Allud non excedit.

1077

|

verificetur illudaxioma,Ex eo quod res

Ratto : Quia Sacramentum non ex-

LTA E&(

eft vel non eft , propofitio dicitur vera

l

ponitur periculo, nec fenfus vcrbogu;*xi

Eu'lmüia

vel falfa, illud tamennon przfupponit

vatiatur.

g

propofitio pra&ica, uti eft forma Sacra-

vid fi celebrans probabiliter dubi-

ted|

menti, hzc enim etfialiquid afficmet in

tet , an verba Confíecrationis pro

tit ?

Fulc-

Uf lii

re,nontamen ita affirmat , utillud prz-

L.

fupponat fed utefficiat, Exemplificari

Dico: 'Tenetur formamt

$

Mdäl]c

cpctcrcvfu'b

lhz &

[

hoc poteft fic: Quando Chriftus in Cana

conditione,

lg

Galilee aquam miraculose convertitin

-Ratio: Quia aliás Sacrameptum ex-

vinum , appofitis illis Hydriis , verum

ponit periculo nullitatis ,& fc' Pcri»culo

ll lm- "

fuit dicere: Hoc eft vinum , id eft, füb-

peccati morzali;.

"W ü ü

ZNon-

-

De Ezzcllaiari[lä.

929

&i

]

- Nonne fapet aliam faltem. materiam

Nota, adeptionetn gloriz effe cfc-

il

E

feu hoftiam poteft in eadem Miffa for-

&um Eucharifliz , non tantüm ex ta-

|

ma proferri,

tione anibus Sacramentis communi ,

if

Dico : Non poteft (ine factilegio.

quia nimirum ejus effe&us eft gratia ,

u

Aatío: Quja unum numcero Sacrifi-

quz eft femen glorie , fed etiam ex

du

cium petitunam numero formam.

ratione fpeciali , quia nimirum vitam

ij

fpiritualem — priüs in Baptifmo acce-

utt j

| Effettus Enchaviflia. AT bom.

pram fpiritualiter nutriendo auget &

ii

confervat,ut poffit continuari uíquead

ä;-hw[»

q.79-per 8,art.

tempus, quo gloria recipiatur.

ügmicz-

B. $.

Virtute hujus Sacramenti

hii

. QU/ERO LT. Qis eft? Poreftne ap-

remittuntur peccata venialia. S. Thom.

plicari aliis non fumentibus ?

yij of«

a. 4.

j

- XXVIII. Anre R. Nota , multa hic

Ratio efl : Omne Sacramrcntumrcau-

[uti

dici poffe,qua jam tra&tata funt in pra-

fat gratiam & charitatem ex Opereope-

M E*.g

€edentibus ; nimirum, Quando Eucha-

rato ; Sed quaties infunditur gratia , re-

.fiftia caufet gratiam,

De quo vide

mittuntur venialia , ut docet S, D, infvà

if

Tra&t, r1. Exam.2.. n. 16. R, 2.

An in

^

q. 87.2.2. Ergo Euchatiflia tollit ve-

aliquo cafu poflit caufare gratiam pri-

nialia, & quiMem ex hacratione (omni-

mam, & temittere peccatum morta-

busSacramentiscommuni) immediatà.

Wt lcüa j

le. Vide ibidem.n.20 R.5. Ancau-

Deinde ex ratione fibi peculíari, me-

et gratiam recedente fidione, ibid.

diaté, Quia ex opereoperato fpecialiter

r :

113,R.3. An peccatum veniale im-

excitatfervorem charitatis, Sed hic fer-

jb " pediat hujus Sacrameni cffe&um, vel

vor oppohitur peccato veniali.

Erga

an ad eum percipiendum requiratur de-

tollit illud,

votio a&ualis, vel (ufficiat habitualis

TOR

INota tamenquóàd,etfi Euchariftia ha-

ddm| -- per fatum gratiz, ibid. n,2 2,R. $. Ho

beat virtutem tollendi fimul omnia veni-

notato

*

alia,non tamen femper omnia delet,non

at

E.r. Effe&us primafiu*s Sacramen-

defe&u fui, fed ob indifpofitionem fuf-

[

J

ti Euchariftiz eft gratia fecunda cibati-

cipientis, ait S.D. a,4.ad 5.

va$ fecundarius eft p

iritualis quzdam

5:.4. Per Euchariftiam etíam remitti-

)

dulcedo.

l

d

Patet ex (zpe di&is fupride

tur poena peccau, non tota ; fed (ecun-

n[üf'ï

Sacram , in communi ci

*

))

tato n. 27"RT5'

düm quantitatem devotionis Íumen-

"ufque ad finem,

tium, $ Thom,a.j.

F;ICIC mb

B.2. Edam adeptio gloriz eft effe-

Declaratur:Euchariftia ut Sacramen-

. . &us hujus Sacramenti juxta S, T hom,

cim (de ea, ut cft Sacrificium , agetur

jn?

. &a, Patet exillo Joan.6./.; 9475 pzan-

inftà cum S. Thom. q. 83.) penim

PC

U;UW

ducauerit ex boc pane , Viv

.non remittit quídem dire&é , cüm non

*

ff n &ter-

fit inflituta ad fatisfaciendum , fed 'ad

N

'Bbbbbb

fpiti-

-

Mi

$10

ZRACAZTATUS XIIL Examen 4;

fpiritualiter nüttiendum vi unionis ad

tradita. — Zcefó Sasguis , &c, qui pro

&i

Chriftum & ad membraejus , adeóque

vobis Ícilicet fumentibus, €2 pro mul-

Áruntt

proprius & dizectus effe&us ejus eft grae

tis Ícilicet aliis , effanderur i

" remiffo-

2l

tia nutritivas (ed indiceQée , caufando:

newpecmtorum.,-

.enim gratiam & fervorem chatitatis ,

/;ffsj;siietw

4. Parspatet : Quia a&us c*omn;u'ni'«

M

i

AL

etiamindiredié caufat remiffionem poz-

candi feu facra Commiutoio efta&us Re-

!

nz ,juxta majorem vel minorer fervo--

tis cbaritatisintenfronem,

ligionis,& opus Dco gratiffimum, Ergo

«?JSFPSMI

€x opeteoperantis patefl pro aliisoffer-

ET

m.f, Per Euchariftiam homo pre-

ti , iisque (ive vivis,, fivedefundis pro-

titim

fervatur à peccatis futuris. Ita S/Thom,

deffe per modum meritide congruo,vel:

tict

, 6;

per modum fatisfa&tionis , aut impe-

ttiil

Ratio S, D. cft : Quia homines intus

trationis, itr quo koc Sacramenium cen

A d

in anima roborat tanquam cibus fpiri-

fetur habere fpecialem efficaciam , nom

1 Tttia

o tualis, & exteriiis demonum incurfus

mintisac habenc alia bona opera, nimi-

l,

.. depelli. . Unde Chryfoft. fuper Joan.

ait: Ut Leones flammam fpirantes, fic

rum: jejun'am, oratio;eleemofyna; &c,.

N

Tum propter realem Chrifti: prfen-

ab illa menfa difcedimus, tertzibiles cf-

*nle

fecti Diabolo,

tiam,& quafi familiarioremrconjundtio-

"ingi

nem. "Tumctiam;, quia fpecialiter exe

XXIX, g. 6, Euchar

'ifïïa fünäemibus

il

€itat fervorem charitatis.

lïffnamiaü

e€x opere operato prodeft non folüm ut

Sacrificium, fed etiamut Sacramenium:

BX

A otame

Bon fu'mentibus verö*- C); opere operato

"Ofürs feuSumptio Eucharifna

BEU

prodeft folüin ut Sacrificium, ut Sacra-

€S drfpofitio animaad cam.

mentum autem ex opere operantis,

LXXXI. j

"d

Ita.a. 7-

X bom. q.86. per 12.4rt.

Y

rj i

Primam Partem, quód nimitum Eu-

«hariftia fümentibus profit, probat S,D..

QTLERO IV. Quorfontmodi manz

M&Eïamgm

dacandi: Chriftum 2 qux difpofirio re-

Mm h!

ex illis verbis Canonis t Quotquor ex

hac altaris participatione facrofan&um

quiricur i fumente : quantum peccae

Til

tum eft indigma fumptio ?

Filii tut Corpus & Sanguinem fumpferi-

N p

OA

mus, omni benediétione czlcfti & gra-

OXXX.oye. z. TFriplex eft nanducatio

tiá repleamur,

Euchariftiz , ut patet ex Trid. Seff. 1.

W (

2. Parterm ex illis, Memento Domine

«ap,8. Prima facramentalis tantum ,

:ïïlllf &Uffio )

famulorum famularumque tuarum, pro

quz cftin malis Chriftianis qui quidem

* Tunjel

quibus offerimus, vcl qui tibi offerunt

Íumunt verun: Sacramentum fed fine

m

"tlh

hoc Sacrificium pto fe fuisque omni-

fru&u, Unde Ecclefia canits um

Kütim

büs , &Co

:

boni, fammnt rnali , forte tamem inaquals

! mmah«r

3- Partem probat ex forma Bosc-

vit& Velinterithr. Secunda eft fpiritua-

Uf

abho-

V

5 «g'f."a:ionis Calicisx : Mattþ. 26,& Luc 22

lis tanuïm,qu'alitegmälhd'wcattlr

t ahl

gnin;g

4

uT

/&

z

-De Ezzclwrä/zzïä," X

93t

.quiþ;

iL

duinibus juftis, quando fide vivi hoc — tum. — Et hoc non folàm eff fpitituali-

Sacramentum recipiunt in voto & defi-

w

ter manducare Chriftum, fed etiam fpi-

«eri» explicito manducandi illud rea-

xitualiter mandsscate hoc Sacramentum,

liter, qui etiam recipiuntejusfru&um ,

quod non competit Angelis. Hzc $.

m

füilicet grariam. :Que tamen non eft

Thom.

df

proprié facramentalis , .càüm non fit.ex

Ex quibus Pa—tet,qnombdo Chriítus

n

pete operato , mec à Sacramento in te

dicatur cibus vel panis Angelorum,me-

li

fufcepto caufata , utirequiritur ad gra-

titóà nobis angelicá cum puritate inEu-

d

tiam :Gcramcmalcm 3 Vocaturtamen

chariftia fümendus.

g

effc&us Sicramenti , quia datur per-or-

XXXIL &.3. Habens conícientíam

n d

dinem ad illad , ex operezamen ope-

peccati morralis , per fé & regulariter

u

rantist eftque fimiliseffeQui facramen-

loquendo tenetur , & quidem ex pra-

n

tali. Terria eft lfacrameï]tal'is—&ïfpiti-

cepto divino, non naturali fed pofiti-

Wi Ü

tualis fimul , quia abhomine Jufto reci-

vo;pramittereconfcffionem ante'Com-

m i

pitur hoc Sacramentum & fru&tus ejus.

munionem.

præ(:n«

Addi poflet .4. modus manducandi

Ante probationem Nota,hic non eífe

jdo

Chiiftum, qui tamen ad unum ex pradi-

Íermonem «e Sacerdotibus celebratu-

J

&is redaci poreft, nimiram realis &

ris,de iis enim jam di&um eft Tra&. z x,

t

puré materíalis, qualiter poffet fumi à

Exam.4 n.38.R .. & 2.Itemque difpa-

il

bruto, vel ab eoqui ne(cit, quod (umit,

fitio fufficiat ad recipiendum fru&um

effe Sacrtamenium , fed fumitat Datura-

;bgt;ïjïïi

le alimentum.

Euchari &.iæ,*:videibid,'Exam.'z.n.zz.R.jy

Toc notato

jf

XXXL y. 2. Licàt Angeli fpiritua-

1. Pars de obligatione abfoluté fta-

liter manducent Chriftum ; nontamen

Ts

tuiturà Trid. Seff t 5,can.z .

convenit.eis fpiritualiter manducare

2.Pars,quód fit preceptum divinum,

thoc Sacramentüm.

Ea S.D. a.2.

nodïmm

colligitur ex eodem Trid, ibidem , ait

xfb

DDeclarar boc :

fpiritualiter mand

Dapliciter contingit

enim: Statuit atque declarat ipía S. Sy-

W Ptm

ücareChriftam. Uno

modo prout iníua S

nodus, illis , quos confcientia peccad

pecieconfiflit. — Ec

mottalis gravat, quantumcunque eriam

hoc modo Angeli manducant fpirituali-

s

fe contritos exifliment, habirá copià

ter ipfam Chriftum , inquantum ei u-

il

WI[

Confefforis , neceffarió przmittendam

i

niuntur fruitione charitatis perfe&z, &

effe confeffionemfacramentalem. SuP-

j

vifione manifeft4 (quem Panem expe-

y

[* : Sed declaratio precepti fuppo-

$

Gamusin Patria) non per fidem , (icut

«m;

ii

nitpreceptum, — Ergo eít divinum,

j

nos eilicunimur, Aliomodo contin-«-

Ratio 3. p. Conftitutà. naturá. hujus

j

git fpiritualiter manducare Chriflum ,

j

Sacramenti , potuit Dcus ordinare , ut

prout eft fub fpeciebus hujus Sacramen

quis fine confeffione licite illud reci-

l

i

ti, inquantum aliquiscreditin Chriftam

peret, & quód conrritio e[ïct fufficiens

j

€um defiderío famendi hoc Sacramcn-

f

difpofitio & reverentia.

Ergo pravia

Bbbbbb2

Con-

At 9 52

TRACZ ATUS XII. Examen 4.

confeffio non oritar ex natura hujus

co. 2, Dum Sacerdos ex officio tene«

at

Sacramenti , confequenter nec eft pre-

tur celebrare , & per alium non poteft

Wnam,

ceprum fiaturale de ca , etiamin ordine

fupplere.

3. Si necefle (it celebrare ,

.i:cmprc

gratiz , fed tantüm fuppofito Dei fta-

ut confecretur hoftia pro Communione

)

toto per Apoftolum loco citato nobis

moribundi, (ive Sacerdos teneatur ex

t

i

£radito.

offiio , five non, 4. Quando fine

TW

m

qï

Dixi in R, 3. per fe €$ regulaiiz'er;

fcandalo celebratio vel Communio ne-

inp

quia in quibusdam calibus licet com-

quit omitti. Et fi qui fimiles cafus fe

ipiüte

muhnícare c'um fola contritione. Pro

offerant , quorum neceffitas maximé

l Quo.

uo

pendet ab atbitrio prudentum,& habent

tilone

& 4: In cafu quo peccator non habet

locum etiam in Laico,ut fufficiatei con-

- ntali

tritio,

copiam Confelforis , & urget gravis ne-

a |

ceffitas communicandi , poteft licité

Bu f.

PfObabililiS'*e&,quöd prace-

du

communicare elicítà contritione , vel

prum Trideat. (de quo fuprà Tra&1T,

"ï;ä.yfrö !

etiam attritione. füpernaturali, quam

Exam.4. R.2.) pofitum Sacerdeti fine

NS

3

fs

prudenter. exiftimat effe contritíonem :

prazvia confeffione celebranti , dum eft

ia

fed omhino requiritur utramque hanc

in mortali, ut quamprimum confitea-

Dd

conditionem adeffe, fcilicet Confeffarii

tur, non obliget Laicos.

*

carentiam, & comunicandi neceflitatem;

Katio : Quia potuit occurtere

'chc-"iar-'

Notic

alterutrá deficiente , non licet.

liscaufa,cur cclebrantibus id praciperee

IN

Declaratur y. quando cenfeatur non

tur & nonaliis, quia Sacramentum non

m Q «

effe copia Confeffarii. — Przgó, Quan-

folàm fumunt, fed etiam conficiunt &

J D

offecunt.

do nullus adeft Sacerdos. 2. Siquidem

Ergo in eis requiritur major

u fl

adfit , fed non po(ïitei confiteti fine in-

preparatio & —reverentia,

Hinc S,

i üfgmviæ

terprete.

De quo vide infráà de cón-

Thom. hic q.83.a.6. ad 2. afferit , inco

Rn

feffione Tra&. 13. Exam. 4. n, 6o.

cui deeft copia Confeffarii,& Commu-

X.M'& j':

3. Si Confeffario pra(enti non poffit

nionis neceífitas urget, requiri propofi-

Pt

confieti fine gravi periculo pertractio-

tum confitendi & fatisfaciendi, nihil

t

nis ad peccatum velfra&tionisfigilli , &

addens de ftatim poftea conhtendo,

fecuturi inde damnivel infamix.

Ubi

tinij.

- Ex quoSequitur , quód fi etiam Sa-

cerdosin neceffitate communicaret mo-

i

fi periculum cenfeatur effe folüm reípe-

&u unius alteriusve peccari, his omiffis

re biicorum fine przvia. confcffione ,

tenetur confiteti alia, Porró quanta ad

non teneatur ftatim poft Communio-

NI

emittendam confeffionem f(ufficiat di-

NUT"

nemcoifiteii. Quia Concilium folüm

ftantia Confeffarii, vide füprà Tract. 1 1.

loquitur de celebrantibus. Sitamen Sa-

hümf inft

Exam.,4. n,28.

cerdos deberer complereSactinium ab

T

Declaratur 2. qua fit illa gra&is ne-

alio inchoatum, vel qui inParafceve ex

"i

neceffitate facerer officium fine confef-

jïä " dfd

se(firas. — Primo eft in periculo mortis ,

ut fi alids quis effet moriturus fine Viati-

NT

fione , obligatur poftea quamprimum

€ot-

"s

8

* De Eucharzffza.

233

|:

—

iib

confiteri, quia facit a&ionem Sacerdoti

Go ejusque diguitate, tantó peccatuin

Ql Pü'.'u'

eftgravius, quantó majus eft obje&um ;

propriam,proi ndc(']uc'nomine celebran-

d

tis comprehenfam.

contra quod peccatur, ut patet luprà in

u

x.6, Dictum preceptum obligat; at

Tra&, de peccatis, Ergo illa peccata per

r

pravic at confefTio integré de omnibus

[e (unt gravifima ; quz committuntur

iib

peccatis, quorum habetur memoria.

immediatéán ipfam divinitatem , & di-

II

Ratio patebic i:.frà deobligatione ad

reité repugnant Virtutibus 'Theologi-

ls

integritatem confeffionis,

cis,ut (ant;infidelitas,blafphemia,defpe-

, turn

ratio, odium Dei, Secundo loco po-

Ex quo Sequitur ,. quód

fi quis po—[t

t

confcflionem recordetur alicujus pecca-

nuntur illa peccata; etiam fat gravia,qua

M

ti mortalis obliti , & Confeffarium

committuntur. in hüumanitatem Chrifti

commodé habe:e poffit , cenetur illud

in propfia fpecie,uti fuerunt peccata ju-

"adhuc ante Communionem confiteri;

daorum crucifigentium Chriftum,Ter-

ii

ATabt

Qui veró ad menfam Communionis

tioloco funt;que committuntur contra

gt

Jamfedet feu fle&it,& recordatur alicu-

Sacramenta;pizfertim contra auguftiffi-

j, dumt

jus peccati: mortalis, & finenota infa-

mum Buchariftix Sacramentum;ad qu&

coniti

[pe&tat peccatum facrilegg Communio-

migz recedere. Confeffariuique adite

nequit; poteftelicità . contritione licité

Dis, Poftiemo loco funt,quz commit-

;[e[gma*g

€ommunicare.

tuntüt contra puras creaturas, ut fur-

tum, homicidium;&c,

?ml?tlf';

.XXXIIL . 3;.7.Qüi Euchariftiam fu-

um

mit cum conícientia peccati mortalis ,

Dixi,per fe ; Quia per accidens unum

iil

peccat mortalitet, peccato facrilegii,

peccatum cft graviusaltero ex parte pec-

ia

|:

Quod quamvis fecundüm fuam fpe-

cantis , at ; fi unus peccet ex contcmptu

f

ciem fitgravius plerisque aliis , nonta-

vel certá fcientià alter ex quadam igno«

j

men eft omnium gravifimum, taS,

rantià vel infirmitate.

Item ratione

k(un

D. a.4.& j.

majoris damni vel fcandali, proutexpli-

vigt

Y. Pars patet ex illo z, ad Cor. 11.

catum eít fuprà de peccatis, Tra&. 4«

ii

Qui mandacar & bibit indigne , judi-

Exam,2.n.34.&íeqq. Et fecundüm

eium fibi manducat & bibit, id eft,

hoc peccatum indignz communionís

yedi

( i

condemnationem, idque propter gra-

gravius eft in illis, qui accedunt ex a-

Dd

vem itreverentiam,

&uali contemptu cum confcientia pec-

r d

Nota «x folutione ad 2.quód alia (it

cad mortalis, quàm in iis qui accedunt

medicina, quz datur fanandis, & hac

indigné ex quodam timore, nc depre-

(gf

ii i

fapponit infirmitatem; alia quz datur

hendantur in peccato. ltem eft có gh-

j d

jam fanatis ad confottationem , & talis

vius, quó pluribus & gravioribus pec«

€ft Euchariftia,

€atis fumens eft obnoxius,

j

—.-2, Pars declaratur ex S, Thom. a. $.

"Tandem long? gravius peccatum ef-

d

Cim effenrialis & primaria peccati gra-

fetimó maximum horroerem prafefer-

anibus

mp[ifüg

ter; fiquis hoc Sacramentum ác

[

vitas & pez fe faüs defümatur ab. obje-

Bbbbbb 3

d,cvæ

—

TRACZATUS YII. £xatnen 4,

$

97T

E

devorandum , vel in lutum .concul-

Ratío : Quia per publicum ctimen

bl

candum, velin fterquilinium projice-

folüm eft amiffum jusfumendi publc?,

»

(

ret, Rationem dat $. D, hic ad 5,

ne detur aliis fcandalum.

X

giinh

QQaia hoc faceret ex intentione inju-

77 g, 3. Peccatori ecculto occulté pe-

lus

tiam faciendi huic Sacramento ; »quod

tenti neganda eft Euchariftia.

tuidna

non intendit peccator indigné commu-

ARatío : Quia nulla fubeft cau

fa '(Ealfif'

[j

nicans,

dali vel infami in hac.denegatione.

"

Ex quibuspatet,facrilegem Commu-

-.. i& 4». Peccatori occulto publicé pe-

tiemdid

nionem fecundüm (peciem effe gravius

tenti Euchariftia on eft üeganda.

v f

homicidio (fecuseftde Deiidio) homi-

ARatio: Tum ,quiä;publicä eftin pof-

"ia

cidium veró firgravius ratione damni ,

feffione füz famz, adeóque non eft dif-

tvl

utpote quad eftitreparabile,

famandus public&. Tum etiam, quía

bilicc

QUAERO V.. Euchatiftia eftne de-

ita fecit Chriftusin Ceena, Corpusfuam

dbf

neganda peccatoribus?

dando Jadz.

Dc quo vide in hoc

Thom.a,€, Pu-

Hgno 10

XXXIV. g. r, exS.

Exam. n.5 7. R..3.

blicis (eu manifeftis peccatoribus non

"" grj. SiSacerdos peccatum fciat p

«

!;nlaqgi p

Jdum

eft danda Euchariftia; nifi poft peniten-

folam confeflionem, & non poflit ex a-

tiam & reconciliationem.

lia canfahonefté fe excufare,debet dare

*ünhofl

at (

- Ratío : "Tum quia fic exigit divina

«tiam occulté petenti. Secus fi Íciat

fimul alià viá.

N

10 [

Majeílas & difciplina Evangelica. "um

etiam quia tales per publicum ctimen

Ratío 1.p. Quis Sacerdos obligatur

Al

non expiatum amiferunr jus ad Eu-

figillo Confeffionis etiam refpe&u pee*

il cïxer'il'

(chariftiam.

nitentis,itaut fineejusconfenfu depec-

'Mi: I

M

Nota , manifeftos peccatores. dici,

catisin confeffione auditis extra confef-

ftify k

quorum peccata nofcuntur ante Judicis fionem, etiam cum ipfo licitéloqui non

Ícntentiam, aut per propriam confeffió-

.poffit Ergo.

M

df

nem in judicio fa&am, vel per fa&ti evi-

. Ratio2 p. Quiatuncpote

N

Iï;xalio mo4

dentiam, nulla tergiverfatione celabi-

dofe excufare,

W[UmP!ïo

A0 f

lem: que evidentia debet penfari non

"— Bn6. Ad .evitandumïpeccamm ihdi-'

ex (olo teftium numero , fed attentá

gné fumentis nonlicetin ullo cafuzi da-

FMJM((;

re hoftiam nonconfecratam.

qualitate deli&i,loci, perfonaruth ,qui-

"atf

bus decrimine conftat. Tales funt pu-

2a.6.ad 2.

; It3 S-Do

f

h

J

blici ufurarii, raptores, &c.

ARatio: Tum äuia adeffet fidio; quà

y,

Mm, P

iV

. 2. Peccatori publico poft pceni-

at

verbis, fa&to; vel geftu affirmiaret,id effe

tentiam occulté petenti poteít dari Eu-

Chriftum, quod non eft. Tum ctiam,

ilon

al

chariftia , modó illis, coram quibus

. quia populum vel ipfum fumentem ex-

Vomm

fumit, confter de poenitentia,

Unde

poneret peccato Idololatria.

l'g(yF

& ejus Communio non eft publicanda,

5:.7. Nullo modo Corpus Chtifti de-

h

40

uafi

antequaminnotefcat ejusemendatio- —— betdarialicui (ufpedto dc crimine, q

a

lg

De Euchariflia.

938

] «ïma;

a*dfexam*ih'ati'on*cm'.- Ita $.D.ibid. ad .

x

XXXVI, 5 r. cum S. Thom. a.9;

Tinde & graviter peccant viri,quiaad S

[2

ipils

Euchariftia non-eft deneganda iis, qui

Communionem cogunt uxores, quas de

habént debilem ufüm rationis, modó

|

|

UA

j

adulterio habent fufpect;s..

detur raró, ut in Pafchate aut Jubilzo,

Ratio : Quia eft. rentatio Dei ,. ut

& pravié infiraantur;& defit periculum

al

&xtraordinario: ügno patefäcia! vetita-

irreverentiz,

tem.

*

1

Katioy. Quia tales poffunt aïïqlfamv

XXXV. Quud fí Sacerdos Commu

devotionem hujus Sacramenti concipe-

dcy

nionem diffribuens inter communican-

jj

re, Porró quid fit habere debilem u-

tes videat fominam, que facram ho-

fum rationis, S, D. exemplificat hoc ex-

m

fliamextrahit exore in ftrophiolum; ad

emplo, Sicür dicitur non vídens , qu£

R

malé videt..

m d

éamyut f ;1fþica'tur,iriiïo*norandam 2

Dico,hic cautéagendum effe.. Prizzó,

g. 2. Illis qui nunquam habuerünt

orpusl".!a*.

T

fi Sacerdos feeminam: nofcat, vel ex ali-

ufun: rationis , fed fic à nativitate per-

manferunt, nom eft dandum Boc Sacras

quo figuo notare, & pofteg cunrea fe-

eríimloqui poffit , & malutm impedire ,.

mentum ? (i camem illis daretur , proba-

p

[it ette

id faciendumreft, z. Sialiisnon adver-

biliuseft, quód reciperent gratiam.

tentibus lioftia clam ei eripi poffit,. eri-

Katio x, p, Quia iti eis nullo modo

fetdat

piatur ? (i neutrum horum poffit fieri,.

przceflit hujus Sacramenti devotio,

T (dt

res D'eo commiendetur. . 2. Feemina

Ka 2. p- 'Yum quiag juxta probata

illa public& confundenda nor eff , nec

ad fructum. Euchariftiz fufficir ftatus

ag

V

hoftia ci eripienda: -

*

E

gratiz , & nonneceffarió requitivur de-

d

»

votio a&ualis , vel' virtualis z Sed in

j

Ratio : "Funrquía juxta füprà di&a

Eucliariftia poteflimó debet miniftrari

talibus adhuc eft gratia ac innocentia

u

occulto peccatori publicépetenti, Er-

baptifmalis. Ergo, TumquiaSacra-

ngüi W

go etíam poreft relinqui illi, qui puta-

ment& conferunt gratianznon ponentie

z

tur e2 abufürus, Tunretiany, quia fola:

bus obícem;. Etrgo.

ao

prafumptio nom fufficir, uc quís cunz

Bt. 3. Qiui non femper' carterunt ue

certó fecutur&infamid extrudatur ex

ft rationis, fiprius, quando erant com-

yum ïüä

pofíeffione (uz famzz Sed ralis femina

potes fuz mentis , apparuit irreis devo-

ul

eftin poffeffione füze famaz , & contra

E

tio hujus Sacramenti, debet eis in arti-

eam ftatfolaprefumptiocriminis. Er-

culo mortis exhiberi , nifi forté tímea-

go. Min.prob. Fofram enim folüm

tur periculum vomitüs vel expuitionis:

d

1

phlegma traxit ex ore , vel extraxit ho-

Etralibus ;ait S; D. , infundeadam ort

j )

ftiam, non ad'abutendum e4, (ed'ne per

effe Euchatiftiam.

j (!/JIH»

yu V*

fubitum voritun, quemtime

fxi'nlïonof

Kario patct. ex . ipfis verbis S*..Tïïqw

mur- Ergo.

fa.

| QUARO VI, Eachariftía effne

XXXVIL ,4. Loquendo de arre«

nfhdf

"

: danda n-gn habentibus u[um tationis?

bolo

of

pritiis [C)ï& energumenis ; fcu: àDia

[

—

-

036

fR ACTZTUS XIRL ÉExamen 4

Adde, quód tales videantur füb Mif-

um

obícffis, diflinguendum eft.. Aliienim

func, quos Deus tradidit ptopter fccle-

Ia ad Elevationem & füb Communione -

siad

at

£a in poreftatem Diaboli , nec conantur

pe&us cundere, variaQue devotionis fi-

utà peccato mundentur, & Deo recon-

gna edere ,adeóque cenfentur Euchari-

'JU';qU

ftiam adorare, & (altem in confufo a-

M.

cilientur , & tales à myfleriis divinis

funtarcendi, ufquedum finceré peeni-

gnofcere, quód, dum illa difpen(atur,

iltmon

teant. Aliifunt qui quanrum in ipfis

non detur ut cibus profanus; fed u fpi-

Vi

ritualis.

ii c

eft, conantut , ut à poteftate Diaboli li-

berentur, & ralibus facra Communio

Vide infrà de confeffione homi-

nili

nis furdi & muti, Tra&. 13. Exam. 4

E

non eft deneganda, ut patet ex S.Thom.

ad

*

D, 60.

v

Aimqua !

An ebrio lethaliter infirmato poffit

Quid fi effet fimul cacus à nativi-

t d

dari Viaticum Euchariftiz , vide fupià

tate?

Á

At

;

Tra&r. $. Exam.3. n.81.

Dico: Ordinatrié non poteft tali hc-

at

XXXVII. Refp. 5, Homini rationis

mini dari Euchariftia.

ïïï'x!pem

compoti fed à nadvitate furdo & muto;

Ratio : Quia difficillimé poteft qua-

nülw

lificari & inílrui.

fignis & nutibus, quantüm fieri poteft,

UE

izvié confeffo, ficut poteft dari abfo-

Imó,&

ffllis,quæ

Jutio, ita & alia Sacramenta,

Dispofrtio corporis ad Eu-

UT

faltem tempore paíchali & in articulo

At

cbaw'jïiam.

mortis , Euchariftia ,fialiàs non videa-

As

QUJAERO VII. Pollatio, vel aäas

tur indifpofitus,

F

Ratioéff um dicta neceffitas facri hu-

conjugalis, & cibus praaffumptus im-

Tut n

jus Viatici, Tum quia ope visüsper nu-

ediuntneà fümptione.

s

"tb

tus & figna poteft difponi & inftcui.

XXXIX. De peccato po

llutionis d-

Atl

- Oppono: Homo furdus & mutusnon

&um eft fuprà Tradt. j .Exam,2.n.38.

Toliter

haberactualem fidem hujusSacramen-

Refp.1. Si pollutio fit fine peccato,

l

MW: Wt

ri,aut abfentiz panis feu transfubflantia-

vel cum peccato folüm veniali, non ex

Mu

necesfitate impedit fumptionem hujus

n

$

tionis, fides enim eft cx auditu ,quo ille

Áj

li

caret.

Ergo.

Sacramenti , bene tamen ex congruen-

ff

lin

-Ad boc Rnihil hoc obftare : Cüm

tià ; fi veró fit cum peccato morali, im-

T

j

enim Deus in neccffariis non defit , fup-

pedit ex neceffitate, nifi przmittatur

u

ponitur quód talis homo interiüs fpe-

Confeffio facramentalis ,quá premifsá

RH P"

Ti

cialiter illuminetur ad eliciendum a-

adhuc peccabit venialiter, nifi excufet

At

&um £idei, ficurid omnino afferendum

jufta cauía, v.

g &ändgillln, infjamia, fe-

" Wr, |

eft de mvíterio SS.Trinitatis & Incarna-

ftum, &c.

x

^

ex colla;io-

-UHC] lum |

tionis , fine cujus explicítá fideadultus

i.Partem declarat S. D.

,^ QUod

falvari non poteft : ceteroquin veró non

Dibus Patrum , in quibus legitor quód

"ll

apparet, quomodo tales poflint falvari,

càm quidam frater. paterecur pollutio-

nem

L ltouftme!

—

De Eucharz/Ha.

937

bl

nem femper in feftisiin quibus erat com-

XL, g, 2. Dea&uconjugali S/.Them.

ml

munícandum, Seniores, comperto quàód

fic loquitur : Coitus conjugalis , fi fit

vitni]l

nalla caafa in ipfo precefferar , decre-

fine peccato (puta ,fi fiar causá prolis

p

vetunt , quód propter hoc à Commu-

generandz , vel causá reddendi debi-

CO

nione non cefaret ; & ita ceffovit illu-

tum) non aÍiá ratione impedit fumptio-

fio Dzmonum,

fpain

nem hujus Sacramenii, nifi (icnt didtum

"3. Partem declarat dicens: Ex qua-

[od

eít de pollutione no&turpá, qu accidit

dam veró con

o

ruentia impedit quan-

fine peccato, [cilicet proprerimmundi-

ye l

tüm adduo, quorum unum femper ac-

tiam corporalem & mentis diftra&io-

n

nem.

cidit; (cilicet quzdam focditas corpora-

Ratione cujus Hieron. dicit fu-

k

lis,cum qua propter reverentiam Sacra-

per Matth. Si panes Propofitionis ab

p

meati non decet ad altareaccedere(un-

his , qui uxores tetigerant , comedi non

de & volentes tangere aliquid facrum ,

poterant, quantó magis ille panis, qui dc

vt

manus lavant) nifi forté calis immundi-

ezlo dcícendit , non poteftab bis , qua

tia itperperua vel diuturna, ficuteft le-

conjugalibus pauló anté complexibus.

ais

pra vel Haxus fanguinis,vel aliquid hu-

bafere , violari atque contingi : non

jusmodi, — Alind autem eít evagatio

quód nuptias condemnemus , fed quód

mentis, quz fequitur pollutionem no-

€o temDpore, quo carnes Agni manducas

1

&urnam, przcipué quando cum turpi

turi fumus, vacareà carnalibus operi-

imaginatione contingit.. Hoc tamen

bus debeamus: fed quia hoc fecundüm

impedimentum , quod ex congruitate

congtuitatem,& non fecundüm neceffi-

provenit , poftponi debet propter ali-

j vclzäiï à

tatem eft intelligendum , Gregot, dicit,

quam neceffitatem, puta , ut Gregorius

ib

quód talis eft fuo judicio relinquendus:

dicit, cüm fortafe aut feftus dies exi-

$i veró non amor procreanda (obolis,

Hutiom'sæ:

git, aut exhibere minifterium, pro eo

fed voluptas dominatur in opere (ut

quód Sacerdos alius deeft, ipfa neceflicas

u

ibidem Giegor. fubdit) wnc prohiberi

x CCW.

compellit. — Hzcibi,

debet, ne accedat ad hoc Sacramentum.

MTE

3. Pars patet; Quia peccatum mor-

Hzc S, D.

avl

tale facit hogginem indignum,quo etiam

XLL R.5. Cibus vel potus przaf-

per confeífionem expiato adhuc teme-

T d

fumptus ex rationabili Eccle(iz Statuto

d

rarium videtur (nifi jufta, ut di&um

impedit fumptioncmx Euchaiiftiz. S.D.

M

eft, caufa excufet) quód peccator . ad-

a.8.

miíTo primàm enormi (celere tnox Cor-

ujl ffmi? i

Ratio tum ob Sacramenti hono:em

i

pus Chrifti fümat : ficut nec à veniali

& reverentiam, tüum ob vomitüs, qui ex

i?

,

excufatur , qui ftatim poft commiffum

preaffum

pto cibo non rafó contingit ,

honicidium cruentis adhuc manibus ,

periculum.

aut poft quodvis aliud grave delidum

xcoïhtf']'

Refp.4, Abhac generali Regula ex-

i

illius ad hocSacramentum :

etiam pie-

cipiuntur infirmi (aictS. D.) qui ftatim

:

)u

mifsa confeffione, accederer,

communicandi fünr, etíam poft cibum ,

[2

Í

(OCCCCC

f

d

s

-

-

TRACZTATUS YIL Examen .

938

u N

ft de eorum periculo dubitatur, ne fine

fit folàm preceptum Ecclefiafticum.Sed

titt f

Communione decedanr, id efl, fi (int in

ficut talis jufta caufa non facilé occur-

uigel

peticulo mortis. -

rit; ita nec ditpenfatio facile dabitur,

u

Ratianem) dat £

Qui ncccmtas non

XLUI, Refp.&. Probabiliuseft, quód

habet Legem,

izifl

Sacérdos non jejunus licité non poffit

tioel

* Noxandum: Manente eidem peticu-

confecrare ob dandam Euchariftiam in-

Bbl

losà infirmitate poffe eidem fzpius fal-

firmo, aliàs morituto fine Viatico ; Nec-

tem de e&iduo in octiduum confetrri

aiom

Parochas, at populus in diefefto audiat

xtdiyi

Euchariftiam. — Nam quia tunc infur-

Miffam, aliàs gon auditurus.

AThom,

£unt vehementes tentationes, & fimul

Ratio: Craia preceptum de fumendo

at

€fE extrema neceffitas perfiftendi ingra-

Viatico & audienda MilTa non obligat

tia;piaMater Eccle(ia videtur hoc indul-

nifi quando decenter haberi po

i

m

teft. Nef:

pere.

Ecclefia difpenfat.

5 vir;pcrc

M [f

XLIL Refp,$, Plures funtcafus, in

Oppono : Olic faltem in annivetfado

quibus non jejuno licet. Euchariftiam

die Coenz Domini Euchariftia fumeba-

L

fümere.

tur à non jejunis in reprafentationem

,[Ha PG]

Conz dominicz.

hm

Primuefl: Si Sa

Ecräos non jejunus

debeat Sacrificium integrare , v. g. dum

"Ad boc S.D,hic a.8.ad 3. ait: effe ab-

Ainm,

per erroremloco vini (quod jam fum-

togacum,.

N

àn dj

;:A

ptum eft) fuit infufa aqua ; aut Sacer-

XLIV. Sed qualejejumium prarequt

h qïm ;

dos poft Confecrationem recordatur fe

titur ad Euchariítiam, naturale vel Ec-

Aoqg,

non effejejunum ; Quia przceptum di-

clefiafticum? Cujus duplicis jejunii ex-

Dud

E

ANtiet

vinum de integritate Sacrificii pra pon-

plicatio patet fgprä Trad. f. Exim4-

'derat precepto Ecclefiaftico de hoc je-

n.6j.

2

li d |

junio.

Idem eft, (i ante Confecratio-

. Dico cum S.Thom,ín folutionead 4-

A

(

nem recordctur, fe non effe jejunum ;

prarequiri jejunium naturz, quod im-

"Rn

& non poffit recedere (ine infamia vel

portat privationem cujucunque praat-

'huquiri

fcandalo,

Item fi Euchariftia ab infide-

fumpti permodum cibi vel potüs: com-

Ti fmm

libuseffet conculcanda,velincendio de-

putat autem Ecclefia R

ana die/m,ä

X ]

I

h

Lt

honeflanda, poffet fumi à non jejuno ;

media no&e, ut fuprà didtum Trad. f*

I

ctiam Laico.

ibid.

lii

Otum

Secundts Cafis : Si Sacerdos (umpta

Ex quo S.D infert, quód nec pþ?c gl-

m dvgg[

ablutione aliquas hoftiarum confecrata-

fumptienem aquz, vel alterius cibi aut

!ICCP" D

rum reliquas feu particulas in calice; pa-

potüs; vel etiam medicinz,in quantüm-

At AL1Q

A€hà, vel corporalideprehendar. Quia

cunque parvá quantitate liceat hoc $a-

lney

cramentum fümere, Necrefert, urüm

[

ii

€atum fumptio moraliter cenfetur effe

j

TOfloh

cadem cum illo Sacrificio,

aliquid hujusmedi nutriat vel non nu-

hg

— TértiuiCafw: Si Papa in hoc jejunio

triat , aut fumatur pet fea

ut cum aliis,

L] dm

A

m cibi vcliy

4

difpenfet, utiex jufta caufa poreft; cüm

li

dummodo (umatuF per modu

; PQEü50

E

De EuchbarfHa, 4

939

m

potüs. Reliquiz tamen cibi remanen-

Deletye e(fe aliqua mora inter

fum-

te$ in ote fi cafualit:r transglutiantur ,

] occu:-ï

ptionem hujus Sacramenti, & reliquos

ib

non impediunt fumptionem hujas $a.

cibos poftea fumendos?

!

idy

j

'::

cramenti,quia non trajiciuntur per mo-

"Affirmo cum D. Thom. ibidem ad &.

dum cibi,fed per moduim falive, Et ca-

m

Mora autem illa antiquitus fuit lon-

ii

dem ratio eft de pcliqxliis aquz vel vini,

gior, nunc autem ad minus per horz

g p

quibus os abluitur,dummodo non traji-

quadrantem (nifi venialiter quis peccare

k

eiantur in magna quantitáte, fed per-

velit) expectandum eft, & prids gratiae

mixte falivà, quod vitari non poteft.

Dco agende. — Excep

Fio eft, fi neceffi-

tlin

pl

A^l^

It $. Thom. Idem eít,fi quis ad capien-

tas urgeat.

dum experimentum de fapore cibi vel

adigt

Aicetne flatim exfpuete falivam poft

W

pottis parüm falivie admixtum,in quan-

Communionem?

:

J

titate vix perccpribili, deglutiret,

Diro,licere quidem

f.

u non effe pec-

-

jj

Quid fentas de mulieribus comeden-

catum , fi nulla hoftiz particula in ore

j

tibus tctram velimile quid?

reftet , quia juxta Medicos faliva non

at

matíond

Dico , poft illius fumptionem non

provenit ex ftomacho, fed deícendit cx

poffe communicare , five (ümat ob de-

capite inoss decenstameneít , non ft4-

Ie&ationem , quod. eft comedere. per

um exfpuere,

r

t de l

modum cibi, (ive ut colorem minu-

Communicans debetne effs honefté

meqnï?

aüt , quod eft comedere per modum

veflitus? -

medicinz.

d

-Afirme, quastüm communicantis

Quid de e», qui comedit modicumi

ftatus & media permittunt,

gt

Papyri; etiam inadvertenter:

Gladiatus communicaturus tenetuüt«

f ]ul

Dico eíle ab(linendum extta. neceffi-

ne gladium deponere ?

tatem, — Quia S. Thom.dicit,Nec refert

,t'mm?d4'

"Affirmo, e(fe de cohgtuem?a adoflen-

Uutrüm nutriat, vel non nutriat,

dendam coram humili Salvatore humi-

] uod lm'

Prerequiriturue ante Communio-

i

litatem, Ira habet confüetudo. Nulla:

nem fomnus, veldigcf'cio cibi?

j qu

tamen eft Lex, quz ad hoc graviterob-

j d

- XLV. Dico cum S, Thom.ibidem ad

liget.

J

it]

fubiait: Necrefertutrüm poft cibum

À

vel potum affumptum dormierit , qut

Neceffitas EucharifliaeS? obli-

eiam digeftus fitquantüm ad rationcm

g

(U t!b

)

precepti: refert autem quantüm ad

gatto fumiendr.

Nm

perturbationem mentis, quam patiun-

Aliqua de hocjam dicta fünt de fum-

f

tur hofnines propter infomneitatem vel

i

ptione Euchariftiz quoad neceffitatem

" U"m

'l

indigeftionem. Ex quibus,fi mens mul-

medii in re vel in voto de parvulis &

tüm pertürbetur,

adultis.

(

p

/'ad . (u

homoredditur ineptus

Exam, r. n. 4, ad Q. 3. ubi vi-

*

pionem hujus Sacramenti-

" J

H

.de; Hic potiffimüm agitur de necefli-

| t[mu]

&C x'b,i.

tate przcepti?

4

Püt"f

,Ccceccc 2

QUA.

946

ZRACZATUS YIL Ekamm 4..

QUAERO VIII. Quo atatis anao ,

u

Eauchariftiam veró requiritur major di-

quo tempore anni ; in quo cafu obligat

Ícretio, ob rationem mox datam.

b

preceptum Communionis?

Keíp.3. Puetis doli capacibus previé

At

confeflis debec in articulo mortis dari

XLVI. Reip. I. Pueri non obligan-

t 1

A

ar ad fumptionem Euchariftig , ante-

Euchariília , licét antea nunqnam com-

d

quam perveaiant ad annos difcretionis,

municaverint,

Et hoc probabiliuseft,

li

id eft ;quando non folüm (unt doli ca-

& collgitar ex veibis S. Thom.anté ad-

!

Pt

aces , & peccare poffunt, fed etiam

dudis,

sf

quando talem habent difcretionem &

- Katio: Tumquia Euchariftia pueris

i p

rationis ufum , ut hoc myfterium (uo

multüm poteft prodeffe. — Tum ediam,

AU CA

modo capere , illudqQue tanquam cibum

quia non fit injuria Sacramento,cüm ad

3nfls

t k f

fpiritualem à corporali diftingucre pot-

illud reverenter fümendum pOmüft*di-

funt; ficque cum debita reverentiá ac-

(peni.

Hinc & faciliàüs admittantur

inrad

cedere.

tempote Jubilai ; fi fufficienter fint in-

pu, i CO

ftru&i.

3

kHoc infinuat $. Thom. hica,9, ad 3.

Nütel

in fine dicens: Quando jam pueri tnci-

Notanda eft hic ex Cajct. generalis

L

piunt aliqualem u[umvationis babere,ut

Regula ;

ninirum quandocunque &

"t Qd

posfint devotionem concipere bujus Sacra-

quibuscunque poteft dari Sacrameatum

gadcoï)ligm

menti,tunc poteft. ezs boc Sacramentum

*

peenitentiz , peteft in articulo mertis

/

ityg

conferri.

etiam dari Viaticu/t Eachariftiz , ita

li,

Certa atas, in qua pueri & puelle di-

tamen , ut priüs provideatur Ícandas

i s

cantut annos difcretionis attigifïe ,in

lo, fi quod timéatur , nimirum pub-

m

particulari pro omnibus definiti nequit,

licando , petram ícandali effe. fubla-

tit Cf

cüm alii circa annum nonum, alii citca

tam, v, g. concubinam effe dimifam ,

'r']fnfrtäriig

decimum , alii feriüs , nimirum: x a. vel

lt qd

nicandus, &c.

fi concubinarius publicus eflet commu-

BY

1 4. dent fufficientia figna difcretionis.

E(lim, qm [

Hoc ergo relinquitur judicio Confef-

ALVII, g, 4. Juxta Canonem Or-

MT

farii , qui judicare elebet non folür.: ex

uB utrinique fexás , omnes fideles te-

getate , fc

" 1 //hlf /f/uc

nentur communicare in Paíchate feu

d etiam ex qzïaliatcxmorgm&

At

l

ingenii.

tempore Paíchali. Non communicans

UT

j

Reíp.2. Pueri nontam cito obligan-

peccat mortaliter, & inpeenam debet

At jo s

?ur ad Euchariftiam, quàm ad Confe(-

excommunicari, & fepulturá Eccläfïa-

fionem.

"Ionen g

flicá privari, Quz proin penz funt

Íolüm fententiz ferendz , nonlate, nec

LU fà

Rario: Quia Euchariftia eft majoris

dignitatis & minoris neccflitatis quàm

" pl

infligende àParocho fine juffü vel pre-

L

Sacramentum Poanitentiz,

Ergo re-

Ícitu Ordinarii, -

Ó

SRL

In

quirit majoretn pr&parationem. | Hinc

Per tempus Pafchale fecundàm jus

ad Confeffionem fufficit ufus rationis

MWZ,P ]

commune intelliguntur illi 15.dies à

M

T

fufficiens ad Pc*ccand-gm mortalirer , ad

Domin»ica Palmarum ufque,adDomini-

3

cam

E Mi

m

Ms

n

De Em/.mrz'/z'ia,.

m')u!ä-;

cam in Albis inclufivé, juxta declaratio-

$2 quis negaverit,omnes C8 fingulos Chri:

nl

Jfi fideles utriuaque. fexus , ciem ad annes

nem Eugenii IV. Hic tamen obfíervanda

efl confuetudo Diceceffum; quia alicubi

diferetionis pervenerint , tenevi fmgulis

uspm,&ï i

yus d

quatuor, alicubi (ob fidelium copiam)

anuis , faltem in Pafchate , ad. comma-

nicandum juxta praceptum f[antla Ma-

Am

plures (eptimana conceduntur.

Bl

.. f. Probabilius & tutiuseft, quód

tris Ecclefia, anathema [rt.. Quibus vere

T

ai Communionem Pafchalem five cul.

bis perly ad muns :» Pafchate, Conci-

/

pabiliter five inculpabiliter intermifit ,

lium exprimit , Ecclefiz intentionem

teneatur primà commoditate poftea

effe, ut Communio non differatur ex-

lii :

f

communicearé , ita ut có graviüs peccet,

trà tempus Pafchale, & hoc fpecialiter

n

quö diutiüs differt. — 1tem quód , qui

in memoriam Paflionis & R efurrectio-

nis Chrifti: Sed previdens impedi-

u d

przvidet (e cempore Pafchili negotits,

bello gcrcndo, peregrinatione, aut Dayi-

menta & non praveniens , íciens &

hi o

"E

gatione, à Communione impediendam,

volens differt ultra.. Ergo peccat mor-

taliter nifi anticiper.

teneatür ptz venire.

Ratio 1.p. Tum quia , qui ftatuto

XLVIII. z;. 6. Communio Pafcha-

gensnlis |

ingt [ ;

tempere nou folvit quod deber;per hoc

lis peragenda eftin propria Ecclefia pa-

rochíali, & non extra , nifi de confenfa

metim|

non deobligatut , Íed potiüs termino

) manis |

folutionis przterlapfo ar&tiüs tenetur &

Paftoris. a patct ex cit. c. Conc. La-

w y IIU ,

compellitur, ut pater non folàm in fo-

ter.& declaravit Congregatio Cardina-

lutione debiti pecuuiarii , fed etiam in

lium innixa Decretis pontificiis & pra-

171

TOTUA

fatisfactione Sacramenti Peeniteatiz 5 fi

xi Ecclefiarum,

f inl

enim Confeffarius alicui injunxit , ut

Ratio : Quia juftum eft (ait Conten-

jejunet ferià & & non jejunat, tenetur

fon) ut Chriftianus ibi fufcipiat ali-

dimi/fams .

qummi

aliá die, quà commodé poteft. Tum

menta vitz , ubi in Chriflo primüm

etiam , quia Communio Paíchalisnon

vivere capit.; nec Paftorem videretur

ym o

eft onus przcise alligatum illi tempo-

agnoícere ,

qui ab eo pane kvita*ï paíci

ii , ficut Jejunium Vigilie , vel horz

abnueret.

gidut |

u a

Canonice alligantur certg dici , íed

Dixi, Communio Pafchalis; Quia ex

w

felüm eft determinatio temporis , quo

devotione tempore paíchali , imó etiam

debet impleri jus divinum , ad Com-

in ipfo die Pafchatis apud Religiofos

EWM

munionem obligans, ut patebit cum ex

communicare, moderna praxis non im-

l E"W

robat,

dicendis, tum ex eo, quód illi , qui

eam ncglexerunt ; poftea adhuc ad eam

Dixi 2. zif de Pafforis coufenfn » qui

yut 5

d

compellantur , etiam cenfuris , (i ne-

licét non fit expreffus fed interpretati-

in

cleeft. Ergo.

vus folüm & prafumptus, interdum

l

Ratío 2. p. Trident. Sefl, 15. can, 9,

poteft fufficere , u i quis cum tali con«

dn]

je !

€onfirmans Statutum Concilii Lateran.

fenfu,& cum intentione Paftori id figni-

ficandi , & teftimonium Communionis

)gmlm

h O(mris niriuique fexus ,fic decesnit ;

Ccecce 3

gcæf

al

-

:

94*

TRACTATUS XII. Examen4

g)ræfemandx, apud Religiofos ob caufas,

Ratio juxta Trid. Seff 13, c,8. Chif-

2071

quas boná fide judicat m&ïcxcnccs,com-

ftus Euchariftiam inftituit in Viaticum

$nunicet.

d

falutis, cujus vigore confottati cx hu«

Nota; quód fimplex Sacerdos iæcu-

(mOII l

jus miíerz peregrinationis itincre ad

i Jl

Jaris fatisfaciat celebrando extra pro-

cecleftem Patriam mcrrales valeant per«

&T

priam Parochiam,

Quia cap. oznrs

VCD!LC,

Etoo,

]i

xtrunsque fex&s , loquitur de iis , qui

Quid ff paucis dicbus ante repcnu-

TTOr

communicant de manualiend, Ec ita

num lethalem morbum quis fumpferit

1tdo

habct confüetudo, Si tamen nec alibi,

Euchariftiam, teneturne denuo?

u

nec in proptia Paróchia velit Lclebrarc,

"Affirmo: um quia in agone indi-

teneturineacommunicare.

get novo robore, Tum quia nonfum-

fiium,

TRUCDUU.

DeConfcffione annua apud Rehgxo-

pf t per modum Viatici,

fos vide infràin Tract, de Poeniteutia,

4 .10,

stdfífit reus morte pumendus,dc-

Exam, $. n,88

betrie ipfi dari ?

m Q

J tet

7. Reigiofis licitum eft mini-

"Affírmo , licét non ampl.us fit j ,e)u-

flratre, etiam in Pafchate & in articu-

Erideocon- |

ii

nuss$ Quia e(t Viaticum.

lo tmortis , omnnia Sacramenta famlha-

AR JUF

fuctudo Hifpanorum reis morte puni-

W

ribus & fervitoribus , qui actualiter Re-

endis Euchariftiam negantium à Pio V,

itin T

lxgw[s ferviunt, & intra Monafteria feu

1569. eft (ublara.

Hinc apud Deumn

Loca Religioforum commerantur , &

trpm x

non excufantur Belli Duces, qui milites.

fub eorum obedientia vivunt, Ita ha-

in Hagxanu dcprehcn(os absque Come-

t dlys

l(mfg.u kWN

betur ex annlegxo diverforum Ponn-

munione in proxima arbore fufpendx

ficum.

jubent.

"51/: Tin

g. 8. Preceptum Communionis pa-

Nota, quód fi effec cafus, quo reus

L l!m Átar [/

fchalis non impletur p& Commumo-

Euchariftiam in re fufcipere non poffet,

mwuümen

mthmlus [

nem facrilegam,

vel Ecclefia feu Parochusprudenter ju-

Aatio : Quia Concil. Later. cap. cit.

dicaret dandam non effe, teneretur eam

Atb f

-decernit, Euchariftiam ad minus in Pa-

habere in voto; quod. Parochus ei de-

VM

ullm *W

fchate debere fümi, & quidem reverez-

bet explicare.

Ier.

Hincinter Propofitionesab Inno-

Quid iutelligis pex articulum mortise

WR *ka

j ttllaw

centio XI, damnatas num. £ g, eft hec

L. Zztelligo non folüm, quando mors

bic & nunc inevitabiliter imminet, fed

lAl À

Pracepto Communion;m anuua fatifit per

þcr;legam Domini manducationem.

etiam probabile pericultm mortis eft,

[vl 1, I0. ad

Vide fuprá, an & quomodo Ecclefia

non inquo uniaut alten, fed in quo ple-

li l

poffit precipere a&tus internos. "T'rac

rsque folet mors evenire, undecunque

"ïüücm Hq

6. Exam.f. n,59.

illud oriatur,five ex morbo.pcüc,f 1ve ex

Fijs F

XLIX. &.,9. Adulti in artículomor-

vxo!entxa,plæho,longa & pemculosa pe-

i "t f

tis exiftentes tenentur jure divino reci-

regrinatione , navigatione , puerperie

,wu tutidi

pere Euchariftiam,

*

pxæfcmm primo.

mv

; nwr

At

h7 i

EOEEITN

De Ezzcä;:bz'jz'ä.

943

AU

Ratío: Quia in habenda cura falutis

quentiüs, faltem ter in anno omies

Vition

TEUA

probabile periculum mortis equipara-

communicent, fcilitet in Pafchare, Peir-

tur motti inevicabiliter inftanti: Sed in

tecofte, & Natali Domini. Poftaodum

il d

cfibus illis eft probabile periculum

proptet iniquitatis abundantiam refri-

iby

mortis.

E:rgo.

gefcente charitate multorum, ftatuit In-

noc. III. ut faltem femel in anno,feilicet

Nota, laudabilem effe praxin illorum,

t rcpep:i'

qui ex fervore implendi przceptum Dei

inPaícha, fideles communicenr.. Hazc S.

du

de (amendo Viatico, quoties celebrant,

D. Hocnetato -

u

pont n

vel communicanr,Euchariítiam fümunt

X 1. Dequotidiana Communione S.

ut Viaticum, cafü quo improvisà morie

Thofh.inc.art. cit.fic loquitur: Circa

|

"

itplr ,.

|

prevenirentur.

ufüm hujus Sacramenti duo poffunt

|

confiderati :

K

rmcl

|

LL . 1o, Licét Ecclefia per. fuum

Unum quidem ex parte

preceptum nullum Communionis Eu-

ipfius Sacramenti ; cujus virtus eft ho-

chariftiz tempus determináffet, nihilo-

minibus falutaris, & ideo utile eft quo-

133

minus adulti ratione prediti teneren-

tidie ipfum fümere , ut homo quotidie

i deo

ejus fru&um percipiat, Alio modo poteft

[te plmi-ïu, .

türad eam jüre divino extra mortisarti-

eulum,

confiderari ex parte. fumentis, in quo

ol

- Ratio: Tum quia ipfe Chriftus hoc

rcquiritur, ut cum magna devotione &

dDeu

teveréntia ad hoc Sacramentut acce-

praceptum. pofuit Joan. 6, Caro »mea

P&mü&ü;

vere eft cibuss Nifi manducaveritiscar-

dat. Et ideo fialiquis fe quotidiead hoc

w r

1

uem filii hominis , non babebitis vitaua in

paratum inveniat , laudabile eft ; quód

: fufPï'ï i

k

vobis, Tumetiam, quiaomnibus non

quotidie famat. Unde S.Auguft.ia lib.de

|

folüm ia artículo moriis , fed etiam fz-

veibis Domini , càm dixifler, Accipe

1

J

[

|

pe in vita fümendus eft cibus fpiritualís:

quotidie , ut quotidie ribi profit , fub-

jl Pcffth

l!

Sed Chriftus Euchariftiam inftituit per

jungit : Sic vive ut quotidie merearis

modum cibi fpiritualis.. Ergo,

accipere. Sed quia multoties in pluti-

at to

QUARO IX, Licetnequotidie,non

bus hominrum multa impcdimenta ha-

lus

tantüm (emel , fed (zptus Euchariftiam

jus devotionis occurrunt propter corpo-

fumere,veletiam omn

ris indifpofitionem velanimz , none

T

ne ceffare?

x

inoà Conlïimunija-

utile omnibus hominibus quotidie ad

vl

.. LII. Ante R. nota ex $. Thom, híc

l

hoc Sacramentum accedere , fed quo-

nmi!]fï:

q.80. a. 10.ad $. quód fecundüm diver-

tiescunque fe ad illud homo invenerit

j*

Ilum ftatum Eccleliz diverfa circa Com-

preparatum. nde in lib. deEccl.

ingll

munionem ftatutaemanaverin. Nam

dogm. dicitur : Quotidie Euchariftie

ndml"qf'

inprimitiva Ecclefía, quando magna vi-

Communionem accipere nec laudo nec

l

grbat devodo fidei Chriftianz,ftatutum

vitupeto,

Hzc ibi.

.'l

pur

fuit, ut quotidie fideles communicarent-

In K,ad ;. ait S.D. Utramque per-

luEIPtd0

Pofimodum veró, diminuto fidei ferve-

tínet ad reverentian hujus Sacramenti ,

& quód quotidie fumatur; & quàd ali-

h

1€ Fabianus Papa indulft, Wt finon fre-

quando

"

944

TRÁACTATUS XIL Exameni.

filti

-quando abiineatur. Unde Aug, Epift.

hab:t) eodem die fzpius celebrante in

118,c,5. tom. 2. dicit: Si dixerit quis-

admiciftratione. plurium Parochiarum,

A Or

piam, non quotidie accipiendam Eu-

LIII. Nota , quód facra Congregario

si (

chariftiam , alius contras faciat unus-

1679. die 12, Februsrii falubeirimum

PT

quisque,quod fecundüm fidem íuam

edidcrit decretum, quo frequentiam fa-

LT

pi credit effefaciendum. . Neque enim

ccz Communionis commifit prudenti

i

litigaverunt inter fe Zachaus & ille

judic:oac difcretioni Epifcoporum, Pa-

!L

Centurio, càm altereorum gaudcns (u-

rochorum , Confeffariorum , &c, con-

feio

Ícepit Dominum ,alier dixict, Non fum

fiderando conditiones perfonarum fu-

Af p

dignus;ut intres füb tcctum meum;am-

mentium ;ut , ncgotiatorum , conjuga-

ls

torum.

Moniales vult admoneri, ut-

boSalvatorem honorificantes, quamvis

ii ihg

non unomodo,

Hacibi.

communicent. diebus ex Otdinis infti-

At t

Nota , inter Propofitiones ab In-

tuto confliutis, Siqua veià putitate

* motà

nocentio- X I.

damnatas cíle etiam

mentis eniteaüt , & fervore fpiritüsita

lg «

hanc: Frequens Confeffio & Commu-

incaluerint ; ut dignz frequentiori au£

^i

nio etiam in his , qui genciliter vi-

quotidiand fandiiffimi Sacramenti pet- .

i'i'n.j&ad u

vunt ; eft nora predeftinationis. Vide

ceptione videri poffint, id illis à Supe-

X Er

ibi num,5 6.

-

rioribus permittatur. Irem mandat,ut

i lil

. A Cosfulitur i2 lib. de Ecclef,

Epifcopi & Parochi feu Confeflarii re- .

LT

darguant eos, qui aflerunt, Communio-

dogmniiäm , omnuibus diebus Dominictzs

Nttion

ejfe communicandufe , ait S. D. ad $. in

nem quotidianam éffe de jure divino,&

Q

fine.

Qnui ergo mortalia vitant, femel

ut doceant, Euchariftiam à fanis effe fu-

Cæm [llum

in hebdomade ; & interdum bis (nimi-

mendam in Ecclefiis, vel ex difpenfa-

ä[er df(/j( j

fum occurrente fingulari fcflo) com-

tione feu Privilegio Pontificisin Orato-

Aqid ( E

municare poffunt.

riis privatisde manu Sacerdotis. — Irem

MTM

damnatillosabufus, videlicet quód ali-

Refp. 3. in R. ad 4. S. D.ait, Quod

!'q'gli

quia Dominus dicit , Panem noftrum

ui noh in Ecclefiis fed in privatis Ora-

toriis & domi,imó cuban:es in le&o,&

N i

quotidianum da nobis hodie, non eft

j

non laborantes ullà gravis infitmitatis

??

pluries in die communicandum , ut fal-

i ihqy

tem per hoc , quód aliquis femel in die

notá fumant SS. Euchariftiam , quam

argenteá thecá inclufatnin crumenaaut. -

Tttnio (

communicat , re

fionis Chiiftt.

prafentetur uni,msPaf-

fecretó illis defecunt. Sacerdotes Sacu-

n Ubiter

At f 2

Aliud e& de Sacerdote ex Ecclefiz

lares aut Regularee; aliique in Com-

m

(tatuto ter celebrante in Natale Domini

munione accipiant plures fermas ac

. i T

ad reprzfentandam triplicem Chrifti

paiticulas, vel grandiores folito. Circa

"ii

Nativitatem, nimirum zternamà Pa:te,

infirmos ad Écclefias aut ad privata

i DC:

remporalemtà Matre , fpiritualein in

Oratoria accedere non valentes , ftatuit,

Anim2,

Item deSacerdote cx difpen-

ut ab Ecdefía deferatar San&iflimum

TSD'

[

3 formam

:a.mu,a,m

farione vel neceffitare (qua legem non

publicé & cum 'qupä jaxt

Ritgg-

Wiï g[mæ.

&

De Euchariffia.

T

N

kimdis Romani: fi vetó dæ;-f-; rotur ex

&ualis dele&atio fpirit'ualisdulcedinis.

;h'mrunff

privato Oratorio , fiar cum forma de»

Quamvis autem Chriftogratia non fue-

Qu

!

centi.

Circa Communionem in Feria

rit augmentata ex (ufcepnonchujus Sa-

RUT

fcxta Parafceves vult fervari Rubricas

cramenti;babuit tamen quandam fpiri-

Qiatte

Miffalis & u(íum Ecclefie Romanz,

tualem dcle&ationem . in nova inftim.

Pmä:n. |

Hxc ex illo Decreto.

tionehujus Sacramenii,

Hzc ibi.

yimh

LIV. & LV. w.4. Non licetomnino

LV. y..3. Judas cum aliis Difcipu-

( t d

ceffare àCommunione in re, dum in re

lis Corpus Domini & Sanguinem (ufce-

x

h.iberi poreft, ut docet S.D. a. 1 1. Et pa-

pit.. ItaS.D.a.2,incex S,Dionyf.

R

tet ex di&tiss (ünt enim certa tempora

Ratio ibidem: | Quia Chriftus nobis

V, d

& cafus, in quibus jure divino & eccle-

dcbuit cffe exemplum juftitiz,non con.

iib

fiaftico tenemur Euchaiiftiam . furnere

veniebat ejus Magifterio, ut Judam oc-

iptiut

inie; & non tantüm in voto,

cultum peccatorem fine accufatore &

ii d

inSolur, ad r. ait S. D. ex Gregorio ;

evidenti pk:obatienc ab aliorüm Com-

A

Illa ettvera humilitas, càm ad refpuen-

munione fepararct , ne per hoc daterut

ynti f

dum, quod utiliter przcipitur, pertinax

exemplum Przlatis Ecelc(iz fimilia fa-

p

noneft, Etidconon poreft effe lauda-

ciendi , & ipíe Judas exafperatus inde

at

bilis humilitas , i contra przcepium

fumeret occafionem peceandi,

[uri tl

Oppono

Chrifti, & Ecclefiz aliquis omnino à

Dominus implevit quod.

ynun

Communione ab(lineat

Hzac ibi,

pracepit juxta illud : Corpiz Pefus facere

df

QULERO X. Sumpfitne Chiiftus in

€$ docere : Sed ipfe Matth. 7. prgcepit ,

gt

Cana faum Gorpus, & quidem paffi-

Ivolite [anélum dare canibus , & ipfe (ci-

' gir?em- d

bile, deditque Difcipulis, etiam Juds?

vir Judam effe peccatorem.

Ergo.

qin O

Et.quid ( Euchariftia fuiffat fervata

"Ad boc S.D, ibidem ad z.ait : Chri-

j f

tempore mottis Chrifti :

x

De quo S.

fto neta erar Judz iniquitas ficat Deo,

D.'q' 8 I.

) quöä i

non autem erat fibi nota per modum

v

LVI.

E& I. Chriftus in) Cana

quo hominibus innotefcit.

' Et ideo

p

manducavit Ípiricualiter & facramenta-

Chiiflus Judam non repulità Commu-

yfiol

lirer , inquaptum Corpus (uum fub Sa-

nioRe, ut daret exemplum, talespecca-

u

lïmh

cramento fumpfit, ItaS.Thom.a.1. ad

tores occultos noneffe abaliis Sacerdo-

n[um(f d

3.probat exilloLuc,22. Dejiderio defz-

tibus expellendos.

Hzc ibi.

(

deravi boc Pafcha manducare vobifcum,

LVIIL g.4. Chriftus (ümpfit & Di-

»Ucln

quod Euícbius exponit de novo myfte-

fcipulis (uis dedit Corpus fuum paffibi-

] p

"T

rio novi Teftameari , quod tradebat

le, exiftens im

(a

lta S,D. a.3.

pa(»ïïbili;er in Euchariftia.

j

Di(cipulis.

rirt

&. 2. De effc&tu famptionis fic lo-

Ratio: Chriftus tale Corpus (umpfir

5 mmif»

quitur $. D. ibidem: Effe&us hujus $a-

& Diícipulis dedit, quale habuit; Sed

af

cramentieft non folüm augmentum ha-

habebat tunc Corpus paffibile & mor-

fym

tale. Ergo. Sed impaffibili modo erat

M

bitaalis gratiz, (ed etiam quadam a-

Dd dd dd

fub

946

/

ZRACZATUS YIL ljmmm 4.

füb Specie Sacramenti , infe veró feu in

At

propria Specie erat paffibile, ficut in fe

V,

eft vifibile,& tamen invifibiliter efl in

Miünifler Euchawijfix. Dequo

hus

Sacratnento;

Ergo.

& ht

J.D. q.82.per1 a».akff.

LIX. x». $. Si Euchariftia tempore

wb í

moriüis Chrifti faiffet f&rv'ata,Chriüïïs in

Alfe

J

QDäRö XL. Cujus eft i";ücharf-

€a fuiffet mortuus, S. D.a.4.

ftiam confecrare & difpen(are?

j

ind

Ratioibidem :1dem Chriftus, qui erat

LX. w. r. Solus Sacerdos poteft

Il No

in Cruce,fuiffet in Sacramento; Sed ia

xURCAU

Euchariftiam conficete feu confecrare,

Cruce motriebatur.- Ergo & in Sacra-

Íta S.D.a.r.

,

Vf

mento confervato moreretür.

Ratio: Quia illi foli in fua Ordina-

nferna

Declarat boc $. D. inc. art. dicens :

ümMon

tione datur hecpoteftas. De Baprifmo

Quicquid pertinet ad Chriftum fecun-

(qui à quovis homine validé confetri

JRCIRCIEIT

düm quod eft in fe, poteft attribui ei &

poteft) eft difparitas.quia eft Sacramen-

'.«gucSpfcic

tum fümma neceffitatís,

It

in-propriá Specie & in Sacramento cxi-

ftenti , ficut vivete , nori, dolere, ani-

"i,

E.. Difpenfatio Euchariftiz fpectat

matum 'vel inanimatum

CH—C 5 &Ce

ad Sacerdotem,

Itaa,3.

P

IY

Quxcunque veró conveniunt ei per

Ratío : Quia Sacerdos conftituitur

!d vt

eomparationem ad corpora extrinfeca ,

tnediusinter Deum & populum. Ergc/,'

1 D

poffünt ei attribui in propria Specie exi-

Étm

cjus eft dona divinitàs (an&tificata popu-

ftenti,non autem prout eflin Sacramen-

lo tradere,

Amdyt

to; ficut irrideri, confpui , crucifigi, fla-

E. 3, De Diacono aitS,D.3,3 ad t

At

gellari;pati; &c,

quód quia eft quai propinquus Ordini

iaf

In felut, ad 2, docet S.Thom.quöd

facetdorali, aliquid participat de cjus

i I!Dlhæ Pa[v;

fi tempore Paffionis Chrifti (quando

officio , ut fcilicet difpenfet Sanguinem

ht

tealiter Sanguis fuit feparatusá Corpo-

quia non eff neceffe , eum immediaté

& Qfc

te Chriüli) hoc. Sacramentum | fuiffet

tangere ficut coxpus,cüm contincatur in

m

confecratum , fub Specie panis fuiffet

vaíe, Corpus autem Chrifti non difpen-

4[io hg

folum Corpus, & füb Specie vini folus

fet nifi in neceffitate jubente Epifcopo

: Gf,;,(

Sanguis,licét defato obunionem fint fi-

vel Presbytero.

gt pj

mulperconcomitantiam, Etin folur.

Hinc in articulo neceffitatisin defe-

nj

ad 3. docet , quód tunc An'm: Chrifti

&u Sacerdotis Diaconus (non tamen

LP

non fuiffet in hoc Sacramento , non

Laicus) infirmo Euchatiftiam dare po-

M

propter defe&tum virtutis verborum,fed

teft.

1mó Sacerdos morti proximus,

Ui

quia animaeratrealiter à corpore Íepa-

non habens copiam Con£ffarii ,. nec

Rj

rata, verba enim ponunt Corpus Chri-

etiam Diaconi, poteft contritus fcipfum

Witnce

comuhicare ob cafum tantz neceffi atis.

ftiut et infe, Videfuprà Exam.35.n,22.

R lp

Et infà in hoc Tra&t. Exam, $. n.74,ad

&. 4. Neceffe eft, , quód Saceidos

;

tlfïtm lil

3. Oppof.

é hoc

municam

quoties copfecrat; fuma: integr

Sacra-

&)*

De Emaræzz.:

-

;.

947

LXIi. Qvwid fi ante fümptionem

Sacram'emu'm; Ita .S. D, à, 4. in ng

]i

|

cotp.

Corpus Chriíti miraculosé appareret

Ratio : Quicunque Sacrificium of-

füb fpecie Carnis , & San

guis fub fpecie

]

l

fert, debet Sacrificii fieri particeps,

Sanguinis ?

Ex quo infert S. D. quód Sacerdos

K efpondet S, T hom.a,4- ad 3.nonef-

fe füumendum.

ïïuc'u:ï-

debeat fumere antequam populo Eu-

Dicit enim Hierony-

)

chariftiam difpenfer, — Hinc

mus fuperLevit. De hac quidem ho-

r

d

LXI. Not,t. Sacerdos celebrans'era-

ftia, quz in. Chrifli commemoratione

p

vf

((l

ve peccatum committetet, fi formulam

mirabiliter fit, edere licet; de illà veró,

feu hoftiam unicam ín fua Miffa confe-

uam Chriftus inara crucis obtulit , fe-

cratam fervarec pro Proceffione, impo-

"

cundüm fe nulliederelicet.| Necprop-

J

j

nendam Monflrantiz , & ejus loco (u-

ter hoc Sacerdos transgre(lor efficitur,

T

meret vererem, quia non participaret de

quiaea , quz miraculosé fiunt, lepibus

Sutmtt

utraque Specietunc confíecrata, & con-

non fübduntur,

Cenfulendum tamen

fequenter integré non compleret hoc

effet Sacerdoti , quód iterató Corpus &

Saciificium.

& Sanguinem Doil

liconfecraret & fu-

jc [

Nort. 2, Sacerdos , fi cum fua Hoftia

meret. Hxc ibi,

nfl!mifui

majoi velit pro Fidelium ufü etiam

QULERO XIL. Licetne Sacerdoti

con!ecrare parvas,habeat eas in altari ad

. E

.

omnino ceffare àcelebratione,& quoties

A

xoyl.

Offertorium , ut , cüm ad idem Sacrifi-

eít celebrandum per annum ?

cium deputentur, omnes fimul offeran-

LXIII, Refp.z .Irrationabiliter dici-

"

;2

tur: i tamen contingeret cafus, in quo

tur,quód Sacerdos faltem non curatusli-

:j

aliqui necelfarió effent communicandi ,

T

cité poffitomnino abflinere à celebzatio-

íi

& hoftiz patvz afferrentur ante vel im-

ne, S. Thom,q.82.10.inc,

mediaié pofl Przfationem ; poffun: ad-

Ratio ibidem: Unusquisque tenetur

irpit

];ümcmx?i;

huc confecrari cum hoftia majori fa&á

uti gratiá fibi datà cüm fuerit opportu-

priüs oblatione, — Quia illa przvia ob-

num,fecundüm illud 2.Corinth. 6. Ex-

ii

on äg?ï

latio non eft de effentía Sacrificii.

hortamuür, ne in vacuum gratiam Dei

M

Not, 3. Quód etfi communiter non

rccipiatis: Sed opportunitas offerendi

T |

debeat practicati, ut celebrans Hoftiam

Sacrificium non íolim.atrenditur per

M.

majorem à Íe confecraram dividat , &

qui^

comparationem ad fideles Chrifti, qui-

0' Ti

partem det. volenii communicare, fi

bus oportet Sacramenta miniftrari , fed

tatmen effet cafus neceflitaic,

nimirum

du

principaliter per cörpparauonem ad De-

n^

j

in articulo mortis (de quo füpizy v

)u

um , cui per Confecrationem Sacrifi-

Communionis Pafchalis,cujus termimuis

cium offertur.

Ergo.

hic & nanc exfpirat, nec alia hoftia con-

EÉx quo S, D. inferr ; quöd Sacerdos

fecrata haberi potcft, non effet illicirum

M

iil

nOh Cütats teneatur faltem celebrare in

patem hoftie majoris dare. volenti

pracipuis feftis ,. & maximé in illis die-

$

ceïdüs 1

. Ccommunicare.

N

f

9

"bus ; in quibus fiddes communicareé

Es

hÀ li

—Dddddd 2

i

Conf

—

946

TRACTATUS XII. Examen 4.

confueverunt , ut in Pafchate , Penteco-

diderit impotentem. Vigc S.D. HincE«-

"T

fie, Natali Domini, in feftis D, V. &

pileprici feu morbum ciducum patien-

lat

quibusdam Apoeftolorum, ita ut (altem

tes (idem d« Energumenis feu obfelfis)

inii

duodecies in anno celebret.

Cercum

»

tamdiu cenfentur ab officio fuípenfi, uf-

1 l'apn'

judico , mortaliter peccare eum , qui

quedum uaius aoni fpatio judicio Epi-

i

non celebrar in anno ter vel quater. in

Ícopi cenfeanturà fao malo liberati.

iti

principalibus feftis, vel (altem extra illa-

LXVL 5.3. Eflprzceptum divinum

lp

Íta enim przcipitInnoc.IlLin cap.dolea-

de quotidiecelebrando in Eccle(iaspra-

" j

z65. de celebrat. Miff, Kacio patettum ex

terquatn in die Paraíceves.Item eft pra-

tf

dictiscum quia potcft per hoc dari fcan-

ceptum Eccle(iz;utEuchariftia quotidie

d

dalum grave.

conficiatur in. Ecclefiis Cathedralibus ,

X

LXIV. Dixi,zos Curatus ; Nam pro-

Collegiatis, & Conventualibus, ut pro-

3 hore

bat totius Eccleíiz confuetudo. Simi-

babilius eft, quód Parochus teneatur

3 d

frequentiàs celebrare etiam extra fcfta,

liter Patochi-tenentur celebrare vel per

xl

ferviendo füis ovibus. Imà quód fal-

alium celebrari facere , faltem quoties.

K

tem diebus Domiuflls & fcftivis pro iis

populus tenetur audire Miffam, |Nam

^m

teneatur ex Juflitia Miffam applicare ,

inter Parochianos & Parochum (ob id

tnic

adeóQue non poffit pro illis Miffis fpc-

ceditus percipientem) videtur initus hic.

DAT

e

e

cenfetur

tacitus contractus. Vide di&aante R.2,

ciale ftipendium recipere

hu

enim tacité fübeffe hic contractus, Vi-

QU.£RO XIII, Miffa mali & honi

4 [

de R.2. feq.

Sacerdotis luntne ejusdem valoris?

im. &

LXV. Relp. 2, S,Thom. citat. a. 10-

LXVII. g, Sunt,quantum eft ex o-

(b

ad 3. de morbo, lepra, epilepíia Sacer-

pere eperato, non veróquantum eft ex

1

TT

dotio faperveniente fic decidit: Debs-

opere opetantis.

a

litas vél egritudo [upervenient? Ordiíni

Declaras boc. S. D. a. &. in corp.di-

hi

faceraotali Ordinem non tollit : executio-

cens; In Mifla duoceft confiderare , Íci-

Ug

nem tamen Ordints tollir quantum ad

licet ipfum Sacramentum . quodcft

b

Confecrationem Euchariffia : quandoque

principale : & orationesqux in Miffa

kri

qnidem propiey emposfibilitatem execu-

fiunt pro vivis & mortuis, Quanuim

UI

tuonis » fectt. f priverur oculis aut dagitis

etgo ad Sacramenrum non minus valet

i'*de Su)

aut n[u lingua,

Quandoque amtem pro-

Miflfa Sacerdotis mali quam boni , quía

ARU (

prer periculum » fecut patet de eo, qui pa-

utrobig; idem conficituzSacramentum,

uT

titur morbum caducumyvel etiam qua-

Oratiojetiam 442 fit inMiffa;potefl con-

fiderar dupliciter: Uno modo inquan-

"t

eunque alienationem mentis. Qnando-

ag

que propter. abominationeme , ficut patet

«dm habet efficaciam ex devotioneSacer-

i

&te leprofo, qui non deber publicé celeb-

dotis orantis; Et fic non eft dubium ,

T£.

Potefl tamen Miffam. diceee occul-

quód Miffa meliorisSacerdotis magis eft

I)dc'bm

se, niff lepra adeó. inuyuAnertt , quàd per

fru&uofa. Alio modo- inquantum ora-

(Tarr(jjaugm membrarum enm adhec ved-

tio in Miffa profertur àSacerdote in per-

£ iäonæ.

Zm.

949

|

De :Eucbarz'/lia,

ial

Íona to;i-us' Eccefig , cujus Sacerdos

faltem omni quindená, vel meníe. ad

.

1

fuümmum.

3

iiie|

elt minifter. Quod quidem minifle-

d)

rium etiam in peccatoribus manet , fic-

Ratio patet cx reverentia Augu(ï'if-

pl

u fuprà di&um eft de minifterio

fimo Sacramento debitá,

lib

Chifti. Unde etiam quantüm adhoc

ib

eft ftu&uoía non folüm oratio Sacer-

&' Z'

Ex generali confuetudine

ia

dotis peccatoris in Miffa , fed etiam

continuó diu no&uque ante Venerabi-

le debet ardere lampas ; cujus curam

iil

omnes ejus orationes , quas facit in

p

Ecclefiafticis officiis , in quibus gerit

Parochus ( & cum eo adituus) uti &

haqmäcä'

perfonam Ecclefiz ; licét orationes ejus

Superior Monafterii gerere — debet.

yidin)

Qui facilé culpam mortalem commirt-

privatz non int fru&uofz fecundüm il-

uf

lud Proverb.28. Qui declinat aures

tere. poffunt, fi nullà causá, v. g. in-

»

opiá, excufante uno alterove die (prz-

T

juss , ne audiat Legem , oratio ejus erít

T

execrabilis,

Hec S,D.

fettim cum fcandalo) Euchariftiam

I-

" Poffec hic quari , an mali Sacerdo-

fcienter. relinquunt fine Iumine,

m quofï* »

dem eft de zdituo; fi relinquat. lam-

i, M

tes , etiam harcetici, Íchifmatici , ex-

f(l ((:D'!:

communicati , degradati pofiïnt validé

padem extinétam per tres dics aut 4.

no&es.

ius

confectate, & an ab eis liceat Sacra-

aneM.

menta vel Communionem petere. Sed

Ratio eff : quræ anté,

at

hzc patent ex di&is füprà Tra&, x1,

X 3. Quod concernit confervatio-

nem lampadis , primó penfanda eft

doti

Exam. 4, ad Q. 7. Et fupráde comme:-

r

umdi

cio cum haretic

E

confuetudo Ecckefiz talis loci ; quz fi

i, Frad.7. Ef:am. 3.

ferat , ut Parochiant ad eum finem

t

m cü [

ad

.IZ-«

'U/ERO XIV. Euchariftia quo-

certas oblationes faciant , vel ut con-

ponh

modo in Ecclefiis , etiam Monialium

fervatio fiat ex ptoventibus Ecclefiz ;

eft affervanda

$

?

vel ut ptro confervatione lampadis

j

Et quid íentis de

lampade , qug ante eam ardere de-

contribuant Patroni , & omnes qui

,quof»'

j

bet?

intuitu illius Ecclefiz fru&us aliquos

LXVlil.

15;. 1. Parochus (ídem

percipiunt , tali confuctudini fandum

: anü[üfi

eft de Superiore Cenobii) ex officio

eft ; i non vigeat, introducenda eft.

ii

!d

)

Mf

tenetur curare , ut Euchariflia inloco.

».4. InMonafleriis Monialium Eu-

decenti & honorifico alfervetus ,. &

chariftia debet affervari in publicaEc-

T ll

[

frequentez (novam Ho(tiam imponen-

clefia, non veróintra Chorum aut fepta

;

do & antiquam fuümendo) renovetur,

Monafterii, non obftante quocanque

st

*

ne Species corrumpantur, Et hoc me-

indulto. — Ita Trident. Scff, 25. de Ke-

m d

T l

gular. c.1 o.

tià debeiet ficri hebdomaglatim , vd,

j

j

Dddddd ;

EXA-

m

l

;[r

N

TRACTATUS XIL Examen 5.

550

s a

T

Ab it F 4022 06 31 4- 9- 4E OH 0ID- 22 OE 032 00 494

yaw

::,&nguis

IOQUEA M LN.V.

-','flumrcn

idtgl

De E

uchariftiaut Sacrificium eft.. ..T bom.

dfait

r

t

!

q.83- per 6. art.

ii

UJERO I, Miffa feu Eucha-

Dei culium , & eft reprafentatioprio-

ä;rccogn

drtam.

tflia prout in Miffa celebra.

ris, ejusque applicatio, nimirum Mif-

fa,

Sacrificium enim alicujus Reli-

Qrfloa

tureftne verum & proprié di-

a,

&um Saciificium? Idem qua&.

ienis debet eam femper comitari. Et

as Crif

rode morte Chiifti, & quomodo hzc fa-

hoc fzpe iteratur, & toties,quoties fo-

crificia differant;quis fit offerens D

Íacelebratur. — His netatisï

at

a de

LXIX. Ante R, Nota r. definitio-

x;. 1, Miffa in NovaLege habctvcï-f

WWSH

nem Sacrificii ut fic , explicatam effe

ram rationem Sacrificii,

E& df.' Hde.

d t

"fuprà Tra&, ro. Exam,2. n. 15, dum

& eft S. Thom. hic a,1, in c.

*

.....

a&um fuit de a&ibus Religionis. Item

T M

tpít

Ratio: Quia Miffz convenit definis

EU Qu

Sacramentum & Sacrificium diffetre in

tio füprá data Sacrificii, Inprimis eft

At g

hoc ; quód Saciamentum per fe primó

oblatio vei feufibilis, (altem ratione alte-

, fit inflitutum, ut fignificet , nimirum

NT

rius , fcilicer jCorporis & Sanguinis

*nongefa

gtatiam ; Secundarià veró , ut agat , feu

Chrifti ratione Specierum, 2. Eft ob-

of

gratiam producat ; unde ponitur in ge-

latio rei permanentz, quia Chriftus pra-

LT

nerefigni. Sacrificium veró per fe pti-

cepit eam fieti afque ad confummatio-

* gd

15nOo ordinatur ut agat, nimirum Dco a-

nem Seculi, & Hoftía oblata (fcilicet

liquid offerat ; fecundarió autem &

ïir'lf"p!umcu

Corpus Chrifti gloriofurn) eft etiam

confequenter , ut aliquid fignificet , un-

Pt g

de ponitur in genete feu ptzdicamento

permanens, 3. Eft inftitota legidimá

"i

auctoritate, (cilicet Dei-hominis. 4.E

a&ionis , fupponitque pro a&tione ex-

'äïqfäivat dillä

terna.

àlegitimo Miniftro f2 ; fcilicet à Sa-

Pro quo

cerdote, per Dei pöreüaterfi ordinato.

Ua i

M

.'

. Nota 2. Sacrificium fuo modo du-

f Eftfatta tomediate foli Deo ,ut patet

Unum

ä;:ai;mdivinigü

plex in Nova Lege diftingui,

ex Canone Miffe & ex pravio Offcrto-

: Redemptionis ; alterum R-ligionis;

rio. 6, Fitcum realiinimutatione ho*

AMEP

Tif

l

] bxn

* tm

Primum eft, quod Chriftus femel inara

ftiz oblatz, (cilicert Chrifti,non quidem

ve

Crucis obtulit, eoque unico, utpote in-

crueniá fed incruentá feu myfticá, f

mrgg

finito , omnes homines à fervitute pec-

inquantum Confecratio per feloqüene

RVT

cati redemit.

al?'

fkid

lt

m

Secundum fpcáat ad

do, & ex vi verborum Corpus &S

u

í

*

Pt

De Eacäar?]lz'a.'

9jt

ninem Ghrifti ab invicem feparat,& per formali rationeterminändio Nam fub

i

ladium verborum (ut, Cyrillus loqui-

ratione entis ex nihilo (faltem anima)

" tur) Sanguis Chrifti effunditur, & reali-

-terminat creationem ?. füb ratione ho-

ter fepararentur nifi Chrifti Corpus de-

minis terminat generationem; inquan-

"

tum habet effe facramentale , terminat

facto effet gloriofum & impaffibilenam

E

(

" converfionem Eucharifticam.

: poft Coafccrationem per accidens eft,&

ucis ;

folàm per concomitantiam, quód Cor-

LXXL ,3. Sacificium C

Conz, & Miffz ex parte. rei oblate

pus & Sanguis fit fub eadem 5pecie.. .

|

non differunt numero : ex parte veró

Nipt

1

Fic in recognitionem. fupremi Dominii

m Y

Dej ínvitam & in mortem ,qüia ad hoc

modi offcrendi primum ab aliis diffett

J

4 €

ft a Chrifto etiam inftituta.

" quafi fpecie, Íeu fpecie modah.S,Thcm.-

1jgs R

'LXX, &.2, Ultima Domini Cona;

2,I.a

I.

n b

| & mors Chrifti in Cruce fuit etian vc-

Ratío : Quia resoblata eft eadem nu*

Qu

.A.

mero, fcilicet Chriftus: Sed modus of-

^rum Sactificiums, — Patet hoc applican-

tiptzdi&tam definitionenm,

ferendi in ara Cruciserat cruentus & in

fabitie

Oppono : Si Chriflus in Ceena. veré

propria fpecie , in aliis incruentus

! de Eäï» |

* uï

facrificáffet, tunc aliquam a&tionem ex-

fpecie aliena.

[

x:.4^ Licét tres illz facrificationes.ni-

ercuiffet erga fcipfum, nimirum feipfum

,MuE ^ effe&ivé ponendo fub Sacramento:Scd

mirumin Cruce in Cona,& defacto in

Miffa materialiter numero differant feu

riuse L

hoc non potefldici... Ergo« Min. pa-

in effe entis && a&ionis mulriplicentur :

gui^| — tet : Quia jaxta Phyfcosidem nonpo-

teft movere feu producerefeipfum , vel

-formaliter tamen in ratiope facrificatio-

! Sznguin'u

nis feuSacrificii non differunt numero,

,Ii*]

— dependerc à feipfo-

fed funt idem.

/

yilup

AAd boc dift. maj. Exercuiffet erga

feipum fecundüm Íe fumptum , neg.

Rarío x .p. Quia fiunt diverfo tem-

m

" (did :

maj.; (umptum cum novo modo effendi,

pore& in diverfis aliis ciccumftantiis.

df

nimirum Íacramentaliter , conc. maj.

Katio 1« p- Quía Sacrificium Miffz

[

Et fic dift.min. neg. confeq. — Hac di-

eft continmatio Sacrificit Crucis & Coe-

u kg"ïi

;

jnB

FU

ftin&io falvat diftinctionem realem in-

n£, contintiatio autem inducit aliquam

y

tet caufam efficienrem & cffectum, uti

| identitatem , eriam fimpliciter talem ;

d

jl

'non quidemormnibus modis, fed in fuo

(í j

& prioritatem caufz,Hinc etfiidem niom

n

Y

g| — pofficetiam divinitüs producere feipfum

genere & abíoluté, Quod declaratur

(

produ&ione primitiva, abfoluté & fim-

exemplo Comoediz , qux eadem i di-

n&b'*

verfis locis.

temporíbus cxhibetur ,

yu

'- pliciter , bene tamen fub novoeffendi

j

modo. Habetergo in utraque proda-

qua tevera eit & dicitur effe eadem Co-

!

frt

1nesdia j licét actiones matetialiter ru-

/

(j

&ione Corpus Chiifti idem cffe fübftan-

tiale fed diverfum effendi modum: at-

mero multiplicentur.

Vide ip hoe

:/

:

ii

"tingiturque per plures a&tiones totales,

Exam. n.8

x in fine R, a

d Oppono poft

"m

gl!V

K.5.

Ex

- diveffæ rationis tamen , feu fub divecfa

"

95*

TRAC?ATU& I VExamm h

Ex quo Sequitur , quód etiam om-

Oppono: Sacrificium Crucis cft infi

lu

nia Miffz Sacrificia praterita , przfen-

nitivaloris, Ergononindigemus alio

Af

tíia , & futura non folüm ex parte rei

Sa'CriüCiO-

TM

Ad hoc diít. confeq. ex Not.2, ante

at

oblate , fed etiam ex parre actionis

formaliter fint idem Sacrihicium: quia

R. 1. & patebitmagis infrà ex dicendis

IUP

ad

3027j .

M

pIl

omniía funt rcpræ(entatio & continua-

tio ejusdem Sacrificii Chrifti, & Pat-

QULAERO II, In qua a&ione confi-

1l 4

ftit eflentia Sacrificii Miffz?

fionis, quz eft eadem $ Sicut di&um

1N

eft de cádem Comoediá fzpius exhi-

LXXIIL 5&,1. Oblatio illa quæ-an'tc*

l,

t

bità : appellantur veró divería nume-

Confecrationem fit illis verbis , Sufcipe

PUH

S.Trinitas hanc oblationem , &c, eu O£-

ro Sactificia propter diftin&ionem ma-

E

terialem.

Nec obftat , quàd dican-

fertorium,noneft de effentia;nec dein-

lag

tur numero formaliter pluraSacramen-

tegritate hujusSaciificii, 2. Sicut nec

"t £p1

ta Euchariftie , quia illa ordinantur

oblatio, qua fit poft. Confecrationem

IOUTIE

ad fan&ificandes homines per effe-

illis verbis , Uxde €9 msemorer , Dozine,

Ttnjy

&c. offerimus praclara Majeflatis tua.

é&us gratiz, quos caufant, qui funt di-

i

"tb

verít.

3. Nec fradtio hoftia in tres partes,qua

rum una mittiturin Calicem.

4. Nec

"ii

LXXII, x.f. Chriftus ut homoeft

; -'iïtm tf

principalis offerens in Miffa, Sacerdos

Sumptio Euchariftie , nec confumptio

"

vetó celcbrans eft offerens minüs prin-

Specierumin ftomacho.

Ff

cipalis & inftrumentalis,

Ratto 1.€9 2.Partze: Tumquiatunc

!Niis

1, Parspatetex illo Pfal. 72 e Sacer»

tes offerenda, fcilicet Corpus & Sanguis

dos in eterumm.

Chrifti, nondum eft,

Tum etiam

M l

fxb:rlafiom

2, Pars patet: Quia Sacerdos agitin

(quod probat fimul z. partem) quia

virtute Chrifli.

tunc nulla fit immutatio vi&imz , fed

Vr

R. 6, LicécChriftus proprié non ha-

folüm (implex quzdam deprecatio , ut

«,' i Qois

beat Succeffores in Sacerdotio, habetta-

Ergo.

d Iunc & (

Sacrificium Deo fit acceptum.

"tti

hiij

men Vicarios & Miniítros , & hi funt

Nota : Etfi Sacrificium effentialitet

Sacetdotes,

i Tom $i

fit oblatio, non tamen eft qualiscun-

-Declaratur : Differentia eft in hoc

que feu fimplex oblatio , nec requiritut

| h CO

r

dl

o

quia Succeffor eft equalis poteftatis cum

in a&u fignaro talis, ut v.g. neceffarió

vmb

Przdeceflore , quod quidem eratin Le-

debeat dici, ofro,vel Wfärz'mw,('ed deber

D

t

ge Veteri , Aaroni enim Eleazatus, &

effe oblatio immutativa rei , faltem

E

7!17? Vfll][

Á

huic Phinees fücceffit in juali potefta-

quoad modum,& fufficit , ut fiatin actu

te, quod non eftin Vícario : Sed nullus

exetcito, feu ut fiat non cxpre[lo verbo,

"as

t g

Sacerdoseft Chrifto equalis in potcfta-

fed potids re & fa&o , ipfam hoftiam

1-'41

te,nec Chriftuseft mortalis.. Ergo non

Deo fiflendo prefentem : ficuc Chri-

tbo (c obtulit

indiget Succeffore, fed (olüm habet Mi-

ftus potiüs opere quàm ve

MT

niflros & Vicarios,

in Cruce

Vi

R4

'«tnme

A

um

L

De Euchariflia,

n

lk

"

àdi

R'atio/g- P. Qujä illa fra&io folàm

(ola Confecratio fpbcia"litör fitin perfo-

eft ex inflitutione Ecclefiz tangquam di-

na Chiifti , quia Sacerdos in ca loquitur

fpofitio ad Sumptionem, & fine ea

, fub-

ac fi effec. ipfe Chriftus,

Iteti illa eft

1

fifterer Saerificium,

maximé repizfentativa Sacrificii Crucis,

j -

Ratio 4. p. AGio , in qiva. Saciifici-

obrationem pro 4 p. in probatione R,

im hoc-effentialier confiflit ; &t in Per-

j,adductam. Ergo.

T .

fona Chrifli ut principaliter offecentis,

Ratio 2. p. patet in Exam, 2^n. 7$.ad

& fine grandi peccato non poteft fieri

Q. 3, pro 2. X 4, parte,

Ua

extrà alare, & proximé & ratione füi

ExquoSequitur;quód idffer ucram-

"

débet fignificare Paffionem & Mortem

queSpeciem fit major dependentia, lo-

[

|

Chiifti. —.u/fuouo : Scd Sumptio non

quendo deSacrificio, quám loquendo

d

fir in perfona Chrifti fed fümentis, &

deSacramento una enim Species ( ut

itu r

confuümptio Specierum in ftomacho fit

fuprà didum eft) poreft dici & cft. Sa-

Atont «

poftea extra altare , dum fpecies vi calo-

cramentum ,faltem partiale, non tamen

9/'/01"'!

tis naturalis alterata corrumpuntut,

eft partiale Sacrificium. — Hinc etfiuna

h

Item Sumptio proximé per fe & ratione

Ípecies non fit deeffentia alterius, ambas

:S:qu

tamen funt deeffentia Sacrificii.

fui folüm fignificat Scpulturam Chrifti,

d

Moitem veró fignificat ratione altcrius,

Ratío 3,p. Corpus & Sanguis po-

E

ump[lü

Kcilicet Confecrationis; hoc ipfo enim

nuntur inhoc Sacrificio per modum cibi

quód Chriftus manducatur, fupponitur

& potüs; Sed Sumptio eft finis & ter-

jl

Vi vefborum — Confecrationis myflice

minus extrinfecus alimenti , integrans

u

anadatus. - Erco.

& complens convivium.

Ergo. Pro

j d

Ex hac ratione folvuntur auctotitates

quo vide fuprà de effentia Sacramenti

m) qüll

facraScripture & SS. Patrum , quibus

Euchariftiz.

mg,f!d

[

üicitur , Quotiefcunque tmanducabitis

Ex his Sequitur, quód indie Parafce-

AO y

Panem hunc, & Calicem bibetis, mor-

ves defectu Confecrationis non confici.

tem Domini annuntiabitis.

n

atur verum Sactificium ,fed folüm con.

gnnüllff

. K, 2, Tota Sactificii Miffe effentia

fammatio Sacrificii przcedentis. diei ,

li

Onfiit in Coníecratione, 2, Qusz

nec populus eo die cenetur audire Mif-

gqnmM

/ini

ellentialiter debet effe utriufque Specici.

fam , fiquod feftum depracepto in eum

i

3. Cum habitudine tranfcendentali ad

diem caderet , nen translatum ab Eccle-

u

Sumptionem velutadfinem & termi-

fia: nec tenetur Íub peccato intereífe

r d

Rum extrinfecum, fpe&antem ad'Sacri-

Caremoniz , que tunc fir.

Quando

j

. "HWiintegritatem. — Ita S, 'Thom, hic q.

a

ergo SS, PP. dfcunt,quotidie in Eccle-

32.3.4. ad z.. Et a, 10. inc.

fia celebrari , intelligitur falvà exceptio-

l

(u

ne illius diei,

Ratio omiffionis Miffz

&atio 1. p. AGio, in qua confiftit ef.

(hti

ientia hujus Sacrificii, debet'fieri in

eo die eft; ne Paffio myítica & expreffa

ul

perfona Chrifti

ut principalis offerentis,

feu rcalis eadem die repra(entetur,

K[,

k

Teptafentare Sacrificium Crucis: Sed

*

LXXIV. Oppono 1. contra X« 2. Actio

Ecc eco

facri-

"

954

TRÁACTATUS XIE. Examen g«

confectatio eft immutativa & tha&tatiys:

iaf

facrificativa debet hrO&iav*F' pr&fuppone- -

?e : Sed Confecratio hoftiam , nimiruni

vidimae, Erfub hacultima formalita-

p:i:? Je

€orpus Chrifti non prefupponit in Eu-

te haber ültimam differentiam Saciificii

::f:rprin

€hariftia , fed' prodücit, . Ergo,

proprie di&is Oblatio ením; et(i de e(-

&i

2. Sitcafus ,quód Sacerdos aliquis ex

Íentía fit,eft tamen potiüs predicatunr

n

Dui

ialitiá intenda& confecrare, & non fa-

genericum , ratione diflintum d fpeci-

AA

érificate. *

fico«

Aunttt

3. Si, quantüm eftex vi verboram ,

-dd i. optimé diflinguit S;yfvï'us«:':

1iioy

Chriftus iasMiffa immoletur & madie-

'Talis vel habet irtentionem faciendi

atihc

tur, fequitüt, quàd ex vi verborum in

quod £icit Écclefia; aut. qaod Chriftus

E

Éuchaftis ponátur Corpus Chriftt

iüftítuit, vel non habet?. Si habet, cunc

A Chri

inortuuri determinaté : Sed hoc eft fal-

fimul coüfecrat & — facrificar, inrentig

^ j

fum, Érgo. Mirns prob. Ex vi vet-

enit communis & generalis pravalet.

At ii

borum ponitur Corpüs Chrifti u£abflra-

particalori , ut pater füprà Trad. rr,

"iif

hens à vita & d morte, poteft enim ín

Exam. 4, n.32- Si non habet; nec confe-

Adoyt.

Eucliariftjaeffe vivatri, uti eft defa&o,&

crat ;riec factificat defec&tu intentionis.

£w f

oteft effe mortuuni, üt fi ín tridüomor-

"Ad 3- dift, niaj. Sequitür, &c, quód

f."mris Áih

tis fuiffet fa&a Confecratío, | Étgo,

i Éuchariftia ut eff Sacrificium ,-qualifr

l E[go "

. -4d i, difl, maj. Prioritate temporis

tér de ca bic agirius, coric.maj.; ut e&

femper,negaturj üatürg, fabdift. Sub

Sactámen

tüm ;

.....

mn(

de quo ut tali convincit

"t Y

€a formalitate fub qua a&io factificans

probatio Minotis ; neg. Maj,"

j

z

$

Ó

) III. Sacrificium leïæ'

YU

eft, conc.s fub alia , füb qua nori eft

QUAZR

Tk

&egatur, Hinc im Cotifecrátiorie (ut

eftrie infiniti valoris ?

ttraduntGoriet &

E

Fs

Labat) tres diflingaen-

LXXV. $. Probabilius eff, quöcf

"t fs

da fint foriiialitátes ; quaromi uria alte-

Sacrificium Miffe quoad fe feu in a&tu

'ïzlitïquqai(

tai préfüpporiat priotitaterationis. Eft

primo;five quoad fufficientiam & effi-

gutem Lie intet easotdo:Primó,inquart.

caciam intrinfecám ,. fir infiniti valoris

E M

h

Wägir l

tum parieti & vinum cotivertit ii Cor-

intinfecé & extrínfecé, nom folüm ex

pus & Sanguinemi CHHGF, fic eft prapá-

parte tei oblat, fed etiara ex parte ob-

"ii

"ttorj

fativa & ptódu&iva V'i&j'mæd à, Quates

lationis , licét defado & in exercítío

iius éadem Victimia ii lionorem & cul-

caufet foliim effe&am finítutii , ob Iiti-

ï

ii X

i

tüni DÉI ipfi DÉO iadtà exeército prze-

tationem ab. extrinfeco adverienterm,

El'ga i

fentatur,eadem Confecratio efl oblatio;

" i

Patet ex S. Thom. füprá q.79. a. f

3. Quatenus ex modo producendi vi&tis

Katio 1.p. Valor Sacrificii nion folümt

n

fnami , (edi quantam eft de fe & cx vi vers

il

"Uhffy j

defumitüra re oblata ( quía alids obla«

Nl

otuti laber ponete Safiguinem Chrifti

tío , quà B. V, ia termplo obtulir fuurn

hinon

sU X dl

3i Cotpote féparatüdifeu modoquodani

Filium;effet infiniti valozis). fed etiani

fnottuó, tiimitum Corzpus per modum

d dignitate offerentis principalis: Sed in

"n

ata , ni«

"um

tibí; Saþgumcm per mo-dm potást fic

tioc Sactificio non folüm res obl

i

1 Erg*

Fnimm

fä

JIDe ,Ez:?;b»mr'/fz*a;

E

L]

gnitim Corpus Chiifti $z Sanguis hypo-

limitaris undein natüralibus mediante

H

ftatic? Vetbo unitus; fed etiam ipfe of-

4nftrumiento, v.g. femine , homo .u£

M

cau(a principalis producit cffe&um à fe

ferens principalis, fcilicet Chriftus , eft

ánfiniti valoris:& dignitatis. Ergo.

intentum ejufdem fecum fpeciei, licét in

M

Declarattr ex diffecentiaEuchariftiz

individuo APGHAJC litmitari ab inftrumen-

j

itSacramenti & ut Sacrificii,« Nam ut

£o; In moralibus veró neque in indiwé-

.duo limitatur ,effe&tus ratione -inftru-

Sacramentum ht per Confecrationem ;

,

qmenti , quía fequitut valorem & digni-

at eft a&io phyfica alicujus produ&iva;

n

fic et à Chrifto uc à caufa,; & quidem

tatem agentis principalis; quantó enim

j

ii

dignior.eft Perfona fatisfaciens, tantó

Áolüm inftrumentali phyfica , a&iones

)

ii

autem Chrifti humanz phyfice fumpre

dignior eft ipfa fatisfa&tio ;Jicéc inftru-

qon fupt infiniti valoris: .aft Euchari-

mentum , quo facic eam , fit inferioris

"l

ftia in tatione 'Sacrificii & .Oblationis

.conditionis, five in.e(fe phyfico, .ut fs

2u

precipu? fpe&tat.ad genus moris;eftque

ifiat mediante linguas five in effe moris,

3 Chrifto ut.à caufa principali,moräli 3

t fi fiat mediante alio homine, ut ex-

"

hi

.offerente. fe DEO Patri, & per modum

;P.lica: Nugno.

L

i

Dixi 507 £

prod

dnferioris fubmittente.fe illi ut Superio-

mitari.ex fm'tä;a'ignimt;

u

M

ti. Ergo

ropter reflexionem .fuper

.Sacerdotts ; quód enim poffit limitari

.effcétus Sacrificii ab intentione Sacer-

Ws

!]

Kuppofitum .Chritti trahit ab eo valorem

Vi

dn genere ,moris infinitum ; ad.meren-

.dotis Miffam alicui a

.

pplicantis ,þpaytctbit

.dum & fatisfaciendum, non minüs ac

ánfrà n.78. R.2.

atahebant a&ionesChrifti Theandrica ,

LXXVL .Oppozo 1, Ergo fequitut r.

MM

iper quas pro nobis fatisfecit in via , cum

Sactificium .à (implici Sacerdote obla-

qm""

wirtute caufandi effe&um fyacategore-

itum ,effe ejufdem perfe&ionis cum Sa-

j d

maricé perfe&iorem in infipitum.

«tificio Crucis, immediaté oblato à folo

( en

Ratio 2. p. Caufa univerfalis in exer-

Chrifto; quia utrumque eft infinitum,

Xl

citio nonagit ultramenfuram difpofiti-

.unum eró infinitum .non .,c&,mgjus;a,!-,

qnte

vonis fübje&i : Sed Sacrificium .Crucis

1!6!'0;

t

& Miffz in ordine (upernaturali eft cau-

3 linico MiHTæ.jSacriäcio,poH'e.c'VA«

t

fa univerfalis ad merendum & fatisfaci-

,cuati totam.Purgatorium.

J

«endum, ' Ergo in exercitio producit ef-

3- Fruftrà offerri plura Sacrificia pro

j

fe&um limitatum juxta :limitatam di-

'una perfona , quia unum .ef infiniti va-

fpofitionem fubje&ti, cui applicatur.

loris.

j

J

Declaratur. nlterizs , effe&am Sacri-

.4. Eandem 'Miffam (pro .quo da-

13

fieii Miffz non poffe limitari ex finita

ttum eft (tipendium , poffe applicari pro

aliis innumeris , imoó infinitis homini-

)

.dignitateSacerdqtispartïc,ularis-. ;Càm

um

'&nim caufa principalisopererur per pro-

bus;fi darentur.

fi

i

ppriam formam ., per eam effe&tum fibi

A 1. dift..Ejufdem perfe&ionis e(2

jf

fentíalis, defumptz à principali offeren-

jf

Alümia. Ergbtantüm Per,i?lam'debcx

Eec ecc 2

» WE

u

956

ZRACTAZUS XYZI. Zx&mm s.

te ,& ex opereoperato,conc.; acciden«

niti valoris ) a'ccipei'e plura Gipend*;ï:a, et-

ii

talis, & ex opere operantis , negatur.

iam applicando alteri:

n

ructum f, pec'ral.i—fï

1

Ff

Nota,non effe dubium., quin. eciam

fimum Sacerdori. debitum, quia incer-

valor Miffz proveniens ab Ecclefia , &

:

tum eft, an ille fru&tus. ( cütn. videatur

ex merito Sacerdotis ac miniflrantiam,

h'ifapph

effe beneficium perforale) poflit alteri

dleiut:

fic fimpliciter. finitus, cüm fundetür in

dati,Et hoc verum eft,five fint plura fti-

Q

corum dignitate finità,

pendia adequata; five parva unum totas

j

tapwd

4d 2,. Eft verum quoad virtutem &

le ibtegrantia , ut. patet ex dcclaratione

j

[Q

fufficientiam Sacrificii , feu in a&u pri-

$. Congregationis Concilii, editá juff

AULX

mo; in a&uautem 2. nen fet ,non de-

Alexand, Vil ,& oppofitum faciens te-

i

f

fectu Sacrificii; fed quianon omnesani-

netur ad tcfticucionem, Caterüm dato,

mz, pto quibus offertur,ad remiffio-

ontion

quód fru&us ille fpecialiffimus fit alteri

Awn&

nem totius peenz fünt difpofite, Simi-

communicabilis , prob;bilius eft , quód

EC

liter per unicum Sacrificium quantüm

poffit alíis faltem grauis applicari, modó

eft de fe ; poffet fatisfcri

1 lj

pro pocna inügi-

fiát raró & prudenrei;ait Nagno, habebit

te intenfa,

:t;:;'onemj

enim Sacerdos alium fructuim ex opere

3. f

-Ad 3. neg. Nafif effc&us Miffz li-

operantis ,cüm faciat actum excellentif-

l

[

Adores

mitatur juxta devotionem ejus pro quo

fimz virtutis. Nec tenetut eum Sacerdos

5.

;

r

ii

offerturz Sed ille non femper eft , vel

applicare illi, qui ftipendium dedit,

fakem non fcitur, quód fit tam execl-

lti: Uf

Secundo. luxta declatationem. . S;

knterdifpoätus, Ergo.

Congreg. Concilii $. 4. füb Urbsno IIX.

i q

AR

dd 4; K. poffe applicari ex charita-

—

162j. Sacerdos qui Milam fuícepit cee

rdüäm j hn

te , non acceptís pluribus ftipendiis ;

lebrandam cum certa. eleemofyna, nom

modó in particulari applicetur, qui fli-

lii m

poteft eandem Miffam alteri committere

pendium dedit: ftipendium veró non

legendam. parte elcemofyoz fibi reten«

itd f

datur pro Miffa , aut valore ,aut fructu

tà Etoppofitum faciens tenetür ad re-

ïïälfffdc! j

*tlng

€jus (quiaeffet Simonia ) fed vel pro

ftitationem. .. Quia nullum habet tit:;?-

abore corporali , vel pro fuftentatione

lum retinendi; nongratuitum, quia pes

ag

Ainiftri $ & tixainr ejus quantitas ex

cuniam non acccPit per modum donati-

Fütiyin

éonfuetudine Datriz vel (tatuto Ordina-

5

onis, ut fuppooitur ; neconerofum, quia

"r

fil,

s

"ts

ipfe onus non fubir.

Dixi ; pro fvffeutat

ione Minifhi, oli-

"i.

Excipitar Deneficiatus , qui (nifi ít

us nimitum , honeftá & Fmgali 41

fundationie aliter caveatar). fuas-Miflas

MLC

unum diem , nec poreft plus exigi titulo

poteft committere alteri , datá eleemo-

Minfe

famuliii: domeftici , cognatorum , atit

Íyná juxta morem Patriz , licét reditus

"It i

dcbitoruni contra&ortim.

Beneficii : plus imporrent, Difparitas

* g

'

LXXVII, Ex his Colligitur quorua-

eft .quia habet titulum Bencficii, cui alia

!

i Pw

dam cafuum refolutia, nimirum Primo:

"h.

|

oncra annedutitur, v,g. ïeeïf,and? ho«

Von licet pro üna Miffa. ( licer iji: infi.

tas Canonicas ; &c.

i ï&whr Q

*

: Z'ï;rfiä,

«-.RCT WR& fu

p

m

a

D.

92$7

De Euchargfia. :

Tertà. "Non licet anticipaté dicere

applicare.

1. Generaliffimà quádam

[j

ratione offerendo pro tora Ecclefia ; Gc

Miffas pto iis, qui in futurum. Miffas

peccaret Sacerdos fi à fructu Sacrificit

petent , iisque poftea petentibus lectas

Miffasapplicare- . Et oppofita fentcntía

aliquem exciperer, licét exceptio cflct

&t damnata à Clem. 1IX. 160f.

valida. 2. Quodammodo in particu-

QUARO IV. Miffa pro plaribus

lari, ut fi applicet pro illa civitate, pro

m:ca;v

oblata prodeftne zqué fingulis, quàm fi

fuis vel familiz fuz benefactoribus; pro

u

3.

offertetar pro uno tantüm?

ommbus.pctcntibus in communi.

LXXIIX, g. r. Probabilius eft,

Omnino in parti.ulari ;nominando v.

qud Sacrificium Miffe quoad effentiam

g. Petrum , Paulum, &c. Quantó par-

& fübftantiam fuam , etfi pro pluribus

ticulariüs ergo Miffa applicaaur,tamö

A

magis prodeft, cateris paribus ( (i nimi-

nominatim & zqué fpecialiter offeratur;

fingulis feu cuivis in particulari zeque &

rüm is,pro quo offertur , magis fit di-

u)

tantum profit. (juxta cujusliber tamen

fpofitus ficut quavis caufa, quantó me-

hiit

liüs applicatur , tantó meliüs operatur,

difpefitionem ) acfi pro unoofferretur

onti

tantüm. Sicut fiex Mari five plures fi-

Pro eo, qui eleemofynam contulit, te-

laiia

1

ve pauciores ümul hauriant, nulli ali-

tetur Sacerdos tertio modo feu in parti-

Cfüof

culari Miffam applicare, & pro poffibili

quid deperit.

TR

- Ratio: Quia Miffa eft infiniti valo-

conati ; ut in Memento expreffam ejue

m /

memoriam habeat.

Poteft tamen fuffi-

ris, Ergo ejus fructus per applicatio-

aol |

cere meimoria virtualis, ut fi Sacerdos

nem etiam Ípecialem , zqualiter pluribus

g

factam , hon minuitur,

ante celebrationem compofuit Z4emen-

i 468 |

- Dixi 1. quoad effentiam fuam ; Non

t, & pofteaobliviícatur, vel inipfo 7Me-

enim eft fermo. de fru&u orationum;

ni;ltïü |

emezto dicat DE Of Offero pro omni-

fettle

"quas Sacerdos perfolvit nomine Eccle-

busillis, quorum antea memoriam feci,

z

die

fiz vel fno.

LXXIX. Quwifmam ergo ex Sactificio

t t

Dixi 2. 4448 fpec;gzliter; fi eoim pro

Miffz majorem recipit utilitatem?

aliquibüstántüm in commun! & ii coa-

Dico: Cateris paribus, id eft, fi ad-

m

| donäfi* ^

fufo offeratur , pro aliis veró nomirma-

fit etiam. major difpofitio fubje&i, Sa-

:iïmra,ü &

tím & Ípecialiter ; his tmagis prodeft.

cerdos; & poft eum is , qui contulic

Quia applicatio Miffz fit per intentio-

eleemofynam , cujus collatio eft fpecia-

nem cclebrantis.

liffima devotio erga Miffam ; & confe-

h

& 2. Men(ura effe&tüs hujus Sacri-

rentis fit fpecialis memoria in Miffa,

"

[In-'

— ficiieft dupl&x ,nimirum intentió Sacer-

Poft hunc illi qui Miffz affiftunt.

iU5

dotis ut caufa cfficiens & applicans, &

de in Canone fit eorum expreffa niemo-

j

"

devotio e

]

ria pet ly ; Eromninm circumflantiuga-

p

us pro q'qo o&"eftur,ut cauía

á

$i Miffa pro pluribus zqué fpeciali-

| lo

- Declaratus cury Nugro : . Sacerd

os

teroblataequé profit , cur ptobi Sacet-

-dotes pro Miffis, quas fpecialitet pro fe

Tjr!l ]

x;iglicitg?' poteft faurá Sacrificium alicui

Ece eec

j

aut

ao

9,8

ZR AVC?ATUS XIL Examen -5'-'

aut, fuis offerunt, non acceptant flipea-

tibus fit magna neceffitas & paupertas;

P

Jir

dium?

quando numeras Miffarum fundatarum

ï

L

Dico, Optímum e(le conülium ita fa-

excedir namerum Sacérdotum , aut non

4

w 4

cere , & fecundüm ptudentiam , ait Nu-

fuit datum juftum flipendium. .. Hinc

tigto

gno ,ut quando quis maximé vult bene-

non debet concedi illis Collegiis, qui fa-

lt

facere fratri aut amico , pro tali M;ffa

«iunt fumptus non neceffarios , vel ma-

"

2

nontecipiat flipendium , quia fic confert

gnifica exftruunt zdificia,

0

3

illi fatisfa&ionem , quz correfpondet

QU.£RO V. & Ulimó: Miffa

Átto

ftipendio , adeóque careris paribus re-

quos habet effe&us ex opere operato?

Atl

cipit tunc frater. vel amicus majorem

ltem ratio Sacrificii efine nbbiliorrat.io-

Ain,

fructum.

ne Sacramenti?

E

.ïäkadq

Dixi ;caterz paribus y fienim is;qui

LXXXI.£&. z. $

acrificíium MiHä:

ftipendium non dedit, majori fervoreac

nontantüm eft laudis & gratiarum a&ti-

:j;«it', &

A (j

devotione feratur erga Sacrificium , ei

onis aut nuda commemoratio Sacrificii

Crucis; fed habet tres effe&us.

I« E&

"C

etiam fpecialiter applicatum , majorem

Ut

reportat fru&um , quàm qui dedir.

propitiatorium , Íeu. habet vim placandi

At pat

LXXX, Cujus autloritate Runt redu-

DEum, peccatisnoftris offenfum. 2.Eft

&iones Miffarum , ut percertam vel cer-

t j

impetratortum ,feu valet ad impetranda

L

'tas Miffas, vel Annivc;(aria fatisfiat plu-

quzvis bona fpiritualia, imó & tempo-

j

ribus?

lt

tralia,fifalatinonob(nt..— .3.. Eft fauze

Dico: Sacta Congtegatio fub Uirba-

fattorium pto poenis temporalibus ,.que

um (s

At

no IIX, 1626. ftatuit , quód poffint fic-

te(tant remifsá culpà. :Eft 4e fide , ut

1G m

ri à fola Sede.Apoftolica , & nullatenus

paterex T'rid,$efT, 22, cap.. & Can.g,

sb Epifcopis , nec à Generalibus Oidi-

& 2. Miffa .dicos. effe&tus caufat

A.'

l

mfd/ä!t; 71

. Mf pj

num in Capitulis Generalibus, tevoca-

'ex opere operato , non famen phyfic

'fed moraliter,

"t

tis conttariis Privilegiis.

Dum Ecclefa prohibuit , nehzc te-

Ratio x. £. Quia .caufantut ex fola

um

m

d.

du&io fiat ab Epifcopis vel Ordinum

-.giignicate hujus.SacriHcii , nimitum .rei

y

Superioribus , fenfitne, efficaciam Mif-

in eo oblat& ac principalis offerentis,

M gn&m

fe diminui refpe&u unius , i fimuloffc-

ándependenter à .dignitate Sacerdotis

MUH! J

L/n

UT

zatur pro aliis,

particularis;:ut patet in Miffa mali Sacet-

Dico: Neutiquam, fed ideo,-üt.in*f—

«dotis , que tantum valet quantum boni,

* ln

AC

pleatur voluntas fundatorum; & eorum

'mon .ex opere operantis , cüm illud nihil

U[F(]!c p"

lfl&läc,

qui dederunt ftipendium.

p

waleat; Ergo .ex opere operato. Item

u4s ob cau[as velin qu

j

i

bus .caübus

jindependenter à dignitate ejus , pro quo

, WZHU&

l

oteft fieri hecreductio?

li

voffertur, .ex parte cujus tamen requiti-

vjan&

Dico: Sedes Apoftolica non .conce-

MT

itur. difpofirio , ;non ut ratio formalis

it illam Miffarum redu&ionem , bifiin

.caufandi , fed. u eosditio frme qua ;non.

"Nf

Dhin

eope-

Collegiis vcl. Conventibus eam. peren-

quid fit caufare ex oper

th!ha !

: 3Vide fuprä

'

i£ato,

! Igo

P

Y

. J E(z:cliaz;z'/tïz'd;u

959

fato. - Traét, rr, Exai. z. num, rr-

&. 4, Kemiffionem peenarun: temre-

WNot. 2.

poraliugy caufat. Miffa immediate.

j

Ratío 2 p. Quia Sacrificiunr ut tale

. Ratio: Quia eft immediaté fatisfa-

D

tacipué confideratur in genere moris ,

éoria.

z

^gr. f. Etfi Euchariftia ut Sictámen-

& habet effe&us immediatos folüim mo-

um ex parte feu fecundüm quid no-

rales, per quod differt à Sacramento,

g.

bilior fit feipsá ut. Sacrificio , attamet

h(

Nota , riori effe contra tiaturam effe-

omnibus penfatis & fimpliciter lo-

üüsexopere operato , quód non fem-

quendo fub ratione Sacrificii e&-cx;cï-

äV

Iu

lentior.

erflatim, & ex cerió lege ac. infallibi-

Kartro 1. p. Quia Sacramentum ut t-«

"W

liter fiat , fed quomodo & quando DEO

llj

P*lacucrit 2 & fubjcau[n e& dlfPO[itumæ

le refpe&u fui effe&üs immediaci, fcili-

Xü[þv

Habet tariem aliquos cffe&us, quos in

cet gratiz, exercet caufalitatem phyfi-

J

cam , Sacirificiuni veró fuos effectus cau-

fübjcétis rité difpofitis infallibiliter cau-

A

fat; pimirum remiffionens posnz , vel

fat folünm moralirexj,- quod eft i—gnobüi-

li

üs.

Ereo.

totalis vel partíalis in juflis ; five vivís

Al

five m

BN

Ratio z.p, Tum ciu'i'g* Sacrificiutrt

iL

Ll

ortuis juxta difpoü:i-onem fubje-

& ^

Euchariflie eft idem cum Sacrificio

Pk

Crucís, quod eff nobilius omnibus Sa-

,.yæd(

fttil

V, 3. Sacrificium Miffz gratíam five

fecundam five primam ,& peccatorum

cramerníis, utpore ab ejus dignitate va-

MJ

fnottalium remillionem nor caufat di-

loratís.: Tum quía nobilitas medii fu«

"

te&té & immediaté , fed folüm índirecté

miturà fine: Sed licét Sacramenta ha-

2

d;

& mediaté , ii quantum à DEO,, ejus

beant cffe&ns, qui funt nobiliores it

a

ordíne ad noftram utilíitatem ,Sacrifici-

oblatione placato , impetrat auxiliumr

lh

gtatig excitantis, & donum poctiitentiz,

ürn tarterimmediaté & prímario habet

€ontritionem , vcl attritionem cum Sa-

cffcctus nobiliores in ordine ad cultum

d [0.

€ramento , pet quz immediaré confer-

divinum , qui eft finis fimpliciter nobi-

m [

tür gratia fan&ificans , & peccatí remif-

Iiofa' Ei go:—

(i]

fio, It Colligitur ex Trid, loc. cit,

Oppozo contra ratíonem 2. p. Si Sa-

w

1j

crificium Crucis & Euchariftie funt

Ratío *- Quia ad gratíam habitualem

n

diré&é caufandam |ordinantur Sacra-

idem$ Érgo pritnum nom peteft nobis

l

mehta, utpote per fe prímó inftituta ad

applicati per fecundum , uti camen ap-

';g'l[

üotam fnftificattonem , Sacrificium

plicatur. Prob, confeq. Quía idem

jl

veto primarió & immediaté refpicitcul-

ron applicatur per feipfum. . Ergo-

j

tum DEÍ, fan&ificatiotiem autem ho-

Diff, ultimum antec.- Si fint idem

jt

minís folüni (ecundario , & quafi per re-

otmnnibus modis , conc, ; fecus, neg,

;ahs

undatuíarri , nimittim impetrando pri«

Sufficit ergo quód fecundüm quid &

n

ts di&ta auxilia

füatetialiter: diftinguantur.

Vide fu-

gratig & doln'um Poníi-

d

prà ín hoc Exam, n. 7 z, R, 4.

fiV

zsngiæ. Érgo,

- Effne

x

960

TRACTATUS XIL Examen ;

-^ PÉEXXYXIE E/fze ucilius , Miffas in vi-

ix;t,rct,

tà fibi celebrari facere , quàm poft mor-

tingit.

Quod tamen qfc—;:):fän tató cc;n-.

E

tem?

Àn liceat. curare legi pro fe in vivis

:

Miflam de Aeggiem , Vide Tia&. H.

Affrmo : Quia äxin;ïex homo fibi

Exam. 6. n.5 1.

comparat majora beneficia.

NamMif.

Hac de Sacrameunto & Saciificio Eu-

:

Á

?

fz pro aliquo di&z poft mortem funt fo-

chari(tix dicta fufficiant,

Plura qui-

:

L

lüm fatisfa&oriz pro pcenis Purgatorii;

dem hic dici poffent de tempore celebra-

fiveró pro co legantur in vita, funt fi-

tionis Miffz , de loco, vafis, veftibus ,

mul propitiatoriz , & impetratoriz, fic-

czremoniis, defe&ibus in Miffa occut-

Que juvantin vita & poft, | Imó per eas

rentibus, fed ea remitto ad Tractatum

À

multiplicatas poteft in vita totaPurgato-

de Ordinibus; & in fpecie de Sacerdo«

tii poena deleti,ut moriens ftatim celum

tio, Vide Tradt, 1 f. Exam. 6.

[

N

ZNN

h« (/

" J

AT,

Wk

9' 90- l

i

a

fi

A.

VLCCITITEET E

QY

) Ncr

que

ULO UT

-

&

«

y

S

N

. t

N

**

| ?Hmi,s at

S

.-.:"//

EC

x.-xflm—um):

m

u'x(()I]V(

u

f*

(

«Xæ ,"'fmm fc «

.-';

ïn

TRACTA-

-u

»

«äe?& OC oés )« ä.eäz—

X 054

9

5'9 "

e

d. ae'"'*

k

A

[o

o

v

::*(?'æ Ó

a

.9

es

z

7

C« C

^

UGAROUMRM

eidly

iL oD A

fäzo

B5as

hï

(

jj

|

(l

TRACTATUS XIII.

DE SACRAMENTO POE-

/E, EY PART.

" NITENTI

IBlis

E :J u Sa

eqmlzm s D. agit 3. p.à q.84 ufa ad

l.

4- 9o- que eff ultima inclufécé. .. Et in Sup-.

plemento Tertie Partis à

TLUuÓ

— 4d I7. .äclzgþve. :

i, alrator :fh(oniinur.n.HOmQ- DEus JEíus CHriítus , fciens quód

omnis cato corruperat yiam fiiam, quód caro concüpifcat adver-

süs fpiritum, ad malum prona ab adolefcentia fuüa , quód totus mun-

dus fit in maligno pofitus: nolens tamen mortem peccatoris , fed

magis ut convertatur & vivat,non folüm Patrem egit; vitam dando;

fed & Medicum, animz moórbos curando ; & per peccata amiffam ani- .

mz yitám reftituendo virtute cfficaciffimi medicamenti , nimirum

Feenitentie Sacramenti , à fe ad id mifericordiffimé inftituti. . De

heri

quo proinde cum Angclico Do&ore ';tra&andum.

Ef fff

EXA:

96

TRACTATUS XIIL Exkamen i.

hum

lii

m AAEUE- A OEU I IEUEoH EUR U I OLAI HEEUe 2

UT

m

coRIXAMEN: T

L) ä'.'d.'ltlil

E

1 patt

De Effentia,t Infistutione Sacramenti Pe-

itlecl

Partibus in genevali..— . Et de Pam-

w E

mæn;zf& » jufd,

tentaa ut eff ctvius,

Asj

hi Sol

m

TTT

XX

| De quibus .. T bom. q. 84,. £2 855 Fj

09)

Ml/l/)&!'

?

By,

U

4ERO 1. Teneturne

ligandi Facuï'tatcrr(u' habet : 'Se,vd ;n hoc

^niac

N

NY

N

2

NS

onfcffarius calleredo.

tractatu maximé inftruitur Confeffarius;

ïïi'r[femialis'

E

»W

]

RY

z

AUg.

S

NY

ET

A

V,

m

1

?

iinam "Theologorum

quando & quem poffit ligare vel à pec-

A U

oX

7

R

a

le Sácramentó P

c?ni-

cátorim vinculis folvere , ut patebit e

Vi

U^

N

rl

tentiz ?

Á

ejus decutfu,. Érgo.

f'x&lm D

u

L m rm. Katie patet

ufuprä

JAQUAERO 1. Quid efl Sacrameri

Tra&.1.n,12. Quia lex naturalis dictat,

tum Peenitentiz, quando & à quo in(ti-

Mbt)j

quemlibet in coafcientía teneri fcire,

tütum, qua ejus partes, qua matería?

Wtfä/fkr,nvfu

qua fpectant ad fuum officium, ut docet

De quoS. D. q. 84, per 16.art.

ä?wln!fgrg,'ä

S. Thom. 1.2.-3.76. a, 2. in c, Sed a

II. Ante R. fuppono, Penitentíam

Wi

gu tractantur in hoc troctatu, fpc&anr

pofle dupliciter confidetari, Primó ut

Un n

ad officium Confeffarii , inquantum eft

cft Sacramentüm Nova Legis qualiter

u7

judex ; Doctor ; & Medicus,

Ergo.

deeo hicagimus, Secundà ut cft vír-

MT

u

Min. declaratur : Ad officium Confef.

tus, qualiter ctiam fuit in Veteri Lege»

" At f

farii [pe&tat fcire ; an & quando poflit

Dequa poftea Q. 6.. Hocluppofito:

Vr

ligare & folvere, ut pater ex "Trident,

x 1, Hoc Sacramentum phyficé

Seff. 24. de Paenit. c; €, fic ftatucnte:

fumpturn. (ut faprà de Baptifmo Trad,

4

Ouamvis abfolutio Sacerdotzs alieni be-

d g

1 t, Exam.f; R. r. ad Q.5. ) feuinquah-

WM)VC! P

neficii ft difpen[atiostamen noneff folm

tüm eff compofitum ex materia & fot^

wundum . iminifterium , wel annmutiandi

ma nit partibus phyficis feu quafi phyfi-

Evangelium vel declarandi vemiffa effe

cis, definitur quód fit extetior peccato-

peccata , fed ad inflar aéliis judiciales,

rum conf-ffio dolorofa (feu, & dolor )

ïlml ]

Ü Cum

quo ab tpfo Velut à fudice , fententia pro-

fub impensá prafcriptà abfolutionis for«

n.

L dlfcl |

ægntiatgr; Judex autem & folvendi &

má. Sumptum mþraphyücä»ku Vr KO

at

4 lxl[um 8.

De Penztenutia.

963

ftat ex genere & differentia ; definitur

peccata , remittuntureis; quotum reti-

»k

s quód fit Sacramentum INova Legts infli-

nueritis, retenta funt, Joan,20. Ita

tutum. ad vemiffionem. peccatorum. pof?

patetin Trid. Se(f, 6.c. 14, & Seff 14. c,

I, &can. ,

Baptifmum commiffrum [eu ad can[au-

- dam gratiam [anantem , five vefofcitan-

Prima 92 Pars pateat ex applicati-

-^rem , aut remiffivam dictorum peccato-

one definitionis Sacramenti datz füprà

)

Tra&. rz. Exam. z. n. 2.. Eculteriüs de-

æl

rüm, ut patet ex S. Thom. q. 84.a. r.

inc. Hzc fecunda definitio detur exa-

claratur: Chriftus Apoftolis eorumque

minanti. Ex qua etiam patet , quis fit

Succefforibus veré dedit poteftatem re-

- &ff.&us hujus Sacramenti,

mittendi peceata cum auriculari confef-

&. 2. Solet hoc Sacramentum etiam

fione , & omnium peccatorum quoad

vOCati reconcilidtionzs , nimitum ab effe-

numerum & quoad fpeciem explicatio-

&u,qui eft reconciliatio cum DEO:;

ne: Sed hac poteftasin nullo alio, fed

Item . Covfz[fonz , à notiore parte, que

inhoc folo Sacramento exercetur , ut pa-

&ft confeffio ; & zAfolutionzs ,à forma;

tet. Ergo, — Maj.prob. Chriftus pre-

[

Panitentia à coniritione; que ctiam eft

didis verbis Apoftolos corumque Suc-

W

Y

— pats effentialisejus: non tamen vocatur

ceflores inftituit Judices ,cam peteftate

Satisfa&tionis , quía illa folüm eft pars

folvendi vel retinendi, qui revera aus

IPCDV

It d

":

ejusintegralis, & non deeffentia, Item

judiciarius eft: Sed hica&us nequit fie-

"Nocatur metaphoricé fecunda poft nau-

ri , nec fententiaà Judice ferri , nifico-

Íragiumtabula, — |Nam (ut aitS. Thom,

gnofcac numerum, fpeciem, ac circumt-

J 25;;»

J

J

- 8,6,in c.) Szcut primzmremedium "ma-

ftantias peccatorum,

Ergo, Et con-

(

-ve tranfeuntibus eft. , ut con[erventur in

fequenter Chiiftus in&ituitr confeffio-

| navtintegra fecundum autemremedium

nem facramentalem.

((

ff poff navem fratlam , ut quis tabula

Nora, quód hanc poteftatem ,quam

W

adhareat : ita etiam primum vemedium

Chriftus Joan.20- Apoftolis dedit, pro-

«:X

W

in mari bujusvita eft , quód bomo integri-

miferit , dum Petro dixit Matth. r&. Ti-

Jük

t

—— tateim in Baptifmo acceptam [ervet s fe-

bi dabo claves Regni - Caslorum, E

L;an

tundum autem vemedium eft , fí per pec-

quodcunque ligaveris faper tettam , ecic

catum integritatem perdiderit , quod per

ligatum & in czlis ; & quodcunque fol-

pontentiam ! vedeat,

Porió. Peeniten-

veris fuper terram,erit folutum & in cz»

j

. tia eft di&ta. 4 peza & teueo , quáfi po-

lis ; ut patet ex $. Thom. a.7. inc.

F*h

44 - teuentía ,vcl punientia , juxta Ifido-

1HI, R& 4. Partes Sacramenti Posni-

n

tum.

*

tentiz effentiales funt contritio,confe(-

j

.. 4, Peenitentia cít-verum | Sacra-

fio, & forma feu abfolutio.

Sausfactio

inentum.

2.. àChrifto immediaté in-

()

eft pars integralis, — Patet ex S, Thom.

fl?itutum, 3 cüm à mortuis excitatusin-

, 2.

1[)

li

fufflavit in difcipulos fuos, dicens: Ac-

Katio : Ea fine quibusaliquod com-

J

pofitum ab intrinfeco non poteft fub(.

:

]

«ipite Spiritum $. , quorum ;gmifctitis

Fff fff 2

ftete,

9s

TR ACTZTUS,FHZ Examen i.

flete, (unt de effenitia ; fine quibus au-

poffant applicari ad aQtus hominisfn $&«

É

jpt

cfamiento Matrinmonii,

teri fabfiftere poteít , non furit de efferi-

T

tia : Sed Poinitentiz Sactatmentum ab

I V, g, f. Materia hujusSacramens

ü

Á

i

intrinfeco rior poteft fübfiftere finccon-

tí eft duplex: Una proxima , nimirum

iil

tritione , confeffiorie , & abfolutioüe ;

a&us pernitentis; altefa remota , nimi«

iuh

bene tamiéu fine actuali Satísfa&tione:

rum peccata, non ut acceptarida, fed u£

4 n

Ergo. Sed de his plurain fequentibus,

deteftanda & defiruenda. — Ita S, D. s

-l Q

A/in C:

Vide füprà Tta&t. x 1. Exam. £ n. 3. Not,

s

Alighdit

$: Quomiodo in Pennitentia falvetur il-

Katió: Quia Péinitentia circa pecca«

lud, Accedit verbüm ad elersentum &

t ut defltuenda verfatur mediantibus

Nulta,'qucx

4

àn [e

fit Sacramieritüm. — Et ibidem ante R.z.

actibus peenitentís.

28

Qualis partium fimultas requitatur in

Nota; per peccata i

T* f i'n't'xc;l,figï

sd'abfo

Sacrametitis. . Iremi ibidem Exam.4., n.

petíonalia feu actualia, & quidem poft

zitemí

47. R.7. Vidé; quid ia lioc Sacramen-

Báptifmun; eommiffa, | Nam Originze

&t

to fit restantüm ; quid Sactamentum

Ie tollitut per Baptifmum; actualia ve«

^fen

tantüri, (ïuïd utrümque fimàl,

ro apte Baptifmurm cotamiffa non fübs

Ex his fequitur , quód etfi non poffit

fürt clavibas ÉcclefiZ, cüm fint cotis

admiti lixc propofitio , Pertiitensabfol-

'A&' ;- Chül

tnifía ab €o, qui Ecclefiz Jurifdidioni

^ in f

vit feipfüm , vel eft iinifter liujus Sactae

tunc &on fübetat; — De hoc plüra poftea

Ti

menti ; quia tior profert nec fuper fe

circa obje&üm Ponit. ri 13,

^il

profetre poteft formaám ábfolutiotiis ;

Nota taten ultetiüs ; quód maáterí4

hzc tamen eft vera: Homo iti Sacra«

rétiota Pomnitentig ádhuc fit duple;

tlaig

| &W wa

tnento jüflificat feipfurn pet fuos adus ;

nirüirüm neceffaria;üt funt peccata mor«

non principaliter fed inftturnentalitet;

-"ingg

talia; & !iber*a fei fufficiens , üt Veniás

i dj

hon formálitet fed djfpoütïväs nón per

lia.

a&us preéise fecandürm fefumptos, fed

Ptttdije

- QU RO Ill Quacfí

föfmä hu j düé

"at

&t adeffe Sactamenti elevatos, & clavi-

Sacramenti ?

»:

Ü

1

bus Eccléfiz fubje&os , fub qua tatione

V. g. i« Forra Sac

garhentï Peeni«

M Hl

Jffa Affagn

etiat] phyíicé caüfant gfatiam (juxta

tentiz fubfiftic hís verbis: Abfolus te;

di&a fnprá T'tact.t1: Exatm.2; n.12. dé

vel aliis æqui?alcntibüä.—

MM

"Hetient

Caüfalitate phy(ica Sactamentotum ING-

*

Cadio 1. p. Quia fola il

la verba ápéte

v2 Legis) &i aliás sut precisé atusvit-

té fignificant effe&üm hvjus Sacramene

"AUs

tuiim farit ; folàm caüfent eám moralis

ti;ícilicet gratiat remiffivant peccato-

tet.Hinc Boteftas clavium licét forniali-

turb ; feu folutivati vinculorurm animzs

u Pgrä!

E

u

:

A

tet fititi Sácerdóte; quá de causá is tiobi-

que& funt. peceará ; üt explicat $. D. aj

2

)

liori tnedo, inflrutnentaliter tameü , ad

irnc.

Ico:

;

;

t

"feng

posnitentis juftificatiofiem -concurrit ;

Katio 2. p. Quia &

qäi'vaïcntfa verbo«

párticipativé tameti eft iri a&tibus páni-

iütnfolim iüducit mutationetn mate-

.n mmnæ, !

nülf

:FM"OII I

téntis ut elevatis.Hai ptopoftiofiabilitez

iialem , qua Sacramentum nonán

dt3

Ptl

De Fæ?ziz*'mtz'»z;j

x965ï

"

l

lat , at patet fuprà de Svacrafn. in coms

Ex quo fequítur , quód eademabfo-

lutio fub diverfa ratione effet tunc facra-

)

fhüni. Hincvalidaeffet ('attamenilli-

if

cíta ) abfolutio data his verbis, Remzz-

mentalis, itiquantum nimirum effer à

Wt

ía , Condonà tibi peccata tua.

peccatiss & nom effet facramentalis , ni-

H

d 2. Valida fed illicita eft has for»

mirum iaquantum effet à cenfuris: &

d

ina: "dbfolva à péccatzs tuie,

fub hac fecunda ratione prioritate fal-

Ratio : Quia equivalet priori ; nar

tem naturg (er(i non temporis) effec

!

lj 7e incladitur in ly 7z2.

Y

-

prior feipsa , ínquantum eft à peccatis.

ü

: Nota

À

od licécilla verba aäfäzfvo té

VL zj f, lnvocatio SS. Trinitatis

S)

,—quo

:

Íecundüm íe fint indifferensia ad abfo-

tioneft de effentia hujus Sacrameuti, uti

ftiec impofitio manuum, nec fignatio

lutionemi à cenfüris & à peccatis j atta-

inen ad abfolutioniem à peccatis fuffici.

Crücis.

ItaS, Thom,a, 3. & 4.

il

ériter determinancur. ex circumftantiiss

Ratio 1.p. Tutt quia anteinvocati-

T

tiales futit intentio abfolventis , pra-

ofiem SS. Trinitatís & fine ea perfe&e

N

entià

E h

Y

confitentis ; e-jusä;qe' confcffio pec-

Hgnificamt* hujus Saetamenti effectus,

i

€atoru m:

Tum etiatri , quia tiec eft profeffio fidei,

[

&. 3. Chri

ftus voluit, at petfona te-

in quo differt à Daptifmo; nec otdina-

i

éipiens in formá exprimatur , per ly 72;

tur ad fidem fortiter & publicé profiten-

d

vel peraquivalens; unde ad'ejus deter-

darn,in quo differt à Confirmatione ; in

ininationem non fufhciutit di&& ecire

quibus duobusSactamentis di&a invo-

"

cumftanria,

catiorieécffatió eft exprimetda, — Ergo,

ibl

Ratio:: Tutnut fic exprefsé appateat ,

Ratio . p, Quia Chriftas poteftarem

i^

abfolütionem dirigi ad prafentem, &

clavium ptomittendo ac dando non fe-

il

fioi ad 4bfentein, "['um eríam, ut fi-

cit mentionem illiusCzremoniz.

gnificetut diverfitas inter eCipictitern G

Nota tamen ,illam impofitiosem feu

inihiftrantem Sacramentum.

u]ü!

extenfiotiem manuum effe valde congrue

&, 4, Valida effet ( attatnen illieita;

am, quia per eam denoratür quedam

g

bii incafumagne neceffitatis) abfolu-

jiriídi&io & pralatio fuper Poniten-

j [j

tio,fi Sacerdos ii(dem prafatis verbis

tem ,utpore cujus falus oftenditur quafi

effe in vel füb mattu Sacerdotis,

ábfolveretà cenfuris & à peccatis fimul,

|

füppofito tamen quód poenitens cenfu-

VIL &. 6, Forma abíolutionis ut

p

tàs & peccata ríté expofuiffet, & Confef-

valeat ; profetenda eft voce humana , &

j

farius poffitac intendatab utrifque ab-

verbo proptié dido, 2. Non eft fo-

yl

olvete,

làm precatotia. fed revera judicialis,flc

i

Ratio: Quia Chriftus poteftatemClas

atSacerdos peenitentem vereà culpa &

Viüth promittens promifiteam abfoluté

pcns zterhz teatu àbíolvat ; non veró

3-

folàm declaret effe abfolutum.

3. Per

"

petly Quacuso,, &c. Matth.18, ut patet

ex didis,& non tcftrinxit àdfola peccata,

fnodtim mere precationis expreffaSacra-

j

mentum anfullat, 4. Dcfa&to profe-

tgoiéc refizinxit; quatdo eam dedit.

li

tenda

PÍFfff 4

:

»966

ZRACT ATUS YIIIZ Examen t,

renda eftper modum indicativum.

,l

&us Sacramenti ex parte parnitentís , cu-

Mcft

dod tamen non eft de effentia.

jus a&tus materialiter. fe habent in hoc

Sacramento.

Etad 3, ait ; Solus DE.

hum

Ratío Y.p. cum noftro Aravío e(t

communis regula juris: Sigularzs ex-

us per auctoritatem & àpeccato abfíol.

véqi

stf

£eptío fermat vegulam im contrarium.

vit & peccatum remitit, Sacerdotes ta--

- Sed Concil, Flor.1n decreto Unionis tra-

1titcol

men utrumque faciunr per minifterium,

dens do&trínam univerfalem de Sacra-

inquantum verba inftrumentaliter o

hr Q

PC-

20l

mentis Nov& Legis, ait, illa peifici re-

rantur in virtute divina.

bus & verbis fimpliciter & abfoluté, ex-

Tandem ad j. ait : 1fta *e:gpofiriïov,

j

h

u

cepin'.]uc folàm Matrimonium, de quo

Ego teabíolvo,id eft;abfolutum often-

ait, quód regulatitet perficiatut verbis ;

do , quantüm ad aliquid quidem vcra.

T K

A pet

fubindicans, illud poffe etiam perfici fi-

. eft, non tamen eftperfecto; Sactamen-

nis confenfum exprimentibus, .Ergo

A ydal

ta enim Novz Legis non folàm fignifi-

* t

deomnibus aliisSacramentis fentit,quód

cant , fed ctiam faciunt, quod fignificant.

&üxadh

debeant perfici verbisproprié di&is.

Uade ficut Sacerdos baptizando often-,

. Pars patet ex Trid, cit,in R;ad

^QHntum

dit hominem interiüsablutum per verba.

Q.r. n, z, in hoc Tra&d.. E Ratio eft :

& facta , & non folüm fignificativé. fcd

//A D7 D

i

Juxta communem S. T hom. & Theolo.

etiam effe&ivé , ita etiam cüm dicit,

:æiïio ff t (;

gorum doctrinam Sacramenta Novz Le-

Egote abíolvo , oftendit Hominem abfo-

gis (adeóquc etiam eorum partes , qua-

lutum non folüm fignificativé, fed et-

"h ht

Atl

rum una eít forina ) id efficiunt , quod

iam effc&ivé, HacS. D..

EM

| [ignifïcaht: Sed predi&a verba fignifi-

&atro 4. p. Quja ita habet tocius Ec«

cant abfolutionem à vinculis.

Ergo &

clefiz praxis.

UT

cfficiunt, puta , efficienter inftrumenta-

Ratío g.p. Nam etfi illicita, valida

u M'C(L'nc

DO

liter, DEO juftificante per modum

:

tamen effet ab(olurio data. per formam

caufz principalis.

imperativam, v.g. z4Ufolvatur foanues

Adltyl

Ratio 3. p. Juxta Tri

d. Abfolutio eft

á peccatis , quia per modum imperati-

:W.mmif]j t

a&us judicialis : S:d deprecatio, càm

vum adhuc filvatur ratio actüs judicia-

i

fiat fapplicando ; non eft a&us judicialis.

lis, -& eft folüm mütatio materialis,

M

«

*

Ergo,

Ergo.

:J.wa lts l

Adftipulatur S.'Thom. a, 3. ad z. di-

QUAER O IV. Quilnam eft genui-

ffa.'i t (

"cens: In facramentali abfolutione non

nus fenfus verborum Abfolutionis?

T

fufficeret dicere , Mifereatur cui omni-

IIX. x. Eft hic: Ego tibi bac judi«

st

D

7. otens DEus, &c. Vel, Abfolutionem

ctali fententià , quautum eff ex me ,cum.

4 OV

& remiffionem tribuat tibi DEus , &c.

fero gratiam vemiivam peccatorum.

Ptfit

Quia per hec verba$acerdos abíolutio-

Vel, Zrnpertier Sacramentums quantum

2*l H

"'J

nem non fignificat fieri , fed petit ut fiat,

eft- de fe , abfalutiuum. àpeccati; s. Licet

" teee

Pramittitur tamen infacramentali abfo-

per accidens ex parce fübecti , vl ob in-

Af

?

d

a&u. non conferat,

3

Mu

lurigne,talis oratio , ne imgcdfacu:xe&'e- difpofitioncm .ejgg,

Et

H

Va

i

M

I

De Pearteuia.

967

d

Et hic f&nfus etiam falvatur , quando

34 2. Suppofito etíam þqcbäto hoc

h

hocSacramentum eft validum & infor-

Sstramentum non eft fimpliciter necef-

me , de quo inirà.

Vel quando pani-

farium in re, fed fiin re haberi non pof-

?

tens confitetur tantüm peccata

für, fufficit ejus votum feu defiderium,

!]

(jam fe-

mel rité confeffa,

Ita declaratur in. Trid. Self, 6. c; 14. &

— Ratío: Quia , ut folet dici, Verba de-

Seff. 14.6,4.

À

0?;

|

finitionis non dicunt a&um , fed poten-

2 3. Non eft fimpliciter in eo cafu

tiam.

neceffarium votum explicitum hujusSa-

li

i

» Oppouo : Ergo hoc Sacramentum fub-

cramenti; quo ( dum ejus memoria oc-

fiflit , licét posnitens ftudio tántüm con-

currit). przter dolorem de peccatis ex-

eatur peccatum dübium , aut exifti-

preísé proponas datá occafione confiteri,

i

matum , velaliquod morrale fcienter &

fed (inon tecordetur quis peccatorum ,

fine rationabili cauía. omittat,

Prob.

fufficit defiderium feu- vorum implici-

(

n

Quia tunc adhuc verificatur feafus for-

tum inclufum ín actu dilc&ionis DEI fu-

lt

4&, quantum eft de fe , abfolutive,

peromnia.Velfà quis de hocSacramente

wbg

"d foc negatur illatum , cum proba-

nihil fciens ; recordeturtamen peccato-

il

:

tione.

rüm,&de iisferió doleat feu contera-

IGl

b

Ratio fl : Quia deeft materia effen-

tur & firmiter proponat emendationem,

tislis , hec enim cft confeffio & dolo: de

&atio : In tali propofito & dolore im«

w

peccatis, non rantüm dubiis & cxiltima-

plicité continetur propofitum confiten-

di.

USE«?

tis ,(ed reveracommiffis: & quidem de

omnibus inïcgrä : inregrizare faltem for-

De precepto Confeffionis in certis

mali.

Nectunc vetificatu: forma ; hzc

temporibus& cafibus fpecialiter agetur

vzliäl

;

enim abfoluté data, quantum cft de fe,

infià in proprio loco Exam. 4. n. j , &

E

g. -

fe

folàm eft collativa gratiz remiffive pec-

MM-

cati commiffi , non autem peccati com-

QU &R O VI. Ponitentia eftne

"jïf'iï

d

miffi fub condi:ione fi commiffum fit,

virtus ? an fpecialis, & qualis? quod

dum fcitur certó commiffüm.

iNec eít

j

ejus obje&tum, & fubje&um? De quo

temiffiva unius lechalis peccati fine alio',

$. D. q. 8 $. per 6. art.

ec peccatí rité. clavibus Ecclefiz non

X. Ante R. vide fuprà de virtutibus

j

in communi; definitiones virtutis Tract,

Tuübje&i , ut fieret in pofito cafu otmiffic-

his peccati mortalis.

i

4.Exam.1.n,2. [tem n. 7. quód alia

7]

d

QU.JER O V. Hoc

Sacra;ïxept'um

fit virtus infufa , alia acquifita. E ibi-

e[tne de neceffitate falutis?

fh

dem , alia fit virtus per fe , alia per acci-

IX, p, r, Hoc Sacramentum. non

i

dens infufa, Ecn, 10. qüomodo virtu-

u

tft abfoluté neceffaiium omni homini ,

tes morales confiftant in medio , quotu-

[

fed folm cxfupäo'fïtionc, (i peccaverit.

plex fit hoc medium.'

- Ahom. , $.

2

W. I. Panitentia eft vera vittus, vel

,

Ratio:

Qii

in r,emä:f

actus virtutis,

uia cft inüi/:utum

A

! [ n dium pecc

ati,

o

CORACZATUS YIIL Examen t,

969

ld

Ratío patet applicando. definitiones

Declaratur ex S, Thotm,a. 2. in c, di-

cente? Species habituum diftinguuntur

du

virtutis fuprà locis citatis tradiras.

Declaratur alteriüs ex S. D. hic a. 1.

fecandàüm (Pecics aQuums; Etideo ubi

il

ET.

dicente: Posoitere eft ; de aliquo à fe

occuirit fpecialis a&us laudabilis , ibi

neceffe eft. ponere fpecialem. habitum

imdto

pfiüsfa&o dólere , dolor autem vel tri-

ftiria dapliciter dicitur: Uno modo fc-

virtutis, Manifeftum eft autem , quód

Qu o

Mi PW

cundüm quod eft paffio quedam appeti-

in Posnitentía ínvenitur fpecialis ratio

cüs fenlitivi, & quantàüm ad. hoc poeni-

a&üs laudabilis, fcilicet eperari ad de-

t ho

zentia non eft virtus, fed paffio. — Alio

ftru&ionem peccati pratcriti , inquan-

siitur

1.

modo fecundüm quod confiftit in vo-

tüum eft DEI offenfa 3 quodnon peiti-

Junrate, & hoc modo cft cam quadam

netad rationem alterius virtutis, IIn-

d.

ele&ione , quz quidem fi fit re&a, ne-

de neceffe eft ponere , quód poennitentía

apijg

eftfpecialis vittus, Hzc S, Do&or..

At

ceffeeft quód fit a&us virtutis; dicitur

enim in 2. Ethic. quàd virtus eff habirus

In R. ad 1. $, D. ait; A Charitatede-

- il

ele&ivus fecundüm rationem re&am.

rivatur aliquis actus dupliciter : Uno

Säm*.?æ

Pertiner autem ad rationem rectam , ut

modo ficut ab ea elicitus; Et talis actus

lïmsfpeci;

Á

aliquis doleat, de quo dolendum eft , &

virtuofus. non requirit aliam virtutem

kaaloperj

At dariy

co modo, & fine, quo dolendum eft,

prater charitatem: ficut diligere bonum,

gaudere de eo , & triltari de oppofito,

Hldülü de

Quodquidem obfervatur in poenitentia,

dc qua nunc loquimnr: nam peenitens

Alio modo aliquis a&usa charitate pro»

t fs

cedit , qua(iàcharitate impetrawus, — Et

M

affumit moderatum dolorem de peccatis

fic quiaipfa imperar omnibus virtutibus

fott dj

præ:cxit*i'sxcxumim:entione removendi ea.

IInde manifeftum eft, quód Poenitentia

(utpote ordinans eas ad finem fuum)

Amcefyi

rÍ,veleft vittus,

a&us à charitate procedens poteft etiam

de qua nunc loquimu

*ilffiüf qllldä |

veleít actusyirtutis, Hac S. D,

ad aliam fpecialem virrurem pertinere.

Rn

.In R. ad 3. ibidem airS. D, Dolere dé

Si ergo in actu Pocnitentis confideretur

TT

fola difplicentia peccati prateriri, hoc

co, quod priüisfa&um eft, cum intenti-

] Ff c[i

one conandi ad hoc , quod factum nen

immedioaté ad charitatem pertinet : lic-

tetin.

fuerit , e(fet (tualtum : Hocautem non

nt & gaudere de bonis prateritis, Sed

! "Thurte

intendit paénitens, fed dolor ejus eft di-

intentio operandi ad delctionem peccati

f U

fplicentia feu reprobatio fa&ti pratetiri

prateriti requirit fpecialem , y,t??tu;s?n)

" ,m i(iz t

fub charitate.

cam intentione remoyendi fequelam

Rib l

(cilicet offenfam DEI.& reatum

In R.ad 2.ait: Poenitentia habetqui-

ipfius ;

Hec

T

cena.

Ethoc non eft ftultum.

dem realiter generalem tnateriam , in-

N

ïittus,ï

quantum refpicit omnia peccata : fed

S, D. Quid fit paffio, vide fuprà Tra&

h

Tif

4 Exam. T. n $.

tamen fub ratione fpeciali, inquantum

Mitdte

ELAMEUA Poenitentia eft virtus fpecialis

fcilicec füntemendabilía per a&um ho-

N

)

ücim

abomnibus aliis fpecie eflentiali diftin-

mínis cooperantis DEO ad fuam ïju.üi-,

M

&a.

ficationem.

n

b"ï"iüm ju

-

"A

2De '-Pænitmtis :

969

nj

1a R, ad s. ait: Qualibet virtus fpe-

eó quód juftitia eít æqua'ätas' quedam,

iud

€ialis formaliter expellit habitum vitii

quod ipfe vocat juftum politicum vel ci-

Ebl

oppofiti: ficat albedo expellit nigredi-

vile, có quód'emnes cives equales (unt,

tl

nemabeodemiubje&o. SedPoniten-

quantüm ad hoc , quód immediaté

mj

^ 'tia expellit omne peccatum effe&ivé,in-

fant füb Priacipe icut liberi exiftentes,

Id

|

quantum operatur ad deftru&ionem

Juftam autem fecundüm quid dicitur ,

il i

peccati , prout. eft remiffibile ex divi-

uod eft inter illos, quorum unus eft

vuidu

fa gratia homine cooperante. Unde

fub potcftate alterius , ficuc fervus füb

domino , filius füb patre , uxor fub viro,

m

non fcquitur , quód fit virtus generalis.

NT

Hac S.D.

Ettale juftumc

aderatur in Peeniten-

iM

|-

Xl. g. 3 Vittus Poeritentiz eft fpe-

tia. IInde peenitens recurrit ad Deum

muus, J

d

€ies (cu pars juftitie gimpcrfc&a tamen,

cutn emendationis propofito ficut fer-

S. D(Wl Í

Gve potentialis.

vusad dominum fecundüm illud Pfalm,

m

Declaratur 1.p. ex S. Thom. a. j.in

122. Sicut oculi fervorum in manibue

€, dicente : Pcenitentia non habet, quód

TE

dominorum (uorum , íta oculi noftri ad

lss

- fit vittus fpecialis ex hocfolo , quàd do-

Dominum Deumnoftrum, donec miíe-

i

etde malo perpetrato (ad hocenim fuf-

reatur noftri, E ficutfilius ad patrem

xmp ficeret charitas) fed ex ee quód Poeni-

fecundüm illud Luca x f, Pater peccavi

tens dolet de peccato comilílo, inquan-

incelum & coram te,

Et ficat uxor

eoppole -

tum eft offenía Dei cum emendationis

a

ad virum fecundüm illud Hierem. »

. propofito, Emendatio autem offenfz

Fornicata es cum amatoribus multis: -

m ^

ysii

contta. aliquem commiffz non fit pet

tamen cevertere ad medicit Dominus,

folam ceffationem offen(z , (ed exigitur

Hec S.D.

fgn Es -

quddil

ulterids quzdam recompenfatio , que

- Quid ütjuftitia

& fpecies ejus , vide

habet locum in offenfis in alterum com-

m p

füprà TraG- 8. Exam. z,n.4. Et quid

E

miffis, ficut & retributio: nifiquóàd re-

fit effe patcem fabjeGtivam vel potentía-

c.onf&&uer:fx

CM

compenfatio eft ex parte ejus qui offen-

lem juftitiz, vide ibid.n.f.

dit(utpote càm fatisfacit) retributio au-

XII. 5:.4. Poeenitentia eft virtus mo-

vt ï

tem eft ex parte ejus;in quem eftoffenfa

ralis per fe infufajfeu fupernataralis,

ug:ilii- þ

commiffa, Utrumqueautem ad mate-

Ql

P

1.Pars patet applicanti definitionem

tiam juftitiz pettiner, quiautrumqueeft

vitcurismoralis fuprà traditam Tra&.4.,

ïicm«"w"fa

"

commutatio quzdam, Unde manife-

Exam.rz.n.2, Porró quomodo Pceni-

j

y

flum eft, quód Penitentia fecundüm

tentia. confiflat in medio,, e

m

1

j

]

xphcarum

,

x

-

. quod eft virtus, eft pars juftitiz.

eft ibidem n,z v,

m!(.j'.'ïm )

n

Declaratur 2.p.ibidem: Sciendum

Ratío2.p, Virtus, quz ex fua riatu-

"

j

quód fecundàm Philofophum in £. E-

£a ordinat homincm ad Deum ut ad &i-

K

thic. duplicitec dicitur juftum , fcilicet

gaum ?

nem fupernaturalem & Au&orem gra-

Gmpliciter, & fecundüm quid ; fimpli-

tiz ac cemittentem peccata , & cujus a-

m l

eiter quidem juftum eft inte-t/gqualcs,

&us fant legitima difpolitio ad grati;m,

j

Ggg$288

. elt

|

|:

h—

970

TRACTATUS XIJI. Examen 1.

eft. (upernaturalis, feu per fe infufa: Sed

-tuiffeeffe in Chri(lo, De

peccatis xdltlgbi-äs

d

talis eft Pecnitentia , ut patetex di&tis &

viàe Exam.4-n.53.

S

diceridis.

D

leM

Ergo.

XIV. ».6. Objed

um Formaï;e'vi.m

;rmdzlio

CXEHL & $; Obje&um materiale

ts Poenitentiz eft jus divinum,.lzfom

atb

primarium & principale virtutis Pee-

peroffepfam, utimperfedé faltem tepa-

UE

nitentiz efl peccatnm mortale , przte-

rabile per compenfationem feu fatisfa-

ii Pa

rium , períonale , & proprium , ut

G&ionem, qua fit ab co , qui peccavit.

um

eft o£enfa Dei , aliquo odo , nimi-

Sive; Eft illa imperfecta equalitas,quam-

mog

zum imperfedté faltezn , expiabilis per

poenitens per aQum conttitionis (qua-

21

fatisfa&ionem peenitentis : feu ut de-

tenusordine naturz gratiam juftifican-

Jne t

tcftandam & puniendum in peni-

tem fubíequitur , ab eaQue informatur)

zi otti

gentc.

erga Deum teducit, uti eum poffe pro-

li 5( i

Declaratuy : Dicitur x ,objeGlumma-

batur in Tra&,de Incarn, Hoc propot-

AUE

geriale 5 qpia de formali dicetur poftea.

tionabiliter. intelligitur ficuc id quod

Aoit

1. Primarium , quia peccatum veniale,

TFract.8.Exan. z, n. 2, dictum cft de ob-

!

4ng

l

càm fit offenía imperfecta , eft ejasob-

je&o juflitiz.

U.

jectum minüs principale.

3. Prateri-

Ratio: Quia

hocobjedum,quà fa/ïe;

$5 , quia offenfa non poteft expiari,

à nulla alía virtute refpicitur , perillad-

lts

Atl um

nifi fit commiffa, quia tamen fincera

Qque Peenitentia ab omnibus aliis virtu-

Peenitentianon eft fne piopofito caven-

fpatet &«

tibus diftinguitur , charitas enim dire-

At df

di futüra, circa hzc verfatur fecunda-

&é & immediaté folüm opponitur pec-

1ió.

'ugo.

4- Perfonaie , quiaoriginale cüm

cato;tellitQue illud prout opponitur bo-

non (it peccatum perfona fed naturz ,

ii ]

no divino, non veró ut opponitur Juri

non porcft fatisfa&ione perfonag puri

divino,nifi indire&&.

Ergo.

AT Innteri

"r df

hominis expiati,

f. Proprium , ut ex-

MNora,quód, quia a&us charitatis vit-

Pt E

cludantur ab obje&o Penitentiz pec-

tualiter & zquivalenter eft a&us Poeni-

[

!

cata aliena nobis nullatenus voluntaria :

tentiz feu contritio cafu quo alicui pez-

quia nullüs purus homo porteft fatisfa-

Ritenti non veniret in mentem obliga-

) Pm*g

tio ad formalem a&um Poenitentiz in

cere pro peccato alieno , ut probatur ín

Xract.de fncarnar. , licét poffit pro pae-

hoc vel illo cafi; falvazi poffit per a«

na, * Difparitas eft , quia (ut. difcurtit

Gum charitatis.

Labat) fatisfa&io pro poena temporali

Dixi in R. &. Que fit abeo quipecsa-

fit veluti per externats quandam folu-

qts nifi enim hoc .r.equä;rcracur,potuifüt

tionem debiti , quam unus.poteft pra-

Panitentia effcin Chzifto , ut confide-

ftarc pro alio t At veró fátisfa&io przo

ranti patebit.

eulpa fit p/cz ipfam internam offendentis

Ex di&is Col

ligitur , qu*äd Pænfie-'?'

erga offenfum fübje&ionem;quam unus

tia , atpats. fpecics fe

A

Ü

1 pars poremi:alis.

airi: Eft copftans

homo pro alio facerenequit per Peeni-

Juftitia;

pé

x fic

R—

':*:"

L

tentiam ,alioquin cni'tï peeniteatia: po« - .

J

: g; vistus m

M

& gergem*äfj;olun

(;:E

/

p

;

v

De Penitentis.

97t

U

infufa in voluntate refidens, jus (uum

Chriftus ratione Unionis Hypoflatiez

diï/ïnæ,Ma'jeHati tribue'ns; proponendo

eft & eratab inzrin(ecömcapax peccati.

Wil

emendationem , & punitionem deli&i

Ergorefpectu ejus defuit obje&um pri-

injn '

contra Deum comtiffi,.

marium Poenirentiz, Ergo & Virtus qug

lt

XV. w.7. Subje&um immediatum

fineillo non fubfiftit.

[f

2

virtuds Penitemtig eft voluntas.

Ex quo fequitur , quód Chriftus pre

nobis non fatisfecerit

:j gecwla'? *

Subje&um 44ed & remotum eít qui-

per Pænitcntiamy

il

(ui

vis homo peccati reus , vel laltem ca-

fed per juftitiam.

h

pa*. 3, Uode non fuit in Chrifto.

Ratio 4, Parta : Quia B.Virgonoa

Yl

;Bene tamen in B,V.. quoad habi-

fuitincapax peccati ex natura & ratio-

dimat)

tum & ornatum, & non quoad a&um,

ne fuppofiti , uti Chriftus, fed folüm cx

waü

Q

j Ud & in protoparentibus in ftatu

fpcciali privilegio.

ht

Innoceniz. , In Infantibus gratiá

Quinta:fexta;$ feptima pars patcmx:

g

;

d»*!

baptifmali preditis. 7. Etin Beatis,

Quia inomnibus illis eftabíoluta poffi-

3. In Angelis non fait five ín via, five

bilitas peccati tanquam obje&i primari

extra viam.

Poenitentiz, nec. funt impeccabiles ex

natura fua fecundüm fe.

Ratio x p.ex a, 4.cft : Quia juflitia

E'rgo.

pl

—quroad oranes partes eft in. voluntate,

Ratio oHfava partis efi: — Quia re-

dist

ut patet ex ejus definitione : Sed Po--

fpecu Angelorumi ex natura eft iin-

ainib l

mitentia eft potentialis. pats Juftitiz.

pofübile primarium obje&tum Peai-

PDS

u

Érgo.

tentie , hoc enim eft peck:atum

à

jyopi

Ratto 2. p

, Ut patet ex R. g. obje-

proprium ut remiffibile : Sed Angelis

Apmirm L. |

Gum materiale Poenitentiz e(t pecca-

peccatum non eft rcmifïïbileA, quia noa

f

tam ut deteftandum & puniendum in

poffunt de' eo delere nec penitere ,

"urlïa!iW'f'. :

penitente, Ergoejus fubjecium non eft

quia ex natura fua inflexibiliter adha-

RU

nifi home peccati capax.

É

x

rent obje&o , cui adharent peft delibe-

p1ic

P&

I

$: Pa

"

i

)

äff&güjtur cx fecunda. '('Qïa

fatam -elc&ioneïm. vErkgox..

tet [U)

q) "

olirg E

A

T

ï

Y

w

[

p

&

"

Dd

6

A

T M

"]

$s

^É

1

r »

i

X

[

$*

Jj

ia

(

i(

n

eon&il j

l

XY

EXA.

smoü

988888.^

g& 1

d

572

Z'RJ-CTJQWS XII Examena. :

imíin

unt

qwum

EXAMEN Il

K

idy

d

De Ef&äïu?ænätentz'æ; S 7 bom.à

dritui

u/queadgganclufive.

4.86. ' !

titpr

imdi

UARO r. Remiffioculpe

fericors eft , & pati'r—.ns. , &-multa

g

efineeffe& as Peenitentiz,vel

mifericordim , & praftabilis füper

danturne peccata per Peeni-

malitiá.

Vincerétur enim quodam-

m

tentiam non remiffibiliaz

Pt ar

modo DEUS ab homine , fi homo

a Ego li

XVI. g. Kemiffio culpz efteffe&us

vellet péccatum deleri , quod DE-

t p

WVS per Peanitentim Sacramentum

D'"Nth

Peenitentiz fecundàm quod eft virtus ,

vel virtutem. dclere non. poffet. Er-

Vil

principaliàs tamen fecundüm quodeft

O.«

Sacramentum. Ita $. Thom.q. 86, a.

Dixi z. modo clavibus: Ecclefia rs-

d lise

6,in c.

e

iM

IGCI"OI

té. [ubjiciasur

LA

Defe&tu cujus finalis

Ratioibidem: COmne Sacramentunr

impeenitentia eft icremiffibilis , nom

Mil

toducit fuum effe&um ratione mate-

ex defe&u Panitentiz , fed ex indi-

tl

ziz & ratione formz ,lict rarione for-

fpofitione fubjecti impeenitentis, — Et

f

de hoc. peccato ait S. Joan., c. f. fug

jl

ma principaliàs;, ex utroque enim fit

prime Canonicz

DP

unum totum : Sed actus peeniteniis,qui

mortem , noB dico

Eft. peecatum ad

AUR es

etiam funt Peenitentiz, habent fe mate-

pro eo ll? oret

Ti

rialiter in boc Sactamento , virtusveró

quis,

Ut

clavium, quz ef przcipud in forma ;

Dixzi 2, »

0do fünm&wyænäm*it

habetíeformalier. Ergo.

Babeatur s; Defe&u cujus Antiochus 2,

Machab.9, non invenit mifericozdiam ;

DI

* z. Nullum datur peccatum tam

rave & enorme quod'non poffit remitti

quia: preces non fudit ex dolorede pec-

l h!a(ph

^bl

»er Paenitentiam , tam u virtus ,. quàm

catis , fed potiüs ex amore prolonganda

ut Sacramentum eft;modó clavibus Ec-

vitz corporalis. Nec invenit Efau quan-

t EX

uN

quam cum lachrymis perierit Hebr. 22.

elefiz rité fübjiciatur , feu vera de co

quianon dolebat de peccaris, fed potiüe

A:H»; P

Ponitentia Babeatur. EÍff de fide, &

deamiffa primogenitura; ut patet ex $.

A0

docetur àS. Thom, 4,86. a. 1.

VH

Thom. q.84. a. z. ad z. Ex eodem

"p

Ratio ibidem : Quia oppe(itum affe-

defe&u non poffunt per posnitentiam

zere repugnat dívinz mifeticordiz , de

delerbpeccata Dzmonum, & etiam ho-

u Rn

$ co-

Ü Ream

qua dicit"urjoöl 1. quód benignus& mi-

mia»mym Qamn:a—:orum,guia afíetu

sum

De Peenitentia.

973

lnm fünt confirmati ín malo ,ita quód

Ratio: Implicat enim, bominem per

MW

non poteft eis dilplicere peccatum in-

gratiam effe filium Dei, hzredem ater-

n£ gloriz, & fimul dignum aterna

quantum eft culpa , fed folàm difplicet

€is pcená , quam patiuntur, rarione cu-

morte & posná ; fed loquendo de pe&-

na temporali , in quam aterna fuít

jus aliquam peenitentiam fed infru-

£tuoíam habent fecundüm illud Sap. $,

commoutata , certum eít , quód , càm fit

n

finita , poffit àcontritione valdeexcel-

Peniteniam agentes & pra angufliá

fpiritüs gementes. Unde talis peeniten-

lenti, qualis fuit in S.Paulo & S,M.Ma-

tía non et cum fpe veniz fed cum de-

gdalena, adzquari , & per cam cotalitet

, WPJ

telli: id tamen non femper fit, unde te-

dperatione, . ita S.D, ibid.inc.

ftat luenda velin hac vita vel in sltera;

hbl

- Quemodo inteligss , quando dicitur ,

nimirum in Pur

k

ingi

peceata parenrum imputari filiis, Exod.

gatorio; ut patet ex S.

DEIHW i

0. Ego fum Dominus vifitans iniqui-

Thom.a 4

e

"

i

í

Quod concern

H

treIïc;uïäs-pc*ccatï, ait

tatem patrum in filios?.

.

u)

- Dico,vclintelligi de peenatempo

räii,

S,Thoma.j.nihil prohibet remifsá cul-

P()ü[r hw

qua interdum (ctiam in humanis)infli-

pà mortali remanete in anima ex parte

gitur filiis ex culpa parentum. — Vel in-

converfionis inordinate ad bonum

El

telligi ic, non quédad fui veritatem ne-

commurtabile, difpofitiones aliquas ex

ts

ceffarió exigat rei eventum;fed quód fi-

przcedentibus aGibus caufata$ , qua$

Emhs j

nificetur voluntas Au&oris Dei de exe-

peccati reliquias vocamus,

(d uj

querida comminatione juxta prafentem

Dixiex parte comverfionis;quia aver-

j

juftitiam & pre(entem caufarum fecun-

fioà Deotollitur per gratíam.

n s'j ,

darum ad talem cffc&um difpofitarum

Explicat hoc S. D. itzc. diceris:Quàd

gtl

ftaturp, ut explicat Aravio, Qua tamen

tales difpofitiones maneant quidem,ate

comminatio fecum patitur voluntatem

titnen debilitatz & diminutg: ita ut

OWUM

Et hoc ma»

confequentemde oppofiro. — Simile eft

homini nondominentur,

de comminatione fubverfiomis utbis

gis per modum difpofitionum, quàm

g if

hotod

- TNinive & mozrtis Ezechiz.

per modum Babituum:; ficut etiam te«

manet fomes poft Baptifmum, '

fuicu

Quomodoexplicas id,quod de pecca-

jf

10 blafphemie in Spititum S. /div.ci[ug

Oppene : Dominus nunquam aliquem

T

j

Matth. z2, Non remittetur neque in

fanavit, quem non ofntiino & totaliter

dl

hoc (zculo, neque in faturo?

liberavit. Ergo non manent di&ke re-

liquiz,

1l

4d bor patertuprà TraQ. f. Exam;-y.

"]

ä--ï ' o"

Ad boc S.D.a. f .ad 1, Quód Deusto-

HIM

D

XVIIL. AUbil ergo de peccato: poft

qum hominem perfé&écurer, quandoqs

f Mü

veram poenitentiam: in homine mánet ;

uidem fubito, ficut focrumPetri,quan-

1

r

&ulla posna ? nullz reliquiz?

oque facceflivé , ficut cacumillumina-

vit, Íta etiam fpiritualiter quandoque

Dico: Reatus poena atern rollirur

jint

€om culpa.

tantd comimotione convertit cor ho-

Ggg8 58 j

mihis,

TRACTATUS XIIL Exanena.

974

Aff

£ninis, , üt fabità pcrfe&am confequa-

tur inTrat. degraria , per quod tamien

non excluditur Poenitentía.

Dum tan-

li

tur fanitatem, non folüm rcmxfsaculpa

fed etiam fublatis reliquiis, id' tamen

dem dicitur in Scriptura, quàd (ine Pos-

iw Mp

m

non femper facit.

nitentia fint dona Dei,fenfus ef* ; Deum

ï

ia

QJUAERO I1I. Poteftne peccátuin

non paenitet dediffe dona gratiz. .

anoitale remitti fine omni Peenitentià.

3:. 2. Per accidens & in particulari

Wa

UUIT

XIX. z. 1. Kegulatiter & per felo-

cafu fufficit peenitentia vxrtuahs*mclufa

quendo ad remiffionem culpa mortalis

WWW

in a&u dile&ionis Dei fuper omnia, «

..,»

extra. Sacrgmentum in adultis nccefï'er-

"Declaratuar : Cafus ille eft dup*iex*-

NWI

lr

w'äm

tia eft paenitentia formalis, feu'ádtus éx-

Primus eff. invincibilis 1gnoumnæ vel

phcxzus deteftationis peccati , nimitüm

nàtütalis Oblivionis peccati commiffi,

tf

contritio- Ita patet ex $, Thom. Es

Inquo cafu fuffcict virtualis deteftatio

a.l 4f Vi

'Ratio; Rationi conforme cft, ut,qm

peccau , inclufa in a&u dile&tionis Dei

33» M b

peccando receffit à Deo, in e;us amici-

fuper omnia:quia perfe&usactus chatiz

At (

tiam non rc»:pmzur,mfï cu!pa & oiïchfa

tátis éft ultima difpofirioad grátiam.Se-

ET

«i difpliceat : quem enim non pæmtet

cundus eft cafüsMattyrii;ad quod fiquis

kf

pcccaHe, veniá vel gratiá digous non eft;

ita fabitó rapetetur , ut non fuppeterét

Em

qma moralitercenfetur perfiftere in pra-

tempus recogitandi peccata,ad juftifica-

N t

vÀ fuà voluntate. Ergo.

tionem pariter fufficeret przdi&tus a*

um

Dixi in R. I. extra Sacmmmmm $

&us charitatis.

De que vide fuprà

N

fuppomtur cmm qued m Sacramenco

Tra&.rr.Exam,g,n.73. & 24. ubidi-

m&mg T

Penitentiz (cmper requiratur pozniten-

&ume(ít,an & quomodo ad Martyrium

æmw&

tia & dolor formalis, (inequa Sacramen-

requiratur actus chatitatis.

ET legga n

cumeffet nullum,utpote parte effentia-

XX, g. 2, Poteft Deus per abfolu-

Wmsm

li: dc&ztutum.

tam Iuam potentiam fi fineullo Peeniten-

li,

.Exquo fcquitur, quod dum falus no-

tig tam formalis quàm virtualis adu

&ra attribuitur Bdcu, mteilxgx débet dé

WWmu

horiini femittere peccara..

"i

fide formatá & per dllcöï;xone'n ope-

Ratio: Wemiffio peccáti mortalis eft

i

rante, quz non eft (ine gratia ,charita-

effeQus formalis gratia fan&tificantisut

t€ ; & poenitentia ut patet fuprà decon-

patetex Trid, Sedporeft Deus perab-

T g

nexione virtutum. Dum dicitur quàód

folutam potentiam infundere gratiam

s ^i f

charitas operit multitudinem peccáto-

hommxabsqueomm ejus dlfpolmonc:

fo D "

tum , intelligitur vel difpofitivé , fi fer-

v.g- dormienti, cüm gratiz; infufio non

*mio

mo fit de actu chacitatis, fi cut& elee-

dependeat effzntialiter ab actuliberore-

moíyna redimit peccata: vel in fenfu

(lïnm.üo

cipientis ut difpofitione,ut patet in jufti-

i

LT

formali attribuitur habitui charltatls,

ficatione parvülorum. Ergo.

W

I]mea l j

non pzæcxsc ratione fui, fed ob conne-

Confirm,

uxta S. Thom/1. 2. q. f

'MC

Xionem. cum gratm tatione CUJUS pfï'c-

QM h

Dty

a.8.ad 1, poteít Deus per abfoluam po-

N

Gus.unius fæpc mbuxtut al:en,ur doce-

tentiam peccatoti anceccdcntcr ad om-

nem

L

Éd

p

9-'-7 $

, De Peuiteutia.

lt

- nem ipfius actum reträgïtativuminfün-

femel illuminati p r

f HALUU

vuríus venovart ad pamnmenmtiam : ia

LUf

dere lumen gloriz,& fic elevaread Bea-

j

titudinem ; Ergo & infundere gtatiam

etiam apud. S, T hom.,. interdum fumi-

)i

fan&ificantem.

tur pro difficili , ut patet hic q. 86. a. .

Oppono contra. R. 3. S. 'Thom. hic a.

ad 2-ubi lequit.r. de irremiflibilitate

2,in cait: Jopo[[;ibile eff. , quod pecca-

peceati in Spiritum S. & in:erdum pre

&il |

5

"mm alicsivemitatuy [[ae penttentia fe-

impoflibili naturaliter, ut patet r. p. q.

inc]u:'g

l

1

l,

emdum quod efl virtus. — Sed S. D. per.

477. .3. ad 3. IVon eff poffibile effe aliam

lyampoffibile ibi imelligit porentiam Dei

zerram,quám iflam.

Similiter ergo irr

Hlïï

"

abíoluam. — Ergo. Piob. sz. . S.

loco obje&oS.Thomas loquitur de cur-

vtl

Thom.ibi ftatuit differentism inter Poe-

Íu & Lege ordinaria.

Ditentiam virtutem. & Sacramentum ,

A 1. prob, K, differentiam à S. D.

ii t

x L

dicens, poffibile eft. quód peccotum

flatatam confiffere in hoc , quód fine

rtemittatur f(ine Peenitentia, ut Sacra-

peenitentià , ut virtuseft, in'nullo ftatu

j

mentum eít,nontamen fine ea ut virtus

d

peccatum mortale fecundàm legem or-

eft: .Sed (ine Poenitentia ut Sacramen-

dinariam remitti poflit , potuctit tatmen

fqi

tüm eft , feu Gineordine ad illud neauic

in aliquo ftatu remitti fine paenitentiz ,

x

Mfict "q'

peccatum remitti (ecundüm potentiam.

ut Sacramentum eft , ficut ante Legemm

Dei ordinariam, Er

o

20 de virtute lo-

Evangelicam (ut ipfe S,D.in c.cit.art.ex-

TRE

F

3

t

quitur -fecundàm potentiam abíolu-

plicat) Chriftus remifit mulieri adulterz:

r

ii

tam, Conftquentia patet: QuiaS D. ma-

Joan,8, & peceatrici Luc, 7. quz tamen

jorem neceflitatem attribuit virturi Poc-

remiflio non fait fa&a fine panitentiay

iarryrium

Ritentiz quàm Sacramento. - Pro£,2,. ea-

ut virtuseft,

dem min, S.'Thom.ibi ad remiffionera,

"d z prob. dift, maj, Kequirit muta-

T * :

offenfz divinz requirit'aliquam muta-

tionem vcl actualem vel habitualem,

)ænim' |

tionem ejus quioffendit: Sed hezc muta-

conc. maj.s neceffario aGiualem ; neg-

|is d

tio requiritar per abfolutam Dei poten-

maj. Et fic difl.min. neg, confeq. Mu-

tiàm ; cüm implicer fieri tranfitum à ter-

yulid

tatur ergo innoftro cafü fubjc&tum per

mino 4 2»o ad terminum ad quem (ine

infufionem habitüs gratiz , expellentis

jb

*

muttione utrimsque extremi. Ergo.

fuum contrarium , fcilicet peccatum »

T

Prob. 3. eaders tmin. Implicat privatio-

fine quá mutatione habitaali , etiam pet

Bem tolli , nifi per formam oppoitam:

abíolutam Dei potentiam, non poffe

T d

Sed forma oppofita liberz aver(ioni cft.

peccatum per meram condonationcm

p

ibera conver(io,

Ergo,

extrinfecam remitti ,. doceri: Thomifte

p

« 444 boc R, neg. min. Nam. ficut in

in T'ra&t.de juftificat,

:njüm

l

'acra Seriptuza ly zzpoffibale non fempet

* Ad 3.preb. difting, min, Cppofita

procedit de. potentia Dei abíoluta , (ed

Yiberg avesfioni actuali, conced. mit« 5

M'g'

j ?o-

fumitur aliquando pro difficili , ux pater

habituali , qua folàm eft i noftto cafu,

$X illo-Hebr, 6.

neg, min. huic enim epponitur

gratia«:

,d g

halt-

[

»kü &

(W'äï??k ff £05 . ææa

976

TRACTATUS XIII. Examens.

u [77

habitualis. Vel(ecundó Gc:Eft conver-

in traG.de juftif, Sed omne pcccatum

st

mortale contraiíatur gratiz & excludit

fio, quz fit libera vel adu vel virtute ,

Al

feu eminenter, conc. min.; femper adtu.

eam. Ergoimpoffibile e& , quód unum

df

eemittatur fine alio.

meg.min. Habitusergo gratiz impot-

ialog

rat virtualiter & radicaliter volunta-

Ex quo patet, fermoaem biceffc de

:b vin,

tiam peccati cctra&tationem, facità; ho-

remiffione peceati quoad culpams — &i

enim loquamur de ceffatione quoada-

p

eninem habitualiter & perfe&tiis ad

Ariptem

Deum eücconycrfum,&modo quodam

Gum, non negatar effe aliquos,qui cens

- Uif

eminenriori , magisque fixo & perma-

quadam vitiarefecant , in alus graviter

Atrqiis:

nente,quàm facit a&us liberi acbitrii.

erdsrant , ut loquitur S, Gregor, fupet

34

ulie

Ex quo Sequitur,quod in eo cafu pec-

illud Amos 4. P/ui faper tmam civita-

P

'.ï:'!i:

ME: !

catum non folàm tolleretur, ut. quid

tem , €$ fuper alteram nen plui parsuma .

tlivtfon

hy(icum, fed etiam utquid morale &

complutaeft C pars,(nper q

wam v p

&rutt.

Á

XiDoo,

voluntatium cít: quia receptio gratiz

Aünt &

illi homiai efft virtualiter (eu interpre-

Oppono 1. Peccata funt quxdam de-

"tfnlo,

tativé voluntaria , dum enim fit aliquid

bita , ut patet ex Oratione Dominica *

"m '-0"1',0[1

in utilitatem alicujus, etiam nefcientis,

Sed unum debitum poteft dimitri (ine

Vandtr

is virtualiter & interpretativé cenferur

alio,ut patetex praxi hominum. Ergo.

confentire,

2, Quz non funt neceffarià connexa

N

U d

Cui non obftat, quód macula peccafï

eorum unum poteft colli (ine alio: Sed

"ts W

morralis confiftat in privatione gr; tiz ;

peccata non funt neceffarib connexa,

ut connotante a&um liberz averfionis

Erco.

1 rj

m homin&m

»

tim; t

preteritum, Quia a&us ille aoneft de

3. Poteft Deus eunde

effentia macule (ed folüm connotatur

fimul diligere & odio habere. Ergo-

: ).*an'z:'crlïona

ï-..vb Tütione

ut conditiofine quanon , & (olagratiain

Prob.ant, Deus peccatorem diligic

fa&o effe & formaliter maculz oppo-

uoad naturam, & odio habet quoad

1,'3'90512/11 j

nitur, Ergoper eam folam tolli petcít,

culpam. — Ergo.

dilbd ja

& a&us liberifolàm connaturaliter re-

4- Sepe fit , quó

d Superior audiat

Y W f:'rw;w

quiruntur ut difpofitiones, quibus Deus

tefervata, & abíolvat abillis,& cum re-

,aïr.'/, a [

non eft alligatus, ut patet ex S. Thom.

fervatis peenitentem mittarad Sagcrdo-

Uum

p2.9.113.2.3.in c.& ad 3.

seminferiorem. Ergo.

ts

bïcaï tei cü»

QULERO Ilj. Potef

inc per i?ænï-

d 1. dift. maj, Sunt de

M

:i!l qu!

jusdam exterioris, v, g. pecunia , neg.

tentiam, aut alio mode unum peccatum

n

ï-;nilm

hquia

mortale remitti fine alio?

snaj, ; funt debita culpe, conc. maj. Pt

EM

W

iS, l

fic dift, mín. neg. con(eq. Ita $.D.ad 4-

XXL 5,aegativé, etiam loquendo

:

r

dé abfoluta Dei potentia, Ita S/Thom,

dicens; Debirum . culp

« contrariatur &-

^m

Qd

sicitia, €4 ideo mna. culpa vel

en[a

hic q.86-a.5.

? ridiculum

'ffïiOneV

(s

Katio ibid, Nullum peccatum mor-

son remittitur fene. alteva.

^i

o

À

tale poteft remitti fine gratía, ut docetur

euim videtar , gujd etiam ab bonei.

"e ali.-

AU x

gque

m

m

De Peuteutza.

977

i

qu |

qui ventam peéteret de una offenfa , €$.— licét non ('ccundümin—-tcjnfïonem.& Vide

ZA

non de altera.

infrà in hoc Exam, n.30.

s

710

'.dumua |

- A4d 2. dift.maj, Que fab nulla ra-

- 4d 3. dift.maj. Dile&ione naturali ,

tione font connexa , conc, maj. ; fub

conc,; grarie, neg. — Unde S. D.ad r.

aliqua, etfi aen fub emni, neg.maj. Et

"

ait : Diletio quà Deus diligit hominis

fic dift. min,.neg. confeq. Quamvis

natutam, nonordinatur ad bonum glo-

LT ;

ergo peccata non (int eonnexa quoad

qu !

riz, à quo impeditur homo per quod-

converfionem ad bonum commurabile-

libet peccatum mortale, fed dile&io

ia

t

feautomnia fimul committrantur, pot-.

gratim per quam fit. remiffio peccati.

eltenim quis effe homicida absque hoc,

morfalis,ordinat hominem ad vitam

l

quód (it adulter, fuppofito tamen,quód

&ternam,ad Rom,6, Gratia Dei vita-s-

i at

fint commiffa; neceffarió funt connexa

terna,

Unde non eft fimilis ratio,

l WJW

- quoad averfionent à bono incommuta-

Hac ibi,

2 d

bili feu.à Deo , in qua omnia moralia

"4d 4. K. Si hoc fiat, cenfendum eft,

r

conveniunt, & ex hacparte habent ra-

-Superiorem nihil aliud facere, quàm

gun

gpie s

tionem offen(z,quam opottet per paeni-

quód abíolvat à cenfuris & tollat re-

tentiam tolliut loquitur S.D. cir.a. 3. ad

1ttl

(tt

fervationem;adeóque omnia peccataad-

3. Quamdiu ergo manet,etiam unicum

Y

mortaleminec averfioà Deo. Hinc im-

huc iunt confitenda alteri, Nec peteft

d

Superior dare abíolutionem facramen-

plicat dari veram & perfe&tam contri-

talem;, niíi omnia mortalia audierit.

Ü

tionem de uno mortali & nonde altero

ennre

dehoc agitut.

Vide infrà Tra&, 14. Exam.2 n,63. ubi

&i conjundto, cüm contritiotanquam

ultima ad grefriam difpofitio tollat om-

onind

Pro diétorum intelligentià revideci

nem averfionems aliud eft de auritio

poteft cx Theologia fpeculativa ex r, 2.

) H

?

ne; ob ratiogem oppofitam,

q.113. in Tradt, de juftif.an gratia &

fl lhgxc

Iu hoc fenfu S, D. 1. 2.q.7 2.a.x. ex-

peccatum mortale poffint fimulftare in

i qum

plicar illud facobi 2. Quictsane to-

.eodem fabjecto. | [tem fuprà Tra&. 5,

tatlecem [ervavertit, offendat autem in

Exam. z. n.f. an eadem voluntas poffic

"T.

tto , fatius e3T omnium veuss nam pet

fimul ferri in plures fines ultimos tota-

n

üunicum peccatum dicitur omnium reus

MASW

les. | Iem Tract, . Exam. 5, n, 47.an

quantüm ad averfionem & reatum poc-

idem a&us polfit effe. (imul bonus &

nz zternz , in quibus omnia mortalia

:ï

malus. | Item ibid.n, $6.de Polirico,

l þm g

conveniunt , quia omnibus aliis man-

- QUZRO I V.

«

I^

Quomodo remit-

datis fervatis, uno violato , homo verà

tuntur peccata venialia per Peenitene

m(,üu/'

]

à Deoavertitur & incutrit peenam zter-

tiam , aliaque Sacramenta aut. Sacra-

j

nam, damni quidem , quz confi(tit in

,,,,,/»r

mentalia ? De hoc S. D, agit q--87- per

privatione V ifionis beatifice , ac fi mil-

4- ait.

T

j

levelomnia commififfetipasnam fensüs

XXIL g. z. Sacramentum DPeni-

,a

autem , faltem fecundüm fübftantiam ,

pl

tentig venialia legitime clavibus Eccle-

Hhhhhh

fia

d

978

ZTRACTATZTUS XZI. Examen 2,

fie fabjecta tollitexopere operato. Pa-

Ratio : Quia S. Thom. a. . ad re-

x

lQ

siliti

set ex S. Thom. a. 1.

miffionem venialium .requirit motum

- Ratio : Quia venialia funt etiam pro-

ponitentiz formalis virtualis , id eft,

BRRT

tia mareria Sacramenti Peenitentig ;

a&um contricionis vel charitatis;Sed de

gl

fola contritione orta ex dilectione Dei

iil

(altem fufficiens, licét non neceffatia, ut

verificatur quàd fit aGus formalis perni-

gïiä!ll.'n.

fuprà dictum fuit.

»

&2, Sicutpeccatum merta

le remiti

rentiz, delolo veró a&u charitatis quód

A g

P

non poteft, quamdiu voluntas ei adha-

fit poenitentia virtualis, Ergo.

ret, ita nec veniale, S.D.ibidem,

XXIIL x. $. Alia Sacramenta , pra-

lfhf'(f' j Vd

Katio : Manente causá manet efte-

ter Peenitentiàám , etiam habent vimre-

irlomo

&us: Sed adhafio voluntatis ad pecca-

mittendi venialia ex opere operato; Ita

"titt id,

"

sum eft caufa peccati, Ergo.

$.D. 2.3.

liny,

Rattío: Venialia faciliüs remittuntue

y.3. Adremiffionem venialium non

^

lil

fafficit difplicentia habitualis,qua habe-

uám mottalia : Sed omnia Novz Le-

W

Md

!

tur per habitum charitatis vel peeniten-

isSacratnenta tollant mortalia ex ope-

LE

tiz virtutis, S.Dibidem.

teoperato aliqua quidem per fe, ut, Sa*

^40, t

Ratio:Quia fic charitas non compate-

cramenta mortuorum ; aliqua veró pet

T:Jl i]l]fih(

retur peccatum veniale;quod eft falfum.

accidens , ut, vivorum : ficut fuperius

LA

Tra&, r 1.Exam,2,n.23, explicatum fuite

Ex quo S.D.infert, quódad remiffio-

Qdtes

nem venialium réquiratur faltem di-

Ergo.

[j Hmcn fel

fplicentia quedam virtualis , puta;

cüm.

Nota tamen ; quód remiffio venias

A ï&&m'x,

lium per alia Sacramenta nonm fiat im»

ln

aliquis hoc modo fertur fecundüm affe-

&um in Deum & res divinas, ut quid-

medizié , fed mediaté , co modo quo

i

lii

quid fibi occutreret, quód cum ab hoc

poftea R.11, dicetur de Sacramentali-

:

2$ fa

motu retardaret , difpliceret ei,& do-

bus,

m cOmP

leret (ehzc commififfe, etiamfi a&u de

g.6. Ut tollatar peccatum veniale,non

dl

requiritur quàd infundatur aliqua nova

Wj.

illo non cogitaret.

Quod tamen non

il

fufficitad remiffionem peccati mortalis,

ratia habitualis, fed fufficit aliquis mo-

Pt

nifi quantümy ad peccata oblita poft

cusgtatiz vel charitatis, $ D. a.2.in €.

1

LILQ[ [

Ratio ibidem : Uaumquodque tol-

diligentem inquifitionem, HzcS, D,

dU

Et ad 3.sit ; Fervor chatitatis virtuali-

litur per faum oppofitum:Peccatum au-

Bu

tem venialenon contratiatur kabituali

ter implicat difplicentiam venialium

t

peccaterum.*

gratiz vel chatitati , fed retardat actum:

MT

K, 4. Ad remiffionem venialium

ejus, inquantum homo . nimis inbaret

ü C

extra Saeramentum non ínfficit attti-

bono steato,

'cét non 'Com;a- Delïm«

hm [

àio ,. nec opus alterius virtutis achari-

Érgo-

Nyen

sate & peenitentia diftin&z ,licét ficin-

9. 7. Quan

docunque defacto de novo

ratia in

funditur , peccata venialia. re-

MU

formatum charitate & meritorium Vita

ilrms

At

SREGTDSE. —

mitsuutur, S.D.ibidem-

4

S d

z

*De Puwniieutia,

979

d

- atio: lea in habentibus

ufum li-

tant pium tnotum voluntatis, 3.nonex

t Iot

beti arbicrii , in quibus folispoffunteffe

opere opetato probabiliàsloquendo,(ed

i)'ïd[ä)

peccata;etiam venialia tantüim,noncon-

ex opere operantis: five confecrationem

t

tingit efTc infafionem gratiz fine a&u-

quandam Eccle(iz habeant;five non.

d

ali motu libeti arbitrii ia Deum & in

Ante probationem nota, aGíones vel

u

peccatum.-

res facras, quas vocamus facramea-

ia |

:

XXIV. &8. Dile&io Dei poteft effe

tales, vel facramentalia ,

tanta, ut omnia venialia tollat,(i omnia

Veríu:

! indicari hoc

»

p

explicit? , vel virtualiter deteftetur, ad-

Oraus Jtnd us ,edens ,confefus,

n

t

3

eóque homo fit fine omni peccato ve-

ai&li,licéc id affirmare non poflit.

dat5 , &enedzcens.

g l

Ratiot.p, 'Tam quiaunumquodque

QOran: , id eft, Oracio Dominica, vel

oratio in Ecclefia confecrata.

enrau j

tollitarper fuum oppofitum: Sed dile-

Tiatlus

N

&io Dei poteft effe tam fervida,utexpli-

aqua benedida. —E4ews, Panis bene-

ULL N

cité vel. virtualiter opponatur omni

di&tus, qui elimloco Euchariftiz daba-

peccato , etiam veniali.

tür Catechumenis , vel etiam fidelibus

/';J lIüSi'ä

Ergo. Tum

[

etiam , quia licét mendacio, v,g. jocofo,

non communicantibus, Cozfzf[z»,id cft,

| fquüS *

[

Ron opponatur charitas fecundüm ratio-

Confeflio gcneralis ; qua fit in principia

Rumfu'lb ä

nem ejus fpecificam, fed fola veritas, be-

Mif[z, vel in Completorio;& in Prima.

|

|

Be tamen fecundüm rationem generi-

Huc reducitur cunfio peGoris , quá ma-

f

Ergo.

u

j

gvewï;-g

cam geccati venialis.

nifeftatar interioranimi dolor. . Dass,

n fgi g

Ratío 2 p. Quia homo nonefl certus

id eft, eleemofyna, que peccata redimit.

m F

de fufficientia fuz difpofitionis.

Huc reducitur jejunium religiosé fufce-

d ;

X^9. Veta dile&io Dei peteft fta-

ptum. — Zegedicens d eft, Pontificis feu

fé cum com

Epifcopiaut Abbatis benedi&tioifolem-

placentia a!icuj-us peccati

iil |

venialis.

ni riu ac figno crücís populo data.

Ratío: Quia veniale eft offcnfa leyis,

jquà f

Ex his aliqua habent fpecialem con-

g

Qua non folvit amicitiam.

fecrationem feu benedictionem Eccle-

jui

&.Io, Licét contritio perfe&a,coi pío

fiz ad noflram fan&ificationem, V.. a*

quàd fit de uno morrali, (it deomnibus,

j T

d

qua benedicta, benedidio Epifcopalis :

qium

ideoQue unum finealio remitti neque-

alia non habent, uttunfio pz&oris,&c.

&t; lecustameneft de venialibus.

T

Vocantut autem Sacramentalia, vcl quia

j

g[;M

Katío patet ex di&is: Quia omnía

ad Sacramenti confe&ionem adhibca-

At

jl

mortalia conveniunt ineadem incom-

tur , vel quia vererum Sacranentorum

J

poffibilitate cum gratía & amicitia Dei,

genium quodammodo zmulantur. Hoc

non veró veníalia. . Ergo.

notato,

d

XXV. y; 11, Venialia etiam remit-

Prima €8 2. Pars eft S. Thom. a, 5.

AU

tüntur per Sacramentalia: 2. nonimme-

id c.& ad z. fpecialiter ait:: Omnia ifta

djaé fed mediaté, inquantgm exci-

caufant remiffionem peccatorum venia-

»

Hhhhhh 2

liam

n

090

TRACTATUS YIII. Examen z.

lium, inquantum, inclinant animamad

operato per Sacramenta, non veró ex-

A

motum peenitentia , qui eft dereftatio:

tra illa. Ergo.

Mut C

peccatorum, vel implicité , vel explici-

Idem eft de Exoreifmis ab Ecclefid

u

té. Etad 2.ait: Omnia ifta, quantum

inftitutis, qui inter Sacramentalia cen-

apt Í

elt de fe, operantut. ad remiffionem

fenturà S- T hom.füpra q. 7 t, a.3. ad 2.

::::gofac;

emnium peccatorumvenialium,quibus

qui cffe&us quosdam [upernacurales

Eu

mens

a&ualiter . inhzret,

Et ad 5.

contra Dzmones habent ex opete ope-

i, u

Non per quodlibet predi&torum fem-

rantistantüm , & pet modum impetra-

nipic

per tollitur tetüs reatus paeaz, quia fic,

tionis; quz impetratio non fundatur in

villact

qui eflct omnino immunis'à peccato

privata fan&titate Miniftri,fed in oratio-

afd

mortali , afperfus aquá benedi&tá ftatim.

ne totius Ecclefiz ; qua cosinflituit, &

n vell

evolaret ad coelum. — Sed reatus poene

Dazmonibus imperot.

amal

remittitur per przdi&ta fecundüm mo-

'Fateor tamen, quód illa Sacramenta-

niytta

dum fervoris in Deum, qui per pradi-

lia, quz confecrationem quandam ha-

V

trtánd

lf,u

Qaexcitatur , quandoque magis ; quan-

bcm,majorcgn habeintvim,fed & hanc

Tit of

doque autem minüs,

Hzc ibi.

nonnift ex opere operantis. Sicutactus

LOAT

Aatto: Nihil immediaté tollitur nifi

unius virtutis , nimirum excellentiotis,

*)oua

per fuum oppofitum: Sed venialia pro

v. g. chariratis majorem €x. opere ope-

tprelüpd

oppofito habent fervorem: charitatis

rantis habet vim merendi & impetran-

zl

(quem diminuunt) & formalemeorum

di , quàm atus virtutis minüs perfe&a.

A w

deteftationem,

Ergo per illum & il-

XXVI. Oppono contra2. p, R. 11. Si

lam folàüm immediaté tolluntur : Sed

COV

Sacramentalia folüm tollünt. venialia

mediante a&u contritionis aut charita-

T Donj

eum excirant Sacramenta & Sacra-

:

Atj qubj

menralia.

Ergo.

tis.

Ergo valde improptié ca tollunt,

ikt j

Necobftat, quód Sacrameata imme-

Prob. confeq.

Quia fic tota vis incft

Jl

D ?

diité & ex opere operatorollant pecca-

illi a&ui.

Etgo.

ta mortalia. Difíparitas enim eft , quía

lt

2. Contta 3.p. Si Sacramentalia tol-

i. [

immediaté caufant gratiam;que eft for-

lunt venialia, (olm ex opere operantis,

Vivl

ma immediaté oppofita mortalibus,

excitando pium motum voluntatis, Er-

b

Jäüï!(l"n!i Pc[i

Ratío 3. p, Tum quia nullibilegitur,-

go nihil differunt ab aliis rebus facris, v.

qu9d Sacramentalibus à Chrifto fa&a fit

"o

g-Imaginibus , Concionibus, Le&ione

prom:ílio remittendi pecéata. Tum

fpirituali: Prob, confeq.

Quia etiam

um

N m&cnn

etiam , quia non videtur :n Ecclefia effe

illa poffunt excitare pios motusvolun-

* wt)

poteftas inftituendi figna externa, qua

tatis, Ergo poffünt conducere ad ve-

4

ex opere operato feu ex vi inflitutionis

nialium remiffionem.

1

L!nüno

HC

habeant virtutem remittendi venialia;

"4d s eg.con(. Ad prob.dift.ant,To-

& E

V veni

Nam Chriftus per illa verba, Quorum

ta vis imediata,conc.; mediata,neg,Nam

remiferitis peccata , &c. folüm dedit

I) g

ftlz

&caufilitas mediata non eft improprié,

li g

poteflatem remittendi peccata ex opete fcd»iri fuo genere proprié talis. -

ET

d

*

P

d

Uoite

P

E

ER

Dé Pusns.

081

Yi

Ad 2, neg. conf, Ad prob, dift. ah;. a&*ustharitä—tis perfe&a: Sed tales a&tus

Poffunt conducere occafionaliter & — non poffunt effe in co, qui fübjacet-

B quafi per accidens, conc.anc. ; quodam-

peccato mortali ,

& yult in eo manere,

Miiatt

Ergo.

modo per fe;neg.ant.& confeq.. Imagi-

a.;.ad:. I

nesergo facre, Concio, Ledtio,&c, pios

QU/ERO V. $Sit cafüs; Homo ju-

Ti

motus excitant folüm prabendo occa-

fius moritur in peccatis yenialibus ;

d

fionem , ut veniendo in cognitionem

quando hzc ei remittuntur?. Item re-

probus cum mortalibus moritur fimul

pinpte

; prototypi, citca illud pius mocus excite-

ibl

- tur :aft Sacramentalia conducuntad di-

in venialibus,remirtunturne hac venia-

x

ituti |

:

&um effe&umi per fe , non perfeitate

liàaininferno?

EW»M É

XXVIII.

phy(icá, vel logicá, fed morali , quz ta-

& r.adr,.p. Remitti in

men non eftomnino infallibilis. —« Quz

altera vira, nimiruin in Purgatorio quo-

"

um

'tum impetrandi , tum dicum motum,

ad culpam & quoad penam, Ita fenti

[2

d

piam excitandi perfeitas ei convenit vel

ipfe Chriftus Mattb.12. de peccato in

ht

ex efficacia orationum Ecclefiz , confe-

Spiritum $, dicens; /Vea remitteiur ne-

Ti

eratíone, feu benedidione. Vel(ut ait

uaz

que in boc faculo , neque in futuro.

p — Sylvius) quatenuszliqua Sacramentalia

verba expendens S. Auguft. lib. 21. de

aeope t

exgenerefuo & modo, quo fiunr, ha-

Civit. c. 24. ait: /Végue de quibusdam

Quettan

bent adjun&um aliquém dolorem pec-

veraciter dicetur , quód emsmon vemitta-

catorum , velejusfignificationem , ut

r neque n boc faculo, nequein futuro,

eitt

Iu

confeffio generalis , vel tunfio peétoris,

uif effent,quibus etfi nonin 1floytamen re-

1 geniaxuï

oratio Dominica, inqua petimus nobis

mittatttr in futuro, Ex Gregor. Magn.

u

I

"

gt

dimitti quoridianas culpas , ut debita ; ./

lib. 4, Dial. c. 39. ait:. Zz qua fententia

TA

: vel habent vim ex Veibo Dei , ut elee-

datur intelligi quasdam culpas m hoc fa-

iid| — mofyna,que peccata redimir, tefte S,

culo , quasdam vero in futuro po[fe laxa-

Item, ut, oratio in Ecclefiá

Scriptura.

vi, quod enim de uno negaturs con[equens

confecratá. . Uinde, Domus.mea domus

j

intelleilns patet, quia de 7ui6uxd4m £05

, antis.ï - erationis vocabitur , dicit Dominus, in

ceditur.

ais |

. taomnisqui peri;accipit. INon eft hic

Ratio: Juftus cum aff'c&ü- p-gccati

jsrafïifl i

aliud nii Domus Dei & porta Czli.

vcnialis moriens,cum eo non ingreditur

XXVII. Poteffue alicui ,. in mcrtali

j |

Regnum Czlotum ; quia Apocal, a.

peccato exiftenti , & manenti remitt

nihil coinquinatum intrat inillud, Er-

D] f"'

*

:

Yi

veniale?

go abilla macula purgatur in Purgato-

"4

P

*

U

"7

Dico , non poffe

Rationem dat S,

rio, quod ad hoc eft inftitutum, utin co

D.a.4. in c« & ad 1.. Licétad remiffio-

purgentur fordes,& non folüm ut lua-

J

nem peccati venialis non requiratur no-

tür peena.

N

và infufio gratix habitualis, requiricut.

B. 2. Sotdes illz venialium culpa-

PWP"C)

tamen aliquis gratiz a&us,nimirum vel

rum in Purgatorio abflerguntur per fer»

is, humilitatis,paticntiæ,

Íormalis Pæn;;c,ntia feu Coniritio, vel

vidqs charitat

J

hhhhh 5

-

a-lia-,

"us

-

s

TRACTAZUS Y2IJ Examen z..

aliarumqQue virtutum a&usabanimabus

QU.JERO VI, Extibguu-ntur-'

"

Ls

patientibus elicitos, juxta S.T,hom.q.ïy.

ne per Paenitentiam peccata fic , ut per

t d

de malo.a.11.

-

fubfequens péccatum, etiam ingratitu-

) F;worum

Ratío: Licét poft ftatum viz

äoh fit

dinis, non redeant: dequo $.D. ag

yti Qu

ite.

aneritum aut fatisfa&tio , poteít tamen

88. p. 4, art.

Lkd

effe remotio peceatorum, quibus fubla-

XXX. Ante R. nota, dupliciter pof-

if

tisanimainigne fi;ut aurum probata &

fc'intelligi peccatumredire, . Sim-

l qie |

examinata, ficurexaminatum argencum,

pliciter & abfoluté , ita ut peccatum fub-

atf

;

nitefcit,ut loquitur Contenfon,

fequens non tantüm inducat maculam,

Bitop

XXIX, p 3.ad 2.p. In inferno nul-

& reatum fibi proprium , fed etiam re-

d (ol

lum peccatum veniale remittitur ,

ducat antiquum , ac fi peccata femper

*l n

adeóque in eo cafu per accidens ater-

manfiffent, & homo non tantàüm pro-

ttYtg

nümpunitur, Itrapatet ex S. Thom.ci-

pter nova fed etiam propter antiqua pec-

ttiuir

tato füprà Tra&t. 4. Exam, 2.n. 8 1. ubi

cata damnetur, 2. Secundàm quid ins

DI

ratio data eft , & plura funt dicta, que

quantum peccatum íequens fir quo-

rl

hic ferviunt.

damodo gravius propter pracedentia,

A.

Oppouo contta hoc ; Ergo talibus da-

quorum maculam virtualitert contitict,

lO;pom' w

mnatis fitinjuria, 2. Ergo Deus pu-

quatenus hominem reducit ad priorem

Wi

nit ultra condignum.

privationis gratiz ftatum. In quo fenfu

um

"Ad 1,negatur, . Qui

a perdi-&io dam-

etiam intelligi poreft illud Jacobi 2,de

ltdire

natorum ex ipfis eft; có quód fponié fe

quo fuprà in hoc Exam, n.21.

ui of-

ts n

conjecerint in ftatum talem,in quo nul-

fendit in uno , fallus es1 omnium veu s

fibhscy

là redemptio vel veniaeft.

omni Ícilicet gratià ac bonorum ope-

Yi colf

-Ad 2. patiter negatur : Quia licét

rum mercede privandus. Hoc notato

Prtgnga

porna zterna peccato veniali non debea-

R«.1, Nullo modo poteft effe , quód

* $d

tur per fe ,'bene tamen per accidens ex

macula & reatus przcedentium pecca-

L&Hfüs Pij

conditione fubje&i , cui culpa continuó

torum redeant ,fc&undàm quod ex tali-

At m

placet, proinde continua poena debetut.

bus actibus caufabantur, ait $ Thom. a.

Vr

Unde (ut loquitur di&us Contenfon)

1.inc.id eft , fimpliciterin primo ibnm

eternüm punitur culpain tempore per-

explicato in Notabili,

"n

"ag

petrata , quia quod . breve fuit tempore

Ratio: Quia forma abfolutionis ejus-

li

"t

N

vel opere, longum effe conffat in perti-

que effe&us datur abfoluté & absq; hac

naci inflexibilis & obftinatz mentis vo-

conditione , z;/riterum peccaveris , qu&

il ag

M

luntate: qug etfi ad nihilum redigi vel-

nectacitéinefl. « Nota,hoc intelligi de

xmofïm

f

lee ne. pateretur, vivere femper vellec

reditu quoad candem numero culpam

tdtte

tamen,ur feinper peccare poffe. Ad

(idem eft de pocna zterna, quia illa pen-

du

vll

magnam igitur judicantis juftitiam per-

det ex culpa) de fpecie enim non eft du-

EU

tinet, ut nunquam careant- fupplicio ,

qidí

bium,quin redire poffirut fi peccata re-

ï

t

tmiffa cadem placeant veluürati.

qui nunquam volunwt carete peccato.

X

WWCI w

LE

E

m

De Pænifmïäæ.

$83

yute

dx his Sequitur,quod quando in Scri-

catum redire, nec Deus peccatum remite

j

tere fub conditione ; n

T

, ptura dicitur, quód Deus recordecur

jü. iterum pecca-

ipalt

peccatorum remifforum, id intelligi de

veris.

! ag'gq.

pona , quia adhuc temporaliter punit

Ratro x.p. Quia aliàs Deus eflet vera

ta, Nec efteadem ratio de operibus

caufa illius peccati redeuntis, naturali-

"T

bonis per fübfequens peecatum morti-

ter enim à. privatione ad babitum nom

m

ficatis, qug juxta dicenda per peeniten-

datur regreílus,

tl

tam reviviícunt. - Difparitasenim cft,

Ratio 2.p, Kemiffio peccati morta-

TT

quia hac operanen omnino extinguun-

lis abfolute nonpoteft fieri , nifi perin-

(etimtt

tur, fed folümà fuocffe&u impediun-

füfionem gratiz habitualis, ut. dictum

ts lgt

tur, & manent in divina acceptatione ,

eft, & alibia Theologis probatur : Sed:

n

€sontra veró de pecca:is Scriptura dicit

infüfio gratix effentialiter eft abfoluta;

& non poteft effe conditionata , quia

Iu

€a exinaniri , aboleri, projici in profun-

jm qlhdiü'

dum maris,&c, — Accedit ; quód Deus

gratia a&u infufa effentialiter habet ,

! [if 9uu-

pronior fitad xni(;rcndum:,quä-m ad pu-

quód aétu dcfltuat peccatum, non vcró

cedenti

niendum.

quód deftrueret , fi hac velilla

adeffet..

Ergo.—

genditio—

Sontil

- Opponi poffet

villa patabola Matth.18.

de fetrvocui Dominus dimifit dcbitum,

Ptim'cm

XXXIL . . 3. Per peccatum fequens

o

& tamen tradidit eum tortoribusufque-

péenitentiam , peccata: dimiffa redeung

a ul

dumredderet totum , eó quód noluerit

fecundüm quid juxta fecundum fenfum

in Notante R. 1.explicatum , & in-

.

mifereri confervifui: quam Parabolam

tity g

Chiiftus conclufit , dicens : Sic & Pater

quantum peccatum fequens ex priori-

prum (f

meus calcftis faciet vobis,nifi remiferi-

bus dimiffis aggtavatur, prafertim ra»

tione ingratitudinis. Ita S.Thom.in eo-

caot?

tis unusquisque fratzi fuo de cordibus

Cf[f) Q"W

veftris..

Sed

dem art. z jin c.

: Kom;z. Se-

ftf Pff[l' !

Senfus Parabolz hujus eft : Sicut Rex

Declarat boc ex illo ad

cundim: duritiam tuam €) impemitens

i ext!|

fervum fuum;qui poft maximum debi-

M

tüm. clementiffimé remiffum , confervo

cor thefanriz,as tibi iram n die iv4 , ex

il

fuo exiguum debitum remittere noliit,

hoc fcilicet folo , quód contemnitur Dei

juflit graviffime punirit ita & Pater ca-

bonitas, quz ad poeniteatiam expcdtat 5

qunitl

j L'.

cÉis graviter, & quidem in xternum.

tultó autem magis contemniturDei bo-

&ämbü

puniet illos , qui obtentá toties enormi-

nitas, i poft remiffioriem prioris pecca-

umcelerum venià, proximo ne leviores

ti fecundó peccatum iteretur, Ergo.

m

quidem offenfasremittere volunt. De

R. 4* Quantitas reatüs peccati po: ;

reditu autem peccati fimpliciter exhac

priorum peccatorum remiffionem come

upv

Parabola nihil probatur , de reditu fe-

miffi, poteft quidem effe tanta,quanta e-

d

tundüm quid ftatim admittetur in K. 2-

ratomnium precedeniium ; hoctamen

gure

XXXL g, 2. Nec per abfolutam

nonempet fit,

: I[a S'-Doa' 3—'

Ratio ; Quontitas

zcatus adveniens

í E]

peteatiam Dci pow&ifiem. ngmero-pcc:

u

4

9'84

ZRACZAZWVS XI[I;, E.w?n?zz 3.

eft (ecundüm gravitatem peccati füb-

a.4, Peccitor recidivus per fe & dire-

n

fequentis: Sed hoc por&& cffe aliquan-

Gé nop tenetur ad confeffionem pec-

vt

I

fRitel

do magis, aliquando minus grave; ut

catorum priüs commiflorum , nec ia

fi fit ebrietas vel (implex fornicatio, &

generali ,

l?

nec in fpeciali , c'u.icunq'ue

fequatur homicidium vel adulterium,

confiteatur..

f

aucecontra ; Vel f; in fequentibus peccet

Ratio: Quia jam funt legitime con-

T

ex ignorantia , velinfirmitate , antece-

tplcat

feffa , & ingratitudo fi fpccialem con-

denter vetó ex certa malitia , aut econ-

:

temptum non afferat, folüm eft circum.

TIntm,

tra. Ergo,

flantia generalis, ut dictum eft,

XXXIIL Zegratitudo p

eccahti"s eft-

L :*'") &ft Pf

Dixi, per fe €$ direét? 5 quia perac-

ne fpeciale peccatum vel faltem cireum-

cidens & indire&é poteft effe neceffa-

m hd

ftantia notabiliter aggravans ?

rium , faltem in generali aperite, prace-

"utrtam,

Dico x, cum S,Thom. hic a. r, In-

dentia peccata, ut nimirum cogno(ci

3 (e

gratitudo peccans aliquando eft fpe-

poflit flatus peenitentis , & conveni-

x5b des

ciale peccatum, fi nimirum peccatorín

ens mediciba adhiberi.

X feoun

contemptum Dei & fufcepti

z

bcnebcii

QU./ERO VIL. Merita hominisjus

ï;;wiom diy

eccet.

fti per fublequens peccatum mortificata

*t Qpl

Ratio S. D. Peccatum fpeciem reci-

revivifcuntne per veram Paenitentiam?

^tn m

pit ex intentione peccantis.

Unde,

De hoc S.D,agit q.89.per €.art.

Pa

ut Philofophus dicit j. Ethic.. Ille qui

XXXIV. . Affirmativé cum $.

" n

moechatur ut furetur , — magis cft fur;

Thom.a.s,

"ll

uám mochus;

Ergo.

Ante prob,nota, quid hoc fit;operain

Hy g ii

?

Dico 2, Si dicta intentio contemptüs

charitate fa&ta per fubfequens peccatum

Tgy,

ii

defit , ingratitudo peccantis folàüm eft

mottificati , bene explicari àS. Thom.

n D

circumftantia gcneralitcr confequens

a. 4,in C.his verbis:Res viva per mortem

JWSDE

omne peccatum morrale.

perdit operationem, vitz , unde per

Tij

Declarat boc S, D. ibidem ;

Si quis

quandam fimilitudinem dicuntut res

d in cü

1

intendensaliquod peccatum committe-

mortificari , quando impediuntur à fuo

h hOC (

re (puta, homicidium aut adulterium)

proprio effe&u vel operatione , effe&us

* l mnin

non retrabatur ab hoc propter hoc,

autem opcrum virtüofsrum , quz in

quód pertinet ad Dei contemptum, in-

Pt

chatitate fiuni; eft, perducere ad vitam

"Rüdogge

ratitudo non erit fpeciale peccatum ,

a&ternam. Quod quidem impeditur per

fed trahetur ad fpeciem alterius peccati

peccatum mortale fequens, quod gra-

Wïä'?ïiæ,quä:

ifwþfccatum,

ficut circumftantia quedam, . NNam,ut

tiamtollit, Et fecundümhoc operain

S.Auguft. dicit in lib. denat. & gratía,

charitate fa&a dicuntur mortificari per

:::q"andü N

non ompne peccatum eftex contemptu,

fequens peccatum.

Hocnotato: .

& tamen ín omni peccato Deus con-

I u

Ratio S, D. ex a. g. efl : Opera vir-

temnitur In fuis praceptis,

tuofa rhortificari , eft, ea per peccatua

"attni

Dico 3. JuxtaS. Thom, in 4. dift. 22,

(me.J

fequens impcädiri ab cffg&u pgrduc'cn;li

"R,

d

p —

|

l

i

De Peniteutza.

'985

T

ad vitam etetnam : Sed hoc i'm.p.edimenm

De Virginitate obiter fciendum, quód

] p

|

tum collitar per veram Poenitentiam pec-^— quoad formale per Ponitentiam rcvi-

€ata remittentem. Ergo. Min. prob, r.

vifeat, licét non quoad matceriale, .. De

, Nl

ex illo Toel 2.. Rezdaz vobzs anuos, quos

quo vide fuprà Tra&. p. Exam, 2. n. 26.

cuicunquc

ia Notab, Idem eft de Innocentia.

omedit locufta €$ bruchis. — Ex ex illo;

'

t

n

Capillus de capite veffro non peribir. Quaz

XXXVI, Reffituiturne ergo homo

X Q

verba explicant SS, Patres de revivifcen-

per poenitentiam in priftinam dignita-

d

tiameritorum. Erad.Hebr.6. /oz eziza

tem? "

l

d

Anjufhus eft D.Eus , ut oblivi[catur operts

- Dico cum S. Thom. a. 2. reftitui quo-

wefiri , &c. Prob, 2, Opera meritoria

ad DEum, cujus denuó fit filius pergra-

qu p

t

non folàm habent vim perducendi ad

tiam , redditurque ei ftola prima & an-

gt pate

vitam zternam , ( quod pertinet ad co-

nulus aureus; non tamen femper refti-

fum vitam) fecundüm quod a&u exi-

tui quoad hominem , ut parct, fi ratio-

m agl

& od

- fluntin fe, (:d etiam poftquam a&u defi-

ne peccati vel cenfure aut irregularitatis

, nunteffe , fecundüm quod remanent in

dignitatem Ecclefiafticam perdiderit,

acceptatione divina: Sed in acceptatio-

XX XVII, Revroifisuntne etiam per

ln

mordit

nedivina manent etiam poftquam per

Tanitentiam opera bona mortua, id cft,

piténtid

peccatum mortificantur, quia DEusilla

in peccato mortali fa&a !

Y

opera , prout facta fuerunt, femper acce-

't

DDico cum $, Thom. a. €, quod nen.

tam $

ptabic, & Sandti de eis gaudcbunt, fc-

Ratte: Quod non habuit vitam nee

«undüm illud Apoc. 1. Tene quodbabos,

principium vitz,non.poreft revivifcetez

m alius accipiat coronam tuam, | Ergo-

Sed opeta fecundüm fe bona fed facta

:[ït,opeïülmg.

XXXV. Refurgitne homo per peeni-

extra gtatiam & charitatem ( qua eft

$ eccälum , :

a5 T

tentiarn in zquali virtute ac erat antea?

principium vite ) ita fe habent, nec de

v

4dd boc S. D. a. 2 in c. tefpondet:

iis dici poteft, quód maneat in. divina

Secundüm quod motus liberi arbitrii in.

acceptatione ad przmi

r

le.

fnn Íupernatura-

at If

Ponitentia eft intenfior vel remiffior,

Eteo.

AdmittittamenS. D. in eodem art. ad.

nf

[

Áecundüm . hoc pænïrcns confequitur

majorem yvel minorem gratiam; con-

3. quód DEus talia opera remuneret

n m

tingit autem intenfiorem motum poeni-

temporali remuneratione, ficut Grego-

n

e[t Qd ]

li

tentis quandoque . proportionatam eífe

rius dicit in homil, de Divite & Lazaro,

li

mojori gratig , quàm illa,à qua cecide-

quód nifi divesillealiquod bonum egif-

!

1

[

r

Aat pet peccatum , quandoque autem

Íet, & ip przfenti fæculp remuneratio-

hu

"1]

£quali ; quandoque veró mino:si. Et

nem accepiffet , nequaquam cí Abraham

ideo Panitens quandoque refargit in

g[(l&

jj

diceret, Recepifli bonainyvitatua. .. Vel

majori gratia quàm priüs habuérat,

etiam hoc poteft referriad hoc quód pa-.

j M

0 l

il

quandoque autem ín zquali, quandoque

*Iicturtoletabillius:judidium. Dehoc

jf

etüamih minori. Et cadem ratio eft de

vide in hoc Tract, Exam. 8.

«

D. :30.

4 l

J

vittutibus , qua ex gratia cgn[cqägp:urg

i

i

i

i

996

.TRACTA'TUS XIIIL Examem 3

341:'1;6

J ieote Mf&)ä&* 493)9t04931 6106 49 $196 0300 dH

fäxivoi:rju

T

EXAMEN Ill -

à lo

* &d

De Contritione...De qua. agz')f . T bom. in

E

as

z

hm

Supp/emmto À q. 1. tf ad. . zhduþque'.

- UEZROIL

EE

uid & quotu-

de peccatis affumptus cum propofite

valonef

plex eft Contritio , & cujus vir-

confitendi & fatisfaciendi,

C)

"

, tüutisactus?

—— R. 2. Contritio ita generatínr fume

d

XXXIIX. Ante R, nota ex S. Thom.

pta dividitur in perfcétam & inimperfe-

«'ïrqnoquu

hic q. z. a. 1, inc, hoc nomen Ceazrztio

Gam,

Perfecta abfoluté vocatur con«

derivari à verbo coztero, quod in rebus

"t ttnpoti

tritio, definiturque , quód (it door de

ut t

mátetialibus fignificat rem duram con-

peccato commiffo ut eft offenfa DEI[uper

terere. & comminuere in minutiffi-

oznia dilecli (eu fummé boni , cum pro-

u k W

tnas

"r

artes,

Unde metaphoiá tranf-

pofito ( vel a&uali vel virtuali feu im-

Anmn z

latá ad fpiritualia , actus ponnitentiz vo-

plicito ) fe emendandi & confitendi,

Al

«atur coztritie, quia voluntatis duriticm

quía contritio in Nova Lege non delet

Mytdio

feu cor peccatis induratum emollit,

peccatum , nifi in otdine ad Sacramen-

Aittonm

fcindit, atterit, & comminuit.

Hoc no-

tum Poenitentiz, cujus eft pars, — Lyof-

Vüni f

ta;o.

feufa. eft idem . quod injuria, non qui-

dem realiter illata feu effe&tiva (cuim

Q Dit, ln

* o

* I. Contritio generatim fumpta

DEusin fe lzdi non poffit) fed mora-

eft dolor de peccato fub quocunque mo-

lis, affe&iva , feuintenta,

ly4

'tfti»

tivo fupernaturali,& definitur à Ttident.

« Contritio imperfecta , qua ad alterius

Seff, 14. c. 4. quàd fit azimi dolor ac de-

differentiam vocatur a£ritio , definitut

"Mtterdi

zeffatio de peccatocommiffo , cum prapofito

quód fit de/er de peccatecommiffo ex mo-

zon peccands de catero.

Ly anuimiidem

tivo fupernaturali taferiori quám fit dile-

MT

eft , ac voluntatis , intelligiturque delor

&io DEI fuper omnia, v. g, ex metu ge-

1 qnifo

fpirïtualis; unde dolor, quem inter-

hennz , amiffione Bcatitudinis , feti ob

S

At dito

dum experimur in parte fenfitiva , cüm

DEum ur Vindicem , vel ex !þeFia'!i,db'

MT

ficpaffio corporalis, non eft de effentia

Mg

Ti (

forrnirate talís peccati-

coniritionis fed proprietas ejus , ut patet

XXXIX. g. 3. Comtritio effentiali-

[ IPJ[D a deöl

ex S. Thom.q. 1.3,2. Hic S, D. plares

xdfm

ter & per fe primó cp-nliffftin dolore,

U

ts

adducit denitionesin citato art. 1. inter

& odium feu deteflatio peccati (c folüm

i

N

quas c'[t illa $. Aug, Contritio eff dolor

Katte:

Vf

$-

liabet pl*afiïuppüfltiVöiv

Süongr

P

De Pæm'täztizz.

987

þ [

- Batie : Contritio effzntialiter confi-

XLI, Refp. z. Conveniunt r. quód

fir in adtu (faltem imperfe&e ) com-

utraque verfetur circa peccacum illud de-

teftando.

2. Quód utraque.in fub-

enlacivo injuriz : Sed per folum dolo-

rem- fit.. compenfatio,

Ergo.

Min.

ftantia fit fopernaturalis, & habeat obje-

prob, Recompeníans debet à fe aliquid

&um ac morivum füpernaturale. "Un-

de necc e

ilv

ffe

t con-nec attrítio , fi quis do-

auferre, & dare. injuriato: Sed hoc fit

ni

etfolum dolorem. — Ergo. Min.prob.

leret de peccato; quia propter illud debet

Odio habens peccatum nullum patitur

fufpendi, amifit bonam famam ,'offcndkac

malum , fed recipit magnum bonum ho-

patrem , &c.

neftum , qui veró de peccato dolet ; etfi

Refp. 2.. Bifferunt 1, quód conititio

fit a&us virtutis , non veió attritio ut di-

i Ptopo[':

bonum honeftum recipiat , afficitur ta-

men fimul malo paenz. cilicet triftitia.

Gum eft R. 4. ad

J

2, Quódcon-

vrmts

;

Ergo.

ttitio fit dolor perfe&tus, & procedat ex

j

fua natara ex motivo dile&ionis DEI

Ex qno Sequitar , quód in eodem in-

pcdttr (

ftanti temporis cum prioritate & pofte-

fuper omnia , attritio veró fir dolor im-

r

fioritate naturz peécatum tollatur per

perfe&us, procedatque ex motivo infe-

EHf

riori.

Qu motiva funt aífignata ante

edium, & per dolorem feu contritio-

Qu p

nemformalem: perodium,inquantum

R, 3. ad Q. r. Qu« imperfe&tio etiam

3 fenit]

eft lammum malum , feu ut eft contra

patet ex metaphora ex materialibus de-

copítt

DEum ut füummum Bonum: per dolo-

fumpta,in quibus dicuntut attrita (ut ait

odl

rem , ut. eft offenía feu injuria DEI per

S.D.q.1.a.2.ad 2.) quealiquo modo di-

j st

fatisfa&ionem compeníabilis, Dequo

minuta füht , fed non adbuc perfeá

u, If

vide fuprà Exam. 1. n. 13. & 14, ubi et-

comminuta: contrita veró dicuntur,

ä) m qü

jam patet , quxnatn peccata fint quc-

quando omnes pattes tritz func fimul

jia (

G&um contritionis.

ber divifionem ad minima. 3. Quódat-

| (fd m

XL. x. 4. Contritio eft a&us virtu-

tritio per fe folam fine Sacramento non

riPonitentiz. Ita $. D. q. 1. a.2. ad

juftificet;etiam cum voto & defiderioSa-

T al[i[lI

cramenti;quia ftat cum peccato, licét tol-

ii

i, Et Patcc ex di&is fupráde eadem vir»

jj

tute in Exam, I; n. 10, & 14. Atttitio

lat affe&tum peccati. Contritio veró et-

pj

LA

veró non otitur x aliqua virtute fed ex

iam extra Sacramentum , & extra articu-

Wllf "

quodam auxilio divino fupcinaturali

lum mottis aut neceffitacis, in quo non

"

tranfeunter dato,

eftcopia Confeflarii , habccannexam ju-

[/)

u)

f

"Ratio: Quia atttitio elicitur ab ho-

ftificationem feu peccati remiffionem ti-

d

-fine in gratia fan&ificante nondum

ve gratiam fan&ificantem , ut patet ex

L. tonftítato , adeóque non habente adhuc

T tid,Seff, 14.6,4. Et Rarioeff:; Tum quia

ägg(iüü'

—— habitum virtutis infuía.

dl)k)ïc)

( utpote procedens ex motivo dile&io-

— QU AR O II. Inquo conveniunt,

nis DEI fuper omnia) hominem plené

( iomm X

& in quo differunt cont:itio & attritio?

convertit ad DEum , eique ut ultimo fi-

ni unit , in qua diledione virtualiter

(

. .Itfm attritio poteftne ficrí contritio?

D

"n

A

Iu

£on-

N

988

TR/IC??ITUS XIIR Examemu s.

continetur propofitum fervandi omnia

TRU impel"fcaus ; neg. t&aj, Hoc 2; ; L

mandata.

Tum etiam ,quia eft ultima

modo Íe habet contritio. imperfc&a.

Ti petc

difpofitio ad gratiam, -Ergo hanc ha-

Vel aliter; $i habeant eadem motiva &

Wt f

bet fibi annexam etiam extra Sacramen-

obje&ta; conc,; fecus, negatur.

Mf

tum. 4. Atttitio folüm eft. difpofitio

4 2. neg.confeq. Nam prima pro- :

&tm

remota ad gratiam.

f. Átriitio reípi-

pofitio (ignificat tranfitum fubje&ti ab

imilin

€it peccatum ut eft malum peccantis,

una forma ad aliam , v, g, ab attritione

ts fd

contritio veró ut formaliter cft offenfa

ad contritionem, tit fi dicam à pari, Pe-

'sofot

& injuria DEI.

trus ex Phyfico fit Metaphyficus, |Se-

- XLIL. z. 3. Contritio & Attritio fu-

"Mu qu

cunda veró fignificat quód una forma fi-

pernaturalis fpecie effentiali differunt ,

sf:utiæpcrl

at alia ,ut fi dicam ,Phy(icafit Metaphy- —

A t

nec poteft attritio fieri contritio,

ficà, calor fitfrigus: quod repugnat.

--JDEIg:atial

1. Pars fequitur ex dictis: Quia ha-

Aliter R. 2. Quód per Sacramentum

bent fpecie divería principia & motiva

Titettnd

Ponnitentiz fiat quis ex attrito contritus

li (uprä

formalía,

vel habitualiter ;ínquantum cum gratia

jüfa[is W

2. Pars: fequitur ex prima, Tum

per Sacramentum Poenitentiz infusá in-

quia,que fpecic effentiali differun: , il-

ter cateras virtutes etiam accipit habi-

!

'-*äjssuhimo

Air

lorum unum nequit fieri. alterum.

tum virtutisDonitepntiz.

Vel virtuali-

Spofne v

Tum etíam, quia doceturà S, Tliom,a,

ter feu zquivalenter , quía attritío jun«

j.in c, bác ratione? Quamvis habitus

"i

&a huic Sacramento obit quodammo-

ii

fidei informis fiar formatus, nunquam

do munus conttitionis eíque zquivalet;

tamen actus fídei informis fit a&us fidei

fi)n & Pm !

cüm liominem etiam dxfpo.nat ( licét

formatz , quía actus ille informis trau-

h fli l;

non tam proximé ) ad juflificationem,

fir, & non tmianet veniente chatitate ,

uz elt effcétas Sacramenti.

: Warzrionc,,i

attritío autem & contritio non dicunt

Q

HLERO LL Attito ex metu — n

habitum fed actam.

Erso:

*

gehennz concepta efíneactus honeftus?

'llgzräfionc'

. Oppono 1. contra K; 3, Perfedum &

Item quas conditiones debet habere at- .

-t

ímperfe&tum non differunt tpecie effen-

tritiout cam hoc Sacramento fufficiat

ZEDEWH f

i

tiali; & unum poteft fieri slterum: Sed

ad juflificationem ?. fufficitne fine actu

fic fc habent attritío & contritío, Ergo.

chariratis ,etíam imperfecto?

if

j4, Comimtaiter. dicitur , quód per

XLIIL g. r, De fide eft, attririonem

undo

Sacramentum Poaenitentiz homo fiat ex.

hn faffu

€x motu gehennz. vclut ex occafione à-

áttrito contritüs. Ergo attritío fit coti-

peccatore elícitam , eile. a&tim bonum

N

i&mm

tritio.

& laudabilem ad Sacramentura Porni-

Mi

tentiz. fufficientem.

Ita Trid. Seff. 14.-

"44 , dift, maj. Si fit imperfe&um

1 ["fïccr

defe&tu gradüs , (icut calor üt tría refpe-

c. 4.defini. . Ilfam contritíonem im-

Vitento

"W

&uciloris ut fex , vel ficut puer refpe-

perfedtam , que attritio dicitur , quoni-

1f [

"i

M x

Qu viri , conc. maj.s fi fit imperfedum

am vel ex turpitudiuis peccati confide-

defedtu 'cHEntiæ ; ficat Embito dicitur

raione ,vel ex gelicnnz & posnarum

D «l

fnetu

"

i

E.

J

z

De Pt?izit;'nz*ia&

989 -

[ï

mett communiter concipitur , fi volun-

attricus dolens de pecbato & depona,

tatem peccandi excludat cum fpe veniz,

imó depeccato propter' poenam, magis

]

declarat fancta Synodus , 110a. fo!üm

doleat de paena , quod effzt inhoneftum.

non facere hominem hypocritatn, ve-

Sed in Philofophia dici folet , quód ad

rümetiam donum DEI effe, & Spiricüs

verirarem hujusaxiomatisly propzer de-

Md

i

$. impulfum , non adhuc quilem ioha-

beat derotare caufam principalem talis

"

li

h

bitantis, fcd tantüm moventis : quo poc-

effe&üs & per fe;ac fine quá cffe&tus

!

h

nitens adjntus viam fibi ad juftitiam pa-

poui non poffit: quod non cft in pra-

M

fenti.

fa, Et quamvis (ine Sacramento Pce-

ml

.E, 2, Eft etiam licitum dolere. de

, Ritentiz per fe perduccre ad juftificatio-

n

nem peccatorem nequeat , tamen eut

peccatis propter paenas inferni , ut ly

"

l

, adDEI gtatiam ínSacramento Poniten-

propter fignificer finem. proximum &

vt

j

tíz impetrandam difponit, " Hacibi.

minis principalem : fecus fi defignet fi-

Vide fuprà Tract, z. Exam. z. n. €,

nem ultíimum;, hóc enim effet mortale.

Juri)

quód ralis attrítus non feratur efficaciter

Ratio 1. p. Licité quis ordinat fuos

ll

ín duosultimos fines, fed ratioriepecca-

aCtusad msgnum fuum bonum creatum

]ub

tiefficaciter, habitualiter faltem , habe-

utad finem proximum, modó DEus fit

i

D

ret pro fine u'timo creaturam , Iatione

finis ultimusz Sed evadere poenas in-

(

|

attritionis inefficaciter DEum.

Item

ferni eft magnum bonum. , Ergo,

qmo r

quiefcetet in amorefui (eu bonum crea-

* Ratio 2.p. Quiatalishomo formali-

hp . tum& preprium plüs amaret quám DE-

ter & expreíse haberet hunc affe&um :

UE um folüm negativé- nullam. faciendo

Non dolerem de peccato,, nifi effent

l[i0üïml4' j

€omparationem inter DEum & creatu-

poena inferni ; Scd ille affe&us eft mor-

!^ fám,non veró contrarié feu cum tali

taliter malus , ut patet, quia excludit

p m

€omparatiore,

Vel , fifteret in bono

DEum ut ultimum finem.

Ergo.

nl

€reato , non tamen excludendo relatio-

Nota , non effe inotdinatum , orditia-

neminD

pl

5

rebonum majusad bonum minus, velut

if/| ^ dendo.

Eurn fed ab ea.k folüm przfcin-

ad finem proximum & minüs principa-

"

. Item vide fuprá Tra&t, $. Exam. r. n.

lem , fiutrumque bonum ulteriüs ordi-

. Ij.3n & quando actus ex metu impen-

netat ad alium finem principalem, qui

qit

enris mali fa&us fit involuntarius, ut

fit utroque melior, Sic ergo dolot de

d

alvetur dictam attritionem ex metupce--

peccatisrefpicit dolorem de posnis infet-

wz*,-?g

L';

Darum inferni non effe invitam, quia

nf,ut finem proximum: fed uterque or-

p

-dliás non fufficeret ad.juftiicationem

dinatur ad DEum utad finem ultimum.

M

€um Sacramento.

Vide ibidem,

XLIV. g. 3, Attritio ut fufficiat ad

| 'lm'

' Item vide ia Phi

Ioföphia explicatio-

juftificationem vi hujus Sacramenti ob-

jone

Wem ilius axiomaris : Propter quod

tínendam, debet habere has conditiones:

n(&(ie'

Utt"mqnodque tale, & illud magis tale.

Primódebet effe vera, id cít;non appa-

y

rens vel exiftimata, quía c(ï materia Sa-

n

; ?Süo probare guis poffer , quöd( talis

lii iil

3

cr-ï,.,

TRACZATUS X]l). Examen 35. -

0999

D

crameni,ad quam non (uffiit , quód

cosctpifcentia &9 vitare omne peccatum -

Mi

fit putativé ralis, nec fit talis per exifti-

mortale ,minima etiam charitas plus di-

ligit DEum, quam cupiditas milia AHv E

ïff'lþfsf

mationem, ut paret in materia Baptifmi.

us

Secande debet effe fapernaturalis Quia

€$ argenti, 2.Minima charitas five ha-

^ N

bitualis five adtualis , modo veré fic in

Trid.cit.eam vocatdonum DEI, & im-

- ln

fpecie charitatis ; quantumvis remiffa,

pulfam Spiritüs fan&i , ac difpofitionem

nf

iam. - Zertzó debet efle univerfa-

eft incompoffibilis cum peccato mortali,

ad grat

fmæw

lis fen extendere. (e ad omnia mortalia

cüm ex fuá effentía folàm DEum pro ul-

timo fine efficaciter refpiciat, ut patet -

h'mrfrip'u

nondum confelfa , càm unum peccatum

j lïqü'fll,xqul

fuptà Tra&.7, Exam, . n. 74. Ex ibid.

non poffit temitti fine alio ; ut fuprà pro-

Atfont

batum eft , adeóque vel. debent elici tot

n,7$.ante R, 2. Ergo.-

Ex hisruit fundamentum À

dVCrv(ari-

lii; )

attritiones quot (ant peccata. fpecie di-

Ü

-verfa, vel debec h mo de omnibus dole-

orum , putantium; quód fine di&o amo-

- lt i

te fub uno generali motivo ad omnia fe

renon excludatur omnis affe&tus pec-

candis ruit,inquam; Nam,utbeneat- .

fïäfmux [

extendente. Mrtö deber effe efficax,

id eft, excludens voluntatem peccandi,

guit Gonet, efficax metus gehennz ; id

&i

-

*tüm,

eft, vi cujus homo malum gehennz ita .

"gt patet ex eodem Tridentino.

ET

XLV. . 4« Probabilius eft contra

rcfugit , ut efficaciter velit omnia medía

ad illud vitandum abfoluté neceffaría , -

MP du

anfenium , quód , ut attritio ex metu gc-

LE

"henge concepta,cum Sacramento ad ju-

includit neceffarió. voluntatem - effica-

cem cavendi omne id , quod eft indu-

Omüa Km )

frificationem fufficiat , non requiratur ad

&ivum gehennz: Sed tale

omae eít. .

p

eam ac&tus charitatis feu dile&ionis DEI

Vide di-.

!rcno,,fgä

perfe&us & re-

peccatum mortale. |Ergo,

fuper omnia, etiam ím

&apto R. I. & locis ibi citatis.

Ruit

X.ïf'æds IDH'S !

-sniffus.

Itaclaré Ange

] Do&.in 4.dift.

& ilud fundamentum , quo dicunt:

"hmfro

6.,q 129

3. ad j dicens: JAd boc ut bo-

gratiam. in Baptifmo

Timor fetvilis. non excludit affc&um

VUERO

amo fe praparet. ad.

ï"ïQPff 0r

-perciptendam (idem eft de Sacramento

peccandi.Nam folüm eft verutn,fi illeti-

mor poenas fibiproponat utfinem ulti-

lïvdqæ[ CHE i[

"Penitentie ) praexigitur. fides , fed uon

charitas: quia [uffcit attritio precedens,

mum , fecus i ut proximum juxta R.2.

l De

T yer

etfi non fit conutvitto,

x f. Ad di&am atttritionem requi-

R,fil

Ratio : Quia aliàsSacramentum Poe-

ritur aliquis a&us dile&ionis DEI, non

lt

cramentum

qui fit veré amor amiciria vel charítatis,

d.

qpitentig defineret effe Sa

tendens in DEum fummé diligendum

mortuorum, quia nunquam & in nullo

Rülenk

ratione fuz bonitatis fecundüm fe fum-

-fal'clo

cafu caufaret primam gratiam delendo

EU

(ten

m mortale, femper enim fuppo-

pte feu ut. infe

bonus eft, fed qui fit

f"lmrg Q

-peccatu

ce.lrüæ*,

"t

:ll[

neret ill

ud remiffum per illum adtum

a&tus (euamor fpei five concupif

& n

incipit- «

dile&ionis DEI... Quod Pm[). 1. ex S.

quo atttitus amat, vel amare

attrito 1eu

Vs

a. 4, iD c. dicente:

DEum, ut fibi ( nimirum ;

i

UI

'Thom. 3. p. q.79-

ti-

Nl

refiffere. cuilibet

amanti) bonum & utilem: fic nt mo

"i

Minima gratia poref |

vum

p

NG

. De Penuztentza.

99r

vun; taliä amoris fit ïnfezids motivo di-

2

confcientiz fuz , quod non fit fine di--

le&ionis DEI fuper oronia , nimirum

ftin&a cxaminatione: econtra extra Sa-

li äll [

vel fpes falutis, vel confideratio turpitu-

cramentum redditur ratio ipü DEO,

i

i

dinis peccati, vel metus gchennz , &c.

qai urpote fcrutans renes & co

)ida ; faci-

c

Hoc videtur velle Ttid, S«(f. 6.. c,&.

liüs intelligit omnia.

ubi inter difpofitiones quibus peccato-

Dixi ,per fe C2 regulariter ;

| Quia in-

fcmiüïl

n

res Juflitiz divinae timore utiliter con-

terdum ([ufficít recogitatio peccatorüum:

n

cuffi ad juftificationem per Sacramen-

in generali , non defcendendo ad fingu-

tum recipiendam fe difponunt, recenfet

la.

Prim in cafü quo adultus fua pec-

i d

a&um , quo DEum tanquam omnis ju-

cata recogitat ante baptifmum, & de iis

tl |

flitiz fontem diligere incipiunt.

dolet faltem per attritionem, — Secuzdo

- Ratio : Voluhtas non ferturin finem

lii

fi non fuppetat tempus,tunc enim fuf-

Bifi amando , ut patet ex Phyfica; Sed

ficit recogitatio & dolor de peccatis in

du*

voluntas hominis attriti faltem imper-

communi ,cum. voluntate faltem inpli-

us

fe&é fertur in DEum ut ultimum finem,

hx

cita difcuffionis in particulari , fi effzt

juxta di&a, quia paena folüm funt finis

commoditas.

Hoc fuppofito,

f02 /

Id Dv

proximus,

Ergo.

&. 1, Noneít de neceffitate vera con-

Ex di&is Colligitur quód ad Contri-

amedi

tritionis fingulis peccatis fingulas adhi-

tionem .perfedam requiratur verus

bere contritiones ,eft tamen de confilio.

amor amicitie , amans DEum fuper

1, Pars e(t S/Thom, a, r, cit. dicen-

y d F 1

omnia feu utin fe bonus eft , non verà

Wü [ | "

tis, quàd poft recogitata peccata fufficit

ut eft bonus feu utilis amanti. . Unde

una contritio communis omnibus, quia

d

hecnon effet vera Contritio: Doleo de

ille motus agitin viomnium difpofitio-

T

|-

peccatis meis propter DEum ut meum

j Mi

num, qui dolor poteft dici effe de fin-

fummum Bonum,

gülis & fpecialis, licétnon fit fingularis

) di[um: k

QU/ER O IV. Sufficitne una Con-

de fingulis.

; a&d&üg;

tritio füper omnia peccata , & quanta

Ratío: Quia aliàs , qui haberet mille

.m,ümäw ,

M

illa debet effe intenfionis:

mortalia , deberet elicere mille contri-

fie

]

XLVI. De quoS. D.a

tiones , quod nemo defendet.

'uxüm L

üttobique per 4. att,

git q.-z,. & 3

Ratio 2.p. Deconfilio cft multiplicae -

jf

. Ante R, fuppono ex S. Thom. q.3,

reactus virtutum.-

D

7u

* 1, in c; quód ad Contritionem etiam

XLVIL z. 2. Ut dolor voluntatis

:IC;W

!

.1

ï,

/

/

extraSaeramentum Ponitentiz requira-

fit vera contritio, debet effe (ümmusap-

:

l:

tür per fe loquendo & tegulariter aliqua

,

n

pretiativé, & non requiritur, üt fit talis

j

peccatorum recogitatio feu examen con-

intenfiye.

]

qu! 'Jï-*

UE !

Icientiz , licét non tam rigorofum fic-

Ante Refp. vide Tra&t. 7. Exam. j

PM

l

ut in Sacramento , quia hoc cft judici-

x*ll

num, 7f.in Nort. r, explicationem

j

M ]

um quoddam exterius , in quo homo

majoritatis intenfive & cxtenfivz in

;,mm

:

iomini debet rcddcþe rationem propria

amore;, qua applícari potcft dolori de

( 5

t

n

Pecca-

«

TRACZIATUS XIML Exameni. —

992

SUETDNS Deletzema

b

peccaro ; dicitut enim dolor appretiative

. h

üno peccato ,quàm dealio?

jot effe dolorää

fummus,quando quis ita dolet , ut ma-

inrion

lum culpx j dicet fcu eftimet majus

. Affirmocum S. Thom,q.3.a. 3.

icluim

quovis alio malo ; fitque paratus omnia

Ratio: Contritio eft dolor de pecea-

iMomn

to, quatenus eft offenía DEI« Sed in

alia mala potiüs fübire quàm illud : di-

ia

citur fummus intenfivé, quando eft in

uno peccato eft gravior offenía DEI

'ilnnem

gradu tam intenfo , ut ampliüs intendi

quàmin altero, Ergo.

At

XLIX. Swficitne dolor,quo qu

velaugeri nonpoflit. . Hocpramiffo.

is do;

ïla(fmpol

- Ratio 1. p. €b: Profecutio alicujus

letfe non dolere depeccatis?

m

Dico, non fufficit.

Ratio: Quia ta-

boni e(t menfüra difplicentiz mali op-

Jeniten

lis dolor non eft de peccatis , fed folüma

pofiti, fcu. inquantum aliquid placet,

- tlte

tantum contrarium difplicet? Sed DEus

eft difplicentia de ipfo dolotis defe&u,

m e

An & quomodo dolor. contritionis

debet appretiativé magis amari , quàm

At

omnebonum creatum ut patet loco anté

poffit effe nimius , vide füprgï Tract, 4.

"i ltere

citatoex Tract. 7. Ergo depeccato do-

Exam. r. n. 1 z.

-

i

lendurm cft dolore appretiativé fummo.

QUARO V. Qua

ndo quïis obliga—

/

L ,-

Ex quoSequitur , qoód in omni con-

t£ur ad Conttitionem ?

ïift aä[mj[

L. &. r, Prxceptum contritionis

tritione falrem implicité & confusé in-

-pit : g

cludatur .comparatio ad omnia mala

non eft meré pofitivum, fed eiiam natu-

tj e[f,qm

omna & naturg ,qua tamen compara-

zale. l1taS, Thom.3.p. q. 84. a. 7.ad

r. Dicicur. natarale, non prout diftin-

:efl nomam

tio à Confetfariis non eft ita exaggeran-

hts

da, præfcrtim infirmis propter.pericu-

guitur à fupernaturali , fed prour diftin-

fl |

jum , nec fuadeuda, v, g. dicendo , an

guiturà po(ïtivo,rf?:u e(t naturale in or-

l &,4, J

dine fupcrnaturali.gratiæ, cic']ue conna-

parati fint potiüis fe , &omnia füa pexdc-

F] de:m [

re, quàm tale vel tale peccatum com-

turale. Sicut enim resnaturales habent

5 deam [

mitrere, non enim omnes tam perfedti

füam effentiam & naturam ita & fuper-

Mi

fant uti S, Paulus ad Rom. 8. dicens:

maturales.

5

,WPW f.

Ceriis fum quód neque mors , &c. me

Ratio: Natura d

ictat ; jus hominis ,

*,irfffü 4l

à fortioti jus DEL, fervandum effe ill-

r

feparabit à charitste Chrifti.

1 f

[

Ratio 2. p. Minima contritjo in in-

fum. Ergo & didiar, jus DEI lzfum

tj ^i

tenfione eft ejufdem fpeciei cum ea, que

effe per posnitentiam reparandum ,

quantum po[Tumusf.

acramcmi

eít maximé intenfa , quia fola intenfio

vel remiffio fpeciem non variat. — Ergo

& 2. Praceptum Contritionis fpe-

procedit ágratia ficut contritio intenfi-

&kat ad z. przceptum Decalogi, ín cujus

or. Ergo füfficit ad. juftificationem à

praambulo dicitur: Ego Íum DunliQUS

quibufcunque peccatis.

DEus tuus.

Ratio: Si cft DominusadcóQque hono-

Cum hisftar, quód Confeffarii debe-

ant hortari paenitentes ad vehementem

itandus, natura di&at, quód ejus teconcie

dolorem, uti & ad DEI amorem,

liatio fit querenda;

dum elt offenfus,

*

73(';9

*

De Poeaiteutza,

993

T

(j Probabilius eft quód przceptum

tritionem cum Saeramento , fed ex vi

contritionis non obliget ad eam elicien-

precepti charitatis Dei , & fuiipíiüs,

d

dam ftatim poft commiffum peccatum,

j

Quia in illa extrema lucta, à qua falus

2,Nec omnibus diebus Fcftis & Domi-

a&terna pendet , tenenda fünt certiora ,

li

nicis. 3, Necquoties peccatum com-

non autem conítat an Sacerdos veré

h Dd

miffüm memoriz occurrit. 4.Nec em-

habeat intenuonem abfolyendi , an

Wfit

per per totum vita decurfum, | $. Sed

veré baptizatus, &c,

| quis dü'

certo cempore,

Secundó in morali periculo vitz eo

Ratio 1. 2., C9 3. p. eftex praxi: Quia

fenfu, quo id de Euchariftia explicatum

(uitt

nec peenitentes de €o fe accuíant , nec

eft (uprà Tract, 12.Exam.4.n.5 0.

I)

Confell:rii examimant; Fateortamen,

Caíus, in quibus per accidens obligat

j

yurtid

oppofitam fententiam effe valde piam

praceptum Conrritionis funt:

& conínlendam, & nec per modicum

Tl

Primó. Advertenter exurgentetam

tempus licere in peccato morari quoad

gtavi tentatione , ut moraliter homo

affc&um.

cam víncere nequcea:;nifi pec Contritio-

T

Ratio 4.€9 f.p. Preceptum contritio-

nem.

2. Quories quis etiam errone

nis eft afhrmotivum, fcilicet, Pewiten-

exiftimat, (e ad eam teneri,

3* In val-

x[rl'fl'OIIl';

tiam agite : Sed natura precepti affir-

de gravi communi neceffitace Reipubli-

It Mm'

mativi eft, quàd obliget quidem fem-

cz , quz prae(umitur immitti àDeo ob.

VM

per,noa tamen pro (emper, ut patet in

peccata hominum. 4. Dum currit prz-

Ts

aliis preceptis affirmativis, v.g. eleeno-

ceptum annuz confeffionis , & non eft

vl p

fynz,&c. Ergo.

copia Confeffarii,quia tunc homo tene-

ylt iNf'! s

LI. 5*.4. Przceptum Contritionis in

tor fupplere per contritionem , cujus

ie o

quibusd im . cafibus obligat per fe , in

przcepto in Lege Nova praceptum

d

quibusdam per accidens. Qui cafusin

confeffioris eft fübrogatum.

j. Dum

T

b

probabiliori-fententia fünt:

quis in peccato mortali exiftens debet

^ Primo per fe obligatin articulo rnor-

adminiftráre aliquod Sacramenrum, vcl

o

tis , yeto aut przfumpto, etiam in cafu,

unum é quinque vivorum recipere;

? ch IHP

quo homo habet copiam Satramenti

prout probatum eft fuprá de Sacramen-

)J [

Poaitentie, non quidem ex vi pracepti

tis in Communi Tra&, r z. Exam.3. n.

Pmndw'

huju)s Sacramenti,quia illi fätl'sflt per at-

21. & feqq. |

n

W 835

X

s

Gb

R

]

T

,«//L'

M^

-

J

WWS

( d

u

-

s

m

:sïe

cülm'

j

W

EXA-

Kkkkkk

deCTATUS TILM Examm 4

994

[

]

]

H

j

APHEUE DEU I02EUR OAH OH OEU O R EOR IEU RO H

U

- tb

N

dtuníte

.EXAMEN IV.

- Dandi

hlneeon

De Confe/fione, ejus Quidditate $ Neceffita-

fj'u'ïc[qu

ïlm at

l£. M bom.q.6. Yupplem.t q.7..—

tll

U4ZERO I, Quid eft Confef--

fpem , fidem , &c. pertinere pote&,,fe;

lip: T

fio , puta auriculatis,coram

cundàm quod in finem mulrarum virtu-

t &i

Sacerdote , (ive facramenta-

"

—

tum actus confffionis trahi poteft, ut

n vdam,g

lis? Cujus vhiutis actus?

ait S. D. ibidem.

a;ïk:&aäfoäu

— LII. . t, Benedefinitur in Catech,

Dixi , quatenut fit. ad remiouem ,

tintcer

p

Romano;quód fit legitima & facramen-

&c. quia íüb aliis rationibus confef

ioroft,

Atf

talis accufatio de propriis peccatís ad

fio fpe&at ad alias virtutes, v.g. con-

eorum veniam virtute clavium obti-

feffio veritatis in judicio, ad juftitiams

^. fed qu

confeffio beneficiorum in laudem Det,

nendam, coram Sacetdote fa&a.

DN i

tomey

& 2. S.Thom. q.7. a.1. explicat &

ad virtutem Latrig. Ibideminc,

approbat illam definitionem à $. Aug.

QU/AERO II, Quz eft materia Con-

feffionis? nonne peccata ? Et quid de

EY

traditam : Confe[fio ef£ , per quam. mor-

34 Qu

us latens (nimirum anima feu pecca-

peccatis dubiis? vel non commiffis , &

tamen confeffis?

Pa

zum) fpe venie aperitur.

At d

Ín R..ad z ibidem docet,quód quam-

LIL E. r, Que & quotuplez fit

"i

vis Sacerdos peccatum poenitentisantea

Confeffionis materia, pater fuprà Exam.

L

", h.f

aliquando (ciat ut homo;non tamen (cit

1,n.4, & n.z 3.

ER,2, Peccatum tmo

fta!c dabium ,

Mmüüs [

ut Vicarius Chrifti. Sicut etiam Judex

"m pf

aliquando fcit aliquid ut homo , quod

confitendum eft ut dubium : quód

(JW f& ead(

neícit utJudex, & quantüm ad hoc pet

fi po& confeffionem deprehendatu:-fu-

Gonfeffionem apetitur Sacerdoti: af

,bï"IPä! itj

iffe certum , probabili-us & tutius eft,

(ut ait ad 2,) clauditur aliis Confeffio-

cercum.

quód homo tcpeatur illud 60115-F9ri ut

W

de l

nis figillo.

du

u

O

&.3, Confeffio peccatorum, quate-

Ratio : Homo teneturconfiteri mor-

TU ne.

nus fit ad confequendam corum remif.

r

talia prout illa habetin confcientia : Se&

) quod

fionem. elicitivà eft a&us virtutis Pae-

peccatum anté debium , cotperià

*htatem

nitentize juxta S/Thom, q.7,3.3. & patet

certitudine non eff ampliüs dubium

uiig

ex di&tis fuprà: de virtute Poenit. Impe-

fed certum, — Ergo conEFend'um de-

L

"t fo,

zativé autém, ad multas virtutes v.g.

nuóà cft ut certum,

N

LA

Ut lr

E.

De Penusiteutza.

995

$.3. Qui confitetur mera peccata

folàm illam Confeffionem de peccatis

a

dubia (loquendo de dubio prudente &

ut certis repetere , fed& hoc fpeciale

tationabili, quod addo ad excufandos

peccatum . exprimere,

communiter fcrupulofos) debct abfolvi

-Ratio : Circa materiam neceffatiatm

fub condiítione,

Ut autem abfoluté

Confeffionis mentiri,& confcientie fuz

feu (ine conditione abfolvatur, proba-

Judicem decipere , femper eft mortale:

Wa-

bilius eft, quód tencatur addere, faltem

Sed hocfitin eo ca(u.

Ergo.

unum peccatum certum, etiam veniale

Dixi, f&ezter : Quia ignorantia &

taniüm,

fcrupulefitas interdum excufanr,

ga:cfï, l

Aatto :

'Tum neSacramentum Pæ&i-

-6. Peccata percontritionem jam

yNtt

tentiz exponatur pCïl'CLl!O nullitaris.

remi(la confiteri non eft peccatum , íed

eft neceffarium.

ipma;ä

Tum etiam, quia qualis eft confeffio ,

taliseft abíolütio. Tum tandem ut poí-

Ratio: Remiffio peccati per Con-

fitimpont«certa paenitentia.

tritionem fit per ordinem ad Confcf-

nj

fionem,

:

y Conl E-

-Exquofit, quód talisà peccato mot-

tali confeffo ut dubio abfolvatur. qui-

n [ a

5.7. Qui cenüteturpcccamm mor-

dem, (ed cum onere illad uc certum

tale,quod fcitá e non commiffum, pec-

ïu&iriam:

conhitendi poítea, (iut certum occurrat:

cat mortaliter,

'sömï)e'n

neceffe tamen non eítut omniaalia pec-

m

Ratio eft data ad R. .. Et id docet

cata cum peccato dubio rité explicata

S.Thom. q.6. a,4..

gOt

denuó confiteatur.

$. 9. Qui cum peccatis à fecertó

bt

commiílis confitetur ícienter venia-

3.4. Qui non fcitcertum numerum

,mmifirlfa 6" !

peccatorum mortalium,& dicit v.g.for-

lia non commiffa ,

probabiliüs non

nicatus fum decies circiter,velplüs mi-

peccat mortaliter, bene ramen venia-

Y

nüs , & poftea deprehenditcertum nu-

liter.

a l

merum, v.g. fuiffe duodecies, probabi-

Katio: 'T'um quia talis (imul preber

JP(;Tx &t ;

liàs & tutiüs tenetur poftea numerum

materiam fufficientem pro abfolutione,

utcertum confiteri,

d

T'um etiam, quia per tale mendacium

iÉ

&atio eft eadem: Quia dicendocir-

levis folàm injuria fit Sacramento,

i

citer vel plzs minzzs idem eft , ac fi dice-

Sicut etiam pazet in aliis Sacramentis,

] Ill[ilb'iï'

tct, Dubito an . non (zpius vel minüs,

v.g.fi aque Baptifmi effet admixca mi-

qn

Ergo eft eadem ratio. . Hinc.miium ,

nima pats terrz , hoftiz confecraude

jl |

quàód multi DD.primum teneant, & hoc

parva palea, . Aliud eft fi quisinter 20.

vel 100. hoftias. confecrandas fciret

1/,

n

pofitemum negent , cüm tamen ipfi fa-

«

teantur , quód nullam folidam videant

unam e(fe ex matería non confecrabili,

f

difparitatem,

quía hzc jam effet materia indebita non

20 [2

Qu

&.$, Qui fcienter dubia peccata mor-

levis fed notabilis, adeóque faciens pec-

talia narrat pro certis, & cetta pro du-

catum mortale.

"E

lis, peccat mortaliter , teneturQue non

20 : S. Gregor,ait; Bona-

LIV, O,fz]iä

kkkkk 3

rum

|"

M

fRdCTATUS XIIIL ExamenmA.

996

PA

rum mentium eft,ibi culpam agnofce-

uam , quia non eft Tribunal Ecclefie,

fed Dci. Cüm quibus tamen ftat, quàód

frnon.

ze, ubi culpa non efl, Ergo,

lusl

g, S. D. hic ad 1, dicit: Agnofcere

Aü&tor Sacramentorum utpote qui vit-

tutem fuam Sacramenus non alligavit,

tanhub

culpam ubi culpa non eft;poteft effe du-

fine iis,fi velit; fecundüm potentiam ex-

rl

pliciter : Uno modo , ut. intelligatur

v fr

quantüm ad fübftantiam a&tus , & fic

traordinariam poffit peccata etiam in

Nova Lege, remittere contritis , non

ts

non eft verum ; Non enim ad bonam

At pec

mentem pertiner, fedad erranteim , ut fe

confeffis , ut remifit Magdalenz &

Latroni,

:

£

lg, 5

a&um aliquem commififfe agnofcat ,

ueri non commifit. Alio modoquan-

&.2, Praceptum Confeffionis obli

D

tüm ad conditionem a&tüs, & fic verum

gát proportionabiliter in cafíbus in qui-

Atum j

bus Exam, 3. r, f 1. diximus obligate -

j 4,

eft , quod Gregor.dicit. Quia juftusin

a&u , qui de fe bonus eft,formidat, ne a-

prazceptum contationis, nimirum in ar-

M Præcq

liquis defe&us ex parte füa fuerir, — Et

ticulo & probabili periculo mortís , ut

d

ibidem explicatum,

Unde&tenetut.||

"tD

fic dicitur Job.9. Verebar omnia opera

mea, Etideoadbonam mentem etiam

reus ante executionem fententiz ; Quia.

tis Q

tunc eft maxima neceffitas hujus Sacra-

pertinec, ut hanc formidinem , quum

URU

menti. 2. $i quis fit in mortali & de-

n Tud.

corde tenet , linguá accufet. HacS.D.

Eodem modo dicendum eft de humili,

beat vel velit celebrare Miffam. vel

Mbf Q

commuünicate.

3. Semel inanno fcu

"üttofte

qu

ife deteriorem reputat.

QULERO IHl. Quid cenfes de prz-

intraannum, De quopoftea. — 4. Pet

SCERY

cepto Confeffionis? Quando? & quos

accidens in tribus primis cafibus loco

Nl

citato de contritioneaddudctis.

obliget? Eftne difpenfabile?

m Oere

LV, &, r. In Neva Lege Confeffio

Refp. 3.

Determinatio . temporis

li

facramentalis

omnium peccatorum

pro Confeffione,quód nimirum fi faci-

ne Es

enda proprio Sacerdoti faltem femel in

mortalium poft Baptifmum commiffo-

*'Vïuia!ja me

ruim, eftad falutem neceffaria,non qui-

anno , facta eft ab Ecclefia , ut patet ex

h]

c.omnis utrimque [extis ex Concil, La«

.dem jure humano feu Ecclefiaftico , fed

m u

ter. fub Innoc.,lll.

i

jure divino pofitivo Chrifti;unde & hoc

Ratio ftatuendi , utait S.D, a. 3. €

TDyat

eft Tribunal divinum,non Ecclefiz.

i':gt

li

lo

Tum ut quilibet peccatorem fe rec

&

m

Ratio patet fuprà Exam. 1,n. 2, circa

I5 ton

R.5.

güofcerer, quiaomnes peccaverunt, &

Ts Sacrw

Hinc ruunt illa argumenta Hareti-

egent gloriá Dei.. Tum ut cum majore

Tipis

corum. 1. David Pfal. 5 z. confiteba-

reverentia ad Euchariftiam accedatur.

ll]h)m

tur. foli Domino.

2. Ejus tempore

Tumetiam ut Ecclefiarum Re&oribus

Ia

fui fubditi innotefcant , ne lupus intra

k

f""ït,cor

füfficiebat coniritio $ ruunt , inquam ,

Y

L

quia erat in Veteri Lege, | 3. Ruit il-

gregem lateat,

um Confcä':;ö-

il:P' 7' paþa

lud: Ecclefia non cognofcit occulta &

LVI. Refp.4. Precept

nis comprchendit omnes pecc

atores

äPfæCJ

interna, Ergo nccjudi;-at illa: rait;in-

etiam

"sj

l (luJ

De Pezu:iteutia.

997

-

d

i

1

eiam in hoc mundo hominem ut Supe-

fic difpenfatus nunquam confireatur, &

kat,qub—ï

riorem non agnofcentes.

fine Confeffione falvetur: bene tamen

ii

Ratio S.D.ad 2.. Quia nullus eft,

quatenus eft juris humani , nimirum

qui non habeat Judicem Cliiiftum, cui

Ita S.Thom.à 6.

ii

quoad tempus.

Ym

per fuum Vicarium confiteti debet , qui

Ratio 1.p. Quia miniftri Ecclefiz non

y ii

quamvis fir eo inferior, inquantum

habent poteftatem immurandi jus divi-

(iig, 0

Pralatus eft, eft tamen fuperior eo , in-

num , vel difpenfandiin illo, przfercim

gdalenz&*

quantum peccator eft ipfe,& ille Chrifti

dum eft abfolutum , & ex fola divina

Minifter,

Sicut unus Medicus ab alio

voluntate derivatum,

foisd

curatur, non inquantum Medicus, fed

' Quomodo Papa difpenfet-in votis ,

ii

Anquantum infirmus, ait S.D, q, 8. 2.4.

vide Tra&.6.Exam,2,n.13. Ibid.Exam.

ad 40—

T

f.5.90. Item Tra&. ro, Exatri.3.n.40.

yramiie

3f Precepro annuz Confeffionis

& 41.

motti, d

Communionis Pafcbalis tenentur

Katío 2.p. Quia determinatio tem-

Dd

€tiam Haretici & Apoftatz.

poris

pro Confeffione cfï facta ab Ec-

n'z;Quix :

Katío: Quiaper Baptifmum fabje&i

clefia.

s

funt Ecclefiz Legibus.

De quo fpráde

QUAZROIV. Quomodo compu-

VA

Legibus Tra&.6.Exam.

$5D.87.

tatur annus annuz Confeflionis ?

Si

gi t

um £E

— Retfp.6. Confirmatiin

Saciilega fit , impleturne peream pra-

ne&tur confiteri?

gtatía qon te-

nl

ceptum ?. Hoc precepto tenenturne

p

Ratio : Quia non habent materiam

pueri? teneturne Papa? velhabens fo-

(aübu u

neceflariam , & licét habeant fafficiep-

la venialia?

1

tem, pl'OPtCl' cam ramen Sacramentum

]i

LVIi. Refp,r. Annus annue Con-

; um

non eft primario inflitutum, —De quo

feífionis fecundàm fe computandus effet

irum üifilï'

videin hoc Exam. n.5 €, R. j. an babens

à prima die Januarii ufquead ultimum

ola venialia tencatur ad Confeffionem

g hn

abnuam.

Decembris, attamen fecundüm moder-

at

nam falutarem praxín torius Ecclefiz ,

Concil. j

Ex quo Sequitur quàód Dgïpära (non

quá Fideles hoc przceptum fimul im-

olim con&tmata in gratia , fed etiam

plent circa Pafcha cum precepto Com-

Dua';' q i

immunis ab omni peccato) przcepto

munionis,computatur àPafchate inPa-

onfeffionis non fuerit obligata , nec

Ícha.

m

]u

Quid & quantum fit hoc tem-

"

Càpax hujus Sacramenti.

Hinc falía

(V

pus Paíchale, vide fuprà Tra&t, 12. Ex-

T l

"

vel faltem magis pia quàm vera fen-

am.4.n.47.

tentia illorum , qui docent; quàd B. V,

p P ]

Reíp.z. Hoc przceptum non imple-

quotidie faerit confeffa S. Joanni Evan-

tur perConfeffionem fi&am,facrilegam,

n RCWS '

clifte.

j

eu fcienter invalidam.

. Refp. 7. Papa non poteft aliquem

Katto : Quia Confeffioinvalida non

Conffüb'

lipenfate à precepto Confeffionis füb

eft przcepta fed prohibira. — Hinc inter

PE

d

€a ratignc, fuþ qua juri; divini eft;ita ut

Propofitiones ab Alexand.|VII. 1465.

Di]

Kkkkkk.;

d-a-m:

-

.....

99$

'TR ACTATUS XHL EÉxamem 4

damnaras efthec n 14.. Qu facit Con-

cit , in hanc tamen magis inclinat ', &

al

probat quód ex Decretali omza& utriu

feffionem nullam voluntarie , fatzsfactt

L

pracepto Ecclefia.

Jexiss non obligantur nifi illi , qui ha-

MC

Nota tamen

fatisfieti per Confeffio-

bent peccsta mortalia, quod patet ex

ttrlen

nem validam & informem. Dequa in-

hocquod dicit,quod debent omnía pec-

Muton

£rà Exam. 6, n. ror, Quia in ea adfunc

cate confiteri $ quod de venialibusintel-

4 tf

omnia effentialia requi(ita, & folàm ef-

ligi non poteft, quia nullus illa omnía

lil p

confiteri poteft, . Et (ecundüm hoc

fe&us, (cilicet gratia impeditur.

a ln

Reíp.3. Probabilius eft, quód pueri

etiam ille, qui non habet mortalia, non

tenetur ad Gonfeffionem venialium,fed

At

precepto Ecclefiaftico Confeffionis ob-

DC

ligentut ftatim dum ad ufum rationis

fufficit ad preceptum Ecclefiz implcn.

M. |

erveniunt,& mortalitér peccanr,

dum, ut fe Sacerdoti reprafentet , & fe

ul pwh

Rarío: Hoc praceptum Ecclefiz eft

oftend.t abfque confcientia moralis ef-

JXr n

determinatio pracepti divini : Sed fta-

fe. Et hocei pro Confeffione repatatut,

hod r

timac homo rationis ufum atringit, ac

Hzc S.D, Tenereturtamen in Pa(cha-

te communicare.

äfis, t

mottaliter peccat , obligatur abfoluté

l

j

'

pracepto divino Confeílionis,cüm nul-

Dixi , ex vi diél pracepti ; Quia fieri

poteít, quód teneatur racione fcandali

lrigum

lius peccati. mottalis poft Baptifmum

M

IUW

hOM

commiffi remiffio habeatur fine ordine

vitandi , vel etiam, fi dubitet, fe cffe in

mortali.

;immunieui

ad Confeffionem, . Ergo & Ecclefia-

ftico, &c.

U/ERO V. Preceptum Confef-

ts

*:»*lï o t

In qua etate pueri teneantür ad Con-

fionis eftne diftindum & independens

f ^ H()f.i[

feffionem , & quàd priüs teneantur ad

äïpr—æcepto Communionise Eftne ali-

T'ereni

quando preveniendum? vel , dum ne-

hanc quàm ad Ecclefiafticam,vide füprà

W Ob!'inan

Tra&. t 2.Exam.4.n.46. R. 1 & 2.

gle&um eft, fapplendum ? aut potcftne

W [uüt 1

Ke(p.4. Quód Papa reneatur hoc

uná confeffione impleri pro duobusan-

nis, v.g. in ca(u quo quistotoanno non

ia&.ukeü in

przcepto , inquantum eft divinum , eft

indubicatam: quomodo veroillotenea-

effet confeffus, & confiteretur in princi-

" B

W"On;

tur inquantum eft Ecclefisfticum, nimi-

pio Januatii ?

*

R lo

..LVIIL Refp,t. Duoil

la præcepraä

?Mf!rfch Í |

rum faltem quoad vim dire&ivam , non

coctcitivam, vide fuprà TraQ.6. Exam,

fe invicem in obligando non depen-

Mp

dent.

3

f.n.82. R.2. Aquo Confeflarius Pape

"p

Ratíio:Quia

funtpofitaob diverfosfines

accipiat Jurisdidtionem , dicetur infrà,

D

Exam.f.n.65.

& motiva. Unde di&um eft loco ante

i

fatt d

Refp.$. Pro

babilias eft ,(juöd ex vi

cit..quàd pueri citiüs obligentur adCon-

,ï IZG.IZ'E

fe(fionem,quàm ad Communionem.

di&ti pracepti ad Confeffionem annuam

non tencaturís, qui tantüim haber veni-

Ex quo fit; quód per fe non obligent

ale.. Ira S.D. q.6,a.2, ad 3. übiutram.

pro eodem tempore , (ed unum per fe

.F'fïQaia i

i

mel in

NT

que Senrenriam ut Ptobabilcm —addu-

pro Pfxfchate » alterum per fe ie

anne.

h j

p m

De Poaiteutia,

998

N

anno, Hincfi quislegitimé effet con-

Oppozo: Ulno a&u poffant impleri

feffus in Epiphania , ut przcepto Eccle-

duo pracepta fimul occutrentia ; v. g-

ïh D

ftaftico Confeffionis fatisfaciat; non te-

poffünt hore Canonica dici füb Miffa.

netur denuó confiteri in Pafchate, nifi

Liüül

Ergo fimiliter.

habeat confcientiam peecaü mortalis ;

-Ad bor eft difparitas.

Nam hac

uit

tünc enim teneretur ex alio pracepto

precepta obligant pro diverfo tempore;

Lt

nl

Divino prohibente fumptionem indi-

& illud in prefenti quoad fübftaniiam

gnam. kem, fiquistoto anno non pof-

3(ia,ül

eft divinum,& magna neccíliratís ac u-

fet communicare, poffet tamen confite-

tilitatiss ob quam in eo rigore eft expli«

ml

tiadid teneretur.

candum,

ii

Refp.2. Probabilius eft , quód , qui

t

QULERO VI. Teneturne quis, ut

Ícit aut probabiliter timet, fenon poffe

diS&um praceptum impleat , confiteri

vt

confiteri ante finem anni; ni(i confitea-

M

per internuntium Sacerdoti abfenti vel

tur modó, uti fieri poteft incafu longi

D

eriam prafenti, fi non poflet aliter quàm

iüneris , teneatur Confcffionem antici-

per feriprum, vel per interpretem?

pare.

LIX, Refp. 1. Confeífio per inter-

duf

Ratio patet fuprà Tract.12. Exam 4.

at

^l

nuntium vel fcripturam fa&a Sacerdoti

n,47, pro R. j, de cafu preveniendz

abfenti , & abtolutio ab eodem abíente

ii

Communionis, Ubietiaminfinuatur,

data, non eft (acramentalis, nec in ullo

alia effe pr&cepto, quoruni onus alliga-

(uib

cafüvalida. Oppofita Suatezii fenten-

tur certo tempori feu diai , ut jejunii,

tia cft damnataà Clemente VIII. 1602.

3 j

Miffz, Horarnm, qua non funt neccífa-

-Katzo: 'Tum quód hzc fuerit mens

!

tió przvenienda vel fapplenda: alía ve-

imi

Chrifti inftituencis ; & patet ex petpe-

tó qug obligant indeterminato tempo-

tua praxi Ecelefis, quz nunquam talem

gl

te, qug funt anticipanda aut fupplen-

confitendi modum (qui tamen in pri-

us

da; & talecft in przfenti.

mordio Ecclefiz ob hidelium copiatn &

noos

Refp. 3. Probabilins cft, quód, qui

Sacerdotum . inopiam fuiffer neccffa-

Y

toto anno non eft copfeífus five cul-

P[I[v

rius)permifit. 'Tumetiam ob pericu-

pabiliter five incvlpabiliter, anno ela-

lum facrilegii, quod effer in cafu, quo

P[l(fü' 1

Pfo teneatur primá commoditate confi-

pecnitens forté interea mutáffet volun-

i

teri ,

uj

& có graviüs peccet ; quó diuciüs

ratem, Tum tandem ob periculum

differt,

fcandali cevelationis, &c,

; (OSW

d

Ratiopatet dcCommunioneloco fu-

J

Hanc perfonalem prafentiam, par ly

hi

prlcit. Tradt, 12.Exam.4. n.47.

7e in forma abfolutionis fignificatam,

J

-efp,g,

negativé ad ultimam partem

:

Chriflus in íua inftitutione expliciié

[2

Quafiti.

j

Ka

non prcleripfitbene tamen implicité ob

Ratio : Quia ifta Confeffio eft dcbita

rationes modo datas.

Proinde ficut in

T

j

P anno pracedenti. Ergo per eam

hiocJudicio peenitentiali generalem ra-

r;mel ]

nOn fatisfitpro novo anno fequenti.

tionem judicii (quod alioquin inter ab-

g

fentes

1000

TRÁACTATUS XIIL Examena.

U

valde verecundz , qus tamen chartula

fentes fieri poteft) limitavit & fingula-

qiedm

tes circam(laniias (judicio forenft ex-

cum ciphris ita (cribenda effet, ut perdi«

vll

trinfecas) adjecit, v. g. quód idem fit

tam nemo legere poac-t. Idem fietri pot-

il

reus,teftis , & occulriffimorum etiam

eft in cafu, quo Confeffor (ubità obfur-

ii

ctiminum fuorum accufator, quod non

defceret,

witity

eft in judicio externo: ita & voluit, ut

LX 8 Ad preceptum annux

Confeflionis implendum tenetur quis

gtl

fiat przcisé inter prafentes quamvis

TET

enim fi inter abfentes fiat,videantur ad-

confiteri per fcriptum , vel per nutus, [n

As on

efle omnia cffentialia, ut minifter, mate

aliter non poffit : non tamen per inter-

retem, nifi in mortis airticulo.

ttt poff

ria, forma, &c. non tamen funt debité

Sicut, fi quis vellet confe-

Ratio x. p. Preceptum revera obli-

T

applicata.

'c [

p

crare panem nimis diftante

m , nihil fa-

gat, dum in ejus obfetvatione ron c!

magna difficukas,nec periculum damni?

i

yta

cit, defe&u debitz applicationis,

Aliud eft de Matrimonio: Quia ratio

Sed fic fe habet cafus prafens. Ergo.

t

contra&üs (in qua ratio Sacramenti

Ratío 2.p. Quia nullum extatjus, vi

z

fundatur) quoad fubftantiam non eft ex

cujus fic publicanda fint delicta.

inflitutione Chrifti, fed fuit ab initio

Ratío 3.», Quia nonoportet dubiam

mundi, nec Chriftuseum mutavit, fed

reddere falutem fuam ; & vita aterna

folàm ad'effe Sacramenti elevavit; pro-

praponderat famz, quz in eo cafu apud

interpretem lzderetut 5quamvis autem

Du

inde Gicut anté,;itanunc po:e& fieri inter

abfentes ; Judicium autem pænicemialc

homo poffit falvati per contritionem,

illa tamen eft difficilis. Ergo, 'Et da-

etiam quoad fubftantiam non fuitante

to, quód ad id homonon teneretut ex v

Chriftiinftitutionem , ideo non eft mi-

di&i pracepti , teneretur tamen ex pra-

Ü

rum , quód Chriftus in eo feceritlimi-

tartionem,

,

cepto charitatis erga feipfum.

i

QUAERO VII Ex vi didti przcepti

tf

& 2.cum Nugno: Valida effect Con-

fe(lio,fi pocnitens per literas fua pecca-

tenecurne quis ;

quamprimüm poteft

üpl

Confeffione omiffa

ta Confflori mittat , & poftea in ejus

confiteri peccata in

five ex oblivione;five ex jufta caufa?aut

præfcntia dicat,quöd fe de omnibus il-

damm

lis accufet, & dolear. (qui tamen confi-

aliquando bis confiteri eadem peccata?

tendi modus eft inconveniens) Ratto:

- LXL. j 1. 2d r.p Effe de confilio,

non tamen de przcepto: undetalisnon

Quia adeft perfonalis prafentia & ac-

,

cufatio,

peccat ea differendo uíque adConfeffio-

MR

*

Nota, quó

d, fi detur ca(us in äuo

nem fequentis aunl.

en "

Ratio: Quia talis prxzceprum

fimpli-

quis ex caufa gravi & jufta non poffit

eo,

P

Mi

18

voce confiteri ut poteft contingere in

citer jam implevitinquo differt a

^tm i

&ab

i

110

gravi ipfirmitate,debet ConfefforiCon-

qui Confílionem omníno omifit,

mïll[)n

co qui fecit facrilegam, De quo in prz-

feffionem fcriptam facere,uti etiam in-

:Chti[l

terdum . faciuat (tefle Lublino) puellz

ecdentibqs Q4&f. — —

O

"p h

Y

p

TE

1YOOt

De Penitenutia,

du :

g.2. 10 4 præcipuä cafibus tenetur

abíolutus.à refervatis, cum onerefe fuo

hg

quiseadem peccata bisconfiteri. Pri-

tempore fiftendi Superiori.

mus efl , i. quis excommuünicatus ante

Generaliter dici poteft , peccata jam

ftip

VU

abfolutionem à peccatis, non fuiflet ab-

confeffa neceffarió effe iterum manife-

folutas à cenfuris.

Secundm, Si pae-

ftanda , quando eorum covfeffio fuic

) 0i

Ritens fecit vorum de facienda Confef-

invalida: poteft aurem effe invalida z.

u qi

fionegenerali , quam fi non facit, peccat

ex culpabili defe&u doloris vel inte-

contra votum.

Tertim. . Si prioribus

gritatis, 2. Defe&u forma quoad ef-

il

peccatis non manifeflatis prafens fta-

fentíalia non prolate.

3. Defedtu

apermm

Miniftri , ut , fiis fit furdus , vcl fub

[

E *

tus non poffit fufficien&r maoifeflari.

- Quartms, , Quandoquis urgente necef-

confeffione dormiat , vel careat jurisdi-

s dbl

ou:(onä;f

fitate vel pracepto àSacerdote inferio-

Gione.

4. DefGu intentionis Mi«

niftri.

hi

rle folàm peraccidens & indire&2 fuit

T

à

ii

34

-æ;sex«-æe.i«-»æwæ«æä&--**ææwæmw&æwæsw

1

d

M av

EXAMEN V.

al p

De Minift

roCöWþonä: 5 bom.g.8.. —

r

j

um UE

Supplem.per 7.art.

s

gt

UZERO I,

i ,& quotu- um Sastium , quorum vemi[eritis pec-

plex eft Minifter Sacramen-

€At4 , &c, Ergo.

if

ti Peenitentiz? qua & quo-

p

Nota;aliud effe, Confe(fionem au.

nin *

tuplex eft ejus poteftas?

dire, aliud abfolvere ; hoc fecundum

mom [

PTDXIL Quid fit Confeffarius 5 quid

X poteftas clavium

poteft folus Sacerdoss primum poteft

A

D

» Vide Fupz'ä Tra&. z.

etiam Laicus in defe&u Sacerdotis, ut

du i

, 1'18 & 9.

docet & nihil aliud vult S. Thom. hic

T f"ï'mþ,'

&.1. SolusSacerdos eft Minifter hu-

jl

a.2.inc, Etad 2,. Nam ad 5, ait: quód

jus Sactramenti.

quamvis ille Laico confeffus. im articule

al

Self 14.Can. 10.

Eft de Hd; e:f 'Trid,

neceffitatis con[ecutus frt veniam à Deo,

JJ

Rattio: Soli Sacerdoti poft collatam

puta ex opeve operantis , eó quód manda-

i

)e

poteitatem incorpus Chrifti verum in

"t Des tmplevit ficut. poruit , oportet

L

gmlü[l

V

ua Ordiharione datur poteftas in cor-

tamen, 4quod iterum confiteatur Sacer-

J

pus Chrifti myfticum, feu inFideles,

doti,ciem copiam babere potuerit, Unde

j

q[lü p

pet illa vetba Joan.20. «dccipite Spiri-

confeffio facta Laico fo

n

üm jüvat velad

y

-Ll u

capt-

1002

ZRACZATUS XZIII Examen g,«

Refp,4. Sacerdos in fua Ordinstio-

TP

capiendum confilium aut folatium , vel

ad excitandam contritionem,majorem-

ne perilla verba Epifcopi, Accipire Spiri-

gxiin

!

que fui confafionem & humiliationem.

zum [antlumy,quorumvemi[eritispeccata

At

j8€

j

Neceftin præ'ccpto,fcdäd*(ummu n

r

vemittuntur eun,&c. nonaccipit

gotefig-,

u

confilio ,fi tamen fpe&atis circum

U

all-

tem validé abfolvendi,

dodian

tiis falubriter fieri poffit, fitque Laicus

Declaratur: Sacerdos in fua.Ordina-

Ailbdi

vir prudens, probus, tacituruus, &c.

tionc inprimis per illa verba Epifcopi ,

&blunr

w.2, Ut Sacerdos non folüm validé

"decipe poteflPatem offerendi Sacrificium -

SNCAOEU

fed etiam licité abfolvat, eft ei neceffa-

Deo,&cjn contactu calicisaccipit prz-

ïïf'ï)(i(e[

ria poteftas Jurisdi&ionis, Ita S,D.a.4.

cisé pote&atcmï)hy(icam,nimimm cha-

; ,"':pftcadi;

inc. E&äluf:'hæc idem ac poteftas

ra&terem, Eft poftea per illa verba, 4c-

clavium.

;

M *fhgls, Pt

empite Spiritum S. quorum vemi[eritts s

^gtone

Ratio : Ut Trid. Seff. 1 4. c.4. ait;

& c; accipit poteftatem phyficam fuper

^hünhub

Natura & ratiojudicii expofcit,ut fen-

Corpus Chrifti mortale, qua non confi-

NT

tentia in fübditos rantüm feratur : Sed

ftit in chara&ete facerdorali fecundüm

aenioeft (abditus,nifi habeatur in eum

fe (fic enim eft poteftas phyfica tantüm

äHdclinm

"ere

jurisdi&io. Ergo.

fuper Gorpus Chrifti verum) fed ut

omire E

Declaratur ülterids: Duplex inprz-

fumpto cum modoquodam reali & in-

trinfeco majoris perfedionis & exten-

Bl

fenti eft.poteftas , nimirum Jurisdi&io-

fionis , ut fit poteftas phyfica non folüm

lüoine

nis & Otdinis. Jurisdi&io. nihil aliud

dm?&tfm

eft quàm moralis quedam poteftas fcu

fuper Corpus Chrifti verum;(ed & fuper

Mowgde

au&oritas ferendi fententiam in foro

myfticum;nt explicatGonet.. Tandem

jurisdidio feu poteftas moralis (fine

-Bl

conícientiz in fubditum, qu« tealiter

qua nemo abfolvere poteft) daturtunc,.

.L)" Va (

diflinguitur & in multis differt à pote-

flateOrdinis,nimirum quód hac fecun-

quando exponitur pro Confeffario , &

"du j

X:fx'llominesu

da fit quid phyficum, Ícilicet chara&ter

affignantur ei fubditi. |Et tunc fit Ju-

h

T

E

dex a&u,qui anté folüm erat Judex apti- -

t

facerdotalis ad. confecrandum Corpqs

Chrifti veram, prima veró quid mo-

tudine.proximá tamen.

f'imotis (

rale, & detur fuper Corpus myfticum,

Ex his hac ptopofitio i objiciatar,

UT

Cuivis Sacerdoti in Ordinatione datur

"ts

Secunda. completé datur Sacgrdoti,in

Ordinatione, prima veró, quando depu-

t

poteftas abfolvendi,diftinguitur: Phyfi-

ratur legitimé in Confeffarium , eique

ca, conc.; moralis,neg.

ïïI. I in 0 H]l(

affignantur fubditi. In fecunda omnes

LXIil- Refp.4. Daplexeft Minifter

?i«ro:iuin Í

Confeffionis,(cilicet ordinarius,& dele-

"H j

Sacerdotes funt zquales, & ett invaría-

bilis & indelebilis:prima veró eft varia-

gatus, & eodem [enfu duplex poteftas

ET

üt Prm

bilis, reftringibilis ampliabilis , auferi-

juri.sdi&ionis,ordinaria nimirüm.& de-

EM

^if 0

bilis.

'Tandem,quód potcftas jurisdi-

legata,

Á

Declaratar : Poteft

aïsþ (;l'dinaria ]u[is.

h

&ionis fitidem quod poteftas clavium ,

ji Illls x

dictionis cfl; qua alicui competit ex ot-

af io

videfuprà Tf.,privnïo prooctsiali , n, 9,

. ficio

?mï*mcs l

um

"

De Pækz'tmtz'a.

1003

Vs F

ficio feu vi proprii muneris , & ille vo-

fcd etiam ex co quód conferat Sacra-

pón r

catur Minifter ordinarius, caliseft Papa

mentum Otdinis & Confirmationis , &

tiptt

exerceat alia officia fpiritualia in foro:

fuper omnes Fideles, Epifcopus fu—per

il

fuam Diaece(in , Parochus fuper fuos

externo, Confeffarios approbet , Paro-

Parochianos , Przlati Keligionum in

chos conftituat , corrigat , puniat, &c.

u(d.

fuos fubditos; Hi enim omnes ex fuo

quà decausá alii , quorum memini , po-

| Epil'cog»i,

officio funt Paftores animarum, EÉt om-

tiüis vocari poffunt Sacerdotes proptii ,

ff

nes vocantur Miniflri ordinarii Confef-

quia ex proprio officio Sacramenta mi-

Kipipt

nmde -

fionis,licét ceteroquin folus Epifcopus,

niftrant, Cum quo tamen flat , quód

ut poftea dicetur,abíolaté vocetur ordi-

omnis minifter ordinarius fit etiam pro-

vbl [es

narius, Poteflas Jurisdictionis delegata

prius/licét non econtra in hac ftri&iore

n

eft,quz non ex officio,fed cx alterius or-

acceptione.

,-lï:anïfbgff |

dimriam habentis, commiffione alicui

Dc Jurisdidione przfertim.prz(um-

qondte ^

competir& talis eft in Religiofis refpe.

pta;probabili, dubia, &c. plura dicentur

ecinis

Qu Fidelium, Qui proinde eam alteri

infrà in hoc Exam.n.90.& feqq.

a untut

fubdelegare nonpoflunt,

QU/ERO II. Quidcft approbatio?

] fl UF

Nomine Epiícopi intelligitur etiam

deberne omnis Confeffarius , ut validà

lii

ejus Vicarius Generalis, hic enim cum

abfolvat, effe approbatus ab Epifcopo ?

&eutn

Epifcopo in eodem Tribunali reputatur

Et quid de Confeffario Papze?

gonfüjflm |

unaperfona , nec Epifcopus ei poteít

LXIV. Refp.z, Approbatio eft au-

r

hanc poteftatem auferte, nifi eum depo-

thenticum judicium de idoneitate &

, TA

nendo: quiaà jure habet illam, Item Se-

fufficientiaSacerdotis ad audiendasCon-

g t

de vacaure Capitulum fuo Epi(copo

feffiones,faGum ab habente poteftatem

dauru

füccedirin Jurisdi&ione zquali. Simi-

Epifcopalem, vel quafi Epifcopalem.

ia

litet aomineSuperiorum Otdinisintel-

Ratto: Sicut foli Epifcopi vel quafi E-

tünc E" W' ;

liguntur etiam eorum V icarii , qui mor-

pilcopi poffunt Jurisdi&tionem confer-

tuis vel amotis Generalibus,Provinciali-

rejita & foli pro Jurisdictione approba-

:]udcxäfï'iä

bus;Prioribus,Guardianis,&c.habenrin

N

re feu idoneum judicare,

igbï'!cijrs:,

foroPonnitentiz J'urisdi&ionem ordina-

Dixi, vel 2uaf Epifcopalem ; Nam

qtont W

riam.Secus eft de Vicariisquos Superio-

Przlati exempti Regularium , càm ha-

a

res adhuc in officio conflitati affamant

beant poteftatem quafi Epifcopalem;ex

inadjarorium fui Regiminis, qui Juris-

fuis Sacerdotibus Npo[ïunt aliquos exa-

xCFIMinU'ïi'

di&ionem felüm habent tantam, quan-

minare,approbare,& exponere Confef-

j

A

tum cis dat principalis.

L

farios pro fuis fübditis.

Dixi, quód folus Epifcopsta. abfolute

n

it

Ex quo patet, quód approbatio non

Wï

"ocatty Ordiariut 5 Quia Ordinarius

fit ipfa Jurisdidio , nec collario ejus, fed

abfoluté talis nonfolüm dicitur ex eo,

requifitum ad eam pra(uppofitum, imó

j

quàd ex officio legat M:ffam , abfolvat

polfunt feparari , & approbatio fine al-

a q

/Pænitentcs » det eis Eucharifliam, &c.

tera effe.

i

Lilila

Que-

TRÁACTATUS XILE Examen g.

3094-

At

Quemode Religid!ï Mendicantes tan-

conje&uras vel probabilesrationes cre-

quamexempti (quamvis juxta fua pri-

ditur futura fuifle, fisuperior conveni-

Manibns

vilegia Turisdidtioaem accipiant à Sede

retur: de prafenti vero nullo modo exi-

s

A poftolica, utpote cui immediaté fubji-

ftit , ncc per fpecialem,nec per genera-

fanpinl

ciuntut) teneantuc approb.tionem ac-

lem VO]UDIAICUE:OPCEQHS tamen-(uppo—

*Fn M.l :

Cipere ab Epifcopo loci , patet ex T'rid.

nit ratihbabitionem Superiotis. Dequo

i, Don

cujus verba relata funt fuprà Tra&. 1.

plurà Tract.8.Exam.2.0,24.& 25.

ijällz!ii)us,n:

n.1 lbi etiam patet , quomodo appro-

.LXV. Refp. 3. Loquendo de Con-

o pre

bentur vel examinentur Parochi.

Et

feflario Papz fentiunt aliqui,eum habcre

dllos

ibidem n. 2.-an Religiofus exemptus

jurisdi&ionem immediaté à Chrifto, &

Atarm

eiiàm Supetior vel Do&or teneatur fu-

cjus ele&ionem , à Papá fa&ar, folàm

Al

flinereExamen Epifcopi,Quz approba-

effe conditionem/ize qga s. Alii ptá-

i, d

tio e[l cozditio rze qua nos, N Keligiofis

babiliüs tenent,quód eam immediaté ac-

D

frifdiciruï,q:

datur Jurisdictio à Papa per Ordinum

cipiat à Papa, quem dicunt duplicitet

il Conf

Privilegia, Caterum Clerici fzeculares,

pofle confiderari: Primó ,ut formaliter

ïïpræltn[ari

quia immediaté Epifcopo fübjiciuntur ,

e(t totius Ecclefiz Caput, & fic efl füpe-

t Bf

rioromni alio Sacerdote interris. 2, Ut

ab co etiam Jurisdi&onem accipiunt.

* Con

Refp, 2. Approbatio cft duplex, ni-

eft peccator, hocautem tmodo cft ipfe-

li d [

mirum expreffa & tacita.

Prima, anté

rior Confeffatio , & feipfo ut. Pontifice.

l.üi IH,IH

'

'Tacita

definita , fit verbo vel (cripto.

Sicut Chriftusiin quo eft unica Perfona,

ts Qu

datur fa&to vcl fa&i conniventia ,ut fi

ut homo eft inferior feipfo utDeo, &

wto h.

Epifcopus alicui conferat Beneficium

fe Deofübjecit. Propter bancergo fu-

MU

parochiale , vel fi dicat Sacerdoti, Audi

perioritatem licét Papa non habeat jt-

M h

iftinsconfeffionem, vel, Audi quosvisti-

risdictionem ad feipfum judicandum

Mf

r

bi confiteri volentes.

Vel fi Epiftopus

aut abfolvendum, habet camen à Chri-

HIIAIM) li

fciat hoc vel illud genus Sacerdotum in

flo poteftatem,uti alios Fidelesita & fe-

W(lm (

fua Diecefi abíque exprefía licentia

ipfumin foro Pecnitentiali fubjiciendi

AW

j

-

ij t

Confe(liones excipere,& non contradi-

cui volüuerit Sacerdoti.

M

€it,cüm poffit; Tunc enim tacité con-

An & quomodo Papa in forocxterno

Ál

fcnit, De quibusplura in frquentibus,

fe poflit alteri fubjicere,v ide füprà Tr.7.

-

:

mþm

nimirum n.80.

Exam.r.n.22.

;

TE

Vr

TM

Pauló aliter ab aliis folet explicari

QULERO III. Regulares ut

x!a(mab

differentia inter. delegationem five li-

approbentur , debentne à Superioribus

ll

centiam tacitam & prafumptam , fic ut

prafenrari Epifcopo: Et hic potefineco*

j Doteft l

*l 4f'

t f

licentia tacita in rigore & proprictate

rum approbatiunem limi;are veltevo-

h

verbi fit , quz in aliquo a&u expreffo

care?

u (

juxta legalem vel rationabilem ipter-

LXVI. & z. Quód Religiofi cum

D

"Rtt (

Vr

1[1[6

pretationem virtute continetur; pra-

fola fuorum. Supeiiorum licentià. fuis

OM

familiaribus , feu qui funt de familia &

tl h

fump:g veró proprié fit, qua per

famu-

Mi

Dcum)ub

i

ERE

C* De Pæ;gz'tmtia :

1005

n

A

famulisin eorum feivitiis & Monafteriis

x;, 3, De noftrorum Examine Con-

RU

h

habitantibus, hoc Sacramentuim, & alia

flitutnones noftrz loco citaro ante Lit.

ibl

-omnia in Pafchate & artículo mottis,vi

B. feveré difponunt : prout videre cft

d gcnm. '

fuorum privilegiorum miniftrare, patet

fuprà Tract.1. n.6.

nenicy;a

fuprà Tract. 1 2.Exam 4.n 48.R ..

&.4. Dicta prafentatio Domínicanis

. D

&. 2, Doininicani , idem cít dealiüs

ita- e(t neceffaria, ut, fi femel fint Epifco-

Aj

Regularibus,nifi àSuperioribus fuis fint

po à Superioribus prafentati, & ab eo

d r

Epifcope prafentati , non abíolvunt

expofiti, poftea. veró à fuis Superiori-

at r

valide alios extraneos, etfi ab Epifco-

bus legitinié & per fententiam judicia-

liter latam ab audientia Confeflfionum

(ns]

policentiam bsbeant, . Ita patec in no-

firis 'Co'n[ht'u;, dift. 2.c. 12, Et ex Clle-

füfpendantur , non abfolvant validé , (i

s -

s Mp

ment, dugum, de Sepulr. in 6. in qua ex-

quid attentent.. Ita de la Cruz probat

nidit

prefse dicitur, quod R egulares ad finem

ex Privilegio Leonis X. 1 15. noftro

audiendi Confeffiones Szculatium de-

Ordini conceffo,

; dipit

103

bent prefentari perSuperiores & non

Dixi , judicialiter $ fi enim alicui

jl hp

alte. — Exgo fine prafentationc nulli-

prohibeatur foldm extra judicialiter feu

ff 4

ter audiunt Confeffiones,

fimplici prohibitione, peccar quidem

Idem claré conít;t ex Conftitutione

T

.'/

audiendo, tanquam inobediens;abfolu-

pou

Julii H 15 55. expediza ad inflantiam

tio amen eft valida.

Quía private ali-

mptlï*l !

Generalis Ord, Pradic, quz habetur in

quem ofhcio(uti etíam eft Confefforis )

uïDWvTR.

noftro BullarioStephani Uluüsmaris, in

cft inter pe»»as graviores,quz non infli-

u

qua dicitür : Z»mnuitates d. praceptis ,

guntur nifi convi&to,& per fententiatm-

li hab

O alias exempriones per[onales , €9. abs-

jadicialem.

c;;l "

j

que fnorum Superiorum liceutiá Confe[-

LXVIL . . f. Epifcopus Rcligiofo

p

(

Jires eligendi , tam: Sacularium quam

legitimé przfentato & per examen ido-

Regularitm Coufeffiones audiendi, €$ a-

j

m

nco repetto fine jufta caufa approbatioe

k

du fimiles gratiai , &c. abfoue tno. ant

nem denegans, peccat graviter , & quí-

fub,mv

|

Saperiorum . [uorum confenfu conce[[us ,

dem coritia juftitiam ip probabiliori &

communi DD.Sencentia.

(oot

&c, dillà Autlorirate Apoffolicà revo-

camu, ca[[amns, Porióhzc prefen-

l [me [:

* Ratio : Talisapprobatio non eft mera

EF

titlo juxta praxin vel fit perfonaliter,

gratia,fed eft auctoritativa declaràtio ac

4f

y

"

Vel(ex rationabili caufa) fcripto, Quod

teftificatio fufficientiz feu . idoneitatis

ad obeundum munus Confeflaríi : Sed

p

ddem videri poreft in noftro Fontana ,

j

Ferbo, Con feffor. facularium. — Eft eigo

tale tcftimonium viro idoneo repetto ;

wF!'/

—

n

3 prafentatio Condizio frne qua. moa.

qui füppofità approï)ationc,eXP-Pofïöïï"

),! ryu(

Poteft tamen füfficere tacitus confen-

ca Sedis Piivilegio quorumcunq; Fide-

liumConfeffiones audire poteft,debetur

jl a?

Íus. Superioris , ut fi Religiofüs in uno

nua

fit

9co approbatus, mittatur alió , & tran-

ex juftitia,hoc enim videtur effe tacirum

f

*et per locum;ubi Epifcopus refider, &

mandatum Pape privilegiantis. Ergo,:

2.6,

n

; € grafentet,

;ll*lllg.

N

1006

ZRACZAZUS XIIT, äxamm i

du

x.6, Religiofus Epifcopo przfenta-

unius Conventüs Regularibus Confef-

fatiis facultatem Conteffiones audiendí

hr

tus , & injufé reprobatus non abfol vit

validé. Conftat: Quia inter Propofi-

adimere. lta ftatuit facra Co

Ó

; 'Jigm D

ngrcgatio

Y

[ [

tiones ab Alexandro VIIE.damnatas, eft

1615.20.Novemb,

ponm

etiam hzc n. 14.. Satisfecit pracepto

Refp.9.' Epifcopusnon poteft alicu.

ho

annuz confeffionis ,quï confitetur f&e-

jus Regularis (qui generaliter idoneug

E.wmaccq

gulari, Epií(copo praentato, fed ab co

repertus eft) approbationem r'e&tingg:

re ad certum tempus vei períonas,

- iate

injufté reprobato,

-t lihe

. 7. Probabilior & communior

Ita flatuit Sacra Congregatio 1583

Aon ii

DD. Sententia cft, quód Epifcopus ap-

his vetbis: Regulares qui ad Confeffio-

Iini,

ues. audiendas. tdonei generaliter / ab

probationem femcl Religiofo jufté con-

ccffam non poflit revocare , nec femel

Ordinarits eorumá, Examinatoribus ve«

ïflfig M

v

^m

legitimé approbatum ad examen fine

pert €$. probati fuerint , — generaliter

i

»

juíta causà revocare,

quoque €$ indifliutle absque limitatione

Atr il

m "r

- Ratie: Nemo fine juftacaufaeft de-

temporus certammä Jocormm aut gent-

ris perfonarum admittautur in Diecefi

"tton D

t iibandus ex poffeffione fui juris: Sed

;

talis Regularis pet teflimonium au-

propria&c.,

E ?*?[)qllxüd [

- Fs

thepticum idoneiratis ei datum eft in

Kefp. 10. Si Epifcopus ex jufta cau-

fa v, g. ob defe&um fcientiz pro Met-

!(uois T

poffeffione fuo Juris. . Ergo.

Em

ldem patet ex Bulla Pii V, quz inci-

catoribus, &c. Regularium approba-

»n7

pit; Romani Pontificis ,in qua dicitut :

tionem reftringat , valet reftri&tio, nec

Volumus tamen eos , qui [emel ab Epifco-

Regularis ultca illam validé abíolvere

A

po n Crvitate €$ Diecefi pravto examinue

otefl. .Similiter fi ex jufta cauía fo-

P ï"a ]o q lh

]àm fit approbatus pro parte Dicecefis;

6 quofe

approbatifuerunt, abeodem Epifcopo ite -

THUL n0n examinart.

"Ab Epifcopo au-

&on poteft validé abfolvere in alig ejus

-Rlb

arte,

Atl i

tem [ncce[fore pro majori con[cientia fua

Ratto : Epifcopus ex jufta caufa po-

quicteexaminari de novopoterunt.

Sitamen prodear nova jufta cau(a du-

teft Regularem fibi prafentatum abfo-

;jiïb'liollfäfiUI

A dgeg

bitandi de alicujus Confefforis particu-

luté non approbare. Ergó à fortiorí

,

Jatís fufficientiá , ut fiactus aliquos indi-

oteft ex rationabili caufa ejus approba-

j FW T

Y

n6 fecerit,vel fi viri fide digni ita no-

tionem reftringere.

rrälio [ Ulf

Refp. 1 t Regulares femel abfolutà

verint per experientiam; vel fi in pri-

ïärur, mäxin

mo Examine nonadeó bene fubfifteret ,

feu fine limitatione expofiti , fi ab illa

:n'gm'ïta;,a.

fed ex neceffitate , & ad certum tempus

-Diccefi amoveantur,& poüca redeant,

yüm tl

faerit admiffus,etiam ab eodem Epitco-

nontencentur fe iterum prafenrare ei-

"

"h

j

0f4]y

po, à quo fuit primó approbatus,de no-

dem Epifcopo. Uti conceffit Eugenius

*'ïümnin

0 p

IV.imo nec Succeffoti licentias corum

vo examinari potelt.

^M $u

LX:HI. Refp.8.

Nullopaco poþ

nonrevocanti, Idem eft de quovis alio

Confeffore fxculari;ait la Cruz.

h

Müetim r

funt Locorum Ordinarii omnibus fimul

" tid

j

Refp.

/

Y

'

Dc Penitenutia.

Y007

E

|:

Refp.12. Licér Patochus feu Saccr-

nimé poterit,cüm tähxcnteneatuf. Prz-

(l '

dos habens beneficium parochiale in

terea in (tatu)habitu,& omnibus moti-

ub

aliqua Dicecefi (quamdiu illud tenet)

bus fis,converfatione cum ipfis, io di-

Nptatt

cenfeatur approbatus pro omnibusaliis

cur(ibus,&c.v3lde fit circumfpectus, ne,

"

Diccefibusin iisque Confeffiones au-

quas docere debet verbo & exemplo ;

dire & abfolvere poffit, modó jurisdi-

Ícandalizet inordinato difcar(u , inter-

iil

&ionem accipiat;fecus tamen eftde Re-

dum in devoto fzmineo fexu Co«fef-

ntditg

n

gulari, aut eo qui Beneficium parochia-

fionis figilli fra&ionis füfpicionem ex-

le non babet , huic enim in alia Dice-

citante.

Spiritam pacis cís przdicet,

pibrfl

$

cefi nova illius Epifcopi approbario cft

fchifmata impediat ac tollat, qui de re

M'Emfc]ïwi/

nece(laria,

ipfe Confeffarius omni partialitate &

n t

— Ratío 1.p, Quia in Trid.is qui habet

inguli;ri erga hanc vel illam familiarie

7271

Beneficium parochiale, approbatur feu

tate (qug contemptum parit) elimitia-

gcr.-:rdiw,

judicaturidoneus. Ergo.

tà,omnibus fe amabilem prebeat.. Ce-

i hu

Ratio 2,p. Quia Trid.loquens de Sa-

tecoquin inter Virgines & Sorores erit

j gexp

cerdote non Parocho etíiam R egulari ,

Martyr,qui meritó optaret inter fuos

2277

Fratres. efle Confeffor.

dicit , quàd debeat idoneus judicari ab

Scire pariter

Epifcopis (loquendo in plurali) id eft,

debet cafus Claufuram concertientesjin

du

à quovis Epifcopo in cujus Diaccefi

quibus violari foleat , & in quibus, ac

i ?XO MK'

Confeffiones vultexcipere. Ergo.-

quo comitatu ipfe eam falvà cofcientiá

m QPP.'L J

Notatamen,;certum effe;quód Regu-

ingredi poffi.. De Claufura vide fuprà

Fü(i&io,:äl

lores vi füoram Privilegiorum in Dice-

Tra&t.6.Exam.f.1.73.& (eq. — Similes

*5

( U

ce(i, pro qua fant approbati, poffint ab-

refpe&tivé qgalicärcs in Confeflarii ío-

j,aiho -

folvere. quofcunque extraneos cx aliis

cio neceffariz funt,

Hoc notaro

gt

Diccefibus advertantes,

LXX, y.r. Licét jure antiquo ante

a d

'Dehis plura in fequentibus.

Bullatn Zeferutabilià Gregor,XV,1522.

QUJERO IV. Quid cenfes deCon-

Nonis Februarii editam | approbatio

n a

feffatio Monialium ?

Confeffariorum Ordinariorum & Ex-

MOL

LXIX. Ante R. nota, quód prater

traordinariorum Monialium fpe&taverit

(

11;1

!;E:

virtutes fuprà Tra&. 1. n.ro. in quovis

ad proprios earum Pralatos,quibus fub-

jqn

m

Confeffirio requifitas,in eoqui Monia-

fünt,attamen ubi hzc Bulla ufu eft rece-

yi

ibus datur , maximé relucere debeat di-

pra, approbari debent ab Epifcopo.

(nti

u

Verba Bullz funt hec:

fcretio, gravitas ,ac maturitas turà mo-

06[11

rüm,tum & ztatis : ut fpirituali eorum

Confeffores veró five Regulares five

ufto

a

profe&ui in via Dei confulere poffit; ad

Szculares , quomodocunque exetnpti ,

(l

i

T^

quod omnino neceffarium eft , ut in

Ó

uggnlüs

tam Ordinarii quàm Extraordinatii ad

Monialium Statutis apprime verfatus

Conpfcfliones Monialium, etiam Regu-

TL

fialioquin enim refpetu earumDocto-

laribus fubjcäarum,audien-das nullate-

o

tis,Medici;& Judicis officio fungi mi-

nus deputati valeant , nifi priàs ab Epi-

c;ul.

(

licoge

1008

TR ACTATUS XIIL Examems,

ftopo Diecefano idonei judicentur , &

de Reg. Juiis , & quilibet

em , quz gratis concedatur,

íno favori.

E:go.

P.ofF& ccd'erex d

]

aPpmbation

Hzc ibi.

pj

obtineant.

Opponocontta 2. p, Cdnc.Trid.citane :

Ubi veró. hzc Bulla non eft in ufü

f

dum ait: Qu ommium Confel[loncs audire

dnrel

((icut revera in variis Germaniz Locis

debeat. |Ergo.

1

(

stlumnC

Ron€

(t , & forté ob Diaxefium am-

—Hoc di&tus Au&or bcinev; explic

at;

| lïHCUP&ät.

plitudinem , Oidinariorum diftautiam

quód ly audrre debeat.fe venere ex parte

Autrptun

Monialium copiam, cafuum frequen-

Confelffotis,fi nimirum omnes ei velint

äudamïoc'n

tiam , commodé «ffe non poreft : de

confiteri,non ex p.

aste Monialtum.

LXXI. 5:5..De EXtraordinario Trid. —

d

Cnfef

quo Ordicüm Supctiores Confeffa -

*

soral

yium po(huri , & ipfe Confelfarius fe

Seff,t $. c.9. fic llatait:: Prarer ordina-

Ateicln

informate debent) fuum vigorem ad-

rium autem Confeffarem aliu extraordi--

huc videtur habere jus aptiquum.

- timog

narius ab Epifcopo €$. adii Superiovibus

bis aut ter in aunoofferatur , quiomuimm

- Mi

Nam àjurc; Conftitutione, & confue-

ïäïi&l]ercm

cudine antiquá noneft tecedenduui,nifi

Confelfiones audire debeat. Dcbet autem

Jibork

quatenus.per novam repetitur contra-

offetri in Communi, nonautem in par«

rium ufü receprum. Cap, de Conft . in

ticulari, ut declaravit. f. Cong:egatio

fïCOBf&Ha;

&. ufas enim optimus Legum interpres

1f923. 10. Martii.

"t df

*'fällm,ü gray

cít,

Refp.4.. Confeffarii etiam Regulates

generaliter ab Epifcopo pro Copfeffio-

Vttenn

Ex quibus patet , quód Epifcopus

Monialibus Re!igïonis exempr non

num audientia approbati, non eoipío

Dstni

ii Q

poffit affignare Confeffarium prout fi-

funt approbati pro Monislibus, -Et

bi libet , fed cantüm aliquem ab Ordine

approbatus pro trao Monafterio , non

n

txíentitum $ licét contra. hunc aut

eo ipfo eft approbatus pro altero; & aps

il

lr

illam excipere poffit,(i jaftam caufam

probatus pro femel , noaeo ipfo eft ap-

habeat.

probatus ad pluries audiendas Confef-

il

z. 2.. Confeffario Ordinario tenen-

fiones Monialium, ec'am ejusdem Mo-

Irtoff

tur omnes Moniales confiteri , non ta-

nafterii, Ita declaravit S. Congrcg, fu«

A deg,

per di&am Baullam Gregor.XV.

men Extraotdinario.

:&mg f()lfänf

.Ratio x.p. Gonfe

ffarius ; ordinaiius

Refp.f. J—uxraillkam Bullam nec,'ipf&

/-4

Ti m

Monialium cenfetur deputatus loco

Generalis (ine licentia Epifcopi poteft :Meplare

"t

Parochi: Sed dejute (cap omaz utrime-

abfolvere facramentaliter Moniales fui

A

quan

que) omnes Paro:hiani tenentur confi-

Ordinis.

u Ra

"

"

teii Paio:ho.

Ergo.

Ratio: Opia Bulla IOquiturindl'[lih-

ilp:

Ratio 2, p.cum Donato nö&r-o:(&öd

C&éneminem excipiens, — Etita, ut re-

l Aäïlls (i[ ad C

Monialibus detur Confcffor excraordi-

fert Gavantus, declaravit $. Congreg.

N

" lr

narius , eft beneficium, favor, & gratia:

1627. 13. Novemb,

y

Nota, quód Supetiores non debeant

"l

Sed nemo cogitur beneficío uti , quia

nonconfertur iniinviuum, L.rv;£o. 70.

tiam

Mcnd

poni ut Copfc(farii Monialium , €

"It ton

, fui &

s.

De Penitentia.

s

Yo09 -

fai Oc&ipig , nec fint eligibile

s ad id ,

LXXIIL.| AMorzales Epifeopo fubjctha

lts

proutjuxta Darbofam etiam declarayit

tenenturne cafibus generaliter ab.co pre.

S. Congteg. 16! $. có quód hac officia

Diccefi referyatis?

A

videantur effc incompaubilia, Moniales

Dico : Probabilius cft , t&n&ri. )

j

enim fuumConfefforem nimis frequen-

Rat:o. 1. Lex generaliter loquens ge-

ter occupat.t. Sed hoc non videtur ubiq;

neraliter. debet intelligi de omnibus

XPIE

At

uía receptum. — Videmus enim in qui-

fubditis, Et paret à pari ; Quia Or-

busdam locis Supetiores agere Monia-

lium Confeffarios , uti & Parochos ac

dinationes & adta in Capitulis Genera-

,Trid.

libus vel Provincialibus aQ etiam;Mo-

Religiofos alreri us Ordinis codem offi-

r

niales ejufdem Ordinis comprehen-

ciofungicàm tamen Paróchi fufficien-

dunt , quantüm ipfas aäïccrckpaf-

n

*

funt,

firi

ter etiam occupentur in parochialibus.

. &.6. Monialiin mottisatticulo exi-

LXXIV, Pate;/lm; Epifcopus. etiam

iil

Lt

ftenti & peteati, poteft ab illis, quoruim

reípe&u exem

et Confeílarios deputare, concedi fpe-

tefervare?

ptafum gl:quos,cg[us fibi,

i p

cialis Confeffarius,quiClaufuram intret,

Probabiliüs 24/irzo, fic ut Regulares

:egztia

& eam audiat.

Imó & extra illum ar-

virtute privile

giorum nonä-pofïïnt abiis

ticulum,fi gravis & jufta caufa fuadeat ;

abfolvere,

;

u

mïem»" |

attamen extra Claufuram, v.g. in parla-

Ratio : Tum quia in Trid. Seff, 2 g.

torio vel (imililoco.

T

!

de.Regul.c. g. Epif:opis locorum da-

i

Ratio: Quia tanta neceffitas chem

tur facultas ceníuris aliisc'luc ponís

ro, t

non habet, & gravis caufa äSüpc;iori-

compefícendi inobedientes & contra-

bus j'dicata excufat.

di&ores citca Claufuram Monialium.

( & [

od

TLXXIL Quomodo tempore Jubilai

Tum etíam , quia id

poffunt Epiícopi

Monialibus datur Confeffarius?

ranquam delegati Apoflolici , etiam

Coní

a

- Z4d bec nofter Donatus tom. 4. tradt.

uoad quosdam caíus ex

preffos in di-

li

13.q. 31. dicit , quód tempore Jubilzi

&a Dulla Zzferatabiis.

A

)

Moniales foleant congregari ab Abba-

LXXV.

uts Montales

:

h

tiffa & interrogari ; quos Confeffarios

poteft abfolvere ?

à xrel'e«rvatis

j F;EUF:(

libenter acceptarent? ficque nominant

Dice 1. Sinonfíint exemptz ; abfol-

JIPQI

"

duostresaut quatuor , qui deinde pro-

vuntur ab Epifcopo; fi exemptz fint ,

ponuntur Ordinario,& in fpecie appro-

abíolvuntur àSuperiore Ordinis fui,

bantur ab illo : qui,i eos idoneosinve-

In quibus cafibus, etiam Papalibus ,

j

niat, facilis fit ad concedendum,nec ar-

id poffit Prelatus Regularis, à pari patet

.&et viam falutis.

de abíolutione Religioforum fubdito-

II

[

Dentur autem in Communi, & non

rum füprà Tra& 7, Exam.3.n.£2. Hinc.

in particulari.

Monialium Confeffor in omnem even.

jrg

- Attendatur confuetudo loci feu Mo-

^ au

tum de generali licentia fui Su

periqxis

E

fibi providere deberet,

aafterii. :

Mm m mm

QUA.

IOIO

ZRACZAZUS Xl[j. Zxamen 5';

bus. [ta probat confenfus totius et-

jufrrt

QUARO V. Deberne Confeffio fi-

eri proprio Sacerdoti

H

bis. .

vt p

lotà, €os dici l-lub--

Mfteum

LXXVI, AnteR.

? Ratio: Quii habent licentiamà fum-

ditos alicujüs Dioscefis vel Parochiz,

í

mo Sacerdote feu Póntifice.

t [f

Alkdinur

qui in ea do

miciliurn habent perpetuó,

LXXVIL z. 3- Vagabundi,v.g.men-.

Üpriore

vel ad tempus faltem , ut Studiofi , Mi-

dici, & Peregrini, ut Mercatores, pof-.

lites prafidiarii ; Mercatores & fimi-

funt confiteri Parocho loci, ubi funt, .

ii rior

lum

le$'ex induftiia per. notabile cempus

vel cuivis Sacerdoti pro o loco legiti-.

mánentes, fic'éniüifiant quafi incolaz

"

d.

mé expofito.

"

fexdisaf

& acquirunt domicilium: fr énim quis

Ratio: lu

m ne diu p;'ivemut t,auii:

maneat diu prater intentionem, velad-

falutari anime remedio.

Tum etíam,

-tf

fit recreationis gratiä , vel ad exercen-

quía non eft major ratio, quare huic po-

RCj

Norg

da ruralia , fimpliciter manet pertinens

tius, quàm alteri Parocho fint fubditi.

ad Parochiamloci, àquo receffit. Cx-

LXXVIIL x,4.. Proprius Parochus

T m

terüm fi quis pro diverfo anni cem-

peteft fuos Pgrochianos audire. & ab-

Yiltg

pore habitet in duabus Dicecefibus vel

folvere etíam extra fuam Parochiam &

"if

Parochiis, non habettotEpifcopos vel

Dicce(in, non tamen Religiofi incolas

:T!:XP oütiQCö 4

fuz Diccefis extra. eam.

Parochos quod domicilia , fed pro uno

n zEriECJlltä!

tempore habet unum Parochum,nimi-

Ratío 1. p, Judex Otdinatius Jur

is-

P

"du

rum illum in cujus Parochia actualiter

di&ionem , quz (ine externo ftrepitf

"t "

habitat, Quia jurisdi&io fori Poeniten-

;::iemium «

Judicii exercetur , poteft in füum fube

tig fequitur folüm ad domicilium,ut ha-

ditum exercere extra proprium territo-

'Unlffïario.g&[

betadjunctam actualem habitgtiqncm.

rium: Sed talis eft Jurisdictio fori in-

"

j /Xäæ(mfï?

Hoc notato

terní.

Ergo.

"It

g. 1. Exjuredivino tenemurconfi-

z. Pars defa&ko eftcerta, Nam Bul-

"s Cflam

teri proprio Sacerdoti aut alteri de li-

'Ulfg!m 24 f

la Clementis X»edita 1670.11.Calend.

eentia proprii Sacerderis.

Ita patet

Jalii, qua incipit ; Superza , exprefé fta-

W»; f

«laré in Concil. Lateran. c. os2 utri-

F"tba»,,

tuit, Kegn/ares ab Epzf:opo Ad thfijiä-.

æ[Xy

!t q)i

ique fexhs. — Ubi juxra Concil. Tri-

nes Sacularium in fua. Dueceft at

dien-

M

dent, nihil additur füpra jus divinum ,

E HOR

das approbatos , non poffe in alia Diece

d

Bof

nifi fola determinatio temporis , Con-

eas abfque Epifcopi Diecefani approba-

3 Pl[[oPD q)

feffionis n'xmi.rum ad minus femel in

tione audire , quamuts pauwitentes [nt»

Aaüdlgndas

annos

diti frat ejus Epi[copi , á quo ipff Keli-

MUIUM

Quis fit proptius Sacerdos aut Mi-

nifter Ordinarius Confcflionis ; vide n.

gieft jam fuerunt approbati.

füit fibi

d Tr

65,in hocExam,

LXXIX. g. f. Quinam po

n

T b

& 2.. Satisfaciunt przcepto annuz

eligere Confefforem , flattiturc.

ult, Zé

g

Confeffionis , que comtrnuniter fit in

at €$ abfol. Permittimus Epifcopis

ori-

t

tdep

& aliis Supcgiorfbus ; necdnon min

us

?afchate? qui confitentur Mendicanti;

Wec

p

|'2Y

|.

De Pernireritia,

YOrY'

QU V l' '

bus Pralatis exemptis , ut etiam pra-

* Refp. 7. Memi Conc. Trid.c

-

onfor.«

«erfui Superioris licentiam providum

mior adcóque verioreft fententi

ii

& di(ccetum poffint fibi eligere Confef-

4 affe-

tens,Confeffario, ut validà abíol

vat, ne«

fatium. I(ti autem funt Abbates exen-

ceffariam effe approbationem j

llius E-

MMNe

pti, Ordinum Generales, Provinciales ?

pifcopi, in cu

o5

& Superioreslocales, Secuseftde Ab

Confeffiones.

jus Di,o:ccli vpl'ï:;üdizf:

ubilu

bariffis, Prioriffis, &c, nifi fpecialiter eis

Exquo chuithr ; quód Parochus pre

(ït conceffam ab illis, -qui-

fu

:)- N

;'d concedere

arum ovium Confeffi

L

onibus excípi.

ponunt.

endis,

- Patochis aiiiscjue Saccrdotibusäæcü'-

non poffit a(fümere Sacerdotem

t

in aliena Diccefi expofitum,

etiam R.e-

tm i

latibusidemlicet , non quidem jureali-

gularem,

hu*

quo inCanonibus expreffo,(ed Eccle(ía-

Ratio :

j [lubdifiu

rum confüetudine eft introdu&tum , ut

examen ab

Quia Trid. exprefs? requirie

Epifcopis fa&uin,loquens in

ghoc

confiteri poffint cuivis femel legitimé

plurali,

approbato, & expofito,faltem dum non

ylicbo

Recolligendum tamen híc ex di&tis

idian

eít copiaalteriusConteflarii proeaDice-

fuprà in hoc Exam. n.&

3. Relp, 2. ad

j ia

cefi expofiti , eó quàd, utpote in variis

Q. 2.approbationem effe

duplicem ni-

locis facrificantes,hzc fa cultaseis necef-

tnitum tacitam,

& expreffam,& tacitam

tits Wg'

fatia effe videatut , & concefla ex tacito

fufficere.

Hinc Gobat Cafuifta cele-

confenfa Epifcoporum ac Superiorum

vo li

Ícientium eos

berrimus in fua T heol

og. experiment,

) [uumm'

promifcué fibi eligere

/ Tract,7, n.

Confeffarios,&

non contradicentium.

58. (cribit ; non videri im-

m (C[(ï?*f,

probandum ufuüm in variis Diccefibus

- Dixi,'/eg:'t:bnäappraäata,&cn

Quiain-

j

ter Propofitionesab Alexandro

VILda-

receptum ut nimirum R elieiofi mendi.-

mnatas eft etiam hac n.

16. Quj Lenefi-

cantes approbati ab uno Epi Ícopo cen-

Ngmm

eantur tacité approbati ab aliis E

piíco-

ehum curatum babent , P

offunt fibi elrgere

pis ad quoram D

TU

i Confefl avizum Jémaplic

eze BSace

*dotena ,

icecefes mittuntur *

quamdiu illi non contradicunt , dura

"on approbatum ab Ordinario,

ao

cóntradicere poffünt.

Poffem ego (aic)

LXXX. y.6. Poft Concil Trid. P3-

plütimos Prafertim G

7! r

tochus .non poteft fimplicem Sacerdo-

ermaniz Épifco-

7 AlM *

patus nominare, in q

uibus ea viger no-

i

tem ab Epifcopo non apptobatum affu-

toria confuetudo, fi

ve ob Diecefium

Jl p:ï

metead audiendas ovium fuarumCón.

i

]1!

clltones: bene tame

amplitudincm,CænobiotquUcäSede

Epiícopali diftantiam, five alíis de Cáii-

"

cjusdem Diacefis.

n alium Parochgm

.

. Ratio ;

üuia

fis iftorum locorum ptoptiis,

Trid, exprefsà. y

;xlt; à

"1

í|

quàd Sacerdo

Similiter dantur loca mitacüulis clara

dicari idonaeu

$ ab Epifcopo debeat ja-

àR

egularibus inhabitata,ad quz diver-

[]ICo

jl

$, velhabere Benefi;

r

Pitochiale.. Er de Paroch

cium farum Diocecefiüm Parochi cum fi uisPa-

E['l f( J

0 id patet ex

rochianis proceffionaliter conveniunt :

n nin

Pa variarum Diccefi

umo 3

foli autem Religiofi illius loci pro tor

Mmmm mm 2

. peni-

LX

—

XYOIZ

ZRAÁACZTAZUS YII. Examen [

cnirentibus non fufficiunt.

Hinc&

Bullz Cruciatz pofle eligi Confeffatium -

gg:iq'l ]

Parochi non folàm fuarum fed & alic-

non approbatum in. Diecefi , in qua

gj

gt

narum ovium Confeffiones promifcue

Confefliones debetaudize, licét fit ap-

gl y

æcipiu-m,

De quo cafu idem Gobat

probatus alibi..

inm famitur ex-Cle-

f i

bene refolvit, non effe movendum ícru-

Neque contrar

tmentina Dadum. de [epult, Nam in ea

yocic

pulum illis Sacerdotibus, utpote niten-

tibus longá;continuá , notorià confuc-

Religiofis non datur facultas audiends

t q

ii

tudine utique non ignoratá omnibus

Centeffiones ubique;id eft;in omhnibus

Ordinariis ac proinde faltem tacité ap-

Dicecefibus , fed ubique in illa Diecefi

ailm

D 4j

probatá feu nece(litate quádam morali

ad quam prafentantut , auc in locisval-

extorquente,vel impetrante confenfum

de vicinis illi Dieecefi , in quibusindul-

linurio,

expreffüm vel tacitum Ordinarioram ,

gétur,quód poffint audire Confelliones

impul

manifeflum tam diuturna diffimulatio-

EOTRT

fubditorum ejus Epifcopi;à quo fuerunt -

timo

nhe,

Subdic.fore cutiffimum & conful-

approbati.

[x;iu la

|;

ï,w

(l

TO

tum , fi Prafules talium locorum pete-

LXXXI. . Quidfgnficat illa cla

rent exprefsé à Reverendiffimis. DD

(de confenfu Parochorum) qua. folet ine

lt jui

P

Atl

Ordinariis approbationem.

feri teftimonia apprpbaæ-ioni-s data Kee.

ar-

dits, «

Nofter Cerradus in calce prime p

gularibus.

tis adducit privilegium Eugenii IV. qui

Dico:

IN

on cr»edd, quàd Ordinarii

ld iSEpi(

eonceffit ,, Confeffarios. Ordinis noflri

.eam Claufulam tam ftri&é fumant, ut

URUX vt

(per communicationem etiam aliosRe-

velint. Confeffones absque Parochi

lts

U

gulares) in itinere exiftentes, vel alibi,

confenfu à Regulari exceptas efle nul-

las , fedtantüm velle moneri Confeffa-

1777

[f

qu

non potentes commodé petere cafusE-

pifcopales,tunc poffe plenarié uti audto-

tium , ut Parocho loci deferat debitum-

Ui

Mim(er

ritate Epifcopali.

Item Gtegor. XIIIT.

refpe&um, petendo ejus confenfum,.ne

conceífit Religiofis Societ, Jefu. (aiiis

pax turbetur , vel eum pofteainformcet,

* r

" per comunicationem) ut femel appto-

De que vide Bullam Clementis X-$ 4

Tij

bati & expofiti., quando itinerantur per

in fine,infràn.87.

n

libet ys-acer'dos-g

alias Diaecefes,poffintibi audireConfef-

LXXXII, Poteffne qui

P

fiones Fidelium,

Sed quia plures funt

etiam non approbatus abfolvere à VG-—

:

fl[JV.'g.äGm

DD.qui fentiunt hzc privilegia effe re-

.bialibus 2

Ht pr

vocata, nollem in eis fun&ionem meam

Dico : Probabilior eft fententia nega-

MM

fundare, przfertim poft decretum Ur-

tiva Cajetani , Donati , Navarri & alio-

rum, &c.

*

VA.D 1 'cuius (

lt

bani V lL editum 1628. quo revocavit

omnia privilegia & facultates , fi que

Katio : 'Tum quia

J?c&ïr venialia fint

li

materia libera Confeffionis , nec tenca-

fuecunt data ad.audiendas Confeffiones

fine examine &approbationeEpifcopo-

muür'ea cónfiteri, dum tamen quis €&

n

zum Diccefanorum. Unde communi-

-confitetur , fünt matería apta. hujus Sa-

R

bfolutio

Ui

?er docent.AuGores , Be 3uidem.,vixtuc;

cramenzi feu abfolutionis:Sed a

I C.I

*

. requi-

ER

Be Plbnitihile,

1015

larem poffe Confeffiones Szcularium ,

äeqnïrït Minifttum ab Epifcopo ido-

nfcffaüumï

etiam Sacerdotum , audire , &c.. nifi»

NI

:;eum.þudicamm. Ergo, Tum ctiam,

&c.

quia Ézpe ignorat homo , qua peccata

i

x,2. Pralatus R egularis poteft ta-

certó fint v enialia,& qua dubié.

-.-Hinc facra Congregatio 1679. die:

xare pornitentiam à Confcífario impo-

"C

Noit

12.Febr.in decreto;cujus fuprà deCom-

nendam ponnitenti Religiofo fibi fub-

dito pro certis peccatis, five refervata

ial

munione quotidianá menrio facta fuit,

ita tatuit: Epifcopi nom permittant ,ut

fint five non,

ioni

jsDiet

venialium confeffio fiat fimpliciSacer-

Ratio: Quia in tali caufa eft Judex

j

ordinarius, — Et patet ex Confticutione

j

dotinon approbato ab Epiícopo aut

X&u

;u

Ordinario,

$i Parocbi & Confeffarii

Clement, V 1HI. fuper cafuum refervatio-

d

Cb

etiam Regulares,aut quicunque alii Sa-

ne, prout habetur in fine Pzologi Cone

ftituttonum.noftratum.

qu )

cerdotes fecus cgerinr,fciant Deo Opti-

mo Maximo rationem reddituros effe :

Refp. 3. Religiofi itinerantes, aut

quomodolibet ex Prelai obedientia

j

neque defuturam Epifcoporum & Otdi-

nariorum juftram ac rigorofam ani-

extra Conventum miífi (nifi propria:

g t

madvetfionem in contrafacientes,ctiam

Regula feu Statuta id vetent) po[fun—::t

;duM

cuivis extraneo Sacerdoti five fecu-

Kegulares , etiam Socieritis Jefu, faeul-

tate ipfis Epifopis & Ordinariis per hoc

lari five tegulart , aliàs legitim2 expo-

i Qd

fito, de licentia fuorum Superiorum

decrecum per Sedem Apoftolicam fpc-

(urutt

Cialiter attribura.

Hzc ibi.

conficeri, fi Confeffarium Otdinis fui

a

QUJ/ERO VI. Quid judicas de Con-

habere non poffint , & fiat fine frau-

TL

gularium ?

de , & Pralato fignificetur : fi veró

feflariis Re

o

u

LXXXilL & . Confeffarius Ke-

Confeffarium Ordinis fui habere pof-

" d

fint, confeffio eft nulla,

Ita deDomi-

gularium (exceptis Monialibus, de qui-

(

fl

nicanis claré patet ex noftris Conftitute

bus fuprà) non indiget approbatione

(f

Epifcopi, fed inftituitur à fuis Pialatis

dift. 1.c, 1 4,Eit, €,

2 ï'!ï

Jurisdi&ionem quafi Epifcopalem in

Quo in cafu licentia expreffa eft qui-

dem optima, fufficit tamen tacita, pra-

faos (ubditos in utroque foto habenti-

hacrs"

bus, v, g-à Gencrali prototo Ordine: à

fumpta, ac interpretativa,

|

!

Ratio : Qui concedit facultatem pe-

b(eWg

Provinciali pro Provincia : à Priore

regrinandi, cenfetur concedere omnia

m

Conventüali pro fuo Conventu : nifi

fine quibus peregtinatio commodé fieri

m»m'("

tamen alicujus O: dinis S-taïguä- aliter

nequit; Sec Religiofo extra Conven-

ïg

ierant,

2

--Ratio: Quia Pralati Regulates id

rum cum licentia exiftenri, & Otrdinpis

" E'

poterant ante Trid. , & hoc Concil. jus

Confeffarium habere nor valenti , val-

Hn

CC (cnü

de incommodum effet, taradiu manere

a

illud commune antiquum. in hoc pun-

"h f

&onon mutavit ; flituit enim. Seff. 2 5.

privatum tam falubri falutis nemcdi-o;

p

?W

!

Er gov

Is

X

(l

:dr&c?grm.v €,If. null«urfï: eiam Regu—

Mmmm mm 4

)

*

1014

TRAC9?ATU$S Xf)!ï Examen g.

In di&o caíu facultas Religioforum

&atio: Namex una parte Trident.in

Á du

abfolvendi datur ex Pontificio Privile-

cit. Decreto requirens approbationem.

J

E

giocligendi Confeffarium, ut patet ex

Epifcopi, noh comprehendit Confeffa-

noftris Conftit, loc.cit,

rios Regularium fed claté Secularings

n f

LXXXIV, y. 4, Illiextranei Con-

etiam Sacerdotum tantüm;: Ex alia veró

li, Q

feflarii non poffuntReli

iil àf

giof?s aþfolvc-

parte Religiofi à Superioribus non re-

xedcafibus refervatis.

At

firinguntur adConfeffarios abEpifcopo

. Ratio: Tum quia cafüs fpeciales, uti

approbatos (alioquin indubié non pof-

'S;:iommpo

funt qui refervantur , non veniunt ín

t

[ent) ergo necà nobis reftringi debent.

concelfione generali nifi exprimantur:

&.7. Siduo Sacerdotes fimplices Re-

- lnfentet

Tum etiam , quia Cenfeffarii extranei

gulares ejusdem Ordinis fimul cum li-

dpt qu

non poffunt plus quàm intranei feu Or-

zi

h p

centia itincrentur,habitäcopiäConfc['-

dinis ; Sed hi nonpoffünt, Ergo nec

foris extranei legitimà expofiti , non

alllari

illi.

ag me

poffunt fibi invicem confiteri (excepto

& $. $i Confeffarius Ordinis Men-

cafu neceflitatis) nifi licentia extra Con-

lii N

dicantium ; etiam ab Epifcopo appro-

véntum manendi eum tacitum Superios

At

batüs, veniat ad Mona(térium alterius

ris confenfum imbibere videatur, Patet

Al

Ordinis,cujus Frater aliquis petit dido

ex di&tis. Coafideranda tamen fünt cu-

(ïfRdigioü,n(

Confeffario confiteri.fine expreffo con-

juslibet Ordinis fpecialia Statuta,

t Re'xigior

feníu Pralati non poteft ex confen(u

iO

Nota;tacitum illum confentum poffe

prafumpto eutm abfolvere, nifi fciente

prafumi, fiita practicetur fcientibus Su-

Pt«

& non cofitradicente Przlato ibi patfim

perioribus, & uterque de fe (it habilis ;

T t i

ità pra&icetur,

TWAIC ff

fecus przfumi non poffe : in no(tro Or-

Ratío: Etfi enim poffim prafumete,

dine' id non pra&icatur.

NOH, IT3a

quód Prelatus libenter videat profe-

LXXXV. &.8. Probabilius & tutius

fFlmDnica[j i

&um fpiritualem fuorum fubditorum,

eft , quàd Fratres Profeffi Clerici (id eft;

M

AR dom

poífum tamen etiam poriüs przfümere,

non Sacerdotes) Ord. Predicat. in Con-

D ri

eum non confentire, eó quódeà ratione

ventu morantes , nonpoflint validé ab-

iüäq I,Jdm(pri [

vel Religio poffit infamarí, vel diícipli-

folvinifi ab illo Confeffario,qui eis Su-.

(

d

na ac Religiofa pax turbari.

jl

periore exgremio affignatur,

r

aüühus t

m.6. Religiofus uniusOrdinïs,v-,g.

Katío : Quia in Conftit, noflzis dift,

"lr"'üllïmimm'

Predicatorum , cum licentia degens ,

1.c. 14. lit.C. ficdicitur: Frarres noffré

N

nempe Le&urz gratiá,in Conventu al-

«on polfnnt fua peccata confiteri ulli $a«

rW Plura l

terius Ordinis, in defe&u Confefforis

cerdoti , etiam. Fratri Ordinis naffri,

N

Ordinis fui ,cum licentia prefertim fui

abfque fuorum : Pralatoruta | ducentta,

1 oton

Superioris, poteftabfolvi à Confeffario

Cüm ergo in Ordíne noflro jam moris

m

n d

alterius Ordinis , cui convivit, quinon

fit, ut Sacerdotes noftri liberé poffint

Wememisx

ab Epiícopo fed à Pralato illius Con-

confiteti cuivis Patri legitimé expofitoy

Adiin s

eft. de

ventüs pro fuis K eligiofis cft expolitus,

d?q

J r

Fratribug Clcrjcis veró. (idem

Læ'cis)

Q

Vi 1

aR

|

D9 Pendon.

1014

Til :

Laicis) detur fpecialis Confeffatius, ni-

Eccle(iis fuí Ordinis predicare volue-

m

of

mitum Magifter Novitiorum, & in qui-

rint, teneti ab Epifcopo Dicecefano Be-

tcilrin

busdam fcftis per annum alius Extraor-

nedictionem petere 5 predicare tamer

dirarius , qui poft Generalem & Pro-

poffe, quamvis illam non obtinueririt,

Ydioti

WO

vincialem à folo Priore deputari pot-

Quód fi Epifcopus benedi&tioneny ne-

dum non conceflferit, fed etiam contra-

eft; Certum videtur,quód aliorum Con-

,bEpifcopa

dixerit, necin przdi&tisquidem Eccle-

Eompe| -

feflatíorum poreüas,quoad Fratres fitli-

mitata,

fiis licere Regularibus pradieare, eos«

gitt

HacSententía in praxi eft fequenda,;

que contravenientes ab illo tanquamSe-

W E

dis Apoftelicz delegato cenfuris; aliis-

V at

mtpote per quam multa inconvenientia

& mala, peccandi occafiones, ac pericu-

que poenis Ecclefiafticis in vim Confti-

PiäConkf- É

lum,& Regiminis turbatio evitantur, &

wutionis felicis record. Gregorii X V.

fii, n

€onícientiz meliüs confulitur.

i (

Pradeceíforis noftri , incipientis: Zz-

Disi in R.8. Frarre Profeffi.

)uia

Jcrntabili Dei providenti4 , coétceri &

x Co

ati Novitii poffunt à quovis expofito

paniripoffe, Epifcopum tamen abíque

;5upfria- ;

validé abíolvt , cüm enim nondum finc

jufta & rationabili causà comradicere

j, Datt

veri Religiofi,)nondum tenentur legeco-

non debere, & huiusmodi benedictio-

(ünt al«

attivà Religionis, fed tantüm pená e-

nem reneri etíam Regulares perere*,fi ím

I

quibusdamOrtatoriis fuiOrdinis fermo-

jc&ionis ex Ordine, quía Religione di-

mpof

gnus non eft , quía ejusStatuta ( vi quo-

nem coram populo, vel in Ecclefiis ; aut

wl

rum ei ponitur fpecialis Confeffartus)

ad Crates Monafteriorum San&timonia-

i 9

fervare recufat.

Ubi

lium, eorum Jurisdidioni fubje&arum,

t -

Nota , quód Novítii non poffint ex-

licét claufis jaruis, & nulíus fzcularis

communícari à Przlato &eligionís ob

ibi interfit, habere voluerint. Poffe au-

gt |

ratioriem datam; necab Epifcopo; utpo-

tem Epiícopum licentiam conceffurumt

j (idC )

te à eujus jurisdi&ione.funt exempti

Kegularibus in Ecclefiis , que fuorum

.inCoe

Item gaudentPrivilegio fori & Canonis,

Ordinum non funt, pradicare volentí-

"

offuntque per Pralatos fue R cligionis

bus illos , quamvisab Univerfitaribus ;

g |

abíolvi à cafibus refervatis etiamPapali-

aut 3 Magiftratibus Laicís nominatos ;

busjillis nímirum, à quibus Prxlatus a-

etiamfi Epifcopi Anteceffores per tetri-

;Büxisdj'ï

lios fitos abfolvere poteft.

pus immemorabile lianc licentíam abf*

lt *ïw

Cüm

lura ha&enus dicta fint de

que cxamine coricedere confuevetint ;

iil |

"n

ConfeffaritsR cgularibusptefertimMo-

quoad doctririarn examinare,fi ia ipfius

"TU

nialium , procorum confirmatione ne-

arbitrio, quod moderatum & difcretum

La

e(fe deber , viífum fuerir, & licentianm

ccfle fait hic adjurigere Sumtmam De-

] u

ereti Clerentis X. de privilegiis Kégu-

przdicandi femel iisdem conceffam ob

jlit

larium, editi 1670. quod incipit Super-

rationabiles caufas , licér occultas, prz-

»KPOII

i

dicationem tamen concernentes , fu-

74;in quo ità ftátuitur,

ET.

fpendete ; rion rameri poffe Epilcoputa

14

N'VILXXIgVI! $3. Regulafres, qui in

geue-

N

1016

TRACTATUS XIZI. Examen 5,

eneratim prohibere Regularibus, quia

tet reperti faerint, ab Epifcopis genera-

ilion

in Ecdefiis fuorum Ordinum pradi-

liter quc quc& indiftin&éabsqt ealiqua.

cent.

gt

limitatione temporis , certorumQue lo-

TOE

LXXXVII. $,4. Adhzc Religiofos,

cotum, aut generis perfonarum in Dice-

diim d

ab Epifcopo ad Confeffiones Szcula-

cefi proptia admittendos: quoad cxte-

rium in fua Dicecefi audiendos appto-

«:-rencriEl

£05 veró, qui non adcó idonei reperiun-

fiiat

batos,non poffe in alia Dicece(i easabs-

tur,fi pctierint feadmitri, arbitrio Ordi-

ijieam

que Epiícopi Dioscefani approbatione

nariorum relinqui , ipfos cum limitae

audire , quamvis Paenitentes fubditifint

tà facultate, prout cisdem Otrdinariis

K Dote

-itt as

ejus Epifcopi, à quo ipfi Religiofi jam

magis expedire videbitur, probare, &

fuerant approbati,& generaliter appro-

nidelidi

admittere , femel autem fimpliciter ap.

batosab Epif.opoad perfonarum Szcu-

probatos poffe in Diccefi Epifcopi ap-

inb]i t

iib

larium confeffiones audiendas, nequa-

probantis, quovisanni tempore , etiam

«quam cenferi approbatos ad audiendas

QüusE.pilïcoPi

Pafchali, & quorumcunque etiam infit-

Coafetfiones Monialium fibi fübje&a-

morum Confeíliones audire abíque ul-

Ü TOi

EUR

rum, fed egere quoad hoc fpeciali Epi-

la Parochorum,vel -ipüusEpifcopi.liccn-

Ícopi approbatione , atque approbatos

tiá : de quà tamen Confeffione teneti

At 4c

Af a

pro audiendis Confeffionibus Monia-

di&os Religiofos eorundem infirmo»

[

lium untusMonafterii,minimé poffe au-

rum Parocham illicó certiorem redde-

j

"nieriner

DL

[|

dire Gonfeffiones Monialium alteriug

re, Et hoc poffe illis ab Epifcopo fub

i

Mainis o

Ptl

Monafterii, ItidemQque Confeffores ex-

poena fufpenfionisà facultate audiendi

traordinarios feme] deputatos , atque

NELIG

Confcffiones, pracipi: fufficeretamen

approbatos ab Epifcopo ad Monialium

ut cettioratio hujusmodi fiat faltem pet

uTT

i

Tlatem

Confeffiones pro una vice audiendas,

Ícriptutam a

pud ipíum inürm:um re-

haud poffe expletá deputatione in vim

linquendam.

ln

A

l

approbationis hujusmodi illarum Con-

LXXXVIII, $. f. Ereos, qui didis

li o

d

* Brfy

teffiones auditre,fed totiesab Epifcopo

Religiofis fimpliciter opprobatis Pa-

effe approbandos, quoties cafus deputa-

fchali tempote confeffi fuerint , confti-

Wepriv

Cateriim in Mona-

tionis contigerit.

tutioni.gu4incipit, Omnis utriusque fe-

(s

"t 9l

fteriisac etiam Collegiis , ubi juxta Re-

xüs , quoad Confeffionem duntaxar fa-

gularia Inftiruta vivitur,po,(ï'e'cäa Pre-

tisfeciffe cenfendos. Kegulares veró ad

*m m ab

r

latos Regulares, quàm Confe(fores R e-

ejufmodi Confeffiones audiendos prz-

1

Mi

ularium eorundemMonafteriorum fea

&!0

Tüt

vioexami'nefïmplici[er, & absque ullá

Collegioram , audire Confelffiones illo-

temporis prz&aitione ab ipfomet Epi-

xmüs

&deA

i umT

rum Seculatium, qui inibi funt veré de

fcopo: fecus aucem ab ejus Vicatio , aut

tide

familia,& continui Commenfales, non

ab AnrecefforibusEpifcopis approbatos

"um tj

autem illorum ,qui tantüm ipfis defer-

nonpoffe ab eodem , qui fic apptobavit,

ltlo

]

-viunt; lllos autem Religiofos , qui ad

iterum examinari;autab.eisdem Confe(-

l!

D»Cm]g f

]i

b

cenfefliones audiendas idonei generali-

gcn-

i

fionibus audiþfidiglqlgcndi , feu li

tías

l[[

) bfc

"ts

P

VD:* Pæfzitciätiæ',.l

YOI17

Mi

J

;z'ms* illieonceffas revocati , ni(i nová fu-

LXXXIX. 5..7, Et habentes facul-

i

T

perveatente causi ,qua ipfas Confcffio-

tatem abíelvendi ab omnibus cafilus

J

n

nes concernat : de qua tamen haud ne.-

Sedi Apoftolice te(ervatis , non ideoà

ceffariam eífe , ut in a&is conftet , nec

[

cafibus Epifcopo refervatispolfe abíol-

eam tencriEpifcopumpfisR egularibus

Feriu:-

^

vere: poffe autem regularem Confeffo-

fignificare , Íed Sedi Apoftolica dunta-

rem in eaDiccefi;in qua eft approbatus,

1

[

3455 übieam fibi aperiri poftulaverit.

confluentes ex alia Dicecefi, 4 peccatis in

$.6. Porró fi Regulares cum (canda-

J

ipfa refervatis , non aurem in illa , ubi

lo;aut aliàs inhoneftéà vivant , vel ali-

idem Confeffor eft approbatus,abíolve-

KCI&« :--x

juod deli&tum committant , per quod

re, nifi eosdem peenitentes noverit in

hr

gationab,li Epifcopi judicio videanturà.

fraudem retervarionis ad alienam Dicc-

*j

.. Confeffionibus fufpendendi , in quo

cefin pro abfolutione obtinendá mí-

o

ipfius Epifcopi confeientiam oneratam

i

grá(fe: Vigote fuprà didorum privile-

efe volumus, cüm przcipua Miniftri

giorum nequaquam licere Regularibus,.

)!'qlktïlï'

j li

Sacramenti Paenitentiz qualitas fit vitze

etíam fatisfictà parte, abfolvere pceni-

integtitas , ac morum honeítas, utique

To

tcntes à cenfuris quoad cxternum & ju-

eam caufam ad Confzffionis miniítc-

diciale forum, & abfolutos ab eis in foro

o

rium perdinere,ac proinde nihil obftare,

peenitentiali, utiquenon cenferi abfo-

reddt

quó minis ob eam poffit Epifcopus Re-

lutos in extetiori judicio;& conteniiofo,

wl -

ulares à femetipfo approbatos fufpen-

Quinimó Cenfuris Ecclefiafticis irteti-

a

dere, aut repellere à Confeffionibus au-

tos, & denuntiatos ab Epiícopis cogi

u

diendis, attamen Confeífiones audiendi

poflc , gerere fe pro talibus , etiamfi à

t

facultatem omnibus fimul unias Con-

Regularibus fuerintabfoluti. « Quoties

fnunit

ventüs Regularibus adimi ab Epifcopo

exhibitis aliquibus RegulatiumApofto-

inconfulrá Sede Apoftolicà nullatenus

licis Privilegiis coram Epifcopo, ab eo

j i

polle. . Ex facultatibus per Z4are ma-

judicetur ipfa non fuffragari cafui, de

ais l

guumyliave privilegia, Regularibus cu-

r

quo agttur, fi dictorum privilegiorum.:

j

üscunque Ordinis, Inftituti autSocicta-

verba obícura fint & ambigua, non ef-

h

T

tis;etiam Tefu, cenceffis, fa&am eis non

fe ad Metropolitanum provocandum,

d

e(fe poteftatem abfolvendi in cafibusab

fed cüm ejus fir interpretari, cujus eft

T

Epifcopo fibi refervatis,& per confirma-

condere,di&orum Privilegiorum inter-

u

jl

tiones di&orum privilegiorum , quas

precationem Sedis Apoftolice Jüdicio,

It

i

Regulares iSedeA poftolica pofl facrum

prout aliàs Coaftitutione predecefforis

j

Concilium Tridentinum obtinuerunt ,

noflti fel, record. Clem. IV, ftatutum

p

1

nequaquam revix fe privilegia priüsab

)

10)

feit,eff tequirendum. . Hzcex illo De-

eodem Concilio, aut deinde Apoftolicis

Creto,

me[a

&tiam Decretis füblata atque extincta, (i

QU.LERO VII. Ad valorem Abfolu-

g

qu& habebant,abfolvendi à ca(ibus Epi-

tlonis fufficitne praíumpta rarihabitio

yl

fcepo re(ervatis.

ejus quiJarisdictionem delegare poicít?

D

Ante

Nn nnnn

1018

TRJCTATUS Xllf. Exameng.

XC. Ante R. Nota frimó,delegatio-

ratificarurum abfolutionem , & ufürpæ.;

fünmdi

nem jurisdi&tionis dupliciter poffe fieri ;

tam jurisdidtionem,

ldcgta

fens ciuoad fui

hp

Primo dire&é & immediaté , quaodo

Ratio : Kes actu prz

nimirum delegans , fciens quid a

agat ,

exiftentiam non pendet ab eventu fu-

f de

- lrrmintetn

verbo vcl fcripto , aut alio quóvis

Á

g

no

tüuro : Sed Sacramentum eft res adu

atl

externo confenfum faüum.ita exprimit ,

przíens dum conficitur, & di&us con-

ut Confeffarius fufficienter cognofcar;fe.

fenfuseft futurus, Ergo.

: À

habere delegatam Jurisdictionem. — z.

yi.2. Ad validam abfolutionem etianm

tun Uné

Mediaié & indireclé, quando nimirum

non fufficit ratibabitio Superioris pre--

&t f

fumpta de prafenti,

w Paroe

Ponitenti conceditur facultas eligendi

fibi Confeffarium quemcunque ido-

" Ratfo: juxta comunem fententiam

Miurias

voluntas interna exteriüs non manife-

ktiano

neum , in quo tamen cafu Confeffarius

ftata non fufficit ad collationem juris-

1l abf

non accipit (uam jurisdidionem à pce-

nitente ,fed Penitens tantüm defignat

di&ionis; in omni enim contra&tu hu-

Üsenr de

perfonam , cui hoc ipfo quód eligitur

á

mano procedendum ceft modo huma-

QUERQ|

confertur

nojid efbfenfibili, Ergo in cafa noftro

s

]

urisdictio à proprio Sacet-

dote, Ptior delegatio , fcilicetimme-

deberet adeffe fignum fenfibile volun-

l «Celmm)*ac,

diata & dire&a , poteft adhuc dupliciter

tatis. internz , approbantis audientiam:

DI

Confeffionum;tale fignum eft vel filen

äm 351()]!' (te|

feri, fcilicet exprefsé feu formaliter, &

tacit (eu implicité ac virtualiter , vel

tium Superioris Ícientis& non contrae

4ti: Qu

interpretativé: uti notatum eft pauló fu-

dicentis , cüm contradicere poffit , vel

R

prà n-64-R. 2.ad Q.2. de approbatione

annutus capitis , aut quodvis aliud fi-

(H)J,U: ('Qmm

gnam x quo confenfus colligi poteft.

V2 nj

quod applicandum eft delegationi Ju-

risdictionis.

ErgO'- :

Reliais o

Notatatmen fi Supetior tacens revera

Nota 2. Ratihabitionem effe dupli-

i

cem: Una eft de prafenti, quando ni-

interné diffenciat, & a&u non impediat

; trtngi

mirum aliquis rationabiliter putat,quoód

Confeffionum audientiam , quia nimi-

n ilj[f!.

l

f

rum vel timet rixas, vel purat illum a-

inprafenti & defato fuum fa&tum Su-

Ti "

liunde haberc poteflatem: vel uni alte-

periori placeat,& ille Jurisdictionenr

Vil

deleget,licét non deleget eam formali-

rive mandavit , uc Confeffarium mone-

zent , ut defiftar ,monitio tamen ab illis

A lfqm $ "

ter & exprefsé. — Altera eftde fucuro,ut

"tl

fa&ta: non eft, abfolutio eft nulla.

quando quis rationabiliter putat, quód

[ llmmab I[]

Superior feu delegans ufurpatam Juris-

Ratio: Quia ptefumptio qualiscun-

Ts

"

A

di&ionem & factam abíolutiouem fit

que deber. cedere veritari. c. nupet, de

bigam. Ergo.

xi.

tam"""]un

approbaturus, quando eam cog,

:jiovc-

(/)*'I,[atio'xzcmZ

OR ti

rit.

His notatis..

$.3. Ad [urisdi&tionis c

NI

& abfolutionis valorem non fifhcit ,

CIICuIG f

&. r. Rarihabitio de faturo nullam

eonfert Jurisdidiionem.Hinc nihil facit,

quódOrdinoiius velParochus ergaalte-

M

Olmi (

a

qui abfolvit , putans , Ordinarium effe

8

Qlü

zum ita fit affc&tus : ut libente: j;uxisl

-

1Qe.

]tm

i

c*

ERE

De Pwaitentia.

ioig

a.

&ionem darct, fiin äcntem venitet, vel

confenfu ejtts, adeóque ab ex fuppleri

fi alte: peteret.

nequeunt; econtra , quia jurisdictio ab

yelli

Ratio patet ex didis : Quia Jurisdi-

Ecclefia dependet, pro animarum filute

vatil

&io non delegatur, nifi per a&um pofi-

cenfetur Ecclefia eam (in cafü tamen

1 d

tiyum interng voluntatis fignoexterno

neceflitatis tantüm) f upplere,dum quis ,

TT

manifcftatum.

probabiliter putansíe eam habere , ab-

Oppono: Advalidé confcrendam Ex-

folvit, Quod magis patebit ex cafu

yentit

ttemam Un&ionem vel Euchariftiam

mox ponendo.

ts p

fufficit Præfumpta futura ratihabitto

8 3. Sacerdos habens titulum c&o-—

i

proprii Parochi,

ratum feu putazivum v. g. beneficiicu.

f

Difparitas e$1: Quiain hisSacramen-

ratiàlcgitimo Superiore coll;tum,& qui

a

tis licentía non requirituretiam ut con-

€x communi errore populi habetur pro

J j*

ditio, ad (übftantiam a&üs, fed folüm

Confeffario vel Parocho,validé abfol- it

udtule

üt (ervetur debitus ordo in Ecclefia.

in fententia probabiliori.

d hum

QUU/ERO VIII, Quid tenes de ju-

Dixi z, 2 legitimo Superiore ; Nam

dialto

risdictione dubiá, probabili, aut ex titu-

nulla effet abtolutio z. Si titulus cffzt

|rvoltt-

lo celorato, acertorccommuni,

datus ab alivquo dare non potente. 2.$j

Q

XCl, g,1, Cum jurisdi&ione dubia

titulus effet datus alicui non Sacerdoti ,

licet abfolvere in extrema neceffitate,

bvllit

quia Ecclefia non poteft fupplere defe-

Katio: Quia in illa melius eft con-

on g

&um ejus , quod requiritur jure divino.

ferre Sacramentum dübium quàm nul-

3-5i (implexSSacerdos,dicens f: effzCon-

cpo(ïlhff

lum,ut communiter dicitur.

j d

tefforem, cüm non fit, abfolveret $ quia

non adeffercituluscoloratus, -

T

Re2, Probabilius eft, quód in caíu

neceflitaris etiam non exttemz fed ora-

Dixi 2. Ex communi errore;. Quia

qngtel

vis, validé abfolvat Sacerdos cum Juris-

privatus error non fufficit , fed debet

jin

di&ione tantàm probabili, id eft, quam

omnium vel plerorumque putantium

.uian'ïmu

probabiliter

(erroneé tamen) titulum effe vere. ta-

putat fe habere, licét revera

j n*

j

non habear,

lem cüm tamen non fit, ut quia in-

vjj

ju

. Ratío cft cum Gonet & aliis; Etfi non

validé eft collatus , v, g Bencficium

iceat (equi Sententiam probabilem in

parochiale eft datum alicui excommu-

g

d

materia & forma Sacramentorum (cujus

nicato , vel non praíentato à Patro-

nu[

"

P

oppofitum ab Innoc. XLinterg. Pro-

no; Velíi Ordinarius absque inten-

pofitiones damnatas damnatum eft n.1.)

tione intetná feu fi&ié dederit alicui

0f

p |

"

»ene tamenin Jurisdi&rene, D,fpatitas

Jurisdi&ionem; Vel fi quisanté quidem

P

€ft: Quia in primo cafü minifter fe ex-

faerit legitime approbatus, fed appro-

q

ponit periculo faciendi Sacramentum

batio fuit revocata.

Quam. revoca-

f

nullum , nonautem in 2..

Quia mate-

tionem, executionem , praíentationis

!

( MWJ

tia & forma (cüm fint ex inltitatione

illegitimitatem , i&ionem, &c, omnces

, i

vel plerique ignorant,

N

Chrifti) non dependent ab Ecclefía vel

'Nnnnnn a

Ra

——

102Q

TRACTAZUS YIIL Exanen s.

Ratio: Tum quia fimplex Sacerdos

furevon

Ratio pro R. 3.. Communis error &

titulus coloratus à legitimo Superiere

nonnifi ratione necefiotis habet po-

[u

collatus au&oritate Ecclefiz , puta ; Pa-

teftatem abíolvendi in artdiculo mor-

j CMMEHI D

p&. vel, Sede vacante, Collegii Cardina-

tis; Sed prafeute approbato non cft ca

ijos d

neceffitas.

Ergo-.

Tum etiam , quia

bcierdo

lium, dat jurisdictionem non quidem

babitualem fed a&ualem ad fingulos

Ttident, folüm .ccnfirmat id quod 4

vt

a&us neceffariam , ut coníulat faluti

Ecclefia Dei cufloditum femper fai:Scd

hpuver

laborantium invincibili

animarum ,

Ecclefiz praxis nunquam fuit, ut prze

o deinf

fcnte approbato abfolveret (implex Sa»

iguorantià, quz nemini nocere debet.

dnmfrue

Ergo.,

:

cerdos,

Ergo.

U FWJZW [

An fic abfoluius à refervatis & cene

Idem commu

nitcr admitritur de Ju-

"igd tel

dicibus fzcularibus; de quibusapud Ju-

faris , (i periculum evadat , teneatur ea

yintia

riscon(ultos viget hoc axioma: Comu-

denuo confiteri , decidecur infrà Tra&-

Alcttord

st error facit jus,

Et2o.

14. Exam.2, n.76.

3

i Undi

Nora tamen,quódSacerdos cum titu-

XCIIL g. 3. Certum eftapud om-

li $g

nes DD., quód abfolvi.poffit moribun-

lo colorato abfolvens (fi nullitatis ejus

[f &

fit confcius) graviter peccet ufurpando

dus,qui, dum plura non potcft, falcenx

itibent

alienam Jurisdi&ionem. Vide di&a

confitetur unum pCCCä[LHD;GVC in (pCCiC

At (

Tra&.2. Exam.3.n,26.circa finem.

infima v.g.dicendo,Sum fornicatus; Si-

::.'.Im. E[ 0,

ve in fpecie fübalterna , dicendo v. g»

QUARO IX. Poteftne quilibet

"trnlon

Sacerdos à quibusvis peccatis ab(olvere

Peccavi contra caftitatem; Sive inge-

ESCNNN

in articulo mortis ?. Item poreíftne

nere,dicendo; l'eccavi moitaliter.

DRe

Confeffirius abfolvete moribundum ,

Ratio: Quiaadlunt c(fencialia Sacra-

Pernerpi

menti,& talis facitquod poteft,

qui in fua. prafentia nulla dedit figna

!l;m f/&l CO[ ffï

«ontritionis?

g. 4. Probabilius eít; abíolvi pc.H'ä'

Atfle i

XCIL x.1. Trid. Sefl. 14. c, 7. fic

moribundum , nullum peccatum in 1n-

flatuit: In Ecclefia Dei cuftoditum fem-

dividuo, fpecie , vel genere exprimere

M

itütefpor

porentem,fed tautüm per figna gencra-

pet fuit, ut nulla fit refetyario in articu-

:

&j & d&

lo mortis;atque ideo omnes Sacerdotes

lia in prafentià Sacerdotis demouftian-

*m moxibund-l

uoslibet pecnientes 3 quibusvis pecca-

tem,fe peccáffe,& de peccatis dol.re.

Ratio esf quz anté: Quia Dcus noti

*"1( Uï()&cndJ

tis & cenfuris abfo'vere poffunr, Idem

MR

"

dacet S. Thom a.6.cationem dans;

ula

exigità nebis alíam confeffion

em, quäm'

Q

M me

.

neceffitaslegem non habet.. Per articu-

qua hic & nunceft nobis poffibilis : Sed

K

li

ifti

lum mortis fimul intelligitur pericu-

in co cafu fit Confeffio ,. qualis hic &

D

ium mortis moraliter inevitabile. De

nunc per fignaeft poffibilis, — Ergo.

'ï-:u&imonïrm

quo fuprà de Communione pafchali,

x.f. Probabilius eft, poffe abíolvi

?P o

ïij[;vd Bn N

x.2. Probabilius eft, quód prefente

((ub conditione camen)illum moribun--

E*l*ü i liod

Sacerdote approbato fimplexSacerdosin

dum , qui in ab(entia Confeffarii petiit

ado-

di&o cafu non poffit abfolvere validé,

confüeri,& coram adüantiþus fign

1

Vin

loits

P**hlif&

l6

LE

-

|

—;

De Peeniteutia,

102

at

j

:&mï

- fotis Gve voce fivealio modo dedit, pri-

per modum interpreris : Sed licitum &

i

vatur autem fenfibus ante adventum

validum eft in neceffitate confiteri per

]o nj

Confeffarii , cui deinde teítes de da-

interpretem. — Ergo.

[

W

a

tis fignis teftantur , five teffimonium

Declaratur ülterids : Licét per fe &

li

- detur Sacerdoti in prafentiainfirmi, fi-

regulariter ad confcffionem requiratur

| quii

vealiter.

diftin&ta cognitio caufz & peccatetüm

r j

Ita patetex Rátuali RomanoPauli V,

in particulari, per accidens tamen & in

r üpe

in quo deinfirmo dicitur : 7 eonfitendi

neceffitate fufhcit talis , qualis homini

ii

eft poffibilis : Sed in ca(u pofito fit con-

defiderinm frue per fe frve per alzos offen-

derit , abfoluenáms eii.. Vlbi non excipi-

feffio,qualishomini per interpretem eft

N zeg- j

tur, quàd te(timonium debeat. deponi

poffibilis , & Confeffarius pornitentis

axif

n

in præfcntia'Saccrdotis coram infi- mo,

praíeatis difpofitionem . & confeffio-

paTad

- ]dem docetur à S. T hou, opu(c.ó g. $.de

nem examinat ac cognolcit ex teflibus;

Extrem.Un&ione, infine.

quantüm poffibile eft, | Ergo.

apud [

Ratio: Si quid obftaret vàálori talis

Nota; in eó caíu füfficere teftimo«

muribit

Confeffionis & abíolutionis, eft, quia

nium uníus prudentis hominis , etiam

f llct

fiererabíenti, & per. internuntium con-

non jurati , & lioc tum ratione ne-

icis

ia Decretum Clem. VIlI.| Sed hoceft

ceffitatis. tum eram,quia non agitut

T

faíum. Ergo, Min.prob. i. Cle-

de pra;judicio alterius, nec e(l pericu-

d VP

mens folàm oquitur de particulari pec-

lum irreverentie , eó quód . abfolutio

ii

catorum Confeflione & "accufadione

detur fub conditione , v.g. Si cap

ax CSP

s

itt.

peccatorum fa&8 abfenti pei literas , vel

abfolvo té,

u

* perinterpuntinm , in noftroautem cafu

&.6, Probabilius eft; ne quidem fab:

"

"

[

. folüm eft Confe(fio confufa & iimperfe-

conditione abfolvi pofïemoribundu-xm-

"m

&a corfiflens in oflen(ione doloris &

etfi aliàs probum Catholicum , qui nul^

j D

defiderii confitendi. Irem Cletnens in-

la dedit figna doloris vel defiderii con-

feffionis.

?i

i

tetrogatas refpondit,quód fua intentio

non fuerit eo decreto. comprehendere

1 gmälï'

KRatio: Quia defant. effertialia Sa-

cifum moribundi Confeflatíum advo.

cramenii Peenitentig. Quod prob, Name

gxgnfläü

.öüïnh

cantis, ut oftendir Sylvius hic q, 9. in

et-iïdinpriimi's admittatur ; quód non fiat

j Dku« f(

dub. fuperart. 3. in R, ad 1. Pro. ea-

itreverentia Sacramento, eó quód infir-

12

J

dem Min,2. Impeife&a illa & pro ca(u

mus abíolvatur fub conditione ; Itet

NI

d

)

Jf

4

neceffitatis fufficiens Confeffio non eft

etfi detur ,quód habeat dolorem inter«

j

illud tcftimonium teftium , quo teftan-

num , attamen effentialiter reqairitux

Ey

n

tut , quàd moribundaus Coufeffarium

aliqua peccatorüm (5 non in fpecic,-fal-?

^

—

petierit,vel figna doloris dederit, fed cft

tem ib genere) accufatio feu confeffio

jF| — fignum aliquod fenfibile pamnirentis , in

externa , finon voce faltem fignis faéta

7 Peliït |

ipío moriente virtualiter manens in ali-

vel per interpreterm, quà dolor internus

quo fui cffe&u ,teftes aurem. habenr fe

j

do:

fiat enfibilis & imploretur officium Ju«

(5 [

Nnnnaun $

dicis j

N

ZRACZATVS XZII, Examen g.

£012

dicis: Sed talis accufatio non datur ,

- XCV. y. 1. Quiá nativitate eff muz

at

ut füpponitcafus. Ergo,

tus,& fcribere neícit, confiteri debet (i-

- dilut,

gnisac nutibus,& ad id tenetur, quando

XCIV. Opponzo contra hoc I. Legi-

DI

tur , quód Clemens VIII, aliquem ex

preceptum confeflionis obligar.

i pang

fabrica S. Petri cadentem fic abfolverit

Ratio : Quia precepti implctio noa

h:

eft cali muto difficilis, ctim enim aliaa-

in ipfo lapfu, - Etco.

usf

2. Talis homo per a&us Chriftianx

nimi fui fenfa (ignis & nutibus poffit

tmMpran

vitz , & Sacramentorum antehac fre-

exprimere, poteft & peccata,

h, q

Notandum Confeffario, quód ab cà

quentationem fatis indicat, fe etiam in

um

mortis articulo Poenitentiz Sacramen-

facilis cum tali peenitente agendum ;

dtopi (

tum poftulare : Sed hac poftulatio eft

ejusque nutus faciliüs intelligendos,om-

hi oml

uzdam externa confeffio.

nino confultum fit, ab iis, quibus peeni-

Atl

2. Ex eo, quódtalishomo Chriftia-

tens convivit , priüs petere informatio-

n

né vixerit , prfumitur habcre implici-

nem, nec debet Confeffarius (excepto

f ve

mortisarticulo) eum abíolvere, nifi u-

tam voluntatem |fufcipiendi Euchari-

Miding

fliam & Extremam Undcionem,

Er-

num faltem peccatum in Ípecie & pat-

ud ul ]U!

o & Poenitentiam.

ticulatim confueto aliquo nuta. expri-

Qj &

LAd x. R. Primà cum Lugo effefa-

mat ; licét pe&tus cundendo, fe de pec-

lil dis

bulofum.

2, Dato , quód Clemens

catis dolere fignificet.

Jiarelïnquar,

VIIL id fecerit , fecit ut privatus Do-

3:, 2, Si ille mutus effet fimul à na-

Wimämm

£tor , cujus , ut talis , auctoritas non

tivitate czcus, vix poteiit ín eo fuffi-

"d

convincit.

ciens difpofitio deprehendi , nifi pri-

ACl agete

Ad 2, cranfeat maj,de interpretativa

tnüm poft infanriam ut aliqualem ta-

tionis ufum habens , vifum amififfet ,

Fanuraj

voluntate,& neg.min., oppofirum enim

tunc enim poffet abíolvi , fi pet fignafe

"treuids

patet ex noftra probatione,

N oj

Ad 3. neg.confeq, Quia Sacramen-

difþolïzum oftendar, & Euchatiftià refi-

6i, Cxterüm fiextraordiaarié contine

D llf Pfccaml

cum Pesnitentiz pro materia & patte

geret, uthomo à nativitate furdus, ca-

Wtapg

effentiali habet. ipfos aétus fenfibiles

panitentís, qui in cafü pofito non

cus, & mutus taliausüis rationis fpeci-

"l ga

*5", NI

dantur:;. fecus cft de Euchariftia , &

mina daret , ex quibus colligeretur de«

teftati peccata;effet (altem fub conditio-

t'äülium»d'em

Extrema UnGione. -

í

Qu

wid etgo beneficii preftandum tali

ne abfolvendus in ariiculo rottis.

;äf*UShabear

"a,

dgonizanti?

3:.3. Si non inveniatut Confeflarius

,

Dico:Ptec

ejusdem lingua,cujus eft peenitens,nec

ibus Deo & San&is ef d

MW

;Ifünitemh

Ü

commendandus,

alíus qui poffit effe interpres(de quo vi-

Ti

QUUERO X. Quomodo confitebi-

de Exam. 4. n.6o. quando quis teneatur

tur homo à nativitate czcus & mutus ?

confiteti per interpretem) agat, ut tive

| ;amnms d

vel ignarusalienz linguz? vel infirmus,

per verba five per fignaaut nutus;aliove

ïu'i"ü"ft'fäbn,

;

qui non poteft relinqui folus?

modo accipiat aliquod peccatum pro

ï:ülän

lcu[um

D

mate-

M"""fmu:

" WUIG

-

Á

De Peeaiteutia.

1023

du

materia: quä habitá eum ab omnibus

QULERO XI.Qu,id cenfes de recidi -

x

abíolvat, eifi confitens non fitin arti-

vispoffüntne, vel quicunque aliiabfol.

qui :

vifub conditione fi non relabantur? vel

culo vel gravi periculo mortis , fed a-

h

fine abfolutione dimitti ?

t .

liàs preceptum urgeat.

Ratio : Surdus & mutus pet

nga

iil

XCVIL z, r. Abf'oluü;)- riunquam*

& nutus faciunt confeffionem formali-

danda eft (üb conditione, nifi ex ratio-

T

ter integram.Ergo idem eftin prafenti.

nabili caufa: ob quam prudenter inter-

Mota , quód talis poenitens , cujus

dum adhibetur conditio de prafenti

1uödabcï

linguam non capit Confeffarius , ha-

aut de pratetito.

golit

bitá copià Confcffarii fue lingue, te-

;cudomm-

Ratio 1. p. Quia fieret irrevkerentiïa*

meatur omi(ï'a & non bene intellecta

Sacramento, & injuria Peenitenti,

:ibn:ptwi-

confiteri,

r

- z. Pars patet in cafü, quo Confeffa-

. X€VI, g. 4. Si Sacerdos veniat ad

; r

infrmum vel moribundum , qui non

rius dubitat de difpofitione vel capaci-

1t, iil

poteft relinqui folus, fed'ab aliis conti-

tate poenitentis.

ii

nuo eft adjuvandus , uti funt recenter

&.2, Gtaviter peccat Confeffarius &

y p

vulnerati, & mulieres partutientes, &c.

Sacramentum invalidat, qui dat abfolu-

t

dimiflis aliis perfonas pracisé neceffa-

tienem fub conditione de futuro,v.g. 5i

rias relinquat, & ubi poffibile efl;potiüs

non relabaris, Si ablatum zeftitueris,vel

qii

virosquàm malieres: eosque moneat,ut

fi jamverum eft quód ablatum reftitues.

W M*'

autesoccludant; & oculos à facie peeni-

Katio : Tum

uia nom eff in. bene-

j f

tentis avertant, & quódfub mortali te-

placito: miniftri (üfgendfCIC' Sacramen-

um*

geantur ad fervandum fecretam,ft forté

tum vel effe&um ejus: non Sactramene

ul

obiter quid audiant: (icque meliori quo

tum, quia formaerit falfa ; critque fen-

poteft modo pecnitentem interroget »

fus, «db[olvamte , & potius abfentem ,

audiat peccata,etiam per figna frpoffit ,

quàm przfentem.. Non effe&um ,quia

ul '&'h'

me com]['

acquarat, an doleat de omnibus pecca-

is neceffarió (equitur ex Sacramento va-

&US) [

J

tis fuis, quo annuente abíolvat: ita ta-

lidé cxhïibiz.o/ íubjedto capaci, Ergo-

(onii [F""

Tum etiam, quia fit injuría poenitenti ,

men, ut, fi poftea poft difceffum

gtl

Jf

ad(tantium detur occafio & facultas, &

habet enim jus ad abfolutionem abfolu-

M

(ub[OHüw

pouiteris habeat vires ,ex inftituto: ejus

tram, cüm illiushic & nunc fit capax, ut»

fi hic & nunc veré habeatanimum refti-

tl

Confeffio audiacur. Quamá fortiori te-

(uh

netur gæniten's l'CPEtC[C:& Emrecon.va-r

tuendi,etfi forté executio non fit futurs.

Ergo-

-

gt

leícat, -

5&.,3, Probabilius eft, quód peccato-

(

W [d

Nota iater Propofitiones ab ATexand..

'V(,nca

i[[

VII damnatas effe etíam hanc n. x 1.Pec-

ribus nullum emendationis ípecimen:

t

" yi

eatain Confe[fione: omiffa. (emablitaob in-

prafeferentibus, fed ineadem mortalia

J

continuó: relabentibus , licét dicant fe

(

Y

Jlanspericulum vita; , aut ob aliamcau-

a !

habere verum emendationis 9:090&5-*

fam nom tenemur inf.,/&gzezz;;"(fqugia-na'

ss

n

exprimere..

a

1024.

TRACTATUS XHL Examcn s.

atad

abíolutio non Gtimparrienda,fed diffe-

Ergo ficut cóntra íe dicenti Confeffa-

Bj

rius ctedit, ita & ptote dicenti fe ha-

renda ufquedum emendationem non

At

folüm verbo fed & opere probent : (ive

bere ferium - emendadionis. propofi-

Ql ero

tum.

ille relapfus feu recidiva proveniat ex

dtincoy

3. Judex debet procedere (ecunddm

retentaoccafione proximá peccandi,üve

a:ipimr.

&x inveterata peccandi confuetudine.

allegata & probata: Sed Confeffarius

t

æms&ugl

Differt hzc fententia à do&iina No-

eft Judex.

Ergo.

titaile

vatianorum , hi enim abfolutionem &

4, Peccatum,quod per peenitentiam

n 2

Euchariftiam negabant etiam iis, qui

non deletur , (uo pondere ad aliud tra-

tf

pænitcmiam & emendationem etiam

hi. Ergo talis peenicens cxponizu:r

majori periculo.

ii )

opere comprobabant.

: aa dolor

Ratio: Sacerdos licité poteft actene-

-Ad 1. neg.conf. Quia Deustanquam

il

tur facere id, quod ei competir jute cla-

Ícrutator cordium ipfam internam ani-

- Merran

vium divinitüsconcello, & quod faluti

m difpefitionem claré videt , non au-

animarum expedit: Sedin caíu pofito

tem homo.

"tl

ita eft cum dilatione abfolutionis, Er-

"44 1. neg.confeq.

| QQiä quälxtü;n

ad commiffa peccata nemo majorem no-

*tllurion

go. Prob. min. pro 1. p. Chiiftus Jo-

"tfteif

an. 20. Apoftolis eorumqQue Saccello-

titiam haber quàm peccator,aft de faffi-

IT

ribus dedit poteflatem , non folüm

ciente difpofitione judicare non (pediat

dimittendi fed & retinendi feu alligan-

ad reum.íed adJudicem;nonad egrum

Ri

AU

di peccata. Ergo. Prob. min. pro 2,

fed ad Medicum : & reus eam debet

parte: Quia conducit magis ad appre-

probare non verbis tantüm,fed & opere,

hendendam morbi acerbitatem — feu

Mi

Et quamvis Judex per fe & zegularitet

omnem notitiam accipiat cxore poent«

"iC

peccati gravirateim , ad concipiendum

j f';mm fffcom

firmius emendarionis propofiuím , ad

tentis ; aliqnando tamen eam etiam de-

bet habere ex opetribus, & non folüm ex

rf

humiliandum fe per pocnitentiz opera

coram pedibusSalvatoiis, Etgo.

hac confeffione, fed etiam ex prioribus,

æ?[*"fm r

- WJ z

Confirmat hoc experientia,quácom-

quarum notitià , licét non extra, bene

tamen intra confeffionem uti potelt ;

N

pércum eft, plurimos inveteratos pecca-

tores, quibus peccandi confuetudo &

cauté tamen & prudenter.

N[[

facillima abfolutionis fiducia jam quafi

"Ad 3. conceditur totus Sy

llogi(mus,

calium obduxerat, hoc unico medio

r

"

Íed negatur, quód talis peccatot. fuffici-

D

fuiffe emendatos.

enter probet fuam difpofitionem , pro-

EM

M

XCVHI. —Oppono 1.

DEUS fta-

banda enim eft opere, non verbistan-

!ed hab

tim abfolyit, in quacunque hora inge-

tüm, qua fzepe fcfellerunt ; ut ram cre-

H*DC

muerit peccator. Ergo idem incum-

bra recidiva probat.

Ttnine

bit Chrifti Vicario.

44 4. antec. eft verum de peccato

l Po:ra[]c

?. In hoc tribunali peenitens eft fi-

cujus manet affe&tus & -co"mplaccn'tia..

i [ Undal

&nul reus , ator (eu accufator , & teftis,

Hinc aliud eftde Medico corporis , ille

InC(

enim

4

Ü

De Penitentza,

XO025

enim medicinam negando patientem in

Conï:ü-;

»

ritatis, ne preptoperá abíolutione pos-

J

majus pericnlum conjicere poreft.

nitenti relabendi facilitatem prabeant ,

f

| ?NPW

Nota tamen,quàd quia nulla Kegula

& fe alieni peccati. participes faciant,

e[t ine exceptione;imó exceptio Regu-

Meliera funt valnera diligcmi"s quàm

f

lamin contratium firmat,ita in praenti

fraudulenta ofcula odieutis. Prov, 25.

5

vf

excipitur. — r, Articulus & periculum

Vulnera noli operire, que debent fecati

mortis feu gravisinfirmitas , tuncenim

& uri.

tentuyt

penitenii fe.finceré dolere afferenti cre-

QUJAERO XH. Quid faciet Con-

ii

dendum. . 2. Si rariüs fit lapfus, & me-

feílirius , qui in excipiendo Confffio-

diaà Confeffario prafcripta fedulà ad-

nemcomnmifit errorem ?

s tx?oni!.m

hibuerit. 3. Si det valdeextraordinaria

XCIX. $. n

ui poenitentem ab-

st

figna doloris & emendationis, & petat

folvit invalidé, f1ex ejus monitione tí-

fibi media pra fcribiad peccata vítanda,

meat oritura fcandala, vel gravedam-

Xtna

Obfervandum ctiam , anpoenitens

num tertii autiipfius Confeffarii , relin-

"m

brevi poffit habere aliam vel eandem

quat poenitentem in bona fide, & com-

confitendi occa(ionem, an hoctribunal

mendet Summo Sacerdoti Chrifto , &

1 quanrüæ

€x abfolutionis denegatione vel dilatio-

doleat de commiffo defe&tu.

1 ['orem no

nenon fitei füutucrum onerofum,&c.

de

Ratío : Quiatunc nimis difficile &

mM?C*':X!I

: Quid ff urgeat przceptum annuzx

moraliter impoffibile ceníctur füpplere

ommunionis, cui premittenda Con-

defe&um abfolutionis,

vl

feffio»

&.2. $i Confefor ille talia malanon

um o

Dico, per accidens p'om: abftineti fine

timearnon debet defe&um abfolutionis

f

novo peccato ex rationabili caufa , ita!

peenitenti extra Confeffionem fimplici-:

p

enimait Concil.Later, in quo illud pra-

ter manifeftare.fed (i praíens fit, fuavi-

g 0[? Pæm'

cepuum eft conditum: AJ/f/forre deconfi-

tet dicatci : Libens viderem, ut adhuc

gaume

Aio propru Sacer dotzs ob alzqmm Yattopa-

femel mihi c »nfitéreris,habeo enim quae

J (Oïümf

dilemcau[am adtempus ab ejus perceptio-

dicam pro faluteanime tug.

une duxerit abflinendum,

Ratto 1.p. eft, ne Confeffarius argua-

l us bl;

.. Qnid fi talis homo fine abfolutione

tur reus fra&i Ggilli.

n mi P()Kwï:

dimiffus poítea moreretur fübitancá

2. Pars patet, quia fuavior agendi

morte?

modus ín eo caíu non datur.

Retorqueo : Quid . fiid contingeret

B^.3- Si hoc pnitenri non placcat,

d

antequam abíolutionem petiit? Deinde

vel eum non noícat , vel convenirenon

gl

dico, quód habeat remedium conti-

.A

tionis.

pofficüm abfolvere abíentem non pof-

g

fit, agat,ut di&tum eft in R. 1.

"n

j

Hinc memincrint(*,*mufefï'arii ;ut pec-

Nora tamen, quód cum licentia ex-

catori lapfo, faucie ; & lemivivo relicto,

ecCc.w

*

preffa paenirentis & feclafo omni in-

oleum. infundant & vinum

?

oleum

commodo extra Confeflionem poani-

tll

um feve-

mFW

n

benignitatis, ne defperer; .vin

tenti hunc dcfe&um poflit pandere.

)

Ooeooe

Ad

enil

1

*s

37

2nd4

1026

ZTR

4LV.—-x

ZU$ YI Examené,

shanfd

Ad quid teneatut. Confeffartus in

nuit, vel fieam infe füfcepit & non fe-

d

caufa reftitutionis , fi ad eam nonmo- cit, vide Tra&.S.Exam.G. DIlI7.

sfitat

j roniti

mä&«—æwææ—wmwææw»ææ&&»æäw»ææ&

u Conf

*

102 iC

m

EXAMEN-CVL

rem.

li In;egi

De Qualitate Confej.ïümä. d. 790m-. m

f:ïonfcfüol

Aipolte

N

1077

Supplem.q.9-per 4art.

tibeccult

' UAERO L. Quz funt qua-

3« Pura, Ut fiat debito fine ,nimi-

&i

rum ex puraiatentione Deum placandi,

litates ad legitimam Con&f-

V Lab

fionem requifita ?

& veniam obtinendi.

hi, qii

C, Refp. z. Angel, Do&t.

4. Fidelis Seu ut fit veta , nec di-

T.

cantur peccata,, qua non funt commit-

art, 4affignat fedecim contentas his ver-

j 1 Attg)

fibus:

fa, (iveinortalia;tunc cnim e(fec men-

A0 tredi

dacium mortale , & fimul facrilegiums

Siz femplex » bumilis confeffo , pura, fi-

Mionis,

quia annullaret Sacramentut ; five ve-

.M ij

delf/:fx,

nialia, Dequo vide Exam.4. n.j 7 R.7.

WiDoblie

"H que frequens, nuda, 9 difcveta,li-

:

& 8.

- bens,verecunda-

Propter eximios fru-

LT

$. Frequent.

Mrd p

Intägm, fecretas €8 lachbrymabilis, ac-

&us, quos Confcffio patit : quá in re

celerata;

.If' AW/;

ftandum cft conülio- dire&oris con-

,

:

Forti , €8 accu[ans , €9 fit pareve pa-

Ícientiz.

[

nfisi t fem

T4td,

€. Nuda. Ut omiís& obfcuritate

- Explicautar [imgula cum 5,D.

R ;

fat verbis clatis, non ambiguis; -qec

X

"tig C

affe&atis.

1, Sunplex, Vlt peenitenscum pec-

MM à

cato nihil dicat, nifi quod ad ejus quan-

- 3. Difcreta , fe

u p;udens. -Efta'u-

tem hzcdiíctetio, non folüm ut pecca"

tP.Z- Exh

titatem fpe&at , omittatQue omnes inu-

Wf

tiles difcurfus,& impertinentes circum-

ta prafertim carnalia dicantut terminls

D

honeftis & ntodeftis , fed etiam,

ut::o

A

tll "

ftantias.

majoti

üh'q" du

2. Humilis. Ut peenitens omnino

ait, ut homomajora peccata um

*

pondere confiteatut.

Ilteg

( li t

fe abjiciat, & fe miferum & infirmum

libeta,

confiteatut,

Item ut confiteatur cum

9. Lilens ,id eft,voluntatia,

d ut [ith !

non coa&a , nec facla ex

metu v. g. ex*

«'Mnon [ubüü

reverentia , capite nudato, genibus fle-

w

,

communicationis agt mu

l&z: qgi ta-

D

u U*&huS

;iS; &c.

fien

umanmr

ltonfl "

z

|

[

j

1

. De Peenzteutza.

-1027

T

QU ARO II Poteftne dari Confef-

mén confifionem noninvalidat, modö

U

aliàsre&té fiat.

fio facramentalis valida, & informis,fic-

-9- Ferecunda. Ut paenitens ex hor-

ut poteft dari Sacramentum Baptifmi

rore turpitudinis peccati erübefcat, cum

Confirmationis, &c, validum & infor-

d

- coram Gonfeffario , cum in fua confci-

me;non quód fit fine forma,fed fine cf-

entia , nec jactet fe de peccato.

uz

fc&u, fubfiftat tamenin valore?

'

/

verecundia

* CI. Quoad hanc quaftionem non eft

fa&ionem.

plurimüm confcr»t ad fatis-

tanta difficultas de aliis Sactamentis ,

10. Jgtegra. Ucnihltaceatur, quód

ac de hoc, utporte cujus materia pro-

l.

|

ad Confeffionem fþcötät.v Sed de hoc

xima funt a&us ipfiusmet poeniten-

tis.

- . plura poftea.

1UOn decreta ob conditionem fori, in

Refp. cum S.'Thom. a. 2; affirm, in

[

quo de occultis agitur, ne quis feipfum

uno cafu, quando nimirum attritio non

OEM::TF

- diffamet publicé,

eft gene:alis, nec fe extenditad peccata

uml')þizïä

12. Lachrymabilzs ,puta , lachrymis

ex inculpabili oblivione in confeffione

mentis, qui eft dolor ac difplicentia

A

omiffa v,g. habet quis quatuor. peccata

1 I dl

eccati.

mortalia, & ex his tantüm confitetur

x o

C -Accelerata'; Ut confiteatut

tria,cum attritione de iis;fupernaturali

quidem,atramen ex motivo particularis

dR — fatim , necdiu torpeícat in ftatu dam-

lt

nationis,

deformitatis trium peccatorum , quar-

wl

14. Forths Ut pornitens operetur

tum veró ex natutali oblivione omittits

,4.055*'*"

immobilitcr, & propter verecundiam

proínde de eo nullatenus nec virtuali-

veritas non dimittatur , nec timor ac

ter velimplicité dolet,quia omnino pu-

' aximi0$ 7

tat feillud non commififfe.

pudor à confeffione deterreant.

j qüïi".

1f «decufans,nimirum ex parte con-

Ratio 1. Sacramentum validum &

du

Htentis, ut fenon CXCU(C[', nec alium ac-

informe dicitur, quod habet omnia fua

.. cufet.

eífentialia , & tamen gratiam non cau-

o

16. Parere parata, nimitum Sacer-

Íat : Sed fic eft in calu pofito,

Ergo.

m)mguiwl

doti,tanquam Chrifti Vicario,ejusCon-

Min. pro r. parte prob. Effentialia hu-

filiis obediendo,

jus Sacramenii funt , Dolor, Confeffio

lu :

. . Refp, 2.. Ex his qualitatibus alique

formaliter integra , & Abiolutio: Sed

. funt de neceffitate confeffionis,)nimirum

in illo cafu datur dolor feu'attritio fu-

jif

u

wt fit fidelis, non confitendo fcienter

pernaturalis (licét hzc per accidens;ni-

j

mortale, quod commiffum non eft. Ut

mirum ex naturali oblivione, fe non ex-

P

í|

^Wb integra integritate formali, de qua

tendat ad peccatum omiffüm) Item

oflea. Utfitlachrymabilis, quia fine

quia oblivio eft inculpabilis , datur

N

dolorenon fübfiftit. Aliz funt de con-

confcflio formaliter integra : & accedit

j

filio feuad.melius effz,bi(i tamen alique

abfolutio. . Ecgo.

Min. pro 2, parte

j

n

earum fumantur nimis rigorosé , ut pa-

fupponitur. .. Ergo.

f/

Oooo 0042

Ra-

tebit confidcranti.

u

-

X628

TRACTATUS XIIIL Éxamem 6,

Ratio 2. Effe&us caufx efficiéntis eft

caufent gratiam quod etiam de hoc Sa-

Jupt

illà pofterior , & poteft caufa effe (ine

cramento,ut informi;claré docer,S, Tho;

yud dl

illo, cüm nec fit de effentia, nec proprie-

híc a.2.in c.dicens: Quamvis tunc non

at

tas ejus, & effentie caufa & fignipra.

pereipiat abfolutiomis fruilum , tamen

[ qumonll

&ici fufficit caufalitas in adtu primo:Sed

recedente fitlioue perctpere inciptet , ficut

at

etiam 1n alizs Sacramentas eíl, — 'Uude

gratia cft effe&usSacramenii in fuo va-

TE

lore conflituti,canquam caufz efhcien-

non tenetur iterare confe[Tnem quifitlus

tiriüoc

tis, Ergo, Subfumo: Sed juxta di&a

accedit.fed tenetur posimodim fitlionem

sylira

Sacramentum eífe informe nihil eft

fnasn confiteri. ltem fupràin Exam.r.

j Ade

aliud, quàm illud effe fine effe&tu fcu

n. 8. vide quisfit (enfus verborum for-

Artamer

ratià. Ergo.

mz, ltem fuprà Exam. 4. n. $7. ante

At

Nota, ex eo, quód Trident. Seff. 14,

R. 3., quód per confeffionem informem

At

€.4. in attritione non fepatet vel diftin-

impleatur preceptum confeffienis an-

hi L

nüz,

guatrationem partis Sacramenti à ratio-

pm conf

ne difpofitionisad gratiam,folàm colli-

Vatia argumenta ,quae objici poHïmt,

LE

gi. quód eademattririo per fe & regula-

folvuntur ex Notabili pofito,& locisci«

riter fit fimul parsSacramenii & a&u

tatis: alia videin Auttoribus.

A d

i Wrptte

difponatad gratiam; cum quoflat,quód

UAROYIIH. Poteftne Confiffio

Jtin damn

per accidens primum poflit effe fine fe-

aliquando dimidiari? qualis ad eam te-

cundo propter obicem ex parte fubjecti,

quiritur integritas: Quid fentiendum de

55118. E(go.

EM

qui quamvis in cafü pofito non fit poiï-

circumftantiis aggravantibus?

m

tivus, id eft, voluntarius , efttamen ne-

CII. Ante R. Nota ,quód integritas

1 Íin

gativus feu involuntarius , eflentiam

Confeffionis fit duplex : Una m ateríalis,

Prini; $

quidem Sacramenti Bon tollens , bene

qug etiam vocatur mathematica,vel mes

ientis [f

tamen effedum, & eoipfo, quód invo-

taphyfica , & ef , quandoparnitens nul-

"upffron

luntarius eft, excufans à novo peccato

lum planépeccatum ab ultima confef-

fione commiffum , five fcienter fiveig-

ridef

& facrilegio , cüm enim ignoti nuíla cu-

! Sl p æni[fn

pido,obicem non cognitum tollere

noranter omittit.

Altera eft formalis

N imi(ïl')( lg

non poffüm. Nec verum eft , quódtalis

fcu moralis, quando quidem aliquod

homo faciat totum quod eft infe, quia

ïw,vidc fir

peccatum omittit, fed vel ex inculpabili

"

fimpliciter & in fe ex auxilio gratia

oblivione aut ignorantia , vel ex ratio-

h;v Siltm [e

(quod non deerat) poterat & debebat

nabili causá, nimirum quia fundaté pu-

elicere dolorem generalem fe virtualiter

tat. vel timet , Confeflarium non fer-

" p

MM

extendentem ad oblita: quá extenfione

vaturum figillum, vel ex hac fcientia il-

Wm Qf

pofitá, & non aliter per hoc Sacramen-

laturum grave damnum Pecnirenti ve

tum homo fit exattrito contritus,

alteri.

Hoc notato

st

NULT

Vide fuprà Tta&. 1 1. Exam, 2. n.13.

&.I. Eft defide, & de

kjare di&ino,

& x4.an & quomodoSacramentaNovz

quàd Confeffio facramentalis pet (c de-

Al r

,* sïpæniten

Legis £a furcepta.-geccdcgw fictione

beat effe integra matgxializer,

K

- [iglllif

R

Ó —

De Pemutenutia.

'1029

-

lod

Ratio patet ex officio Judicis, qui noa

$. Si peccatum omitratut ex invin-

t

poteft. legitime ferte Sententiam , nili

cibili ignorantia , vel oblivione , de qua

T^

cátisà probé cognitá; & ex officioMedi-

vide fuprà TraQ.3, Exam.1.n.23. Àn

M. m

ci, quinon poteft bene mederi;nifi to-

fcrapulofus aliquando excufetar ab in-

ij

ram íinfirmi babitudinem.: cognofcat ;

tegritate confcffionis , vide Tra&. 2.

d i

quia, utait S.D,a.2 inc., Medicinaque

Exam.2.n.4.

mj

üni morbo competerét;alteri nocumen-

6, Si Confeffarius timeat , ne audi-

ii

tum praftaret.

^

endo integram confeflionem iaficiatur

ibBun.

iam & effe&um lin-

R.2. Ad effenr

morbo lethali peenitentis, v. g. tempo-

d t

jus Sacramenti , in quibusdam cafibus

re peítis ; quo cafualii privarentur füo

TL

obimpotentiam phyficam vel moralem

Pattore.

minkuma

pexnitentis fufficit integritas formalis,

7. Sipeccatum non poffit manifefta-

ffini

Ratio ; Lex Chrifti obligat ad inte-

ri nifi manifeftando complicem, cuiex

gritatem confeffionis rationi confenta-

manifeftatione imminet grave dam-

num.

De quo poftea,

,,ïciPofïnm

neam : Sed integritas materialis non

ho

CIIL 59:.4. Deobligatione confiten-

femper. eft rationi coníentanea , pote&

enim vergete contra charitatem proxi-

di circamftantias, five fpeciem mutan-

"

mi& in damnum ejus;tut patcbit ex ca-

tes five folàm ageravantes, vide fuprà

m

fibus.

Ergo.

Trad.5. Exam.2. n.26.& 27.

j

g. 3. Ca(üs , in quibus integritas

An Confeffio poffit dimidiari ex eo

Jormalis & dimidiata Confeffio fuffi-

)

quód ponitens v, g. foemina timeat

cit, funt

confeffarium à fe fcandalizandum, vide

i?

? u

Primo:

Si homo mutus, furdus;bal.

fuprà Tra&,7. Exam.7.n,1 40.

d

butientis linguz , vel ignoti idiomatis

Decafu,in que audiuntur fola refet-

mon poflit omnia fta peccata explicare.

vata, vide fuprà Exam,2.n.21.in R.ad 4.

ii

t ^

Dequo vide fuprà Exam, f.n.95,

vide etiam unde fumatur multiplicatio

2. SiPoenitens fit inarticulo mortís,

gl

numerica peccatorum , fuprà TraQ,4-.

vel amiferit loquelam inter confiten-

Exam.2,n,3 2.& 3 5.

df

dum , vide fuprà de moribundis ibid, n.

Not?, inter Propofitiones damnatas

yic

9j,& 24-

ab Innocent. XI. effe etiam hancn.$9.

3. Sitempore peftis ; naufragii , vel

Licet! [acramentaliter. abfoluere. dimi-

v,lcxmï'

d

inflantis periculofi pralii rationabiliter

diaté tantim. confeffos ratione magni

"TA

timetur, quód Confeffarius integras ali-

concur[us Panttentium , qualis v,g.pot-

(

quorum confcífiones excipiendo, alios

3&4*,*;7

l

est contingere 1n die magna alicujus Fe-

t

negligat, poterit pluresaliquod pecca-

JHivitatis aut Indulgeztia.

n

tum confitentes fimiul abfolycre, infor-

CIV. &.5, Sola verecundia non ex«

, irith

ma loco 7e ponendo 7os.

cufat ab integritate confeffionis.

4- Si Peenitens fundaré timeat. fra-

Ratiío: Qui vcl que nen vetecunda-

I

&ionem figilli,

tur lumnum Bonum gravitet offendere ,

W

M

Qo 0000 3

non

*

TRÁACTATUS XIIL Examcn 6.

1030

ao

non debet verecundari coram pedibus

ría, in alera fuæciens feu libeta.

ETU

Salvatoris fe humiliare plené & integté

Ergo.

;

il

confitendo deli&a.

Dico 3

. Si qüis valde;bhorreat tà-

lia mortalia tali Confeffario confiteri ,

Bn1;

Quid fentis de puella, quz ex vere-

(

cundia unum mortale omifit , attamen

nulla eric culpa, di&to modo Confeffio-

nem dimidiate.

at p

poftea. fpiritu poenitentiz a&a firmiter

;—::fonam

roponi illud confiteri'in proximo Pa-

Ratio ef? : .Quia tunc juíta gde&

econfcientiam fol-

caufa,

- sim

Íchare,quo advenient

il-

&tj DC

licité, quantüm poteft , difcutit , fcd

Dico 4. Per accidens fieri poteft,ut

talis peccet etiam mortaliter,fi nimirum

/milit

lius peccati omiffi non recordatür ; &

in hac oblivione manet quinque annis;

per hunc confitendi modum feexponat

As ap

Mtonin.

quibus elapfis peccatum illud in men-

periculo labendi vel relabendi inmot-

talia, & ea nunquam cfficaciter evitan-

d- T

tem venit , teneturne repetere omnes

ConÉffiones quinquennio fa&tas.

di, Hoc accidere folet illisqui de in-

f'i.»"ärius)dfl

. Tüm

Dico: Sufficit iterare illam Confef-

duftria adeunt Confeffarios imperitos,

vel quibus funt ignoti.

mdueft

fionem invalidé fa&tanomniaque pec-

cata inea confeffa denuó confiteti,

CVI.

uti aliauod mortale omifit in

Arbuy

Ratio: Cüm oblivio fuerit inculpa-

Confeffione,ad quemConchärium de-

: aifngn

bet tecurtere?

bilis, aliz confeffiones illo quinquen-

k

'tim qi

i

nio factz fuerunt validz,

Ergo.

Diícocum S.Thom.Opuf&:. cit, Siex

,.'

OO

T

CV.

nid dicendum de illis,qui duas

oblivione, inculpabili etiam,omifit,op-

m aïlqmr

timé facit,dum poteü,fi redeat ad eun-

habent Confeffarios, quorum uni, tan-

V hs j

dem Confeffarium. Si ex malitia & ve-

" lindm,

quam extraotdinario, confitentur mor-

recundia omifit ,tenetur ad eundem re-

talia, alteri ut ordinario; venialia?

Af (or

Dico 1, $. Thom. opufc. 62,eos non

dire, Si veró vult recurreread alium ,

- Hiop$

ait $. D.tenetur confireri omnia peccata

At qu

laüdat ,ait enim : Hoc faciunt illi , qui

timent defpici à Confeffario velreputa-

priüis confeffa , & illud quod priüs omi-

namü)lf]ïp [il

ferat;& omnia quz poftea commifit; utí

ri minüs boni, plüstimentes humanam

Vi

& mendacium & fimulationem in( con-

verecundiam quàm divinam offenfam,

3

il

& plus amantes laudem. extrinfecam

feffionecommiffam.

"tl

UJZERO IV, Teneturnepoenitens —

uàm inttinfecam mentis pacem, Hinc

Katidn

propter Confeflionis inregtitatem reve-

communitcr non debet praáicari.

?IIH'QS- a

Dico 2. llle modus confitendi non

lare Confeffario perfonam complicis ,

iil

ledit integritatem . formalem Confef-

v.g.i peccavit cum matre vel ff)rorc"

" fraee

fionis.

Íaa confentiente?

"u j

Ratio: Quia adfunt omnia effentia-

CVII, Ante R, fupponitut üt cet-

tens poffit habe-

hu

[ia , nimirum forma & füfficiens contri-

tum, quöä fi talis paeni

tio de omnibus mortalibus, & in una

re Confeffarium , cui perfona com

pliz-

"irín

eo,

:'üqum b

confellione exhibctur matería neceffa-

cisnon eft nota, vel (i poffit coram

cut

^

W deCOU f

E.

, d

De Poeauittut.

1031

nifi alter cederet juri fuo , aut fi cffet in-

.l |

"cui et nota, veftem aut vocem mutan-

do ita fe occultare, ut non nofcatur , ad

famia formalis.

TU

idteneatur, — Hocfuppofito.

Dixi 1,in R, Compliczs vere talis $

vite

-&. Probabilius eft, quód propter

ift eft, qui voluntarié fe fecit participem

criminis,

Si enim totum peccatum

n

Confeflionis integritater pofficimó te-

neatur poenitens indire&é manifeflare

hat (ine culpa alterius , ut fi quis fuim

i d

perfonam complicis veré talis , quando

Superiorem diffamavit de peccato; re-

vera quidem commiffo fed occulto, &

fpeciem fui peccati nequit aliter expli-

r

cate, nec ex complicis manifeftatione

jufté occulta

[o

M

do; vel (iquis fuz matri

| pctcü.m

[nitit

ullum aliud damnum ei imminet,quàm

dedit pharmacum ad extinguendam

prolem ex adulterio conceptam.. Inhoc

feui

infamia apud Confeffarium, — Ita claré

d

. S Thom.in 4-difl.16.q.3-2:2:q.5-

conveniunt omnes, quód peenitens non

Simi-

j

Ratio: T um quia Judex (utieftCon-

debeat. nominare complicem.

liter fi frater commifit inceffum cum

jqi 1]

feffarius) debet integré cognofcere deli-

-Gum, Tum quia penitens habet jus

matte velforore non confentiente, fed

i:zïPffi(OS.

pro falute fuà feintegré accufandiin hoc

eam vi opprimendo, fatisfacit (ut Go-

oniini

facro tribunali;quod interdum non po-

net docet) (i dicat fc peccáffe cum con-

teft, nifi nominando complicem, Tum

fanguinea eam opprimendo , etfi cir-

gmde

tandem quiía alter vuluntarié faciendo

cumítantiam perfonæ non cxprimat.

Quia in eo ca(íu non cft veré complex ;

«t d

Íe corplicem , fcivit vcl fcire debuir,il-

lum aliquando a&urum poenitentiam ;

fecus fi fit volens.

Rn

M

Si nullum aliad immineat

jatà

dü

(l*

& habere jus ad Confcffionem integré

Dixt 2.

valiide

faciendam; ccffit juri fuo quoad famam

dampnum, quàm, &c. fi enim fimul fit

morale periculum ; quód Confeffor fit

anit

. refpectu Confflarii,; " Ergo.

Éx quo Sequitur 1, Quód diffamatio

fracturus figillum & complicem exrra

ïggdi.mfm !

Conf.ffionem diffamaturus, aut aliud

T

proximi , quz fequitur apud Confeffi-

grave malum illaturus in bonis cor-

m

rium,folia fit materialis , non verófot-

malis feu ex intentione, quia formàliter

poris aut fortunarum , &c. pornitens

)mm.&[lm: !

non debet eum nominare ; Gonfcífio

- nihil intendit , nifi uti jure fuo integré

g

tamen erír formaliter integra & valida,

confitendi,ex quo illa diffimatio fäqui«-

á

tür per accidens,

Vide infrà Exam.7.

& cameffec&tu.

Lmepüffä |

- &A 1.Q.8. an pocnitens poffit Confef-

CVl Qnemodo refolvzs huncca-

us

|

fum

?

H

| Wf«:zm

|

fori manifeftare complicem ob corre-

Carnaliter pcccárunt Sponius

Jf

w"*

€tionem fraternam,

& Sponfa,accedunt ad eundem Confef-

d

.Sequitur 2. Quod jus naturale de

farium , nullo alio przfente; Sponfa

j

jl

4 |

cenfervanda fama proximi in eo caíu

uti juxta dictajure poteft ; confitetur

.efet, necin fuo vigore maneat, — Cz-

dclidtum & complicem ; addens , ante

j

teroquin, prz ponderaret Juri pofitivo

3. feptimanas effe commilfum, eumque

7 at

qui immediaté poft fubintrabit , effe

g

El

di'vigo deConfeflionis integtitate;puta,

Msvf

uum

A

us

TRACTATUS YZL Eïxazmmy 5.

i

1032

&t

fuumSponfum , hic autem de illo pec-

- Qui f Confeffirius aliunde extra.

cato nullam facit mentionem , abfolvet-

Sponíz Confeflionem certó — fciat

filontm j

teeum Confeffarius ?

(yfrm.

Sponíum in Confe(fione mentiri?

Dico: Probabilius videtur nen pof-

Dico , non poteft eum abfíolve-.

tv

re,

h dritg;

fe Sponfo conftanter neganti abfolutio-

nem ncgati , licét fateatur feintra 5. fe-

Ratio efí: Quia grave p,eccätum eit

Vi n

sdun,

primanas non effe confeffum.

Sacramentum dare indigno.

Ratio : Tum quia aliis Confeffor

Solet híc inquiri fuper ag. 5. S.

(ifiooi

Do&oris , an Confeffio Sacerdoti ab-

(-Dui

frangeret Ggillum confcffionis reve-

lando peccatum Sponíz: Tum ctiam

Íenti fa&a , &-abíolutio ab abfente

tl ii

data fubfiftant. ?

Sed de hoc a&um

lib fv

quia, efto, non reveláffet, non tamen te-

eft in Exam

lin: Cog

nebatur magis credere Sponiz quàm

de.

*

.g.. n, $ 9. Q, 6, ubi vi-

ATRUR foco

SPonfo. Ergo.

lidioib.

Atptopr

-WSWWW*Q&W $4930 æ»wawæms—gwæw

"j at

;f;üm. cüm

* robabi

UORX AMINIEMS

EM

Üj M

b

Vi w )

e[fionis. .. Dottor q.

Pt hr m

De Sagilo Conf

..-L

N

per $ .avt,

bu & pto

x£es , ubi Confeffario Rri&ifï&m& idprae

B of

UJERO I, (&ïd eft Sipil-

Mi foil

lum Confeffionis, & quo jure

cipitur fub poena comminatoria depo-

A jdf[g, )

C)

obligat?2

fitionis, & perpetuz poenitentiz ; ac ree

Ufïi[atf (

t

CIX, mw.r. Sigillum Confeffio-

clufionis in Monafterio.

4

fu*'(noaümx ;

nis eft obligatio, quà Confeffarius te-

^ 2. Pars patecex inflitutione confef-

netur teticere ea , quz per Confeffio-

fionis. Namqui przcipit finem , etiam

ï"," EM

WLTT

nem facramentalem ei fuerunt manife-

przcipit media ad cuin neceffaria: Sed

Chriftus precipit Confeffionem, qua -

-t

ftata.. Vocatnr antem figillum, ad eum

MT

modum , quo ea quz in literis figillo

hominesretraherentur, fieretque eis 0-

diofa,nifi Sigillum ftri&iffimé obligaret

"ündi

munitis continentur , non func manifc-

N

ii

ftabilia fed fecreta,

Confslarium, Ergo.

Ratio 3.p. Quia fecretum naturale

z. 2. Hoc Sigillum Confzffarium

T i

obligat jure Ecclefiaftico , divino po-

feu extra C—OHfCHïODCm commifïum in fe .

n

Q

fitivo, & naturali,

gravi fub mortali obligat jure naturz, in

I Pars patct ex c.ommums utrinsque [2-

re levi fub vcniali.

Seccetum autem

l M*D- [-ïü

14

facra- —

(

B

P

De Peuiteutia.

X033

w&e mfli'

&cräme*maie femper eftin regravi,ob — « Karzo es£; Nemo poteft fe obligaie

V hii

ratíonem pro 2.parte adductam, Ergo,

ad celandum .aliquid cum prajudicio

nini

Corfirm. Kevelando fecretum natu-

boni communis, cuivis privaca urilitati

Ab |

tàle violatur fidelitas; qux juce huma-

preponderantis,quia aliàs talefecietum

Do,divino, & naturali obligat ad fer-

aut Juramentum cffet vinculum iniqui-

qamd-

vandum (ecrerum tanquam depofitum

tatis,

Ergo,

quoddam.

Ergo à fortiori Sigillum

2. Non licet ad impediendum le-

x

Confeffionis.

vedamnum privatumsaut leve deli&um.

" j

i

CX..Dwm de [ecreto naturali agi-

Ratto

Quflodia (ecreti. neceffaria

p

s , dic mihi , unde cognofcis aliquid

efl adconfcrvationem Reipublice. Er-

Áx du

dici fub fecreto?

gO

*

€bet praferri levi damno hominis

Dice : Cognofco id primó,fi exprefsé

privati.

(l L

É&cretum tecomenderur dicendo : Hoc

3- Licet revelare , fi damnum fit

tibi dico fub figillo confeffionis. Ubi

norabile , & deli&um grave fit com-

tamen proprié non eft figillum confef-

mittendum , quod non poteft impediri

p

fionis , ut patet ex S. L'hom. a.2, inSed

nifi revelatione fecreti.

Contta. cüm nonfit in ordine ad illam,

Katio: Quia fecretum non debcet o-

fed probabiliüs folüra eft obligatio fe-

bicem ponete charitati.

creti naturalis, major vel minor pro cei

Nota tamen, in hoccafu monendum

Monet ibidem S. D. Ali-

cxig;ntia.

prius effe (fifieri poffit) eum qui fecre-

quis non deber de. facili aliquid reci-

tum commifir,ut damnum vel deli&tum

d

pere hoc modo; . (i ramen recipiat , te-

impediat s quód fi nolit, conqueri non

netur ex promiffione hoc modo celare,

poterit de facta revelatione , fed fibiim-

|

acfiin confeffione haberet , quam-

putet,

-

fiip!

vis fub figillo confeffionis non ha-

4« Si damnum jam fitillatum,& de-

ml

beat, id et , proportionabiliter eádem

li&tum commiffüm , non licet revelare.

ii 4

tenacitate celandum eft; 2. Quando,

Katio : Obfervantia fecreti-, inftar

etíi non fiat exprefse, faltem commen-

depo(iti amico corniffi , majoris eft mo-

u À

datur fecreto , ut fi dicatur talibus ter-

menti pro bono publico & conferva-

minis , qui de fe fufficienter demon-

TY

tione fecuritatis civilis , quàm priva-

í,"

firant;dicentis intentionem effe ut fecre-

tum damnum aut delí&um a&u com-

miflum.

junfïï]lägdl

tetur, v,g. fi dicat : Hoc non diceremal-

Ergo.

teri; Hoc ribi dico tanquam amico; nam

:rclö,'"hd'.'o T

Peccaretne mortalitet , kqui fecrecum

d

reigravitas & modus dicendi fatis indi-

naturale fibi commiffum revelaret uni

cantrem commendari fecreto.

vel alteri amico prudenti.

Ergone nunquam licet revelare fe-

Mrale 1

cretum ?

Diflinguo: Si fiat cum periculo gra-

j*

vis damni, eft mortale, ficum periculo

j

Diflinguo. Licet aud evitandum dam-

levis damni, vel nullius , eft leve vel

s d

num publicum ,licét fecretum effet fub

nullum, nifi tamen forté i5, cui revela-

fct

tur,

jugafïxento recepfum.

P?PPPP

1034

ZR A'bTATw X Examen].

-

4» Sit cafus, quód quis ex confeffione:

tur ;effet de numero illorum, quibusis,

gt

qui fccretum commifie, abfoluté nollet

íciat, aliquem ad Przlationem promo-

At etuti ?

illud innotefcere,fic enim graviter con-

vendum, elle eá indignum.

tufentin

triftaretur,& ad revelationem effzt om-

Hac fuo ordinc fpïvit Angel. Do-

»

*

a quo]

nino íinvitus,

*

Gor a. F.

TOR

QUARO IL. Tenetürne Sacerdos

ZAd 1. ait:: Nec figillum Confeffio-

m

nis contra charitatem militat, quiacha- -

in quovis cafü celare ea, qua habet (ub

ifinddf

figillo Confeffionis (eu ex Confeflione

ritas non requirit , quód apponatur re-

ET

fa. ramentali ?

medium peccato, quod homo nef(cit :

dtin eod

illad autem quod fub confeffione fci-

CXI, x;.cum S. Thom., a. r, effigg.

üktetter

Ratto : Tum, quia figiHum confeffio-

tur, eft quafi nefcitum, cümillud non

1itho ddl

nisobligat jure naturz , Divino , & Ec-

Íciat aliquis ut homo, fed ut Deus, Ta-

clefiaftico,

men aliquod remedium adhibere debet

u

Tum etiam , quia hoc exi--

git bonum commune totius R eligionis

ip przdictis cafibus quantum poteft fine

qudid o

ltorgi

Chriftianz ; quod magna ex parte con-

revelatione confeffionis, ficut,monendo

V0 vt

fiftitin Sacramento Panitentiz,hoc au-

eos,qui confitentur, & aliis diligentiam

apponendo ne corrumpantur per hare-

1. Hacg

tem per revelationem figilli redderetur

4l B

odiofum & intolerabile.

Ergo,

fim. Poteft etiam dicere Przlato,quód j

m

Bs

Oppono 1. Quod eft inftitutum pro

diligentiüs vigilet fuper gregem fuum,

charitate, non militat contra charita-

itatamen ut non dicat aliquid per quod

Wt

LE

tem : Sed celatio confeffionis in aliquo

verbo vel. nutu confitentem prodar.

;

caíu militat contra charitatem.

Hzc S. D.

Ergo.

Ad z. ait : INullus ad räv'elationcm;

MD d g

Min,prob.x. Ex cafu quo quis ex con-

"Irercb

feffione fcit aliquem effe hzreticum ,

Confcflionis poteft ab homine cogi vel-

Ti i

quem non poteft inducere , ut à corru-

licentiari. Unde fi przcipiatur fub pe-

na excommunicarionis jàm latz,quód -

ii m

ptione plebis defiftat, « 2, Ex cafuquo

quis per confeffionem fcit,inter aliquos,

dicat fi aliquid fcit detalipeccato, non

Mogr

L

exiftimare .

,

—

]

ll 77

matrimonium contrahere volentes,effe

debet' dicere: quia deb

affinitatem.,

Etcgo.

2

quod intentio pracipientis cft , fi Íciatut

Wl

2. Si Papaalicui Confeffario fub pee-

homo , hoc autem non (cit ut homo,

p

Bo

"l

naexcommunicationis praciplat, ut

E:tfietiam exprimeret de confeflione in-

1 üt

confeffionem revelet, tenerar parere ,

térrogatus,non deberet dicere: necex-

hr

Hff fVCfte[

Ergo.

communicationem incutrretet , quia

mdgþ,, M

.

"ütte

Sit cafus,quód Confeffor addurc'a-

non eft fubjectus Superiori fuo , nifi ut

fs

tur in teftimonium pro illo peccato,

homo: hoc autem non fcit ut homo,' a

ln

Nx

D

quod fcit ex Confffione, & cogatut ad

utDeus. Hzc S.D.

D) BD m

Eu

jerandum veritatem.

Vel quód Ab-

-Ad. 3. Homo non adducitür in tefli-

»

"tdum

bas ex conf(fione fciat , Priorem fibi

monium nifi ut homo,& ideo (inelafio-

»Ilordma

tj

ne cenfcientiz poteft jurarc fe nefcire ,

T

Ülltn

fubjeau?ï'cffe Prioratu indigaum.

guo

al

COmm

ER

|

-

|

De Pæ;zz'tmtz'a.

TR

1035

(iuod fcit tantäm u: DEUS.

Simili-

n

TO E

periclitarerut , ut patet ex di&is, Sicut

ter etiam pote(t Pralatus fine lzfione

etgo fi quis Tyrannus praciperet,ut ali-

nb

conícientiz dimittere peccatum impu-

quis fornicetur, vel blafphemet, fin mi-

nitum, quod fcir rantüm ut DEus, vel

nüs, quód velit omnes fideles occidere,

nnit

fine aliquo remedio: quia non tenetur

nonliceretei obedire. Ita fimiliter, Ex

adhibere remedium nifi eo mode, quo

quibus patet ad rationem dubitandi,

ag

FPODiïüï FCI

ad ipfum defertur. Unde in his quzad

Vide inhoc Exam, Q. 9. n. 122.ad Ca-

X hais

ipfum deferuntur in foro poenitentiz,

Ínm 2.

Yi

debet in eodem foro, quantüm poteft,

CXIIT. Quid fipenitens Confefïärïü,

adhiberet remedium: ut, Abbas in cafa

Qmilrd

dicat,quód intendat eum occidere, po-

przdicto debet eum admonere ut Prio-

teftne fugere?

us T

Dibee t

ratam refigaet, vel (i noluerit poteft ex

Ratio dubitandi eit: Qwia fugiende

n Pmc!lflm

aliqua alià occafione abfolvere eum à

prodit peccatum poenitentis.

N ihilo-

cura Prioratüs, ita tamen quàód omníis

minus Dics quód poffit.

TE

üfpicio vitetur de Confeffionis revela-

Ratio & (olutio rationis dubii eft:

djenit

tione.

HzcS.D.

lrp:thæïï'

uia crimen pcenitentís runc non ma-

"d 4. Ex multis aliis caufis redditur

g

nifetatur ex fuga Confeffarii ; poteft

quis iadignus ad Pralationis officium,

enim quis cogitare, quód fagiat ob a-

o W

quàm ex peccato, ficut ex defetu fcien-

liam caufam, v.g, ob dolores ex impro.

d ?eï qu:".'

tiz vel xtatis , vel alicujus hujusmodi.

ym j

vifo advenieates, vel ob temporis ino-

Et ideo qui contradicit, nec fufpicio-

plam , aut ratione cujusdam negotii,

nem de crimine inducit, necconfeffio-

&c, f1 veró peenitens Confeffarium in-

o

nem revelat.

Hazc S.Do&or.

fequatur , feipfum manifeftat. — Vide

. Vide fuprà de ufu amphibologiz &

infrà in hoc Exam, num, z 2 2. ad 4.

if

teftridtionis mentalis Tra&. ro. Exam,

cafum.

n W: qun:.

4. n. 60,61.& 62.

a

ff

CXIV. Daturne parvitas materiz ree

CXIL, Qzidfi Confefforin Confef-

fpe&tu hujus figilli, ita ut revelare folim

al

fione audiviflet rale peccatum, cujus re-

veniale, fit veniale ?

j

j

ülcï;:f'

velatio effet proficua confetvationi to-

Dico : Non datur; (icut non datur in

(

tius Ecclefiz , ut, fi quidam Tyrannus

perjurio,

«

jl

eam veller evertere.

Ratío: Licét peccatum veniale fe-

j

(

Ratio dubitandi e$l :..Quia bonum

cundüm fe (it materia levís , tamen iri

u

commune przferendum eft privato,

ordine ad (igillum Confeffionis eft

u

li

Dico: Nec in eo caíu licet revelare.

materia gravilfima ; poffent enim ho-

il

Ratio:Bonum commune eft quidem

mines reritó timere, ne etíam pecca-

praferendum bono privato;attamen per

ta gravia manifeftentur.

]1&Ew i

ht

media ordinata; imó híc non tam atten--

Anid poffit fieri cum licentia peni-

tentis , dicerur ftatim.

Unde

t MW

ditur ad bonum particulare ponnitentis,

ï

QUJERO III. PoteftneSacerdos

quàm ad commune totiusEcclefiz,quod

Pppppp2

de

ï'

N

r

3036

TRÁACTATUS XI1I Exanen ..

7 q

de licentia confitentis ejus peccatumin

3. SiPanitens Confcfïarin fuo poteft

(anifln

Confeffione auditum revelare?

date hanclicentiam,pallium malitiz da-

CXV, x. affirm.cum $. Thom.a. 4.

tur malisSacerdotibus: Sed hoceftin-

vtcud

nimirum fi fic licentia expreffas iater-

conveniens. Ergo.

Prob. maj. Quia

(l

pretativa enim, vel prefumpta per mo-

revelando audita in Confeffione pof-

; t (

dum ratihabitionis non fufficit.

funt prztendere effe fibi à penitentibus

| 'ud,qqod h

Ratio : 'Tum quia. conficens poteft

datam licentiam.

Ergo. -

Mi d

facere, ut illud , quod Sacerdos íciebat

4. Si cum licentia- peenitentis poflit

qitti), 'à

dl enim

.tantüm ut Deus , [cíat ut homo, quod fit

Confffor peccatum revelare. Ergois;

perlicentiam, |Qua quód debeat effe

cui ille licentiatus revelat;poteft iterum

Aetür t

expreffa, cft , quia eft in re graviffima.

aliis revelare.

atl

'Tum ctiam,quia fecsetum ex natura faa

Hac fuo ordine folvit S.D. a.4.

t Bol«

dependetà voluntate committentis, fic-

"Ad 1. dift. maj. Si catera (int paria;

vopronerl

Difparitatem

ste n

ut depofitum à voluntate deponeatis.

conc.; fecus , negatur,

'Tumtandem, quia totum jus figilli pri-

dat S, D. dicens: Papa son potest licen-

tecefta

marió eft in favorem poenitentis , ne

tiare Sacerdotem ad. dicendum ,. qmia

hito ibid

confcffio ipfi fiat onerofa & odiofa ,

non potest facere , quàd illud [ciat ut ho-

lls p

C& in favoremaliorum folàm confecu-

mo, quod tamen facere potest ille q

?

:

ï-iïd Don eta

tivé: Sed quilibet poteft cedere favoii

confitetur,

f

:

qu

primarió fibiconceffo, Ergo.

d 2. conceditur totum , fed nega-

Dixi, primari?, ad infinuandam dif-

tur, iluöd irritetur in eo caíuid, quod

ULTMY

ferentiam à piivilegio fori Clericis con-

propter-bonum commune eft inftitu-

l. f

ceífo ; nam lex , qua eos eximit à foro

tum,

Quia figillum. Confeffionis mn

:"]æ'iwa/m

civili, primarió cft condita in favorem

frangitur , ait $. D. , cim dicirury quod

ïlevzdcrrt f

ftatüs Clericalis,attendendoad illias di-

Alio modo fcitur.

b rj

.gnitatem & decentiam , & nen in favo-

Ad 3.negatur maj. Ad prob.dift.ant.

VMf

rem cujusvis particularis perfonae.

Ert

Quam tamenlicentiam debent piobare,

j

Uade ex hoc

Wt

ideo nullus Clericus potc& cedere juri

conc.5 fécus , negatut,

*;nm ' (

Itlb

non datur impunitas malis Sacerdoti-

fuo, ut à Judice fzculari judicetur.

Ht D

XVI, Oppozo z. Quod non poteft

bus , ait S. Thom. quia immincet eis pro»

WUNS, uah

fuperior, necpoteft inferior: Sed;ut an-

batio (fi accufantur). quód de licentia

]

confitentis revelaveiint,

h

qui

-tea dictum, Papa non poteft aliquem li-

uatü(

eentiare ut rcvelet, quod in Confeffione

-Ad 4, negatur Illatum ; Quiaille, ad

? QW [e

audivit,

Ergo nec penitensconfeffa-

quem notitia peccati devenit mediante

rio ad id licentiam date.

Putadi

Sacerdote de voluntate confitentis, pat-

i ttdar

D

2. Quod eft inftitutum proprär bo-

ticipat in aliquo actu Sacerdotis, |.Ex

"Mlo

rs.

numcommune , non potcft ex arbitrie

ideo imile eft de co & de interprete, nifi

"

Gl n

lt

)

unius irtitariz Sed.celatio Confeffionis

fort? peccator. velit, quód ille abfoluté

j

i

l

hi

Rht PP

eítinflitnta propter bonum commune

& liberé fciar, ait $, D.

U

QUE

us

. tetius Eccleíig. E.rgcf,

z

!

|

De Pæm'teätzïz.

1037

i fuopmäeï |

UAZRO IV. Qui aliquid fcit per — illa, quá fcit uthomo, non funt oppofi-

milied

Confeífioncm , & etiam alio modo, po-

ta. Et ideo ratio non procedit. -

d hod

tcfineillud alceri revelare.

QULAERO V. Per quam Confeffio-

nem quistenetur ad obícrvantiam figil-

um

- CXVH. z. cum $. Thom, a.;. in c.

:

dicente: Opinio communior eft , quàd

li, Item caditne füb figillo quicquid in

lo »

Confcffione auditur ?

pæmtem.bx

illud,quod homo aliàs fcit,(ive ante con-

CXVILL 5 1.ad 1,pàrtem : Tenetnr

feffionem five poft, non tenetur celare

quantàm. ad id , quod fcit ut homo.

per omnem & folam Confesfionem fa-

j pnu*x

u bgnt

Poteft enim dicere: Scio illud;quia vi-

cramentalem , quz eft ; dum fit ani-

mo Íe accufandi; & peccata clavibus

Pam'x dU

ditenetur tamen celare illud, inquan-

tum fcicut Deus, INon enim poteft dice-

Ecclefiz fübjiciendi , ad obtinendam

abfolutionem , licéc hec forté non de-

]u |

te: Ego hocaudivi in confeífione. Ta-

tur, vel exdefe&tu requifitz difpofitio-

« lp

menpropter (candalum vitandum debet

abftinere, ne de hoc loquatur; nifi immi-

nis in peenitente, vel defe&u potcftatis

)ipirtin

in Sacerdote.

/

neat neceffitas.

Ita S. D,

W/ti? D

KRatio ibidem in Sed Contra.

Tum

Ratío : Nifi hoc dicatur , confesfie

j ,(f

quia nullus poteft alium obligare , ad

tedditur valde odioía, & onerofa,

fcit ul

i [2 !jui

quod non erat obligatus , nifi fit fuus

&t.2. Laicus fe Sacerdotem fimulans,

Prelatus, qui obliger eum pracepto :

& alterius, bonà fide accedentiss pecca-

Sed ille, qui fciebat alicujus peccatum

taaudiens, enetur figillo.

j ,(eä If

& cogfcf-

ld

per vifum,non erat obligatus ad celan-

Raríe; Quia juxta di&ta e

y dl

dum, Ergo, Tum ctiam , quiaaliàs

fio facramentalis ,non quidem ín re,fed

poffet impediri juftitia Ecclefia , fi quis,

à pocnitente in prudente z ítimatione ;

þ,;fg]m'h Ü

ut evaderet fententiam excommunica-

fic judicata,

d

tionis. ferendz in ipfum propter pecca-

Dixi, £on4 fide;fi cnim Pecnitens fciat

tum dequo convi&us eft , confiteretur

fiGionem , nop con(urgit figillum, fic-

qiiis

ei , qui fententiam ferre deber: Sed ju-

ut pec, quando quis accedit ad verum

p

Sacerdotem animo illudendi , aut Con-

j ?

flitiz executio et in przcepto, Ergo.

* Oppezo ; Duorum , quod eft altero

feffarium ad crimen pertrahendi ; Quia

]s d

potentius, trahit ad fe reliquum: Sed

non eft ullarenus Confesfio. facramen-

p

talis.

Ídentia quà quis fcit peccatum . ut

"T d

DEUS, eft potentior & dignior íci-

x.3. Dire&é füb figillo cadit ; quic-

j

€ntià , quá ícit peccatum ut homo.,

quid cft maieria confesfionis , nimirum

u

[

Ergo trahit ad fc eam, ut nec per cam

mortalia in genere & fpecie , venialia

"Ll

potlit cevelari.

veró in fpecie ; Indireté peccatum

"

^

l,»aï

[

!

"Ad boc S/Thom.ibid.ad 3. dicit.Ma-

complicis eodem figillo regitur.Item de-

f;Wïv t

40

jorem eíle intelligendam de duobus,

fe&us & imperfcctiones ponnitentis , ut

quód fit fcrupulofus , morofus, indo-

l übl.(]llllc

qu£ habent oppofitionem 5 fed. fcientia

|

éus, tempus impertinentiis, &e, Item

t;uä Ícit aliquis peccatum ut Deus , &

omnia

Pæevrþs

-

1038

| TRäCTATjUS"XIIZ Examen 7.

-

o

omnia per qu& poteft deveniri in no-

eft, fcilicet

Item

confeffum.

Po&nitcntcm fu;ff& veniglia

unal

titiam peccatoris aut peccati,

crcumftantiz & fimilia , ex quorum

Ratio patet ex didtisad Refp.5.

1

TEUUT

hd

revelatione - peenitenti. evenire poteít

QUAERO VI, Quinam teneaturad

D

infamia, vwerecundia, confufio, mala

Mttitéet

ügilluxn Confeílionis? an & ipíe peeni-

fufpicio,aliudve incommodum,ut fi quis

tens?

Mannum i

fit confeffus , fe illegitimé natum facros

CXIX. x, 1. Per fe prim & dire-

aevilidi

titloc E

Ordines fufcepiffe , fe infamibus paren-

&étenctur folus Confeffaríus, feconda,

l

tibus natum , ja&áffe generis nobilita-

rió & indire&té obligantur etiam alii,fi-

1

i,

tem, &c.

v€ Clerici,five Laici, qui five licité five

1s Licà

h pui

Ratis : Quia DD. communitet di-

Mlicité,(ive cafu (ive ftudie peccataex fo»

cunt , füb figillo cadere ,. quicquid

la confe(fione facramentali audierunt,

ia a

confeífionem reddit. odiofam vel one-

ut contingit fübinde iis, qui 'proxime

f froqs

Í

tofam ; nec diftinguunt inter audita vel

adítant confeffionali, Idem eft dein-

Quf p

viía.

t

terprete, — Item de Laico cufusmentio

Notà tamen , quód fi tales defectus

facta in R. 2,ad Q.j.n.118,

Itj

:

*

J

am.paffim c(fent noti , non caderent

Y

Ratio 1.0. Quiafolus Sacerdos eft m(—l

l: Ti

Aahvotem|

fub figillo.

nifter hujus Sacramenti.

)

,

Dixi » venialia im fpecie , id eft, hoc

Ratio , €$ 3.p. Quia res tran(it cum

N

Haïii. :

vel illud ; Quia non eft contra figillum ,

fuo onere, ut folet dici : Sed noritia ex

IT

r d

fi Confeffor dicat in genere : . Petrus

Confcffione comparata habet hoconus,

confeffus e(tmihi venialia , nullum fpe-

quód figillo filentii debeat manere ob»

fu Jtiumyr,

:

cificando; i enim eft confeffus, ad mi-

üg*nata. Ergo,

QUERO v

nus venialiaconfiteri debuit, Item poft

" 8&.2. TeneturSieillo Superior àquo

duorum vel trium confetfionem audi-

peritur facultas abfolvendi à cafü refer-

MU

tam non licet dicere, Hic mihi eft con-

vato,

Ubi breviter Not. . Quód ali-

"U n

feffasfola venialia; neclicecunum lau-

qui DD,reprehendant illumSupetiorem

:

ïïi'ïm [ dedi

dareob conícientiz puritatem, non lau-

localem,qui Vifitatori dicit;in fuoCon-

EM l

datis aliis. — Quia potelt oriri fufpicio ,

ventu [zpe peti licentiam abfolvertdi

Thtitgs

à reífervátis.

quód alii fint confeffi mortalia, injici-

Item tenetur ille , àquo

^ 'Hl'ï.

turque eis verecundia.

in cafu aliquo fuit petitum confilium,

NILIT

2;,4- Peenitentia impofita cádit füb

Tenetur qui reperit chartam,in quaal-

if

Sioillo.

terius peccata funt fcripta jam confeffa

MUET

Declaratur: Si Poenitentia (itfignum

vel faltem Sacerdoti pro confcífione

li

culpx mortaliscertg vel dubiz,aut pec-

jam porrecta.

L

Katto eít a

[a

M

.),:

catorum venialium quoad numerum

idu&a'pfq R. 3;a-d Q.f.&

vel fpeciem ; frangitur figillumea reve-

pro 2.p. R. 1. Q.6.

il dlkam

lando,fecüs fi fitita levis,ut ex ea colligi

Dixi,/am confeffa : Si enim quis inve-

A

N

Vgl

neqpcat*-niü quod communz & notum

Biat illam chartam ante confeffionem

inchoaz

E

um

t

De Buenfecittip.

—

3039

ihchoatzm, non teaetut Sigillo, bene

Claufitis , ac Monialium Confeffarii

f vt

amen ad Secretum natutale vi illius

iis Concionantes , defc&usälue repre-

Áj

piacepti naturalis , Qudad tibi non vis

hendenres : facilé enim contingit , pas-

fíeri » alteri ne feceris. Hinc fi eá chat-

nitentes feu confeffos pudore con-

feom

fundi.

tá contineretur aliquod crimen vergens

hr ;

E. 2.

De auditis in Confeffione

iadamnum innocentis vel Reipublicz,

tenetur illüd revelare.

Cujus ratio pa-

mii

loqui absque ulla manifeftatione poe-

nitentis ; & fine periculo cogniticn*is

i ob

ter in hoc Exam. num. r 10. cir;a me-

-

dium,

aut fufpicionis ejus.,, non eft pecca-

umf

v n

y, 3. Licétaliqui DD,teneant,etia

tum : magna tamen cautela hac in re

ipfüum poenitentem teneri obligatione

eft neceffaría.

peccatm;'a

figilli circa ea., qux in Confetlione à

Rarto : Quianulli fit injuria,neccon-

j d

Conf:ffirio audit, & circa qua intereft

feffio redditur odiofa,

yi YüUD

m d

Confeflarii: probabilius ramen eft quód

& 3. Sine exprefsá licentiá peeni-

folüm teneatur obligatione fecreti na-

renus non licet Confeffario de auditis in

*

'u]u;menzïa

turalis.

Confeffione cum eo, etiam folo , loqui

extra Confeflionem.

Ratío : 'Tum quia obligatio Sipilli

du

eft in favorem folius poenitentis, & non

Katio: 'Tum quia pchigäHum Con-

Confeflarii.

Tum eriam, quia , ut ex

feffario clauditur os.

at d

Tum etiam,quia

di&is patet , obligatio Sigilli (olüm ca-

penitenti Confeffio redderetur odio-

d nodtd

dit fuper illa , qua clavibus Ecclefize

fa, Videin-hoc Exam, n, 122. ad $.

bero

fubjiciuntut , & Sacerdoti manifeftan-

L at

quód nec duo Confeflarii ejusdem pec-

tut.

nitentis poffiat inter fe loqui de pecca-

á

QUARO VII. Licetne Confeffa-

tis cjus,

yeiitt

rio notitià confeffiopnis uti ad reginien

Q.4. Practicé probabiliuseft, quód

jiditt

externum penitentis ? ad negandum

non petità etiam licentià;poffit Confef-

, Q,;*gdah

votum pro electione, vel beneficio aut

farinsintra Confeffionem peenitenti lo-

msupcrxorö

officio? vel ad loquendum de peccatis

qui de aüditis in priori Confeffione,

T

cum poenitente ?

Íi prudenter judicetut neceffarium;,

1 abig f

IXX. ». ;

negativé. — Ratio:

Ratio: 'Tum quiaid fit i& eodem fo--

"

Tum quia eft indire&a faltem fra&io

ro poenirentiali, in quo Confeffor , ut

"T 4

figilli, Confeffionem reddens odio-

peenitentem curet (ficat tenetur) inter-

u

4

fam, "Tum etiam , quia figillum non

dum cget refiexione fuper peccata pr-

uw

folüm obligat Confeflarium erga a-

terita , quz proinde aliquo modo fpe-

4

d

lios, fed etiam erga ipfum poeni

&ant ad praíentem confcffionem, Tum

tem.

fen—

"n

T

etiam , quia ita copfirmat praxis Con-

"

H

M

Hinc difcant cauté agere Concio-

feffariorum ex præccdcmibus confeffio-

nitores in Cathedris , in vitia inve-

nibus ízpe colligentium confuctudi-

T

hll

hentes , & Magiftri Novitiorum in

en-

gm

o

ncm. & recidiyam peccati , ac paenit:

us

j

y0o49

ZRACZAZUS lel. Eämmm* 7.

nullum poffit fubfequi fcandalum, icte-

3';fgiïilim

tis difpofitionem vel indifpofitionem

2

ad «bíolutionem.

. verentia, vel odium Sacramenti, fra&tio

? undunh

QU.AERO VIIL Licetne Con-

Sjgilli , effetQue cafus exerema necefz

vf

firatis , maximi boni, vel ad.defen- .

£flario notitiá confeffionis uti adcor-

ao

igrdio

rigendum Complicem ad petitionem

dendum proximqm ; Ut decet nofter

:

cenitentis.

Nugno,

lat

daffori

CXXI.

x., I. Penitenti nunquam

QILERO IX

: Quomodo rcfolvis;

hos caíus ?

licec in conf.ffione Gonfcffario manife-

*

gbf

-CXXIL Primó

*

Confeffor peeni-

toncfi

ftate perfonam complicis ob folum -

nem corre&ioaís fraternz , vel denun-

tenti ob indifpofitionem non abfolu-

ï;'ii-"PFO

to renuit dare fchedulam feu teftimos

tiationis, «cl ad bonam gubernationetii

^m pof

nium Confeffioni

Communicttis.

$, frangitnä ob hdf:

tdyuod

feffio per fe

figillum?

At No

Ratío: lum quia Con

non ordipatu: ad. correctionem fraret-

a. Sacerdos in Confeffione audivit

nf l

tàam. Tum etiam quia licét pæ/nitcns

tali no&e grave incendium vel homi-

U' Ton t

cidium effe patrandum , quod Judici- .

"tl

polffit Confeflario dare licentiam 1lo-

eccatis pro,griis, nontamen

bus aperit fic s. Pigilate qta. accidere

-*.5,"159 idbit

quendx de p

de alients.

Vide fuprä Exam.6. n.107.

poffuut aliqua detrimenta , attepdite vel

I!ld ;-R.[

Q. 4, deintegritate confeffioais quoad

cavete vobis ; Judex vigilando malefa-

'lïlü, Utpo;

&orcs deprehendit & pun

revelationem Complicis.

»

ít, frangi- -

1*1[ j qmm

turne figillum?

tf

g.2, Etiam regulariter loquendo

Sacerdoti non lícet à paenitente exi-

3. Poteftne Confeffarius pro expli-

n u[P

L

l

gere ; !

it ob finem corre&ionis com-

catione proptii peccati in. Confeffione

plicem fibi extta confeffionem mani-

peccatum alteriüs in confe(ïiopc u-

*

feflet.

- ditum revelare?

Potefíne Confeffarius. fcientià

Ratio; . Tum quia exinde faciléfe-

4

i

quuntur

mulra pufillorum ícandála, confeffionis uti ad evitandum grave

m Sacramentl.

periculum proprium vel aliorum , fpi«

putantium violari figilu

rituale vel temporale?

d

'Tum quia regulariter funt inultialit qui

(f2

talem correctionem meliüs facere pof-

f. Sunt duo Confe

arii qui chsdcih

funt quàm Confeffor , cui co'mplcx non

ccnitentis peccata in Confeflione au-

diverunt , poffuntne illi (absque ex-

ht

eít confe(Tus,

;

a

uid [i prater Confeffarium

nulla

prefsà paenitentis licentià) faltem pro

ili

alia perfana'ad talem | corrcctionem

falute ejus de peccatis illius inter fe lo-

apta inveniretur ?

qul.

Dico , dato hoc cafa , qui rariffi

z

d 1, R. Si alii fciant, quód pæüi-

mus eft , poffet Confeffarius obligare

tens hunc Conf:ffarium acceflerit, &

UE

penitentem »

ut extra. confeífionem

ipfe fchedam abfoluté petat , tenefur

T pte

modó

"*hOm.

fibi manifeftet complicem ;

eam dare, ne dc»negquo cum prpdac

m

De Ponitentia.

xo4£

Nec Confeffarius

lum,i!tt-v J

& Ggi'lrlim frangat,

«dd 4'.R-pOHe,dugmmodu Sacetdos ita

T

eam dando mentitur , quia folüm tefta-

cauté & prudenter agar,ut ad mínus alii

r

nl

tur effe c

. Sipenitens ex hoc

ton advertant , eum tali fcieniiáuri, &

iL

captet occa

perfeverandiin ma-

eullus pudor vel confufio penitend

gt

lo, perdítio ejas ex ipfoeft. — Cxterüm

oriatur.

fi nullus alius fciat,quód Peenitens hunc

.Ex quo Sequitur quàd Confeffirius

p li

Confeffarium acceflerit;- (chedam ne-

ex confeffione cognofícens fibi in via

gando non frangit Ggilhim : Quianec

parari infidios, vel venenum in Calice

(orpe

verbo nec fa&o pacnitentis peccata pro-

pro Miffa, poflit manere domi vel viam

n df

»

dir,ot fuppono,fed folüm confeffionem

declinare , aut Miffam omitrere, aliam

au

L

É.&am pofitivo teflimonio non appro-

cauíam fine mendacio allegindo.

Si

me at

bat, ad quod nontenetur.

ex con&ífione cognofcat íaum Confef-

Ld e-

Ad z. Nonfraugit figillum;quia

farium jurisdi&iione carere , aut res [uas

"T

li&um fit publicum fine deordinatione

fibi furto effe ablatas, poteft alium Con-

gl ho

figilli : non tamen licet deli&um fpeci-

felfariumeligere, & resfuas melids cu-

Hoc ftatim

gd /lldltl

ficate;ait nofler Candidus,

ftodire. Alium cafum vide fuprà in

, at

magis patebit in R, ad 4.

hoc Exam.n. 11 3.

wlit i

44d. 3. R, negativé.

Qüaiügillum

-4d . K.non poffe: Quia quodia-

T

ftri&iis, utpote fub periculo mortis;ob-

tra judiciumSacramenti eft (igillatam ,

ligat , quàm pracepium de integritate

N

non licet extraillud. alio fermone ape-

confeffionis, à qua minora mala excu

rite', licét utriquecognitum fit, — Alia

p d

fant, ut pacet füprà in Exam, 6. n.102.

ratio paret in hoc Exam. num.120. pto

j

Quf

R.;.

nf;[ïmnt 311»;

js f

SUFAUS SUR-UE 308-308-308- 808 810 9008-308 808

qum Q

fiorum

n

!

ERXAMEN SVIEFE

j qniijä

PA

De Satisfatlione , ejus. quidditate ac quali-

be qe

, qu

!3 i

tate. .T hom. in Suppl. q. v2 ufgue ad. 1 s.

TTUM

* |

z'nclufiruä.

Pæm

UJERO-I.'QM eft Satisfa&io — íuo velalieno peccato c!ebitä - cohdigä

(

[ita d

at

in przfend : QuotuplexiPoteft- — né fatisfacere? quz fatisfa&tio , ut effe.

u

g

)l

ne þomo proporna temporali, Gum habe

at,quas conditiones requirit?

sf Pf

Q3 44 94

R,

,

ï

|

042

ZRACTATUS XIIL Examen .

CXXIIL E. I. Sarisfa&ioin genete

Ratio Y,p. Sarisfactió hominis jufti

fignificat compenfationem offeníx feu

poteft hibere equalitatem,fi

4

iA

non pþyü-

injuriz alteri illatz,ut patet ex S.Thom.

cam, faltem moralem ac

ortiona

apitety

híc q.12.a.3.inc.. Differtáreftitutione

lem ex digaitate for

ificantis

þ ]7

qua verfatur circa resalienas 1nvito do-

::».guirirur I

fcilicet gratiz,cum poen

mporali,pec-

mino ablatas ; reddendo eas,.vel gquiva-

n

cato fue eriam mortali debità;quia poz-

af

lens:Item à fatisfa&ione pacnz à princi-

nailla eft finitain intenfione & dqratip-

; bisin

pio extrinfeco v.g.Judice infli&z , ut fit

ne. Ergo.

etiam in Purgatorio,

äioniChrifü;

àlac chi

Nechoc derogai Satisfa

Bt, 2. Satisfactio pro peccatis eft du-

licéc enimilla in fe feu in a&u primo vcl

alim f

plex: Una facramentalis, altera non fa-

quoad fufficientiam fitinfinita fimplici-

;rrïnnatïs).

- einirem.

cramentalis.Prima (de qua Quatt.2.fc-

ter, & pleniffimé pro nobis fatisfecerit,

quenti) ex Trid,Seff, r 4.c. 3. deliniri po-

ü Bite o

debet tamen nobis applicari,nosque de-

teft, quód fit actio, per quam in Sacra-

bemus ejus participes fieri, quod fit per.

Auny Quia

L

orolotati

mento ponnitentie aliquam, juxta fen-

Sacramenta , pet .bona opera, per no-

; Rirrec den

tentiam Sacerdotis , Deo pro peccatis

firam devotionem , quz tamen cüm fit

retribuimus. com penfationem, — Licét

. Hincpe

finita, etiam finito modo nobis applica-

enim peccata per Sacramentum jam fint

tur, ficut fuprà Tra&t, 12 Exam.5.n.75.

'nitenon

remi(fa;ut fupponitur , adebQue ptecis

di&um eít de valore Sacrificii Miffz,

Ratnptac

non fiat ampliüs fatisfaGio,rcftat tamen

Ex quo claré patet, quàm malé inferant

"s timitum

eorum cffc&us , (cilicet poena tempora-

tsl

haretici, exeo fequi, quàüd homo fit

lis, ia quam aterna commuratur , ut pa-

fuus redemptór, & quàd pona nobis

"i volm

erara

tet fuprà Exam,2. n.18,

Altera eftper

non remirtatur gratis feu ex

o

&It t

opera à Sacerdote non injuncta fed fuá

elfa,

Chiifli , fed ex operibus noflris: malé,

fpenteaffumpta punitio fuiad compen-

inquam, quia corde & ore profitemut,

"ll mj

fandam injuriam Deo per peccata illa-

opetibus noftris nullatn ineffe vim , nifi

::gria CXtCten

tam; ad eum que fic placandum; ut poe-

ex gratia R edemptoris.

"i toreren

nam temporalem remittat,

Ratio 2.p, Ut aliqua fatisfadtio fit

i*has'ml'urgan

Ex quoSequitur , quód Sadisfadio li-

ex rigore juftitiz , non fufficit eam

4 j

As

cét imperarivé fit à charitate, clicitivé

effe ad &qualitarem,, & tantum folvi

&tin f

&C vlt

tamen fit ac&tus virtutis ponitentig,

à debitore, quantum debetur crediro-

AUnm It

'Dequa fupràin hoc Tra&. Exam.1. n.

pri,

ri, fed ultra. hoc requiritur , quód

10.& feqq.ut etiam docet $. Thom,hic

non fundetur in gratia creditoris, &

d)

tteff

:I2,8.I.

»

fiat ex bonis propriis nullo alio ctolo

H

&U

. CXXIV, x.5. Homo jüftus veré &

creditorí debitis : Sed, ut patet , hoc

0 üt N f

quidem de condigno fatisficit pro poe-

nequit dici de fatisfactione hominis,

A if

na temporali, peccat» fue debito, juxta

Ergo.

S.Thom,

Nttiendo. l

q-12.a.1. non tamxeri derigo-

CXXV, x.4. Ad Satisfa&ionem re-

i,

tioncs.

Qu CX!

re j»u[h'ci .

Vs

i thCEX )

quiruntur FfiBliFis generis condi

-

De Paatentza,

1043

Ts i

mpie

1. Aliquzex parte fatisfacientis. 2.Aliz

ceptatio feu voluntas remittendi poe-

|

nam intuitu talis operis s. Quia opera

QUE

ex patte operis, 3. Ex parte Dei.

!

Declaratar : Ex patte fatisfacientis

noftra Deo jäm funt debiza aliis citulis,

Eüuülz,

requiritur r, quód fit in via; Quia poft

nimirumCteationis,R&:demptionis,Vo-

'SO[

haac vitam , uti non datur locus metiti ;

cationis, &c,

n

li

ita nec fatisfa&iozis, $zd folüm fatis-

CXXVIL. , j.Pote(t unus homo pre

(b

pamonis in Purgatorio, 2.. U: firingra-

alio fatisfacere fatisfa&ione nonfacra-

jonChi

tías hec enim operibus noftris (utpote

mentali, quatenus hzc eft compcnfatia

fecundüm fe poenis Purgatorii impro-

pong. 2. Non tamen inquantum eft

'lupn'moli

pottionatis)debet dare valorem & con-

medicinalis ftu in. remedium peccati.

jv ml

dignicatöm.

3. Necfatisfactione (acrar-ïuenrali. jra

sf

Ex parte operis requiritur r. ut fitli-

S. Thom, hicq.13.2.2.

i

berum; Quia ficut in naturalibus feu

1. Partem S.D. orobat tum ex illo ad

quir

non voluntariis,vel non liberis,non me-

Gal.6,Alter alteriusonera portate. Sub-

n, t

remar nec demeremur,ita nec fatisfaci-

dens autem ibid, Apoftolus , UInusquis-

n (in

mus. Hinc per flagella feu calamitates

queonus fuum portabicloquitur tantüm

biagpiee

hujus vitz non fatisfacimus quidem, in-

de ratione reddenda.

'Tum hac ra-

nf

x

quantum przcise infliguntur ab extrin-

tione : Penamaximé habet vim latisfa-

ciendi ratione charitatis,& charitas ma-

(eco, nimirum à Deo , cüm taliter non

.

gienid

fint nobis libera ; bene tamen inquan-

poteftapud Deum , quàm apud ho-

gis

l ho^

tum voluntatié a acceptamus & pati-

mi!nes;

Sed unus homo apud homines po-

i n [

enter toleramus: ut patet ex S. Thom.

teft ex altetius amore debitumejus fol.-

o ag

lhic q.1 j.a.2. Hoc notentpodagrici aut

vere, Ergoàdfortioriapud Deum.

vris. P^

fimilibus morbisaffli&iqui fiex impa-

Declaratur ülteriüs hzc r,Pars:De-

« lt

tientia execrentut , jurent, fibi aliisve

bitum peenz temporalis non eft puré

q cffj n

mala imprecentur , merentur majores

perfonale, nec puré reale, fed mixtum ,

peenas in Purgatorio velinInfernoluen-

quod poteft folvi vel ab ipfo debitore,

( fj

AUS

das. Siveró patienter ferant;Purgato-

vel ab alio. In quo differt primoà culpa,

lu?fxcl

a

hT

'rlum in hac vita folvunt. 2, Ut fit o-

quz eft debitum puréperfonale, & ideo

g

u

pus bonum , mala enim potiüs meren-

unushomo non poteft pro altero conte-

;bcxur qo

tür puniri,

3. Ut fit fupernaturale ,

ri vel confiteri,fic ut per hos a&tus alteri*

j

quia debet eífe ex meritis Chrifti & ex

peccatum aboleatur , etiam difpofitivé,

i

A

g

gratiia, 4, Ut fit posnale, quia Satis-

quia difpofitio debet effe in difponibili,

i

fa&dio fit ad peccata commilfa vindi-

Differt 2, à posna aterna , quz quia eft

v[P ,

canda, ea ín feipfo puniendo, & ad fu-

pocna primaria delicti perfonalis, eriam

| ,M..l' |

tura cavenda : non enim facilé redit ad

eltdebitum puré perfonalc;nec ullusnifi

culpam , qui expertus eft penam, Vide

Chriftus pro co poteft condignum ex-

j

[

M

M

Anfrà in boc Exam.n, 13 6. R. . -

hibere pretium ; in quo fenfu intelligi-

"u

[1

Tandem,ex parte Dei. requiritür ac-

tur illud S. Auguft, Tra&t. 84. in Joan.

"m

LM?

Qqq9q44q4 2

t

1044.

TRACTATUS X Exémen V.

In fraternorum PC*CCQIOFUTD remiífio-

risugmentum gratiz , qua eft medinm

sevlufi

nem nullius Martyris fanguis funditur.

efiicaciflimum ad vitandum peceatum ,

füder t

Verüm pocaa temporalis folüm eft poe-

uod mae

e

is eft per modum meriti

a lii pa

na fecundaria deli&i , idcoque cft debi-

quàm fatisfa&tionis," Ergo.

i2

Í

tum mixtutn.

Nota, quód non omnis fatisfactio,

Nec hzc featentia derogat Chrifto,

dpite j

pra(ertim extra Sacramentum , de qua

ïr.qm'riturl.

cui proalio (atisfacere eft proprium; ut

hic eft (ermo , & medicinalis nitilatà,

^lin moi

cauíz principali & univerfali,à qua vim

improprié, & remoté: licét enim fatis-

892 71

& efficaciam parucipat fatisfa&tio parti-

fa&io fiat ad faturorum - peccatorum

cularis; cum quo ftat, quód homo pof-

cautelam , in cam tamen 1ofluxus fatis-

At

fit fatisfacere pro alio tanquam gerens

fa&ionis folüm remoté concuttit: pro-

Auin [

aeindipen

vices ejus, Ut enim quis pro alio fatis-

ximé verà conducit ad reftantis pona

faciat utcauía principalis ac univerfalis,

(EROTL

temporalis folutionem,

debet habere fatisfactionem fupera-

AManenti]

3. Pars patet; Qaia juxta Concil.

bvundantcm; ut vizccs-gcrens autem pro

Trid. & S-.Thom. materia hujus Sacra-

i opate

"üptccato

alio firisfacere poteft , etíi ipfcmer (a-

menti funt ipfi a&us Pannitentis,qui vir-

tisfactione indigeat. Sicutinbumanis

tute clavium ad efle Sacramenti ele-

U9L

E

unus proaltero poreft folvere debitum,

vatitür,

E Uteo..

"d er

Ubi

licét ip(emet debeat,

Oppozi poteft contra hanc 3. partem,

MITT

A

Notaex S, Thom. hic q.1 3. a.2.ad 3.

quód Confcflor poffit imponere poeni-

quàd us ex charitate pro aliomeretum,

v

Mi g ]

tentíam pet alium implendam, fed de

faltem merito congrui etiam frb magis

hoc infrà in hoc Exam.n,139, R.2. ad

Atl

Aalitorim

speretur,nonantem ille,quipro alio fatz-

T

C

"p g in

facit , eram pro [e fatisfacit , quia illa

S(XVII. g. $. Ut fatisfaio unius

quantitas pena non [nffcit ad utrumque

"hiris D

alteri profit, requirunzur quadam con-

"d

peccatum tamen [atisfaciendo pro alio ,

ditiones tum ex parte . fatisfacientis ,

ï«'.

Jfiba meretur aliquid majus , quám fit di-

tum ex parte ejus proquo fatisfacit.

.P.W Pg(f[ &

z4i[]t0 paenas [cilicet vttam eternam, Di-

DUEYS

Declaratur ; Ex patte fatisfacientis

fparitatem ibidem dat : Quia in foln-

DN

à

lRo

requiritur , quód fit in gratia cüm hzc

l

tione debiti asteuditur quantuas perma, fed

fit forma dignificansopera.Quodintel-

W

Qum

3x ?2/6Y 1to dttenditur radix charitatis.

j

lige de fatisfa&ione, quæxfic nomine

MOttm

2. PartemS.D.ibidemin c.probar ex

Tj

proprio. Nam fi quisopera faciat nomi-

ïïül (on

€o ;. Quia medicina recipi debet in eo

k Wam fu

ne Eccle(iz, v.g. dicendo orationes in

fubje&o, in quo eft morbus , & cui ap-

Mifla velin Choro , funt fatisfactoria.

"At lT

plicatur, ex jejunio:enim unius non do-

(juxta S. Thom. in 4. d. 4£. q« 2* 24 T«

hg

matut caro alterius,nec ex actibus anius

'""551.

q.3-) licét miniftri finc in ftatu peccati

[t

alius bene agere confuevit , nili fecun-

mortalis: quia tunc nonartenditur mi-

hm

Cramtm :

düm accidens , inquamtum Ícilicet ali-

nifter, fed i5 cujas nomine orat, qu elt

RE

&i

quis per bona opera potelt alicui mere-

i

Ecclefia, Sponfafine macula..2, U« po-

Rtom

nat

—

X

D&Pæm'teiztz"a.

1045

i

mfopus fufficiensad fatisfaciendum. 3.

W

mos effe&tus, ut patet exdi&is in hoc

Ut habeat intentíonem applicandi feu

Q«

Exam,n. r23. pro R.2. & num.2 f. pro

Ereo.

opus fjbi proficuum transferendi. in

R.4.

ro]

&

alium.

.x;m,

Katio 3. p. Pars debet fapere natu-

Ex patte ejus, cui fatisfa&io opplica-

KU

ram toiias, cujus eft pars, eo modo quo

tür requizitur z. quód fitin gratia ; qui

eílcapax: Sed Satisfactio eft pars Sacra-

Vil

enim eftin morrali, eftindignus remif-

menti Peenitentiz,& de hujus natura eft

fione penz. 2, Requiritur faltem vir-

conferregratiam ex opere opcrato. Er-

I

tualis acceptatio, qua cenfetur effe in

80 confert gratiam. Sed non poteft

!

iU

omnibus in gratia exiftentibus,& fatis-

u

caufaregratiam primam, Ergo íccun-

P[U

fa&tione indicentibus,

dam & quafi integralem.

I

u r

QUAERO II.. Satisfa&tio eftne vera

Eandem partem claré docet $. D.3.p.

pars Sacramenti Pcenitentiz, caufans ef-

C0

q.90.a.2.ad 2.

fe&tum ex opere operato? Quid fi im-

Ex hac ratione folvitur illa Obje&tio,

Str

leatur in peccato mortali? ,.

Quod caufat & fignificat eratiam in Sa-

ij

CXXVIIL g, 1. Satisfactio facra-

Item

d-

cramentis, eft pars effenrialis,

mentalis eft vera parsSacramenti Peeni-

Sacramentum , qued caufat gratiam fe-

tentiz, 2, non effentialis, 3. fed inte-

cundam,eft Sacramentum vivorum. Eft

m

gralis.

enim verutm, fi fit gratia effentialis &c

?(EF

Ratto x.€ 3, Partis efl : Hoc Sacta-

[5]:

primaria ; fecus fi integralis & fecum-

mentum et(i primarió fit Judicium re-

daria,

Ml

conciliatorium R ei cum Deo , fecanda-

. CXXIX. 3. Prbbabiliuse&,quöd

tió tamen & integraliter eft vindicati-

punil

Penitentía facramentalis . in. peccato

vuminiuriz Deo intentatz: Sedvindi-

mortali impleta valeat quidem feu füb-

n

Ganon eft fine pona. Ergo,

fiftat, ita utnon fit neceffarió iteranda,

(l y

2. Pars patet ex dictis fuprá in hoc

lt

per eamque fatisfit pracepro Confeffa-

Tra&, Exam.z.n.3.pro R.4.

tii. 2,Effedum veró non caufat. 3.Imó

MCDW

3.,2, Satisfi&tio facramentalis tripli-

poenitens peccat ficimplendo. 4. Non

thlb

ctm habet cffz&um ex Opere operato,

mertaliter fed . veníaliter,

f. Sortitur

ylit

fclicet remiflionem temporalis paenz

tamen fuum cffc&um ex opere operato

nom[w

€x peccatis jam condonatis reli£tz.. 2.

fi&ione füblatá per contritionem vel

u

Atixilia quzdam fupernaturalia ad pec-

attritionem cum Sacramento, Patetex

catiin farurum faciliüs caveada.- j

S./Thom. Q-14-2,2.& 3,

Augmentum gratiz habitualis,

Aatto 1. p.. Quia pornitentia nonin*

,;,[r

-Ratoi.t$2.p. Juxta Tiid, Scff. 7,

Un

jangitur cam hoc onere,ut impleatur in

Can.6, Sacramenta Novz Legis ex ope-

ftaiu gratiz, quamvis confuültiffimum

f

te cperato id efficiunt quoad fignifi-

fit;ut £at.

Ergo.

gü[k

tant,càam fint figna pra&ica; Sed Satisfa-

Ratío 2.p. Quia cffe&ui poniturob-

p

&io facramentalis fignificat duos pri-

ex, nimirum tam gratiz ut patet ,quàm

g

Qq 3994 3

remif.

N

1046

ZRACTATUS YIIZ Examen 9. :

ia p

CXXX, Sed nonne , oper& bonaextra

remiffioni poenz,quá mortale cum facit

Jfumarci

indignum,

E:go,

charitatem , feu in flatu peccati mortalis

(ER0.

Ratio 3. p. Qai ponit voluntarié obi-

fa&a,qua dicuntur mortua,(alrem alle-

anityi

cem gratiz, peccat,

viant pcenam inferni vel purgatorii?

itium inu

Ratio 4.p. Quia ponitur obex folüm

Dicecum S.Thom.hïcïcï. 14.a.5. Li«

htiqiei

gratiz fecundariz & minüs principali,

cér hec opcra neminem à poena aterna

citead Du

ac effe&ui partiali ; adeóque non eft

liberare poffin. . 2. Nec etiám proprié

0R

matería gravis, nec folent hemines de

diminuaat peenas inferai , fortificando

stb füb

hocfe accu(are.

El'gö.

fubje&um , feu ei confcrendo majorem.

titotre

Ratio $ & G,Partis: ParsSacramenri

virtutem in refiftendo, ut habéat minus

JCH: JUM

debet imitari naturam Sacramenti :Sed

de paffibilitate.

3. Dici tamen pof-

l: Tum

Satisfa&tio eft pars SacramentiPceniten-

Íunt eam diminuerein hoc fenfu;quate-

TT

tiz, & hoc fi fit validum informe, tece-

nusfcilicet perea meritum majoris poz-

Y

"tguodrel

denite Ritione obrinerex opere operato

nginferniimpeditur.

2'utimirm

(üuum effedum.

Ergo & Satisfactio.

Ratío 1. $ 2, p. Nullas liberatur à

AiTum g

Mi».cít probata fuprà de omnibus Sa-

poena , nifi fit liberatus à culpz , & efte-

ccamentis Tra&t.z q.Exam.2.0.13.

bi

&us culpz non diminuitor vel tollitur,

t us ;

t penam

etiam patet , quód illa Bacramenta, quz

nifi & ipfa diminuta fit vel fublata, quia

dftibren,

aliquem effe&tum relinquunr, recedente

effe&us culpe juxta eam roenfuratur:

Atl

ü&&ione fuam effe&um caufent phyfi-

Seddi&a opera non tollunt nec diminu-

NUM

€&, alia vexó moraliter.

Vide etiam de

unt culpam,& poena inferni eít cffe&us

älc!ilti,fc«lf]bu

Confeffione informi fupràin hocTra&t.

ejus, uti & paffibilitas major vel minor

ii "/D"g/ Hfgwj

Exam.6.n-TOI.,

juxta quantitatem ejus.

Ergo.

Ratio 3. p. Tum quia homo pertalia

| 'og li qu

Dixi, exopere operato ; Quod enim

non habeat cffe&um ex opere operan-

opera fecundüm fe buna evadit reatum

NU

98 if

tis,patet cx di&tis fuprà in hoc Tract,Ex.

omiffionis, Tumetiam quia aïïquo mo-

?

V hd

2..37.. Et hoc vult S.Thom,híc q.14-

do difponunt ad bonum ac ad gratiam

laltem ncgativ,& ,inquantum homo non

A lïmmJ

H

lüs

2.3,in c. docens : Quód charitas adveni-

niens non poflit opera extra charitatem

ponit novum gratix impcdimentum ;

TM u

fa&ta facere grata , five quoad effe meri-

fed à pluribus alíis peccatis (qua forté

'ä,äæ"ïïfmiau

5

Pt

torium praimii fupernaturalis , five quo-

commififlet, eaque committendo majo-

»qt li

ad cffe fatisfactorium,

rem inferni poenam promeruiffer) re-

'llalon

Aüder.

r

Dixi , pramii [upernaturalis

3

Nam

uahitur , & non peccat ex tam gravi

"ia

de rémuneratione temporali (quam

contemptu. Ergo 3 parselt vera,

h Pïöbabllm,

l

tnerentut ex congruo,(olüm,quia fic de-

In hoc fenfu intelligitur S. Auguft.

ftepmm au

N et

cet divinam Bonitatem , ut loquitur S.

in Enchitid, dicens , Quód opera bona

O trp

Thom. hícq. 14.,a.4.in c,) jam admit-

adboc profint, ut plena fitremiffio , vel

Siitne

tolerabilior.fiat damnatio, . item in eo«

A E

fum eft fupràin hoc 'Tract.n,27. imme-

l

n

Pt

dem finfü merentar diminutionem vel.

N

IT

diaté ante Ex:am.g.

N

dil;-

um

De Pezuitentza.

X047

dilationem poenz temporalis,ut patetex

lib«us'jam confe(ïïs; 3. Nec poffit eam

j

$, Thom .art.cit,in c,

remitrere ad Purgatorium.

Ofti

- QUAERO 1II.- Teneturne Confef-

Ratio 1.p. Keus juftam poemam tenetur

T

*

for paznitenti Satisfa&ionem jfeu Pac-

fubire & in ea Judici parere.

ii

- nitentiam injungere , & hiceam accep-

Ratio 2,p. Etfitalis peenitentia fecun-

r

düm fe fit reslevis, attamen inquantum

tare,flatiniqae implere ? Vellicetne eam

l ZKC!I?

remitteread Purgatorium?

eft pars integralis Sacramenti, fine qua

prog[k

. CXXXL, m.:. Confcffarius per fe

eít totaliter mancum & mutilum; eft res

hat

loquendo füb mortali tenetur confi-

gravis.

Ergo.

ij

tenti injangere poeritentiam, — Patet ex

Dixi ,totaliter ?24nc um ; i enim majo-

iU

Trid,Seff, x 4.c. 18.

rem poenitentiz- partem perfolvat,omit-

mv

Ratio: Tum quia non injungendo

tat verà levem paítem ejus;peccar folüm

lg

venialiter.

Sacerdos in re gravi agit contra Sacra-

jj

mentum,quod relinquit imperfe&um &

Oppono : Pars illa poteft «ffe major;

mutilum,nimirum parte integrali defti-

quàm aliqua poenitentia totalis. Ergo fi

:

tütum : Tum etiam contra füum offi-

hancomittere üt femper mortale, etiam

y,&ïïïfl

ibi erit,

'cium ut Judicis , cujus eft latá fententiá

vollitt

infligere paenam ; & ut Medici , cujus

"Ad boc dift,ant. Poteft effe major, ma-

ii

eít przíciibere niedicinam. — Ergo,

terialiter,con,; formaliter,neg. Quiain

Sartu:

Dixi,per fe loquendo ; Excipiturenim

præfcntigrav'itas materiz non penfatur

ln

ex quaatitate rej, fedformaliter defumi-

ei(us motibundi poft data doloris figna

ii

abloluti ,fenfibus deffituti, cui peeniten-

iur ex majori nece(firate,nimirum prop-

|

"m

Y W

tia injungi nequit.

ter integritacem Sacramenti,

90

Nota hic, quód fiinfirmus utatur ra-

Ratio 3.p.QuiPaeniteniam remittit ad

p wl

tione, injungenda eft brevis & difcreta ,

alteram vitam, peccat tum contraSacra-

il qii

viribus infirmi proportionata peeni-

mentum,quod mucilar;tum contraJudi-

jliquot"

tentia;y.g.ut pectus tucdar, Crucem of-

€em, cüinon paret; tum contra charita-

j graïi?

coletur,dicat, Jefus& Maria. Vel,Deus

tem propriam reli&o faciliori medio

hoj

fatisfaciendi ,ut funt panz hujus vitz ,

propitius efto mihi peccatori. — Velin-

fimqt

j

jungat poenitentiam fuüb conditione. fi

affumendo difficilimum, Ergo.

(q . — convalefcat, aut ut morbi moleftiss in

Fateor tafmen, quód abíoluié loquendo

i ^ faisfa&ionem demanu Domini patien-

[

l

!]

j

r

b

& fpectata prazcise naturá rei id quidem

g

ter fufcipiat.

poffet , defacto tamen & füppofità tnfti-

t

j ;

3.2, Probabilius eft, quód panitens

tutione hajusSacramenti id non poffit,

dP

ante aecepram abfolotionem (dumodo

CXXXIL .3. Panitentia debet im-

MP

Don fit error ex Parte Sacerdotis paeni-

pleri primá commoditate, aut terppore,

" bfma

tentiam injungentis) füb mortali tenea-

quod Confeffor defignavit, pauló ul-

fälimmvc

tüt eam acceptare , & velleimplere ; 2.

teriüs eam differre, non eft mortglc fed

o

Licét folüm fit dg vcniaþbus,a'ur 1morta-

veniale,

yiui

V

R4-

J

j

y |

Y

1048

ZRACI ATUS AL Examen 8.

* Rater.p. Quia hzc cenfeur jufta

Domini jejunabis , in Sabbathoin hg-

Confeffarii precipientis intentio ,

v

chi

norem Beat. Virg. , cüm tamen ali-

reus parere tenetur,

Ereo.

J!fuf,(ï;

quando non (it alligatum , ^ eó qunód

Ratío 2,p. Przceptum. Confeffarii

T g

prefumatur fabinde Sacerdos magis

D] ölh")l i

communirer magis cadit luper rem pra-

attendete

ad

fubitantium

opetis ,

A p

ceptam» quàm füper tempus, . Ergo.

quàm ad determinationcm temporis ,

Ex quod Sequi:ur, quád fi Confetfor

u BH

1

"

"

& tunc dilatio brevis faltem non eft

r

pcraitentiam limitavit per hebd

I

Omge

mortalis,

Jnfitn

e

Pro documento fit bec Re.

Jitini ad

dam,vel menfem , v.g. ut (em

Iu

l inheb-

gula, dicendo, In honorem diei Vencris

dntah

domade vel menfecommunicet , poteft

quo Chiiftus eft paffas , aut dici Sabba-

- ptterity

eam per aliquot dics diffzrre , v. g. quia

thi qui B. Virgini cft confecratus , jeju-

inflat feftum vel indulgentia lucranda.

ägflz/æ

nabis, hac expreffione videtur facerdos

Atl j

Quia Coofeffirius non ceníetur. tam

Con(ultids facict

opus alligare diei.

immobilitec prafixiffe terminos.

poenitens , fi Confeflorém de intentio-

u , f

m.4. LicetPoenitens non teneatur ,

ne interroget , & Sacerdos mentem

hi m'qm'

it,

etiam dum poteft,pa nirentiam implere

faam claré explicet.

ante facram Commurionea,renetur ta-

s. 6. Differreimpletionem poenitens

Matt lg

menantequam de novo cobfiteatur,

tiz per annum,ficut pote(t differri con-

;:viüimis Hagit

Ratis: Ánte novam Sacramenti Poae-

feffio,eft peccatum mottale,

TET im

&ilit

23f

pnit

ig receptionem tene:ur przce-

Ratio patet x di&tis: Quia Sacramen-

"t

dens perficere,in quo p

oenitcm-cs äCon-

tum tanto tempore relinquere muti-

iA V[&Q mï

feflaciis fant inftruendi,

lum eft res & irreverentiagravis,

Qu

CXXXIH, 5&, f. Quando Confeffa-

Rt.7. C&mrum dilationís tempus in

h Dyi

;ius determinat diem , feu opusalligat

prefenti requiratur ad morrale ,. ftan-

AOf M "

diei, peccat. poenitens mortaliter diffe-

dum eft acbitrio vi

ff

ri do&i &-—pru:

p

rendo, & teinpore clapfo deobligatur,

dentis,

"t d

& peccatum omiflionis nová confeffio-

Pll

j

Ratio: Quia pofïunt occurrere cite

'äu [ 1ifj

ne eft expiandum.

.

cumftantiz rem immutantes,

lu

Ratio patet à' pari

de aliis þræceþtis

A. QU/ERO iV, Quantam &qualem

' Htj p

,mmd [

Poenitentiam tenetur Confeffor ponni-

d'ï.ci alligaFis, v.g.Jejunii, Miffz , Bievia-

n

n Mma

tenti injungere? & qualia opera?

^

tl

Ex quo colligitur , fi opus fit injun-

M Áedin

CXXXIV. z. z. ex Concil. Trident.

&um abfoluté & non alligatum certo

À implgal

cujus verba , Cedro digna , cujusvis

tempori , eo elapfo adhuc fub peccato

Confeffarii animo aluiffimé ipprimen-

" b EU

e(fe-perfolvendum. -

da , Se(l. 14. c. 8. Debent Sacerdotes

ln

Difficultas eft , quomodo fciatur , an

t

Domini , quamtiem Spiritis & Prua-

AUs frt

opus alligecur dieis iaterdum enim vi-

dentia fuggefferit , pro qualitate cvi-

Ptl Tr. l

detur effe alligatum,utfïConfc(Brius di-

minum €9 penitentium. facnltate falu-

PAMthg

T n

cat; Die Veneris in hoqokcm Paffionis

táres C$ . convenientes Satisfatliones

Ld

1Hjtite

De Boeauitentia,

1049

dnjungeve , me fü fortà peccati conni-

faculate. pornitemium , vt pauperi non

veamt , €9 indulgentiis cmm poniten.

injungatur eleemolfyna ,. fed. diviti ;

sl

tbus agant, leviffima quadam opera

Operario non injungantur jejunia fed:

ug&

pro graviffimzs deliétzs : smjungendo , a-

orationes , cum fuo fabmc comgati-

"m

djemorum peccatorum . pavtuctpes : effici-

biles

H

,

X

Saperbo imponat a&us hu-

ARU ,

Habeant autem pra ocults ,

militatis , atramen conditioni propor-

Ul

tionatos

L

utfatufatlm , quam impouust , won

5

diviti avaro eleemofynas ;

fit tantzmi ad nova vita cuflodiam €3

ebriofo ,

luxutiofo ,

jejunia , &c.

infirmitatis medicamentum , [ed etiam

fingulis. enim | morbis . convericatia

i

l

ad. prateritorum peceatorum — vindi.

funt - adhibenda remedia.

juxta di-

:,)(]A"

INam. claves

Uam €9 cafligationem.

cenda Refp. 3.

Pro quo ctiam vide

i

Sacerdotum nozm ad folvendum dun-

in Tra&t, primo proemiali ad Q. f.

taxat , fed €9 ad hgamdum con-

n.II.

1

ceffas , antiqui. Patres €$ eredunt. €3

Mi

docent.

Qua in re Confcffario magná opus

eft prudentiá, ^ Poteít namque mino-

nitene

. Notent hoc Confeffarii , qui pro

rem posnitentiam injupgere intuitu in-

QU

gtavimmis flagitiis nonnifi pauca Pa-

dulgentiarum hic & nunc;lucranda-

ter CQ A4ve imponunt.

Qui red.

rum , ac intuitu impedimentorum &

dent rationem villicationis fux in illa

laborum , quibus poenitens quafi quo-

tAt

,,,,,

[

dic.

"Vide in Exam. f. num. 98. an-

tidie diflahitur, aut i posnítens det

7

te Q. 12,

extraordinaría figna excellentis Con-

tritionis,

Hinc optimé facit Confef-

Y

&. 2, Dusz illx benigniorum Con-

feffariorum Maximz ; 7atiz eff ani-

farius interrogando poenitentem (prz-

.,h,

[

fertim fi fit timorate conícientiz) an

4

mam cum parva pemitentia impleta

mittere ad purgatorium , quám cum

fidat fibi penitentiam hanc perfolve-

IC, illumälüc hortando , ut agnofcat ,

m

MAEHA non Vnbleta. mittere. ad. ifer-

ndZIUL,

Facilius eft veddere DEO ra-

hanc poenitentiam refpe&tu peccatq-

rüm effz parvam, & ut id, quod de-

u

Hionem de nimta mifericordia , quám

T

de nimia juflitia , non (unt totaliter

e(t, fuppleat per fna bona epera ad

eum fcopum applicanda,

Item ei i&

(

abjiciendz , fed in fano fenfu intelli-

memoriam révocet . olim pro uno ma-

fb

gendz & ample&endm , ctiam in

praxi:

jori peccato mortali 7, annorum per-

Pro quo vide Refp, 5 num,

nitentíam fuiffe injunctam , imó de-

/

uf

cem annorum pro apoflafia à fide ,

*

) Fm-

-Hic fanus fenfus indicatur ab ip-

eriam metu perfecurionis fa&á.. Qui ta-

lo Concil. Trident. cit, , quod ftatuit,

lm'

men Canones pænitcntialcs non funpr

üt penitentia injungatur non folüm

anapliàsin ufu. Hine bene facir Con-

!j:"

li

fc(lor addendo poít abíolutionerm illa

j u

pro 7ualitate eritiinum , Íícd & pro

Rrtrr r

Vet-

W/,iaï'

1950

ZRACZT AZUS XIZI. Exaimen 8,

verba : thcqyid boni feceris , aut in-

ld

tentam animz Íanitatem 'confcrvexj $

tendis facere , &e, qu& non effe meré

quz remedia funt prafcindere peccato-

n

rum caufas feu occafiones , talem con-

us n

deprecatoria , fed facramentalia , varii

AA. colligunt ex S. Thom, quodl, 5,

verfationem, cohabitationem;hujus vel

p dfen

a. 28.

illius domüs ingreflum, &c. — Caven-

slaipen

Idem S. Do&or in eodem quodlib,

lt dieri

dum etiam eft, ne imponatur peeniten-

a,29- docet, quàd fi quis poenitens ad

tia , cujus implerio poeenitentem poffit

*itle,

r

L

horas obligatus omifiller uno die to-

manifeftare , aut fcandalum parcre , v,.

ii p

tum Officium divinum, pro poeniten-

tlitrágte

g. impenere jejunia puellis; diebus ex-

1ia eicífe ipjungendam utorer 7.Pfalm.

traordinariis fervanda

At prattbi

v perquae vcniannl

Ponitentiales ; aut plus fecundüm qua-

in fufpicionem,

: ltnde k

litatem Officii divini.

r-

Ara, ur

R. 4. Poteft ex przfatis caufis Sace

CXXXV, . 3. Quanta & qualis

dos interdum uni poenitenti pro culpa.

Attdupo,

fit pro peccatis imponenda Sarisfiáio ,

minori vel pari majorem panitentiam.

A.

Íciet Confeffor, (1 curet, ut fir com-

l vhi

imponere quàm alteri, v.g. Juveni pro

meníurata his tribus, nimirum pecca-

fornicatione majorem quàm Seni ,

"nf Daus i

tori ,."pcc'cato,& fini ;; Sicut medicina

quamvis Juvenis minüs peccet.

*tnt poug

debet cífe proportionata infirmo, infir-

Katio: Quia hoc peccatum in juve-

"nf a

gnitati, & intentz fanitati.

n€ habct majus incentivum quàm in

At

Declaratur ex Cajexano : Oportet vi-

fene, ait Lublino, De quo vide lu-

i d

derc , an penitens fit animo debilis , vel

pzà de caufa involuntarii Trad, 5.

;E&:

x

* ii

fortis, ac promptus ad farisfaciendum.

am,r n.21.

P qn

Sicut enim homuni corporaliter infirme,

€XXXVI. xm.f, Saüsfactio facra-

Til

fi fortis fir & viret habeat , poteft dari

mentalis non folium debet effe medici-

?MM;nlïïrr/'ab(

fortis medicina , nen tamen debili, ira

nalis, fed & paenalis. — Opera fatisfa-

F** tà r

ecnitenti robuftianimi ímponenda eft

étoria peenalia funt. potiffimüm triía ;

77 tlj

fatisfactio, qnam meretut ; ille veró ,

Ícilicet eleemofyna, jejanium , & ora-

tio.

:m ü»'bffahim

ui eft debilis animi, parva,juxra animi

Ita patet ex S, Thom. hic q..1

ID [d

debilitatem , ut parvulusiguis foveatar

b

2,1.& 3,

ha bon

appolità paleà , nec fuffocewur magnis

Prima C 2, Pars patentex Trid.cig-

M [

Wdahqu

lignis detupeta Ppo.(ïcisc, Pro quo vide

& aliis jam dictis, ac probantur 4 S. Tho--

W

R, 2, anté polita.

Mütad dll

E

a, I. in Sed Contra , hoc Syllogifmo z:

Tieres

Confiderandum ulteriüs, quo morbo

Per fatisfa&tionem oportet peccati vul-

j Danrce

penisens laboret : luxuria enim jeju-

nus fanari perfecté : Sed. peccatorum.

L&b

Ts

mic,avaritia curatur eleemofynà , blaf-

medicing funt. poenz;, ut Philofophus

i Oriïlühem

phemía divinis budabus. Ut pluri-

dicit in. 2, Ethic.

Etgo,

Ratio aliaàS. D. datur in , Satisfa-

W S-Thup

müm etiam obíervet Confeffor, ut pec-

D ean

mienti prafcribat rgmsqiä'; quibus ob-

€io reípicit offenfam prateritam ut

'ïimgll

"

€9m& «

i, j

--

—

De Paenitentia,

Y05x

eompenfandam ; & faturam , utabeo

Bagellationes, &c.

N

Deinde quicquid

(

pralervet : Sed ad utrumque requiritur

expenditur in utilitatem proximi, haber

rationem eleemofíynz , ut funt Mileri-

l

[

pennalitas.

Ergo- Min. prob. Com-

penfatio. offen(z illatz ht per hoc ,

cordiz , (ive corporalia , five fpiritualia.

jud

A

quód compenfanti aliquid (ubtrahatur

Similiter quecunque latria Deo cxhi-

Pl

& detar alteri : Sed per epus bonum

betur , ut vorum, Sacrificium , genule-

precise at tale , opéranti nihil [ubtrahi-

XiO , &c. reducitur ad orationem.

Ex

yplt

1]

tur, fed is per illud magis perfcirur,

ideo etiam unum opus poteft h.beie

lst

fubtrahitur autem per illud, ut eít poz-

plures rationes (atisfaciendi.

nale, ut patebit ex dicendis pro 3. par-

-An flagella hujus vita (int fatisfacto-

Vetid

te, Deinde paná etiam prafervatà

- tia; vide fupràin hoc Exam, n. 12 .

Déclaratur ulteries$ cum S. Thome

s

culpa futura , ut patet cum ex Philofo-

pho anté citato, tum ex diótis fuprà in

ibidem,latens in his tribus operibus me-

9 dit

icoti

Exam.n.12j. Ergo.

dicina peccatorum ; Nam extirpant in

g

In R.ad r.ibidem S. D. docet, quód

nobis tres peccatorum radices ; Ora-

quamvis Deus non dele&etur in poe-

tio, quà nos & omnia noftra Deo fulb-

dul )

nis ut funt paenz, dele&atur tamen in

mittimus,comprimit fuperbiam ; Jeju-

€isut funt

| 'xch-

jufta, & fic faci;fa&oriæ effe

nium concupifcentiam carniss Eleemo-

poffunt.

fyna concupifcentiam oculo:um feu

m i

idcl

3. Pars declaratur.à S, Thom. a. 3.

avaritiam.

Etgo.

inc.

Sarisfactio , ut dictum eft , debet

CXXXVII. Oppozuo: Homini aliun-

"a

effe talis, per quam aliquid nobis fubtra-

de temperato & valdemodicum come-

hamus adhonorem Dei, nosautem non

: denti poteftinjungi a&ustemporantiz:

ob

habemus uifitria bona , fcilicet bona a-

mcdift' |

- Sed hic a&tus non erit illi peenális, nec

nimz, bona corporis , & bona fortuna

medicinalis, ut patet.

Ergo.

figie

fs

Ícilicet. exteriora,

Ex bonis quidem

«d4d . boc difling. min, Pér accidens,

koti*|

fottunz fubtrahimus nobis aliquid per

conc,; per le, neg. Velfic: Nonerit ex

eleemofynam, fed ex bonis corporis per

parte fübjecti; conc.; ex parte objecti; &

To

jejunium : ex bonis autem animz non

quantüm eft ex natura acüs neg, Hoc

Trdde

oportet quód aliquid fubtrahamus no-

lecundo inodo aliqua pazaalitasteperi-

li

bisquantümad effentiam, vel quantüm

rurin omni actu virtutis;etiam in comees

addiminutionem ipforum , quia per ea

ftione ciborum delicatorum: hazcenim

)Zl]flior

non eft a&us virtutis,ni(i fit moderata,

A

efcimur Deo accepti, fed per hoc quàd

€3 fübmittimus Deo totaliter , & hoc

juz modceratio & à pluribus cibis abíti-

fit pet orationem, — Ergo.

nentia jam eft aliqua poenalitas & medi-

apvï*

Nota ex S. T hom, ibid. ad 3. ad je-

cina. - INefasautem foret, imó mortale

;'/

fjde

junium rcferri quicquid corpus affligit,

peccatum ,' pro mortalibus peccatis in-

y u

ut funt vigilife n þcrcgrina;ion;s, cilicia;

jungereexprefsà comeftionem ciborum

|

Krrrsr 2

ddi:

o

ääsx

1052

ZTRACZAZUS XZIII. Examen $.

delicatorum , etiam moderatam , atta-

jejunando omni die Veneris toto anno;

men ad.faturitatem. Veniale veró effet

Eqic gt 5

ac przcepro Ecclefig dejejunio Quadra-

nppopot

fi fieret pro- venialibus. . Quia eft opus

gefimz eodem die. Tum ctiam ,quia

u hod

fimplicker deleGabile,,;& folim fe.

tale opus poteft adhuc habere omnes

x de

cundum quid panale,

conditiones fuprà in hoc Exam. n. 12 .

lu Ton

Dixi ; 44 faturitatem 3 fi enim Con-

R.4. ad fatisfadionem requifitas , ad

vit;hdton

feflor , (ciens paenitentem delicste co-

quas accedit nova obedientia ,tanquam

as

medere , de eo camen nihil exprimens,

porna ex przcepto Confeffarii , quz non

- Tom qi

ei injungat , ut comedat infra faturita-

potuiffet ab homiae exi

tem, aliquam velaliquas portiones fibi

ginifi p:gcäflcr.

-Xátftum.

Ergo,

wrdemane

fübtrahendo , hoc non eft improban-

iNotanda hic eft difparitas, cur non

2 cumen

dum; Cateris tamen paribus, qua de

poffimus fatisfacere homini eodem a&tu

ualitate poenitentiz dicta (unt.:

f

pro duobus debiiis ;ut fi Petras debeat

' *QU/ERO V, Operainjun

o

genda de-

"itanis;d

Paulo roo. Imperiales ratione agti ob

^W E 0.

bentne eíle externa ac fupererogatoria

€0 empti , & 160, ratione mutui, non

feu confilii, (ivealiunde non debita? I-

;0 I

fatisfacit uttique debito , numerando

DI

tem po(Tuntne impleri eodem tempore,

centum priores.

Difparitas esf : Quia

quo alius actus cadit füb przcepto , v.g.

Deus bonorum noftrorim non eget,

inlai Vg

"uideter

Kofarium injun&tum orando fub Miffa

nec ullum ex eis habet iutereíTe,córum-

"tv d

precepta? aut injuogi Defundtis appli-

1

c'luc valor provenit ex gratiä& accep-

canda?

tatione Dei, opera noftra infinitisaliun-

8 Vilns

ï

CXXXVIIL, g. 1. Sarisfa&io facra-

de titulis ei debita fic acce

WY !

Ü

ptando ; (ec.us

í

MT

menialis regulariter & per fe-debete(-

cít de homine.

fe opus exterbum , 2.& confilii feu fa-

Ratio4. p. Quia a&us ille internus,

": tlrj cy

pererogationis , five aliunde non debi-

V.g.meditatio pro peenitentia injuncta

x

tum; fed folàm obligans'ex precepto

fit fufficienter (enfibilis per Sacerdotis

E"WQUiaïmen

UI

Confeffarii: 3-potelt tamen aliquando

impofitionem , ac peenitentis accepta-

ex fpeciali ratione injun

tionem , voce vel figno fenfibili fa&tam;

t iid:

gi opusjam d?-

bitum, 4. ac internum,

ficut contritio fic fenfibilis per Confef.

TIt g,

j

S

-'W; N

Ratio 1, $ 2. p. Quia communiter

fionem : & tamen eft

BN

ita habet praxis Ecclefig & Confeffa-

Sacramenti.

Ereo.

pars cflcntiali

r

NUCEerks

riorum injungentium opera aliàs non

& 2. Probibilius-eft,. quód fi

opug

ïlfmenmaxxctc

E

pracepta, & fenfibilia feu externa : eà

aliunde praceptum & pocniteritia fe

bl Áit

i

diemo

uód ilis maximé competat poenali-

non excludant , poffint eodem tem-

jj

tas.

Et hec in praxi fervandum eft,

pore perfolvi , ut Rofarium pro peeni-

"poet

Dl

d

Raiío.3.Partzsest : Tum quia poteft

tentia injan&um íaob Miffa þfzcepxa;

E Pccm

quis cod.m aé&u f(at;facere duobus

De confilio tamen eft , pcrfo»lvcfe'a!io

facxa; j

pracepis, v.g, voto, quod: . ás fecit de

teibpore,

P

| bft t

Ti

KRatio

tnte [mfc

p N

De Peniteutia.

1053

It

/R.a'tia patet füprd Tra&t. ro, Exam.5,

pocnitentiam peragat, orando, jejunan-

d

do , &c. id fsceret ut caufa principalis;

n.9j. li proportionaté applicetur.,

qu'lx |

g. 3. Probibilius eft pofrc-initmgi

& ut dominus a&ionum fuarum,

1

penitentiam defun&isapplicandam.

&.2, Probabilíius cft , quód Confef-

!Zit

for poffit peenitenti injungére Poeniten-

L

Ratio: Tum quia tale-oþus.habet

omnes cenditiones fuprà ad Satisfactio-

tiam per aliüm exequendam ad ipfius

qui

nea requifitas , & eft eleemofyna fpiri-

panitentis petitionem.

a

Ratio declatatur ex Gonet: Tn eo ca-

l

tualis. . Tum qui: fatisfactio facramen*

talis habet füum effe&tum ex opere ope-

faillud opus fatisfa&orium, fi confide-

tato , & hic manet proprius poenitent! ,

retur przcifé u fit ob alio; non eft pats

I

Sacramenti, fed folüim ut fitex petitio-

[

"

flcflqe Sacramentum non fruflratur fuà

parte vel effe&u iritegrali; & etiam ex

ne ipfius poenitentis; Quare talís peti-

l

A

tio effet formaále in.tali fatisfaQGione,

opere operantis , & hic poteft app[icarfl'

uglü

defun&tis.

El' [0 1

opus autem fatisfa&orium alterius ef-

, n

- QUAZRO VI. . Potefine Confeffa-

fet materiale illius, ordinatum ab ipfo:

rati

Tius 'imponcre pænitentiam per alium

penitente, . Unde formale illius fatis-

Ill

gl

peragendam? Vel liberam feu arbitra-

fa&ionis facramentalis adhqüc eft a&us

rtiam feu indeterminatam ,à poenitente

ponitentis,

"

Q

determinandam, dicendo, Pacias hoc fi

BR.3. Pro

babilius efl; quód Conf?:f.

(5

or poffit penitenti. injungere talema

NU

ootes? Velfi non potes, facillud?

CXXXIX. x r, Panitens non po-

penitentiam indeterminatam , qua in

1

d

(»

teft. poenitentiam fibi injun&dam fine

Quafito. defcribitur. Ita Ang. Do&G.

quodl. 2.3.28.

Vr

Confeflarii confenfu implete per a-

*.

"

lium.

$

Ratzo

D

Confeffor. talem Poniten-

ub

«C.ohfe(ï'ärïi cen-

.. Ratío: Quiaintentio

tem adhuc fufficienter ligar & folvitsli-

(d()xls

fetor effe (nifi eam aliter explicer) üt

gat inquantum imponit neceffitatero

peenitens injun&tam peenitentiam per-.

feu obligationem alicujus poenitentiz ,

i

agat per feipfum.

non quidem determinaté fed indeter-

zoti

Nota , huic non obftare, & eleemo-

minaté hujus vel illiusz folvit veró,

»

latl

at

fynam det per famulum , quia fic poeni-

inquantum ponam Purgarorii (qua

er fe & non adhibitá virtute clavium

tens tamen manet caufa principalis,ctim

famulus folàa fit inflrumentum : vel fi

Ia |

effet fubeunds) commutat ia facilio-

ii i

alius det cleemofynam loco ipfius, dum.

tem. Ergo.

14

ipfe won poteft , quiahocidem eft;ac fi

QU ARO VII. QuomodoDoni-

)

alter ei daret pecunias, ut ex eis elee-

tens tenetur ad circumftanrias Poeniten-

H

molynam faciat, & ,qui dat, ctiam fe

tiz , ut fi Sacerdos injuneat Rofarium

i

folüm habet at minifter : fi veró aliüs

coram tali imagine vel flexis genibus:

perfolvendum ?. Et quid agendu

f0 poz-

T

pio gl&r:*.'iïcnte finé Confcfforis licentià

nitens

1

Rrrirrr j

1045

TRACTATUS XUL Examcen 8.

nitenti , cui poonitenria cft fa&ta impof-

Ratio: Quia ratiox&äbilitcr ten(etür

-af

bzc effe intentio Confeffarii,

tus ?

fibilis? vel qui ponirentig eít obli-

vl

CXLL g.4. Panitens , qui (ive

- 0Y

CXL, &. r. Probabilior

'efï Sen-

culpabiliter five inculpabiliter perobli-

j inmun)

tentia , quz diftinguit , dicendo , cir-

vionem aut aliam caufim fa&us eft

208 COR

cumftantiam interdum tranfire in fub-

impotens implere poenitentiam , non

d m

ftantiam, interdum veró manere me-

tenetur. loco illius poenitentiz per fe-

(ïlll, M

ram citcumítantiam.

In primo cafu,

ipfam facere alia opera fatisfa&tória:

"epoit

circumftantiá omi(sà non fatisfit prae-

quz etíi facerct, & poftea fierer potens

atltcomr

cepto Confeflarii , & Sacramentum

ad priorem peenitentiam , tenetut ad

l: Qu

manet mutilum, & eft peccatum mor-

illam,

tale,in íecundum veniale.

s (iqam

Ratío: Quiailla fatifa&io fpont? aff

Quomodo poteft. íciri , quód cir-

fumpta noneffet facramenralis , nec caus

A Siptrin

"r t

cumítantia ttanfeat in fub&antiam/o-

faret remiffionem poena ex opereopera*

eris?

to, ed operantis.

^ peri

Dico,id colligi poffe ex eo,quia Con-

&& f. $i di&aimpotentia feuo

blivio

m p

"Aatydem.

fellor eam appoluit ideo , quia advercit

eft omnine inculpabilis , &on renetut

eam huic pornitenti-non minüs effe poe-

ponitens priorem confeffionem repe-

100 putr

nalem, quàm ipíum opus.

Nonnulli

tere.

Si veró fit cülpabilis , tenetur

J m p

enim libenciüs tnulta Rofaria orant am-

Aütmigri

hoc peccatum confiteri , & fi poffit,

bulando vel fedendo, quàm unum fle-

& credat priorem Confeffarium adhuc

A diise

&tendo: Manet veró mera circumftan-

effe memorem peccatorum , eum acce-

Avye Yoyen

MLCITIHM

tia, (i parüm fit peenalis,

dere; (ecus, apud alium-iterare confef-

9. 2, Diftinguunt etiam bene alii,fic-

P

fionem : uti & apud priorem , fi gecü

ut foletdiftinguide voto, Siresinjun-

carorum memor non fit.

j quöd l"C k

&a fit gravis , & circamftantia levis; v«

Ratío 1.p. Quia Pocnirens ab illis

ïllcif ngCm 4

. in cafü Rofarii dicendi ante talem

peccatis eft abíolu:us , & poene remil-

?fü lrione

imaginem, obligatio ad circumftantiam

fionem aliá vià tum in hac vita, tum im

ul fl)hïm 8

! m'am, üia

folàm eft venislis ; Si veró circumftan-

Purgatorio obtinere poteft. — Et ratio

tia (it gravis, ut fi in tali imagine effet a-

involuntarii excufat ipfum. *

ïfcp[am, & "

liquod. particulare obíequium proprer

Ratio 2.p. Quia ille pocnitens fu&

u

Atimy,

concutfüm aut.aliquid fimile (quod

culpá fecit Sacramentum mutilum. Et-

idem polfet occurrere de genuflexione

go tenetur ad illud integrandum, non

ïfþ' P pfOb:b]

fub Rofario) obligatie ad circumf(tan-

veró poteft integrare nifi prafato mo-

UM t

tiam effet fub mortali.

do. Nemo enim potc& injungere pos-

) ïtcen

&j, 3. Si circamftantia fiat poeniren-

nitentiam nifi cognitá causá,

:"i) n

n CO

ti impoffibilis , tenetur adfubftan-

Ex quo patec , quód non teneatut

tiam.

a rit

-'ïïlïalgm ài

confcaioncm -iï""e ; ut peccat

LÀ

c?n:'

]W i 1 p. ana

à

.

De Pemnitentza.

1055

i

'coäfcfä dimittähtur ;fed ut Sacramen-

excercet tunc jutisdidionem in poeni-

i

j

tum fiat perfe&um.

tentem, hic & nunc ei fubje&tum ;non

QUAERO VIIL & ultimó : Quis

veró inalium Confeffarium ei &qualem,

J

Ereo.

)d

Ponitentiam poteft commutiare? An

vel fuperioretn,

n

tatione comtmutationis fit rcpctendg

Ratis2.p. llla commutatio debet

"

confeffio? — u-

fieri per actum judicialem in tribunali

W

Aino

CXLIL Refp,.r. Probabilius eft ,

penitentiali. Ergo neceffe eft de ne-

POW

quàd ipfe poenitens paenitentiam fuam

Vo recenfere peccara.

non poíIit commutare in mclius.

Reíp. 2. Si posnitens accedat e-

Ratio :

:tunl,-

Commutatio penitentiz

undem Cenfeffirium ut poenitendam

€ft a&us facramentalis & Confeffarii

imnutet ,

tenetur iterum confiteti &

n

tanquam Superioris & Judicis Jurisdi-

Ka

nifi accedat godcm die vel fequen-

&ioni proprius: Sed posnitens non eft

ti,

u

Judex vel superior in feipfum , nec er-

. Ratio 1,p. Quia non potcft impo-

ga Ícipíum poteft exercere actionem.

ni noya Penitentia. facramentalis nifi

)

factamentalem.

endd

Erge.

peccata de noyo clavibus Ecclefix fub-

3

Ex quo patet differentia à voto ;

jiciantur,

m

quod vovens propriá au&toritate pot-

Ratio 2,p. Si commutatio petatur

Wt

tet commutarein melius , & hocideo,

eodem die vel fequenti, tunc juxta S,

?()mh

quia voti obligatio oritur ex ptopria

Qu

Thom. in 3. dift. 17. q.3.2- 2. 9.5 pri-

veluntate voventis in alterius gratiam;

mum judicium moraliter cenfetur ad-

m

:CO[ j

peenitentia veró facracramentalis inclu-

huc durare,

dit excercitium obedientiz, Nec verum

Nota tamen , hec omnia intra €on-

I

tft, quód ille penitens abundantiüs

Ícílionem , quibusdam faltem peccatis

impleat Leger ae abundantiorem af.

denuó confeffis (fi Confeflarius alio-

ferat folutionem : Tum quia habet

rum adhuc memor fit) effe facienda ;

T

effe&um folüm ex opere operantis ,

quiaalidsnon erit peenitentia facramen-

,un

")

tum etiam , quia pracipiens vult rem

talis... Ec idem eft , fi panitentla fuit.

pr&ceptam , & non aliam, etiam me-

imprudenter impofita, ut moraliter fit

liorem, Pt'æfcrtim in Sacramente, nifi

impoflibilis , v, g. fi pauperi fit injun-

T

id cxprimat.

éta eleemofyna , infirmo jejunium »

l |

Refp. 2. Probabilius eft, quàd ünus

Nobili longa peregrinatio pedeftris »

lllïïrifl |

Confeífarius ex juíta caufa intra con-

&c. "Vel f ab initio fuit poHïbilis :

d

feffionem , & receufitis de novo pec-

fed poftea mutatis circumflantiis im-

catis, poffit commutare poenitentiam

poffibilis , aut non exequibilisfine gra-

facramentalem ab alio Confeflario im-

vi incommodo.

znuml F

fitata.

In qaæ&. 17. $. D. agit ptt ttes at

j Ld |

de potcftate Clavium ; De qua a&tum

- Raio 1, p Quia illa Confcffarius

*

&

cqn; i

k

-

IYoygóG ZR A4C7 A2U $ XIIL Examm 8. De Penitentia,

In

eft fuprà ia Tract. 1. procemiali,

vium , nimirum in quos poteftas Con-*r

?i

quaft. 18, per 4. att. de effe&u cla- — feffariiexerceri poffit. Dequibus omni-

F

A

,

i

joy

;

vium , nimirum remiffione culpe & — busa&tum eft in przcedentibus.

&

J

penz. In quzft. r9. pet 6, art. de

Hac deSacramento Pocnitentie fuffi-

2

U

Miniflto clavium feu Confeffionis. In

ciant ; nunc agendum eftde his;

&

queei annectuntut.

L

U

"n

Quaít, 20, per tres art. del ufü cla-

H

?

!

U

]

Iu

ZNWN

»

E

22

PN

SN

7

E

)PCCJ;?/Z',

.:

,

EN

/

-

Q? NY (10)

"E BR RP I7,

x&xs

4

V ILLLITI

Wj

) (

/

N

r

N

NSN

y

NY

**XX

NS

— N

22

?

UM

QD—-»'/

NT;:(c?»

)E&Wü";

Ü

fem

ij

A:

äyl

Á

MAT

Q

E

ICR NOta

TRA

Wmli [

p ——

ä& (1ej2) 28

A

[l

ä&ä&ä&w&ä i äää&ä&ä

fuä

EXSD GA t QY

h

ää&ää&ää&ä*ä*

*ää äääää*ää&äüä

TRACTATUS XIV

De Cenfum* » Cafibus refervatis , Indulgen-

liis, €9 Extrema 'Unclianc-.

De quibus Ang. Dotd. agit in Jupplem. à

qua[L. 2.1. ufaue ad. 3 4. exclufroé.

üöä?&ä?&ä&?&ä?&æ?&ü?& Sos 0s SOS OE dOR

EXAMEN I

De Cenjims n genere & in [pecie. .SD.q.o1.

etaue ad a. 5. exclufevoe.

W

v?*

UIERO I.Quis poteft

bo cenfeo aut à nomine Cex/or ; eret

o

! ferre Centuras ? quid

enim apud Prifcos fpecialis dzgmtm

& quotuplex eft Cen.

( /

J

fura? Et quz tnatcría

Cenforis. — Cujus officium erat inqui-

«ejus ? quz forma fec-

tercac cenfere , feu;udlcaxe de fortunis,

/,.

53 vanda, aut modus?

Q"

vita, & moribus civium, ac indignosof-

Exinde

ficiis & dignitatibus privare.

L Anre R. Nota , quàd etymologza

hzc vox eft translata ad figoificandam

U

hujus nominis Cez/&ra derivetur à vcr-

Íeveritatem, corre&tionem, ac poteftatis

S( ff ff

Eccle-

1058

TRACZATUS XIF,. Examen 1.

Ecclefiaftice. coercitive five punitivz

privahdo eum bonis Ecclefis communi-

TA

a&tum ,imó & ipfam peenam : nam hzc

bus. Quamobrcm Cenfara in jure vo-

iibl

vocatür Ces/ura.

Hoc notato

catur nctvus Écclefiaftice difciplinz,

& t. In Ecclefia eft poteftasferendi

Sicut enim vites hominis confiftunr ia

«ibim (

aibai

Cenfuras. Probabitur infra de Excom-

nervis, ita vires Ecclefiz in Cenfuris.

inunicarone. Vide n. 8.in hoc Exam.

Declaratur : Dicitut, meadicinalass

irndiut

Ttuo |

&. 2. Mulier Jure divino eft incapax

quia hazc poena eft inflituta ad péccato--

j

nüïD

tisemendationem.

ï

r

fific

ad ferendas Cenfuras,

Ia S, Thom.

Dicitur , rezpera- -

dub lab

Ii';quia peccatore emendato cenfura de.

híc q. 19. att. 3. ad 4 dicens:. Maulier

^flletie

fecundüm Apoflolum cft in ftatu fub-

bet tolli, Dicitur,Papzizatzm, quia pa-

Sutiteurt

je&ionis , & ideo non potcft habere ali-

nà non poteft infligi nifi fubd'to, fubdi«

quam fpiritualcmJurisdi&ioncm:unde

tur autem homo Ecclefie. per Baptif-

*"'dh Quz .

Dicitur tandem Zoezz Ecclefia -

"llice i

neque habet clavem Otdinis, neque Ju-

mum,

risdi&ionis, Sed committitur mulieri

communibus, wimirum ufü Sacramen-

* i c

aliquis ufos clavium, ficut habere corre-

torum, participatione fuffragiorum Fi- — "i

&ionem in fabditas mulieres, proptet

delium, fané&tione Officiorum Ecclefia- — ! al

"

fticorum, &c,

-

LT.

periculum, quod imminere poffet, fs vi-

ri mulieribus cohabitarent.

Hac ibi.

1L z. $. Tres propti

é fupt fpecïeï utinring

cenfurz, fcilicec Excommunicatio ,Su- — " Ipq

Videetiam Tra&,6. Exam. f.n.5 $, Ex

:

quibus patet.

fpenfio, & Iaterdi&um. Q

uibusaddi — agl

i

Ratis: Quiamulier eflincapax Jurise

folent quatuor fpeci

es impropriz

ad hww

ilicctDegradazio,Dc-

.W " ufïguiüm

di&ionis fpiritualis (etiam ex commif-

priores cedut i fc

fione) nimirum propriédictz,

pofitio,& Irregula

titas faltem ex delidio — 0 Ut

De "ünj(ny,

. 2. Soli, fiveex jure ;five ex privi-

proveniens , ac Ceffatio à diviniS,

omnibus agetur in fequentibus, -

Ji i

legio; five confuetudine, habentes ju-

quibus

tisdidtionem Ecclefiafticam ordinariam

Tres prio

res reducuntur ad Sufpenfio- — "i

!

f fü-

.u'ï

Rnf

in foro externo, poflunt proprià audto-

nem , quia per illas homo eft qua

1

ritate & ex officio Cenfutas ferre , v. g.

fpenfus à receptione & ufa Ordinums -

^ !Ub]

feete «

ly

"

Ü

Epifcopi, corum Vicarii Generales, &

ultima veró ad [nterdidum.

W À

Ratio numeri ternarii- cenfurarufi

hi

Áitm

alii habentes Jurisditionem quafi Epi-

Ícopalem , ut Prelati Regulares,

Hi

proptiä di&ctarum e

ft; Tum quia illis fo-

""W"lä'iw,,,

*

it de&nitio Cen(urz»

"

Jlmy,

faamcenfuras ferendi auctoritatem pot-

lis proprié

compcn

funt delegarc aliis.de jure capacibus,pu-

ut patet. JTum quiaïnnocent.lll. [2 :'f'

d t

tà , primà T'onfutá iniriatis, non uxora-

uarenti de verb. figuif. intertogatus »

Mw'[ignlü

j

tis.- De hoc plura de Excom.&c.

«lm, Ti l al

quid intelligatur nomine Ceofíarz, Re-

x

l

]

- 3e4, Cenfura ut fic definiturquód fit

fpon

dit,eo nomine intelligi debereInter. .

d)

JPdRIIe

ECck

poena Ecclefiaftica medicinalis ac tem-

di&um, Sufpenfionem & Excommuni-

P*fca 1

poralis, qua Judex Ecclefiafticus hormi-

cationem , nullam faciens mentionem

küi

It

nem baptizatum inobediegtem punit ;

!t ln

5

alterius Cenfuræ.

sr-&k |

Óug

:

[

z

De Ceufuris.

16f9

Y

Al

&'6. Cenfura eft duplex : Alia à

tionsta culpzt Sed cen(ura eft graviffi-

.

jure, alia ab homine. — Prima eft ; quz

mapaona, Ergo requirit culpam mor«

lt '

Itl

er ftabilem. & permanentem legem ,

talem, Sermoautem hic eft de cenfas

ipfo fa&o obligantem, eft lata , & tam-

ra majori,

Vide n;13.

diuacnon diut às durat quàm ipfa Lex,

Ex quo Sequitur, quód fi quis prop--

Et ut in-

u

etiam mortuo Legislatore.

ter ignorantiam aliamve racionem ex-

«urratur:, füfficit fola declaratio crimi-

cufetur à culpa mortali , noninnodetur

th'b

*

I

nis fa&aab habente poteftatem. Quod

ceníurá ei annexá.

idem e(t (entiendum de aliis paenis, que

Ratio.2.p. Quia peccata puté inter-

áplo jure incucruntur.. Ceníura ab ho-

na non cadunt fub cognitione hominis,

'BZG

mineet, quz ab habente poteftatem

nec fpc&tant ad forum externum , ad

li

Iä

Íeu à Judice in fingulari quodam cafu

quod tamen cenfura pertineut.

infigitur, & exünguitur cum morte

Plura que bhic dici poffünt, vid,

Ti

erBFP

am ferentis.

Trad. 6, Exam. j. num. f9. an Eccle-

(

&. 7. Cenfura alia efl lata. fcu latze

fia poffit. przcipere adus puré intet«

»

ententiz , alia ferenda feu commina-

nos.

toria; prima incurritur ipfo fa&o , non

Kefp.9. Peccatüm non pöte& puniri

1

fecunda,

Pro quo

ii

s

( aw

cenfürá, nifi teus fit contumax,

. Nota, quód hec claufula, 4p/o jure ,

us

Ratio: Quia cenfüra tanquam paena

fpfo fatlo,eo ipfa, ex tunc excommunica-

graviffima non fertur nifi contra rebel-

qu^

l

U

tus fit ,ignificent cenfuram ipfo jutela-

les: Sed rebellio non efl fine contuma-

tam. Uti & hz formulz: Excommu-

cia.

Ergo.

il

nicationis fententià duximus innodan-

Dicitur coztsmax , qui 'perdurävt in

D [h

düm ; Senrentíam Excommunicationis

peccato mortali pratetito;vcl ciratus re-

p

incur;ar; Ecclefiaftico fubiaceat inter-

nuit Comparere in judicio;aut finelicen-

j

di&o; Sententiz excommunicationis fe

tià recedir, vel jufto Judicisac Superio-

yt

novetit fubjacere; Excommunicatum

tis przcepto non vult patere, ut ex

plicat

d

fc effe cognofcat; Anathema fit, . Ce-

S.Thom.hic q.21.2.5 inc,

tetf;m hzformule : Excoemmnunicatto-

Ex quo Sequitur, quód, quando fub

l

nein te noveris incur[arums Excommn-

Excommunicatione prohibetur aliquid

(o

miteturs Volumus excommmnicaris Sub

futurum, prohibeaturetiam fub pecca-

)

i peua talis ceu[ura Sub interminatione

tomortali , licécforté illatnateria fecune

TL"

((

anatbämatü,ügniücanr folàm cenfüram

düm fe non fit gravis feu mo;talis , fed

V

erendam, nifi aliunde colligatur.

fiat ralis ex mente pracipientisob juftas

IlI. Refp.8. Ecclefia non potcft cen-

& graves caufas , ut pater in cenfura

a

. lutis punire

Peccata venialia, nec puré

annexa ingrc(fui Claufurz Monialium.,

ng'l

- ihtetna.

Á

j

In quo cafu eodem transgreíTionis adtu

Ratio . Partis, quz e(t S. Thom,

incurritur peccatum mortale & excom-

municatio.

J

- bicq.21.2.2, Peena debe; eífe propor-

Refp

Sfff(fg

ag

1060

TRACTATUS le2'/2 A r ineu I

du teo

Reíp, 1o0. Matetia cenfutz feu pec-

juxta formam à Chrifto przfcriptam in

cataper eam punibilia funt fola externa;

przcepto correctionis fraternz.& inter

gl n

& licét fint fecreta, poffunt tàmen pu-

quamlibet monitionem eft exfpe&tan-

dmom,

dum pcr duos faltem dies, Poteft etiam

Yájlunem

niti cenfuris latis per modum Legis,

A

Ratís: Quia hec per fe fub(unt fa-

judex ex rationabiili caufa uti uná moni-

itipofone

risdi&tioni Ecclefiz , licéc defa&to defe-

tione pro triná,

Vpetion

Refp.15. Cenfura fine admonitione

tu teftium eam effugianr,ut di&um eft

loco mex cit,

Idem patet in Excom-

eft quidem valida fed iniqué lata. -

Byt

municatione percufforis Clerici, uti. &

Katio: .Quiaille modus à Lege non

QR O

hzretici occulti.. De quofuprà de h-

prafcribitur tanquam effentialis, nifiin

udi quis

1efi. Tract.7, Exam.3. n.47. R. 2. & 3.

quibusdam cafibus, ut de Excommuni-

E

3it potet

ad Q.10.

catione majori latáà Judice contra pat»

2

ticipantes cum Excommnnicatis ab eo»

Dixi, Jatzs per emodum Legis 5 Qia

, V. !(', b E!

'

Ecclefia, utpote que non judicat de oc-

dem Tudice. c. fZazummus, de. fent, Ex-

&nimt,quöd(;

cultis , nominatim non poteft cenfurà

com. in Sexto, Idem eft de interdidio &

Va lomine

tiee

AjVV

t fit

punire peccatorem occultum,

fufpenfione ibidem, ubi dicit , quàd

3 Dac df

'externus, nec cenfuris poteft eum obli-

pradi&i participantes dcbeant nomina-

3 t qtom

gare , ut feipfum prodat, hoc enim juri

tim exprimi.

Ui de [

natur& repugnat,

Nera, quód hzc admonitio (fi cenfu-

RRU

Reíp. z1. Ad valorem cenfurg de

ra feratur in bonum publicum) debest

As

jute ordinario fufficiunt verba talia,qua

fieri au&oritate Judicis ; Si veró fera-

y' !^ EX[O[

fufficienter exprimunt. fpeciem cenfu-

tur in favorem perfonz private, debet

toortm g

iz,imó abfoluté fufficiunt nutus, vcl fi-

praterea fieri ad inftantiam ejus , &

D.

gna talia, ex quibus fufficienter poffit

quidem ipfi reo perfonaliter; v,g. inejus

n dicn,

domicilio , vel taliter (f non poflitfieri

celligi, quam cenfuram Judex infligere

WaEf

intendat,

aliter) ut certó. deveniat in notitiam

OM CUCH E

*t lre

Ratío: Quia hec eq

ejus: vel in Ecclefia Matrice ,. ne reus

Piiipene

ordinarié adhiberi folitis.

dolo aut fraude fe peffxt tueri aut con*

nf

IV.- Refp. 12. Ante infli£tionem

qucri de non £i&a monitione, — Poieft

m Pam;

«enfurz debet premirti admonitio.

etiam hzc monitio plerumque 5eri fub

"n

Ratio: Quia nemo inauditus cft con-

interminatione cenfurz.

TT

emnandus,

Refp. 14.. Ad lationem ceníura t€»

IU

Nota, hoc intelligi de Cenfutis ab

quiritur quxdam folemnitas, cujusta-

homine latis, in iis enim , quz feruntur

men defcétás eam non invalidat, 1. Ut

u "Pittt v

à jure , id vix fieri poteít: quia aliunde

feratur in fcripto à Judice fübfcripto-

-':ïMemomm;

^ ï!liumgnor; l

ápfe lex ((i non ignorccur)ex fe fuffici-

2. Utabeo ex illo legatur, / 3. Ut Ícri-

entet adrhonet.

Exceptio eft, nifi ip-

ptuta contineat caufam cenfurg, 4« Ut

ï*?lllt à Wto

fum jus exprefsé mandet, ut admonitio

Judex ( intta menfem fuerit requifi-

Qiip fhà jol

bo

us

tus) tranfumptum authentice de ver

fiat, Perró admon;ggg!gigbgt cíle urina,

ij

ad

lg

,

De C c'?z/?trz'f.

"1061

2d verbum teo communicet : de quare-

tali privet patticipatione päfïiva Sacra-

quifitione conficiendum eft publicum

mentorum,& nominationc feu elc&ione

inftramenrum.

Judex in cenfuris fe-

paflivá ad beneficia vel dignitatem Ec-

rendis hbunc modum non fervans incur-

clefiafticam, Ex quo patet definitio

rit füfpenfionem per menfem , & Cen-

ejus, nimirum eft Ces/sra Ecclefraflica

fura à Supetiore relaxatur.

(rivans &c,

Verüm adminiflratione

Jim

a&iva folüm privat füb veniali, Siergo

Excommunicatio. ;

talis celebret ; licét non fiat irregularis ,

-QUER O IT

Quid & quotu-

peccat mortaliter, quia Sacramentum

plex elt?. quis effeQus ejus? ob quam

?

recipit uti & fi fcienter acceptet talem

E

«aufam poteft ferri

E

quis cam poteft

elcétiónem,pote(t tamenMiflam audire,

ferre ?*

i

à peccatis & Excommunicatione abfol-

t

"V. g. *. Excommunicatio ut fic

vere,pacem fumere,&c. Idem cft defci-

f

definitur, quód fit Cenfura Ecclefiaftica

enrer eligentibus illum ; quód nimirum

privans hominem communione fide-

& illi mortaliter peccent.. Excommu-

| qgi4

lium. Hzc definitio , cüm fit generica,

nicatio major (inde di&ta major, quia

!

m

cenvenit excommunicationi majori &

majores & graviores habet effe&tus) pri-

minori » de qua poftea. — Vocatur Ex-

vat hominemreceptione,& (imul admi-

*

«ommunicatio,quía ponit hominem ex-

niftratione Sacramentorum & plutibus

tfa communionem.

bonis mox nominandis: ita ut Laicus

&. 2. Excommunicatio dividitur in

percipiendo aliqued Sacramentum , &

majorem, & minorem,

Sacerdos recipiendo veladminiflrando

Declaratur ex Angel. DoG. hic q.2 1.

J

peccent moitaliter , juxta S.Thom.rz.2.

3, r, in c.dicente ; llle, qüi per Baptif-

Q.f9.a.r. Ex quo pàtet ejns definitio,

l

mum in Eccle(ia ponitur;ad duo adfcri-

nimitum, Eft Cenfüra Ecclefiaftica pri-

l

fnï

bitur , Ícilicet ad ceetum fidelium & ad

vansreceptione & fimul, &c.

participationemSacramentorum,& hoc

fecandum pra fupponit primumsquia in

Affignantut omnes effe&us Excem-

k

Sacramentis participandis etiom Fideles

thunicationis majoris.

€ommunicant.

jl

E idco poteft aliquis

Primus mox eftaffignatus.

extra Ecclefiam fieri per Excommuni-

2, Privatotnnibus Ecclefiz orationi-

"

€ationem dupliciter: Uno modo ita ,

bus , ita ut excommunicato , quamvis

5'13

quàd feparetur tantàm à participatione

occulto, non liceat affiftere Miffz , nec

iä

Sacramentorum; & hzc eft Excommu-

officio divino, necpro illo poteft offerri

hicatio minor ; Aliomodo ita quód ex-

i

Sactificium , bene tamen orari in Mc-

cludatur ab utroque, & fic erit excom-

mento & privatim pro illius converfto-

municatio fnajor,

Hzc ibi.

U

ne , ut patet ex S.Thom: bicq.2.1. 2.1,

gma

w.2. Effe&us binz hujus excommu-

ad z. Si cft denuntiatus, nom poreft

'ffäi

nicationis fupt , quód minor fab mor-

ipfo prafente Miffa nec Officium. di-

P4

l

Sf ff ff 3

vingm

|

—

1&0;62;

ZTRACZAZVS$ XIF. E.famm L.

m

vinum

mortale ,. non qualecunque, (cd ut ha«

celebrari, quia mune vitandus

n d

eft.

bens adjunctam contumaciam.

vidit,

3. Privat exetcitio Ordinum, v, g.

Patet ex R. 9. ad Q. z.. Ex quoffi

Celebzatione Miffz , folemni le&ione

quód 6i quis excommunicetur prepter

. *;mu al

Evangelii,&c. fub paena irregularitatis,

damnum alicui illatum , hoc folüm fit

v:f?mn!it 1

kutiftt

4.Facultate prafentandi ad beneficia,

cauía Cenfurz mediata, immediata ve-

u b a

ut nec praentari nec przfentare poffit :

ró eft inobedientia contra Ecclefiam ,

aj

& factain eo flatu przícntatio & coila-

qu& Íub cenfura precipit reftitui alie-

tio e& nulla.

z

ii o

num ; ut patet ex S, Thom, cit. q; 21.

$. Sepulturá inloco facro, uttam in

8.3. inc.

H Jf ;Wm/»

vita quàm in morte nulla fit converfa-

VIL g. . Excommunicatio majot

"n r:fuq

]

tio cum excommunicatis.

varié dividitur,

v UMMININ,

2

&, Converíatione civili , puta, fi fint

Primin eam que eftà jure, & eam,

j m

- 2 diaity

nominatim excommunicati & publicé

quz eft ab homine , ut patet cx didtis n.

denuntiati , ut declaravit Concil. Con-

2, R. 6.

E.

titqtosd

ftantienfe.

2. In late & ferenda fententiz

T

- ATtem, a,

*

7. Privat communicatione foreníi,

patet ibidem R..7.

UT

At

v.g, Officio Judicis, Advocati , Procu-

3. lugeneralem &

fþecia!cm.' Pri-

ratoris, Tabellionis feu Notarii, Teftis,

a fertut gencraütcr contta aliquos

uml

'Tutoris,Curatoris, T'eftamenti Execu-

mal.fa&oresindeterininatos:altera con-

at

E

toris , ita ut contra excommunicatum

tra determinatas perfonas nominatim. -

etiam toleratum femper. poffit reus ex-

4, Aliaefjufta,alia injufla. — Jufla

QU ag

cipere,

Quod fi nonfaciat , & Judex

eft qua fertur ab habeare potcftatem; &

rtlsgel

ob caufam rationabilem cum debitis

MTM

eum non tepellat , a&ta ejus valent , fi fit

toleratus, (ecus tamen eft de Judice non

circumf(tantiis feu fervato Juris ordine,

?*&üiutfæ Q

tolerato,is enim Jurisdi&ione privatus

Injufta dicitur dupliciter juxta S.Thom-

"lne ff

eft, Sed attendatur praxis,

q. 21. a, 4. dicentem : Uso modo ex

^ n fs

VI. Bé. 3. Excommunicatio minor

parte excommunicantis , ficut cum ex

^

w

CUT

incurritur folàm ob unicam cauíam,

odio, vel ex tra aliquts excommunteat ,

Pt

h

nimirüm propter communicationem

€2 tuuc excommumicatio nibilominm

Mif

indebitam. cum excommunicato

ex-

babet effeélum [uam , quamvis ille , qui-

ïï'äulrufäffmrel

commuhicatione majori, non tolera-

excommtnicat , peccet.

Alio modo ex

Atl cmü"æ

to , feu. vitando,

De quo poftea n.

parte ipfius excommnicationis ,vel qnía

I?.R.6. Ubictiam in R. 7. pate-

canfa excomminicationis efl. tndebita,

bir ex S. Thom. quód Excommunica-

vel quia fertur. [ententia jmris ordine

x(afibug ft*fcry.

tio minor poflit incurri propter pecca-

pratermiffo , €9 1mc ff fit talzs error ex

Pt db p

tum veniale.

parte fententia , qui fententiam uullam

£. 4. Excommunicatio major non

effe faciat , non babet effetlum , quia non

eft excommuntcatio, . Si AMEem taln er-

Morfen

gog:& alicui infligi nifi ob peccatum

-Sacerdmm

ror

*b

—De Ceufüris.

1063

ror. s0n aunullet fentemtiam , babet effe-

cum£&antibus, & manibus lucernas ar-

Il

um , €9 debet excommunnicatius busmili-

denres tenentibus, quas dum anathema

ter obedive.. Et erit ei ad meritum, Et

concluditur , in terram prejiciunt,. ac

ul

TO

oft pauca ait:

edibus conculcant, ut candela humi

iil

Contingit. Autem quandogne , quod fit

proje&ta 2d nullum fint ampliüs ufum:

dilita can[a ex parte excommunicantis,

ficut fal iüratuatum , ut loquitur nofter

jj

jl

ua non edi debita ex parte excommuni-

Lublino;

cati , ficut cim aliquis pro falfa erimine

VIIL.. g, 6. In Ecclefia eft poteftas

hii

$n judicio probato excommunicatur, €j

Excommunicandi.

Que poteftas cui

p

qunc , fí. bumiliter. fuffinet , bumilitatze

Judici vel Superiori competar, vide ni z.

meritum vecompen[at excommunicatio-

R.a.& 3.

jj

nié damnunm.

Colligitur ex Script. Matth. x 6.& 18,

A&m, $

$. Excommunicatio injuffa alia eft

Qnuacunque ligaveritis , ubi eft fermo

valida, alia invalida- —Prima regulari-

etiam: de externo Ecclefie gubernio

(

u

Unde additur ibidem :

ter valetquoad forum externum, Un-

uj Ecclefiaum

de S. Thom. a;cit. in Sed Contra ex S..

nvn audierit,fit tibificut Etbnicus C Pu-

1f

Gregorio ait: Pracepta Pafforis frve ju-

blicanus.

uibus verbis fubfumit S.

ffa frve injufla timenda [unt , non autem

D. a.2.

Sed Ethnici fünt extra Ecclc-

y

effeut timenda, nifi aliquid mocerent, Se-

fiam. Ergo & illi, quiEcclefiam audire

dig

cunda eft nulla & irrita..

i

o

contemmnunt »pet CX'-COIHmUDiCREiOHCTXB'

0,.1

Ex hac S/Thoma doátrinà colligitur;

extra Ecclefiam funt ponendi. Et 1.ad

j

àd excommunicatio valida fed inju-

Cor.5. Apoftolus mandat quendam ex-

T.

fta, firtalis veldefe&tu re&z intentionis

hu

communicari (ut S. Thom,ibidem ait)

Judicis,aut forma mon eflentialis, vel ex

& Diabolo tradi..

j

defe&u jullz caufz excommunicandi,

Ratío: Quia hic fpiritualis gladius

W[;h

licét aliunde fufficientis pro foro exter-

s

qn

eftomnino neceffarius ad Ecclefiz regi-

no, Verüm fiinjufta fimulQue invali-

men & coércendam contumaciam ac

M;Mf

rebellionem, &c,. -

(

da fit , eft nulla inuttoque foro. obligat

tamen excommunicatum , ad ci paren-

Ex quo Sequitur, quód ficét ipfe u-

p

dum; vitandi (candali causá , xquugdum

füs cenfurarum fit ex. infílitudione hu-

/

ii

ul

populo fufficienter innotefcant caufz

:

mana & Ecclefiaftica;poteftas tamen eas:

nullitatis cenfürz.-

ferendi fit de jure divino.

T

6. Alia eftexcommunicatio referva

r

Oppons: Excommunicato eft quz-

ta,alia non refervata, De quibus in-

dam maledictie: Sed R'om.12. probi-

4

ftàde cafibus refervaris.

bemur maledicere.

Ergo & excom--

,

- Anathema ab Excomunicatione nom

municare..

r(l""!

differt naturá, fed formá: qua in lioc

a. Nullus eft tradendus in manus ho—

1lii'ü

D

[

Sed

confiftit, ut proferatur ab Epifcopo co-

ftium , nifi omnino defperatus

j

i

"7)

ram 12. Sacerdotibus Epifcopum cir-

perExcommunicationem homo xr-aditgr'

I"

An:

p

Ws

-

ZRACZ A TUS$ YZUV. Examen 1.

1064

in manus hoftis, nimirum Diaboli, &

qua'm'viks talis non amittat Jurisdi&ig-

yam

in hac vita de nemine eft defperandum.

nem, amittit ramenTurisdi&ionis ufum,/

ag

Ergo.

In R.. ad 2, dat difparitatem , cut zalis

ETE

Utrumque folvit Angel. D. Q2 r.

adhuc poflit valide (etfi illicité) confe-

: n

2.2*.

,

zumal

crare Euchari(tiain, quia hoc confequi-

-Ad z. ait:

Maledi&tio porett effe du-

tur poteftatem chara&eris, qui indele-

o

pliciter : Uno modoita , quód in malo ,

bilis eft; excommunicatio autem fequi- .

TEU

im d

quod irrogat vel dicit per intentionem ;

tuür jurisdidionem , quz poteft aufcrri

fiftat , & (ic maledi&ctio omnibus modis

& ligari.

32,0t COf

eft prohibita, | Alio modo ita , quàd

QUAZERO III, Quis poteft excom-

dciur

tnalum, quod quis maledicendo impre-

municari? & quáà formá facienda cB:

^üdici

catur , ad bonum illius ordinet, qui ma-

Excommunicatio?

) ICODï

ledicitur: & fic maledi&tio quandoque

iX. &r. Excommunicari nonpote — —

"um lo

eft licita & falutifera. Sicur. etiam Me-

eft nifi fubditus , unde non poteft quis.

^ t

dicus aliquod nocumeritum infert infic-

feipfum, vel Superioretn , aut zqualem

5

Á po

mo,ut fe&ionem , pex quam ab infirmi-

excommunicare. Q.22.a.4.

t Gof

Hzc ibi;

Ratio S. D, eft: Excommunicatio

e&, ;

tate fiberctur.

,:',M&'.th.quæ(

"Ad z.ait in fine art. ZVec es£ zaconve-

actus jurisdictionis: Sed nemo babet ju-

nf

niens. fi ille,quinon e$t defperatus , bofli

risdiclionemin feipíum (quia ineadem

li dui

detur. quia non datur quafi damnandus ,

cauía non poteft quis effe Judex & reus).

i*a:&imcrdi&;

fed quafí corrigendus , cm in. poteflate

nec ín fuperiorem, necin equalem: qïxig

ii

Ecclefía fit, ex ejus maumipfum, cium vo-

patin parem non habet imperium (ut

Mil

n

Inerit, ertpere.

ait ad z,ibidem) Ergo.

3-flff7?ag/7bäfu

&.7. Éxcommunieatus non poteft

Aliud eft. foro Con

feffionis /facra-

: imäm a/];]uis

alium excommunicare.

mentalis,in eo enim aliquis, cetero-

t lg

Ratio S.D,q. 22.2.3, inc.. Excom-

quin alio fuperior , v, g. Epicopus ,

läfnferditïo '

municatio eft aQus jurisdictionis: Sed

tedditür infcrior per peccatum , ait S,.

n

omnisexcommunicatus eft privatus ufu

D. ibidem ad ;. & Confeflor agit üt

Vicarius Dei ; Excomtnunicatio vero

i * -;'(fllmm[micati "

Jurisdi&tionis,utpote à communioncFi-

Rttigi v

delium feparatus.

eft de foro extetiori.

[

.;wmionisiteral

Subdit S, D. Eadem ratio eft de fu-

Reíp.2. Univerfitas feu Communi-

tas excommunicari non poteft. a.j

2

äm müm: i

fpenío à jurisdictione; (i enim fit fufpen-

ii

fus ab Ordinetantüm , tunc pon poteft

Declarat & probat hoc S,D. dicens:

Priiy

Q

ea, quz (ünt Ordinis,fed poreft ea quz

Excommunicari non debet aliquis, nifi

if

funt jurisdictionis; & econtra fi fit fu-

pro peccato mortali; peccatum anitetia

Ri

fpenfus à Jurisdidione , & non ab Or-

in aétu cenfiftit ; a&us autem non eft

dine; fi autem ab utroque, tunc neu-

Communitatis , fed fingularium perío-

,

narum, ut frequenter ; & ideo (inguli de

N

n ldcm [

grum poteft.

"tl

Communitate cxcommunicati polunt,

.In' folut.ad 1. S.D, ibidem ait, Quàód

non

"tl

lUt

*

À

p n

De Ceizfzzrä.

1065

N'

non outem ipía Comunitas, Etfi etiam

medicin/æ itexäntur, cüm caufa exigir.x

Wm.

quandoque actus fit alicujus totiusmul.

Ergo & excommunicario iterari poteff,

:a"i!x 1

titüdinis, us quando multi n»vem tra-

Oppono : Qyui femel privatus eft ali-

hünt, quam nullus per fe trahere poffet;

quobono, v.g, communione Fidelium, .

n'f

v

tamen non eft probabile , quàd. aliqua

& non reftitutus, non potcft eo iterum

d

rivari.

Communitas itatota ad malum confen-

u

tiec, quin aliqiu fint diffentientes, — Et

Ad boc S, D. ibidem ad 2. aic: Pri-

U

Á

quia non et Dei, qui judicat omnem

vátio quamvis non recipiat magis & mi-

nus fccundüm fe, recipit tamen magis &

terram , üt condemnet juftum cum im-

(

pio ; utdicitur Gen,18. Ideo Eccle(ia ,

minus fecundüm caufam fuam, Et fe-

i — quz Dei judicium imitatur,fatisprovidé

cundàm hoc excommunicatio poteft

iterari , & magis eft clongatus à fuf-

- ftatic , ut Comunitas non excommuni-

) — cetur,ne cum loliis & zizaniis fimul era-

fragiis Ecclefiz , quipluries eft excom-

ld. dicetur & triticum. Hac ibi,

municatus , quàm qui femel tantüm.

Ad idem probandum in Sed Contra

Hzc ibi,

l l

adducit Gloffam S. Auguft. fuper cap,

p,4. Mertui proprié

: non excotn.

&i 13,Matth.quz dicit , quod Princeps &

municantur, fed aliquando folüm de-

multitudo non fit excommunicanda. In

clarantur tales , có quàd atite mortem

aj

a*cm

folatad 2. dat difparitatem de (ufpen-

fuerint in occultá excommunicatione $

'(gus)ï;ï - fone& interdi&o,dicens:Sufpenfio non

ac privantüt fuffragiis Fidelium, & fe-

pulturá Ecclefiafticá, &c.

si| tanta poena eft , quantà Excommunica-

hg

n

tio, quia fafpenfi non fraudanrur Eccle-

z. $. Ad ferendam excommunica-

fig fuffragiis ficutexcommunicati. Un-

tionem non eft prafcripta certa forma ,

de etiam aliquis fine peccato proprio

quamvis ordinarié fiat his cerminis: Ex-

Mi

t

Áufpenditur, & totum Regnum penitur

COVAMIHHICATATA,

$It eXCOMmBHTICALPU.

spfo facto; & c.

li

FL':

fub Interdiéto pro peccato Regis.

A

Refp. 3. Qui excommunicatus uná

" QU./ERO IV. Quz caufz excufant

j

74

[

— Excommunicatione, poteft iterum ex-

abincurfu Excommunicationis,fic ut is,

pit

K

communicari vel per ejusdem excom-

fuper quem cenfura eft lata , à quovis

i

municationis iterationem , ad majorem

Confeffore poffit abíolvi.

WW

. fuiconfufionem , ut fic à peccatorefiliat:

X. Undecim praecipué numerantur,

ij

vel proptet alias caufas. Et tunc tot

Primae(tbona fides, quá quis omni-

funt principales excommunicationes ,

no & rationabiliter credit, fe nonnifs

i

M

quot funt cauíz , pro quibus aliquis ex-

veniale commififfe. De quo vide di-

cemmunicatur, Ita $. Thom. Q.22,

&an.;.R.a.

2.Dcpoftrio contumaciz & enenda.-

chï ! 43/"6'

g

. Ratiecibidemin Sed Contra; Excom-

tio anteexcommunicatienem facta cum

jl

k

sunicatio quedam poena e(t, & medici-

propofito farisfaciendi, (iquod dam-

nele temedium : $ed pene omnes &

num illatum fit. Nam Excommunicatio

;üiüh

eft

Tt tt tt

TRACZATUS XIF, Exainen 1.

1066

jom)

e(tpeena medicinalis, Ergo fipeccator

Circumftantiisad occultam compenfá«

s

fit corre&us, Ecclefia eftcontenta, -

tionem fuprà Tra&t, 8, Exam,6. n.129..

requifitis adhibitis tantum duntaxat de

ï(c-;igoïc.

. lgnorantia invincibilis five Juris

D

"fivefadi. De qua vide Tra&.5,Exam.

alieno abítulit,quantum alter defuoin-

atonmunic

1.n,23. Quia uc incurratur excommu-

jufté detinebat, fi Ecclefia pracipiat re-

pvl

nicatio , requiritur contumacia , id eft,

ftituere, excufatur ; Quia non eft de-

] R.

inobedientia contra Legem, que contu-

tentor alieni , fed füi ; quod recupera«

sdilntt

macia, non datur, ubi eft ignorantiain-

vit,

7. Intentio imperantis ; cettas per-

ii icu

vincibilis. . Itadocet S,Thom.2. 2,Q.

7$- 2.3. & alii communiter.

fonas; etiam culpabiles, cenfurà com-.

sidi, à

dufbusex

Praterea Cen(üra fertur propter cul-

prehendi nolentis.

bfsqu'e

i Oa

pam,eftQue poenaejus. Ergo quidquid

8. Si noa poffit quis parere a

excufat à culpa , excufat etiam à cenfu-

teniarefn

fra&tione figilli confeffionis. De qqq

xortommi

fa: Sced ignorantia invincibilis excufat

fuprà in proprio loco.

à culpa.cümtollit rationem voluntariis

trto. i

9. Si Superior pracipiat aliquid re-

nihil enim volitum, quin pracognitum.

velare, quod cedit ia grave damnum

ziThom.

ülull) Lex Jn

Ergo & àceníura,

ipfiusmet revelantis (quia jure natut&&

nemo tenetur dicere contrafe) vel pa-

af

Quaredi&ta ignorantia non excufet.à

1efervatione peccati,dicetur infrà Exam.

rentum aut confanguineorum, qnía ho-

Alttiy

rum infamia & damnum redundet i

" af

2.n.58.& f g.ante R,2

* U

Dixi , ignoraztia invincibt/z s

quïa

ipfum teftem : nifi fimul cedarin datri-

vincibilis(quam aliqui craffam vocant)

num boni communis. De quofüpi

Arameoton

"elim, m

five fit juris (ive (it fa&i , ficut nonex-

ibid. Tra&,. 13. Exam. 7, num. 110.

& III.

h erideo ,

«ufatà peccato, ita necab Excommuni-

eatione.

Eft enim in illis qui nolunt

10, Mctus rationabilis fetr gravis

:mf" C0

"t rop]i

intelligere ut benc agant , cüm tamen

di&usque , cadens in virum conftan-

poffint,& teneantur.

"ii

tem (explicatus fupra Tract.3; Exam. 1*

4. 4Etas, v.g.in pucriä »fi fittalis,in

n. I12.)

incurrendi in bonis corporis »

A Titium:

notabile damnum

qua cos ignorantia cxcufare poteft.

famz , honoris , &c.

MT

ïwmm'.mjwe

f- Impetentia, qua impedit imple-

per obfervantiam mandati Ecclefiz ; cu-

tionem pracepti Ecclefiz,quia tunc non

jus benignitas non vqlt— fuos filios cum

u

adeft contumacia; Ecclefia enim non

tanto rigorc tcgete.

"ib lii

ir. Violentia fimpliciter

tf:[ig feu

ebligat ad graves difficultates, qua fa-

Ti

ciunt morilem impoffibilitatem , nam

coaétio ad ,committeudümyclomitteh-

M

pgum Chrüflifuavecft. Hincquifub

dum opus Éxcoraunicationi fubjedum

d l'm l

€eníura juberur reftisueze , & hic &

(explicata fuprà loco mox citaro n I)

ftdmpe

nuncabsque gravi incomtuodirate

uz excufat, non quidem à Lcge natu-

n

hi

et I

;nojf

b

potefl, excufatur,

rali vcl divina (càm voluntas cogi non

a

UXOI', th

6, Occulta coþpenfätio. Hinc qui

poffit ad PcccandümA& oporteát gnálle

oillies

ldl

De Cenforais,

1067

"millies mori) fed à Lege hominis vel

filiis non emancipatis, aliàs tenerentut

vi:are Patrem,

De aliis autem in:elli-

li

) 'Écclefiz, non intendentis obligare cam

i

'tanto rigore,

gitur.quód liceat excemmunicato com-

i

QUAERO V. Quomodo vel quando

municate, fiante Excommunicationemn

Flil

licet comtmunicare (eu Pgrticipare cum

fe ei fábdiderint ; non autem fi poft,

fxcommunicato? .

di

Quidam autem intelligunt à converfo,

u

XI. Ante R. &ota, quód excommu-

fcilicet , quód Supeiiores poffurt liciré

"nicati alii fint colerati , alii non tolerati

communicare inferioribus , alii veró

contrarium dicunr.

Sed ad minus in

T

ab Ecclefia, fic ut priores non neceífarió

funt vitandi, bene tamen pofteiiores ,

"n

hiscommunicare eis debent , in quibus

nifi in cafibus exceptis,

Hoc notato

funt eis obligati ; quia ficat inferiores

D.

l

, I. Sunt certi cafus, in quibuslicet

obligantur ad obfequiüm Superiorum,

p

ommunicare fcu agere cum excommu-

ita Superiores ad providentiam inferio-

Bicato excommunicatione majorí,eriam

rum. Suntetiam quidam cafus excep-

non tolerato , indicati hoc verfu, quem

tijficutquando ignora:ur Excommuni-

i

d

i

pouit $, Thom, q.2.3.a. 1. in c,

catio, Et quando aliqui funt perepriai

& viatores interra excomunicarorum ,

J

Uule, Lex; hunä;lg f05 Ignorata yue-

«di

cej]e.

qui licité poffunt ab eis emere, vel etiam

o

l

Declaratur ex S.D.ibidem;ubi,poft-

accipere eleemofynam.

Et fimiliter fr

n

quam przmifit , quód excommunicatio

aliquis videat excommunicatum in ne-

minor feparet tantüm à participatione

jnd

ceffitate , & tunc ex pracepto cbaritatis

"Sacramentorum,& non à Communione

tenetur ei- providerc.

Et hzc conti-

quul

1

m

- Fidelium , majot verà ab utroque, fub-

nentur Veríu: fic ut Uzz/e referatur ad

dit; Et ideo tali excommunicato (ni-

verba falutis; Lex ad matrimonium ;

mirum excomunicatione majori) com -

Huinile ad tubje&ionem.

Jgill

Cætc;a pa-

a

municare nonlicet. Sed quia Ecclefia

tent.

HacS. Thom.

€xcommunicationem ad medelam , &

b

&.2. Cafusin quibus non licet com-

non d interitum inducit;ideo excipiun-

p

municare feu agere cum excommunica-

tur ab hac gehetälitate quadam, in qui-

to majorí,indicantur hoc verfu:

i

u

i

buscommnunicare licer ; fcilicet in his,

O5 Orare ,'ale, Communio, Menfa

Z60 AHY,

d

qu& pertinentad falutem, quia de tali-

2

bua homo licité poteft cum excommu-

Per ly Os intelligantur ofcula, colló-

T

nicato loqui ; poteft etiam alia verba in-

quia, amicitia, muneta, litterz , &c.

tetferere , ut faciliüs falutis verba ex fa-

j

qf'cn'

per ly Orarecommunia Ecclefiz Sacra-

miliaritate. recipiantur.

Excipiüntur

j

menta acotationes tam intrà quäm exe

f

I^

eiam quadam perfons, ad quas fpecia-

traEcclefiam , & omnia fpiricualia, jux-

h

j

liter pertinet provifio excommunicati ,

ta fen(um fuprà explicatum, Perly Pale

fclicet Uxor; filius;fervus, rufticus, &

j

prohibentur mutuz falutationes fcrip-

Lf

*

Grviens; fed hoc intelligendum cü de

tofigno, verbo. Per ly Communie in-

TR tft2

ter-

p

TR./iCTATUS IFIF. Examem ,

1068

terdicitur habitatio in. eadem domo ,

Sed negatur fequelas Quiaipfi excom-

gnatí

converfatio, muruum exercitium , &c.

municati tenentur , quantum eft de fe

hp

Per ly 7Me»fa , ne quis cam excommu-

ab aliorum cemmunioneabftinere , nift

1

qpsmul

nicato ineadem menía comedat vel bi-

ab aliis ad id rogentur.

^

m

du

bat, velin eodem le&o dormiar,

Refp.6. Qui participat exzomm

Mu

XIL m.2. Licitum eft audire Mif-

cato;eft excommunicatus, q.2.3.2,2.

.»::"ek x

fam Sacerdotis excommunicati , dum-

Ratío S. D. eft: Excommunicatus eft

A DOn t

raodo non fit denuntiarus ut patebit ex

pofitus exira Communionem, Ergo qui

ln ea

dicendis: ipfe tamen Sacerdos peccat

ei communicat , à Communione Eccle-

& Confef

dwmac

morcaliter & fit irregularis,

fiz recedir, Ergoeít excommünhicatus,

&,4, Excommunícatus majori ex-

Declarat hoc ulteriisS,Thom. Ex-

T

communicatione , dum orathoras Ca-

communicatio poteft in aliquem ferti

J Qu

nonicas , non debet dicere Dozizus vo-

dupliciter: Aut íta quàd ipfe fit excom-

tios, (

bifcum , led Domine exanai orationem

municatus cum ornnibus ei patticipan-

- Aehynlcum

?2€4?P.

tibus , & tunc non eft dubium , quà

J city

Ratio: Quia primum dicitur nomine

quicunque participat ei, eft excommu-

EPT

Écclefie: Sed talis ab Ecclefia cft pra-

nicatus majori excommunicatione $

Afl

cifus.

Etgo,

Aut eft excommunicatus fimpliciter, &

- u of

Refp. j.Excommunicati toleratinon

tunc aut patticipat aliquisei in crimine,

^dimprofe

funt neceffarió vicandi ;benetamen non

przbendo ei confilium , auxilium , aut

xitafe D

tolerati , qui poft Concil.Conftantienfe

favorem : & fic iterum eft excommuni-

OMf g

non fuün: nifi. duo, nimirum notorius

catus majori excommunicationes Aut

Sitrdoy

Clerici percuffor; & ille qui fpecialiter

patticipat in aliis ficut ip verbo, vel in

ofculo , vel in menía; & ficeft excom-

ifindz/viff/

mominatim & expreísé fuit excommu-

micatus feutalis denuntiatus.

Ita claré

äveröprebabi

municatus minori -gxcemm unicatione.

"nitre

patetex dio Concilio,

Hac ibi.

l

flCanon j

2

Nec obftat, quód in Concilio Dafile-

In folut. ad 2.ait $, D. quód excome

ATT

- enfi quicunque notorii Excommunicati

municato minore excommunicatione

1

Ptl

dicantur vitandi. Nam illud Concilium

liceat communicare,& fic cxcommuni-

"MIHSAWN

quoad hoc noneft approbatum;&oppo-

catio non tranfit in tertiam perfonam,

(URO

fitum confuetudineEcclefiz receptum.

XlU. Refp. 7. Probabiliusvidetur, ,

Sed quid f tale crimen folüm fit no-

quód qui excornunicato participat ver-

[

ab EXfoml

((

*

torium in hac Provincia, teneerneeum

bo vel ofculo, vel in menfa, non femper

vitare in alia, ubieftoccultum?

AT

ILA

peccet mortalitet, fed folüm quandoin

Dico , tencri in occulto , non tamen

velin Divínis ,.

4 i quilbe,

criminc illi participat;

in publico.

vel in contemptum Ecc!'äüæ. Ita $.

* Elf, qui a Pem

Wicatiam;

Oppono contra I. pattem R. $. Ex ea

Thom, q.23.2.3.

- Ratio ibidem: Quia hoc videtur val-

"mbf

fequitur], quód excommunicatis tolera-

levis

R"","P"ftn

tis, Gnon lint vitandi, praftetur favor.

degrave;quód hoPuo prouno verbo

:

E

quG

tmm,,quia

p

De Cenfaris.

1069

u

'g. 2. Si fit Excommunicatio major,

quo—cxco;-ïmnic,atum alloquitur,morta-

il

& lataab homine; abfolvere ab ea po-

Titer peecet ; & certé aliàás excommuni-

j

teft , qui eam tulit (ot habet S/Thom.

cantes multis injicerent ngueum dam.

nationis,

Ergo.

ibidem) aut ejus Superior, autSuccefor

p

in officio vel dignitate , veldelegatus.

Nota, quód licét peenitens peccatum

]

ven'ale pet f poffit omittere in Con fef-

Si veroó. fit Excommunicatio juris aut

fione, non tamen fi hac cenfura fit an-

Canonis, & non fit refervata,abfolvit ab

4

3

nexane in ca recipiat Sactamentum. Et

ea ,quià peecato mortali abíolvere pot-

AW

eft: fi t refervata, abfolvit ab ea isqui

ideo Confeffor femper præmi:tit abfío-

n

lutionem à cenfutis, ansequam abfolvat

eam fibi refervavit, nifi alteri det pote-

ftatem.

Hine Confeffarii feite debent

Y

ápeccatis.

n

cafus Papz vel Epifcopo, vel nulli refer-

XIV.. Quidergofaciet Sacerdos a&u

qu.

vatos. Dequibusinfrà Exam,2.n, j 4-&

cplebrans, fi videatintrare aliquem ex-

communicarum ?

feqq.

Dico cum cotnmuni Sententia. : Si

Sacerdos non poteft abfolvere

T

W. 5,

u

intret , non ex profeffo , ut Sacrum au-

excommunicatum à eulpa, nift priüs fit

liL

diat,(ed at folüm obiter pertranfeat. aut

abfolutusab excommunicatione S. T ho.

-

intemplo obambulet , poteft Sacerdos

ibid;ad 2.

ucr,

Rationem dat:. Quia excommuniea -

Sacrum profequi;Quia hoc non eft veré

n

intereffe Divinis. . Si veró propri vult

ti non funt participes fcu capaecs Sacra-

ï.

j

Miffam audire adipftar aliorum , debet

mentorum Ecclefiz,cüm fint abea prz-

cifi.

Sacerdos curare, ut exeat (modé fine

Noranda hic eft differentia , cur non

fcandalo fieri poífit) vel ceffare à Sacro-

Si veróà probabiliter fubfit fcandalum,&

omnis, qui poteft abíolvere à vinculo

(l

l

Canon inccptus non fir,recedat ab alta-

peceati (quod. tamen eft. majus) etiam

ri; (iCanon jam fit co»ptus. profequa-

poffit àvinculo cenfurz: quam differen-

[2

M

(

tur Miffam ufque ad Communionem

tiam dat S. Thom, ibid, ad 1. dicens

[2

n

i

inclufivé;quà famptà recedat & Miflam

Quamvis vinculum. peccati fir majus

f

finiatin Sacriftia,

fimpliciter, quàm excommunicationis ;

tamen quoad aliquid, vinculum excorn*

QU/JERO VI. Quis abfolvere po-

teft ab Excommunicatione ? Et quo-

municationiseft majus ,inquantum non

$3-

modo? ..

folüm obligat quoad Deum;fed eiiam in

'Excommhbicatione

facie Ecclefiz.. ; Et in abfolvendo ab

XV. g. r. Ab

d

minori quilibet 5acerdos poteft abíol-

excommunicatione requiritur jurisdi-

i

1

vere, qui à peccato patricipationis (/ve

&io in exteriori foro, non autem in ab-

Hzeibi.

T

commmnicationzs ) ablolvere poteft , ait

folutioneà peccato.

XVlI. g.4. Excommunicatio etiam

S.Thom.hic q.24.a-1.in c.

Ratio patet cum €x levitate Cenfutz ;

jufte lata ; poteft tolli

ab invito, etiam

Wl'r

o

€im etiam,quia non eft refervata.

fmanente contumacià ;

fi videatur expe-

s'l

Trrttt 3

: di:r;

—

1070

ZRACTATUS XIF, Examen 1.

dire falati illius, in' cujus medicinam eft

(eam exprimendo) & reffituo te Sacra-

iphijl

lat&. ltaS.D,Q.24.a.2.in Sed Contra,

mnentts Ecclefia 9 Communioni Fidelium,

at

&ad 2.

&c.fi cau( & excommunicationes fint

Qs

Declarat boc inc... Malum culpe &

plures,omnes debentexprimi, aliàs tan-

E![O[C t

a52 inhoc differanr,quód culpz prin-

tüm eritabfolutus ab expre(fis.

diduol

cipium eftia nobis,quiaomne peccatum

Quatuor adhuc fetvanda fant in ab-

Em

voluntarinm eft, peenz autem princi-

folutione tali. 1. Excommuuicatus de»

1b

pium quandog; extranos eft , non enim

bet jutzie de parendo mandatis Eccle-

)a.

requiritur ad poenam quód íit volunta-

fiz,pra(ertim (ipropter graviora pecca»

uj

ria , imó magis e& de ratione panz ,

ta excommunicatus fit, 2, Ante abfo-

ii

quód. (it contra voluntatem, — Et ideo

lutionem debet abfolvendus pawi lafz

initauó

(icut peccata. noo committuntur niíi in

fatisfacere;quód i non poffit,dare dclet

1 Cino

voluntate ità non. remittuntur. alicui

cautionem vel fidejuffionem aut p'g-

timPrio

invito : fed excommunicatio (icut inali-

nus, Et hocrequiritur ex juftitia. — 3-

Sub abíolutione debet dici Pfal.

Mi-

jeumabí

quem invitum poteft ferri, ita etiam

invitus ab ea abfolvi poteric. Hazcibi.

fererc vel alius peenitentialis cum Ora*

ï;/fl(il, omn

- Q

i f. Abfolutio à cenfuris poteft ex

tionibus, & füb eo abfolvendus nudatis

mmbusp:ne

rationabili caufa dart abfentijignoranti,

humeris cedi, qua tamen flagcilatio

imó exiftenti in mortali,

honeftaiis causá omittitur, non folüm

niblioy

-Tidpufof

Ratio : Quia non eft facramentalis,

iu fceminis, fed etiam (quando abfolu-

Videinfrà derefervatis Exam,2.n.78.

Jis ld

tio datur fecreté in confeffienali) in vi-

? Go

x.6, Poteft quis abfolvi ab una ex-

ris, 4. Abfolvendus debet falutaribus

Ita

niüidae.

communicarione remanente alià.

veibis ferió moneri , & ad meliora ac fa-

hiora ftimulari,

Ament ].

S.Thom.ibid.a.7.

Rationem dat : Quia excommunica-

XVIIL. y.8. Mortui (de quibus con-

D TT

m

tio eft quzdanf pana: Sed poteft quis

ftat, quàd poenituerinr) (unt abfolvendi

j

tfint i

abfolvi ab unápaená remanente alià ,

ab excommunicatione, ut proeis fiant

:

cum non habeant neceffariam eonne-

fuffragia: ad quod heredes funt cogen-

H

xionem,

Ei2o.

di, Vide fuprà n.9. R.4.

M fg|

A umf

XVIL. 3. 7. Verbaabfolationiscen-

&. 9. Excommunicatus non pote

(urz non funt determinaia, fed fuffici-

abíolvi ad reincidentiam de confenfü

:äns i[)(OI V

'unt quzcunque verba, imó figna (cum

folius partis, nifi ad(it confen(us faltem

E

NUM

tacitus excommunicantis,

non fit Ablolutio facramentalis) abfo-

D

m 25v) T

lutionem fignificantia : dummodoadfit

Ratio :

Qu

iia abfolutio ad reinciden

o

intentio abíolvendi. Poteft tamen &

tíam requirit jurisdictionem , utarg

t,;it

"b t

lt

LaCruz.

x*

P

1

folet abfolutio dari his verbis: A4zéfoy;-

if

zate , quAfungorsego te abfolvo à vincn-

An Excommunicatio liget extra ter-

Tf

Ü

lo excommunicationtà , quam incurrifhi

ritorium excommunicantis ; Item qui

Ti

&

EL

Tuspp

.!5

m

Qu

Propter tale fatium , vel falem canfan

Gm: caíus Papales ; ngfqppalcs ,&c

dnq

)

De Cenfuris,

071

L

fimilia plura dicentur infrà de Cafibus

licét excommunicatus per cap, awdivi-

n

tefervatisin Exam.2,

i

7845 , 24. q. 1. non poffit alium excom-

- QUAERO VII.

Poteftne Superior

u

municatum à majori excommunicatio-

majore excommunicatione ligatus ab.

ne abíolvere, in cafu tamen neceffitatis

folvi à fuo fubdito; & quidem etiam ex-

i

poteft, nam neccffitas legem non habet;

communicáto , v. g. in cafu mutuz per-

üt diciturin c,dy/cipulos. 2,6.de confecrat.

u

cuüffionis?''

E

M

Á

dift,s.

HacDonatus. Qui tamen in

* XIX. Refp, Cum noftro Donato

Ka

eodem Tom. tract, 12. Q.84. refolutio-

tom.3.tra&t. j.q. 17. fic difcurrente: Di-

nem de hoc cafüu mutuz percuffionis Su-

0

i

coquód fic, quia Cenfeffarius hujusmo-

perioris & Subditi vult folüm tenere ;fi

di fumit au&toritatem non ab cligente ,

pereuffio fit occultafeu non notoria, &

t

fed à Canone committente , quando-

quód tunc Pralatus debeat: priüs abfol-

j

il

quidem Priores in fuis Conventibus&

vete fubditum , & fubditus ablolutus po-

e:

in eorumabfentia Suppriores,& eorum

ftea Prelatum; .

n0n

Vicarii, omnes Fratres noflri Ordinis

Si-autem cafüs fit notorius & clarus;.

ad eorum Conventus. declinantes. ab:

jn

Przlatus -ex privilegio eligendi fibi

Jit

emnibus peccatis & ceníüris.tamà jure

Confeflaium. (quo per percuffionem

d

uàm.ab liómine generaliter prolatis, &

ii

ut

non privatur) eligat Confeffarium.

'Sedi Apoftolicz fpecialiter.non referva-

ctiam: exiraneüm fzcularem. ( dum a-

ii

n

tis, poflunt abfolvere , ac etiam eis Sa-

liumnon habet) qui ele&us habet facul-

'3

cramentum - Euchariftie- & Un&ionis;

ul

J

tatem abfolvendi, nonà Przlato eligen-

miniftrare , ut conflat. ex ZMar? »zagno,

te , fed à Papá committente,

Si veró:

u

"Clement. IV. nobisindulto, & habetur

nüllius alterius Confeffarii copia effet ;

exprefsé in Prologefieftrarum Confti-

néc etiàm fübditus percuflus effet Con-

st

tutionum. Sed'tórumid,quod hi Prio-

feflarius , Pralatus gerat fe ac fi folus ef-

u

res poffünt in füos fübditos ; valent. &

fet; & ad vitandum fcandalum , infa-

j

hi inillos, fi inipforum Confeflores eli-

tniam,&e.poteft celebrare,nec celebran-

rcowr

gantu. Ergo i Superior aliquis per-

do fit itregularis..

-cufferit (aum fubditum; poteft ipfeper-

- eusbenfto..

T

cütieris abfolvi ab alio fübdito fuo ele-

d

'&oab ipfo in Confcfforem, Rodtiq. to.

fj

!]

QUARO VI1il, Quid & quotuplex:

1,4.20,att. 12.in fin,verb, 44dverte. .

eft? quis eatm poteft ferre , velab ea ab-

folvete ?.

Amplia , utobcafum neceffitatis ex-

W' E

tremz, fi fubditus & Prallatusad invi-

XX.. B 1. H&c cenfuta propriétans-

j

em fe petcuffiffent& inConventunon

ti»afficit Clericos &Ecc]eüaüicos,prï—

um

&

quis , qui eos poffit abfolvere; pof-

varis €05, non quidem communione fi-

| invicéin feabfolvere, prout do-

dclium, nec Sacramentorum receptio-

!

! qlll

ä:ä)t filüïfäs DD;quesallegant& fequun-

ne."fed tátitüm fondtionibus & juribus:

V

Ecclefiáftieis,

Unde defimitur fic: Eft:

J

,tit Kodriq, loc, cit, & Paffarell, Quia

Cfm»-

ii

ZRACTATUS XIF, Examen 1.

1072

l

ficio. Prima Clerico prohibet Ordinam

Ceufura qu& alicui Ecclefiaflico ob [unam

Md

culpam 4 fudice vel & Lege prolibetur

velaliarum functionum ratione Ordinis

i'i?ff[i'z.':]f

exercitium fui. officit vel beneficii 1n ta-

aut muneris Ecclefiaftici ei comperen-

)v

i

tium executionem.

Secunda percep-

zum vel inpartem , cerium tempis vel

T

i perpetuum quoad partem.

Breviuüs

tionem fru&tuum beneficii, ir;que

Tilss

fic: Sufpenfio est Cen[ura Ecclefaflica

fabdividitur, in £otalem & partialem.

Q tu)

Prima eft, quá quis fufpenditur ad teui-

privans Clericum exercitio [n Officii, vel

Beueficii,

pusab omüi officio,& perceptioneom-

AQL

Explicatur prima definitio ly Cenfura

nium-fru&uum. .« Partialis eft quá ali-

1

cui vel ad tempus vel in perpetuum

ponitur locogeneris; quomodoab aliis

2 & h

ceníucis differat , conftatex propriisea-

fabtrahitur folüm pars fructuum,vel fu-

*bl af

rum dc('criptionibus.

Dicicur Ececde-

fpendicur tantüm ab uno tpirituali du

Qostam

fraflica , ad diffecentiam aliarum prohi-

fui Officii , v. g. Epifcopus à collatione

birionum , quz fiunt à Judice (eculari

'Ordinum & bencficierum, Sacerdosab

.('IMZCOPS)I te

áudientia confeffionum.

74 4 UI

vel hunt fübdito fculari; uti eff v.g. fu-

Dividitür z. Sufpen(io in eam, qua eft

: "*'*"J?lyrap:er

fpenfio Advocati ab officio. — Dicitur ,

f PUnyy rj

ob culpam $, Quia. cenfura. ftri&e. alis

Ajure & eam qua eft ab. bomine.

3, In

'3154(:4;;;7; lu

non poteft infl.gi (ine culpá, faltem ve-

perpetuam & temporalem.. 4. In re-

R äP-7- Sulpw

niali ; propter quam.etiam poteft quis

Íervatam & non relervatam.. Quorum

fafpendi , ficut füprà di&um eft de ex-

intelligentia patet ex di&is.

"oaum ET

Item fi fu-

fum ab.och"i(i'*s

EM

communicatione minori.

-Nota;quód effefafpen

divinisidem fit , accfle privatum facul-

vclrrüitunozd

fpenfio hat ob lepram, fenectutem, aut

fimilem caufam;noneft proprie fufpen-

tate v.g,celebrandi Miffam ,aut Miffz,

TT

"n

fio.

Dicitur vel i& perpetuum. quoad

aliisque diviniseffioiis afliftendi ; aliiï.þ

-Chara cantandispigiirum ex officio ; ac

t (

partem, — INam perpetua prohibitioto-

tius exercitii, offici; vel bencficii poriüs

:more Clericorudi3 Undeid agere. more

Laicorum licet.

eft privatio ac depofitio , & non fu-

fpenfio.

4

i, 1l

Refp.. Sufpendere communiter p

Ex his Colligitur , quód depofitio

teft omnis & folus ille, qui poteft ex-

Vs "

verbalis, ac degradatio realis , poftea

communicare. Sufpenfio gravis folüm

.1. f.ä?. g' s".( Cn

lem,levis

amP

Vib Ii|

magis explicanda;uti & irtegularitas,

poteft iofli

giob culgafp mortà

i

non (it proprié di&a fufpenfio,quia non

ob levém, :

"

ZRPIOP:

s f

ortio intet pd«

Dlitrl

funt fttidie Cenlure , íed potiüs priva-

Ratio e$í ; Ucfit prop

»pic

tiones vel inhabilitationes ad.Ordinem

*

nam & culpam.

"Iu

m

Ltte

exercendum vel füfcipiendum: fufpen-

Refp. 4.. Ad fufpenfion

em ab

hoii-

"u

T

fio veró folümimpoitat impedimentum

ne requiritur previa monit

"

llpm

dte

exercitii.

4

s

infligenda ad. puniendum

deli&qm" ,

Ti

Refp,2. Sufp

enfio dividiäu? d a

non tamen re

) CCU](as i

qqiritur ad fufpcnäo'nem

qua cft ab offcie, && cam qua eft à ewe-

à jure.

Rati&

: awlm &t

p

De Cenfuris.

P

1073

&atio patet (uprà in hoc Exam. n. 4.

|

quzprovenit ex homicidio voluntario,

XXI. R cfp. g. Si f'u(penüöaüä jute,

& illisqua jam. funt dedu&z ad forum

d

& relervata, ille folus ab ea abfolvere

contentiofum

poteft, cuijuseam refervavit... Si non

Atf.

Dixi, atfum proprium fui Ordinis s

eft relervata , abíolvit quivis legitimus

fecusenim eft de aliis a&ibus etfi Eccle-

qbï

!'m

Confeflarius ; fi e&t ab homine , abfolvit

fiaflicis , utfunt, in Chorocum aliis

M o

is qui eam tulit , aut Succeffor , auc Su-

píallere, canere Refponfotia defun&to-

.pcrior.

rum, aut Litanias,rbaptizarc mote Lai«

xom

L

N

ARatio: . Quia ejusdem eft ligare &

ci fine folemnitate, & fimilia; quenon

Íolvere.

fant fpecialiter Ordini annexa.

Q

&, 6. Pro abíolutione à fafpen-

Refp. 9, Sufpenfi non carentimmu-

J

T

fione nulla eít forma certis verbis pr&-

nitate Ecclefig,

Íctipta, mostamen Ecclcfiz (cuife coa-

ii

Ratioef : Quia nullo jure eo bene-

formare oportet) eft, ut dicatur: Ego

ficio feuafylo funt privati.

j

T

te abfolvo à vinctlo fufpeufionts , quam

Relp. 1O. Sicut excommunicatum

tncurriflipropter , €$c. & reffituo te ad.

non toleratum tenemur vitare in cug-

quzt*

EXECHIIDAHEHA EHL TIHueris , vel Ordinis ,

&is , de quibus fupràdi&um; ita & (u-.

E

ln tl

vel ad tuum beneficium , €$c,

fpenfum ineo, in quo eft fufpenfus.

Kelp. 7. Suipeïnüo lataad tempus de-

Hinc qui inofficiis divinis & actibusOr-

tetminatum , co elapfo aufeitur ipfo ju-

dini fuo propriis, eum non vitat; mor-

te,nec eít neceffaria nova declaratio,

)

talíter peccat, fi eft denuntiatus; fecus,

vel reftitutio ad officium vel beneficium.

j [J-P"

non. ,Patet ex fe juxta fuprà di&a,

Katio 1, p. Suípenfio non agit ultra

QU/ERO IX. Quznam funt comz

Ul

A

intentionem (ufpeadentis, ab ea enim

muniores Sufpenfiones à Jure ?

Jl ,JLU

accipit totam (uanr vim. — Eadem pars

j

XXII. Refp. Sunt fequentes.- 1. Su-

patet ex Gloffa in cap. Saere. de. fenr.

fþeni"us cft , ordinatus extra tempora ;

mmül

Excom.

qux Ecclefia prarfcripfit, vel (inelegitt-

Ratía 2. p. Sublatá causá im'pädiente

ma etate ; aut finecitulo, velfine dimif-

T

f7

tedit effe&us, quem impedit.

Íoriis, vel inter(titiis, absque difpenía-

o

l

;

Refp. 8. Sufpeníus fungens Ordini-

dione non fervatis, vel per faltum, vel

j

bus ibi prohib;tis feu exerceps aliquem

incenfura, vel poft Matrimonium ra-

p

/

a&amproprium fui Ordinis five facri ,

tum, Itemqui ordinem facrum fuíce-

"d

"five non facti , peccat mortaliter, & pro

pitab Epiícopo alieno , velà proprio ia

penná incurritirregularitatem Papzre-

aliena Diascefi. Hi omnes ab execatio-

fetvatam : in qua tamen, fi (it occulta ,

ne Ordinum funt fufpenfi, nifiid fecif-

,W

j

;;

poteft difpeníare Epiícopus . virtute

fent absque dolo, & (i Ordine fhfceptd

Gonc. Trid. Seff. 24. c, 26. Ubi fuper

"u

utantur , fiunt itregulares, | 2, Ordina-

omnes occultas irrcgularitates difpen-

tus fcienter à Simoniaco, excommuni-

W j

cato, fufpenío, aut interdi&o, denun-

fandi facultas ei eft daga, exceptà cà ;

tiatiSq

M

Uuuuuq.

x

19074.

TRACTATUS X IV. Examen, .

tiatis. .3, Ordinatus in irregularitate;.

Hz funtcommuniores fafpenfiones ;

DT

eoli

cumquo folas Papadifpenfat. —4, Su-

plutes partimufitatz, partim. jam abro-

fcipiens duos Ordines acros eodem die,.

gatz videantur inaliis. AudGoribus,pre-

lmv

fertim ia Binsfeldio.

1

pE

f. Ordinans aliquem invitum eft fu-

Ípenfus per annumá celebrationeMiffz.

QUJ/ERO X. Quid & quotuplex:

db

6. Ordinans aliquem fine beneficio aut

efl,& quomodo fit depofitio vel degra-

ET

Patrimonio fufhciente vel titulo ,. per

dnn,

datio , quam ant? dixifti reduci ad fue

annum eftfufpenfusa talium Ordinum

fpenfionem?

.

tidrhan

collatione, tenetutque talem alere,. fi

àwilb,

XXIIL, & r. Depofitio eft grivatio

fcienter ordinavit euth.

7. Ordinans.

Ordinum Clericaliunzin: (enfa explican-

stiduic:

nonfübditum ( etiam folàm ad z. Ton-

zisotf

do. Eteftduplex : Una veralisalte-

furam) fine licentia propiii Epifcopi

rarealis, Primacít, quá per Epifcopi

u

pet annum eft fafpenfus à Pontificali-

vel ejus. Vicarit , fpecialeadid monda-

Tfb

bus: ordinatus veró eft fufpenfus ab.

W. Qu

tum habentis,fententiam,Clerico in pere

Or-'ine; quamdiu Przlato: placuerit. g.

petuum: prohibetur Ordinam fuorum:

outtgr.

Excommunicans, fufpendens vel inter-

ltyider

executío, & ad altiores. promotio,quod

dicens fine fcripturà & caufz expreffio-

idem et;ac effe perpetuó füfpenfüm,ni-

-

ne,pet menfem efít fufpenfus ab ingreffu.

fi ab Epifcopo difpenfctur. poft adum

VNDUI 1j [

Ecclefis, Excipitur Prelatus Regularis

ponitentiam.; ante quam tamenadhuc

n ldu

quoad füos. 9. Sacerdos fine licentia

gaudet privilegiis Clericalibus. — Realir

Wmns, j

jangensaut benedicens Sponfos alterius.

depofitio eft idem quod degradatio, ac

dT

Parochis.

Io, Religiofiadmittentes.

privatnon folüm executione Otdinum,

, Bl

£csminas ad fua Monafteria fünt fafpen-

rf

fed & Clericatu ac privilegiis ejus , ut

fi àDivinis & inhabiles ad: officia.. 11..

degradatus impofferum. habeatur velut:

) Q&u dl

Keligiofi apoftatz recipientes Ordines

Laicus ; etíi charatter maneat..

"BD to

in apoflafia. 12; Keligioft admittentes.

2 2. Degradatio fit. cum: certa.fo-

L

lemnitate;

ly

ad Profeffioné ante completumannum.

Inprimís fit degradatio:

Jui

probationis. r3. Religiofi nonuten-

verbalis, id eft, fertur féztentia. degra--

N

At 110y

tes habitu & vellitu. modo fibi prz-

dationis coram certo Epilcoporum nue-

tj

Ia

fcripto: x4. Qui in Concione popula-

ltl

mero,nimirum coram fex ,. fi degrae-

M. fe

zi vel cectu virorum ac mulierum di-

dandus fiz Presbyter : coram tribus,fi fit

ütdtel

fputant in alterutram partem de Con-

Diaconus,vel Subdiaconus.. Sic iabent

! Yeto üt(

eeprione B. V. fuam: fententiam argu-

jura antiquayfed nanc juxta. Ttid. Seff.

*i

mentis firmando; oppofitam rcfellendo..

um i

I3, de reform. c. 4. fuüfficit, utinterünt

" pet

$. Clerici in. factis conftituti. notorii:

totidem- Abbares,vel ( filli iaberinon

A

4WW

fornicarii fünt fafpenfi ,. donec peenite-

poflint ) alii Clerici in dignitate confti-

mjura

ant.. Qui fi ante adtam poenitentiam.in:

tuti. Si degradandus fit Clericus-mi-

Officio fuo miniftrennfiunt irrcgulares;,

norum Ordinum; folus Epifcopus, alits

, Re folum Papam. dxfg;p(andiau

non affiflentibus.eum degradare potefts

e

H

De Cenfuris,

W

Poltlatam fenténtiam , degradandus

Anierds

um jäü Ceffat

7

ii

veflibus fuis indotus , manibus tenens

libram, vasfeu inlteumentum, vel or-

Z Diviui,

»,E

t

inamentum ad Ordinem fuum fpe&tans,

QUJERO XI. Quid de his fen-

tis?

*th?

quafi deberer publicé fuum 'Officium

XXIV. . 1. Interdi&umab jwrer-

'fg'«

peragere , aut celebrare, adducitur ad

641'

Epifgqpum 3 quifingulatim ei aufert

dicendo feuprohibendo di&um,dcfini-

omnía ornamenta & veftimentainoipi-

tur, quód fit Cezfara Ecclefia]lica, pro-

nl

«ndo ab illo, quod ci in ultima O;di-

bibeus aliquorum Sacramentortim mini-

LL

natione fuic traditum , & gradatim de-

Jirationem €$ veceptionem,ac divina Qf-

ficia etiam andienda : €8 fepulturam Ec-

hl

i

Ícendendo u(que ad primam veftem in

primaton(ura ei datam, Deinde raditur

clefiaflicam;ac sngre||nm Ecclefie, — Dif-

?If

i

l

€aput ejus,ne apparcat fignum € lerica-

fert ab Excommunicatione, quz privat

tusejus. Quz fint vetba, quibus Eri-

cómmunicatione: & à lufpenfione;quse

!U

ld

Ícopus utitur , dum infignia Clericalia

direé privat ufu poteflatis Ecclefiafti-

y(lis

detrahit,videri poreft in Rituali, Tan-

cz ; lnterdidum veró dire&é privat

demEpi(copus ita loquitur: — 24uGori-

Sacramentis & divinis Officiis, licét et-

It

u

t4te Dei omnipoteatis ac moffrá tibi au-

iam indire&é privet illis, quz confe-

ferimus babitum Clericalem, depouimus,

quuatur ad dire&é prohibíta, Excomu-

liil

N

degradamus , €$ exuimus omni Ordine,

nicatio & fufpenfio tantüm feruntur ob

culpam propriam , inrerdidum veró

TOA

Leneficio 8 privilegio Clericali;&c,

Fadà degradatione degradatus tta-

etiam obalienam. Excommunicatione-

ii

!

ditur Judici zculari, qui debet effe prz-.

quit ferri in Univerfitatem feu Com-

»Juslu

fens inactu degradationis. Ecclefia ta-

munitatem, ut dictum eft fuprà, bene

Vi

men pro eo intercedit , ne ple&atut

tamen interdictum,

morte.

(t

. Notatamen, quód inrerdictum non

Di&us Judex fecularis mon poteft

femper privet omnibus illis;qua defini-

4040

réo facere novum proceffum;fi crimen

tio data exptimit , fed aliquando uno

] d?g"

fit meré fori Ecclefiaftici , ut fimonia,

tf

folàminterdum pluribus ; prout in ju*

harefis, &c. fed precisé poteft exequi

te exprimitur.

íi

i

E& 2. Interdidum dividitur. Pri»

ii

de

n

fententiam declaratoriam Judicii Eccle-

fiz. Si veró fit crimen fori mixti , ut

in Locale, quod prohibet in certo loco

homicidium,magia;&c, poteft à Judice

divinis Officiisaffillere : Et in Perfonale,

Ecclefiaftico petere proceffum, vel et-

quód hanc intereffentiam prohibet cer-

tiam novum facere, ac ftatuere poenam

t2 perfong in quocunqueloco. Seczzds

fecundüm jura,

dividitur in generale & in fpeciale, . Pri-

mum eft, quo generalis feu totus lecus

aliquis, v, g. totum Regnum;Provincia,

vf/ims F :

Uuuuuu 2

d

ve

rj

s

ïö*/b

TRACT ATUS XIK Examen x.

vck Dioecefis, Civitas, feutota Commu-

clefiz ,id cft; fan&ione Ordinis ficriin

LUR

nitas interdicitur. — Altezrum eft , quo

Ecclefia, nontamen privat facultate

aliquis particulàris locus ,

aur certx

lugrediendi Ecclefiam & recipiendi Sa-

gtl

particulares perfonz alicujus Comma-

i

l

j

cramenta tünc, quando

.OHi*ciqvm dkivi'u

nitatis v. g, Parochia vel Coenobium

num non cek*bratur./

Pïl

alicujus civitatis interdicitur. Eft &

$: Püvat fepulturà Eccfeliafïicä, at*

aliud Eocale & Perfonale fimul, quan-

IQUC

do nimirum interdicitur locus cum

tamen illi , qui interdi&i non funt;pof-

Í

( Iion

pcrfo'ni*s. Item aliud re

fant fepeliri in loco, qui non fubjacet

WU

libe

non refervatum.

fcrvatgxxm, aliud

interdi&o.

il

w.6. InlInterdi&o löcali genetali

y. 3. Interdicere poteft Papa, Epi-

tlioc

fcopus, & Capitulum Sede vacante :

illi, qui funt innocentes, id eft, qui au-

ttm

j

imó regulariter omnes illi, qui poffunt

xilio; confilio, favore, &c. Interdicto

todderu

excommunicare , & Ííufpendere, ut

caufam non dederunt , poffunt divina

audire extra locum inierdiQum..

fiprao

€on(lat ex Jure.

ii nos

R. 4, Ad ferendum gráve interdi-

Ratio: . Quia Interdi&um Jocale con--

tenm d

€tum , v.g. totius Provincie vel Civi-

tinet in feperfozade folüm circa eos, qui

-

t*f b

tatis , requiritur peccatum mortale

?

dire&té vel indire&é funt caufa , ut pe-

ficum fit interdictum,

M. Tfmï

1

sdleve, v, g. ad modicum tempus ,

iudief,

ö

vel quod privat aliquá re exigui mo-

Ex quo Sequitur,quód qui fübjacent

menti , fufficit veniale:

u Vi

interdi&to perfonali; quamvis generaliy

mmm-m

Ratio; Quia debet effe proporüo

cui caufam dederunr, nop poffiat etiam

N

ütibcg

|

inter peenam & culpam,

extra locum interdictum liciié D

x

intereffe.

iv?nis

fläil S/iwju

j

Bz. - Effc&tus Interdi&i funt r. pri-

vare activé & paffivé (id eft, quoad ad-

At Eb,:?m- (

XXV. . 57. Interdido p'c;p'uïo, nom

miniftratienem & receptionem) aliqui-

efl eo ipfo interdi&us Clerus, vel econ-

* )ilei

Fïüæ, il li

bus Sacramentis, v. g, Euchariftiá; nifi

tra: & Clero interdido , non co ipfo-

äP"iüs) 2[

detur per modum Viatici, Sacramento

cenfentur interdidhi KReligiofi.

trc

pecnitentiz, fed folos culp.bilés, perfo-

KRatio: 'Tam quia Clerus non venic

BA

naliter interdictos, nifi fatisfaciant, vel

Vg

intelligendus nomine populi , nec Reli-

cautionem pra(tent: aut Extiemá Un-

N

gicfi (etfi per facros Ordines veré fiant

ïJ,Pcnzr:m[æe

&ione, quz non pote(t conferri in loco

Clerici) communiter intelliguntur no-

interdi&to , aut fpecialiter interdi&is.

tine Clericorum , & maximé io mate-

fr'PïimïïS;On

2; Privat activé & paffivé officiis di-

l ämam "

ria odiosá & poenali, inqua communi-

vinis, v.g.celebrati: ne Miffz;sudientià

i mOdg ü

tec cermint fonr accipiendi fecundüm

Wt

u

ejus, . facultate cantandi ; aut affiftendi

communem fignificatioré. Tum etiant;

hp

divino Officio , Horis, Matutinis, Ve:

f

A nor

quia non facilé oportet recurrere adta-

fperis, Pfoccffionibus, aquá benedictá,

b of

lg

lem inlterprcrationem, exqua torus lo-

&c. Velcetiam folàmprivatingreffu Ec-

r

Mi

lt

CU$.. V. g. civitas; deftituatur. Officio-

diviue

[ ]

LT

B

De Cesfaris.

1997

i

divido tam aþud Clericos Saculares ;

vulis, poteft fiert confectio Chrifmatis.

quim apud Regulares. — Ergo.

in dieJovis fancto, dari Sacramentum

Ponitentiz cam fanis.quàm infizniis,exe

j

X 9. Innocentes non comprehen-

i

dunumr ,

nec puniuntur interdicto:

ceptis excommunicatis, & illis quorum.

;enerali per fe & directé (ed folum pet

culpá interdictum eft pofitum,nifi priüs-

fintabfoluci à cenfura, & fatisfecerint »

ii

accidens, & quamdiu fancin eo loco ,

l

l-

vcl faltem cautionem dederint.

Itegm

fentiuntque damnum quidem fine cu

a, fed non (ine caufa: quo damno fe

oteft conirahi. Matrimonium absquc:

W

poffüat liberare exeundo ex loco inter-

tàmen folemni copulatione & benedi-

di&to.

&ione ln Ecclefia, Dequo plura vide-

antur ip» Canoniftis.

Patethoc exemplo belli jufli, in que

x'luïh

X« 10;- Qui violat interdi&tum;mor-

tl&»w

p&rcn—nt—muki Ianocentes , qui nullam

bello dederunt cavíam ; pereunt, ia-

taliter peccat,.

:

ähü

quam, per accidens & fine culpa qui-

Ratio : Quia in re

g

1avi agit ;01xz-ä;aj

dem, fed von fine caufa, quia nimirum

prohibitionem Ecclefia.

f0

g. 1 I* Clericus perfonaliter interdi-

finecorum damno non poteft obtineri

i

&usin facris conílitatus, aut 15 loco in-

finis jufti belli.-

00

4

R. 9. Tcmpote interdidti localis ftan-

terdidto-exercensactum Oxdinisincute

|

dumeft de £a&o determinationi c, 22

rit irregularitatem, inqua folus Papa di-

mater. Vbi Bonifacius VIIH..tem hanc

;ptc'rff .:

Ípenfat. .Patet cap. 45 qui, de fentent.

M

"

/

tpt

Id

Extom.12 6«

ia imitavit, nimirum ut temporein

di&i localis generalis (fecus eft de fpe-

g, »2. Abfolvere ab ínterdi&bo po-

Dd

:;

eiali alicujus Ecclefiz , hoc etimaliàs

te(t is , qui illud tulit;aut ejus Saperior;.

fi &t ab homine ; fi fit à Canone feu &

effet absque oimni cff-&tu & fruftiane-

lt

jure ad certum terminum , eoelapfofi-

][0,?

um)quotidie in Ecclefiis & Moaafteriis

j

(0*

*ä

Mitle, aliaque Offi:ia celebraii poffint

nitur ; fieft poficum abfolut? & condi-

"

ficut priüs, aft fabmifs2 voce, januis

tori Jurisnon refervatum, relaxari po«

9

elaufis, exclufisexcommunicatis , & in-

tefi ab Epifcopo; fifit interdi&tum per-

"1

Íonale , & non refervatum; abfolvitab:

n

terdi&is, ac non pulfatis campanis, in:

feftis veró NatalisDomini, Refurrectio-

eo, ficut & ab aliis cenfüris.non zyeier:--

d

nis , Pentecoftes, Corporis Chii(ti, A(-

vatis legitimus Confeffarius..

(dd

fumprionis, Omnium Sanctorum, etianr

Refp. 1. lnterdi&a à jure funt

gtb

pulíatis campanis, januis apertis ac attá

yatia ,. que videri poflunt in Sum-

voce, tnodó excommunicati excludan-

miftis vel. Canondlis.

Plura addücit

æ/

tur, & illi;. propter quos inderdictum:

Binsfeldius ex quibus frequentiora funz.

jify

€ft pofitum; non appropinquent akari;

hze ,

Juód interdicti fint €leirici ac

b

id eft,.non faciant Offertorium..

Religiofrinducentes aliquem ad voyen-

ls

dum vel promiuendum de fepultura ,. i

pv

Poteftctiam tempore iàterdi&i mini-

inEcclcfia eum fepeliam $ fi non refti-

i?æari: Bapüímus tam. afiultis,qïuäm pat-

tuant.

lluuuuu 5

if

'&!

s

5079

TRACT.ATUS XIFK. Examen x.

züantomníaintra decem dies. Item lo-

'na; fed inhabilitas quedam mora*ïï;;,&

faut

«cüs fpecialiterà jure e(t interdi&tus, ni.

kutn,

poteft e(fe absque peccato , ur patet ex

mirum Ecclefia aliqua, ft fit polluta per

S. Thom.2. 2.9..44.5, 6.ad 3. inJudice

T0

ihomicidium,vel injuftam fanguinisef-

jufté aliquem condcmaante admortem,

AT

£ufienem, aut humani feminis, ftudiosé

Dicitur Cazoricume, id e(t; Jure Cano-

gindi

Item Ecclefia.confccrata

ipprecuratatn.

inico fint:zodq&um , cütm nulla detar Tc-

Mqs f

srcgdlarïiras,quæ ánfacrisCanonibusnon

perSímoniam , wel Princ&païiter.pro

x

quazftu, vel fine licentia Dicecefani,vel

fitexpreff, — Catera particule volunss

msine

dine chILqujis, &c.

quód irregularítas, Ordinum fufceptio-

defiia

&. 14. Ad loterdidtum reducitur,

inem pracedens, facit inhabilem ad fu-

o ad.

eiquefimiliseft Ceffatio à Divinis, que

fcipiendum , & fub hac ratione etiam

«meffe

tamen non eftproprié Cen(ura, fed eft

cadit in Laicos : fubfequens veró facit

«tl

ápfa defiftentia à Divinis feu ipfum fa-

áneptum ad exequendum. — Dicitur au-

du of

£tum,quo, propter aliquam Bravem in-

tem; Zrrell? & n Orvduesfunt, ad diffes

li T

juriam Ecclefiz illatam,divina füfpen-

tentiam excommunicationis, fufpenfips

tnfon

duntür,fiveab eis ceifarur,ut in jurian-

nis,& interdi&i , aliorumque impedi-

tes refipifcant, . Differt ab Interdicto

W quey

mentorum Canonicornm;qua licér im-

iüm r

perhoc , quod Ceffatio non afficiat

pediant Ordines & ufumeorum , — in-

hi f

períonas (ed foliüm locum;adeóque ex-

quantü funt communicatio , Sacramen-

£ta locum (in quo eft ceffatum à Di-

ta, Officia, aut Beneficia Ecclefiaftica

"p

3 f

vinis) quilibet licité poteft audire Di-

nontamen inquantum funt Ordincs fat.

N

vina : & licét Clericusin tali loco cele-

tem directé , ut advertit nofter Labat,

Nutg

Bsrando peccet mortaliter,nontamen fit

Differt ulteriüs Irregularitas à prafatis

árregularis,

cenfuris, quód hz ferantur tamà jure

irouhem

tum ab homine. Illa veroà folo Jure,&

Trveeulavetas.

Tülem gu

quidem Ecclefiaftico ; quia nulla datut

QULERO XII. Quid de ea?

Hb

de Jure divino, quo tamen jure, Ordi-

A

XXVI. . z. Irtegularitas dcfini-

nis incapax eft foemina, & mas non ba-

MM

£ut , qüód fit zpedimentumcananicum

ptizatus , qui tamen non funt irrelguïg-,

direlie impedzens à fufceptione Ordinum

1Cs.

Pt d

li

€$ w[n fafceptorumsut Ordines [unt: ob

Praterea irregularis, eo ipfo,quod e&

reyerentiam, quz requiritur ad Divina,

P: fm'Cü

» Qu

talis, non ptivatur Jurisdi&ione ad ab«

quibus £epugnat ca&fa, nimirum defe-

folvendum à peccatis ficut excommu-

LT

támo

&us vel deli&tum, ex quoorítur. *

nicatus, nifi fit denuntiatus : peccatta-

Exphicatur : Dicitur Jrregumlaritas ,

,h GT

men mortaliter abfolvendo : ipfeetíam

quafi privatio regule $ — & irregularis,

poteft abíolvi à peccatisac Euchatiftiam

Pitttiy,

quafi regulà privatus, — Dicitur zzzpedi-

fufciperead inflarLaici, Quiairregu-

i,;R, t

i. Tüits b

mentum,ex quo patet,quiód non fit pro-

laritas non eft cenfura , ut didum cft.

Tl tan

3

ltOnus

Q

f:ie*ggnfura, cüm non fit proprie p&- Itemíi Miffam celebreo peccat mortali-

t16f,

ä:"fauicä

t

Z

De Cenfuris.

1'67'97

fungiofficio Diaconi, Proquo firhec

i

- fenuon rlar;xen incurrit novam irzcguf

i

laritatem, .

Regula : Deformitas vel debilitas fu-

ii

x 2. [rregularitas. facir bominemr

perveniens Clerico,facit eum inhabilem

il

refpe&u illius officii,quod propter eamr

incapacem collationis beneficii, fic ur

A

collatio ei i illo (tatu fa&a: non folünx

rite exercere: non: poteft.- Poflet etiam:

pastialisirregulatitas;improprie tamen;.

nl

fit illicita feu contra. Canones ac infir-

ln s

manda, fed etiam ipfo jure nulla,ita ut

dici ea qua folüm eft temporalis, v.g;

uz eft dutante infanuá, morbo', infa-

"

du

provifusin confcientia.teneatur reí;gna-

mià facti,&c..

i

te beneficium; ac obtentá difpenfatione

il

de novo: ad.illud habilitari. EFfaacfene

& 4 Irregularitas niagis proprié &

communiter dividitur ineam,quz eft ex:

Til

tentiam effe catiorem & practicé proba-

Wi . bilioremteftantur ipfi Adverfarii,faten-

deli&to, quod deber effe mortale, & in

Iu

tesfüam fofüm effe 'probabil'exm

eamquz eft ex defeétu: ad denotandas

duas-:caufas. materiales: irregularitatis,.

ii

Ratiío : Tum quia hec fententia. ef

|

|

valde conformis. natura irregularitatis ,

quarüm una eft a&tio peccaminofa, ni-

ptl'ä'

mirum deli&um;de quo poftea : Altera:

m

üpote qua: videtut. liominem emnino

Zv

ordinarié fine péccato, : & eft. defe&tus..

(

inhabilem reddere: ad jura. Clericalia.

,d

"Eum quia. fecundum | jura beneficium:

Inregularitas.ex defe&u iterum varié di-

viditur.Nimirum in eam, qua eft ex de-

Af

datur propter Officium.. Ergo inhabi-

lis ad officium

E

fc&u corporis, & ineam;quz eff ex de-

aü'u?:;

,eft ediam talis gd- bene-

ficium..

fe&ur anima,& in eam quz cft ex dcfe-

&u lenitatis ,. & i eamr que eft ex defe-

m

"Nota tamenignorantiam irreguläri-

tatis poffe excufare ,. Qui dubitat fe effe

&u. Sacramenti/ nimirum. Matrimonii

prz[iijï;

feu fignificationis-

j

itrcgularem ,. tenetur. in foroanimz fe

Ju.

uttalem gerere ,. utdi&tum eft fuprà:

Y

.S'þe&ieso

ii

, Tta&. 2. Exam. x. m 1 g.

Explicantu fimgule

(

XXVIIL E, 3. Trregularitas dividi-

Iyregularizatesezrdelitio (unt ; y. qua

n

: mr.i,jmotal'em & partialem.. Primaea-

contrahitur ex infamiá, à facris Gano-

1j

[

Que propti& di&ta.eft , qua privaromni:

nibus,vel à jure Civili; vel' ab hominum:

&ilimatione certis criminibus netoriis:

Oidine fufcipiendo; & fufcepri exerci-

tio, utieft, quz oritur ex homicidio;.

& publicis; v. g; Apoftafie , Simonis;.

g

yll

bigamid, &e; Altera eft,. qux folum:

Sodomiz; perjurio: in fadicio, harefi;.

privat aliquo Ordinis minifterio;velfo-

&cimpofita. Ufnde omnes Fixretici;.

d

W

lum aícenía ad: Ordinem füperiotem..

(nimirum externi ) Apoftata , corum:

fautotes,. defenfores ,. credentes ,. funt:

5

V. g. Sacerdos, cui abíciffus eft pollex ,.

5

vel medietas palimz ,. non audet facri-

irregulares, — Trem Irregulares tunt, qui:

officium infame exercuerunt;ut;hiflrige-

"i

)

ficare;bene tamen Confeffiones audire 5:

nes; (itellites, carnifices, & fimilis fari--

j

& Diaconus qui perdidit finiftrum ocu--

"

nz homines 2; Éxiteratiome Baptift

lüm,nequit fieri Sacerdos;poteft tamen

mi

L

»

N

us*

$245

Y

80

ZR AC'?'A TUOS-.XIF, Examen.

*

i

5

mutfen & fcienter, vel ex ignorantia

bigamia, que aliás nihil '.ïämi eft qvm

j Ti

£ulpabili fa&, acfufcepta; comprehen-

réieta&io Matrimonii, quoad pretcus

ditque rebaprizantem & tebaptizatum.,

definitur quà4d fitdefeilneproventensex

L

Es

"

$.

X Vic

id

ic

one cenfürg , v. g, excom-

fecandis nuptiis. V el lic: Eft irreezlari-

i qili

Tni

.usïiïamn,..ucüz(pen(ionis, ut(iinea

taj provenieus ex defetiu Sacramenti

äzslfgirima

iiv

ne

m Ordinis folemniter exer-

numairum Adatvimonit,

»

simlti

A&f aliq

«eat, nilt invincibilis ignorantia excufet.

Quatuor (ant modi bigamiz;, fubdit

DT (09

A4. Ob peceatum quo Clericus ferió &

$. D,ibidem : Primusefé, càm quisplu»

a,v

dcicnter exercet a&dum — Qrdinis facri ;

res habecUIxores de jure fucceffivé. Se-

AudoM

quem non'habet, nt fi Diaconus coníe-

cundus càm (mul habet pluces, unam

gradultcxæ

cret Eachatiftiam , vel conferat Extre-

de jure, aliam de fa&o. " Zertii cüm

At unic

A

sam Uné&tionem. $. Aliqui inter Irre-

plures habec fücceffivé, unam de jure,

, -ïnTexbigam

aliam de faGo.

gularitates numerant illas fufpsafiones,

uartus quaundo vi-

'ttqu|

quz fapià n. 22. de male ordinatis re-

duam ducit in. Uxorem.

Er omnibus

ELOM

late funt, 6. Ex homicidio & mutila-

his eft irregalaritas adjun&a, Hac ibi.

t

tione, qua fexta irregularitas eft non

Ecimpedit omnegn Ordinem, ut docet

* Marig

folàm ex' deli&to fed etiam ex defedta

2« 2. q. 108.a, 4. ad 2, Si quisin LIxo-

d um

jenitatis feu manfuetudinis.

Et Ratio

rem ducae eam , quam ipfemet dcflora-

"lltims

ejus cfi: quia plané indecens videtur, ut,

vit, docet S. D. in Supplem. q.66. cit.

Md

quialienum fanguinem fudic. miciflimi

a,5,ad 2. ptobabilius effc , quàd non (it

EM

Chiifti ( proprium fanguinem pro no-

irregularis, quia carnem (uam non di-

tl

bis effundentis) perfonam in Altari re-

vitit in plures,

Si mulier fornicetut

(Wmäfmm

otrzíentet ,immactulatam & inctuentam

poft matiimonium contra&um; non ef-

5 Ilg'mm HD"J[

Deo Patrí Hoftiam offerens. Sed de

Beitur ex hoc vir irregularis,ut docet $-

^g

hoc plura poftea n. 4 j

D .ibid, ad 4. nifi poft cortaptionem ad-

!

dcfe&i: Sa-

d- 'ätus, Idtö

qu

XXIX. Irregularitas ex

ulterii eam iterató cognofcar, etfi per jus

W

.Ul

cramenti feu fignificationis contrahitur

,compellatur ei reddere debitum ; & hoc

Wt

ex bigamia , in qua deficit reprafenta-

dicit effe probabilius; quia hic nonre-

UM

tio feu fgnificario unitatis Sponfz feu

quiritur quód fit peccatum, fed (;igaifi-

d

WT

W

Chrifti fpititualiter Matrímonio jundti

catio tantüm. Et ibid. a, 3. in c. docet;

&d

eum unicà Sponsá Virgine , nimiram

& probat , quàd vit fiat irregularis, fi

MM I

Ecclefii, bigamus veró corpusfuum di-

ducatcnon Virginem feu ab alio corru-

Vi

[

vitit duabus, ut pulchré explicat Angel.

ptam, puta , nunquam martitatam : !

n i

DoG&or in Supplem. q. 66, a. 1. in c.

autem iple corruptus con.trahae,cxhoc

non fiat irregularis, Ex quibusomanibus

Ro "

quamvisenim tranfite ad fecundas nu-

ptiasnon fit peccatum;deefl camen di&ta

colligitur, quód per matrimonium ra-

lg"ma E

tum non confummatum.non incatratur

Riton g

fignificatio » ad quam requiritur, ait S,

'Thom,ibid. ut Vic tantüm fit unius Vir,

]

Wt

p

bigamia, quiacaronon dividitur ia plu-

m

tes,nifi per a&tualem copulam, Exhis

üiy

1

& Uxor fit tanulm unius Uxor. Unde

z

V

lh

Th-

gl

u

V d&fe

li

RE

- De Cenfura.

-£08t

Qf

, '?;iplex eji Bigamia , nimirum vera,

XXX,. Irregularitas e: defetlu cor-

u

Interpretativa;fimilitudinaria. Vera,eft

por?s : contrahitur d corpore vitiatis ,

h

ineo , qui fucceffivé habuit & cognovit

quorum alii fünt debz/itarz,ut qui vella.

h

duaslegitimas UIxores. -Interpretativa;

borant gravi continuo morbo,vel in alí-

.eft intriplici cafu.. 1. Si in uxorem quis

quo membro aut parte ejus talem ha-

u

ducat & cognofcat cam , quz jam cft

bent defe&um;qui miniflerium Ordinis

b

cortupta, five fit vidua, five fornicaria,

impedit; Alii m;zzz/ati qui membro ali-

Ü

2. Quando Maritus reddit debitum U-

quo carent; alii zoraDister deforre;, qui

p

.Xoriadulterz , quiain utroque cafu non

in membris exterioribus tali fünt affe-

aj

«efLunica unici, & jus interpreratur, ta-

&ivitio,defe&u;vel maculá;ut fine fcan-

lma

lemeífz bigamum,;quia duxir & cogno-

dalo, ittifione, vel gravi lhiorrore non

9d

vit eam, qua biscontraxit , velcarnem

poffint confpici. . Cujus inhabilitatis ,

t

— fuam divific., licét ipfe vir duasnuptias

» lh

deformitatis & fcandali irregularita-

(

non fecerit.

3. Dum quisin figura &

tem inducentis

IOMJ

judicium Ípectat ad E-

fpecie. Matrimonii viduam vel plures

ifcopum.

n

mülieres cognovit. tanquam; Uxores ;

- XXXI.

Quid fentis de gibbofo au:

Ofi«

ed Matrimonium ob impedimentum

£laudo?

qu

quoddam dirimens fuit nullum.

Ubi

Dico : Licét videatur effe : deformi-

»it

fuitfaltem fpeeies. Matrimonii,& quan-

tas; fi tatnen Miflam fine baculo cele-

n

tum eftex parte affcctüs feu interpreta-

brare.poffit , non eft: irre

icet

tivé matrimonialiter contraxit. T'andem

?

gularisf c. fi

quis 1o. dift.s j.

ndl

- bigamia fimilitudinariaeft , dum Reli-

Quidde defetia oculi?

giofus profeffus, vel/Clericus Sacrisini-

x

-Dico : Qui ob erutum oculum , five

vll

tiatus , adeóque poft contra&um fpiri-

dextrum five.finiftrum ;; non folüm ca-

«

"tuale Matrimonium cum Deo & Eccle-

rct, vifu, fed. fimul przfefert deformita-

jx — fisin Uxorem ducit& cognofcit vidu-

tem,eft irregularis, licét invito erutus

o [f

"am,velialiàs carraptam,veleriam virgi-

fit; c.fin.dift; 5 $, f tamen eculus finiftec

mem. Hacirregularitas non oritur qui-

(qui dicitar Cazeuss , quia illo legitur

*

[

!

^ dem ex defe&u (iguificationisMatrimo-

Cauon Mi(fz) manfit falyus & integer,

Itf

nii (cüm hoc fit nullum) fed ex delicto.

Papa faciliüs cum tali difpenfat.

ui

' Vecatur veró fzilitudinariaà imilitu-

habet oculumCanonis bene valentem ,

LZA

" dine.,.quam inter fe hab

j

ehtcon jugium

dextrüm veró integrum quidem , fed

" fpiritáale;& carnale, .

z

virtute vifivá. carentem non eft irregu-

»

.* Bigamia ante Baptil"muxh,-contra&a,

laris.

Idem eít, fi habeat oculum

Id

;':Pel' €&m non tollitur,ficut enim. per il-

dextium. bene valentem , canonicum

ii

j

"um non recuperatüt virginitas, ira nec

veró integrum quidem;fed nihil viden-

V

^€arnis indivifio,ut docet $,T bom, dicta

-

"

tem,(i absg; indecora ac deformi facici

j

78:66,2.4-imc, & ad 5,

it

Deriter per. Bap-

converfione poffit Canonem legere :cui

tifmum non tollitur i

rrec

gularitass qua

rei ipfa libri accommodatio fetvire po-

'els^ defeótu natalium.

XxxxXk

tcg?

*«

zo$2

TRACZATUS XIF. Examen x,

D

teft..

1ta docet Ea Cruz citans Navat-

Dice: Siex eis proveniat inhabili-

s

rum & Ludov. Lopez. Proeadem fen-

tas; vel nimia deformitas, efl itregula-

auili

iíis.5 Geteroquin non ell, licét fuper-

23

tentia citantur Batbofa,Layman,Suarez

& alii,

flua abfcindat , deformitate non rema-

xl

Habens oculum fi&itium feu artifi-

nentec.

^

ilillhü. ff

cialem , utvitteum, eft iiregularis, cüm

XXXIV,. Qvuid de Caffrato ?

3Q

oculus naturalis veré fit erütus, & de-

- Dico: Probabilius eft, quód qui fcie-

tn,

formitas facilé apparere poffit.. Lufcus,

ens & volensáfe vel ab alio five ob fcr-

d

id.eft,habens oculos obliquos, fi defe-

vandam caftitatem five ob fervandam

us,

€&us fit tantus, ut ad legendum fe valde

pro mufica vocem eft caftratus (de qua

lts

inclinando populo tifüm feuillufionem

ie áctum eft fuprà Tra.9. Exam.2. n,22.

Ug

pariat,eft itrceularis; quá tamen in te

& 23.ubictiam di&um eft,an debeatta-

ïiml t

ftetur judicio Epifcopi, Idemeft de eo,

lem partem abíciffam pulverifatam pot-

A

t ob

qui habet lippos.feu continaó lachry-

taread collum fit irregularis.

y.i*lf ; c.

mantes ocules, — Cxcitas absque culpá

5' Ratis: Quia eft voluntaria matila-

Jt m

fupetveniens!facit irregalarem feü in-

tiofui, & quidem,utloco cítato proba-

A or

tum eft; probabiliüs illicita.

habilem ad ea,ad quz peragenda requi-

U linet

£itur vifussunde et(i calis non poffit cele-

Dixi, fciens £$ volens,Quia Eunuchus

natus velin cunisante feptennium & a-

-"Fll us:llf l

brare Miffam,poteft tamen audireCon-

Ptl

feffiones; pfallere in:Chorc';,bcneücium

füm rationis , vel per violentiam invi«

:mmï. m

(fi coadjutorem babcat)retinere, &e;.

tus- (etiam: potu fomnifero: adhibito)

042

:XXXMS,

aut à Medicisob zgritudinem ca

kid de babente impedi-

7

ifïat,ufy

m aj

gnentum lïnguæ 2$

nón eft irtepularis.

XXXV. Quid:d&mutilato?

J,:tcbiït pb

Dico : $i (it tantum , ut verba ; que

!

du

profert, non poffit explicare, e(t irtega-

Dico x. Qui feipfum absq;caüfá mu-

Nj

(1

laris, adcóQue non poteftordinaris eft

tilat,étiam in paryo membro;v.g.in par-

eita: Tj

enim incapax ad baptizandum , abfol-

te cojusliberdi giti,eft irregulariss non

vendum, confecrandum,&c.

:

gitixaxis, xl

ità Propter defedum quàm próprer Íz-

XXXII. pid de Hermaphraditoiéu

vitiam ,quá fibiipfiaudet ferrum injice-

mm;g n

HOP Ohtahäm"

. án quofuntme

"

:

re. c. qui partem in 6, dift.p$. ..

fexüs:

mbra ge.:ji taliaf,utïigsq;.:e

Dico 2, Qui ex jufta caufa , vel non

. ub]ino)VEI

ll

Dico: Si uterque fexus in o eft equa-

'volens abalio eft mutilatusin membro

ad Ordinisexercitium neceffatiórequi-

lis ; eft itregularis; quiaeft mcaftrum.

P'.Ql

B

. Imó eiiameft irregularis éfi fexus viri-

fito, vel fecütá notabili deformitate. «t

h

If

nafus, &c. : i.

umd,

li

lis przvaleat;quia adhuceffmagna mo-

fi amputetur manus , vel

ralis indecedentia & monfttofitas : licét

ïrregulatiä*; & non eft or

diaandus »- €-

D

V ma

Thitt

riatis. Ái vero

enim fit vir, non ramen fimipliciter , fed

equ/;üjft j tit. d

€ corp, vt

Pt ]

D

habet (imul naturam feemitiae;

E

ge

"o

d

jlli exercitionon obftet.

j ;"M t

"du A

gan " ««egï*f?fte

À

j

"U Fü '

n

1 2415 habeat a;jfïmemb-rä fü- "Jaris.

:frH'ua.

P m

De C*cü/äträ*.

. 1083

XXXVI, Quidde epileptico feu labo-

lium, ac Przbendis Canonicorum Ca-

[l

xante morbo caduco, íeu, utalii vocant,

thedralium,

l

:

comitiali ?

XL. d srregularitatem ex defeGin,

M

fa-

Dico: Non poteft ordinari , etfi

corporis reducitur illegitimitas & fervi-

netur, ut La Gruz probatex argumen-

tus, ac defe&tus ztatis, & ca(us prolis

to cop. fin. 1 . q. 1. & dicit itacommu-

expofitz, ac in platea, velante januam

nitr doceri, |Si jam eft ordinatus, &

[

Ecclefiz aut. bofpitalis inventz., cujus

non fanatus , non permititur miní-

parentes ignorantur.

l |

flrate propter periculum,

Si emnino

ztid de bis cen[es?

i

Afl

eft fanatus; & ab ultimo malo per an-

-- Dico. 1,lllegitimitas eft defe&us na-

1

num probatus, poteft permitti,

talium inducens irregularitatem. Unde

M

XXXVH, Qowid de Damoniaco: feu

omnes illegitimé pati ex fornicatione,

f

Arreptitio , feu energumeno, ideft, qui

ftupro, adulterio, facrilegio , alioveil-

mpaï-

à Demone ob(idctur, íeu corporaliter

licito concubitu/five notorii,five occul-

»

aripitur, &c. -

ti, funt irregulares , tum ob dignitatem

Tü

Dico: Si non eft ordinatus , nun-

Ordinis, tum ob fcandalum , tum ob

L

quam poteft ordinari, tanquamirregu-

periculum incontinentiz , exemplo pa-

tfentum,

latis: fi jam eft ordinatus, eft ab officio

iW

fufpenfus , ufque dum uniusanni fpatio

Notanda funt bic verba S.'Thom, in

m&ü;

probatus judicio Epifcopi cenfeatur effe

Supplem. q. 39. a. j. in c. ubi explicar,

p

liberatus, c.commuziter. 3. dift, 3. c. z.

cur illegitimi expellantar ab Ordinibus

ii

B

þ )

Can.7,q. 2.

Hi pofteriores defe&tus

dicens ; Ordinati in quacunque digni-

1

j

etiam ad dcfe&um anima fpe&ant, ut

tate prz aliís conflituunturjideo ex qua-

patebit poftea.

dam honeftate tcquititur in eis claritas

E

xE

i -Qtjd de eo,

quadam non de neceffitate Sacramenti,

n

mulat 2

qux fe Dæmonïacuml fi-

fed de neceffitate przcepti , ut fcilicer

W&(

Dico : Tra&andus eft in caufa irre-

fint bonz famz , bonis moribus ornati,

risi

4'.

gularitatis, ac fi reverà Demoniacus e(-

non publicé pornitentes, Et quia ob-

DPW

fet , uti ex 6; Synodo Generali Conftan-

fcuratur hominis claritas ex vitiofa ori-

tinopolitaná in Trullac. 60. probat no-

Fmi&äf :

gine , ideo etiam ex illegitimo thoro

flerLublino,Verbo; irreg

Qlaritas.n.3 $.

nati à fufceptione Ordinum repellaa-

"

J XXXVLIL & XXXIX, Quid de ab-

cur, nifi cum eis difpenfetur: & rantó

mmw

flemio .

eft difhicilior eorum difpepfatio, quantó

Dico; Eft

i

'i-rregula;'is tefpectu Sacer-

corum origo eft turpior. Hacibi.

n

dotii, ut ad illud admiítti non poffit, po-

Defilisilleeitimis, eorum fpeciebus,

T.

fr

teft tamen admitti ad. Subdiaconatum

ac legitimatione dicetur infrà n. 107.

h

-

Exam. 7,in fine Tra&. de Matrimonio,

üwö

vel Diaconatum, - Nec novum quid cft,

aliquem Diaconum non:fieri Sacerdo-

XLL Dco 2. Mancipium feu fervus

d

xem., ut patet in variis Titulis Cardina»

eftitregularisfic,ut absque licentia Do-

XAxxxxx 2

mini

p

—

ïRdCfATUS .flV. Examen .

vt

bt

mini ordinari non debear,nec licità pof-

eft fortior,

Ergo.

Aliud eft, fi fint

n

fit,. Sicumlicentia ejusordinetur, ma-

expoüti à parcntibus propter inopiam,

net liber & ingenuus; Si (ine , etficha-

& peítea ab eis agnofcantur ; tanc enitm

TU

deofn

racterem accipiat, & fe redimere poffit,

ad Otdines poffunt admitti.

fitameu fe non redimat, fatisfacit do-

XLIV, Zrregularitas ex defetlu ani-

5 dü

mino , exhibendo ei fervitía , que non

97RA preveniens incurriturab amentibus;

ntpet

dedecent perfonam Ecclefiafticam.

phreneticis, Damoniacis feu arreprie

sl

- XLIL 2Dico 3. Itregularitas ex defe-

tiis, dequibusantea diétum.- Item ab

i

&uatatis contrahitur, quando Ordines

infanis & furiofis, qui lavá vel atrábile

- g

D.

fufcipiuntur ante &tatem à jure & in

ita abundant , ut eá aduftá, & caput pe-

"Trid, Seff. 23. c. 12. flatutam, nimirum

tente , eos faciat infanire ; hominum

DT

,prima'l"onfura antefeptennium, — Sub-

confortia fugere, ac inlocis defertis mo-

; DO

diaconatus ante 22, anhum Diaconatus

rari.

Item à Lunaticis, id efl;in inter-

Alontcidi

ante 23. Sacerdotium ante 2f inchoa-

lunio natis, & cum Luna, acinftar Lunz

jeidtom

tum.

mutabilibus acinconftantibusjin(anietie

Mienit

Epifcopatus ante trigcümum

complerum.

tibus, mente alienatis, Item à Neoph

leticum

i

Posna otd

inati ante legitimam ætar-

tis, ideft, recenter baptizatis vel ad

Ü btiqs

"htajtr d

tem , eft fufpenfio ufque ad illam, ut fu.

dem converfis ; ufquedum judicio Epi-

pra dicitur de fufpenfionibus. Dum

fcopi fufficienter fint inflru&ti.

Et hoc

- "titidiur

legitima etas adeft , non ftatim eo ipfo

ideo, ne quis fiat Magifter, antequam

LT

€effat fafpenfio fcienter incuría, fed ne-

füerit difcipulus, & ne exinde; ut'S,

fs

ceflaria eft abfolutio ac difpen(atio :

Paulus loquitur $z fuperbiam elatus i

li lo

quam difpenfationem ,. fi deli&um fic

judicium. aclaqueum izcidar. Dialoli

lib

occultum , Epifcopus dare poteft.

Tandem ab illiteratis feu ignaris, id eft;

PLOnT

XLIII. Dico 4. Probabilius eftquód

carentibus fcientiá pro fufcipiendis Or-

* fl

di&z proles invente , quarum parentes

dinibus neceflarià./ De qua T'id, ngï;

djddi

ig

o

nerantur, fint habendz pro illcgiti-

23. C. 4. & rr, & 14.

t Lio

mis, nec fine difpenfatione admittendz

XLV. Jrregularitas ex defetiu deni-

. At Q

ad O:dines.

tatis incurritur ex licità ac illicità mu-

"h'ïfCQ(fatial

Ratio: Quia in dubio debet prafum-

tilatione , homicidio; in bello, in judi-

UM

puo defumi ex iis, quz communiter &

cio: Ratio hujus ftatuti Ecclefiz eft :

Bu

quafi certó accidunt : Sed communitet

Quia vult utSacerdos utpote gerens per-

Xtonef

& ordinarie (tefte experientid) expo-

fonam Chrifti, qui nullum unquam le-

ïlaclar&haf,

nuntur proles illegitimz. Ergo.

fit; ei conformetur in lenitate. Utau-

Mïto/ At

Nec obflat opponere : In dubio prz-

tem incurratur , neceffe eft , ut occifio

PL M

fümendum eft. pro legitimitate prolis

vel mutilatio a&u fequatur, nec (ufficit

L

"r

tanquam parte favotabiliori ; non; in-

propofitum , nec fola vulneratio etiam

1

Ttfeny ]

quam , obftat : Quia una prafumptio

gravis. " Porró tripliciter poteft contin-

Vo-

[

[

Wm, ];1

eliditur per aliam fogtiorcm :Sed noftra

gere homicidium; vel mutilatio, 1.

unt

!

UA

p s

1095

De Ceaufuris.

y

Jüntarie & ju&té, ut dum minifter Jufti-

Hujus oppofitum de Cletico teneba:

JJ

tiz reum morti adjudicatum occidit,

tur tempore S, Thomz, etiam ab ipío

2, Voluntarid & injuflé , ut fi privatus

S. D. claris verbis 2.2. q. 64. a. 7- ad 3.

homo fium proximum occidat delibe-

& inSupplem.q. 39.a, 4.ad 3. Et hoc

J

raté, velexira, odio, &c. — 3. Ca(uali-

ideo qui» , utair Sylvefter , tunc ifta

Clementina nondum emanaverat;

ii

ter & prater intentionem , ut fi Vena-

tor in fylvis volens fclopeto interficere

Notanda hic fünt verba S, Thom.in

j |

neb |

feram , occidac hominem cafü przter-

Supplem,q. 59. a, 4« in c. ubi explicat,

l

euntem , à fe noa vifut,

cur homicidz repellantur ab Ordinibus,

W

dicens: Omnes Ordines referuntut ad

"XLVL. Quid featis de homicidvio vo-

Euchariftiz Sacramentum , quod eft Sa-

j

luntario & jufto?

j

cramentum pacis nobis fa&z per effu-

Dico 1.Quantüm ad irregularitatem

J

ex homicidio contrahendam, non eft in

fionem Sanguinis C hrifti,& quia homi-

lt

Jure vel communi Do&rina Canonifta-

cidium maximé conttariatur paci,& ho-

rum invenire differentiam inter Laicum

micidz magis conformantur occidenti-

i

l

& Clericum, fed ubicunque irregularis

bus Chriftum;quàm ipfi Chrifto occiío;

!

4

i

eft Clericus , etiam eft & Liicus, &

cui omnes miniftri prdi&ti Sacraimen-

M

econtra;ut ait nofter Sylveíter, excipiens

ti debent conformari: ideo deneceffiva-

0

jd

i

homicidiuin cafuale, ubicft aliquando

te przcepti eft , quód non fit homicida;

qu l

irregularis Clerícus, & non Laicus, &

qui &d Ordines promovetur ; quamvis

non fit de neceffitate Sacramenti.

Hzc

st'

econtra; quia aliquid eft illicitum Cle-

TIJ

rico, & non Laico, ut nercari & ludere

ibi. Et ibidem ad 2. ait : Irregularitas

Jitó

lado Clericis interdi&to, vel medeii ; &

non incurritur propter peccacum tan-

econtra, ut celebrare Divina, Uadefi

cüm, fed principaliter propter ineptitu-

il

i

ex mercatione Clerici fequatur occiíio,

dinem perfonæadSacramentumEucha-

j

adhibitá diligentiá, eft irreg

riftiz miniflrandum, Etidco Judex &

.ularis; non

omnes, quiin cauía fanguinis ei parti-

aurem Laicus.

j

Dico 2, Qoi five Clericus five Laicus

cipant , fund irregulares propter hoc,

Ti

ob neceffariam vitz fuz (eu corporis de-

quód cffafio fanguinis non decer mini-

fenfionem cum moderamine inculpatz

ftros di&i Sacramenti,

Hzc S, D.

J

tutele factam , alium occidit vel muti-

XLVIL .Dico 3. Qai injuftum Rei-

i

g

lat, non eft irregularis,

publicz vel hominis innocentis invafo-

' Jtaclaré habeturin Clem. un.dehom,

rem mutilat vel occidit, cüm ad hanc

j

$i furiofus, autinfans, feu dormieus , bo-

defenfionem naturali & divina Lege te-

il

minem mutilet veloccidat, nullam ex boc

netur/five Laicusfive Clericus;non ideo

Et idem de

fit irregularis,

j

Srregulavitatem incurrit.

yu)

illo cenfemus , qui mortem aliter vitare

Ratio: 'Tum quia nen eft credibile,

jl

* Valens, f(mm eceidit vel mutilat in-

quód mens Ecclefiz fit; aliquem afficere

maculáItregularitatis propter hoc;quod

h

3

-

aforem. :

j

Xxxxxx 3

fervet

"

ï0ä6

ZRACTATUS$ XIF. Exanen i.

fervet Legem naturz in fuccurrendo bo-

potises poff tumicam ;elinquere' patlium,

nocommuni & Innocentis. Tum etiam,

€9 rerum fuflinere . jatluram quam pre

zi

quia irregularitas ex homicidio licito

confervandis vilibus € tranfiteris vebus

FM!

jncurritur. ob defe&tum perfectze lenita-

Er

m

£49 acriter ip. alios exarde[fcere.

tis (eu manfuetudinis : Sed ubi fimplici-

Gloffa in c, 2, eod. tit. ait :

Jr.regulari.r

BM

ter & per feobligant juffitia ,

ET

pietas, &

fatlus eft , quia potius debuit dimittere

7

P

charicas, nequit dici e(fe defeGus man-

fna s quam suterfocere.

dinnin

fuetudinis ,.ne dicatur una virtus alteri

-Ratio uttiusque patet: Ad itregulari-

d

repugnare, Ergo,

tatem non requititur neceffarió culpa,

alo;

Dixi , fpliciter C per [e , Quía mi-

fed confequitar ad a&um homicidii,

(ivin

niftros juftiriz Lex juftitiz ad occiden-

etli fit absque peccato , ut patebit ex

las

dos malefa&ores folüm obligat ex (up-

ftatim dicendis.

Excipiunturfoli ca(us

. MC

jl

pofitione officii voluntarié affümpti , &

anié in Dico 2, & 3. defcripti.

r

d

idco illi &unt irtegulares.-

XLIX. Dzco $. Excepiis ditis duo-

d

^ralim

Ex adducta probationefacilé rejicitur

"um

[crupulus aliquorum , qui renuunt fub-

bus cafibus, omnis ; qui juftd hominpm

occidit vel mutilat; vel etíam licito mo«

tl m

venite alicui zero vel vulnerato , eum

do dat caufam ptopinquam mortis veí

]füm.z.n

levando, cibum ei porrigeado, timen-

accelerationis ejus, fit irregularis , effe-

"rtfnd

tes, neejus mortem accelerent, & inde

&u fecuto.

:

Ita patet ex fnultis Cano«

o

irregulatitatem incurrant; Sienim bo-

nibus quos au&ores adducunt. -

nà fide & (ine dolo procedant,licécforté

RUT

Ratio hujus ftatuti Eccle(iz antea da-

Aut,ey|

in aliquo'erraverint ob rationem - da-

ta eft.

N W'M

tam, omnem (crupalum deponant, pra-

Ex hís Sequitur x quód qui in bello

T4 a(l

fertimad confilium boni víri.

offenfivo (ive juflo (ive injuíto propriá

il

XLVIII, Dico 4. Probabiliüsitte-

maau mutilar vel occidit,Eatirtcgularis

L gj

gularitatem incurrit , quícunque occi-

ob rationem ftaturi Ecclefiz , cujusanté

1 U)Dmngs&

dit vel mutilat aliquem pro defenfione

tnentio facta fuit,

Qui in bello jufto

1 Atily

famz vel honoris , guia judicat fugam

teré defenfivo, certó rali , pro defen-

fibi effe indecoram. Idem eft (i fiat pro

"ts

fione Patriz vel Ecclefiz contra violen-

IT

defenfionebonoram fortunz. — Ethoc

105 aggteffores ex obligatione charitatís

"Ls fs

etiam in cafibus fuprà Track, 9. Exam.

aut pieratispugnant, mutilantaut occi-

Va d

21 28, 29. 20. ttaCtatis

, in quibusocf

dunt, ab irregularitate manent immus.

N []

xidens non peccar.

nes, juxta fenfum in- Dico ;3.datam & -

1. Pars claré. patet ex dicti Clem.

Itüris

probationem ejus 5 fi fint Laici,

iä«CU [j

illis verbis. qui mortem aliter vitare von

] 2

Dixi , £ f£zz Laici $ Nam in.cap, pe- -

RL

valens: Sed in hoc ca(ü non eft pericu-

Hio0. de bomicid. Clericus judicatur it

lum mortís, ut conftat. Ergo.

T

regularis , f1 in bello contra hoftes fie

--

at

2. Pars patet ex. cap. fufcepimas de

l &

dei Cathelicz aläqucm-imc;fedt- Gom-

Mfgs

k

muniter egim non decet Clericos, ma-

homicidio, ibid. - gfæsatam :fxpgdieämr

.

ximé

"r

i

ul

. De Cezfurss,

1087

ejascombuftione. Per ly proxime ex-

!

ximé facris fnïü'aros ; propriá manupu-

u

gnare, cüm per Laicos violenia depelli

cipiuntur ,qui tantüm remoté coopé.

!

potefl, Sitamen effet tanta neceffitas,

rantur; ut qui faciunt aut vendunt fu-

!

N

ut (ine Clericorum pugna Patría vel Ec-

nes vel gladios. Idem eft de Legislato-

1

clefia liberari non potfetab iniquorum

re ferente Ieges capitales ; de Conciona-

hoftiuminvafione , etiam ipfi ab irregu-

torein genere dicente, malefactores efle

ll

laritate manerent liberi ; ob rationem

le&endoss De Confeffario interroga-

dph

pro Dico 7.datam,

to , an reus fit dignus morte , acrefpon-

- Caterüm fibellam fit injuffum , mo-

dente Judicem poffe facere quod eft fui

li, |

|^

d

dó unicus homo occidatur vel mutile-

Officii, ' Verüm ab Irregularitate im-

"

tur, omnes quiauxilium vel confilium

munis norm éffet is, qui in particulari

dederunt,funt irregulares. Quiaomnes

quid faceret aut diceret;ex quo mors fc-

l- g

per auxilium vel confiliuny concurrendo

queretur; vel acceleraretur,v.g.reum ef-

- ad damnum vel crimen , cenfentur effe

li

fie&citer urgetido , ut fcalam afcendat ;

hu

- unacauía moralis. .. Vide fuprà Tra&.

vel ad hoc eum juvet, vel ( Judici dicat,

i

9. Exam.2. n. 19.& zo., quomodo Cle-

Hic eft ple&endus capite,

Excuf(at etiamin hoc cafu indelibera-

L

ricis przferrim jarisdictionem: (zcula-

A0

rem habentibus liceat fe inimifícere cau-

tio, v,g. fí quis, etiam Confeffarius di-

« fzlanguinis;an poflint judices pro eade-

cat, Properemus ; Vel fi jumentun», quo

putare , eos hortari, executioni interef-

reus vehitar , ftimulet.. Item, quia pa-

al

Íc, . Item vide. Ira&. 7. Exam.^. n,

rüm pro nihiloreputatur;excufat etianr

124 an Clericis & Epifcopis licitumfit

patviras materiz, v,g. dicendo ad reum,

W

bellare;

Gonfcende adhuc unum gradurm..

wi

L. Sequitur 2.Quód in judicioetíanr

"Fandempet illas particulas per at£io-

;ukris

|

- jufto;omnes fiantírregulates, quia&irvé

nemex [(nanatura adidordinatam , in-

T i

& efficaciteriüc proxemé per aGionem

telligitur a&ioyqua'fitcaufa per femore

(uüoï; 1

adidexnaturafud ordinatam fünt caufa

n

tis; quia cffe&us per accidens fecutus

-foris vel mutilationis ; uti funt Ju-

non imputatur agenti ,prafertim danti

ny

- dex , qui fententiam: fert ; Notarius ,

operam teilicitz. Eine fuprà dictum

aliu'g' 1

qui eam fcribit ; Miniftri , qui'eam exe-

cK, quod Judex Ecclefiafticus non fiat

quuntur ; & tefles&c. . Per ly alive

irrepularis degradatunr tradendo bra*

chio fzculari.

Idem eft de Clerico ;

"u

excipituris; qui fe habet folüm paffivé ,

v.g«Confeffarius , qui reum-moner , ut

qui aliquen in caufa criminali accufat ,

weritatem fateatur , ut fententiz juftar

pracisé petens reparationem damni fibi

Á

scquiefcat, &c.. . Per ly efficacirer exci-

illati , modó exprefsé proreftetur , quód.

j

j, pientur (qui executioni (unt quidem.

nonintendat peenam fanguinis,

j

ti-

d

pratentes, fed. quorum przfentia in exe-

De.eo;qui (eipfam caftzat vel mu

«utionem non influit ; vel qui , quando

lat,vide fuprà Tra&-9.

i.

n

[

sgq-

fmim'x eltïfuüzc»atus,'-p'ormnplignaapro»

Quid

108$

ZRACZATUS YIP. Examen x,

LI,

"i judicas de homicidio vo-

non incuttit homicidii reatum nec irre-

in(

ii

luntario injufto, & de cafuali?

gularitatem. — Exemplum patet. fuprà,

Dico 1. Omnis baptizatus, üfu ra-

Secunda eff : Dans operam rei licite &

t

tionis przditus voluntarié ac injufté oc-

nonadhibens diligentiam quam debet,

hn

ab

cidens vel mutilans alium, vel feipfum,

velexiftensin culpa etíam levi, non au-

eítirregularis. —Ita patet ex vatiis Ca-

cem leviffima, per matilationem vel ho:

n

nonibus.

micidium (equensfit irregularis. . Pro

ï:J,lHF:IE

Declaratur : Dixi x-Paptizatusquia

quo vide fuprà Tra&t.8, Exam.6, n.124.

a

ilf

ATE Lf

ante baptifimum homo non eft capax ir-

quid & quotuplex fit culpa.. Zeré£a eff :

regularitatis proprig di&z , hzc enim

Dans opciam rei illicitz, quantümcuns

cft ab Ecclefia, eui homo ante Baptif-

que adhibeat diligentiam,;per mutilatio-

ld

mum non eft fubjectus.

nem vel fequens homicidium fit irrc-

4

^ Dixia. sfu rationzs pradituss quofi

gularis.

EY

careat , patet ex cit.'Clem, quíd dicen-

Exemplum primz R egule eft, fi Ve-

M)

dumit, D'xi vo/uztarie , quia de ca-

nator in fylva volens occidere feram,oc-

li

fuali ftatim aicetur,

lg

cidat hominem cafu prtereuntem , à fe

Deoccifione embrionisac faetus hu-

non vifum, & adhibitá priüs omni dili-

ïmrioju:c]

entiá.

lus

mani animari ac irregularitate per eam

Exemplum fecund& Regulz

eft , (idi&us Vepator nonadhibeat de-

lii

Q

contra&ta vide füprá loco mox cír.n.2 f,

"

tf

26.8 27.

bitam diligentiam. Exemplum tertie

ïä difP

Dico ?. Dum eft fetm

Regulz patet ex dictis fj ex mercatione

EM

'o ín prafenti

glülïiïaxc;

de mutilatione feu amputatione mem-

Clerici fequatur..ccifioalterius. Idem

&-2'101

bri , probabilius eft , quód facri Cano-

eft decafu, quo Monachus vel quicun.

nes intelligant abfciffionem alicujus

que Clericus in Sacris conftitutus exer-

LT

Ál

aT

pattis organice, ob quam corpus huma-

cendo artem chirurgicam per incifio-

num notabiliter fuà integritate prive-

nem vel aduftionem :(adhibitá etiam

ub beneä

1

t

tut, & imperfe&tum feu mancum fiat,

omni diligentià ) hominem occidat vcl

uti funtauris, nafus, di

mutilet. — Tale namque exercitium illis

mzl. Q

gitus &c. fccu;

!mm

eft de dente,

eft prohibitnm in Jure. — Quà facit illa

"

Ratio: Quia odiofa

d, "WW

, uti funt poeriz

Regula juris 19.in &. Ion efüfone culpos

jutis, non funt am

quireiqua adeum nou pertinet.fe miftet.

enda.

plianda , fed ïc&rin-

Uümvghdo

Excipitur cafus ncceflitatis ; in quoip*

Dico 3. Circa homicidium cafuale

fum jus naturale id exigit , 'utfi nullus

Bj

utdy,

(feu qnod eft przter intentienem) tres

Chicurgus prater Clericum adeflet; qui

D

generales regule funt norandes ex $.

homini periclitanti fübveniret. ^ ^

ii

tsf

om,

J

Thom.2,2. q. 64.2,8.iín c, Primaeff :

Hac doct:ina patet ex S. Thom in

Temäl

Dansoperam rei licirze, & adhibens dili-

Tty

fori d

Supplem:q3:5, a, 4. ad 4:dicente: Nal-

A

gentiam , quam debet; & non habens

lus facit nifi illud; cujus caufa eft , quod

li

hpuls Q

w.o,!(;tgþntatcm occidendi vel murilandi,

eft volunrarium in-homine.': Ev jdea

j W ill[gm'

. ile

um

De Ceafuris.

j

ille, qui ignorans hominem occidit

5i. 3. Epifcopi & fimiles Prelati ex

j

homicidio caíuali, non dicitur homi-

commiffione ipfo jure Trid. eorum di-

^

cida, nec irregularitatem incurrit , nifi

gnitati fa&a, poffunt in

quibusdam irre.

j

Operam dederit illicitz rei , vel nifi

gularitatibus difpenfar

[2

d

omiferit debitam diligentiam, quia jim

Verba T'id. Seff. 24. de teform, cap,

h

quodammoedo effiitur ! voluntarium,

6. funt: Liceat Epifopis in Irregulari-

h

nonautem hoc eft propter hoc. quód

tatibus omnibus & Sufpenfionibus ex

!j

calpà careat , quia etiam (ineculpà in-

deli&o occulto provenientibus,

i

€à, quz oriturex homicidio vol

exceprá

N

curtitur irr;gularitas.'

üntarió,

& exceptis aliis dedutis ad forum con-

]ts

Difpen[atio

1

1

rentiofum , difpenfare ; Er in quibus-

tatibus.

" Irregulari-.

cunque cafíibus oceultis , etiam Sedi

13 E

QU/ERO XII. Quis eam dare

Apottolicz

refetvatis

delinquentes

n

oteft ?

*

"

quoscunque fibi fubdítos in Dicecefi fua

m

LII. g. r.Solus Papa proprio & or-

perfeipfos , aut Vicarium, ad id fpecia-.

m

dinario jure poteft difpenfare in Itregu.

liter depatandum , in foto confcientig

(d

laritatibus.

gratis abfolvere ; impofità posnitentiá

qui

atfïs

Ratio: Quia nemo Papd inferior po-

falutari. Item & in harefis crimine in

teft difpenfare in univer(ali Jure Cano-

eodem foro conícientiz eis tantum;

yudt

non eorum Vicariis fit

(

tiico feu Ecclefiaflico: Sed tali jure Irre-

Concil.

permim:m. H«e

gularitates funt ftatutz, Ergo.

ld

B^, 2.In quibusdam Irregulatitatibus

R. 4. Ex vi hujus facultatis Epifcopus

qülïi

uv

Papa raró difpen(àt. Primóin bigamia,

non poteft difpenfare füper irregulari-

prafertim vera, in qua, etiam ad tonfu-

tate militis, Judicis, accuftoris, & fi-

Qu

ram & beneficium fimplex , folus Papa

milibus fine deli&o con

o

fe&um lenititis.

traöt-is ob de» ,

mfillü

difpenfat , ut declaravit. Congregatio.

Cardinal, 5o. Januarii 1587. In biga-

&atio; Quia non provenit ex deli-

ii

mia occulta, & fimul ex delito contra-

[e)

j

, 88, uti eftilla, qux oritur ex duplici

&t f Superiores Religionum haben-

ld

Matrimonio, utroque vel faltem alteru-

tes jurisdi&ionem quafi Epifcopalem;

f

tro invalido , poteft difpenfare Epiíco-

W-

pus juxta Trid. ut patebit ex dicendis,

poffunt cum fuis fübditis difpenfare in

j9

iis cafibus, in quibus poffunt Epiícopi

Sectmdo , Papararó difpenfat in Irregu-

cum fuis, Quod illegitimi Religionem

ii

laritate homicidii voluntarii notorii illi-

profeffi ipfo jure difpenfentur ad facros

citi. Zerzió, in Irregularitate que eft

g x

Ordines , non veró ad dignitates, dice-

x corporis defe&tu, caufante magnam

tut infiá in fine Tract. de Matrim, de

Wt

& populo Chrifliano fcandalofam de-

fliis illegitimis, ad Quaft. ult.quid ul-

)

—. ormitatem,

traSuperiores Religionum circa fimiles

f

p

Yy yy yy

cafus

ais

I

iogo0. ZRACZATUS XIF. Exameni, DeRefervatis,

calus pofliat, (cite debent ex proptiis

*

poteft, à Sede Apoftolica petere difpen-

*

fuis (tatutis.

fationem ! füper lrtegularitate, /| Hoc

R

y. 6, Forma difpeníandi in Itregu-

fappofito..

]

D

laritate eft b

ec VCl

fimilis: Ego difpen-

. 1« Toli

s pera&tá p&:nitcmtiä', quo-

fotecum füper irregularitate vel irregu-

ties abfoluta neceffitas feugrave pericu-

laritatibus; quam vel quas contraxitti

lum mortis vel infamiz exiget, pote--

propter talem caufam. . Ex quo patet,

rit celebrare , modó homicidium fit oc-

*

uód nontellatur per abfoluttonem,fed

cultum..

pet difpenfationem. .. Tollitautem Ja-

Ratio; Jus. natutale ac divinut de

dex tot & illas irregularitates, quas &

defendendá. proprià vità ac famá pra-

uot tollere intendit ac poteft.

ponderat Legi humanz de non cele«

Es di&tis Sequitur quód Confeffarius:

brando in lere

gularitate.

2

[/

[e]

Etgo.

(ni& habeat fpeciale. privilegium à Pa-

g. 2.. Siin eo.cafu non fit facilis re--

po) non poffit in: ulla. irregulatitate: di--

curfusad Papam; poteft licentiam cele-

2 a,

Ípenfare..

brandi in. neceffitate. dare. Epifcopus;

ld l]gnifiw

QUAER O XIV. Nonne Epifcopus:

non quidem fimpliciter tollendo ipíam:

At aniqy

faltem. in. aliquo: occulto: cafu ( in. quo.

irregularitatem fed. tantum: effe&dtum

Atf

"Iltria

nimitum: nifi Sacerdos itregularis cele-

cjus, füfpenfioni (imilem,ufquedum ad--

bret incutrit vita: periculum , vellgrave

veniat difpenfatio Papalis, Dummo--

: ä"MMU 'w

dilpendium famz;, v. g: ob occultum:

do cafusitmaneat occultus..

Ut

t

homicidiam ) poteft in. Irregularitate:

Ratío ; Quia' pro confervando dií&ó

difpenfare , vel licentiam dare , ut-talis;

jure naturz: defendendi vitam & fa-

« Wij

,

celebret , uíquedumimpetretur difpen-

mam . cenfetur Ecclefia. id indul-.

"i itff ln j

fatio: à Papa..

W tüfmny]

. gete, feu non velle fuá lege:

LIII. Ante R. Supponiturs quód ta-

tam. firidté: obli-

1 ïjfgfävg, 6: i

ls irregularis. teneatur , quamprimüm:

£ate.

D

Ab

Al EUR

A a

E r

HOUBUS) D

«e; )o

-QIIOP

Af2

( &

yti, M

ü iojufisdi&,';

A f

D

v «

5

|

A ,

u

» Ti

EXA-

"ii

m* UDIUm PfC

^

4

7ZRACZT. A'TU& Iifï Exama. Dc»Cq/ïäwrc]&;';dtä; 3 159.3

.

)

I æw&äææwæwäwæwæmwwww

P

i

IOXIAGNDESEN .TE

P

w

De Cafibus Refervatis.

[.4

iis validé abfolvere :

W

UA::RO L. Quid & quetu-

poteft Extra mortis

A

3

plcx eft Cafus? quid iefer-

articulum.

vatio? quis potelt referva:e!

. 3. Caufa refervationis eft, tum

J

& quos Cafus?

quia graviores morbi petritiores requi-

LIV, g. z.. Cafusderivaturà caden-

(

runt Medicos; tum etiam , ut Superior

M

do, ac (ignificatcafum (eu ruinam , vel

vel per feipfum cfficaciüs corrigar füb-

!

laptum animzé ftatu gratia $ Vel gene-

ditum,vel ut fübditus verecundiá,timo-

PIJI'

AT

taliter fignificat aliquam quaflionem

re;ac difficultate impetrandi abíolutio-

de materia concernente conícieotiam,

nem peccati g

iide

ravitatem agnofat, &

i

Caíus et duplex : Unus communis (eu

peccandi licentiá detetreatur,

nonrefervatus, à quo quivis Confeífor

LV. y. 4. Refervare poteft Dapa in

ais

abfolvere poteft, —Alius refervatus , à

tota Ecclefia, BEpifcopusin füa DKecefi,

quo non quilibet abfolvere poteft, Et

Et Pralati Religionum habentes juris-

j

l

hic iterum vel Papalis ve] Epifcopalis.

dí&ionem quafi Epifcopalem. In Paro-

Etfi enim nullum peccatum, quantume

chis confüetudo hanc poteflatern abto-

In atticulo mortis nulla eft re-

visgrave, fit irremiffibile (ut fuprà de

gavit.

effe&u Penitentiz oftenfum fuit) atta-

fervario,

men Écclefia per Traditionem ab Apo-

Audiatur Trid. Seff. r4. cap, z. Ma-

flolis accepit , conducere, quàd inter-

gnopere ad Chriftiani populi diícipli-

dum gtaviora crimina referventurSupe-

nam pertinere fan&tiffimis Patribus no-

rioribus,utpote magis intelligentibus.

flris vifum eft , ut attrociora quzdam ,

Dequo plura R. 3 .fequente.

& graviora crimina, non à quibüsvis ,

p &,2. Reofervatio e(t negatio vel re-

fed àSummis duntaxatSacerdotibus ab-

ftri&io jurisdi&tionis ad abfolvendacer-

folverentur.

Unde meritó Pontifices

tà peccata , fa&ta illi , quialiàs habet ot-

Maximi pro füprema. poteftate fibi in

dinariam vel delegatam jurisdictionern.

Ecclefiaunivería traditá , caufas aliquas

Unde eorum abíolutio refervarur ipfi

criminum praviores füo potuerunt pe-

refervanti, nimirum Papz , fi fit cafus

culiari judicio refervare. Neque dubi-

Papalis, veljEpifcopo, fi fit Epifcopalis ;

tandum cít , quando omnia; quz à Deo

k

funt, ordinatafunt, quin hoc idem E-

fine quorum ptoinde licentia nemo ab

Yy yyyy 2

gi(co«

ERE

3692.

ZTRACTATUS XYIF. Exanen z.

Eifcopïs omnibusin fua cuiqueDioecefi,

debet cedere in ædiäcationem , ten

M

inzdificationem tamen, noniu deftru-

in deftru&ionem. 4. Non folüm de-

d

&ionem, liceat.

Hzc Concil,

bet. effe peccatum inchoatum , fed

QU

Et poft pauca fubdit: Verumtamen

omnino perfedium & coníummatum

frcirm

*

picadmodum;ne hác ipsá occafione ali-

Juxta tenorem Conftitutionis illud re-

lt

quus pereat, in eadem Ecclefia Dei cu-

fervantis, — $.. Probabilius eft, quód

lg

ftoditum fcmpc,rrfuit, ut nulla fit refer-

peccata femel rité confeffa five mor-

D

vatio inarticulemortis,atque ideo om-

talia five venialia refervari non pof-

&if

ues Sacerdotes quoslibet peenitentes à

fint , cüm non peffint fieri materia

^m

quibusvis peccatis & ceníuris abfolve-

neceffaria confeffionis ,

quiar jam fünt

& K

re poflunt,

remiífa,

. Eteadem Scff. de peenit. Can. r r. Si

n

LVIL, Quid ff fit dubium, an pecca-

Abhompis

quis dixerit , Epifcopos non habere jus

tum fit refervatum?

u

zefervandi fibi cafüus, nifi quoad exter-

7** Dico: Piobabilius & tutius eft,quàd

nam poliriam,atque ideo. cafuum refer-

t

debeat cenferi re(ervatum , ut patet in

vationem non prohibere , quó minüs

Tra& 2,Exam.r.n,x

"

g.u"bi id probatum

;miPapa

l

Sacerdos à refervatis veré abfolvat, ana-

eft.

thema fit.

j Tl

Katto alteriss e$fH: 'Tum quia favo-

g

LVI, g.$, Ut aliquod peccatum re-

res funt ampliandi: Sed refervatio pec-

X

fervetur , requiruntur hz conditiones,

cati enormis eft favor & (pecialebenum:

Y Ut fit peccatum externum;nam inter-

mf

Reipublice Chriftiang & animarum;ac

Ws

norum feu mentalium refetvatio. apeti-

medicina magis quàm pona, Ergo.l

Mil

ret viam continuis fcrupulis,

2. Ut fit

Tum eriam,quia ut faprá oftenfüm eft

mortale, quia refervatio venialium (in

ts i

"Tra&t.13. Exam.4. num.5 3. peccatum

"aisb

quz etiam jufliores cadunt) effet ni-

mortale/ dubium cadit füb pracepto:

V H.inc .QU

misgravejugum. Verumtamen pote-

confeffionis moitalium fimpliciter. Ec«

Ílas refezvandi venialia ac peccatacor-

777

go etiam fub refervatione.

Confeq.

tf o

disPapz non videtur deneganda. Porró

pater : Quia non eft major ratío de u-

d

debet cíffe mortale,non folum ex fua fpe-

no quàm de altero..

€ie & obje&o , fed etíiam in exercitio, &

Kl

Quid [f fuperior.non habuerit Iegitig'

TUtt g

cum tanta advertentia ad. malitiam

mam caufam refervandi cafum?

!

Meitum k

l

mortalem , quanta requirirur ad meren-

Dico: Probabilius eft, refervationem

uito.

düm fine ulla excufàtione infernum. | 2.

efíc validam, etfiillicitam..

Ut fit mortalé grave;ut patetex verbis

&atío patet ex dictis (uprà Tradt, 6-

I Pj

amcu;[md a

T'iid, Nàm relervare eamortalía,quibus

Exam. j.n-91. de difpenfatione Legis cx

ex humana fr'agilitate (epe liomines füc-

caufa ille

Cfüü)(g a

gitima;qua eft valida fed non.

cumbunts uc funt juramenta, fornica-

licita..

D

'mPCC |

tiones fimplices ,. effét.contra chiarita.

ttlüms

Addó, etiam i pfäs Adverfarios con»

Af

icm ; referyatio. autem , ut "Erid. ait,

.l

cedere, quód fi dubitetur , an Superior

*

habu!*.e j

t k

AR

693

De Cufibus referontss.

Qf

habu-rit rattonabilera caufam refervan-

fert praxis.Confeffarioram non abíol-

I

di cafüm, concedendum fir habuiffe,

ventium t2les five rudes five literatos ;

k

QUJERO II. Ad incurrendam re-

etiam finon habuerint notitiam referva-

h3

um

fervationem peccati requiriturne fcien-

tionis peccati. Ergo,

tia refervationis? E:

ir.|

!

quid de pcsegrinä*s*'

&,2. Percgrini & vagi judicandifunt

u

& vagis?

i

juxta refervationem ca(uum illius Dic-

: mc(-ï

LVII. Ante R.Not,Cafum referva-

cefis,in qua verfantur.

(

1

tum latiüs feextendere,quám peccatum

Katio ; /Equitas & Reipublice bo-

mitaäz

telervatum ; Cafusenim fub fe continet

"]

num poftulat , quód peregrini & vagi,

J

h

- peccatum & cenífaram,unde omne pec-

ubi inveniuntur,quoad morum dire&io-

'catum refervatum eft cafus refervatus ,

nem & correctionem fübíint alicui Ca-

Werc

|

fed non omnis cafus refervatus cft pec-

piti, quiaaliàs effent ex leges; ac daren-

- catum refervatum , cüm poflit effe cen-

tur in aliqua Republica membra nulli

rl

- füra celervata , ut patetin. GafibusPa-

Capiti fubjecta : Sed tale Caput pro pe-

a i

palibus.Quia nunquam vel vix un-

regrinis & vagisconvenientius affignari

u ^ quamáPapa (aliudeft de Epifcopis) re-

non potefl, quàm Capur illiusloct; ub£

fervatur peccatum , nifi ratione aonexz

morantur.

Ergo.

f

cenfmæ,v,g..cxcommunicationis vel (u- .

Nota tamen, quód an refervationem

w — penfionis —Hinc caufz quz excufant

à peregrinis & vagis incurrendam re-

ab incurfu cenfarz, etiam excufant ab

)cnw?

quiratur, ut tanto fakem tempore mo-

r

incuríü reletvationis. Cafus Papz refet-

rentut in eo loco , quantum requiritur

lob -

l

i

vati feuper fe Papales, dicuntur per ac-

ad obícrvantiam illorum . przcepto-

f

cidens Epifcopales, eó quód in cafi ne-

rum,quoerumtransgreffio c(t cafus refere

a. eeffitatisEpifcopusab eisabfolvere pof-

vatus.. Videfupra Tratt. 6. Exam. 5. n-

(f

tir.

Hinc ftudiose in titulo dixi, 44

84. R.-6.ufque ad 7. Item in feq. n. 9.

f

refervationem peceati s quia an & que

ubi dicetur ,an & qua refervatio fit pce-

E!.

j

- jgnorantia excufat ab incuríü cenfure,

AA

1

na pernitentis vel non

TU

di&um eft faprà Exam,1. n.Io. . Item

QULERO II Quid fiquis habens

|/— pecialitez Exam.a, ante n.6o, ubi ctiam

cafus refetvatos in (ua Diaecefi, fludio:

iret ad aliam , ubi non funt refervati?

'patet quoad prafens differentia inter

Wf

J

peceatum & cenfi

graxn szefervatam.Hoc

quid fi fit Religiofus migrans de uao

1 d

"À

ROtato

conventu ad aliam *

p r, Probabilius & tutiuseft, quàd

LIX. B. r. Probabiliuseft , quód fi

Caífus refervatus. non habeat annexam

j

adineurrendaám refervacionem peccati ,

('

€ui cenfura anncxa noneft, non requi-

cen(uram , poffit in-alia Dicecefi abfol-

j

1

tatur, ut peccans- habeat fcientiam rc-

vi y fecusfi habeat, v. g. fi fit excommu-

|^— fervationis.-

nicatio refervata..

Ratio: Quia hec *»;id*ctur effe mens

Ratio 1.p. Tum quia Confeffor non:

u

"

' Superiorum peecata refervantium,&cita.

tenetur fcire cafus refervatos Epifcopo:

alienoy

p

Yy yy 1 3

MacaseN

TRACTAÀASUS YIE, Ekamen z.

3094

alieno ,fed tantim fuo.

Tum etiam,

alibi abíolutienem recipiant, Nec iät |

i&e&ra&

quia peenitens. judicandus & abfolven-

prejudicium Epifcopo refervanri, INec

jdj

duseft juxtaconfuetudinem illius Dice-

noton

adeft prohibitio in jure, ficu: adeft de

cefis ,in qua judicio peenitentiali fe fub-

cenfaris, paulà ante «elata.. Dumetgo

ytden

ln:1

jicit.

Tum-tandem, quiahzc eft pra-

Clemens VIII. per Decrecum z6Or. 9,

sidi

xis, quz e(t optima Legum interpres,

Januatii prohibuit,neConfeff:rii abfol-

quam Epiftopi (ciunt & tolerant.

vant à cafibus refervatis Papz vel Or-

Apy

nbl

- Ratío 2.p. Excommunicatio habet

dinariisdebet intelligi de Ordinariisre-

fpe&ivé , nimirum illorum locorum,

Al uti

rationem paenz afficientis ipfum pe-

nitentem : Sed pcna non poteft rolli

ubi illi Confeffirii isveniuntur.

QUA.

"t

nifi ab eo, qui eaminflixic, velexcom-

LX, s.2. ldem eft de Religiofo ob

miffione ejus

?

[

quam cenfetur cuivis

negotia migrante ad alium Conventum

"u lg

" €onfeffario dare Epifcopus excommu-

vel Provinciam , etiam co fine , utibi à

lE r

nicationem non refervans,

Ergo.

cafibus non cenforatis abfolvatur à

L PHWJ [

Min, pro t. parte patet, quia aliàs fiecet

"Shrrtch

Confeffario aliàs rité expofito.

magna pertuzbatioin Jurisditionibüs,

Ratiío ex didtis cft: Quia Confeffa-

"ütt Cs

E:go.

rius debet judicare & abtolvere poeni-

noti

"ts f

Hinc jurte communi prohibetur, ex-

tentes juxta Leges & con(uetudines (ug

communicationem ab uno Epifcopo la-

Provinciz & Conveutüs.

s

d f

tam;nimirum fi fit refervata;ab alio pof-

Oppono : Fraus & dolus nemini pa-

A li

fe abíolvi, ut conftat ex cap. Pafforalz.

trocinantur: Sedin caíu pofito com-

^l wf

$. praterea.

Etex Can.47, Concil.Ni-

mitticurfraus & dolus;

Ergo,

ii

czni Arabici , ubi dicitur: Iwl Epi-

"Ad hec neg. min. quia sl videtur

m! &Nll)[,',

fcopus foluat , quem alius Epifcopus liga-

delo facerequia utitur jure /iio 5 ut ha-

"t »&tT

vit. Etex c.verbum. di(t.x. de pewit.

bet regula jurís. j y, tslis autem utitut

üm It

ubi legitur , Par eff jus folvendi €9 L-

jure fuo & indulto Apoftolico , vi cujus

8 hfs

gandi ; Ex fieret Epi(copo cenfuram re-

poteft confiteri cuilibet Sacerdori. füí

"uitmm

fervanti prajudicium.

O:dinis legitimé approbato (Exceptio

Mb

Ex his patet differentia de cafütim

de Fratribus noftris Clericis profelïïs

Cgtm

I

non cenfuratorum refervatione, hxc

patet füprà Tra&. 13. Exam. j.n.85-)

"RUf

enim non eft poene , nifiimproprié feu

fi tamen ralis veniretadConventum,ubi

"i

indirecté Ífive occafionaliter tantüm

iidem cafus effent refervati, velafferret

lr

fumpta, ex parte fcilicet paenitentium,

peccatarefervata. ibi ubi confitetur , &

"t Eï |

ob difficultatem inveniendi Confeffa-

non in fua Dicecefi, non peffet abfolvi,

Qlltf[cmm

rium, qui habeat facultatem abfolvendi

nift ab habente au&oritatem.

Itf i

4 refervatis, imó e(t folàm quzdam

Ex di&is Sequitur; quód fi ín certo

^v p

)

prohibitio fa&ta tantiim Confeffartis E.

loco, die quadam (it jeiunium,& jcjunii

mdUm Rm'i

pifcopo refervanti fübje&is , ne ab illis

transgteflio;fit cafusibidem re(ervatuss

P m

oinde

abfolvant: non verà ponnitentibus , ne

i quis cjusdem loci incolaftudi

RUP

Tolib

diíce-

p

-

äæ Coffóus Refervatis,

IOg$y

difcedat ad! altum locwm, ubi illo: díe

excommunicati o Jataper modum ftatu-

M

ti id nonhabet, & lioc ideo, quia refpi-

non elff jcjunium , vel ubi jejunii trans-

l

effionon eft cafus refetvatus, nonin-

citterritorium,extraquod (juxra Kegu-

Eïge

eurrit relervationem,.

lam Juris) jus dicenti, inupupär nonpa-

retuüt.

u|

Ratio : Tum quia illa obligatioje-

Ergo.

junandi eft affixa loco;. "Fum etiam;quia

z4d bec. K. eam legem inter cetetas:

!:Uf&'-

(

illud przceprum. non. prohiber exire à

expefitiones intelligi ac' verificari, fi

iít/

tetritorio fno-adaliud. "Fum tandem,.

a&tus przceptus non fit exequendus in»

j

quia calis utitur jare fao..

tta territorium delinquentis;.

QU.ERO: IV. Excommuhicatio

Ad 2 Cafims etiam Refpondctur af-

hd

in territorio- lata contra eos', qui funt

firm. . Katioeff : Quiailli fures proprer:

1

tD

extra ,. li'gamc g

delictumintra territorium talisEpifcopi

ii

EXI. Exphcatur Quefitum pet duos

pauratum , ftatim fa&i funt ei fübditi 1n -

ominibus tale delidum concernentibus;-

T

cafus. Primz: eff, : Epifcopus per ftatu-

tümferar excommunicationem reíerva-

Ergo, nifi prz£xo tempore rc&'ït'u;ïnt;-

tam contra Canonicos & Parochos im

(d

cenfuram & refervationem incurrunt.-

füis Canonicatibus feu: Parochiis non.

Pæm'--

Confrrmatut ex co , quód fi.caufa in:

L

&l

tefidentes , fed extrà fe detinentes. .Se-

aliquo tribunali jam inchoatá reus mu-

eundus eff,, fi Excoramunicatio teferva-

tet domicilium, poffit tamen in codem

t* de reftitutione intra. certos: dies fa--

tribunaliconveniri; imó &, nifi compa-

iife

)uj

cienda , lata fit ab Epifcopo contra fures

reat , excommumcati. c. prope/2/fz. de

in fua quidem Diccefi furatos ,. fed ex-

férocompetenti. & Lf quis ff. dejudiciz..

teros, & tunc; quando Excommunicatio:

i

Et hocideo; quiatalis jam fuit fa&us:

*1

fertur , extra Diaecefin exiftentes, an; fr:

fubditus ralitribunali:Sed etiam in ca-

L

1

prafixo rempore nomreftiruant, & ha-

fu pofiro reus ratione delicti fuit fa&us:

beant cenfürz' ac refetvationis noti-

D

fubditus Epiftopi. Ergo:

dni

tiam; incurrant illam?

QUARO V,R efervatio cafium;aut:

i W

- X d 1 Calumaffirm. Rario: Quia

dàta ab iisabfolvendi licentia, ceffatne L.

]

juxta Legem , qui nomfacir. lbitalis

]ljd

permortem Epifcopi referyantis, vel eo:

&linquere cenfetur;ubia&tus przceptus:

ecxcommunicato ?

).D!l

:umSH

exercenduserat :: Sed Canonici & Pàro-

EXIT.. & , Refervatio Cafüum Epi-

chi tenentur refidere in (nis Ecclefiis &

jj*

Ícopalium extinguitur per mortem vel

Patochiis.. Ergo fi ibi non refidcant;-

amotionem Epiícopi; nifi fint referva-

q1)

j

ji

moraliter cenfentur ibidelinquere;con-

ti per Synodum;.

Íequenter incurrunt di&tam cenfüram;.

tra fe noti extenx;-

- Katio y.p; Quia ul

Oppono :: Licét excommunicario lata:

dit inrentio vel poteftas Epifcopi-.

Iumt

| per modum fententiz liget extra terri-

Ratio 2;. p. Quiain eo:cafu refervatio»

Á

g

rium, cum:refpiciat perfonas przci-

habet rationem Legis, que duratetiamr

fü-

;mtþ

[

mortuo Legislatore.De-cenfura vide.

, Weni eu prohibenti fübjeétas, attamen:

J

l

grää

Rs

TRÁACTATUS XIFK. Examcn a.

1096

ff

prà in hoc Tra&. Exam, r.n. 2. R. 6,an

tiam illam peeuitens poffit petere vel pet

A r

exfpicet exfpirante eo , qui eam tulir.

fe, vel peralium , & maximé per Con-

ii d

. 2. Facultas abfolvendi à referva-

feffarium, qui debet eam petere non no-

iij

tis (idem e(t de licentia eligendi Con-

minato poehitente , nec indicato cafu,

AA ,

feffarium ) per mortem Epiícopi vel a-

ne perfona extra Confcffionem proda-

. Ut

motionem cjus ab officlo, non exfpirat;

tur.

Hoc notato

3, Ml

:e adhuc integiá , id eft, illà facultate à

& 1. Si licentia petatur per Confef-

1;;3?(77 (il

Confeffario nondum in a&um reductá.

farium , communiter expedit, ut Supe«

"N

i

Ratio: Gtatia fa&a non exfpirat pet

rior annuar petirioni , & fidat prudentie

mortem concedentis , aut per amotio-

Confeffarii,

(SP

Tpeti

m

nem ejus ab officío , re adhuc integrá c.

Ratio: Quia Confeffor ftatum ani«

dte

mz peenicentis melius novit, quam Su-

]

fí nulla. de prabendis. in &. Sed in utro-

que cafu illa conceffio cft gratia jam fa-

petior.

MS, [

&a,nonfacienda. Ergo. Vide fuprà

& 2. Certum eft quód Superior non

Ti

Ta&. £, Exam. $. n, 92. ubihoc fufiüs

teneatur femper date licentiam. | Hinc

AT,

explícatum cft.

fi habeat graves rationes , ob quas meri-

m Qui

g. 3 Facultas ab(olvendi à refervatis

tó prefumere poteft , facilltatem dandi

"uedi

data ab Epiícopo non exfpirat pet ex-

di&am licentiam cedere-in malum poe-

^ ntg

communicationem vel fnfpeniïoncm

nitentis, ut (ifors inde caperet occafio-

timidai

Epiícopi.

nem liberius peccandi , aut in peccato

Mu

Ratio: Licét talisEpifcopusin eo fta-

perfiftendi v.g. (i idem Confeffor pro

:UW Y

tu a&tus fuos validé exercere nequeat,

eodem caíu valde frequenter licentiam

"

At

l

H

quostamen femel cum omnibus fuis re-

perat; veli (ittale peccatum, quod ver-

'tum Jii

quifitis antea cxercuit , illi fübüftunt.

gatin damnum Communitatis.

ïïïffr quati

Ergo.

Ratío patet tum ex dictis fuprà dere-

cidviis Trad, 1 ?, Exam. f. n. 97. & 98,

5 norl

Éx quo Sequitur, quàód etiam Epifco-

e jum )

em

pusin illo ftatu now poffit revocare fa-

tum ex eo, quia refervatio debet cedere

in edificationem.nonin defiru&tionem.

ILTM

cultatem abfolvendi alteri conceffam,

Tum tandem , quía alias refervatio nul-

T t

uía per hanc revocationem exerceret

MT

a&um fuz poteftatis.

lius effet momenti vel effe&tüs,

A0 bj

QZERO VI. Debetne Superior

À. 3. Si Superior ex denegatione li-

effe facilis in danda licentia abfolvendi

centiz timeat majus malum fubditi, ut-

À refervatis; Vel pote(tne audire dimi-

pote qui ex eo tímet odiumSuperiorum,

| d.fig; Tu

vel forté faciet dimidiatam confeílio-

TRlori

diam Confeffionem, & abfolvereg Et

uid, (i poft obtentam licentiam ante

nem, & vix adduci poteff, ut ei conit-

Nl Üonu

$

abfolutionem posnitenslabatur in nova

teatur , debet effe facilis.

x"mtdfo li

äor in.

I

tcfervata, poteftne ex vi iftius licentiz

Ita docet & probat Angel. Do

eijam ab illis abfolvi?

Supplem. q.8, a. 4, ad 6. dicens: pecc

-

»XMUODC fnt

LXIII, Ante R. Nota , qued licen-

9

d

M d

ret Sncerdes (puta, proprius de quoagit)

1 Wt

li

——

*

De Caffhus. Refervatis.

097

nus. Facultas conceffa pro abfolutione

frmon effet facilis ad prabendum licenti.

k

am alteri. confitendi, 'quia multi funt

àrefervatis vel conceditur per modum

(s

adeb infirmi, quàd potites fpe. Conf e[fione

privilegii, vel per modum casüs neceffi-

tatis. Si primum , facultasceufetur effe

morerentur , quam tal Sacerdoti coufi-

terentur. Unde illi, qui funt. mimis [ol-

conceffa pro refervatis commiffis &

E

liciti, wt confcienttas. [ubditorum per,

committendis, Silfecundum , de que

j

confe[fianens fciant , — multis laqueum

in prafenti inquiritur , ficut & in qui-

n

damnationis injiciunt , €$ per confequeus

buscunque aliis cafibus contingentibus,

1]

fihi qpfis,

di&a facultas cenfetur tantüm conceffa

. 4. Superi

otnon þOtc& ob refetva-

proillis refervatis, quibus peenitcns eft

n

tionezti audire- dimidiatam Confeffio-

obnoxius , dum licentiam perit.

nl

nem , & ab(olvete facramentaliterà fo-

Ratío, : 1. p. Quia privilegium refpi-

lis tefevacis , ac poenitentem cum non

cit tempus preíens & futurum.

t

telervatis remittere ad inferiorem Conï

Ratio. 2. p. Quia hzc cenfetur effe

ls

feffarium.

mensSuperiorum , & ita refponderent,

n

Ratio: Quiaintegritas confeffionis

fi defüper intetrogarentur ; 7zr£a au-.

dl

eft de jure divino, nec poteft mutilari

tem 507 operantur ultraintentionem cos-

npt

fine gravi neceffitate.De hac confeflio-

cedentis , ut jura dicunr,

Ergo.

ii

-nis dimidiarione vide fuprà Tradt. 15.

Poteflne Superior di&am facultatera

?E

qui

Exam,2, n. 21. R. ad 4.

concedere fub onere. comparendi ni-

(

LXlV. z. $. Superior concedens fa-

hilominus coram fe cum expreffione

(u

cultatem in fibi refetvata, poteft eam in-

casüs ?

Ti

! / terdum limitate, ur perens non gene-

"Affirmo: Katioeft anté data ad R. f.

i

J

aliter quemcunque. Confefforem eli-

Et ita; ut DD. fcribunt; habet praxis $o-

Ya [

- gat, (ed poteít ei certum vel aliquos de-

cietatis Jefu ; cujus Religiofiiter agen-

tes, fi contingat cos labi ia peccatum

4

, putire juxra praxin variarum Religio-

i

num, Imó poteft Superior , fi calum

refervatum , poffunt abfolvi, fedcum.

(titt

extra. Confcffionem Íciat, certam &

onere idem peccatum poflea Superiori

aol

gravem, gravirati criminis proportio-

manifeftandi. Qui animus fi defit , ab-

l

folutio eft nulla. Hinc obligatio illa cft

natam paenitentiam injungere, quam

j

peenitens acceptare tenetur.

fub mortali , ob rationem datam.

fert. officium

d

Ratio: Tum quia ita

QU.AERO VII, Quxnam defa&o in

j

]

fpecie funt refervata ?

Superioris ; tum etiam; quia hoc totum

VR

cedit in bonutn & correctionem fubditi

LXVl. &, 1. Cafus vel peccata refer-

1[00[1'

hoc remedio indigentis, ac difciplinz

vata tefpe&tu Szcularium, & Glericorá ,

Ug ree

teligiofie confervationem , qui finisin

ac Religioforum (unt divería.

j |

" tefervatione intenditur.

fervantur refpe&u Szculariv,uti & quz

w — LXV. w 6, ad 5. Quxfiti partem füb

refpe&tu Clericorum, pletumque conti-

fis.

nentur in Rieuali cujusvis Diaece

lnoä!": diftin&ione, quam dat Jacobus Manci-

[

LZZ2ZZ4R

Cafins

)

99

7RACTE ATUS XZIF. Examcez 5,

tum numerum, quod folum Pontifex

t n

Cafm re[petiee Relzetoforum:

in illo decreto przcavere intendebat.

Em

ex Decreto Clemeut.V LT.

Oppono : Tura docent, quód in pocna-

libus verba extra preprium verborum

n

&. 2. Clemens V I1I. Anno 1/93.

fignificatum extendi nom debent: Sed

permifit poffe à Superioribus refervari

juxta nos extenduntur, quia notnine ca-

QR

undecim Gafus, qUi tatnen non omues

Ul y,

fuum refervatorum non ffatim veniunt

in quavis Religione fünt refervati , fed

A9OOiCA

in hac vel illa plazes. aut pauciores ,

etiam excomniunicationes rc(crvatæeþ

Ergo-

m Cte

prouc cor

Statutis.

nftat ex pic pris Religionum

-Ad bec : Major eft vera

—fï extenfione

4 quo

nonfa&ánoneludatur mens Legislato-

Apomipe

Cafus illi funt : z. Veneficia, incan-

ris, extendenda tamen effe fi illa elude-

;icfo;Pgrg)

cationes, &(ox*tiï'egia. 2. Apollafia 4

retur,ut patet. C. ,25 & Regula , Cere

itam (o

Keligione , five habitu dimiffo , five

tum yin fise de Reg.Purzs in 6..— Sub[u-

DOA

retento ; modà exrra fepta. Monafterii

:0 : Sed ihà noflro caíü , (i nomine

üga: iv B

vel Conventüs cgreffio fiat.' ?. Noctur-

cafüum non intelligerentur etiam ex-

*

;finïxlo pto

na ac furtiva egrefTo & Monafterio. 4

communicationes refervata,eluderetur

A C IT |

Proptietss contra votum paupertatis,

mens Summi Pontificis.

Ergo. Miu.

tlcenf

quz fit peccatum mortale,. $.Juramen-

prob. Ut ex procmio Decreti patet,

A*qUupim n

tum falfum in Jadicio Regulari. &.Pro-

mens Pontificis erat, przcavere ne ex

curatio, auxilium,feu confilium ad ab

ade,t(

refervationum multiplicitate fabditi ob

At v

ertum faciendum poft animatum fce-

verecundiam adcundi Superiorem pro

"UJId tibi Ál

tum, etiam effe&u non fecuto, 7. Falíi-

impetranda abíelutionis facultateindu-

ïmmnicazw

ficatio. manüs vel figilli Officialium

cantur in &ternz damnationis pericu-

Atiorei]iC

Monafterii aut Conventüs. . 9. Furtum

lum ; & fpiritualis remedii defperatio-

FOl

de rebus Conventüs in quantitate, qu&

nem:Sed boc abfardum zqué fequitur

1. Cim

fafficiat ad peceatum mortale, 9-Lapfus

ex multiplicitate cafuum relervatorams

"tht p

carnis voluntarius o pere confummrstus,

quàm excormmunicationam refervata-

ïqlm:,

Xo. Occifio aut. vulneratio fzu gravis

rüm,ócecontra, Ergo.

percuffio cujuscunque perfong. z 1.Ma-

ln Hesf

W.4. Superiores Regulares prater.

liiofum impedimentum aut retardatio

di&tos undecim-caíus poflunt fibi alios

* o

)

aut apettio literaram à Superioribus ad.

tefervare, noníolüm abfoluté, fed etiam

Wt r

inferiores,vel ab hisad Superiores.

cum annexa excomtunicatione, fi id:

!tmr ]egu"

&, 3. Poffünt Su

periores Regulares

bono Religienis expediat , modóid fiat

V dna

didis undecim. Cafibus addere -ex-.

cum confenfü Capituli Generalis; fifiat

"Mitsde

commnunicationem refervatam, f bo-

refervatio protota Rel igione; Vel Pro"

"ia

n0: R eligionis expedire judicaverint..

"ii

l

Aattoz

vincialis,fi pro Provincia;.aliàs referva--

D

uia hocnon.eft facere plu-

tío erít nullà , ut patet ex ipfo Decre*

A. de

to Clementis. Etita in Socictate Jehn

[

oubi q

zes cafuum. refervationes. fupra grïefa:

z

pte-

" Q& EXw

—

De Cuofibus Refervatis.

1099

!

cos, qui perfonas Ecclefiafticas ad füuum

prater prafatos undecim cafus aliifunt

teferati.

tribunal ttahunt , faciuntque Decreta

libertatem Ecclefiafticam violantia, .

u

lJ

Cafns Papales refe?wti.ä

Jértia: Quxlata eftineos,qui Juris-

N

di&ionis, fru&us, & reditus pe:fona-

n

J QUAERO VIII. Quinam [unt?w

1

rum Ecclefiafticarum invadunt, & alia

LXVII. 32 1. Aliquicafüs ,nimirum

excommunicationes funt refervatz in-

onera ipíis,aut eorum bonis imponuuüt,

ii

ä

ttà Bullam Cenz Domini, fic didiam ex

Quarta ca quz l;taeftin eos qui con-

ferunt VCl transmirtunt (lüOdCUllqüc ge-

n

€0, quàd quorannis in die Conz Do-

l(

nus armerum vel metallorum aut vi-

i

mini promulgetur : alii extra illam Bul-

€tualium , &c.

Mautis vel Turcis vel

MM

lauïin-co;'porc]uzis Canoníici , & variís

aliis quibuscunqueNominisChrifti ini-

n

pontiicum Conftiturionibus.

micis , comprehendendo cos, qui tales

R. 2. Excommunicationes Dapz re-

CGhrifti inimicos certiores reddunt de

Qd

m

fervate. intra Bullam Coenz fünt zr.

ftata ReipubliceChriflianz in damnura

J

quas in fuo promptuatio adducit nofter

ejusdem, vel ad hoc dantes confilium

TEf

Salazat c. rr. ubi in fine bene addit,

& favorem,

M

It

]U

omaes illas cen(ütas unà cum culpis, ra-

Quinta eaqua lataeít i

n occupantes

tione quarum incurruntur, Pape refer-

PQ[C!

vel detinentes quascunque RomanzEc-

Y

j

vatas effe, & Confe(farios , qui ab eis

cle&zx terras feu Regna. Caterz rario-

|

abfolvere attentaverint , preterquam

Á

iM

j

res funt.

T

n

quàd nihil faciant, effe ipfo fa&o ex-

P

,

LXVIII R.f p- 4. Excommunicatio-

ii

communicatos,à quà tamen excommue«

*

D

nes Papz refervatas extra Bullam Coenze

«

y

nicatione illiConfeffarit poïerunt abíol-

in Jure aliisque Conflitutiouibus (exce-

il

yi per Ordinarium.

ptis plaribus aliis non refervatis) ad-

&qui

M

- Refp. 3. Communiores excommuni-

ducit loco citato nofler Salazat tan-

t

gt

«ationes intra Bullam Cenz fuut hz

quam communiores 59. cx quibus ín

fav

U

fequentes ;

z

prefenti. füfficir adducere eas , quz in

Prina. Wietefis, que comprehendit

his partibus fuat ufitatiores,

ij

Haretícos , eorumque ut talium fauto-

Prima ct contta percuffores Clerico-

jl

tes, receptores, & defenfores, uti & eos

rum, fi enormis fit percufíio juxta Can.

g

i

qui Ícienter legunt , tetinent , impri-

Si quis [nadente Diabolo injeccrit manus

[

isunt, aut defendunt libros Hzretico-

viclentas im Clericum vel AMouachus,

j

rum, Cumeadem ceníura coincidit ex-

fuljaceat Excommunicationi, €9 a nullo

;,hü&ï

communicatio Schifmaticorum,De hz-

praterquam à Papanifiin mortis articu-

"d

tefi & hzreticis vide Tra&. 7, Exam. 3.

lo abfolvatur.

& u

h« 47. & feqq. deSchifmaticis vide ibi-

Explicofingalas hujus Canonis patti-

j

dem n, ;8. ubi de illis multa di&a funr.

culas : $j quis , five vit, five femina,

i

Stcunda. cft Excommunicatio lata in

habens tamen fufficiens jadicium ad pec-

?IZ

Zz2772

candum

N

/

1109

ZRACTATUS XYIF, Éxamen .

candum mortaliter fuadente Diabolos

duellantes & cooperantes,dequa fat fusé

' Atium a

Excipitur eniax (i percuffio fiat ex cha-

a&um eft fupra Tract.7.Exam,7.n,1 jj

a

ritate vel corre&ionis cau(a, vel exludo,

& feqq. ubi vide,

dditta

jeco,modó non fiat dolo , aut irato ani-

Tértia elt contra Clericos cum ex.

mo , velin derifronem,

g lo

Lem (i fiacin-

communicatis à Papa voluntatió com-

At dl

deliberate , vel percuffio fit ita levis, ut

municantes, & admittenteseos ad offi-

indic

Szculati faéta effer (olàm venialis, Item

[

Jf

]

cia divins, Et generaliterin omnes,qui-

f

MC

i

fi quis percutiat Clericum invadentem

cunque in crimine criminofo ( ratione

j

p:o neceffariá moderatá fui defenfione,

cujus excommunicatio pofita eft) com-

At

Sitamina pro defenfione caftitatis pet-

municants fienim talis excommunica-

curiat Clericam- invadentem, fi mole-

Ámcept

tio Papa eft refervata, comtnunicantes

J OPPOI

ftatio fiat vt & a corporali. Si quis

eandem cenfuram incurrunt.

Al

percutiat Clericum inhoneflà agentem

Quarta eft contra obtinentes abfo-

4 mïCuria

cüm prepria uxore, matte, forore, filiá,

lutionem ab Excommunicatione Papa:

tefeivatà fub conditione de fatisfaciendo

?fd,qllæ P*

$i Clericus amiferit privilegium Cleri-

H Eurs

cale. Si ignotetur effe Clericus, Aazns

pattilafz, folitm perfun&orié fine con-

At Cor

vtolentas, per quasintelligo omne mem-

dittonis adimpletione ; tales enim de

Jf quy

brum, quo quis akeri injuriose poteft

novo incurrunt excommtmuntcationenr

^hibilsq

pocete , ut pes, brachium, &c, necre-

C072, in G. |

Papz refetvatam.c. cos,defeutentia Ex-

:

-0 d

quiritur neceffarió percuffio, fed fuffi-

ET

cit injc&io (puti, aquz , luti , pulveris,

Oninra eft contra Clericosfive Secu-

IDl u

vel fimilis injutia,

lates five Religiofos, inducentes quam-

Jripga

Eandem Cenfuram incurrunt juben.

cunque perfonam ad faciendum votum,

tes, confulentes , auxiliantes, favorem

M

juramentum , ac promiffionem , quate-

praflantes.

: fUniä/iun)an

nus talis perfona fibi ip fua Ecckfia fe-

"i d

Ms Clericuim, quo nomine non folüm

pulturam eligat , vel jam elcctam alió:

ïï!ffusärra&

intelligitur, qui- babet ma/ores, fed &

transferat.

Clement. cupientes. $. fane.

p J

qui folàm habet minores Ordines, imó

dz( panis.

rantüm primam Tonfaram : modó ge-

Wq'jasmn "

Sexta eft contra recipientes ve

X.danräs

ftet habitum & ton(uram, ut cognofci

v 'Im» nf

cum Pa&o quamcunque rem, ad boc, ut

poffit efle Clericus. Fel Monachum,quo

rcligionem quis ingrediatur. Excufan-

n d

nomine intelligitur quivisR« lngiofus cu-

tur qui eliquid dant vel recipiunt ratio«

L'"deR?gn!al

m V. (

jisvisapprobate R« ligionis,etiamCon-

ne faftentationis;nen autcm r

verfus, Novitiüs, Monialis, Converfa,

E

:gione in-

AYt

g c(cüs.

Z

kem utriasque fexü- Tertiarii S, Domi-

Septinz4 cft contra Men

dïcaln.resxtrans-

" Moify

nici & Francifci h. bitum geflantes,& in

euntes ad Ordinem noo Mendicantium

0 lcum ) hï

Communirare v'ventcs, uti & E. omitg

Cexceptis Carchufianis) fine fpeciali Pa- w'fmäiaamhm

fubje&i alicui Regule velSuperiuci,

»We W.

pzlicenta. Exrravag, i,de Regularz-

Sechnda Excommunicatio cfLcontra

bus. "T'ranfeuntes autem ex uno Mcndi-

j:wd

Vl

"i

*

can-

Mi

hüji

lr

n

A

T

110I

De Cofféiis Refervatis.

J

Usdecitma elt centra. prfumptuosé

cantium ad. alium , non incurrunt ex-

D]

commtnicationem , vel ad minus non

componentes , retínentés , aüt imptí-

eft reíervata , Societate fefu exceptá;

mentes libros infames detractorios con«

7

quz in hoc particulari excotmmunica-

tta O.dines SS. Dominici & Francifci,

m-l

tione eriam refpectu alterius Kcligio-

Duodectma contra mulieres intrantes

L

Monafteria Carthufianorum aut alis-

nis Mendicantium gaudet,

"

" Ollava cft contra eos , qui temerarie

rum Rciigioforum.

1

12. Contra furantes libros;mt Qua-

pizfumunt afferere ,. effe harefin ;vel

3

ternos ex Bibliothecis Minorum aut FF.

Wf

peceat

üm mortale,fentire B. V. Maríam

i

Pizdicatorum.

effeconceptam in peccato Originali,vel

3

14. Contra Religiofos cujuscunqué

fentira oppofiram.

ANona cít contra dantes vel permitten-

Ordinis, adminiftrantes Sacramentum

jj

tes in. Curia Romana aliqua donativa,

Extemae Undtionis, vel Euchariftize,

Uurea, quz pratendunt , faciliüs obri-

velaffiftentes, aut folemnizantes Ma-

i

neant, Exrrav. 1.de Sent. Excom. licut

trimonium fine fpeciali Parochi licen-

CO

/& contra Curiz Romanz Officiales re-

tia.

l

1 6

i

1. Eft contra Simoniacos reales cit-

cipientes quodcunque genus munufcu-

-u

net

lorum ab iis, quorum officium exercenr,

ca Ordinem vel beneficium,

i6. Eft in comnittentes Simoeniam

excepto aliquorum comeflibilium, vel

zEï

confidentialem,

potabilium talis quantitatis, ut duobus

dU

diebus confami poffenr.

17, Eft in incendíarios publicé pro

qlh j

Decima efl contra intrantes. ( cujus-

excommunicatis denuntiatos.

n

s

u

cunque fint Religionis) quarumcunque

18. Eítin eos qui fepeliupt Hareri-

l

€os in loco facro.

qU

MonialiumConventüs fine Superiorum

1754

licentiam dare valentiam,coníeníu: de

19. Eft in facrileges,qui non folum

n

I

qua re fusé tra&tant Au&tores, Item jux-

infríngunt Ecclefias, Monafteria , Ho-

Wi

ta Bullam Pii V, Regz/arism contra mu-

fpitalia , fed etiam bonis fuis fpoliant.

lieres quascunque intrautes Monafteria

20. Inimpedientes aut vexantes eos,

J GIF

j

virorum, non folüm fub prarextu pri-

qui volunt ingredi Religionem.

Wl

vilegiorum , fed & fine eo.

Quia Na-

21, In Moniales profeffas fire gr'avi

(

J

varrus de Regular. Cominent, 4. n. 62.

cauía Monafteria exeuntes,

j

tefert Pium V. fuam Bullam declaráffe

22. In habentes literas Apoftolicas

vll

falfas, & nondefiruentes, Irem in fal-

iU

univer(im procedere de mulieribus, vi-

farios litecarum Apoftolicarum.

torum Monaflería ingredientibus: qui

j

7

n

veró dicunr , hanc declarationem in

23. In impedientes executionem [i-

j

Germania authenticé non effe promul-

terarüm facrz Paenitentiatiz.

If

gatam, vel non cum tanto rigore rece-

24. Contra legentes aüt retinentes

uz.lïv

pram,viderint ipft, Idem eft deco Re-

librosprohibitos, ubi non eft (ermo de

,(l

libris hzredcis, de iis enim patet cx di-

ligiofo, qui mulieresintra Conyentum.

&is

cii

introduxerit, vel admiferit,

LL22723

aR

xÉKor

TRACTATUS XIF. Examen z.

€is de. Excommunicationibus Bulle

i f

praftent, j,Ineos qui procurant abor-

6, In ditectores

I

f

€cnz Domini, fed de libiis, quifunt — tum fotüs animati.

prohibiti ex alia caufa, v. g. quia fuat

Monialium, fi foveint difcordiasin ele-

At vt

00j

conrra honos mores.Hactamenexcom-

Gione.' 'Item in impedientes Vifitato-

hij

moanicatio non incuttítur ipfo fa&to,fed

res Monialium. 7. In Doctores & Pro-

feffores non facientes Profeffionem Fi-

(ser

eft obligatio fub peccato mortali illes

non tctinendi,uti Salazar probat ex de-

dei , ubirecepta eft Bulla PiilV. 8. In

titconfa

terminatione Pii IV, 1n. Brevi 1564-

negligentes adminiflrare juflitiam Ec-

tv fett

altvant

Uade talis delinquens eft puniendus

clefiaflicis, 9. In Religiofos inflituen-

(ecundüm arbitrium O:dinàrii, Adde

tes novum Ordinem , audientes Leges

ex Salazat , quöd in Hifpaniis,mi vide-

vel Medicibam extra clauftra, tenentes

f

tur in novo Indice Auno 1640. cdito,

arma fine licentia intra clauílra. 10,

ER

ais

et(i àprincipio contra tales videatur po-

Ubi Trident.eft receptumjin imprimen

ni excomauuicatio latz fententiz , po-

tesimprimi mandantes,vendentes;apud

WA

[tea tamen explicatut , quàd incurratar

fe retinentes, vulgantes libros de facris

Md

" p

ipfo fa&e ab omnibus libros hzteticos

rebus , fine nomine f,u&oris & appro-

iE u

de hxteli (ufpe&tos retinentibus , cateri

batione Ordinatii. 1z-Inraptores mue

veró (olüm incurtunt excommunicatio-

lierum, juüvantes , faventes.

12, In

k

Tenietre

nem ferendam, aut refervata manet in-

Dominos temporales ín terris füis con-

Vr iil

uifiteri Generaliper Paulum V. & u-

cedenteslocum pro duello. r5.In pre-

f'lfäiit uY

fumentes abfolvereà cafibus Bullz Cas-

[

banum VIIÍ. Anno 1627. Hiz funt u-

tadores excommunicationes Dapz re-

fix,

Plutes vide in Bufenbaum.

ltb gc

fetvaue, caterz videri poffunt in citato

Catalogum — Excommunicationum

"unabpyi

Salazar aliisque Au&toribus.

qua noftros Fratres ex Conftitetionibus

n p

noftris afficere poffunt , vide in iisdem

.!:öcomjtmm

Excommunicationes Papa

difl. 1. cap, x8.text. , poft li. R. ubí

üpd.

fubne&titur. Catalogus excommunica-

.?:rmä?cindü

mon vefer-oata.

tionum quz ex jure communi poffunt

Vij in s

LXIX. Refp,5. Ufitatiores nonre-

afficere Regulares.

M Digg

[

"

fervatz funthe : Prima eft lata in Re-

2*

"ttton ol

E

Cafus. Epiftopales.

T

ligiofos habitum fuum tempore longo

t

& temete dimittentes.

2.In eos qui

UJERO IX, Quinam funt ?

7)ff'ïUISlJ(m

m

contrahunt matrimontum in gradibus

.LXX. Refp. Aliqui cafus dicuntur

N

IODCSDP"

À

prohibitis, vel cam Monialibus. 3,In

Epifcopis de jure refervari , & folentaf-

CT

figaari quinque.

z, Peccatum de jute

eos qui cogunt ad Matrimonium , aat

llle,;mm

fceminas ad Matrimonium.

4. In Do-

habens annexam publicam perniten-

tiam.

Pureüätem

minos Seculares , qui' prohibent fuis

2. Cui anne&itur Excommunie

4lij

fübditis, ae Ecclefiafticis [uabona ven-

catio major,

3. Quod habet annexam

.nrepore&aw

itregularitatem,

4. Peccatum incen-

L

dant, velab iis emant aüt alia Officia

i aflb;

diatii,

1

De Cofious veferuatis.

n

diarít, f. Publica blafphemia. Verüm

Papz refervatis, non tantüm poteft ab-

0

pra&ticé veríus videtur, quod Lczana

folvere Papa , fed etiam fi cafus fint oc-

L

Wt

eum vatiis docct , nimirum ex folo jure

cükr, & nondum ad forum contentio-

t

communi nullum. cafum Epifcopis re-

fum dedudti, Epifcopus juxta Trid., cu-

t r

Íervari,

jus verba vide füprà in Exam.praced, n,

j

$2.K.3-

Cafus ergo Epifcopales funt foli illi,

n

l

qui cx confuetudine vel potiüs per De-

2.2. Etiam ab iftis publicis poteft E-

1

ctecüm feu exprefsé ab ipfismet Egi[þo—

pifcopus abfolvere , fi adünt impedi-

IU

pis refervantur,

menta,ob quz poenitens perfonaliter

Sedem Apoflolicam accedere pon poffit,

I

TR

T

Cosfe[favinis Refe-vatorum..

Ratio ; Quia Ecclefia, ut pia Matet ;

i d

- QU/ERO X. Quisporeft abfoivere

cenfetur id concederc.

à relervatis?

-

rimnï

Nora , quod impedimenta illa fint.

LXXI. Ante

Iï- Nota , quód Sacer-

r.Periculum mortisin itiuere. 2.Lon-

n

el

dos à zefervatis poffit abfolvere duobus

ga infirmitas, etiam non periculofa. 5.

l

modis, r. Per fe & dire&té, ad quod

Paupertas ,Ut f cogercmr mendicare ,

neceífe cft, ut habeat jurisdidtionem fu-

5 m

qui aliàásnonfolebat, 4. Etas fenilis vef

2l

pet peenitentem, etíam quoad refervata,.

puerilis. . Scxüsfragilitas , utfi peeni-

(one

2. Per accidens & indircété , ad quod

tensfit foemira,. 6, Si Poenitens non fit

fufficit, ut Sacerdos ab(olvens habeat

w

fui juris fed alteri adftrictus, cui ejus

jurisdictionem

[uper

penitentem

abfentia prajudicat, ficut. eft filius re-

LZCIBI |

|

D

|

E

quoad peccata non refervata,à quibus

fpe&u patris, fervus refpectu domini.

dum abfolvitur dire&é, à refervatisab-

Qu

7. Cura animarum vel dominium rem-

folvitur per accidens feu indire&à &

onib

porale , ut fitimeatur , ne. per abfentianr

toncomitzntet , eó quód impoffibile fit

ovibus aut vafallisobveniat detrimen-

jl

unum mortale remitti finealio.Quando

tum.

9. Debilitasin viris teneris , la-

" ulr.i

n

autem hzc indirecta abfolatio fieri pot-

bores itineris fnfferre non valentibus..

ft;parebit infráàn.75$. . Hoc notato.

9.Debilitas membrorum, ut fi (it cecus:

poü'uf;ï

W.i- Dire&é poteft à refervatisab-

vel claudus. 10. Quodvis impedimen-

|

Tolvere non (olüm ille, qui ea (ibirefer-

tum quod arbitrio prudentis judicatur

vavit(ed & illius in officio abfoluté Su-

f

legitimum. — Porró folent defs&to E-

perioraut Succeffor:; uti patetex fubor-

It

pifcopi à Papa pro certis annis petere ,

ii

ml

dinatione Superiorum , v.g. Priorisad

iisque elapfisrepetere ac impetrare fa-

w[c'll'

Provincialem , linjus ad Generalem, fi-

cultarem delegatam fuper varios cafus:

"

j

!u

eut & ille,cui refervansvel ejusSu perior

papales: adeóque fubditiad cosconfue

fuam poteftatem delegavit.

gere poffunt..

j

M

9)

Ratio : Quia inferior non poteft li-

y,4. Regulares etiam Mendicantes

d

mitare poteftatem Superiorts,

non poffunt , etiam ex privilegio illoj

"m

(

s. 32.. À Cafibus etiam in Bulla Coenze

quod dicitur ZZare magnümyablolvere:à

i

j

Ti

cafu-

s;

^

TRACZTATUS XH/; Exqmm

p

PE'IO4-

a

cafibus Bullz Cornz, rec dcfa&o pof-

dí&orum, Privilegiorum non poffunt

sr, fi

funtà cafibus, quos O. dinarii Locorum

abíolvi à cafibus fuis Supetioribus refer-

DEU

feu Epifco

i

5i fibi refervant

; üine fpeciali

vatis, absque fpeciali eórum licentía, ut

Dd

eotuimnlicentia. Unde ab Alexandro VII.

docet nofter de La Cruz;fi tamen Supe--

rj

rior licentiam petitam denegaverit, po-

: Mttmy

1465 .24. Septembris damnata eft hzec

Propofitio : AMendicartes poffunt abfol-

teft Confeffarius au&toritate Apoftolfca

"n de

eum abíolvere pro illa vice, ut habetut

vere à cafibus Epi[copts ve[eruatts , mon

i

&ne $

obtentà ad id Epifcopors licentia, Quid

in fine Decreti Clementis VIII.

a-

"us priy

SuperioresR.egularium circafuos poffint

&. 7. Confeffarius habens facult

^ddios

tem abfolvendi à cafü Pape refervate

in cafü herefis, vide (qprä

—Tmc't. 9.

.J'Iïygl il

Exám,. 5, m52

qui idem cafus alià. vià eft. refervatus

Ahnfo,

LXXII 3. 2. Regnlares defa&o ex-

Epifcopo, non indiget Fpec'iaþ licentia

Ay d'ine

tra Italiam (fecus intrà) degentes pof-

Epi(ccpi.,

i&rofion

fant abfolvereà cafibus Paps extra Bul-

Ratio: quia ablato majore ligamine

lam Cenz refervatís, quinque exceptis;

non remanet aliud minus, incodem

(cilicet cafu.

';*üffï (Once

Ita eis conccífum eft à variis Pontifici-

bus Sixto IV. Utbano IV. Eugenio IV.

Dixi , zz eodem Cafu5 nam in

äïven-

1 (

juïioïï. Nec hoc privilegium eft revo-

fis non tenet confequentia : Hic poteft

lg:ïxs jqu dt

abfolvereà Cafibus Papaïibus': Ergo ce

1 nf

catum pet declarationes Cardipalium

fab Urbano VIIL, utpote que tantüm

ipfo etiam ab Epilcopahbus. Nec ali-

fïïou qum

H n

meminerunt cafuum Bulle Coene &

quid bíc probat illud ,. Qui poteft ma-

Ordinarii:

3

Qüld Poff

jus , poteft etiam minns, Hoc enim

i

non femper valet in moralibus, & ex

(f dflilflls j

Qginqiæ cafusin Decrete Clementis

VIIL, excepti fünt,. 1. Violatio Immu-

libera alterius conceffione pendentibus,

ayr :

-LXXIV, ».8. Confetfrii Ordinis

nitatis Ecclefiafficz in rerminis Confti-

X C

turonis Gregorii XIV, quz incipit,

noftri àLeone X, ampliffimum datum

Tf 10

^

QniA aliàs nonnulli, .2. Niolatio Clau-

eft privilegium , quo otnnes NB,Con-

j

fratres R ofarii; in Pafcha Refurre&tio-

furz Monialium ad malum finem. 5.

V

IN

Provocatio & pugna ín duello. 4, Inje-

nis; & feftis B. V.,nimtrum Annuntia-

alb

Áoly

d

51;.

&io manuum violentarum in Cleticos,

tionis, Vifitationis , Affamptionis; Na*

tivitais, & Purificationis, ac tribus

&'mq

Ulbu«

';5.*'..

Sïmbnia realis fcienter. contracta ,

fidentia beneficialis.

diebus ea fefta præccdcmibus,- ab om-

d.

h

atqué etiam.con

Nota círca R. f. Quando Kegulares

bibus cenfuris quávis occafione latis &

vi fuorum Ptivilegiorum abfolvunt à

promulgaris, & criminibus quanrüm-

À m?ma

cafibus Papalibus , id femper fieri debe-

cunqué enormibus in fingulis, etiam

We h E

t

re fatisfactà parte lzsá , velfaltem prz-

Sedi Apoftolice refervatis cafibus ,

N titt

flitá. de hoc fufficienti eantione, non

contentis in Bulla Caenz duntaxat ex-

üm pDH d

quz fufficiat ad libitum lzf1, fed ad ju-

cepis, pofüint abfolvere ,. ac jura-

"g L

dicium prudentis Confeffarii.

menta quecunque fine alicujus pr&ju-

dicio relaxstc, & vota quecunque

ex-

LXAXUPI.þ & 6, Igüæet R«ligiofi vi

s .

/

De Cafibus Refervatis.

1104

j

(exceptis. quíajue votis Papz refer-

Primts efl : Si quis boná fide putans

vatis , fuprà ['ract. 10. Exam. 3. m.

-Confeffarium — habere — jurisdictionem,;

41. aC

N

Gis) in alia pietatis opera

quam tamen non habet in refervata , ea

Lj

commutefe , non requifità Ordinarii li-

cum non refervatis confiteatur.

a

centia,

Ratio: Tum quia adeft debita mate-

Nota tamen , R&lïg'i?ofös&i& Moniales,

tia, etiam proximo, nimirum fincerus do-

i.;[

licét fint de hac Confraterritate., non

:

lor , & Confeffio & forma. "'um etiam,

poffe fine Superiorum fuorum licentia

quia bona fides excufat.

Ergó à refer-

vatis indirecté abfolvitur cum onere'de-

J

Wf

vi hujus privilegii à refervatis abfolvi, ut

poft alios Pontifices declaravit Clemens

nuó confitendi habendi facultatem , ut

t

VIIL. 1599, in Bulla, qu& incipit , &o»sa-

ab eis abfolvatur directé , nimirum ha.

Wt E

"i Pontificis , idQue meritó ; Quia illa

bitá noritiá, quod Confeflarius careat fa-

OA I

libertas eligendi Confeffarium . cederet

cultate,

ia dc&ruäionem vicæ'Regularis.

Dixi, bona jide ; fi enim fciat Confef-

ji]ld

farium carere illà facultate, committit

j

W -

Simile Privilegium Confratribus R o-

facrilegium , & Sacramentum eft nul-

farii eft conceffum pro fefto Circumci-

lum.

]jj

fioniss . Uttumque videri poteft in Ji-

Secundws Cafus efh : Si fübfit aliqua

od

bellis ; quz de Indulgentiis Rofarii pat-

A

im cCircumferuntur , prafertim in li-

gravis caufa vel neceffitas , cujusmodi

gO a

eft, (i Sacerdos neceffarió debeat facri-

u

bello , quem edidit nofter F. Magifter

'"Thomas Leonardi. -

ficare, vel Laicus communicare ,ita ut fi-

T

ne gravi fcandalo vel infamia id om

n

- Quid poft hoc Privilegium circa cafus

?tti,

Mi

ab Ordinariis refervatos decreverit Ale-

acSuperior adiri non poffit.

1

Rao: Cüm jure divino requiratur,

xander VIL, patet ex R. 4.

jj

ut conícius peccati mortalis ante Com-

- De Commutatione votorum vide fu-

munionem confiteatur ,- melius eft, ut

d

pr

4

Tm&. 10- Examn 3. É num,. 43- &

confiteatur przdi&to modo, quàm quód

B('ücv

feqq.

omnino omittat,

t n

^ QUAXRO XI. Poteftne quis à re-

QU/ZERO XIL, Quiin articulo vel

yut

fervatis abfolvi per accidens feu indire-

periculo mortis fuit abfolutus à referva-

j

&6 & in quibus cafibus? ——«

Ti

i

tis , teneturne ceffante periculo adhue

— LXXV. Ante R. vide Not. ad Q.ro.

recutrere ad Superiorem ? Quale peri-

j

ante R.. 1.

|Ji

[!:&

culum imminet v. g. illi , qui vaditad

pralium , domum pefliferam , periculo-

j

9

* Affirmativé, licàt prater referva-

ta paniteps habeat fola venialia , modó

fam navigationem,; vel qui patitur con-

a

tinuam febrem.

Mi 1

Sacerdos fit rité expofitus, cum onere

tamen poftéa confitendi alteri , faculta-

LXXVL z. Si cafus refervatus Gt fi-

j

ne ceníura ,. nec fit facienda fatisfa&io

1 ]uü'

tem habenti. Et hoc in du?licirgafu:

tj

Aaaa aaa

part

1

)

(

3106

TRACTATUS

XI?Z. Examen 2,

parti Ixfz , non tenetur in veriori fen-

plené explicando, vel ffudio alfqu'a' ea-

jl

tentía , bene tamen fi liabeat cenfuram»

rum omittendo, &c, & Confeffio. fiat

'g.alrimo

& requiratur fatisfaGio.

Confeffori jurisdi&ionem: in Kefervata

m 4

habenti.

Ratio v, p. Quia tunc non eff referva-

us

d atem

$o peccatorum , & ff quax aliàs refervata

Katio : Quia adhuc üfvatuf'Gnïs te-

fint , fünt ac fi nom effent talta..

fervationis , nimirum , ut peccata refer-

hi

TET

. Pars de cenfuris & fatisfa&ione

vatz Superiori vel Jurisdictionem ha-

anifis

patet ex inultis textgbus jutis-

benti manifcflentur , ut ille ea judicet,

pesnkentiam: pro: iis imponat, &c.. Sed

Ti t

Nota tamen , quód. obligstio prafen-

a Confe

hoc totum fit.- Ergo.

tandi (eSuperiori non fit ad'accipiendany

D ant

novany abfolutionem , fed ut Superiort

Nota , quód ,. cümr talis Confeffio. &

- Mi com

innotefcat, quód (it abfoluzus ; & ut is

Abfolutio: fit nulla . '& nihil operetuty

nifr quód tollat refervationem, eff in-

mf

videat de fatisfa&tione , quid fit fa&u o-

atl v

FUS]»

tegré repetendá '€coram quocunque alio:

siinef,

-Quid fi tais dasà opportunitate fe

Sacerdote expofito, qui ab omnibusab-

folvere poterir. €zterüm, fr quis Su-

Id «

non prefentet 7

periori confiteretur ,. liabens refervatay

L

Dico : lle recidet im Excommunica-

Ateation

fed exoblivione etiam inculpabili nul-

tionem, non quidem. eandem numero,

fam de eis mentionem. facerct , per hoc

* Q

à qua abfolutus fuüit ,, fed: im akeram: fi-

nor tollitur refervatio; uti: nec obligatio:

atl

milcm per inobedientianr. cap. eos 254i..

denuó ea confitendi,, ut ab iis

j

de jent. Excom. Kecidet autem non (ta-

)abfïv)l.värun"

B

dire&te-

AUR

DI negl'cäiprim'ää commoditate: ,. nifs

lll fcne

5z.2. Qui die quodam. vüt'tuteixjïubï"'-

P

negligentiam comitetur. malitia & con-

ïomp rli"; j

li vel. licentia: Superioris abíolvi pox

- dei

vemptus. Nam Canon , quo decreta eft

tuit 3 refervatis,.etiam cenfuram liaben-

hzc Cenfura ,. habet,, Qui. contemp[e-

Ut

-

tibus , fed' eorum: inculpabiliter fuit

zint.

obiitus ,. confeffio: autem: füit: valida;

QUJERO XIII. Folliturne reférva-

poteft adluc abíolvi die elapío; lte

')Wleïh(i(im]

tio per Confeffionenrinvalidam ?* Item:

probabiliis eum: Sylveftro,, Cano;,

poteflne: tolli^ elapfo. die quo exfpiravit:

Crbz; &cz

L?t

facultas abfolvendi;,. fi: refervata. eo die

füerint oblita.&

— Katío* "Tam quia illud pec

annf .f-þä"»

élat ad!.precedentem» . Confeffionem-

LXXVIRE E. r.. Kefervatio: tollitir

Tum etiam . quiz cenfüra (fi que fuit )

r Confeffionem etiam invalidam, five

die precedente jam fuit fublata per illa:

fit invalida deft&u contmritionis ,. aut

generaliaabfolutionis cenfurarum ver—

propofitii emendationis , five: culpabilis:

ba , Sr feneris aliquo vinculo. Excom-

integritatis» modó non fit: defe&us cul-

mianicationis , &c.. vi quoruny peecatum

manfit fine cen(ura ac refervatione, Er--

galilis circa ï'gfä: zeÍcrvata ». v;.g;.ea.nom

go:

g

ER

P 4

- De Cafibus Refevvatis.

1107

g. 3. Qui intra tempus Jubilei, v.

Ratto

Quia , ut füprà *raditum eft,

f

g. ultimo die ceepit confiteri, confeffio-

abfolutio 'facframenta;h non pozgq:kc-ou*-

i

mem autem ( quia. fuit nimis longa)

ferri abfenii.

^non perfecit ; fed ex confilio Confetfa-

Quod abfolutio à cenfuris poffit da-

ti abíenü , vide fuprà in Exaim. r. n,

rii partem diílulit in proximum diem

*

i

poft Jubilzum, poterit poft illud adhuc

16. R. s.

Quomodo-ille Confeffa-

rius malé abfolvens in- eó cafu fe habe-

h

ab/olvi à reíervatis. ante ;fiucm jobilzi

|

commiffis.

e debeat, vide fuprà Tra&t, 13. Exam. $.

((

M

Ratjo: Quia cenfetur moraliter ea-

num.99.

dem Confeffio.

. ANonne faltem Superior qui referva-

Dixi autem , 4 refervatis ante finem

tionem fecit , pote(i eain extra Confef-

i

fionem tollere?

f,?ubil.æi comntfs. . Si enim fint com-

(l

ZAffiemo, five peccatis cenfura fit an-

T

miffa poft finem Jubilei, ab illis abfolvi

non poteft virtute Jubilei, cujus facul-

nexa five non; imó & una refervaio ft-

C

u

£:sfolüm eft data pro contra&isante Ju-

zte altera fic tolli poteft.

bilzum vel eo durante.

Ratio

Quia , qui legem facit, cam

ir)

: ,Nota , poffe tempore Jubilzi fieri

abrogare potefl, & res per easdem

YU

Yal

fommutationem votorum in éam ma-

cau[as difflvitur per quas na[citur ,

Wi

tériam, quám Jubilzo «elapfo Confe(la-

ut habet Regula Juris ;; Refervatio

U

J

i

u

rius aut alius vir do&us judicaverit ex-

autem nihil eft aliud quàm prohibitio

pedire.

à Superiore fa&ta Confeffarits.

Hàc

]

QUZERO XIV. Poteün& Confeffa-

ergo refervationis ablatione fa& poteft

rius abíentem abfolvere à refervatis, fi

quilibet Confeffarius ?lcg'ifimä expofi-

:

«omperiat ,

tus à peccatis refervatis commiffis. &

folverit?

quód gum malé ab eis ab-

:

committendis , uti & à cenfuris contta-

E

LXXVIII. Kefp. 1. Prob

abiliàs non

&is abfolvere.

wl

?of;eü » fi fint peccata od cenfurata.

Hazcde ngfuris di&a fint.

b 1

"n

,»«6

i

ii

ce)o(om

Xü ]

wul !

ld

j

um

4pm

; B'

'Aaaa 224.2

EXA.

h

sss

3

1108

TRA CTATUS'X& Examen 3.

lr

hn

.meäwWämæwmwwäww

&i (

vt t

ii

EXAME N Ill

!d

alidd v

ïïäyäzdu/fmüzk De quibus Ziïge[. D. agit i

-t del

Supplem-. Q.2y.€9' 26.€9 277.

tl d'&i[

1m ef

a p

UJERO I. (Qgï-d" eft. Iadul-

dulgentiam, fit fimul cum alíqua com-

gentia, & Thefaurus Ecclefiz ?

*n clar

penfatione , quà ex thefauro Ecclefix

Atf

LXXIX. R. t. Indulgentia,

tantum folvitur , quantum homini in-

jexta $. "Thomam & alios

funea

dulgentiam lucranti, remittitur.

Sicut

ilililo

Theologos, eft relasatio peenz tempora-

fi pro aliquo deb'ïtgre.milchmperïal-iums

ä.»»sgjna t

lis , debite peccato a&uali jam remiffo,

tantumdem folvatur ex zrario poblico.

omini in gratia exiflenti conceffa extra

"I pta

Ubi cft mifericordia, quia non folvit de

od d

Sacramentum à Prxlato Ecclefiz illi ap-

fuo ; & juftitia, quia à debito non libe-

plicante Thefaurum Eccle(ia.

Aufie, &

ratur , nifi fit plené folutum. — Dicitur 6,

Explicatur Definitio : Dicitur 1. Re-

4 Pralato applicante tbefaurum Ecclefra,

ln ij

* Ürifiy

laxatio., id eft, remiffio peenz ,. quía

Pro quo

u inïinimm

per Indulgentiam non remittitur culpa

B& 2. Thefaurus Ecclefiz funt bona

!m g,

Íeu peccatum , hoc enim remittitur pet

opera ac fatisfa&tiones Chrifti, Deiparz,

Sacramentum Peenitentiz.

Dicitur.2.

Apoftolorum , Prophetárim, Marty-

MU

!t

i, g,

Pona tempor4lis; quia peena aterna re-

rum & omnium Juftorum à primo jufto

mittitur .cum peccato mertali, & com-

Vg

Abeb usque ad ulimum , qui in fine

?!HI ?MM

mutatur in temporalem in hac vita, vel

mundi nafciturus eff, quz fempet ma-

in Hamma*purga-n*-te Iuendum, Dicitur 3.

J-fflffn'gi, Ü

nent in divina acceptatione feu memo-

Debita peccato atinali ; quia pcenz pec-

rià, ac data funt Ecclefie (cujus Chri-

1] HPW ad

£ato Originali debitz , v. g. mors, mor-

M

fl

ftus eft caput) ut ex iis fimul junás,

bus, fames , fatigatio , &c. per Indul-

vclut ex quodam fpirituali publico ara-

UI5 tee

)

gentiam non remittuntur.

if

EM

Dicitur 4.

rio membrís indigentibus communice-

Homini in gratía exiflenti ; Si enim bo-

tur,

Pro quo:

Autur,

mo fit in. mortali , eft inimicus Dei ac

D]

Nota, quód in omni bono opere,

indignus remiffione poenz, . D'icitur $.

MM

quoad praíens, duplex fit valor. Pri-

Extra Sacramentum ; . ad differentiam

mus eft meritorius , puta , vitz ztern,

À " ts

zemiffionis facramentalis , quz fit meré

qua ef premium ejus. Et hic ef perfo-

d()rllm

bih's, :

hh

u

f

&x Dci liberalitate , quae vertä fït per in-

nalis,nec ab operante ælfexi applica

L]

fi

Aj

fflluuw

^

m

x

* d

1log

De InJul;ggmi't'sa

Á nïäräm Iöquamur de merit

o finito

funt paffi , quibus non egebant ad fol-

puti hominis ad excipiendum meritum

vendas fuorum peccatorum peenas , ut

infiuitum. Chrifti.

Et de hoc

rimo

- inprimis de Chriflo per fe patet , qui fuit

valore' intelligitur. illud 1. Cor. 3.

abfoluté impeccabilis, & B. V. in paffio-

Unusquisque propriam mercedem. acei-

ne filii graviffimos fuit paffa dolores, &

tamen peccatum nullum commifit: Mul-

pie fesundum. proprium labeorem. Se-

cundus eft valor fatisfa&orius pro poená

ti fanéti Martyres, Eremitz , Confeffo-

peccatis debità , provenitque à poenali-

res, &c. vigiliis, jejuniis , ac immenfis.

tate & difficultate operis boni , ejusque

tormenüs Íe afflixerunt, cüm tamen

premium eft remiffio pcenz temporalis

nonuifi venialia commiferint, talis au-

debitz peccatis remiffis.

Et is ex vi

tem valor non eft

perditus, Ergo referva-

fie

wnionis charitatis (quà inter membra

tur in Ecclefia.

viva Eccleize feu inter Fideles alter al-

,e.iïz

QUZERO 1l. Efine in Ecclefia, &

lr

terius onera portat) eft alteri applicabi-

penes quem , poteftas di&um T hefau-

jin

lis. Et de illo intelligitur illud Ecclef. 3,

rum difpenfandi Fidelibus extra Sacra-

f

Eleemo[jna. extingnit peccatum , id eft,

mentum per Indulgentias ?

À

()

pornam peccati.

LXXX..&. 1. Chriftlus Ecclefie &

T;

Quód dictus Thefaurus fit in Ecclefia,

ejus Capiti dedit illam facultatem.

beb

eft deFide , & patet ex Extravag. Clem.

lta patet Matth. 16. ubi Chriftus Pe-

Vf. quz incipit ; Lzzgezztus , & decer-

tro dixit : Qwodennque. folveris [uper

Mn

ni, Chrifum per effafronem. Sangusnis

zerram , erit [olutum G'in colis. Quibus

fgi. infinitum Eeclefja militanti T be[am-

verbis Chriftus Petro promittit fupre-

Vl

|

tum aeqiifiviffe, C? qui eo mfi [unt, Dei

mam poteftatem ad regendam & judi-

1

amict fats [nnt, & dilpenfandus eff nunc

candam Ecclefiam , quam: poftea a&u

i

[

pro totali , nune pro partíiali venziffone

tradidit poft Kefarrectionem Joan., 2 1.

p

dicens : Pefce oves meas.

pene temporalis pro ptecatis debita.— 44

Quz verba

ht :

eujus quidem The[auri cumulum B. Dei

funt omnino generalia , nec reftringun-

Y

Genitricis Q* omnztm eletlorum à primo

tur ad fola peccata, (icut illa Toan. 20.

q

juflo ufqmte ad. ultimum: merita admini-

d

Quorum remt[eriis peccata ; cd exten-

)

enlum preflare nofeuntur./—. Ex quibus

dunt fe ad cenfuras , peenas, Leges. vo-

naf*x

verbis patet, ex quorum bonis operibus

ta,juramenta, &c. Ergó.

Idem patet

M

ac fatisfa&tionibus ille '"Thefaurus con-

ex illis generalibus verbis Chrifti Matth.

14

jtuatur.

*

18. Quacmnaue aligaveritis feper ter-

. Ratio

L

Eundem Thefautum in Ec-

Tam , eruntlsgata Ci'an ealis, Etqua-

of,

tle(ia dari conveniens cft, Nam uti Deus

eunque folueyitis [üper terram , evunt fo-

i2

nullam meritum relinquit fine premio;

Inta i in calis,id eft, in Judicio Dei,

Ü

Dec peccatum fine poena , ita nec ullas

:O Chriftus. ipfe. pleniffimam Indulgen-

01

San&orum fatisfactiones

permittit peri-

tiam dedit Latroni iis verbis: Hodie me-

iisl

16 fine fru&tu

*

*

- $ed multi San&i multa

«um eris in Paradifo. Et Magdalenz,

wti

: Áaaaaaa 3-

$119

TRACT.ATUS XIV, Éxamen 3.

uti & Samariranz absque ullà fatisfa-

annum 844. dedit Inäu'lgentïas tíum — m

€ione, qux aliàs fuiffet neceffaria,

annorüm , & trium quadragenarum,

u pahn

xitnnis

/&&. 2, De eo, qui poteft Indvlgentias

vifitantibus Ecclefiam . S. Martini in

largiri, S. 'Thomas hic q. 26. a. 3, in c.

Monribus, in fefto ejusdem Ecclefiz : ut

(0

fic aitz. Papa habet plenitudinem Ponti-

patet ex marmore in eadem Ecclefia an-

iil .

ficalis poteflatis , quafi Rex n Regno,

tiquiffimis literis incifo,

Plura fimilia

1

A

fed Epifcopi affamuntur in partem foli-

videri poffunt in Controver(iftis, Hine

^; r

citudinis, quafi fudices fingulis civita-

patet quàm fplendidé mentitus fit Kem-

dl

tibus przpofiti : propter quod eos folos

nitius affecendo , ufum Indulgendarum

p fe t

in fuis literis PapaFratres vocat, reliquos

- BhteD,

e(le novum in Ecclefia , & ccepiffe circa

autem omnes vocatFilios. Et ideo pote-

annum Domini z200.

Eandem Indul-

Diz:idil'ar |

flas faciendi Indulgentias plene refidet

gentiarum antiquitatem & Divinám

-u

in Papa, quia poteft facere prout vult,

Traditionem ftatuit Trident. Seff. 25. de

at Rof

causà tamen exiflente legitimáà , fed in

reform. in decreto de Xodulgenttis.

fl q

Epifcopis eft taxata fecundüm ordina-

Ratio : Ia omni Republica bene or-

tiytured

tionem Papz. Et ideo poffunt facere

dinata debet penes Principem vel Magi-

n ina

fecundüm quod eis eft taxatum, & non

ftratum effe poteflas membris indigen-

ET

amplius, flixzcibi. Porró eft Epiícopo

tibus diftribuendi thefaurum ejus & bo-

1. Ligj

taxatum , ut poffit folitm dare Indujgen-

nacommunia: Sed Ecclefia eft à Chriffo

«lj

tiám 40. dierum au&oritate fümmi Pon-

beneordinata, & per Indulgentias aliud

H d

tifidis ; Item in Dedicadone Ecdefiz

non intelligitur quàm talis thefaurus &

' Vfl ;

Indulgentiam unius anni. Solet etiam

commune fpitituale zrarium, Ergó.

: Mügmm

Papa fuis Legatis dare facultatem conce-

LXXXL fotefine Papa lucrari Iadul-

Ptifina

dendi Indulgentias; ^ Et fummo Poeni-

gentias aliis conceflas?

tentiario.

tii Quài

— Affirmo , ficut & gaudere poteft dif--

"n npes

Hinc Clemens VI. in Exttav. cit, ait :

penfationibus aliis, v. g. injcjunio datis,

tj n

Hunc Tbe[aurum Chriflus nonín Sudario

Katto S. T hom. q. 27. a. 4. in Se

contra

E

.

Piptdas f

vepofeit , non agro ab[condttum , fed per

Quia tunc effet ipfe pejorís

Fof:df uibu

D.Petrum Cali Clavigerum, ejusd, Suc-

conditionis quàm alii, fiipfe non poffet — sij,.

ceffores commifit Pidelibus falubriter dif-

uti Thefauro Ecclefiz , qu.&m aliis Jifpen—

enfandum. inc & Indulgemïarum

fat. Et ibidem ad 1. ait :: A&us jurisdi-

- ii

J

ufus in Ecclefía eft antiquiffimus. Nam

€ionis non poteft aliquis in feipfüm

Wlfäfüw

S.Gregorius Mag. Papa , creatus anno

exercere , fed eis, quaz au&boritate Juris-

lbf

619. inflitnit Romz Indulgentias Sta-

dictionis dantur, poteft etiam Pralatüs

tionum , ut fcribit $, Thomas hic q. 2 ,

RUTN

2a.2.in c. & teflantur alii ante illum.

uti, tam in temporalibus quàm in fpirí-

g

D dlh'('r

tualibus. — Sicut etíam Sacerdos fibi Eu-

ii

S. Leo 1II. «irca annum 3805. conceffit

l,

chariítiam accipit, quam aliis dat..— Et

[xlem Y

Indulgentias tefte S. Ludgero in Epift.

ita etiam Epifcopus poteft accipere fibi

[

NU (

bt

fuffragia Ecclefiz , qua aliis difpenfat ;

4

de S. Suiberto, ïScxfgiu;ïL qui fcdit circa

quorum

Em

z

De Indulgentiis.

irrr

i

guorum effe&us inmediatüs eff remitfio

quz amplé fofent concedi in

ju B»ilæo.ar

!E'

penz per Indulgentias, & non actus Ju-

:

De quo poítea plura.

risdidionis, Elreibi.

Indulgentia partialis fub variis formu-

24

(

QUJAERO IIJT. ontupfcx eft In-

lisconceditur- Nam i. aliquando datur

Iu

dulgentia ? ..

remiffio tertiz. vef quartz. partis pécca-

LXXXH. 5« Indulgentia varié divi-

corum, 2.Intetáum dantur aliquet annt

ditur ; Przmo in totalem & partialem.

Indulgentiarum , vel aliquot. dies , ut

[

"Fotalis eft pïexiariæ » temittens lucranti

quadragena dierum. Endulgentia tertise

]

totum poena f

d

vel quartz partis peccatorum fignificat

eatum; Partialis, quz tan-

[

'tüm partem,

semitti posnitentiam pro tanta parte poe-

(

fgnaïem,

Dividitur 2.in realeny , per

n& peceats debitz , juxte taxationem.

iti

& localem.. | Rea/s e(t, quz conceditue

facrorum Canonum. Idem eft de indul-

ZSN*

alicuiret, R ofario v, g. vel Imagint, feu

gentia tot dietum vel annorum ;; unde

potiüs illi , quirémtalem geftat. — Per-

malé hoc intelligunt ilii . qui dicunt ,

H

fonalis conceditur perfonz , ut eam [u-

intelligi tot dies vel annos. Purgatorii.

eretar vel in articulo mortis, vel quoties

Pro quo

i

hoc-vel illud opus pium injun&um fc-

LXXXIII. - Nota, quód antiqui facri

$

€erit.

Localis conceditur alicut loco,

Cariones feveras affignaverint poeniten-

hr

(

nimirum Eccfefie , vel altari, feu illis,

tias facramentales feu.à Confeffariis in-

sihuz

qui locum devoté vifitánt,

jungendas; minrirum: peccato alicui gra-

ol

Dividitur. 3. «€l potiüs fübdividitur

vi feptem* anmos p«enitentiz, c. Floc

gO

Indulgeatia totalis in plenam, pleniorem.

ip[zm. z3.q.2. Et huic peenitentiz cor-

d

!

|

& pleniffimam. — P/enz , ut folet expli-

refpondebat Indulgentia 7. annorum,

«ari à quibusdam, vocatttr, qux remhtit

di&ta feptena. — Pro altis peccatis deter-

totam poenitentiam injun&am. Plenior ,.

minabant 40. dies Jejunit in pane & a-

jl

qua remittit totam pcenitentiam meritó

Et

qua, & aliis laboriofis exercitiis.

i*

injngendam fecundüm: Canonts anti-

huic correfpondet Quadragena ; id eft,

?E]U'u

quos, de quibus poffea, Pleniffima, qua:

Indulgentia remittens pcenitentiam. 40..

remittit totanr peenitert

:

] poM

tia-:g';hpe'cca:ïs in

dierum juxta illos Canones. . Hzc pee-

judicio Dei debitam.

Quidquid de hoc

niteniia jejunii in folo pane & aqua vo-

"

u

f

i

cabatur etiam Carena , qui terminus fi-

- Jndulgentia plenaria & þïeni!ïïmæ

?uïa'

gnificat carentiam omnis alteríus cibi &

(P

quoad fabílantiam. feu quoad effcctum

confertit hbomtnum.

Pro crimine valde

j

remiffionis totius: poena. fant idenr cunr

&troci & extraordinario, ut cui debere-

[

Jubilzo , differone veió-folüm ab illo,

tur poena capitis ( de quo c. eccssaffi. 8«

B

quantüm ed jurisdi&ionem , & ma ferenz

de acew[ationibus ) injungebatur Qua-

f

icutatem, v. g. abfolvendi 3 cafibus

ragena jejunii & feptena pcenitentiz..

Ti

xefetvatis, dilpenfandi in'Votis; eligendi

Qui pejeraverat , vel alium ad id in-

j

U

: Con&lfarham' ». abfolvendi. à cenfuyis,

duxerat , debebat 40- dies in pane & a-

u

«s

—

TII£

TRACTATUS XIV.Examen 3;

-

qua tranfigere & per 7. annos fequentes

gulis eorum peccatis injunxerï—nc ttes

j d

poenitere.

Qui rapuerat vel furatus

vel feptem annos; fa&o calculo, quan-

rl

fuerat Ecclefiz ,

preter redditionem

at

tus erit numerus annorum poenitentiz

quadrupli, debebat tres annos peenitere,

pro innumeris illis &

am enormibüs

ii ]u

& quidem in pane & 'aqua.

Per has

- deli&is i

1747 j

poenitentias putabant illorum Canonum

LXXXV.

, lndu/g.

uomedo boc intelligitur,

Conditores frequentiüs integre expiari

quando ludulgentiz plenariz füperad-

.",'Wl:m

totam poenam peccatis debitam, - Erat

ditur Índulgentia aliquot annorum vel

n p

tamen in poteflate Confeffarii peeniten-

dierum , vel remiffio tertiz partis: pec-

t9. 8

catorum ? fi enim eft

tias illas fic injungere , ut aliquz ex fe-

*1, Yotà

piennibus obirentur ,v. g. femel in heb-

diget illa additione.

plc"ryiaria, non in-

d M

* domada,

Dico: Dato & non conceffo

K(quia

i

Ex his infertur, peffimé fibi confulere

aliqui Au&ores id negant) dari au-

-H a

illos, qui indulgentias certorum dierum

thenticam talis indulgentiz conceffio-

Atzo f

ant annorum negligunt , & folas plena-

nem , infpiciendus eít tenor literarum,

iUm, i

rias quarunt,

Vel enim illa additio erit lucranda alio

i i

LXXXIlV. Quomodo cum bac &xplï—

tempote, loco, & a&tione, veladditio

A btl

'«atione falvas indulgemiam miile imó

erit applicanda per modum fu

a

Eragii ani—

?A n

20. mille annorum, cüm tamen facri

mabus in Purgatorio,

d rml

Canones non determinaverint tantam

t

LXXXVIL, Quid intell

M Bogí

peenitentiam , & ad fummum pto gra-

gentias Stationum K omz ?

015 per Ir;d ul-

A mü&(

vilfimis deli&is poenitentiam totius vi-

* Dico, Effe eas que conceduntur vi-

Y Cmes

t£ , quz raró excedit centum anno«,

fitantibus certas quasdam R omanos Sta-

Fimup,

"44 bec dico inprimis, eam indulgen-

tiones, id eft, Ecclefias Romz , qux (int

&tün. Dj

tiam etiam non poffe intelligide pcenis

inftar Stationum feu prxfidiorum & ex-

70, i g

Purgatorii , quia nec hoc tamdiu dura-

cubiarum fpiritualium.

TTales Statio-

DI Rj b

bit. Deinde dato & non conceffo (quia

num Indulgentiz Romz funt quotidie,

t

aliqui id negant , dicentes tales indul-

Vff p

in quibusdam Ecclefiis plenaria , in aliis

DEET

AC P()

gentias fuiffe olim à Quzftuariis confi-

non plenariz.

Aütvr

Cas) dato , inquam, tales indulgentias

QUJAERO IV. Quid fentis de Ju-

LO

fuifle datas , poteft contingere , quàd

bilzo, feu AnnoSan&o.

Fitémi,

- tam atrocia peccata committantur, v. g.

LXXXVH. &. i. Sicut apud He-

Bo T

in confuetüdine blafphemandi, per fin-

u

breos annus quinquagefimus remiffionis

( Y

nla feró momenta pejerandi , item fur-

erat Sanctus & Jubilzus ( Num. ult. &

A

tf

ta , tapinas , adultería, maximé peccata

D

Levit.25. & 27.) in quo dimittebantur

"i n

cordis in concupifcentia vel uxoris vel

omnes labores agriculturz, nec araba-

Nltme |

reialienz ,&ec. ut meritó tales peccato-

tur, nec ferebatur , nec metebatur, fed

res tenerentur ad millium annorum pce-

NI

commodé ífuítentabantur ex frugibus

i At Saa

mitentiam ; Si enim facri Canonces fin-

anni fuperioris , quas Deus triplo plures

LUN

gabato

Em

»

X115

De 7mïz(g€71ifi'f.

dabat. Ttem fervi donabantur liberta-

precinit Summus Pontifex, hymnum,

j

]

te , relaxabantur deli&ta , agri diveudiri

J'euz Cxeator Sprrstus 3

Ex (ic reeedunt

adEcclefiam S. Petri 5*

us P

afanda

Il

revertebantur - ad .antiquos . poffeffores,

cum aliis Ecclefiz porfä; adhu eousque

?

&c. Ita & Jubilzum Romanum eftzZz-

nus [antias plenaría. remi/fionis [eu -ple-

eft claufa.. Ibi Papa 2 fella geflatoria

defcendit, &-ad Portam fanctam acce-

j

naria. Tadulgentia mnium ponarum

dit praferens manibus malleute, quo ter

!

tgmpor'alium- peceatis. debitarum CHm

WE

qariis priuilegiis facultatibus anté

percutit murum porte apceriende, ter-

W

nominatis , nimirum -abfolvendi à re-

que przcinit hos verfus : "perite mibi

fervatis, vota commutandi , joramenta

portas jaflitia.

Interim, Fabri murarii

n

iclazandi,&c, Ex quo patet.definitio

& miniftri demoliantur imurum PDonti-

'

[

Jubilei.

s

fice orante; Lapides autem .& camen-

Porró bzc vox

tum muri disje&i devoté à Peregrinis &

[U

?häilæzm derivatur

tl

3b Hebtzo 7o£el , quod lignificat cornu,

à Komanis rapiuntur.

"Vandem Pc-

(

büccinam ; ivel tubam , quà ia Veteri

nitentatii inditi Presbyteralibus .orna-

1

mentis fumptà aquà benedidà lavant

Lege in feptimo menfe annum Jubi-

leum precedente annus quinquageí-

poftes Portz fandz , Quà aperá & lori

"

[

mus nuntiabatur clangore buccinz. Le-

darur Crex. in manum Pontificis, qui

t

'enü flexe ance.Portam fanctam przci-

vit.25.

j

OR

5 Bonifacius ViIT. Tjubilæam:Ro—

nit Te JDeum Laudamus. . Et fic intrat

manum.conce(fit quovis centefimo an-

comitante Cleto & frequentià populi,

:no, Clemens VL reduxit ad Quinqua-

Mex mitit tres Cardinales Legatos ad

——

m

o

gefimum, . Urbanus VI. ad trigefimum

aperiendss alias Portas (2 n&as Ecclefia-

M

I

tertium. Paulus IT. ad vigefimum quin-

rum $. Pauli , S. Toannis Lateranenfis,

£m , uti nunc fervatur, Caufa redu-

& S. Marix Majoris, qui fingulis eas-

t

l

&ionis fuit.brevitas vitz humane, & ut

dem feré czremonias & preces adhibent

in earüm referatione.

Y

homines plure: & pluties tanto tbefau-

Qüz Porte per

f0 gaudere poffint.-

-

H

*

totum annum Jubilzi manent apertz, ut

T

LXXXVII. &.3. Romz

vad venien

in. bujusmodi Ecclefiis : omnes Chrifti

k]

te. Anno San&o celebrantur . certi ritus

Fideles affidué confequi vilesnt plena-

& -ceremoniz , quas fic refert. nofter

riam peccatorumremiffionem. Hzc ille.

Lublino, . In Vigilia Nativitatis Domi-

.. Ritus & Cztemoniz, qux in decur-

fu & fine Anni fan&li adhibentut ; vi-

1

ni-horá Vefperarum. Papa cum Cardi-

u

nalibus , Przlatis , & Officialibus de-

deantur in A A. Quia eidem folemnita-

7

€enter ornatis proceffionaliter , Cruce

te4 quà mürus Fuit apertus, iterum clau-

przcedente vadit ad Capellam Palatii

j

ditur in redeunte Vig lià Natalis Domi-

L

- Apoflolici, quam ingreffi , Papa genu-

ni, ipfo Papá priu«, deinde fummo Poe-

u[bäï

flexus ante Sacramentum, & reliqui o-

nitenuario in limine Portz San&a 3-

Cdente calcem trullà feu cochleadi r

ï Um

mnes orant, . Poftea thurificatá. hoftià,

Bbbb bbb

j

: lfgcn»

1114

TRACTATUS. XIV, Examtn 3-

W

Ástt ]

genteo, & ternoslapides ponente: quo

ra: quz videnda funt in ipfa Bulla, ac

feduló & accuraté implenda.

A

10 QU

per:&o murarii murum perficiunt: qui

A oAl

manet integer, ufquedum alius Annus

QU/ERO V. Circa Jubilzum quo-

fanctus redeat.

modo refolvis hos cafus?

TUfptttà

sm, din

Nota , Portam vocari fan&am ideo,

XC. Prímo: Peccat quis peccato res

fervato, & quidem ex confidentia Jubi-

It om

quiailli, qui per eam , ut decet, intrant,

Tib ad

obtinent fan&titatem & gratiam, & dum

lzi obtinendi , poteftne virtute illiusab-

folvi, cim videatur agere in fraudem,

iatis p

illa clauditur, lapides, calx, &c. benedi-

4

cuntur.-

& videri aliàs poffet; Papam vellefove-

atóbtn

re iniquitatem ?

,'rcndi i

LXXXIX. 5 ;?. Romz durante An-

no Jübilzo , omnes indulgentix plena-

z. Titius in prima hebdomada Jubi-

;mis, T.

riz conceffe vivis, etiam in carceribus

Izum lucratus eft , in fecunda veró com-

detentis , fufpenduntur, ne Jubilaeo R o-

mittit refervata, poteflneabfolvi, aut

Ad j pite

vota ei commutari ?

$

al "

mano fint impedimento , ut patet cx

* Extravag. .O wemadmodum. Et ex Bulla

3-

uid fi ab iis petat ,abfolvi flatim

*

g

.'H.u!»:R, Pr(

elapfo Jubilzo?

(taabfo

Gregorii XHif. que incipit: Q«aonian

fanchi dubiles.

I:em füfpenduntur aliz

4. Titius cumanimoimplendi omnia

;""Jüione'fnn

dtfintcon

facultates , v. g. commutandi vota , dif-

opera Jubilzi, accipit abfolutionem à

;|

penfandi, à cafibus Bullz Conz abfol-

refervatis & votorum commutationem,

Ál

vendi, &c. quxfüerunt conceffz ad lu-

fed poftea opera nonimplet, adeóQue nec

1

crandas plenariasIndulgentias, Indul-

Indulgentias lucratur , revivifcuntne vo

E

T.

tbl

ta & cenfurg ?

QU&

gentiz tamen conceffz per modum fuf-

fragii defun&is non fufpenduntur, cüm

$- Opera Jubilzi dcbenmeq

mnia fíe-

É z

* Ttoni

riin una hebdomada ?

Utnrar

jubilzo Romanonon obftent.. Utinec

conceffz vivis ptc articulo mortis , ut

Zf 1. Probabiliüs R. Affirm, Katio-

(

Áing]

Bonacina docet ex Declaratione Urbani

1 d

Quia ubi Bulla non diftinguit, vel re-

EAU

VIII, £:&a Anno 1625. Ex qua eadem

ftringit aut excipit, neque nos diftin-

f

Vütttm

Declaratione conflat , non fufpendi fa-

guete aut reftringere debemus: Sed Bul-

D

cultates vi Privilegiorum Keligioni da-

la Jubilzi nom excipit illos , qui pec-

um

tas, v. g, abfolvendià refervatis ; Quia, ut

cant Ípeveniz, Ergo. Porró ; quod ta-

Vff Dmm

N

di&um eft , folàm fufpenduntur facul-

les fraudem committant, ex eo confcien-

111 ]

à

:dtites Y

tates conceíf ad lucrandas Indulgentias

tiam füam magis gravant. Nec tamen

i

plenarias.

Papa eorum malitiz' patrocinium prz-

* Efdef:ali

Tland

"

R. $. $0

let etiam 'Paþa poff Jubileuns

bet; quia aliás idem effet dicendum de

1n]

Romanum, uti & voft fuam Coronatio-

Chrifto, quiinftituit Sacramentain pec-

R

A

nem, item in gravineceffitate vel perfe-

catorum temedia, quibus mqlti abutum«

1 fjl

cutione Ecclefie, omnibus Fidelibus

tw.

Mi

44 z. Probabiliüs affirmatur. Ratíez

of

concedere extraordinarium. Jubilzum;

"j B

ad illud lucrandum exigendo «erta ope-

Tum quia homo habet jus ad talesgrz-

x

Md

E

-

e

T

( Da Indulgenti.

i

$& Tum

Que effe&u

m

ts qüi eft remiffio p

cenzin

j

tas ftante ,l]urïïaïlæd obtinenda

«tiam, quia.et(i.in probabiliori fenten-

Purgatorio folvendz, requiritur pía &

rationabilis caufa eam concedendi, que

tia non .poffit denuó Juctari Tubilezum ,

«qui in;prima hebdomada illud verà .eft

nimirum cauía concernat publicam Ec-

]ucratus, cümtamen nemo £fine Deire-

clefiz utilitatem aut animarum falutem,

M

J

»velatione. omnino certus fit de ejus.con-

vel Deigloriam. lta patet ex S. Thom,

fecutione, ad majorem fecutitatem po-

hic q.25.a. 2. infine Corp, & a. 3.

n

M

teft rutfus .perficere- opera ;prefcripta,

Rario: Tum quia difpenfator in bo-

Ais Domini fui debet difponere ex ju-

K

iErgo & óbtinere di&tas gratias, nimirum

:abfolvendi à:refervatis & .commutandi

ftacaufa, aliàs enim non erit fidelis

fervus: Sed Papa folàm eft Difpenfator

j

dn votis, in.qux incidit durante Jubi-

qu

4to,

T hefauri Ecclefiz: non Dominus. Ergo.

T'um etiam , quia Papa non poteft fine

T

- ld 3. patet fuprà in 'Exam.2. n.77.

IK.2.& 3.

jufta caufa aliquem deobligare ab iis,

quz funt debita in foro Dei, aut de jure

It

- d 4 .. próbábiliüs-negativé. Ratt»:

Quia:vota abfoluté.& fine conditione vel

-divino: Ped poenz peccatis fuat debitz

:teflri&tione fünt. commutata & cenfura

jure.divino & in foro Dei.

Ereo.

ürti

Jst)

'ablata.fineconditione reincidentiz. -Er-

'Exquo Sequitur, quód fola Thefsuri

f Oo.—

abundantia non fit.íufficiens .caufa ad

fiett

u

d g. Hffirmo. 'Pro quo ánípiciatur

«eum cuicunque diftribuendum.,

:tenor Bullz.

Ia

& 3. Angél. Do&or hic q. 25.2. 3.

^"QUZER^O VI. -'Requïrïturnc jufta

4n Sed contra, docet, quàd pro Pere-

i& ratonabilis.caufa ad conceffionem

mll&' |

-grinationibus :& :Eleemofynis poffint

"IÉndulgentiarum, ut fint valide?

"ieri Indulgentiz. Etid probat ex com-

smuni Ecclefiz confüetudine.

; hi

..XCLI. Ante R. füpponitur, conceffio-

gt

ï

»nem. Indulgentiarum :fine »rationabili

4. 3. Quomodo -pro temporalibus

Jtt

«caufa factam., :effe .illicitam , :proinde

:poffint dari indulgentiz, explicat ibidem

*peccare eum , «qui illos concedit, . quia

inc.dicens: T'emporalia ad fpiritualia

s

'non agit ut fidelis fervus & prudens cum

ordinantur , quia propter fpiritualia de-

W

:bonis :Domini fui.

:tem effe 'faltem

tbemus uii :temporalibus. . ;Et ideo pro

T

g

validam quoad aliqua ;privilegia & fa-

«temporalibus:fimpliciter non;poteft fieri

«ultates vetfantes circa ea , :quz à folo

ndulgentia,'fed.pro temporalibus ordi-

T

ul

ure Ecclefiftico-pendent, ut facnltas

:natis ad.fpiritualia , *ficut eft -repreffio:

difpenfandi inTrregularitate, -abfolvendi

inimicorum Ecelefiz ,.qui pacem Eccle-

DJW k

j

À refervatis, &c. 'Cüm:«enim jus Eccle-

'fix perturbant: ficut &.conftru&io Ec-

filticum à folo arbitrio Papz pendeat ,

:cleftarum & pontium , & aliarum Elee-

jj

poteft in eo validé difpenfare ,.ctiam fine

mofynarum. *Subditibidem ad 1. S. D

juftacaufa,. . Hoc notato

XÉt perhoc patet, :quód non fitibi Simo-

j E

. B& 1. Ad valorem Inäülgemiæ éjus-

Anias qui

a non datur 'fpiricuale pro tem-

J

Bbbb bbb 2

porali

;sg'ä

ii

^

/

ï*fl)lö'i

dPACTAJTUS XIV.. Examen ;z, ;

porali , fed pro fpirituali. In folut. ad 2.

tempore levis ,. ali'of'trem'pore poteft effe

g

ait: Etiam pro puré. fpirituslibus poteft

major, ficut eadem eleemofyna miferiam

livorsd

fieri Indulgenta , &. fit quandoque?

pauperum magis fuüblevat ,. dum eít an-

-ttrcon

ficut, qui orat pro Kege Franciz , habet

nonz carias, quàm' dum nonelt.. ''

ia 5

decem dies de Indulgentia à Papa Inno-

QU/ERO VII: Qox Conditioncs re-

& ml

d

cenüoIV. Hzcibi.

nhn, f

quiruntur i lucrante Indulgentias ?

m. 4. Probabiliuseft, quód ad conce-

XCII. & Effe quinque.

Prima efh.

-&de n

dendas Indulgentias , przfertim magnas,

ut fit baptizatus.

Qnia nemo poteft cífe

vyefcitu

non fufficiat quecunque Ieviffima caufa

particeps Thefauri Ecclefize, nififitmem-

-Atipen

pía , fed debaa: juxza prudentis arbitri-

brum Ecclefiz : Sed.fit membrum: per

;"u']'f!l PCFLO*

h

um effe aliquo. modo proportionata.

Baptifmum. ' Ergoz

Élinc fi caufa nimisfit levis & Indulgen-

2. Ut non fit excommunicatus ex-

^toili

tia excedens ,. hzc erit invalida ; falt;m

commumicatiome majori juxta di&a fu-

atimodo

periüs.

ajuoad exceffum.

- du f P

Ratto patet ex

di&is pro K, r-

3: Ut Indulgentii indigeat, nonenim:

sibin moy

Dixi , jexta prudems arbitriums

poteft eam fufpendere, vel in futurum:

tt'flonem.

TNam fieo flante ,. caufa adliuc reipfa fo-

sefervare, ufquedum indiguerit.

lr

xetinfüfficiens, valida erit Iadulgentia.

4. Ut non fit im peccato mortalí.

üptpe

Quia remiffio poeng temporalis fuppo-

Quia Dominus 'Thefauri non. eft ratio«

D No

nabiliter invitus, quamdiu à fervo dif-

nitremiffionem: culpe & pcenz eternz »

älgmtimmu;

penfatur juxta R egulas prudentiz.

quia inimicus Dei cít indignus; imó in

i o

uembdo erga lalvas valorem plena-

capax talis gratix.. Debet ergo lucrans

'dtnis, fl

riz Indulgentiz , quam Papa dat omni-

cefle in gratia, faltem: quando implet

DCinterom

bus ante fores Bafilice D. Petri' flanti-

ulimum opus , etfi opiimum fit , fr

& tertem f

bus, dum in die Pafchatis populo fo-

onnia im

- Q j

biliüs

pleat in gratia. Verüm Broba-x

lemniter benedicit : ubi caufa eüomgi-

no levis.

- Diffingnendum bic eff cumBellarm. &

- Dico, ibi caufam

-quid"*'em effe levem

noftro Nügno . Si Indulgentiarum finis

- df fs

fecundüm fe, at füfficientem juxta fr-

eft pro peccatis fatisfacere, vel. Deum

if

nem intentüm per Indulgeutiam.

tlla

Chriftiano populo placare, & ad hujus

Atj Tü

enim affiftéfitia pra foribus , & affiften-

£nis confecutionenr injunguntur preces,.

AO gv fig

tia populi fub benedi&ione Papali eft

cleemofynz , jejunia , templorum vifi-

J Ti

medium aptum & utile ad proicftatio-

tationes, verius effe videtur, omnia hzc-

opera debere fieri'in flatu grat

ig.

A tnti:

nem Fidéi de Capite Ecclefiz & ad ho-

j""-'"äum; i

norem.Sedis Apoftolicz, qui cft finis

Ratio : Quiafine gratia ad

illam fi-

1

" Icel

f

illius Indulgentix . ut explicat Bellarmi-

nem non conducunt ; Nam cüm dona

II

nus. Similiter pro eadeim caufa, diver-

iniquorum non probet Altifimus , &

J lllïllimpæn

fo tamen tempore , poteft concedi major

odio fint Deo impius & impietas ejus, ut-

:

aca-

1

B

vel mgngg Indulgentía, quia caufa uno:

ait. Script;ara-; pcrta?ia -gpex; non pi

x

tür,

PPODC n

ER

d

-

De Indulcestiiss-

1 TI7

t Ergo fiquis

Quid á quis ex opex*iBus piefcriptis:

-dür, tecper ea Deo fitisfi

fitin mortali, debet Qpcri

bus promitte-

minimum quid omittat , v.g. ex rofarie:

non Confef-

unum & alterum Ave Matia ?-

16 filtem contritionem , fi

fionem. |.Si veró finis fit alius, v. g.&di-

Dico, Exfi varii DD, teneant hic pa-

- ficatio Temp

]t vel Ho

fpitalis, fubievatio

rüm pro nihilo reputari , attamen judico

fübfidium belli facri, &c;

híc non laxé, fed fcrupulosé p*roc&den—'

!

aupq/ru

E

m -

i

fufficit e

fle in gratía , quande ultimum

dum effe,. quià juxta alios DD. cft ves:

valde dubía:

Imó , ut' feribit Gobat,

i

opts perficitur,

feu quandolndulgemia

quia ille hnis poteít

EugeniusIV, in Bulla, qui, Monachis

eft. percipienda ,

Qäï

obtineri per opera etia

i

Vallifoletaais pro articulo mortis. dedit:

&a.

]

mà P;eccatorc—fa,-

plenariam Indalgentiam | dependenter

o

" . Conditio eft executio" óperis in-

à jejunio fin

]

ulis fextis feris per totum

annum obeundo; n 3lía, inquam , Bul-

li

-jun&i modo przícripto-

f'aäov' omnibus

la omiffionem : quantumvis - involunta-

Quid f Ponitens: de

1

opcribus in mortali factis

adeóque pro-

tíam unici jejunit voluit fuppleri a!io an-

n o

entiam

no proximo . alioquin nolenseos gaude-

pter fi&ionem feu obicem indulg

" non lücretur; lucraturne poftea fi&tione

re indulgentid.

- XCIV. Téstturne quiso

t

*s

füblatà per posnitentiam ?*

pera præf'bri.'

Dico:.Non Lucratur.

Ratío: In«

pta implere per femeripfum?

i

"n

- dulgentiatantum valet quantum fonat,

Affrmo: Quia cemmuniter : hac. cft

lj

mens Pontificis..-

"

& non operatur ultra intentionem con-

u

€edentis , fed indubitaté, (icoficedensde

Poteflne wno a& quis lucrari dupli

- Tocinterrogaretur; diceret ; hanc non

cem Indulgentiam ?

-,

-éffe mentem fuam, — Ergo-

Affirmo , li ea fit mens- concedentis

»

"

E

»m'æ '

T XCIH.

uid'fi opera præfcfipta ám-

quia ab eo h&c res dependet.

Qu

pleantur in peccato veniali?

:

id fi utraque Indulgentia fit plena-

n

- Dico y. Kemiffionempeenx aliis pec«

Xja ?

jl

catis five mordalibus five venialibus jam

Dicó, Non poffe unico a&u lücrari;

Quia primaplenaria, fireverà obtinca-

remiffis debitz , non impediri. -

;

Raho: Tum quix veniale non tollit

tur, remittit totam paenam: | Ergo nihil

n

flatum gratiz ; adeóque nec remiffionem

reftat, quód tollatur per alteram. « Vel

)!

- ponz. um etiam,.quia licét tunc

certä*uzraq—ue concurret; ut duplex cau-

)

J

opus operantis non fit Deo gratum, cüm

fa partialis ad eundem effectum.

fit malum ; bene tamen opus operatum

Quid f figt duo opera; pro eodemdie

. ftilicet fatisfa&iones Chrifti & San&o-

támen?"

Qu

1üm, quz füntinfiniti valoris; corum-

Dico, Poffe qnem eodem die. diver-

Que intuitu peena per Indulgentias remit-

fis horis per diverfa opera plenariam ob-

n

dütur. Eoc tamen folüm verumeft fub

tinere indulgentiam ; fi tempore inter-

vam contraxérit poeDam tem-

r

medio no

Vj

süiïig&iqqg anté data ex Dellarmino.

Bbbb bbb 3

poralem :

H

:

ri18

TRACTA TUS XIP, Examen s.

oralem.per peccatum,; de quo pceniten-

.ve defun&is

applicandi , fruftrà eis

*

d r

tiam egit.

plicantur.

lnn4 ]

«Ratío: Quia adfunt omniaad lucran-

/Ratio : Qu

ia Indulgentie Mu ope-

ln C

dam Indulgentiam requifita,

;fantur -ultra intentionem concedentis,

uiomtni mortali & vensali culpáim-

«utpatet.ex mox adduáiis verbis $. 'T'ho-

iil

a.

t mpot

muuis in eoinflanti, quo indulgentiam.

dcqodà

eftlucratus, moritur, .nonne. c,ontinuö

Hnme.3, ?,Ut;Indulgääiiæ applicatz alte-

Arumtend

in czlum evolat ?

i profint, debet uterque, nimirum ap-

Afrmo, Ratio.efl: Quianulla obflat

ts lünt

iplicans & recipiens, .éffe in ;gratia , in

vlatmer

remoras nimirum necculpa , nec pcena,

Sententia probábiliori.

ut cafus fupponit.

a p

-Ratio: Nemo poteft alteri lucrari vdl

dutem

XCV. Requiriturne iatentio per hac

applicare Indulgentiam , nifi priüs-eam

opera lucrandiTndulgentiam ?

li. B

fecerit fuam : Sed non poteft eam face-

4Díco; Actuális intentio-non éft abfo-

re fuam , .nifi fit in flatugratiz, utantd

;ä:re Tàj

luté neceffaria, - fed fufficit habitualisaut

8b D.

ditum. ;Ergo.

sbíüfie

interpretativa.

"&. 4 Indulgentiamaivis& defunais

iRatíio: "Tum quia Papa concedens

concedi poffe, definitumeftà Leone X.

Afl

*tt d

Indulgentíam non cenfetur aliam inten-

contra Lutherum , & id probat Ecclefiz

tionem requirere, «cüm Bulla aliam non

(u[kit,quöd |

praxi. Verüm diverfimodé utrisque

T thefan

exprimat , fed folüm dicat , Indulgen-

conceditur, nimirum,vivis.per modum

"

tiam .concedi, pié vifitantibus. v.g. 'Ec-

i l E

fententiz, feu judicialis poteftatis , eos à

At r

clefiam. ;Ium etiam, .quia.nec Indul-

poena ábfolvendo; defun&isver folüm,

ldl

gentiz. natura exigit aliamintentionem;

:;depgecativ&,pcrgmodum'fuïïragii, auxi-

Si enim unus juftus alteri etiam ignoran-

dii, velfolutionisDeo fa&z per oblatio-

Krtadys

tifuas fatisfactiones :applicare .poffit ,

nem fatisfa&dionum Chriíli & San&o-

B'ff fáena

etiam fummus Ecclefiz .Paftor ;poterit

:tum ex Thefauro Ec

As qi]

homini ignoranti à fenübus álieno, jam-

;acceptat.

d;üæ , quumDeus

iptri,

à

jam morkuro thefaurum Ecclefiz appli-

ARatioaflHns Differ

€.

;iifiæ-äl: Quia ab-

TL

care.

z

(qulftls ]f

4olutio judicialis eft a&us jurisdi&ionis

QU Z R O VIII, :Poffuntne ?Indul-

inSubditos, & .de illa'im;cllfgïtuxr illud

mxmm h

30 d

enuz à lucrante aliis communicari,

"Chrifti, :O wodcunque folveris faper ter«

4f v

*tiam defunctis? .aut à Papaconcedi pro

ram, non dixit fub:terra: Sed defun&i,

Pureatotio?

"lf [

-cüm fint extra forum:Ecclefiz , non funt

E

XCVL;m. d. S, Thom.'híc q. 27.

-ampliüs Subditi

Wlon

iErgo. .Ubi

g'gs,, bene tamen vivi,

T

a. 3. ad 2.ait : Jndwlgentia mon, potef ap-

N

["]US l

plicari ad.dliquemanfi ex intentiam,.:ejw,

Nota;quód ahimæ'Pufgatofïi vivisfint

Pl'o Y

qui dat Indulgentiam.

E

t

junitz vinculo Fidei & Charitatis , tan-

&« 6, pmba]

Re. 2,Si Pontifex:

jon.conceffit fagu'l-

quam membra'cjusdem corporis myfli-

D] pro

* f

tatem lndulgentias;alterijiive vivo fi-

€«& Unde S, Aug.l, 10.de Civitate.

€.9,

um |

*

ait:

N iuxti b[

1119

D Iidä.fg?ntiü:v

aft: Neque etiam piorunranimz defun- — tis tamen meritis eorum (quibus appli-

d

&orum ab Eccleíia feparantur , quz eft:

cantur ); dum erant in via.

Regnum Chrifti: | Qud de causá noftris.

Ita: S. Auguft.. in lib. de cura pro

JJ

lv

bonisoperibusjuvari poffunt:.. Et quam:

mortuis, dicens: Quód Indulgentiz &

vis utpote per fidenrambulàntes) fint:

fuffragia: illis: folis defunáis profunt;

"

adhucquodámmodo-Viatores, ultrà ad:

qui inlfac vita meruetunt;

u in Purgato-

Patriam tendentes,. non tamen omnes

rio hxc illis prodeffent..

ji

à

*

viatores fünt fübditi Pàpz',. fed foli illi,.

Ratio efl'eadem; quz pro R. $. Quam

] i]

qui fünt membra vifibilia ovilis Chrifti ,.

confirmat:communis: zftimatio : Fideli-

W

i

quod Papx pafcendum eft'commiffum ::

um ; qui etfi alicui defuncto applicave-

di&a autem unio per charitatem eft in—

rínt indulgentiam v: g: in. Altari privi-

legiato;. non tamen ideo ceffant ab aliis

vifibilis. Porró ut Papa eis poffit con-

«

cedere. Endulgentiam: per* modum: fuf-

Miffis &- füffragiis eidem ' applicandis.

Ál

fragii, Deo ex Thefauro Ecclefiz offe-

Nam poteft Deus ob certas cauías ; infi-

rendo fufficientem folutionem; pretium;

nitz fue Sapienti notas; pretium pro'

(

"

$

34

liberatione- animz: oblatum' recufare ; .

feu fatisfa&ionem . nonrequiritur, quód

e)

liabeat jurisdictionem in defün&os ,. fed:

licét fit adequatum; cum ex juffitia non'

k

füfficit;quód habeatà Deo poteftatem in:

teneatur: acceptare:-. Ergo ficut' magis:

u

di&um thefaurum ,. uti Babet ob ratioz

probabile eff, quod effeétus Indulgen-

N

nem in hoc Exam.. ante n:81: datam..

tiz pro defunctisnon fit infallibiliss ita :

qu

Debet tamer concedi, quód conceffio:

magis pium eft ,. pro iis: fuffragia conti--

]

nuare.--

Indulgentiarum prodefunüis , licét non:

[

fpe&tet ad poteffatem jurísdi&ionis, fpe--

Confitm:- Qüia ex oppofita fententía:

W-F

&et tamen ad poteftatem quandam cla--

fequitur; quód Papa Indulgentias mul-

ni

vium, quà Pa

tiplicando brevi' tempore Pürgatorium:

pu

pa me'mb'ris Ecclefiz Cx--

lum aperit,

poffit- evacuate.-

—XCVII. £. f. Licet poiïiïs*omnïäus'—'

Oppono 1.Indulgentiz tantumdonant, .

D

requifitis Indulgentia in' vivis infallibi-

quantunr fonant :- Sed fonant liberatio-

Dj

liter habeat fuum effe&um

nemanimz.. Ergo..

r

jta:n defun&is,

, non tamer:

2. Quia' aliàs Papa: Fideles: decipe-

yh

Ratío : Quia Deo libetum eft, di-

"

ret, promittens dare ,. quod: non da-

&vum fuffragium vel folutionem admit--

tur.-

J

tere; velnon, cüm ad hoc ex juftitiafeu:

I)

Ad nirumque K. CümCorrado, quàd.

virtute alicujus promiffionis non fit obli-

Indulgentiz pro vivis tantum donant ,

atus.

Pro quo

quantum fonant, quiafüper eos Papa

Át

-& 6. Probabiltus eft ,

Bouad Trdol:

habet auGoritatem, cüm fint ejus foriz

(l

b.

geniz pro defun&is datz fuum cffe-

pro defun&is veró facit Indulgentias fo-

u

^ &um íolüm habeant ex' mifericordia

lüm deprecativas. Nec Papa ideo de-

.CJ-

i

D & juxta beneplacitum ejus; atten-

€ipit Fideles , quia concedit, quantum

fote&. ;

Néaus

Yr120

TRACTATUS XI£. Examen 3.

poteft, Sed fpgrté multx animz crunt

nonicas translato .,

Communiter non

de numetro eorumi , qui ita dece(lerunt,

»'? QUIER

transfertur Indulgentia ei annexa.,. (ed

v oafrts

«tt non: meroerint illic relevari» e quód

hzc eft lucranda die ordinaria.

*

t, (jut

dn hac vira*ex cordis fui duritia fuffra-

Ratio. : Hxc cenfeur effc mensPope

— li.

giorum vix fuerint memorcs, & pro pec-

tificis , quam probat praxis Fidelium de

31

catis: fuis fatisfacere neglexerint, ut

tali translatione nibil (cientium. . Et ita

itinet n

proinde divinà nleifcente. Juftitià. nec

patet in fcfto Annuntiationis B. V. dum

il

JDeus acce

z

celebratur in . Flebdomada. Sancia,

uod NE.

ptet fuffragia pro eis ablata.

At pf

Sacro & Officio Canonico sranslato poft

-InTerran

XCVIII.

uid ff talis atima , pto

Pafcha.

ränuncupa

na fiunt Indulgentiz & fuffrggia,, bon

3. Fe&o:e.ïiam»quoad forum ttan$-

ii E

effet in Purgatorio?

lato in diem , quo totus populus à fer-

hi Ca

iDizo : Quód Deus ea applicet alteri;

vilibus ceffat ,.& in quem R ubricz trans-

m bell

ii tamen is , qui fuffragia applicavit,

fezri volunt ,. transfertur .etiam indule

* Vr |

ántenderit ea alteri determinatz .animz

entia,

4

2 nf

applicare , fi prior non indigeat vel non

Ratio & exemplum eft. idem, quo

d an-

i5 fulle

fit.capax.

té pro R. 2., & tunc trànslatio eft por

Ex quo Sequitur , quód Indilgentiz

pulo publicanda.

L ngl [

)

tm

A

3PPU«

& fuffragia particularia pro determina-

£. 4. Si fefta .prïmairïorum.Sath-

^

)

j

tis animabus füfcepta , accedente Dci

SHO COf

rum.alicujus Religionis joxta tenorem

m (

acceptantis mifericordià:. non. profint

Rubricarum à$ede Apoftolica aïpp,rqþgi;;-

nifi illis , quibus in partiöulaxï .applä-

tarum transferantur .in. diem ; qui non à

zmw;s(g i

cantur ; Ideo enim à fummis Pontiti-

populo , fed à folis R eligiofis eorümque

cibus conflituuntur Altaria privilegiataz

familiaribus., .ceffando à fervilibus.co-

I

g

ficut communia Ecclefix fuffragia pro-

litur , :cre

:

do etiam transferri Indu!ggni-

funt Eidelibus defun&is in. communi

tias,

quoad refrigerium & ;l'ih'efa'tion'c.»m, à

atto :

'Q;&iafpiä(credendu;m eft hanc

peena,

€fle mentem, Pontificis.

Quod etiam

QUAERO IX.

ïI'f:ns!ato fello tans-

colligitur ex Bulla Gregorii XIII. con-

ferunturnelndulgenti ?

h

ccffa Minimis, in qua ficlegitur : Cüm

mac

XCIX. & x. Certum eft

í

D

Feftum, S. Franciíci de Paula poft Octa-

fefla aliqua per au&toritatem Ecclefiz

vam Pafche trapsferri foleat, & ideo in

fixé translata fint, uti plura funt, de

dubium verti.poffet , an Indulgentia.die,

uno die in alium , finr fimnl translate

q»9 feflum transferri. contigerit, à Fi-

Índu!gentiz.

L

delibus adipifci poffit ; V.olamus & de-

Ratto.; Q'ia.

hzc cenfetur. effe mens

claramus , ,ut translata effe cenfeatur,

Ui

Summi Pontificis.

*

e&ül

&c, Declaratio autem non facit novum

& 2. Fefto.feri non quoad forum,

a

jus, fed an;iqp.um;sxpäggt. Etgo;

fod quoad folum Sacrum -,& horas Ca-

Cflnl

t

pE

— De Indulgentiis.

iI2f

equivalere 20. ctuciferis mon'etæ no-

l

QU!ERO X. ngd eft Bulla Crucia-

firx.

tz, five , ut alii vocant, fan&z Crucia-

q

tz , cujus fzpe mentionem faciunt Do-

5.3. Hanc Bullam non folàm pof-

&ores 2 ao

funt impetrare Incolz Hifpanig, fed &

I

C. && 1. Vocari Cruciatam , quia

Peregrini, eyusque Prw:legus frui per

(

annum tantüm , nifi dent iterum duos

la

continet Indulgentias fimiles iis , quas

(

Urbanus ll. conceffit infigoitis Cruce

argenteos pro anno fchCHtC.

tubeà, proficifeentibus ad recuperan-

Quas gratias ac privilegia hzc Bulla

Puü

dam Terram San&am ; quorum expedi-

COnccdat, videre eft in Au&oribus, ma-

tío nuncupabatur Cruciata.

ximé fopams , apud quos folos hzc

Ia

Inter alia habet omnes &

lll

&. z. Eft Bulla, quam Papa concef-

Bulla viget.

i

fit Regi Catholico rïxf)amarum in fab-

o

fingulas Indulgentias Stationum,

fidium belli contra Infïdeles , conti-

Q-omodo hzc Bulla vindicetur à Si-

i

nens varia & utilia privilegia.

Dii-

moma, videri potefl-ex di&is fuprà ín

tur, concef/z ditlo Regi ;

Quia, ut quis

proprio loco de hoc vitio.

Non enim

Q

illius Bulle privilegiis gaudere poífit,

datur tempora!e pro fpirítuali , — nec illis

pC

debet Regi dare flipem feu certam pe-

duobus argenteis emuntur Iudulgenuæ.

cuniam applicandam , non regio faftui,

fed ficat pro aliis Indulgentiis injun-

d

fed Bello contra Infideles,

Hzc Elec-

guntut certa opera , etiam eleemofynze

QO

mofyna Cut alii vocant, valet duos Ar-

in pecuniis dandg , & hoc absque Simo-

9!037

y t

Benteos feu duos Regales » quos dicunt

nia: Ita elt& in præfcnn.,

i

n

m

äääääääääääääääääääüäää:üïäïäf?üs*ää

lfj

|

(l

s

EXAMEN IV.

| i

m

iB

ïDeSacmmmto Fxtremæ Untiionis. Dequo S. D.

1j

agzt n Supplem. a q.29. t[iyue dd 33.

i

énclufroe.

1" gh

j

UJERO 1. Extrema Un&io

CL Refpondetur Affirmativé. ad o-

fulls k

eflne verum bïovæ Legis Sa-

mnes Qæütx partes cum S.Thoma hic

gt

b

cramentum , 2. immediaté à

q.29.a. 1. & 2, & 3.

Q

Chrifto mlhtutum, 3. & unum

I. Pars patec tum fuprà Tra&. vr,

Pecxe infima ?

oU

Exam.4. d.41. ad Q. 9^ Tum ex Epi-

Cccc ccc

ftola

us

3122

TRACTATUS . XIF. Examen 4;

ftola S. Jacobi ab ipfis hzreticis recepta

Ad boc DD. varié refpondent. Sen-

(

ut Canonica c. g. ubi ait : Zafirmatur

tiunt aliqui , effe inflitutum . Marci 6..

atbl

quis ex vobis, inducat Presbyteros Eccle-

quando Apoltoli funt miffi à Chrifto

, ddl

f ». & orent [uper eum , ungentes euuz

cum: poteítate fanandi infirmos per fa-

«liio d&

eleo 11 nomine Domini , Cj oratio fidei (al-

cram olei un&ionem ; fed hec fententia

Vab

vabit infirmum , cf alleviabit eums Dao-

non fübfiftit , quia illa un&tio non otdi-

sidins;

mzwm y C ff in peceatis fit, vemittentur

nabatur immediaté ad. falutem animz,

ibfios

€7»

fed ad curationem corporis per gratiam

Ms ex.

Quibus vetbis exprimuntur omnia ad

miraculorum , adeoque non erat Sacra-

x

mentuny, Alii tenent effe inffitutum

Sacramentum Nova Legisab ipfisetianr

TT

hzretiejs requifita. r. Ut fit fignum

in no&e Coenz , ut indicat Pontificale

t Dins j

externumr, quod eff Ca£fíe & Oratie.

Komanum , docens ,. Chriftum Domi-

ntes u

z. Kitus non ad veterem , fed ad novam.

num eà node benedixiffe Chrifma &

tealtvum

Legem fpex&ans ; & flabilis ac perpetuus ;

Oleum infirmorum. Verüm probabilius

non enim fuit in Veteri Lege , nec eft

eff , quód. fir à Chriflo inflitutum poft.

; Wüjus M

Mrorlendo

zeftrictus ab Apoftolo: ad: certum tem-

Kefuürre&ionem: unà cum: Sacramento

- 5 t uiten

Ponitenttz..

5

pus. 3. Promilfio gratiz . quaeft alle-

u dl

viatio infirm? ,. & peccatorum remiffio.

Ratie : Quia hoc Sacramentum eft

x &FW A]ff [

4. Chrifti inflitutio- De qua flatin di-

inftitutum contrta reliquías peccatorumz

ol er

€etur.

Ergo eft. completivum & confummati-

2. Parr de immediata inffituttone

MT

vum Sacramenti Poenitentiz , fupponit-

- t

Chrifli , & quód S. Jacobus hoc Sacra-

Que ejus effe&um , uti & poteflatem re-

tlb

mentum: folün; promulgaverit , fuffici-

mittendi peccata poff Refurre&ionem:

ci)äifpomri

enter conffat ex di&lis in citato Exam. 4

Joan.2o. Apoftolis datam. Ergo con-

x

lo df

n.28, adQ. r. K, 3. &K, 3.

veniens fuit » ut non: inflitueretur ante

illud , fed cum illoz

— OMioy, i

3. Pars probatur s. Hlud Sacramen-

Q

tum eff unum fpecie infima ,. quod fo-

CIIÉ. Quemodo dcfinitur oc Sacta-

[

mentum ?

?

E

tndi

Tüm: habet unicam perfectam fignifica-

tionem : Sed fic eft de hoc Sacramento;

Dico, Definirf metaphyficé fic : Eff

.:utggua tn]

ffäïmhm

la

licet enim habeat plures fignificationes

fignum facrum & efficax gratiz in Un-

DT

partiales propter plures Un&tiones ,. hae

&ione infirmorum fub prafcriptà ver-

borum forma ad fanitatem mentis &

Valore h

tamem conflituunt unicam fignificatio-

U

xem totalenr, ob quam rationem in Eu-

corporis à Chriffo inflitutum, — Vel,

At gnedug

mfuïm)aw

€hariffia dux forme partiales , & du

Eft Sacramentum à Chrifto inflitutum:

QOT

Species confecratz folün:r funt unum

Qu

ad abflergendas peccatorum relíquias..

ul

* itfen

Ípecie infimáSacramentum. Ergo.

Phyficé veró : Eft Un&io facri Olei i

i

r

- Plura de his tra&are fp

4

e&at ad. Cbx'rj

quinque fenfibus infirmi fa&a fuüb pre-

R"!lo

troverfiflas..

Í

(cripta verborum forma;

1

?

Tl

lt

CII. Quanda autem Clriftus hocSa-

QU/ERO II. Qu cft nnteria hujus

Sacramenti ?

.CIV.

) inftituit ?

-

E.

L

IDe Extrema Untizone.

X124

J

CIV. &. r. Materia remota hujusSa-

ufus, preparetur à fammisSacerdotibus,

cramenti , fimpliciter ad illud neceffa-

nimirumEpifcopis. Ergo.

ll

4» Pars pátet ex antiquiffima confue-

tía, eft.oleum olivarum. | 3. Quod ne-

[

ceffarió débet effe confecratum feu ali-

tudine Ecclefiz Orientalis , juxta quam

i

quomodo benedi&tum.

3. Cujus be-

ipfi Presbyteri oleum infirmorum bene-

(

nedi&ionis minifter ordinarius quidem

dicunt , quod non faciunt ex commif-

"

eftEpifcopus. — 4. Poteft ramen fimplex

fione fuornm Epifcoporum , cüm illi re-

n

cament, & velint eos uti oleo ab Epi-

Sacerdos ex commiffione Pap:z effe cjus

d

fcopisbenedi&o. Ergo ex tacita dele-

Yi

minifter extraordinarius,-JTta S-— D.q.25.

:

2,4,& $: & 6,

gatione Paps.

J

Notanda htc eft differenia hujus $a-

1. Pars patetex cit, verbis S. Jacobi.

in

QUngentes cum oleo ; hoc enim eft'maxi-

«ramenti à Confirmatione , cum enim -

jj

mé leaitivum , adeoque fignificat effe-

hzc majorem gracdiz plenitudinem tri-

*hnd

&um hüjus Sacramenti, yinum veró le-

buat,non confertur validé, ni(i in Chri-

M

j

nit mordendo. Ergo.

fmate per Epifcopum benedi&o : aft Ex-

n

trema Unctio ( cüm non tribuat tantam

Dixi autem , ofzum olvarums quia

liquor olive principaliter nominatur

gratie abundantiam ) effentialiter nom

d

oleum , alii veró liguores nomen olei

petit.materiam ab Epifcopo benedictam

ml

accipiunt ex fimilitudine ad ipfnm , fic-

immediíaté , fed fufficic mediaté, feu eífe

Wa

utà pari patét de pane triticeo & vino

benedittam perSacerdotem ex commií-

fione Egifcopi faltem fupremi,

Pomx-

vitis refpe&u Euchariftie. Etficutvinum

f

etfi ubigdénon crefcat, poteft tamen fa-

- .38e. 2. iMateria proxima hujus Sacra-

Qu

cilé deportari , ita etiàm

*

,.ac'.[ï glicendgm

1tienti eft iin&ioex di&o oleo fa&a in $.

(

de oleo olivarumi;

H

fenfibus.-

r

Ratto 2; Partitellex

SThom a. $.

Ratio : Materia proxima Sacramenti

eft , per quam applicatur matetia remo-

l. Quia materia hujusSacramenti non

$

fuit fan&ificata per conta&tum Chrifliy

ta, ut patet in ablutione refpe&tu Bapti-

- [j

ficut aqua in Baptifro , quz non &ft ne-

fmi: Sed per Un&ionem infirmo appli-

(

«effarió henedicenda, Ergo.

catur oleum,

Ergo.

&.

ii

" Dixi, aliquo odo bentdittum i Quia

CV.

4id fj Patochus folàm habeat

u^

h

de valore hujus Sacramenti non requi-

parum de oleo benedi&o, eftne validum

d

I

ritur benedi&io fa&a fub certá verbo-

Sacramentum, fi admiíccat de non bene-

h

y

um formá;ait Gonet ; fed fufficit , quo-

ia

modocunque fiat à debito miniftro, fer-

"Affirmo , valere & licere ; $i admixtie

"

i

vanda tamen eft

3pr..axi; feu ïbenedi&io

fiat in parya quantitate,

:

11

Ecclefiz.

^ORate s Quia modicam admixtum

rpiz

Ratio 3. Partis : Quia convenienter

atahit ad fe benedictionem majoris , uit

eft inftitutim à Chrifto; ut materia Sa-

pátet in aqua benedicta.

yi

hhabest ofeum

5:

Qæjd f Sacerdos :non

'acramentgr.um , quibus Chriftus non fuit

XGcecccc 2

,l?O VUDR -

3&24

TRAÁACTATUS XIF. Examen 4.

novum feu hoc anno benedi&um , fed

(im "

bris debentur. Eft ergo ïnu"ngi:n*äus,

folüm antiquum?

quantó propinquiüs fieri potefl, ad par-

lt

Dico: Licité & validé illo utiturin ne-

tes illas, in

quibusun&io ägri debuif-

f

ceffitate; extra quam eo utendopeccat ;

fet-

D

tdne de

Quia agit contra ritum Ecclefiz,

Eflneiunngendus utet

que oculhs; utta-

du X

Onus corporis paries funt inungendz ?

que auris ?

eaderf

Z

- Dico , Organa $. fenfüum, nimirum

Affirmo, feclusá neceffitate.Tum pro-

aimen

eculi, aures,nares, os, & manus.

pter Ecclefiz confuetudinem füb morta-

Jitte f

' Ratio eft S. Thom, híc q; 32. a. 6, in

li obliganeem ; Tum etíam, quia in

DN:

& Quia quinque- fenfus fünt prima prin-

utraque parte viget virtus potentix.

xtfetud

cipia & inflrumenta peccandi , cüm

Non tamen eft de eflentia Sacramenti,

( nj

enim nihil fit in intelle&tu , quin priüs

Katio:. Quia ex unius partis unctio-

d

fuerit in fenfu, omnia noftra peccata

ne fenfus dicituroptimé un&us, — Hinc

lit: Un

attualia à fenfibus externis originantur.

licitum eft.ita ungere in gravi neceffi-

tate.

!

Atfund

Ergo; inungi debent oculi, propter vi-

fumï; autes propter auditum 5 nares,

Mi [ä

XVL .$gntze ctiam Epifcopis & Sa-

-

&t jllXt

propter odoratum ; os; propter guftum ;

cerdotibus infirmis inungende manus,

tlías

manus, propter ra&um ; qui in pulpis

cüm jam fint un&z in Ordinatione?

tiop f

digitorum maximé vigct.

-"Affirmo. Ratio: . Quia funt, un&io-

1

Jitde ns

-Nota ex $. D. ibid. quàd renes & pe-

nes & olea diveríx rationis ;

Nam in.

desnon fint prima radix, & prima prin-

Ordinatione Sacerdotalt un&to. fit. oleo-

5 i f im

1

Xipia peccati; fed tantüm fecundaria,

Catechumenorum 5 in Epifcopali veró-

ideo eorum undiio non eft deneceffita-

DN

fit Chrifmate.

dH

Oplonem

te: poffunt tamen inungi, ubi eft con-

Sed quid jmdicas de p

raxi, juxta q:ä'ani

ü Tnlo i

fuetudo , qualiter intelligitur. Concil.

in quibusdam Dicecefibus manus Sacer-

lQs

Florent. Sunt & alia membra peccati

dotis aut Epifcopi infirmi ob reverenti-

Kl!/a

(

princpia, maximé quoad exercitium,

am facri Ordinis folhm unguntur exte-

b

:

lr irà

ut, genitalia, fed his sn&io. zom debet

rjüs feu in parte füperiori?

At

«dbiberi , ait S. D. ibidem ad 4. propter

Dicc , Servandum effe. ritum .cujus-

'de P0 [

irreverentian illarum partium & boneffa-

vis Dicecefis, quamdiu Papaillam diver-

acm Saeramentt.,

4 Vlrga)

fitatem non improbat. ]uxtaSylvium in:

Ü n

Quid fi bomo v,g. mutilatus, vel etiam

Rituali juffu Pauli V, edito, .prafcribi-

fi f

tur, utSacerdotiDusmantts nou inu

lga

ndi J

à nativitate careat aliquo tali membro ,

i

v. g. oculo; aure ,

ter interiss, fed exterins,.

npems

TT

)poteft ac debetne ibi-

dem ungi?:

CVII. Debetze U&kio.

fieri fub forma.-

Affrmo. cum S.D.q.32.a. 7.. Ratio:

Crucis ?

RTT

T m

UE

Forté enim peccavit per voluntatem in

JDiíco, non effe de näcefïïtate Sacm-f

RO[

erdine ad illud membrum, & faltem in

"itenrio

menti, cüm id nullibi fit ftatutum, bene

[

graviter-

k

Egdïce habet potenuas , queillis mem- — tamen de neceiïï;atc pracepti

^U

(falcem

Q

;

LA

p E,z-'tremkk U ntiione.

112$

( faltem extra neceffitatem ) obligantis

müfericordiam , indulgeat tibi Deus,

ex Ecclefiz confuetudine,

.

quidquid deliquifti per vifum , auditum,

. Ordo 'Untlionem ab Ecclefia prafcri-

olfa&um, guftum , & ta&um. Itahabet

ptus eflne de neceffitate Sacramenti?

Ecclefia ex Traditione Apoftolorum.

Dico: Non eft. — Rare: Quia illius

Nota, non effe de effentia, ut addatur

ordinis inverfio non tollit perfcétam hu-

ly in nomine Patris. & Filii, &c.

u12

i

jus Sacramenti 'fignificationem..

in hoc Sacramento non fit profeffio fidei,

ANenne faltem . effet grave peccatum ?

ut in Baptifmo: nec confertur fpirituale

l]

"ffirmo , efles quia effet contra Eccle-

robur ad pugnandum fortiter conttaho-

h

fiz confuetudinem in re gravi.

fles SS. Trinitatis & fidei.

Quid cenfes de

quantitate olgi infun-

R. 2. Forma hujus Sactamenti effen-

l

dendi?

tialiter eft deprecativa.

. Dico: Una gutta. non fufficit ; fed

Ratío ex $.'Thom. q. 29, a. 8. in Sed

j

à

debet perfandi faltem pars fen(üs,

Contra. Quia S. Jacobus efficaciam hu-

Rato: Qualibet un&io debet eífe

jus Sacramenti attribuit orationi, Ora-

tanta , ut juxta communem modumlo-

tio, inauit, fidei falvabit infirmum: Sed

ll

Qquendi fenfus verà dicatur unQius: Sed

Ergo.

oratio eft deprecatio.

ad hoc non fufficit unica gutta, Ergo.

Oppono 1. contra R. 2. Sacramenta

(

- Bfine de neceffitate Sacramenti, ut

novz Legis Phyficé efficiunt id, quod

i

un&io fiat immediato contaGu' mini-

J«

firi?

x

fignificant : Sed deprecatio non efficit,

faltem phyficé , quod fignificat. Ergo.

7)

Dico , non efle , fed ad fügiendam

2. Formz Sacramentorum Novz Le-

contagionem poffe fieri virgà oblongá

j

gis producunt effe&um ex opere opera-

veré oleo tin&i3, fic ut veré poffit fieri

to: Sed hoc non convenit deprecationi

t s

uncio.

feu orationi.

Etrco.

füd-ï'-'

- Ratio: Quia in hoc Sacramento at-

d uirumque difting, min. Depreca-

xm

tenditur Un

4.&'-0 , non infhpmentum,

n

tio fecundüm fe fumpta, conc. ; ut fubeft

quó fit.

*

inflitutioni Chrifli, neg. Vide in Tra&.

W

ud P

off untlionem agendum cum

de Sacram. in communi de caufalitate

D

llla virga?

ceorum; T'ra&. 11. Exam, 2.n. 12.

ii

- Dico: Si fit aurea. vel argentea, eft

Nota, quód efficacia hujus vel alterius

þurganda. Pl'OptCl' feverentiam Sacra-

W

Sacramenti non fit menfuranda ex parte

meni, & in fimilem ufüm affervanda,

operis operantis feu Miniftri , fed ex par-

Si fit lignea, eft comburenda, & cineres

t€ operis operati , -& fecundüm valorem

J

Àn facrarium mittendi.

& efficaciam ex meritis Chrifli , cujus

QUJAERO IIL.

Perfonam Sacerdos gerit» Sacramenti

Sacramenti ?

Qux efl. forma hiïuj üs

formam proferendo. Hinclicét de effen-

i

CVIIL g. r. Eft

vhæc: Per iftam

tia orationis fecundüm fe fit aliqua at-

r| fn&am Un&ionem & fuam püffimam

«

tentio ad Deum , non tamem cfl de cf-

)

Ceec ecc 3

. fentia

1126

3

s

TRÁ C'/I' ATUS XIP. Examen 4.

fentia formz hujas Sacramenti ,. ut for-

quod vel mortale vel veniale, quoad cul-

; g

maliter forma eít.

pam tollit ipfum, dummodo non pona-

H

. firmunto

QUJERO lV, Quis eft effe&tus hu-

tur obex ex parte recipientis. Sicut eriam

jusSacramenti , & quando confertur?

igum,

de Euchariftia & Confirmatione fuprà

CIX. Ante R« vide fuprà Yra&.1 r.

dictum eft.. Et ideo.etiam Jacobus de re-

i tm

Exam.4. n.47. quid in hoc $acramento

mifione peccati conditionaliter loauitur

) i'rnkntiam H

fit res tantüm, Sacramentum tantüim,

dicens, Si in peccatis £it , dimittentur el,

; pitm,

utrumque funal.

fcilicet quoad culpam; non enim femper

äiEud»ch(

s. L, Primarius ac proprius hujus Sa-

Vil

«delet peccatum, quia non femper inve-

cramenti cffc&us eft , tollere reliquias

nit , fed femper remittit quoad debilita-

k Ef

peccatorum , id eft , caufare gratiam eas

tem predidam. THzcS.D.-

TT

tollentem.

Patet ex "T rid. Seff. 14. c.2.

A ;

inedam ;

Exhis Colligitur, quid intélligatur per

ExS. Thom. hic q. 30. a. 1. in fine corp.

teliquias peccaterum, INon enim per eas

"tht y

ait : Principalis effeilus bajusSacramen-

intelliguntut peccata mortalia , inadyer-

'ptio,

i eff remif[o peccatorum quoad reliquias

tenter in confeffione omiffa, vel poft

*(ot lmp

peccati , d ex confequenti etiam quoad

;eam, aut Viatici fumptionem commilfa.

mt,?[;m'ft

eulpam ,fi eam 1nveniat,

Quia aliàs hoc Sacramentum per fe cau-

Mo]ligiu

IDeclarat bboc ibidem :Sicut Baptifmus

faret gratiam primam , .elfcti'iue Sacra-

L li,

eft quedàám fpiritualis regeneratio, &

mentum tnortuorum. Nec intelliguntut

*b fnfi

Poenitentia quzdam fpiritualis fufcita-

peccata venialia, quia & hzc , licét nog

"Ünitie t

tio , 4ta Extrema Undio quzdam fpiri-

primaria, funt tamen propria matería

33, Ef

zualis fanatio vel medicatio. Sicut autem

4

lr

Poenitentiz. Nec obligatio ad poenam

£

«corporalis medicatio prafupponit cor-

temporalem dimifsà culpà reftantem»

poralem vitam in medicato, ita fpiritua-

quia edam hzc fpe&at ad poeuitentiafa

tj //0/ /

lisfpiritualem. Etideo hoc Sacramen-

ratione partis integralis ejus, qu eft fa-

! (æ[?lfm

tum non datur contra defe&us , quibus

tisfa&io. Nechabitus vitiofi, quia hi non

fnum,'m

fpiritualis vita tollitur , fcilicet contra

tolluntur..nifi per a&us oppofitos fzpe

3

Pt p

eccatum mortale, fed contra illos de-

repetitos, Nec fomes peccati, quia illa

MT

;

Á

p *

fe&us, quibus homo fpiritualiter infir-

manet in homine .etiam poft convale-

amatur, ut non habeat perfe&um vigo-

fentiam, Intelligitur ergo torpor quie

flmgm U'ï äl

sem ad a&us vitz, gratiz,velglorie, Et

am, languor , feu debilitas ad operan-

? fl |

hic defe&us nibil aliud eff , quàm qua-

NH efte

-dum bonum, .caufata partim ex przce-

dam debilitas &ineptitudo , qux in no-

dentibus peccatis , mediantibus pravis

N

! !ER()

bis relinquitur ex .peccato actuali vel

.habitibus ; ac difpofitionibus inde rcli-

"at

ïogïüginali : &.contra hanc debilitatem

€is, partim ex ipsá infirmitate corpo-

horao roboratur per hoc Sàcramentum,

tris, partim ex recordatione peccatorum

L M-US

Sed quia hoc robur gratia facit , quz fe-

anté commifforum & ïtentäü'onibus Dz-

PRY

o l C

cum noa compatitur peccatum, ideo ex

amonis.

Nf

I

æonfcquenti ; fi invenit péccatum fïa'ü-

Hinc effe&us thujus Sacramenti «ft

-

aug- —

lz'ï'(ll

m

De Extrema Untliane;.

11ày

augmenmtum: gratim habiualis habentis — $2.2:4.. Quia cümim infantibus ufü. ra-

l

fpeciale jus ad fpecialia Deei auxilia, quae

tionis carentibus non fint reliquiz pece

ul

infirmumconfirment, tum contra di&tum:

catorum, non enim peccárunt pet vifum;

i

languorem , tun: contra Diaboli tenta-

auditum,&c, non funt capaces hujus $a»

lt

tiones , tum ad actuum füpernaturalium

cramentt.

Effe&tus autem fecundarius,.

j

elicientam z. & hoc eft tollere reliquias

nimirum fanitas corporalis, ceffat ceffan-

H

peccatorum. Qusz auxilia exprimuntur

te primario. Ergo.

j

per illud Jacobi Et allewiabit eum Dio-

3. Pars patet ex verbis Apoftoli : In-

j

gunus,

s

ormatur quis in vobis. Hinc licet fanitag

j

n

& 2. Effe&us fecundarius & minüs

fpiritualis fit principalis.effe&tus hujus

Sacramenti, illa tametr non datur; nifs

principalis hujus Sacramenti eft allevia-

tio quedam zgritudinis corporalis , imó

fuppofiti infirmitate corporali , ut patet

HPï

qu

interdum. perfe&a fanitatis. corporalis

ex $. T hom. q. 32. a. 1. ad. 2

tecuperatio , /7 feeundgam: Dei providen-

lit

Bt. 2. Probabilius eft.quód hocSacra-

d

tfam (ut loquitur Trid. citatum . falutz

mentum fit dandum pueris graviter in-

p

anima e:rpedierit.

firmis , quamprimüm fünt doli ac pec-

r

Ita Colligitur ex illis verbis D. Jacobt

cati adeoque & Pocnitentie capaces, licet

T

éit. & alleviabit eum Dominus , non fo-

nondum habeant fufficientem difcretio-

lum i fenfü anté explicato:,. fed & ab

N

nem pro fufceptione Euchariftiz,

ul

infirmitate corporali,

Rato : Quia hoc Sacramentum eft

u

Wl

H 3, Effectus hujus Sacramenti nor

confummativum Sacramenti Peniten-

u

producitur nifi poft ultimam Unctionem..

tiz.

Qu

EaS. Fhom.hic q. 50, a. r. ad 4. dicensz

&. 5. Furiofis & amentibus perpetuis

Quando [unt multa atliones ordinata ad.

Qd

non poteft validé hoc Sacramentum ad-

4

anum effellum » ultima efF formalis ve-

mirriftrari., minis licite. S.Thom.q.32,.

é

hig

ffelin omnium pravedeniium ,. c& agit $n

3.2

viriute eaY um

Et ideo im ultima Un-

J

Katío : 'Fun quïa.fünt ficutpuerr, nom

&lione gratéa infunditur..

quidem ztate,íedjudicio. "Tum etiam

Eumü

o

Ratío ; Quia hoc Sacramentum ante

quia hoc Sacramentunr non. datur nifr

uitimam Uncttonem: non eff comple-

POF

illis , qui illud aliquando agnoverunt , ut

"d

tum, cüin omnes Unctiones fint de ef-

aliqualem: reverentiamr exhibeant, Et

Íeniaejus, Ergo.

T

hoc ad differentiam Baptifini, qui eftSa-

- QUAER O. V.. Quodnam eft fübjc--

€ramentum: extremz neceffitatis , & da-

um capax ExtremeUn&tionis ?

ldfxa'

tur Contra peccatum originale . quod.

CX. m. r. Eft folus homo baptiza-

fon cutratur im nobis ex noflro libero

a

tus, adultus, & infirmus;.

4

arbitrio, ut ait $; D. ibideny ad 2. Ex-

Rátio 1.p.. Quia Baptifm

23

us eft j'aguæ

trema Undctio veró datur principaliter

aliorum Sacramentorunr..

contra actualia peccata, & non contra re-

j

i

- &atío z. p. quam docet $- Thom. q-

liquias peccat? originalis, nifr fecumdüny

D

lp

quod

u

1128

TRACTATUS XIV, Exameu 4.

Y

e

quod funt pef a&ualia quodammodo

ne viserit , & peteret , fi ufum ration

I$

lió: (

fs

confortatz , inquit ibidem a. 4. ad 2.

haberet. Hlinc graviter peccant Parochi

Dixi , amentibus perpetuis , Si enim

(ait Catechi(mus Komanüs) qui hujus

Á

4 Ti

haberent lucida intervalla, in quibus hoc

Sacramenti exhibitíonem differunt , us-

ligbi

Sacramentum recognofcerent, poffet eis

que dum in&rmus fenfu & ratione pri-

dhepltt

in illo flatu conferri, juxta S. Thom. cit.

vetut,

mmcntap

2.3. 1 6;

CXI. &. $. Probabilius eft, quàd fi

mit

iundinf

Oppono : Sufficit , hominem fuiffc in

quis veré fanus hoc Sacramentum fufci-

peccato originali ; quod probatur: Nam

dum4

peret, nihil füfciperet , & graviter pec-

fá daretur homo adultus,ut B. Virgo, qui

caret ipfe & conferens.

folus infit-

E

fxiüia w

jj

totá virà, five ante , (ive poft Baptifmum

Rano : Quia juxta di&ta

nullum peccatum .a&uale commififfet ,

mus eft fubje&um capax hujus Sacra-

UER

illi hocSacramentum poflet validé mini-

menti, ut patet ex verbis $. Jacobi,

um

flrari.

*

z. €. In eodem morbo & morbi ftatu

Ergo.

QT

Ad hoc negatur totu

ni. Ratio eft ad-

hoc Sacramentum non eft iterandum. Si.

3b vl

du&a pro 2, p R. 1. & pro R. 2.

veró flatus morbi mutetur, & mortis pe-

tavel

E. 4. Hoc Sacramentum non eft con-

ticulum effe defiit, poeft iterari , quoties

hr

ferendum in quavis inGirmitate, fed gra-

tedit periculum mortis , modó inter u-

T

vi, fic ut judicio peritorum zgritudo

tamque Un&ionem notabile tempus

"rinigfi

intercedat.

apta fit inducere mortem , & de pericu-

| &aciat, i

lo timeatur. Ita$. Thom. q.22. a. 2.

Ratio

Quia hoc Sacramentum, in

Ratio

eodem morbi ftatu femel fufceptum, füf-

Afttg f

Quia hoc Sacramentum eft

DEuny

ficit ad effe&us fuprà infinuatos infirmo

ultimumremedium, quod Ecclefia poteft

ntyf

conferre , quafi immediaté difponens ad

neceffarios : flatu-veró morbi mutato &

Ptf

gloriam. Ergo debet folàm dari illis in-

periculo redeunte nova medicin

f eft ne

"ts g

ceffacia.

Ergo.

firmis , qui funt in flatu exeuntium.

"HOnfy m

Nota, hoc effe verum de periculo

& 7. Qui hoc Sacramentüm mini-

Wüttgey

flraret infirmo laboranti communi &

mortis aon qualicunque, ut dum quis eft

,Ubl

ducendus ad patibulum, fed de ec,quod

ordinario & minimé periculofo motbo;

MU

eft exinfirmitate naturali, vel ex accepto

mortaliter peccarec , Sacramentum ta-

t!U'V 4 Pamch

vulnere , non tamen eft exfpe&tandum,

men eflet validum.

Vnecef

níquedum infirmus jamjam velit exhala-

Ratio : Quia Apoftolus per illa verba,

mhibifiong

re animam , fed dandum, quando adhuc

Infrmatur quisin vobis, pco fubje&o ct-

4-*(.2, S,'Sa[

eft integris fenfibus , ut cum majorireve-

paci agnofcit eum, qui eft veré infirmus.

öPm&iS t

rentia & fru&u recipiatur. Si tamen ne-

Ergo Sacramentum effet validum. — Ve-

" froy

ele&um fit , vel infirmus repenté fenfi-

rüm quia effet contra communem lenium

|

|

bus deftitutus, non fit fui compos, non

Ecclefiz , efet illicita adminiftratio.

'Wllu:Tu

:*fdös f

ideo omittendum, fed dandum efl, fi ni-

&. 8. De difpofitione füfcipientis lo-

ïmþïflis; ;

znirum fit talis, de quo conflat, quröd be-

quendo , debet is effe in gratia. -

Ratio:

hi

De Exirema Ontlione.

1129

)

Ratío : Quia Extrema Un&io eft $a-

pluralitas non tollit unitatem hujus Sa-

AW

- etamentum vivorum,

&

cramenti, quia inftrumentaliter tantüra

iW

operantur? mutatio autem martellorum

Vide faprà quod extat preceptum de

W

fufcipiendo in articulo mortis Sacrameü-

non tollit unitatem operationis fabri,

P[i'

toPoenitentiz & Eucharifliz. Quz duo

Nota tamen hic verba, que $, Thom.

ibidem premittit : Quamvis in Euchari-

/

Sacramenta poffunt etiam iterató fufcipi,

(j

l

fi in&rmus poft Extremam Unctionem

ftia, fi poft confecrationem panis moria-

i

- aliquamdin füpervivat. Vide fuprà Tra&.

tur Sacerdos , alius poífit procedere ad

confecrationem vimi , iucipiens ubi ille

Pti'

41. Exam, 4. n. 43. 2n & quomodo Eu-

dimifit, vel etiam incipere à capite fuper

[

€hariftia poffit Qar.i poft hoc Sacramen-

aliam materíam ; tamen ip Exrrema Un-

i

t£um,

&ione non pote(t à capite iucipere, fed

?m- ,-*

QUZERO VI. Quis eft Minirüea:

!

- hujusSacramenti,

debet femper procedere: quia unctio ia

j

CXIH. &. 1. HocSacramentum à folo

eadem parte fada tantum valet, ac f

T

Sacerdote validé adminiftrari poteft , ita

confecraretur bis eadem hoftia ; quod

(f

:'L

patet ex verbis citatis $. Jacobi, Índucet

nullo modo faciendum eft. Hzc ibi.

Ti

E. 3. Hoc Sacramentum non con-

'Presb]tgroä. Vide fuprà in Exam. 1. u.

u

ferur validé à pluribus Sacerdotibus,

.a8. quód Diacenus v.g. hoc Sacramen-

:mpü,

— tum adminiftrans, praterquam quod ni-

quorum unus profert formam , & alter

! hil faciat , infüper fiat irregularis utpote

applicat materiam. Effet tamen validum;

u

| exercens a&um Ordiüis non fui.

Item

fí unus Sacerdos inungeret unum fen-

I

13

in Exam.2. n. 68. quód Excommunica-

fum , proferendo etíam formam partia-

(il

lem, & alter alterum ,. five fimul (ive

)

tionem incutran: R.eligiofi, fine privile-

t

gio aut fpeciali licentià Parochi Clericis

fucceffivé. Qod tamen non eft licitum

d

vel Laicis Sacramentum Euchari(lie vel

nifi in extrema neceffitate, in qua time-

Un&ionis minifirare aut Matrimonia

retur infirmus fine hoc Sacramento dis-

y tl

folemnizate ptzfumentes,

ceffarus , nifi plares fimul inungant di-

veríos fenfus.

TT

Excipiuntur ab hac Ceníura meritàó

D

Religiofipietatis zelo du&i, exinterpre-

1. Dar5 patet ex illis verbis $. Jacobi:

tf

-tativa Parochi licentia, infirmo in extre-

Orent fuper eum ungentes , id efl, qui

ma necefTitate conflituto, per Sacramen-

ungit; debet orare feu verba £orme pro-

ti exhibitionem fubvenientes.

ferte.

j

"

1u. 2. SiSacerdos ante omnes Unctio-

- Aatfo 2. p. eft

: à pari de Euchariftia

j5

Téspera&tas moreretur , poteft alius per-

qua fubfiftit , ; una Species confecretur

ab uno , altera ab alio Sacerdote.

!

|gere,ubi prior defiit, & perficere.

jj

. ARatio : 'Tum à pari de Euchariftia, fi

Ratio 3.p. Couia effetcontra ritüm to-

J

Sacerdos moreretur póft Confecratio-

tiusEcclefiz , qux tamen cenfetur con-

nemPanis; Tum etiam quia , ut ait S.

defcendere extremz neceffitad.

^

j

QU/ERO VII. Quanta eft nece

Bï:ïa-;

3 ïþomf»q. 29. n. 2, ad 3. , Miniflrorum

a

Dddd ddd

j

hujus

tsss

1130

TRACT. ATUS XIF. Examenm 4

"

hujusSacramenti, & quanta obligatio ad

KRatio : Quia Fideles habent ]s ad

P

::v

1

1l

1

l

lh

ilud (aliaque Sacramenta) miniftran-

hocSacramentum , & curam gerentes vi.

[

Q

x

officii fui ad ejus. miniftrationem fe ob-

PU

dum, przfertim tempore peftis?

CXIIL R.1i. HocSacramentum non

ligárunt.

Etrco..

Fo]

m

eft neceffarium neceffitate medii ad falu-

at

Bz. 3. Ad Sacramenta mini(tranda flri-

tem, 2. Nec neceffitate precepti à Chri-

&iüs tenentur Parochi quàm Epicopi,

«t din

fto vcl Ecclefia pofiti. 3. Eft tamen valde

Ratio : Quia Epifcopi funt ficut caufe

5tzme

urile.

Mu D.

univerfales, qua operantur per caufas

Katio Y. p. Quia hoc Sacramentum

particulares fibi fubje&as , uti Parochi

u uD

non facit ex inimico Dei amicum ; fup-

Epifcopis fubjiciuntur, Ergo Epifcopi

quisim

ponit enim gratiamDei , càm fit Sacr

non tenentur , nifi in cafu valde raro &

tide

a;-

"mentum vivorum. Ereo.

magnz neceffitatis , ac in defectu Paro-

1

"t fdj

chorum.

;

Ratío 2.p. Quia tale præcegtüm nul-

n 14

lbi extat.

.CXV.: Certum eff , quàd Parochus

ibf

3. Pars patet ex effectibus hujus Sa-

teneatur fuis Parochianis pefte infe&is,

* ia

eramenti fuprà affignatis,

per fe vel per alium , etiam cum eviden-

At f

Ex quo Sequitur ;nullum fub mortali

tiffimo vitz periculo- exhibere Sacra-

m &$

teneri ad hujus Sacramenti füfceptionem

mentum Ponitentiz. Ita Chriftus Joan.

"t onnja

feclufo contemptu , fed contemptus eft

I0o. Bonus P

affor antmam [tm:m ponit, l'f"

A erdeor

mortalis. . Hinc S. Thom. 5. p. q. 65.

ovibus [iis.

4

'lrditum

4. 4 ad 3,ait z Licét omnium Sacr

en-

Ratio : Qu

ia P*afbcäoa ut animarum

Aacdbi.

-torum. contemptus fit faluti contrarius,

Paftor? ex officio incumbit curare; etiam:

EY

non tamem eft contemptus Sacramenti

cum perículo: vitz , ne ullus Parochia-

Diiisi

ex hoc , quód aliquis non curat accipere

nus defe&u. mediorum: ad' Salntem: ne-

V1UT

Sacramentum , quod non eff de neceffi-

ceffariorum: (inter qua eft Poenitentia ))

tate falutis : alioquin omnes, qui: non ac-

pereat.. Et ad hoc quafi per contra&um

"lmorer

«&ipiunt Ordinem; & qui non contrahunt

( officiam acceptando ) cenfetur fe obli-

li

" Wema

y,

Matrimonium , contemnerent hujus-

gàffe. Ergo.

E h$

inodi Sacramenta, Hzxcibi. De necef-

Ex quo Sequitur, Parochum graviffi-

fütate Sacramentorum vide fuprà Tra&.

mé peccare » fi tempote peflis gr

egene

ID rA

1|

r Exam.4.n.44

j*

orté

L

fuum: deferat , aut aufugiat, nift .

) qu

CXIV.. &« 2.. Probabilius eft,, quód

cum.expreffa Epifcopi licentia alium ido-

j

h

! lg

quicunque animarum curam gerens fub:

neum fübflituat s. imà. hoc fubffituto,.

mortalt teneatur. Extremam: Unctionem

debet tamen animo effe prafíens,, & at-

3 &if

füis fubditiseampetentibus dare;. peccet-

teudere ,. ut: fübflitutus rit&* faciat offi-

etiam graviter', i eansdifferat ufquedum:

cium; Siidoneum Vicarium babere nom

WPUIUS dg«

infirmus moriatur; vel (ut antea n.. 1 16».

poffit ,. nequit: etíam gaudere privilegio:

i Vg

bimeftris abíentia: conceffo à Trident..

M

Ti

. 4 ii Notabili: di&tum ) fénfibus de-

"Q

fütuatur.

Hots&-. rfe-

"pf

Seff.z 2« c. T« cl's.—m:fii:-mnT Nec

2X

fignare;

Em

p

[

De Exirema (Untiione.

**Ilgi

l

fignare, fi nequeat haberi idoneus fuc-.— quodám peticulo, fi illud non fitmora-

Aiter magnum , Parochus tenetur vel per

i| -- ceffor. . Quia ficut milesproprzlio, fic

ille eft condu&us pro tali neceffitate.

fe, vel per alium fuis fubditis pefte 1n-

X 5. Idem tutius & probabilius affe-

fe&is, conferre Extrémam Un&ionem,,

]

. £0 de adminiflratione Eucharifliz perfe

licétalia Sacramenta receperint.

vel per alium , nifi tales fint circumitan-

. Ratio: Quia hujus Sacramenti mini-

-

tiz, quz meritó excufent.

a

ftratio per fe fpectat ad officium Parochi,

Ratiío: Patochus ex ju

ftitia ten&tur

& licét non fit Sacramentum neceffita-

!

j

curare , ut Parochiani fui impleant prz-

tis, eft tamen magnz vtilitatis, ut di-

Gum eít, Proinde Parechusexconfilio

Ul

cepta divina, aliisque non tantumin ex-

u

, trema, fed etiam in gravi neceífitate fuc-

Medicorum fibi provideat de praferva-

»

n

currere: fed juxta dicta fuprà T'ra&t.. 12.

tivis,

. Exam. 3, n. 49.. eft przceptum divinum

Refp. 7. Si omnibus mediis adhibiris

y

de Euchariftia , nonfolüm aliquoties in

Parochus fine notabili vitz fux pericule

d

vita , fed etiam in articulo mortisper mo-

hoc Sacramenrum minifirate. nequeat,

Qum Viatici fumenda.

Erzo.

Communiter ad id non tenetur

»l(kf

A

Nota ex Sylvio, .dari aliqua ( licét

Ratio : Quia juxta diGa hujus Sacra-

j

nog omnia) ex juítitia folvenda, etiam

menti fufccfptio non cadit fub ptzccepto.

Dixi, comrunner nom tenetur; Íü

T

«um evidenti: vitz corporalis periculo,

Tale debitum habet miles de pugnando

enim contingat, quód infirmus nec Sa-

n

vel excubias agendo cum periculo vitz.

cramentum Poenitentiz ; nec Euchari-

j

r

lia fimiliter in przfenti.

ftiam fufcipere potuerit, tenetur Paro-

(

Dixiin R. g. »ifi circamflantia excu-

chus cum certo vitz periculo ei Extre-

T

fent ; Ut 1. in cafu,quo, fi Parochusali-

mam Unctionem impendere.

. quibus daret Viaticum » effet periculum

QUZAERO VIIT. .Dixifli antea, ge-

Ts

. ne alii morerentur fine confeffione, ut-

rentem curam animarum debete tempo-

ii

;

pote qux magis neceffaria eft, quàm Eu-

re peftis fibi providerede mediis prafer-

chariftia. 2. Si periculum vitz in Paro-

vativis, quz funt illa ?

"

cho fit valde magnum , neceffitas veró

CXVIL Refp. Talia media funt v. g.

gï

«t

j

communicandi in zgroto nulla vel mo-

1, Sacerdospeftiferis inferviensnon uta-

H

Iw

d

. .dica, eó quàd pauló anté communica-

[j

tur longà vefle, neillà eos tangat ; nam

umfa'? |

verit, & Parochus fit moraliter certus

& hoc tactu aliquis infici poteft. 2. Non

)'ïi,'lior

de puritate confcientiz ejus , de quà fcit

facilé jejunus accedat eos. ? ,Non nimiura

eum effe valde follicitum.

3. Si pericu-

eis approptiet , fed odorem, naresoccia-

"

M*

lum Parochi fit grave, & per ejus mor-

dendo, & maximé halitum pro poffibili

4!| . tempopulus deftitueretur omni Paftore,

fugiat. 4. Sub confeffione tanta diftantia

g

qui fubveniat peftiferis , & tam citó ac

eflepoteft, quz non impeditaudientiam.

g

- fadlé non poffit haberi alius. -

$. Antequam cubiculum intret, feneflras

W

CXVL & 6. Non obfílante parvo

aperiri, aut ad purificandum acrem &

pellen-

'narf;

! Dddd ddd 2

V

E

m

1152

TRACTATUS XIF, Éxamen 4.

pellendos noxios odores fortem fuffitum

dem przfentes, fed. nofint fervire, tenem-

fiericuret. 6. Si poffioile fit , faciat (ob.

turne quicunque alii Sacerdotes ?

rationem modó datam ) pont ardentem

CXiX, BRc Affitmativé , nimirum te-

ää

D

faculam inter fe & infirmum. 7. In por-

neri Lege Charitatis & Juftitiz Legalis.

$

[

»

recione facrz Communionis, caveat, ne

miniftrare Sacramenta, etíi nulla anima-

fj

A

infirmum manu vel digitis tangat : ob

rum cura eis fit commiffa..

uod ci jübeat, ut os fufficiehter aperiat,,

Katio . Quia ad cafum tantz neceffi-

:

labia diftendendo. 8. In adminiflratione

tatis cenfentur omnes Sacerdotes in (ua

Extreme Und&ionis poteftuti virgtob-

Ordinatione fe obligiffe , & pro eo obe-

longà oleo tincà, qua pefte ceffantecft

dientiam promififle Epifcopo tam Ke-

[

comburenda , fi (it lignea: Velad (imi-

gulares quàm Sxculares, nimitum: vel

lem ufum pro alia neceffitate affervanda,

expre(fé; vel ( eo ipfo quód fint aut fiant

/fi fit argentea». bene tamen femper eft

incolz feu Dioccefani ) tacité. Ergo Epi-

mundanda ex quácunque fit materij.

fcopus omnibus in eo cafü poteít man-

9. Confulat Medicos de medicinis pra-

da»reæ

fervativis, quas feduló adhibeae, fic uc

Nota tamen,, quód Keligiofís maximc*::

N

medicamenta fpiritualia non negligat;.

exemptis non debeat id mandare in in-

fed priüs feipfum per Poenitentiam curet.

dividuo, hnic vel illi, fed. Superiori ,. ut

10, Sacramentus.adminiflratis non diu fe

is.exponat eos, quos fciverit magis aptose

detineat..

Quid f Pralatus. alicujus Ordinis ex-

i

CXVIIL, Zezeturne ctiam. Magiftra-

empti.nolletpermittere, ut ullusfuorumy

tus Civilis ad.illa media: concurrere

pareat Epifcopo ineo cafu mandanti, nec

D:co: Tenetut Parochis providere de

ipfe velit quenquam exponere ?

medicinis feu antidotis » faltem pretio-

Díco , ln tanta neceffitate eos potiüs

fioribusac difficilioribus. lrem juxta pe-

debere parere Epifcopo mandanti, quàay

Bitüalem

ritorum Medicorum con(ilium procura-

Superiori fuo;.

Wt (

te remedia: pro purgando peftilente a&

;ff()) Eu lü;

Ratis : Quia in cafu p

ofito (in ([)'&9.-):

re , ut ex plateis auferantur fordes; pefli-

Superior injuflé contradicit..

lil ii

feriaccommodenturin hofpitalibus,eunv

Nota:tamen;, ineo:cafu Sacerdotes fz--

W g.

ia finemexftructis, ut conflituantur Me:

eulares: magis- effe obligatos ad paren--

dici; Chirurgi, Pharmacopole, &c. Item:

dum, quàm Keligiofos, & ex his nom

ne pe&iferorum mortuorum-corpora ja-

Quidcïsaf

exemptos magis-quàm exemptos, utpa-

€eant diu inhumata ,. &c..

tet, (i confideretur, quid fit exempto.

UJZERO IX. $i peftis tempore .Pa-

Vide füprà Tra&. 7. Exam $. n. 83.

vochialiique Pralati five jufte five injufté

an & quando quis teneatur exponere vi«

abínt; aut pefte laborent . vel Gnt qui-

tam pro falute aaimæ«groximi.

P

—

-

7

- ) 1133

fs-

d

9rj

5*"' )(

EE

€J.

e

| äää

ä&äääägf&&ä

GN O

*

Q

*

li

Qäägäääæ

GE

æmææ

d

9

RO R

3

-

(

Ya

L/

dO.

U

1

:

k

TRACTA I US XW

hi

Ll

d

De.S5 (lCïdWZäïltO Ordinis ,

ni

Wt

TRIBUNAL ORDHNTANDORUM

n

PROLOGUS

Í,l

u

)d

Eus fua opera in fui fi mmmdmcm producere voluit, quantüm

vt

poffibile fuit, ut perfe&a effent, & per ea cognofci poflet. Et

Quj

idco, utin fui$ operibus reprefentaretur, non folüm fecundám

quodin fe eft, fed etiam fecundàm quod aliis influit, hanclegem

Jl

naturalem impofüit omnibus; ut ultima per media redueerentur & perfi-

j

Et

.cerentur, & media per prima, us Dionyfius dicit c. s. Ecclef. Hier.

5

deo, ut ifta pulchritudo Ecclefiz non deefitt , pofüit Ordinem in ea, ut

quidam alis Sacramenta traderent, füo modo Deo in hoc affimilati ;

. quafi Deo cooperantes, ficut & in corpore naturali quedam membra

t

aliis influunt.

| y

Hec fünt verba Angcelici Do&oris hic q. 34. a. 1. in c-

jl

-Qui de Sacramento hoc agit à

»n

-&itæþ 34. Supplem. vfque ad 4o. inclufrvé

d

n

M

i

W

Dddd ddd 5

EXA-

1134

| TRACTATUS Xf'. Examen 1.

;

s

SENS

i

Jio;

&

A )«

2

A

:

23

d

pdl'miztrz

: EOUOSE BQ

z

RY

exRSes

taipto

hd ttm

X AMEN- D

wlo Vic

sl

De Exdmz'neyün[izmndowm & Ordinandorum, ac de

lifopo

aitmm

g q*b.;?/i/trd, ejus mattria , forma,

;z(fm'm d

fibjecio ,

!

f

miniftvo, oftcio , effectu, fn; » oblteatione

linario,

^

ac tempore collatzonis ejus.

Mtztar

ühim

-UJZERO L

Examinatori

ANenne .curh

Fm* d.

quibu"sdam poteft tgitifts

Ttt,

quzrenti» quid petis? quid

agi ?

refpondendum ?

- "ffrmo de Keligiofis precisé Choro

0

L Refpondeo

Peto exa-

deputatis, modofciant legere, & canta-

(it otdin

minari pro prima "Tonfura,

re, ac intellieant quz legunt, & firsi-

þ,liüær &

velquatuor Minoribus, proSubdiacona-

Uindig

tu, &c,

lia; quorum fcientia eos facit fufficien-

tes Ecclefiz & fux Religionis.Miniüros.

1mó poteft Epifcopus illis, de quorum

) l ït&ggm

. mm";e tepriüs Gääre Examini?

doGrina fatis conftat , examen omnino

Wntigy

Affirmo de omnibus tam Religiofis

remitteres quia ceffat ejus finis,

Zf") Cuïl'fiïm

quàm Clericís, Nam frid. Seff, 23. de

, Qualia Statuta Religio noftra quoad

Ht r

reform. Cap. 7, mandat; Epifcepus Sa-

hoc circa noftro: Fratres fecerit , videa-

Pl

cerdotibus €8 aliis prudentibus viris , pe-

tur in noftris Conflitutionibus Dift, 2,

Wirdalg

vitis Divint Legts , ac in. Ecclefiafleis

c. 14.lit. X. ufquead finem. Videctiam

NLUI7

Sauihonibus exercttatis frbi | ad[cinis ,

dica fuprà Tra&. 1.Quaft, r.

b fl

ordinandorum genus , per[onam» atatem,

Teneturue ipfe E

pifcopus intereffo

jm dcgu

f

in[Htutionem , mores,doElrsnam ci fidem

Examini, & quis ille?

diligenter invefliget c& examinet , id eft,

Dico , Tenetiper fe, vel ( utifit in

^

KM

plengi

/ftri&é, Unde Epifcopus non fatisfacit

Germania ) per fuum Vicarium. Debet

m a

fug confcientix ; faciendo folüm Exa-

autem Examen hoc inflituere proprius

rPU ,(im

men perfün&orium , & , ut folet dici,

Epifco

l W

y0 forma.

Hinc Epifcopus & Exami-

fufiüs.

pus Ordinandi, utílatim dicetur

À

f

At

n

» Qu

natores graviter peccant approbando ad

4l5 Epifcopus debet examinare Or-

Ordines , praíertim facros; ignoran-

dinandum ex fua, ad aliam Diæcefimädi-

kk

teme

miffum ?

E

Dico:

j Tonül

WE e

RR

a

-

*

De Sacramento Ordinzs,

It3f

bico- ; Juxta Trid. incum

bit Epifco-

Fidei, quz videri poffunt ex Canitio,

h24

ez

-. po dimittenti , bic enim fcire debet, quid

Quis fit dicendus Chriffianus? quod fi-

& quis pro Ecclefiz fuz utilitate ferviat,

gnum Chriffiani, nimirum Crux ? quo-

Poteft tamen ille Examen committere

modo hzc formanda ? quz in ea lateant

vel fio Vicario, vel Superioribus dimit-

myfteria? explicata fuprà de Baptifmo

tendi, vel aliis à fe judicatis idoneis, imó

Tra&.rr. Exam. s. n.60. & 61 Item

i

& Epifcopo, ad quem dimittitur, Quod

de Symbolo Apoftolorum.

Quotuplex.

poftremum non raró fit in €ermania,

fit Symbolum.

De quo vide de fide

prefertim: dum ordinandus multüàm di-

Tra&.7.Exam.r.n.r4, De Oratione

flat v. g. ftudiorum caus2, à proptio

Dominica ejusque partibus & Au&tore,

Ordinario.

De Salutatione Angelica & Au&oribus

Nota tamen quód Epifcopus ordínans

ejus.. De preceptis Decalogi & Eccle-

dimiffam & jam examinatum , 6 velit,

fiz , & quomodo contra ea peccetur ; de

iij

poffit denuà examinate , non tamer te-

quo vide de Legibus in Tra&,6.Exam,

meátur.

3, ltem de Sacramemis in genere & in

(

. QUAERO II

'ux ícientia eft ne-

Ípecie quoad communia fcitu neceffaria ;

At

€effarta ordinando Tlonfurando & Mi-

De eorum effe&u primario & fecunda-

. Rorifte , & ex

üm

q.uibusï materiis cft exa-

rio, Ícilicet gratia prima vel fecunda , &

ae

minandus ?

Charaétere ; de quibus fupra ir propriis

. 1. De tonfurando Conc. Ttid, Seffz

d

Iocis a&um eft.. Dedivifrone Sacrament?

Q

23. de reform. cap. 4. fic flatuit: Przmá

im vivorum & mortuorum ,. in iterabile

m

Ton[urà non initienur , qui Sacramen-

& non iterabile. De quibus vide Tra&.

tum Confirmationis non fufceperint , &

11.Exanr2.,19. & 20. Ítem eodene

i

Fidei rudimenta edotli non fuerént , qui-

Traét. Exam. 3.

vt

— oque legere ch feribere ne[féiant , j de qui-

Tandem examinandi funt de iis, qua

Jii.

( us probalalis conjeétera nou fit, eut, nom

ad cujusvis flatum & officium pertinent;

T

p faenlaris Pudicii fugrends frande, fed ut

juz fuggerer decurfus hujus operis.

- Deo fidelem cultunz

prafent , boc vite

- QU/ERO HII.. Quid eff prima Ton-

nt

genus elegiffe.

fura? qua ejus materia & forma ?. quod:

&. 2, Ad Minores Ordmes: mom fanc

fubje&um? quis Minifter ? quod offi-

li

il

recipiendi , nifi qui intelligunt. faltem

cium ? quis effe&us? quis finis & obli-

M

linguam latiram: juxta Trid. ibidem

J

gatio? quod tempus collaionis ejus ?

€ap: 11. , fimul tamer debent. fcire ca,

IT& r. Prima Tonfura non eff

n

quz ad fuum: eujusvis Ordinis officium

u

Ordo nec Sacramentum, fed folüm: dif-

fpe&tant ;.

quis aliàs eo fungi nom pof-

pofiio ad . Odines few prxeambulunv

L. fünt

, cüm tamen temeantur. Vide de

1

—

quoddam ,. habetque: fe. confuratus. re—

jj i

Scientia feq. Exam, z. n, r g.

fpe&u ordimtorum eó feré modo;,. qub—-

€m $ lonfurandi & Minoribus ini-

in aliqua. Keligione Novitius refpeétu

&endk folent. cxaminarii ex Kudimentis:

Piofefforum.

)

»

Derke-

v

|

-

Iil 36

TRACTATUS XV, Examen 1.

Declaratuir ex S.'Thom. hic q. 40. a.

&ionis , cüm fit circularis , qui autem

»

: ;!W

2.in c. Quia prima Tonfura non eftSa-

tott

facris myfteriis deputantur , fpecialiter

nl

cramentum , nec gratiam caufat , nec

debent tendere ad perfe&ionem , & ac-

ii

characterem imprimit , nec fpiritaalem

cipiunt dignitatem Regiam, Ergo. Et

aliquam poteffaem agendi aliquid circa

hinc eft, quód prima 'Tonfura etiam vo-

sjat

1

al

Eucharifliam tribuit, fed folüm à po-

catur Corona.

nulspe

pilo feu fxculari ftatu feparat, Ordinum

EK. 3. Subje&um capax primg Ton-

roprié ditorum , Ecclefiaftice Juris-

furz elt Mas Chriftianus feu baptizatus,

TTR

tvf

di&ionis, Privilegiorum , ac Beneficio-

& confirmatus.

rum capacem facit, ad Ecclefiz fervitium

Katto : Quía fcemina ficut noneft ca-

n

& ad pfallenduma in ea deputat. Vocatur

pax O:dinis , ut patebit infrà in E-

f ul

autem prma Ten[zra , quia eff prima

itítum F

xam. 2, n. 12. ita nec prime Tonfurz,

habilitatio ad Tonfuram Clericalem de-

qu& eft difpo(itio adOrdines. EtBapti-

liu: ]

ferendam : qu& poftea augebitur pro-

Ímus facit Chriflianum ,' eftque janua

A0 porta

portionabiliter juxta majoritatem Ordi-

Ut t

Sacramentorum , adeoque & difpofitio-

num,.

nis ad Ordines. Ergo. Porró Confr-

lum

&.2. Prima Tonfura non habet ve-

14 M

matio eft de neceffitate precepti, gravi-

zam materiam & formam, fed quafi.

ter obiigantis,

-'ä-TzTon,ü

Ratio 1. p. Quia non eft Ordo nec

Nota, requiri certam ztatem , nimí-

Sacramentum.

rum feptennium falem , quia requiri-

an

Ratíe 2.p. Quia loco formz habet

tur ufus rationis, (jae eo enim non po-

j Ikam L

illa verba, que profert Epifcopus, 2Do-

m

teft fcire rudimentaFidei ; ille autem fo-

goinus pars bareditatts smea e Caliezs

let adeffe in feptennio.

M!lfïmmm

112, ad bn

sei: tu es qui reflitues bareditatem me-

Quwi Coronam feu primam""l"onfuram

am mibi. Etis qui tondetur, loce ma-

. "iniffor

vult recipere , teneturne effe in gratia, &

"Attdoy

terix habet abíciffionem capillorum.

ea die communicare ?

L

Quid f tonfurandus fit calvus?

Dico :

— Dico, eam ezremoniam debere tali-

Eft de confilio , ?Oh de prz-

"ff Qtdiog

cepto.

"g à

ter, qualiter poteft, fieri, & hoc fuffi-

Ratio

cit,

Quia juxta di&a non eft Or-

Pa

do nec Sacramentum , nec gratiam cau-

rgo,

E

x his prima ToiliteKe poteft defi-

niri : Eff levis detonfo capillarum ab

fat, &

V, &

ferri.

poteft etiam poft P.ra'ndïium con-

£Pi/29pa Ceremoniis . Ecclefraflicas fer.'ia,'

"ire Ej

Qui vult tonfarari licité , teneturne

I].m 0 b

qua ma[culus tyrocinto myflerzorum Dei

anitiatur.

effc immunis ab irregularitate ?

m

ä:xad, s1odum coro-

Cur Tonfura .;Ixa?c

Ratéo dubitandi eft ; Quia juxta facros

lt n

ng?

Canone: lrreg

o

ularitas folüm tmpedit fuf-

M Hg

*(

Dico cum S.D. q.

40 3. 1. inc.ldeo;

ceptionem O:dinum : $ed Corona n

krl(u

2

W ii

qu corona eft figoum Regul & perfa-

1

eft Ordo.— Eägo.

Ajïrmd-

p

D: Sacramento Ordinzs.

1137

j

A.[?frhd.

Ratto eff : Licét Corona

ficiorum , prout di&um in Declaratione

M

tion fit Ordo , facit tamen hominem ha-

R.rom

bilem & idoneum ad Ordines , & ad alia

(

&.7. Finis Coronz feu primz Ton-

l

in declaratione R. 1. affignata , & qui-

fürz juxta anté dicta ex Tridentino eft,

u

dem juxta Ecclefiz ftatutum , irregula-

Fidelem Dro cultum praftere.

titas veró facit inhabilem ad fimilia. Er-

Ex quo Sequitur , graviter peccare

"

go talis peccat. Ex quo patet ad Ratio-

eum , qui fufcipit Coronam pracisé

nem dubitandi, diíI. min,' Ita tamen ut

i

ideo , ut fugiat forum fzculare, ut patet

fit difpofitio & janua ad Ordines, coac. ;

ex Trid. cit.

Quia agit Contra mentem

m

(ecus , negaiur.

Ecdefiz, & non preftit Deo fidelem

i

— Qui vult tonfarari , quam vcftem de-

cultum. Et gravius peccatum eft, 6 fi-

bet fecum portare, ut ea indatur ?

mul alatur ex proventibus Ecclefiz: (ic-

ufu:g,

- Dico : Debet fuper brachium fini-

ut fi quis ingrederetur R eligionem ani-

d-

u

flrum po:tare fi uperpelliceum , & in ma-

mo non manendi , mortaliter peccaret,

i

nu dextra candelam. Quare vocetur fü-

quia contra Rel

i

l

n

gionis voluntatem aj»in

T

perpelliceum, vide n. £. inR, z.

tur expenfis ejus.

R.4. Minifler ordinarius & per fe

gm"r'

Quid [i quis primá Tonfurá infignia-

primz T'onfure eft folus Epifcopus , &

tut fine dntentione afcendendi ultra ?

Y

quidem

As

Dico.; Non peccat, cxteris paribus.

initiandi,

ïius i;gün; Ordinandi feu

Rato : Tum quia id nullo jure di-

qu'uï;;

Ratio 1. P. Quia deputatio ad cultum

vinoaut humano prohibetur. Tum quia

n

divinum pez:fe debet fieri per fummum

ilegitimus ex difpenfatione Epifcopi

tembi

Miniftrum , ut arguit $. Thom. q. 40.

poteft promoveri ad Minores, & ad fim-

2.2.ad 2

Dixi, erdizarins ;

uia ex

plex Beneficium; qui tamen non poteft

n[umg-

dj

commiffüone Papz poteft effe fimplex

afcendere ultra , nifi altior. difpenfatio

(,:;

Sacerdos.

detur.

Ratio 2. p. A&us Jurisdi&ionis per

Qd ff Tonfuratus ab

^

ky

fe & ordinarié non fit nili à Miniftro

ciali caufa nubat ?

sque'.u»llä" fpe-

ordinario & proprio : Sed conferre pri-

Dico , peccare venialiter. — Rario :

mam Tonfurám

di

a.

ei? a&us Jurisdictionis,

Quia deferit ftatum, quém aliquo faltera

um

Ergo.

modo implicité promifit Ecclefix. Vide

"

IV. B&

- Officium To;lfur'at»i eft

fuprà Tra&. 7. Exam. 3. n. $&. deeo,

fervire Ecclefie , & canere in Ecclefia.

qui ab Ordinibus Minoribus retrocedit

íam ob rem vocatur etiam à quibus-

ad Laicatum.

r

,g'm-

dam Pfalmifta. -De pfalmiftatu vide plu-

&& 8. Pro Clerico pracisé tonfurato

ra infrà in Exam, 2. ante n. g,

j

non eft alia fpecialis obligatio, quàm de-

&. G. Effe&us primz Tonforz cft , fa-

ferendi habitum & tonfuram.

x

"i

*

cere Clericum , ac capacem jurisdi&tio-

Ratzo

*

j

tur alia,

Quia nullibi m juge.invgen-ï—.

nis Egclefïaü;Cg ; privi*»cgiorum & bene-

P

Eecee eee

45;!!0'4

; DiXï:

TRACT'ATUS XV. Examen x.

;fää

*

tondente induitut, —Vocatur fü;)erpef-

; tl [

Dixi , pracise ronfavato . Si enim ha-

beat Beneficium , vel fit Keligiofus Cho-

liceum ideo ,. quia: olim folebat deferri

ii d

£0 addi&us , tenetur ad horas, Ad cafti-

foper tunicas pelliceas de pellibus ani-

at

malium fa&as. Amplitudo ejus figni-

"L

tatem tenetur e& ratione comrfïün'iï, quá:

m

quivis etiam Laicus..

ficat innocentiam vita, qux' relucere de-

Am & quomodo Clericus habens vel

bet 1n Clericis..

irinas,

non habens Beneficium ,. in Minortbus.

&. 3. Duo fpecialia füut privilegie

ilitm pe

vcl. in facris con(fitutus ,. teneatur por-

Clericorum. Unurmr dicitur fzrà alterums

n dif

tare Tonfüratrr vel Clericam , vide fuprà:

Canonts,

Primum eft extra&io à foro

A

"Fra&. 7. Exam. 3. n- 55 56.& 57

feu judicio Sxeulari ac civili ad Ecclefia-

futio C

Be. 9 ProconferendaCoronanon eft

fticum, ad' quod' reducitur immunitas

las l

flatutumcertum tempus; fed poteff con-

feu exemptio à tributis five gabellis,exa-

qu a

&ionibus , &c. au&toritate laict impofi-

ferri quotidie , (ive dies feflus fit , five

ünater

nonz poteítetiam conferri (imul cum:

ti$, etiam. quoad bona patrimonialia,

agntlt

Minor.ibus..

ni(t (int res negotiationi expofitz , &

Wtettiio

' Qui Coronam fufcipit irr aliqua cen-

quidear non proe bono Ecclefiz. De quo

Vttt, ac.

füra , fitne'ex hoc irregularis *

vide Tract, &, Exam. $. n. 80. in. Sup-

Aone

Dio: Nonfitz A« Qtim nul-

'pono 2. Alterum, fcilicet Canonis , eít..

adlls fm e

libi in Jure flatutum eft..

Quod /7 guisfuadente Diabolg

lericum

RI.PE&HECC'«

percutiens fit excommunig

» De quo

QUJERO: IV. Dixifli anté ,. quód

od f

effc&us. Coronz fit effe Clericum ,. dic

vide 'Fract, r4. Exam. z; £ 68.. ubi ex-

14

mihi, quid eff Clericus ; 'vel Clericatus?

plicatur hec excommunicatio , & quis

j

Qlfwfo r

quz ejus veftis? quePrivilegia? qua eis

intelligatur nomine Clerici..

2

Proditori

INot

-s

prohibita 7

&, quó

d. juxta T

rident, Seff. zf..

(s nf

V. B5 T.

Beatus IGdbms relatus itr c..

c-6. nullus. primà. Tonfuür$: initiatus;.

Atep Cle:

1. difl. z1.ait : Clericos hinc appellatos:

aut in Minoribusexiflens privilepio fori

"iptcjg

eredimus ,. quia Matthias forte ele&us:

gaudeat,, nifi Beneficium Ecclefiafticum:

"fs

eft .. quenr primum per Apoftolos Icgi-

habeat ,.aut Clericalem habitum: & T'on-

M

1us ordinatum. . Cleros enime græcä',.

füranv deferens alicui Ecclefiz? ex mau-

W&q. L

Sors latiné, vel liereditas dieitur.. Pro-

datoEpifcopi inferviat, vel in Seminario

prerea ergo dicti funt Cleric, quiede

Ciericorumr, aut im aliqua Schola vef

forte Domini fünt, vel quia Domini

Univerfitate. de licentia Epifcopi quafr

partem. habegt, Generaliter autem Cle-

in viz ad' majores Ordines fufcipiendos:

verfetur.

xici nuncupantur ,. qui in. Ecclefia Der

deferviunt. Eixc ille EHlinc Clericatus

VI. Refp

*

». 4,. Clericis im fþlecïe*vg'gïa-;

eft flatus feu:di

gnitas corum» qui ad eul-

fünt prohib

dta.-

tum Deifinr deputatiz.

Primo crapule & ebrictas, exceffiva:

& z« Veftis Clerici precisé tonfura-

convivia, publica" tabernz, ut nimirum

Bas: n'eaïfä'quenænr,; mü: ex: caufa: it.i*-w

t eft fu g"er;gel'iïæum z g,uæ ab Epiffz0901'

Aeriso

mERS

D

De Sacramen:ä Ordinis.

1133

meris. ",'gïide Tiadt, $, Exa

m. 3. n.83.

bellantibus. Ecibidem n, 12 $. de atfi.

ii

&feq. de Clerico beneficiato , qui ex

ftentibus in bello.

l

Quinte. Prohibetur. :Clericis fordida

crapula infirmatus efLimpotens ad horas

l.

dicendag.

Avatitia, me nimiüm inrendant corta-

l

Steundo. Clericis prohibetur agere

dendis divitiis, "Vide füptà Tra&. 7.

hiflriones, incedere latvatos , induere

Exam..6. n.89. quomodo Clericiteuean-

i

habitum perfonatum, imó & intendere

tur ad eleemolynas,

dtem X rad. 8.

t

nimiim hiftrrionibus, choreis , obfceenis

Exam.2.n.2 1. & 'fegq. de dominio Cle-

i

&omeediis & fimilibus,

£icorum, quz bona teneantur erogare

d

Tertió Clericis pro&ibetur, nedudant

jn paupetcs. . .Ad .exürpandam avari-

W

ad aleas vcl taxilles, quo nomine iutel-

tiam Johannes XXII. inExtravag. $pon-

r

ligitur talis lufus , qui fortunà magis

dent./.De erimine falfr. genera'iter qui-

dem omnibus, in fpecie veró Clericis

JW:'

quàm arte regitur.. Imó & prohibetur

j

eis generaliter ludus chartarum, fi non

fub pcena privationis beneüciorum &

1

fiat recreationis, fed Jucri.causi, & fre-

inhabitadonis ad ea impofterum obti-

t

quenter, ac.cum periculo fcandali, vel

Aeuda prohibuit Alchymism , & aurum

amiffione temporis divino cultui aut

vel argentum per eam fa&um ,.cüm fit

Vel pro pecunia

Íophifticum & falfum.

*

,td

fludiis impendendi.

jj

zefpe&tu Eeclefiz acceptá, & pauperibus

SSexto , Sordida mercatura , .prout

1

eroganda. Dedudovide fuprà Iract.9..

explicaum eft füprà T'radt..9. Exam. 9.

N

Ms

Exam. 4. n.77.& feqq.

;n.i8 r.

i

Qzarió "Geítatio armorum , puta,

BSeptimio Venatio, prout.explicatum cft-

proditoriorum & offenfivorum , ac in-

Tra&t.9. Exam.3. n.4 ,

À

E

:

^

j

!

«effus inflar laici ut. militis armati. .Si

JOtlavo Pronunciare fenteniam - fan-

! T

TUj

tamen Clerici tranfeant in itinere .per

guinisautilli intereffe. . -De quo actum

jf

loca periculofa, :non «eft ei illicitum.pro

eft fuprà Tra&. 9. Exam, 2. num. 19. &

302

j

fua defenfione , & ad hoftium vel latro-

Té

num terrorem arma portare. 'Vide fuprà

fPlura

alia Clericis prohibita videaatue

1

àn DD.

r

"Z'ra&. 7- -Exam.-y-.'.n. x».z4. de Clericis

n(

Olf W

"1

"

m

«é

fit

(l

-ït:l'

EÉcecece 2

E&XA-

ul

Micenee

1140

TRACTATUS XF, Examen a.

EX P

W

G NS

VNSO

C

jurim

Bs

A 59;

"E

ái

QeRRES EX

-

bt !

SuISSNUS

i Tud,

&;10,

EXAMEN Il

RT

-ürttonia

id q

De Ordine im Genere. — De ejus exiflentia, effentia, in-

d t

f'itutione , divtfione , materia €9' forma,

agiti

effeciu,.

m M

requifitis, Munifiro, tempore,

fzäjä&a,

Il4,1;d

€9 loco Ordinationis.

HMW!

3 Cl

UJEROIL V-Datum'e ínÉc-

'

mís eff ceremonia feu fignum fen&bile;

,«l-i.' PJ;'

(f

clefia Ordo ? Eftae Sacramen-

utpatet, nimirum velimpofitio manüs,

ufen

tum? Quid eft? quando infti-

vel. externa traditio mareriz. feu inflru-

:M) X( [

tutus? & quotuplex?

menti cujusdam , v.g. Candelabri vel

& 0rk

VIL Refp, r. Datur Ordoin

Calicis, &c. — z, Eft ignum permanen-

aiet m

Ecclefia. Eft de fide ; Ec $. Thom. q.34.

ter inftitutum ; Quia ritus ille initiandi

Jtron

VI.

minifltos Ecclefis continua Eccle(im

Ratto S, D. eft

"o adion

ääd*u&a in þfologo hu-

praxi ad nos eft derivatus ab: Apoftolis;

T thqer

jus Tra&, Et in Sed Contra fic arguit:

ficut eaim Chriftus Eccle(ijam.fuam vo-

A. fj

Quz lant à Deo, ordínata funt;. Rom.

luit effe perpetuam, ita & Ordinum di-

51 CMf

13« Sed Ecclefiaà Deo eft, quiaipfe eam

gnitates noluitin Apoftolis finiri , fedim

N m

r

zdificavit Sanguine fuo, Er

go Ordq in

Succeffores transferri«

3

uód. adí(it

u Qllla Tlor

Ecclefia effe debet;-

infallibilis. promiffio. & collatio gratia ;

Refp. 2. Ordo eft Sacramentum.. Eft

t tf

patet ex illo 1. ad 'T'im. 4. Noli negli-

r

de fide contra hereticos ;& eft S. T ho-

x

gere gratiam, quz in te eff, quz dataeft

Mi

mza.3-q. cit..

tibi cum prophetiacum impuürione ma-

LUR

Ratro : Sacramentum i& . communi

nüumr Presbyterii, id eff , ccetàs Presby-

faprà Tra&. r:. Exam. 1. n« 2. defini-

l'?mc fj

terorum cumEpifcopo Ordinantefüper

QW Ch,

tum fuit , quàd fit fignum fenfibile rei

eapüt Ordinandi in Presbyterum manus

f ".m/l/i!e

facrz fanctificantis homines, feu ezres

imponentium, Ergo,&c, Seddehoc

Ilf Lf)

monia fenfibilis permanenter inflituta;

flas.

plura dicere fpe&at ad Controverft

;'r

odf (

babens infallibilem promiffionem gra-

Nl y.

W

tiz in ejus ufa: infillibifiter conferenda ;

Nota, quód, ficct in quovis Sacra-

"

j fR

Que defmito ibidem explicata fuit,

mento trja diftinguuntur , nimirum Sa-

Ufu

&ntm

Subfumo : Sed Ordo feu Ordinatio ha.

cramentum tantum.

3. Res tantàm,

j DOn ye

i

3»Kes & Sacramentum fimul; Ita &in

ïagt hæg;xiä.. E:;g,.o. Mïn.—u ?robe«lngri—

hoc

* M

JDe Sacrámento C*rä'z'izz"!,

1141

hoc prímum eff externus »itus feu Or-

Chriflo inftitutum. r uftima: Coena-

dinitio, 2.gratia 3. Cbara&ter. Dequo

Luc. 22.. Hoc f:wi:e in meam CoHnitnmio-

T

YANOneY.

vide Tract. 11. Exam. 4. n. 47.

R. 3« Ordo , ut eft Sacramentum ,

Ratio ibidem prim» propter Dei Sa-

phyfice definitur (ic: Eft externa facra

pientiam commendandam , qux in di-

Caremonia fuüb prafcripta verborum

[uné&ione rerum ordinatà maximé re-

fotmá , quà traditur potcílas fpirituale

lücet, tam in naturalibusquàm in fpiri-

aliquod minifterium exereendi , fimul-

ualibus: quod (t

o

gnificatur in hoc, quód.

Que gratia fan&iacans ad illud rié obe-

ReginaSabz videns ordinem miniflran-

unduin, Metaphyficé veró cum S. T hom.

tium Salomoni,non habebat ultra fpiri-

q.cit. a. 2 & Mag. Sent. dcfinitur fic :

tum, deficiens iv admiratione faptentiz

Ordo efl Bouaculum quoddam Íeu Sacra-

illius,

3. Reg. 10.. Secundo ab fübve-

mentum à Chriffo infbtutum, 420 fpi: -

nieodum humanz infirmitati, quia per

n

palis poteflas tradituy ordinato exercen-

us

unum non poterant omnia, quz ad di-

1j

di muiflerium. Écclefaficum , fimulá,

vina myfteria pertinebant, expleri fine

graia,; &c.

magno gravamine. 27150, ut via profi-

W

&&« 4. Ordo, dequo híc agitur, poteft

ciendi hominibus amplior. detur , dunx

j

dupliciter fumi. ^rimo pro ipía exter-

plures ín diverfis officiis diftribuuntur,

iM

na ordinatione ; quam. Epifcopus facit,

ut omnes fint Dei Cooperatores , quo

v

feu pro a&ione five porre&tione alicujus

nihil diviniüis, utDionyliusdici. EHac

Wi

(

tei feu materiz füb certa verborum for-

S.D.

t

Wa. Secundo pro ipfa poteftate Ordinis

VIH. && 7: Septem font Ordines in

Hoc

)!

;

fcu chara&tere. impreflo animz.

Ecclefia, fcilicet Saeerdotium , Diacona-

fecundo modo non eff ipfum Sacramen-

f

tus, Subdiaconatus, Acolythatus , Oflia.

H

:

ï

tum, quia non eft fignum fenfibile; be-

riatus, Le&oratærs, Exorciftatus.

Ita

*

(

netamen primo modo , quia fic habet

S. D.q.cit. a. 2.

ol

Declaratur ibidem:. Sacramentum

li

omnia ad. rationem Sacramenti requifi-

qui

d

ta, eique convenit data Sacramenti defi-

Ordinisordinatur ad Sacramentum Eu-

nitio,

u

chariftiz , quod eftSacramentum Sacra-

Hinc cum

mentorutn. Sicut enim templum , &

)uod. Cbaratler interior. fit efintialiter

altare, & vafa & vefles, ita& miniflri,

[

& princiyaliter ap[um Sacramentum Or-

qui ad Euchariftiam ordinantur, confe-

pl

dints.. Loquitur de Sacramento Ordinis

cratione indigent ; & bxc confecratio

infactoeffe , famendo effe&um pro cau-

eft Sacramentum Ordinis. Ergo diftin-

«

f: nobis veró híc fermo eft de eo in

&io Ordinum eft accipienda fecundüm

vt

fieri; efl enim Sacramentum confiftens

relationem ad. Euchariftiam. . Subfumos

(

in ufu, n

Sed hec relatio fit. 7. modis.

"

on veró fomþ-al-i-ter in re per-

À

Ergo.

f

fl

; 'manente.

Min. prob. Poteflas O:dinis aut eff ad

jj

&& .;Sacramertum. Ordinis .cft. à

confecrationem Euchariftiz , autad ali-

Ecet ece 5

quod

ais

1142

JTRACTAQUS X[f Ex:wim .

quod minifterium ordinatum ad eam:

adhoruminftru&ionem ordinaturOrdo

m:üc

Si primo modo, eft Ordo Sacerdotum.,

le&orum , qui debent tradere rüdimen-

Én ( l

Etrideo, cüm ilfi ordinantur, accipiunt

ta fidei , & IegereProphetías Veteris Te-

v

Calicem.cum vino, & patenam cum pa-

flamenti. Quidam veró funt Fideles

g

ne accipientes poteflatem .conficiendi

& inftrui , fed impedimentum haben-

,

hts

Corpus & Sanguinem Chrifti ; Si veró

tesex demonis poteftate , fcilicet ener..

ii

eftad aliquod minifterium, hioceft velin

gumeni Etadhocminifteriumeft Oc-

Malbo

otdine ad ipfum Sacramentum ,. vel in

:do Exorciftarum.

Ergo.

M

1

[

Hradd

ordine ad fufcipientes.

$i primum,

Meta ex S. Thom. ibidem ad

$. quód

lat

hoc fit tripliciter; Primó enim eft mi-

Pfalmi flatus n0n fit Ordo,

fed officium

- Rto:

nifterium, quo minifter cooperatur Sa-

Ordini annexum.

&t

Quia enim Pfalmi

cerdoti inipfoStcramento, quantüm ad

cum cantu pronuntiantur, ideoPfalmi-

- Ms i

difpenfationem , & hoc pertinet ad Dia-

Íta dicitur Cantor.

Cantór autem nog

ARU qo

coang, cujus eft minifirare Sacerdoti ,

eft nomen Ordinis fpecialis ; tum quía

fl

in omnibus, que aguntur in Sacramentis

«&aptate pertinet adtotum Chorum , tum

-qi ff

Chrifli. Unde& ipfe Chri(li Sangui-

quia noa haber aliquam faectalem rela-

Xnbe

mem difpenfat.. Secundà eft minifte-

tionem ad Euchariítie. Sacramentum:

E » Q

rium ordinatum ad materiam . Sacra-

quia tamen officium quoddam eft, inter

Vg

men& ordinandam in facris vafis ipftus

Ordines largo modo acceptos quando-

Sacramenti, & hoc pertiner ad Subdia-

;

- i tan

«que eemptstatur.

Abf

conum, & ideo acciptunt "Calicem de

IX. R. 8. Ordines bene di

&ïnguuu'-

-MMtors.

manu Epicopi, fed vacuum, cüm ordi-

tür per facros, & non facros,

: Ita $. Dn

iut,

nantur,

Tertió minifterium ordina-

. cit. a. 3.

ER

T

tum ad przfentandum materiam Sacra-

Declarat boc dicens: Ordo dupliciter

Trnta ?

ment, & hoc competit Acolytho; ipfe

dicirur facer, une;medo fecundüm fe,

hiij

enim urceolumeum vino &aqua prepa-

& fic quilibet: Ordo eft facer, cüm fit

: .*fm&tramc

rat. Jnde & inordinatione accipit ur-

Sacrameutum quoddam. . Aliomodo ra-

; i

[

w«colum vacuum.

tione máteriz,circa quamhabetaliquem — i

Minifterium ad. przparationem reci-

a&tum circa rem aliquam confecratam,

| Räfa j

pientium ordinatum non poteft effe ni(i

& fic funttantüm tres Ordines facri,fci-

ïmmem'z(.

fuper imzuados, quia qui mundi fünt,

icet Sacerdotium, & Diaconatus,qui ha-

NG r

jam fünt ad Sacramenta idonei, Triplex

bent actum circa Corpus Chrifli & San-.

am;'

autemeft genus immundorum: Quidam

guinem confecratum: &Subdiaconatus,

Neftamgz

funt omnino infideles , credere nolen-

quihabeta&um circavafa confecrata, Et

l

i

u

tes, & hi totaliter, etiam à vifione.divi-

ideo etiam ei continentia indicitur, ut -

norum,& à coetuFideliam arcendi funt ;

fan&i & mundi fint

Mhrerdog

'Hac ibi.

,qui :fan&; tta&ant,

ffitg t

& hi pertinent ad Oftiarios;/ . Quidam

autem funt volestes«redere ; fed non-

um

Et in Sed Contra fic z;guït S.Them. ;

&um inflru&i , fcilicet (Catechumeni; &

onium

d q]

äDf.fijnas .ELgri impediunt Matrim

€on-

M

*

De Sacrammento Ordinis,

1

Unde fünt unum Sacra-

eontrahendum, & dirimunt jam contra-

plicatum eft.

M

mentum: unitate finis;.

&um ( prout iafrà in lozo proprio ex-

L

licabitur in Fra&, 16. Exam. 6. n,69.

QUJAERO II Que & quotuplex

V

f

Sed hoc non habent quatuor Ordines in-

eft materia ac forma Ordinis ? qualis re-

u

feriores..

Ergo non funt Ordines facri;

quisitur contradus ? quis cft effe&us?

]s

Vide infrà in hoc Tract.Exam, . n.128,

Eftne iterabilis ?

de cxlibatu Clericorsm.

u

X. R& 1. Materia cujusvis Ordinis eff-

His adde , pauló aliter dicí pofle,

duplex.;. una remota , altera. proxima,

gl

quód majores Ordines fint facri ex du-

Prima cft illud inftrumentum , quod or-

j

lj

plici titulo : | 1- Quía propinqniüs acce-

dinando:ab ordinante traditur, per quod

W

dunt ad Euchariftiam ,. ad:quam omnes

aétus Ordinis defignaxur , & in: cjus tra-

i

Oxdines füts inRituti: — z,Quia habent

ditione chara&ker imprimitur. . Secends:

n

annexum votum folemne caffitauis; quo

cjus traditio. Dc quo vide fuprà Tract.

fpecialiàs & firmids Deo confecrantur;

1r. Exam, 1. n. 3. K. 2.. ubi cuivis Sa-

ii

n

qui iis infigniumur. Subdiaconatus in

cramento in particulari affignatur vtra-

|jo

primitiva Ecclefia non erat facer fecundo

que matería. - Forma funt verba Epifco-

j

titufo , qnia non erat ek anmexa obliga-

pi» fgnificantia poteffatem , qux ordi-

nato datüt.

^

Iftd

tio caflitatis , uti nutic ex flatuto: Eccle-

.. Bt. 2. Probabilior & tutio

r Gm&mä

ii

fiz ; erat tamen facer primo titulo, quia

ad Eucharifliam acceffit proximiüs quàm

docet, quód non fufficiat moralis conta-

rg'ï

4. Minores. Vide infrà Exam. 8. ante

Gus materiz ,. fed. requiratur. phyficus.

n.13j.

-

i

fta S.T'hom.hic q. 34.a. g. ad 3« dícensz

Suntue omnes Okd

ines pmgri'ä' Sacra-

Porretfio materie sagis eff de effentie

m

Tenta ?

p

Sacrament quam: iatfos , famen ipfa

jj

Ratio dubetandi eff : Quia alids cffent

verba forma: videntur oflendere,quod ta-

i

plutaSacramenta. quàm feptem.

Gus materia ff de effentia Sacramenti ;

n

Dico : Quilibes Ordo: eft Sac:am*enf

quie dicttur , Accipe boc vel sdmd.

j

Vum..

J

Ratioeff : Quiagliàs (ut ait Gonet)

Ti

Ratie * Quia convenit eis definitio

materia nor videvur fuffieienter applica-

Sacramenti fuperiüs data , caufant o-

ri ordinando, eftenim res phyfica.. Er-

go videtur exigere conra&tum phyficum-

mnes gratiam » & imprimunt charaGte-

Term.-

j

Iu

Etlioc con&rma:t folicitudo,quam onmes:

[

Nec tamer ex hoc fequitur; quód fint

prudentes Miniflri hujus Sacramenti ad—

)

plura Sacramenta

iám ..

uia/ Ordi-

hibent, utordinandus phyficé materiam»

äi

é

h

)

í

Bes Sacerdotio: in

riores nom fum Sa-

tangat. Ergo.

XEL. 5 3. Non eff. neceffarius. con-

i

eramenta: totaliz ,. fed folm: partialia ,

conftituentia unum totalo, fcilieet Sacer-

ta&us phyficus. ímmediatus cujusvis

dotiuny, ad quod omnes alii- Ordises

materiz.

Aeie: Vinunr iv calice contentam:

d

Sferuntur v.dm; ad: fmem , ut anté ex-

«

: gf&at

TRACTATUS

1144

XP, Examen 3,

fpc&at ad materiam Sacerdatii neceffa-

cramentum , in quo non imprimitür cha-

dnn

riam;

& tamen non tangitur Phyüc&

raGter, eft iterabile:

Sed nullas Ordo

ii

&mmediaté ab o:dinasdo , fed íufficit

eft iterabilis. — Ecgo. quilibet Ordoim- ^ gb

tangere calicem. « Qaia. juxia commu-

primit chara&erem.

gt

'

nem hominum ufum, qui tangit conti-

Multa híc dicenda effent de Chara&e-

J

nens, cenfetur etiam tangere contentum,

re, nimirum per quz Sacramentaimpri. — sv

Communiter tamen- obfervatur , quód

matur , quid fit, in quo fübje&o fit , an

lt

panis pateng fuperpofitus immediate

fit indelebilis, an maneat in Coslo , &

ittt ot

&angatur,

ininferno? anfueritin Chrifto? quz o-

wi

Ex quo Sequitur, quod valori non ob-

.

mnia habes fuprà Tra&t, 1 1. Exam. 3

-dinpon

l

ftet , licét fit contra revereniiam , f1 ma-

QUA/ERO III, Quodnam eft fub-

qm du

nus tangenti: fit cooperta ftrophiolo, vel

jectum capax Ordinis ? feu qua fünt re-

dl qu

chirotheca.

Quia veré eft conta&tus.

1b a

Nec eft de effentia ta&us utráque manu

quiíita ad validam , & licitam receptio-

:

x

i

nem ejus?

m T

fat&&us, imó fufficit ta&us unius di

vf'l

o

tiob

XIL,.Be^ 1; De neceffitat

C:ol , us

"tdque

eandem rationem, .. De hoc vide plura

mas&baptizatus, De pracepto efb , ut — um

infrà de materia Presbyteratüs & Dia-

conatüs,

fit confrmatus.. Vel, ut S. D. hic q.35.

Atdtand

à. 4, loquitur , Chara&er baptifmalis

'aincd

B o4. Effe&us cujusr&is Ordinis eft

prafupponitur fufceptioni . Ordinis de

^i j

duplex; unus primarius feu priucipalis,

neceffitate Sacramenti, Confirmatio de -

- Rf

fcilicet graiia fan&ificans fecunda.. Alter

congtuitate,

ufuo

fecundarius, (ilicet character, qui im-

fa.

Katio 1. p

. eft ex S.Th—omþ. hic q.39.

,.

primitur in quovis Ordine, ita ut nullus

Ordo fit iterabilie, — Poffet. addi tertius

a. 1« in c. Clericatus eft quzdam digni- — Quod

tas & prezeminentía prz cateris Fideli-

Päpi/iä, fi

effe&us , fcilicer collocatio in certo ftatu

bus : Sed ea non convenit mulieribus.

J t

vel gradu , fed de eo patet ex di&is de

Ergo. Min. prob. z. Juxta Apoft. r.

lii

piima Tonfura,

Cor. 14. mulieres debent effe fubdite

581 fs

i, Pars de /gratia conflat ex. di&is,

viris» & tacere in Ecclefia, E'go multà

lii

quia omneSacramentum in fubje&o rité

minus poffunt. viris miniftrare Divina.

Ms

difpofito caufat gratiam fan&ificantem,

2, Jura variis in locis mulieribus , etiam

& quidem fecundam, fi fit Sacramen-

San&imonialibus, prohibent intra caft- .

3. Ia

tum vivorum : Sed , ut probatum eft,

cellos altaris confillere , aut Sacerldoti

; Trd. g

qüilïbet Ordo eft Sacramentum , & qui-

miniftrare ad Miffam, aut facra vefatan-

em yivorum, Ergo.

1Nl

gere.. Ergo à fortiori divina minifleria

leff ff-m

Altam pulchrani Rationem dat.S, D.

peragere.

v

hicq.35.a. r. in & & ad 2.ivad 3. Ubi

M ill[u;. s [

Hinc etfi Deipara quoad fan&itatem

r

gam inveniet, qui fciendi cupidus ef.

^

liden

fuetit excelftor Apoftolis, non tamen il--

"r

2. &* 3. Pars ab eodem S. D. ibidem

li, fed iftis Claves Ecclefix à Chrifto

]'.4

Nec Chriftus cam aut

1] (01

ad 2, docetur & probatur fic : Omne Sa-

E

commilTx -fgm.

"t

i

am

1

4

"DeSacrametto Ordinis,

T14$

i

j

-ullam mülïctem admifit., quando in ul-

2. & 3. Pars patent fvprà Tract, 14.

tima Cena . difcipulos ordinavit., .nec

E*Xam- I. 0.33.

quando poft Refurrectionem Joan. 20.

&, 3. Quod.-in adulto Ordinem reci-

piente & qualis requiratur intentio, patet

poteltatem abfolvendi à peccatis dedit.

j

ln primitiva quidem Ecclefiaquedam

füprà (Tra&t. 11. Exam.4. n 36. Quód

p

'feemine fuerunt dicte - Diaconiffz. Pres-

aurem in infante (ufficiat intentio Eccle-

"

byteriffa , Epifcopiflz,:&c. non quód

fiz, ficut in Baptiímo & Confirmatio-

m

fuerint ordinatz , 'fed denominatione

ne., (latim dicetur.

XIV. .. Parvuli ante ufüm ratio-

w

fumptá à virie, feu quia erant uxores

i

nis illicité quidem, valide tamen fufci-

EEpifcoporum, Presbyterorum , Diaco-

bi

-norum du&z ante Ordinationem , qux

piunt quoscuaque Ordines, non tamen

lt

poftea «quoad thorum .à .viris feparate

Epifcopatum formaliter fumptum.

(

cxlibem cum iis;vitam agebant. ltem

Declarat boc Aug. DoGor híc q.39.

juxta $. T hom. q. 39. cit.a. 1. in c. fue-

2,2. in:c. dicens.:; Per paeritiam & alios

defe&us., quibus tollitur.ufus rationis,

li

runt aliquz cum quadam .benedi&ione

d,

(üne tamen 'Ordinatione) :deputate

przftatur impedimentum a&tu : & idee

ad recitandas homilias in officio Monia-

(5

omnia.illa Sacczamenta , quz actum re-

tl

quirunt fufcipientis Sacramentum , iali-

lium;hinc di&e Diaconiffz ab a&u Dia-

Itl

«coni, cujus eft legere homilias. — Abba-

bus non competunt,, ficut Peenitentia,

tiffa de fa&o ítavocatur àPradatione:feu

d

Matrimonium & hujusmodi.

Séd quia

Prafe&ura. | Virgines dicuntur facrz à

poteftates infufz funt prioresa&tibus fic-

It

: :Woto.

t & naturales , quamvis acquitz (int

n

aod Haretici objiciunt de Joanna

pofleriores , remoto avtem ;poftcr'ori

d

Papifíay'fabula eft , & merum hgmen-

non tollitur prius ; ideo omnia Sacra-

j

tum, ut claré .demon(ílrant Auctores,

menta, in quibus.non requiritur a&us

fufcipientis de neceffitate Sacramenti,

/

Videfuprà Tra&, 6. Exam. $. n. 55. &

ÁiN

feqq. an foemina fit.capax jurisdi&tionis

fed poteflas aliqua fpirialis divinitus

m

fpirttualis,

datur, poffunt pueri fufcipere ,. & alii

qui ufu rationis'carent : hac tamen di-

DFJ

Ratio 2. p

. Quia Baptifmus.eft :janua—

.omnium Sacramentorum,

ftiactione 'habità, quód in minoribus

J

3. P4rs de Confirmatione :

Tl

patet CEE

Q;dinibus requiritur. diícretionis tem-

Trid. Seff. 2.5..de reform. c. 4.

Sl»(r

pus de honeftate propter dignitatem Sa-

XIIL- && 2. Hermaphroditus, in quo

cramenti , fed non de neceffitate pr.ece-

mgl

prevalet fexus foemineus , invalidà ordi-

pti;, neque de neceffitate. Sacramenti.

Aatur, -Si przvaleat fexus virilis , ordi-

Unde aliqui, fi neceffitas ad&t & fpes

j

-Batur quidem validé, fed illicité , & eft

profectüs , ad minores Ordines poffunz

j

.

ante annos dif:retionis promoveri £ine

J

árregularis,

!

t I'o PaïS'COn&it;

peccato, & fufcipient Ordinem : quíe

quia tunc ümpliciafr

"1

-c& Íoeminas

quamvis cunc non fint idonei ad officia,

1

z

qua

!&,

F£ff £££

|:

1146

TRACTA TUS

XF. Examtn z.

quz éis committuntur, camen: per a(fue-

fa&jonem idonci reddentur, ^ Sedad

dum impreffionis , sztï i

f/giæï'entï', neg.

m

maj. Sic enim fufficit merà paffive fe

LT

majores Ordines' requiritur. ufus ratio-

habere , àt patet in Baptifmo & Confir-

qu

2»is, & de honeftate & de neceffitate

matione ,-in quibus tamen imprimitur

pr&cepti propter votum: continentia ,

; n

1

chasier , uc poteffas ad aliaSacramenza

[

quod: habent annexum, & quiä etiam

recipienda , & Fidem profitendam, /

lmfflm

eis Sacramenta tra&anda committuntur,.

E $: De amente, qui nunquam fuit

Sed ad Epifcopatum , ubr etiam in cor-

tb p

compos rationis , idem eftac de infante,

um

pus myfticum accipitur poteffas, requi-

Qui veró aliquando. ufüm: rationis ha

ritur a&us fufcipientis curamanimarum

ii

buit, & in eo Otdinem petiit ,. osdinazá

paftoralem ,. & ideo cft ctiam.de neceffi-

(npa

validé poteft ;. fecus,, (i nom petiit, . Vi-

toni.|

tate comfecrationis Epifcopalis , quód'

de: (imilia fuprà Tra&. r 1. Éxam, $. n.

tentnly

ufum rationis habeat.

Quidam autem:

63,

t u

dicunt, quód ad omnes Ordines requiri-

Ratto: T.

tur ufus rationis de neceffitate Sacramen-

: Qaia talis ratione eff per-

türd

petuó. infans.

tktt;

ti; fed ceorum didum Ratione vctXu&o-

ritate non:confirmatur, Eic ibi.

Katio.z. C* 3. p. Sacramenta, quz nom

iO

funt neceffitatis , fed' tantàm. voluntatis,.

Katio ex his patet, quia materia hujus.

o fy

cenfentur repelli , (i: non fuerint petita

Sacsamenti , ut & Baptifmi, Confirma-

tempore, quo poterant liberépeti.; fecus;,

At quí

tlonis, & Eauchariflis non pendet ex

Ergo.

ld aj

fi perita fuerint,

actibus füfcipientium , uti pendetin Pas-

— XV. 3« 6 Ad Ordines debité ac Ii-

,

"l

mitentia & Matrimonio. Ergp fufficit

cité. fufcipiendos adhuc varia. ex patte-

intentio. Ecclefiz ,. & quód: ordinandus

IN i

ipfius Ordinandi requiruntur.

Hiü, ;

aon repugnets

Declaratur. z Kequiritur rim? fa-

Nota tamerm ,. quód infans fic ordina-

ïxn im' 4l

tus gratix. Qiuia quilibet Ordo eft Se-

tus, fa&us adultus non: teneatur perfi-

cramentum: vivorum.,. caufans gratiam:

Óit r ts

flere in flatu Clericali, aut continentiam

I

fecundam. — Érgo (i- fufcipiatur in' pec-

frvare; fed: poffit nuEcte ,. quia nemo

cato mortali, committitur novum mor-

n

* d

independenter à proprzia voluntate poteft

tale..

ebligari ad'votum:continentiz,.

tl

Secundo.. Prerequiritur prima: Tbräï-;

Oppero : Ordinandus debet potefta-

uta; hxc enim eft difpofitio ad Ordinés.

ff,umi,[,d !

n d fm ,

tem fibi: datam liberé acceptare, Epifco-

ut patet ex di&is in Examine praceden-

gus enim dicit ,. Jtcipa poroflatern , &e.

tl

ES

* Boi

Sedinfans nequit fic acee

gta-rq,fcümfca—

T'ertis; EEqüïrïiurcerrææizs, que pro

H-Z. m(

Peat libertate, — Ergo..

URT

uD

Minoribus ad' minus debet effe fepren-

d. boe. difli maj:

Si fit poteftas. data:

nium ,. ob rationem de prima Tonfara

t

N "

per modum eontraétis, paci, vel dona-

It

datam: in Exam. T. n 3. in Not. poft

Q

gonis, conc.. maj; ;; fi detur. folám per

R.3. Ztas ad majores Ordiaes requifita

Nl 4

flatuitur. à: Txidentino Scff, 25. de re-

aodum: efäcacjs oycra;ioni;-/&- per mo-

Lme

äïitc P[æ

um

E

h

De Saerameuto Ordinit,

114j

)

form. c. 12. his verbis: JVulus immpefles — (itateSacramenti, "Unde fi malus ordi-

f

rum Ad Subdtaconat&s Ordinem | ante

natut, Ordinem habet, fed cum peccato.

k

Hzc ibi.

virefmum [eusdum ,. ad Diaconatíis

n

ante vigefimum tertium , ad Presbytera-

De Scientia & cjüs qualitate ficloqui-

eusante vigeimum. quintum . &tatis an-

tür a.2. in c. In quolibet a&u hominis,

fi debet eflc ordinatus, oportet, qvód

li

aumpreemvveatur, Sufficittamen, quód.

annus predi&usfitinchoatus, Ad Epi-

adíit dire&io rationis,

Unde ad hec,

N

Ícopatum requiruntur triginta anni

quód homo Ordinis officium exequatur,

1

&ompleti.

oportet, quód habeat tantum defcicatia,

Computatur hzc wtas non à die con-

quod fufficiat ad hoc, quód dirigatur in

a&u Gtdinis illius.

Et ideo etiam talís

ceptionis. ( is enim raró Íciri poteft). fed

I

à die nativitatis juxta communem ufum.

Ícientia requiritur ineo , qui debet ad

Sufficit autem compleri etiam unicà ho-

Ordines promoveri, & non quód uni-

r

ràante Ordinationem ; quia ztasefl verd

verfaliter in tota Scriptura fit inflru&us;

;

completa; fed non fufficit compleri'ho-

fed plàs vel min&s, (ecundüm quod ad

1

tà poft Ordinationem. Quando enim ia

plura vel pauciora fe cjus officium ex-

m*fï j

jure pro forma & de prafenu requiritur

tendit, ut fcilicet illi, qui alis prepo-

x

nuntur, curam animarum fufcipientes ,

aliqua qualitas feu atüngentia, non va-

0

let illud axioma: Parzm pro aibie rc-

Ídant eà, qug ad deGtrinam Fidei &

putatur. — Quod paräm diflat, nihzl dzfla-

morum pertinent , & alii fciant ea, que

r

te videtur. Si de tate dubites, ordinari

ad executionem fui Ordinis fpcctant.

l.

licité non potes, ut patet ex di&is in

Hxc ibi.

Videin Exam. x. n. 2. R. 2,

T'ra&. 2. deconfcientia, Exam. t. n. 15.

Quisto Kequirtur , ut Ordinandus

"

In hac atate difpenfat folus Papa , vel

fit ingenuus feu. liber, feu non fit fer-

Ü

H

De hoc S. T bom.,

alius ex commiffione ejus.

vus feu mancipium.

i

Quart?, Requiritur probitas vitz &

ibid. a. 3. fic difcurrit: Ym fufcepione

fufficiens fcientia.

u

Unde T*id. loc.cit.

Ordinis mancipatur homo divinis oii-

V

tk: Sciant Epifeopi , mou fiugulos $n ea

ciis, & quia nullus poteft alteri darc,

etate conflitutos. debere ad bos. Ordiaes

uod fuum non eft, ideo fervus, qui

j

ajfnmi , (ed dignos duntaxat, & qnorum

non habet poteftatem fui , non poteftad

y4

probata fenetius fi.

Ordines promoveri ; fi tamen promove-

/]

d

De Bonitate vitz fic ait $. Thom. q.

tur, Ordinem fufcipit ;; Quia libertas

36.a. z. inc. Cüm in.quolibet Ordine

non eft de neceffitate Sacramenti, licét

?

"J

aliquis confiituatur dux aliis in rebus

fit de neceffitate precepti, cüm non im-

ngFr

divinis , quafi przfümptuofus mortali:

pediat poteflatem, fed aGum tantàüm,

g

ter peccat, qui cum confcientia peccati

E« fimilis ratioeft deomnibus, qui funt

nsfï

mortalis ad. Ordines accedit. — Et ideo

aliis obligati , ut ratiociniis detenti, &

il'nz ]

lan&itas vitz requiritur ad Ordinem de

hujusmodi perfonz. —'Hec ibi.

rel

Nota ex S. Thom. ibid.ad $. Si fervus

j

ae»ccïfïi'tgcc. prqefspti, fsd non de necef-

F£Ef fff &

eft

h

3148:

TRACTAAUS XF.. ÉExamen 2;.

eft promotus fciente domino fuo & non.

al

tum mortale'eft ,. ordinari per- faltum;.

reclamante, ex-hoc ipfo-efficitur inge-

id eft; pratermiffo Ordine priore, Nam

n

Y

nuus; Siautem eo neíciente , tunc Epi-

etfi non:de neceffitate Sacramenti Ccum

ftopus, & ille, qui przfentavit, tenentur

Ordo füperior inferiorem virtualiter vel-

ajrius

domino in:duplüm,. quàm (it pretium.

eminenter contineat; & ob id ordinatio-

hr

fervi, fi- fciverunt ipfum effe fervam:

fit valida) benetamen d& neceffitate pra:

od

aliàs fi fervus habeat peculiam , debet fe-

cepti Characterunius Ordinisprafüppos

m q

ipfum. redimere; altoquin: reduceretur:

nit'Charaéterem alterius...

Fl

infervitutem domini fui;- non obftante

Aff G

Mero; Non poteft'quis (.absque-dif?

quod O:dinem foum exequi non- poteft,

penfatione? licité ordinari; nifi tempo«

xilari

Mze S.D.:

ribus ab Ecclefia:ftatutis,. D

& quibut:

1nhis; f

Accedits quàd fervus fit' irregularis,

poftea n. 14: & 23;

E

5 prom

DDe quo flatim plura, .

Decimo; Q fervet' certa- tenip'omm*r

"ltt;erm

interflitia, De-

-Sex:ó: Requiritur; ut ordinandusnom

w li

Tibeat ullum. impedimentum canoni:

ibidem,.

q.g'ibus dici'tur- poftea:

i

zi of

€um; utieft'v.g. irregularitas; ut-patet

(Qndecimo: Ad Otdines lícité" füfci:

t

ex definitione ejus-data füprà-T ract, 14.

piendos: requiritur- animus: clericandi,

ERE

Exam. 1. n.27:

id eft, à-Minoribus:non recedendi fine:

Xissme

Hic revidenda funt omnie ; quzibi-

jefta: cauíz;.quia aliàs peccabit fültem:

onfio

dém.de irregularitate funt di&ta, & qui-

venialiter- ob rationem fuprà ir Exam;

uj p(][ä(

nam fintirregulares: i:infames. 2: bi-

1. n, 4.. de primá Tonfurá datam; noi:

Mi |

gami- 3: corpore vitiati;. ut: gibbofi;

mortaliter ; quia-in ftatu- perfe&o non:

n dy

claudi, ceci , balbi, monfttofi, caftrati

€ÍE, nifi initiativé tantüm:;- Si-verà jr-

WEH! j li

mutilati, epileptici; d&moniaci, plhie:

ftam caufam liabeat , nec venialiter pec:

itit af

netici;amentes. 4. illepitim& nati, $; fer.

Cat, quia-utitur jure füo. — "Tandemde

nimodia

vi feu mancipia. 6. liomicidz , aut ad

Majeribus loquendo , . debet habere ani-

fiteni

homicidium ctiam jaftum: cooperantes.

mum ab iis non recedendi fine jufta di -

dv q

Quz omnia ibidem fantexplicata, .Et hi

penfatióne;,- quia aliàs: peccat^ ntortalie-

aliaäm«ege

omnes arcentur à: fafceptione Ordinum;

ter; ut patet, Qüia eum flatum fole-

IT

priusqvam cum eis difpenfetur.

mniter.vovit. Qui Minores accipit cunt

mfli[em'n

Stptime. Keqairiur, ur nonfit-li

animo retrocedendi, &'hac tantüm in«

gatus: cenfirá excommunicationis ;' fi

tentione, ut gaudeat privilégiis Clerico--

Rs

enim in ea quis Ordinem ( etiam mino-

rum; peccart miortalter. Quia decipit:

mpg. Ve

rem) fufcipiat;-manet ab eo fufpenfüs.

Eccle&am'in re-gravi. — Vide de prima

M g

Hánc fufpenfionem aliqui vocant'irre-

Tonfüra citato-n. 4 Tten vide in tra&:-

"H Oi

gulaáritatem.

de:Fide, -de Apoftafia à Clericatu, ubt.

Oclavo. Nemo poteft. licité fufcipere

" lg

multa dicuntür; quz hic ferviunt, Tra&G.

At

O !inem füperiorem nifi priüs acceperit

7;Exam,3: n. 53:

h hIS (o

inferiorem,, Quia nag«.liccïtg, fg& pecca-

Dékodecirpo. - Ut fit -fubditus Epifcopf

ordis-

T unm

p

üe Slicr;m«enta Órdinis.-

Ha9

i

etdinandis. Dekquo'poffe

licet beneficii , patrímonii'aür penfioiis,.

i

,Md Q. 4. ;19.

Patrimonium — Juxta-

& 20:

ac paupertati,.

1]

XVI. Decimo tertio.: Kequiritur pro

confuetudinem debet ad minus effe Ca-

d

majoribus Ordinibus fuffciens titulus

picale mille imperialium , ejusque nomi-

Dj

lioneftz füftentationis, ne Clerici, cum

ne non: folitm intelligitur hareditas pa-

ln

teria; fed quidquid'ordtnandus-ex quo--

facri Ordinis dedecore , mendicare, aut

r

fordidum" quzftum . exercere cogantur.

cunque Icgitimo titulo ut proprium pof-

E ita*üaguit Concil. Trid. Seff..2 1. de

fidet, velad dies vitz» in ufwmfsu&um-v

J

habec;

reformat. c. 2, ne quis demceps Cleri-

.

eus fzcularis ,. qnamvis aliàs fit idoneus

XVIE Addi potéff quartus titulus .

Y

moribas , fcientiá & atate, ad facrosOr-

di&us Titular: men[z , ut fi'ob defectuny

dines promoveatur , nifi priüs legitime

B:neficii & Patrimonii ,. potens.quidam.

VE

conílet; eum: Beireficium Ecclefiafticum

Dominus, v.g. Epifco us vel Nobilis-

(quod. fibi^ad vi&um honcfte fufficiat ).

autalius curet' quem ordinari titulo fuz

ppii:«'

meníe feu füuorum bonorum , ut ex:eis

pacificé poffidere. Id veró Beneficium

fulv

€lericus C cui-alia media. defunt )-ali-

1efignare non poffit, nifi fatà mentione;,

7

quód ad illius Bencficit titulüm:fit pro-

menatetur, prefertime tempore infirmie

Debet: autem hic

((

motus ,nequecarefignatione admittacurs

tatis:zut fenectutis.

lh]

nifi conftito ; quódaliunde vivere com-

delüs fünderi faper oBligatione reali,.

hi.

modé: poffit, & aliter fa&a refignatie

& hypothec$ certorum bonorum ab Epé-

T

nulla fiti

Patrimonium veró vel pen-

fcopo (ne fit itulus-fine: vítnlo ) bene

examinandorum,.an-nmon fint aliàs jam

u

fionenr obtipentes,.ordinati poflhacnon

pofünt;. nifi illi quos Epifcopus judica-

gre alicno pravatas & lioc ideo, ne Cut

"i

verit affümendos: pro neceffitate vel

didum) Clerici cum fatüs clericalis

m

eommoditate Ecclefiarum fuarum:- eo

huj

dedecore mendicare cogameur,. Hicti-

tulüs eft- onus reale talium bonorum &

t an'*-?*/

quoque- priüs' perfpe&to , Patrimonium

Id

ilud vel penfionem veré ab eis-obtineri,

joreordinario hypothecz, ad queincun--

taliaque:effe; qua- eisad. vitanr fuften-

que poffefforem tran(it,

,otnvi'f

tandam-faris fipt;. atque illa: deinceps

Quid ftirtlu pereuntibus bonis pe--

fine liceatia Epifcopi alienàri ,.aut extin-

rtat v.g.in bello?"

4

uf

gui vel remitd nullatenus peffint, donee

Dico: 'Tunc Clericus alendus: eft ab:

Beneficium Ecclefisflicum fufficiens fint

jf

Epifcopo;-feu ex bonis Ecclefie, qus

adepti;' vel'aliunde liabeant; unde vivere

cümin neceffitate. debeat alere pauperes:

4

If

poffünt; Hxc Concil.- Porroó Keligiefi

fxculares, à fortiori Clericos.

d

profeffi ordinantur- tituló' Paupert«tis,

d ff Ecclefia aliqua Collepiatavel:

ll

Cä"'(luö& banc vt Vþc-ation&s fuz* profite-

Monaflerium det: alicut Ditulum- men*

"

antur.

fr?

. Ex hisColligitur, triplicem effé titus-

Diíco: Eti tunc' non requifatur affi-

m bonorum, cüm bona:

o

*um; ad quem quis ordinari poteft , ci-

gnatio certoru

j

Bfff fff. a.

Eccle--

N

XF. Examen 3.

4

p

TRAICTATUS

Ecclefiarum regulariter non totaliter pe-

TET

Ita Angel. Do&. hic q.38. a. 1. ad $.

reant, nec pofífint alienari: requiritur

dicens: Papa, qui habet plenitudinem

:|

lptqu

tamen confenfus Capituli, quia fine eo

potcítatis Pontificalis, poteft committe-

a

Superiot in re tam gravi obligationem

re non Epifcopo ea , quz ad Epifcopalem

titi i

voldeat

ánducere non poteft.

dignitatem pertinent , dummodo illa

M D

O uid cenfts de Civitaiibus & Oppi-

inon habeant immediatam relationem ad

pl lnl

dis?

verum Corpus Chrifli: & ideo ex ejus

vt

Dico: Siin o loco fit praxis& con-

commiffione aliquis Sacerdos fimplex

fietudo, ut Magiflratus fine confenfu

poteft conferre minores Ordines, &

icä'itä rf(p

Domint loci aut majoris partis civium

iritnfi

Confirmare, nonautem aliquis &on $a-

titulum.dace poffit, fub(ftit , fecus non,

cerdos ; nec iterum Sacerdos majores

ais R

ob rationem datam,

Ordines, 'qui habent immediatam rela-

fhutum,

Onid judicas de Keligiofis Societatis

tionem ad Corpus Chrifli, fupra quod

L

Jefu, cüm illi poffint ob certas caufas

confecrandum Papa non habet majorem

"nf

€x Socictate dimitti , licét fint in Sacris?

poteítate

$. D.

mqgnàm Qmpl.c«x facerdos, Hac

1

tht d

XVIU. Dico: Quamdiu funt in. So-

*b i

cietate, non indigent alio titulo, licét

Ratio patet ex his verbis SJ'Tbom,

^ ftmeni

folim habeant vota fimplicia. — $i verà

Papa non poteft fimplici Sacerdoti dare

"bl

dimittantur ín Sacris exiflentes, ex De-

potellatem .conferendi Ordines, qui di-

f':i mn' U

claratione Sixti V. tradit Barbofa in Col-

cunt immediatam relationem ad Corpus

Vbpef

le&.adSeff. 2 1. cap. Trid. quód Societas

Chrifti verum , quia fuper illud Papa

^

teneatur dimiífo providere de honefto

non babet majorem poteftatem quàm

w

vi&u, ufquedum ei provideatur de Be-

fimplexSacerdos, quz przcise eft pote-

CT

'neficio fufficiente,

flas confecrandi.

Subfamo : Sed fo-

35 l103 po

QUJERO IV.. Quiseft minifter Or-

làm duo Ordines Majores, nimirum $2

d tinep.

dinum ?

cerdotalis & Diaconatus dicunt imme-

Ubalor

XIX. && 1. Solus Epifcopus eft or-

diatam relationem ad Corpus Chrifli ve-

ittp,

dinarius minifler. Sacramenti. Qrdinis,

rum , facerdotalis quidei » ut ad confe-

l

;

ita patetex Trid. Seff. 23. Can. 7.

crandum; Diaconatus veró, ad diflri-

l

DT

Ratio: Conferre officia & minifleri

buendum, uti fiebat in primitiva Ecclee

ifa,d'

fpe&at ad folum Principem vel Prafe-

fia, non veró Subdiaconatus , nec Mi-

"ts

&um: Sed folus Epifcopus eft Princeps

nores Ordines, ut patet ex eorum offt-

X

& Prafe&us Chriftiane Reipublicz. Et-

ciis. Ergo.

mditu;

P

Confirmatur ; Ideo Papa poteft fim-

fettigo.

W. 2. Probabilius eft; quód Papa pof-

plici Sacerdoti dare facultatem confe-

fit fimplici Sacerdoti dare facultatem

tOtdina

rendi Sactamentum . Confirmationis ,

1€ ptol

confergndi Subdiaconatum & reliquos

quia poteflas illud conferendi eft pra-

h

,

Minoress,non tamen Diaconatum; mul-

ftandialiquid, quod habet immediatam

hd

19 minusSacer

um

Q

i

dgtium.

rcia:iox?cm ad Corpus Chrifti myRic

eu

1'0835

N

De Sacramento Ovdinis,

frf*

|

feu ad Fideles Confirmationis: capaces,

XX. Br j. Bpifcopus , qtï renuntia--

ü

fuper quos Papa majorem Habet potefta-

vit Epifcopatui, validé ordinat, qaia re-

tem quàm fimplex Sacerios. Érgo e-

tinet Characterem , fed non fem

ger' li-

ls

contra cüm füper Corpus Chrifti verum,

cità.

l

non habeat majorem poteftatem ,. non

Declarattr : Epifcopus poteft renun-

i

poteft fimpliciSacerdoti dare facultarem

tiare vel /oco-ci dignitati fimul y vel lo-

"

conferendi Ordines, qui illud ut tale im-

cotantzm. L.oco tantüm renuntiat ,,'(äi—

mediaté refpiciunt.

M

titulo- & au&oritaté Epifcopali retentà

I

Oppene ; Papa quibusdam Abbatibus

ex meur hofttum aut ob aéris intempe-

]:

Ciftercienfibus deditPtivilegium confe-

riem , locum feu Diceccfin deferat, eiáue

]

nj

rendi füis K eligiofis Diaconatum & Sub-

renuntiet. n quo cafü, fiab alio Epi-

Ó

Ergo.

diaconatum.,

copo rogetur , poteft validé & licité or-

«4d b»e dico. x. de Díiaconatu nen

quwf

dinare fubditos Epifcopi rogantis , & in-

js|

eertà: eonffare , fed folàm de Subdiaco-

tra ejus territorium, non vcró proprios,

natu fait datum ,. fi tamen datum fuit,

quia nullos amplius habet : fi veró prow

Secundà dico , P»pam in eo paffu fuiffe

pter aéris intemperiem vel metum ho-

hOH

ufum fententiá,- que tunc i videbatur

ftium tantüm extra. füam Dicecefin mo-

i

probabilior; Eo modo, quofuprà Tra&.

retur , jurisdictionem in fuos non amit-

]

[

10. Exam. 3. n.47. & 48. diétum fuit

tit , fed:eos poteft lieité ordinare in alie-

de difpenfatione voti folemnis mona-

y

2a Dicecefi cum licentia Epifcopi Dios-

N

elalis,.

cefani. Dignitati vetó (imulrenuntiat,.

d

Si- 3. Epifcopus nominatus , ele&tus,

fi etiamà fe deponat officium, nomen &

aut etiam confirmatus , fi non fit Sacer-

PIM

dignitatem Epifcopalem ; . gdngre-

dos, non poteft ordinareSacerdotes; po-

diendo Keligionem ,. vcel praveniendo

nl

teft tamen: fuis fubditis dare licentiam,

promeritam depofitionem; & in Roc ca-

Y

ut a5 alio Epifcopo ordinenttir,

fu licét quoscunque valid£ ordinet ra-

U

Ra-l!'ül' I. Fe-

Quia nemo dat, quod now

tione indel-bilis charaGeris Epifcopalis;.

Q

habet..-

facros tamen Ordines nemini licité con-

i

Ratío z. p. Quuia dare illam licentiam

ferre poteft , nifi ex difpenfatione Papz 5:

d

fpectat ad poteflatem Jurisdi&ionis ex-

Minores tamen: conf rre poteft cum li-

kT

terioris ;. illam autem haber. Ergo;

centia propriorum Przlatorum;

b |

Ra 4. Epifcopus excommunicatus ;

Vide fuprà Tra&. 14. Exam. 1. m z2».

egradatus, hzreticus, aut inalio mor-

quód ordinati ab Epifcopo nonfüo, fine

ff

tali peccato exiftens ,. poteft validé con-

dimifforiis., extra tempora ,. fine inter-

j

(

ferre Ordines, non tamen licité;

ftiiis, fine titulo , fine legitimá atate»

J

Hoc probatum eft fuprà "Fra& rr..

per faltum ,.in cenfura , &c.. ftuc füfpenfs

Et

Exam: 4. n. $7. ad Q; 7. ubi vide.

al executione Otdinum.

n

: & 38. ad Q 8. qux difpofitio: zequiratur

B& 6, Non poteft quis licité ordina-

i

j miaiftre Sacrzmmti.,.ug.aþn peecet. ^riynifi ;.hEgifäogo proprio , autali

il

de:

3132

TRACTATUS XF. Éxamen 3.

de licentià proprii, ta Trid. Seff.25.

dummodo zqualiter in utroque'Toco de-

uinli

de:reform. c.8.

gant4 non quidem mathematicé , fed

^

Áfop

Ratio : Ut evitetur confufio in'Eccle-

proportionaré & moraliter.

À

Ts

fia, quz vult omnia ordinaté fieri.

Katione Berefrc ii ;. quia ratone.ejus

aforos

CKXL E. 7,:Quatuor. modis poteft

eliquis fit-Diece(anus illius Epifcopi , i

jifà

quis dici ad conferendos Ordines pro-

cujus-Diceceli jam actu & re ipfà habet

tim,

Priusv-Epifcopus,*, & alter ejus Subditus

itulum & poffeffionem Beneficii : unde

tübnta

ad cossecipiendos, 1.-Ratione origi-

non fufficit nuda praíentatio. .Et hoc

zpoel

nis.

2, Ratione domicilti.

3. Katio-

Beneficium-debet cíle perpecuum, adeo-

LA

tf

neBeneficii.. 4 Ratione triennalis.fa-

H

ae non-fufficit penfio temporalis : imó

f ar

miliaritatis.

alioquin non eft Bencfcium Eccletiafti-

labent

Declaratsr : Katone Osiginis Íeu

cum ; hoc enim definitur , quàd fit jus

itpris,

nativitatis poteít quis ( etiam alibi.ha-

perpetumm . vevipiendi vediins .ex. bonis

wO

bens domicilium vel beneficium ) ordi-

Ecclefia vatione. fpiritualis Officii Ecclte

1tp.10,

nari ibi, ubi eft natus, -fi parentesibi

fafheá auclovitate conflitutum.

u

habeaat fixunf.domicilium.

Siveró in

Tandem ratione zrieznalis familiari-

ttefpire

alioloco fit natus , quafi per tranfennam,

tati; , de.qua Trid.Seff. 25..c. 9. (ic (la-

tuit .

-

L

'f;rin:egrä

w. g. intranfitu. vel.peregrinatione pa-

Epifcopus familaxem. fuum . non

ftSiafio

rentum, non.eft ordinandus ibi, fed ia

fubditum ordinare mon poffit, mf per tri-

litoi

loco domicilii:vel beneficii , vel.in loco

ennium [(acum fuecit commoratus, ci be-

Ssnone

originis paterng : vel ( & fit:filius-tan-

meficium, auacunque fraude ce[anie, fla-

ii Tj

£üm naturalis,.aut illegitimus, ad Ordi-

ten rtipia AUi conferat. — Diicitor fami-

ii

:es tamen legitimatus) in loco originis

liaris, qui in-familia feu fervitio:Epifco-

ml

filius enim naturalis non fe-

qmaternz s

pi ejus fumptibus vixit. Porró cüm Tri-

ms: i i;

dentinum dicat , .Epifcopum debere

.quitur originem ;pat;rnam? fed matet-

foording

mam.

:quamprimüm tali ordinato conferre be-

t f

Ratione Domiczlii ; quod differt à

neficium, claré patet, quód Epifcopus

i 84 R

fimplici habitatione, hoc.enim effe po-

titularis feu a&u nullam Dicecefin ha-

lod

teft fine animo ftabiliter & .perpetuó

bens , non poffit ullum pretextu trien-

nalis familiaritatis ordínare.

m

qnanendi, .utpatet in ftudiofis Acade-

fltogs,

mlarum,

Unde domicilium proprié

Ex di&is.colligi poteft , à quo fit ot-

"t fs (

dicitur , ubi quis.conftanter & perperuó

dinandus, qui eft vagus aut nullius Dice-

"Bo n

€efis.

(perpetuitate faltem propotiti, licét poft-

lls fin

.ca peraccidens mutctur ) habitationem

XXIL &. 7. Solus Epifcopus pro-

L D

fixit. ^ .Et poteff quis tale domicilium

prius uno ex quatuor pradi&is titulie

L anffone

"habere in duplici loco ,. ficut quidam

potef dare licentiam feu litteras dimif-

u

X

W

*n phm

Officiales in dignitate conflituti cenfen-

forias , quas R everendas vocant , ut quís

tur. fixiffe domicilium & in fva proprià

f m lol

ordinetur ab alieno Epifcopo ; poteft,

NUA

teit

aréce, & in civitate, ubi funt Officiales::

tunc

inquam, nifi fit gxcommunicatussi

enim

Wma Pro l

[

5 üc

)

»

De 1Sacmmema Om'inïs;

ï!tïg

4

enim fubditi fine dimilforiis ab alio Epi-

Nota 1. Effe aliquorum fententíam,

3

fcopo poffunt ordinari, ut patet in Jure.

quód Pralati Regulares ex Mandato

Vicarius Generalis non poteft dare di-

Clemenris VH debeant literas dimif-

u

miflorias fine exprefío mandato Epifco-

. forias dirigere ad Epifcopum Dicecefa-

L

num illius Monaflerit , €o veré abfente

pi, nifi in remotis agat , feu extra Pro-

j

vinciam, vel vltra duas distas à loco

vel impedito , caufam impedimenti de-

Ui

n

refidentim. — Capitulum $Sede . vacante

nuntiare alteri Epifcopo fub.pcena pri-

li

non poteft , ni(i in duobus cafibus : 1. Si

vationis à dignitate & voce a&iva & paf-

fiva.

Verüm hoc decretum non vide-

"

annus fit elapfusab obitu Epifcopi. 2.S1

ftà

tur effe univerfaliter ufu receptum, quia

quis fit ar&atus ratione Bencficii ,id eít,

jl

fi habeat Bencficium , quod fpatto iilius

paffim Pralati Regulares fuo Dicecefano

)

Ordines non celebran:e dant dimiffo-

temporis, quo Sedes vacat , certum re-

kl

quirit Ordinem. De qu

rias fuis fubditis , ut à quocunque Epi-

P

o vide'Trid..(SeHï

T

7..cap. 10,

fcoyo .cum Ecclefia R omana communio-

nem habente ordinari poffint , absque

Nota, queod dimifforie femel datz

lu

vion exfpirent morte concedentis, re ad-

eo quód ullam mentionem faciant, an

j

hucintegrà , nifW expref & revocentur

Epilcopus »pröpr'ius fit abfens , impedi-

AU

perSuccefforem. — Quis funt gratia fa-

tus, aut Ordines celebrare noluerit.

Z

$ia & privilegium , quod morte conce-

Porró hzc przcisé intelliguntur de R e-

L

dentísnonexípirat, De quo videdeLeg

gularibus exemptis : alii enim funt fub-

fuprà Tra&. 6. Exam.$.n.92. Porró

je&i fuo Ordinario.

Nota 2. Special& quid effe de co, qui

quód dimittendus, à dimittente priüs ex-

aminandus & approbandus (aifi fit. di-

à Papa eft ordinstus , nam is (ine Pspae

ftans; quia aliàs poteft committi Epifco-

licentia non poteft ordinati ab alio. c. 2z

:5

o ordinani) patet ex dictis fu

difiribuendi. 2. cit,de qua lit. ordinand,.

p/nä, in

It

À

princip. hujus TraG.

& hoc ob fingularem reverentiam Papz

Ordinantis, Major hác decausá debetur

(

E. 8, Kegulares e-xemþtï ( uti funt

i

Mendicantes ) poffünt accipere dimiflo-

honor tali Ordinato c, per 142. 7. de

t

rias à fuis duntaxot Przlatis , & non ab

Majorit. & obedientià: non tamen eíf

Epi(copis. «Quia cüm fint exempti, non

exemptus à Turisdictione Epifopi.

)lïl?'

funt illis fübditi. |1ta habetur ex privi-

Quazri hic poffet , quon.lp!ex fir, &

legio Sixti V. & Clem. VIlI. Hinc Reli-

quz intentio requiratur in Minifiro

3

giofus fine licentià fui Superioris ordi-

Ordinis, Sed hoc patet ex di&is de

Sacramentis in Communi, "Tract. 1.

; P(V

natus , mortaliter peccaret & incurreret

$i

fufpenfionem latam à Pioll., incideret-

Exam.4.n.32.n.23. & n.35. liem

"

d;mll

Que in plures poenas à Sixto V, taxatas.

quz difpofitio requiratur in €o, nimirum

Vide in. noftris Conflituiionibus difl 2,

in flatusgratiz. Sed hoc vide ibidem

p

)tfüa

€. 14, text. 2 1. lit. X. cujus Superioris

n.

8.

XXIIL Hisadde, quód Épifcopus col-

t

licentia pro. noftris Fratribus requiratur,

2

GOgg8 g88

la:urus,

ht quis ad facros Ordincs mittatpr,

Erfg

TRACTATUS Xfffï,E)»:am!n' ».

lturus, & Clericus receprurus Ordines:

bam; 'priüs- jejunantes, & orantes impo-

. nf

facros ( dico facros ,. quia Minores con-

fuerunt eis manus..

[

Mtt,

feruntur etiam: aliquando poft pran-

.XXV. B. z. Juxta Statutunr Trid.

dium ) debeat effe jejunus, tum proptcs

itptnl

Seff, z:3. de reform. c-1 1, fervanda font

TM enf

reverentiam: Sacramentk » tunr propter:

interftitia. feu temporum intetvalla, ni-

facram:

Communionem

fumendam:;.

fitdpin

mirunr unius anni inter inferioris & fu-

Quód autem ordinaturus& ordinandus;.

petioris ordinis fufceptionem, zf alisd'

1630b

fi aliande noa fit jejunium;. pridie je-

Tij

Epi[copo-expedére magis videretnr, & nifi

junent, optimé faciunt, & eft de confi-

àdo, ]i

neceffias. aut. Eccdlefie utilitas judicio

ATC

lio, fed: videtur bene: dicere Gobat;quàd:

Epiícopi aliud expofcat..— Utus defa&o

de hoc nullum textum: in jure inveniat ;;

obunuit, ut Minores eodem die confe-

i.

hnoris

sdeoque durum videtur aliquem: fuüb.

rantur , & in quibusdam locis ex ratio-

mortali'ad id obligare;.

"i

nabili caufz cum: iisdäm codem: die Sub-

Quzri item poteft ,.arr &Ángeli & Beati

diaconatus.

J p

poffint conferre Ordines? — Hujus.deci-

Quia hoc non repugnat

d

Tridentino, hoc enim folim lo

»

quku:

fio: colligitur. ex: di&is füprà: Tra& rr..

de duobus Otdinibus facris,.

Mu T

Exam. 4. n. 20:

X ion

Ratio interflitiorum eff. Ut ordinatt

QUV/ERO: V, Quz fünt tempora;.

Ulito:

interftiria, ac locus Otdipnationum..

im quovis munere fe-priüsexerceant, &

cum ztate vitz meritum & do&rina ma-

At

XXIV. Bu r. Poteft Epifcopus Ot-

rPi E dif (

jot accrefeat , & vita" fpiritualis Magi-

'dines Minores conferre ferià: G. proximd:

"Abyeld

Sabbatliis , quibus Majores;conferuntur,.

firum agere prefümat ; qui: vix: difeipu-

ET

L

luseffe ceepit... Hanc ob caufam Przlati

vel'in ipfis Sabbaiiis, vel' in quavis Dio-

Ecclefix nomdeberenteffetam faciles ad'

Fun of

minicável fcfto: de przcepto totius anni;

la,

difpen(andum. ,.

quo populusà laboribus ceffat, finon fiat

rum delectu..

g'fæf&rtim:(ïnægcrfömw

(OP

"I orjj

Ordinatio: generalís pro: omnibus,,. fed'

l

ha.

tantüm proquibusdam paucis, Ordines:

Noffe Confütuiancs diff. diquT4e

x d

Majores folüm licité conferrrpoffunt fex:

text; 1 r. Lit. X, ita labent : In Capitulo:

P

JUSer

Sabbathis ,. nimirum:4, Temporum , &

Bononienfi rg64- prxceptum füit;omnia:

TU u

ante Dominicam Paffionis: & in Sabba--

decreta communia: Concili Trident. de

lia

tlho San&to: Ita habet praxis Ecclefiz;.

atate, vitài & moribus ordinandorum

310 Mi

firmiter obfervari's. & fuit additum;. ut:

Cur Ordinationes fant przcipu£ infti-

lil O(d

A

tutxe pro temporibus jejupiorum.?"

nemo poft füfceptionem: Minorum Or-

t cy !

I4eo ,. UX per: folemnia ilfa. jejuniz &

dinunr ancé elapfümr annum: ad: Majores:

Wl

df

Fidelinm: devotionem Ecclefia' eo aptio-

promoveatur:.

INec: Subdiaconus: intra:

vcs & fan&tiores accipiat Miniffros. Et

"m

f. G

fpatiumm alterius: anni; ad. Díaconatum:

E7

lloc ad exemplümApoftolorum, qurcüm:

afcendat ,. nifi (it. Miniflrorum neceffi-

uTT

Spiritüs S; przcepto:ad przdicandunv

ta5». qux: Patrum: confilio judicetur fuf-

ficiens. caufa,, utzaliter fiat & ordina-

;(:-?æmähuss mitterent. Paulum; & Barna-

ure

*j

Il

u

-

IDe Sacramento Ordinit.

gipf

Ipy

auroEpifcopo etiam referatur & renun- — hoc privilegium difeeptant DD. an alii

tietur.

Hxzc ibi.

KReligiofi-in eo communicent , :necne?

g

i

Nota , interflitia temporum non elfe

INegant Jefuitz , dicentes; .dictum.Gre-

lt

accipienda mathematicé , ut fit fpatium

gor. XlIL. prohibuiffe communicatio-

12. M enfium.completum, quafi de pun-

nem; affirmant econtraalii. 'Quz.con-

li,

hj

^Y

&oad pun&um, fed poteft, qui hoc an-

ttoverfia ex ipfo Bullz wel prohibitionis

no inSabbatho Pafchatisfufcepit Subdia-

textu dirimenda.effet, Quidquid de hoc

Affidllh

hii

conatum , lenno fequenti in eodem Sab-

fit? probant alii AA. ut videre ef ia

batho ,. licét.citiüs veniat, recipere Dia-

(Gobat,& noftro de.La Cruz Gregorium

N

«onatum.

[

XIV. apud Kodriquez exprefié feciffe

R. 3. Quando Clericus Secularis.cum

illam exten(ionem ad alios queque :Or-

T

dines, Ttem Alexandrum V. & Eu-

QU

dimifloriis vadit ad alienum Epifcopum,

mon hic , fed propríus ipfius Ordinandi

genium IV. idiu ante Gregor. XIII. fe-

dj

ciffe aliis Regularibus idipfum jus quod

Epifcopus poteft difpenfare in intcríli-

pl

(tiis-

'Societati fpecialiter dedit Gregor, XIII.

lg

Ratío: "Uumquia difpenfatio eft a&us

Accedit , quód hoc privileguum non

jurisdi&ionis, qui non re&té exercetur

revocetur:per Trid, Seff. 23. de reform.

ia

^in Subditosalienos. "T'um etiam , quia

Cap. 1. àibi flatuit , Ordines debere.cele-

'ln(; &

adproprium Epifcopum fpedat judica-

brari temporibus à jure ftatutis. — Quia

i mv

te, an difpenfatio conducat fuz Eccle-

( ut arguit La Cruz) Lex generalis non

fiz,velfalutiO rdinandi.

)N

revocat privilegium paucorum , quando

Ti d

&. 4. De Difpenfatione interflitio.

de illo faltem in generali non fit expref-

tum pro Re

o

n

o

ularibus facra Congregatio

fa revocatio. His non obflantibus pauci

f

W

declaravit, quód & illa pertineat ad Epi-

Epifcopi poffunt induci, ut hanc fenten-

Ícopum ordinantem , qui quoad caufas

tiam in praxi amplectantur.

Perfmv

in Concilio expreffas pro difpenfando

XXVI. & 6. Epifcopo non licet fuos

in hoc deferre debet judicio & attefla-

€tiam fübditos in aliena Dicecefi ordina-

Af

ICI Y

Ql

tioni Superioris Religiofi Ordinandi:

re, autalia Pontificalia exercere fine 1li-

i

t

Verüm, ut docet noftcr de La Cruz juxta

cenüia expreffa Ordinarii loci, Tta fta-

tuitur in Tridentino Seff.&. de *eform.

d

Bullam Greg. XIII. pro Societatein Bul-

uf

lario Manuelis R.odriquez relatà ,Gene-

cap.5. Si fecusfiat, Epifzopus ab exer-

citio Pontificalium , & fic ordinati .ab

jl

rales Ordinum,, & ab iflis delegati, pof-

funt cum fuis Subditis difpenfare in in-

executione Ordinum, fint ipfo jure fuf-

VOU

terílitiis.

penfi.

db

j

2 f. fGregor.'X[II;*Secïetatï Jefu in

Ratio : "Ut conferventur Dicecefium

f

Bulla, Pzgm c- utile, &c.. dedit privi-

limites, .& cujusvis Epifcopi auctoritas,

(

)dl

m!tf"." !

legium, utejusdem R eligiofi extra tem-

müruapax, & tranquillitas,-

pora, imó tribus diebus feftis continuis

B« 7. De loco XOrdinationis ántra

! (üf"

if

yil

t

facros Ordines fufcipere queant. (Circa

IDiccefin :Conc. Trid. Seff, 23. ide re-

d

Cggg g88 4

form,

Xv

Tr$6

TRÁACTATUS XF. Examen 3.

form. c. 8. ità flavuit : Ordizatienes in.

Nota tamen, hoc Sttutumnon effe ufü

Afti f

gutontus

Cathedrali Ecclefía vacans , Pfæ/ämibmg?

receptum, vel contrarià confuetudineab-

ad id Ezelefía . Canonicss pabltce cele-

rüg)t.xm

quia notum eft, quód non-

Jir Ol'(

&rentur..

SLautem in alie Diocefis /ofa

nulli Epifcopi Ordines conferant vel in

Hl P*Uak

rafente. Glero. loci ,.

dzgr jor ,. qaantum

S:cello Curiz füz Epifcopalis vel i in alio

soltsi

f jeri potef , Ecc/ef 4 femper adeatur..

Sacello .five.Templo quocunque..

At i

&or

ACOSGEOEOE OE EOR OREOR ROE2 AORU QEOFOECEOEOEHOHOEOR

Mj

ln

0L 6X

lersf

EXAMEN

ii

TE

Jus Tr

De Om'zizmm anrzäm /n genere & in ä?ä'c'lf-

t Mitor

N ID.[H Pfä

UJERO L. Sufcept rx qua- [Aacri; quia non verfantur circa rem (a-

'mlu. |

tuor Minores ex quibus mate-

6ram ,. nec habent adjun&tam obhgatxo-

M(lum

riis folent examinaris

& quam

nem continentiz ,. ut expluatum eft ia

fcieniiam debent habere Ü

(bæn D3

Exam.2: m 9g« R. 8; ubi etiam patet, aa

m ag

XV*'VU &i De eorum. fdentia feu:

omnes-fint Sacramenta;

Et in eodem

üdtgr. |

Vteratura.vide Exam, r..n. z. K. 2.. Ma-

Exam. 2.:; 16.. patet, quód ad eos non

j tll

terie , ex quibus foxent examxx*an funt;,

requiratur titulus Otdinationis, cümor-

D.

quaz bie fequuntur ,

& qux fpec:Fiætæ

dinati poffint redire ad: Seculum.mote: .

Vi t

funt ibidem R. 3. usque ad. Q; .. imà:

proprio..

&t C

prater € azeclmmum debent fcire.omnia;

54 2. Quodnam fit ülb;eäum capax»

tj

It fntel

quxz Ba&enus in 1.& 2.. Examine di- Ordinum minorum ,. patet ex Examinie

8 Ü

a func. de effentia, effr&u,. fubje&o;

precedenti:

Ultra: ! hoc Otdinandus»

Wt D

Xtate, miniffto ,. tempore ,. mtcrftxtus

dütr comparet ,. debet. effe tonfüratus,

"Ordinationum..

vefte talari indutus & füperpelliceo , &

liabere-candelam offerendam, & (uffi-

QU/ERO Il Qiüot fLmt Otdines:

QUA.

Minores? cur dicuntur Minores? ^ cur

cienter: difpofitus ad' facram Commu'-

liO

nonacri? qua requifita: ad füfceptio- -

nminem:recipiendam. Ad quamtamen

Atone &t

uem?' quz obligationes ?

"non eff'obligatio füb mortàli ; Quianon

k

XXVIIL 5.1.-Quatuor. fünc mino-

conílat de precepto. Item præv!e de-

t 0r

It

zecOrdines fcilicet Ofliariatus , Le&o-

Bet exhibere teftimonium de'vita &

Di-

tto ia

ratus , Exorciftatus, ACO]ythatUa.

.moribus, quod poteft dàri àParocho &

eunturZ4diares ,. quia Ciericum ponunt

Magiftto Scholz , in qua educantur jux-

h&j

00 r

in gradu'minoti ;- &i ab Euchatiftia: re-

ta T'rident. Seff, 23. de reforar. c. $. Et

Ms

mouori, gsàm. Ma;pres. Dicuntur son

deinde examinari juxta di&a ex Tridi.

"o

in:

2

Q

p

d

De$acvamento Orvdinis;

1157

ff

:'nFXafn. Ym

Et deb:t effe ab Exa-

Nota , quód quamvis hoc eiiam pof-

Itedt

5n"t

obatus.

fint facere Laici, non tamen ex officioy:

minaroriþgs a

r

d m

. 3. Ordincs minores ex fe non ha-

fed folüm ex commiffione.

Item canes

w

bent fpecialem obligationem , nifi 1. d

expellere (puta veros & phyficos) nom

[iodi

recitandos illos Pía]mos, quos Epifcopus

eft officium Oftiarii , fed Sacrifte , vek

ordinans injungit.

De quibus vide fu-

alterius ad 1d depurati.

prà de horis Canonicis Fract. 10. Exam.

E.2. Offidum Oftiarit þafet' ex

cþtaz

.n.69; 2 Ad portandam €lericam

definitione.

8

i

fcu habitum & tonfuram. — De quo vide

B. 3- Matería remota Oftiariaiis funt:

loco citato ex Tract.7. Exam. 3. n. $ 5.

Clives Ecclefiz, proxima eft traditio co-

3. Ad heras Canonicas , fi fit Kegularis

rum ; & in hocimprimitur charactet:

ehoro addi&us, vel.habeat Benehicium..

& 4. Forma funt verba Epifcopi or-

4. Juxta Trident. Seff. 23« cap. 1 1. 1e-

dinantis, qua ad traditionem. materiz

"

I

|

nentur Minorifle in uno quoque mu-

L

profert, nimirum hac

*

Sic age , quafi.

pere juxta przfcriptum Epifcopi fe exer-

Deo tadionenr reddiurus pro his rebus,

aremï:?ï

,

]

eere ,. idQue in ca, cui adícripti eruat;

qux his clavibus clauduntur..

bliat

Eccletiá.

Ü

& $, Hic Ordo eft à Chrifto inftitu-

vdtin

Quari hic poffet , an Minoriflz fuura

Officium exercentes in mortali , peccent

tus , velin ultima Caena ;; Vel quando:

At A0

; eoit|

x

mortaliter ,. fed ad. hoc negativ& patet

diit : Ego [um ofhum. Velquando

vendentes & ementes ejecit ex Templo.

|eyrut

fuprà Fra&.i3,. Exam. 4. 5.37. antt

K.5.-

Y

; tit

Sec-u,nflu&OEdo Minor eík.

[im t

. Mide et

iam in Exam. . 3. $- R..-

Letloratus..

quz fint Clericorum privilegia, & n. 6.

quz finteis prohibita? Nunc ad Mino-

QU/ERO 1V. Quid de illo, &c.?

qu d

XXX. Bo r.. Definitur fic : Eft Ordo

.Exgmifi

res Ordines: in. pardiculari fuo- ordine,;

Écclefiafticus vel Ordinatio ,. quà con-

du

quorum primus eft:

Yf

Á

Q

fertur poteflas fpiritualis Propherias &

Off.aratuss-

X

r

extra Miffam

f cto »IS

facras Scripturas , eiam

tamen ) Evangelium legendi..

&

QUAER O HE. Quid cenfts de eo?

Q

ejus Officio:? materia & forma ?. infli-

& 2. Oflidum Ledtoris patet cx

liac definitione ;. ad quod etiam fpe&at,

umva'ö'

tutione, &c.

XXIX, 5 1. Offtariatus definitur.fic:

Catechumenis feu adultis bapuzandis

jn

sradere rudimenta Eidei

u e

£ft Ordinatio vel Otdo Exclefiafticus,

T4

per quem datür poteflas aperiendi, clau-

85 3. Materia remota' LeGboratüs eft

dendi, & cuflodiendi Ecclefiam ,. nimi-

fiber continens facras Scripturas ,. nimi-

M[]M d

ul

1um dignos recipiendo, indigno , Apo-

runr Epiftohs & Prophetias. Prozima

eft traditio Ebri, & in ea imprimitut

ftas, Harreticos , excommunicatos, &c.

£hara&er. $i pro materia porrigeretar

^i

äe-gellendo:--v

x

-

Btre-

r

Gsgg £88 ;ss

—

1138

CTRACTATUS

XF E xamen 3

Breviarium, effet valida Ordinatio, quia

Nota, dici in definitionibus, E//.Or4»,

frgn

.continet di&as Scripturas,

Vel Ordinatio. De quo vide in Exam.2,

4 À

&& 4. Forma funt illa verba ep'ï'fcd-

n.7. K 3. & 4. Sumitur enim interdum

i,

;pi fub traditione prolata: 2ceipe €2 eflo

effc&us pro caufa; Ordoefteffe&us Or-

n

Verbi Dei elator , babiturus, fi fideliter

.dinagonis, quia Ordo.eft gradus vel

G viriliter. Offcium tuum ampleveris ,

At

poteftas perOrdinationem feu externam

hinia.

partem eum i5, qui verbum Dei ab ini-

catemoniam aut fenfibile fignum colla-

lt

tio beue miniflrautrunt,

£us,

Quartus Ordo minor eft,

folig?

HZe 4. Certum tempus áoflitutionis

hujus Otdinis non fcitur.

Poteft dici,

"cabytbatus.

t

lit :'l 1

quod &zà Chrifto inffítutus, quando in

QUAERO VI. Quid de eo?

f

änrn'ec

templo aperto libro 1egit -Le&ionem

XXXII. Refp. 1. Sic definitur: Ef

Tfaiz , & poftea tradidit ininiftro, Ter-

JXim, cu

Ordo Ecclefiaflicus vel Ordinatio ,

quá

hf

tius Ordo minor eft.

4latur poteftas cereos accendendi,

eos ad

altre transferendi, & urceolos Subdia«

^ femp

£

Exorciffatur.

WR!IP;(*,. [

cono pro facro minifterio porrigendi.

Tlyettn

QU/ERO V. Quid de iffo?

— XXXI. &. 1. Definitur fic: Eft Ordo

Relp. 2. Officium Acolythi patet ex

nf

Gefinitione; ad quod fpe&at , quód de-

LE

Ecclefiafticus vel ordinatio, quà confer-

beat Diacono & Subdiacono infervire,

tur poteflas manus imponendi fuper

Wifdri fti

urceolos aqüt & yino plenos Subdiaco-

Átht U

encrgumenos, id eft, obfeffos à Dzmo-

o porrigendo ; à quo fervitio dicitur

hn

" nibus, .& füper eos legendi exorcifmos

" Acolythus ,

4

Af

ad Dzmones compefcendos & expellen-

qu& vox ,idgmiigfüücat.qzuo.d

Qwijï

iim

pedilfequus.

Kefy

dos. Undehzcvox Exercifla fignificat

— 'Kefp. 3, :Materia remota bujus Ordi-

um

ddem, quod fzerepans,

nis eft d

d

i

TU vel 1

f&. 2. O fficium Exordifie

Hp

x; una Candelabrum, al.

!t BEgof

:Pa.tet ex hàc

tera Utccoli vacui: proxima pariter du«

definitione.

plex, nimirum utriusquetraditio, -Cha-

f w

Refp. 3. Materia remota hujus Or-

m

TaCker imprimitnrin traditione Urceo-

Ti

.dinis eft liber Exorcifmorum ; Proxima,

lorum, quia hzc eft materia

traditioejus; & in hac imprimitur .cha-

pxincïpglis,

Ril

ra&er.

& circa eam Acolythus hábet primarium

wl [im(

aRum. JCnjus Ratio eft: Quia Urceoli

"31.

&&efp. 4. Forma funt illa verba Epi-

continent vinum, -quod efl matería , ex

P [//7 /71

fcopi: (feespe (b cammenda meimoria, 64

quaconficitur Eucbariftisadeoque actus

Aopj

habe poteflatem &mponendi manus. fuper

«citca.eos proximiiis accedit ad Euchari-

D

qüdo

D

energumenos ,fruebaprizatos frue Catechn-

92€50$5,

fiam, quàm a&us circa Candelabrum,

PM

utpote a&us fecundarius circa materiam

1hi

Refp. $. Chiftus hunc O:dinem in-

"tf

:ld4

fecundariam & accefforiam, quz tamen

ia

ftituit, quando obfcffam à D xmone li-

(nimirum Candelabrum ) de congtui«

D

beravit, ponensdigitos in aucicilam cjus,

N

tate in tali myüerio-adhibew&

Ex

hg

m

DeSa c;iamen!o Ofät!):l'!.

1159

0 X

— Éx quo Colligicur Ratio, cur in Otdi-

Dite: Probabilius eft,quod nemo, nifi:

DUM

matione Acolythi Urceoli tradantur ab

faltem fitSubdiacon.s, audeat continge-

du

Epifcopo, & Caudelabrum ab Archidia-

re facra vafa, v. g. Calíces , & Corporalia;.

(j

€ou0, himirum quia Urceoli funt mate-

&e. nifi forté effzt jufta: cau'a tangendi,.

u

ria primaria , à proprio Ordinis Minifiro

qualis effe poteft, ut, fi in defe&tu Subdia-

ATA |

tradenda:.

coni , Acolythu: Sacerdoti privatim pra-

r1

Effne de effentia! , ut tangatur uterque

paret Calicem;, quod: conüderatis cir-

* Urceolus ?

cumftantiis. interdum licité. ficri poteff ;;

m

Dico : Vàlor falvatur ». fi tangatur

Cateroquin: non,& ita obtinuit confue-

ünus.-

tudo & Ecclefiz praxis, Idem patet ex fty—

Effneneceffarium: tangere etiam: pel-

loCuriz Romanz, quz quibusdam T on-

viculam; cui Urceoli infiftunt ?

n

furatis & Minoriftis interdum dat privi-

i qüi

Non ef : Quia. nullo modo:eff mate-

legium tasgendi vafa facra.

j d

1i2, nec femper adhibetur in Miffa..

Nota , quód Ordines Mendicantium:

h

Kefp; 4.. Duplici Ordinis-hujus mate-

habeant à Sede Apoftolica privilegium.

'fgen&i. j

fiz duplex correfpondetforma, Una eft:.

ut. omnes corum Religioli etiam Laiciy.

at

Accipe Ceroferarium cum cereo , & [ekag

dum i propriis Ecclefiüsex Superiorum:

jod del

iE 4d accendenda. Ecclefie luminaria

fuorum mandato Sacriflanos apunt, o-

fets

mantipari im nenine Domini. BMlera :

mnia paramenta, facra vafa (putainqui-

bito

Jctipe "Urseslum: ad. [uggerendim: vi-

bus non: e£ Euchariflia ) ac Corporali»;.

Q did

"us r aquam im Eucbavifliam Sanguinte

&c, reverenter poffint tanggre & lavare;

ia

|Chrifli in nomine Domins,

QU/ERO' VIL, Que'funt , & quidi

. Kefp. 5.. Chriftus hunc Ordinem in-

fignifticant veftes miniftrorum Ecclefiz,.

fituit vel in ultima Ceena ; vel quando:

tam inferiorum quàm füperiorum, etiam:

j: o

xum !

dixit : Ego'fum fux mundi..

ipfius Epifcopi 2

Qu« fl veftis Acolsthi z

XXXIII. Hecqueflio ideo hit poni-

smtet

t

(

Eff Amittus feu humerale tegens hu-

tur , quia confiftimus-in redio inter Or-

Y

meros; & alba, & cingulum..

dines Minores && Majores.-

e Uttt

mupi

ht

d

Quid lz & alix alierum miniffrorum

Kefp. Fluic quaflioni: fatisfacit Ang:.

j

r

veftes fignificent ; dicetur poffea ad Q.7.-

Do&or hic q.40; a. 7. in c..dicens; Ve-

i U |

D-23.

ftes miniftrorum defignanr idoneitatem;.

st

— Petefine Kcolyc

fi^ugï agere vices Sub-

quz in: eis requizitur ad tra&andum di-

NÍ

diaconi ,. im ejus defe&u: eantando:. vel:

vinaz& quizquzdam funt, que inromnt-

j

&

dl

ltgendo Epiftolam 7

^

bus requiruntur ,. & quedam in fuperio-

(

PatefF quidem fed! nom folemniter &

ribus, quz mnon ita exiguntur in inferio-

J

)

j

TU

iB

|

- €rofficio , id eff . nor cum: manipulo

ribus :: ideo fünt; quadam veftes omni-

fed fine eo ,. & ex: commiffío

bus: miniflris: communes: ; quzdam au-

g

'n'e '» neceffi

k mqgmb E-

'ate urgente..

tem füperioribustantüm, Et idco'omnt-

Poiefine Kcolythus tangerefacrge va- — bus shiniflris comgetit amictus humeros

]

m

tegensy

Nauis

1169

;TR/JKCTA'TUS XF, Éxamen $. :

tegens, quoGgnificatur fortitudo ad Di-

thecz, annulus, & baculus; æïa novens

vina Officia exequenda , quibus manci-

funt , quz ipfi fupra Sacerdotes poffunt,

"

pantur: & fimiliter Alba; quz fignificat

fcilicet; Clericos ordinare, Virgines be-

puriratem vitz , & Cingulum , quod fi-

pedicere , Bafilicas dedicare , Clericos

guificat repreffionem carnis: fed Subdia-

deponere, Synodos celebrare, chrifma

«onus ulteriàs habet manipulum in fini-

conficere, vefles & vafa confecrare. Vel

flra, quo fignificetur exterfio minima-

per caligas fignificatur re&itudo gtef-

rum macularum : quia manipulus eft

funm ; Per fandalia, quz pedes tegunt,

Di

quafi fudarium ad extergendum vultum:

contemptus terreparum, Per fuccin&to-.

p enim primó ad facra tractanda ad-

rium , quo Stola ligatur cum Alba, amor

mitunur. Habent etiam tunicam ftri-

boneflatis ; Per tunicam perfeverantia,

£&am,per quam Doctrina Chrifti figniti-

quia Jofeph tunicam talarem habviffe

catur; Unde & in Veteri Lege in ipía

legitur, quaíi defcendentem usque ad ta-

Subdiaconi

tintinnabula pendebaat :

los,perquos fignificatur extremitas vitz,

enim primó admittuntur ad doctrinam

Per Dalmaticam largitas in operibus mi-

r

Novz Legis anpuntisndam. — Sed Dia-

fericordiz ; Per chirothecas cautela in

itünj

nus habet ampliüs ftolam in (inifro hu-

opere 5 Per Mitram fcientia utriusque

mero in fignum, quód applicatur ad mi-

'Teftamenti: unde & duo cornua habet;

t

nifterium in ipfisSacramentis, ErDal-

Per baculum cura Pafloralis, quà debent

ïfm'caP- !

maticam (quz eft veflis larga, fic di&a,

colligere vagos, quod fignificat curvitas

-AKOn of

uia in Dalmaticis partibus primó ufus

jncapite baculi':

fuftenrare infirmos,

luorm

p

ejus fuit) ad defignandum, quód ipfe

quod ipfe ftipes fignat baculi, & pungere

primó difpenfator Sacramentorum po-

lentos, quod fignificat ftimulus in pede

D eyen

baculi: unde Verfus :

Qu fs

nitur , ipfe enim Sanguinem difpenfat,

in difpenfatione autem largitas requiti-

Tles f

Collige , faftenta , [Hmula, -uuga;, emor-

tur, Sed Sácerdoti in utroque humero po-

j

Wv

niturStola, ut oftendatur , quàd ei plena

bida , lenta.

j'ïfm ditb

peteftas difpenfandi Sactramenta datur ,

Per annulum SacramentaFidei, quz'iEG

nf

mmmwm

pon ut miniflro alerius : & ideo Stola

clefia defponfatur Chrifto : Epifcopi e-

defcendit ufqne ad inferiora, Habet etiam

nim funt in Ecclefia loco Chrifti : Sed ul-

t (

Ca(ulam quz fignificat charitatem : quia

teriüs Archiepifcopi pallium habent in

Rb .

Cfp. 1

ipfe charitatis conficit Sacramentom,

fignum privilegata poteítatis: fignificat

Ícilicet Euchatiftiam, €ed Epifcopis ad-

enim torquem aureum , quam folebant

üfämimn',

duntur novem ornamenta fapra Sacer-

legitimé certantes accipere, HacS, Tho-

W') qui

dotes, quz. funt caligz , fandalia , fuccin-

mas.

Vide plura infrà in hoc Tra&

T

:

&orium, tunica, Dalmatica, mitra, chiro-

Exam, $. n, 46.

"g

i "intur]

" tmlie

Pmssubdi:

EXA

Ro ü

EEE

N

Y

De Sacramentordinis,

x16t

Nf

fs

æwäwwwwwmwwwwww |

C

dj

ye.

t BXAMEN IV.

hg

u

bus Majoribus 12 gmeke , €9 12 fpecte de |

ii

: DeOrdini

I

Subdtaconatu £5* .Dia;wzzzm,

u

j hd

non folàüm Min.o-rï[hrum' fcientiá , fed &

UJERO I. Majoribus Ordi-

qeiti

nibus , in fpecie Subdiaconatu

ampliore circa füum officium pollere

ts

debent,

erbusa

& Diaconatu, infigniendi,quz

debent fcire , & ex quibus fo-

Solent infuper nonnulli Examínato-

audi

lent examinari ?

res Subdiaconando proponere quzflio-

r

nes faltem -Communiores ex docrina

— XXXIV. Xe I. Trid. Seff. 25. de re-

y hubti

orm. cap, 1. ita ftatvit : Subdiaconi &

Fidei, v.g. deEcclefia. Vide Tra&.7.

; debtry

qurvit

Diaconi ordinentur habentes bonum te-

Exam.r.n.17.& feqq. — De Fide divina

flimonium, & in minoribus O:dinibus

vide ibidem n, z. & feqq.

DBe Sicra-

ao

raentis, vide TraG. 1 1. Éxam. 1. & feqq.

probati , ac literis, & iis quz ad Ordi-

wuvgif.;'

nem exercendum pertünent, ioftruti.

De Sacrameatalibus Tract. z3. Exam. 2.

i p

Qui fperent Deo au&ore fe continere

n.2s. De Cenfuris in genere & in

De Itre-

Üj

poffe: Ecclefiis , quibus adfcribuntur,

fpecie Tra&, 14. Exam. z.

inferviant, fciantque maxime decere , fi

gularitate ;

De qua habes in codem

Wl "

|

faltem dicbus Dominicis & folemnibus,

Exam. n. 27, & feqq.

|

f

l

cüm altari minilraverint . facramCom-

Pratcrea Diacono folent ultra przfa-

j ii

D

[

munioriem perceperint. H ec ibi, Debet

tas etiam proponi communiores Quz-

ln

€tiam ícite orare horas Canonicas ; ut

fliones de uliimo fine hominis, De quo

&ï , Sfdl'-i

patebit ex dicendis.

agitur fuprà Tract. 3. Exam. z, n. 2. &

i

.....

Til

Refp. 2. Materiz ; ex quibus folent

feqq. Deadibishumanis, videibidem

$:

examinari , funt, quz hic fequantur , &

n.8. De peccais TraG. 4. Exam. ?,

omnis, que anté di&a funt de prima

De Indulgentiis T'ra&, 14. Exam.3. De

T

yá

u

Tonfura, & de 4. Minoribus. Cüm enim

Legibus Trz&- 6. DePrxcepiis ibid.

| r

Ordines hi (de quibus nunc agitur ) fint

in Exam. 2. n, 15.

De Virtutibus 1n

& dicantur Majores ac facri, & Minores

communi Tra&.4. Exam. r, De V-ii'tuf

in fe eminenter contineant, ficut Diaco-

tïbns"I'hsologïciäfra&. 2.05.

natus Subdiaconatum , ac Clericum in

De Baptifmo , ejus effentia, divifione,

AüPeriori dignitaus gradu conflituant ;

inflitutione , ma:ería, forma, miniflro,

p

z

Hhhh hhh :

-

N

TRAÁACIATUS

rl162.

XV. Examen 4

sälbja&o',,ïh*ï'teraliil*ï'tafeo. De quibus ha-

tp;'poænas, ad. przfata officia perágen-

bes. in Fra&atu: r 1. Exam, 5. De cogna-

4o

uj

tione fpirituali ex Baptifmo vide im

*ttitedo

"Fra&. r6. de matrim. Et exConfirma-

chþ.v 2 Officium: Subdiacont patet

ex data: definitione;

Senfus: autem eft,,

fir)ftca

tione vide ibidem de impedimentis ma-

tiatój

quód Calicem cum vino, & patenam

trimonii Exam: 6. n«7 f

cum hoftia: Sacerdoti rainiffret faltem

«dnitioS

4

Refp.3.. Solent. eriam Subdiae

6nan—-

Dieat

mediaté ,. nimitum mediante Diacono,.

doproponi quzftiones in fpecie: ex prz-

Hinc illa vox

xilcem d

cedentibusin: hoc Tra&,, quarum: fola-

cur prius: ea: porrigit..

Subdiaconus idem: lignificat quod $u5-

Afm,

tiones.omnes ibidem: in- fpecie habes, ut»

minmier ; proximus eninr & immedia-

Apane

€ur dicantur Majores & faeri i Éxam..

tus mintfler Sacerdotis eft. Diaconus»

ibricam,

2.n9. De requifitis juxta: mox di-

'oft eum eft Subdiaconus, Spe&at etiame

&tloribus

eendan,35. De temporibus Ordina-

At y

ad'Subdiaconi officium, pallas.altaris &

tionum ,. fuprà in Exam.1.n.24« . De

corporalia.abluere ,. panem: pro populo:

a tig

interítitiis, ibidem: n.2g-. De Titulo

confecrandum in altari ponere;.

RU Ord

menfz , in: Exam; 2« n.16«& 17... De

Kefp..3.. Materia remota Ordinatio-

.-ïä:ägerezl

obligatione ad' caftitatem:,.. & ad horas

nis: Subdiaconi: eft: duplex.. Una pri-

i, Dip

€anonicas patebit: magis in feguentibus;

maria & principalis, nimirum calix va-

"ripode

Deloris Canonicisliabesfuprà inTract..

* Bf

ro; Exam: f.. ex: quo- varis. quaftiones:

cuus cum paxena: vacud fuperpofita ; al-

tera minus principalis, fcilicet liberEpi-

Ms

groponi & folvi poffünt De obliga-

Vinäpcrigm

tione deferendi; habitum: && tonfüuram:

flofarum.. Proxima, cfi utraque utrius-

que materix traditio. Chara&ter im-

T

Tra&.7.Exam.3.n.fj« .

E

primitur im traditione primz' materize

Dfü?/g[m

Sulidiaconatus;.

Cojus Ratio eff -- Quia circa eam habet:

J lii Epf

a&um: primarium , cüm proximids acce-

MU

(LU'A:'RO II.. Quid: eft ? quod'ejus:

dat: ad: confe&ionem Euchariftig. Ex

QO fficrum ? quz matería & forma ?. quz:

lj

qvo fit ,. quód ob rationen? oppofitam

va p D

ebligatio ?

quod: fubj,'e&fgm ? queve-

flis ?

legere: vel cantare: Epiftolam fit a&us:

fun';,&ü

-

XXXV. Refp. r.. Subdiaconatus: fic

minis principalis Subdiaconi. Vide im

M.

Exam. 2.. n; 9: cur in primitiva Ecclefia:

"ts

detinitur :: Eft Or4o: facer- Ecclefiaflicus

. qel O* dinatto:,. q,u-:sï'ï Ordinate datur. po-

Subdiaconatus non: fuerit numeratus ine

i

n core

ter Ordines facros;.

& 60j

ze[tas: . altart: affifiendi P?Esäj*ærw fä:—«

Colligitur ex-his differentia d materiz

ET

erificantis, minifleando e$ Calizeny cum:

uino, c* patenam cum Voflia, ey folemni--

Sacerdotis Ordinandi: ;. Quia illii dantur

LTA

A Cifïin

zer legendi Epiflblamin Mfifaz 'Nelfic s

calix«& patena cumr page: & vino : Subs-

Ef facer Ordo»vel Otdinatio; per quam

díacono: veró:calix: vacuus;.

j'mmmüïiic

traditione Calicis vaeui cum: patenz' va--

Debetue:calice cumy gawnaäeääeonfäæ

MfSI

cratus: 2

i äliundw

D

aud fub: prafcripta: verbosum: fönmæ da-

A

AO

lttat, €

u

p

l

IDe Saevamento'Ordinis.

"

r

.

n

x116$

-

n £f de nerefitate, "Tusa q

uai

É

u

Jq——þ&'r.

R ef»

Negativé. Elttamen peccatum

-nvllo jure przecipitur. T'um etiam, quía

gravius , & circumflaniia in.confeffione

in calice.non confecrato validà ('etfinon

u

ineceffarió exprimenda.

nd,

licité ) fit confecrazio Euchariftiz. Ergo

- jQuid ff Subdiaconus in mortáli.mini-

A

etiam perejus traditionem validé poteft

;

flret, peccatne.de novomortaliter..

[lts

ordinario Subdiaconus.

«diirmo probabilius juxta di&a fupra

Mi

Deletne Ordinandus neceffatió tange-

Tra&t. 11. Exam. 4. n. 37. R. 7. nifi

lia

te calicem & patenam?

priüs eliciat contritionem; confiteri ta-

d

n

h

/|

AAffirmo, effe .de precepto graviter

inen priüs,, Ticét fit.de confilio , non te-

d |

obligante juxta Pontificalis Kkomani

netur, utibidem patetn.38. UndeS$.

CQ d

Rubricam, quz mandat, ut ordinandi

T'homas .hic q. 36. a. $. in . ait: iLex

^

irtit

inferioribus .digitis Calicem tangant, fu-

przcipit, ut homo juíte ea , quz jufta

perioribus veró Patenam. S1 tamen im-

j

funt, exequatur. . Et ideo quicunque

mediaté tangeretur folus .calix .& non

Hoc , quod fibi.competitexQrdine,facit:

ppo

patena, 'Ordinatio effct valida, quia Pa-

indigné, quod juftum eft injufté exe-

tena tangeretur phyficé mediaté,

f

quitur, & contra przceptum Legis£a-

3c.44. Duplici materiz hujus Ordinis

«it, ac per hoc mortaliter peccat, Qui-

ha p

€ortefpondet duplex forma , nimirum

fs

cunque autem.cum peccato mortali ali-

verba Epifcopi ordinantis.

Primatia

quod facrum Officium pertra&at, non

257

& effentialis eft hec : Videte eujusmodi

eft dubium , quin ndigné illud £aciat,

xl

mimflerium vabis tradatur. — 1deo wos

T 18

ande patet, quód mortaliter -peccat.

Admoneo , Wt ita vos exbibeatis , u

Hezcibi. Ubi S.:D; loguitur de Ordi-

frir ]

m

JDeo placere poffitis,.. 'Fotma fecundaria

nibus (acris, ut patet «ex illis, iSacram

ad librum Epiftolarum efthzc: 24ccipite

efficium. Exibidem ad2.ait; Ef de jare

n HM »

yip t

dibrum Epiflolarum , 5 babete potefla-

naturali, ut bomo (antta fantié pertratiet,

tem legendi 4n Écclefra fantla Dei tam

Jdem habet ibid. ad 4,

.l

pro vivis quam . pro defuatlis in nomine

"Teneturzne Subdiaconus fuumofficiumm

Patris, &c.

i d

exercere jejunus?

&& f. Chriftus Subdiaconatum infti-

vl

Tenetur €x congrventiapropterreve-

tuit inultima Coena, quando panem &

rentiam Sacramenti Eucharifliz, hinc

a Ec.fiffï'

vinum confecrandum przparavit.

u

non peccat mortaliter , fi non jejunus

& 6.'Obligstiones , quas Subdiaco-

ainifiret..

[

!

natus addit fuper 4, Minores, funt duz

XXXVLRefp.7.Subje&om hujusQr-

jgt

r

ex inflitutione Ecclefix. Una.eft ad pér-

dinis capax , eft mafculus,, baptizatus,

uf

petuam ;caflitatem, .altera ad dicendas

confirmatus, non excommunicatis, le-

horas Canoníicas.

i 1

gitimé natus, non mancipium , prima

Quid fi Subdiaconus Relïgiofus pro-

"T'onfurá.& 4.'Minoribus initiatus;: .an-

g

feflus, aliunde jam ad horas obligatus,,

inorum vieinti & unius.completé, /Ex

€as omittat , committitne duplex pecca-

quibus.aliqua funt .de neceffitate medii,

tum?

h

iihhh hhh 23

aliqus

"-

1164

TRÁACTATUS X Éxamen 4.

hbt

aliqua de neceffitate przcepti , ut patet

examinari, fafficieriter di&um eft in hoc

ml

ex pracedentibus.

Examine ad Q 1. T'encniur etiam fcire

à Du

ominia, qus Subdiaconi ob rationem

Kefp. 8. Prater veftes aliis miniftris

ibidem in R. 2. datam.

l

Ammion

Subdiacono inferioribus communes ,

p d

dantur ei aliz. duz , fcilicet Dalmatica,

QU/ERO IHI. Quid eft Diaconatus?

quod ejus Officium ? quz materia à tor-

j pid

in qua convenit cum Diacono, & Mini-

lat

pulus in finiftra manu;

qui eft cjus veftis

ma? que obligatio , quod fubje&um?

uz vefiis ?

i bupt

ropria & effentialis. Ubi

Nota , quód fignificatio manipuli pa-

XXXVIL E. 1. Diac&natu-s defini-

sibase

nir, d

teat fuprà ex S.Fhom. ia Exam. 3. n. 5 3.

tur ic : E& Ordo facer Ecclefiafticus, vl

Ordinatio , quà confertur poteftas pro-

ácetin

adQ.7. Ultra hoc dici poteít, quàd (i-

h Primi

ximé affiflendi Presbytero in minifterio

gnificet patientiam vel frg&um bono-

rüm operum juxta ili

altaris, & legendi Evaugeliam in Miffa.

ttic p

&.2.. Officium Diaconi patet ex data

moffcium

Euntes ibant Qj flebant portantes mam-

defioitione , nimitum Presbytero im-

Mi i

prles féot. — Portatur auiem n finiftra,

quiá bac fignificat v

m przíentem , in

mediaté miniftrare (unde & hae vox,

iltate [

D:aconus, idem fignificat , quod mini-

li Qu

ua debemus patientiam exercere , ut

bonorum operum fructus poffinu: per-

fer) hoftiam in patena & vinum in cali-

titin df

barjfhi

«ipe

IC..

ce ei tradere , Evangelium in Miffa Ie-

gere folemniter , id eft , in veltibus Dia-

triodse

d fi Subdiaconus fuo officio fun-

atur fine veflibus? -

cono ex viofficit competentibus. Prgter

um qu

hzc duo Diaconi officia funt adhuc alia;

DN

Peccat mortaliter , fiid faciatex con-

nimirum rudimenta Fidei fummarié

VOntliopis

temptu vel negligentia.

Subdiaconandus cum qua difpofitione

populo proponere, pfo quo tamen Ca-

ttd Erd

techifmus Concilii Trident. monet ; ut

ac vcfte debet comparere apud Ordina-

LU U!gflt.

tionem ?

id non faciat ex loco füperiori feu ex

n d

B& Debet comparere ut anté exa-

fuggcftu , nifiid ei Epifcepus permife-

fiifead

minatus & approbatus , & ut difpofitus

rit, quia menus prazdicandi non compe-

"Wt g

ad facram Communionem , potulam ha-

tit ei ex officio , fed folàm per difpen-

D

Y

DN

bens Tonfursm . indutus veflibus Aco-

fationem: quà ebtentá poteft lieité pu-

ii

blicé przdicare. — ]tem; quia in Ordiaa-

m, 4 n'6

lytbi fuprà nominatis. Ultra ess debet

fecum ferre manipulum , eumque tene-

tione Diaconi dicitur, Draconum oportet

1 Dfy]

e finiflrà manu s. & Dalmaticam fuper

baptizare & pradicare, Diaconus poteft.

1 pfxfdem,

finilrum brachium geftlans, & dextrà

Íolemniter baprizare ex commiffionc

lk"-l li dnSffm

&creum efzferendum.s

Epifcopi vel Sacerdotis ei fa&á ex ne-

] :

D'iaco;iatu.c;

ceffitate urgente , fic ut fiat minilter fo-

?fi

lt c

lemnis , non ordinarius , fed extraotdi-

".

*

j

XXXVH.-Quania fcientia requiratur

narius. Quod fi faceret folemniter abs-

C catct.

';'ydülm Dia(

"m Diaconandis, & cx qnibus foleant

que commiffione , graviter pe

* Drgg

»x

P'o:räe

--

D: S&:mmemo Órdinis,

1:6'94'

Sacramenti expofitione Ciborium, Mon-

LY

Porró fofempiter przdicare eft id facere

um

cum flola & fuperpelliceo, & ex cathe-

ftrantiam , vel lunulam educunt; & Sa-

cerdoti tradunt.

:

ltiomm |

dra.

-Dum Diaconus folemniter ex

Petefine Diaconus in neceffitate, vel

commiffione baptizat ; debet effe fuper-

Q |

juffu Epifcopi adminiftrare Sacramen-

pellicco indutus , & ftolà per transver-

tum Peoenicentiz ?

34

fum pofià ad differentiam Sacerdotis.

us

Iterum ex Ecck.fix Statuto ad Diaconum

ANvon potefl : Quiia ad id de neceffitate

requiritur chara&ter Sacerdoiis.

-od

'

fpe&at. baptizandos iuflruere , difpone-

m

$ia

T

f

l

1e, veftibus exfpo'iare, bona Ecclefix dif-

autem poffit min/ftrare Eucharit

ms

la

penfare, eleemofynas . diftribuere , ubi

eft difparitas ; quia cam non conficit,

fed ab alio confeé&tam difpenfat : Sacra-

du

adhuc eft in ufu.

]n Primitiva Ecclefía , quando fub

yilti

mentum autem Peenitentiz dgberct ipfe

;M:,üii

utráque fpecie communicabatur ; Dia-

conficeres

,

Potefine a

ffi

iflere Matfïmonio ex com-

rl

coni officium erat Sanguinem Chrifti dif-

miffione Parochi.

u t

penfare , imó & in defe&tu Sacerdotis &

neceffitate cogente ; Corpus Chriíli mi-

ANon poieft : Quia Tri'den-t. Seff.24. de

j n

] ia

nilrare. Quod ctiam de fa&o adhuc

reform. cap, 7. committit hoc munus

foli Parocho vcl alteri Sacerdoii de cjus

in a

poffet in defectu Epifcopi aut Sacerdo-

tis , aut juffu ejus in extrema neceffitate,

liceniia,

Unde fi Diaconus effec Paro-

K l

uD

vt periculosé infirmus communieet, da-

chus , poffet.

J

to etíam quàd non eífet abfolutus nec

Poteflne miniftrare Extremam Un-

confeffus , dummodo exhíbeat fpecialia

&ionem ?

"

ht ij v

'r

eontriiionis figna , & defideriumr fu-

INon potef! , dc quo v

ide Tra&.14. E—

i

n

mendi Eucharifliam pro Viatico, &

Xxam.4.n.T1I 2.

E. 3. Matería remota Ordinationis

pnt; t

mors urgeat. Quo tamen in cafu ca-

vendum eft fcandalum, debetQue Dia-

Diaconi eft liber Evangeliorum; proxi-

LL

| um

|

conus iile adhibere teftes hujus minifte-

ma , traditio ejus. Vel dici poteft, Ma-

;crml d

|

COU

füfide dignos. Si vcró effet cafus, quo

tetiam ejus remotam effe duplicem: u-

communicandus effet infirmus Sacerdos ,

nam effentialem, & de neceffitite Sacra-

1 ddy'n' l

j t

quid agendum patet fuprà T'ra&t. r2. E-

menti , nimirum librum Evangeliorum,

A

?U

xam. 4. n. 60. ante K.. 4.

alterain accidentalem & integralem , ac

l Ofd.;m' g

de necefirate przeepui , nimirum impo-

Poteflne Diaconus licité Euchariltiam

i Wï(p' |

feu pixidem, in qua Euchariftia contine-

fiionem mánuim.

t |

tür, transferre de loco in locum?

Debetne. necetfaiió effe liber Evange-

p rÁ

Borum?

Ti

Affrmo : Quia habet poteftatem fa-

Sufficit , 6 fit alius liber, aliqua tamen

i E

pec Chrüfti Corpus in faeris vafis con-

tentum. [dem probat quotidiama pra-

Evangelia cóntinens, veltota Biblia, fe-

noti

"T.

7

xis, dum Diaconi pro Communione vel

cus fifolàüm Vetus T efamentum fit, quia

in eo aonfont Evangelia : fi veró trade-

ggflfffr

hlsmni'—]?roceiüone' , Aaut Venerabilis

Hhhh hhh

fGLUE

p

N

"166

TRACTATUS XP, Ecamen "

Of

returfiber omnino profanus , Ordinauo

füper C

Uipu5 wv

lirizuin Vale comtentum,

- Jum

.elfet nulla defe&u materis,

Unde ejusnon eft tangere Corpus Chri-

fufedel

O nid efl, quód A&. 6. Diaconi fue-

fti, fed portare Corpus in patena , & dif-

m ?

zint ordinati per folam . impofitionem

penfare Sanguinem «um Calice. Et

M

ananuum?

£,l

ádeo ejus poteftas ad a&tum principalem

MA conc'git fort$ ex. fpeciali difpenfa-

mon potui exprimi, nec per dationem

n

tione Chrifli, quia enim in exordio

zi a

waíis tantüm , nec per dationem mate-

nafcentis Ecclefis nondum erat editus

ri : fed exprimitur poteflas ejus ad a-

m &$

liber Evangeliorum , adhibebatur im-

&um fecundarium tantàm in hoc, quod

itrà Verü

pofitio manuum. — Vel fuit tradita ali-

datur eiliber Evangeliorum; & in hac

h

qua charra continens doctirinam Evan-

;

poteflate intelligitur alia. Et ideo in

- (uid f

Selicam.

«

ipfa fibri datione i

Hezc Xbi.

mïp.rimjtur chara&ter,

335

& 4. Duplici materiz :corr-b'!'pondet

XLIF L

duplex forma, nimirum-verba Epiícopi.

Aliis erct

Refp

45. C'Iafiüus Dïacoþaïugn infti-

Prima & effentialis eft : 4ccipe poteffa-

t£uit in nitima Cena.

090 OT

Atem lerendi Euangelium in Ecclefía ytam

Ratio: Quia tunc inflituít .Saccïräe*- j

m

gro vivis quam pro defuntlis , n nomint,

rium, ad quod Díaconatus eff uliima

"$ub

JDomini. Altera integralis: 24ccipe Spi-

difpofitio feu proximus gradus.

ä&&&

qitum [antlum ad vobur & ad refiflendum

lt r

Kefp. 7. Obligationes Diaconus rion

Diabolo & teniationibus ejus in. nomine

?

*

habet ultra eas quz affignate funt pro

it tonfg;

dDomint.

Subdiacono; & quz ex vi officii ejus.

Kicet u

-"'ide fuprà Tra&. rr. Exam. 1. n.6.

«olliguntur.

At ; .Dïz(

de diverfitate Ordinationis IDiaconi 4n

Refp. 8. Subjecum hujus Ordinis

chfk:); li

Ecclefia Latina & Grzca.

defcribitur, uti de Subdiacono di&um

"Iu

Trem vide infrà in Exam. 5. n. 43.

eft fuprà ad Q. 2. R, 7. n. 26. dummodo

*rlnilo

R. 5. de duplici matería presbyterii, &

addatur , JEr fübdraconasu initiatus,

duplici gratia per illud caufata , qnod di-

Item , amnorum 22.complere,

&um etiam hic fervit,

*

XL. Refp. 9. Quamvis Diaconus

XXXIX. Kefp. s. Chara&er Diaco-

portct omnes vefles Subdiacono com-

no ámprimitur in traditione libri Evan-

munes, cüm fit Subdiaconus: effentialis

eliorum ,2on veró in contra&u alicujus

reéi facre , pertinentis ad principalem

tamen & propria ejus veflis eft Stola à

finifito humero per pe&us & dorfumad -

ejus adtum.

latus dextrum füb brachio dextro du-

Ratjonem dat S.Thom. bic q, 37. a. $.

&Ga.

dicens : Poteftas Diaconi eft media inter

poteftatem Subdiaconi & Sacerdotis,

-Onid (i Diaconus fine

-1'uä vefte fun-

Sacerdos enim dire&té habet poteflateg

gatur fuo officio?

fuper Corpus Chrifli , Subdiaconus au-

3Dicendupa ut

'

i anté de .S.f:bdiacqnof,

'. 36,

sem fuper vafa .,:antüm: Íed Diaconus

Dia-

De Sacramento Ordinis,

f 1167

3

Diaenandus cum qua difpofidone

Teneturne Diaconus füum Qfficium:

s

& veíte debet cgmparare apud Ordina-

exercere ?

:

d

tionem ?

Tenetur indubi

& fi alicui Eccli;zfïïæ- ad-

e d

Refp. Sicut de Sabdiacono di&um'

fcribatur , ut iafervíat , quis fraftrà ef£

eft, hoc folo-variato, quod: debeat com-

ia

potentia, quz mon reducitur ad a&um z

ttons |

parete indutus veftibus Subdiaconi, por-

T

fed. à mortali. communiter. quis excu-

tans Dalmaticam fuper brachium (ini-

fatut ,. fi cont

i

x

ftrum ,. & Stolam tenens manu firiftra :

fit;.

gmpt*us» & Ícandalum. de-

rl

dextrà veró: cgfcgm—zof&rcndum: Epifco-

u

90;

É

Teneturne officio fuo-fnel jejunusz

— Dicendsm ficut de Subdiacono: di.

ulv

Quid fignifi

Mrsuir, vide p

Cumeft. $i tamen Diacormus juxta ca-

du

Exam.3.m 33 adQ.7- -

XLI.

"d f; Diaconus a

Gum fuii

fum.anté pofitum quafs przvideret: ,. vel

mpo

Ordinis: exereeat im mortali . peccatne

dubitaret , Miffam à: f& perficiendam effe

de novo' mortalirer 7

(.quod tamer rarum eft). peccaret mor-

f

Affirmo probabiliüs juxte di&a & pro--

taliter frangendo: jcjunium . confentien-

do in peccatunr mortale ,. vel faltem in:

| uf

bata de Subdiacono in: hoc Exam.ui 3 $--

poft K.. 6.. & loco ibidem eit..— Accedit

periculunr proximum ejus--

ynus n

fpecialis ratio . Quia (i Sacerdos fa&á

Porefine Diaconus in recitatione Bre-

jam: confecratione. Miffam: mom poffez:

viatii ante Colle&tas dicere,Dominas vo-

fut

perficere, ut fr infrmaretur , ve? rmorc-

Bifitig,

iib

retur ,. Diaconus ( fi alius Sacerdos non:

Potef* , modó: nom fi

t prafens Sacer--

|

adeffet): fumendo: proprià. manu. San-

dos,quoprzfentenon poteft, ni(i de ejus

« Ods

:

&iffimum,. deberet abfolvere. Miffam:

licentia; ut habent Kubricz..

ij Qd

lmol

Wide fimii-ïa»*iärüïxan*. T 9ge

j

|

D

no Cff;'

d

gR Wl

d

d

ul

l

o |

EXA-

)

'13168

TRAÁACTATUS XF. Exaæeix's':

1

)

Qd

t

,

DDeGso 6605 o Go IUb ss ub b o sss

g

(iait i

^»EXAMEN V.

[ (;epe :

Bul

Aondilio

aleds,

?De Ordz'fze Presb ytei'ztäs ffve Sdcerda:z'i.

aM

: UERO L Presbyterandus,

d olen

dicandum, nec ad confelïäonu:h audien-

quz debet fcire; & ex quibus

tiam applicati , & his fuificit fcire ea,

gutur, &

materiis folet examinari ?

quz fpe&ant ad Sacramentum ricé pera-

a f

XLII.R efp. 1.Concil. Trid.

gendum, nimirum materiam , formam,

Ailncomr

Self. 25. de reform. cap. 14. ita flatuit:

intentionem , ac difpofitionem requifi-

àde u

Qui pié & Édeliter in minifteriis ante-

tam, & defe&us, qui occurrere pof-

deyect

a&tis fe gefferint , & ad Presbyteratüs

funt, qug ncccffariq fint altari & (imi-

'ioter fn

lia.

Ordinem affumuntur, bonum habeant

t di

D

teftimonium , & hi fint, qui non modóà

" Aleta e(t fun&tio fuper Corpus Chri-

t tj

in Diaconatu ad minusannum integrum,

fti myfticum feu fuper Fideles, quz in-

nifi ob Ecclefiz utilitatem ac neceffita-

cumbit animarum Curatoribus , Pafto-

"C pur

"ittigsie

tem aliud Epifcopo videretur , miniftra-

ribus , Parochis , Confeffariis , Concio-

.A

verínt, fed etiam ad populum docen-

natoribus, qui divina Myfleria , & ea que

E.

dum ea, quz fcire omnibus neceffarium

fuat Fidei, populum docere debent ; un-

-

füminre

eft/ad falutem , ac ad miniítranda Sacra-

de & (quia nemo dat; quod non habet)

Ufctimon

menta, diligenti examine pracedente,

ipfimet ea fcire tenentur ; pro diverfita-

^ g

idonet comprobentur; atque ita pietate,

te tamen gregis commiffi , tenentur ha-

l Q"d h':

ac caftis moribus confpicui , ut pracla-

bere ícientiam majorem vel minorem,

rum bonorum operum exemplum, &

Sienim quis fimplici populo pracit, fuffi-

LL l qu

] Vide i

vitz monita ab eis poflint 'exfpecari,

cit fi poffit, uti tenctur, eum ín articu-

Hsc ibi,

Ms

lis Fidei informare, Decalogum expo-

Refp. 2. Circa Scientiam Sacerdotis

nere, peccatorum gravitatem explicare,

htss ia

diftinguendum eft: Habet enim duas

falutaria remedia prafcribere , & fimilia

functiones

3

.

Prima & prazcipua eft fu-

quz fuum Officium concernunt. Pro

* Quay

per Corpus Chrifli verum ; nimirum

quo vide in Tra&, primo procemiali. Q.

"m

"

confecrandi Euchariftiam feu legendi

j. n. 1 1. ubi plura de hoc di&a funt.

1

! Ubj &

hf,

Miffam, fine cura animarum ; unde di-

Reaniriturne major fcientia in facer-

citar fPmplex Sacerdos ; id eft, non cu-

dote R egulari quàm Szculari ?

i.

ratus , quales non pauci dantur in Clero

Affirmo., cateris paribus; tum quia

^

à quälis !

h

M

l

communiter populus magis & cum ma-

Y (

tam Sæcuiariguäqx R.e—g.ularir, necad prz-

*

jorí

ï

T,'

"s T

'Wü[]m ) ü.:

u

De $acramento Ordzauis:

1169

M

joti fiducia recurtit ad Religiofos quàm

6. Quanta. ptzfentia & quantitas

ad fuos Parochos, unde videtur plus de

materiz requiratur & fufficiat ad con-

fcientia in eis fupponere: tum etiam ;

fecrationem, vide n. ro.

quia ízpe à Superioribus deputantur

7. Quare vino mifceatur parüm a-

nontantum ad plebejorum fed & altio-

qua. n. g.

tis conditionis hominum confeffiones

8. An illa aqua immediaté oonvet-

audiendas.

tatur in Sanguinem Chrifti. n.r z.

, 3. Materiz, ex quibus Presbyte-

9: Anuna Species poffit confecrari

! d |

'"randi (olent examinari , fant quz híc fe-

fine altera. n.zj.

j ore

uuntur, & omnia qua in pracedenti-

1o. An in Euchariflia nihil maneat

- bus di&a (ünt de Clericatu & Ordini-

u

de pane & vino ; in Exam. 3. n.19.

, has

busin communi,& in fpecie de 4. Mino-

1I, An & quando Chriftus fit pra:

tibus, de Sub & Diaconatu, Càm enim

m rcq;*ln"-

fensin Euchariftia, Exam,3.n, 17,

urtt

- Presbyteratus omnes inferiores Ordines

12. Quznam illa fint in Euchariftía

ao

eminenter ia fe contineat, & eis fuper-

ex vi verbortim? quz per concomitan-

emineat die

o

nitate ; praeminere etiam

tiam. ibid, n.2z,

' debet fcieatiá.

p (

Hinc presbyterandus

1j.

uid de cafu;quoin Eachariflia

debet (c parare ad Examen ex omnibus

; Qu il

miraculesé apparet puer vel caro. Ex,4.

"

s, M

matetiisanté in

Exam, 4. R. 2. & $, ad

n.62,

|

|

.. Q. 1. nominatis.

;, Ontt

"n

14. Quez effentialis forma utriusque

oU

r

y. 4« Ptesbyterandus folet fpecialiter

Speciei Confecrationis. Exam.4.n.24.

J

dur;

examinari ex T'radt. r2. de Euchariftia

1f, Anverba formzproferantur fó-

nb

utSacramentum eft , & ut Sacrificium

;

làm hiftoricé, & pro quo fupponant:

ibid. n.26.

odl

ef, Tales quaftiones funt

UL

1. Quid fit Eachatiftia ut Sacramen-

16. Anprima forta habeat fuum

J

tam? in quo efentialiter confiftat ,

effe&tum anre alteram ,ibidem R.4.

!

»przth

quod vide in eedem Tra&. 12. Exam.

17, Quis fit effe&us Euchariftiz Sa-

m

z,n. 1. & leqq.

cramenti,ibidem n,28.

;

2, An fit unüm Sacramentur

o

a

p vel

19, Quomodo profit non fumenti-

ume

M

gplura ; videibidem n.5,

bus, n.29.

:

i

&i

,. 3. Quantdm & quibusfit neceffaría

19. Quotuplex fit

manducatïo vel

tiRd.

h

ejus fumptio, ibidem n,4.

modus manducandi Euchariftiam. ibid.

.ro(:m'l 1

4» Ubi, & à quo inftituta? ibidem

n.30.

&i

f

n.$.

AV

20. An Angcli manducent Euchari-

u

$: Qu (it matería confecrationis in

ftiam? ibidemn.41.

J

- Miffa , qualis panis? an folus triticeus?

21.Quz difpofitio requitatur ex par-

fütt q

anex ,hordeo,[ïliginc » fpelta, fatre,an

té ánimz? an aeceflarió premittenda

& CUm nt

folus azymus?jn Exam.2.n,6. & feqq.

confeffio,fi quis fit in mortali;prefertim

]OI

quale vinum?n.8,

Sacerdoti celebraturo? ibid.n.32.

liiiili

22,Quid-

" s

1170

.TRACTATUS XF. Examens.

gl

22. ænd fi nonfit copía Confeflarii?

De Eucharzffa ut $. qcräfcz'a.

(l

ibidem.

23. Quantum peccatum

fxtaindignä

38. Eftne Miffa verum Sacrificium ?

hn

Exam.5. n.69.

nim d

fumptio;ibid, n.3 5.

39. An moirs C

firn

24. Euchariftia e

fine pcccätori pub-

n.7o.

hrifti in Cruce:&b.'

fies i

lico'vel occulto deneganda. n. 34..

25. Eflne danda non habcntibus u-

40. Quomodo differant Sacrificium

i in

fum rationis ? n. 36.

Crucis, Conz & Miffz? n.71.

14 d

difpofitioex par-

41. Quis fit. principalis offerens in

iqeh

26. Qua requiritur

Miffa. n.72.

te corporis? an cibus aut pollutio prz-

ptel r

viaimpediat fumptionem. ibid. n.5 9.&

42. Inqua a&ione cffentialiter con-

aid Qu

feqq.

fiftat Sacrificium Miffz.n.7 3.& 74.

Qc quhdq

27. Àn

fint cafus, in qui:bus non je-

43. Eftne infiniti valoris. n,7 $,& 76.

tht

44. Anliceat pro unà Milsà accipere

p t

junolicet fumere Euchariftiam. n. 42.

28. Inquaztate obligentur pueri ad

plura ftipendia? n.77.

m a

Euchariftiam, n.46.

A. An quis poffit partem flipendii

Vil

29. Quid deComm

unione pafchali?

dare alteri, ut Miffamlegat, alterá parte

Cretni

fibi retentá, ibidem.

Á C

n;47,& feq.

6. Anliceat anticipaté dicere Mif-

an,

0. Quid de Communione in arti-

culo vel periculo mortis? num. 49. &

fas proftipendio futuro.ibidem,

X

Íeqq.

47. An Mifla propluribusoblata z-

efiris

3- An liceat quotidie communica-

qué ptofit fingulis, quàm fi offerretur

ülpfrCor

r6; vel omnino à Communione ceffare,

rouno tantüm. n,78.

48, Quomodo & pro quibus Sacet-

toyfio

n.5 2,& feqq.

fb j

33. An Chriflusfumpferi

tfüumcor- dos debeat applicare Miffam? ibidem.

W& fin

pus?an dederit Judx.n.5 6,& $7.

.49. Quisnam ex Miffa accipiat ma-

Mctape

33. Quid fi Eucháriftia. fuiffet. fer-

jorem urilitatem. n.72.

ais

$o. Cujusau&totitate

fiant, r&du&ïd)

vata tempore mortis Chrifti ? n. f 9.

nes Miffarum. n.8o.

Bl

24. Quis fic minifter Euchatiftiz ?an

Ab d

folus Sace;dos? ap'non & Diaconus?

j 1. Quos effe&us

habeat Migfrä,-c;g

Dotttsos

h. 60,

opere operato, n,81.

itTod i

3 . Quoties teneatur Sacetdos cele-

$2, An fit urilius

facere Iegi!prb fe

brare,vide n:63.

Miffas ante vel poft mortem, n. 82.

t'4.0.9' j

Ti e n

(

3€. An Miffa mali & boni Sacerdotis

QUJERO II. Quid eft Presbytera-

N q Qf

- fitejusdem valoris? n.67.

n

tus? quod ejus Officium? gue matería

i olverc i

:37. Quomodo Éuch

ari

ftia !Ezr;xägnda

& forma? quz obligatio?iquodj fubje-

fit in Ecclefíis ; etiam Monialium? & — G&um? quz veftis?

EI. Exa ml

XLHI, g. 1.Pres

"ts (

| quid de lampgdeä n.68. .

byceraiu's Gq'fle

Ehi:

tur

j ldotis e

r

A

— Deóacvameuto Ordinis,

1171

ïrmr d E/ï—Orda (acer. Ecclofiaflicus , vel

'non ex efficio, ni(ix;-hab'eat cütam anima-

j

rum,

Ordinatio, quá. ordinato confertur pote-

Xiim)

& 3, Materia

fcfnota Ordinationis

flas [uper Corpus Chriféi verum (illud ni-

mirum conficiendi feu coníecrandi) &2

Presbyteri, eft calixcum vino., & pate-

na cum fuperpofita hoftia; proxima, eft

uce?&c;

fuper Corpus Chréfli wyflicum , feu (uper

Fideles remittendi illis peccata,. - Vide

traditio ejus.

Vel dici poteft & debet,

,materiam remotam Presbyteri effe du-

Ti |

fuprà im hoc Tra&at. Exam, 2. n. 7.

[

R. 3. definitionem Ordinis in commu-

plícem ; unam effentialem , que modó

T

ni, qua hic facile, addendo differentiam,

eft affignata ; alteram integralem, & hzc

Vide ibidem R. 4.

:eft impofitio manuum, non quidem il-

eteft applicati.

jf

quód Ordo poffic dupliciterfumi, Ad-

la, qua ftatim à principio ordínationis

(

fitab Epifcopo & aliis duobus Sacerdo-

h

de quód quamvis Sacerdotium & Pres-

7;.&'75,

bytératus paffim pro eodem fumantur,

tibus ; tum quia tunc nulla profertur

j

in rigore tamen Sacerdotium fignificat

forma, tum quia aliàs etíam alii duo

Sacerdotescum Epiícopo manumimpo-

gradum ac poteftatem , Presbyteratus

Hipcndïz;.

veró íllama a&tionem & externam (acram

" pentes effent miniflii hujus Ordinis; fed

ripitt

Caremoniam , quialicai poteftas datur

illa Ordinatio que fit in fine Miffz,

-quando Epiícopus fuper capur Sacerdo-

[*

füper Corpus Ch;i&i y'c.ruþm & mylli-

«N

[

cum.

tis manus imponit , & profcrt verba feu

t

$.32, Du

formam poftea asfignandam,

vplex pote&äs Presbyteri &

ob

Jj w

li h

efficium patetex data definitione, . UIna

4

Quéd prima fola fit effentialis, eft

atf

fuper Corpus Chrifti verum ; altera fu-

ideo, quia in ea juxta S. 'Thom. hic q.

per myfticum, Primum ergo & prin-

37.a $. in.c, imprimitur chara&er, &

us

cipale ejus officium cft confecrare Cor-

caufatur gratia primaria :quia datur or-

fj

dinato aliquid , quod ad proprium &

n

;pus & fanguinem Domini. 2.Miniflra-

d

re Sactamenta , exceptis

rdine & Con-

principalem actum Sacerdotis fpectar ,

PI

firmatione, &c.

3. Miniftrare Sacra-

-quieft confecrare Corpus & Sanguinem

mentum Ponitenriz , folis enim Sacer-

Chrifti..|. Quod altera faltem fit integra-

redil

dotibus data eft poreítas clavium, Qua

lis ; patet : quia per cam datur poteftas

poteftasquid fit & quotuplex, vide fuprà

remittendi peccata, quz pettinet ad in-

in Tra&. 1. procmiali à Q. 3. ufque.ad

tegritatem Sacerdotii , & character an-

kg; Fm (:

Q.4,n.9, lem vide fuprà Trat, 17.

te impreffus (in entitate unus & idem.

manens) ampliatur. & . extenditur ad

[ lh

Exam. £. n. 62. quód Sacerdos , eoipfo

gf

quód eft' ordinatus, non poffir validà

novum effe&um , fcilicet. ad. remisfio-

gm-äfl(.la |

abfolvere à peccatis, Item vide Tra&.

neim peccatorum , caufaturque.novuna

11. Exam. j. n, $ 2, quomodo officium

,augmentum gratiz feu gratiajintegralis

" (f

Presbyteri fit baptizare, 4. Officium

adtalemunüs rité obeundum, ; ;Hoc

Sacerdotis eft benedicere dona Dci.

-enim denotant verba illa Epifcopi : 4c-

"

ul

«ipe Spiritum fanthum,&c,

; Hanc Ti«

$ Prgdicare ; pgta, ex commiffione , &

dent.

liiiiiz

:

13172

ZRACTATUS P. Examen ;.

dent, Seff. 25.Can. 4. ait:: i quis dixe-

ret poteflatem confectandi ; non tamen

177

1 ld

rit ,per (acram Ordinationem non dari

effet peife&us Sacerdos, quia ei decffer

!

Spiritum [antlium ac proinde fruffrà Epi-

complementum ad integritatem Sacer-

Alirg

Jcopos dicere , AAceipe Spiritum fantium,

dotii requifitum, fcilicet poteftas remit-

ii

anatberma fit.

tendi peccata. — Econtra fi ei manus im-

M 1

tato,

Idem docet k?co ante ci-

ponerentar, omifsà primá materiá , non

timica

Ex que fequitur, quàdlicétid , quod

poffec validé abfolvered peccatis : quia

Tiv

cauíat gratiam cflentialem, fit Sacramen-

poteftas in Gorpus Chrifti myfticum

atidem.]

tum , nontamen quod caufat integra-

effentialiter prefupponit poteffatem in

UE

lem. em licét unum Sacramentum

Corpus Chrifti verum ; quia per hanc

tirium j

caufet unicam gratiam effentialem,bene

proptié fir Sacerdos.

;

* Mito: (

tamen fimulaliam integralem.

Eflne ipfa hoftia neceffarió immedia-

2

tdores,

Nota, quód Apoftoli Ordinem fa-

tétangenda?

(TAU

cerdotalem contulerint per folam ma-

Sufficit , immediaté tangere patenam,

timslab

muum impofiionem , factum eft. ex

in qua jacet hoftia?

TT

Chri(ti difpenfatione, qui materiam &

4/4fi hoftia immediaté daretur in

W A

formam hujus Sacramenri in fpecie in-

manus Qrdinandi fine

t ey as

.,conta&u pate-

fima non determinavit.

Vide fuprà

nz?

trinsuh

(Tra&. 11. Exam, r. n, &.. Cur gizci

Efl quidem v&lida Oxdinatio (quia

A OUj s

Epiícopi adhuc validé ordinent fuos

patena folum adhibetur ob congruita-

tl

Presbyteros per folam manuum impofi-

tem , & tradereturid, quod per fe &

LOU

tionem absque eo, quód hzc fit matería

effentialiter requiritur) eífet tamen il-

CEDRUE

eífentialiter divería.

Quod ibidem ex-

licita, utpote contra preceptum Eccle-

1m, ]

plicatur,

fizinregravi, . Idem eft de caíu , in

MU

354, Duplici materiz Presbyteratüs

R

quo hoftia & vinum alicui craderentur

Tütyle

correfpondet duplex forma, — lIa eft

ur.commixta in calice ob eandem ratio-

TLy, &

n

nem,.

s

effentialis , nimirum illa verba Epifcopi

At li

Tub traditione Calicis, /4cespe. poreffa-

Qnuid fi immedia

Ms

i taqger&ut foluf

1em offerendi Sacrificium Dei, Miffasá,

calix & non patena?

T 5 ]

celebrandi tam pro vivis , quam pro de-

"d boc patet R. ficut de Subdiacono

Dipul,

funtlis in nomine Domini. — Altera inte-

fuprà Exam. 4.n.3f. ante R.4,

ll ätcom"

gralis, nimirum illa verba Epifcopi fub

Quid fi vino noneffet admixtaaqua?

Af

impofitione manuum , 44cc;pe Spiritum

Effet valida Oxdinatio,

Quia aqua

Riths €|

fantium , quorum remiferis peecata , ve-

folum eft de neceffitate pracepti , non

ming

rv 6i$5 9 quorum retingeris,

medii.

Pofiem;

i

Lulp

".

*s

MUU Al

reteüt,

w

Es

Q^idfiin calice effet quidem vinum

i& fequitur ; quàd fi Presbytero

fed non hoftia, vel econtra ?

h.

$i

fi€o-ordinato non imponeretur manus,

Effet Ordinatio du

þja & fub condi-

"tf

€ffes quidem verusSacerdos , quia babe-

tionc iteranda.

E

X

Deletue

MLET

. Dedacramento Ordiais.

1173

1 g

Debetne. calix neceffarió effe coníe-

priüs enim fuit Diaconus quàm Sacer-

r

dl

cratus? ldem cíl de patena.

dos. Albam induens debet primó veftire

brachium dextrum, tum quia videtur id

NU

"Ad bec patet. K. ficut de Subdiacono

i

fuprà di&um eft,

effe connaturalius; tum quia non fini-

ftra (ed dextra manus Chrifti creditur

T

-. Quid i unus Epifcopus traderet ma-

t |

teriam ; & alter pronuntiaret formam ?

prius fuiffe cruci a ffixa.

i

Effet invalida Ordinatio , utramque

Presbyterandus cum quá difpofitione

enim idem Minifter praftare debet.

& vefte debet comparere apud Ordina-

nylius

tionem?

[ i

XLIV. x, f. Chrítus Dominus Sa-

cerdotium inftituit in ultima Coena.

Eo modo quo de Subdiacono dictum

p hi

Ratio: Quia tunc Apoüolos fecit

eft, hoc variaro, quód debeat effe indu-

»immc&i&

Sacerdotes.

tüsut Diaconus, nimirum amictu, alb3,

&. 6, Obligationes ultra eas, quas

cingulo , manipulo , & ftola per crans-

diximus habere Minoriflas , & Subdia-

veríum ;infuper fuper finiftrum brachi-

CPQWM |

conum , ac praxer obligationem ad ca-

um portans cafulam, (eu planetam com-

ftitatem & ad horas Canonicas, colli-

plicatam, geflans. etiam candelam , &

j

Q at

guntur ex as(ignatis officiis Sacerdotis.

conferens album mappulam pro ligandis

Et plures habet Sacerdos curatus ratio-

manibus.

D WXI» |

ne officii curz animarum , quam Saccr-

Prafata fex vefles habentne aliquam

dos (implex.

Uti ex fe patet.

myfticam fignificationem :

;oagnl.ï!l- |

& 7. Subje&um hujus Ordinis de-

XLVI. Habent moralem , feuqua ad

&Pcr H l

Ícribitur uti ae Subdiacone dictum eft

vitz ac morum reformationem refertur;

T

Exam. 4. . 26. dummodo addatur , &$

ut explicatum eft ex S.'Thom,inExam.

tift E[[EP »

3. n. 33. ad Q. 7- Habent infüper myfli-

TL

Di;wonatuinfignitm. Item annorum 24.

"

completé,

cam ex Paffione Chrifli ; Nam 1. ami-

XLV. R. 8. Veftes fexSacerdoii af-

&us feu humerale figaificat illud vela-

ndim"m'[

|

fignantur, nimirum 4. inferioribus Mi-

men, quo Judai velabant faciem Chri-

niftris communes.

1. Ami&us feu hu-

fti, dicentes: Prophetixa nobis ,quis eft,

(f D

merale, 2. Alba. 3. Cingulum. 4. Ma-

qui te percuffit ? 2, Alba quzeft veftis li-

nipulus. $. Stola per crucem ante pe-

nea & candida , fignificat illam veftem ,

T

&us accommodata , vel (pro diverfitate

uá Chriftum indutum illufit Herodes.

(-4'0 9

Wmiimq |

Minifterii) utrinque zqualiter deorfum

3) Cingulum feu Zona fignificat vinci-

pendens. 6, Cafula feu planeta.

ud

la, quibus Chriftus in horto fuicligatus,

"

j

vo brachio dependens

9

duz pofteriores funr proprie veftes Sa-

4. Manipulus àlz

mptl ]

cerdotis, nulli alteri miniflro conveni-

!ïgniücatillud ligamen,

quo Chriftusco-

entes.

lumnz fuit alligatus.

Porró ponitur à

"

NNota: Sacerdos celebraturus aptans

patte finift

rá , ideo , quia fi poneretur in

dextra, e

ffet Sacerdoti impedimento ;

Stolam in modum Crucis, debet prius

am Sa-

T d

dum formatcruces. f. Stola; qu

cam ducers à finiftro ad dextrum latus;

liiiij

cerdos

p

i174 ZRACZAZUS XP- Examen g. De Sacrameunto Ordinis,

cerdos circa collum conjungit , & illud

Hinc & ufüs berrucz feu fiQti capilli

HH

ligat, fignificat illud ligamen, quà Chri-

tii fab Miffa illicitus eft , quia berruca

ftusin bajulatione Crucis erat collo ad-

fubftituta eft loco pileoli,

Excipitur;

ftri&tus.. . 6: Cafulafignificat veftem pur-

pifiadfit fpecialis licentia , quam de fa-

puream , qua Chriftus in domo Pilati

c&o dat folus Papa, vel manifefta necef-

fuit indutus.

Vel, utalií volunt, Tuni-

fitas (fi ad Papam non fit acceffus) judi-

:

cam Chrifti inconfutilem.

cio viri prudentis & Epifcopi (ufficiens

hM

XLVIL. Lécetne Sacerdoti in aliquo

jadicata, ut, calvities, fene&tus, capitis

. *

cafu celebrate fine facris veftibus ?

debilitas, aut deformiras, &c. — Vel tan-

/d.

Inutillocafulicet, imó ne quidem ex

dem confuerudo legitimé praforipta ,

metu mortis ,íta ut facerdos celebret (o-

qua ctiam alias Leges humanasabroga-

]üm indutüs fuis communibus & ufta-

re poteft. Hinc legitur, quod in Regno

libus veftibus, fed effet grave peccatum

Chinenfi(ubi juxta morem gentis caput

propter gravem itreverentíam divino

detegere eft fignum irreveréntiz) tota

Sacrificio ittogatam. In ca(u neceffi-

Mfla à Sacerdote celebretur vclato capi-

l

tatis omittere unam velalieram ex mi-

te. Verümtamen Dius V. omnem tolle-

noribus veftibus , ut cingulum vel ma-

re volens fcrupulum dedit ad id faculta-

nipulum,non eflet mortale.

Si Gieret

tem. Extrahos trescafus ufus berrucz

ex inadvertentia, effet miortale velve-

fub Miffa poteft ratione concemptüsvel

MIX, v

Af w

niale pro quantitate materiz.

Ícandali effe peccatum mottale ; etfi fe-

Vide fuprà Tra&t. 12. Exam.2. n. 16,

cundüm fe pracise lolüm veniale cffet,

iticr

ubi ad 5, di&um fuit, quàd ne quidem

Nota, quod Clerici, przfertim Sacet-

! Ut

liceat ad dandum Viaticum moribundo.

Tuc df

dotes, utenres berrücá. (quz debet effe

XLVIIL Licetze Sacerdoti cclebra-

moderata & modefta) debeant in ea

h.

At fc "i

re cum capitegio fcu. pileolo, velcum

portare confaram feu coronulam , taü«

berrucá, feu ficto capillitio

quam fignum Statüs Clericalis: eo fe-

D

ANon licet. Nam dift, 1. de Confecr.

ré modo , quo eam tenentur poitare

4 Ha

fic habetur ; IVslus Epiftopus , Presby-

in capillitio naturali, de quo fuprà.

0 n j

zers aut Diaconus ad folemnia Miffarum

Quari híc poffet 1. Aa & qualis in

M

celbranda. prafumat eum baculo iatro-

Sace:dote requiratur intentio ad cele-

itQue [

iré, autt velata capité altari affiffere. — Et

brandam Miffam, vel alia Sacramenta

Wt

qui teméré prafump[eris ,. comnsunione

conficienda, — Sed de hoc vide fuprà in

At Fiftum

przwmr.

Tra&, 1. de Sacr. in Communi.

X r

Item . facra congregatio fub Urbano

Item an ante Miffam teneatur priüs

1 in Examll

V II ita ftatuit : Nemo audeat uti pileo.

dicere Mitutinas. — De quovide fupià

ln

loincelebratione Miffarum fine expref-

Tra&t. 10, Exam, 5.n.95, de botis Ca-

3 Mif

falicentia fcdis Apoftolicz, non obftan.

nonicis. -

L Cæü&

tequacunque contrarià confuctadine,

f[f mll in 1

&

VitinCt

EXÀ

(l

ZRACZATZUS XZ. Examen 6. De Mif

1175

iuglt

d

mä&mæ»ææw-æ»mæ«mæew—æswmmmw

ixcipiiu;

atl

j

EXAMEN VI

f

hr

od

De Mifla , ejus definitione y pro quibus poJ-

Tsl

quo iempore, quo loto . cum quibus «oafis.

m

: fít Ia ,

t

ua €9. qualis legenda , quod [Hpendium

ibl

| proca ?

d

tir) t

-äïF:miam, i& confecratione confiften-

UJERO I, Quid et Miffa vel

d.

Euchariftia ut Sacrificium ?

tem;iicet aliaad folemnitatem & care-

nemu

Miffa unde fic di&a ? quid

monias fpe&tantia àSummis Pontifici-

dfici

Miffa (icca?

bus fintaddita.

r

CXLIX, m. r. Miffa feu Szcrificium

Nota, tres effe principales Miffz pat-

tl

!

Miffz , vel Euchariftia ut Sacrificium fic

tes, Primaeft preparatio, que fe ex-

Caïä*le"i

definitur: Eft Sacrificium INvve Legss

tendit ufque ad Offertorium exclufivé.

in quo incrgenté immolatar. Chrifhus

2. EftOblatio; queeft ab Offertorio

ii

u

Hac definitio explicata eft fuprà T'radt,

ufqne ad Communionem inclufivé. 5.

15, Exam.f ,n.6 9. [Definitionem Sacri-

E(t gratiarum a&ioà Communione uf-

Q 1N

ficii ut fic videin Tra&. 10. de Religio-

x

;

qve ad finem.

l

m

neExam,2. n,15-

T

2;.4. Miffa ficca (quz deficiente privis

.. 2, Hac vox AMiffe de

fivatul' , vel

legio quondam confüevitfieri in longa

?0[!0

ab hebrzo 7diffac; quod fignificat idem

navigatione) fic dicitur , quia fiebat fine

upo

Confecratione , attamen a Sacerdote fa-

ac fpontanca oblatio, vel à latino, s7te,

T

ph

ficque fenfus eft, quódDeus fumcium

ctis veftibus indutoin Altari legeban-

oil

donum & reconciliationis hoftiam , fci-

tur reliqua totius Miffz: fed non eft pro-

vt

licer Filium fuum nobis mittat,& rios ci

rié Miffa, nec Sacrificium , nec ullus;

i

p

L.

viciffim remittamus,

De quo videin-

etfi commodé poflet, rencbatur eiinter-

J

frà in Exam.7. n.91, &c. Zta Miffa est,

effe, Solentetiam pueruli facere Mif-

ii

UP

quid fignificet.

fas tJecas,.quam pieratem fi faciant fine

j V

.3. Miffa inftituta cft àChrifto in

facris vafis & veftibus & absque pro*

(/

ulima Cena ; cüm dixit Difcipulis:

nuntiatione formz Confectrationis ;

& (ine ivreverentià ac itrifione facri

Hoc facite in meam commemoratiouem.

tti.

cultüs Euchariftici,poteft eis permi

m W

Tunc enimChriqug pofuittotam Miflz

S46-

EM

1176

ZRACZAZUS XP. Examen 6,

djor tut

Ratio. Quia in Inferno nullaeftres — «nus

dubjecdium capax fru&üæ Mfæ.

demptio , necpeenz vel culpz remiffio »

xiErcot

XLZRO IIL. Pro quibus poteft of-

nec posnitentiz impetratió , cüm dam-

p:ra'bw y

ferri Sacrificium Miffze?

nati in tmalo fint obftinati & inflexibi-

^gis 01

les.

aolru

r. R, r. lrid. Seff. 22. de Sactif,

Ergo.

AMilLe cap. 2« definit , quàd non fo-

Hinc, fi vera eft hifloria , quàd

'Nota j!

lüm pro Fidelium vivorum peccatis ,

Trajanus precibus S. Gregorii fuerit

3pto OT

cnis, fatisfa&ionibus , & aliis necef-

ex, Inferno redemptus , dicendum eft,

ammuni

fitatibus, fed & pro defun&is in Chri-

quód non fuerit fimpliciter ad infer-

dASicerd

"nnlicet

fto nondum ad plenum purgatis , rité

num damnatus , fed ad tempus ibi pu-

juxta Apoftolorum tradigionem offer-

nitus & detentus, damnationis fenten-

hfs

"m

tut.

tià ob previfás S, Gregorii preces fu-

Hinc oflerri poteft omnibus Fide-4

fpensi , quarum intuitu fuit refufcita-

:&Qoncih'x(

Dbus, etiam peccatoribus, quibus ta-

tus , bapizatus, & egit peenitentiam.

tlmsco

men aliter prodeft quàm ju(tis: hisenim

dtypo i

lta . $. Thom. ia 4..'»diïür:. 464 q. &

prodeft per modum fatisfa&orii , illis

3. 2.

lag

&.4. Nonlicet hoc Sacrificiuin dire«

litg; T

veró pec modum expiativi culpaim-

etrandogratiam coatritionis. Videfu-

&é offerre pro excommunicatis majoti

ttufege

Atrtotyca

pià de effedibus Sacrificii Euchariftiei

E

excommunicotione , prefertim nomine

Tra&.12; Exam.f.n.8r.

Eccleíiz & Chiifti , fi fint nominatim

RE

X:, 2, Sactificium nori poteft proprié

denuntiati, aut publici percuffores Cle-

ul

offerti pro San&is qua(i pro eorum fa-

ricorum,

T fenpy

Unde

lute, fed in. honorem eorum.

Ratio: Tum quía Ecclefia ita ftatuit

"atb d

"Trid.Seff.2 2.cap. 3.ita decernitzQuam-

in cap.z2nobzs, 38. de fent. Excom. Tum

F'dmim

l

vis in honorem & memoriam Sin&o-

ctiam , quia de ratione excommuhic&-

Slmfn

n

rum nonnullas interdum Miffas Eccle-

tionis majotis eft, quód privet commu-

g

fia celebrate confueverit, non tamen

nibus Ecclcfiz fuffragiis,inter qug hu-

At feen

illis Sacrificium offerri docet, fed Deo

jus Sacrificii oblatio

apræcipuum tefxc;

VU&MQMX

foli , qui illos coronavit.

Unde nec

locum,

tot as

Sacerdos dicere folec ,. Offero tibi Sa-

Dixi 1. diretle.

Cüm enim Eccleíia

Nuttjgti

ctificium Petre ve] Paule, fed Deo deil-

Miffam dire&é offert pro Pidei propa-

Il]f[üs Sa('

lorum vicoriis gratias agens eorum pa-

gatione & Ecclefiz augmento;indiredé

Mp dcbl't

trocinia implorat: ut ipfipro nobis in-

eam offert pro illis. excommunicatis »

ï!rionem à

tercedere dignentur in Caclis , quorum

uti & pro Paganis & Harericis, ut con-

N lon(xm (&

memoriam facimus in terris.

Hzc ibi.

vertantur , quorum Converfio Eccle-

"rf

Hinc hoc Sactificium Beatis prodeft ad

fiam auget.

Y

Ü flfcl

tf

Dixi 2, »omine Ecclefa €8 Chriffi;

gloriam accidentalem.

WE. AM It

. 3. Sactificium Miffe non poreft

Quia validé & licité poteft Sacetdos pro

ïï[læ l lmö

afferzi pro damnatis.

illis inMiffa orare nomine proprio;mer-

tà äi[Cf

-

De Mifs.

Ilry*

tMiter tamen , & non per orat

1ones

&. 6.

&'*7 &««

£0 :h

fidelibus few pro non

hdu

communes, quas dicit nomine Ecclcfiz.

baptizatis licitum cft hoc Sacrificium-

wnifi

QgiaExcommunicatiQ majornon privat

ofterre faltem indire&é , in. fcnfu ante

m

precibus privatis, fed orationibus & fuf-

$

.

explicato.

ülti

fragiis communibus ac indulgentiis

?,

Katio: Quia Sacrificium Crucis fe

quz offeruntur nominetotius Ecclefiz.

nobD extendit latiüs

uàm Sacrificium

T

- Nota, quód Ecclefia in die Parafce-

Miflz , przfertim finulla adfit prohibi.-

pi d

ves pro omnibus etiam infidelibus & ex-

tio Ecclefiz, quia ex parte rei oblatz

n -

n

"

communicatis hoc Sacrificium offerat ,

funtidem, & hoc eftcommemorativum

di

T

fed Sacerdoti ut perfona particulari aliàs

illius: Sed Sacrificium Crucis fuit obla--

ul

id nonlicet, nifi ia fenfu cxplicato.

tum ctiam pro infidelibus , & non adeft

i

Be $. S$1iímt excommunicati , non

prohibitio Ecclefiz , quód Miffa pro eis

Y

nominatum denuntiati, & cutn quibus

non debeat offer;

ri. Ergofaltem indire-

tl

€x Concilit Conflantienfis indultolicité

été, &c.

n

poffumus communicarc;potceft Sacerdos

Confirmatur :: Licét Infideles aon

j t

licité pro eis orate ac facrificare nomine

Chri(ti & Ecclefiz.

fint membraChrifti a&uper Baptifmum

faltem & characterem (in quo differunt

iu.'nd*rä.

Ratio: Tum quia Concilium Con-

ab Hareticis dc quibus anté ) funt ta-

flantienfe generaliter permifit cum illís

T

men membra in potentia, in quo diffe-

WL

communicate £g qziäm-mnqge Divinz.

runt à parvulis fine bapci(mo mortuis &

oniptt

"Tum etiam, quia cum aliis admittuntur

aliis damnatis : S. Thomas autem illa,

ad audiendum Sacrum , i quo Sacerdos

fs "

verba S. Auguflini lib. 1. de anim. &

inemeinto orat pro omnibus círcum-

il

flantibus dicens : Er ommium circum-

ejus orig. Quis offerat Sacrificinm , iÉ

pro ii qui funr menbra Chrifli, cxplicat

i,

l-

flantinm , pro quibus zibi offerinaus boc

$ acrificinm, &c.

de membris actu vel potentia. Ergo.

m

R. 7. Pro Catechumenis tam vivis,

Ex quo Sequitur, quód ctíamdireà?

qu

quàm defunctis Sacrificium offerri

E

liceat offerre hoc Sacrificium pro con-

quz' |

teft , iisque

prod'cftyquoad fru&um 1m-

( p

verfione hzreticorum noftrorum » quia

perrationis.

non funtExcommunicati nominatim dc-

m

Ratio: Licétnonfint perfecté mem-

n

Auntiati. Et quamvis non fint capaces.

bra Chrifti & Ecclefie per Baptifmum

Wt E

fructüs Sacrificti quoad fatisfactionem

inreíufceptum , pertinent tamen ad

d

poenz debitz , benetamen quoad impe-

Ecclefiam, per fidem & in voto faltem

]ur,i:!!iSl

trationem auxiltorum , quibus ad con-

ac defiderio ficut Novitii ad R eligio-

|

um u

verfionem fe difponant : funtqQue mem-

nem, & poffunt per Baptifmum fluminis

bra Chrifli per Baptifmum & Chara&e-

Ergo.

D

ii E

ingratia decedere.

rem, licét non perfidem & charitatem.

QUZERO II. Quid cenfes de more

(f

Nec adeft refpe&u eorum prohibitio

celebrandi Reqwiem, ícu Officium fune-

lj PW

Ecclefix , imó permiffio, ut dictum eft.

bre, vol Exequias pro vivis, valetnc ?

Jvmal à

Kkkk kkk

LI. Ra-

[1"(5

7

'I'IRAïc TA TUS X Examtn 6.

1178

-

— LL Ratio dubitandi eft . Quia

]pn:o

—ölt

ur

fione pernz tetnporalis «fi-bi-lucndæ-; eä

J

de Viris fan&tis, ut B. Alberto Mag. &c.

enim remifsà in hac vita citiüs liberabi

glaylïce'veh

tur é Purgatorio.

Quód etiam meliüs

quód talia in vivis pro fe fieri curave-

[ fmh] [

rint; diciturque mosille vigere in Lo-

fit, facete fibi legi Miffas in vita quàm

tuicmpi

tharingia ,. fic tamen ut collecta v. g.

poft mortem , vide fuprà Tradt. 12.

[

Pl'æf

ili

"Abfolve , vel Juclina , mórtuum figni-

Exam. $. n. 82.

*;,Ar/

ficans, vivo non applicetur.

*

Alcitut

at fümpw Celehr ationir.

&. Probabilius nonlicere ; qui

diqv..l' id

"Nehitt,

fit de illa confuetudine Lotharingix ,

UJER O III. Quid de illo tenes?.

Jafertit:

abolendá meritó , ac de illis Sanctis,

LI. &. r. Rcgulariter Miffa debet

^u0ne ft]f

celebrari de die , & non in noéte.

Ita

qui indubié aliam habuerunt intentio-

munfirm

S ThomQ 3. p- q. 83. a- 2. ad 4-

ncm, vel f.ntentiam fibi vifam proba-

Anutur] 4

bilem fecuti funt.

Ratio ibidem :

uia ipfe Chriftus eft

ilclrcon

Aatio 1. Nonc

ft in facuïtxa.tev Sacer-

praíens in hoc Sacramento , qui dicit

& Ordi

joan.9. AMe eportet operari opera ejm';,

dotis, privatà fuá intentione mutare in-

o

tentionem Ecclcfiz; Sed intentio. Ec-

qui mifit me , donec dies efd.

.

&.2. Principium dici non

debet híc

tidadd

clefiz eft , ut Officium funebre ac Miffa

: d Ti

accipià media nocte, ncc etiam ab ortu

de Requiem dicatur pro mortuis: ad hunc

p

enim finem illas Collectas & preces fa-

Solis, id eft, quando fubflantia Solis

apparet fuper terram , fed quando inci-

flufqüe aln

cit, Ergo inutiliter applicantur vivis.

Maret G

pit apparere aurora. S-Thom. ibidem,

Katio 1. Exoppofita fententia fequi-

funitsrt

tur, effe&um feu fructum talis Sacrificii

Rationem dat ; 'Tuncenim quodam-

modo dicitur Solortus , in quantum cla-

Pl ml

debere fufpendi ufque ad mortem i-

Mti:]

ritas radiorum cjus apparct.

Unde&

lius, pro quo offertur : quia ille effe&us

BU

eít liberatio é Purgatorio , que non po-

Marc: 16. dicitur ; quód Mulieres vene-

runt ad monumentum orto jam $ole ;

- pterqn

tcft fieri nii poft mortem.Swbfimo : Scd

rgo. Min, prob.

cüm tamen venetint , cüm adhuc tcne-

pl

non poteft fufpendi. E

L

Sermo hic effe debet de-

f

ructu Sa

crificii

brz effent , ad monumentum, ut dicitur

oan. 20. ficenim hanc contrarictatefrt

mttï,w)yog'e

€x opcre operato : Sed is, fifubje&tum fit

capax,caufatur infallibiliter ; fiincapax ,

folvit S. Auguflinus inlib. de confeníu

ET

-

-H lr

nullatenus caufatur. Ergo non fufpen-

Evang. Ergo.

x

ditur,

Vel fifermo fit de effe&ibus ex

,E&-3. Ordinati

[«

non [icet ilï-cipci'e

' ?üombüfs c

opere operantis, caufatis ex precibus &

Miffam ante initium aurorz,quod ctiam

'tüit.

1 (ïua,sho,

füffragiis Ecclefiz , claré patet , quód

vocatur diluculum , vel diei crepufcu-

lum, vel prima lucis irradiatio.

" Mirio lol

ille: preces fignificent folos mortuos ,

adeóque ad eos folos debeant referri.

! Ratio : Quia ordinarié fcu regulariter l'-ü!.""h'qut

"n ltine

Hinc qui fibi in vita vult benefacere

ante hoc tempus in hominibus non eít

difpofitio ad Miffz confedionem, vel

t

per Miffas, faciateas , prout occurrunt ,

2

auditjionem requifita.

Niniorc

lfgi pro fua beata m'orte",, & pro remif-

NOt?-L:

lïä à f'ï

a

-

De Miffa.

VI 179

TT

2

Nota, Initium diei non effe taxandum

enim habent privilegiutm , ut poffint ex

ld

rationabili caufa celebrare ufque ad no-

mj

phyficé vel mathematicó,fed moraliter ;

non enim confiftit in indivifibili, nec

natm inclufivé, id eft, ufque ad 3. horas

fv'ita Ü

A

iug

à

omni tempore anni cft equale, falvatur-

poft meridiem. — H:xec Privilegia addu-

Quein przfentiillud: Qwodparum di-

cit nofler de la Cruzlib. 2. cap. $.

dub. 6.

flat, nibil diflare videtur.

Unde non

H

eftillicitum mediá horá ,. imó ampliüs

Exhis colligitur , quàd non ampliüs:

prevenirc, etiam fine licentia Epifcopi ,

valeat confuetudo celebrandi Miffam

L

if

prazfertim ex caufa aut neceffitate , v. g.

regulariter poft meridiem , quz vigebat

ratjione itineris, aut ob communican-

tempore S, Thomzx , ut patet cx cit. arte

Jb

duminfirmum morti proximum, ve], ut

2.infine corp.

laboraturi audiant Miffam , ubi atten-

LIIIL 5;. $. Kegulariter feu ordinarié

(

denda eft.confuetudo loci. Quorundant

in Ecclefia quotidie offertur hoc Sacra-

l quï D

tl

etiam Ordinum Religiofi ex fpeciali

meptum. Ita $. D. ibidemin corp.

0f€ [l

Privilegio, adbuc vigente, poffunt tem-

Rationem dat: Cuiafru&tu Dominí«

pus illud ad.duas horas anticipare,

cx Paffionis quotidie indigemus propter

ddei

t

n

f a 0

- E&.4. Interílitium temporis , intra

quotidianos defe&us. Unde & Domi-

quod Miffa debet legi, taxatur à dilucu-

nus nos petere docet Luc. 11.

Panem

fja $0

o

lo ufque ad meridiem: ita ut mortaliter

noftrum quotidianum da nobis hodie.

peccaret Sacerdos ordinarié feu com-

biiet

'ng,d exponens Augüft, de Verbis Dó-

muniter & feclufo

privilegio .cclcbxag.s

3nini, dicit: Si quotidianus eft panis ,

quoä f

iCf Ü

poft meridiem.

curpoft annum illum fumis, quemad-

Katio : Tum quía homines fcandali-

1nodumGrzci inOriente facere.confue-«

Ui

Zarentur; tunr etiam , quia Epifcopi

verunt? Accipe quotidie, ut quotidie

&t

tibi profit.

Hzc ibij Prohorum in-

"T

graviter animadvertunt in eos, qui con-

"

trarrum prefumunt.

telligentia videantur, quz dicta funt fu.

TU

Nota; Si Miffa ante meridiem effet

prà Tract, 12. Exam. 4.n.$2. de Com-

u (ïï(it"-;

incepta, poffet poft eam terminari.

munione quoridiana.

Quoties quili«

i

Drá 1. in R. 3. communiter feu ordi-

bet Sacerdos teneatur faltem in anno fa-

1 (()va

harié celebrans , ad excipiendum cafum

crificare, ut peccatum mortale ev;dat ;

y

rationabilis caufz , v. g, f in fefto fo-

vide ibidemn: 63.

et o

lemni Miffafolemnis & Concio duraret

vpl'OPtCl'

Dixi in K. $. regulariter

poft duas horas meridici, potcít finito

^^

Parafceven, que excipitur ; ut mox di..

Ti

Officio folemni adhuc dici Miffa priva-

cetur.

fo

tà,ne aliquiMiffam omittant It. infefto

.e-

f

QUE RO IV. Quid fentis dec

L.

ratione itineris, dummodo non exceda-

lebratione in Coena Domini, Parafceve,

4

u

n

& Sabbatho fancto ?

[

turtempus unius horz. Item in aliquo

J n

, particulari cafu ex licentia Epifcopi.

ác

LIV. E. 1. In feria quinta Coene

Domini przter folemnem poflunt licité

N'l

Dxxx 2« féclufo privilegio $ Religioft

Kkkk kkk 2

m

;

TRA CTATUS XF. Examen 6.

1180

Licetne faltem Fidclibus eo die co

celebrari Miffz privata; feclufo fcanda-

í

6t

| QUE

Jo, quod forté in aliquo cafu poffit ori-

municare,

ii

zi, ubi nonfcitur id licere,

"Affirmo : Non enim cft lexE.celefiz id

IV

prohibens, quiain cit. Can. folàm pro-

Ratío : Quia nullibi extat Lex ve-

tricr

tans aut confuctudo vim Legis habens.

bibetur , ne. eo die Sacramenta cele-

tl

Hinc multi prudentes , & timoratt viri

brentur. Etquidem de facra Commu-

untm.

illo dic fine fcrupulo privatim ccle-

nione infirmis danda , - non cft difficul-

il

brant: attendenda qt;oad hoc eft con-

tas; Cum bene valentibus autem non

Aatio

fuctudo loci.

Choftus

deberet practicari finc jufla caufa : quz

&..2. De facto ob fpecialem Ecclcfiz

effc poteft interdum in quibusdam Plc-

lmredei

prohibitionem ab Innocent. 1. in Can.

beis & Ruflicis , .qui non habent occa-

wnMill

Sabbarbo de Con[écrat, dift. 3. fa&am ,

fionem quovis die fumcndi eo tempore

Disi, f

mortaliter peccaret Sacerdos in die Pa-

Communioncm Pafchalem.

t(npuir

E.2. Olin ad cxpr.cfïi;orcm fIlortis

zaíceves celebrando Miffam, five priva-

Audior

1am, five folemnem.

& fcpulturz. Chriffi reprefentationem

Trkda

Y

Ratio congruentis , cur eo die nou

nec in Sabbatho fancto dicebatur Miffa ,.

Htf

U

celebretur Miffa, eft, quam dat S. 'llho.

fed. differebatur ufque ad mediam no-

i,

art.2..cit. ad 2.dicens : Veniente verxta-

&cm , & initiunr Dominice diei Re-

furrectionis : nunc veró Ecclefis con-

R^t

te ceffat figura, hocautem Sacramcntum

wf c

eft f

a quzdam & exemplum Domi-

fuctudo eít, ut inillo Sabbatho celebre-

l(»troimdi:

nice Paffionis: & ideo indie , quà ipfa

tur una Miffa folemnis , R.efurredionis

ls

Paffio Dominirecolitur , prout rcaliter

- Dominicz folemnitatem, antemieridia-

Alitaitg

gefta eft, non ccelebratur confecratio hu-

no Sabbathi fan&ts tempore,inchoando.

yus Sacramenti.

Hs) CIU£ [Cl

Miffa privata co die non dcbet lcgi , nifi.

Aclfer in

Subdit : Né tamen'Ecclefia cà etiam

forté im cafu aliquo pa-rticu[ari ex ur-

Menir,

die fitfine fructu Paffionis pex hoc Sacra-

gente & ratiomabili caufa , & feclufo

1 p

syentum nobis exhibito , Corpus Chri-

Ícandalo.

ïüxüalgcbi

fti confecratum in die prxcedenti, rcíer-

Qualis autem M.

;f[4 i eo Eïmtkulärïï

vatur fumendum inillo die ;; non. autem

"IN

cafu cüitïcgcuda-?

Poï ll&ï j [Q(

Sauguis propter periculum, & quia. San-

" Dico , meutiquam eíffe legendam

ftocefite

guis fpecialiüs eft imagoDominicz Paf-

Miffar fefti R.efurre&ionis,fed vel Vo—

UFT

fonis Hzc$. D.

tivam de B. V,antalio Sanc&o, vcl Mif-

m lice j

:Quid fi quod feflum de prxcepto ca-

fam.cjusdem Sabbathi (qua aliàs cft fo-

deret in Parafceven, nonne tunc eft ce-

NERAI.

lemnis ) pramittendo Introitum Miffz

lebrando Miffa, ut audiatur à populo ?

fciti R.efurrectionis , quia proprium In-

Atlg j

Vel eftne obligatio loco Miffe interef-

troitum non habet , nec alius i Miffali

Íendi confuetz Ceremonie ?

eft prefcriptus, ficut ceteroquin. prz-

"n

l;

-dd boc patet R. fuprà Fraá,

fcribitur in Sabbatho Pentecofles pro

"

.. ZF!Z.-

; ,Wöiliä

Esam. $. ante n. 74

Miffis privatis.

*

— QUA.

m

A

1i18k

.1:)0 42;4[217:19

t [

UJERO V. Licetne eidem Sacer-

Ratio patct tum cx praxi Lcclefiz ob-

tinente vim Legis; Tum quia in fola

doti [zpius cclebrare in uno die? -

xiiri)

LV. &. Secundüm jus comrmune &

prima Miffa przícribitur cffc legendum.

imp.

ordinarium citra peccatum snortale non

Communicantes & — Noltem Jacratiffi-

li dl

licetalicui in uno die cclebrare plurics

mam celebrantes, in duabus reliquis veró

C

C diem facratiffimum celebraates. Nec

quàmfémel. ltac.fzffieit. de Confecr.

| dl

dift. 1. & S. Thom. cit.art.2. ad 5

obflat, quód fummus Pontifex in cap.

n

uia

Ratio congruentia S. D. eft :

ANoHe fantla , inquiat , Saccrdotes in

nocteNativitatis Chrifti poffcMiffas ce-

:g

Chriftus femcl paffus eft, & totum mun-

.

ximte

dumredemit; & valde fclix eft , qui

lebrare , loquens in plurali

.

quuitur

j

unam Miffam digné cclebrarepoteft.

enim de pluribus Saccrdotibus, quorum

uia

0

Dixi, fecundam us commune ;

quilibet primam Mitfam de nocte ccle-

brare poffit.

ex fingulari indulto !nnocentii 1f1l. in

v

NataliDomini tresMiffz cel. brantur ad

Nota tamen, quód prima Miffa licité

miultt

fignificandum triplicem Chrifti Nativi-

poffit inchoari ffatim à medio noctis , ut

turi

ctiam patct ex praxi. Ttem quódcirca

tatem. : Quarumuna ( ut explicat S. D.

d

ubifuprà3. p. 2, 2.ad 2. ) cft eterna ,

initium aurorz cjusdem fefti omnes tres

d

qux quantürn ad nos eft occulta. Et ideo

Miflz licité poffint continuó fcu mox

Ia t

ana Miffa cantatur in-Nocie, in cujus

confequenter ab aliquo legi.

xl

Introitu dicitur, Dominus dixit ad me ,

LVI. Nonneplures funt cafns,in qui-

m

Filiusmeuses tu, ego hodie genui te.

bus quis

poteft fæpius celebrare in uno

die? -

v

Aliaautem eft temporalis; fed fpiritua-

: I..Qöä

mcbmuäf;

- Fis, quá fcilicet Chriftus oritur tanquam

Ante R. fuppormuntur duo :

dg.E

Lucifer in cordibus noftris, ut dicitur

Sacerdos pluries celebraturus debcat

lat

2, Petri 1. Et proptet hoc cantatur Mif-

manerc jejunus , & ablutionem nomfu-

mere nifi in ultima Miffa.

[

fain /urora ; In cajus Incroitu dicitur :

2. Quóod ,

Luxful

€

ebit hodie fuper nos. . "Fertia

ut liceat , debeateffe cafus, im quo non

o

. eftNativitas Chrifti temporalis & cor-

poffit alius Sacerdos haberi , qui velit

Pahlül'"

poralis, fecundàtm quam vifibilis nobis

celebrare.

His fuppofitis

uí ab o-

.

m

proceffitex utero Virginali carne indu-

Affiemo. Pricius cafus eff ,

k

d

v

Jl

tus, & ob hoc cantatur Miffa tertia in

mnibus admittitur, & dc fa&to ex Sacer-

|

Q!Vhä

AA

jj

|

clara luce, im cejus Introitu dicitur :

dotum defe&u adhuc i1 ufu eft, maximé

Puer natus eft nobis.

Hoec S, Thom.

in Miffionibus ac Miffionariis Augliz ,

J

Sueciz, &c. fi nimirum unus Sacerdos

xitllm-l'fäz

fufiüs ibidem explicat.

z

qii

Licetne ip Notie Nativ

i'ta-n;s Chrifti

pra(it pluribus Ecclefüis fea Parochiis ,

S],,Mjilaï

€ontimuatim flatim legere omnes 3.

potcft in diebus fcítis celebrare tot Mif-

-Miffas?

55

luta neceffr«

d

fas, quot babet Ecclefia

Probabilizs R. nonlicere, & contra-

tas Legern norbabet.

In diebus áutcimi

j

d

riumabufum omnino abrogandum effe.

ferialibus debet in Parochiis alternare:

Q[//f

E!

Kkkk kkk 3

Ir82

TRACTATUS XV. Examen 6.

sfanlo

Si tamen jam effet introducta confuetu-

brarc tenetur , fi poffit: Nec eft íncon-

u

veniens , quod defun&tus fepeliatur fine

do,ctiam in illis diebus fzpius celobran-

Dinrt

di , poteft fervari : fecus , introduci non

Miffa. Etficdeczteris. Inultimota-

trpur]

debet absque conccffione Pralatt.

!

men cafu,fiSacerdos celebrans poft con-

hic de die Canz Domini &

fecrationem moneatur , poteft particu-

Ígo, qu

, INota

dnenec

Parafccves , quód in dicto caíu hofliafit

jam fux hoíliz in eum ufum fervare.

fminc

confecranda in Ecclefia principali, & ibi

Nullatenus autem fit tam fimplex vel

kre t

malitiofus, utfolum panem in continen-

folemnitas perficienda , debeantque Fi-

m hon

deles alteriusE cclefiz ad iftam accedere.

ti pro infirmo confecret , fufficit enim

ilii Euchariftiam fumere in vo

;rotäno.

Si veroambx Ecclefiz fint zquales, Ot-

,

to, fi ali-

ficium in iis annuatim alternetur.

ternon Pofl"tt.

Eapit

lgmmo

Secundus adduci potcft cafus, quando

JLLocus. Celebratianis.

ib Epifo

nimirum iu aliquo fefto folemni efttan-

Mdsed

QUJERO VI. Quid de íllo?.

tus populi confluxus , ut Ecclefia eum

iu'icorump

non capiat: fed in co cafu probabilius

LVILE £. 1. Concil. Trid.,pofïquaht

Seff. 22..: in Decreto de Sacrificio Mitfe

Yf al

videtur licereextra Ecclcfiam celebrare

Bdp, 5

opulus

fic ftatuerat :: U£ irreverentia vitetur ,

]

in altari portatili , ut totus

IT

Miffam audiat.

$1 veró non

,

it cotn-

Jraguli (Epifcopi.) dn fum Diecefibus

intevdicant, ne cui vago C* jgnoto Sactra

hrove f

moditas celebrandi extra Ecclefiam ,

doti Miffas. celebrave | liceat.

ANemini

Vi

idem Sacerdos potcft bis celebrare, ne.

lr erl

prarereas qui pnblicä (f notorit crimi-

populus Fanto' fpiritual-i fola,tio Privg—

nofus ft , aut faublo Altari minifivart

Q g

tut;

bdit:

Solent

Ant [aeris intere]äp.erjmilmw. $u

denon [

-ädhuc plures adduci cafus , ut

&Vatic

1. cafus fcpulturz, 2. adventus perfonz

ANeve patiautur. privatis in demibui ,

atque omnino extra Eccltfiam & ad di-

ttioris ()

potentis, v. g. Epifcopi, quem, ut dici-

vinum tantzma cultum dedicata Orato-

ticder,

tur cap. q4omiam. de privileg. in 6. decet

via ab eisdem Ordinariis defggnanda G

z:mp[a 19

quotidie audire Miflam. 3. ob peregri-

vifitauda, [anélum hoc Sacrificinm DRYT

t Mi

i

nos in fefto. 4. fi ineodem die fint dux

eularibus aut Regularibm.quibmmnqaa

/

DN

Mffz, una fefti , altera Vigiliz ; Roga-

Hzc ibi.

E(Clllüs q

tionum, vel Defunctorum , ut infinuat

Pemgi.

& 2. Angcl. DoGt.3. p.q

:934.91

tmploc

S.'Thom. cit. a. 2. Item. 5 . fi nuptiz fint

benedicendz. 6. fi infirmus fit commu-

ád1.ficait : Regulariter hocSacramen-

I5 extra]

tum celebrari debet in domo,, per quarm

l mor,

nicandus , & non adfit hc)'f-fia confe-

fignificatur Ecclefia , fecundüm illud 1.

No,

crata.

j

J

Werüm in his c

afibus not; eft urgens

Timoth. 3. ut Ícias, quomodo oporteat

Ponop]j

te indomo Deicon

fufficiens necceffitas.

Non enim incon-

L

verfari ; que cE'E?-

1 ) cefe

clefiaDei vivi,

"Wtonf

veniens eft, ut Epifcopus defectu cele-

brantis omittat audire Miffam , imó fi

Ratio hujus cft major reverentía hu-

NütEed

dics fcftus fit , ipemet in co cafu cele-

jusSacramenti & dcvotio"Fidclium.Vid?

| i

4

.in à

um

us

- De Miffs.

1183

infrä inhoc Exam. n. 62 in Notab. ánte

deputatis tamen tantütm cultui divino,

s.

tutle

R.ad Q.9. cur E cclefia foleat confecrari.

ut patet ex "Trid. cit.

LVHI. Zzcetze cele

brarc in flumine

hm

h.

L]

Dixi, regulariter ícu ordinaric ; Quia

À

excipitur I. cafus licentiz date ab Epi-

vel mari ?.

p

fcopo, qui etfi olim ante Trid. liberé &

Dico: Non licet propter periculum

(pti

nimt.

absque neceffitate potuerit, nunc veró

effüfionis Sangui-nis ex agitatione navis,

folüm in cà

A

"

d

'neceffitatis poteft conce-

praterquam quód in flumine non fit

ml .

dere, ut celebretur in loco extra Eccle-

tanta neccífitas , quia non eft tàm am-

Konte

fiam, honefto tamen & decenti, ;tfi aliàs

plum , ut non poffit declinari adripam,

d)

rofano,

z

in quo differt àmari, Legitur tamen

" ib

Excipitur2. cafus neceffitatis; utpote

quód Lufitani in praxin deduxerint ,

Legem non habentis, ac tantz, ut licen-

quód cclebrent in mari ccífafte pericu-

j

*

tiaab Epifcopo conimodé peti non pof-

lofeu maritranquillo ; quod navigatio-

fit. Talis eft cafus : 1.$1Catholicis exhz-

nis periti judicare debent.

Etita con-

d

reticorum perfecutione non permittatur

ceffiffe refertur. Clemens VÍIII. uti &

p

Paulus V.

indomo aliquà Divina celebrare, fed.

hd

uid [eutis dc Privilegio Predicato-

TE

fübdio. 2. $1 Ecclefia populum non ca-

ribus & Mineribus conceffo, vi cujus

Diut

piat. 3. In bello licet celebrare in ten-

torjo vel fub dio in defe&u Ecclefiz.

cis licebat celebrare inaltari portatili in

770

[oco decenti &honcefto extra Ecclefiam,

As

4. Pro dando Viatico defectu Ecclefiz

& Monaflerium in cameris Szcularium.

n'llül»m |

licet celebrare in domo privata. Con-

currunt enim hicduo precepta, unum

Dico 1, Certumeffe, quàd non fit re-

j

, $i

de non celebrarido in taliloco , altezum

vocatum quoad loca, infirmarias , gran-

M/illil

de Viatico , quod fecundum videtur effe

gias, (puta , gragaria, (cupredia) &

altioris Ordinis.

Ergo primum debet

Oratoria ipforum Monafteriorum, fed

"

(

€i cedere.

$. In longó itinere , ubi

in iis adhuc poffünt fine liccntià Epi-

Z

templa non occurrunt ,. ut itinerantes

Ícopi ex rationabili caufa crigere aram

cum fuis requifitis, & celebrate.

pbl

audiant Miffam. 6. l'empore peflilen-

tix ad evadendum periculum peftis, qux

Ratio: Quia Concilium prohibet, ne

u

faciliüs contrahitur , dum populus in

Miflz ctiam à-Regularibus celebrentur

templo congregatur. Extra fimiles ca-

omnino extra Ecclefiam in domibus

q.mu"*)'

4

privatis, fed Oratoria & altaria portati-

Samm(f

fus extra Ecclefiam celcbmr;, eft pecca-

&

tum mortale.

liain grangiis & infirmariis R eligioto-

"

i

Nota, quódlicét jure commimi anti-

rum erecta non cenfentur cffe omnino

extra Ecclefiam , quia juxta DD. com-

o

quo non licuerit ( excepto cafu neceffi-

hn

tatis ) celebrare, nifi in Ecclefitsab Epi-

muniter nomine Ecclefiz intelliguntur

u füE»

.fcop,o confecratis, nunctamen ordinarié

etiam monafteria. Ergo. Idem privile-

licet in Ecclefiis , aut Oratoriis tantüm

gium habent R.cligiofi à variis Pontifi-

affnfll ,

benedi&is , aut ctiam non benedi&is , €ibus.

"Dica *.

hum,V , *

T'FL ACT À TUS XV. Examen 6.

1184

Dice 2. Probabilius videtur , quód

maculatam Hoftiam ,& divinum Offi-

d Ecd

Trident. derogaverit di&o privilegio

cium offerre in loco fceleribus contami-

nato, antequam fiat aliqua expurgatio ,

pit in]

quoad privatas domos fxcularium , &

'

vdo ij

extra Monaflceria, ita ut fine Epifcopi

quia domum Dei decet Sanctitudo. Er-'-

O.

pleim

licentia cis non liceat ibi celebrare.

Qttü Y

Ratio: Quia Concil. ( cujus verba

2. Parsexeo conflat ; qgia nihil tale

itrs qu

injure invcnitur.

in R. 1. ad^ Q. 6. funt relata ) expreísé

ia licitum

k Cotrm

mandat Epifcovpisu, ut non patiantur à

Dixi , per fe loquendo ;

eft 1. ex privilegio, fi quod habeatür.

E

xer pl

Rcligiofis ibi celebrari. Ergo R eligiofis

nllutur.

2. Cum licentia Epifcopi. 3. Ex necef-

id prohibet. Ergoeorum privilegio de-

Aníccla

rogat.

Et hzc fcntcntia fervit ad con-

fitate , ut patet ex S.Thom. cit. q. 83.2.

3. inc. ubi tamen requirit confenfum

10 u

fervandam pacem intcrEpifcopos & Re-

Din 1.

Epifcopi ; quod intelligitur, fi neceffitas

gularcs, eftque tutior & practicé proba-

itm o

bilior. Hinc magis fubtilis quàm vera

nonfit cvidens; fiveró evidensfit , to-

"

tiesd fortiorilicet, quoties licet cele-

i

Jmyelin

eít illa quorundam DD. explicatio ,

:"1'

inr,

uód nimirumR cligiofis id adhuc liceat,

brare extra locum facrum, quia primgm

adhuc eft decentius.

:

hi 1

ufquedum Epifcop: id prohibeant, cünt

LX. &.2. Scx injure cafus funt, ín

üyfyefd

Concilium dicat, Noz patiantur Epifco-

lw

D

i, Sedquidopus eft expectare prohi-

tur j

quibus Ecclefia polluitur : uti fequun-

/

jryndy,

jf

itionem Epifcopi,cüm adfit prohibitio

Primuscít

homicidium voluntarfuth

ägxim'xsgv

"[ridentini ? indubié enim prohibet ,

ln

& injuriofum intra Ecclefiam perpetra-

qUO

?

d pati non vult, ut fiat.

Gatiny,

UJERO VII. Licetne celebrare in

tum quocunque modo , five peroccifio-

nem, five per fuffocationem , etiamfui-

at J

E«cléfia violata feu polluta, & inquibus

cafibus illa violatur ?

ipfius , quod fit publicum & notorium.

( N(m v'l

LIX. Ante R. nota, Eccle

fiam P/ollui

Hinc 1. Ecclefia non violatur, fi homi-

i ü"guil

cidium fit cafuale , vel fa&um ab amen-

V qut

vel violari, nihilaliud effe, quàm in ea

te, ebrio, vel puero. 2. Necfi quispro

,fm,m(tm

]

exerceri certas quasdam actioncs turpes,

1

R'mlem,

indecentes;ac loco facro injuriofas poft-

defenfione fui occidat aggreflorum ,

Mar,

ea nominandas : Etfi enim facraà pro-

quia non eft homicidivm injuriofum.

fanis & turpibus phyficé & rcipsa ma-

3. Nec fiquisextra Ecclefiam valneratus

äflgu im) l

fïfrfmmdl'l

culari nequeant , bene tamen :n morali

aut percuffus in ea moriatur. 4- Ad

Ecclefix violationcm nonnceceffario re-

ilviOIatuf

hominum azíflimatione.

Qo notato

&. I. Per fe loquendo mortaliter

quiritur effufio fanguinis , fed fufficit,

Wi ET

peccat, qui in Ecclefia violata celebrat :

quód ex percuffione intra Eccleliam fa-

non famen incurrit aliquam cenfuram

&a fequatur mors ineadem. $. $i quis

QUs c

i

'v€l irregularitatem.

exiftens in E.cclefia occidat vcl vulneret

NUpfat

. Morali Fidelium exifti-

Ratze 1.

exiftentem extrà , non violatur, bene

at

qüi

W

d Aiec

matic?nc valde indecens judicatur , im-

tamen fi extrá cxift;ns cccidat eum ,

€

-

"ia

um

De AMiffa.

118$

0f

QD

eft ín Ecdefïa.' €6. Si Judex reum fuf-

ftens percutis exiftentem in Ecclefia,

g,

pendat in Ecclefia, viofatur, quia cít

violatur : fecus fi exiftens inE.cclefia per-

« D

occifio injuriofa loco facro. 7. Si quis

cutis exiftentem extra Ecclefiam.

pro Fide in Ecclefia occidatur feu mar-

Tértins Cafus cft voluntaria ac noto-.

tytizetur, verior opinio eft, quód pol-

TT

k

tia pollutio feu cffufio humani feminis

- lüatur; quamvis enim (ut difcurrit no-

five cum five finc complice, Idem eft de

Wal |

fter Corradus ) ipfa Ecclefia fan&ifice-

coitu, Siverà conjuges ex caufa díutiüs

'hqu du

|tur ex paffiva effufione talis fanguinis,

[o)

liuitur t3men ecx ceffufione activa.

in Ecclefia morentur, & conj ugio debi-

Dus

té utantur, Ecclefia non pelluitur , ut£

N

Nam fceleratius eft occidere virum fan-

d

nec, fi fit parva diftillatio feminis, licót

&um, quàm pravum.

ao

fit mortalis ; vel fi ejus cffufio fit invo-

i

Dixi 1. £z Ecclefía vel intra eam.

luntaria , vel fiat in te&o , campanili,

Si enim occifus exiftebat in te&to vel

nrit, t

crypta, &c. Ut Ecclefia violetur, non

[icet t

türri, vel in fpcluncaterra, Ecclcfia non

eft opus, quód à femine effufo contin«

violatur.

iprina

|

gatur, quia violatio fe

b

|

Dixi 2. publicum & notorium, fivc

1oco facro facta.

quitur ex injuria

fint, i

jutis five facti notitià, ut habet commu-

ais fententia.

Ivota hic ex Engel in Collcgío ]u:;'g

j que

Canonici, quz fuerit ratio Ecclcfix fta-

Secundus cafus eft. effufio humani

tuentis, quód Ecclefia potiüs violetue

dutat

fanguinis publica feunotoria(ut dictum

ante de homicidio ) & mortaliter pcc-

per humani fanguinis & feminis effufio-

lia

uantitate, Ex-

caminola , ac ín magna

nem, quàm per alia deli&a, v. g. blaf-

g

plicant hoc bene Lede

i

ma & la Cruz

phemiam, furtum, facrilegium, perju-

! at

ic: Non violatur Ecclefia per effufio-

rium, &c. Eftergo hzc ratio ; quia hec

gptori|

duo crimina, fcilicet fanguinis & femi-

(lom|

nem fanguinis in propriam defenfio-

]

nem, aut puré cafualem , aut natura-

nis effufionem, pra cxteris vitiis fem-

] e.mm-f

lem , ut càm é naribus cffluit ; aut me-

per facrz paginz à minifterio divino ex-

fiquit

dicinalem, ut càm quis in Ecclefia mi-

cluferunt : effufionem quidem fangvi-

ydont

nuitur. Etidem eft de effuffione proprii

nis , quód contrarietur. manfuetudini

fnjuriof.* j

Chrifüi , qui nuflius fanguinem , fed

fanguinis , nam fi culpabiliter & morta-

nvalnffïuï

. liter effundis tuum fanguinem in Eccle-

fuum innocentiffimum pro nobis cffü-

dit: effufionem aucem feminis , quia

u o :

fia, violatur: fecus fite flagellando pro

o ii

peccatis, aut cafualiter, aut aliter licité.

contrariatur immaculatz Hoftiz &Vir-

( fufäiäv

Et, ut Ecclefia violetur, non eft neceffe,

ginez Proli.

ia*

ut fanguis cadat in folo Ecclefiz. Nam

thrtu: Cafus eft Q(cpu!tum alicujus

Ü

etfi recipiatur in vafe , aut accepto vul-

T d

excommunicati , puta ( poft Concil.

Rere flatim exeas ab Ecclefia, violatur.

Contlantienfc) non tolerati;feu vitandi,

ify bcnq,

Nec eft neceffe , quód percuffor fit in

ut fi publicé acnominatim fit denuntia-

[ cuühq

1 k-cyclcüa : nam fi extra Ecclefiam exi-

tus vel notoriuc Clerici percuffor, per

ecana

z

L'lkl'l 11

TRACTATUS. X, Examen 6..—

1186

LXI. £. Ex difcurfu

Vnoüri, Corradi,

atl

eam víolatur Ecclefia , five fit confecra-

ta, five folàüm benedicta. -

qui fic habet: Loquendo deEcclefia con-

d Di

Quintus cft fepultura hominis infi-

fecrata , poteft eam reconciliare E pifcl'ow-'

liüswgcrc

us, non tamcn fimplex Sacerdos, nili ex

delisíeu non baptizati, etiam infantis ,

Quf

fitàmen fitextra matris uterum j fi enim

commiffione Papz, aquá priüs per Epi-

at

adhuc fit in illo, tànquam pars matris

fcopum benedictà, ut ait S. Antonin,

Jit : |

3. p. tit- 12. cap. 6.. $. 5. ac. Sylvefter

reputatür , & cum ca licité fepcliri po-

ttquat

teít in Ecclefia, absque eo quód illa

Verb. Coufecratio Ecclefra. $. 8. Si verà

:qua;Qlj

violtur. Porró fiquis infidelisfeu non

Ecclefia nen erat confecrata , p,c)ter'itfel-';T

aetürà

conciliari per. fimplicem. Sacerdotcm

baptizatus in Ecclefia fepeliretur, ante-

ii jam

juam facra im ea fiant, & antequam

curn fimplici aquà benedictà, non ;;g;cä

tyon

Catholicus inea fepeliatur , dcbet €ada-

cum aqua benedi&a, vino & cinere mix-

vil f

ià, cum qua Epifcopus reconciliat Ec-

ver ( fi abaliis difcernipoffit) priüs ex-

ii

humari, & Ecclefia vcl Ceemeterium

clefiam confecratam;ut prafaui DD. in-

lt

reconciliari.

quiunt ibidem.-

x

li v

J Verum ex

Privilegio Julii II. poffunt

Sextus cafus eft ; fi-Ecclefiz partes

E ffd dfl

comburantur, aut ita deflruantur, ut

Generalis & '.Pvrovinciaïcs.', corum c'luelyi-,

d

neceffe fit eam de novo rezdificare , fal-

cés gerentes Ordinis Minorum libere

hn

Ecclefias, Coemeteria, Oratoria & Capi-

tem quoad majorem partem. Inquo ta-

tdit; x

;

snencafu nonceft proprié violatio Eccle-

tula eorum folemni benedictione bene-

laW

fix, fed confecrationis deperditio , qux

dicere , acillas, fcuilla , quomodocun-

N

roinde Ecclefia rezdificata non eft re-

que pollutas feu polluta, quotics opus

ii

concilianda, fed de novo confccranda. Si

fücrit, aquá tamen. priüs pér aliquem

Ipferj;

ruat folümteétum, & parietes maneant

Catholicam Epifcopum , ut moris eft

thocail

bencedi&à, reconciliare, &c. Etidem

/

integri, confecratio non amittitur, quia

"btrpi

illa proprie fit & verfatur circa parietes.

concedit Lco X. quod quidcm privile-

ts

n

Si E.cclefia non fit confecrata, fed folüm

gium eft ctiam ín noflro Privilegiorum

tl

libro ; & quod poffunt Fratres Minore's;

:

"

benedicta, non pexditur benedidio per

PA

hoc, quàd ruant parietes : quia benedi-

poffunt etiam , qui funt Ordinis no&ï'ï

fifiy

ï

&io verfatur circa folum feu tercam, quà

Predicatorum.

?

ItEcei

durante durat & 1lla.

Quid f feconci

I

iatio Eccleüi m

N

Vantri

Nota, quód fi ceemceterium fit Eccle-

citó conimodé

uon poffit ficri , poffetne

wara

jl

fiz contiguurm, pollutà illá polluatur &

Épifcopus difpenfare , ut in ea hccat di-

vina peragere ?

x

E(luäi

illud ? quia accefforium Xfequitur fuum

Dico: S1i Div

1

defa Y

j

principale , nonautem é converfo. Sí

ina acïhin't"þcxri-m þofl'emf

A. E t

ci contiguurri non fit , tunc Ecclefià pol-

peragi in aliquo. Oratorio cum altarí

luti , coemeterium non polluitur.

portatili, uonpoteft : fin tninüs,poffet i

li

/

Aünt a

)UJZER O VIII. Quis Ecclefiam

cafu neceffitatis , ficut inaliis neceffita-

W

amme

Vütor

pollutam poteft reconciliate ?

tibuspro fgiritualj vel] temporalid

ga-3

*

[d d

ü?g,

i u

De Mif

II 87

ml

l

€ po-

IY

evitando in Jure pofitlvo difpenfar

funt , vel e& ufi fint ad vfus profanos ,

£cft..— Di&a neceffitas difpenfandi faci-

Á

velad reponenda ibi ftramina ,animalía,

j

lo

liis urgere poteftin cafufcpulturz.

&c. inflar diverforii, ftetitque absque

lt

)uid faciet $acerdos, i E.cclcfia vio-

tecto, Januis, &c. debetne folemniter

i

«

Íctur inter celebrandum ?

ab Epiífcopo reconciliari ?

!

DDico: $i Canon jam fit inceptus ,

Dico , non eífe neceffarium , quia ex

|

iT

profequatur Miffam ; fccus, omittat re-

nullo jure conftat , Eccicfiam vcl altare

i Siw'rö

violati per exercitium bayeticum, imà

otei-

liqua: Quia Canone incepto Sacrificium

ceufctur aliquo modo inchoatum , quia

non violari colligitur ex cap. £cclefris.

gT

hoftia jam eft parata ad.confecrationem.

deconfecrat. dift. 1. Hinc fufficit, quód

yatd

Epiícopus vifitet, & infpiciat altaria, ar

Mi

go non debet rclinqui impcrfe&um.

- Quid ff Sacerdos bonà fide celebraret

fint frata, & ipfam Ecclcfiam & altaria

ia

in Ecclefia violata , nonne per hanc ce-

aquá benedi&tà afþergmdo fimplici be-

jDD

febrationem cenferetur reconciliata?

nedi&ione reconciliet ,^ vel Sacerdoti

committat reconciliandam, $i veró cffet

'Dico: 'Tutius & probabilius eft, quód

[ poh'äf

non; fed debet adhuc fpecialiter recon-

neceffitas in tali Ecclefia celebrandi ante

i

ciliati.

hanc Epifcopi vifitationem , debet ad-

ml

Ratio : Tum quïa id ex nullo jure

biberi Altare portátile fecuritatis causá.

:&'Cdpi-

conflat ; nam c. Ze fabrica. de confecr.

«id vero, fi Catholici recipiant ali-

pebcn

dift. 1. quod folet objici, in quo dicitur,

quam Ecclefi

t

*Turcis?

am ab Ipfidclibus ; v. g

;

aliquando totius confecrationis fancti-

$g

ficationem per Miffarum folemnitatem

JDico dcbere fieri, proutanté di

&um

r

]

impleri: illud, inquam , non loquitur

eft ad quintum cafum n. 6o.

m

de hoc cafu,, fed de illo , quando paric-

1id fí Ecclefia fuiffet ab 1pfis Infi-

"Ri

&es per partes reficiuntur, & innovantur,

delibus xdificata, v. g. Mofchæg aTur-

yritl-

'Tum etiam, quiz aliàs etiam fufficeret

cis, Synogoga à Jtdzis.

u

Miffa malà &de le&ta : Sedhixc non fuffi-

Dico , debere corpora Infdelium ejí-

Mi

Cit.' Erpgonec illa. Prob. maj. Quia

ci, radiparietes & ligna, & cüm coníe-

jv

falfum eft, quod ignorantia Sacerdotis,

crata nunquam fuerit, confecrari,

in Ecclefia violata celebrantis , vim ali-

xkfli u |

quam tribuar reconciliationi ejus. Ergo.

Vafes , facra uafa, & aliaad Mifam

.

,i) Pgü,[rie |

Confirm. Si ex difpenfatione Epifcopi

:

"d

»equifrta.

(de'qua ant&) Sacerdos celebraret in

?

Ectlefia violatà; per hoc

]

no

.QUAERO IX, Quid de hís cenfes

n Feconcilia-

n'm POM

!

al

ur. Ergo nec, &c. —

LXII. Ante R. nota; quód, cur in

" d

Ouid fí. Catholici ejectis Hazrcticis

:H

o

febus ( qux in ufum hujus Sacramenti

f

l(l«ir

/

réGipiant aliquam Ecclefiam li. rité

veniunt ) adhibeantur confectationes ,

( n:ct

fit^|

I

?þþfä&fatäm ;fedH

tici ha&cnus in

lizcfit ratio ( ut ait $. Thom. 3. p. q.

4j

AH

ïäpefäg&üfäf*fua' exé

d35in ea fepult

d3. cit. a. 3. Ecclefia, &alia hujusmodi

r

L1I1 111 2

inani

llGl

1188

JRACTATUS.XP. Examen 6.

x

snanimata confeerantur , non quia fint

fum neccffitatis excufari à mortali ob

à Bncä.Thc

iberadt

gratiz fufceptiva, fed quia ex confe-

parvitatem materiz , ut ficelebraret cum

«ratione adipifcuntur quandam fpiritua-

cingulo aut manipulo non benedi&to.

hi &

Deccaretne Sacerdos utendo in Miffs

lofttin

dem virtutem, per quam apta redduntur

divino cultui , ut fcilicet homines devo-

veftibus fordidis feu immundis ac lace-

i qu

ris 2

"

nconhec

tioncm quandam exinde percipiant, ut

ffir

740, f cffent nOtabilite;' tales; ut

lorpota

fint paratiores ad divina, &c. Et inde

eft , quód hujusmodi ante confecratio-

patet cx cit. cap. efhimenta.

amodiy

Nott,

nem emundantur & exorzizantur , ut

Effetne peccatum ex generc fuo mor-

exinde virtus inimici pellatur.

Hac

tale, facris veflibus uti a prqfanoä

Qundo.

:

ufus ?

4

S.Do&. Hocnmotato ,

s uan

&.I. Velles, quibus Sacerdos ccle-

"Affiraso , prepter irreverentiam, qua

dtort,

fit confecrationi.

braturus debet effe indutus, patent ex

Hinc in cit. cap. di-

ii

rxcedentibus. Suntnamque ami&us ,

citur , quàd aliis ufibus fervire non de-

g"

alba , cingulum , manipulus, ftola , &

beant quàm Ecclefiaflicis, . Hinc nec

gonaqe

Janeta feu cafula.

Omneshz veftes

Iicet eisutiin comcediis , ctiatm facris,

A

( idem eft de Pluviali & Dalmaticis )

& in loco facro.

Verumtamen ex yve-

lhpir

funt bcnedicende , eó quód Ípccialiter

flibus profanis licere faccr'ci':rgros , pra-

ii

xisquotidiana docet.

*

gt

prot«m facro minifterio fint dcpu;ntæ,

1

x-'n

Unde & dicuntur veflcs facrx.

Peccatne ?. qu

1

d:is geäiBus; c-ctg-

lia

brot?

1

t

^ x lnl

— Qnomodo facrz veftes fuam benedi-

&

&ionem armittunt ?

Ef

Jiqua. inckccntia,ï fed non

ggxorä

dium'pro

talis.

d

mittunt eam ,

f ita'tumpantukt aut

uperta

lacerentur , ut prior forma artificialis

Nota2, non lrcer

€ S'a&cirdäti v.rc,fïehäg

wndrftpq

dum fe induit, fumcre de altari proce-

in eis non ampliüs apparcat, nec fervire

"a

ampliüspoffint illi furctioni, ad quam

Iebratione Miffarum , cüm 1d competat

hs i

fa&tx funt. -

tantüm Epifcopis, five folemniter iv

fifrun

privatim celebrent : inferioribus veró

ROL

Licetne flola uti pro manipulo. vel e-

habentibus ufum Pontificalium,non mft

contra?

OR (

Licer ig caufaneceffitatis, fi commo-

quando in Pontificalibuscelebrant. Eta

la, a

dé poffit adaptari

decrevit Sacra Congregatio ,. & hocde-

"OTaDtIS

Icbrare in veffi—-

eretumroboravyit Urbanus VIH. —

Effesue peccatum ce

tüdelo.

bus non benedictis ?

EXHI. g. 2.. Plura funcrequifita ad

l. In

Effer de fe moxtale ex cap. veffimenta-

apparatum Ecclefiafticum pro facienda

m Ole

de couftcras- dift. 1. puta , fi fieret abs-

Miffa. Etfunt,ut fequuntur: ,

]

sl

que gravi neceffitate. Hac enim excufat

- Regniritur X. Altare confecratum ab

Ut

inprzícnti, quia Leges humanz ctiam

Epifcopo, vel Abbate, aut alro privile-

"

Ecclcfiaflicx cenfentur in ea non obli-

1ato: altarc, inquam, vef firmum , feu

u

De

gare, Poffet etiam cdebf?ps €xtra €a-

ftabile , V;ilg-mtifcf&uyigigm.'

oc

u

þe | AMiffa-

*

L

1189

itad

at

ld

hoc g.Thom. à. 3. fæpi;ls citato dic

d:judica.; de cafu , quo

quis non.

A

vult audire Miffam nift orto Sole, vel

2. Per altare fignificatur ipfe Chriftus.

i

Unde. & confecratio altaris fignificat

cutn certo cereorum nufero, orfcizini' Q

u

fitu, velàtali Sacerdote, qui vocatu&

fan&itatem Chrifli. — Et ad 8. ibidem

173

Joannes, vel habet ftaturam Chrifti ?

docct, quód mortaliter peccaret Sacer-

dos confecrande absque altari , calice ,

Eft. fisperflitio , quia ex fe eft cultus

n

inanis & ad elevandam in Deum men-

& corporali confecratis, & cateris hu-

jusmodi per Ecclcfiam inftitutis.

tem inutilis. — Hic in re fimplicitas &

ul

Nota, Altare cenferi violatum , T.

ignorantia petentis poteft à mortali ex-

dando menfa enormitcr frangitur.

dlaree

nfat

2. Quando lapis fuperior feparatur ab

LXIV. Reqwiritur 3. Minifter fal-

tem unus in Miffis privatis (in folemni-

r

inferiori. .3. Quando frangitur ipfum

?zm,

r

figillum fcpulchri, id eft

, loculus , in

bus duo ) qui vinum & aquam ccle-

i

quo funt facrz rcliquiz, 4. Quando ex

braturoporrigat, eique nomine totius

An t

u

populi refpondeat. — Debet autem effe

ocunque cap;te altare amittit fuam

mhim,

;

ormam. .

mas, non fcemina , ut patet excap. jz—

hibendum. Etpraftat in cafu neceffita-

Q

Requiritur 2..

Ornatus altaris : hoc

tis Miffam dicere fine miniflro , quàm

a

. enim dcbet habéfc tres mappas lineas ,

! , quasetiam decct effe bencdictas. .Si una

fcemini minillrante. . Legitur, quod in

df

uibusdam locis Moniales claufuram

fitduplicata, fufficit pro duabus. Item

debet habere pallium , id cft, antipen-

non habentes Sacerdotibus in ecarum

Ecclefia celebrantibus miniflrent , &in

tf

d

-

:

ium pro decentia, quod tamen f1 ob

Belgio fcientibus Epifcopus ápud Mo-

paupertatem Ecclefiz non adhibetur ,

)r: ;ïüf" '

non cffet peccatum.. Debet adeffe Crux

niales puellz. 10. vel 12. anmorunr ad

idinilru&e. Tranfeat hoc. — Permitti

n

etiam probabiliüs loquendo in tali alta-

ri, cujus imagoó reprzfcntat Crucem vcl

faitem poteft, utfeemina vcl Monialis

n

ín defe&u alterius Miniflri àlongé re-

gt

Crucifixum. Quia Rubricaprafcribit ,

Ípondeat , nom tamem, üt immediaté &

LU

quód Crux debeat collocari inter cande-

n,nonmh

labra. . Crux ergonon debeteffe nimis

proximé Sacerdoti miniflret.

Requiritur 4. fub mortali Calixcum

a

alta, fedobverfari oculis Sacerdotis cc-

vt

lebrantis. . Debentadeffe candelabra &

patena ab Epifcopo vel à fimplici Sacer-

D.

candele accenfz , quz debent effe cc-

dote ex commiffione Papa confecratus.

i

rex.. In neccffitate celebrare, cum Tu-

Dehoc S- Thom.3. p. q- 83- cit- 23*

i

uondam Sacerdotes

j

cerna olci, aut cum uno !umipe,!'æon eft

ad 6, fic difcurrit :

nomaurcis, fed ligncis calicibus ute-

mortalc.

li j

bantur , Zcphirinus autem Papa patenis

- Quanta eff obligatio adhiberelumen

:

vitreis Miffamccelebrare conftituit : de-

u

in Miffa ?

la

verfali

inde Urbanus omnia fecit argentea.

jifly

- Eff fub mortali , at patetexuni

Poflmodumautem flatutumefl;ut Calix

Do-

Mi

ï mwd&æ .ECCfefiæ,

.

Lul Hl 3

Ri

1190 .

TRACTATUS XV. Examen 6.

,

Afijre

Domíníi cum patena five ex auro omni-

Qualites Mif l

[4

ge:;d:c,;

* llb

no , fivc ex argentofiat , vel faltem ftan-

De xre autem

UJER O X. Quid de ca fentis? !

Di-in4

neus calix, habeatur.

aut cx aurichalco non fiat, quia hoc vini

LXV. Ante R. nota, Miffam feu Sa-

li, que

crum aliud cífe votivum , aliud de tem-

gune

virtute zruginem parit, paritetque vo-

pore, velde fefto. — Miffa votiva eft,

tixEck

mitum provocat : nullus autem in ligneo

feu vitreo.calice przfumat Miffam can-

quxcunque ex voto , vel defiderio pe-

NU

tentis , vel arbitrio Sacerdotis legitur

du E«

tare : quia fcilicet lignum: porofum eft ,

alio dic . quàm -Rubrice prafcribant.

entüum

& Sanguis confecratus in co remaneret :

iCantor

vitrum autem fragile eft, & poffct fra-

Miffa de tempore vel fefto eftj qua legi-

tureodie, quo Rubrice Miffais pr-

Metyent

&tionis periculum imminere, & eadcm

AXVI.

xatio eft de lapide.

Etidco propter re-

fcribunt.

Ét hac iterum vel eftpriva-

ta, vel folemnis cum cantu, vel ctiam

li

verentiam Sacramenti ftatutum eft, ut

cum miniftris ; & eft aliquando.conven-

m

Af j

expradictis materiis calixfiat. Hixc ibi.

Requiritur $. Corporale , de quo S.

tualis , có quód major pars Conventus

däunäi;, :

It y

Thom. ibidem ad 7. (ic ait: Corporale

vcl Cleri vel populi ad eam conveniát. *

fitde pannolinco, quo Corpus Chrilti

RI

ux & qualis Miffa quovis die

Pute

fm)&DOfT

fuit involutum, Unde inEpiftola Sylve-

fit legenda, debet quilibet Sacerdos fci-

re ex Miffali; quo utitur. Certum enini

P»al vidie

fltri Papz in eadem diftinctionc legitur:

Confíulto omnium ftatuimus, ut Sacrifi-

eft, quód per fe loquendo feu ordinarié

o

T (

cium altaris non in ferico: panno aut

legenda fic Miffi,: qua co'die in Miffali

prafcribitur. ^ Unde noftrum Miffale

fj deq.

intindo quisquam celebrare Miffam

Ttmor.

praíumat , fed in. panno lineo ab E-

ita flatuit : 7Miffa quotidie celebrari de

bet fécundum or

i, deq

ïi"t: ilà

pifcopo confecrato , ficut Corpus Chri-

:

dinf'm ojic

;

155001

?

i

Á

u

ftiin indone linea & munda fepultum

illo die.

itipoef

onfin

fuit.. Competit etiam pannus .lineus

Ratio: Quia Rubricx fruürä-vn

£550112

& &

factz, fcd üt ferventur.

W)VC! l

propter fui munditiam. ad fignificandam

conícientiz puritatem , & propter mul-

R. 2. Poteft interdum. gravit&i'*?þ'eä

IN

cari ordinem dierum & Miffarum in

:

tm d

tiplicemlaborem , quo talis pannusprz-

Miffili przfcriptarum - non: fervando ;

Qdoafts

paratur ad fignificandam Chrifli Pafïïof

[/

ncm. . Hazcabi.

:

prafertimfi Miffz Convcitüales àMit

'a)

x lmeo æ

fali difcrepent, ut fi quis in Pafchatecez

meïqum

Requiritur 6.- Palla etiam €

& purificatorium lineum ,. in'cujus de-

lebraret de Reguzem y velex proprio ca-

ht

pritio quotidie Miffamwotivam. ^ ^ "

l] t

fc&tu poffet adhiberi ftrophiolum, quod

s

tamen poftea cx decentia non cffet am-

Ratio: Tum quia potcft oriri gravé

El:um Q

pliüs adhibendum ad tcrgendas nares.

fcandalüm. -"Tum quia (altcni 'c;gnlixef

l]lm]qs

tudo introduxit majorem obligatiónem

NT

'Tandcm regui—ri;ur Mifüale, &

P

circà Miffas Conventuales ; quam circa

b

"u

de eelébr;

1

puvatas, Imoóirne quidams

WDM

Mf

)

De 17/!;]772. ' w

I119Y

quibus diebus

'("ojlakpmpria Miffa di

AMiff. pracipitur , ot in f.&cl&his Cathe-

dralibus, Collegialibus , & Conventua-

;efï. Hzcex Miflali.

niy

libus in. Communitate. dicatur Miffa

Diciturin hac Rubrica, quöd poffint

u- |

dici, qua proinde cadit fub gravi obli-

dici M:f Votiva approbara , & hz funt

ett

gatione ex Éne perfc&e. obícrvationis

)

uz babentur in finc Miffalis j quibus

jnd,

ritüs Ecclefix.

in noflro Miffali przmittitarhzcR übri-

Nota, maxinié incumbere $

upefio-—

m l

ca: AMiffa feguentes votiva dici pote-

ribus Ecclefiarum , Capitulorum , Con-

lgt

runt infra bebdomadam juxta populi de-

a

ventuum , corumque vices gerc)ntibus,

votionem, quando fzflum duplex aut. (u»

ulp

& Cantoribus, &c. curare , ut on:;nia tité

prnon occuvrit, feesndum vitumtaumn

ebferventur.

Qui ritus de-

i p

is&

dici ,de quo fit Offcium.

eüPriw

— LXVI. gB. 3. De.Miffis Votiv

fcribitur in prima Miffa votiva , qua cft

dti

Requiem noftrum Miffaleficftatuit ; Pro

de SS. [rinitate , nimirum quamdo in

onyt

Miffis. privatis non. folüm . Miffz pro

ea debeat dici Glerza , Credo , A/Jä!uja P

n

defunclis, fed etiam quzcunque Miflx

Tta Miffa efl, vel Benedicamus Deomznv.

ithi

Votivz approbate poflunt indifferenter

Quod ibi videatur. Plurcs Miffe votiva:

jj d

dici (praterquam in £fefto duplici & fu-

innoftro Miffali funtapprobatz , ut pa-

l t

prà, & Dominica vel Octava folemnitfi-

tct infpicienti ; quia diverfzfunt Mifo,

m2; vcl die octavà folemnis Octave , &

af

poftquas notatur hzc Kubrica : Quardo

ditil

infráàtotam octavam. Epiphanim, & in

er Anmum ex votovel devotione. de boc

M T

feria4. Cinerum ) cum memoria tamen

Santlo celebratur Officium , fiat f , &c.

ejus, dequo factum eít offcium , & alia

j f

Ubi videre eft in feflo SS. Angelorum

memoriavel memoriis , fiquz eccurrc-

Cuftodum.

Item. San&orum canonmi-

gmrii"

rint: idautem paíffim nonfaat, ut quoad

zatorum Ordinis noflri , nimirum $.

in *

fieripoteft, Miífa cum Officio concor-

Raymundi de Pennafort, $. Thomz A-

det. .. S1 Miffa folemnis Votiva prore

uin. S. Vincentii , B. Agnetis de mon-

/

,

!

gravi,vel publicá E cclefiz causá in fuprà

tePolitiano, $, Petri Mart., S. Cathari-

di&tis dicbus exceptis petatur , poterit

Vit?r?*

nz Scnenfis, S. Antonini, S. Hyacinthi ,

etiam dici cum una oratione. tantüm ;

& $. Ludovici Bertrandi.

ff

ial

modoó altera etíam ( nimirum folcmnis

Miffa)) dicatur dc illis feftis vcl diebus.

. Quid fi petatur Miffa votiva de ali-

Md ?

uo Sanco, dequo in Miffali non eit

Praterquam t2men in Dominica prima

ach |

nifi Miffa £fti, nec alia Rubrica ,. v« g.

Adventüs, Ferià 4. Cinerum, Dominicà

$(0?;1:061: v

de S. Jofcpho , $. Antonino Paduano; &

Y

n

prima Quadragefimx , Dominicá Pal-

aliis , &c.

marum cum tota Hebdomada majori ;

jl gr'zvä |

Dominicis Kefurre&ionis & Penteco-

Poteft dici Miffa Fefli, fic tamen, ut fi

j (l ld

in ca occurrant hac vel fimilia verba ,

,

fles cum .duobus diebus fequentibus ,

die Nativitatis Domini, Epiphaniz &

Cujus Natalitia , aut Nativitas , &c.

"d

loco eornm dicatur , . Cufes comzmeme-

Wldfra

äfcïejnfwgis& fcfto Corporis Chrifti, in

-

VALO 5

|

i

TRACTATUS XF. Examen 6.

1

xip.

rAtÍo, memoria, ueneratio, &c.

Velfiin- faltem unus dies ob humanas infirmita-

av

fertum fit ly bodie, omittatur.

tes debet Sacerdotirelinqui vacuus. Et.

a hu

ita patet ex Cap. .Significarum. de pra-

Mmde

- Nora , fi petatur Miffa ex Feftis B.V.

extra illa cjus fcfta ,. vel fi petatur de

bendis.

:

qubili v

- Teneturne Sacerdosin die Animarum

[:

P'entecofte, de Fefto Corporis Chrift ,

I.'IHSFC[IC!

. dc Paffione Domini ,. legantur Votivz

Miffamofferre pro omnibus defundisin

li, qi

x

D

faislocis notátz, non veró Miffz fefti.

gcnere 2

iondbll

Dico, confultum effe , ut fiatita, &

l

Poteftne dici Miffa votiva dc quovis

Sancto Canonizato?:

praéticetur : unde & Ecclefia in ea Nf

Icha |

fiade co concef-

fa fecit Colle&am pro omnibus defun- -

t act

"Affirmo: Quia Eccle

fit publicum cultum. -

&isincommuni ; Preceptum tamen

nfe ol

Nota, li fit Bcatus feu non Canoniza-

non cft, adcóQue ad libitum applicari

Ti ut

tus, ejus Miffa non potcft dici extra Nä—

oteft.

thcner

talem cjus.

l

Ratio: Qui

ahoc þræþeptum hüllibi

lob

N

.LXVIL. Va

letne Statutum, ut quoti-

extat.

inrod

die fiat Sacrum de B. V. , prefertim per

'Qnuid fi Sacerdosin Miffa de Requiem

xdicul

unicum Sacerdotem , ut quotidie eam

omittat Sequentiam Dies áre, 'c. pec-

T

catne ?

&

Miffam celebret ?

ilitàm |

— Peccat folüm venialitér , quia eam

VU r

Ad 1. Quafiti partem affirmo , poffe

Statuto , confuetudine , vel Fundatoris

omittende Miffa proprié non mutila-

Vrv

voluntate confílitui , ut praxter Miffam

tur, quia fimpliciter non eft pars inte-

VW

egralis Máffz. — Imó nec venialiter peé-

d yrl Sin

principalem de fefto occurrente cele,

bretur altera Votiva in fefto qua:ntuzm'-

cat , dum Rubrica dicit, quód poffit dicí

tufhenjm

vis folcmni de B. V.. etiam in certo altari

próarbitrio Sacerdotis? p

omittat ex caufa,

:ræcipqä Iïcam

än!di(i M

ad cultum Dciparz amplificandum vel

( Q ((U jl

LXVIIL Qzsjex fundatione tenetür

confervandum. Et ita practicatur in

!:?'") fien

Cathedrali Ecclefia Conítantienfi quo-

cetto die ; vcl quotidie legere Requiens,

W quw

' sidie di&tis Matutinis, itautnec in Pa«

teneturne i conícientia ctiat in. fe&ifr '

L

fÍchate omittatur. Nec hanc praxin im-

folemnibus ?

lat

Y

Non teretur, fcd meliüs facit infeflis —

Éprobat Pius V. in Miffali dicens : 57 frat

Xf'q'/lü)] [

Officiem duplex vel fémiduplex , Mif-

folemnibus, v. g. Duplicibusac Domi-

":SE

[

h

fam principalemopartere effe de die, quia

nicis, uti & in Feriis p—r-iviläg-ia-tis,xid eft,

"EU

illis verbis fatisindicat, quód altera mi-

quibus fefta. duplicia cedunt , uti funt

(f

nus primcipalis , €tiam 1n fefto duplici

feriz Hebdomade fan&z , Pafchatis ,

i IPCCI.

ffit effe V otiva.

Pentecoftes, &c. legat Miffam de die.

po

J.f()lmo d

d 2 Quafiti partem R. quód fta-

Ratio : Tum quia prudenter prz-

LO ulC mf

tuto vel confuetudinc non poffit indu-

fumerc poteft , quàód Fandator noluerit

, i

ci obligatio, urunus idemque Sacerdos

talesdies includere: Tum etiam, quia

Sacerdos meliüs facit conformmando fe

Wah

NI r |

c;qäyid-ic'-cölgbrgt eam de B.V. Quia

uni-,

x

—

p

y

De Mzfz.

1193

ini

1

ubiverfali Ritui Ecclefi ,Qquæin Rubri-

celebretur Miffa folemnis ae Requiem

T

ca ftatuit ; tunc poriüs non debere ,k'gi

in Exequiis , pofluntne etiam Milífe

ad:yw

Miffam de &e2uiem , quàm non fat ra-

privatz de Regziem dici ?

tionabili voluntati: fundatoris , vel al-

WT

Poffunt. faltem (ubip(is Exequiis,nom

teriuspetentisMiffam votivamobfecun.

poft, velante. Curenim nonconcede-

d

dari, quia fatisfr intentioni petentis

retut Mi(Ta privata, fi (it cenceffa folem-

frtit

r..ätignavbi.li , feu juxta. regulas prudea-

nis de Aegziez in & fab Exequiis , càm

ug,

reputentur pro uno a&u , cui proinde

ial

Nota tamen, quód, utrefert Gavan-

cedit folemnitas fcfti,

budi

tus ,facra congregatio bis declaraverit,

Dixi, :5 Exequiis 5 Si enim fit diee

Quf ïiüï

poffe colerari Miffasde. Rezgnien in du-

Anniverfarius, vel Tertius , Septimus,

n

plici, ut facisfiat voluntati Pundatorum.

Trigefimus, debet (uti & facilius poteft

Hazc tamen confuctado quantüm adfe-

quàm dies Depofitionis) transferri , vel

tumoo.

fta folemnia, non eft facilà introducenda,

anticipari, nec eis cedit feflivitas diei,

aibi introducta non eft.. Quá in remi-

ad quam populus ex pracepto confluit.

dl

nor difficultas eft de feflo, quod eft Cho-

Nota,quód quoad Miffam de Zes;-

T

ritantum ,.jn quo etiam poreft lcgi ad

em celebrandam in die obitüs in feftis,

ioflautiam petentis, ut farisfiar ejus de-

u

debeat attendi confuetudo loci , juxta

votioni erga defun&os , fi ex denega-

quam poteftin eo loco , in quo viget ce-

n mu

tione valde türbaretur.

lebrari Reqüiemin die obitüs infe(to pri-

tsl

Dixi » z duplici ; Quia de Semidupli-

mz claffis ;nifi fitunum ex majoribus,ut

vilit

lt

ci vel Simplici non eft tanta difficultas,

primus dies Pafchz;Pentecofles,&c.Jux-

pl

um enim ex rationabili caufa in eis pof-

ta eandem confuetudinem poteft cele-

d yil

fint dici Miffz votivz, poteft etiam fun-

brari Reguiemin die Cenz Domini & in

dator (cujus difpofitio eft habenda pro

Ssbbatho fan&o, ità tamen, ut in Ceena

L

legc) facere fündationem , ut in illisle-

Domini fiat anteMiffam folemnem diei,

4 Wïm N

gaur KRequiem.

quia per eam tempus celebrandi pro hoc

ii

LXIX. Poffuutze. in fefto Duplici

& fequente die quafi clauditur: in Sab-

Chori , in quapoteft celebraii (olemne

batho fan&o autem potcft dici ante vel

(

nnfd

Requiem,s. g.indie Depofitionis, Ter-

Í

£

poft Miffam folemnem.

Nam iis die-

j

tio , Septimo , Trigeimo , etixm legi

bus Miffz privatz non (unt ab(olut? pro-

n

M'ffz private de Reguiezo?

hibitz, ut patetin hoc Exam. n. f 4. Sed

n 1

ES

Poffaut: Quia Ecclefia videtur hos

NB. ftandumeffe confuetudini loci.

- p

dies fpecialiter infutuiffe pro fuffiagio

LXX. Nvonne Miífa de Requiem plos

i

& folatio dcfun&orum,adeoque Rubri-

prodeft defun&is quàm alia ?

jatf

€à huic inf/ticucioni,cedit.

Et ita fert

Dico: Qmnes Miffzex opereopera--

raxis, -

j

to fünt ejusdem valotis , attamen per fe

Quid fi alicubi

fït c'opfuemdo,ut etiam

loquendo Mifla de Requiem plus de.

Vétfh

m

vel in Dominica

fun&is prodeft ea opere opetantis, quia

ü-

infeftis. de pracepuos

H

Mmm mmm m

&

fpecta-

Nasicor

TKACZAUS M. Examen 6.

E

PU

$

r

&us confurgit ex: precibus

p

LXXL Adifa fpecialiter coscefa unk -

N

Ecc

;15-5: [pecialiter ab eà inflivutis pro

Religioni, v. g. Mifla Rofaiii conceffa

D€ lo

defun&orum fuffiagiis. — Dixi , per fe lo-

noítro Ordini, potefinelegt abaliis?

quendo y quia exeeptio eft , fi Sacerdos

Negativé declatavit facra Congrega-

"t

majorecum devotione fit celebraturus de

tio anno 1622. die z 4. Junii, Unde alit

San&o (cujus. eft feftum). quàm de Re-

Sacc

rdotes: lcgaþt Miflàm vqgi-vam"' de

quiem, & fingulari fervore. pro anima

B. V.

dcfuncti San&um roget.

Nonne(altem. extranei licité eam le-

Yi

a

erin

Ki ard

Ex hoc Celligitur ,quód in feflisSan-

bu

ipfo feftoin corundem R eligio-

pET

ortm Eccleftts.

De ;

&orum Capellanus habens Miffam fun-

datam de Reguiem posíii legere de fefto,

g ANegarivé , nifi pet. c«

: ?,'üfef udi-

Átij

fuppofità prafatá devotione majote;quà

nem fata fit interpx.tatio Legis. Quia

fupplere poteft fru&um ex dictis Eccle-

prohibitio Congregationis fa&ta eft ab-

gentem,

fiai precibus confar

o

Suppofito

ífolui&. Ergo pro quocu: que loco.

etiam, quód haredes fandatoiis, aliive

Hinc fub Urbano VHI. qui Decre-

de fundatione fcienres non offendantur.

tum coafirmasit,facra Rítuum Congre-

, Ex hís etiam refolvitur quaftio, an

gatio prohibens omninoMiffas à $,Con»

qui ftipendium accepit, u: legat Miffam

g egagione non a'pprx.;b'ara's,& ngan;cr'

NI

funebrem;eamque promifit , (atisfaciat

Miffas nuncupatas S, Gregorii pro vivis

& defun&is, Miffam r$. Auxiliatorum,

ii

legendo eam defeito: Idem quari po-

tefl de Miffavotiva. Pro horuminrelli-

Miffam de Patre aterno , & quascunque

hO

gentia. vide Rarfonem n, 68. datam.

alias ; ut fupránon approbatas, fubdit,

Atb

Hinc noíter deLa Cruz ait; Optime (a-

exceptis tamen Miflis Rofai, & de

i facril'cct

tisfacis diceado M flam diei;quia fic con-

Monte Carmelo, qua funt permiffa Re-

d

formaris Regule Miffalis, & faluberri-

gularibus quibusdam , & iis duntaxat,

tf

mum confilium: eftita facere. Imo non

nec poffunt ab aliis cclebrari, etiam im

E« l.»derenf

excufazur à peccato; qui ia feflis folem-

ipforum Regularium Ecclefiis. :

EW

nibus omictit Miffim diei , nifi juxta ex-

LXXII, Cujus AMiffalis Ritus eft fer-

'ulh'm f

cepriones Jam infinuatas..

tit: fj

Quidfi Sacerdospromifit Miffam vo-

vandus, praíe:tim à Saccl!alïo-i-n Ecclee-

k

fia Monialium ?

4 Mli)]/m(

tivam certam pro die quocamjuxca Ku-

Servandus «ft Ritus MiffalissKoma-

Uif

biicas legerelicet, & legitoliam?

Peccat convra fid- litaccm. fed nonnifr

ni juxta Bullam Pii V.ci przfixam. Ex-

MT

hm

cipiuntur. illx R«ligiones & loca, qua

vcfaïa;',iter,cüd) »etens nom patíacur dam-

ht

numg.ave filrem, lmó nec venialiret, fi

o

jamá 200. annis utanrur Miff T projtio..

ellani - Monbslium debentcelebrare

D]

ex alio-capite habeát rationabilem cau-

Cap

fam, vel.fi fàcerccideo, ut Miffam con-

i urdo[i [

Miffam ipfarum- Brevigrio . & Miffali

former officio diei , qug cooformitas

conformem , vel faltem (fialia non ha-

[

T

^

"m cor

yalde.commendatur in Rubticis..

beatur) ci valde afiing;m.- :

,;;æea-.

----- —

Dé Mifa. -

rr9r

j

jl

Vx -Sz*i;c*nglz"ym $r Mifa.

Tra&.12, Fxam.$. nam.7&. in R. ad 4,

h

Vl

Oppof. & num.7 7- uÍque ad 79.

De hoc fufficenter.adium c& »(uprä

Ils

j

a

Julcdi

G5oscDOO O HHH IH E

v d

l

.EXAMEN VII.

: famk-

M

De

M

/[/

z'";e ab

ruptone , 2ntärþalatione , far-

dünn omijione. De Cevancniis MulJay €9. defe&habus,

id?

qui n cá ocmwerä po[|ant.

lon.

UERO L Licetne Miffam

fa.f Saccrdoti:ante *cdn'ïe&rat'idne?n

B

inceptam abrumpere , refi-

immincar periculum vitz, non folàm

Congtt

duum omitrendo, vel femel

licité poteftfed & debetMiflam abrum-

$C

captum refumere?

pere & omittere, ne (e & Sacramentum

at

1o VN

LXX)U,&.I. Mortaiter peccar, qui

temeré exponat periculo. Siveióuna

Ípecieseífet jam confecrata, deberet Sa-

V

absque urgentiffima cauía Miflam ince-

n

,

piam abrumpit;eriam anre Canoniem,

cerdos, fi sllo modoeffet poflibile , fta-

tim confecrare etíam alteram, & mox

"

lN

Ratio : Quia eft maxima itreverentia

fumere utramque & abire , omiffis aliis

jl th

& facrilegium.

&, 2. Talis abrgmpehs incurrit pee-

Caremoniis , ad quas intaptopericulo

nonobligatur, Siex periculo & metu

d

nam iufpenfionis, pofitam in c, zz//u.

moitis non poffit alteram Speciem con-

3. de cenf. d. 1 non tamen excommu-

fecrare , di&tum eft fuprà Tra&t. r2. E-

[ d

y

nicatiónem latam, fcd folüm ferendam.

xam,2,n.16,ad ». Etad 3ldiftingu6n-

Quiainc. nihil 7. q.1. de hoccafu dici-

do inter metum ortum à caufa narurali

T Cü (*[

tut: Siqui bactemere prefump[erit, ex-

vel à canía libera , ab intrinfeco vel ab

;o.x;nïik'ä

communicationts. fententiam fuflnebit,

extrinfeco,

Ubi vide.

E:go cft ferenda, non lata,

j t

g. 3. Exlegitima caufa licitum eft

Tertiacanfa clt.i celebransante Con-

fecrationem recordetur fe non cfle jeju-

u ,

Miffam inceptam abrumpere & omit-

tere,

num,vel fe effe fu(penfum, interdictüm,

d

hp*

Declarantur caufa: Prima eft,f1Sa-

irregularem, que funt impedimenta ju-

n

ris, & ex omi(fione MifIz non fequatur

g

cerdori celebranti fuperveniat infirmi-

,J

táspropter quam commodé & reveren-

fcandalum.

Ouarta , ü excommunicatus non ro-

ü) D J

ter eam complere nequit. Secunda canues

Mmmmmmm 3

lera-

u

r

|

b

'TKJA'CT./?TUS XF. Exam.7.

leratus nolit recedere à Miffa, & Canon

Ratie : Quia e(t cafus cxtremz ne-

hm t

inceptus.non fi.. De quovide Tra&,

ceflitatis proxim exiftentis in periculo

$

: m u

z4. Exam.1. n,14.

damni animz itreparabilis, cui indubi&-

uu'm.,gmi

uinta , fi ante Canonem poriatur

fubvenire vult Deus, quineminem vult

il à

ecílano à Divinis, vel Eccle(ia confecra-

perire.. E:go-

PMV. ï

Nota z. quód; fr intali cafü Miffa

t2 violetur, & confecrans non gaudcat

(ibrat

pivilegie celebrandi in Eccleíta viola-

poft Confecrationem interpoletur , de-

m d

t2. Perró fi inter celebrandum pone-

beat interea aliquis. conftitut, quiSpe-

UT717

cies confecratas cuftodiat, velin defeu

retur interdictum, Mifla effer perficien-

kl

!]

da claufis januis,

cjus reponi debent in Sacrarium,

tlc ff

x.4». Miffam femel ceepram,Canore

Nota 2. quod ia codem catu,fimori-

1joris|

jam incepto refumere , (eu repetere à

bundo minifliandum fit *aciamentum

hg.

principio, vel Evangelio, &c. peccatum

Ponitentiz, miniltrari ctiam poflit Ex-

ttema Undlio..

epuc

mortale eft, quacunque ex caufa fiat ,.

Quia utilitas proximi

niubqa

etiam ob adventum Principis vel Epi-

excufat moram pauló longiorer,fi Mif-.

fit r

Ícopi velaliorum ad Miflam audiendam

fa (eracl rationabiliter fit interpolata..

Dincte a

obligatorum: aít repetere tantüm Epi-

Dixi in R, 2. eriam extra Ecclefiam s

lts

ftolam vel Evangelium eft (olàm ve-

Sienim moribundus fit. intra eam , mie

f etce

üiale. &i fcandalum defit,

not diffcultas cft, poteítque celebraos ;

1 0

Mifsaà etiam poft Conlecrationem in-

Rai;: Quiainprimo cafü eft gravis,.

gtïm*. 1

iníecundo levis irteverentia,

*

terp.latà Viaticum. & Extremam Un-

Ti

QUUJERO II. Licetne Miffam inter-

&ionem dare ; quia tunc non ef* pota«

:

itfecumd

:

olare fcu interrumpere?

bilis interruptio Sacrificit , nec opus cft

Ti

Mi

a

t

vefles facras exuere.

Dixi 2, posi con-

LXXIV. y. 1. Nonlicet absque ju-

fla caufà, bene tamen ex illa,.

fécrationem , ad infinuandum quód À

4

k €R OU

Ratio,p.. Quia effet gravis irreve-

fortiori. liceac ante eam , etiam Viatick

psncm n

yentia,

,

dandi gratiá,

&l

z.. Pars patet ex praxi, quà interpo-

QU/ERO III. Licetoe in Miffa ali-

Conkf

nitur Concio , fiunt Ordinaiiones,&c..

quid ommitterc, veladdere?

t don

Talis jufta caufa ctiam eftinfirmitas fu-

LXXV. g. r. Celebrans in confci-

Ayeim

perveniens,qua Miffam fine interpola-

entia tenetur fervare ritum Mifílx prz-

f ütri

rióne facit moraliter impoffibilem.

fciiptum in Miffili, nibil omittendonec

addendo.

Nam Trid. Se(f. 22. in. de-

At X

5:2, Jufta quoque caufa.interpolandi

tittte p

Miffam etiam pofl Confegrationem eft

cret. de obíervandis & evitandis in

MT

fpiritualis neceffitas proximi, at ei pro-

Mfiffa ftatuit:: Ieve rieur alios, aut a-

videatur etiam extta Ecclefiam de re--

lias caremonias €9 preces in 7Mif[arum ce

fi&fk [in

N

f&w

mediofíalutis neceffario neceffitate me-

lebrativue adbibeant , prater ear qu-wi,!'f

j Ptibno

dii,(i praeter celebrantem nullus.alius

Ecclefia probate, ac frequenti €9. lan--

rYauu-

la

adfir, qui provideat , v.g. de Baptifmo;.

dabili n[n recepta. fpernnt.— Qua

vel Pcenitentia;.

dam

l Com

Xi1

- De Mf

$

E

dam veró Mif[arum 9. candelarien cor-

Ratio est , que anté ad R.z.

^nym

Nota,quód $a

CCL

dos celebrans euuz

um numerum, qui magte à fuperfhitofo

li

Subdiacono & Diacono trion rencatur

eultu.quám à uera Religione imuentis eff,

m

fub peccato ipfemet legere Epiftolam ,

amnino ab Écclefía removeant, &c.. Et

& Evangclium,fed (atisfacit ( ea audiat

PiusV. in fua Bulla: ZVegme £m Mife

àMim

Tlr1s

Vr eve

,

celebratione alias caremontas vel preces ,

Nota z. Si Sacerdosomifit aliquany

puam qua boc Ib [jati coutinenimradde-

1&125 l

ve vel retitare pra[umat,

pzrtem, qua non eft de fabftantia Sacrie

ii

m.2. Peccarum ex genete fuo mor-

ficii; v.g. Credo, vel Gloria , non debet

C*am-poüca reperere,

Quia communi-

tale cft, omittere aliquam gravem feu

f

moniam , quales

ter non fitfine nota,

ma j.oris mornenti care

Qd

mixtio aquz cum vino,utriüs-

&.4. Peccatüm mortaic:&,omictärc

fuot v.g.

Lflï»',ïï-

ei clevatio, fra&tio Hoftig,

in Miffa plures partes minüs principaks

1

que Speci

a

hibentus.

gmï

mixtlo ejus cum Sangvuine, &c. Pccca-

exiis, que ordinariéa

Ratio : Quia fimiul fampts faciune

n

tum veró ex genere (uo veniale et, o-

n

notabilem defotmitatem in Miffa.

mittere carcmoniam tninoris momen-

VMH

5::$. Peccatum mortale eff omittere

ti,quales fu.;t inclinationes,

ge:x:x1HCVio-

j,n

norabilem partem Canonis, qualis pare

pes, eruces, benedi&tiones, dec (culatio-

Dfa

fs

eft quzlibet oratio Canonis , vel etiam:

nes, oiatio poft Communionem,Evan-

m u

lium S, Joannis, G.

paucula ejusdem orationis verba , quo»

gC

avl

Ratio: Qjuta in primo cafu graviter,

rum omiffio tollit; vel notabiliter mu-

tat, aut minuit figmfcationem aut re-

f

ja fecundo levirer violatur przceptum

qu

Tridentini & P V.

przfentationem Myfterii, Irem Ora-

uo Dominica, Libera nos , Hac commix-

Bj 3. Peccatum ex gencre Íuo morta-

tio, dgnm Dei , Domine , non[um. dig-

Agl!,'[lu L

E

j Pc:Pc , omittere etíam ante Cancnem

D

Va

|

H

pirtem notabilem feu principalem,;qua-

& da--

les funt 1. Pfalm. Judica vel Confitemin?,

Katio;'Tum que fupráad R.2. e

Confeffio , & preces quz ante gra-

ta. Tumetiam quia Canon efl facratior

Mifu l

h

iicv

fico

dus altarisdicuntur. 2. Epiftola. 7.Ev-

pars: qui ubiincipiat ac definat»

dicetur infiàin hoc Exam.n.87-

n a d

angelium. 4XOffertorium, id eft, Obla-

ódi

H

Nota tamen , probabilius effe, qu

)

Il

tio utriusqueSpeciei, $. Prafatie. Pec-

in omiffione part'mm etiam. Canonis

^

catum veró cx genere fuo eft veniale, o-

A.

detur parvit

as materig excufans imor-

H

mittere partem minüs principalem, ut v.

Religio-

tàli, not minüs ac in materia

j

g. funt 'Tra&us, Kyrie eleifon , Oratio-

s.in praíene

FJ,J/)

l-

nes & fimilia : veletiam partem mobi-

nis, Voti,&c, qu& parvim

hibetur;ali-

ticft, fi folàm omirtantur alic

jua vetba:

[

n i

lem,id eft,qua aliquando ad

(

aut f.ad fummum»

nando non, v.g..G/orza; & c. Credo,plü-

pauca, v.g. qdatuor

71

li

quoram omi(fio non

mutat fenfum O«-

res Collc&tz;plures Le&iones;certa Vet-

bain Communicantes,

Zaticnis.

um

Mmmmmmm j

De

./Mü

ï

—

P

ZKR sz?Zf ZUS

AE

F xameim ,

199

De mntatione materiz & formz ín

Ratio 2.p. Quis que fic dicuntur, ut

at

à miniílro audiantur, cenfentur dici vo-

hat

Sacrameniüs, quód ( illicita, vide fu-

prà Tra&t, 11. Exam, r. n.7.. Quód in

ce non fecretá fedaltá.

2

n Mf

torma Contfeciatlonis omittere ly ezim

$. 8, Si celebrans legeret tam füb.

jliut,

fit mortale, vide fuprà Trad. r2. Exam,

tniffe, ut ipfemet (cüm tamen fatdittet

immyy

4. n-24.

non fit) ea non poffit audire , licét fint

tj

&.6, Miffz novas addere preces vel

talia, qua juxta. Rurbricas fecret funt

lu

cxremonias, etiam fine intentione in-

dicenda , peccat. mortaliter ex genere

ducendi novum ritnm in Ecclefiam, eff

Die /

fuo,

Ratío; Quia eft notabilis deformitas

Quf

motrale vcl veniale juxca materiz gra-

vitatem vel levitatem,

ÍIta patet ex

Miffz.

Md ped

"Trid. & Bulla Pii V. cir. pro R. r.

& 9; Loquendo de mora, quá debet

Juini.

uja caufat eravem vel le-

Ratto t Q

5

Miísá ducare , judico non debere e(fe

d Plæpä

vem deformitatem Sacrificii,

ultra dimidium hora.

Si celcbrans ;

Wa

Nora ,quód in hoc cfu geavitas non

ita properet , ut notabilem partem o-

Monylr

;oflit aliunde defumi , quàm ex quanti-

mittat, vel gravem indecentiam caufet,

g.x.',ücuat, |

eccat moitalirer.

tate aovarum precum vcl Ceremonia-

d l

tum concurrenteprudente judicio, Nec

Ratio 1.p. cft , ne. nimia motofitas ?

Motesn

iamen hinc fequitur, peccare eum, quí

tzdium pariat diftactibus,

N

ex cauía, ut judicat,rationabili, in Milfa

2.€8 3. Pars patec ex diQis, — Vide

F'l'cctpw í

Tfimïmm

dicit p'ures Colle&as ex Miffali defum-

füprà Tra&, r2. Exam. 4. num.37. an -

ptas, quàm illud prefcribit: quia faltem

forma Conlecrationis in eadem Miltfa

iputaj

fant juxta ritum Miffilis, licétnon fint

potfit repeti.. Quz repetitio c(ï'etquæf

grimg

dam additio.

"

x e(cripte pro hac Miffa,

At lod

Nota 2. Nec veniale peccatum cffe ,

QUARO IV. Ordinanturne ao

6-

[ frfüünd '

fnmptioni premitterealiquam brevem

venienter ea, qua circa hoc Sacramen-

lasl

orationem mentalem ad excitandam

tum dicuntur? & quid fignificant Cz-

EO

lilur hn

devotionem , quia actum banc inter-

remoniz ejus ?

num non prohibent Rubricz, uti pro-

LXXViI. Dequo Quz

fito agit S-.D.

lts de D

hibent otattonem vocalem.

3- q.83.a.

.

4.& $-

Qtatur «

hl

oLXXVWI. , 7. Eaquein MjH3 de-

g, Quei1

n Miffa fäuþt, omnia con-

Eidcffaff' l

bent dici fecreté, dicere altá voce eft

venienter fiunt.

ünrpe;m(

peccatum ex genere (uo mottale, Ea

Hoc S, D.a.4. in Sed Contra piobat

ln SCïi Pm

qua funt dicenda altá voce, dicere de-

fic: Dicitur de Cozfecr. dift. x. Jacobus

lr a

Frater Domini fecundüm carnem , cui

preísávoce;ita tamen,utaudiatur (alem

ütiïcþnci

à miniftro, peccatum non eft,

rimüm credita efl. Hierofolymirana

Ratio x.p, Quia inter alios etiam hic

Ecclefia & Bafilius Cafatienfis Epifco-

eít ritus principalisab Ecclefia inftitutus

pus ediderunt nobis Miffz celebratio-

lf 1

ob reyerentiam facrofandtorum verbo-

nem; Ex quorum audcteritate patet ,

con

"'-&;urk)q

rum,

p —

.D(f Jlrf)(j;(!

1 199-

H'H

converienter fiogula circa hoc dici, Et

tínct commemorationem præ(emis mi-

U

inc. ait :

aia in. hoc Sacramento to-

feriz, dum mifericord apetirut;diceu-

]

ter quidem pro perfona

tum Myfterium. noftiz Salutis compre-

do Kyrie eleifons

Patris, ter pro per

fona Filii , cüm dicituE

henditur,ideo pre& cateris Sacramentis

cum majori folemnitite ogitur.. Nunc

Chiifteeleifon: & ter pro perfona Spt-

fitüs faucti , cüm fubditur , Kyrze elet-

cxpïic«

buntai Cæremoniæ,qgæ in Miffa

licem miferiam , igno-

2

fón ,contra trip

i z

üunz»,

» vel ad ngifl-

ch'U.

rantiz; culpe, & pocoz

Preparatio cr Jatroitus.

candum , quód omnes perfona Íunt in

m

Quia fcriprum eft Ecclefift.4,./ Cu-

fe invicem,

! flodi pedem. tuum ingrediens domum

]

,

J

j

Et Ecdef. 18.- Ante oratio-

Gloriain excelfés.

4

l

I

Domini.

LXXVIII Cemmemoratczlefteni

ü

H

Jl

f

t

, nem prapara animam tuam , ut adducit

Ls

S. D.a 4. Ideo ante celebrationem hu-

gloriam , ad quam tendimus poít pre-

fentem .vitam & miferiam , dicendo»

teme

jus myftcrit , ut Sacerdos illud digné

Gloria in excelfis Deo ; quod cantatuE

ul

conficiat, primó fe prazparat invocando

in feflis, in quibus commemoratut C&

' divinam gratiam . per illam orationem,

qfta

A&iones noftras, &c. z. Pec Conf:ffio-

I-ftis gloria , intermittirur autem in of-

rem,juxta lllud Proverb, 18.. 7mfeus m

ficiislu&uofis , quz ad. commemotratios

nemmiferie pertinent, Ita Angel. Docte

W

,

principio: acci[ator eff. ii . cujus. ustis,

"m

a. 4.cit, Pauló aliter cum alis dict po-

M

nimirum premittende con&ffionis , an-

tcft,,quöd Gloria, &c. cantetur ad imi-

i

li

tiquitas copflat ex Liturgia S. Jacobi;

tationem Ángelorum , qui nato Salvato-

d

K quæ'äboxwatfmoxxc incipit, 7. Praparat

:e illad cecinerunt Paftoribus. . lotona-

- Áeper landem divinam, qua fitin Intro-

tür aniem à Secerdute in Altari, quia ille

w

itu fecundum illud Pfalm. 49. Sactifici-

um audis honorificabit me, & illic iter;.

repieíentat Angelum magui Confilit ,

Tan

& quidem Àftante intmedio , quia dum

Mv

quooftendam illi folutare Dei. Er fu-

mitar hoc (ait S.Thom, ibidem) ut plu-

medium filentium tenerent omnia. Vet-

bum Dei à Regalibus Sedibus venit.

J

ries de pfalmis , velfaltem cum pfalmis

3gil5,

Profequitur illud Choros , quia fubitó

E

cantatur ; quia, ut Dionyf. dicit c. 3-

fa&a cíl cum Angelo multitudo calcftis

j

4 ro]:

Ecclefiaft. Hierarch. pfalmi compreben-

Militiz,

. dunt permodum laudis, quidquid in fa-

9l

h

cra Scriptura continetur-. Additur Glo-

Dominus volifcum.

[

j

w L

ia Patri, &c. qui verficuluseft compoti-

LXXIX. Effilutatio & seligiofa ex-

g,

tusà Concilio Niceno.

citatio populiad atrendendum vel oran-

ygiul

Kyrie eletfon.

dum , defumpta cx more Hebrzorum:

J

j

Luc.r. invicem fe falu-

h

" Idem fignificat quod Domizemifere-

jud. 6. Ruth 2.

4nns: €CHYh. . Veli

u

tantium. dicendo Do:

- pitth

7e; & uiloquitur S. T hom. ibidem; con-

*obis-

eu

U

g200

TRACTATUS XF. Examen 7.

vobifcum, — Senfus Refponf ,quod dat

cens per. Deminnm noffrum '?E;Gz:;n &c.

üitid

quia Salvater dixit : Quidquid perieriris

?opu-ius dicens, Er cum fpirita tsto , eft:

v um

Ptecamur vicifim, ut etiam Dominus fit

Patrem in nomine meo,dabic vobis.Ma-

- Wntur

cum tuo fpiritu ,ribique intanto myfte-

nus elevat & extendit; Naàm & Moy-

fes Exod, 17. cüm levaret manus. ad

n

xióaffillot, Fitaurem allocutioin plu-

tmá

al

1

D

Dominum, vincebarlírzél, cum autem

, quia vel Miffa (olemnis eft, & cunc

Hrido

jam ad(unr plures ; Vel eft Miffa pri-

eásdem paululum remififfet, fuperabat

- — J

wata , & tunc licét nullus adfit; nifi uni-

Amalec,

Per Iftael inielligi poteft Ec-

fl mi

clefia , quz vincit orando.

Populus

cus Minifter, bic tamen gerir perfíonam

Ventut

totins populi Catholici , ex cujus perfo-

N

Relpoudet z4mez , id eft, fiat , prout pe-

dacon

tis,

&a Sacerdodi pluraliter re!PoaldFt, ut

4 Diicor

explicat $. D.a. $. ad 12.

^ m

Notaex S.Thom, a. g. cit. ad 6&. di

Epiffola,

3 b"a di

ceute ; Quinquies feSácerdos vertit ad

LXXX,Eftinftru&io fidelis poþgli;

irio

populm, ad fignificandum quód Do-

quia hoc Sacramentum e(t myfterium

Ynqb

minus die Refurcectionis quinquies fe

Fidei , quz inftru&io difpofitivé fit pet

J

manifeftavit , ut dicitur in tractatu de

do&tiinam Prophetarum & Apoftolo-

Mi

Reíurrectione Chrifti; Solutat autem

rum : quz in Écclcíia legitur perledto-

fepries populum,fcilicet. $. vicibus qui-

res & Subdiaconos, ait $, D. a, 4. cit.

- uj

Nofter Lublino ita difcurrit :: Epiftola

bus íe convertit ad populum ; & bis,

quando fe non convertit (ícilicet càm

apud G:zcos, fupermiflio vel fupereto-

u

Chor

apte Prxfationem dicit, Domizus vobif.

gatio nuncupatur apud Latinos. Prz-

DP

cam ; & càmdicit, Pax Demini fit fem-

mittitur Evangelio , defignans officium

D.Joannis Baptiftz, qui etiam pravenit

KV fPl'n'.'ua

Parkjolygfmm) ad defignandam feptifor-

mem gratiam Spiritus (an&i, — Epifco-

ante faciem Domini ficut vox indcferto

10f

^g

pusautem celebrans in feftis in prima

clamantis, & fuit quafi Subdiaconus, id

:

eft, Subminifler illius , qui de íe ait :

[

tàti

falutatione dicit , Pax vobis , quod poft

Refurte&ionem difcipulis dixit Domi-

Non veni miniftrari fcd miniftrare.

lai]

nus: cujus perfonam reprelentar prg-

Subdiaconum legentem unus comitatur

Refpm

ftlooy

Acolychus, Diaconum veré ram Subdia-

c,quäEpi(topus, Hzcibi. $. D.

conus quàm Acolythus , quia pradica-

quiz o

CoZeda,

tionem Joannis paaci fecnri funt , fed

| dfn[g gL

Eft oratio,quam Sacerdos propopulo

veritatem. Evangelii plurimi fufcepe-

dul

Wi

facit, ut digni- habeantur tantis myfte-

runt, Etquia Joannes fuit limes pre-

riis,ait S.D,a. 4. in c.. Vocatur aucem

cedentium Prophetaram & fequentium

BLUT

Colle&la, quia Sacerdos. fungens lega-

Apoftolorum , medius inter. uctosque ;

- il

tione ad D:um pro populo, cotius fide-

ideo Epiftela neque (emper legitut de

-s

Prophetis, nec femper de Apoftolis, fed

Ptl

lis populi in unum colle&i vota inea

goiligit.

Concludit ut plurimüm di-

interdnm fumirurde VeteriTeftamento;

ï'ïcum D

"ánter-

Vs

P

"i Mf2.

1 iOl

Mi

interdam deNovo,Nam Joannes cum

cantatur indiebus jejuniorum. Vocatut

ii

antiquis Patribus Chriftsm pradixit

autem 77455 , quia in fignum meefti-

Wi

venturum , & cam modernis oftendit

tiz tractim feu graviter cantari folet.

N

prefentem.. Qnód autem Subdiaconus

)d

Nota , quód in Miffa concurrant tres

[

f

ü

cum Acolytho ad Sacerdotem poft ledtà

diveríz lin

o

[t4

uz , nimirum Zebra:ca,per

"

n

Epiftolam accedit, illud infinuat, quód

ly Alleluja : Greca , per ly Kyrie elei-

Joaunes in vinculis audiens operaChri-

Íon: & Latina, Et hoc ideo,ut omnis

ER

oput

fti mifit difcipulos, & ait: Tu es qui

lingua confiteatur, quia Chriftus eff in

venturus es? Quarentiautem, cur fub-

Gloria Pattis.

v

— diaconus poft finem fue Le&ionis, &

Diaconu: ante principium ad Sacerdo-

Eangelium.

temaccedit, cique reverentiam exhi-

LXXXII. SicutS. D.dixit; quód pos

bet, dicito: Quuialex accepit finem in

ic,pc;u:i,

pulus difpofitivé inflruatur per do&ri-

Chrifto, (cd Evangcelium fumpfitorigi-

namProphetarum &Apoiïolorum,quæ

ylïsm

nem ab eo. Lex ergo & Prophete ad

t

r

legitur perLe&tores & Subdiaconos,íta,

(,MJ

Josnnem, fed Evangelium & Apofloli

poft ipfum. Hc ille,

ait, perte&té populus inftruitur per do-

rl

&rinamChriftiinEvangelio contentam,

, (l

4

Graduale, Alleluja, Hra&us.

quzà fümmis legitur miniftris, fcillcer

il

à Diaconibus. Cutiofüm de hoc denuo

þyxü

LXXXI.Pof Lectionem cantatur à

upuw

format difcurfum di&tasLublino paucis

Choro Gradzale,quod fignificat profe-

omisfis híc ponendum 2 Diaconus pro-

; t

gæt'ä

um vitz: & //eluja, qued figniRicat

nuatiatEvangelium acceptá priüsbene-

fpiritualem. exultationem; vel Zra&ous

qu

di&ione, 7ube Dopzze, non veró, Dogz;-

ma;lflu

in Officiis lu&uofis, qui fignificat fpiri-

ze , ut quidam impetiti faciunt ; nam

tll

-tualem gemitum : hecenim confequi

loquitur ad hominem, cuius quía im.

debent in popule ex przdicta do&tzina,

du

petfe&a funt opera, appellatio quoque

xmïïf

ItaS. D,art. cit. Graduale vocatur etiam

truncata. Origo iftius vocis antiquif-

Refponforium;quia unus incipit , alter

ormto

fima cft, tefte Baronio ad annum 4 :€,

m

reípondet. Vocatür autem Graduale,

Acolythi antecedunt aceenfis luminari-

M

|

quiaolim cantabatur Diacono afcen-

jl

bus,in fignum fpiritualis latitiz , quía

dente gradusad cantandi E vangeliuim,

ipfius evangelii au&or erat lux. vera,

in['»

uPE

"

— "llelnjaett vox gaudii,& fignificatidem

quz illuminat omnem hominem. Po-

| ii

"]

quod Laudate Dominum. Hoc non can-

ftulatautem benedi&ionem, ad deno-

WEH'

tatur à Septuagefima ufquead Pafcha ,

tandum, quód in Ecclefi;Fideltum nut-

Il

"

i

quia illud eft tempus triftitiz & Babylo-

lus debet pradicare, nifi mittatur: Les

j

- Ricz fervitutis: de quo intelligi optimà

&io namqaue Evengelii przdicationem

af

,

—

zcE

poteft illud,.Quomodo cantabimus can-

fignificat. Etideo olim in loco eminen-

üthsl

ticum Domini in terra aliena? in falici-

m

tiori , quàm. Epiftola , canebatur ,

bas (ufpendimusOrgana noftra. T ractus

juxta illud: Supra montem excelífum

itte

Nunnnunn

aícen-

l

|

"-

1202

ZRACTATUS XF, Examen. *

filte

aftende tu , qui cvan"gelizas Syon.

tanquam divinz Veritati (fecundüm

(

Dum Evangelium legitur, ftare debent

illudJoan . 8. Siveritatem dico vobis,

li

ui audiunt , in fignum obedientiz nu-

quare non crediris mihi») Le&o Evan-

t

datis capitibus prz reverentia. Quod

gelioSymbolum Fidei cantatur, in quo

vhird

eiiam ad Zdagnificat , INunc dimsttis &

populus oftendit, fe per Fidem Chrifti

do&tring affentire, Cantatur autem hoc

gior

Benediclus , in marutinis Laudibus,Ve-

velil

fperis, & Completorio cft faciendum.

Symbolum in feftis, de quibus fit ali-

Fpenm

Cantatur Evangelium ad Aquilonem,

qua mentio in Symbolo, ficut in feflis x

d of

Chrifti, & B. Virginis & Apoftolorum ,

reli&á paite dextrá Altarisad denotan-

icit :

dum, quód ä]udæis propter eorüm du-

(quihanc hdem fundaverunt) & aliis

ritiam doctrina veritatis debuit auferris:

untit

hujusmodi. Hzc ibi. Cantatur ergo

E& Oblc

& Gentilibus tradi. Vel quiaordinatur

Credoftatim poft Evangelium ; wit popue

ficedi

ad expellendum Dzitronem joxta illud:

lus oftendat,quód corde verbum Evan-

mide

Ab Aquilone pandetur omne malum.

gelii receperint,quia corde creditut ad

Signat (e Diaconus in pectore, quia

juftitiam,oreautem confeflio fit ad fa-

gnüimir

BTRY

corde crediturad juftitiam : in ore;quia

lutem, Sacerdoti Gredo intonantiCho-

ore confeffio fit ad falutem : in fronte ,

rus (olemni tripudio refpondet, ne Mu-

lm

N

quia nullo timoreaut verecundiá(qua-

ficus ille cocleftisobjiciat : Gantavimus -

vobis & non faltaflis. '

Duy

um affe&ionum figna potiffimum in

qu'xbus(

fronte folent. apparere ) debent fideles

Hzc omnia ufque huc olim vocaba-

Yi

à libera Chrifti & ipfius Evangelii pro-

tur Miffa Catechumenorum, qui ufque

feffione deterreri.

li, Q

huc permittbantur effe prafentes Sacrot

llode

Nec fine caufaDiacohus füzLe&ioni

iisautemp

era&tis dimittebantur a Dia-

Erod

premittit thuris incenfum , quia Prae-

cono illis verbis: Zre. 7Miffa. eff ; qua't

dicator debetex fe odorem bonz opi-

dicens, lte, abite, nuncincipit propr'e-

zionis emittere juxta illad Apoftoli :

Miff. Nimirum Oblatio feu Sacri-

-

Chrifli bonus odor fumus.Vlade dicitur;

cium, cui intereffe vobis non li

ets uf-

Cujus vita defpicitur,ceftat ut ejusprz-

quedum facro Fonte renati fitis.

l

dicatio contemnatur,

;

Offertorium.

&t[j4

ld

.. Le&to Evangelio liber fe

rtur ad, Sa-

LXXXIV, Dehoc S. Thom.a

'ït:Sïcv

t yid

cerdotem , quia omnia bona funt re-

igitur populo praeparato & inftructo

Q fpc

ferenda ad eum,à quo bona cun&ta pro-

confequenter acceditur ad. celebrotio-

L(gls /

cedunt, qui eft Chriftus, 24/pba €? O-

nem Myflerii,quod qui

dem & oliet-

*

DO&Q

fecratur & fü-

suega : cujus perfonam in Mif gerit

tur utSacrificium ,& con

tiicat

Sacerdos.

mituruwt Sacramentum. Ulade primó

tl

Syméolum fcn Credo.

peragitur oblatio. Secundó Con(f-cmt,iov

at

.LXXXIII. De hoc S. Thom. íneod,

materig. Tertió ejusdem percepno-

mllr,flc

Circa oblationem veró. duo aguntür»

I

Tine

att- 4. ficait : Et qqiaChi'jRo credimus

C

q

I

p--

De Mifa.

1203 -

l

ju]

fcilícet laus þopuïi in camtu Offertorü — fcilicet perbonum odorem dcp,cllat&r,-(i

(per quod fignificatur letitia offeren- — quid corporaliter pravi odotis in loco

Y

T

i

tium) & orario Sacerdoris, qui petit ut

fuerit,quod poffet provocare horrorera.

! q'lü

oblatio populi fit Deo accepta. Unde&

Secundó pertinet ad reprzíentandum

effe&um gratiz , quà ficut bono odore

d

Jl

ft(

1. Paralip.29. dixit David ; Ego in fim-

n

plicitate cordis tel letus obtuli uni-

Chriiftus plenus füit (fecundüm illud

Genef. 27. Ecce odor filii mei, ficut

d

veríahzc, & populum tuum qui hic

repertus cft, vidi cum ingenti gaudio

odoragripleni ) & à Chrifto derivatur

T

(orp

tibi offerre. donaria. — Et poftea orans

ad Fideles officio miniflrorum fecun-

dicit: Domine Deus cuftodi hanc vo-

düàm illad 2. Cor, 2. Odorem notitiz

tl

luntatem. Hazc ibi. Offertorium ergo

fuz fpargit per nos in omni loco.

Et

n

eft oblatio Sacrificii mox futuri, Porró-

ideo undique thurificato altarí , . per

p

i

Sacerdos ait: Calicem Salutatis accipi-

quod Chriftus de(ignatur , thurifican-

am,id eft, Chrifti Salvatoris, qui eum

turotnnes per ordinem. Hacibi.

[ ':i

*

g

inftituit, non veróait, falutarem , quia

Fithec incenfatio odoriferi "T 'huris

(iCho-.

in eo nondum eít nifi purum vinum ,

ad exemplum Magdalenz, de qua Evan-

gelifta dicit: Maria ergoaccepit libram

wau-

, poffemus eum tamen vocare falutarem ;

puta, futurum.

unguenti pretiofi & effudit. Celebrans

(|mus

Dum hec fiunt, folentFideles in

incenfum ter circumducit , quia etiam

!

quibusdam feftis , przfertim in Ecclefiis

Magdalena Chrifto ter unguentum ex-

od* |

Parochialibus offerre munera tempora-

hibuit, Incenfat totum altare, quia

jut

55(

lu

lia, quia hilarem datorem diligit Deus,

& fa&um Magdalenz exivit in omnem

* Unde Dominus per Moyíen mandavit

terram , ubicunqueprzdicatur Evange-

hDI

Exod. 25, Non apparebis in confpe&u

lium. Incenfato altari, incenfantur. &

| qld

fn€o vacuus.

j

alii, quia domus impleta eft ex odore

unguenti mulieris, & de plenitudine

[

[

Zhurifcatio.

Chrifti omnes gratiam accipiunt cur-

«*

$

LXXXV. Circa hanc po'frcr dubitari,

rentes in odorem unguentorum ipfius,

an fitadhibenda in Sacrificio Novz Le-

n

F

ALutio digitorum,

gis; videmur enim per eam judaizare,

cüm fpe&taverit ad Ceremonias Veteris

LXXXVI, Circahanc etiam dubitati

1M

Legis:; fed dubium hoe folvit Angelicus

poteft, uti anté , quia etiam in Veteti

Do&or hicart, $.ad 2. fic dicens; Thu-

Lege Aaron & filii cjus Scrificio pra-

rificatione non utimur qumíi caremo-

mittebant ablutienem manuum ac pe-

;g[u: [

dum. Dubium hoc refolvit & czie-

niali precepto Legis, fed ficut Ecclefiz

l

u

Statuto: unde.non eodem modo uti-

moniam explicat $. Thom. híca. £, ad

af

" murficat in Vereti Legceerattatutum ; . 1. dicens : Ablutio manuum fit ia Ce-

Wïe

lebratione M;ffe propter reverentiam

'un[llrv

Pertinct autem ad duo; primó quidem

ad reverentiam hujus Sacramenti, ut — hujus Sacrament. Et hoc dupliciter ;

(l

/^ Nnnnnnn z

Primó

ZRACTATUS XP Examen 7.

.

1294

u

Primó quidem, — quia aliqua pretiofa

gres, ut meum , &c. juxta illpdi Qfeï

tra&tare non confaüevimus, nifi manibus

mus pro invicem , ut falvemur. Quia

Tnpit

ablutis; unde iridecens videtur, quód ad

& ipfe populus eft. circumdatus infir-

vtbisi

mitate.

st

tantum Sacramentum aliquis accedat

manibus etiam corporaliter inquinatis.

dnf

(inoni

Secundó propter fignificationem , quia,

Prafatio.

ml

ut Dionyfius dicit 3. Ecclef, Hierarch,

Excitatur populus—ad devotionem in

"

extiremitatum ablutio flgnificat emun-

Przfatione, unde, & monemur, corda

ps, (

M van

dationem etiam à minimis peccatis fc-

noftra furfum haberead Dominum, aít

cundüàm illud Joan. 1 3. Qui lotus eft,

Mi a

S. Thom. a. 4, cit, ut ibi fit cor, ubi eft

non indiget , nifi ut pedes lavet. Et talis

"Thefaurus,nimirum in Coclo, populus-

NU

w m

emundatiorequiritur ab eo , qui accedit

que attendat ad a&ionem, in qua pro-

ad hoc Sacramentum.Q uod etiíam figni-

lrgia

prié Sacrificium confiftir, Hinc Sacet-

ficatur per Confcffionem, qua fit ante

dos altiori voce dicit , per owzza [ecula,

Mpo[h

Introitum Miffz. Et hoc idem fignifi-

qu

&c.ut populus poffit refpondere 4fmez»

cabatablutio Sacerdotum in Veteri Le-

Hinc Prafatio proprié incipità fequen-

(

ge, ut ibidem Dionyf.dicirt, Nectamen

te Dominus vobifcum. -Quia illa verba

Ecclefiahoc fervat tanquam coeremo-

h

Per omnuia facula [eculorum, &c. adhuc

niale Vet, Leg, przceptum fed quafi ab

Ífpe&antad Orationes pracedentes fe2

ndil

Ecclefia inflitutum , ficüt quiddam fe-

r

cieté didas. —Conjungit cclebrans ai-

cundüm fe conveniens. Et ideo nonco-

tiori vocefinem prioris Orationis cum

p

dem modo obfervatur ficut tunc: pra-

initio fequentis, quia Chriftus eft lapis

adCö(ju(

termittitur enim pedum ablutio,& fer-

tb

angularis, qui fecit utraque unum;con-

vatur ablutio manuum, quz potefl fieri

jungens Judeos & Gentiles,ut fit eorum

tjoreb

Ton6copy

magis in promptu, & qua fufficit ad fi-

unum ovile & unus Paftor.

gnificandam perfectam mundationem.

Hæcdl

óancius.

Cüm enim manus fit organum orga-

N

norum (ut dicitur 3, de omnia) omnia

— Finita Prafatione populus devoté lau-

il

operaattribuuntur manibus, Unde in

datDivinitatemChrifti cum Angelis di-

lefæ lt

Píal, 2j, dicitur; Lavabo inter inno-

cens; San&us, San&tus, San&us, Ét

mf!ldam

centes manus meas, Hacibi S.. D.

Humanitatem.cum Pueris dicens: De-

Cttem

nedi&us qui venit,. &c. Ofanna.

tifi l

Orate Fratres.

3

&3, N;lm

S, D.cit.

— Ablutis digitis Sacerdos inclinans

z

Dd fa&ä 4

Canon.

primüm pro fe orat z fpiritu bumilita-

Qm flgn

LXXXVII, Licét aliqui fentiant ,

il t

z/5, &c. quà Chriftus exinanivit femet.

ipfum fa&us obediens Patri usque ad

quódCanon incipist ab illis verbis, Oui

A

F fan&a

N

i

inortem. - Deinde monet populum, ut

pridie quam pateretur, uti & olim defiit

u

ad Pater uofer. exclufive ; probabilius

-pro celebrante oret, dicens, Orate Fra-

E

Ni*

l.

r

remen

-

"

De Mifa

1105

tamen eft, qnód incipiatab illis verbis,

quod ngifï&ændum É iterumtrina cru-

Ut

cisfignatio faper illa verba,Benedictam,

Te igitur Clementifime , &c. Quia his

verbis in omnibus Miflalibus prefigitur

adícriptam, ratam. Vel ad oftenden-

ïbüïj 1'

Definit autem nunc

titulus Canonis.

dum pretium venditionis, fcilicet tri-

ad confumptionem Sacramenti, Porró

ginta denarios, Additur autem & du-

Canonin prafenti idem eft ac (ignificat

plex crux fuper illa verba; Ut nobisCor-

"

quod Liturgia, eftque facratior Mifle

pus & Sanguis, &c. ad defignandam

pars, & quamvis pro varietate tempo-

perfonam Judz venditoris, & Chrifti

d

Id

um variz fuerint Liturgiz, fcilicet alia

venditi. 7ertió autem fuit prafignatio

Bafilii, alia Chryfoftomi, alia Ambro-

Paffionis Chrifti fa&a inCcena, ad quod

yid

fü, Gelafii, Gregorii, hi tamen DD,

defignandum fiunt tertió dua cruces ,

y

unain confecratione Corporis, alía in

i Plü-

non cómpofuerunt integtam de novo

Liturgiam, fed fubftantiales Litutgiz

confecratione Sanguinis: ubi utrobique

N

dicitur, Denedixit,&c,

Onartó autem

fut

ab Apoftolis inftituta permanfcrunt in-

!

fuitipfaPaffio Chrifti. Undeadrepre-

4nn

tegra,

fentandum. 5,plagas Chrifti fit quartó

3'(]1160'

- Gracefignationes.

ii

quintuplex Crucisfipnatio fuper illa

LXXXVIITI, Circa harum congtuen-

verba, Hoftiam puram, hoftiam fan-

du

«t

tiam dubitari poteft primó , quód totics

&am ; hoftiam immaculatam, panem

fancdtum vitz aternz, & Calicem falu-

a2

iterentur, Secundóà ex eo, quód fiant

oft Confecrationem fuper. Hoftiam ,

tisperpetuz. Quiztó reprafentatut ex-

jsat

fip

adcóque fuper ipfum Chriftum, qui non

tenfio Corporis, & effufio Sanguinis,&

fru&us Paffionisper trinam crucefigna-

mj

poteft benedicià mihore, quia minusà

donem, qua fit fuperillis verbis Cor-

&i

majore benedicitur, ut patet ad Hebr-. "m

non econtta,

pus & Sanguinem fumpferimus, omni

Hzc dubia & utramqueczremoniam

benedi&ione, &c, Sextó, reprefen-

explicat S, Thom.cit. art, . Nam ibi-

taturtriplex oratio, quam fecit in Cru-

dem ad 3, ait : Sacerdos in celebratione

ce, unam pro períecutoribus;cüm dixit,

xdi

d

"]

Miffz uritur crucisfignatione ad expri-

Pater ignofce illis, &c. Secundam pro

D

liberatione à morte ,. cüm dixit, Deus

n ?

mendam Piffionem Chrifli, quz ad

Crucem eft terminata. Eft autem Paffio

meus, Deus meus, ut quid dereliquifti

1ns D

Chrifti quibusdam quafi gradibus pera-

me? Tertia pertinet ad adoptionem glo-

o l

&a. Nam prizió ficut Chrifti traditio ,

rig, cüm dixit, Pater in manus tuas

quz facta eftà Deo, Juda , & Judais,

commendo fpiritum meum. Et ad hoc

uam fignificat trina crucisfignatio fu-

fignificandum fit trina ccucefignatio (u-

pet illa verba, Hzc dona, hzc munera,

per illa verba , San&tificas , vivificas

enhm !

Secundo

hzc fancta Sacrificia illibata.

benedicis, &c.. Septizzà reprzfentantur

bL': Q«j

fuitChrifti venditio: eftautem venditus

tes horg , quibus pependit in Cruce,

j

Sacerdotibus, Scribis , & Phatifzis, ad

fcilicet à fexta ufque ad horam 9. Etad

j

jiis

oc

Nnnnnnn 7

p

ï

s

X206

TRACTATUS

XF, Examen .

u-

lud Thren, j.Levemuscordanoftra cum .

fefct

hdb ngificandum fit iterum trina cr

cefignatio ad illa verba, Peripfum, &

manibus ad Dominum in celos,. Exod.

qum i

cum ipío, & in ipfo. O&avo autcm

17. dicitur, quód , càm levaret Moyfes

lt Quin

manus, viacebat lírael. - Quód. autem

tinen

repreferttatur feparatio anima àcorpo-

manus interdum jungit, & feinclinat ,

qanim

re per duas cruces fabfequeater ex:ra

Calicem fa&as.

JNoa0 antem repr&-

eft fappliciter & humiliter orantis, &

iplict

featatur R efurre&io tertiá die facta per

ïä'f:(ignat humilitatem & obedientiam

antiün

Chritti, ex qua paffus cft.Digitos autem

tres cruces, qua fiunt ad illa verba Pax

w pf

Domini fit femper vobifcum, — Poteft

jungit poftConfecrationem,tcilicetpol-

mDom

autem brevilsdici, quód confecratio

licem cum indice, quibus Corpus Chri-

wuntgm.

tadicit

lujus Sacramenti, & acceprario hujus

fti confecratum terigerat, utfi qua par-

ticula digitisadhzferit , non difperga-

Sacrificii & fru&us ipfius procedit ex

L Nl

vitfute Crucis Chiifti. Er ideo -ubi-

tur, quod pertinet ad reverentiam Sa-.-

cramenti.

Hzc ibi,

Z

T

cunque fit mentio dealiquo horum,

Sa-

ii

cardos crucefïgnationc-uticur.' Eizc ibi.

Meinento , comaiunicantes , &c.

ttomile

Ecad 4. ibidem S. D.ait : Sacerdos

Áittem

oft Confecrationem.non utitur cruce-

. XC. Hac & alia, 'quæ fequuntur,

explicat Ang. Doétor a. 4.in c, dicens:.

104

fienatione ad benedicendum & coníc-

Cs h

crandum, fed felüm ad commemoran-

D:inde Sacerdosfecretó commemorar,

tiyimy

dam virturem Crucis,& modum Paffio-

primó quidem pro quibus hoc facrifi-

t Va

nis Chrifti, ut ex di&tis patet. Hzc ibi.

cium offertur, fcilicet pro. univerfali

Ecclcfia, & pro his, quiin füblimitate

W5 ante

feplanig

Extenfio brachiorum €$. juntiio ma-

funt conftituri z. Tim, 2. & fpecialiter.

uuum ac digitorume.

- Faponat

quosdam qui offerunt, vel pro quibus

| LXXXIX.De hatumCzremoniarum

offertur.

2, Commemorat Sandtos ,

Alilis

conven:entia dubitari poteflex eo,quód

quorum patrocinia implorat pro prxdi-

ïinwminat

videantur effe ridiculofz gefticulatio-

&is, cüim dícit: Gommunicantes & me-

Milgri

motiam venerantes , &c.

Ti

nes, qux dedecent tanti Sacrificii maje-

3. Petitio-

ftatem.

Sed dabium & Ceremonias

nem concludit, cüm dicit: Ut hzc obla-

Ei'lisz qUi 1

illas expl

icat Angelicus Do&or ibidem

o

tio (it illis, pro quibus offertur , (aluta«

*diqn q

j00, W

. ad f. dicens: Ea que Sacerdosin Miffa

ris. Deinde accedit ad ipfam confecra-

P*qllöd M

facit, nom funt ridicalofz gefticulatio-

tionetn, in qua primo petit Confecra-

nes, fiunt enim ad aliquid reprafen-

'tioniseffe&um, cüm dicit: Quam obla-

Ts

"tandum; Qaod enim Sacerdos brachia

tionem tu Deus, &c. Secundó Confe-

ii

extendit poít Confecrationem,(ignificat

crationem peragit per verba Salvatoris ,. NI

extenfionem - brachiorum Chrifli in

d

cim dicit: Qui pridie, &c, Tertióex-

-"Crace. Levat etiam tnanus orando,ad

cufat prefüumptionem per obedientiam

äbap

3A T

a

defignandum, quód oratio ejus dirigi-

ad mandatum Chrifli, càm dicit : LInde

[

qUC Ve

W»l,m f

tüt pro Populo» adDeum , fcc uz:&:m il-

& memores, &c. Quartó petit hoc

!j

Sacti-

m

, De Mifa.

1207

li

i

Sacrificium pera&um effe Deo acce-

thízsnon fuitApoftolusantePaffionem

d

puum, cüm dicit: Supra quz propitio;

Domini nec inEvangeliislegiturin or-

Mo

n

&c, Quintó perit hujus Sacrificii & Sa-

dine Apoflolorum. Nec obftat , quód

[

cramenti effectum

*

.

Primó quidem

euam Paulus nonfüuerit Apoftolusante

n

quantüm ad ipíos (umentes , cüm dicit:

Paflionem Domini, & tamen in priori

TOR

]

Supplices te rogamus , &c, Secundó

ordine recenfeatur.

Nam cft hoc Pau-

l

n

"

ii

]x

quantüm ad mortuos, qui jam fümere

li Privilegium, ut (emper jun

.*

0a

Petro.

gatur cum .

non poffünt, cüm dicit :Memento eti-

[otgo

am Domine, &c. Tertió fpecialiter

Pater zoffer,. Fradiio Ho

Y

.

gusü']n'-

quantüm ad ipfosSacerdotes offerentes;

u

Pax, fguus Dez. Commizxtio

cüm dicit id quod fequitur,nimirum.-

d

utrznsque Speciez,

Nobis quoque peccatovibus.

XCLS. Thom. cit. a.4.ficait: De-

Al

1

In qua oratione Sacerdos profeip-

inde agitur de perceprione Sacramenti,

foorat,deque fuis mericis diffifus,fibi ex

&preparatur populus ad percipiendü,

t

divina milericordia precatur partem &

Primquidem perOrationem commu-

focietatem cum SS. Apoftolis & Mar-

nem totius populi (qua eflOratio Do-

qnunü'

. dict

tyribus , ait Bellarm.

minica,inqua petimus panem quoti-

yetmors

Circa hanc Orationem dubitari po-

dianum nobis dari; & etiam per priva-

teft primó; quid fit; quód in ea repeta-

C fav'

tam,quam fpecialiter Sacerdos pro po-

tar foannes , cümisjam fuerit nomina-

pulo offert;cüm dicit: Libera nosquz-

iini

tus ante Confecrationem. | Secundó

j

fumus Domine &c. Secuzd? przpara-

Stephanus , qui folüm fuit. Diaconus

nirpopulus per pacem,quz datur di-

pl

preponatur Mathiz, qui tamen fuit

cendo, Z4gzzs Dei, &c. Eft enim hoc

(] qllf;'ï

Gu

Apoflolus. "Tertió Mathias non . fuc-

Sacramentum unitatis & pacis, In Mif-

"

rit nominatus ante Confecrationem.

fis tamen Defunctorum ( in quibus

0 Pt L

Ad hzec R, cam Bellarm. 44 1. non

Sacrificiumoffertur,non pro pace prz-

es

nominati hic Joannem Evang. fedBap-

lenti,fed pro requie mortuorum

;. hii

intermittitur. Hac ibi.

?

iMv

tiftam, qui fuit etiam Marryr Domini,

thfiï'

& aliquo modo Apoftolus juxta. illud

h

De fra&tione Hofliz 8, Thotm.a. ?.ad

" f:

(

Joan. z. Fuit homoMiffüs à Deo, 442.

7- lic ait: Pra&io Hofliz tria fignificat.

a

li

R.quód Stephanti preponendoMathiz

Primó quidem ipfamdivifionem Cor-

Ecclefia fervet ordinem Paffionis, non

vt

poris Chrifti, quefa&ta. eft in Paffione.

dignitatis: Joannes autem eft paffusan-

Secundó diftin&tionem corporis myfti-

(5

teStephanum , & Stephanus ante Mat-

ci fecundüm divetfos ftatus. Tertió di-

P

u

thiam. 2442 3. Ratio efl, cum ut etiam

ftriburionem gratiarum procedentium

Tfmöïl'

aliquis Apoftolus ex r2. nomínatetur,

ex PaslioneChrifti; ut Dionyf. dicit 3,

j

x

*

j

pofetque veré dici » eszz ttis. IMpoffolis

cap. Ecclef. Hier. Unde talis fra&io

ibi,

j

noninducit diviüoncmChr.iHi,Hæc

a

3. Mfift]riöm. Tum etiam, quia Mat-

E

$

«

Nésücac

£208

TRACTATUS XV. Examen ].

picd

dc.cauü

Et ad 8.ait: Triformeeft Corpus Do-

(quetamen eft opus nofltum , habéat

mini ; Pare oblata in Calicem miffaCor-

vim conferendz Salutis eternz, hocin-

iindi

pus Chrifti , quod. jam refurtexit ,

telligitur de commixtione paffiva/feu de

a'i&li?nu

^

ngmhcæ.

monflrat , ícilicet ipfum Chriftum & B.

ip(ïs Speciebus commixtis

Áiato

Virginem , velfiqui alii San&i cum

Coimmmaumuo & Cad'eäai

iif

corporibus jam funt in gloria. Pars co-

meíta , ambulans adhuc fuper terram,

S, Thom, a. 4. in fine corp. inquit:

Cont

quia fcilicet viventes in terraSacramen-

Dcinde fequitur perceptio Sacrarnenti,

Xl

li nobis

to utantur, & paffionibus conteruntur,

primó percipienteSacerdote,& poftmo-

ficut & panis comeftus conteritur den-

dum aliis dante,

Quia, ut Dionyf, di-

- dH nor

tibus, Pars in altari ufque ad finem Mi(-

cit. c. 3. Ecclef. Hierarch, Ille qui aliis — (rifi

diviba tradit, primó debct ipfe particeps

- Brnti o

Ízx remanens. eft Corpus in fepulchro;

quia ufquein finem ízculi corpora fan-

effe. Ultimó autem tota Miffz celebra-

wlier f

V m

&orum infcpulchriserunt ,quorum ta-

tio in gratiarum actione terminatur,

mco anima funt vel ia Pargatorio, vel

populo exultantepro fumptione myfte-

'üen (

inCelo. Hic tamenritus non fervatur

rii ( quod fignificat cantus pofl Com- — ' mj

munionem)&Saccrdote perOrationem

ET.

modo, ut fcilicet una pars fervetur uf-

que in finem Miffz propter periculum:

gratias offerente,ficut.& Chriftus cele-

- ln

manettamen eadem fignificatio parti-

bratd Coená cum . difcipulis hymnum

i":onvem

um. Quam quidam metricé expreffc-

dixit Matth, 26. Hac ibi.

j

runt, dicentes ?

Ábd,N

Jte Mf2 cf. Beuediclio.

Hoftia dividatur in partes, tindta

14b

Beatos

Ex fuprà di&is conüargquöd fignificet

Plené, ficca notat vivos, fervata

idem ac zre,, abite, vel , di(cedere licet,

tulltm [j

fepultos.

hoftiaad Deumjam eft miffa.Cut autem

Quidam autem dicunt, quód parsin

aliquando loco ejus dicatur Bezedica-

Oa

245 Dominuo,rationem datBellarminus,

Calicem miffa fignificat eos,qui vivunt

—f

inhoc mundo: parsautem extra Cali-

quia inMiffisfeflivis copiofiorpopulus — lp 5

cem fervata (ignificat plené beatos fcili-

ad Miffam confluere folet,& ideo in fi-

Luthfïugl

ne publicé denuntiatur dimiffio : afl in

cetquantüm ad animam & corpus: pars

4, lll

a

x

;em comefta fignificat czteros. Hac

dicbus ferialibus ut. plurimüm folüm

"/Illfl/w/,

ibr.

conveniunt Clerici & Monachi, & uthi

LP g,

Commixtio Corpofïs & Sanguinis

potiüs excirentur ad perfeverandum in

Eäcnm, i

hriflinon fit in ptoptia fpecie, hzc

Dei laudibus dicitut Bexedicamus Do-.

1 dcmp:iä (

enim fieri non poffecfine nova vulnera-

smizo,non veró Zre Aiffaeft. Echoc fit. —

f Cong

tione; fed fit in fpecie panis & vini;(i-

ad fignificandam moeflitiam illiustem-

Mi fa»n

cut etiam ratione Specierum dicitur vi-

poris; videtur enim nefcio quid lugu-

pl

deri, tangi,mandacari , &c. Dumautem

bre prz(cferre, quando non denuniia- .

Nttee

in Miffa dicitur, quàd illa commixtio

turpubrlica dimisfio, fcd unusquisque

per

P

De Mifa.

xæoþ

per (c.rdi.rccdixt , aitBellarm.. Qu

á etíam

€. Contra illa verba ; - Bezediflam ,

li

D

de cauía dici poteft in officiis la&uofis

adfcriptata vatams rationabilem , acce-

h

defunc&torum omitti in fineMiffze bene-

ptabilemá, facere digueris, fic calumnia-

a

di&ionem, quz in aliisdatur : in quibus

tür Lutherus? Portenta illa verborum

fignificat illam. benedi&ionem, quam

neque ego intelli

Salvator aícenfurus in Callum legitur

qui fcripfit,

o »neque rcolic-ius ille,

L

dediffz Diícipulis, Lucz ultimo — -

7. Fruftrà oratur proiis, qui jam

[

Coutraaliqua Cauouiinferta.

dormiuntin fomno pacis; Sed pro iis

f

— XCII. Oppozo 1. Verba & facta Chri-

Sacerdos oratinMemento dcfun&orum,

Eteo.

fti nobis per Evangelium innotefcunt ;

us

Sed non legitur in Evangeliis, quód

8. Ex Inferno nulla eft redemptio:

[

Chriftusin Confecratione hujus Sacra-

Sed Sacerdosin Canoneorat pro-iis, qui

menti oculos ad Ccelum levaverit. Si-

funtin inferno, dicens : Lzberaeas de

p

(

militer inEvangelio illis verbis, dccipi-

ponis Inferni ,ue abforbeat eas Tartarus,

Ti

t C9 comedite ,non additur ly ozses,&

neccadant án obfcurum , libera à profun-

do lacu.

Ergo

wj

tamen fimilia in(erta funt Canoni.Ergo

( Cor

inconvenienter hzc aguntur.

Ad z. Refpondet S. Thom, a. 4.cít,

ionet

2. Sacrificium Nove legis. mulió

ad 2, dicens: Sicut -dicitur Toan. ult;

Is

&xcellentius eft Sácrificio Vet. Leg. Ergo

Multa (unt à Domino fa&a vel dicta,quas

nymn«:;

inconvenienter Sacerdos petit , ut hoc

Evangeliflz non fcripferunt. Inter qua

Sactificium habeatur ficut. Sacrificium

fuit hoc, quod Dominusin Cosna ocu-

Abel, Abrahz, & Melchifedech,

los levavit in Coclum , quod ramen Ec-

d.

3. Abfurdum efl, quód Sacerdos pe-

clefia ex Traditione Apoftolorum ha-

tatdeferri per Angelos in Coclum , ubi

buir, Rationabile enim videtur ,ut

lt

yltt

nullum eft altare, quod ipíe pauló pàft

quiin fuícitatione Lazari ( ut habetur

j

confumpturus eft; hoc autem petit poft

Joan. 11.) & in Oratione, quam pro

jnii

confecrationem illis verbis , 7£e bac

Difcipulis fecit Joan. 17. oculos levavit

lum

petferriper manus S. Angeli tui in fub-

ad Patrem, in hujus Sacramenti inftitu-

lime Altare tuum ,

r

quz ycrba vellicat

tione multó magis hoc féceri, tanquamx

Lutherus, Etgo,

in re potioti.

Quéd autem dicitur,

[

fio«i

4. llla Canonis verba , Qu zibioffe-

Manducate & comedite , non differt

rimusvel2u tibi offerunt proredemptio-

quantüm ad fenfum ; nec multüm re-

j I*

.dïil &'

we anumaram [uarum , (unt inconve-

fert , quid dicatur, prafertim cüm ver-

mndUE !

n

nientis, quia fi(unt fideles, Jam funt re-

ba illanon fint de forma , vt fuprà di«

demptià Chriíto, Ita Lutherus.

é&um efl. — Quod autem additur;omses,

T d

i

f. Contrailla verba, Z4emento Do-

intelligitur in verbisEvangelii.licét non

mine famulorutm ,. &c, calumniatur

exprimatur , quía ipfe dixerat Joan. e.

jit

Zvvinglius , arguens nos , quód videa.

Nifi manducavetitis carnem filii homi-

TLI

Inur metuere , ne Deus fit obliviofus.

nis , non habebitis vitam in vobis. Hzc

(]g&wi]jj

-

ibi.

Qoooooo

-4d 2,

j

"

j

ao

1219

ZRACZTAZUS

XZ. £E£xanenm7. |

" A443. ibidem ad 8.ait: Licét hocSa-

Ad 4. PatetRefponfio fuprà inTra&.

Ái

&rificium ex feipío praferatur omnibus

12, Exam, $.n, 69.in Notab. 2. ante

&il

RU.

At m

antiquis Sacrificiisamen Sacrificia an-

tiquorum fuerunt Deo acceptiffima ex

"4d $. Quod ipfe Zvvinglius pro-

[l

ber fe cffe valde obliviofum facra Scri-

eorum devotione, Petitergo Sacerdos,

I:'f]nc p

ut fic hocSacrificium accepteturà Deo

pturz ,in qua tam frequenter dicitur,

Ciri

ex devotione offerentium , ficut illa

AMemento, Domine , &c. Recordare,Do-

Ádver

accepta fuerunt Deo, Hzc ibi.

mine ; &c. Portó Deus dicitur oblivifci

N

4d 3. ibidem ad 9.S/Thom. inquit:

per metaphoram, quando in neceffitate

Ufurp

nonfüccurrit ; dicitur veró recordari,

Bocefi

Sacerdos nonpetit neque quód Species

uando füccutrit.

4

facramentales deferantur in. Ceelum,

mm

-Ad 6, Verba illa explicat Bellarm

neque Corpus Chrifti verum,quod ibi

Gdbat

efle non definit, fed petithoc pro cor-

dicens: Petimus à Deo, utipfe oblatio-

lxi in

nem noflram confecrando efficiat bene-

pore myftico quod ícilicerin. hoc Sa-

z d

cramento fignificatur)ut (cilicet oratio-

di&am ex prophana;eandem approban-

Rn

nes Sacerdotis & populi Angelus affi-

do faciatadícriptam,id. eft,adícribat &

Cuidus

ftens divinismyfteriis Deo reprafentet

numeret inter dona, quz ip(i proban-

ii

fecundüm illud Apoc. 8. Afcendit fu-

tur; confirmando ratam efficiat, id elf,

i. )

mus incenforum de oblationibus San-

ftabilem & firmam,ut fru&üm certum

hhítsed

étorum de manu Angeli, Sublime ou-

& perperuum ad nos referat ; rationabi-

flitise

tem Altare Dei dicitur velipíà Ecclefia

lem quoque faciat, ut non (olüm bona

DN

triumphans,in quam transferri petimus,

fed etiam bene & rationabiliter & pru-

C'üchr

denter offeramus, ac fic fiat rationabile

vel ipfe Deus, cujus participationem

Tetng

petimus: De hoc enim Altari. dicitur

obfequium noftrum. Tandem accepta-

Duydj,

Exod.20.Non afceudes ad altate meum

bilem , ideft, undique bene fe habeo-

porer

tem, non folüm ex parte doni, fed etiam

per gradusid eff, in "Trinitate gradus

E

nonfacies. Velper Angelum intelligi-

ex parte miniftri offerenus- ut digna fit,

Kai d

qua à Dcoacceptetur.

tur ipfe Chriftusqui eft magni Confilii

lts

Angelusqui. Corpus fuum myfticum

-Ad . dift. maj, Sipax illa fit quies

X

non folümà bello tentationum ;

£

Deo Patriconjungit, & Ecclefiz trium-

j

phanti : Et propter hoe etiam. Miffa

etiam à tormentis , conc. maj.;fi folüm

k d

nominatur, quia per Angelum Sacer-

à primo, neg. maj. Et fic dift, mip, ne-

t

Diin

dos preces ad Deum mittit, ficut po-

gatur confequentia, Bene ergo fic orat

L: ECCI(

pulus per Sacerdotem: vel quia. Chri-

Sacerdos pro animabus in Purgatorio,

LUE

ftus cít Hoftia nobis miflaà Deo. Unde

etfi enim hz fclicitate eterna jam lint

lt co;

&in fine Miffe Diaconus infeflivis die-

certe, & habeant quictem à bellis ten-

tationum & concupiícentiz,non tamen

LT

buspopulum licentiat , dicens: Ite,mif-

1 COhfj

facft,fcilicet Hoftia, ad Deum per An-

dtormentis & Vifionis divine deli-

derio

"i u

gclum, ut fcilicet fit Deo accepta. Hac

-

$

ibi.

"A$.

R Deti

p

D(?MM

12fr

"i

4448. R. cum noflto Gonet explican-

fubfequendo, ut fcilicet id, quod acci-

nW

te; id dici de animabus illis confidera-

dit , emendetur veladhibendo temedi-

tisut mox écorpore egre(furis & coram

um , vel faltem per poenitentiam ejus,

y|

tremendo Dei Judicio fiftendis , fimi-

qui negligenter egit citca hoc Sacra-

N

mentum.

lique profopopejá, quá etiam Ecclefia

k

Chriftum imterdum confiderat ut ante

Varii & pracipué feptem funt defe-

tl |

Adventum, v.g.dicendo, 7zz Domi-

&us , qui contingere poffunt :

J

me , €$ noli tardare , Rorate Cali, &c.

. Primus eftnavuralis & fine ciilpa, ut

f

Ufurpaturautem fimilisProfopopeja ab

fi Sacerdos ante vel poft Confecratio-

yt

Ecclefia , ut fideles magis excitentur-ad

nem moriatur , velà feafibus alienctur ,

commiferationem, — Vel , ut explicat

vel gravi infhirmitate impediatur , ne

k ^

Gobit, nomine Inferni,. Tartari , &

Sacramentum poffit perficere vel fume-

Jla :

re.

Laci intelligitur Purgatorium ,. cujus

TU

penz dicuntur fimiles peenis. Inferni

I:: hoc cäfü & defectu procedendum

probaa

propter atrocitatem : ficut etiam , dum

eft ; ut tradit S. Thom: a, €. cit.dicens

i

Chriftus dicitut defcendi(fe ad Inferos,

ad r. Si Sacerdos morte aut infirmitate

Yobu-

intelligitur Purgatorium & Limbus Pa-

gravi occupetur ad Confecrationem

ld fü;

trum. Ne abforbeat eàs , Necadant,

Corporis & Sanguinis Domini, non

m

fenfus eft , ne oblató hoc Sactifició per-

oportet, üt peralium fuppleatur. $i

'mmbi-

mittas eas diutiüs in illis profundis (ut-

veró incepta confecratione hoc accide-

m bQVZ

pote (üb terra) & obfcuris carceribus

rit (puta, confecrato Corpore ante Con-

j p

cruciari.

Vocantur autem peenz ha

fecrationem Sanguinis, veletiam con-

m

zternz , id eft duraturg ufquead finem

fecrato utroque)debet Miffze celebritas

) QCCEFZV

muuadi , qualiter ly aterzum Íepe acci-

per alium expleri. Ita S. D. probans

a

pitur etiam in Scciptura.

hocibidem ex Concil. Toletan. Porró

,'([lgum

LLERO V. Poitítne. fufficienter

ille fabftitutus debet incipere ab eo pun-

digm, ls

occutri defe&tibus , qui ia Sacrificio

&o, ubi alter ceffavit , & ille (i fieri po-

Miffz occurtere poffunt ?

teft, debet effe jejunus: Quód fi jejunus

XCIII. Hac de te agit S.D. 5, p, q.

fgi

i

!

haberi. non poffit, perficiatur per non

xm"

83. a.6.

jejunum: quia preceprum de complen-

L' ? 6[0'[15

&« Affirmativé, Rarioef?, quam dat

doSacrificio majus eft, quàm przceptáü

Lm'ln.ü'

$. D. in Sed Contra,dicéns;Sicut Deus ,

de accedendo jejuné. Vide etiam fuprà

»

0 [ic "

ita Ecclefia , non pracipit aliquid im-

Exam, 4. n.41.

pofïïbile.

nid fi non poffit haberi Sacerdos ,

;nrgiïülvï

" ) jf

In corp. att. notat S. D., quód peri-

fed tantüm Laicus ?

culis feu defe&ibus circa hoc Sacramen-

p

Dico; Species cum reverentia effe

tum contringentibus dupliciter. poteft

fervandas, ut Sacerdos fequente die Sa-

j um

iu "

occurri, Uino modo przvenieudo , ne

cratnentum perficiat. — Si fequente vel

tertío die non poffit haberi Sacerdos, &

fc?licct periculum accidat; alio modo

Al

"

Qooooo0 2

t

N

lziï

ZRACZ AZTUS$ XF. Examem 7,

fi

:

it perículum, ne fpecies vini acefcant ,

siid in boc cafu agendum , declatat

Ab

licécaliqui fentiant, nefas effe, eas fu-

Angel. Do&. ibid. ad 2. dicens. Ubi

d di

miàLaico , có quód illius non fit perfi-

difficultas accurrit, fem pet eftaccipien-

lm d

cere Sacramentum, adcóque potiüs fub-

dur illud , quod habet minus de peri-

attetat

eundum fit periculum corrüptionis fpe-

culo,

Tonifa

Maximé autem periculofum

cierum, & fpecies corruptas mittendas

circa hoc Sacramentum eft , quod cft

Áieden

effe in Sacrarium. . Verüm probabilior

contra perfe&ionem hujus Sacramenti,

dm, $

videtur Sententia Ledesme & La Cruz,

quia hoceft immane facrilegium. Mi-

fecrati

fpecies illas confecratas etiam vini poffe

nus autem eft illud, quod pertinetad

u?capf ,

devoté fumià Laico , non ut perficiat

qualitatem fumentis. . Et idco fi Sacer-

i ablu

Sacrificium,cüm hoc fit folius Sacerdo-

dos poft confecrationem inceptam re-

itt,.

tis, utpote habentis chara&erem ad

cordetur fe aliquid comediffe vel bibif-

deri

confecrandum & facrificandum , fed

fe , nihilominus debet petficere Sacrifi-

limere.

cium & Íumere Sacramentum, Simi-

ob reverentiam" Sactamienti , cui per

kütinr

eorruptionem major fit irteverentia.

liter f recordetur fe peccatum aliquod

imþquo

Quid ff non conftet, ; ubi Sacerdos

commififle debet peenitere cum propo-

tiscon

mortuus vel fenfibus deflitutus defic-

fito confitendi & fatisfaciendi: & fic

foneat

tit, fed folàm fciatur, eum

non indigné fed fru&uosé fumet Sacra-

pbji(ïE in Ce-

um

ebratione ?

mentum. Eteadem Ratioeft, fime-

mere

Dico: T unc alius Sacerdos ('fi habe-

minerit, f(e excommunicationi cuicun-

t

ripoffit) debet à principio inchoare

que fübjacere , dcbet enim affumere

N

Miflam , &aliamaccipere hoftíiam cum

propofitum humiliter abfolutionem pe-

Calice, & utramque hoftiam confecrare

p

tendi, & fic per invifibilem Pontificem

ponati

fimul, unam abíoluté, alteram (quz

Jefum. Chriftum ebfolutionem confe-

V hoc

mimiram j«m erat in altari) fb condi-

quetur quantàm ad hunc adtum, quàd

lh hm

tione. Idem faciendum eft: circa Cali-

peragat divina myfteria. | Si veró ante

i

cem.

Confecrationem alicujus przdi&orum

flsflte[d

Oppozo: 'Hoc non erit perficere Sa-

fit memor, tutius reputarem ,. maxime

in-cafü manducationis & excommu-

jiii,

crificium jam inceptum , fed inftituere

potis o

novum.

nicationi, quód Mi(fam incepram de-

tiondf

ANegoboc , fed erit umämque fimul;

fcreret, nifi

grave (candalum timeretur,

te & [í

Hac ibi.

faltem moraliter: przfens enim novum

QUationj

Sacrificium ad hoc ordinatur , ut pia-

Tértius defeélus. Si contingat, quàd

if

cedens imperfectuió compleatur.

inCalicem mufca vclaravea, velaliquod

XCIV. Secundrms defetlus eft , f Sa-

QUi im

|

ánimal veneriófüm cadat po('c Confe«

tfl)'non

.etdos ante vel poftContecrationcem re-

crationem : vel etiam cognofcat Sacet-

t

cordetur , fealiquid comeditfe , vel.bi-

dos Galici venenum affe imniiffum ab

biff: , vel eriam alicui peccato mortali

f h

aliquo :malevolo; .

um,.

. calisá o;c?degd'i:ipf

uoq.

fubjaccre,* vel ccianj gx'communicanoni.

Ad

mï[ttri;:k |

A

De M/a

D

3213

lu

Ad hanc cafum RefpondetS.D.ibidem

cramenti pro aliqua parte , ut fuprà di-

Il

&um eft.. Si veró percipiat poft verba

ad 3. dicens: Si mufca velaraneain Ca-

lPlED

licem ante Confecrationem ceciderit ,

Confecrationis, quód vinum non fuerit

EPCH

autetiam venenum deprehenderit effe

pofitum in Calicem, fiquidem hoc per-

Jrin

cipiatante fumptionem Corporis,debet

immiffum , debet effundi, & abluto Ca-

u

lice denuó aliud vinum poni confecran-

depofita aquá , fi ibi fuerit, imponere

ämtn:i;

dum. $i ver& aliquid horum poft cen-

vinum cum aqua, & refumere à verbis

n Y

Confecrationis Sanguinis, Si veró hoc

fecrationem acciderit debet animal cau-

n

perceperit poít fumptionem Corporis,

té capi , & dïligenterlavari & comburi,

j

& ablutio cum cinetibus in Sacratium

aliam hoftiam apponere debeat iterum

confecrandam íimul cum Sanguine.

M r

mitti. Si veró venenum ibicffe depre-

"

Mi

j

henderit immiffum, nullo modo debet

Quod ideo dico , — quia fi diceret fola

o

u

(fumere nec alii date, ne Calix vitz ver-

verba Confecrationis Sanguinis, non

fervaretur debitus ordo confecraridi : &

(

raturin mortem; fed deber diligenter

at*

ficut dicitur in przdi&o cap. Tolerani

inaliquo vaículo ad hocaptoó cum Reli-

IPI

(

quiis confervari- Et ne Sacramencum

Concilii , perfe&a videri non poffunc

Sacrificia, nifi petfe&o ordine comple-

: &l

remaneat impc'rfe&um ; debetaliud vi-

M

antut : fi veró inciperer à Confecratione

num apponerein Calicem, & denuó re-

,

W

fumere à Confecratione Sanguinis &

Sanguinis, & repeteret omnia verba

cohíequentia, non competeret , nifiad-

1 t

Sacrificium perficere. Hacibi,

'AH'I

(

effet Hoftia confecrata, cüm in illis ver-

XCV. Qnartus : Sicontingat , quód

otet

pet negligentiam miniftri aut aqua non

bisoccurrant quzedam dicenda & fienda

non folüm circaSapguinem, fed etíam

'onuF

«

ponatur in Calicc ,ut etiam nec vinum

& hocSacerdos advertat.

circa Corpus.

Et debet in fine iterum

»m EO« xt

fumereEloftiam confecratam & San-

m

In hoccafu quomodo procedendum-

*

uinem , non obftante etíam fi priüs

04

i

declarat S. D, ibidem ad 4. dicenssQuód

iif

'fi Sacerdos ante Confecrationem San-

fumpferit aquam, qua erar in Calice :

sl

guinis, & poft Gonfecrationem Cor-

quia praceptum de perfectione vel de

y i

poris percipiat aut viqüm aut aquam

erceptione hujus Sacramenti majoris

non éffein Calice, debet flitim appone-

eft ponderis,quàm przceptum quàd hoc

ewm**

qidie

re & confecrare. Si. veró poft Confe-

Sacramentum djejunis fümatur,ut fupra

di&um cft. — Hazc ibi,

S

t

crationis vetb: perceperit , quód aqua

defit, debet nihilominus procedere :

NotaexSoto, Navarro, La Cruz ,

]gafv ,

|

qui: impofitio aque (üt faprà di&um

quód di&a S. Thomz doárina de con-

yudil

(ecranda etiam nova hoftia debeat intel-

12

j

eft) non eft- de neceffitate Sacrámenti.

(Ü

Dcbet tamen puniti illeex cujus negli-

ligi, & Sacerdos confecret in fecreto, id

(a i

"L

gentia hoc contingit.

Nullo autem

c(t, folüm coram-uno vel altero, ita ut

iil

non poffit adverti; nec inde fcandalum

(óo

i

modo debet aqua vino jam confecrato

(fumi: fienim timeatur fcandalum feu

x?ifceti;: quía fequeretut.cotruptio Sa-

Qoooooo 3

[

mrþa-

1214

TRACZATZUS AZ. szzmm. 5j

i

J.

j c

turbatio populi , accipiat Sacerdos vi-

Si verà certificetur fe omififfe aliquid

num , offerat , confecret , fumat (prout

amin

eorum, quz íunt de neceffitate Sacra-

etiam in Miffali dicitur) faciendo hoc

menti , fcilicet formas Confecrationis ,

qualitcrct

omni cautiori modo, ut non notetur à

cüm forma Confcerationis fit de necef-

Qum

populo, Quód autem Sacerdos jam

fitate Sacramenti, ficut & materia, idem

ink

fumpferit aquam, adeóque non fit jeju-

videtur faciendum quod di&um efl ia

atta Q

dl

nus, non obftat , ut patecex dictis. Si

defec&tu materiz ; utícilicer refümatut

in eo cafa Sacetdos velit confecrare no-

s dicen.

à forma Confecrstionis, & catera. per

vam hoftiam cum vino ,debet refumere

ordinem reiterentur, ne mu

titte,di

totum Ganonem: (i defeGum advertat

Sactificii,

Hac ibi.

*

teturlordo

wyligen

ante fumptionem hoftiz , accepto vino

Thom,

luetit j

Nota, quód ex his verbis S.

& admixtà aquá, debet reincipere ab

pateat, ad refumendum in. Miffa non

ii lr

o noni

illis verbis , 57242 z20do, & c, quia ambee

fufficeré quemlibet fcrupulum, fed, ne

Speciestunc fant fimul.

t conf

Ífcrupulis locus detur, requiti. certitu-

XCVI.

Intus s

Si Sacerdos non

dinem : multienim Sacerdotes vexan-

tttit d

recolat, fe dixiffe verbaConfecrationis,

tut talibus retrogradis cogitationibus ,

W. Oa

vel etiam alia, quz in celebratione hu-

Gs orb

dubitantes, vel fe angentes, an dixe-

jus Sacramenti dicuntur.

rint, quz erant dicenda.

Quz cogi-

&t por

In hoc cafu quid agendum, exponit

tatjiones & anxictates funt fpernendz,

Bren

S.Thom. ibidem ad g.dicens: Licét

*5 Penit

Vide fuprà de forma Euchariftiz Tra&.

Sacerdos non recolat fe dixiffe aliqua

12. Exam. 4. n. 27.

j s

eorum , qua dicere debuit, non tamen

Sextus defe&useft, fi contingat pro-

übtt

debet ex hoc menre. perturbari; non

lil tei

pter. frigus, quód Sacerdoti dilabarur

enim,qui multa dicit , recolitomnium,

hoftiain Calicem fiveante fra&ionem,

Hiafl' j Ca

:

quz dixit, nifi forté aliquid in dicendo

five pofteam.

tüitionis

apprehenderit fub ratione jam di&i :

Refpondet S, Thom, ibidem ad 6,

(pndatur;

ficenim aliquid- cfficitur memorabile.

dicens ; Fractio Hoftiz confecrata, &

i ffliniffm,li

Unde fi àliquis attenté cogitet. illud

quód una fola pars mittaturin Calicem,

Ts

quod dicit, non tamen cogitet fe dicere

patteni

refpicit corpus myfticum, ficutadmix-

illud , non multüm poftea recolit fe di-

tio aqu& fignificat populum. Etideo

ob

xiffe. Sic enim fit aliquid obje&tum

horum pratermiffio non facit imperfe-

"rario t

memoriz , inguanrum accipitur fub ra-

Gionem Sacrificii, ut propter hoc fit

tidem a

tione prateriti :

ficut dicitur in lib,

necefle aliquid reiterare. circa cclebta'

i$i

4

by

quisl

dememoria, Sitamen Sacerdoti pro-

tionem hujus Sacratnenti.

Ua

babiliter confet fe aliqua omififfe , (i-

XCVIL, Septimss: Si con'tingat*a

Rüitese (

quidem non funt de neceffitate Sacra-

quód per negligentiam Sacetdoris San-

"lf

menti, non exiftimo , quód propterhoc

guis Chrifti effundatur , vel quód 8a-

"titea

debeat refümere immutando ordinem

cerdosSacramentum fumptum evomat,

«mitatjs C

Sacrificii , fed dcbctk ulteriüs procedere,

9*]-

aut ctiam. quód hoftia coqfccratæ tà

n

g

EE

De M]Zz

1215

ex Concil. Arelatenfi : Qui non bene

dia confervencur, ut "putrefiant , vel

Y

(

etiam à muribuscorrodantur,vel etiam

cuftodierit Sacramentum , & mus vel

H

qualitercunque perdantur.

aliquod aliud animal illad comederit,

den;

40- diebus poeniteat$ qui autem perdi-

Ti

Quomodo in his cafibus proce

i

dum, & qua propter negligentiam poe-

deric illud in Ecclefia; aut pars ejus ceci-

o

nitentia meritó fit infligenda , fuse ex

derit, & non inventa fuerit, 20 diebus

poeniteat. Et eádem poenitentià vide-

lt

jute elucidat Angelicus Do&tor ibid. ad

7. dicens: Sicut legitur , de confecra-

tut dignus Sacerdos, per cujus negli-

-T

DI

tione, difl.2.. ex DecretoPii Papa, (i per

gentiam hoftig confecrate putrehunt.

Przdi&isautem diebus debet peenitens

negligentiat aliquid de Sanguine fül-

]s

laverit in tabulam, quzterre adharet,

jejunare, & à Communione ceffare.Pen-

TY

linguá lambetur, & tabula radetur; fi

fatis ramen.. conditionibus negotii &

veró non fuerit tabula, terra radetur, &

perfonz poteft minui vel addi ad poeni-

.R

«tv

igni confumetur, & cinis intra altare

tentiam przdi&am. H oc tamen obfer-

J

condetut, & Sacerdos 40, diebus paeni-

vandum eft,quód ubicunque fpecies in-

tegra inveniuntur,funt reverenter con-

jonbs

seat... Si autem fupra altare flillaverit

Calix, forbeat minifter ftillam,& tribus

fervandz, vel etíiam fumenda;Q uia ma-

t d

Z (Ogr

diebus poeniteat. — Si (uper linteum al-

nentibus Speciebus manet ibi Corpus

Chrifli, ut fuprà ditum eft. Ea veró,

Xendt

taris & ad aliud flilla pervenerit, 4. die-

bus peeniteat,

Si ufque ad tertium,

in quibus inveniuntur,fi commodé fieri

zi

9. diebus posnitear: Siufque ad 4 20.

poteft,funt.comburesida, cinere in $a-

diebus poeniteat: & linteamina , qux

crario recondito, ficut de rafura tabu-

) z[[](ü'

ftilla tetigerit, tribus vicibus lavet mi-

lz dictum eft, Hzc ibi.

d

nifter, Calice fubtus pofito , & aqua

Piura de defe&ibus ad longum tra-

fjot

duntur in Miffali à principio, ubi vide-

^

ablutionis fumatur, & juxra altare. re-

condaturs poffet etíiam fümiin potum

antur, nimirum de defectibus materiz;

"

20

à miniflto;nifi propter abominationem

puta, panis & vini; de defedibus forma

dimitteretur, Quidam autem ulteriüis

ipfius miniftri , intentionis, difpofitio-

Cl

partem illam linteaminum incidunt , &

nisanima vel corporis. De defe&tibus

;umfæä'

combutunt & cinerem in Altari vcl

circumftantiarum loci & temporis, vel

; EU

Sacrario reponunt.

Subditur autem

requifitorum, v.g. Veftium , Altaris,

i

ibidem ex poenitentiali Bedz Presbyte-

Calicis, Miffalis, &c. de defe&tu fervi*

d

toris ; De defe&u infirmitatis Sacerdo-

)

ri: Si quis per ebrietatem vel voracita-

ae

temEuchariftiam evomuerit, 40, diebus

tiss De defe&u admixtionis alicujus

peniteat fi Laicuseft : Clerici vel Mo-

nociviin Calice vel Hoftia s De defe&i-

j Onmglh

bus fra&ionis Hoftiz aut congelationis

,

nachi feu Diaconi & Presbyteri 70.die-

ii

bus peniteant; Epifcopus 9o. Si autem

Sanguinis; De defe&u effufionis San-

|

infirmitatis causà evotpuerint,7.diebus

uinis, aut casüs. Hoftiz Qua omnia

jd

Y

videantur in Miffali.

ponitant, Er in eadem dift. legitur

fn[z hm

Vidc.—

d

3

1216

ZTRACTATUS YF, Examen 9

Videatur in eodem ritus & modus di-

lore in Paramentis,

Quando dicen-

cendi Miffam. Item qux & quot de- dum Gloria & Credo, Quz (intomit-

Áront

beant dici Colle&z , quo utendum co.

tenda in Miífis Defuncturum.

gt

aumom

omnes-

zmamwwwww&w&wwæ&wmä

(maes

f&

Kceleft

EX M IN VHDPS

hpolil

De Hieravchia : Ecclefraflica. —.De. Epiféopata.

lunc d

fittiner

Dc quo .A

ng. Doclor agit in du

lolus.i

pplem. 3 p. q. 40. utidc

TE

Jiatu Epicopormn agit. 2.2. q. 158.

tiresefl

Item: de Calibatu. Clevicorum.

tf con

lr , a

fipoft

UJERO I, Eftne in Eccle-

perficiuntur,ut etiam patet ex Pro!ogoj

fia Chrifti vera Hieratchia;

bujus Tra&atüs, ante Examen pí-

lm r

ad quam fpedent etiam E-

mum. Ergo.

i, |

ts i

piícopi ?

Dixi, effe. de fide. Ita claié patet ex

j

XCVIIL». ZAffermativé. Eft dcFide.

Trid. Seff. 23, cap. 4, de Ecclef. Hier-

Et Ratio eft : Hierarchia juxta S.'Thom.

arch. &6 . ordinatione fic. decernente:

—— R—

At popi

lais &

r.p.q.108. a, r.in c, nihil eff aliud,

Quoniam in Sacramento Ordinis, ficut

Vocatione

quàm Íacer principatus , vel multitu-

& inBaptifmo & confirmatione charaá-

qiri uf

do ordinata fub uno Principe, Et Ordo

&er imprimitur, qui nec deleri necau-

fl d

Hierarchig, juxtaS, Thom, ibidem in

ferri poteft, meritó Sancta Synodus

hus

fine corp, , eft, alios quidem purgari ,

damnat eorum fententiam, qui afferunt,

g')ümx N

& illuminari , & perfici t alios autem

Novi Teftamenti Sacerdotes tempora-

t

purgare & illuminare , & perficere;qui

riamtantummodo poteftatem habere ,

funt actus Hierarchici. SzLfumo : Sed

& femel ricé ordinatos, iterum Laicos

Pmptiä t

00 £ed

Ecclefia Chrifti eft facer principatus,&c

effici poffe,fi verbiDei minifterium non

thncs'pfr !

multitudo ordinata füb uno Príncipe ,

exerceant, Quàd fi quis omnes Chrie

Mdf

vifibili in terris, fcilicct Papa ; invifibili

flianos promifcué Novi Teftamenti Sa-

in Calis; eftque inea optimus ordo &

cerdotes effe, aut omnes pari intert le

QUE

fübordinatio, juxta quam alii purganr,

poteftate fpirituali przditos affirmet,

lmpamm j

illuminant, perficiunt; nimirum Epi-

"ts

nihil aliud facere videtur, quàm Eccle-

(X

fcopi,: alii þpurgallxtur, illuminantur,

fiafticam Hietarchiam , quaeft ut €a-

"if

flrorum

nngulüs 10

tim

l)eläpä?qpatu;

I217

UOR

firorüm acies ordinata, confundere:

ratione à Sede Apoftolicá habent , aut

perinde ac fi contra Beati Pauli do&ri-

alioquin operam füam praftant , hot-

nam omnes A poftoli, omncs Propherz,

tatur & monet (nimirum fan&aSyno-

omnes Evangcliftz , omnes Paftores ,

dus) ut iaprimis meminerint , nihil fead

i

omnes (int Do&tores. — Proinde facro-

Dei Gloriam & populorum falutem

fan&a Synodus declatat, prater cateros

urilius poffe facere, quàm fi bonos Pa-

Ecclefiaflicos gradus, Epifcopos, qui in

ftores, & Ecclefiz gubernande idoneos

Apoftolorum locum (uccefferunt , ad

promoveti ftudeant, eosque alienis pec-

hunc hicrarchicum ordinem przcipué

catis communicantes, moitaliter pec-

carenifi quos digniores, & Ecclefiz ma-

pertinere , & pofitos ; ficut idem Apo-

l

ftolus ait,à Spiritu San&o , regere Ec-

gis utilesipfi judicaverint, non quidem

clefiam Dei, eosque Presbyteris fape-

precibus, vel humano refpe&u aut am--

tiores eíÍe, ac Sacramentum Confitma-

bientium fuggeftionibus , fed eorum

tionis conferre, minilttes Ecclefiz or-

exigentibus meritís , przfici diligenter

dinare , atque alia pleraque peragere

curaverint; & quos ex legitimo Matri-

tonio natos , & vità, etate, doctrinà,

Proly

ipfos poffe: quarum fun&ionum pote-

fatem reliqui infcrioris ordinis nullam

atque aliisomnibus qualitatibus przdi-

) p

babent. . Do:ct infuper facrofan&ta Sy-

tosíciaat, qua juxta facros Canones &

nodus, in Ordinatione Epifcoporum ,

Tridentinz hujus Synodi Decreta tc-

QälCl j

Sacerdoium, & caterorum Ordinum,

quirantur. Hzcibi, Ubi plura ft:tuun-

j

nec populi,nec cujusvis fzeularis pote-

turquez funtfervanda in creatione Epi-

r

ftatis & magiftratüs confenfum , five

Ícoporum & Cardinalium; qug 'videanf

üüii»lï[;

Nocationem ,. (ive au&oritatem ita re-

tur : uti & SelT. 7, de reform. cap.t.

t

quiri, ut (ine ea irrita (it Ordinatio,quin

Idem Concilium SelT. 2 2. de reform.

Cap.2. decernit :

uicuuque poflbac t

" d

potiüis déceinit, eos, qui tantummodo

Syao&

à populo aut (zculati poteftate ac ma-

Ecclefias Catbedrales evit. affamendus ,

iftratu vocati & inftituti ad hze mi-

"u

antea in niverfitate Smdiorum Magi-

niftrería exercenda afcendunt, & qui ca

fler, five Dollor aut Liceutiatus , vel in

gop

17

proprià temeritate fibi fumunt, omnes

facra T beologias vel ia jure Canonico me-

non Eccle(ig tiniftros fed fures & la-

ib

rito fit promotus,amt publico alscujus -

trones;pet oftium don ingreffos,haben-

cademia teffimonio idoneus . ad alios de-

"d

11156

dos eífe.

Hac ibi.

cendos oflendatsr,

uvd fr Regularts

d

i

- QUAERO II Promovendus ad Epi-

fuerit, à Superioribus fue. Religtonza ff-

j

milem fidém babeat.

[

Ícopatam , quas debet habere qualita-

tes? quantam fcientiam?

Item in cap. Qwzes.6-diít.38,, quod

T a

w

um

XCIX. &. Concil, Trid. Seff. 24.

eft defamptum ex Synodo feptimá,fta-

H

de veforas, cap. 1. ficftatuit; Omnes &

tuitur,ut Metropolitanus diligenter in-

ii

ff

fingulos , qui ad promotionem prafi-

quirat;an is, qui ad Epifcopatüs prove-

hendus eft gradum , in promptu babeat

Jcicndorum quodcunquej us,quäcqnqu—e

FRPPPPP

lege:

E

1219

TRAC'ZATUS XF. Examem8,

z

legere fctátabiliter tam facros Canones

precipua omnium rerum apeplarum

ld

Dd

& S. Evangelium , quam omnem divi-

au&toritas, ut loquitur Trid. S.ff. z.

Et mox fubditur:

"dereform,cap.6. Sant Patres & Paflores

tbf

nam Sctipturam.

la

Subftantia enim fummi Sacerdotii no-

à Principibus & czteris honorandi, ut

patet ex Trident. cit. Seff. 2 j. cap. 17.

lind

ftri funt eloquia divinitus tradita , id

eft, vera divinarum Scripturarum difci-

Succefferunt inlocum Apoftolorum, &

ddeg

lina.

precipué fpectant ad ordinem hierar-

t t

Ex his Sequitur, quód Epiícopus

chicum Ecclefiz, ut patet ex Trid. Seff.

iB

qUmd

non folüm (cire debeat , quz in prace-

23. cap.4. Epifcoporum Officium eft

dentibus funt alfignata pro aliis Sacer-

angelicis humetris formidandum ex

pudb

TTrid.Seff. 6,cit. cap. 1. flatuente , utad

; Epifco

dotibus; fed major cifcientia fit necef-

cerd

fariaex Theologia & facris Canonibus,

illad nonnifi qui magis digni fuerint,

l

(f

ut meritófaltem dignus fit Lanreá do-

quorumque prior vita acomnis atas,à

&orali Theologiz & Juris Canonici.

puerilibus exordiis ufque ad perfe&io-

wl

D

'Porró cüm defa&o Epifcopi cligantur

res annos per difciplinz Ecclefiaftice

dul

de gremio Canonicorum talis Eccle(iz,

ftipendia laudabiliter a&a teftimenium

& defa&o etiam multz cauíz foreníes

m j

prabeat fecundüm venerabiles beato-

ad Epifcoporum 'Tribunalia devolvan-

rum Patrum Sanctiones sffumantur, 1-

OWT

(l,

tur , ad quas Jucis utriusque Ícientia re-

temEpifcopi in jure vocantur fümmiS$a-

quiritur;hinc fi contingat eligi aliquem,

cerdotes, Sacerdotum Principes,Legati

r

o

qui ex fe his omnibus non fufficiat, is

Chiifti,à S. Gregorio Aftra Calisà S.

exemplo Moyfis Exod, 18. facratiora

Clemente terreflres Dii. - Ergo neceffe

limior

bih'Us [

Ícu quz funtad Deum , & propiüs con-

eft, ut fingnlaris fan&itas , pruden'tia-&

C

cernunt falutem animarum, tractet ip-

Ícientia in iis effulgeat.

&tam

femet : reliqua veró per Miniflros &

QUAERO IlI.. Quid eft Epifcopa-

ttimp

Confiliarios, fed idoneos,; eruditos, ti-

tus? eftne Ordo diítin&tus à Presbyte-

- W.

ratu ?

]

moratos,incorruptos.

Wi

CI, &. 1. Confiderandoipfam htijüä

T s

C, Nec mirum, quód fingularis fci-

entia requiratur in Epifcopis, quia Tri-

nominis etymologiam, ly Epifcopus esf

a

nomen Graecum (ut explicat S. Tliom.

tojte

dent. Self. G. de reform.,c. 1. ex AG. 10.

eos monitoseffe vult,ur attendentes fibi

lococitando infrà q.7.in fine num.112.)

12

di&um ab Epi quodeft /upra , & fcapos

"m

& univerfi Gregi ; in quo Spiritus San-

&us pofuit eos regere Ecclefiam Dei ;

vel /copi , quod eftintendere , quafi fn-

Irit ;

perintendens, quia füperintendit Laicis

l[HPeriorc

quam acquifivit Sanguine fuo : vigilent

ficut Apoftolus pracipit, in omnibus

& Clericis fibicomm ffis. Vel eft idem

"nf

quod fpcculator, quia fpeculatur fub-

Tnlal

laborent, & minifterium fuum imple-

ant. Itemdebetur eisin Choro, Capi-

ditorum mores & vitatn , & fiin hoc fit

Wmuee

negligens, eftin peccato mortali.. De-

tulo , Proceffionibus, & aliis publicis

acerdos

il d.

actibus prima Sedes & locus; cftin cis

"ais

finiri poteflE pifcoggs fic; EtS

habens

um

De .Epi/&ofam.

1219

(l

habens poteftatem adminiftrandi Sacra- | S. pofiti fint regere Ecclefiam Dei: c-

r

mentum Ordinis & Confirmationis ,

contra , ut habet Concilium Neoczía-

f

ij

confecrandi Bafilicas feu Ecclefias , alta-

rienfe Can, r3, Presbyteri fuccefferune

li

ria , facta vafa,Chrifma; Virgines, appro-

72. Diícipulis , qui fuerunt inferiores

GP jj

bandi ad Cenfeffiones & €Conciones,

Apoftolis: — Ergo Epifcopatus eft jure.

m

delegandi Jurisdi&ionem ad Sacramen-

divinoinftitutus, & eodem jure fupeti-

ot Presbyteratu.

j

tà miniftranda , &c, Et quo patet quid

ux

fit Epifcopatus , nimirum Sacerdotium

Quód Epifcopatus à Chrifto fit infli-

il (

l

cum di&ta poteftate, &c. Hac definitio

tutus, patet ex €o , quia Chriftus ipfe

patcbit ex mox dicendis , nimirum quod

Petrum ordinavit Epifcopum , Petrus

n u

ordinavit Jacobum & Joannem , hi tres

E,M

Epifcopatus non fit Ordo diftin&us à

(

Sacer:ioiio, fed (it ipfe Ordo Sacerdotis

confecrarunt caterosApoftolos in Pres-

hi

cum majori exrenfione & potelítate ad

byteros.

Et dato, quód Chriftus perfe

nullum ordináffec Epifcopum, non pro-

i

3

przf.a Officia. UInde data definitio

f

i

habet genus & differentiam : pec ly

bat , quód non inftituerit Epifcopatum,

J8n

Sacerdos Epilcopus convenit cum omni-

ficut non legitur, quód aliquem confir-

bus Sacerdotibus : per poteftatem ad

maverit, ex quo non fequitut ,

futo

nominatosactus ab eis differr.

inftituerit Confirmationem.

quód non

w 1

waly

CII, R. 2. Epifcopatus eft quidem

Ratio 1.p. eft , quam dat S.'Thom.

t

gradus aliquis & dignitasac poteftas in

3- p- q- 40- a. 4. in Sed Contra, dicens :

Ecclefiafticà Hieratchiá Sacerdotio fub-

Divina minifteria debent effe magis or-

J

n

limior, & quidem jure divino: proba.

dinataquám humana: Sed humanorum

iil

J

bilius tamen eft, quod non fit Ordo vel

officiorum ordo exigit, ut in quolibec

Sacramentum à Sacerdotio diftin&um,

officio preponatur unus, qui fit Princcps

1004

nec imprimat novum chara&erem, fed

illius officii , ficut preponitur miliu-

d

tantum fit extenfio & excellentisfimum

busDux. Ergo& Sacerdotibus debet

complementum Sacerdotii , & characte-

aliquis preponi , qui fit Sacerdotum

ris ejus; Unde eft ipfum Sacerdotium

Princeps ; Et hic eít Epifcopus, Ergo

p

;f 1;

u

ut extenfum feu ampliatum vel au&um

Epifcopalis poteftas deber efle fupra Sa-

mojore poteftatead plura munera,

cerdotalem, Hzcibi,

Alia ratio da-

M

q. Pars eft de Fide,definita in Trid,

J

biturin R. ad mox fequentem Oppoft E

tionem.

!

Seff; 23. Can.7. hisverbis: Si quisdi-

xerit , Epifcopos non effe Presbyteris

Huic do&tinz opponitur difficilislo-

fuperiores, vel non habere poteftatem

cüs ex S. Hieron. in Comment. primi

j

j

Confirmandi , & Ordinandi ,. vel eam,

Gap. Ep. ad Titum dicente; 4em eff

hi

j

jf

lj

quam habent; illis effe cum Presbyteris

Presbyter ,. qui Epifiopus. Et infrá.

communetn, &c. anathema fit. Etcap,

Sicut ergo Presbyteri ifcimt fe ex Ecclefia

anOCJ

4» ibid. docet , Quód Epifcopi in Apo-

confuetudiae ei , qui fi:biprepofitus fue-

J J

"

flolorum locum fuccefferint, & à Spiritu

rit , effe [ubjetlos : ita Epifcopi moverint,

[2

h&bï!

PpPPpP PP 2

at

1220

TRACZATUS XF. Examen$..

autem 2dmitterentut ad civitatem vel

fe magi: confuetudine quàm diffofitionis

fity

Diccefin pro qua ordinati funt, absque

inio$

dominica veritate Presbyteris e[fe majo-

ves , € in commmne debere Ecclefiam re-

nova conceffione poffunt exercere füam

vli f

hrinft

gere. — Ergononjure drvino, &c.

jurisdi&ionem , fubditos puniendo , ex-

4

Omiffis variis Solutionibus R, cum

communicando, &c.

derdi

Gibbon dicendo,immediaté jure divino

Norta híc,quód tempore Apoftolorum,

pittsm

utpatet exS, P'aulo Philipp. x. Hoc vo-

vt

inftiturum cffe , quód Epifcopi fint fupe-

riores Presbyteris, imptimis quoad po-

cabulum Presbyter fuerit commuas&

(

teftatem Ordinis, quia folisillis compe-

Presbyteris & Épifcopis , & Epiícopi

*

poqii.

fuerint vocati Presbyteri

*

ex qllO nett

tonlect.

tit poæï&as Ordinandi Sacerdotes, & fic

enerandi Patres Ecclefiz. Item per mo-

fcquitur , quód jure divino fucrint ejus-

tipibus

dum Miniflri ordinariis confcrendi Sa-

CIIT

dem gradüs & dignitatis,

D

cramentum confirmationis, confecrandi

2. Pars Kefponf. 2, €

ft contta vati-

Q ibfo

templa, aliaria, &c. aft Presbyteris non

osDD. colligitar tamen ex "Trid. Sefl

hoifice

23.c. 1. & z, ubi non recenfentut nilt

deiim

convenit poteftas ordinandi , fed rantàm

baptizandi, à peccatis abfolvendi & ita

7. Otdines, incipiendo à Sacerdotío vel-

fporf

genetandi filios Ecclefiz : Deinde eti-

utí àfupremo, nullà fa&lá mentione E-

litet (

am quo-gid poteftatem ]urisäiäicnis,quäa

picopatüs. Eftetiam S. Thom. cit, s.

d

at di&um eft, Spizitas.S. eos pofuit re-

40. a. f.

üidionis,

Ratiox. ex $.T

hom. ibidem : Di-

Vatone

gere Ecclefiam Dei , poteftas autem re-

gendi cft Jurisdi&io,

ftin&tio Ordinum fumitur penes habi-

C0

Hac autem potcítas Jurisdi&ircmis

tudinem, quam dicunt ad Eucharifttam;

tem juf

competens Epifcopis de jure divino fu-

ad quam velur ad finem ordinaptar , ut

lL confy

pra fimplices Sacerdotes eft. univerfolis,

dictum eft fupráin hoc Trad. Exam. 2

ficerdo,

n.8. R.7. óed Epifcopetus non dicit

& quafi in a&tu fignato s ut autem tedi-

li, p

gaturad a&um cxercitum, dependet à

aliam habitudinem ad Euchariftiam

L I

fummo Pontifice, cujus cft illis affigna-

quàm Sacerdotium, quia Epifcopus non

MT

re determinatas Ecclefias, & talesfub-

otcft magis confecrare Corpus & San-

ln EPï(C

ditos Sacerdotes.

Et ideo fupetioritas

1

guinem Chrifli, quäm fimplex Sacerdo*.

Conrttrgr:

jurisdiäionis Epï(coporum' fupra Pres-

Ergo Epifcopatus non eft Ordo djüih-

'Urisdi&j

byteros quoad hanc partem, eft de jure

étusà Sacerdotio,

We eo

Ecclefiaftico, utpote provenichs & de-

Ratio 2. Si Epifcopatus effet Ordo

mäfl'om's f

rcaliter diftin&us à Sacerdotio, virtuait-

pendens à (ummo Pontifice, & de hac

mt:om) ob

ultima fuperioritare Jurisdidtionis in

ter eminenter contineret illud , utpote

li fj

telligi debent verba 5. Hieronymi, $i-

Ordo fuperior, ficut ob eandem ratio-

EM

mile eft in Epifcopïs:itularibus, habenr

nem Sacerdotium contínet Ordines in-

Mi

enim & illi de Jure divino Jutisdi&io-

fetiores: Sed Epifcopatus noncontinet

V

pote|

ncm quafi a&ivam , impeditam tamen,

vittuàliter eminerter Sacerdotium. Er-

h

ïf, (luän,

ob defectum materig & fubditorum; fi

go. Min. patet ; fi contincret ,. &c.

Is

P?.

nmlu

m

1221

De Epitopatmu.

W

Epifcopatusvalide fufciperetur non fu-

cffe, quód fint vera; (idelegatusdecz-

0R

Ícepto Sacerdotio, ficut Sacerdotium

tcro omni Jurisdictione careat, in pre-

! flh

fenti autem Epifcopus alienus jam eft

valide fufcipitur non fufceptis Ordini-

m

bus inferioribus , ut füprà dictam eft

przditus proprià Jurisdidtione, cique

de Ordinatione per faltum : Sed Epifco-

tan:üm decft licentia refpe&u loci qua

Juni

ipfi datur.

patus non eft validus non fufcepto pra-

$

TU

viéSacerdotio, Ergo.

Ratio 3. Fruftà fit per plura, quod

m

Oppozo huicRationi : DantutEpifco-

poteft fieri per pauciora. Etentianon

funt multiplicanda (ine neceffitate, Et

poi

pi,qui non fuut Sacerdotes, nec funt

llli) N

confecrati, ut patet in quibusdam Prin-

Deus & naturaabhorrent á fuperfluo ,

ij

cipibus Germaniz. Ergo.

qux funt communia Philofophorum

CIHIL 4 boc fateor dati tales, eos-

axiomata,quaz vera fünt etiam infüper-

u

'Que abfoluté etíam ab ipío fammo

naturalibus , quia à fortiori

o

gratia à fu-

j

Pontifice fic vocari;ac titulum talem eis

[ldx

perfluoabhorret. Suéfumo:-Sed unus

deberi jimó & in re effetales,non tamen

chara&ter facerdotalis idem manens fuf-

ov

ob poteftatem adzquatamEpifcopalem

ficitad peragenda munia epifcopalia &

facerdotalia,modó accedat coníecratio

ib

fcilieet Ordinis & Jurisdictionis fimul,

du

Epifcopi velut connotatum de lege or-

fed inadzquatam tantüm, tcilicet]utis-

didionis, Quod etiam potet ex deri-

dinaria neceffarium, quo character fa-

cerdotalis extendatur ad confirman-

"m

vatione hujus nominis Epifcepaus exGrz-

H y

co anté explicata. Etob di&am potefta-

dum, ordinandum , &c. Ergo. Miu,

i

tem Jurisdi&ionis tales Epifcopi electi

prob. , Sacerdos licét per impofitionem

& confirmati , f(ed non confecrati , nec

TU

manuum Epifcopi accipiat poteftatem

2vf

Sacerdotío infigniti, etfi quz funt Or-

abíolvendià peccatis, nontamen acci-

) i

dinis, per feipfos exerceie nequeant;

pit novum Ordinem & Chara&terem ,

yiod

poffunt tamen alteriEpifcopo dclegare

fed quandam peife&tionem & extenfio-

& licentiam dare,ut loco füi faciat, quz

nem 'chara&teris przfuppofiti. Ergo

iw& W

lS&s]

funt Epifcopi, v. g. ut Ordiner;Ecclefias

fimiliter, Seczz4o. Quiaaliàstot effent

j

confectet, &c. Quia delegatio eft adtus

admittendi chara&eres inEpifcopo vel

j

li

Jurisdi&tionis: Sed Epifcopus vi Cano-

Sacerdote,quot abipfo exerceri poffunt

il

nicz elc&ionis, inflitutionis & confir-

a&iones fupernaturales & hierarchicz,

02

mationis (eiiam nondum fecutà coníe-

puta, unus Charadter ad confecrandum

(

crat'one) obtinet Jurisdi&ionem. Ergo,

Corpus Chrifli;alius ad baptizandum,

Ó "l

Huic folutioni Oppozo illa Juriita-

aliüs ad ordinandum ; alius ad.confir-

j

j

rumaxiomata : Quod quis per fe non

mandum , alius ad abíolvendum, &c.

n

"l

poteft.tid etiam non poteft peralium.

Sed hoc eft (al(um. Ergo,.&c.

u

;Dfiunü

CIV. Opposo 1.contra 2. p. R. 2.

J

Nemo poteft plus joris in. alium trans-

Sanái Patres confecrationem Epifcopi

hllm ,

ferre, quàm ipfe habeat,

W

vocant Saciamentum. Ergo, &c.

[b

. Horum Jurisaxiomatüm fenfum dico

l

PpPppppPp 2

2. Quod

1222

TRACTATUS W Examen 9.

2; Quod confert gratiam & impri-

tenfionis, uti in prafenti, neg.maj. — Et

ltt, (

mit chara&terem eft Sacramentum : Sed

Itaque per

iU

fic dift.min. neg. confeq.

confecratio Epifcopi confeit gratiam, &

Confecrationem Epifcopi chara&keri (a-

jl

of

cerdotali addftur. novus modus exten-

imprimit chara&erem. Ergo.

i

3. Quod in anima caufat fpirítuale

fionis,indelebilis tamen & initerabilis,

lp

indelebile (ïgtium, cau(at characterem :

quia non eft (ola . deputatio moralis &

tjtnd

extrinfeca, fedrealis & intrinfeca habi-

Sed tale fignum caufat confecratio Epi-

:

p

fcopi.

Ergo.

-

tudo ad effe&us Epifcopatui fpecialiter

D

s

telor

4. Quodordinatur ad phyfice in aliis

cotrefpondentes.

caufandum chara&terem, debet effe enti-

Ex quo folàm fequitur , quoddi&e-

yendi

tant realiter non intenfivé, ut ita dicam,

tàs, & non modustantüm extenfionis :

mUdO |

Sed poteftas data Epiícopo in confecra-

feu fecandüm entitatem, fed exter.fivé

L

& fecundüm modum, ftatum vel exten-

tione , ordinatur ad caufandum phyficé

uhed

chara&erem, nimirum O:dinis & Con-

fionem feu perfe&ionem realem moda-

j Ep

firmationis in aliis.

Ergo,

lem. . Vel ut alii loquumur,di&.crunt:

d

- Ad 1. K. Vocaii Sacramentum non

pér modum includentis & inclufi, non

jl

formaliter fed completivà, feu effe com-

per modum excludentis,

Vel differunt

4D

2

lementam Sacramenti , fcilicet Sacer-

realiter inadequaté tantüm , & non ad-

i

Lderf

dotii.

a&quaté.

tiin

a fufficit ills no;

ZAd 2. Imprimis neg, mín. pro z. p.

"Ad 4. neg. maj. Qui

MT

Quiaconfecratio Epifcopi non imprimir

vusrealis modus, ut à Deo affumotur

Vllk St

chatacterem , fed facerdotalem com-

tanquam inftrumentum ad producen-

If&;

]:

dos chara&teresinaliis. Quiaininftrue

plet, extendit , & reddit potentem ad

10n fo

conficienda duoSacramenta;fcilicet Or-

mentis virtutis divinz, utpote infinita;

üt

dinis &NConärma:ionis , qua fimplex

non requiritur proportio interea &effe-

In pah

Sacerdos vi fux Ordinationis conficere

&um, fed fufficit, quód fint in genere

f Ey

nequit.

Deinde neg. maj, pro r. p.

caufz cfficientis(ut Thomifte docentin

1 D

Ad hoc enim utaliqud caufet gratiam,

Phyfica) uti etiam eft in przfenti,quia

Átt i

nonrequiritur , quod in fe formaliter fit

chara&er Otdinis eft potentia aGiva,

OU

Sacramentum, fed fufficit effe comple-

ejusque nataram induit modas intrin-

Atf C

mentum ejus : ficut patet deilla Cere-

fecus ejus.

DI

monia, quà Sacerdoti jam ordinato da-

QUAERO IV.. Quod eft officium

mm ?&m

tür poteftas abíolvendi à peccatis , que

Epifcopi & qua fpecialiter ei fünt ob-

&

cauíatgratiam fecundam, & ramen nog

fervanda virtute Concilii Tridentini ?

eft Sacramentum diftin&um ab illo ,

. CV. y. 1. Officium Epifcopi patet

quod fitin contactu Calicis.

ex definitione ejus data ia R.

z

z4d 3. difl, maj. Si fignum illud

inhoc Examine.

)I.o 3d Q?c

Ilïtacfr

Oi

caufetur de novo quoad entitatem, conc.

&, 2. Virtute Concil, TridEpiíco-

W

vanda

maj, ; fifolüm quoad modum ycalis ex«

pis mglta competunt , & obfer

funþ

luqxï[:ä.

De Fpiopatu.

1223

fant, que ad longum hic referre füper.

ra funt di&a de pluralïtate Beneficio-

]i

fluum videtur , videri enim poffuntin

rum,

n

iofo facri Concilii textu.

Ut

Eadem Sælï'.7.ca'p.ä.mandar,ut Bene-

g

1. DePizdicatione Epifcopi, fi non

ficia inferiora, przfertim curam anima-

li

er ipfum.faltem per viros idoneos fa-

rum habentia,conferantur perfonis di-

m

cienda. — VideSelf. g. cap.2. & SeíT,24,

gnis & habilibus, & quz inloco refide-

lii

eap. 4-

:

rc & per. feipfas curam ipfam cxercere

ii

lN

2.UD

c Epifcopi devotione ac Miffze

valeant:aliter autem factacollatio five

celebratione, ac obligatione promo-

provifio omnino irritetar.

i

vendi pictatem, Seff, 2. in Decreto de

Ibidem cap.4.Plurium Beneficiorum

Im

Qu

modo bene vivendi.

retentor contra Canonesiis privatur, Et

j

ln

3. De exercitio pietatís in Ecclefia

cap. . ftatuit , quódilli qui plura benefi-

k b

ou

Cathedrali promovendo,ibidem. De je-

cia curata, vel incompatibilia obtinent,

nl

junio Epifcopi ibid. .De fo£rzetate ejus ,

teneantur fuas difpenfationes exhibere

10

da lc&ione ad menfam , de iz/fzzutione

Ordinariis, qui (necura animarum ne-

, I

fauuiliarium cjas, ibidem.,

gligatur , & bencficia debitisobfequiis

d

(

4. De rcfideniia Epifcoporum Seff.

minimé defraudentur) provideant Ec-

d

€. de reform. cap. r. Verba Concilii vide

clefiz de Vicario , congruá fru&uum

infràin hoc Exam. n.116.

portione ej affignatá , etiam fuper re

o

$. De exemplari Epifcoporum vita

certá, Et quód ralia Beneficia Ecclefia-

W

flica unita debeant ab Ordinariis loco-

j

f

vide Seff.24.de reform.cap.1.De fupel.

lt

J

le&ile Epifcopi ibid.

rum fingulis annis vifitari , decernitur

"De JVepotifmo

il

non fovendo ibid. Epifcopi non fervi-

ibidem cap.7. Qu veró beneficiorum

uniones cenfeantur valide , declaratur

finit

ant z Curits Principum,cüm finc Princi-

(f

pum Parres, Seff.a y.cap.17.

ibidem cap.7. Videatur textus citatus »

U

. 6. Epifcoporum cura circa Studia in

uti & Se(f.2 1. cap. f.ubidecernitur,quo-

al

fua Diccefi Seff. . de reform. cap. 1.

modo Epifcopi poflint facere perpetuas

Circo Seminarium Sclf. 2 3 cap.18.

uniones Ecclefiarum aut Bencficiorum

j

curatorutm s vel etiam non curatorum

Qam*

CVI. 7. Circa. Beneficia ac. Parochias

ftaruta. Concilii fufiüs referenda funt.

j

cum curatis propter earum pauperta-

Na& Se(f, 7. de reform. cap. 2. qui te-

tem , & in cateris cafibus à jure pet-

miffis.

omüm

nent plures CathedralesEcclefias,juben-

tur omnes exceptá uná, certo modo &

Seff. 2 1. de reform. cap. 3. ttaditar ,

"

mlml]

tempore dimittere ; Cüm valde fclix

curBeneficia fint conftituta,nimirum ad

fitille cenfendus, cuiunam Ecclefiam

divinum cultum, & Ecclefiaftica munia

P' Pa(f

bene ac fructuosé & cum animarum fi-

obeunda , & explicatur ratio , exfeque-

u

bi commiffarum falure regere contige-

ftrata tertia parte provenruumomnium

(

rit,

Hzc & alia verba T rid. adducta

Canonicatuum,Dignitatum Offidorum

al

jj

Ecclefig augendi diftributiones

quoti-

funt Tract, -8-,713xam.,z., n. 36, übi plu-

dianas,

futi

Ms

TRACTATUS XF. Examens.

Y224

.

dianas. Laudatur confuetudo quà non

Patronat(üs, nifi Ecclefiam aut Capellam

de novo fundaverit, & conftruxerit ,

ibns

re(identes, íeu non fervientes, nihil pec-

$.

cipiunt , vel minus tertià parte fru-

Íeu jam ere&tam , que tamen finefuffi-

tr

&uum : & abfentium contumacia pu-

ciente dote fuerit de fuis Pcop:iis& pa-

Carem

nitut,

De hoc etiam Concilium agit

trimonialibus bonis competenter dota-

Áruand

vetit,

In cafu autem fundationis aut

Scíf. 22. cap. 3. ubí decernit, quód fi

M.

dotationis, inftitutio refervetur Epifco»

qui (uum fervitium non praftent, eo-

h(

rum diflributiones fabrice Ecclcfizx

po.. Cui (ut ftatuitur ibidem cap.13.)

1f 8p,

(quatenus indiget) auc alteri' pio loco,

debet ficri prafentatio , aliàs preefenta-

Ut CXtt

tio & inftitutio foiían fecuue nulie

arbitrio Ordinarii; applicentur, Exci-

4

lo

fint,

pit etiam , quàd fi cui , qui dignitatom

on-

j.(

obtinetextra civitatem in Dicecefi, cura

De Jure Patronatüs agit etiam C

lres, $

animarum ímmineat , cui incumbere

cilium SefT, 2 $. cap. 9, & ftatuit; quód &

quomodo ex authentico docümento &

u

voluerit, tunc pro tempore, quo in cu-

lu$ etjan

rata Ecclefía refederit ac miniitraverit ,

aliis jure requifitis fit probanduim, five

Mar.a

tanquatm prxfens fit, ac divinis interfit,

etiam ex muitiplicatis præ(cncarioæib*.:si

1 t

in Ecclefiis Cathedralibus ac Collegiatis

per antiquiffimum temporis curífum ,

Mitin, «

habeatur,

Videatnr texcus.

qui hominum memoriam excedar alias»

V Cir

SelT.2 g. cap. . Quandoex Beneficio-

ve fecundüm jutis difþoüuonem- Ad

"tht

rum quorumcunq; ere&ione feu funda-

lizc liceat Epifcopo (decernic Conci-

DT

nis,fi idonei

tione aut aliis con(titutionibus qualita-

lium) prafentatos à Patro

v.G

non fuetint , rcpellere. Quéd fiad in-

tes alique requiruntur , fcu certa illis

itzrns

oncra funt injun&a, in Beneficiorum

feriores inftitutio per

tineat, ab Epifco-

frci,

collatione feuin quacunque alia difpo-

po tsmen examinentur : alioquin infti-

tutio ab inférioribus fa&ta irrita fit &

Á Dl

fitione eis non derogetur,

CVII, Ibidem cap. 7, Sciis Confti-

inanis.

Patroni Beneficiorum perce-

MRETT

Q f

tutionibus odiofa & Patrum Decretis

prioni proventuum nullatenus Íe inge-

rant, fed eos Re&ori feu Beneficiato,

QU

contraria funt , quz in Beneficiis Eccle-

füm Q

fiafticis & Coadjutoriis hereditariz füc-

non obítante etiam quacunque'con (ugä,

ceífionis imaginem referünt.

Coadju-

tudise, diftribuendos dimittant.

Epifcoph

t

tor Prelato Ecclefiz Cathedralis vel

Nec di&um Jus Patronaiüs vendi-

Monaíterii cum futurá fücceffione non

li v

tionis autalio quocunquetituloinalios

m )

detut , nifi- urgens neceflitas aut evidens

contra Canonicas Sanckiones transfate

n

utilitas poftulet , causà per Romanum

prafumant; Si fecus fecerint , excom*

"Ia ref

Pontificem diligenter cogniiá, & con-

mubicationis & interdi&ti paenis fübji-

currant qualitates in Epilcopo vel Prz-

ciantut &di&o jurc Patropatus ip

færemoma

,(,O: jure

lato de jure requi(itz.

privati exiftant.

Mfho]

n Ts

CVIIL 8. Circa js Patronatás

9.Circa Peitentiarinm inCachedza-

WWFW

Scff, 14. cap. 12. Nemo . obtineat Tus

liinfticuendumSeff.24. de rcfocm,c;8. .

ro.Cir-

"-

De Z*;þz'/cofdffu,

Y22r

du

xo. Oirca Hofpitalia & alia. pia loca

Jleutes, qui à Confecratore petunt , ut

xcttg,

Seíf.7.cap. r5.. EtSeff. 22, de reform.

ele&um ad ónus Epifcopale fublévet,

li

€ap. $. & 9. EtSeff, 25. cap. 8.

1I. Circa Miffarum celebrationes &

"Unde r, Confectator accepto libro E.

p

vangeliorum; eum apertum, Epiícopis

Cazremonias Seff. 22, in Decreto de ob-

r

Affiflentibus adjuvantibus,nihil dicens,

fetvandis & evitandis in celebratione

impenit fuper cervicem & fcapulas ele-

nislaut

Miffz.

pxiw

8i. 2.Confecrator & Affiflentes Epi-

12. Circa Monzalium Clau[uramSelf.

lp.ljlg

fcopi ambabus manibus caput confe-

ht

2j. cap. 5-

Circa earum Confeffiri-

crandi tangunt, dicentes : Z4ccipe Spiri-

ul

um extraordinarium , eàdem Seff;cap.

tum [anthum.. 3. Confecrator pollicem

1o.

dextrum intingit in facrum Chrifma, &

Yi

13. Circa Predicatores etiam Regu-

caput ele&i inungit, formans fignum

!

lares, Seff. f cap. 1.

"

ug'xï

crucis, & dicens: Ungatur & confecre-

1 4. Circa in Przcedentiiscontrover-

tür caput cuum cziefti benedictione in:

*;nwj»"

ordine Pontificali.

msk*'i

fias etiam. inter R .egulares exemptos,

4« Confecratai,.

Self. 25 . cap. 13.

Chrifmate inungit ambas manus fimul

Qulb

Á

1 $. Circa Vaptias Scfï".;.q.. dereform.

jun&tas ele&i, dicens : Ungantur manus

Matrim. €áp. rc.

ifle, &c.

d*

5. Confecrator benedicit Da-

. N

16.Circa Collationem Ordinum fuf-

culum paftoralem, & benedi&üm tradit

ficienter patet. ex di&is fapra de Ordi-

C

À

electo in manus, dicens : "Accipe Bacu-

nibus.

j

lum Pafloralis Offíicit, wut fes zn COrTigeHs

[

! 17. Circa Sau&lorum Reliquias, lacras

dés vitiis pié favienr, &c, . €&. ldem

imagines, & nova miracula Scff. 2 $, à

E)gii'i

cj

Confecrator benedícit Annulum, & a-

principio in decreto de eadem marteria,

j jnnl'

&c, Plura alia videri poffunt in Conci-

quà luftrali afperfum imponit digito an-

[2

nulari manüis dextre , dicens: Accipe

lio , quz etiam in pluribus locis hujus

PC,KF.'

annulum,Fideifcilicet figoaculum,qua-

operis funt infinuata.

tenus Sponfam Dei, fanGam videlicet

A

QU.ERO V. Quz efl materia &

:&CW'

Ecclefiam, intemerat3 Fide ornatus, il-

forma Otdinationis feu Confecrationis

libaté cuftodias,

3. Confecrator acci-

conf "

Epiícopi? intra quod tem pus abele&ío-

pit librari Evangelicorum de fcapulis

à

ne, & quo die eft confecrandus?

ua

confecrati, & adjuvantibus affiftentibus

j

j

y',m*

veflis ? qua obli

Epifcopiseum claufum tradit confecra-

!l

étum ?

gat;g ? quod ijc-

to tangendi illum fine apertione manu-

J r

. CIX. & r. Ut fciatur materia &

um,dicens, 4ccipe Evangelitm C$ va-

a

forma, referenda eft ex. ipfo Pontificali

de,pradica Evangelium populo tibi com-

[ J

1

ceremonia Ordinationis Epifcopalis.

enffo, &c. ''andem 8. Confecrator con-

j

i

Dum ergo Epifcopus confecratur , ad-

fecratum recipitad ofculum pacis, fimi-.

funt tres Epifcopi; quorum unus voca-

|

liter & Epifcopi Affiftentes dicentesipfi

wdï

confecrato : Pax tibi ;

ui fingulis

a

tur F*mfgcm;ar, alii du? vocantür z4/fi-

Q4q 4434

-reh pon.

U |

m

5

laöi

ZRACZATZUS

AZ. Éxemem .

reípondet; Ez cam fpiritu tuo, . Ex

caufa vcl difpenfatione die Dom-inffä

Qu

his-

ordinaretur in Sacerdotem ,. poflet co-

M 1

m.2. Matetia ptoxima Ordinatio-

dem dic ungi in Epifcopum, quia; utan-

nis Epifcopalis eft didia unctio, uti &

Qu

té probatum eft , Epifcopatus non eft

viqu

manuum impofitio , inco proportiona-

Ordo diftinctusà Sacerdotio.

fopd

biliter (enfu , quo fuprà in Exim. , n.

CX. 35.4- ZEtas ad Epifcopatum re-

tio&e

443. R. 3. Ordinationi Sacerdotis affi-

quifita eft annus ztatis wigefimus com-

Q

gnata efi dïlplcx. materia. Erclocoibiex

pletas , ut patet in lib. z. Deeret. tít,

veranl

"'[1a&, de Sacram.in Com.cit patet, cur

de ele&iorie & ele&ipotcitate.. Et hoc

diiíto

Grzciadhuc validé ordinent fuos Pres-

ideo, quia etiam Chriftus poflexadtum.

qam|

byteros ( fimiliter & Epifcopos ) pet

trigefimum annum pradicare capit,

Dae

folam manuum impofitionem , absque

Qu fint veftes Epifcop?, & quidmo-

hoc quód fit materia cffentializer diver-

fopos

ralter fignificent , vide cx $. Thom.

Anadet

fa, Forma dicx OQtrdinationis lum

fupráExamem. j3.n.33. ad Q,7. Qu

fidiin

:

yerba fuprà adducta.

fit obligatio Epifco

pi» Pa;.e; cx Officiis

lum

- & 3. De tempore Confecrationisita

»

ejus fuprà addu&is.

hii tn

flatuit Concil. Trid, Seff, 7, derefoim..

".. Vide dicenda ad Q; 13. R. 4« n: 124.

u n

€ap. 9, . Ad majorcs Eccle(ias promori

qaomodo Epifcopiantchac füerint cle-

Donug.

munus Coníccrationis ipfra tcmpus.ä

&i

2

irly EF

jute ftatutum fufcipiant : & prorogatio-

g. $. Subje&tum Oidinationis Epi-

nes ultra fex menfes.conce(íIx nulli fu£.

Fm. l

Ícopalis debet habe:e omnesillas con-

fragentur. Et Seff. 23. de zcform. c.a.

du »

ditiones partim neceffitate mediis par-

diai

EcclefiisCathedralibus fcüfuperioribus

tim neceffitate piacepti requifitas, afli-

(Ci)Pus (

quocunque nomine ac titulo. przfecii,

gnatas fapià pro Subdiaconatu ; Dizce-

etiamft fan&tz R om. Ecclefiz Cardina-

V, |

natu, Presbyteratu, addendo tamen , ut

Tufione

les finr, &i munus Confeczationis intra

fit Sacerdotio infignicus, & atatis anno-

Eþifcopu

|

tres meníes n« n fuícepetint, ad fru&a.

rum triginta , habcal('iu-e qualitates-cx».

um perceptorum r«fLitutionem tenean-

ii

Concil Tiid, taditas fupxä- in hog.

tur ; fi intra. totidem menfes poftea id

Exam.n.99,.

i qi

pa(üsu

facere neglxerint ,. Ecclefiis ipfo jure

Quari hic poteft r. an ad Epifcopatft:

fiut privati.

Conlecratio veró (i extra

Ritu;ig;

opertcat lemper affumnere meliorom, de

diüan.ug

Curiam Romanam fiat ,. in Eccleíia ad

quo agit S.D. 2;2. q. 18 - a-3. Sed de

177

quam promoti fuerinpaut in Provincia,

hoc actum efít fäprä Traét, s, Exam. 3*

fi commode fieri- porerit ; celebretur,

lis Ép

n. 2. & leqq.. Secundo. Aniu affum-

At 4tget

Elzec ibi;,; Dies oufecrationis Epifco-

pionc ad. Epiftopatum Theologus fit

fadfm Q

palis debet effe diesDominica,vel INata-

przferendus Jurisperito feu Canonifiz,

lit:um Apofiolo; um , vel etiam. feftiva,

vc]. écontra.

t fity

Qua in re trahic fuus

fi Papaindulgeat,. la patet ex Ponti-

quemque affedtus, — Videripoteft deci-

: üren

Tract,

T

O

zali Romano.. $i quis cx legitima

fio pro Theologisapud Gobatin

Qu

N Si]

N E

p

De Epitopatn,

1227

A

Quinario fcu in Vindiciis Theologicis

Confirmat hoc praxis Ecclefig. Nans

|

d

W

Se&. 16.

Innocentius X. Fabio Chifio Nuntio

QULERO VI. . Quis eft Minifter,

Colonienfi fimul & E

pifcopo (qui po«

üt

ftea fuit Alexander V

vel qui funt Minittri Ordinationis Epi-

1I. Papa) Anno

Af

Ícopalis de jure divino? funtne neceffa.

1647. 8. Febr, conceffit, ut Jacobum de

rió & effentialiter tres Epifcopi ?

la Torce poffet ordinare in Archiepi.

Q

£t.U

CXI. x 1, Probabilius eft qu.öcï ad

fÍcopumEphefinum affiftentibus duabus

veram Epiícopi Confecrationem de jure

Perfonis in Ecclefiaftica dignitate con-

ftitutis; quod & fecit. ItemInnocentius

at

divino fint neceffàrii tres.EpifcoPi, tan-

d

uam Miniftri Ordinarii.

XI, conceflit Daci Franciz Orientalis ac

:

Patetex EpiflolaAniccti Papz adEpi-

"RrincipiHetbipolenfiDomino,Domines

j

fzopos Gallie c, 1. ubi referens verba

h

Joanni Godefride ex familia Baronum.

Anacleti deOzdinatione Abpoftoli Jacobi

dc Gutenberg , ut per.unicum Epifco-

v

fadtà à tribus Apoftolis, fubdir dicens:

pum affiftentibus duobus infularis Ab-

0

Srantem non miniss, quam à tribus 4dpo-

batibus confeerari poffet in Epifcopum,

flolis tantus. fuit. ordinatus. Epifcopus ,

prout & confecratus eft 1686. 2. 9, Dec,

,It)

u

patet. profetló , eos formam inflitueute

ldem moderno Celíiffimo Principi ac

Dominá tradidiffe « non minis quàm à

Duci & Epiícopo Joanni Philippo. ex

tribus Epifcopis Epicopum ordinari de-

Familia Baronum deGreiffenklauAnno

N tr

bere.

Ubi ex illis zsPizuente. Domino

1699- indul(it Innocentius XII.

jüu

claré patet, quód non (it inftitutio Ec-

QU/ERO VII. Licetne Epifcopa-

llh p

clcfiaftica fed Divina feu Chrifti,ut Epi-

rutm defiderare, recu(are, abdicare, &

t

Jj

fcopus ordinerur à tribus Epifcopis,

€o abdicato ad Religionem tranfire?

&.2, Probabilius efl, quód ex com-

CXII. . . 1. Secundüm fe eft lauda«

J2

mi(fione fupremi Ecclefiz Capitis unus

TU

bile & virtuofum defiderare Epifcopa-

Epifcopus alium poflit confecrare, ita

tum, pet accidens veró illicirum & vitu-

A

ut ex inftitutione Chrifti. tres Epifcopi

i

pefabile, |1ra S; Thom. 2, 2. . q. 18f.

aor. n .

fint quidem Miniftri ordinarii Epifco-

patüs: unus tamen ex eadeui Chrifti in-

Declarat boc S.D, dicens: In Epifco-

yidy

ftitucione füfficiat, ut Minifler extraor-

patu tria poffunt confiderari,

uotaonm

frd

dinarius,

"l

unum eft principale & finale, ícilicet

1

(

Ratio a pari :

Ex in&itutione Chrifti

Epiícopalis operatio, per quam atilitati

yf

folus Epiftopus eft Minifter ordinarius

proximorum intenditur fecundüm illud

l

Sacramenti Confirmationis, & tamen ex

Joan. ulc. Pafce oves meas, Aliud autem

MP

eadem Chrifli inftitutione poteft fim-

cft altitudo gradás; Quia Epifcopus (u«

plex Sacerdos per commiffionem Papz

per alios conftituitur fecundàm illud

T

ut füpremi Paftoris Eccleüz effe ejus

Matth, 25.. Fidelis fervus & prudens,

j

Minifler extraordiparius; & ita faàum

quem conftituit Dominus fuper. fami-

M

eít in Sardinia ex commiffione S. Gre-

liam fuam. — T'eitium autem eft, quod

gorii. Ergo fimiliter.

-

Q.3444 44 2

Ccom-

ZRACZAZUS

1228

AZ. Examceu 8,

confequenter f& haber ad iíta, (cilicet re-

cupiens, laudabiliter officium þræcïica-

I

&

verentia & honor & faf

ficientia tempo-

tionis appctit, Poteft camen absque p£z-

EOE

ralium, fecundàm illud r. ad Timoth. g.

fumptione quilibet appetere talia opera

ylium

Qui bene przfant Presbyreri , duplici

facere, fi eum contingeret intali officio

t

honore digni habeantur, . Appeterc et-

e(fe , vel etiam fe eile di

2

onum ad talia

ditte.

Epifcopatum ratione hujusmodi ci-

opcra exequenda, ita quod opus bonum

Nque

cumftantium bonorum, manifeftum eft,

cadat fub defiderio, non autem prima-

Ecdd

uod eft illicitum, & pettinet ad cupi-

tus digniratis. Unde Chryfoft. dicit

null

ditatem vcl ambitionem.

Unde con-

fuper Maith.. Opus quidem defiderare

halcerel

tra Phaiifzos Dominus dicit Matth. 2.2,

bonum, bonum effs primatum autem.

D«d

Amant primos recubitus in ceenis, &

honotis concupifcere vanitas eft. — Pri-

Y Epif

primas cathedras in Synagogis, & fala-

matus erim fugientem fe defiderat, de-

Prtmó

tationes.in foro, & vocari ab hominibus

fiderantem feodit, HacS, Do&or.

peta

Rabbi. Q: antüm autem ad fécundüm,

Oppono: Apoftolus 1. ad Timoth, 7-

[00Y

fcilicet ad celfitudinem gradüs, appetere

ait: Qui Epifcopatum defiderac, bonu&i

leread

Epifcopatum eft prefumpruofüm,Unde

opus defiderat : Sed licet defiderare bo-

tpoad j

Dominus Matth. 20. arguit Difcipulos

nunr opus.

Eteo,

:

Onini

zAd hoc K. S, Do&or

ibidem ad 1.

primatum quarentes;dicens: Scitis quia

üui: f

priacipes Gentiutn dominantar corum ;

dicens : Sicut Gregor. dicit in Pifteralis

d:*t» hOC (

Ubi Chiryfoftomus dicit, quód per hoc

illo tempote hoc dixit Apoftolus, quo

fdleri

oftenéir, quod gentile eft, primatus cu-

ille, qui plebibus praezat, primus ad

lipi d

pere» & &ic Gentium comparatione co-

Martyrii tormenta ducebatar:; & fie

dition

rzumanimatm zítuantem convertit: fed

nihil aliud erat, quod in Epifcopatu ap-

iliquis

appereze proximis prodeffe, eft fecun-

peti poffet , nifi bonum opus. . Uinde

quida

düm fe laudabile & virtmofüm, Verüm

Auguft. dicit 19. de Civitate Dei; quód

a etian

quia ptout eft Epifcopalis a&us, habet

Apoftolus dicens, Qui Epifcopatum de-

Yette,

annexam gradüs celficudinem, prefum-

fiderat; boenum opus defiderat;exponere

Sipe

ptuofum videtur, quód aliquis praeffe

voluit quid (it Epifcopatus, quia nomen

CEu

appetat ad hoc quód fubditis profit,

operis eft, non honoris, . Gracum &*

míi- manifeflà neceffitate imuinente :

propta

enim : Epi quippe fuper, fcopus veto in-

ficut Gregorius dicit in Paftorali, quód

tentiocft. — Ergo Epifcopin gvace, fi ve-

[epllgn;

Tütm [

tunc laudabile erat Epifcopatum qua-

limus latiné fuperiztendere poffumus ci-

Jtolog

rere, quando per hunc quemquam du-

cere t ut intelligat non' fe effe Epifco-

t Ciyi

bium rionerat ad fupplicia graviora per -

pumn, qui praelíle dilexerit, non prod-

jlls i

venire. Linde non de facili invenieDacur,

effe, HIzc ibi,

Ub: S. Thóm, plura.

uz,

2'QU'3 1

qui hoc onus affumeret , preterguàm

aigumenta folvit, quz videant

cüm aliquis charitatis Zelo divinitus ad

: CXIL Bo 2, Liciram eft mo

defté re-

Wt a

lg

hoc incitaretur: ficut Gregorius dicit in

culare Epifcopatum , Superiori tamen

v

Hb.:

Tl)n(

Paítoral;, quód [fa;as p rode(Is proximis

abfoluté injungeuti parendum eft.

Prae-

Tho.ib.2,2.

| ET.

um

-

De E Jpitepata.

1229

(

Probat hoc S.Do&or in Sed Conua

utiliter fubire pexcipitur, pertinax non

ts

eft. Hsc ibi.

ex $, Augaft. dícente: Si quam operam

N

J

vellam mater Ecclefia defideraverit,

Oppono : De B. Marco Hieronymus

T

nec elatione avidá fufcipiatis, nec blan-

dicit in prologo füper Marcum, quàd

dicnte defidià refpuatis. Poftea fubdit:

amputiffe fibi poft Fidem pollicem dici--

x

J0nUO

Neque otium vcflrum neceffitatibus

tur, ut S4cerdotio reprobus haberetur.

Yif

h

vl

Ecclefie præi»onacis: cui parturienti, fi

Similiter aliqui vorum emittunt,ut nun-

dltl*.

(

pulli boni miniftrare vellent; quomodo

quam Epifcopatum accipiant. Sz£/?o -

naíceremini, non inveniretis,

Sed ejusdem rationis eff, ponere impe-

ARU

N

Declarat in c, dicensz In afï'umptio?

dimentum ad aliquid,. & omninorecu-

]

T

. ne Epifcopatus duo funt confideranda.

"fareillud. « Ergo videtur, quód absque

T

Prímó quidem , quid deceat hominem

peccato pollit aliquis abíolute recufare

N

3

(f

appetere fecundüm propriam volunta-

Egiftopatum,,.

"

tem. — Secundó, quid hominem deceat

Utrumque folvit S.Tbom. ibide

ha ad

U ^. faceread voluntatemalterius. Quantüm

3. dicenst. Accipere Epifcc patum non

du

ergo ad propriam voluüntatem convenit

eft de fe neceffiiium ad faluiem, fed fit

omini principaliter infiflere propriz

neceffarium ex Superioris precepto.His

d !

falui: fed quód aliorum faluti inten-

autem, quz fic func neccffaria ad (alu-

jl

dat, hoc convenit homini ex difpofitio-

term, potett aliquis impedimencum lici-

u

DT

ne alterius poteflatem habentis, ut ex

té apponete, antequam fiat przceptum z

U

T

n

iv

fuprà di&kispatet. Unde ficutad inor-

alioquin non liceret alicui tranfire ad

t

dinationem voluntatis pertinet, quàd

fccundas nuptias, ne per hoc impedire-

tlj

[

eliquis proprio motu feratur in hoc,

tur à fuíceptione Epifcopatüs vel facri

j

quód aliorum gubernationi praficiatuts

Ordinis£ nom autetn hoc licerzet in his,

n

ita etiam ad inordinationem voluntatis

quz per fe funt-ele neceílitate falutis,

j

pertinet, quód aliquis omnino contra

Unde B. Marcusnon conrra praceptum

o

Supetioris injunCtionem prezd.&umGu-

egit fibi digitum amputando, quamvis

f

0(1

bernàtionis officium fünaliter. rccufet

eum credibile fit hoc ex inflin&u Spi-

[ild

propter duo: Primó quidem. quiahoc

ritüs fandti feciffe, fine quo non licet

[

repugnat charitati proximorum, quo-

alicut fibi manum injicere, Qioi aucem:

jf

rum unlitati fe aliquis deber exponere

votum emittit de non fufcipicudo Epi-

pro loco & tempore, Unde Auguft.19.

fcopatum, f per hoc intendat fe obliga-

de Civit, Dei dicit, " quód negotium

re ad hoc, quód nec pcr obedientiany

/y

"

juftum fufcipit "neceffitas. cha:itatis.

Superioris Pizlatiaccipiat, illicité vover..

J

2. Quia hoc repugnat humilitati, pet

Siautem intendit ad hoc feobligare, ut,,

quam aliquis Superiorum mandatis fe

u

quantüm eft de fe, Epifcopatum nom

fubjicit. LInde Gregor. dicit in Pafto-

quarar nec füícipiat, nifi imminente

g

ralit Tuncante Det oculos vera eft hu-

neceffitate, licicum eft votum z quia vo--

vet Íe fi&urum id, quod homincm fa-

r

" militas, cüm acL refpuendum. bef, quod:

€cro

Q 3449 394 3;

ia

E

1230

TRACTAÁATZUS XF. 'E,Mmexzz 8,

: d

cere decet. Hzc ibi, Videantur & alia

fc&om (übditoram, in quiäï; non pb-

at

Áiand

argumenta S. Thomz,

" teft proficere; ut omnino defit fru&tus

g

CXIV, z.. 5, Epifcopus tamdiu tene-

de bonis, & labcr (it fupervacuts de ma-

tur Epifcopatum retinere, & curg pa-

lis.. In his cafibus potcftEpifcopus ad

Wt yql

Áiem,

ftorali infifleze, quamdiu poteft fubdi-

Religionem tranfire. Ita S. Thom, ibid.

in c. & ad 2.

/

piis :

tis fibi commiffis proficere ad falutem.

2. Nec poieft curam paftoralem depo.

7 Ratio : Quia deficit finis m

iuncrïs

ad ptt

nere, eligendo quietem divinz contem-

Eþi(copalis, ut patet ex r. parte R. 3.

Aupo

lationis.

itiy

3. Neque propter qüzcun-

ejusque probatione,

ue adverfa vitanda, vel lucra acquiren-

Notanda bic fust verba S. Thom. in

ais vel

iifter

da, ltaS.D.ibid,a,4, inc. — Ubi

fine corp. . Opoitet quàd ficut curam

do f

Primatm partem probat ex eo, quàd

Regiminisaflumit aliquis per providen-

erfe&tio Starüs Epifcopalis confiftat in

tiam fuperioris Przlati, ita etiam per

Tum Pf(

hoc, quód aliquis ex divina diledione

ejusauétorizatem ex caufis pracdictis de-

üitinf

fe obligatad hoc, quód faluti proximá-

« fetàt fufceptam. Undeexrra, de remim-

ipei

rum ipfiftar. Ergo veta elt prima ts

| tiatione dicit Innocentius III. .Si pennas

Mi des

2. Partem probat exemplo Apoftoli,

habeas, quibus fatagas in folitudinem

diaund

avolare, ita tamen ft:ictz fust nexibus

qui ptopter neceffiratem, fabdirtorum

Ti pm(

etiam à contemplatione fututz vitz fe

preceptorüm , ut libéiim non habeas

fR;m luz

dífferti patienter toleraret fecandün il-

absque noftra permifflone volatum: foli

E

lud adPhilipp. r.Ecce quid eligamigno-

enim Papz licet difpenfare in voto pcr-

dler

to, coarétor autem é duobus,defiderium

petuo, quo quis fe'ad curam fubdito-

UüdeS,

babens diffolvi & effe cum Chrifto;mul-

rum adftrinxit, Epiftäga

it tebj

Hzc ibt.

*

j

zurg)(ufïi-picns.

Wentum

tó magis meliüs; permanere autem ín

2

.1

carne, neceffarium cít proptér vos; &

Oppozo 1. Nulli licé

t

:

»

d:&"&,atü pcrfeL

T

hoc confidens fcio, quia manebo, :

&iori cfabfire ad'imperfe&tiorem, hoc

fl cel

énim effec rctrofpicere , quod eft dam-

Dur ',.

3. Partem ptobat ex illo Toan, 10.

Bonus Paftor ponit anima

'fabile, juxta illud Luc.9, . Nemo mit«

X

Tih

m fuam' p*rcj

j 'lmï

ovibus fuis,

tens manum ad aratrum & refpiciens

fs l

m.4. Contingit quandoque

"tcibi

—,l qluxöd

fetrà aptus efl Regao Dei: Sed Status

Epi(copusimpediatur multipliciter pro-

Epifcopi eft perfc&ior Religiofo. Ergo.

i

curare falutem fubditorum, quandoque

2. In operibus grariz nihil debe: e(le

Joteft

otiofum feu (fine a&u: Sed in eo, qui

quidem propter defe&um proprium vel

l"mlmi,*

confcientie, ficut fi fit homicida, vel fi- — ab Epif'cop;uu tranfiret ad Rcligionem,

» 'lürum,v'

moniacus : veletiam corporis, puta,fifit poteftas conferendiOidines,confirman-

Ttattat

fenex, vel infirmus: vel etiam fcientiz,

di, & fimilia Epi(cop,alia facieixdi? eífet

Worapri

que fufficiat ad curam Regiminis; vel

otiofà.

Ergo.

2

Em: Vd e

erism irregularitatis, puta, fi (it biga-

44d 1. negat S. Thom

P quöd talis re-

!üïä,ota l

CCII;:

qus, Qil*'f"q?(lue autem propter de-

ttocedat. . Quod explicat ad 1. di

Per-

PiiWP t

P

*

*

De Efi/?ïoþam;

123

iterató ad alium Epiícopatuni promo-

npü: F

Ferfc&ïääeïïgïolbmm &Epiícoporum

T

T

fecundüm diverfa aticoditur. - IN

1

amad

veti.

1ta S, D,ibidem ad2.

. petfecttonem Religionis pertinet ftudi-

&. 6, Sialiquis propter culpam fitab

l:m;-

gui'al -

üm , quod quis adhibet ad propriam fa-

Epifcopatu depofitus,& inMonafterium

detrufus ad poenitentiam Psragcndam,-

Vib

Iutem. Ad perfe&tionem autem Epifco-

non por: ft iteratóad Epifcopatumrevo-

palis Statüs perunet. adb b:re ftudium

u r

ad proximorum falutem, Et idco;quam-

cati.... llude 7, q. 1. cap.

Hoc-uequa-

M

diu poteft cfIc aliquis utilis proximorum

quare, dicitui: Pracipic S. Synodus, ut ;

' faluti,retrocedetct i ad ftatum Religio-

quicunque de Pontficali dignitite aó

Monachorum vitam, & peenitentiz de-

m

»is veller canfire , utfolàm faz faluti

fcenderit locum, nequ:quam od Ponti-

qna

inifteret, qui feobligavit ad hoc quód

kaS D.ibidem.

.

oitd

Yon (olüm faam falutem, fed etia.» alio-

ficatum refurgat,

UAERO: VIIL Tenenturne Ept-

m

rum procunaret.

Uade Innocent. IHT,

Ícoprad Kefidentiam?

idit

dicit in Decrerali predidtà,quód faciliàs

CXVI, & 1. Concilium Trid. Scf.6..

j

indulgetur, ut Monachus ad Prafula-

tum aícendat, quàm Prafuül ad Mona-

de reforsm, cap. 1. fic ftatuit; Pracipitur

pcnms

Vdiati

charüm defcendat, Sed, i falutem alio-

Epilcopis , ut in Ecclefüis fuisrefideant ;

xbl

um procurare non poffit, conveniens

né grcges (ibi commiffos Mercenat iot

eft; uc fuz faluti intendat-

Hacibi,

more defcrant ,fed ovium fuarum, qua-

hg

d 2, dift.maj, Non debet cfle tine

rim fanguisde eorum eft manibusa Íu-

wl

aüu per (e, conc. ; pcr accidcns, neg.

premo judice requirendus , cuftodi in-

*

Qd ?H'

cumbznt: eu

mceitiffimum fit, non ad-

[iito

- Uade S, T hom, ibidem ad 3. 2it : Eriam

u

miti Paftoris excufationem ; fj lupus

iC

M

(

in rebüs paturalibus. propter impedi-

ovescomedit, & Paflor neícit.Ineodem

mentum füperyeniens potentia r« manet

"

((

bsque actu, ficut propter infimiratem

cop» ftatuitür peena contrz Patriarchas ,.

ij ?u

eculi ceflat actus vifionis, & ita ctiom

Primates, Epifcopos, &c. absquej fla

-mh(*

causá extra Diaccefin morantes,Qua fit

j r

non eft inconveniens , fj piopter cxte-

pena, & cjus quantitas, ibi videator.

,wow'

rius impedimentum fupe: venienspote-

— ftas Epi(copalis temaneat absque actu.

Idem Stavütum renovat Scfl. 24. deve-

[C[?L(äïïi

Yiacibi

form. cap. x, & dcclasar intelligi ctiam

Y

jv

AW

CXV, g. $. Impedimento ecffante

de Épiicopis , qui funt Cardinales. D-i-":

"

uiasd

1

: goteüEpifcopnsiEcratö adEpjfcöpatum

cernit etiam legitimas abfentie cà

i

* affumi, puta, percorre&ioncm fubdi-

Papa; autäMcrmpditano, yel eo ab-

i

Ü

$ roxum, velper fedationem fcandali, vel

fente , Suffraganeo Epifcopo antiqniore

jj

etropolicani ab-

| percurationem infirmitatis,aut depulsi

refidente ( quiidem M

a

il

ji&

(criptis cffe:

j

, ignoranr'iä&pcr*inü*ru&idhem fufficien-

fcntiam probare debebit

*Cïld'r "

nificüm ab

(entiainciderit

tcm, vcletiam fifimoniac fit promotus

approlandas;

€oigcorante , íi fe adlegularem vitatn

propter aliquod

munus & Reipublice

[5

Jfv

Epifcopatu dimiffo tranílulerit, potcrit

Officium , Epifcopatibus ad

jun&um d

[

j

eujus

p

miesee-

1232

TRACHYAZTUS XYF. ïxdm&zä.

gii

niliter füum. gregem deferere. neque

o df

cujis gaufe fünt notoris & interdum

scpentinz , qío tamen in ca(u ovibus

propteraliquod commodum temporale;

fisiy

neque etiam prd'prcraiiqüpd períonale

piovidendum, ne damnum patiantuf.

i

Ibidem faccofan&ta Synodus valt il-

periculum imminens, cum bonus Paftor

audio

iud ab(entie fpatium fingulis annis five

animam fuam ponere teneatur pro Ovi»

QU

busfüis. Siseró.fubditorumfaluti pot-

ofid

contínuum five intertoprum extra prz-

!

ditas caufas nullo pa&o debere duos

fic fufficienter in abíentia Paftoris pet

mortd

aut ad fummum £res menfes.excedere,

alium provideri, tunc licetPaflori, vel

Pcrilzus

propter aliquod Ecclcfiz commodua,

& haberitationem, ut id equá ex causá

CM

fiat, & absque ullo gregis detrimento.

vel propter perfonz pericu

lum corpo-

Alt iv

Ita S. D, ex

Sed hoitatut, ne pet illius temporis fpa-

faliter gregem defetene,

M4

quo inSed Conttaid probatur fic: Epi«

tiam Dominici Adventüs, Quadra geü-

Kati«

mz, Nativitatis, Re(ur£ectionis Domi-

ícopi funtSucceffores Apoftolorum:Sed

fipee

ni, Penrecoftes.

Item Corporis Chri-

Apoftolis mandavit Dominus Matth.

fy'ecialin

10. Sivosperfecuti fuerint in una civ'i;

fti diebus, quibus refici maximé & in

ein]

Domino gau

dere Paftoris Præfentiä oves

cate, fugitein aliam. — Ergo

fim dic

debeant, ipfi

ab Ecclefiá fuà Cathedrali

Opponuo : "Talis Epi

fcbpus fugïc.—nsdi;

ln

cetut Mercenaríus, & don veréPaftor

allo pa&o abfinc, nifi Epiícopalia mu-

Jmi

aia in faa Dicecefi eos alió vocent.

(Joan.10.) quia videt lupum veniénrem,

& dimittit oves & fugit.

frttoy

Eum, qui oppofitum facit, declazat

p

ac pro

Ad boc SzT Bom; ibid. ad r. ait: I

lle

ibidem peccati mottalis reum,

. i

£atà temporis abíentiz fructus non fa-

tanquam Mercenaiius fugit, qui com-

ti$iyi

cere füos , nec cutà confcientid eos fibi

modum temporale vel etiam falutem

9 POI'fc

corporalem fpiritaali falutiproximorum

detinere polffe, alià etiam declaratione

yetedg

non (ecatá, renovatque fimul alias pee-

præponic.

Unde Gregor. hom r4. in

hia

nas

Vide ibidem. lIbi etiam decer-

Evang. dicit : Statein periculo ovium

iif

non poteft, qui in eoquod ovibrs pra-

nit, Curatos inferiores non po(fc abeffe

ii

À fua Ecclefía , nifi cau(a per Epifcepum

eft, non ovcs diligit, fed lucrum terre-

n

orobat& & rcli&o idoneo Vicatio ap-

numquarit; Et ideo opponete fecon-

quiciq

tra periculum trepidat, ne hoc, quod. i

ptobato, ab ipfo Ordinario, cum drcbitqa'.

O

mercedis affigaatione,

ligit, amitar, llle autem qui ad cvt-

licus Do&or z.z;

tandum periculum recedit absque de-

Tatut

CXVil. &. 2. Ange

Ticto g

ttimento gregis, non tanguam Merces. ,

q. 18f.2. $- quzrens , an Epifcopo li-

Pa(f[ q 1

Ceat propter aliquam perfecutionem

nariusfügit, Hizcibi, Uade nega- &

tur ant.

2,Epi

sorporale

m deferere gregem fuum ;

U: eq

ci fafficienter

Idem Angelicus DoGt.i

bidem q. 1 84.

R efolvit quód non; nifi

WUN

peralium providere poffit. Ubi ubdi-

2.7. ad 1. inquit : Apoftolus dicit :

Scio & abund re.& penuriam pati , ad

?'gentum

totum (Glus(ait)exigit Perfonz Pafto-

hoc autem. maximé tenentur Epifcopi,

Waj

risprafentiam, gon debet Paftor perío-

quo

De Epifopatu.

233

q

quod omnia fþä'p,mxhonoxe Dei &fía-.

aliis Apo&blis ciix:' t: Ecce nos teliqui-

i

Jutefui gregis contemnant , cüm opus

mus omnia, &c, Ergo.

*

p

faetit,vcl pauperibus fuigregis largien-

1. 1. dift, min. Requiritur effentia-

Yi |

ii

do, vel rapinam bonorum íuorum cum

liter, neg, ; Inflrumentaliter, conced,

B

ga

udio fuftinendo, 'Hac ibi.

Unde S/Thom. cir.a. 6,ad z. ait: Per-

u

fectio Chriftianz vite non confiftit ef-

" QUVERO IX. Licetne Epifcopo

1

poflidere proprium ? tenernrne. fub

fentialiter in voluntaria paupertate, (cd

14

voluntaria paupertas. inftrumentaliter

j

mortali bona Ecclefiafticaerogate pau-

eribus?

operatur ad perfe&tionem vitz, Unde

n !

CXVIIT, g. z, Epifcopi nontenen-

non oportet, quód, ubi major pauper-

W

D

tur vivere (ine proprio, Jta S. Thom,

tas efbibi fit major perfe&io: quinimo

,;- 2- qo ;-[Sïs,ka.*G,

poteft effc fumma perfectio cum magna

1]

opulentia, Nam Abraham, cui diGum

n

- Ratio ejusin corp. Ad ea, quz fuor

fupererogationis, nullus tenetar , nifi fe

eft Gen. 17. Ambula coram me & efto

Mzuh |

fpecialiter voto adftringat. Unde Au-

perfectus

ibi,

j lcgicqr"fui(fc diyes, Hac

,mciviw/. :

ïguü;in.EPi&. ad Paulinam & Armenta-

rium dicit: Quia jam yovifti, jam teob-

2442. S. D. ibid. dattres explicatio-

nd

nes

1. Ex S, Hieron. verba Chrifti

ftot

flirinxifti;aliud tibi facere non licet. Sab-

fimó 3 Sed. vivere absque proprio eft fu-

intelligi myfticé, ut non poffideamus ;

qceti

&c.,ideft, ut Predicatores non inni-

pererogationis , non. enim cadit fub

rzcepro fed fub confilio : UndeMatth,

rantur principaliter. fapientig- & elo-

il

19. cüim Dorninus dixiffet Adolefcen-

quentiz temporali. .2, Ex S, Auguft,

j

ti, Si visad vitamingredi, ferva manda-

hoc Dominum non pracipiendo, fed

ii ?

t2, poftea fuperaddendo fubdidic:Si vis

magis permittendo dixifle Difcipulis

qyort

perfe&us effe,vade & vende omnia;que

accepruris fumptus vitz abhis, quibus

Mu

habes, & da pauperibus: Epifcopi au-

ptedicabunt. Unde fubdit: Dignuseft

grium

tem in fua ordinatione fe non obligant

enim operarius cibo fuo,3. Ex S. Chry-

j W»

adhoc, utabsque proprio vivaht, nec

foft, , u intelligatur, illa Dominum

! vet

ex neceffitatead . poftorale officium re-

pracepilfe Di(cipulis quantüm ad illàm

u

guiritur fine proprio vivege. Ergo.

miffionem, quà mittebantur ad przdi-

luod !

- Oppono 1. Epifcopi affumuntur ad

candum Judzis; ut per hoc excirarentur

h

ftatam perfe&tionis:Sed ad . perfe&io-

ad confitehdum de virtute ipfius, qui eis

W

nem trequiritur volüntaria paupertas;ut

absque fümptibus provideret. Ex quo

; Mmtyd,

'patet ex addii&tis Chrifti verbis. Ergo.

tameti non obligabanturipfi vel Suc-

14

3 Epifcopi tenentlocum Apoftolo-

ceffores eorum,ut absque propriis fum-

tüm: Sedhis Dominus Matth. 10.pre-

ptibus Evangelium praedicarent. Nam

1(].131'

cepit : Nolite poffidete attim , neque

& de Paulo legitur 2. Gor. 1 1. quodab

dICK

afgentum, neque pecuniam in Zonis

aliis Ecclefiis ftipendium accipiebat ad

Jl

?

tü h

przdicandum Corinthiï;: & fic patet ,

l

[:

ytftris, Unde & Petrus päd' fg & pro

Rrtrrcx

x

v

TR ACTAZTUS XF, Eammmx 9.

1134

quantüm autem ad id; quod perfettie:

quód aliquid. poffideba: ab aliis fibi

mniffum. Hzc ibi ad 2.

&

nicongruit, magis confirmatur. Sicut

p

m

s. 2 d fecundamQuafiti partem far

difcipulo,cüm admagifterium pervene-

du

fuíé data eft refolutio fuprà de dominio

rit, non congruit quód fit auditor,

Tortem.

Clericorum Tra&, 3. Exam, 2.n. 53.

congruit tamen fibi,quód legat & me-

ditetur;etiam magis quim ante, E:go

NIf

Videetiam fuprà de-eleemofyna Tra&t,

CXX.

kquam

7.Exatn. 6. n. 89

uid feutis de voto obedicn-

gieht; o

QU.ERO X, Religiofiad Epifcopa-

tig Epifcopi Menachi? 2. Quid dé

infimot

tusaffampti tenenturne ad. obíervan-

Paupertate? Quia jura dicunt, quear

lacra ordinatio de Monacho Epifco-

itgidm

tías Regulares ?

(X

CXIX. x.ille, qui de Monacho fit

pum facit, velut legitimus hares patet-

u dc

Épicopus, abfolvitur àjugo monafticae

nam fibi hereditatem vendicaudi po-

fütum

profeffionis, non quantüm ad emnia,

teftatem habet. 3. Quid deteftamenro

AAd bac S.'Thom ibidem ait: 244 1.

4 Bd

fed quantüm ad illa, quzOfficioPonii-

lz De

ficali repugnant. Ita S. D. 2« 2.q: 185*

quidem, per accidens eft, quód Epifcopi

.

a. 8.ad 1. non veró quoad illa,qux non

rcligiofi obedise Pralatis fuorum . Reli-

impediunt, fed. magis valent ad perfe-

gionum non teneptur,quia fcilicet fub-.

QUE

&ioniscuftodiam, ficut eft continentia,

diti effe defierunt , ficut & ipfi Pralati

gurill

R eligionum : maniet tamen adhuc obli-

ptps

paupertas,& alia hujusmodi,unde etiam

p

manet obligatusad portandum habitü

gatio voti virtualiter , ita (cilicet ,quàd

OX

fux Religionis, qui eft hujus obligatio-

fi eis legitimé aliquis p;æäcæremr,u[w—

LT

tiis fignum;ut explicat S. D. in c. fub-

dire teperentur , inquantüm tenentur

obedire StatutisRegulz per modum

Dotjg

dens, quód qua Officio Pontificali re-

VUpplen

ugnant , fint folitudo, filentium, & a-

predictum , & íois Superioribus , ii

lm ]

lique abftinentiz,vel graves vigiliz.ex

uos habent. De euo vide fupra de vo-

quibus impotens corpore reddereiur

tofolemni Tract, 10. Exam. 3. m 47.

Aniing

ex S. Thoma.

Pt

ád exequendum Poutihcale Officium,

Rl

RatiaS. Thom. ibidem: Status Re-

JAda. ait: Proprium autem nullo

n N

ligionisad perfectionem pertinet,quafi

:

modo liabere poflunt; non enim pater-

quadam viaad perfe&ionem teridendi;

nam hzreditatem vendicant quafi pro-

£O

priam, fed quafi Ecclefig debitam.

gauüsl

Status autem Epifcopalis ad perfe&tio-

li Pri

dem pettínet, ranquam quoddam pet-

4dd3, inquit; Teftamientum autétit

ttfer

Íc&tionis magifterium : Unde Status

nullo modo facere poteft , quia fola ei

Leligionis comparatür ad $tatum Epi-

difpenfatio committitur rerumEccle-

&C £

fiaflicarum, qu& morte finitur, ex qua

Topati

Ícopalem ficut difciplina ad Magifteri-

üm,& difpofitio ad perfe&ionem.Su/-

incipitTeflamentá valere ; at Apoftolas

lus Iar!

fomio: Scd difpofitio non tollitur perfe.

dicit ad Hebr, 9, Si tamen exconcellio-

ttYit j

Gione adveniente , nift forté quanrürm

he Papz Teflamentum faciar, non intl-

i en

ligitur x ptoprio facere "Teftamentum,

Cuf,

adid ; in quo pe,-fe?igþi)reyugnat?

"

M,V! f

De Efi/iafaäu.

1235

!t

(ed Apoftolicá a

u&toritate iptelligitur

Matrimonii depofiio, vel ttanslatío

t

eflas fuz difpenfario-

Epifcopi,Diccefium divifio vel muta-

j

effe ampliata pot

tío; Statntum conrra univer(ales Leges

li

nis;ut ejus difpenfa

tio poffit valere poft

aut confuetudines Ecclefiz,vel etiam in

mortem. Hzc ibi,

T

prejudicium jaris Ecclefiarum inferio-

m

QU.ERO XI. Peccantne Epifcopi,

rUm causámaximá non urgente. Quía

d

& quàm graviter,fi ordinent, confir-

ment , confecrent Chrifma aut Oleum

ut ait Gloffa in cap, comffitutus , verb,

^

il d

[

quocnnqne.dr Relig- domibus. Solins

qUW

infirmorum in mortali? quz difpofitio

sequiritur, ut fine mortali miniftrent?

fupremi Principis eff per plenitudi-

P' (

CXXL Ad hzc omnia R,fuprà in

nem poteftatis poftulante causá publicá

u

ua&. de Sacramentis in Commnni;, ni-

uni apferre,C3 alteri dare

i

UARO XIII. Potcítne & debet:

mirum Tract. a 1, Exam, 4 n. 37 R-

m

4. Et deChrifmate & oleo ibid. poft

ne in Ecclefia effe aliquis Supetior fupra

nb

Epifcopos,nimirum Papa? & quomodo

R, 7.De difpofitione vide ibidem n, 28.

Epifcopi & Papa eliguntur?

PPIM,*

ad Q. 8.

HRM

QUJERO XIl, Quomodo intelli-

CXXIIL m« r.affirm, ad 1, patt,

(

i

cum Ang. Do&ore in Supplem. q. 4o.

Pfälw

giturillud axiomaCanoniftarum,Quod

art.6.

potcft Papa intota Ecclefia , id etiam

(

potcft Epifcopusin faa Dicecefi ?

RatíioS. Thom.ibidem, Ubicunque

a

funt multa Regimina particularia ordi- -

Wi

CXXII. . Habet varias explicatio-

nataad unum, oportet effe unum uni-

nes. 1. intelligitur de poteftate Otdinis,

gl

y

non jurisdi&ionis. Uinde $. 'Thom, in

veríale faperilla , quia aliàs non poffet

o

effe colligatio ad unum; Sed Ecclefia

bu

Supplem.q. 40.Q.6.ad. 5,ait: Omnem

2&um hierarchicum;qüem poteft facere

eft unum corpus;funique in €a plura

i

particularia Regimina particularium

M

Papain miniftratione Sacramentorum,

Ecclefiarum Epifcopalium. Ergout il-

poteft facere Epifcopus, 4. Cum depen-

dentia & (übordinatione ad Papam ve-

la unitas confervetur, debet elfealiqua

| Wl

pet

eftas univerfalis fuper poteftatem

lut adSuperiorem. 3. Deordinaria &

Epi

fcopalem, & illacft poteftas Papa.

»p^

communi gubernatione, exclufis illis

M i

ij

caufis majoribus,que in fignum fpecia-

Et qui

banc poteftatem negant, dicun-

j

-u

tur Schismarici, quafi diviferes unita-

IW

lis Privilegiiac fapreme poteftacis funt

tis Ecclefiz.

refervatz: Papz & Ecclefiz Romanz.

nibus Apoftolis

j P

Hzc enim prima eft & DicecefesacEpi-

&:. 2, Quamvis om

j

.,clf'

data fit communiter pot

eftas ligandi&

J n

Ícopatus infcriores divifit, iisque vices

folvendi,tamen ut in h

ac poteüatc otdo

fuas largita eft, eorumque Pralatos wo-

j

cavit inpartem fua follicitudinis ; non

aliquis fïgniücatetur ,

primó foli Petro

data eft, uc oftend

atur »

quöd ab eo in

in p

lenitudinem poteftatis,

debeat defcendere 2

x

. Cau

fz majores refervats foli Papz

alios ifta poteftas

i dixit (ingulariter;

a

grop

ter quodctiam E

9ne

&

&lþtï Y, g

difpenfatie in in?pcdigncntis

R

rrrrrr à

üunugsi

ZRACZTATUS

XF.P Éxameng. -

iig(ïb —4

€onfirtta Fratrestuos. És Pafce oves

&iofï»m

Qua ibi videantur.Item quàd ään.emïüe |

táeas,id eft/loco mei(ut dicit Chryfoft)

offit judicari tifi à folo Deó, ibidem.

qritti

bl

Prepofitus & Caput eftlo Fratrum , ut

Quód fit. folutusà Legibus humas

ipfitein loco meo affumentes , ubique

nis quoad vim coetcitivam Tract, 6. E-

dettton

tetrarurá te in Throno füo -fedentem

xam.j.n, 82.De ejus poteflate con«

lis Cle

pradicent & confirment. ItàS, D.a. €.

dendi five Eccle(ia(ticas fiveciviles Le-

p

cit. ad i,

"

ges. Íbidem n. ;4. A poffit civiliter

ldef

B& 3. Papátus feu Priniatus totius

difponere circa Regna & Provincias a-

tihcl

Écclefi jure Divtao nimirum à Chirifto

liorum Principum, eciam feculariumt

D7

fuic translatus inPettum & Succeffores

ibidem K. 3.

foni

ejus, Uinde Papa dicitur Pater Patrum

'CXXUV. g, 4.fro diver

Grate fe-xxf-'

itisfi

àGrzco Papos, Ordinarius Ordinarto-

porum Epifcopi & Papae divetfimodé

Mitliri

tum, Caput omnium Dignitatum &

fuerunt electi,

tini te

Ordinum Hierarchiz Ecclefiafticz.

Declaratur i, de Iäpifcaþi;f Singuü

tl

Itade Petro.patetexChrifti verbisad

Apoftoli habuerünt jus conftituendi E.

ftocid

ipfum , addu&isex S. Thom. in-K. 2.

pifcopos : Apoftolis defun&is hocjus

LO

quibus addenda fuut illa Matt, t6.

manfirinSuccefforibusS.Petri, quorum

fetibdf

Super bauc. petram adificabo. Ecclefam

partim tacito partim expreflo confenfi

intati

tmeanis C portainfevi uon pravalebunt,

contigit , ut poítea prolocorum & temi«

Pm'tf,»giz'

&c. Qu& idetm probant de Succeffori-

potum diverfitate fuetint áPlebe nomi-

hi

W

]

bus Petri, cüm enim Ecclefia fít vifibi-

nati ,à Clero ele&t, vcl econtra à Clero

lm

lis(ut probatum eft fopràde fideTra&,

nominaii, 3 Plebe eledi: interdumá

if

2. Examen. z. ri, 18.)debet liabere vifi-

Plebe &Clero firul;ut patet in ele&tios

N()Hy

bile Caput,àquo vifibiliter repatur ac

D f

&e S, Ambrofii.Tempote CaroliMagui

cuftodiatur, ut porte infeti non praeva-

(qui vixit Anno $c0.) jus Cleri &

h)ma]o

leatit adverfüs earn, à quo ovesetrantes

Populi fuit translatam iaImpefatocem,

Q

doceantür, & àd Ovile reducantur.

ab Imperatotibus denuo in Plebem &

ii

Hoc vifibile caput Ecclefiz ánte fuam

Cleram 5 Tandem fub Clemente V, ;qui

NY

Afcen&onem erat ipfe Chriflus , poft

fedit Anno 130j. & feqq. translatim

Q

cam Petrüs & Succeffores ejus.

Imó

eftin Collegium folius Cleri : Poft Cle-

EEE

Synagoga habuit vifibile Capttnimi-

menteta aliquiR eges à Sede Apoftolica

Cübm

fum.Summum Sacerdotem, cut ergó

irerum impetrárunt privilegium Epi-

eng

non etiam Ecclefia, utpote per Synago-

Ícopos nominandi, cligendi,Papz infti«

dEatur.i

gam prefigurata.

tuendos offerendi , vcl dato annulo. a€

QU

De Paps variadicta funt fuprd deFide

potre&o baculoinveftiendi. Hoc Pri»

Efdff[a

&it. Exam, t. n. 19. & feqq. quód. ni.

vilegio adhue ütuntur KegesHifpaniz,

C

tnirum fit RegulaFidei , quàd uttalis

Galliz,Poloniz , &c. (ine tamen dicta

L Atcl

&hon poffit ertare,quàd fit fuprà Conci-

iüveftituta,

Verüt Gaflares R omani

x

4m ele«

f

ium , quód ejus tïcGoxfgi'lxi'a;omocareü

pofiConcordata Gcrmaniæ liber

&life

à &iqa

2 — N ïþz/ckofätä. i

1237

AU

- Officium. Dignitas eft rerum Eccle-

äiofiä—reï'inäüupt Collegiis Canoni-

il

corum.

fisflicarum adminiftratio habens ad-

jen&am jarisdi&ioner,utPraepofiture,

m

Declavatuy 3. de Papa: Similitet ad

6;4

ele&tionem Papz olim concurrebat fo-

"Decanatus, Prioratus apud Dominica-

T

li

lus Cletus populusQue Kornanus, Sed

E

nos & Auguftinianos, Guardianatus a-

pud Franciteanos , Re&toratus ägud Je-

lt)

li

ofleaCarolo Magnoob rmagna ejusin

i |

:

cclefiam merita datusn fuit Privilegi«

"fuitas. - Perfozatus efl prerogativa qu&-

dam ín Écclefia fine Jurisdidione, ut

(int 4

am eligendi Papam, ut patetin cap. 4-

driauus. 32, dift.£3. Quód autem Pet-

dam quis prz aliis habet digniorem Ío-

fiti

cüm velfedem in Choro,Confeffu, Col-

Íona fzcularis per privilegium fit capax

legio, in ptzcedentia,in ferendo faffia-

d

jütis fpiritualis, patetin jure Pattonatüs

Á

fecülaribus conceffo. Vetüm qaia expe-

gia, &c« Officium eft adminiftratio re-

rum Ecclefiafticatum fine jurisdictione:

tientià tefte inprimis eligentium multi-

imperatofrum

fic in Ecclefiis Cathedralibus Sacriftz,

tudo, goftea veró nimia I

Cuflodes, feu' "Thefaurari,ut vocant ;

iil

potentia electionem Papz Ízpe valde

fiin Sab-Cuftodes, aut alios eis fubor-

[

turbabar, tevocato privilegio (uti pro-

j

ptet abufum & ob publicarn utilitatem

dinatos non habeant veram jurisdi&tio-

](I()

nem, Officium liabent, fed non Digni-

nlenli

(7]

fevocari potel*; ut conflat ex Titul..de

tatem, - Verum tamen eft, quód hec

*

Ts

Privilegiis)Papa &Concilia Generalia

f

hos jus dederunt folis. C-tdimalibus

duo vulgariter pro eodem furantur,

Hocptauotato

aM

tempote Ale&andri L. qui fedit Anno

it6o, & íeqq.

xitti

du

Nota, quód quamvis ín aliisele&tio«

Curdiaalatus,

]Mi

tiibus fufficiat (ut quislegitimé ele&us

fit) majot & fanior eligentium pats,ele-

$.. ad fingula: Cardinales (confide-

du

tande etymologiam nominis) íünt

(

€&io tamen Papz ut fubí(iftat, debet ha-

nz, n

4

bete diias tettias, feu duas partes; Col-

quafi Cardmes Ecclefie Roma

m

n

$

gitat. D

equi-

legio in ttes partes divifo,

quibus ílla volviur & re

r

Yi

büs Concil. Trid,Seff, 2$, de reform.

il

'' Quomodoante ele&ioriem Cardina-

1

fr

óilio apud

les includantur €onclavi, finguli per

cáp. 1. ia fineait : Quorum con

ii

Saniiffimum Romanum Pontificem cim

Cubicala & Cellas, & que folemnitas

jo nit4A-

Pofïolifi

Romz fiat cuti Papa noviter ele&o,vi-

univer[alis Ecclefta admanifivat

ii

am wir-

deatur in aliis AA,

tur nefas videripotefl, non iis et!

t

pibus, ac. vivendi

fcip!m;i

nnulü 5

QUARO XIV. Quid cenfes dealiis

PTR in/;;g

Ecclefiafticis Digrittaibus vel Officiis,

£os fulgere, qta

meritiomnium in [eocn-

d

loscomvertant, Ex Seff. 24. cap. 1« Ge7

v. g. Cardinalatu, Pattiatchatu; Prima-

ii(pzni?;

cecnit, ut Komanns

Poutifex €x ofunibtut

1654;":4"3

tu, Atchiepifcopatu ?

CXXV. Ante R. nota, differenriam

Chrifliagitatis matt

uibus lc& g?mwjäi

jiton

dinales adfcifcat.

efe inter Dignitatem, Perfonarum & — Car

Cardi-

'[jm i'i:'

Rrrirfr j

iv

$138

;7'&.467./17'(?6 XF. Examem $.

5-

Pufi $

putite

Cardiaalatus non eftOrdo fed/zcum-

precft folàm uni Utbi; Vel,

quia ïxæ&

Urbseft Caput aliarum Epifcopos ba-

m

di«n. fe cf vantüm nomen Officii, fubt

Adi

cnim Confillarii Pape. Et licét non

bentium, dicitur p:zcffe uni Provinciz,

ini at

omnes Catrdinales(int. Epifcopi, fed /»

puta , ex plaribus Diaecefibus cenftitu-

tz. Paruarcha veró. przeft pluribus

aqui

wis Titulistantüm Cardinales Presby-

i

nl

teri, vel Diaconi vel Subdiaconi, atta-

Proviscits, & Archiejiícopi ejus potee

men ratione Officii, vi cujus funr pra-

d

nï.ïïi [uncfubjc&ti,

Ddor

fe&i utilitati totius populi Chriftiani ,

Peinatus.

quaArd

prazcedunt omnes Epiícopos,Archiepi-

Vinti

Primates, à quibusdam Parriarcha

fcopos & Patriarchas, cüm hi folüm

lrovin

unius privatæ Patri&e curam g'cranr.

diii, (unt aliqui &rchicpifcopi poten-

dum«

Creantur Catdinalesa folo Papa, qui

tiores, qui Metropoles regant , ut ín

corum numerum pote(t augere vel mi-

folicu

Hifpania ToletánusinUngaria Strigos

tijis

nuere. Habent tamen lipperator &

nienfis,in Germania nunc Salisburgen.

Tif

alii Reges jus nominandiPapz quzdam

fis , olim Magdenburgenfis, — Primas

& Patriarcha minüs principalis in effe-

faj

"

qualificata Subjeda pro Ca:dinalatu,

l

&ltuntur rubeo colore ad conteftan-

&u nihil differunt ; ed folo- differuat

Plra

dum fe pro RomanaEcclefia fanguinem

titulo

t

(ubi neceffe fuerit) profundere paratos

D

effe.

Inter cztera eoram privilegia

Arcbz'cfz'fcofatm..

[

(qua in aliis A A. videantur)dicitur effe

CXXVIL z4rcbos eft nomen. gta-

& hoc confüetudine introdu&tum, ut

q

cum , latiné. fignificat idem ac Primus

bt

fi quem ad fupplicia ductum , pileo vel

vel Prisceps. Unde Archiepifcopusett

tolrct

Princeps Epifcoporum , qui communi-

vpiïe tcgant,iflibcrcturq

a

ter habet fub fe alios Epifcopos, qui di-

(iibos

Patriarchatus.

cuntur ejus Suffraganei , attamen valde

differunt ab illis Suffraganeis quos non-

Vg

CXXVI. Patriarcha eft nomen gre-

Vs

cum,latiné fignificat idem quod /s-

nulli Germaniz Epifcopi habent im

16

mus fcu Princeps Patrum, In Jure Ca-

pontificalibus Vicarios, qui funt titu«

lares folüm Epifcopi, titulo defumpto

1. d

nonico quidem non differrà Primate,

J d

ufus tamen obtinuit, ut quatuor nomi-

ab aliquo Epifcopatu fito in terris In&-

7771

nentur Patriarcha principales,nimirum

delium feu quas infideles, v. g. Turca,

occupárunt. Vocatur etiam Metropo-

[ :f

Alexandrinus, Antiochenus , Hiero-

Exquo

Ío

]ymitanus; Conftantinopolitanus, Et

litanus, denominatione defumpta à fua

Refidentia feu Metropoli, quz eft prin-

difpcnf;

erPapz indulgentiam velinveteratam

cipàlis Civitas totiusProvinciz,fumene

cfi, f

confuetudinem adhuc quatuor minüs

princi

pales, nimirum Aquilejenfis, Ve-

do partem pro toto,

Archiepifcopus

p

fetus,

A& hiopie & Indiarum. Patriar-

eft ordinaríus & immediatusJudex fua»

l

cha eft majot Archiepiícopo, hic enim

rum Suffragangorum ;. attamien po-

4

z

Es

1239

De Epifeopatu.

eis fobje&i Judex com-

ARatio 1.p. Mattimoafum non poteft

pþfi» Sxxffrsgan

in Sacramentorum Miniftris: habere

M

muniter nonc&,

nift pet agpellntio-

caufam füa pmhibitionis,uiü propter

i

xcm.

K

Archiepifcopis ('ut

i & Pauiarchis,

ufam ejus; quía nimiram ille Sacramen-

terum miniflris repugnat : Sed Matti-

lt

imà ex fpeciali gratia &

privilcgio eti-

pïfcdpis, uti B

amber-

monii níusillís, qui funt in Íaeris , 10f*

u

am quibusdam É

eft prohibitusjure Divino. Ergo nec

genü,&c.

-) conv

enit etíam ufus Pallii à

PW« |

cat plenimdinem

ipfüm Matrimonium, . Major eft clara.

Papa dati,quod fignifi

Piftoralis& Archiepi

(copalis Officii ,

Min, ptob, Ecclefia Sacerdotibus gre-

folüm diebus

cisahte füam Ordinationem conjugatis

quoArchie

pifcopus certts

& intraEcc

lefiam (id eft, intra. fuam

permittit uf(am Matrimonii ut licicum.,

NT

ut nemo negat : Sed fi ille ufus effet

Provinciam) uti

poteft, Extra Provin-

J

Privilegium A po-

jure divino prohibitus , Ecclefia non

ciam eo üti poteft per

M

&olicum accedente. li

centià Epilcopi;

petle: eum pcrmiztercxmlicimm, quia

Lt

liena;ad exercenda

cujus

«

eít Dicecefis a

nihüpotgft contra jus divinum. Er-

o

Jrpitr

Pontü

ficalia ; & confeníu Archicpifco-

J

Notanda híc eft differentia inter Sa-

pi; (cujus eft Provincia

)an usum Pal-

v

cerdotes ac Levitas Veteris & Novz Le-

hii

2

Plura híc dicí poffent de Archidiaco-

gis; Nam de primis habemus plura

Seripturz loca , quibus Deusjubet eos

no, Archipresbyrero , Decano, Pleba-

ab uíü Matrimonii abítinere tempore

no Parocho, Íed hæc vide in Canoni-

ífuz vicis: de Sacerdotibus autem &

0

" UZRO:XV,. & ulimé: Coti-

Levitis Novi Teftamenti, nullum legi-

nl

batuscftne jure divino vel Ecclefisfti-

tur in Scripturareftimoriium,quo idem

J

eis pracipiatur imà plures in oppofi-

n

cofacris Ordinibus annexus?

tl

CXXVIH. g. Calibatus facris Or-

tum fünt Conciliorum & Patrum ati-

thoritates, quas adducit Gonct, cujuseft

qmdt-

dinibus non cft annexus jure Divino.

] u

hzc do&tina, Nec refert , quód . Dei

4. Sed tantim Ecclefiaflico, 5, Et valde

gtf

convenienter.

praceptum reïpe&u Sacerdorum & Le-

n v

éiS.Thom.

vitarum Vet. Teftam. fitinorale & fun-

z. €3 2. Pars docetar elar

y u

datum in ipfà Virtute Religionis & pu-

4.2.q. 88. a. 11.in c, dicente ; ANez

[ pm

(

eff. effent

ialiter aunexum debitum conti-

ritate, quam in Z4iniftris facrofancta

aentia Or

myfteria requirunt,

Nam hzc folüm

ii

dini facvo fed ex flatuto Eccle-

Ti

ia :eft. atttes e[fentiale ffatui Religionis.

congruentiam , non neceffiratem indi-

cant,cüm nullam ex natutra faa in-

M

/

ExquoS. D. probaribi , Papam pofíe

gill

difpenfate ín voto continentiz Ordinis

decentiam , cultui divino repugnan-

tem ufus Matrimonii babeat , & quam-

l

d

facri, honautem Religionis, ut dictum

vis aliquam haberet, ex hoc folüm pof-

f

eft fuprä/Tra&. 10. Exam, 3. n

facros

(

4T-

fet colligi, teneti jure divino

h

J

emi.

gxftlü'

"d

j

Fu

u l

b

124&3 :

ïRäCfATU& X?: J Lonch 8,

homines ab ofa' conjugii abflinere eo

3:Piaceprum natutale eft. Gen, —'I;

; g

rempore., quo funt Altari miniftraru-

traditum; Crefcite & multi

El—i,'cra'tiïiniï &35

aol

rn

?

*

quo etiam tempore Gizci (exem-

rcplete terram,

iiqu

ploSacerdotum & Levitarum. Veteris

"d g, R. int

.

el!igi de piis jp*'ulie,r;w

"Eeflamend ) ab Uxoribus 'ab(tinent.

bus, qua erant in comitatu , Ápoftolo-

E

iab

Jta di&us Auctor. . Er fic quoad hoc

xut , miniftrantes illis; , ficut legitur

€ft. paritas,

de illis, quz Chriftum fequebantur. ,

jj

Tient

2. Pars patet ex Trid, Seff, 24, Can,

eique de fuis facnltatibus miniflzabant,

:8» fic definientez Si quis dixerit , Cle-

Certum. enim efl , quod. Apoftoli ( &

6t

ricosin lacris Ordinibus conftitutos,

qui plures prater Peuum ; de quo fo-

dàpo

vel Regulares caftiratem | folemniter

lo id conflat , uxorati, fuerint) dercli-

lolus;

tofeffos poffe Matrimonium contra-

querint uxores falem quoad therum

m a

À

ere,Donobflante lege Ecclefiaftica vel

& commercium conjugale, quöd'Pat;;

tot d

& (tiy

yoto, anarthema fit,.

tum ex illis verbis Petri , Ecce ss re-

Ratío: Quia Ecclefia non. poteft di-

itíol

liquimus. emnia , quemodo emnia f

4 f&

fpeufare injure divino; Sed pluries di-

non nxores? Tum ex illo. dicto Chri-

entem

fpenfat in voto continentiz Ordinis fa-

fti : Siquis non reliquerit Patrem ,

ag

:«€erjad nubendum.

:

B

rgo.

Matrem , aut Uxorem, non poteít me-

"

t

3.Pars probaturex eo ;. Quia cüm

us effe Difcipulus. "

Sacrificium - Altaris auguftiffimum fit

"Ad 2. Senfuseft , non quafi Epifco»

Cttico

s& fan&iffimum, fimulQue puriffimum,

Yif

pus debeat habere uxorem,fed ur nee

-& ejus Hoftia fit puriffima Virginis &

mo fiat Epifcopus qui habuir plures u-

p

: Dei Filius , omnis puritatis fons, de-

qulen,

xores, feu ut non fir bigamns ( de

cens eft, ut, qui illud tra&ant , eique

quo faprà Tra&t. 14. Exam. 1. n 29-

obfere

thip

inferviunt, infigni mentis & corporis

quia bigamia eft jmpgdim»cmumful,c;ä

puritate accedant: eam autem minuitc

ptionis Ordinis,

jutt

, carnalitas, quam fecum fert ufusMatri-

4 3. Effe praceptum natur obli-

L 5

moriji,

Etgo.

3

ganstotam Communitatem, non ve-

dj

D

H

CXXIX. Oppono 1. $, Paulus 1. Cor,

ró quemlibet in particulari. . Simile

9. sit;: Nunquid non habemuspotefla-

&ft inpraecepro naturali agriculturz ,

af

fwm]l

tem fororem mulierem (haretici in-

de quo infrà Traót, 16 , Exam, 1.n, 4.

:

terpretantur uxorem ) circumducendi,

R.2

:

Q

Colligitur e

ubdiy

ficut.& ceteri Apoftoli, & Fratres Do-

x di&is , Aqu)c;)vd Ecclefia

mini& Cephas.. E:go. fimilitér. Cleri-

nulli abfoluté prohibeat nubcre, nec

TImici

ci Uxores habere

poff un; cxemploA po-

pracipiat abfoluté. feryare contineR-

t

fielorum.

tiam, fed folüm ex-fuppofitione , *qlllbd

QUCET

2. 1. ad Timorh. 3. ait : Oportet

fiquis- velit vel Religionem ingredi,

lica

vel facros Ordines fuícipere, -Quod

Egiifcogum cífe unius LIxotis Virum..

utrüfis

De CeLlarz.

1241

J

iil

attumque càm homini fir liberum, ne-

votum continentiz, fed uniyer(alitcr,

mo habet juftam caufam murmurandi,

hoc enim fuit eiannexum temporeGre-

Ilj

vel -qu-erulandi contra Ecclefiam: quia

gorii Magni, uc patet ex Can. 4pre

l

non Ecclefia, fed ipfe feipfum volunta-

triennium, ditt. 3 y, Lex ergo illa in Ec-

J

1ie obligavit.

clcfia latina femper fuit fervata.

W

i ,

Eflne nova vel amiqua lex, ut conti-

GXXXI. Cur non etiam in Ecclclïä

mentia fervetur ab Ecclefiz Miniftris?

Grzca?

um

)

CXXX. Dico c(le antiquifimam &

Dico: Ob melíus bonum illtus

gen-

iob

ab Apoüol-is*introdu&am. Nam Apo-

tis, feu ad majora ejus mala cavenda,

ftolus ad Titum z. ait: Oporter Epifco-

u

Gracis ab Ecclefia permittitur vivere in

]

pum continentem effe. . Ubi NB. quod

Matrimonio ante fuíceptos. Ordines

non dicat vaffum ejfe, quia datur etiam

contra&o: hincàcomplexu uxorum non

f

& feivanda cft caftitas conjugalis, con-

M

tenentur-abftinere , nifi quando facris

jugio legitimé & in bonum finem uten-

altaribus funt affeffari. Epifcopistamen

il

(

do: fed dicit comtivenrem, id eft, conti-

non licet cohabitare uxoribus ante Or-

nentem fe ab amplexu uxoris, ut expli-

dinationem du&is: imó defacto Graci

A2

at S. Hieron. , qui tcftatur , quod fuo

ordinarié non eligunt in Epilcopum,

d

tempore O. ientalis Ecclefia aut Virgines

nifi vel Religionem profeffum, vel qui

"

Clericos accipicbat, aut continenres :

perpetuam caítitatem fervet, & uxorem

Vel fi uxores habuilfent, deüftebant

non babeat, uti nofter Gonet teftatur fe

Dd

lut

J

,

effe mariti, puta , quead actum conju-

audivifle 3 Patribus noftri Ordinis, qui

Etr ita in umveríali Ecclefia

diu in Grzcia commorati fuerant, &

"J

^

galem.

obfervatum fuiffe patet ex Concil.Car-

Ecclefiz grzce ritus & con(uetudines

;.nzï'.

lii

thag. 2. ; ubi Can, 2. legitut: Omnibis

apprimé noverant, Quando autem lex

placet, t Epifcopi, Presbyteri €$ Diaco-

illa in Eccleíia greca fuerit abrogata,

wi, vel qui Sacramenta contrellant, pu-

pro certo non conftat, aliis ftc, aliis fic

x

i Y

dicitia cuflodes , etiam ab Uxoribus fe

fentientibus. — Certum tamen eft, quod

abflineant, ut, quod. Apoftoli docuerunt,

Sipi

ufusMatrimonii ante fufceptos Ordines

€8 spfà [ervavit antiquitas , nos quoque

contra&i miniílris altaris in Ecclefia

at

cuftodiamus.

graca jam fuerit licitus Anno 685. ut

! I'F"L

Quàd autem ibi non fiat mentio

claré patet ex Can, 13, fexta Synodi,

Subdiaconatüs, non obítat, quia ille in

eo anno abfíolutz,

p

(«þ

primitiva Ecclefia non numetabatur in-

De Ordine facro, inquantum eft im-

y(t L

tet Ordines facros, in fenfu nimirum

Qu

j

pedimentum . dirimens matrimonium ,

füprà in Exam, 2. num. 9. pof R, 8.,

agetur infrà Tra&. ult. Exam, 6, n. 69.

" y

explicato, quia non habebat annexum

ad Q. 3. ubi videatut.

/;

gre li

æo

w

SssssSs

TRA-

$98

'.'

8

EXA:/N'X

/

V'-g'

-n'

ï

"

st

$]

aE

2

o(rvx

i

'x;

N]

o

U

N

AU

0,»

?:,,a!gs F

RE

x

&

O

P

'fï&(

9()a

1,5:1

O

N

(

79: fä

'fäw

I

E ?Asü—

VP au—

**ä

^

&

AO

j&

6

i

u

v

rä' ( aoä x*OZ

UFR

TRACTA "'US XVI.

& U.ltxmuse

(

/i

D e Sacmmmta Matrzmonzz.

Acramentum.hoc magnum eft, utteftatur Apoftolus Eph. 5..quo:

$

completur facer feptenarius Sacramentorum NovzLegis numerus.

àSalvatorcinftitutus : ultimo autem ftatuiturloco, quia, ut Ange-

licus Do&or 3. p.q. 65.a. z. ad'1.ait :

: Matrimonium,; fecundum quod

]

t

ordinatur adanimalem vitam, eft naturz officium , fedfecundüm quod.

habet aliquid fpiritualitatis,. eft Sacramentum, Etquianimirum habet

K

tf

de fpiritualitate , ultimo ponitur inter Sacramenta..

Cujus almm Tà-

hls

tionem ibid. in.c. dat S. D. quam vide füprà Tra&, z 1. Exam, 4. n, 42

tf dC

De hocergo ultimoSacramento, prohujus Operiscomplemento in ul«

ühü;

timo cjusdem Tractatuagendum eft cum. Angehco Præccptere, qui de- .

ä»u Eü

cotractat inSupplem. 3. Pattis.

*

n

EWNW

2 Quseff. A. ufque M 68 mclzg/ vé,.

ln.g

ü&m«

at

C

(CEy

deis|

bm;d

(ere

LU

Tipeqy

Tent

Ttie

EX A-

Pm lünl

De Matrimonïä,

*

1243

PA

N

S K E

&

à

ap

ib

EX

*

d

[X

N

ib

x

»

Ü

a

:

25

LO

N

(3

j:

*

j

v

2

;;X

X

YR

d

:

(

^

M

;)

:

V

&

*

pubca

2

A

29

À

Pub o

Sepses OeSD

r,

CA

j:

n

N

SS

a

^

X

'.

Z;

3

o

2

O

5

VeS

)

n

a

ä

n

75

Á

c

K

ï

80-& :

&

3.

N

L

JEXAMEN L.

De Matrimonio , inquantum eft in. of ficium .

natura, de quos D.q 41.pera-art.. Eiimquantum eft :

dacramentum , de quo q. 42 per 4-drt,

UJZERO l.

Teueturne

*innumera.. Ergo horum notitia .Con-

fetfori eft neceffaria ex vi. officii & cx

:qui

Coufelfarius (ícire. do&kri-

confcientía.

r

nam Theologorum de Ma-

trimonio?

:

QULERO iI,

Apoidelt Marimági-

f

l.. Refpondeo Affrm, — Katio pa-

um fecundüm fe,feufeclusárationeSa- — ,

W

cramenti fumptum , feu in quo effentia

setex fepe di&tis, — Qnia Jurc naturz

xqt;od

& propriz confcientiz inftin&u ac re-

ejus copfiftit ?

ha

moifü. quilibet in Officio confticuras

Il. Ant R, Nor. Matrimonium .

It

p (fe tripliciter confiderari. r. Ut eft

obligator Ícire quz funt fui muneris ;

Ms

ne [e ac fubditos periculo erroris & pec-

Sacramentum Nov. Leg. & fub hác ra*

2 Sub ratioue

rinv.[v Y

-atí exponat ; Sed Confeffor ex vi Of-

tione definietor. n. 9

contractüs civilisac naturalis, & ficde-

ii d

ficii cft ju-dex/ , Dodor, & M:dicus

punitentium, hi veró dum Marrimo-

finitur, quód (it patlzeJegitima inter vi-

-fio jungendi , veljamtum jun&ti funt ;

rutm €$ mulierem ad murtuum commer-

csttm €3 individuam vittefocietatem.,

Et

non tató Íe Tribunali peenitentiz

fiftunt, cam c-ufis , cafibus, feu dubiis

hic contractus mutuam obligationem

martimonialibus. Ergo Confefforii eft,

habet ut proprietatem.

3. Sumiturut

de iis faltem in foro Poli judicare, du-

vinculum ,. & definitur , quodfit cox-

bia refolvere , poenitentem ignorantem

jun&lio maritalis suter. legitumas pev[o-

docere, confalentem confiliofolari, &

ua , virum €$ mulierem , indrviduam

vira confuetudinem vetinue

"£.

Subhae

ia Íízpe contingit circa Matrimonii

ft indiffolubi-

impedimenta five dirimentia five im-

ratione ejus proprietas e

o

pedientia, antecedentia contra&tum vel

litas feu perpetuitas. Hzc definitio dan-

fupervenientia , uti & circa dcbiti

daeft , quoties abíoluté de Matrimonie

disimuce i

quaziitur, quoc

] füb hac & fecanda con-

petitionem ant redditiomem, & fimilia

Ssss3s$ 2

a

D

! fidcta-

1144

ZRACZ AZUS

AF Examemi.

fideratione cft pracisé inofficium natu-

Matrimonii fecundüm fe fumptifeu ub

tira

tz, qualiter ab initio fuit iater Adamum

ratione vinculi.

Dico. zb ratioge vin-

d

& Evam , &eft de fa&o apud Gentes

culi ; Quia certum eft quàd. (ub ratione

- du

etiam barbatras, fine ratione Sacramen-

contracüs & Sacramenti includat con-

TE

ti. . Inhacdefinirione perly comjzu&tzo

fenfim ut formam (eu caulam forma-

.

intelligitut &nio animorum, non corpo-

lem.. Ergo.. Minorem $. D,infiàq. 45.

&i

rum.

Per ly maritalis excluditur con-

a. 1. probat tam ex . S, Chryfoftomo di-

* feund

jun&ie coacubinaria, fornicatía, fodo-

cente ; ZMarrimowittmr non factt coitus,,

conilt

mitica,beflialis, &c, — Per ly zurer /egi-

fed voluntas,- 'Tümex hoc, quia ünüs

tziote

Meas perfonas intelliguntur. petfon

nonaccipit poteítarem in eo , qued eft

firam

diver(i (exiüsomni impedimento , pra-

libere altezius, nifi per ejus confenfum:

fertitu. dirimente, carentes..

Fiocno-

fam; .

Sed per. Macrimonium accipit oterque

locuf

tato.

conjugum poteftatem in corpus alteiius;,

! dEconf

&, Matrimonium feclusá ratione $a-

ut pat: z. Cor. 7.

:

Ergo..

diivir

cramenti , íca fecundüm rationem pro-

:

Ratio 4, Partiss. Nulla. res. poteft

" v

priam fumptum, nimicum in.tertio fen-

fubützre (ine (uo conftitutivo effentia-

; Vtle

fu anté in: Not, explicato,. effentialiter.

li :Sed. Matrimonium ut vinculum füb-

flima

feu formaliter & quidditativé non.con-:

;

fiftit (ine jare fcu obligatione proximá.

joadi

fiftit in.confeníu. inteino,

^. Nec in.

tcddendi debitum, ut patez tum in Ma-

d

externo conttactu. interiorem. confen-

ttimoaio: inter B, V. & S. Jofephum .

jtay

fum manifeftante, 3- Nec in mutuá&.

tum in.caíu adulterii alcerius conjugis ,.

velar

corporuf tradiione. 4. Nec in jure.

aut ingrefsüs in Rc!igioncm.ex.mqwoz

füper corpus akerius, feu. mutu. proxi-

confeníu.

j

[ qu

Ergo..

tjus:

má Oobligatione reddendi debitum..

$* Pars probabitur infrà n. g. R, 2,

T

tüfen

£, Necinufu hnjus juris; qui fit per ma-

6.. Pars patet tum illativé; tum exco;.

Iiy In

rimonii confummationem ,, feu copa--

quia Matrimonium ut vinculum , cüm:

lam carnalem. .&. Sedinimnutuo illocx:

Wlci

ex natura fua fitindiffolubile & perpe-

,

mutuocontractu ac.corporum traditio-

taum ,. eflentialiter confiflit in alique.

ttà

'ne orto.vipculo; quo.conjuges forma-

permanente ,. quodab.eotolli.non po-

litecuniti füne..

Ut cg

teft: Sed folum vinculum eft cale, quia;,

&0n[^;

Katio prima C$. 2. €9 3. p; Caufa: effi-

utoltenfum eft, jus proximum exigendi:

lii

cie. snon.poteft effe conflituivum for--

vel teddepbdi. debitum potcft colli ma-

Em

maie& inuinfecum rei: ,. quia eft caufa.

nente-conjuio. ,. öcc.on(mf:,,ns.(ægc fe-

qii

extrinfeca ,. & realiet diflinguitur ab

effz&u ,. canía autem formalis.cfl idem:

tractatutrabiis;. quoscontraxiffe peenie- i

7 Mitre;

Ícts ab.iisque: dcpendet non. folüm in.

cum fuo effecdtuformali, immediato, &

difje :

ficri fed:&c in confervari,. u necmorae-

Sacmm

primario. . Subfzme ; Sed coníen'us

litet; maneat : econtta-vinculum etff: in.

777

iütecnus & externus ( idem eflde con-

fieri dependeat à conjugibus., attamen.

firity

caufa. ejus contervatiya. eft folum jus.

mxüu-öck; tuaditione ) eft caufa efficiens

"ls

naturale:

p

De Marregmonto,

124f

li

n-atura!p.& ix;fïizuäïb Dei, per quod dif-

2. lllud vinculum vel eft quid phyüi-

tU

fert ab obligationibus aliorum contra«

cuiim; vel quid moraleabtolutum vel te-

At

étuum civilium ; prout magis patebit

lativum, quid fpirituale, vcl corpofal"c,-

AO«

inftà de iadiffolubiliiate Matrimonii

refidens inanima velin corpore ; Unum

fv[fm'

Ergo.

velplura. Si quid physcum, & fpiri-

M.

tuale, Ergo eft ficut character : $i quid

Ex his fequ

itur q»uödA'Manimonï*um*«

at

fecupdüm (uam naturam fumprum non

morale, Ergo potcefl 3 conjugibus tólli

KUUbl

confiftat formaliter in eo, quod habet

retraGtando, . Si quid corporale, Ergo

Ut

non eft vinculum animorum.

rationem Sacramenri , nec fit proptié

Si c(ï;'

;

itid

Sacramenium nec phyficé caufet gra-

unum, Ergoidem accidensnumero; eft

alin

tiam ; hocenim cenvenk folüm vincu-

in duobus fübjedis entitativé diftin&is,

'ltquï

l

lo caufaliter fumpto, feu eaufz ejus, qu

faltem partialibus, nimirum in uttoque'

VRi

eft confen(us, qui tamen poteft & debet

co-njuge.

Si vei3 fint duo vincula ,

dici virtualiter perperuó manere in vin-

quomodo erit unum Matrimonium.

AAd: 1, K. quód S. Thom. interdum ,

POI?R'.

eulo: velut caufain effe&u, (ic ut quoad

^s

vittuale tetra&ari non poflit. Hoc vin-

non tangendo ipfam cífentiam meta-

m

eulum.etiam non malé dicitar effe ipfum

phyficam, promifcué pro eodem fumat

(f

Matrimonium & Sacramentum Matri-

jus radicale ad ufum conjugii ; unde an-

Mi

monii, ut patet ex titulo hujus Quaettio-

t& ab effentia tantüim eft exclufum jus

A

Solvitur ex. his.illud. Ad-

nis, qui eft hic, ut ex tcxtu pater, De.Sa-

Fn:ximum..

D

verariorum. . Quo pofito ponítur res,.

cramento Matrimonii in quautum efh in

V

& quo ablato tollitar , eft de eilentia

offcium natura. . Et hoc ideo, quia de-

fadto conne&unatur, & unum in altero

ejus: Sed matrimonium ponitur pofito

A

fundatur: . INos veró hic inquirimus de:

confenífu. Ergo. 'Hic enim Syllogis-

j

mus Ipprimis retorquetur, minorem

ipfo conceptu metapbyfico..

um

applicando ad vinculum, |Sccundó di-

Ad 2. K, inprimis cam noftro Ca-

T

citur, Maj. efle veram de co, quo ut

preolo; vinculum hoc, five fit quid ab-

folutum five relativum , convenientiàs:

iq!

causá. formali pofite ponitar res; now

u

dicieffe inanima, quàm in corpore fub-

ut caus? efficiente, qua'in przfenti eft.

eoní*níus,

je&tivà: licét enim ordinetur ad repri-

. Hl. Oppozo r, S,Thom..

,illud'vincu-

mendunmr morbum coneupifcentías quii

lum vocat Sacramentum.. Matrinonii;

fubje&ivé eff in corpore, non fcquitur;.

J

quia hic q.42.a.3. ad 2- ait i 24éLus ex--

quód fubjedtis? fit incorpore, fed quód

tertoves C5 verba exprimentia cou[en s

difponat ad gratiam, à-quá fluit aliquis:

t |

pl

direllé facinmt nexum quendam, quieft

effcQus in corpus vcl io porentias appe-

Satramentum JMatrimoniz, €8 buc nexus

üitivas curpori'aäïxas-,.uti cft vis concue

pm-

fl

ex virtute dvina wflitutionis difpofitvoc.

pifcibilis & irafcibilis: 10 quas à grattá:

J*

eperatur ad gratiam.. Exgo habencidem

(fubje&ivée exiflente ineffentia animz)

conftitusivum formale..

Buit virtus teroperantia & fortitudinis.

l

|:

$s5 s; s$ 3

Aàdir

d

TRAÁACTATUS XFI Exemem w,

3 246

TOU

ii

i

(

Dico, S, Thomam & nostác loquide

i/

Addit idem 'Capreo!zt'ï J Forté fant-duo

ii

eo quod quomodecunque dilponit ad

ficxus, quorum unus fir materialis in

3

l

if

aliquam formam, non vcró de difpofi-

«otpore vel toto compofito íubje&ivé;

l

119

alius fpiritua

í

'sin anima.

tione in toto rigorelogico : itaut necef-

& w

N

Deindedicitur , quó

d no& Gt-qvfici

farió femper debeat effe qualitas facilé

lt

mobilisà fubjecto. Nam & aliqua pu-

phy fi

cum, nec chara&ter,'hícepim pri-

ia

«cis& ordiaatur ad a&us fpiritu

ales, & eft

ra privatio poteft cffe difpofitio ad £. r-

*

00j

án fpecic po*temis;, üt patet 'Tract. 11.

mam , urpatct de remotione obflaeuli

inter Solem & : érem.

lii

Exam.3.n2;. Mauimonium veró ad

Et rclauo pro-

eiden

a&us corporales , eftque relatio, jaxta

pinquitatis poteft. effe difpofitio ad lu-

tolis

cem & calotém. Etïfigura »qua eftde

. Thom.hicq. 44. a. 1. in c. dicenrern :

do r

Relatio eft fecundàm quam aliqua adin-

quia ta frecie qualitatis , poteft effe di-

dr, j

vicem referantur;:Sed perMatrimonium

fpofitio adagendum vel patiendum, Er-

viondi

aliqua adinvicem referuntur , dicitur

go À fortiori id po:cft dicideco, quod

xcdtr

t

enim maritus viraxoris , & uxor mariti

cít difpofitio, non ex natura tei, fcdex

Ditür)

divina inflitutione.

uxor, Ergoeft relatio. *Eþl—icäc/juxra

S.Them. q, 62.3. 3. poffit vocari vela-

QUAER O 1HI. Habetnebomona-

dtm )

turalem inc

L

I

inatioaem ad Matrimori-

f&, [

tio zquiparanuiz,, cüm fit conjuncti ad

li,

conjun&um , poteft tamen dici difqui-

um ? E(tne illud de przcepto? Q. aftio

autem eft de Matrimonio fecundüm fe

pole

parantiz ; quia c(t mariti ad uxorem &

s

écontra.

Et hzc relatio ett üna inter

prout eft in officium. natugg , .quia ut

tient

conjuges,& m ultiplex; uria,r utu ex parte

Sacramenium efl fupernaturale?

Y

Énis, càm ordinentur ad candem nume-

1IV. g, 1, Homo h:bet naturálem

inclinatiónem in Matrimonium,feu,hoc

Mtur;

£o gcnerationcm ; tum qüia CanUngS

efthemini naturale, prout naturale £t

tem,

adinvicem unit & conjungit, puta, con-

iderm ac ad quod natura inclinat , fed

li n

3u,nä5'timnc'forma*'ïi , noneffectivá , hanc

b

W

enim facit confenfus : m-u!tiplex veró ex

mediante libero arbitrio completur, z.

ts

W

paite fubjecti, quia eft relatio & corte-

Non veró prout naturale diftinguitur

contra liberum,

Ita S, Thom, hica, r.

de 5g

latio , adeóque & duo vinculapartialia,

Rl

dicens ex Philofopho: Homo naturae

que moraliter funt unum , & faciunt

lede

nnum matrimonium.

Eft ergo hoc

liter magis .eft animol conjugale quàm

coní

vinculum ( cüm fitin anima ) quid fpi-

politicum : Sed homo eft natuialitet

E

fituale, uti & morale & relatio moralis ,

animal politicum & gregale, ut Philofo-

Veib;

nec tamen hinc infertur, quód àConju-

phusdicit. Ergo & naturaliter cft ani-

Ion

mal conjugale.

Simile eft in naturali

gibus retra&ando poffit tolli. Cujus

fitism

Katic;patet ex probatione fexte Partis,

inclinatione homihis ad fcientias & vir-

tütes,

d

womado illud vinculum poteft cífe

Qusz non fünt naturales prout

naturale diffeit àlibero , nec funt pro-

ti

telatio, (i, ut patet ex addu&tis verbis S.

Thom., fit difpofitio: hzc enim eftim

prietates : fed (unt terminus natucalis

h

primà fpecie qualitatis,

incli-

Em

De Matriiion 70j .

1247

cliaadone & jure naturg , fequitur,

UA

ïïncüäaiibüis, liberé tamen. obiinen-

dus.

uód Virginitas, calibatas; ac.Confi-

ul

Ratio data e(t fupráà TraG. j Excm.2.

lium Evangelicum fint centra naturam;

ol

n,29, ubi probavimus, quó4 fornicatio

adeóQque mala.

Sed, Ergo..

-Ad boc dift. maj

Si illa inclinatio

ia

& vagus.concubitus fit contra naturàm

& intrinfecé malus,

H:oc jas naturaz

& przc,tum obligaret quemhibet in

d fh"

feu Lex. naturalis de Mutrimonio; l;cét

particul.ri quoad exccutionem, conc. $

!

m

(

non fit unam ex primis principiis pra-

lecus . neg;

UR

&icis naturz , tamen ex iis efficaci & ..

Nor, quód quidem Virginitas fecun-

prO-

a

evidenti coofequentiá infertur , ex fiae

düm Íe confiderata femper fic melior

rtl

(

prolis non folàm geneianda, fed & mo-

Matrimonio, ut docet S. D.2.2. q.1 z.

1

ne

alie

do rationali naturz conformi educan-

a.4. poffit tamen rat

AQUijV Xl

vjus cir-

t

dz, &usque ad perfc&um fatum nu-

cümftantie fieri, quód Matrimonium

;m,ï.

wiendz, Quod ctfi interdum fcu per

fit melius,. v.g. ut filius anicus Regis

)

q.'b'

(i

accidens fiat.à. parentibus fornicariis,

nubat propter necefficatem hzredis, ne

patura tamen vult; de hoc habere me:

Regnum devolvatur ad harericos, ne ob

t

i

ESN

9C1

(ucceffiunem criantur

la, fediciones;

1.

. dium perfe.. Sicutetiam per accidens

eít, vel cerà ex natura foliim indivi-

&c. hzcautem obligatio iagis oriretue

nl

DoftOo-

duali , quàd' aliqui homines non.

d

cx praeepto Charitatis Proximi, ac vie

«l

endeantad matrimonium , hic autem

tandi fcandali, quàm ex przcepto Ma-

umv

eft lermode inclinatione homini conve-

trimonii, imó in co-cafu poffe fieri vo-

qulw

niente fecnndüm naruram (pscific;am.-

tum de Matiimonios dictum eft fuprà

&.2. Matrimonium cfl de pracepto

Trac&t. io. Exam, 3- n. 3 1. ahte R. 3.

d

D

naturali, obligante totam Communita-

-Ad quod. D«calc gi preceptum redü-

(

citur illud de Mitrimonio?

jl

s

tem, non tamen quenlibet in. particu-

If

lari, nifi ib cafu quopauciras bominum

Dico : Velad quintum » ANóz occides.

"

-idexigit. Ita S. Thom, e. 2. exempli-

Quia.qui [peciem humanam non-con-

iU

n

ficans hocin prcepto quod aatu:a fzcit

Íervat, occiditeam.. Vel ad'precepruim

oUl

de dilesdtione Proximi, ad hanc enim

de agricultuta, arte edificatorid, &c..

l

jf

Ratio : Quia eft przceptum nacura-

fpectat confeivatio fpecici,

ul

ie de fpecie humaná coníetvanda imodo

Nonse hoc praceptum fakem à prin

Ka

coníono.naturz ration.li-

cipio mundi obligabat fingulos in par-

u

ticulari, etiam in flaiu innocentiz (fi

Ex quo Sequitur;.quód Deus per illa-

verba Gcn. £, Crefcite € multiplicamini

manüüæt) inquo tamen hoinines cï'afm

[

qw

immoitales ?.

]

-mon pofaerit hoc preceptum ,. (ed vel

f

y

juris naturz obligationem declaraverit,

"Affirmo, usque ad fufficientem gene-

T

vel dederit benedictionet;: ac. fecerit

tis humani propagationem.:

donationem faecunditatis.

ft affir-

j Plcm

Ratio: Quia h«c preceptum e

if

matiyum, obligans quidem Íemper, fcd

non

nj

Oæanv. : Si matrimonium eft ex.in-

mdl'

1249

ZJRACHTATUS XFI. Exame:"z 1.

triplex $nis,& triplici finicortefpondeat

Dd

non pro femper, nec fingulos, fed (o-

lüm tunc quando cft neceffitas, Cste-

triplex bonum Matrimonil. | Verba S,

n J

rüm in flatu innocenriz bomines qui-

Thom. ex quibus hzc patent, adducen-

(

tur ftatim pro R.efp. in quibus etiam ex-

dem fuiffentincorruptibiles, nontamen

qnädiri

xer fe & ex natura (ua ficut Angeli, fed

plicat, quid fit, a&ionem aliquam effe

inadio

ratiche (tatüs & pet gratiam ac [pecia-

contra Legem na:ure.. Supponitur au-

& nat

tem ut de fide certum, quod in Legc Ev-

dee,.

lem Dei providentiam: adeoque etiam

effent gehcrabiles & per generationem

angélica Uxorum pluralitas feu Polyga-

dei ,

multiplicarentur, — Quia licet non cí-

mia fit jare divino prohibita, ut definit

Omue:

Tridenr.Scff 24.Can.2.. & pater Matt. g,

DuLis

fent morituri, erant tamen transferendi

ad Beatitudinem.

& 19. Marc: 10, & Luc, 16. ubi Chri-

EXOPCI

Quid ff daretur caus,

quo on;nes

ftus declarat, quod qui dimifsà Uxore

gem ni

maículi moterentur exceptis folis Mo-

etiam adulterá, ducir aliam, meechatus,

adion

nachis, tenerenrurne illi nubere?

id eft, committit adulteriam: ficut &

E

Imó & anre

Affrmo cum Soto, nifi adcffet fpeciae

ile qui ducit relidiam.

log o

Chiifti adventum Uxorum pluralitas

lis revclatio quod adüt finis mundi,

exa/iqao

Ratio: Ubi concurrunt duo przce-

per Legeo aliquam divinam pofiivam

ttimja

pra, implendum eft majus fi utrumque

fuit prohibita. Qua lex implicità conti-

Aligni

netür in illis verbis Gen, z.. 4afcmlum

ámpleti nequeat: Sed p:zceprum Ma-

tl

rimonii de confervanda fpecie humana

€€ feeminam creavit eos, proprer banc vee

Oi

eít fortius, cüm fit puré naturale, votum

linquet homo patrem €$ matrem, €$ ad«

R j

veró fit ex libera hominis voluntate, ac

barebit Uxori fue, €À erunt duo in carne

m.Oüis'. /

involvat hanc conditionem, nifi obítet

u2a, Quibus verbis ftatui à Deo Mono-

ttdifri

jus nature de coníervanda chcie hu-

gamiam feu Uxoiis unitatem, docent $.

'atione

manaà.

:

Hier, in c. 19. Match. & Chryf: hom.6 3.

hls

UJERO IV, Polygamia feu fimul-

in Matth. & alii; eó quod facer textus

guttqm

tanea pluralitas Uxorum (ub uno Viro

non in plurali, fed ia fingulari loquatur,

s

feminams uxori, propter banc , non

e(tne contra Legem nature ?

-

lltopig

V. Ante R. vide ex Tra&. 6, de Leg.

has, &c.

His premiffis

a&,?u |

Exam,2,n.12. Quid fit Lex naturz.

&. Polygamia non eft contra jus na-

m p

turg quoad primarium Matrimonii fi-

Et q.6. n, 17. quód przcepta naturz ad

Operabi

tres claffesreducantur. Et q.$.n.15. an

nem, nec prolibita per priataria Legis.

fOnctpt

&q

ug przcepta Legis natura, & quo-

nature prxcepta. Eft tamen contra jus

itihco

modo fint mutabilia vel difpenfabilia,

naturg quoad fecundatios finesà natura

'*anUc*;

quod fpecial

iter ibidem n. 16. cxplica-

in Matrimonio intentos, qui funt v.g.

ts d

tum.eft dePolygamia, His revifis

pacifica cohabitatio, remedium fedandi

fticttio

Not.ex S. Thom, infrà q.65.a. 1. in c.

concupifcentiam, &c, & ideo prohibita

Wi

quod homini juxta re&am rationem

per fecundaria Legis naturg pracepta.

L

Mauimonium contrahenti prefigatur

1ta $. DoG, cit. q. 65. a. 1.

Wml ü(

Decia-

De Matrimonz,

1249

t

Declarat €à probat hoc ibid, in c. di-

vis, ex príncipiis per fe notis hdem ha--

W

cens; Lex naturalisnihil aliud eft;quáns.

bent: & fic dictaa

:

K

I

naturz effe dicitur.

Gio contra Lfegïs(

"1

jl

[

ig

conceptio homini naturaliter indita,

V

quà dirigiturad eonvenienter agendum

d

Matrimonium ergo haber pro Hrfe

ina&tionibus proptiis,five competant ei

principali prolis procreationem & edu-

TOR

ex natura generis , ut genetare, come-

cationem , qui quidem finis competit

ia

dere, & fimilia ; five.ex natura fpe-

homini fecundüm naturam fui generis,

p

cici , urratiocigari ,. & bujusmodi,

unde & aliis animalibus eft communis,

E

Omne autem illud , quod adionem in-

& fic bonum. Marrimonii affignatur

Á

convenientem reddit Éini, quem natuta

proleszfed.profine fecundario habet in

exoperatione aliquáintendit,contraLe-

Ut

hominibas folis cornunicationem ope-

gem naturz effe dicitur:, peteft autem

rum, que funt neceffaria in vita, & fe-

du

actio non conveniensefle iniy velprin-

cundàüm hocfidem fibi invicem debent:

(

qua cít.unur de'bonis 'Mátrimotiii.

m

cipali vel [ecuddario;& fivefic.ve fic ;

VE

hoc contingit duplicitet- .Uno qmodo

Iabet ulterius alium finem;inquantam

ii

exaliqio, quod omninoimpediz finem;

eft inter fideles fcilicet fignificationem

!

,

|rint

ut nimia füpetfluitas ,. aut defe&us co-

Chrifti & Eccle(iz , & Gicbonüm:Ma-

GQ

me(tionis , impedir falutem corporis.

ttimonii. dicitur Saeramentum,' Unde

717]

quafiprincipalem finem comeftionis; &

primus finis refpondetMatrimonic ho-

j

bonam hibirudinem.in.negotiis exei-

minis, ingneritum eft animal; fegun-

g

cendis, qui eft finis (ecundarius come-

dus, iaquantum efthomo ; tertiüs ; in-

t

ftionis, Alio modo ex alique, quod fa-

quantunmeft. fidel's;/ - pluralítas ergo

at*

cit difficilem aut minüs. decentem pet-

Uxorum üeque totaliter to]lit; , neque

xl

—

ventionem ad finem principalem , vel

aliqualiterimpedit Matrimonii primum

n4)

fecundarium, (icut inordinata comeftio

finem, cum.unus vir- fufficiar pluribus

Ieutu

quantüm ad tempus indebitum. $i er-

Uxoribus feecundandis,: & educandis

us

$o a&io fit inconvenieas fini,quafi om-

£liis ex eis-natis; Sed fectindarimn &-

nino prohibens finem principalem dire-

: neF

nem , etfi non totaliter tollat , tamen

&& per legem naturz prohibetur pri-

sultünvimpedit, :eà quàd non facilé

ius n

mis przceptis legisnaturz, qua funtin

poteft efle;páx in fimilia, ubi uni viro

operabilibus,. ficut. communes animi

ul*

plures UIxoresjungunttir, càri non pof-

a

conceptiones in fpeculativis, . Siautem

fit unus vir fufficere ad fatisfaciendum

j

.litgïinco;mpetqgs'-',tini Íecundario quo-

pluribus Uxoribusad votum, & etiam

jf

cunque modo, autetíam principali, ut

quiacommunnicatio plutium in uno of-

faciens difficilem, vel minüs congrusm

ficio caufat litenw ficut figuli corrixan-

"

ii

perventionem ad ipfum, probibetur

tur adinvicem , & fimiliter plütes Uxo-

j

nonquidem primis praceptis Legis na-

£s unius.Vidii : Tertium:aurem finem

ture, fed fecundis, que cx primis deti-

totgliter.tollit.;. eó quód ficur/Chriftus

gPK&

vahtur, G;üc;qolnclu[ï()nc's.lin;fpegtllagäg 'etinnus; ita &Ecclefia nria; ^ Et ideo.

7l2

(ditttre

patet

I2fO0

TRACZTATUS XFYI. Examen 1.

atet ex ditis, quód pluralitas Uxorum

preceptum Legis naturz de unitate U-

ptæcigc"f

quodammodo eft contra legem naturz,

xoris, Hazcibi, Ex quibus patet di-

cucel

& quodammodo non.. Hzc ibi. Vide

flin&io in forma.

Secundó aliter dift,

liypia

infrà de Matrim.coac&to.

Q. 3- ad 2.

maj. Non fuppofitá diviná difpenfatio-

frsits

Oyppof.

ne, conc.; cà fuppofita. neg. maj. Et fie

a,

VI. Oppono x. Confuetudo Legi na-

dift. min. neg. conf, Non ergo confue-

4ij

turalinon przjudicat: Sed liabereplu-

tüdo ,fed Dei difpenfatio licitam fecit

& |

tes Uxoresolim erat in confuetudiae ,

polygamiam antiquis Patribus proptet

hicigo

quia, ut S. Auguft, ait, habere plures

bumani gene:is neceffitatem feu fideliü

Al onni

Uxorespeccatum non erat,quando mos

paucitatem. Pro quo audiatur S, Tho-

g

erat. . Ergo noneft contra Legem na-

tnas ibid. a, 2.in c. dicens: Lex de uni«

requirt

tura.

tate Uxotis non eft humanitüs fed divi-

wre L

2 Jusnaturale eft, quod natura-om-

nitàs inflituta, nec unquam verboaut

nia animalia docuit :« Sed naturanon

niü qui

literiscradita, fed cordi impreffa , ficut

TMtpti

docuit omnia animalia ,

& alia qua ad legem naturz qualiter-

d bont

'quöd fit una

unius, Érgo,

cunque pertinent. Et ideo in hoc àfolo

hia

3- Specialiter contra 1. p. Contra

Deo difpenfatio fieri potuit per infpi;a-

tl

rima Legis naturz preceptae(t, quód

tionem internam, qua quidem princi-

d'dte

j

omo fe obligetad impoffibile, &ut,

paliter Patribus fan&tis fa&a eft; & per

t

quod. uni datum eft , deturalteri: Sed

eorum exemplum ad alios derivata eo

R w

vircontrahens cum plutibus obligat f&

tempore,quo oportebat przdictum na-

adimpoffibile, quia non poteft pluribus

türz praceprum intermitti, ut major

[ obli

fimul petentibus reddere debitum; cüm

effet multiplicatio prolisad cultum Dei

früci,

tamen teneatur tóties. quoties$ item

educandz, Semper enim principalior

purdir

faum corpus quod .jam dedituni, dat

finis magis obfezvandus eft, quàm fe-

»

'fptap[i

alteri. . Ergo.

cundarius. LInde cüm bonum prolis f

qibtss

4. Contra idem;: Una ex primis na-

principalis matrimonii finis , ubi prolis

Ài

tuta Legibus eft, Quod tibi nen vis

multiplicatio neceffaria erar,debeba: ne-

llid n

feri alteri ne . fcceris: Sed Vir nullo

gligi ad tempusimpedimentum, quod

ln

modo vellct, quód UIxor haberet alium

poflet in fecondariis finibus evenire : ad

lCHigi,g

Virum. Ergo. & vir agit contra prima

quod removendum przceprum prohi-

ttim f

Legis nature pra«ee

pta fupcrduccndp

bens pluralitatem Uxorum ordinatut,

f"bdl'w,il

2liam Uxorem.

Hecibi, Videfuprà Tra&. f. Exam,

AAd 1, ait S. Thom.-ldcd citato ad 1.

d

2.n.48, quomodo intelligatur Scriptue

dicens: Coníueudo nomprzjudicat Le-

ra dicens,

d (

quód antiqui pp. hgbuerint

at al

gi naturz qnantüm ad príma pracepta

concübinas,

ipfius, fed ea, qu& ex iflis trahuntur ut

m.

"idian

! ld 2. difl. maj, ex verbis $. Tho

cenclufiones, confüetudo auget, &"fi

adductis pro R , Quod docuir vel ratione

Ytupr :

militer etiam minuit. Ex hujusquiïe&

genietis vel ratione fpeciei , conc. maj.;

lg

ptæcisä

-De Matr;mom'o.

ILyY

z

Ptæciæ tatione generis, nep.maj. Et

Viros-eft contra precepta prima Legis

d

conce(fa min, dift, conC ^ Undehomo

naturz , eà quód per hoc quantüm ad

ttdl

Polygamiam averfatur tatiene fpeciei ;

aliquid cotahter tollitur , & quantüm ad

vt

fpecies enim exc

;

aliquid impeditur bonum prolis, quod

edit genus, & eifuppcr-

jb

addir,

eft principalis Matrimonii finis: in bono

Ql

d 3. ait $, D. citato a, r, ad 7. di-

enim Prolis intélligitur non folüm pro-

ii

cens : Vir per Matrimonium non dat

creatio , íed etiam educatio, ipía enim

p[OFl*J

fui corporis pote&:tem Uxori quantüm

procreatio prolis etíi non totaliter tolla-

ii

ad omnia , (ed folüm quantüm ad illa

tür, quia contingic poft imprzgnatio-

Y

qux Matrimonium requirit : non autem

nem primam iterum mulieremimprz-

s

requiric Matrimonium;ut quolibet tem-

gnati , ut dicitur in 9. de animalibus,

ii

tamen mulcüm impeditur , quia vix po-

pore Uxori petenti Vit deb:tum reddat,

ii

nifi quantüm ad id , ad quod Matiimo-

teft accidere , quin corruptio accidat

EHI*,[G

nium principaliter eft in&itutum, fcilicet

quantlim ad utrumq; Éetum ; vel quan-.

ad bonum prolis; & hoceft, quancüm

tüm ad alterum: (ed educatio totaliter

g

p

fufficit adimpregnationem. Requirit

tollitur , quia exhoc quod üna mulier

| inä)irw

autem hoc Matrimonium , inquaotum

PILH'CS tmariros Zmberet, fequerctur in-

eft ad remedium inftitutum (qui eft fe-

certitudo Prolis refpectu Patris; cujus

| gt'm(«

ii

cundarius ip(ius finis) ut quolibet tem-

cura neceffaria eftineducando. Etideo

HO

pore petenti debitum reddatur ; & fic

F

nullà-lege vel confuctudine eft permif-

dmy

patet;quód accipiens plures Uxores non

fum, unam mulierem habere plures vi-

i j)lïi

Íe obligat ad impoffible , confiderato

r65, ficut é converfo.

Hzc ibi, Quód

lus )

piincipali fine. Matrimonii, Et ideo

fetus corrumpatur, vel proles (uti fit

pluralitas Uxorum non eftcontra prz-

in meretricibus) omnino impediatur,

n

9111'/7/ Á

eepta prima Legis naturz. Hacibi. Ex

facit heterogenea mixtio feminum di-

p[chsi"

quibus patet folutio in forma.

vetforum virorum, — Qua hic dici pef-

"Ád 4. S. D. ibidem ad . inquit: 1l-

fent de libello repudii , dicentur infra

M p

lud przceptum Legis naturz, Quod tibi

Exam. 4. n.47.

h*cbazf-ï

non vis fieri, al-éri ne feceris , debetin-

"m

QULERO V. Ufus Matrimonii per

i

telligi,eàádem proportione fervatá,Non

copulam carnalem eftne licitusmerito-

p

enim f1 Przlitus non vult fibi refifti à

rius,vel de effentia aut perfeGione Ma-

jj

trimonii ?

r

fubdito,i que fubdito refiftere non debet.

n

Et ídeo nonoportet ex vi illius precepti,

VIL &. 1, U(us Matrimonii feu com-

j

j

quód ficut Vir non vult, quod Uxor fua

plexus matitalis , qui fir per copulam

"

habeat alium virum , quód ipfe non ha-

carnalem feu corporum cornixtionem,

beataliam Uxorem ; quia unum Virum

non folüm cft aétaus. bonus & licitus,

Thot

habere plures Üxores non eft contra

fed & meritorius,fi adipfum hemines

"

ex amore virtutis ; feu ex virtnte Reli-

r

prima prxcepra Legis naturz;üt dictum

c 9

efl : fed unam Uxorem habere plures

gionis (nimirum ad propagandum Dei

cultum

E

Tttttltt P

Priü" l

ag

1252

ZRACTATUS XF7I Examm i.

cultum per Fidelium multiplicationem)

n

Mattimonii fit tutpis*t&rpïtudihe &ul-

& juftitiz inducentur , & fiatabiisin

pz,non iníe, fed folàm quoad ap-

autali

flatu gratiz & charitatis, Ita S,

/D.' d. 3.

parentiam & fimilitudinem: quá de cau-

fotil.

& 4.

f

hdifo

sà indiget excufari, & non potcft etiam

Ratioeju eft : Omnis'.a&us,quo im-

in publico fieri,

Verum quidem eft,

1ii; Scd

pletur praceptum, eft bonus ac licitus,

quódob magnam dele&ationem , quà

mutione

imó & meritorius fi liberéfiat ab homi-

motim

rationem abforbet & quafi eclipfat, di-

ne in gratía & charitate. conflituto

L

*

vidat à Deo s hzc tamen divifio non eft

p

Sed a&us Matrimonii eftactus virturis,

quoad habitum , fed folum quoad a-

uT,

nimirum juftitiz commutativz,quoim-

&um, quzetiam aliquando fit per me-

iítà,

pletur preceptumillud 1,Cor,7. Uxori

dicinam velefüm delicaterum ciborum

Vl

vir debitum reddat.

Ergo.

fine peccato,

e'inra

Vide infrà Exanr 4.

Nota, quód quamvis Rom.8. Deo

(LZ- 004*;'

hereni

placere non poffint qui in carne fumt , (

BA, 2. Copula carnilis a&vali

g- feu

&tj

etiam fecundüm carnem vivant,& con-

Jit,

commixtio corporum non eft decffentia

tra rationis ordinem, bene tamen ficar-

five integritateaut perfe&ione effcnriali

Vr

nalia faciant ex amote virtüdis & juxta

vel primaria Matrimonii, five ut eftin

lena

rationis ordinem , & hoc fecundo modo

officium naturz ; five ut Sacramenium

Cf

debetfieri a&us Matrimonii, ut fit ho-

Q D

eft, bene tamen de perfe&tioneacciden-

neftus & metitorius, & fi ita fiat;eft fu- -

tali & fecundaria. lta S.D. hic qu42.a. 4«

quenq

pernaturalis(non quidem quoad fui cli-

Declarat boc dicensin c. Duplex eft

dnter]n

cientiam, ficenim fit per vires natura)

integritas: Una quz actenditur fecun-

ftvli 7

Íed quoad relationemad Deum feu ho-

dàm perfe&ionem primam, qua confi-

4l fida

norem Dei, quam facitcharitas , nec fit

ftit inipfo effe rei: alia que attenditut

tülolit

fine fpcciali dono gratiz ; prafata au-

fecundüm perfc&ionem fecundam,quz

l]

tem relatio ad minus debet effe virtualis,

4l

confiftit inoperatioae.Quia ergo carna-

& meritó à copnjugibus fzpe iteranda,

liscommixtio eft quedam operatio five

Qp

Item hic actus fub prafatis conditioni-

ufüs Matrimonii, per quod facultas ad

tb i

hoc datur.: ideo carnalis commixtio e-

bus caret omni turpitudine culpz , licéc

U. [

maneat turpis turpitudine peenz , qua

tit de fecunda integtitate ejus, non de-

iätgm';l

provenit ex peccato primorum Paren-

primá.

räf dum

tum, ex eo (ut aitS. D. 2, 3. ad 2.) quia

Ratío patetes his: Nam juxtacom-

&0 (l]b (

vires inferiores , fenfüalitas & membra

mune axioma, operarifeguitur adeff

funtg,

corporis, non obediunt perfe&é rationi

id eft, fupponit caufam effentialiter

ejuíque juffui , ficut obedirentin (tatu

Torigm

con(litutam, nec efl effentiale pradica-

j

Wopi

naturag integrae

» inquoctiam fuiffetge-

tum ejus, eft tamen ejus perfectio acci-

rn[z. ad '

neratio (fi permanfiffet) fed (ine omni

dentalis & fecundaria, Que fignifica-

Ti

fenfualitatis rebellione centra rationem.

turperillaverba Gen,z.. Ergzt dao iu

D Ilmn M

|

CATYA€ H44,

^

Vel pauló aliter dici poteft , quód a&tus

T

Oppono

De Mzzh'z'möizio;

1253

dl

- Oppeno t. contra R, 2. Sine copula

Matrzinonzum us Sacmmmfum;

w]d Pu

earnali non habetur proprietas Matri-

QILERO . VI. Eflne Matrimonium

d

monit.

Ergo neceflentía. Prob, anr.

verum Nov.Leg.Sacramentum,à Chri-

lia

Indiffolubilitas eft proprietas Matrimo-

ind

nii : Sed hec non habetur ante confum-

flo inflitutum , conferens gratiam ex

mationem,

Ergo, Prob. min. Matri-

opeteoperatoiquomodo definiturQuae

A

um

^

1

9j

us matetia, forma, minifter?

f

LI

l [

monium non confummatum diffolvi-

VIII. Ante Refp. Supponitur, quód

Qond

tur per votum folemne Religionis jux-

ta Trid. Sc(f. 24. Can. 6, ut docebitur

Matrimonium (altem improprié fit Sa-

zn

infrà.

Etgo.

cramentum;,id eft,magnum myflerium,

d

velügnum alicujus rei factz fignificati-

d

2. Matrimoníum ut Sacramentum

vum.

Ita enim claré patet ex illo celes

3

eít in remedium concupilcentiz ; Sed

hoc remedium fit per commixtionem

bri teftimonio Apoftoli Eph, $. Sa-

cramentum boc magnumefl, eó quód (it

e

udi

carnis,

Ergo.

reprefentativum conjunctionis Chiifti

z

"Ad 1. diít. ult. ant. Diffolvitur per fe

cum Ecclefia.

Hoc fuppofito.

[

& natura fua, neg. peraccidens & ex

z. 1.Matrimonium Fidelium in No-

; dii

1

difpenfatione ac fpeciali piivilegio

va Lege eft verum & proprià dictum ac

emul

Chrifti,dati infavorem ftats R eligiofi,

l

cum aliisunivocé Sacramentum,à Chri-

8

M

j

conc. Dequo plura infrà; imó in fc-

quentibus dicetur, quód Mitrimonium

fto inflitutum , conferens gratiam ex

)

opere operato, etiam phyfice.

inter Infideles etiam confimmatum ex

lplfx"'

[2

. Pars eft de Fide definita contta

d

fimili privile

o

iodiffolvatur,uno eorum

ad Fidem converío ; & altero nolente

hzreticos à Trid. Scff. 24. Can. 1. &

Izwli'

ii

cohabitare (ïxle contumelià Salvato-

conftat ex addu&to Ephef, s.

ris,

»m,gl"ä

Ratio:QuaMatrimonium eft fï'gnurhq

A

"44 2.aitS. D. citatoa, 4. ad4. Izre

fenfibile pra&icum gratiz fandtifican-

commixttonem carsaleua Matrimoniuua

tis,quà animi conjugum uniuntur Deo,

t fu'f

i

1

u

ef] invemedium ex gratia, quain eo da-

ficat Chrifto unitur Ecclefia, Hac enim

Iuv : QUATIVUIS 0 ex alb qui pertinet ad

gratiá conjugesad muruum amorem &

!ixï'w?

sategritatem fecundam, Nide plura in-

ad portanda Matrimonii onera indi-

014

frà, dum agetut de Matrimonio contra-

gent, Deusaurem non deeftin neceffa-

(

t

&o (ub conditione copulz carnali repu-

riüis, Ergoeam per hoc Sacramentum

gnante,

Item deconfenfu in Matri-

n

v/I

confert. Plura dehis fpe&ant ad Con-

ij

monium,an & quomodo is debeat ferri

troverfiftas,

3

i

in copulam carnalem.Item in hoc Exam,

Hecprima & reliquz partesconftant

ex Tract.de Sacr. incommuni. Videa-

!

«t

n.12. ad f. Libi explicabitur,quomodo.

ante Trid. Spon(alia defuturo tranfie-

tur definitio Sacramenti Tra&; 11: E-

j

)

L]

rintin Matrimonium per copulam car-

xam,Ii. n.2.

Item de numero Sacra-

ii

nalem animo maritali fa&am. Nuric ad

mentorum ibid. Exam. 4. n.41- De

j a GueY a us

caufa-

T

Tittttt 3

ZTRACZAZUS XPFI. Examen 1.

1244

caufalitate phyfica ibid. Exam, 2 n, 12.

rogatus , an liceat Uxorem ex quacun-

;Wt

*

*

Non

$E

& ex opere operato ibid. n. 1. De mi-

que caufa dimittere, refpondit

finm

niftti ac (ufcipientis intentione ac difpo-

legiftis, quia, qui hominem £ecitab ini-

fitione ibid. Exatu,4. n.32: & 38*

tio, maículum & fceminam cteavit eos?

wphy

Sicta

. 2. Quamvisindobitacam fit; quód

*

& dixit, id eft ; Adamum inftigavit ut

Matrimonium i

n officium naturz fitin-

dicetet ; Propter hoc dimittet homo pa-

tifmo

N

ftitutum ante peccatum » quandoEva

trem & matrem,& adhzrebit uxori fag,

WO

fuit edu&a ex cofla Adz , illiqs tradita,

& crunt duo in carne uns,Quz Chrifli

inftitutio non fuit pracis: juuis natura-

[/

pofiquam é fomno fuit excitatus (in

idus!

fomno enim non poterat facere contra-

lis declaratío , (edin(up'er confirmatio ;

liavrt

&um, nec corpustradereEvæ) & divi-

ande Chriftus fübdidit: Quodergo Dem

cozjunxit bomo non feparet. Quafi dicat z

yincu

ni Syiritüs inftinétaindiffolubilem Ma-

Thuá

trimonii nexum pronuntians ; dixit :

Conjunctionem,quam Deas fanxit,ego

Hoc nuncos ex offibus meis, & caro de

Qum

novus legislator & erbis Redemptor

carne mea, quamobrem relinquet ho-

precepto meo copfirmo. Ergo Chriftas

ln

fs lt

mo Patrem & Matrem & adhzrebic U-

Sacramentum: fecit efle id, quod anrea

xori (ux , & erunt duo tn carne una.

folàm crat inofficium naturz,& reme-

ttod

2

Veruntamen de tempore , quo Chriftus

dium concupi(centiz,

Nis f

[otth

Matrimonium, uteft contradus , & in

ExhisSequitur,quód Mafrimonium,

officium naturz ,ad effe Sacramenti cle-

ut formaliítereft Sacrame: tum , fit no-

N

vavit, funt variz DD. Sententiz. Dum

bilius virginitate ; quá tamen ignobilius

Wt

alii tenent , effe elevatum in primoIn-

eft fub ratione ftatüs, nimirum conju-

umilt

carnationis inflanti , Zu»c enim ait S.

düm

galis,qui dicitur effe imperfc&orum: &

Gtegor. hom. 36. in Evang. Dew Pa-

raüone hujus flatüs melius eft temere

Sici

p

zer Filio fuo uuptias fecit , quando bunc

vitam celibem,quàm fufcipere hoc Sa-

4f

in utevo Virginis humana natura conjut-

cramentum,non obftante quódex ope:e

xit.. Al fentiuat effe fa&um, quando

operato caufet gratiam,

Vide fuprà

inj,

d

Chriftus fuá prafentià & primo mira-

Trad. 16. Exam.57, n. 137: an & quo-

V

culo cohoneftavit nuptias in Cana Ga-

modo fit Simonia pro Matrimonio da-

i

li, Alii, contigiffe poft Refürre-

re pccunïam.

ilor

[rm

&ionem fpatio 40. dierum , quibus

IX. & 3,. Matrimonium phyficé vel

Chriftus difpofuit de (tata . militantis

quati phyfiee fumptum, inquantume

fä&m

Ecclefiz , & de eo Difcipulos inftruxit,

compofitum ex:matería & forma, defi-

Ál

Sed

nitur quód fit mutuus viri & mulieris

tl t

Probabilias eft , inftitutum feu ele-

ln

con(enfus extcrnus- ad perpeiuam vit

vatum effeà Chrifto quando Mattb. 19,

focietatem.

Sumptum metaphyfice ;

ETAR

dixit:/ Qwo4 Deus conjunxit. , (aamo Hon

Íeu,ut conftat gencre & diffcrentiá, d-

fülitg

feparet.

D

finitur , quàd fi fignum fenfibile evatia

* Raties Chriftus ibià Pharifeis intei-

collata Vire $. AMplieyi logsttmo confen[n

Uma]

6 6*)7?4-

De Marrzmono.

1255

u

copslatis ad perpetuam vita. focietatem.

tielevatum , ut explicat Gonet; & fub

t

Seu, Eft Sacramentum Nov. Leg.colla-

hac ratione eft res & Sacramentum fi-

Il

tivum gratiz, &c. ut anté. De definitio.

mul.

w

nephyficà & metaphyficà vide de aliis

&, 4. Materia pt(;xima Sacramenti

H

Sacramentisin proprio loco, ut de Bap-

Matrimonii efl mutuus confenfüs utri-

k

tifmo, Penitentià, &c.

usque conjugis , fenfibiliter, nimirum

!

li

Nota , quódficut in quovis Sacra-

verbis, nutu, aut feripto, expreffus ,

mento, ita & in hocdiftinguuntur hac

prout habet rationem traditionis : for-

l

li

ttia , Sacramentim tantim quod funt

ma veró eft idem mutuus confenfus fen-

fibiliter manifeflatus," ut habentratio-

]

a&us externi: reszaztzzz,nimirum gra-

tiaires C Sacramentum fimul, nimirum

nem acceptationes, v. g, dicendo: Acci-

D

li

vinculum , . ut explicatum eft fuprà

pio te in meam ,. accipio tein meum,

sj

Tra&t, 11, Exam. 4. Q. 9. in fine. n,47.

lta $, Thom. q. 42, a. r.ad r, & ad 2.

Quamvis autem hoc vinculum non fit

ubi addit, quod. benediáio Sacerdotis

p

[I

fenibile ratione fui, bene tamen ratio -

non fit forma hujus Sacramenti, fed fit

ne alterius, fcilicet confensüs externi ,

AR

quoddam Sacramenrale.

co modo quo in Penitentia dolor inter-

Dixi, maseria proxima , quia mate-

21

nus manifeftatur per externam confcf-

riaremota funt corpera conjagum qua

fionem,

Y

iplifibiwadunt, Vide Tra&t. 1 1.

nÉ

Circa hoc difficultas fe offett de caíu,

aüomodo materiz & forma Sacramen-

J

ll

l

jn)

quo conjugesInfidcles fiunt Fidelcs, fu-

torum finr à Chiifto determinatz.

Ratio: Eadem«ft materia & forma

)

umque Matrimonium approbant fzcun-

düm Leges Ecclefiz , ita ut incipiat cffe

hujus Sacramenti, qua efl contradtüs

nl

d

Sacramentum , quomodo tunc vinculü

matrimonialis,huncenim Chriftus fub-

poffit efferes & Sacramentum fimul ?

ftantialiter non mutavit ,. fed elevavit :

M

Namid, quod eftres & Sacramentum

Sed mareria & forma hujus contra&üs

u?M

fimul,, füb ea ratione, fub qua cíttes ,

funt confenfus conjugum füb dicta for-

p

debet caufariab eo, quod eft Sacramen.

malitate.

Ergo. Prob. min. lllud.in

qHC

tüm tancüm, quod in hoc cafu de vin-

aliquo contra&tu habet rationem mate-

j

culo non verificatur : quia jam cft antea

riz, quod per formam determinatut ;

caufacum per contractum in Infidelitate

& illud eft forma quod determinat; Sed

*

Z

fi&um.

confeníus fenfibilis, ut eft traditio, de-

"A4d quod dicendum , verificari de vin-

terminatur peracceptationem ,. & ante

culo etiam in hoc cafu, etfi enim vincu-

eam non eft completus nec perfectus in

lum ptzcedat, ut e(t quid naturale ,

a&tu fecando, fed incompletus & adhuc

ylt

Át

caufaium per contra&um naturalem ;

ina&u primo. Ergo. Declaratur min.

caufatur tamen de novo poftea quoad

Mulier poffet re(puere feu nonacceptae

i

d

'!

modum fupernaturalitatis per contra-

te confenfum viri, velà contra, inquo

L

cafu non effet confenfus conjugalis

&umapprobatum, utadeffe Sacramen-

(j

com-

(

126

TRACTAZUS X7L Zwxatnen Y .

completc, fed folüm in potentía, acin-

cramenti, quieft cox.tra&us matrimo-

hi

D

choativé, Ergo. Vide fuprà Tra&.17.,

nialis , ob rationem pro R. 4. datam :

diti

de Paenit. Exam. z, n. ?, qunomodo vet-

Sed foli contrahentes.cfficiunt contta-

[)0]!

ba & a&us hominis, licét fecundütm fe

&um , quia illi foli fe obligant, Ergo.

ftà

fint naturales , attamen, ut à Chrifto

Dixi, contrahbentes baptmattz 5 Qui

if

elevati, fint fupernaturales, fignificent

enim none(t baprizatus,non poteft aliud

pro

rem facram, & caufent grariam.

Sacramentum recipere, nec conficete,

hia

Ex hisSequitur,quód idem utriusque

cüm Daptifmus fit janua Sacramentos

tll

conttahentis con(eníus fit. virtualiret

rum: . qui tamen cum fit exttemg ne»

Y

duplex, & fub una virtualitate habeat

ceffitatis, à quovis validé conferri pc-

13

fationem traditionis ac materizs fub

tcff

jng:

altera veró rationem acceptationis &

QJJ" ergó e/ffmfw illorum vcxbo-

1G

formz, fiatque contrahentium confen-

rüm che:dous ^ Ega Q0$ con;ungo m

fusfibiiovicem caufz, (eu caufa & c£-

nómine Patns, &c. ?

fei]

fe&usin diverfo generecaufz,nimirum

Tnor

marerialis & formalis.Imó prm adQ.z,

Dico: Senfus efl;Ego vos con;ün&de

effe declaro, Vel , Con)uu&:onem ve--

lcpar

di&tum eft, quód confenfas etiam fit

ftam approbo, Unde non (unt de ef-

Xl

cau(a efficiens Matrimonii, fed ut vincu-

fentía, & Matrimoníum effet vahtum

ad

. lum ,non ut Sacramentum eít; ad que

iis omiffis ,

maodoó adeffent mutui ex«-

X

ho

om ma

(ufficít diftin&io rationis, ac vir-

preffi confenfus, Parochus, & Tefles,

fltpx:

tualis.

Hincquando à quibusdam PP.dicitur,

fer,

Oppeni poffet ex cafu illo, quo ante

Matrimoniü accedeate facerdotali be-

Thcn

Trident. & defa&o, ubullud non eft

nedi&ione (an&ificari, Sacerdotes effe

Hoc

rcccptum,Sp onfalia tran(cunc in Matri-

miniftros ejus,&c.non voluntguód Sa*

X

monium per copulam carnaleim animo

cerdos fit caufa gratig ab hoc$3 clamcn-

Qott

maritalifadam , quz fupplet confen-

to cx opere operato caufatz, fed' f'r con-

-fum , quomodo illa poffit effe matcr:a

[ïpi, 1

ditio ffze qianon confertur. Quia M&

n

& forma hujus Sacramenti, . cüm fit

trimonia clandeftina,feu fine Parocho

Is

peccatum mortale. Sed ad hoc. patebit

celebrata, etfi ante Trident. füerint va-

Refponfio in hoc Exam. n, 12. ad. j.

lida ; erant tamen illicita, nec .gratiam

[

Oppof.

caufabax*t, non quidem defe&uahcu-

tüti

p

-

Xf Mlmü:erMammomf etiam

jus effeatialisrequifiti,fcd defe&u Cate-

üun

ut Sacramenti, funt lpfl contrahentes

moniz ab Eccléfia ftatutz, Vocaturer-

baptizati » non veró Sacerdos affiftens

Sacrgl

goSacerdos Miniftet hn)us Sacrameml,

& benedicens;cujus proinde benedictio

Wt [ic

non eft de eflentia, fed: accidentalis cz-

noh quoad (ubftantism , fed quoad fi-

o

tum accidentalem : qw tqmen poft Tiri-

remonia. Ita S. T'hom. locoyro R. 4.

Wien

dent. eft conditio, fine qua non (ubfi- .

CltatO.

Wt

fht fub[ïanna hu;us Sacramenn.

S

Ratío; ldem eft minifler, þu;us Sa-

l, rg(

Ex

p

De Matrzmonzo,

1257

Ex hisexplicatur S. Paulus 1. Cor. 4.

Dixi 1. in K, 2 gtergue fit Laptizatuse

Íolos Sacerdotes vocans difpenfatores

D

Nam fi folüm unus fit baptizatus, v. g

divinorum myfteriorum.

Non enim

Ífiex pontificia difpenfatione Vir fidelis

k

omne Sacramentum ( przfertim fi non

coatrahat cum Uxore infideli , etiam ca-

fit à Chrifto primitus quoad fubítantiam

Ü

techumená , aut & converfo , probabiliüs

inftitutum, fed folum elevatum ) petit

non cft verum feu propriéSacramentum

V

pro Miniflro, ex officio tali, perfonam

Nov. Leg. necex parte utriusque,necex

[

facram ; nam & Laicus inneccífitate po-

parte folius fidelis,nec gratiam confert,

Iu

teft Baptifmum adminiftrare,

Ratio: Quia Ghriftus ad effe Sacra-

ls

Vide fupra Tract. 11. Exam. 4. Q. 7.

menti non elevavit dimidium fed. inte-

(

n. 37. R-4, an & quomodo peccent con-

grum contra&um , qui pro adequatá

juges in mortali contrahentes ; vel Pa-

materiá & formá includirt mutuum u-

li

xochus affiftens.

E

u

tiusque confenfum, Ergo cüm una pars

QUJAERO VII. Poffuntne F

idclcs

non fit capax Sacramentidefe&tu Daptif-

feu baptizati conttahere verum Matri-

mi, etiam in altera non eft Sacramen-

i

monium pizcisé in ratione contraclüs

tum ,fed folum legitimus contraétus,

R

feparando rationem facramenti ?

Dixi, Sive procedat ex errore; quia

j

XI. Ante R, Supponitur, prout etiam

ertor nonexcludit faltem illam virtua-

NI

ex didis patet , quód Matrimonium in

lem & generalem intentionem faciendi

d

fa&o eíle (nimirum vinculum ejus) non

quod facit vera Ecclefía velalii Fidcles,

.R:r

fit proprié Sacramenrum , fed folüm in

autquod Chriftus inftituit,ut docet S.D..

h

M

fieri.. Quia folam Euchariftie .Sacra-

bic q. $1. a, 2. ad z. & explicatum eft

l

mentum confifit in re permanente,

fuprá Tra&. r1. Exam.4.n. 3$. — Vide

o

Hoc fuppofito.

ibid. Q. 4. n. 23. quód ad valorem Sa-

I

& Probabiliüs negativé, fi uterque

cramenti non fufficiat actus meré exter-

j

contrahens fit baptizatus: five intentio

nus fine ipterna intentione,

Ex his

o«

feparandi procedat ex errore , five ex

Jnferttr , quód valida Matrimonia Lu-

Mi

€erta fcientia, Eft contra Gonet & plu-

theranorum & caterorum hzreticorum,

j

resalios.

utpote baptizatorum, ctiam fint Sacra-

u.v'ï*

Ratio : ln poteftate Fidelium. non

menta, licet non credant dari Sacra«

eft feparare ea , que Chriftus fuà infti-

mentum Matrimonii, habentenim ge-

tutione conjunxit: Sed Chii(tus contra-

neralem intentionem faciendi , quod

d

&um matrimonialem elevando ad effe

Chriftus inflituit : que fufficit ; nec eft

mi[-

Sacramenti , utrumque firmiiter conjun-

neceffaria intentio particularis.

U

xit, fic utratio Sacramenti , licét non fit

XII, Oppono 1. Chriftus elevans Ma-

j

eflentialis contra&ui fecundum fe, fit

trimonium ad effe Sacramenti non mu-

Ti

tamen neceffarió annexa contra&tui ,

tavit naturam contractüs: Sed juxta di-

b

quatenus hic fubftat inflitutioni Ghri-

&a mutáffer. Ergo,

fi.Ergo,

2, Non extat ullum jus quo Chriftus

l

Uuu uuu u

hanc

1258

TRACfA'TUS XFL Exameni. -

opete; eo ipfo enim , quä codtra&um

tij

hanc infeparabilem connexionem con»

tra&tüs & Sacramenti conftituit. Simile

Matrimonii ad effe Sacramenti elevavit;

yis

folemnitatem hzne ut omnino neceffa-

eftinablutione, cui etíam alligavit ra-

J ,

tionem Sacramenti Baptifmi , & tamen

riatn adjunxit.

Quod maximé expe-

titp

poffünt (eparati per intentionem. Ergo

diebat fiii Matrimont & intentiont

fped

Chrifti , volentis fan&ificare conjugia

ubl

3. Ad validitstem Matrimonii in ra«

tione contra&tüs civilis nihil aliud re-

Fidelium. Hzc R efp.fundatur in S,Gre-

p

quiritur , quam fen&biliter expreffa in-

orio hom. 17. in Luc. docente, quód

dfl&: í

*

Chriftus aliquande verbis , aliquando

L

file:

ter perfonas habiles mutua corporum

traditio & acceptatio coram Parocho

fa&oipfo & opere con(tituerit jus feu

jl

& Teflibus, Ergo non requiritur ra-

przceptum, Ádid quod additur deab-

tj

lutione Baptifmi Refp. inprimis in hoe

fio Sacramenti.

li

4. In capit, &nali Ze cozdir. appfit.

effe paritatem , quód nec Sacramentum

intia

$r

habetur, quód conditiones impoffibiles

Maniimonii , nec Baptifmi fubfiflat, [

fiat ablutio fine omni pradidà inten-

quib

& turpes non vitient contra&um, fed

habeantur pro non adjectis » id cft ; acfi

tione, Dimirum tam pärtïcu)ari quim

iWqUC

generali.

Deinde quód illaablutio ex«

rionadjicerentur: Sed intentio non fa-

I

ciendi Sacramentum eft conditio turpis.

clusá utráque hac intentione ,. tamen

bïafph(

Érgo hab-efur pro non adjeda. ,Ergo

habeat effe&tum aliquem naturalem , &

quifua

cum ea intentione fuübáftit contractus.

noncoritiactus matrimonialis, cft, quia

fitm,

$. Ante Concil. Trid. Spanfalia de

ablutio fecundum fe verfatur rantum

T

Vil

futuro tranfibant in. Mattinionium per

circa corpiis , quod , quomodocunque

realiter abluatur , eftablutam : contra-

eopulam carnalem animo matitali fa-

'PCCC.

€am : Sed videtur abfurdum, qué d fiat

&us veró matrimonialis ; etiam fecume

Perat

Sacratnentum ratíonecoitüs carnalis il

düm fe fumptus , habct effectum circa

q

liciti& petcaminofi. Ergo erat

animos (nimirum vinculum) qui de

ttimo

./con-

tractus fine Sacramento.

Lege faltem ordinariá debet effe libcr:

Xl

ZA 1. dift. maj.

Non mutavit in

eique Chriftus tationem Sacraientiad-

[] ba

fübftantialibus vel effentialibus , conc.

junxit per. infeparabilem concomitate

pl

tiam.

X

3n conditionibus vel folemnitate fine

d

ua nonfabfiftit de fa&o, neg, maj, Et

A 3. dift. ant, Nihilaltud requiri«

lim j

fic difl, min. neg. conf. Simile eft in Sta-

tur tanquam thateria & forma contta-

at

&üs, conc. j tapquam conditio & foleme

tüto Tridenrini de prz(entià Parochi &

*

hi

"'Teftium.

nitas /z& q44nou , neg.

d

Q

.Ad z. R. fub diftin&. quód licet

-44d. 4. concello fy.

llogifmo dift. (e-

Ü

iti.ml

Chriftus de intentione celebrandi Ma-

cündum illatum : Si excludatur intentio

|

Wter b

trimoniurn fimulin ratione Sactamenté

géneralis faciendi , quod Chriftus infli

ÉÀ cníitm cx-

henr

nullum.tradiderit jus in Scriptura ex-

tuit, ieg ; fecus, conc.

lk& de

clusà nec contractus nee Sacramentum

preflum, pofuerit tame;? hgc jussacto &

At

erit j

dDe Matrimonio.

A2if9

Üj

erï:,* dum veró illa adeft, dicta particu-

fiz, — Er quod agit Procutator cenfe-

NIl

ei

Bs intentio non faciendi Sacramen-

tur agere ipfe mandans peripfum , cüm

C

*um , ranquam conditio impoffibilis &

agat per poteftatem ab ipfo acceptam;

,

N

l

tutpis habetur pro nonadjedta , tam re-

Ergo,

WP

HIVUI

fpe&tu contra&tüs quàm Sacramenti : &

Nota , requiri aliquas conditiones,

g

U

fubüftit utrumque.

I. Ut, fi conttahatur per literas , vig.

iV

I

-Ad £^ dift, maj. Petcopulam fecun-

Ícribat faeming , fe non modó fui cor-

]Lci

dàüm £e (umptam, neg.maj. ; ut erat fen-

poris dominium de prafenü ei tradere

ii

libile.(ignum confensis & effe&üscon-

(ut Goner explicat) fed ex tunc fimul

jagalis , conc, maj. . Et fic dift. min. neg.

cotporis ejustrajlitionem, cüm primüm

ii

lkxxl

D

conf. Nec obftat,ait Cornejo , quàd ta-

coram Paroehe & teflibus fa&ta facrit,

Il m!

lis copula effst tunc peccaminofa , imó

acceptare: & imulier viciffim viro refcti-

U

intrinfecé- mala.

Cajus rationem dat:

bat, fe viciffim velle illum ia matitum ,

m

Si vir & fasmina faciant hoc pactum,

& corporis ejus traditionem acceptare ,

Id

quód blafphemia vel mendacium ab u-

quo reícripto , vel potiüs utriusque

qui

troque prolatum,fit fignam mutui con-

contrahentis fcripto coram Parocho &

(d

fensüs, eo ipfo, quód mendacium v«l

teftibus le&o, perficitur matrimonium

AT

etiam in ratione Sacramenti. / 2. Si fiat

blafphemiam proferrent (Íi cztera re-

[

gixiüta adünt) fieret. verum Matrimo-

per Procuratorem , pote(t , imà debet in

Porró ineo cafu zatione obicís

nium,

contrahendo uti hac . vel fimili verbo-

mortalis effet& Sacramentum informe ;

rum forma: Titius te permeaccipitin

"

M

B

validum tamen. Si obex folàm eflet

Uxorem. VelAccipiote Tiitio in UIxo-

!

o

u

peccacum veniale, gratiam ex opere o-

rem. Sponfa refpondcet, Ego mediante

r

TUf

teTitium accipio ín Maritum.3 .Ut Pro-

perato non impediret.

a

It

QU.ERO VIIT. Quid cenfes de Ma-

curator non agat cx mandato generali

J

trimoniointer abíentes contra&o?

pro quibusvis cafibus dato, fed ex fpe-

m

XIIL & Matrimonium inter abfen-

ciali pro hoc cafu, & quidemad conitra-

x

'ïf

tes . baptizatos. per Procuratorem , vcl

hendum cum hac determinata períona:

Tilt

x

per literas contradum coram Paro-

agat , inquam, per feipfum, & non pet

cho & teflibus , eft validum , non fo-

fabftitutum , nifi id exprefsé contineas

lüm in ratione contradüs , fed & Sa-

tür in mandato.

4. Ut- confenfus

*

f

«ramenti.

principalium coptrahentium non fic re-

fjl

W

yocatus.

TU

Ratio el, tum qux data eft pro R.

ad Q.7.tura etiam quiaChriftus omnem

XIV, Oppeno 1. Sacramentum P oe«

741

legitimum contractum matrimonialem

nitentiz non poteft adminiftrari inter

abfentes.

Ergo nec Matrimonii. Anr,

nfiülfj?

inter baptizatos: elevavit ad efle Sacta-

ï/l!h-l"'

menti ; tum tandem quia in praíenti

patet

Tract.1 3. Exatn, 4. n. f9.

j a

adeft debita matería, forma, minifter, ac

;2. Tale Matrimonium folet poftea ;

gesconveniunt,coram Paro«

ntu

ibrentio, & conditiones per Jua requi-

dum conju

&ij

Wuuuuuua2

chqt

Ts

TRAÁACTATUS YP Exam.a.

1260

cho & Teftibusratihaberi. Eigoantea

quo-probabiliter credit Mattitmoniuti

piur

nonerat validum,

effe contrahendum , tenetur cífz fiife

ilis

3- Saltem non videtur eaufare gt;a-

conícientia peccati mortalis, faltem per

E

tiam; prafertim phyficé, vel maximé fi

contritionem,

Quom gratíam eriam

nj

principalis contrahens tempore contra-

in fomno recipere poteft , fi.ante eum

m

4&üs dormiret, veleffet in mortali,

habuerit intentionem recipiendi Sacra-

qui

fDentum.

fit. citatio.

"4d . 1. patet difparitas loco in Oppo-

Si fit in mortali, gratianon

D

cau(atur, per aceidens, ob indifpofitio-

dep

«dd 2, neg. conf. Quia pet hoc Ma-

nem fubjeái.

Portó illa gratia non

Til

tríimonium non dicitur iterari, vel de

DN

caufatur phyficé, fi confenfas principa-

novo celebrari ,- fed folàm ratificatur

lium contrahentium (veluti effentiales

K

id, quodantea per alios fa&um eft. Vel

partesSacramenti) phyficé nonexiftant:

miff

certétantüm fupplentur omiffe folem-

scm

nitates.

quia Sicramenta caufant gratiam phyfi-

cé vel moraliter juxta faum modum exi-

HIIHF

! a4d 3. R. quód caufetur gratia;unde

ftendi , ut explicatum eft. fu

pitm

rr, Exam, z. n.12.

prà Tra&

principalis contrahgns, pro eo tempore;

li

fu.

UH IHIHE OH HIHEHE o QH IH D IH II

Tilend

fi

!

[/7

Ünts

EXAMEN II

[5 K

K

De Matrimonio quantim ad Sponfalia. De

(ent

D

| quo $X hom. q.43:per tves artic.

fitrg

UJERO 1. Quid funtSpon-

veté (ive fié promiffi , Vïrgïncm cofs

p

fq

falia?-obligantne fi fint puré

rupit, ordinarié in coüfcientia reneatut'

At

mentalia teuinterna,vel ficta

eam ducere.

Unde ad primam Que-

externa?

fiti partem.

^

DITUIT

XV. Secunda Pars (arisfa&ufh e(t

&, 1. Sponfalia d fpondendo didfa ,

Q

füprà Tra&. 8. Exam.4. n. y g. ubi pro-

bene definiuntur. 4S. Thom. a. 1, quód

Mij

batum eft , quód promiffio & donatio

fint futurarumnuptiarum (cu Matrimoc-

Dj

fneré interm homihi facta non obliget

ittim

in confcientia,

nii promzif/i». Ex quo patet quód hic

definiantur Sponfalia defuturo, fi enim

L

d 3-Parten Cyuzfiti (üfficicriter pa«

fiarit de prafenti, firmt idem, quod Ma-

htfim

tet ibid. Exam, $. n. 9f. ubi oflenfum

trimonitim rattim,non confimmatuti z

!

u

l

xiec

eft qüöq, qui fub fpe Magrimqr?ü, five

& S.jofä4 :

UT

gu;!ï fuxt ir?t?r BA. erg: ner

^i gliadns-

n

LT

*

De.Mzm-z'manio e Spwz/d!z'äw.

126f

phium , unde illahujusSponfa, & hic

'n;m

untur per Sponfalía. 2. Ut homines

t

illius Sponíus vocatur.

Matrimonium contrahant cum matura

v

Explicatur definitios Dicitur 1. Pro-

deliberatione & fine przcipitantia. . 3

ii

$nifo, non enim fufficit voluntas vel

Ut conftec, quód. nulla adíint impedi-

eiu]

propofitum promiíttendi , vel nubendi,

menta.

KT

quia Sponfalia inducunt obligationem

QLLERO II. In qua atate poffunt

ex juftitia ad contrahendum , fecus eít

contrahi Sponfalia; & quanta adilla re-

[ROR

tl

de propofito,

Debet autem effe pro-

quiritur deliberatio? Idem quero dez-

Q0n)

miffiosutzua, feu debet ei cortefponde-

tate requifitaad Matrimonium;ac R cli-

W

realterius com-fea repromiffio,

o

Sionem?

ii

Ratie: Quia Sponfalia non funt pro-

XVI. x. 1. cum Angelico Do&ore

ht

miffio gratuita feu fimplex five gratis

art. 2. Potefl homo ip fine primi fep-

n

ac meré liberaliter facta, fed (unc ve-

tennii contrahereSponfilia;ficut in fine

a

rum pactum & contra&tus onerofus,qui

fecundi Matrimonium aut Religionem

[

parem utrimque obligationem impot-

ingredis & in fine tertii, civiliter (e ob-

tat,juxta coptractüs definitionem ab

ligare,

Ulpiano traditam , quód4it u czà5,

Declarat boc S.D. ibid. dicens: Cum

feu reciproca obJigatie. Unde commu-

Sponíalia fint quedam promiffiones fa-

niter dicitur? Spoz[alia claudicare non

turorum, oportet, quód illorum fint ,

p offezz, puta , in contrahendo , feu dum

qui aliquo modo promittere poffunt,

funt$ nam poftquam contradta funt ,

quod non eft nifi illorum , qui habent

ca poffeeffe obligatoria ex parte unius

aliquam prudentiam de futuris , qua

& non alterius, ratione cujusdam acci-

ufum rationis requirit : refpe&u cujus

!

dentis vel circumftantiz , patebit infrá

triplex gradus notatur in r.Ehic.. 7i-

num, 26. R.3. ufquead 4. . Dicitur 2.

"n efi, cüm quis neque ip(cimcüigic

futurarum: muptiarum. qua: (unt hujus

per fe, neque ab alío capere poteft, .Sz-

fié

promiffionis obje&tum fpecificativum,

eundus fawseft , quo bomo ab alioca-

fer quod Sponfalia effentialiter confti-

pere poteft fed ipte per fe non füfficit

ii

Ü

tuuntur , & diflingunntur ab omni alia

ad confiderandum & intelligendum,

mutua promiffione,vel contratu.

Tertita es? , cüm homo & ab alio jam

Quare Sponfalia przmittuntur ante

capere poteft, & per fvip(am confidera-

"

Matrimoium?

re'

Etquia Ratio paulatim in homine

l

(

Dico: Quamvis non . (int de effentia

convalefcit , fecundüm quod quietantur

Matrimonii, pramitruntur tamen con-

morus & fluxibilitas humorum , ideo

D

venienter ideo,

1. Utconftet, quód

primum ftatum Rationis obtinet homo

Matrimonium liberé contrahatur , &

i

ante piimum feprennium; & ideo illo

quód eo contracto conjuges fint jam

temporenulli contractui aptus eft, & ita

obligiti qua(i vivere fub jugo : cujus

nec Sponfalibus.

Sedad tecundum fta.

r

pfobam vel qua(i Novitiauum ingrcdi-

tum iacipit pervenire in fine primi

Uuuuuuu 5

fep-

]2 62

TR ACTATUS YVI Éxameus,

N

feprennii:; unde eriam tunc temporis

fecabdàm Philof, in 2. phyf,

uod

t

ucriad Scholas ponuntur. Sed ad tet-

parum deelt , quafi nihil deeffe videtur,

fudit

tium ftacum incig;t homo puvcniïe in

Hac autem propinquitas à quibusdam

1

frgoin

determinatar tempus fcx menfium ; fed

fiae fecundi feptennii, quanrüm adea ,

1is$y

quz ad perfonam ipíius pertinenrs in

melias eft, quód. determinetur fecun-

dum conditionem contraheptium; qg,i,a

t

quo Ratio naturalis ejus convaleícit :

Terat

in qu'xbu,sda*munagis acceleratur. ufug

Ííed quantüm ad ea, qu&e extra ipfum

at J

funt, in fine tercii feptennii,

Et ideo

rationis, quàm inaliis, .Hazc S. Thom,

I

Á

i contra-

ilth Q

ante primum feptenniam nul

loquens &e(cggïmnio complendo, non

poM:

inchosndo,

&ui homo aptus eft, Sed infinc piimi

lii

eptennii incipit effe aptus ad aliqua

ww D13- Sponfalia ante feptennium in-

choatum contracta funt nulla & mor-

fxdta

romirtenda in futurum , precipué de

idduc

talia ex genere fio: licét malitia fup-

his ad que Ratio nazuralisinclinat ma-

* ptoba

gis: non autem ad obligandum fe per-

pleat atatem,

Ita S.D, z. 2,ad $, dans

-9 (/

petuo vioculo,quia adhuc non Érmam

quosd hoc difpatitatem de Matrimonio

habetvoluntatem : & ideo tali tempore

& Sponfalibus, dicendo: Tempore con-

TT

b

poffunt contrahi Sponfalía, Sed ia fine

tra&üs Matrimonii non folüm requiri-

; lol

fecundi feptennii jam poteft obligare fe

cur difpofitio ex patte ufüis Rationis,fed

Y r

etíam ex parte corporis,üt fit generatio-

de his , que ad perfonam ipfius perti-

Mi

nent , velad Religionem vel ad Conju-

niaptum; & quia puella in 12 anno ad

ib

gium. | Sed poft tertium féprennium

hec venic, ut poflit effea&uigeneratio-

M

his apta; puer autem in fine fecundi

etiam poreft de aliis fe obligare ; & fe-

fequir

cundüm Leges conftituitur ei potcftas

feptennii ; ut Philof. ait in 9. animal ,

fimul autem ufum diícretionis accipi-

Vgl

de- rebus fuis difponendi poft vigefi-

tonfen

unt , qui cantàm in Sponfalibus requi-

imum fecundum annum.. HacS.D. Ubi

- Gnfsn

tamen INB.quàd defa&o poft Trid, non

ritut; ideo in Sponfalibus deternina-

[

goffit quis per Profcffionem fe obligare

tur unum tempusutrique, non autem

in Matrimonio. Hac ibi, Quia in ufü

fny,

H.

R eligioni;nifi poft ,co.,mpletum I6 .ætg;is

annum.

Matrimonii mas fe habet ut agens; Íce-

! übif

, 2. Noneft de neceffitate velpre-

mina ut patiens , nobilius autem eft &

ld [

cepto gravi , ut didtam feprennium fit

majores vires requiritagere quàm pati,

mathematicé completum : unde non

Ratio : Lex inmateria gravi gravitet

daii

ftdir

obflat; an o&o; decem, vel 1 , dies de-

obligat ,& quidemfecundüm id; quod

G[:ggl

fint , quod eft effe moraliter c'omplï-

regulariter & communiter fit, ac vià

tum.

!

ordinariá: Sed ordínarié ufus Ratiotiis

? n q

j

Ratio daturà S.Thom, a. 2, ad 7. di-

non folet adeffe nifi feprennio come

fi vetb cítiüs ade

( E

ecnte: In Sponfalibus fi appropinquant

pleto, vel in fine ejus;

contrahentes ad tempus fepterinii,con-

fit; five miraculosé five na;grgl—i;tet:

eít

"g

Ln

per accidens, -Ergo. -

&ractus Spon(aliunj habstggþur : guia

/

À

Not,

1263

De M'at;-z'mom'o e , lüazzfa(iäm.

d

Nota; quód malitiam fupplere ata-

quódillePuer , de quo Gfegoriüs nat«

rat ,non füit damnatus , nec mortalitet

tem nihil it aliud, quàm quód citiusad-

fit diferetio feuufus Rationis : mal'tia

T

peccavit, fed'vifioilla fuit ad Pauém

d

contrifiandum ; qui ib puer

o illo peccas

IN

ergoin prefenti fumitnr pro ufu Rario-

Sed hoc eft

nis. Supplet proinde refpc&tu Matrimo-

verat, non cerrigens €urm,

Áett

"

»

[

nii, nimírum cum prafentia potentiz ge-

expreísé contra intentionem Gz.,gorii

u

nerativz , non veró refpe&u Sponfalium

dicentis , quod Pater pueri , animam

Ethoc

]

ante inchoatum feptennium.

parvuli fui negligens non parvum pec-

catorem Gebenna ignibus notrivir. Ét

n

ideo, quia Jura ; dum ftatuunt ztatem

pro Matrimonio, excipiunt cafum ma-

idco dicendum, quód ad peccarum mor-

lirig ztatem fupplentis, non autem re-

tale fuficit etiam confepfus in praíens,

r

fpe&u Sponfalium.

Difparitas patet ex

5

fed in fponfalibus eft. confenfus in f

]

türum ; major aütcm difcretio Kationi$

"

addu&tis verbisS. Thomz, & füb

:

gu&ä

£

tobatione.

requiritur ad providcndümin futnrum,

--— XVIl. 5;, 4. Ad Sponlilia requiritur

quàmad confentiendum in unum adium

nl

e

illa plena deliberatio, que requiritur €

piafentem, |. Et ideo anté porcft home

[

il

füfficit ad peccandum mortaliter : rec

peccare mortaliter , quàm poffit fe ob-

j

li

D**

Osr

e ad aliquid jn futurtim-

Hac

l

n

J

É

tamen hzc fufficit , fed major rïgt&iri-

tur.

ibi.

J

d

"Ratio 1.p, Quia Spsnfaha obligant

XVHL Qurd fentis de Sponfalibu

Wu

al

[223

l.

üz Parentes vcl Tutores contrahunt

A

J

fub mort

j

ro filiis ante (eprennium?

u

Ti

s

Ratio 2.p. Ad Sponfilia non tantum

LAd bec S. 'Tliom, ibid. ad . ait«- $i

ia

requiritüt , quod fint a&us humanus

& voluntatius quomodocunque ,&cum

ante annos pubettatis fiat contractus

p

f.

confenfu. ín przfens , fed ctiam cum

Spont

alium per alium , ambo vel altet

st

Unde nihil turic

D

confcnfu in füiw.'üü"l H ad pecsamm au-

reclamare poflunt.

tem mortale fofficit coníe

a&um eít, adeó quàód nec aliqua afhini-

N

-nfus in pra-

fens,

Ergo

tasex hoccontrahatur ; & ideo Spon-

n»

Hanc Rationem tradit S. D. cit. a, .

falia qua intet aliquos pet perfohas alias

m

übi fibi objicit hoc atgumentum : Sicut

contrahuntur , robur babenr; inquan-

i fl'ï

ad contra&um fponíalum requiritur

tumilli, inter quos contrahuntur , à

g

ziatem debitam venientes ; non recla-

aliquis Rationis ufus , ita ad confenti-

[

i

ijieii

ifent

ire

endum in peccatum mortale:

3eG nc

:nt

fhant: ex quo intelliguntur cor

(nA

Gregorius narratin 4, Dialog. qui

Md

m

de his; quz per alios fa&a fant. -Hae

(n

puer quinque annorum ptopter blaf-

ibi, Undeibidem ad 4. docet, quód

j

iiiot

nía

liaeft in pae«

r

phemia peccatum à Diabolo extin&us

elacentia quz circa fpo

0

ris ante feprennium , non ptocedat e

j A

di. Ergo & ante feptennium poflunt

contahi fponfalis, Ad quod Refpondet:

erfe&o vfü Rationis, cum nondum

D

/

cip

ling : Scd

fafceptibiles fint pku dif

ap

Ad 1. dicendum , qued quidam eicunbit

3?'357.-

Ó

"st

ZRAC?2A427U$ XV[V Examm 3.

1264

magis ex motu naturg , & ideonon fuf-

quit à confeflatio abfolvi , quia fciens

ficiat ad fpeníalia.

perfiftit in peccato mortali.

Teésenturae filii in. fimllibus obedire

b

Ratío: Quia fponfalia obligant ex

af

juftitia, utpote excontra&tu ; & fant in

(

Parentibus, & rarificare Fofica talia

Sponfalia?

matetia gravi ratione. Matrimonii ad

f

"Affrmo de debito honeflatis , quia

quodíliingunt. Vide füprà Tra&. 10..

tiou

valde honeftum eft , ut filii Parentibus

dm

Exam. 3. n. 32. R. 4. & n. 33. quódis

obediant: nego autem de debito necef-

poteítate voventis non fit, in mareria

Han

fitatis & precepti , quia filii in eligendo

gravi fe obligare füb peccatolevi, Quod

&t

ftatu funt fui Juris... Hincob rationabi-

idem de fponfalibus verum eft.

lm f

les caufas poflunt non ratificarc. Vide de

W. 2. Sponíi utriusque fexüs ex vi

iSpt

Matrimonio infrà Exam. 3. num. 0.

XX

Sponfalium tenentur. fe fervare aptos

R.3.

ad gencrationem , & ab(tinere à forni-

tl Q

catione.

QU.ERO IIL . Quamobligstio-

Si cum alia perfona carnaliter

m

nem, vel quos effe&us pariunt (ponfa-

107

lia?

peccaverint , committunt. fpeciale feu

alterius fpeciei peccatum, redu&tivé fpe-

$pon

XIX, s. 1. Spon(ália de fe & ex ge-

&ans ad adulterium , ut tenet probabi- -

DT

nere fuo obligant fub morrali , feu pa-

lior & tutior fententia,

Sponí

riuntgravem obligationem Matrimonii

&ario 1, Sponfi faltem mediatécbli. -

A

re ipsácontrahendi. Ita S. D. a. 1.ad 2.

ganturad abftinendum ab omnibus iis,

fifil

[

dicens : Ex tali promiffione obligatur

quz à conjuge in Matrimonio fa&a cf.

M

l

unus alteri ad matrimonium contrahen-

fent contta fidem Marrimonii , & exci-

Vl

dum, & peccat mortaliter non. folvens

piuntur tantüm illa quz jure concedun-

hT

promiffum, nifilegitimum impedimen-

tur ; uti eft ingreflas Religionis, &c,

trimi

tüminterveniat: & fecundüm hoc Ec-

Ergo. Prob.ant. Sicut in Matrimorio

ditre

clefia cogit injungendo pornitentiam

corpora mutuó traduntur , ita in Sponfa-

DT

propcccato: tamenin foro contentiofo

libus promittuntur ; & traditur jus t^ ——

tism

non compellirur , quia Matrimonia coa-

motuminea, Ergo, Dixi, faltem me«-

N

&ta con(ueverunt malos exitus habere,

£

diaté ; Quiaimmediata Sponfalium ob-

L

niti

P

orté juramentum intervencrit, quia

ligatio eflfolàm ad Matrimonium inee -

$n

tunc cogenduseft, qui promifit, utqui-

undum,

dam dicunt; quamvis aliis non videatur

Rarto,

2. Licet pet fþon(alia fponfus .

W

propter caufam pradictam , przcipue fi

non habear jus in re ad corpus Sponíe

[/

de uxoricidiotimeretur. Hxc ibi; Que

(hoc enim traditur per Matrímonium) — —

Ts «

intelligantur de Sponfalibus puberum.

habet tamen jus ad rem ,. uti in quavis

'ilitg

Ex quibus etíam patet ; cur in R. z. di-

promiffione acceptatá datnr ad rem pro-

mpræ

muïr,exgeners* [to, ad excipiendum , fi

miffam : eff enim in Sponfalibus pro-

adfit juftacau(a dilfolvendi: quz fi non

miffio faciendi fuum corpus alteri pro-

on]

adfit , Sponfus vel Sponfa refilicns ne-

prium , & non tradendi uni tertio,

*

[

*

Ergü

b

um

*

De Matrinonio d) $ponfalibus,

1265

a (ci:-:*l

E.rgd foraicandonon folàm peccat pec-

" Ratío: Quia non apþaret » Cür po-

Bam v;-

cato fotnicationis (ed & adulterii redu-

tiüs uno quàm alteto diflolutionis mo-

m

&ivé.

Dixi, redutl;té 5 quia. adulte-

do tollatur.

Qu d

rium proprié definitur ; quod (it viola-

QU/ERO IV.In quibus cafibusSpon-

u

falia funt nulla vel falteim folubilia»

tio thori alieni, quz in prefentinoneft,

quii

cüm nondum habeanteundem thorum.

XXI, De nüllitate Sponfalium ez

Ti

Hancob cáufam S.Thom. 2.2. q. 154.

defe&tu tatis ; patet ex di&is,

enumctans omnes fpecies Luxutiz, nul-

V. T. Sponíalia contracta cum impe-

Wi, Qu

lam facit mentionem peccati commiffi

dimento perpetuo, Matrimonium verà

u

à Sponfo fornicante,

fub culpà impedicute,v.g.cum voto fim-

(

XX. g. 5 .Ex Spon(alibus validis & cer-

plici perpetuz caftitatis, fant nulla. VIdi

!

u

tis oriturjure Ecclefiaftico impedimen-

& Sponfalia clandeftina de Marzimonio

n

tüm publice honeftatis dirimeasMatri-

clandeftine contrahendo.

(sf

monium cum Confanguincis alterius

Kario : Quia promiffio ceiillicitz,feu

U

Sponfi: idd; inprimo gradu tantóm , ut

cujus impletio cít illicita, non

obligat

YU

cum rmatre, filia velfororeSpenfi' vel

fed jute naturz invalidaeft, -

Sponfz, Ita patet ex Concilio Trid.Seff,

M

Dixi 1.in R, c»ums inpedimente perpe-

feox

24.cap.2.ubi etiam hocimpedimentum

tHo. — Si enim fit temporale, ut votum

.

Jus

fuftulit àSponfalibus invalidis.

caftitatis triennalis ,' vel defe&us pu-

Qf

- Ratiocongruentia:Quia Sponfalia fant

bertatis, poffunt. contrahi Sponfalia ,

N

irüitium feu inchoatío Matrimonii. Er-

etiam abfoluta , obligantia protempore

ytit

g9 conveuiens fuit,quód ficut per Ma-

quo impedimentum eritablatum. Vel

jj d

trimonium inducituraflinitas, ut impe-

fi hoc fit tale quod per Papam fit difpen-

j

dimentum dirimens , fic per Sponfalia

fabilejlicét &t dirimens, poffunt contra-

h

ïponl'm

inducatur aliud vinculum conjun&io-

hi Sponfalia fub conditione , fi Papa

(

a

nis, minüstamen perfe&um.

difpenfaverit: quzverd obligant, De

jj

ANonne hoc impedimenturn tollitar

Sponfalibus conditionatis S. D. a. z. ad

jmo

Worte alterius , nimirum Sponíz vel

4.fic ait: Conditio, quz apponitur , non

ni

Sponfi ?

tollit Matrimonii libertatem, quia ficft

Dico , quód non ; uti videtur defini-

inhonefta , debet abjici: fiautem hone-

tum à variis Pontificibus.

£ta , aut eft de bonis fimpliciter , ut (

fposli

f

SPC':'»I

Ratio a'pari : Qaia foluto per alte-

dicatur; Accipiam te , fi placet parentis

tius conjugis mortem Matrimonio non

bus$ & hec conditio nontollit liberta-

»onïimji

qüaü

tollitur affinitasex coorta. Ergo nec

tem Sponfalium , fed auget ei honefta-

tem;:aut eft , deutilibus, utfi dicatur,

j

m prafenti eafa publicahoneftas,

j

4id f& Sponfalia valida mutuo

Contraham tecum; fi dabis mihi cen-

Sponforum confenfu fint foluta ?

türh, & tunc hoc non ponitur quafi ad

j

[

Dito contta quosdam , hon per hoc

vendendum confenfum matrimonii,fed

8

xolli illud impedimenturm.

iutelligitur ut promiffio dotisunde Ma-

Xx XX XX X

trimo:

d

1266

TRACVATUS XFZ. Exameu 5,

ttimonium libertatem non perdit. £a

3. 3. ad 3. dicenst- Siante contradum

jap

ibi. De condicione poenali dicetur p

oniu

*

?-

Mattimonium aliquam gravem infirmi-

flea n. 29.

tatem incutrat alter eorum; inter ques

nbere

Dixi 2. IDe 7Matrimonto clag

defliné

funt contra&ta Sponíalía ,. quz ipíum

jcen

contrabendos . Quia Sponfalia clandefti-

«lcon

debilitet nimis, ut epilepfias velpara-

na de Matrimonio in facie. Ecclefie

lyfiss.aut eum deformet , ut abíciífio

ia

contrahendo , non folàm funt valida ;

na(i, vel orbitas oculorum , vel aliquid

Eu

cümnon extet.Lex Ecclefiaftica irritans

hujusmodi; aut.qua fit contta benum

ert

illa ; ficut icritat Marrimonium .clande-

prolis, utpote lepra,quz folet prolem

(nilt

Rinum: fed etiam ex cauía cationabili

inficere , poffunt . Sponfalia dirimi , ne

Tiovei

poffunt effe licita: communiter tamen

fibi invicem difpliceant, & Matrimo-

yera]

nium fic contra&um malum exitam

practicanda non funt; eó quód in iisac-

fponí

cidere poffit imprudentia , & incircum-

fortiatmr. — Nec pro paena punitur ali-

lium,

fpcctio,

quis , fed ex poena damnum repottat ,

fanor

. B& 2. Nota

bilis dif pari:tvas inter con-

quod non eft inconveniens.

ItaS,D.;

cefuri

ia ov

trahentes hujus: difparitatis . conícios

petr ultima verba folveus hanc objeáio-

TT:

nenirtitat Sponíalia, nifi magnum in-

nem: Pro poena nullus debet puniri: Sed

Mi

de oriatur fcandalum: licét poffit ea fa-

infirmitas vel deformitas eftpana, &

cere illicita;

[

pro ca infli

-Jï-f.

Ratío x,p. Cüm contrahens .fit. fui

E:go.

gct?tur diffolutio fpomfalium,*

Fs

]-ufis, ac Íciens , feu notabilem dif; pati-

Ratio:Ptotittentes

)& jurah&cs ccn-

R

tatem & exceffum videns nihilominus

fentur. promittere & jurare juxta come

fz)lyur

Matiimonium promittat , non decipi-

munem aliorum intentionem, & rebus

in

tur,fed ceuferur liberé cedere juri fuo, &

in eodem ftatu moraliter

CWW

liberaliter donare exceffum, ut arguit

bus.

D

perm?ncqti-

Adt;

Perez. Ergo.

Ex hoc felvitur, quod

Ex quo patet, id

em effe diccnäum,(ii

n

pote(t objici, nimirum notabilis inz-

Íponius incidat in notabilem pauperta-

Vc (

ualitas pretii refciadit contractum, ut

tem: eft enim norabilis mutatio.

Si

OCptt

4 quis 100. florenos proinitteret pro

veró uterque notabiliter depauperetur ,

lt(ssn

uno ovo , vel merctrici pro ufucorpo-

paupertas unius compenfatur pauperta»

DI

tisi Solvimf,inquam,quia in noftro cafu

te alterius.

Si veró unus repenié fiat

fs

gihil datur per modum pretii, & excef-

ditior , ob hoc non poteft jufté. refili-

Q9

fus liberaliter donatur, .ut fapponitur ;

re ,quia alter per hocnon cíl fa&qu;ldüjz

a

4 ü

uod non eft ín cafuobje&o , vel fi fit,

terioris conditionis.

V cont

eft paritas, & füb(i(tit promiffio.

2« AXIL. 3e 4« Si Sponíus iníci

T

Qtrad

&:. 3. QuotiesSponfalibus jam con-,

non confentiente. Sponíá difcedat in

L Mäm

-

eractis fupervenit notabilis defe&tus vc]

Patriam longinquam, Sponfa potefl ree

n

deformitas corporis, poffünt , licét in:

filire. licét.Sponfalia fint juramento fir-

&

jäïi*ä?b altetà ?wïdiæem' ka$.D.

mata. — la $. Thom«a. 3«ad 2 dicens:

!

$

Qd

»

EE

|

|

De |ibvifhonio e Sfpony?z?iäüæ.

—

I

Si exparte ejus nondefuit; quin Matri-

fj

tür , quia abfolviturab eo,qui per for-

monium cempleret , poteft licité alteri

nicationem íe Deo o

t

Hec ibi.

à

digfum chdidic.

-

Bubereíine aliquo peccato. — Si autem

ia

pet eam ftetit,quód Matrimonium non

Ratio 1, p. Innocens ex peccato no-

dj

cftcompletum , debet agere poeniten-

centis accepit fufficientem caufam, &

Ml ;

tiam de peccato frac;tæ promiffionis ,

jus refiliendi, ita quidem ut di'penfatio-

iiqi

aut juramenti, fi juramentum interve-

nem oblatam non teneatur acceptare,

Ut

^

nerit? & conttahere poteft. cum alia,

Ergo,

j '

fi vult, judicio Ecclefiz, Hac S. D; ,

Nora : Si innocens velit, ut nocens

"W

movens ibipropofitum cafüm, — Et eft

difpenfationem procuret, &;hic eam $«

i

vera hzcdoctrina, non folüm quando

negravi incommodo & magnis fümp-

&titt

Íponfus vult in alia terra figere domici-

irà

lium, fed & fidiu fit emanfürus ex cau«

tibuseam procutare poflit, tenetuream

petere.

Y

anon neceffriá; (i veró caufa fit ne-

Kario 2, p. Quia zquum non eft, u

BSA Dli

ceflatiá , debet expeétare , ufquedum

nocens ex fuo deli&o commodum, ni-

jdi

caufa ceffet, faltem Jadicio Ecclefiz.

mirum immunitatem à praftira fide re-

j d

Katro : Quia Sponfüs ita diícedens

portet:: Vide infrà n. 26, autc R. 4-

4

cenfetur renunciate Sponfalibus,

uemodoSponfilia poffint claudicare.

lum

— R. f- Si Sponfalibus contractis fu-

XXIII, . 6, Sponfalia etiam. pof-

perveniat affinitas, ut i Sponfus forni-

funt diffolvi propter fimplicem fornica-

en

cetur cum forore Sponfz,Sponfalia dif-

tionem alterius Sponfi, licét fint juratas

u

oivuntut ex parte cjus quinon fuit caü-

fic ut innocens poffit refilire f velir,

.'wa E

fa impedimenti $ nón tamen ex parte

non veró nocens, ]1ta S, Thom, ibi-

jl

ejus, quiillud cáufavit.

ItaS. Thom,

dem ad 6. dicens: Quamvis non dede-

à.cit; ad 4, dicens: Si Sponfus cogno-

rint fibi mutuó' poteftatem — corporis

Il!h(? Q*

vit.confanguineamSpon(æ,velöcofxtra,

Sponfalia contrahentes , tamen ex hoc

d :

tunc dirimi .debent Sponfalia ; & ad

efficiuntur (ibi invicem füfpedti de non

. AE

hocprobandum fola fama fufficit prop-

fervanda fide in futurum : & ideo po-

fetify

teft (ibi pracavere unus contra alium,

terfcandalum vitandü;caufe enim quae

du

in futurum expe&ant effe&us fuosjim-

Sponfalia dirimendo,

Hzc ibi.

pediunturà fuis cfectibus, non folüm

ii

Katiopatet ex his verbis S.Thom,&

Iflï*

exeo quodefl, fedex eo quod futurum

eft adducta pro R. s. Quibus additur:

il

eft. Unde ficut affinitas freffet tempo:

Quia & Sponíalia & juramentum adje-

té contractüs Sponfalium;impedivi(fet

&am habent hanc tacítam conditio-

"

contra&um illüm : ita (i interveniat an-

nem, ni(t alter

"]

peccaverit con-tra Leges

té Matrimonium,qliod efteffeGus qui-

Sponfalium.

l

dam Sponfalium ; prior contra&tus ab

Nota, fi vterque fornicetur, non

j

effe&u fuo impeditur.. .. Nec in hocali-

convénire Do&tores de jure refiliendi ,

t

dum aliqui cenenc. folum fponfüm &-«

quid dftrahi;ur alteri;imó ei confer-

!

Xxxxxxx 2

nog

—

Neataccss

1268

TRÁACTATUS AVL Examen 2

non fponíam. poffe refilire , eó quód

nem quód Spenfam non fit finceré

'Dml

qqn

Sponfaper fornicationem ( ut putant)

amaturus, nec fidem fervaturus im-

»

notabiliter fiat vilior Sponfo, noné

pofterum.

du

conta. Alii vetà tenent, utrumque li-

Nota; hoc etíam verificari. de harefi

cité poffe refilire , cüm fibimutno dent

fpirituali,prafertim in locis ubi herefis.

ul

m

fufficientem refiliendi caufam.' Pro de-

caufat infamiam , vel i innocenti fit pe-

cifione.

ticulofa,

It

tUl

&. 7. Probabilius eff, quód ( uterque

XXIV. s. 1o. Sponfalia puberum

validé & licité poffunt diffolvi mutuo.

n

Sponfus forniceturnullus licite refilire

hx

poffic.

Sponforum confenfu:; licité, inquam ,.

Ratio0, :

Tum quia paría deli&ta mu-

ex tationabilí causá,

Ita S. Thom.ci-

f

n

tuá compenfatione tolluntur ; tum etià,

tato a. 3. ad j. dicens: Quidam nonre-.

cipiunt iftum cafum.. Sed contra eos eft:

Y,

quia etfi fornicatio Sponfz fit ignomi-

niofior Sponfo, quàm 6 contra: tamen.

Decretalis, quz expre(sé dicit:. Adin-

d

li

propter violatam . fidem. Sponfus. fit

ftareorum, qui focietatem interpofitio-.

Sponía rationabiliter fufpectus. de. ea.

nc Éideicontrahunt;, & poftca eandem

lii

non fervanda etiam impofterum.. Ergo.

fibi remittunt, poteft in pa:ientiá tole-.

b

faltem eft paritas quoad fufficientiam:

rari,fimutuo.fe abfolvant, qui Sponfa--

At

liacontraxegunt. Sed ad hoc dicunt ,

cauía diffolvendiSponfalia. Ergoad-

Áiy

uc eft mutuacompenfario,.

quód Eccle(ia magishoc fuftinet, ne pe»

T

N8

Sed' quíd fi Sponfa ab.alioper vim fit

juseveniat,.quàm hoc fitde jure. — Sed

deHorata ? Pro hoc..

hoc. non videtur exemplo: convenite 5

p

do

x:- 8. Probabilius eft , quód poffit re-

2

quod Decretalis. adducit, Et ideo di-

filite Sponfus.

cendum, quód non femper eft levitas ;

ül,l

[

Rafío : 'Tum quiaexponitur pericu-

retra&tare, qug priüs firmata funr, quia.

loalendi alienam prolem 5 tum etiam ;

incertz funt providentiz noftre, ut di»

D

citar inlib.Sap.

Hacibi,

quia Sponfain hoc cafu , etfi fit fine cul-

W

pa; fit tamen notabiliter vilior, quia

Ratio x.p. eftilla egula Juris: Aes

W

at

vulgà fatis infame eft, ducere corru-

;

euzis , per quascunque caufasna[citur »,

tam.

per eafdem difflvitur ,. fi nimirum ex.

À

lk

Quid fiSponíus vel Sponfa faciat fo-

füa naturá diflolubilis fit , uti funt Spon--

lüm ofcula, velimpudicos tadus cum

p

falias fccusc(l'de Matrimbnio. /ES-

O.

^

aliis? Pro hoc.

y..9. Probabilius eft,quàd fivehic five

Katia 2« p. Si fiat fine- rationabili:

p

hac faciat,innocens habeat fufficientem

cauía , datur caufa obloquiorum, in-

Yl

caufam rcáliendi, Licét hoc aliqui ne-

curritur nota inconflantig , & agitur:

lls

d

gent de Spon(a, fiid faciat Sponfus. -

conDtra rationetn,.

Ergo.

D

Ratio : Quia etiam Sponfus váolat

Sed quid $

ü

decifionc.

pon(aiiaïtiün:.. jorata ? Rso

Q

fidem & vehementém ;ngcrig fufpicio-

51- xl.

Em

De Matrimonio c Spoufalséts. |

1269

fnti

- x. Ir. Nihrominus poffe mutuo. I4.inmafculo. Ita exprefsé flatnitur c.;

T

- «onfenfu diffolvi,

de illis, de defpon[at, smpuberum, . Et.

Declaratur & Ratto datur: Quamvis,.

hoc verum efllicér unus.contrahentium.

arí

jam fit pubes;

dum res promiffa non cedit in alterius

lat

utilitatem, licétad eum ditigatur jura-

Ratió : Quia privilegium reclamans-

dieft conceflüm: in. fivorem. impube--

i

mentum, afl non respromiffa, ut fi quis.

rum pro tempore pubertatis.

ita juret Juro ibt , me Miffam auditu-

o

rum talidie $ quamvis, inquam., tunc.

XXV. g 1 3. Sponfalia priora notv

UI

folvuntur per pofteriora, etiam jurata..

non pofïïtä particulari illo hominc re-

"u

laxari, bene tamen ,. fitota.res promif-

Aatio 1. p. Quod folvit,. deber effe:

Ym

fa, licét concernat caufam piam ».cedat:

forrius. eo, quod/felvitur,.ut patet : Sed;

fing

in utilitatem promiffarii. vcl juratarii.;,

hoc non eftin prafenti; ut. conftat. Er-

ul

v, g. Jüro tibi, me pro te auditurum

O.

li

effe Miffam s; juro;. vel. voveo ; quàd.

Ratio 2.p. Juramentumnon eft vin--

x

huicpauperi velim. dare veftem ,..quód:

culum ipiquitatis :: Sed.fecunda Spon-

nb

huicEcclefig velim dare calicem; tunc:

falia fünt iniqua, & illicita. Ergo,.

Sed quid (i priora Sponfalia ex aliqu&:

d

enim ille pauper,vel Ecclefia hoc votum.

Vrf

aut juramentum poteft relaxare; prout:

causá fuerins legitimé foluta , nonnc:

;

cunts

füprà Tra&. 10.Exam. 4. n.g 6 docui-

obligant:pofteriora?- Prohoc

*

mus de juramento ex S, Tliota: ; cujus:

Be.. 145,. Degativ

& Ratío s

Ut habet:

Mp

t

verba & Ratio ibivideantur. Ettunc:

Regula Jutis, Qued ab initio ualidum:

nonm fuittratiu teraporiston.comvale[cit.

Mil

parte condonante etíam.Deus ipfe con--

pb

donare cenfétur;. Sub[um0: Scd:in ca-

feu non:firmatur » nifi. ab. co: qui illud:

V

fü, quo quis juravit pauperi puellz, fe

firmarepoteft, v. g, in præfenzi*- per no-

eam dücturum in Uxorem, licét juta-.

vum:confenfam.. Excipirur tamen, fi

p

d

mentum fir fa&um: in: favorenv caufa-

promittens. promiferit. abfoluté. pro-

quovisterüpore absque ullálimiratione;.

piéxtota tamen ejus materia: cedit. infa-

i

vorem illius. puellz,, & non:aliterà Deo:

vel' promiferit pro. tempore,. quo ad:

contraliendunvcum alíaerit habilis.

T

acceptatur.. Ergo ab.ea poteft relaxari..

Aliud effet, fiita juraret : Juro; quód in:

&; rf. Matrimonium cum fecunda:

u

bonorem Dei velim ducere pauperem.

initum. diffolvit Spoafalia, cum priore::

y

uellam:.

fitamen fitvalidum;,

3 I2, Sponfalia impuberum nom

— Ratio.x.p: . Vinculumy minüs forte:

offunt mutuo eorüm confen(au. diffol-.

i

folvitur per: fortius. :: Sed. Matrimo--

vi, quamdiu tales fünt,, fcu anteannos;

nium: eft vinculura fortius Sgon(ahbusu :

?l

Matrimonio aptos;,. unde quoad recla-

Ergo..

agftli

mationem & Sponfalium diffolutionetn:

Ratie2z,p, puxta Regulam Jaris ;,

debent expectare usque ad pubertatem;,

ANon. praflat: impedimentum, quod. de ju--

)

m qua cit anno2.ataris in fosmina;anno:

re non [artitur effeblum,

XxxxxxX 3

BR x6..

h

u

1270

ZRACTATUS XFL. Exdmens.

. 16. Did&um Matrimonium priora

cáufam, 'v. g, occulrum alterius cri*nicn

W

&

Sponfalia non tantüm fufperidit , fed &

judici mauifeftare 2-

hief

i

extinguit , itaat mortua Uxore non re-

- Dico-: Poteft , (i fervato ordine. fra-

fidi

vivifcant, (eu obligare aon iacipiante '

terng correGtionis nolit acquiefcere , id

dit

ARatío : Vinculum minüs forte. per

efl;(i partem vitiofam priüs de caufaad-

forrius non folüm fufpenditur fed ex-

K

monaetit per fe ipfum , vel hoc non

tinguitur, & obligatio femel extincta

proficieace, per Párentes velalios viros

Ehs,

mon revivifcit : Sed Matrimonium cít

f

honeftos confenfuüm perfuaferit.

qud

vinculum fortius Spoh(a'libus. Ergo.

Ratio: Si tunc infametur ,

fibi impu-

Unde & S, Thom. cit. a. 5. ad 7, ait;

tare debet.

lm ;

.quód "contraétus Mutrimonii- folvac

QU/£ERO V, Quid cenfes de

p

priorem contra&umSponfalium. .Ex-

"antea in. K,7. addu&is?

;au(ïs

um

eipitur , i incentio Sponfi promittentis

XXVI, y. 1. Profeífio emiffain Ke-

tera

ad hunc cafüm fe e

ligione approbata diffolvit Sponfalia. :

LU

. detit.

$

:

xcgtgdat fcu )cx'ten-

Tnori

Ratio eft cadem quas eft data. pro

'&. t7, Dantü

t þlufes caufee ïd;i('ol;

!U*PQ Re I

Áutim

tür.

S' ad Q:4.que hïc-gpplicf-

ventes Sponfalia , ut ingreffas vel pro-

Ui

feffio Religionis, votum caftitatis, vo-

u35 2* Solus Reiigfdnis ingteffus an-

: Qu

tum fufcipiendi Ordinem facrum, . Sed

y

te Profeffioriem , non

diffolvit Spog(aj

Áibtn

de his ad Q. .

lia utrinque.

À

Q

* Dicmibi, *an'Sponf

us habens .ju's dif-

Ratio: "um quia id nullo

jure th"-

üyïm

folvendi Sponfalia;poffit ea folvere pro-

tuitur; Tum etiam quia nulla per in-

Wen

prid velrantüm judicisauthoritate?

grelfum affertur incompoffibilitas , ut

WCey

Dico: Poteft authoritate proprià at.

dicetur,

tind

tentá rei naturà , fed ne detur occafio

u- B. . Dunä ex S.pon(is unus altero

ln

fcandalt, requirendu: eft Judex.

neíciente velinyito ingreditur Religio-

totel

Ratío 1.p, Tuf quia id nullo jure

nes; Sponfalia ex naturá rei' folvuntur

&

cavetur; Tum quia Sponfalibus ineft

€x parte ejus, qui maner inSeculo , non

lii

:

4

hzc tacita conditio feu racultas refil

V€iO ex parte ejus, qui Religionem in-

jcn-

fépoy

di exjufta caufa.

greditur, fed hic fi iterum egrediatur,

qüe;

- Pars declaratur : Occa(io (candali

tenetur imp

lit,

z

lere Spo'nfal?ä , -altcþve-

-

hlüry

effe poteft, adeóque Judex eft requiren-

his;

dus, quando Sponfalia fant publica , &

'Katio 1. p. patetexd

i&tispro R. ; .ad

ha EM

caufa occulta, fecus quando tam caufa

Q.4. EíLenim notabilis mutatio, item

fallbus

quàm Sponfalia fant publica, vel quan-

grave onus pet integrum annum cxpe-

doutraque fant occulta.

[

&arealteriusnuptias: imó communitet

m

Quid ff Pars vitiofa nolit con

Fcn.:ïrc

vulgó dedecotofum , ducere talem; qui

in diffolutionem Sponfalium, poteftne

vel quz fuit monachus vel monacha,.

WA

iaj

i

innoc;ps jutt?m. occulram tefiliendi

?:iam xjovitia. Ergo.

Con-

o

De Matrimonio Qy Sponfalibus,

1271

M

nem Sponfalia claudicare non poffün: ,

Confirm. Tügrediens:' Religionsm

five fincero five fi&to animo, eo ipfo o-

dicuntenim mutuam promi(lionem.&

i

exindemutuam , ultró cj

ftcádiranimum à nuptiis alienum. Ef'rgo«

.t/,i'öf]u;c. 'ol.)liga-

Xl

tionem.

Ergo.

,

Á

n

cedit juriquod habet in alterüm,

1

ad4d boc dift;ant; Non

pomm:t in Em'i

i

Ratio 2. p. Sþonfus in Sazculo '.:ï'na-i

feuin contrahendo,& hoc ob rationem

viti

nens,non eft fpoliandusjure fuo absque

datam;conc,ant.5 In fa&o effe , (eu poft-

fufficiente causá; Sed hgc in prafenti

quam contracta funt; & hoc ob certas.

n

non datut , non enim de hoc exrat ul-

caufas anté adductas,& in certis cafibus;.

lum jus pofitivum , nec Religionis in-

inquibus deobligatur unüs,& non alter,

Qu

teflus ex naturá eff. incompoffibilis

neg.

lis poteft

cum Sponfalibus,tum quia

í

- *.4. Siatbo Spon

f Religïoncm in-

dU

egredi, tum ctiam quia pot

eit uxoratus

ingredianzur,& ambo egrediantur, ma-

li

Religionem ingredi manente Matri-

nent ambo dcobligati , nifi Íponté ve-

monio , puta,tantüm rato, imó & con-

&

1j

lint Matrimonium contrahere.

fummato manente poft Profeffionem,

P[iü-

Ratto cít di&a notabilis mutatio; qua:

utdicerurinfià. — Ergo.

fe tenetex parte utriusque.

n

4l

- Declaratirr hoc ulteriizs: Jura QUidem

^XXVIIL g. f.Qui Sponfalia jurameh-:

i

habent,quód Profeffioni in favorem fta-

tó firmavit , & vi juramenti non tenetur:

t(s Religiofi fit conceffum privilegium

priüs contrahere Matrimonium, fed po-

1

dirimendi Matrimonium ratum ; id ta-

teít non contra&o priàs Matrimonio li- .

3X

men de ingreffa refpe&u Sponfaliam

cité jngredi Religionem , etiam invità

J

necex Jure nec ex natura rei , ut proba-

Sponsá, nifi urgens cauía oppofitum.

tum eficolligitur.

Nec zquum erat ,

fuadeat,

I)

id.concedere foliingreflui; quia equum

Katio: Sicutipfojure inSponfalibus .

m

non:eft; ut favore Keligionis gaudeat

fabintelligitur cxceptio;nifi ad Religio-

n

is, qui à Religione recedit, (ed. meritó

nem tranfire maluerojito & in illojura-

D

fuas antiquas obligationes ad Seculum

mento,tum quia juramentum eft acceí-.

Ua

reportat, Quamobrem vota quacun-

forium ad promiffionem , adcóque fe-

A

que-ante ingreffüm facta in Novitiatu

quitur naturam íui principalis ; tum.

folüra manent fufpenfa, & reviviícunt,

[

etiam , quia jurare nemo deber id , nec

fiad Sxculum regrediatur.

prafumitur , quodeft contra copälium

»

2

r

— Exhis Sequitur, quód.

licéc in Spon;

Evangelicum,

Ergo,

[j

falibus utrinque tacité fübintelligatur

rb- jnä- :

zDixi sifiurgeus can[a oppofitu

kF('

hzc conditio , 2Vf perfetliorem flatum

deat ; qualis e(le potc&,ut.prævjö COn-,

elecere non: tamen hzc , nifi tranfiero

trahendo. coníulatur. fama. & honori ;

j

ad Religionem per Novitiatum, quia

Sponía, fifit in periculo infamiz. 2; Ut..

"

"

hic ftafus non eft : flatus enim à flando

lcgitimetur. proles: füfcepta ex Sponfa.

di&us, dicit permanentiam.

2

3. Si previe contrahcndp poffit evirari .

l

-

alterius occifio, &c.

Opporo: Juxta 3ponfalium

De-

i

X272

TRACTATUS XVA EÉxamen ».

IDeclaratur ulteriàs & tacité folvitue

ceditQue juri, quod habet in alterum,

an

quzdam obje&io, Juramentum etiam

cui'etiam per hoc vorum daturjufta cau-

p

àn alterius utilitatem praftitum , poteft

farefiliendi ob notabilem mutationem

yni

Sponfalibus fuperveniemtem, ián eo fi-

wj

favoreReligionis commutati in melíus.

Quod ex eo patet ,quia alioquin ille, qui

t115, quod onera Matrimonii , quz quo»

gui [

poft contraótaüm Matrimonium jura-

Erin

ad debitum conjugale debent effe paria,

vit; fe illud confamatarum ; non poffet

effent imparia, uterque etiam conjunx

&icit

debet reddere & pete:e , ille autem vo-

de

id Religionemn sranfire. .. Si ergo ante

qnattitmonii confummarionem . liceat

vens folüm poffec reddere. Ergo Idem,

lii

iconvolare ad Religionem, à fortioti id

etiam de fponfalibus juratis probat Ra-

h

:

llicecpoft Sponfalia.

tio data pro R. 3. ad Q.4.

$

XXVIH, Refp.é. Votumingredien-

* Refp. 8. Licét minorum Ordinum

pent

Íufceptio non diffolvat Sponíalia cen-

idi Religionem aon folvit quidem Spon-

gl

falia ex parce voventis , que ante illud

tra&a , bene tamen fufceptio alicu-

Á

;

jus O:dinis facri , uti & votum fufcipi-

thz

funt contracta, bene tamen votum pro-

éndi Ordinem facrum.

modi

fitendi; (altem per fe loquendo.

Ratio x, p. Votum "ingrcdifcnäi non

Ratto. 1, P Ordines. minores cum

diiti

m

habet majotem vim diffolvendi Sponfa-

conjugio non funtincompoffibiles, five

lia, quam ipfe ingreffus : Sed hic non

ex fuanatura five ex fta:uto Ecclefiz,

piti

Ratio 2, p. Ordo facer facit homi«

Ti

folvit illaex parte ingredientis. - Ergo

nec votutm ex sp'attc*vovcntis.

neminhabilem ad Matrimonium, ut pa-

qui

Rátio 2, p. Per votum inducens fta-

tebitinfrd, . Ergo à fortiori Sponfalia

lipi

dirimit.

tum cum Matrimonio Plan& incompof-

qur

fibilem folvuntut Sponfalia ex parte u-

Ratio 3, p. patet ex di&is pfo R, 7

pit

D

TEf

triusque ; Sed per votum profitendi per

de voto fimplici caftitatis, quia vorum

fe inducitur;talis ftatus.. Ergo,

in facre Ordine per. fe & ex natura fua

«tl

eftfimplex, &' diciur folemne folüm

hi

Dixi in R. $. Saltemper fe loquendos

quia forté peraccidens ex pate alterius

per accidens, nimirum ex (latuto Eccle-

pol

voffetoccurrere. rationabilis caufa con-

fiz, Ergo.

R.

ttahendi Matrimonium, ante Religionis

Ccinttahentä Sþon*Q

ingreffam: justá ex

falia pofluntne apponere poenam fran»

tll

factam.

cgprion'etn pie R. A

genti fidem? & frangentes injufte fidem:

Tytt

XXIX. Refp. 7. Votum fimplex

poffuntneà Judice compelli ad eam fet-

W

animo manendi in fxculo factum, ex

vandam?

o

&tur

parte utriusque diffolvit Sponfalia priüs

^ XXX. Refp. r. Non poffünt Sponfi

Vr

contra&a, licét fint jurata, Ita S. D. hic

Sponfalibusapponere posnam , etíam.

J

; $ 3.a- 1. ad r,

modicam , quz liget jufté refiftentem:

ir.|

— Ratio patet ex didis: Nam vovens hoc

quam proindein nullo foro tenetur fol-

tei

W

vere, Ita $. Thom. h203 1-ad 4. dicens;

f

119[6 oftcndit animum änuptii;alicnum,

-

p

De Matrimouio Q Sponjalibus,

1271

Mf

uandogne apponitur conditie pecumia

re(ilienti , fed confetvat, quia füb mor-

tali tenctur liberé contrahere, nec ullus

üt

p* nodum paue , €Ó tenc, quia Matri-

1q]

monia slebent effe ltbera , talis vonditio

habet libertatem ad refiliendum injufte,

1

won fLat , nec poteff exigi paima ia ab eo»

quia id nonlicet: inJure autem illud

dicitur impoffibile, quod licité ficti ne-

Qu

qui non vult Matrimonium coutrabere.

il

Etincgemma, deSponfalibus, ubi

uit.

Ecg" [v

[llll

Jl

dicitur : C izaque lbera Matrimionia

Refp. 3. Judex à parte lasà requifi-

Id

tus, Ecclefiafticus apudChriftianos,Se-

ejfe debeant , &$ :deo: talis fiipulatro pre-

0 im-

dcnï.

pier pena interpofitionem fit mevit

culatis apud Infideles, regulatiter & per

fe loquendo tenetur in foro externa

i^

prabwda » mandamus , quatenus , fi ita

efl, eundem , ttt ab exterfiome pradita

corppellere injuffé reilientem, ut fervoc

j

pana defiftat , EcclefiaflicA cenfurá cam-

fidem praftitam in Sponfalibus, five

hzc jatata fint , five non.

a

gellas : Exhis.

Ji

(]

Ratío patet , ne

ledatur 14iberrtas Ma-

Ratio: Judex ex officio tenetur fuis

fubditis petentibus adminifttare juiti-

íi

Fu

trmonii, Quz etfi, ut dum poena eft

modica, aliquando non lzdatur. v, g.in

tiam, & injuriam eisinferentes cogere,

a

divitibus modicam pecuniam non zfli-

ut ab ea defiftant ,. & jus íeu debituns

tribuant.

)

[

mantibus , id per accidenseft, & cafus

a

particularis, qui non cadit fub confide-

Dixi ; regulariter €9 per [e$ quia per

accidens , óbgraviaincommoda, dam-

Qor

'gatione Legis, Lex enim attendit ad ea

na, fcandala, perpctuas diffenfiones ,

u

qux per fe feu ordinari? fiunt, Necob-

j

ligatio Legis ceffat,ex co, quódin ali-

Uxoris defertionem , &c.qua pruden-

ter.preevidentur vel timentur,non debet

quoparcicuïari caíu ceífet ejus finis ; ut

patec in Lege jejunii, cujus finis eft tc-

cogi refiliens, fed permitti debent ma-

M

Ia minora, ut caveantur majora.

]

refrenatio paffionum, àqua tamen non

eít liber, qui Pa'fïïonibus caret.

Oppono : . Qui contrahit ex metuin

T

virum cohítantem cadenre, non con-

)

M

** g. 2. Poena pradenter modersta;ap-

fentit feu non agit liberó ; Sed, cui im-

«

pofita injufé refilienti, probabiliüs te-

net , & obligateum, .

ponitur gravispaena , v.g, excommue

nicationis, agit ex metu cadente in vi-

Ratio: Tum quia non eft prohibita

Y

ullojure; nonnaturali, ut omnes ad-

rum conílantem. E:go.

j

;

mittunt, quia folum invitat ad id, quod

Ad boc dift, maf,. 1. Si (ic metus in-

jufté incuffus conc, maj, ; fijuíté, ut

d

eft honeffum & ex juflitia debitum : non

canonico ,quia omnia jura, quz ab Ad-

fuppono fieri in prafenti , neg, Vide in-

frà de Matrimonio coacto. — Et fuprà

i

ver(atiis objiciuntur, nimirum ex cit. c,

TraG. ; Exam. r.num. [j. de metu.

a

gemma. Ex Lege , Tiria. Ex Leges »mu-

2, Alitec dift. Non confenrit liberéfor-

lier. Voquuntur de paena impofita ju£é

jd

maliter & explicité , conc. $ virtualiter

T

teflienti, Tum etiam, quia per eam

& in cauía, neg. Quia liberé confen-

(

powam non minuitur libertas ipju[t&

tiens

D

Yyyyyyy

3374.

ZTRACZTATZUS YFL Examen 3.

tiens in Sponfalia , liberé&eriam confen-

Quem nifi renovet ,. & interiüs potis

goni

titinMatrimonium, velucin:effe&um

diffentiar ,. Matrimonium fecutum in

d

&cobje&umeeorum... 3. Dicitur , quod

con(cientiaeft nullum.. Hinc , fi publi.

W

Sponfüusiinjufté refiliens compellatur, ut

céconftec , quód eim re

Rovare nolit;,

M

libet& confentiat ,. vel confenfum in

qui

cogendus.non cft..

debt

Sgonfälibus,fnytä;etra&auum,xenovc;o.

gu

[

li

QUMD U DUMDLORD E ORSCNDUMDUMDUNOU

Tiott

ST

— EXAMEN IIL

Li

À

tiby

illis

äï' CO

97

jfc

nf fäcändäm, fe. Qs r quinque azrtz'q;; !

-

&l

e

qui

; .Da; confen[as c

oatlo €9- com.lz'tz.omto.- 2 7

VN

pe þ..,c; avtic..

tbl

Ratzó. .--«Mätrimonïum-e&'"contmäüsc

tl

UERO'T, Confenfus;. & quis.

füti

dem. verbis expreffas ,. eftne:

Eiumanus & obligans;Sed homines nom:

Ts

caufa efficiens Matrimonii, fic

poffünt contrahere nec fe. obligare nifii

&a

ut fineeo illud nullatenus. pof-

fuam voluntatem. fibi invicem manifee

flando... Ergo..

^

Tnd

fit fieri. per. quamconque füperiorem-

It cafum Jä

Wicd

oteftarem; etiam divinam ?:

In R.ad 3. S. Do&or foly

Ton

"XXX, . I- Confenfüus eff caufa c£-.

puella tacente pr verecundiá , Parenti-

At

buscam. Viro.tradentibus: Gait : Kos;,

ficiens. Matrimonii. Ita S. T'hom. q..

Ts

4,5.2, z. loquensde Matrimonio ut vin-

quicunjunguntur, fic oportet: confes--

v

culum ,. nori ut. contra&us vel Sacra-

tire, ut invicem fe fpontancé recipiant ,

dai

mentuüm.eft:quia fic habet confenfam:

quod judicatur fieri, fiin defponfatione:

o

noncontradicantiundeverbaParentum.:

pro cauía materiali & formaliz wut in:

:

&i

pracedentibus di&um: eft..

computantur.in cafá: illo ,. ac fi effent-

(en

Ratio. dateeft inhocFra& Exam. ..

puellz; eft enim fufficiens fignum,quód:

tilha

Q 2; pro r. p ubi quzcunque dicta (unt:

nl

Ge vinculo, hic revideantur..

funt ejus; éxquo-non coniradicit, Hzc:

W

b

8&.2. Confenfus debet- effe fenfibili--

äräefp;. 3—6. Ad valorem M'ätti»rhoniäi

ku:

ger expieflus ,. five verbis peorié di&is:

nen-fufficit folus confenfus Parentum; .

fvinutibus. Ya $, Thom, ibid. a;2..

imó (ine o validà contrahitur; nec pof-.

"j

nc.& ad.2..

';EMätIi'-:, :

Yi

£int. Farentesilium,cogere ad

W

: monte-

dDe Matrzmonmio.

"

i12g7$

Qd

soniut : bene tamen ex quadam ra-

f Proles.prz alio tatm ad matrimoaia"

I

tionabili causá inducere, JuxtaS.Thom.

lem fe jam refolverit,

il

XXXL &,4. ONullpoteftashuma-

q. 47: a. 6.

"

4Ratío S, Thom, -In Matrimonio eft

ia civilis, vel ecclefaftica poteft fine

quafi quedam fervitus perpetua. Ergo

«conjagum cerifenfu in iis.cflicere viu-

'culum Matrimonti,

debet cligifponte fuà, Item filii in cli-

Ratio; Quia ellviaculumaaimotrutn:

gendo flatu funt fai jaris. Unde inc.

jj

cum virum, de Reguinrzäw, dicitur.,

Sed nullapoteftas humana:hábet domi-

i

filium in ele&ione propofiri Parentum

"nium fuper anímos fubdtorem; inià

nec fupet corpora ut.pater cx di&tis fuprá

non cogi fequi voluntatem. | Hinc &

S, "T hom. cit.2.6, ad z. explicans illud

"T radt, 8. de Jur, & Juft. Exam. 2.n.28-

Apoftoli CololT. 3. Frfirobedire Paren.

'Ergo.

tibus per omnia, ait: Non intelligitur in

Hinc dum Ariítot. dicit, quód civis

fit plus Reipublicz, quàmfaüi ipfius, in-

l

li

illis, in quibuseftliber (ui, ficut Pater:

& hujusmodi e(t Matrimonium , per

telligitur.quantümadrem familiarem ,

quod etiam filius fit Pater. Hzcibi.

& bona fortanz pro comodo Reipubl.

exponenda, imó & viram ipfam pro-

Notatamen, quod filii absqueratio-

nabili causá inconfultis Parentibuscone

fundendam, fi necelfe fuerit., caprivi-

trahentes Matrímonium ordinarié pec-

tatem., fervitutem, (übeundam, varios

m

cent mortaliter,

contra&us ex naturatamen nonindiílo-

Quia Parenrum mu-

RSW

lubilesfaciendos: non veró loquitur de

nus eft, non folàm proles educare íed

gie;j:'

& ad przrfe&tum ftatum deducere. Non

iis qux exnatura fua libertatem petunt.,

yull

tamen propter hoc poffünt exhzredari,

& elfentialiter vel per fe indiffolubilia

nec dos. ( conditioni faltem mariti, (i

fant & perpetua: atieft Matrimonium,

ámi

non filiz, proportionata, quia Uxor íe-

Qnuod proinde dependerálibero contra-

".

jalk

quitur conditionem mariti ) multó mi-

heniium confenfu, puta,in fieri, non in

LW

nüs alimerita denegari. . Quia in No-

confervari.. Dequovide in Tra&zhoc,

ou&?

vell. 115. recenfentur cauíz exhere-

Exam, 1, Q. 2. n.2, pro. p. Ulade non

j !

dationis, nec inter eas refertur Matri-

Sequitar , quód mutuo diffenfu pofüt

(tii

monium inviris Darentibuscontractum,

diffolvi. Ex quo folviturillud; Omnis

u

"d

& in penalibus ac odiofis exten(io fa-

res; per quascunqve caufas naícirur,per

!

[

cienda non e(t, adeoque non decbet fieri

casdem dilolvitur: Sed Matrimonium

;

exhzredatio nifi ob caufas ibi expreffas.

nafcitur perconfenfam. £rgo. Pro qno

Ti

l

N

Caufz propter quas filii vel filiz Daren-

videatur Ratio z. p. R, 10.ad. Q.4. £-

tibus certum Matrimonium fuadenti-

Xatn, 2, n. 24.,

j

bus pareretenentur, funt v.g. fiex tali

XXXllu, $. Vinculum Matrimo-

if

conjugio fequarur inimicitiarum com-

nii poteft per abfolutam Dei porentiam

*

fieriinter V1

mm. & Mulierem absque

rch!^

pofitio, Parentum in extrema neceffi-

'JïQPIiO eor

um confeníu., »fca-ï.mer-:äg..

vhüi(

tate exiftentium füftentatio,&c.Et hoc

Ícios

d

Xyyyyyy *

"iciser

ZRACTATUS XPI Examen 3.

4276

&i

fcios & relu&antes, Dixi, Psralum s

lum conjugale fermaliter non ef quid

uia non eft hic fermo de contra&tu vel

vitale, icgteft confenfus velaQus me-

s

N

Sacramento.

ritorius, qui per abfolutam Dei poten-

PIO |

Ratio: Deus habet abfolututn, inde-

tiam fine a&uali influxu proprii prin-

Vi

endens, & fapremum dominium, in

cipii vitalisponi noa poteft, nec poteft

vl

j

ominum corpora & animos; & , ut

effc fine libertate ; fed eft quid morale,

S. Auguflinusloquitur, magis habet in

fecundàm.legem ordinatiam coofecus

pot

fua poteflate: volunrates. hominum ,

tur ad actum. vitalem bumanz volun-

p

tatis velut ad fundamentum,, adcóque

dic

quàmipfifuas. Ergopotcft pro libitu

fuo dominium corporis viri ad finem

libeeum quidem, fi proveniat ex pro-

d

Matrimonii dare muliezi, & é contra,

Da

prià contrahentium voluntate; fecus, fs

imó ab. uao viro transferti in. aliud.

ex voluntate aliená, Hinc etiam forma-

ex

Tu

uod eft caufáre viaculum. Et,ne quid

lirer feu effeptialiter non eft quid libe«

t0,

dcfit de ffatu. & perfc&ione, poteft faa-

£um; quia aliásà conjugibus liberé pof-

viter & fortiter corum animos ,, falvá:

fet diffolvi.

Nec effeniialiter confiftig

[

d

lu

libertate, ad mutsum amorem. conju-

in unioneanimorum per amorem, quia

galem excitare, — Sicut à pari, ratione

maner in diffentientibus & divortiatis.

yái

dicti füpremi dominii;poteft in homi-

Ergo.

ln

$,€, Mattit

hlyi

neminducere vinculum fea: obligatio-

monium fic factum eiïz&

nem Keligionis, lictin eam non con-

ejusdem sationis cum moderno,.

Tud

D

fenferit, ut fit obligatus ficue alius eam:

Ratio. 1. De effentia & ratione for«

profeffüs..

tali vinculi conjugalis nihilaliud cft,

tl

, Confitm, Sicutalfcurinfeio & invito.

quàm dominium radicale füper corpozar.

ts

Q

ii

goteft jusaliquod'auferri , ita & acqui-

Sed. hocconjugibus coaferri potcfe omm

1i, nam Lege 32.8,4e 4cquir. rer, dom,

voluntate propria, quämDei,uEZFmbä—F

Wtte

dicituc , Esiam zuvitis: nobis per feruos

tum eff proR, g. Ergo.

UM

Ratio 2.Sola vatietas cau(z ab cffe&ui

q

noffros acquirisuy domimium. | Si ergo

Jurahumana & Principes bujus Szculi:

non colit identitatem-íeu conveniene

i

in invitum po(fint tzansferre domini-

tiam in Baturá ipeciäc&»,nam homo prce

uim, fortiozr id.poteft Deus..

dudctus per creacionem; & homo pzo-

Notanda ergo bene eft diffcrentía in-

dn&us.per gencrationcm, funtejusdeam

Erh

qu,

ter dominium: morale qualeeft inpre-

fpeciei s idem eft de calorecauf: atoà So«

fenti,. & phyficum ; quod primum ac-

le, & caufato ab igne. Sibfumo Scdi

quiritir non: folàm: voluntate propriá

in preefenti.folüm: eft. diverfitas. cauü&i

"h

fed & Saperioris,. prefertim füpremi::

efcientis, . Ergo..

*

L

alterum-vetó foldim.

. Oppeui potef? 1, contra: K. -

Licie

lm

nem cum fofma,

pcrgghy..fïx"cam üRiO-

Wtus

voluntas humana poffità Deo neccffita-

Decdlaratur ulterizs & exclüditur

ri ut paretín. amore bearifico, nonta

Yl

lentia-

men poreftci à. Dco. infegri: viol

kl

fandamentum. Advgrfauomm,, Vmg.u-

Sed

et

g

A

—

um

De Maiezinonzo. :

hoc, u metus fit gravis; q-u»æ ibividean-

[

Sed ïn cafu poäw— inferretur violentia ;

du

tür, Sicut & illa; que ibidem n. 1x.

violentum enim eft, quod eft à princi-

Ut

io exteinfeco paffo non conferente

de violentía fünt dicta. Flisadde, quod

l Pmu

vim, feu refiftenre, fed. con-jugdsakinvä-ci*

metus gravis feu cadens.in virum con»

u

ftantem. poät'ianfenzi« à duplici caufa,

d

xefiftunt, Ergo.

(cilicet vel à caufa naturali; ideft, ne-

Ti

s

u

2 Pez abíolutam

Deiipsfen;ti-amnon

ceffaria feu rationis experte, v. g. àánaue

Y

d

pote(t da

ti relatio fine fuo fundamento

voli

roxifo

feu tatione fundandit Sed hac

fragio, gravi morbo, pefte, Scc, & tunc

dicitur metusab: intrinfeco.. Velàcaufa

eft confenfus copjugum , & non poteit

k

libera & extrinfeca, v. g- ab aliohomi-

u ?W'

e(fe voluntas Dei,, Tum quia: voluntas

Daielt extrinfeca, ratio verà fundandi-

Be, & tunc dicitur metusab extrinfeco,

f

s

exiremis relatis. debet efft iatrinfeca,

Qui pofterior. metus sdhuc dupliciter

incutipoteít. — T. Jufté, ut,. fi Index

ii

"Fum ctiam ,. càm fit relatio & cottela-

tio, ratio fundandi debet effe multipl-

homicide comminetur moztem., nió

1 p'iï

in Uxorem ducat filiam oceifi,. 2. lu-

Qu

cata, fewduplex , voluntas.autem. Dei

juf&e ,. ut i talis- metus ad-cam ducen-

i qm

eflunica. Ergo, Utraque hec Op-

Ora.

dam incutiatur À perfona. pziveta., feu:

173

pofitio pluribus Inftantiislimitesm

Sed

herum hic metus po-

les excedentibus robozari poffet.

à non Judice,

teft incuti. vel ad. dire&é- extorquen-

i

folutio: videatur tum in Philofophia in

"Fra&, de violento;.& de.Predicamen*

dum confeníum in:matrimonium,. vel:

ad eum dire&e & per.fe feu. ex inten--

T

to Relationis tum in Theologia de re-

doneextorquendum in aliquid. aliud

i

Iatione- zqualitatis inter divinas Perfo-

nas, & de relatione inter Elumanitateim

& tunc folim per- accidens etdinatuz

p

ad Matrimonium, ut fi.quis.ex: metu

du

€hrifti & Perfonam Verbi ünitamzQuó

qe remitto, ne infpeculativis excedam,

latronis in. Uxoremr ducat filiam. viti

m

& Moraliftas offendam..

fortiffimi, ut ab.eo contra. invaforemo

defendarnr. Hoc P:æmiffm,

fn

U/ER O- IL,- Matrimonia coacta;

feu eximetucontra&ta fuüntne valida ?-

a

RO Maatrimonium exmetuquane-

XXXIH. Dicitur intitulo ,. fz4 &x

30?!*.'

tumvis gravi, ex: causá: natatalt- orto .

ametu3. quia percoa&tionem feuviolen:

contra&tum; ef fat liberünr, adeóque-

of

tiam in- praíenti intelligimus. metam ;

&validüm, Idem eftde Miatritaonio»

lüi&

qui,ut ait S; Thom, q:47.2..1,. in f£ne

[065)'

contra&o ex gravi metu jufté incuffo a

eorp/ecundàm Jurisperitosaff /nflauti:

causa liber&, v. g. à [udice -ad'extore-

,

ggll»r?

wlfxth'psrimli*mwä. amentistrepida-

quendum -Matrimonium;.

zío. . Alia metüs definitio.data eftfüprà

Rakio:1. p Qllia-anä:nuäï;æ vis feus

Tra&3. Exam.p. m 12; Ubi etiany

ja

metus- fuit-divifus in-levem.& in.grae

violentia infertus - ut fi quis ex mera:

f

vem; feu cadentem - in-virum conftan-

gehennz, vel metu«morris. naturalis.

"u

imminentis in Uxorem ducat (uam con-

sem; & explicatum, quid.requiratur ad

cnbás-

i

^

A

YyyyyXY *

Niisiesi

1278

CRACZAZUS.

XZPI. Xxwamem d.

«cübinam.

'"Simile.eftin voto:ex metu

n

f

contrahat Matrimonium eum ejus &lia

;maufragii-fa&to. . Ergo.

o

velforore.. Vel fi/Latro metum incu-

2 Pars.declaratur percafussPrimus

tiat'Viatori ad extorquendam pecuni-

m

-eft y fiGe pofitáLex, quódwiolator Vir-

am;qui, ut hanc vexam redimarpromit-

j 0K

;ginis metu mortis compellatur.eam du-

tit ledu&turumejusfiliam in Uxorem.

Q

cete.velidotase..— Seeundus ::S1 Pater

Rof

ARatío : Mle metus per accidens fe

«deprehendat diiquem-cumfua filia pec-

habet refpe&u-Mairimonii, nec inyo-

Íed

Ccantemycui«ninatur accufationem, nilt

luntarium, quod adcft, ex metu iflo ori-

e!&l

'eam dueat squam:& ducit ex hoc metu,

D

tur perfe...Simile-eft in:voto án tali

Aertéus $i judcx Juveni jufté ad mor-

occafione facto,

"t

item damnato .promitat: per donatio-

* CRefp.3. Matrimoniumex metugra-

J

nem vice;fi ducat Judicishliam, vel ali-

'vifeuin virum conftantem eadente,; ad

Qu

:'am,.eriam merctricem. Inomnibusliis

ali

Matrimoniiconfenfum extorquendum

:eifibus Matrimonium fubfiflir, quia eft

injuftéincuffo contractum, eft ipfojure

NK

fat liberum, — Z» primo quidem., quia

invalidum, non.folum in foto extetno,

&X

«l

dbi mecum patienti-nulla irrogatur án-

feu quoad prafümptionem;fedetiam in

juria, eó quód'isfponte (ua peccando fe

foro.conícientiz , & re ipsà. la S.

ipoena flatute fubjecerit. z fecumdo,

Thom-q.47.2,3.

2

ln

«tum-quiaParec jufté:rninatur ei accufas

iDeclarat hacibidem: Vinculum Ma.

&i

'tionem.

Dico, accufatioxem 6 enim

Ton

ttimonii eft perpettam,unde illud,quod

'minarerur'mortem , &:ex hujus metu

perpetuitati repugnat ,, Matrimonium

b

;Mattimonium coniraheretur,effet nul-

tollit: metus autem., qui cadit in coa-

Qi

lam: -quia effeemetus mortisinjuftéin-

ftantemvirum; petpecuitatem contra-

cuffus, utpote.à perfonáprivará. Tum

if

«&tüs tollit, .quia potcft petí reftitutio in

«etiam quia ille metas non eft ramincut-

ántegrum $. & idco talis coa&tio metüs,

m]h

fus, quàm potiüs affumptus ab ipfo pa-

quz cadit in conftartem virum, tollit

Tib

:tiente:qui liberé dediteccafionem ha-

-Matrimonium, & non dlia:: conftans

W

jns metüs, |. u ter£io, quia malefactor

autem vir judicatur virtuofus, qui 'eft

D

non fuit ad mortem «damnatus eo fine

menfura in omnibus operibushumanis,

q

uccontrahat Matrimonium, fed utluat

ut Philof. dicit in 3 :Ethic. Quidam au-

$i

-delicti paenam:. quamat evadat, libere

tem dicunt., :quàd fi ad(it.. confenfus,

'eligit hoc.medium,

quámvis coactus interiüs, c& Matrimo-

€0

"

& 2. Nonitritatur Matrimonium

niumquantüm ad Dcum;fed non quan- -

YO

gravimctu injufle incuffo.3 cau(alibe-

rüm ad ft:tam Eccle(iz;, quia prefumit,

(05

ra, finonad-confenfum in Matrimo-

ibi non fuiffe confenfum interiorem

At

:nium, fed ad-aliquid aliud, v. g. ad pe-

propter metum. Sed hoc nihil eff, quía

cuniamexterquendum fit incuffus, v. g.

Ecclefianon debeiprefumere de aliquo.

fi Princeps ab alio Principe obfidione

peccatum , quousquc PI'OthUf: peccas

[:i,w

?

-.gin&alxs ad redimendam obüdionem

vitautem, i dixitfe confentire, &,nou.

con-

d

1279

De Mä;rimæäzib:,

lll

eonfénfit. Unde Ecclefia prafamit enm

metus rationecujus admifcetur invo-

N

confenfiffe , fed: judicat confenfum il-

luntarium fecundüm quid,. Ergo etiam:

n

jJam.extortum:non effe fufficientem:ad

ad Matrimonium:.

Tl

"d s. dift; ant; INon:

poteft effe coa--

£iciendum Mátrimonium. : 1ta S. D..

j

Qui ibid; ad 2.ait :: Ad Mitrimonium.

&us (impliciter 8 abfoluté, conc.. cone-

!]

non fufficirquodcunqüe voluntarium;.

ditionaté & fecundüm quid, neg. Et ita:

D

intelligitur: do&rina- Thomift; in- r« 25-

fed' voluntarium completé, quia debet:

[

efTe perpetuum j & ideo per violentum:

& explicaturà.S: Tliom. hic.q. 47: a-I--

in c. ubividéatur,.uti & id quod füprà:

ti

mixtum impeditur... Quibus verbis fol-.

vit hanc Obje&;. "Violentum mixtum

de violentía di&um eft-Tzact, 3, Exam.

I:Dé^II4.

h

juxta Philof. plus habet de voluatario ,

Ad 3. neg; conf. Difparitas.eft: Quia:

(

quàm de iavolüntzrio :: Sed'non: poteft-

in- Màttimonio. a&tus: contrahentium:

du

aliter coníenías effe coa&tus ,. nifiper-

j

violentum mixtum,: Etgo non omnino:

(qui funt etiam miniftri ejas) fant ejus:

a

exclüditurinvoluntarium ,. & ita adhuc:

materia & forma: quos Ecclefia vult cfie:

(t

eft.Maátrimonium;,

completé.& perfe&téliberos, &.nec le--

cundüm quid"'?coa&'oso*Ql,æ—e&'conditia )

]À

Ex quibus paret,. quód in illo vio--

lénto mixto fit.quidem voluntarium &-

fine:qua non ab Ecclefia-ftatuta , ficut à:

m

€on(énfus liber funpliciter; fed libertas:

ari eft.prafentia Parochi & T'eftium,.

non eft in:ea perfe&tone & gradu,quem

OXXXIV. Nonue fáltem: ex:parte co»-

l

Uf

jüra Ecclefiz in Matrimonio requirunt, .

gentis perconfenfüm coa&tum fit. vali--

dum Matriimonium ?.

[u

d

Cujus Ecclefiaftici Statuti;

j

Ratio eff 1. Quia. coa&iones: folent:

Dico;quód non, cum.S. Thom, qs-

[

difficiles frequenter- habere. exitus.. c.

47: ; 4, inc. dicente :: Cüm Matrimo-

lf

nium fit quedám relátio ; & non. poffit:

f

vequifrvir: de-fponfal; Sadverfantur fi-

innafcitelitio ih-unoextremorum fine

li

nibus Matrimonii ,, nimirum ;procrea-

hoc ; quód fiatin alío ; . idco-quidquid

j

Y

tioni prolis; mutuz. cohabitationi;. a--

id

moti:conjugali, paci; &c, nam:quod

impedit Matrimoniümin uno; impedit

j

n

'quis non diligit, facilé.contemnit. 20.

ipfüm in altero :: qgiamonæpotefï:;eüä

uód: aliquis fit: Vir» non Uxoris ; yel

Qd

6; 3:c. prafens,.| Ergo;.

*nfuf

" Oppono.1; Confentus non potcft. efle

quódaliqua:fit Uxor,

.non liabens V-;i-:

rum : ficut nec.mater.non babe

ns fiz

u

coa&us, quia juxta/ T homiftasán 1. 2.

Y

volüntas- noftra. nec-divinitus: poteft:

líum; & ideo communi ter. dicitur; quód

Matrimonium nonclaudicat. . Hic ibi.

(u

[l

cogi feu violentari in a&u elicito: 'Talis

Alitcr:in-p-ræcedemibusadi-&um & di-

p

autemeft confenfus... Etgo.

2; Ad alia Sacramenta ,. v, g. Báptif-

fparitas data eft de Sponfalibus, .

qlm

í

PO

aNumautd : dictum: Matrimoniaemao

13i; Confirmationis, Extreme Un&tio-

rq!m

nis, validé recipienda ,. fufficit volun-

.convalefcit £eu fitmatur (altenrper jàsa- -

"

nol

zarium fümpliciter; licét fufcipiantur ex:

mentum. fponté praftitum; abvaleat.s . fi :

nern.

A

Eawon

1'2.8*0

i

TRACTATUS XFJ, Examen y.

nonintratione Matrimorii/faltem in ra-

tanda, ut fignificent folum ccnfenïüfi

.

atl

tione Spo*«nwfa-!iorum ?

inprzíens Matrimonium, — Quia cüm

Jrtm

Dico,quód non, Ratio: Tum quia

invitus fe obligec, intendiríe obligate

ndo

licét juramentum defe & ex natura (ua

aàm minimüm porefl, nec plàs quam

exterma verba flci&iffime fumpta figni-

Dit

fit obligatorium , defa&o tamen non

mdo

obligat, Aecobligat ad contra&um

ficant. Sed. illa nullatenus Áignificant

suem Ecclefía annullat , dum enim illa

M

Sponfalia. Ergo.

directé annullat contra&um, v, g. Ma-

JNonze ilud Matrimonium faltem

fuat

Dic

trimonititn , ex confequenti etiam an-

convaleícit per fequentem copulam car-

ils B

nullat juramentum adje&um, "Tum

nalem aut per diuturpam cohabitatio-

eriam, quia aliàs Ecclelia non fufficien-

nem ?

tttno

aiils,

te:*providiïfct incommodis ancé di&tis

Dico: Non fmatur per copulam

€x coa&o Matrimonio fequi natis : quia

carnalem, affe&u etiam maritali habi-

R

mend

zqué poteft fieri. coactio ad. juramen-

tam, fcd vi extortam.. 2. Maltó minüs

tum , ficucad Matrimonium.,

er fa&am animo fornicario. 3. Kati-

fiec f

Notandatamen eft differentia decaía

ficatur tamen per copulam omnino li-

Din

ii

in quo hoc juramentum eft fponté feu

beram affectu maritali habitam ab ce

fine omni vi przftitum, licét enim tunc

ui nallitatis Matrimonii fuit conícius,

DT

Gnlcn

non faciat Matrimonium validum, ju-

4. Sicut & perdiutinam (quzdiucurni-

LTA

rans tamen ex vi illius juramenti titulo

tas menfuranda ex atbitrio prudentum)

Religionis cenetur ad validé cum ea ,

fpontaneam, feu omni metu carentem ,

dew

fite

cui juravit, contrahendum novo con-

mutuam cohabitationem,; cum ejusdem

fcnfu maritali ; ut docent Goner ac alii.

nullitacis notitià, & datd opportunitate

mend

Ratio: Tum quia juramentum fpon-

iécedendi, fitecedere placuiffet :- tati-

Atus:

hi

té praftitum obligat , fi (ine faluris di-

ficatur, inquam, non tantüm in foro

fpendio & prejudicio tertii fervati pof-

externo, & quoad prafumptionem, ed

vl

du

fit, uti poteft in prefenci, Tum etiam ,

etiam in iaterno, & quoad veritatem ;

feu infeipío.

Ya

quia tale juramentum non eft contra

bonos mores, vel bonutu publicum,;aut

Rario 1:€$ 4. p. Vl

lud MätrimoniGm

Ms

E«

rohibitionem Ecclefiz , hec enim non

non poteft convalefcere fcu ratificari ni-

prohibet, ne Matrimoniis ex metu ini-

fi per a&um liberum, qui fertur in ip-

Á

ideo

tís & irritis adjiciatur juramentu

?

m, 'fecþl

íum Matrimonium: Sed copula vi ex-

folüm ftatuitea efle invalida,

torta non eftadus liber: &, fi fiat ani-

db

Quód illud Matrimonium nec in ra-

mo fornicario, nequidem implicite fer-

jb

ite

tioneSponfaliorum fiat validum,ex pat-

tur inipfum Matrimonium.

Ergo.

te ejus , qui metum eft paffus :

Ratio 3. E9 4. p. Quia adeft fenfibilis

D

Aan

Ratio efl; Cüm tale Matrimonium

perfe&té libera ratificatio dati prioris

LT

ton(ensüs, vel fufficiens fignum libeti

ul

ex parte. illius fit valde odiofum , ejus

w

Er gO.

J«

Qii

ïexba omnino firi&iffime funt interpre-

confensüs denuó habiti.

u

m

De Matrzmouzo,

iigt

I

Ítn

wSOXXXV. Qui ex di&o gravi metu

contrahentibus. Ergo, Maj. cc;ifht:

(

Qxia Chriftus in Matrimonio non mu-

conttaliir,. peccatne contrahendo, vel

t

Matrimonium .. contradum... confum-

tavit naturam contra&üs, íed folüm

s

elevavit.

Ergo.

"

Á

n

1Dando ?

Tl«

Dico 1. Morta

i

liter pecc'.ar confum-

Ex quibus patet differentia hujus als

j

mando, fi fciat Maátrimonii nullitatem.

aliis Sacramentis, in quibus quando,

Ratie :

uia faiens accedit ad non

etiam ex metu mortis, v.g. in Euchari-

s

[

fuam.

ftia vel Poenitentia, forma profertur fu-

(

Dico 2,,. Si contra

Bens tantüm exte-

per indebitam materiam , committitur

ite

fiüs && confíentiat fine confenfu in-

facrilepium ,. quia illa przcisé habent

terno ,

rationem Sacramenti ,

& quidem à

peccat þeccat.o mendacii ve-

a

ia

nialis.

Chtifto etíiam quoad fubftaptiam in(ti-

2'3«'

Ratio: Quiaos cordi non concotdat,

tuti : aft Matrimonium eft fimul con-

Tif

mendaciumtamen pcrnitio(um non eft,

tractus, cujus naturam Chiiftus no&

mutavit, ut dictum eft.

Mi

fiec ipnferc ipjutiam parti, Ergo.

]

-Dico $.. Qui ex przfato metu profert

. QU/ER O III..Quo jure di&um

Pa

éetba in fenfu formali & ut figaificati-

Matrimonium ratione metüs eít inva.

lidum ?

:

1

ya, adcóque prebet verum & fincerum

coníenfum, íciens Matrimonium tam

Mi

(üue

XXXVIL g.z, Non jurenaturz fed

in ratione contractüs quàm Sacramenti

Ecclefiaftico, & Gentium,

)

(f

efíe nullum , voleas.tamen €x parte fua

Ratio 1. p. Quia veleffet ob injuriam,

velob involuntarium, fümendo ea feor-

j

facere. quod pote(t, non peccat peccato

men dacii.

fim, vel fimul.

Itl

2, Nec Sactilegii vel al-

Non primum, quiá in

(

terius (peciei.

cafu quo alicui incutitur metus ex alte-

"

Ratto 1.p, Quia fenfus verborum eft

rius injuriofa a&tione , dice&é non or-

veriflimus, nimirum: Ego, quantum

dinatà ad extorquendum confenfum;

W

eít ex parte meá, accipio te in Uxorem;

intercedit gravis injuria, quz tamen

Nullitas enim Sacramenti non oritur ex

non annullat Matrimonium hac occa-

defe&u contrahentium, fed ex Statuto

jm

fione contra&tum, ut antea di&tum eft,

Ecclefiz itritantis,

Deinde adeft libertas jare naturg fuffi-

1

r

-Ratio 2., p. Si effet facril&äïum, effet

ciens, quia illud Matrimonium cft fim-

[/]

ideo; quia talis verba profert füper ia-

pliciter & abíoluté yoluntarium, & in-

"d

debicam matetiam: (cd bocnon; Quod

voluntarium folüm fecundàm quid , ut

prob. Vetba contrahentium folüm tunt:

patet ex di&tis. . Tandem hzc duo per

if

materia & forma. liujus, Sacrameoti,

accidens conjunguatut, & voluntarium

illud de fe & in .fuo ordine fufficit ad

li

quando fünt materia & forma contra-

&üs. matrimonialis : .. Sed in;hoc cafu

Matrimonium non exiftente injuciá, &

!

mon (unt matetia & forma contraQtüs;

hzc impertinens eft ad valorem aut in-

)flf

uia hic aþ;EgcleQa ;ü irritatus,.non à

validitatem Matrimonii ex' natura rei.

1

H

ZzLtuztr

,

Ergo

w

a

1292

TRACTJTUS— XPFIOExamen 3.

Ergo quód illa duo cencurrant fimul ,

datam, proxim? tamen ex Lege naturali

vodi

omnino impertinens eft.

deducitur ; quia Ratío di&at, zquitati

aX p

2. Pars de jure Ecclefiaftico patet ex

& juri maritali expedire; ut Matrimo- — -

(onbatt

c. frgzificavit , 2. de eo qui duxit in Ma-

nia coa&a irrirentur. Ergo.

qii, t

prim. & c, cim locum, 14. & . veniens.

XXXVIL Opposo 1. contra i. p.

hat

15, & c. con[ultationi tua, 28. de Spon-

verba S. Thom, antea pro R.2, ad Q. 2.

[4l. Übi exprefsé dicitur, quód Matri-

addu&a ex c. a. 2. & ex R. ad. 2. ubi

,uges.c

monia ex dicto metu conttacta fint om-

fation

videtur velle , quód coa&io repugnet

jinit

nino nulla & izríta.

Et quamvis citati

naturz Matrimonii, utpote perpetuitati

A

textus non habeant formam Statuti

ejus, qu& eft proprietas, quod autem cft

viole!

(prout habét Tridentinum de Matri-

contra proprietatem, eít etiam contra

mullo

monio clandeftino) cüm agant dc Ma-

naturam,

Ergo.

deec

trimoniis jam contractis, declarando, fi

- Confirm. x.. Nullum violentum cft

metu inita fint, effe invalida ex vi alte-

perpetuum, ut habet axioma,

2. lllud

m

inyo

rius juris, indubie (ut objici poteft)

non eft perpetuum, ratione cujus poteft

ari

naturalis: ideo pro certo f-UPPODEB-

peti reftitutio iniintegrum:SedS. T hom.

Á

dum eft; aliud jus antiquius Ecclefiz

in verbis allatis dicit, quód ratione me-

tl 1"

aliquando fuiffe, Ícripto, vel viv& vocis

tüs in virum conftantem cadeniis poffit

Wt

oraculo, aut ufu vel coníuetudine in-

peti reftitutio in integrum. — Ergo,

4l

trodu&um, vi cujus primó illa irtitatio

* Oppezo 2. Coadtio, ut anié diximus,

of

fuit fa&a, declaratio enim juris fuppo-

eft contra fines Matrimonii, & contra

i

nit jus,.

:

animorum unionem & amorem conjue

Coni

3. Pars dé jure gentium declaratur,

galem.

Ergo irritat illud jure naturz,

Qu

eujus fenfus non eft, quafi omnes gen-

Simile eft in Polygamia.

tull

tes propter hoc in unum locum, legis

3. Non mipiis Matrimonio repugnat

Ciplh

condende gratiá, convenerint ; . fed

coactio, quàm conditio oppofita fini &

d

quód omnes gentes illud jus lege fcri-

bonis ejus: Sed hzc illud itritat jure

Ww

pià vel confuetudine fervent, vel tacito

matur&; ut dicetur poftca. — Ergo &

tt

illa.

N

aut exprcffo confenfu approbent. — Et

po

ex vi hujus Juris dicta Matrimonia funt

4» Turi naturg repugnat acquirere jus

in,

irrita apud Infideles Ecclefiam non au-

in alerum perinjuríam: Sed hoc fieret.

dic

dientes..: 1mó & apud Fideles. Sicut

E*r O.

*

qui

enim, quod jam eft praceptum lege di-

$. Li

beralis datiö"e:däir fpecialem

libertatém : Sed in contractu Matrimo-

vinà pofitivá vel naturali, poteft adhuc

fitt

praci

nii eff liberalis datio, nimirum Prop-tü

fenti.

pi lege Ecclefiafticá. Íta & in pre-

vll

corporis.

Ergo.

Ratío bujus Partis, — Licét ditamen

Atl

^ Md 1: 3 S.Thoim, velle, quód coa-

nullitatis di&tiiMatrimonii non fit ipfius

&io repugnet folüm : connaturalitati

non

Wt

Rationis naturalis, ob r;tionem aBté

Mattimonii & perpetqï&ati:ejus n

bt

veró

ais

2De Matrimonia.

ET

&t

Ll

"

vetó e(fentiz, feu-— facit quàd ejus natu-

-A4d f . dift. maj, libertatem (implici-

qit

ra & perpetuitas non habeatur tam

ter faltem & abíoluté talem ( nimirum

Vrf

conpaturaliter feu modo tam connatu-

ftando in jure naturz ) que etiam in

rali, uti petit, nimirum cum plena li-

prafenti caufa adeft , conc. maj.; cum

20

!

bertate , racione cujus folet inter con-

omni gradu perfe&ionis, neg. - Simile

*dQl

eflin Voto fivefimplici fivé folemni;fa-

l

ü

yuges cle major amor & pax : idcóque

4

ratione coa

&ionis poffit peti reftitutio

&oex gravi metu, quod non eft irritum

DA

rf

in integrum.

jure naturg fed Ecclefiaftico, | Ex quo

Ad . Confirm. axioma eft verum de

fit, quód, ficut Deus o&'cnditurpcr pee-

m

ml

violento fimpliciter tali; in quo paffum

catum ex metu faQum ,ita de fe acceptec

u

nullo modo activé concurrit, non veró

promiffionem injuriosé extortam ; ad

de co quod eft (ecundüm quid tale , in

injutiam feu iniquitatem habendo fe

w

. Jid

quo paüïlmäai*iivä , etíi fecundüm quid

»ermiffivé, nonapprobando cam.

involuntatié, concutrit;

Simile eft in

QU ER O LV. Poteftne fieri Ma-

i

fervitute perpcmä.

trimonium per confenfum condítiona-

[l

|Ad 2.. Confirm, maj. eft vera, (i refti-

Jf

tum , prefertim adjeQà conditione im-

tutio in integrum poflit peti jure natu-

offibili ?

pf

1&; uti non poteft in prafenti,

XXXVHI, Ante y. Not. quód con-

)0

4Ad 2. Oppof. dift. ant. illos fincs

ditiofolita expticari per particulà ffde-

Anuj

omoino tollendo , neg, ; difficultando,

finiataràSylveftro & aliis.quód fitOra-

cond

feu notabiliter impediendo, corumque

río,in qua id omne, quod agitur, infutu-

(

connatutalirati przjudicando , conc.

vum eventum (afpenditur,

Natura et-

sult

Quód autem Polygamia jure natura fit

go conditionis eft fufpendere confen-

nulla & invalida, non eft przcisé ex hoc

fum vel cffe&um.

Hocnotato,

:ugmz

capite , fedideo, quia Ratio naturalis

W 1. verbis S. Thom. q. 47.a. f.

t

di&at, quód res uni tradita , nimirüm

dicentis : Conditio appofita aut cft de

g

corpus traditum conjugi , non poffit

prefenti,aur de futuro. Si de prafenti,

W

ttadialteri, ni(i fapremo humani cor-

& noneft contraria Matrinionio, áive

oris Domino , (cilicet Au&ore naturz ;

fit honefla, (ive inhonefta, ftat Mtri-

d

in jare naturali difpenfante : non veiró

monium , ftante conditione , .& e3 non

f

ftante non ftat.

Sed fi fit contraria bo«

di&at quàód ad Matrimonii valorem re-

uiratur pleniffima libertas.

nis Matrimonii, non efficitar Matri-

j

444 3. neg. maj. Quiailla conditio

monium; Si autem fir conditio de futu-

(

paturam & bona Matrimonii omnino

ro, aut eft nece(faria ficut Solem oriri

"u

tollii, coactio veró feu metus ea com-

cras, & tunc e(t Mairimonium : quia

patitur , licét non tam connataraliter,

talia futura fant prafíentia in caufis fuis;;

(

.. 44 4. neg. maj. ftandopraciséin ju-

aut eft contingens, ut. datio pecuniz,

j

re naturz, non attendendo ad invali-

vel acceptatio patentum, & tunc idetw

Ó

ditatem ; quam jus pofitivum induxit.

efi judicium de tali confen(u, Gcm de..

LZzz2z727Z2z7 32

ii

con.

ZRACTAZUS

APE Examen 3.

1204

confenfu,, qui fit per verba de futuro;

TE KY conditidues , aþp*ajitæ Mdtrz*kyai

Wt

Heac

i v

unde non facit Matrimonium.

nio,turpes aut umpoffibiles, fuerint,debent

S. Do&or.

propter favorem ejus pra non adjettis ba-

Atimom

tl

g. 2. Certum eft 1. quód conditio

beri, püta, in foro externo , ficut jure

UT

impoffibilis ferió adje&ta jure naturz in-

civili imiles' conditiones in teílamene

validet Matrimonium in foro conícien-

po!ïiï!am

torum legatis habentur pro non adjedtis.

Dixn z» foro externos quiainforo con-

dl nl

dia, v. g. Duco te; fi digito-Celum teti-

etis. , 2, Etiam effe nullum in foro cx-

Ícienriz c(fe nullum , fi confentus defit ;

gtfuus

?

-

widus

terno , ficontahens exprefsé decla-

patet ex. dictis, "

ret, fenollecontrahere , nifi conditio

Ratio 1.

Nemo ptrzefumitu

cvelle

qudec

verificeur. 3. In urroque foro effe va-

peccare , aut in re tam fanótà ac gravi

toodidi

Miaxtin

lidum, fi aliunde conftet, contrahentes

velle nugari: füuumQue a&um facere it-

habuiffe abfolutum confenfum. 4, Effe

ritum.

Ehec

Ratio 2, (&

V(cit conditionem ifme

I

in utroque foro nullum ; fi veré ab!o-

fivor]

luté interné confeniant, fed confentum

poflibilem ab Ecclefia rejici, & Matri-

monium fic contractum ab Eccle(ia va»

Dia

non mahnifeftent.

lidum judicari, & tamen eam apponit

tl

Ratio : In primo cafa nullus datur

confenfus.

In fecundo Ecclefia non

prafumitur velle contrahere eo modo;

Q

poteft verum internum confeníum pra--

quo Ecclefia intendit & prafumit 5 niái

pj

[

lumcre, quia exprefsé conftat de fu-

aliter mentem fuam exphcet. Ergo con-

ditio impoffibilis , quz reli&a fuz natu-

Tiam

fpenfione confensüs , ufque dum con-

ditio impleatur.

Ín tertio nihil deeft

rz eftquidem fignum diffensis, fuppo-

tll

fitá notitiá Statuti Ecclefiz eam à con-

n an

derequi/tis. In quatto deeft

:fcnflbilis

tractu iejicientis, ià. foro externo fal-

ilyde

ex preffio confensis.

- AMMajor imó poti

ffima in præ(chri

tem, con(enfum fupponit.

^

f.äVDH

im Mätri;-

difficultas eft, fi prater illam condi-

Ex hisjSequitur, quód

cu

lt

f

1l|

tionem , non adlnt alia figna diffensüs.

monium «ex uttiusque contrahentís

Pro quo.

1

confeníu conflet , in uttoque requiratur

to

..3. Matrimoe

nium fub conäitione

notitia, non folüm impolffibilitatis con-

uj

ditionis; fed & di&i Statuti Ecclcfiatti-

im

poffibili, fubftantiz ac bonis Matri-

monii non contrariá, initum , in foro

ci , cüjus ignorantia excuíat 3 licét-

hi

externo , feu judicio Ecclefiz prztumi-

enim non excufet igeorantia juris

RU

tur tale, ac ficonditioadjecta noneffet ,

omnino clari. & omnibus. noti , bene

üi

adcóque validum, ficontrahentes ha-

tamen incogniti , vel obfcuri , circa

beant notitiam Statuti Ecclefig eam

quod ipfi DD, in varias -.:bcunt:þScn-

p

conditionem rejicientis , feu habentis

tentias,

W

pro nonadje&ta. 1ta patet ex Gregorio

Oppouo : Ecckfia non potefl

Tfilpi)le.-

io. Ergo.

IX. c. finali. de conduz, appofitis ftatuen-

te confenfum in Mammon

[

x

Negæ

E

2De Mäz*;*äffz;:nia.

b

[

Mauimonio rejiciuntur, quiiobliganz

A?gatw cogf Nonenim Ecclefia

hat

ad Ficiendum impcflibile ( quod refpi-

fupplet confeninm , tiec facit quód Ma-

hi

trimonium anteillam Ecclefiz conftitu-

cit futurum ) fed rantüm quia impos-

fibiles funt : Sed impoffibilitas reperitur

! j

tionem fub dicta coriditione contradium

n

fiat nullum ; fed facit quód impofterum

in eis, licét (int de praterito ycl pra-

j

oft illam conftitutionem contenfus fub

fenti,

Ergo,

Notanda hitc eft differentia inter con-

C0l

tali conditione pre(titus debear h beri

ditiones turpes & impolfibiles, de qui-

eli,

ütpurus ac abfolutus & Matrimonium

validum. Pctefítenim Ecclefia ( ut pa-

busutrisque , licàt in decreto Gregorit

vdk

tet de clandeltinitate ) pouere quasdam

fiteadem decifio, eft ramen diwerfara-

gravf

cobditiones , quibus fervatis contraótus

tio, ut exponit Cornejo. Nam conditio

d

matrimonialis: fit vel non. fit validus.

turpisnon rejicitur piacisé quia turpis

É: hoc in favorem Matrimonii.

eft, fed quia obligat & incitat ad pec

candum, &cüm hoc folüm conveniat

It

Jn qito , quoad prafens, cenfiftit ille

favor Matrimonii ?

conditioni de füturo , ideo illa duntaxat

d

ye

Dico: Confiftitin hoc; quód Ecclefia,

cenfetur rejici , puia» qua non eft con-

n

eti poflet, non tamen íta difpofuit cir-

traria bonis Mattimonii ; quia, ur anté

LO:

cacateroscontra&dus, utconditio im-

di&tum , nemo przfumitur velle pecca-

il

offibilis in eis hiberetur pro non ad-

te', vel nugariin re tam gravi & fanéta:

j

je&à , difpofuerit autem circa Matrimo-

Verüm conditio impofhbilis. rejicitur

l

nium, pro confervatione ejus, Dum

pracisé, quia impoffibilis ct; qua im-

enim eft dubia contrahentium intentio ,

poffibilitas reperitur pro quavis difle-

Jl

an animo veré contrahendi, vel petiüs

rentià cemporis,

vera non folüm

"

illudendi eam conditionem apponant ,

^ Effne cadem 57 3.

de conditionibus per naturam impoffi-

favore Matrimonii prafertur pars con-

bilibus, v.g.fi digito Calum tetigifti,

u

feivatrix illius, prefumitque verba pro-

(

ferri in fenía abfoluto , in dubio enim

vel rangés ; (edetiam de impoffibilibus

V

pro Matrimonio judicandum elt c, fin,

jüres v.g. f liceat contrahere cum con-

I

de fent, €9 rejud. ut explicat Sanchez.

fanguinea intra quartum gradum; velfi

j

Cüm enim vertatutpericulum anima ;

Pater poflit fine caufa exhzredare fi-

i

fi forté feparentur , qui legitimé funt

lium?

j

conjun&i , & nubant aliis, Ecclefia in

Dico effe diftinguendum cum pratfa-

to Audto:e: Siconditio appofita fit con-

dubio eligit, quod anima eft tutius,

:

Efue w. 3. veade conditionibus im-

tra Jus paturg , debet rejici » inquocun.

ur.

poffibilibus (ive fint de prefenti, fivede

que differeptia temporis apponat

"

- Ratio: Quia femper eftimpoffi

b'lis,

iuxterito, five de futuro ;

XXXIX, .4ffrmo. | Ratio : Condi-

& jus nature

)

femper idem & invariabi-

f& contra jus humanum,

tioncs impoffibiles non precisóideó à leSi autem €

-

Z222222 3

lä[ï

Mil

1286

TRAÁACTAZUS XFI Examen3.

rejicitur folümilla , quz apponitur pro

Mia

num fiddi, non prout hac CH;VïlftllS

tempote, quo us illud viget, v. g. con-

theologica, fedfidclitas ad nonadulte-

fj a

trahendo fic: INubo tibi, & defa&o li-

[

randum. 3. Bonum Sacramenti, id cft,

ceat ducere confanguineam , eft confen-

perpctuitas feu indiflolubilitas , quia

M

füspurus & Matrimonium abfolutum.

hzcei convenit ex natura, & majorcít

psi

Ratioeft quz fuprà. Si autemtadjicia-

libi:

pof confummationem , quàm arté

tur depraterito vel futuro , v.g. Con-

Hectria bona (unt deeffenti: Matrimcs

- ladj

- R,

traho tecum , (i aliquando licitum fuit

nii, on quidem executio eorum , fed

aut crit, condítio noneft rejicienda, (ed

radicalisobligatio fervandi illa. — Unde

4gpon

ilton

fortitur fuum effe&um.

omnis conditio illis repugnans ; repus

Ratio: Quia tollitur à condi

tü i"l]«

gnat fübftantiz Matrimonii , illudque

poflibilitas.

irritat, Exempla patent c& ipfo titulo

quij

ii

QUARO V. Eftne validum Ma-

Qxæü[i.

Hoc notato,

trimonium contcactum fub conditione

Aatio efft Quinon confentit in fob-

At

turpi repugnante fubftantie ac. tribus

ftantiam Matrimonii , non confentit in

hi,

— Wl

bonis Matrimonii, v.g. Duco te, fj pro-

illud , adeóque nihilfacit: Sed qui con-

curaveris tibi fterilitatem per venena,

trahit cum condirione turpi contrarià

mp

fi te obligaverisad cffandendum femen

fubftantim Matrin onii juxta exempla

prmt

extra vas, ut non poffit fequi generatic ,

dltcs

anté data, non coníentit in fubüamigm

vel ad te exponendam quaftui adulteri-

ejus,

Ereo.

(

-R

no, vel, ut non maneam tibi obligatus

Declaratur à fenili: Nàn eft votum,

nifi ad 10.annos , vel, ufqueduminve-

fi quis habeat animum non fc obl gandi;

fïm', i

niam pulchriorem. Vel, Contraho te-

valet tamen votum, fi adfit animus fe

tutd

cum , ficramen , ut dominium corporis

Ergo

Íisin

obligandi , aft non implendi.

mei non transferatur in te; ut non fim

etiam nullum cft Matrimonium ,fi con-

tim,

obligatustibi fervate fidem, ut non fi-

trahentes habeancanimum non fe obli-

Qu

gandiad tria bona Matrimonii , vcl fi fe

f

dum debitum?

mus obligati ad petendum & reddcn-

ex pa&to obligentad oppofitum eorum$

7 ICIW

ii

XL. x:.. Effe jure naturz irritum, li-

füb(üflit tamen , fi habent animum ad

X

cét conditio apponatur ab uno tantüm

ila fe obligandi , cum intentione in

polt

contrahentium,

executione non fervandi.

Tà, v

Ante prob. Nota, ut fuprà dum age-

Exhoc folvitur quod folet opponi de

Yetis

batur depolygamia Exam. z. n. , & 6.

B. V. quód nimirum illa, cüm anté

T n

infinuatum fuit, tria effe bona Matri-

emiferit vorum Virginitatis.contmxerit

Vg t

monii.

i, Bonum prolis, ut fcilicet

cum conditione nunquam confentiendi.

Di;

hzc non vitetur pofitivé per media illi-

in copulam. — De quo redibit fcrmoin-

JI0to,

cita, & non folàm generetur, fed & fe-

43. & 44. inExam. 4.

UY

cundüm legem Chrifti educetur. 2. Bo-

Declaratur sulteris oftendgndo cut

l

ifta

t

De Matrzmonzo.

1287

m

ifla conditio iiritetMatrimonium dum — dudta, qua híc applicetur, — Quia eft

lul

fit, non veró fi füperveniat ei jam con-

confeníuserga períonas inhabiles , ut-

dd,

wa&o. Nam fraddaturin ipfo contra-

pote mortuas.

Senfus enim illarum

coüditionum eft, Contraho tecum poft

qu

&u Matrimonii , apponitur tauquam

d

parsipfiuscontra&üs, quo folo modo

mortem ; fepeliri enim non poteft nifi

ii

fubítzntiz Matrimonii eft contraria ; at

mortuus fit, & alterius binz conditio-

il

fi adjiciatur poft contractum Matrimo-

nis oppofitum totá vitá fieri poteft , a-

j Md

nium , cüm hoc fit indiffolubile, non

"deóqQue facit eundem fenfum.

-

]ná

apponitur ut pars ipfius.contradtüs: &

Oppogo : Ideo ut di&um eft antea n.

WW

ideo non repugnat fübftantiz ejus.Hiac

38.tejicitur. conditio impoffibilis non

eft illud commune proloquium DD.

contratia bonis Matrimonii,quia nemo

ii

t

quéd aliquid poffit nocere Matrimonio

prz(umitur velle peccare vel nugari in

in initio, cüm contrahitur , quod veré

re tam gravi & fan&tá: Sed idem pro-

]

non nocet fifiat poftea,& ita fit inpra-

bat in prefeni, |Ergo.

ii

fenti , uti& in cafu conditionis ho-

"Ad hoc dift. maj. Ideo przcifé, neg.

f0

neftz bonis Matrimonii contrariz : de

maj.; ideo & propter aliam rationern

jl

qua póftea. Sicut & videmus quódim-

ibidem fecundoloco adductam , conc.

]

n

pedimentum dirimens Matrimonium

maj. Cüm exnatura rei hicnihil con-

antecedens ; illud annullet : non. au-

vincatur , ftandum eft decretoEcclefie

j

tem fi Matrimonio contra&to fuperve-

qua nihil ftatuit circa hanc cafum, bene

niat.

jf

Hinc illud ,

uod tollit rezm in

tamencirca priorern. Unde aliqui DD.,

freri, toliit €8 infailoe]fe , non verifica-

nimirum Abbas, Prepofitus, Lancelo-

Tj

T

tut de eo, quod in facto efle ex natura

tus & alii citatum c, finale. 4e cozdit.ap-

g

fua indiffolubile eft, uti eft Matrimo-

- pof. itafummant : Conditiones turpes 3

n

nium, per hoc differens ab aliis contra-

empo[fibiles , qua mon [unt. INB. contra

Ji

Gibus, hienim à contrahenrium con-

fubflantiam Matrimonii rejiciumtur.

i

fenfu nonfolüm in fieri, ed & in con-

XLII. Qrid feutis de conditione ho-

ervari dependenr,

neftà, bonis Matrimonii contrarià, V.g.

uj

m!J

XLI.

utid judicas de conditioneim-

Contraho tecum, fed hac conditione »

]

poffibili fbftantia Matrimonii contra-

ut vivamus in perpetua caflitate, Vl

ut nonconfümmato Matrimonio pro-

rià , v. g. Contraho tecum fi me fepcli-

j

veris, — Vel,finon defecetisà R eligio-

fiteamur Rcligionetb 2

"

n*5, in qua contrahimus.

Vel, fi toto

R. quód irritet Matrimonium.,

vitz tempore non exiverisé domo?

Ratto; Cum hac conditione non üat

i

j

- DDico, tales conditiones non haberi

coníenfus in fubftantiam Matrimonii.

Prob.ant. Jus

h

pronon adjedtis , fed per eas annullari

Ergo hoc eft nullum.

Matiimonium?

radicale & poteítas ad copulam eft íub-

y

F

Ratio efteadem anté pro Refp, ad-

ftantialis & intrinfeca Matrimonio: sed.

BPPO—

H

ia

1288

ZRACTATZUS XPIT. Examen5.

jneft, nec in.ffexpotcft hæe; üt tepesit-

appofitá in ipfo contra&tu hac conditio-

:

ne,ut uterquc conjunx maneat in pcr-

tur abflinere ab ufu conjugii: quia fic

impeditur iila £tanslatio, adeóque &

ctuá caftitate, non folàm tollitur ipfa

actualis copula carnalis, nec folüm jus

Matrimonium. Impoffibile enim eft

roximum , fed etiam jus radicale &

fimul & íemel fuum corpus tradere

conjugi ad ufum conjug:, & Deo pro-

poteftas ad illam, | Ergo. Prob. min,

mittere perperuam caftitatem. — Dixi,

Obligatio nunquam petendi ac redden-

tradere ; aliud enim de promiffione,

di debitam adje&a in ipfo contra&u,

ualis eft in voto fimplici caftitatis,

tollit dictum jus, etiam radicale: Sed

tales contrahentes fe obligant ad nun-

quod, fi fa&um fitante Matrimonium,

quam reddend

um & petendum debi-

non tollit ejus valorem, fedyfacit folüm

illicicum,

tam. Ergo. Maj prob. Quodlibet

Oppono :

In Matrim;m'ïö ciominþiu*m

tollitur per fuum oppofitum :. Sed jus

feu obligatio nunquam petendi & red-

diftinguitur ab ufü, & à jure ad ufum,

ficut in pluribus' aliis rebus dominium

deadi opponitur juri & poteftati ad co-

dire&um poteft fepararià dominio uti-

fiio

pulam; etiam radicali, fi apponatur ín

li,

"

ipfo contractu.

Ergo.

Ergo.

-4d boc dift, ant, à jüre proximo,

fen

Dixi, ff apponatur in ipfo contractn,

conc,; à radicali, neg. — Quia utrum-

Qtt

pro quo vide num. 40. circafinem, — Si

enim fuperveniat Matrimonio contra-

que in pra(enti impeditur, ut proba-

js

tum efts quod enim uni traditur, al-

&o; non diffolvit illud, imó contractui

matrimoniali tacité ineft hzc conditio,

teri non poteft promitti vel fi pro-

h

mittitur, non fit verus confenfus in

ut poftea poffint, fi velint, vovere ca-

n

(

4titatem, quia fic non impeditur trans-

traditionem, ^ Vide qu& mex 'dit:'cn-

tut,

f

latio dominii corgorum: non tamen

tra

N

Y

Y

ee

:

l)

:

(CRy

q

$

M

þ.

M

1.

"

[

)

u

EX A-

i

"4

PA

/,I':)e Zäatrïmam'o.

izäg

M

p

dirbegpedpudbtihs

ii

j

!

i

EXAMENJIV

ïxi,

j

: De Obje&o confeníus q. 48. per duos art, & de Bonis

7

$,

Ü

Matrimonii q. 49, per fexarticulos.

x

)

UZRO I Quodnam eft

conjugibus qui ex voto vel pacto fervant

i

n

obje&umeffentiale confen-

caflitatem,

füs matrimonialisieflne ipfa

Eu

Ü

RC

Secunda , tertia , efj veliqua Partes

h

s

copula carnalis ? & quid

patenc.ex S, Thom. hic q. 48. a. 1, di-

l

quoad hoc fentis de Matri-

cente : Bene dixerunt illi , qui dixe-

monio B, Vireinis?

runt , quod confentire in Matrimoni-

XLIII. &, Objedtum effentiale con-

um , eft confentire in carnalem copulam

fenfus matrimonialis non. eft. copula

implicité , non explicité, nonenim de-

t

carnalis ,. feddominium fcu jus in cor-

"

ber intelligi , nifi ficut implicité conti-

pus alterius ad. procreationem Prolis,

netür effectusin fuacaufa, — Quia pote-

]

2.. Unde de effentia & valore Matrimo-

ftas.carnalis copulz , in quam confenti-

H

. nii non cefl confenfus explicatus in co-

tur, eft cauía carnalis copulz , ficut

l

pulam carnalem , quo fcilicet contra-

poteítas utendi re ífaá eft cauía u(üs,

]

hentes formaliter intendant eam exer-

Hzc ibi, |Et 3. p. q. 29. a. 2. in c, ait;

cere.

3. Nec implicitus ex parte con-

Matrimonium Íive conjugium dicitur

trahetitium.

4. Bene tamen implicitus

verum ex hoc, quód fuam perfe&ionem

€x parte contractüs,

;

uictiam fuit

attingit.

Duplex autem eft rei perfe-

.in B. Virgine contrah

ente cam S. Joíe-

&io, prima & fecunda, Prima quidem

pho.

6. Cum quo p

verum Matrimonium.

roinde conqaxit

rei perfectio confi(tit inipfa forma , ex

qua ípeciem fortitur ; fecunda vcró per-

Aat;o 1, p. lllud non eft objectum

2

fectio confíiíit in operatione rei , pet

— effentiz

À

le confenfus matrimonialis :

quam res aliqua fuum finem attingit,

quod non cft de effentia Matrimonii :

Forma autem Matrimonii confifüit in

. Sed copula carnalis non eft de effentia

quadat invifibili eonjunctione animo-

Matrimonii , ut probatum eft fuprà n.

rum, perquam unus conjugum indivi-

7. R. 2, ubi vide,

Ergo.

Idem eft de

fibiliter alteri Bidem fervare tenetur, . Fi-

- ebligatione formali & proxima ad co-

nisautem Matrimonii eft proles gene-

pulam , cüm & illa poffit feparari , ut

randa & educanda. .Ad quorum pri-

mum. pervenitur per concubitum con-

Patet'tum li divortiatis , «um in illis

Aaaaaaaa

juga-

j:

1290

TRACTATUS XFL Examen 4,

alem , ad fecundum per alia opcra

ron, dícentem , fofepb. Maria Cuffos fuit

fendi

j

"

Viri

& Uxoris, quibus fibi invicem ob-

otigs , quam marvitus ejus , explicat ,

(rdo

gl

fequuntur ad prolem nutriendam, $ic

quód accipiatur ibi maritus ab actu

Matrimoniiconfummati, Etad2, eun-

uml

igituc dicendum eft , quód quantüm ad

primam perfediomem omnino verum

dem S,Patrem, dicentem , Czzz virum

füm t

lubet

fuit Matrimonium Virginis Matris Dei

anudieris, fu[picio tibi non [ubeat nuptia-

rum , exponit, quód nuptias vocat nu-

folm

& Jofeph , quia uterque confentit in

copulam conjugalem , non autem ex-

pualem concubitum. Videaturibidem

:

ino

reffé in copulam carnalem , nifi fub

ad 3.

AniaY

Unde &

Tandem idem Angelicus Dó&or in

emit

conditione, Si Dco placeret,

4. dift. 30. q. 2, a, 1. q. 2 ad 3. ait ,

quan

Angelus vocat Mariam conjugem Je-

(cph, dicéns ad Jofeph Matth, , Noli

coptlam carnalem cecidiffe fub con[enfu

17

*

.

füití

timere accipere Mariam conjugem tu-

B. Aari&: Et poft pauca fubjungit

Que quidem copula nunquam fuir in pro-

fent

am, Qued exponens Aug, in lib, de

nuptiis & concupifc. dicit : Conjunx

pofito ejus , fed erat ja

m certificata , quid

W

vocatut ex prima defponfationis fide,

atlus nunquam fequi debevet.

Qua duo

Bito

di&a ne invicem fibi repugnent , opus

quam concubitu nec cognoverat , nec

?mpt'

fueratcogniturus. Quantüm veró ad

eft dicere (ait Cornejo ) D. Thomam

Ttef

fecundam perfe&ionem , qua eft per

pofuiffein B. Virgine confenfum im-

N

ac&tum Matrimonii , fihoc referatur ad

ET

plicitum in copulam ex patte contra-

carnalem concubitum, per quem proles

étüs , non veroó ex parte contrahentis,

NQR

generatur , non fu

itillud Matrimonium

fcd potius oppofitam intentionem, Er-

Vil

Unde dicit Ambrof.

[9]

MU

€confüummatum,

b

.K«m'a i,p. Adacushumanos,& m

Ts

fuper Lucam : Non te moveat quód fre-

quenter Mariam Scriptura vocat conju-

gotia humana validé tra&anda (ufficit

&

confenfus virtualis & implicitus,ut patet

gem;non enim Virginitatis ereptio , fed

ia

tum in Miniftro Ecclefiz habente folüm

b

conjugii teflificatio, & nuptiarum cele-

bratio declaratur.

Habuit tamen illud

intentionem faciendi, qued facit Eccle-

V

Matrimonium etiam fecundam pertc-

fia , tum in eo qui intendit contractum

étionem , quantum ad prolis educatio-

facere juxta Leges Patriz , quas ignqzat.

nem. linde Aug. dicitinlib. de nupt.

Ergo,

& concup. Omne nuptiarum bonum

Ratío3.p, Contrahens cum vero ani-

mo fe obligandi , fed animo interno;

impletum eft in illis Parentibus Chrifti,

Proles, fides, & Sacramentum.

Pro-

non manifeflato , ante Matrimonii con-

lem , cognofcimus ipfum Dominum Je-

fummationem, profitendi Religionem,!

validé contrahit Matrimonium ,

z

'fum $. fidem, quia nullum adulrerium $

ä

Sacramentum, quia nullum divortium ;

enim duz intentiones non puguant in-

Í

folusibi nuptialis concubitus non fuit,

ter fe, quamvis una fit affirmans , OC

eodem

Bæcibi. Ibidem ad z, San&um er-

altcra negans, non cnim funt de

fecun-

h3

3 Matrimonie.

1291

il

fecundüm idem : ficut validé fu

Ícipitur

rem aliquis faltem confenfus in copu-

4

Ordo cum animo eum nunquam exer-

lam eft neceffarius, Qui enim confen-

l

cendi.

Sub[umo: Sed calisin copulam

ticin caufam per fe talem , aliquo modo

Il

carnalem non habet confenfum implici-

confentit in effe&um inea contentum:

Ill

tum ex parte contrahentis , hic enim

Sed mutua corporum poteflas eft per fe

i

habet intentionem oppofitam,

Ergo

caufa juris utendi corpore. Ergo, Prima

]i

folàm ex parte contractüs. Simile cft

min.prob. "T'um quia juxta S. Thom,

in eo qui profitetur. Religionem cum

- poftea adducendum , aliofque DD, B.

animo ejus ftatuta non fervandi , vel

Virgo priüs emifit vorum Virginitatis;

i

emit equum cum intentione eo nun-

Tum etiam, dato quód hoc non emife-

h

quam utendi; quz Profeffio & emptio

rit, videtur tamen talis ( nimirum im-

!l

eft valida,& obligatoria , & tamen non

plicitus ex parte contrahentis) confen-

H

fuit intentio implicita, ex parte contra-

Íus przjudicare ejus Virginitati faltem

[

hentis : fed contractus eft calis naturz,

mentali, feu perfe&a Virginitatispro-

ut ex parte Profeffionis iacludatur obli-

pofito quod habait,cui tamen non nocet

JJ

gatio ad fervanda ftatuta ; & ex parte

confenfus implicitus

l

contractüs, Ergo,

præ;iic*: ex parte

emptionis jus utendi equo , adeóque &

intentio implicita ex parte actüs,

Nota , totum hec intelligi de copula

Nec hzc diftin&io, nimirum ex parte

carnali folàm potentiali. feu poffibili,

aGüs , & ex parte agentis eft noviter in-

h?ec enim fola eft de effentia Matrimo-

is,

venta , fimilesenim diftinCtiones inve-

nii , in cujus tantum effentialia B, V.

|

niuntur in Theolog, & Philofophia,

confenfit, non defuturá, qua eftacci-

v.g. ex parte operis , & ex parte Operan-

dens ejus,

7

tis : ex parte fcientiz, ex parte fcientis :

XLIV, Oppozo 1, contra Matrimos

[

ex fine intrinfeco; vel extriníéco.

Sicut

nium B. Virginis: Qui vel que corpus

fi quis det eleemofynam cum intentione

fuum promifit Deo per votum ad perpe-

fatisfaciendi pro peccatis , nihil ex parte

tuam caftitatem , nen poteft illud tra-

fua cogitans de fublevatione miferiz

dere alteri per contractum ad prolis

pauperum , tamen ex parte operis habet

procreationem : Sed juxta $, Thom. 2.

W

intentionem füblevandiillam,

P. q. 28. a. 4, D. Virgo ante defponta-

- Ratio quarte €9 aliarum . partium fr-

tionem cumS, Jofepho fuum corpusDeo

mul: Utex adductisverbis$, Thomz

per votum promüfit ad perpetuam ca-

!

aliisQue Patribus & Do&toribus conftat,

ftitatem.

Ergo,

B, Virgo verum contraxit Matrimoni-

2.

Hoc Matrimonium ratione con-

um : Sedillaex partefui, feuex parce

fenfus impliciti in copulam carnalem

contrahentis, ne quidem implicité con-

: nocet Virginitati mentali., Ergo, Prob.

fenfit in copulam carnalem, Ergo folüm

ant. cum Gonet : Nequit fieri,ucinten-

ex parie contractus & quafi indire&te.

tio feu tendentia eífcntialiter nec—effariak

foHe

t'ECG,

Conf, pa

Quia ad Matrim/onii valo-

'ex parte actüsnen fit neceffaria etiam ex

ZAa2aadaaa 3

parte

1292

CTRÁACTATUS. XFL. Examen 4.

parteagentis , prout illum exercentis : .conveniens fuit , ut Virginitas ejus ex

Q

Sed juxta dictaad matrimonii valorem voto eflet Deo coníecrata.

Verüm,

Í

IQ

requiritur confenfus in copulam carna-

, quia tempore Legis oportebat genera-

Ír,i

lem implicitus ex parte contractüs. Er-

gtit

uoniinfiflere tam mulieres quàm viros

$0 & ex parte contrahentis,

Sed híc

(quia fecundüm carnis originem cul-

nim|

nocet Virginitati mentali, Ergo, Prob, tus Dei propagabatur, antequam ex illo

Óaj.

'Tendentia aétüs vitalis non eft

populo Chriftus naícerctur ) Mater Dei

pit

alia , quàm tendeniia ipfiufmet agentis

[/7

noncreditur , antequam defponfaretur

feíe exercentis circa tale objectum, Er-

Jofeph , abfoluté virginitatem voviffe ;

qll

£o.

1

fed licét eam in defiderio habuerit, fuper

il

æfcihdit àconfenfu

hoc tamen voluntatem fuam divino

- Confirm. Qui pr

Qu

implicito in copulam carnalem , non

commifit arbitrio. Poftmodum veró ac-

qn

contrahit valide ; & , quinon praícin-

cepto refpenfo, fecundüm quod mores

"

dit, patiturjacturam Virginitatis men-

illiustemporis exigebant , fimul cum co

/fi

[

talis,

Unde 1. Timoth. $.. Foventibus

votum Virginitatis emifit.

Hazc ibt.

eni

eaflitatem non folim nuubere fed. &j velle

Etad z, ait : Quia videbatur effe Lege

dili

zubere damnabile cfl;in B. V. autem nihil

prohibitum , non dare operam ad re-

n

fuitdamnabile.

I go.

linquendum (emen fuper terram , idco

libs

non fimpliciter Virginitatem vovit Dei

11

— 3.SiMulier dicat Viro , Cozfeutioin

Genitrix , fed fub conditione , Si Deo

Ti

26 , fed [nb bac conditione , ut non cogga-

placeret,

Poftquam autem innotuit,

€4577e , non eft confenfus matrimonia-

tode

hoc effe Deo acceptum, abfoluté vovit,

R

lis, quiaeft contra fubflantiam Matri-

moni! : Sedtaliseratconfenfus B, Vir-

antequam ab Angelo annunciaretur, Ita

üs

S, D. Ergo B. V. nubendo nihil fecit

ginis, Ergo.

,

contra fuum votum , quia Deus B, Vir-

H

4. Sequitur , B. Virginem fuiffe ad

gini revelavit ut nuüberet.

M

copulam carnalem fimul - obligatam

5

nimirumratione Matrimonii; & dcob-

Ex hác doctrinà S. Thom, bene pene-

Utj

tratá facilé folvuntur he duzinftantiz:

U

ligatam , fcilicetratione voti: Sed hac

1. B. Virgo omnes Virtutum adtus cli-

d

videtur effe contradictio, E:go.

cuit in gradu heroico fcu exceilenciffi-

clin

-fd Y. pramiffo , ex dictis patere,

mo ; Sedvotum eft actus virtutis Reli-

fUPc

quod cüm cum voto fimplici ftet verum

- gionis, & votum abíolutum eft perfe-

lt

Matrimonium, difl.maj. Sivotum fit

* Cius.conditionato,

Ergó ftatitn fecit

fie

abfolutum, conc, ; ficonditionatum ,

abfolutum, . 2,Votum B. Virginis erat

pot

utiinB.V,, Reg,Unde S, Thom.in lo-

perfectius voto cujuícunque Profcfli

co objecto fic ait : Perfectionis opera

Religiofi; Sed ho

HPP(

G Lfi abfolutum, Ergo

fütm

funt magis laudabilia , fiex voto cele-

& illud,

(uig

brentur ; Virginitas autem, in Matre

«4d 2. neg, ant, , ad prob. neg. maj,

D«i precipué debuit pollere ,

enfu,

Tijy,

»& ideo . Ad hujus prob, dift. anc. in hoc f

; Y

gtlöd

JDe Matrimonia.

1295

quódtendentia a&tüs non poffit effe nifi

reddendi non coar&at poteflatem , fed

n

" fimul aliqua fit tendentia agentis, conc, ;

cam dat abfoluté, licét cum animo non

L

- fic, ut pari modo fecundüm omnem ra-

u

exequendi juxta dicta in ratione 2. Par-

tionem fe habeant, neg. Oppofitum e-

tis,

l

nim patet cx Katione 5. Partis,

Nota , quód falvo valore Marrimchii

l(q

-Ad Confirze, detur diflin&io illa , ex

non poflit (folüm intendendo fecunda-

hi

parte contractüs , ex parte contrahentis,

l

rio$ Matrimonii fines) bonum prolis

- Ferbum -Apofloli ( ut ait S. Thom, 3. p.

excludi pofitivé ; ( uti fierecin cafibus

^

q. 28, a. 4, ad. 3.) eff. iztelsgendum. de

przdiéts ) licét poffit negativé , uti fit

r

z , que abfaolute caflitatem vovent s

in fenibus & flerilibus nubentibus,

!

uod quidem Mater Dei non f'ecit, ante-

- 44 4. dift, fequelam'maj, Fuiffe obli-

quam fefeph defpon[aretur : fed peft

]

gatam obligatione radicali, conc, ; pro-

defþanfkriancm ex commumsi voluntare

xima,neg. Beneergo flat, quód quis

Jl eum Spou[o. [uo. votuma virgiuitatis

babeat obligationem radicalem ad copu-

l

emifit, Eàdem datà & bene applicatá

lam carnalem.ratione voti autem habeat

diftinctione folvuntur hz duz inítantiz,

obligationem formalem & proximami

.1, Omnes contra&tus totam fuam vim

abfünendiab illa , ubinulla eft o

habent

ab intentione contrahentis,

ppofi-

tio vel contradi&io , habentenim fc fi-

2. Acusagentium moralium non ope-

cut potentia & vinculum quo hg;u:ur ne

rantur ultra intentionem illorum, Ergo

exeatina&um, Sicutcui pedes fu

nt ?;

ICile

eodem modo fe habenc intentiones ex

4

1

gati, habetpotentiamambulanc

PRLAS

parte contradtüs & cx parte contrahen-

ligatam.

Addi poteft , quód a

u

& ftt;

tis.

L

x

duo vincula obligare ad a&us inter fe

4d5. ait S,'Thom, hic q. 48, a. z. ad

repugnantes, aliud veró, vin

ala ipfa

3« Mllaconditio explicata uon folum atkui,

intcríe repugnare , fzpec:

»orincipia

- fed enam porcflati contrariatur. coptla

contratiorum actuum p

t. effe

jffe. fi-

carnals. i ( 2deo eff contraria. Matri-

mul, licétipfiactus fimul eífe non pot-

'momie. limónecibiex parte contradtüs

fint ; ficut qui fedet , habet potentiam

datur confenfus in copulam carnalem,

ambulandi , & tamen non potett fimul

Íedere & ambulare.

cüm exprimatur in ipfo contractu, juxta

fuperiüs dicta, & fiat pars cjus, adeóque

QULERO I1I, Danturne quedam

totaliter tollat poteftatem in ordine ad

bona Matrimenii, quibus ejus actus ex-

finem intrinfecum Matrimonii , quia

cufetar, & viquorum illud , etiam ut

poteflas coar&atur juxta conditionem

eftinofficium naturz , Jure naturali fit

appofitam ; qu& facit hunc cffe verbo-

tudiffolubile quoad vinculum 2

rum contrahentium fenfum :

*

Primo

XLV, x;.1, Dantur bona Matrimonii

Bov

quidem comtrabo tecum. ,. [écumdo. non

qua illud. ejufque ufum excufant, &

coatrabotecum, vt explicat nofter Labar,

honeftumac fan&um reddunt,

Sunt-

que tria, fcilicet, Proles, fides, & Sacra-

Verüm inceptio intgrior, debitum non

men-

þAaaaaaaa 3

:

1294

MTRACIMTUS XFT. Examen 4,

4

inentufm , &xpïicata fupräv Exam, 3,ad

bonusingenere, exhoc quód cadit fu-

[

Q.f.n.40.

prà debitam materiam, & fic eft ides,

a

Declaratur X.

Pars ex $, Thom, q,

per quam homo ad fuam aecedit,& non

V

49.2. 1. in c,

Nullus fapiens debet ja-

adaliam, Ubi fides ron accipitur prout

Nità

vin

Guram fuflinere , nifi pro recompen-

eft virtus theologica, ( ait S. Thom. ad

fatione alicujusboni equalis vel melio-

vt

2.) fed ut eít pars juflitiz;quia in Matri-

ris : unde electto alicujus,quod aliquam

monio, cttm fic quidam contractus, cft

li

ja&uram habetannexam, indiger adjun-

quadam promiffio, per quam talis vir

[

&ione alicujus boni, percujus recom-

tali muleri determinatur , ut ( juxta

penfationem ordinetur,& honcftetur ; in

Refp.ad 3. ) neuter ad alium thorum

KOtt

conjunctione autem viri & mulieris, ra-

accedat: & fibi invicem debitum red-

fed

dant.

tionis ja&tura accidir; Tum quia propter

Sed ulteriàs habet aliquam bo-

PGI

vehementiam dele&tationis abforbetur

nitatem, inquantum efl Sacramentum,

qu

ratio,ut non poffic aliquid intelligerein

non folàm ut eft fignum rei facrz faa-

n

t

ipfa, utPhilofophus dicit ; Tumctiam

&ificantis conjuges, fed etiam ( ut patet

üf

propter tribulationem carnis , quam

ex Refp. S. Thom. ad 4. ) uteft fignum

oportet tales fuftinere ex folicitudine

;onjuzüftionis Chrifti & Ecclefiz , que

qui

temporalium , utpatet I,Cor.7. Et

dicit unitatem &indivifionem: eflenim

at

ideo talis conjundionis eledio non po-

Vide

us

unius ad unam infcparabiliter.

teft cffe ordinata, nifi per recompenfa-

circa hzc quz di&ta funt füprà de a&u

il

tionem aliquorum , ex quibusifta con-

Matrimonii Exam,t1 (Q.y.a-7.

tl

jun&io honefletur : & hac funt bona,

8:.2. Certum eft , quód Matrimoni-

Jto

qui Matrimonium excufant,& fan&tum

umcxratione Sacramenti ( quam Chri-

Ute

reddunt.

Ita S. Thom.

fius ei faperinduxit ) majorem habcat

tdi

indiffolubilitatem.

Declaratur 2 Pars cx a. 2. in c. ibid,

ts

Matrimonium cft in officium naturz, &

Ratío : Quia in ratione Sacramenti

eft Sacramentum Ecclefix: Primo modo

Chriftus illud fimul evexit ad fienifican-

o

f

fumptum duobus erdinatur, ficut &

dam duplicem infolubilem conjun&io-

quilibet alius virtutis adus , quorum

nem,nimirum unam , Vetbi cam Hu-

l,

unum exigitur ex parte ipfiusagentis , &

manitate; alteram , Chrifti cum Eccle-

D

hoc eftintentio finis debitij& fic bonum

fia. Proquo

Ttfg

Matrimoni ponitur proles, non folum

Nota , quód quia hec duplex con-

fm'tl

ut procreanda, fcd etiam ut educanda,

jun&io fignificatur per Matrimonium

L

adquam ( ut S. D. explicat ad 1.) ficut

confummarum ( in quo folo Conjuges

bell

ad finem ordinatur tota communicatio

fiunt una caro ) idco illud inter bapti-

[tin

operum , quz eft inter Virum & Uxo-

zatos, addiffcrentiam d rato , in nullo

AiGU

noar

uraliter thefauri-

rem , quia Patres

cafu, viventeconforte, diffolubileeft,

ftti

zantfiliis, ut patet 2. Cor, 12, Aliud

ut patebitex dicendis , ubi & conftabit

D

deMatrimoniofnfidclium,propter quod

"

exigituz ex parte ipfius acrüs , qui eít

dixiyiuter baptiz.atos,

'&- 3.

-

: De Mntrimom'a.

'Tïyfr

BIL;. Matrimonium ratim,etiam fe-

Ratio 1. ef : Matrimonium ex effen-

cundüm fe fumptum, feu ut eftin offici-

tia & natura füa pro fine primario re-

um naturz, eft x fua natura,ac jure na-

fpicit hoc , ut genus humanum modo

turali, & non folo precepto pöfitivo di-

raüoni recte & rationali nature con-

ä

vino indiffolubile quoad vinculum:juxta

fentaneo propagetur & educetur, cor-

veriorem fententiam, Qua indiffolubi-

pore & animo.

Ergo ex fua natura pe-

litas bene probatur ex bono prolis.

tit medium per fe;huic fini proportiona-

Explicatur: Dixi 1. ratum , id ef

tutn.

Sed hoc medium per fe eft in-

celebratum fervatis. omnibus. debitis

diffolubilitas, conjugibusenim fepara-

:ä

conditionibus , ita ut nullo laboret de-

tis proles facilé negliguntur , & quód

fe&u (ubftantiali , fed tantüm careat

proles interdum in cafu feparationis be-

perfe&ione integrali feu accidentali,

ne educarentur , cffet per accidens , uti

quz cft copula carnalis, quz facit Matri-

etiam fuprà diximus.de prolibus forni-

monium confummatum , quod juxta

cariis ; ficut & per accidenseft , quàd

anté dicta in Not. majorem habet in-

Matrimonium non confummatur, Ergo

diffolubilitatem , etiam ex jure naturze,

ex bono prolis bene prebatur indiflolu-

quia per cjus diffolutionem (inquo dif-

bilitas. Matrimonii,

Vide fuprà de

fert à rato) duplex inferretur injuria,

fornicatione Tra&. g. Exam.2,n.29.

una Uxori, quz deflerata dimittitur:

Ratio2, Propria rei definitio explicat

altera Proli;qua vel ratione copulz car-

eam fecundüm íe & naturam f(uam , &

nalis in ipfo femine accepit jus ad fui

non fecundüm ea quz illi conveniunt

procreationem ; vel fi foetus jam eft in

ex inftitutionevxtrinfecá ? Sed definitio

utero efformatus, aut ex eo natus , ad fui

Matrimonii etiam fecundüm fe fumpti

educationem, $i fors cenjuges fint fte-

acrati ,. (uprà Exam, z, ad Q. 2. tradita

riles,id per accidenseft,

cxplicatindiHolubilitatem. Ergo,

Dixi 2, ur eft in officium natura , id eft,

Confirm. Conditio repugnans perpe-

feclufa ratione Sacramenti; de qua anté,

tuitati Matrimonii , utfuprà probarum

Dixi 5, zoz folo pracepta poftivo Chri-

fli, per Paulum promulgato t. Cor. 7.

cfl ex Gregor, IX, inc, finali, deeozdit,

appof. annullatillad. — Ergo perpetuitas

Pracipio , nonego , fed Dominus , Uxo-

de fübftantia Matrimonii.

rem 4 Fironon difcedere , quod fi difce[-

ferit , manere Innuptam , aut Firo f[uo

Ratio 3. Juxta communem DD. fen*

retonciliayz.

Ubi Chriftrus füblato li-

tentiam Deus ín Paradifo terreíftri Ada*

bello repudii Matrimonium reduxit ad

mo nullum dedit przceptum meré pofr*

primavum fuz inflitutionis vigorem.

tivum, Excepto de efu pomi 5,Sed propo?

Dixi 4, q4044 vinculum , quia poffe

Íuit ei przceptum de indiffolubilitate

fietifeparationem. quoad. cohabitatio-

Matrimonii, dicens: Propter boc relin-

nem, piobat quotidiana experientia.

quet bomo Patrem €8 Matrem (j adhare-

bit Uxori fu& , ubi ND. quód Adam tune

Hoc præfnilï'o

Matxif

d

1 256

TRAÁACTATUS XFL Examen4.,

[

Matrimonium nondum confummave- ^. 4. Quod quis poteft d/,pnax'c*in per-

lt

petuum,poteft eciam donare ad tempus :

rat. Ergo explicavit Deus Adam pra-

Sed.

[l

ceprum naturale,

Ergo.

loc

XLVL Oppono 1 contra R. 3, Deus

Confirm. Sicut fe habet (impliciter

non poteft mutare ca,nec difpenfare in

li

ad'fimpliciter , & magis ad magis , ita

ilis; qua funt dejure nature ; multó

minüs ad minüs, & fecundüm quid ad

»

*

o

minüs id poteft Papa

Sed authoritate

fecundüm quid: Sed confeníus in Matri-

Dei Matrimonium ratum diffolvitur

l

monium fimpliciter , caufat vinculum

per Profeffionem , & confummatumin-

Yet

fimpliciter perpetuum. Ergo confenfus

ter infideles per converfionem alterius

ad tempus facit Matrimonium ad tem-

Qu

t

ad Fidem, juxta dicendain fequentibus,

pus. Sicutfervitus fimpliciter talis eft

ti

Étemh diverfi Papz diffolverunt. Matri-

obligatio perpetua, fervitus vera fecuns

monia rata. . Ereo,

ul

düm quid , eftobligatio ad tempus.

Confirm. 1, cxemplolibelli repudii,

d 1. de difpenfatione Dei in jure

LU

quo apud Judaosex Dei difpentatione

natura patet fuprd in Tradt. 6. de Leg.

C

Matrimonium diffolvebatur ob graves

Exam.2, n;12, quód Deus poffit in eo

Pff

caufas,nimirum vel ob fterilitatem, qua

difpenfare improprié , nimirum mutan-

pi

in Vet. Leg. erat valdeignominiofa ; ve

do materiam , quód & ficrecin przfenti,

ip

ob lepram aliamve morbum contagio-

quia Deustfübtraheret materiam domi-

I

lii

fum perpetuó copulz conjugali obftan-

nii,nimirum corpus conjugis.Ibid.n.1 f,

tem ; ob veneficium,ebriofitatern, mo-

& 16. patet,quód Deus poffitin quibus-

EXI

rofitatem,perpetuas rixas,&c,

dam nimirum fecundariis Decologi feu

fi

Confirm;2, Ad Eccleliz regimen vi-

Legis naturæip[æceptis impropré di-

lus

detur effe valde meceffaria potcftas- in

fpenfare,non in primariis. Ex his fol-

[

certís cafibus. diffolvendi Matrimenia

vitur illud argumentum Adverfariorum:

L

'$ata; Sed Chriftus Ecclefiz non deeft in

Siinfolubilitas ita cffct intrinfeca Matri-

ly

Ergo Eccle(iz dedit hanc

neceflariis,

monio , ejus diffolutio effet per fe & in-

Á

!

trinfecó mala ; non fecus ac odium Dei

facultatem. — Ergo indiffolubilitas Ma-

Y

trimonii non efl ex jure natutz,

& mendacium: Sed hoc non eft dicen-

Oppere 2. Saciamenta non fant de

dum , quia aliàs claré fequitur, quód fi-

jure naturz, & intcr illa qux habentef-

cut odium Dci in nullo cafu potett effe

licicum , itanec diffolutio Matrimonii.

fe&um perpecuuim, imprimunt Chara-

t

CGcrem : Sed Matrimonium eft Sacra-

Ergo.

Solvitur, inquam ; Major enim

ü

mentum,&Choaracterem non imprimit,

eft vera, fi diffolutio fierec non mutatá:

Ergo ex jure nature: non habet perpe-

materià pra'cepti , fecus fifiat ed mutatà

p

tuitatem.,

AU

lo

de quo vide

co ex Trac, de Legibus

]u

3. Qimnaisres , p::ï,qszcr.llnque cau-

cirato. Ad illüd de Papa difpenfante.

te

fas nafcitur;per eafdem diffolvitur; Sed

in Matrimonio rato patet Kefpoufio ex

Qu

Matrim, nafcitur per confenfum.. Ergo.

diáis fuprà Tract, 10, Exam4 2, n, 47-

e

—

De Matrzmonto «

1297

nem Pape in Matrimonio rato datam,

Ya

de difpenfatione pontificis in voto fo-

M

lemni Caflitatis, dummodo bene appli-

colligitur folutio hujus Inflantiz; Illa

centur ad prazíens, & videantur dicta

Matrimonia fuerunt veré diffoluta , vel

loco ibidem citato ex Tract. de Con-

non ? Si fic ? habetur intentum, Si non2

if

V

Ícient.

Ergo fccundó nubentes vixerunt fcmper

r

Addendum eft

., quàd illi Pontifices

in adulterio,

Colligitur , inquam, fi

fuerint valida, inre non fuiffe diffoluta,

li

non in quovis cafu fe offerente difpen-

nl

Íed folàüm fecundàm invincibilem exi-

faveiint, fed interdum folüm declara-

f

verint, tale Matrimonium propter ali-

fümationem.

Unde femper vixerunt

"

quas circumflantias fuiffe invalidé con-

in adulterio tantüm materiali, non for-

mali; defe&u fcientiz ejus,

:

tra&um,' Ex quo colligitur intelligen-

Il«

tia cap. ectavi , lib, 4. Decretal. tit. 17.

XLVII. Ad 1. Confirm. an per Li-

ubi ficlegitur: Perlarum eft ad audien-

bellum repudii vinculum Matrimonii

n

tiam noflram , quod quum H, ad partes

fuerit revera diffolutum, mens Angelici

Conflantinop. tranfiflet, & ibi moram

Dod&oris eft valde controverfa.

Nam

:

Q

per decennium & ampliüs faciens, ad

h'c in Supplem, ( quod eft defumptum

[l«

primam Uxorem fuam non rediens , ipfa

ex l. 4. Sent,) q. 67. a. 7. utramque

Opinionem ut probabilem defendit, &

h

apud bonz memoriz Vincentinum Epi-

fcopum adversüs eum querelam depo-

utriusquc argumenta fOlVit :,quia tamen

s'

fuit , & quód eum non poffet diutiüs

Íententia negans co tempore;quo S.'Tho,

"

expectare , nihilominus allegavit. Epi-

libros Sent, fcripfit ; erat communior ;

W

Ícopus veró ficut vir providus & difcre-

magis inclinavit in illam. Unde citatum

Id

tus, Parentibus Viri rnandavit, ut pro eo

articulum fic concludit:

Dicunt ali,

J

enitterent , & ipfum ad propria revoca-

quod quamuvis repndiare 'Uxorem per f&

)

rent,

Cümque elapfo longi temporis

t malum., tamen ex. permtffione devina

1patio vir non remearet ad propria;Epi-

licitum fiebat ,€$c.. t quamuvis hec pro-

u—

Ícopusin confpe&u Ecclefiz;auditis ra-

babilter dicatur , tamen primum com-

M

tionibus mulieris, inter eos fententiam

umniss [uflinetur : ideo ad utrasque va-

jl

divortii promulgavie , & mulieri, ut

uones refpoudendum eft, ^ H&c ibi, Idem

].

alium duceret,facultatem indulfit. Ideo-

probabilius judicat in Summa contra

Que mandamus , quatenus , fi confli-

Gent, Verüm in c. 19, Matthzi magis

l

[

terít, quód Epiícopus inter eos fenten-

inclinat in fententiam affirmativam, di-

tiam divortii tulerit,filios quos fuftulit

cens, quód licét repudium zwordizatuns

de alio, ad cujus copulam authoritate

quid fit , noluit tamen Dens , quod u-

predi&i Epifcopi migravit , legitimos

dais tmputaretur ad culpams idque pro-

!

judicetis,eos hacoccafione ab hzredita-

bat ex Chryfoftomo , dicente; quod

te non paientes excludi, Hzc ibi ; eft-

ff peccato ab[lnlrt peccati. culpam , pu-

que hoccorum anté citatum Capitulum.

fa difpenfandoin lege naturz. .ltem

I, 2. q. 102,a, $. ad 3. expreísé docet,

Ex priore folutione circa 4ifpenfatio:

Dbbbbbbb

! q&löd.

L]

1358...

TRACTATUS. XFT, Exdmen 7 H

quód ideo in Vcteri LegeMatrimonium

imperfe&tioni ac fragilitati Judeorum

DP

non erat Socramentam coniunctionis

condeífcendentis, Ergo adeft caufa ho-

nefta.

-4d 2, mulier illa dicebatur

Chrifli cum Ecclefia, 4uia dabatur in ea

*

libellaa vepsudi

»

guod eft. contra rationem

polluta non pollutione eulpz , fed lega-

t

Sacrazaentz.

tio

Quaz ratio non valeret (ut

liter , feu per legem , unde ly ceram Do-

VA

bene arguit Gonet) nifi per libellum

minoidem eít,ac per legem Domini. De

repudii Matrimonium tunc fuiffet diffo-

hoc vide T

f«

Z

ract, 11, Exam, r, Q. 2, n. 2

lutum , nen felüm quoad cobabitatio-

R,2.

qu

nem &thorum , fed etiam quoad vin-

d 2, Confirm. neg. maj. 5 qüia ni-

culum, S$ola enim diffolutio quoad

mium probat, idem enim probat de

&f

vinculum adverfatur rationi Sacramen-

Matrimonio confummato,quia cjus dif-

j

ti, cüm in Lege Evangelica Matrimonia

folutio etiam Ízpe muliüm conduceret

Ti

diffolvantur quoad therum & cohabita-

ad bonum Ecclefiz , v. g. in cafu.quo

tiohem , & tamen hoc non fit contra

Kex duxiffec Uxorem fteiilem, cique fi-

I

rationem Sacramenti ; aliàs enim fieri

ne hzredibus defunco fuccederet Prin-

j

Pc[

non poffet,

Ergo per Dei difpenfatio-

ceps hereticus vel infidelis vel certé pro*

nem folvebatur vinculum, &licité re-

bat , quód Papa in eodem caíu pollit

al

d

pudiabantur Uxores,

Que fententia

concedere polygamiam; hac enim na»

lr

cüm fit conformis ulim« Angelici Do-

ture Matrimont minüs repugnat, quàm

&oris voluntati;efl probabilior,

Wi

dilolutio ejus , quia rclinquit vincu-

Contra hanc Solut. inftari peteft 1.

Ium,

20d ergo tunc Màtrimonii in-

1

Difpenfatio debet fieri propter hone-

diflolubilias cedat in damnum boni

ftum- finem. : Sed. facultas dimittendi

communis, v. g. totius Regni, effzt per

Uxores in Vet. Leg, non fuit conceffa

accidens & 1n cafu particulari ; Lex au-

f

propter honcftum finem,

Ergo, Prob.

tefn confiderat ea quz funt per fe , feu

&

min, ex illo Chrifli Matth. 19.

AMoyfes

quz regulariter & ordinarié fiunt, Peri-

culis ergo rerum humanarum obvian-

f

ad duritiam cordis veftri permifit vobis

dimittere Uxores.. Ergo. 2, Mulier

duni eft per rés humahas , de quo vide

repudiata & alteri nupta, Deut. 24. v.4,

fuprà Tra&t. 16, de Rchg Exam-.* 3. de

voto n,47.

dicitur , polata f abouminabilis fatla

coram Domino , & idco prohibetur ibi-

-4d 2. Oppof. dift, maj, pro . p. Sub

.dem ne prior maritus cam recipiat in

ratione Sacramenti , conc, maj, 5 fub

Uxorem, fi fecundus moriatur, vel.eam

alia, neg. Matiimoniumautem prater

pazker dimiferir,

Sed non poflet dict

fationcm Sacramenti babet , quód fitin

polluta, fi vinculum conjugii fuiffet fo-

Offidium natuiz,

Difünguitur ctíam

lutum.

Ergo,

Verüm ad t, neg. min.

proz.p.. Siileeffectus perpetuus fitin

ordine ad a&us fpirituales , conc. 5 ad

ad prob. R. quód duritia Judzorum fo-

làm fueritoccafio hujus difpenfationis,

cerporiles,neg. Hac folutio cft $, Tho-

eauía autcm motiva fuitindulgentia Dd ma hic q.49,a. 2,ad s,

d MT . LE s UR RA

ld 3*

De Mahvimanio -

x

1299

d 3. patet Refp. fuprà in Exam. 1. /fa , weca Conedlizs zfitutum , fed fem-

n, 2. in prob, 6. partis,

per vetentum efh, nonnift Apoflolica autbo-

"4d 4. dift. maj, Ita ut fint donationes

ritate traditum cenferi debet,

Sed quód

ejufdem rationis, neg. maj. 5 diveríz ro-

Matrimonium ratum , non cenfumma-

tionis , conc, maj,

Qui erge mulieri

tum, diffolvatur per Profcffionem 1o-

tradit corpus in perpetuum cum cztteris

lemnem, femper efl in Ecclefia De1 ob-

requifitis , facit verum Matrimonium ;

fervatum, ejufque non fcitur initium,

qui dat ad tempus;facit concubinatum.

nec poteft affiznari ullus Pontifex , aut

"44 Confirm. cum Cornejo Refp. maj.

jus iive Decretum Ecclefiafticum quo id

effe yeram in his que habent magis &

primó ftatuatur. Ergo Apoftolica au-

minus , fimpliciter & fecundüm quid ;

thoritate traditum cenferidebet. Siab

Metrimonium autem ex parte temporis

Apoftolis folüm tradicum, Ergoà Chri-

non habet magis & mipus, fed ex natu-

fto priüs ftatutum

Dixi , traditum ;

ra fua proptertinem , quem rcfpicit feu

quia non eft in Scrip/ruris expreffum,

propter bonum Prolis petit darationem

Declaratur

minor pro 3. p. in qua eft

pertotatn Conjugum vitam , inquam

dificultas, — Si quis Pontifex poflecaffi-

nifi confenfus feratur , Matrimónium

gnari , effet Eufebius, qui primus inter

eflnullum, — Defervitute difparitas eft,

Pontifices hujus privilegiimeminit,Can,

hzc enim ex parte finis perpetuitatem

defpon[at4m. 17. q. 2. ad Cathedram

non petit,

Petri eve&us anno 309, utex ejus vita

QUJERO III,

Solviturné Martri-

tom. I, Concil, p. 1. conflat : Sed híc

monium per Profeffionem inReligione?

Pontifex hanc legem propriá authorita-

& quo jure ?

te non tulit, fed antealatam fuppofuit,

XLVIIL.

m.I. DeFideeft, Matti-

aitenim : Defponfatam puellam non licet

monium ratum ante confummationem

Parentibus alii vtro tradere, licet tamen

edam quoad vinculum folvi per Profej-

Jli monafferinm fibi eligere, . Ubi cüm

fionem folemnem in Relie

54

ione appro-

non dicat, zez liceat , led , ao licet,

batá (ine alterius confenfi

)

lfactam : ita

clarum eft , quód non loquatur ut le-

ut alter licité poffit tranfire ad fecunda

vota feu ad aliud Matrimonium.

Ita

gem condens, íed ut (upponem;. Er-

*

claré patet ex Trid, Seff. 2.3. de Matrim,

Ex his Colligitur, quód qqamvïs non

Can. 6. & doceturà S. Thom, in 4, dift.

poffit quis rem donatam uni , donire

27.q-1.2,3.q.2. in c.

alteri , nonaccepta ad hocà Deo facul-

Ratro à priori nequitaffignari nifi vo-

tate, poffittamen eaacceptá ; ficut pro-

luntas Dei feu Chrifli , nobis per San-

batum eft, eameffeà Deo datam, re-

Gorum gefta, & communem Ecclefiz. fpe&tu Matrimonii rati, ^ Quód autem

Traditionem manifc&ata,juxta illam S. eam non dederit refpectu Matrimonii

Augufltini Regulam l. 4. contra Dona-. confummati , eft, cum quia hujus diffo-

tflasc,24. — Quod muiver[a tenet Eccle-. lutio cffet injuriofa Proli & Uxori , ut

Bbbbbbbb z

fuprá

[

1300

TRACIATUS XVL ExamenA4.

fu'prä oftenfum eft: tum ctiam , quia

&d

lia , fecus tamen eft , fi compoffibilia

ÁiN

Matrimonium cen(ummatum fignificat

fint : que compoffibilitas in prafenti

conjunctionem Verbi cum Humanitate,

antea fuit probata.

3. Per matrimo-

ue omnino indiffolubilis eft: ratum

lu

|

nium przcifé ratum non fieri quidem

veró folüm fignificat conjun&ionem

traditionem dominii a&ualis fuper cor-

[

(

Chrifli cum animá ut Sponíà , mediante

pus confortis (hOC enim datur per a-

gratià & charitate ; qua folubilis eft.

&ualem Matrimonii ufum, in quo qua-

3. 2.

Matrimonium ratum non dif-

fi accipitur p

Ttol

offcffio) bene tamen cigmi—

folvitur per Protcffionem folemnem ju-

nii habitualis.

j

A

hh

re natuzz, feu ex natura rei , five cx effi-

i. 3.

Matrimonium ratum per Pro-

cacia voti folemnis.

feffionem Religionis non diffolvitur ju-

t.al'l

Katio: 'Tum quia, quod ex natura fua

reEcclefix feu Pontificio ,. fed jure di-

u

eftindiffolubile , non poteft ex natura

vino , feu authoritate Chrifti in favo-

[

rei alterius diffolvi, licét altera res fit

Tlor

rem Religionis difpenfantis in Legena-

eifedtiors Sed Matrimonium , ut pro-

turz, & Lege Evan

(

à

gelica de Matïimonii

atum eft, ex fuanatura cflindiffolubi-

indiffolubilitate,

Q

le, & major perfe&io voti folemnis non

Ratio efl data pro R, 1., & patet ex

obílat; quiaaliàs deberet etiam diffol-

pracedentibus,quód Matrimonium jure

D

vere Matrimonium confummatum;quiía

'Tum

naturali & pofitivo divino fit indiffolu-

etiam eft perfectius ille, Ergo,

bile, inquo Écclefia non potcft difpen-

trad.

etiam, quia quaz ex natura fua funt com-

fare , licétin certis cafibus poffit accla-

poffibilia , ex natura fua fe invicem non

rare, quód ob ciccumflantiarum & ma-

Ái

deftruunt ; Sed vincula voti folemnis &

teriz mutationem non obliget, Ergo.

B

matrimonii ex natura funt compoffi-

XLIX, Opponor, contra R. 3. Qöd

as

bilia , ut conflatin cafu , quo mutuo

votum folemne dirimat Matrimonium;

bis

confenfu ambo conjuges , vel eorum u-

habet, quiaeftfolemne : Sed juxta Bo-

qa

nus de confeníu alterius , Religionem

nifacium VIII. folemnitas voti eftindu-

profitetur: in quibus manet vinculum

D.

&a per folam inftitutionem Eccleíiz,

U

conjugale, .Ergo,

Vide dicta in hoc

Ergo.

Exam., immediaté anteQ. 2,

2. Nonícitur ubi vel quandö hoc jus

üt

' Nota r, hocintelligi de Matrimonio

Sl

ante votum contracto,non de contra-

divinum vel privilegium incepcrit vel

conditum fit, Érgo non datur.

[

hendo: deeo enim dicetur infrá, z. Ju-

2, ]us divinum à tempore Chiifti

lt

re naturzlicere quidem tranfitum à fla-

tu imperfedtiori ad perfectiorem , aft

manfit omnino immutatum : Sed' hoc

DT

non femper cum diffolutione prioris

novo privilegio fuiffer mutatum. Ergo.

vinculi: etfi ením Ratio naturalis dictet

4«

Q

Non eft credibile, quód Chriftus

vinculum debilius folvi per fortius , fi

illam virtutem dedcrit folemnitati. vo-

N

torum Religionis nondum cxiftuntis :

k

non fintin codem [u?je&o compoflibi-

Sed

*

De Matrimonio,

/

130;

& ordinarias caufas poteft liber dimitti.

Sed modernaReligienes rempore Chri-

Ergo dictus effectus diffolutionis Ma-

flinondum exiftcbant, Ergo.

f. Hzc poteftas videtur Ecclefiz col-

trimonii przcifé competit votis folem-

lata Matth, 16, illis verbis : Qwodcuzaque

nibus, 2, Qüódvota fimplicia Socie-

tátis veré ac proprié, non minüsac vota

folverts fuper tevram , erit þlumm 3977

folemnia , conflituant hominem in fta-

Calis. Ergo.

tu perfectionis , nihil convincit.

Quia

Ad 1. dift, maj. Quód dirimat Matri-

ftatus perfe&tionis ut fic non diffolvit

monium contrahendum , de quó in-

Matrimonium $; flatus enim Epifcopi

frà, conc. maj,; contractum , fubdift.

Habet ut folemne folemnitate acciden-

erfe&tior eft, & tamen non diffolvit

illud : nullo enim jure id cautum eft.

tali, neg. maj, ; effentiali/fubdift, Ad-

3. Quód Pius V. Bulla 3. 1571. conce-

jun&o tamen fpeciali privilegio Chrifli

dat omnibus Reiigidüs Soc. Jcfu , etiam

conc. maj, 5 eofeclufo , neg. maj. Mi-

nor eft vera de folemnitate tancüm acci-

Scholaribus, ut omnes difpoficiones, in

aliorum Religieforum favorem factz,

dentali , explicata faprà de voto, Tra&.

etiam in eis locum habeant,pariter nihil

10, Exam, 2, n, 47 in INot,

robat. . Nam Pius V. non lequicur de

d z. dift,conf. Ergo non datur,ut

conditionibus, quix anne&tuntur vocis,

in S. Scripturis expieíffum , conc. 3 ut

fed de privilcgiis & gratiis, quae conccf-

traditum, neg. conf.

( fünt ipfis perfonis , & fingulari Infti-

Ad , neg. min. quz non probatur.

tuto Societatis non repugnant, 4,Quód

"d. 4, neg. maj.

Nam Chriftus eft

vota fimplicia Societatis dirimant Ma-

Auctor & 1nflitutor flatüs Religxofi,

trimonium contrahegadum , non probat

uia

ejufque Apofloli fuerunt veri Religiot,

uód etiam diffolvant contractuni.

adcóque quicquid dedit votis folemui-

ab his , quz non folüm diffimilia funt,

bus Religionis pro tunc , etiam dedic iis

fed ctiam feparabilia, non re&é fit illa-

qua funt pro nunc,

Nam & aatiquitus

tio : & poteft intercedere ratio longé di-

ficbat ftatusR eligiofus v

9A

3

verfa, ficut in voto conünentiz Ordinis

[e

tis folemnibus.

Unde eftin Ecclefiam noviter introdu-

facri videre efl,ait ille.

Gus ftatus Religiofus per yota fimplicia,

-4d g, neg. ant. Quia ibi folüm eft

ut ex Vafquezio ait Perez , qui eft ex

promiffa poteflas clavium. De quo vide

S. J, & pulchré probat quód licét vota

Tla&. 13. EXaIl];XIo R« 35 ad Ql.

Et

fimplicia Societatis dirimant Matrimo-

dato quodChriftusA poftelis dedcrit po-

nium contrahendum , nontamen con-

tcflatem in certis cafibus, v. g, voto fim-

tractum,

plici , juramento, &c. difpenfandi im-

- Rationem dat 1.

Abfurdum effet ut

proprié in jurenaturali & divino , non.

quis liberaretur à vinculo Matrimonii

tamen in illis, qu& de hoc jure funt ab-

per tranfitum ad Religionem, àquà Su-

foluté & fimpliciter, aliàs enim Ecclefia

haberct facultatem mutandi formas $a-

perioris authoritate propter frequentc:s

era-

Bbbbbbbb s

Néna.

e

1202

TRACTATUS |. XPI, Examen 4.

cramentorum , concedendi confecra-

ttid fí àmbo neo-con

juges Religio;

PIOCC«

tionem unius Speciei fine altera,&c,

nem profiteantur ?

jmm

a L. Quantumtempus conceditur neo-

Dico cam$, 'Thom.in 4, d. 27. q. r.

d

conjugibus , ut Matrimonio contracto

2,.3. q. 2. ad 1. non diffolvi quoad via-

1 j

fed nondum con(ummato poflint deli-

culum ,. binc fiunus eorum poftea for-

fitto

nicaretur , non fol

berare de ingreflu Religionis 2

üm effet facrilegu;

lye

Dico : Jura concedunt bimeftre feu

fed & adulter.

ttm

fpatium duorum menfium , quo neuter

Ratio ; Omnes textus Juris, qui hac

enir

alteri debitum reddere renetur,

Unde

in re folent adduci , expzefl loquuntur

tb

licécin contraétu fiat translatio domi-

de cafü , quo folüm alter Sponforum

fati

nii , puta , habitualis ( ut fupra dictum)

Religionem ingreditur,

beti

fuper corpus : tacite tamen ineft. hzc

Ex quibusfequitur, multó minis dif-

16

conditio ; Nifi alter velit ingredi Reli-

folvi Matrimonium , fi fit confumma-

ta.re

gionem. Quam dum profitctur, Matri-

tut,& unus vel ambo mutuo confenfu

yid

monium diflolvitur.

Rcligionem profiteantur, — Cujus Ratre

M

Quid fi bimeflre jam effluxerit ?

patet ex didtis ad Q. 2, R, 2. & R, 3. n.

^

)

Dico: Neutri licet Religionem in-

45.in hoc Exam,

gredi fine alterius confenfu, & ingre-

QULEROIV. Solviturne Matrimo-

nfple

dy

diendo,vel profitendo peccat.

nium Infidelium feu rfon baptizatorum,

[

Ratio; Quia Terminus à Jure con-

etiam quoad vinculum , uno eorum ad

Qd

ceffus eft praterlapfus.

fidem converfo ? & quo Jure ?. & quid

H

Sed quid fi defa&to ingrediatur & pro-

deMatrimonio conjugum hzreticorum,

ilb

fiteatur poft bimefire, diffolviturne Ma-

utpote baptizatorum, fi unus converta-

trimonium ?

tur ad Fidem Catholicam ?

[

Ti

záffirmo, Ratio : Quia Chriftus illam

LL z5 1. verbis S, Thom. hic q. $9.

K

temporis reflrictionem non fecit, fed

a. f in c.

Quando alter conjugum a

illud privilegium Profeffioni fimpliciter

fidem convertitur , altero in infidelitate

Qi

EUY

& abíoluté conceffit,

manente , diflinguendum eft ; quia fi

Infidelis vult cohabitare fine contumelià

h

Qui4 fi Sponfa feu neo - Uxorante

T

elapfum pimeftre à Sponfo feu Marite

Creatoris, id eft, fine hoc, quod ad

pa

fuo fuerit vi oppreffa;poteflng adhuc in-

Infidelitatemipducat, poteft Fidelisli--

dl

gredi&proüteri?

beré diícedere, fed difcedens non poteft

Ycnj

-dffrmo. Ratio : Quia dolusnemi-

alteri nubere. — $i autem Infidelis non

véelit cohabitare fine contumelia Crea-

ni debet patrocinari, & nemo privan-

(

dus efl proprio jure fine propria culpa,

ij

torisjin verba blafphemiz prorumpens,

Nora tamenin hoc cafü Matrimoni-

& nomen Chrifti audire nolens , tunc

at

Ya

um non diffolvi, quia eft veré confum-

fi ad infidelitatem pertrahere . nitatur ;

matum, cüm fuerit copula conjugalis,

vit fidelis difcedens poteftalteri perMa-

Ls

»

unde oppreffor non poteft aliam ducere,

trimonium copulari.

Hazc ibi

?

quæ

Vr

pro;-

HIF (

De Matrimonio,

1503

procedunt de Matrimonio etiam con- non obftante.quod indiget matris ob-

fummato,

fequio ad educationem. Hzcibi.

Unde in c. finali 28. q. 2.

dicitur , quàd centumelia Salvatoris fol-

m.3. Nullumcrimen, ctiam hare-

vat jus Matrimouii , non quidem ipfo

feos vel adulterii , Mattimonio fuperve-

facto, fed tunc quando fidelis, five vir,

niens poteft illud diffolvere quoad

five mulierre ipfa contrahit aliud Ma-

vinculum , fed folàm quoad cohabita-

trimonium. Dixi, qzqndo fidelis ; non

tionem & thorum,

Ita S, Thom, cit,q.

I

enim folvitur per hoc,' quod infidelis

$9. a. 6,

Ratio S, D,inSedCont. . Si hoc effet,

!

nubatalteri s Quia privilegium (de quo

ftatim) eft datum in favorem fidei, De-

omni die fierent divortia, cüm raró 1n-

]

betetiam fidelis priüs infidelem mone-

veniatur Matrimonium. , in quo alter

J

re, an velit converti vel pacificé cohabi-

conjugum in peccatum nonlabatur. Et

tare , & quomodo , &c.

De quo plura

inc,

Quia alias vir liberé poffet dare

V

videantur in S, T'hom, quælï. Cjtàtà ; 4,

libellum repudii Uxoriadulterz , & ea

i

h

3. & 4.

dimiffà aliam ducere , quod falfüm cft,

*.2, Dic&adiffolutiofit Jure divino,

Et ad 3. ait ! Quando mulier praftat

ex fpeciali privilegio Chrifti , eonceffo

magnam occafionem peccati viro fuo,

J

infavorem Fidei: cofeió modo, quo an-

ut vir probabiliter fibi de periculo ti-

)

tea de piivilegio Profeffionis folemnis

?

mear, tunc vir poteít fe fubtrahere ab

di&um eft.

]

ejus converfatione , ad cjus caftigatio-

Hoc privilegium videtur colligi ex

nem fubtrahendo ei przfentis fü

ola-

]

"

illo 1, Cor, 7.

Si vafidelzs difcedit , di-

tium , ut fubditin fine corp.

Idetm pa-

tet ex Marci 10. & Liuc. 16. ubi claré le-

feedat , mon enim [ervituti [nbjetlus. ef

Frater aut Soror in bujufmods.,

gitart QuidPmiferit Uxorem, ci Aliam

duxerit; ssecbatur.

i

Ratio conceffionis hujus privilegii eft:

Simcechatur , er-

i

Quia bonum Fideieft majus, quàm bo-

go manet vinculum conjugale int

?ï

num Matrimonii Ergo ubi per contu-

eos.

j

meliam Salvatoris Fides pericliratur, &

Oppouo : Math, -19. dicit Chriftus :

l

!]

ne conjuzx fidelis adftringatur ad per-

Quicuuque. dimiferit. Uxorem , uf ob

petuam vitam calibem , & exinde Infi-

forauicationem , && aliam duxerit., mao-

deles deterreantur à converfione ,. con-

chatur, . Ergoob alterius Conjugisad-

veniens fuit dare hoc privilegium.

ulterium potefl folvi vinculum conja-

jJ

ale,

]

Quid in cocafa agendum cum proli-

bus in Infidelitate natis , explicat S. D,

zdd b«c Chrifti verba R. ea. effe di-

j

l

E

q. cit, , 4. ad 4. dicens: Prelesaut per-

ftinguenda fic , utin fe contineant duas

*

Jj

venit ad perfe&tam xtatem , & tunc po-

fententias "

5

"

Quarum przzaeff ; Qui-

terit liberé fequi Patrem fidelem ; vel

cunque dimiferit Uxorem fuam excepta

'

matrem infidelem ; veleftin minori e-

cauía fornicationis, dimiferit, inquam,

i

att Cconftituta, & tunc debet dari Hd"eli' ;

&

-

"

quoad thorum ; smecbatur , id cft, facit

Jv

cam

Ms

1304

TRACTA'Z.)US XVI, Examen 4«

nifi fimul contrahant in, ratione Sacra-

eam meechari , feu dat ei occafionem

mechandi, & fit particeps peccati alie-

menti , adcóque etiam Matrimonia hz-

f0f

teticorum. fint vera Sacramenta.

An

nijfcilicet adulterii, — Secmuda eff; Et

Alte

matrimoniumCatholici cum hzreticafit

ui aliam duxerit , mecchatur , id e&,

10v

adulterium committit,

licitum , patebit de difparitate cultüs in-

Vide;tur etiam

Refp. 4, In cafu quo unus conjugum

Üra Exap p. H. v7.

D

Trident. Seff. 24. de Matrim, Can, f.

hzreticorum , v. g. Lutheranorum, &c.

B

To

Ubi fic legizur

*

Si quis dixerit;propter

convertitur ad Fidem Catholicam , per

hoc inter eos non folvitur Matrimoni-

hzrefin, aucmoleftam cohabitationem,

lic

Q)friw

um: dummodo hoc antea revera fuerit

&c.dif/olvi poffe Matrimonii vinculum,

anathema £,

Idem de adulterio fub

validum , feu nullo affe&um impedi-

mento ditimente , ctiam quód fic tan-

anathemate decernit Can, 7. Et de fepa-

«

tüm Juris Ecclefiaftici,

ratione quoad thorum & cohabitatio-

nem Can. 8,

Aatiot

uia Matrimonium Hzretici

QU.ERO V, Solviturne vincu-

cum Catbolica nullà Lege five naturali,

five divina pofitiva diffolvitur,

lum Matrimonii per mortem natura-

lem unius Conjugis, itaut, licet mira-

Ex quo Sequitur, quód fi ex duobus

culosé refufcitaretur à mortuis, non am^

conjugibus acatholicis baptizatis unus

l:

conveitatur ad Fidem catholicam R o-

pliüs fit obligatus Uxori ? Exemplum

fit in Lazaro mortuo quatriduano jam

manam , altero nolente converti ; nec

fcetente per Chriftum fufcitato,refpe&u

ei cohabitare,imó de licentia Confiftorti

acatholici alium ducente,non poteft hoc

; Uxotris tuperflicis.

vivente, is., qui veram Fidem fufcepit

—LIL m. Ia folvi, ut nulla fit amplius

obligatio conjugalis, fed fufcitatus pot-

(nifx Matrimontu

m ex alio capite inve-

E

i

fitjfi velit,ducere aliain.

niatur effe nullum ) idem facere , ron

énim in materia Matrimonii vérificatur

Ratio : Quia per mortem vinculum

Matrimonii fimpliciter folvitur & ex-

dllud , Zrasgenti fidem fides frangatur

rn

tinguitur , obligatio autem femcel fim-

WIE.

eidem.

Videatur Gobat in T heol, ex-

!

etiment, "Tra&. 10. cafu 19. n. 708.

pliciter extincta non revivifcit , nifi ac-

cedat caufa eam rcíufcitans , qug in

ubi refert anno 1662, per Confilium

piaíenti eft novus confenfus, Hinc

t

aulicum Principis & Epifcopi Friüin-

1. Cor, 7. Apoftolus ait ; Zdertuo vire

ll

$

enfis in fimilem ( qui ex Zwinglianif-

K

mo ad

Orthodoxam Fidem converfus

liberata ef à Lege Firi Uxor.

Oppono 1. Hebr, 1. dicitur , decepe-

repudi

ata Uxore du&a in ea Secta , du-

nimirum Catholicam ) fuiffe

T

xic aliam ,

vunt mulieres de. vefurrettione marmcft

AH05e

latam Sententiam capitis. Vide etiam

Ti

2. Religiofus profeffus mortuus &

fuprà n. IF. & I2. ubi oftenfum. eft,

EXI

refuícitatus obligatur ad Profeffionerma

f

quód baptizati non poffint contrahere

Matrimonium im ratione contractus,

& Vota ficut ante mortem, Ergo fiuili-

1

.x.

ter.

De Mktrimnia.

Ia

Lhæ

A x, R. factum effe-ex honeflate

Profeffionis vinculum efltale: & nemo

non ex neceffitate, & debuiffe interve-

illud tollere potefl nifi folus Deus,

Y

h

"

lt

E

nire novum confenfum : adeóque fuiffe

Std quia fi Conjugum contrahentium

il

novum Matrimonium.

inteBtio feracur in vinculum etiam poft

Ád 2. neg.conf, Difparitase

it: "'Qü'ia

mortem juxta propofitum refuícitatio-

ld

vinculum Matrimonii eft ad homines,

niscafum ?

;

Profeffionis veró eftad Deum , cüm fit

Dico , tunc t

elviv*ifcvere -'vïincü'l-lu'm *

p

)

fpiritus creatiad increatum ; quia ergo

Quia in co cafu non effet fim

abfoluté extin&tum.

Plirci:cr —öc

if

há&c extrema -funt-in'difïbïubilia, idco &

i

b

m

iU

uqredpedhedbegirodbodpndbgbughe

(

SIBIXCA MWEBION M.

lïfi-

Ij

ff]

Wf

DE Impcdimentis Matrimonii in generali. DequibusS.D,

| jl

: Qlæ&. $o, per unic, Articulum,

n

TADEO

d

poteftatem ponendi impedimenta Ma-

& U/ERO T, Quotuplex eft

j

impedimentum Matrimo-

trimonii,& impedientia & dirimentia,

4l

s

G*

Z

3

T.

V

;75

nii in genere? & quis habet

Ita patet in Trident. Seff. 24. de Matri-

poteftatem ponendi illud ?

mon. Can. 3. & 4,

R—

"ET

[

Vel difpénfandi?

Ratio : Quiain Ecdl

efía eft v?:ra fpi-

Llil. Kefpedeo 1. ex S, Thom, in.

titualisMonarchia & Principatus,habet-

4

:

)

5

((

!.,"—

]

iprzfenti art. unico , eft

T

t

duplex : Unum

Que poteftatem fuper fubditos, quos

V

impe

dienstantüm , ficuc in có coltta-

impedimenta per Eccléfiam pofita li-

hens, morraliter quidem peccet , Mà-

gant, etíiab Egclqüa perapoftafiam d-e-

ficiant.

J

trimonium tamen fit validum. Alterum

j

impediens & fimul dirimens , feu valo-

Opponi hic poteft illud Matth, x3,

rem contra&üs annullans,

Eft autem

Quod Deus conjunxit, homo non fepa-

,

hic fermo de impedimento Matrimo-

ret, Sed negatur íuppofitum quód

nium precedente, quia fuperveniens

Deusconjungat eos, qui conjunguntur

N

non folvit , nifiin duobus cafibus anté

cum impedimento flatuto perEcclefiam,

explicatis de voto folemni , & conver-

quz quidquid agit, per Dei authorits,-

fione alterius conjugis infidelis ad fi-

tem agxt.

kl

dem,

&,2. Princeps infidelis habet pote-

f

&' 20

De Fideeft, in Ecclefia effe

flatem ex jufta caufa ftazuendi fuis fub-

Ceocccccc

ditis

1366

TRAÁACTATUS . XPI. Examen f.,

ditis infidelibus impedimenta Matri-

ula

&

monium dirimentia,

- Dixi , perfe 0$ex natura vei

Ita S. Thom. in

defato Ecclefia hane poteftatem fibi

at

4» d. 39. q. unic, a. 1. ad 4,

*

refervavit , propter dignitatem Sacra-

üipe

Katio

H

Matrimonium Infidelium

non eft S .cramentum fed folüm con-

menti Quz enim funt conjunéta fpi-

üsq

ritualibus & ad finem fupernaturalem

41

tracuscivilis& naturalis, Ergo quoad

ordinantur , per poteflatem fzcularcm

pox

prafens eft eadem ratio de illo ac de alio

fedt

€ontractu,

convenienter gubernari non poffunt.

Quz Ratio probat , idem

Quam etiam ob caufam , fi contingeret

Á

poffe Principem fidclem refpe&tu fuo-

cafus, quo Rex & Papa eirca Matrimo-

Bo

rum fubditorum infidelium,

nium praciperent contraria , ftandum

Uis,

Be, 4.

Princeps fzcularis fidelis feu

effet Legi Ecclefiaftice , velut fupe-

baptizatus, attentá naturá rei, feu de fe,

rioti,

tet

& quantum eft ex vi fuz poteflatis fibi

f

Contra R. 4, varia opponi poffunt,

ut PrincipiSzculari competentis poteft

quz foluta funt fuprà Tract. €, Exam,

vdi

fuis fubditis fidelibus ponere impedi-

5.n,653. Ubi probatum eft , quàd Prin-

0tcu

menta Matrimonii,

Íta S,'Thom. in 4,

icit

ceps fxcularis poffit poncre Leges fub.

d. 24, q, uhic. a, , ad 4, dicens: Matri-

peccato fcu in conícientia obligantes,

tonf

monium, inquantum efl in officium

s. f.

Epifcopus , quantum efl ex và

Il-bu*

naturz , ftatuiturlege naturz : inquan-

fug poteftatis potefl fuis fubditis ponere

[/

l

tumeft Sacramentum, legedivina ; in-

impedimenta Matrimonii,

Ejus tamen

hz

quantum eftin officium Communitatis,

Tne

ufus eft illi à Papa interdi&tus,

flatuitur lege civili.

Et concludit S, D,

Katio ; Epifcopus poteflin fua Dioe-

Itii

Et ideo ex qualibet di&arum Legum

ccfi quod Papa potcft in tora Ecclcfia, ut

bo

Ppte&'al'iqua perfona effici ad Matrimo-

habet commune axioma, cüm fit Paftor

[

nium illegitima, Idem docet 4, cont.

ordinarius , nifi poteftas à Papa limite-

p

Genr.c. 78,

tur.

dl

Ratzo :. 'T'um quia fuperinducta ratio

R& 6, Rafiona-bilïs & legitimé intro-

Sacramentià Matrimonio non tollit ra-

N

du&a coníuctudo poteft inducere no-

«

tionem contractus , cujus quoque natu-

vumimpedimentum dirimens , & abro-

t

ram Chriftis non mutavit,

Ergout ta-

gare antiquum , quod cft fola lege hu-

Ti

lis per. fe feu attentá naturá reí manet.

maná five Ecclefiafticà five civili pofi-

inf

poteflati politice (ubjectus. Tumetiam,

tum.,

It

quialicét poteftas politica directé circa

Katro : Quia poteft juxta S, Thom,

91

hoc Sacramentum nihil poffit ftatuere,

I. 2; q. 27.2. 3. inducere Legem in con-

COP

bene tamen indirecté , fcilicet impe-

Ícientia obligantem, uti & abrogare Le-

At

diendo valorem contractusin Matrimo-

gem puré humanam,

Uti probatum &

nio. effentialiter inclufi , apponendo

fufé explicatum eft fuprà Tradt &. E-

cettas conditiones f/me quibus non.

uod

lu

xam, $. n, 89. ubi vide quacunque ibi

W

*egam-fol.uxxa »& non plus poteft. Ecclefia,

di&a Dt,

&bv 7«-,

De Impedimentis Matrimonii,

1'307

Lqïa

« &.7. Inimpedimentisjure Baturali — pus , non ramen ejus Vicarius Geneta-

li

aut pofitivo divino dirimentibus Papa

lis nifi ex commiffione fpeciali. Plura,

t

difpeníare nequir.

2. Bene tamen in

qua híc dici poffent , vide fuprà de di-

[

iis qux folo jure Ecclefiaftico dirimunt,

fpeníatione Trad. 6, Exam. y, n. 90,

h

3. In quibus przter Papam nullus alius

& Ícqq. ubi etiam patet , qui flatuerit

(

poteitate ordinaria difpenfare poteft,

Trid, cujus anté merini de cafibus oc-

I

cultis,

" fed tantüm ex commiffionePapae,

Vide infrà in Exam, 6, n. 71.

fet

Ratio 1. f 3, p. — Quia infertor per fe

& 74. an & quando Papa difpenfet in

(

non poreft difpenfare in Lege fupe

"impedimento confanguinitatis & affi-

]

Fio-

nitatis,

ris, Ergo.

j

Ratio 2.p. Summa poteftas,quz eft in

QU/LERO II Que in fpecie funt

terris,refidecin Papa.

impedimcnta Mattimonium impedien-

*«s Be8, Poteft Epifcopus vel ordinaria,

tia feu non dirimentia , quz ut Verfus

)

velin Trid,Seff. 24. cap, 6. pro cafibus

à, $. Thom, relatus habet , impediunt

]

occultisexpreffé conceffa , vel faltem ex

fieripermitiunt fatla teueri,

)

' tacita Pontificis commiffione , proforo

&, Continentur fequentibus Verfi-

confcientiz tantüm , difpenfare in om-

bus.

Quibus tamen adde omiffionem

nibus impedimentis Jure Ecclefiaftico

proclamationum,de qua Exam. 6, Q.13.

dirimentibus : dummodo adfint omnes

n, 96.

5

;

hz 5. conditiones : 1, Quód impedi-

mentum fit occultum,

2. Quod Ma-

Ecclefía vetitum , net non tempup s

feriatum,

trimonjum fit publicum.. 3. Quód fuerit

"dique Catechifgous , Crimen , Spon[a-

bonáifide contra&um juxta formam de-

lia, Fotume.

creri Trid. Seff. 24. c6,1. — 4. Quód fe-

paratioffieri non poffit fine magno fcan-

Explicantur fuo ordine :

dalo,

$. Conditio eft . disjunctiva ,

Ecclefía vetitum , id eft, intezdidtum

quód fcilicet non fit aditus ad Pontifi-

feu prohibitio Ecclefie , five generalis

cem ex inopia, aut aliacaufa ; velfi fit

five particularis, ad tempus vel in per-

Huc etiam reducitur ftatus

ralis aditus , effet tamen periculum in

petuum.

mora, puta, periculumincontineritiz,

peceati mortalis , & excommunicatio-

^

infamiz, autalterius damni, fi publica-

nis,

Tem

retur : ut fi impcdimentum fe teneret

"n ]Feriatüm ; nimirum juxta

ex parte faeminz , & effet affinitas ex

Trid. ab Adventu Dornini ufque ad Epi-

copula illicira cum confanguineo mariti

phaniam, & àferiaquarta Cinerum uf-

ante Matrimonium,

quead Octavam Pafcha inclu(ivé, Qui-

Ratro efl nobilis Epiikía , nec credi

bus temporibus non prohibetur ipfe

debet, Papam fibi refervare difpenfa- contra&us Matrimonii aut confamma-

tionem in ranto animarum periculo.

tio ejus , fedfub peccato mortali (cüm

E:goin cocafu poteft difpen(are Epifco-

in regravi fit contra preceptum Eccle-

C aceccoec 2

fia)

Nügeot

, 3308

TRACT.ATUS: XF Exqmän m

^

fiz) prohibetur nuptiarum . folemnitas;

crum, Excipiuntur vota fimplicia Soc:

ideft , 1. folemnis Nuptiarum celebra-

Jefu ,. qua: ex fpeciali Ecclefiz Statuto

tio. 2. Tradudio Sponfz- in dóomum

vel privilegio non folüt impediunt fed

(

Sponfi.

3. €clcbratio folemnisiconvi-

etiam. dirimunt Matrimonium contra-

viiactripudii,. Obfervanda eft confüe-

hendum,

tudo & praxis loci etiam circa. ipfum.

1

Nota 1. differentiam inter eos , qui

pracifé contractum.

contrahunt cum voro fimplici caftitatis,

Catéchi[us ,. 1d eft , cognatio fpiri-

& cos,quieum voto Religionis. Prio-

tualis confecuta ex Catechifmo ,. fcu in-

rés enim non Ífolüm mortaliter pec-

flru&tione Fidei , qua ante januas Eccle-

cant contrahendo, fed & debitum pete-

fie fitfuper eum , qui defertur ad Bap-

re non poflunt , licét petenti debeant

üfmum, Vel, utaliexplicant, con-

reddere,

Pofteriores. vcró , quamvis

irahitur ab co ,, qui refpondet pro. in-

contrahenáo peccent morzaliter, poffunt

tüi

fante, quando poft Baptifmum in ne--

tamen petere ac reddere , cüm caftita-

dik

ceffitate collatum fupplentur ceremo-

tem non promiferint abfoluté , fed fo-

Do

niz, Hoc impedimentum: poft Trid..

lürn fub cond

r

itione , fi Religion.gni -in-

D

non ceníetur ampliüseffe inufu..

grediantur..

[

Crimen, | Solent affignari feptem im-

- INota z.,quþd-' cum ilïb-, qulMatrimo—

l

ul

pedimenta.ex crimine, impedientia Ma-

nium contrahit cum voto iimplici cafti-

fir

trimonium cum quacunque, r.Inceftus.

tatis: , poffit Epifcopus difpenfare , ut

cum confan'guinca- Uxoris in primo vel

poflit petere debitum : qui tamen folu-

qï

fécundo gradu ,. fciehter admiffus , vcl

to. per. alterius. conjugis mortem Mitri-

fi

monit vinculo , tenetur ad.caftitatem;.

cum propria matreautfilia. — 2.Raptus

t

vel ad intrandam Religionem ;. ut patet

It

alienz fponfz. 3. Uxoricidium; 4. Pres-

bytericidium,

j- Sufceptio. propria

ex S,'Thom, q. $3. a. 1.ad 4-

W

Prolis ex Baptifmo: ad: impediendam:

-;QUAERO III. Quaznam in fpecie

redditionem debiti,

6.. Publica poeni-.

fünt: impedimenta. Matrimonium diri-

tentia, quamdiu durat;

7. Matrimo-

mentia indicata hoc Verfu S, Thome,

niumcuwm mon!ali, |Hzcfeptemimpe-

Que ficianda. vetant: counbia. 5 fatla.

retratlanr ?

dimenta. juxta.comunierem Sententiam:

non amplius funt in. ufu..

LV,;Refp, De Jureantiquo fünt duo»

Spanfozli;z,. Qui enim Matrimonium:

decim , indicata tribus fequentibus ver-

fibus.à S, 'Thoma relatis , quibus jure

promifit uni', non poteft licité contra--

novo: Concilii Trid, addita func duo;.

[

herecumalia, Vid, fup..deSponfal..

nimirum Clandceflinitas & Raptus, qui

f

Votum: , nimirum. fimplek. fervandi:

[2

ionem,,

indicantur per duos: Verfus fubjundtos..

"

eaflitatem. ,. ingrediendi Rcli

o

Verfus funt hi z:

(

aon.nübendi , fuícipiendi Ordinem fà--

Errer

Em

De. Inpedimentis. Matrimuis.

1309

N

* Errer , Conditio , Votum » Cognatio,

deeft , nifi confenfus alterius, — Ergo fi

J

Crimen.

hic accedat,Matrimonium eft validum.

T

Quomodo autem ille confenlus poffit

Cultus difparitas

. Fi:, Ordo, Iäga-

COU

-

vel debeat: fenfibiliter exprimt , patebit

men , Honeflas.

cx dicendis n. 5 7.

Si fis affimis , ff forte coire nequi-

Oppono x. ln cafu quo Matrimonium

s]qm

bis..

It

eflec nullum ratione impedimenti diri-

mentis, perfonas ad contrahendum in-

]rio-

Si Parochs €9 duplicis defit prafentia

à

habiles facientis, ut validetur , requiri-

L

tefrss,

tur novus externus confenfusutriufque.

i f

Raptave fit muliar , nec parti reddita

ibeat

Isice

Ergo fimiliter in przfenti.;

2, Matrimonium non.poteft claudi-

m

Numerum duodenarium impedi nw:n-

care : Sed juxta vos claudicat, quia tenet

vf

torum dirimentium, nimirum uíque ad

ex parte unius & nom alterius.

Ergo.

(

duo ultima , pulchré explicat.Angelicus

"A. 1, neg. conf, -Quia in illo cafu

4l

Tl«

DodGor in prafenti art, un. ubi videatur.

confenfus utriufque cft nullus, in nofiro

De omnibus iítis impedimentis in par-

autem confenfus unius eft validus & vir-

üiculaii agetur in fequend: Examine ,.

tualiter manet. Siergo in cafu objecto

o

priustamen nounulli fcinwvalde necef-

detur difpenfatio, licét non requirantur

al

farir cafus fünt refolvendi, :

i

novz proclamationes , nec prafentia

» W

QUZER O IV. Ut Matrimenium,.

Parocbi & Teftium , ut. poflea dicetur,

T folu- |

quod defe&u confensüs , utpote qui vel

debent tameniambo de noveo fenfibiliter

Mate |

fuit fidtus, vel coa&us feu metu extor-

confentire.; "T'um quia difpenfatio non

Itl

tus ( licét perfonz fuerint habiles) fuit

dat valorem priori Matrimonio , cim

fuerit nullum , fed folüm facit perfonas

PZIH

invalidum , fiat validum , requiriturne

novus confenfus utriufque ?

habiles : "Fum etiam , quia neutrius

i |

- LV. 1. Probabilius eft, quód ille ,.

confenfus virtualiter manet, permanen-

fs

qui illegitimé confenfit, de novo con-

tiaenim fupponit'exiffentïäm,conf,cnihs

o^

fenfum fenfibiliter exprimere debear ,.

autemsqui non cft verus fed nullus, no

bn

fr alter confenfum non revocátit,

Ita

habuit exiflentiam. Ergo:

;

ho

S. Thom, hic q. 47. a. 4. ad 2, dicens:

ZÁd 2, neg. min, non enim dicimu

Ex con[en[m libero 1liius, qui primà coa-

qpöd propter confenfum lzfgiti'znzlm u-

vdmv

nius Matrimonium fit validum cx parte

j

us eff , non fit Matriaoninm , mfi in-

quantum: con[enfus. pracedens im alteyo

unius, fed quód Matrimoniunrantea ex

j

u

adhue manet im [uo virores unde. fi dif-

illo defe&u nullunr,. fiat validunvacce-

ii

fentiret, non fieret Matrimonium.

dente legitimo confenfu illius, qui antea

qü;ï

Ratío ; Cünv coníenfus unius fuerit

l05

confenferat illegitimé , cüm alterius

confenfus adhuc duret,

Referunt alia

legitimus, & revocatus non fit, adeóque

moraliter vel virtualiter duret ,. nihil

qui, quód Clemens VIII, fuerit incon-

iil

€cccecccec 5

trari--

s

1310

TRACTATUS . XVIL Examen $.

traria Sententia, fed eam trenuit ut Do-

Ratioz.p, ^ Taliseft, ficut titübans,

Af

cor

lvatus,

qui autem titubat , hab-crm* pro igno-

du

* QUAERO V. Ut cenvalefcat Matiri-

rante , ignorans autem non confcn:it?

moanium ratione impedimenti dirimen-

quiaignotinullacupido. Ergo.

Á

tis ; perlonas inhabiles facientis, debet-

Rato 3, p. cum. Sanchez ; Vir vel

ha

neconjunx impedimenti hujus nefcius,

mulier tunc non tantüm intendit in

ls

ab altero ejus cenício dc Matrimonii

Matrimonio perfeverare, fed etiam de-

nullitate moneri , vcl fufficitne renova-

W

nuó contrahere , fub ea condicione , fi

q

xe confenfus,tacendo nullitatem 2

prius Matrim, fit irritum : Sed. con-

ft

E. 1. Debet moneri, licét caufa nul-

ditio illa tunc exiftit.

Ergo veré con-

i

2. Non tamen

trahitur Matrimonium.

litatis non explicetur.

u

fufficit in eo cafa dicere:Sufpicor te non

Notar. Quód,licét hicadfit aliquis

P»

effe meum Virum vel Uxorem.- 3. Suf-

error vel ignorantia , hectamen folüm

h

ficit tamen , fi ille confenfus procedat

eft ignorantia concomitans ; quz non

€x cognitione zquivalenti fcientiz nul-

tollit voluntarium,

It

litatis, v.g. fi conjunx nullitatem fciens

Nota . Hoc ctiam poffe fieri per

[

petat ab aliofic: Diligis me ita , ut, fi

Confcffarium, ut , 6 inter conjuges fit

i

non effet inter nos Matrimonium ,. de-

difcordia , hortetureos , utfe ita dili-

T

nuó contraheres , ac ex nunc vis me in

gant , ac fi denuó Matrimonium con-

W

conjugem , ac fi antea non fuiffcmus

traherent , & utex nunc in conjuges fe

V

conjuges , & ille refpondeat , ita , volo ,

recipiant , etfi Matrimonium non fuerit

I!

ita, accepto te in conjugem; & inter-

inter eos.

Sed (ut bene monet. dictus

f

roganseodem modo dicat & coafenfum

Author) hoc magaa circumfpectione

íuum exprimat.

4. Sufficit ctiam , fi

fieri debet : poffet enim vir fufpicari,

YX

conjuges impedimentum ceffaffe fcien-

Confefforem aliquid noffe de Matrimo-

t

tes , affectu conjugali f2 carnaliter co-

nii nullitate , & ideo velle denuó con-

gnolcant, non przflito alio confenfu,

fenfus praflari : quare hic modus per

Aatio l, P.

nod nullum eft, non

Confefforem rariffimé adhibendus eft,

|

poteft ratificari: Sed illud Matrimoni-

Ratto4.

. Matrimonium poteft non

um efl nullum , & coníenfus nullus.

folàm ver

f

is contrahi , fed & fignis :

|

Ergo non ratificatur : $ed conjuges tunc

Sed nullum fignum tam expreffé deno-

Íolüm intendunt ratificare, non veró de

)

tat voluntatem contrahendi, quám con-

novo contrahere , cüm putent matri-

greffus animo conjugali fa&us, —Ergo,

monium efle validum , actus autem non

E

Dixi, animo conjugali ; íi enim fiat ani»

operantur ultra intentionem agentium,

mo fornicario, coram Deo Matrimoni-

W

Ergo nihil faciunt , nifi nullitatem fci-

um non validatur,

ant,

Simile eftin voto etiam folemni

I

LVIII. Ef/ge Matrimonium, ratione

ratificato, cüim an:é fuerit nullum, fed

impedimenti nullum , antea coram Pa-

nullitas non erat nota,

rocho & T*eflibus celebratum , ablato

impe-

De Iospedimentis Matrimomii.

E 3& t

impedimente denuó coram iis celebr

,an-

bium deponere , debitumqQue petere ac

dum ?

reddere. — 2, $i fa&á diligenti inquifi-

Dico ; Sufficit quód conjuges inter fe

tione de Matrimonii valore adhuc ma-

Íolos modo infinuato renovent con-

neant dubii, fine mortali petere non

fenfus, fiimpedimentum ( fit illud qua-

peffunt,

3. Si ambo dubitent de va-

lecunque)occultum fit,. 2, Si veró tem-

lore Matrimonii, prefertim malá fide

pore primi contractüs Parecho aut uni

contracti , poftea veró inveniant ratio-

ex teftibus fuit notum , renovatio debet

nes, ex quibus probabile quidem ap-

fieri coram eodem Parocho & tefte. 3. Si

paret, Matrimoniutn valere, probabi-

refcierunt poft primum contractum, fed

lius tamen ipfis videtur non valere, nec

taliter, urin foro cxterno probari non

reddere nec petere poffunt debitum ,. ut

poffit ,. non eff neceffe ut iterum adhi-

tenet verior Opinio..

beantur,

Ratí 1,p, Licitumreft agere contra

Rattzo 1. p

Quia jam eft fatisfactum

Ícrupulum cognitunt, ut patet Tra&t.

intentioni Concilii Trid, circa clande-

2. de Conícient, Exam, 2. n, 2.

Sed

flinitatem , finisenim ejJus Statuti fuit,

in eocafu non eft dubium , fed tantüm

cavere incommoda & peccata qua ex

fcrupulus cognitus. Ergo,

matrimonio clandeflino pullulabant,

KRatio 2, p. patet ex didio Trad,

€ó.quód non poterant probari cfle con-

Exam, 1. n, 10. ubi probatum eft , quód

ttacta , ut funt defertio Uxoris , adulte-

non liceat operari cum confcientia pra-

ria, &c, Sed hic finis in przfenti jam

&icé dubia propter periculum- peecati

falvatur. E:rgo.

ficut in prafenti conjuges fe exponunt

Ratio 2. p. Si teftes incontractu fci-

periculo adulterii vel fornicationis, fi

verunt impedimentum , non fuetumt

congrediantur, Eirgo.-

teftes valoris,(ed nullitatis. Ergo,

Ratio 3. p. conftat in eodem Tradt,

Katio 3.p, Qujaineo cafu Parochus

Exam, 3. n, r1. ubiprobatur , non lice-

& tefles tunc , quando Matrimonio af-

reim moralibus fequi Sententiam pro-

fiftebant , & Ecclefiam reprz(entabant,

babilem.reli&á concurrente probabilio-—

erant teflesvaloris, & Eccleíia validum

re,cognita ut tali,

Matrimonium judicabat : cujus nullitas

R.2, Probabilius eff,quöd-conjunx;

ignorabatur, Ergo,

qui cum dubio. de impedimento. diri-

4275 QLLERO VL $i conjuges ratione

mente , v,g. de morte alterius conjugis:

alicujus impedimenti dirimentis de va-

contraxit , nom poffit petere debitum,.

lore Matrimonii dubitent, velíicoruny

teneatur tamen alteri non.dubitanti, fed:

unusnullitatem fciat ,. peteflae peri vel

bona fide peffidenti reddere,

Ita ex...

zeddi debitum ?

preffé decíditur inc, Domzsnus, de fécun...

LIX. w. 1.. Si conjuges temerarié &

dis nuptim: , per hec veiba : Nullug,

fine ratione dubitent , debent ad judi-

amodo. ad. fecundas nuptias migrare

cium fui Pafleris. vel Confefforis , du-

prafumat, doncc ci conftet, quàd ab hac

Yvlta

d

1312

TRACTATUS XFI. Examen $.

LU!

vita migraverit conjunx : fi veró aliquis

Ratio :...y. Obligatio reddendi ori-

hocnon fervavit , & de morte prioris

tur vel ex poffeffione petentis , vel ex

hi

&

conjugis adhuc exiftimat fibi dubitan-

Jure juftitie quod habet ad exigendum:

[

dum, ei, quz fibinupfit, debitum non

Sed utrumque hic deeft , non enim fuf-

.denc*-gbtybfculan.tï E quocï -à fe tamen

fragatur poffeffio , quz dubia fide coepta

«

Izc

I

noverit nullatenus cxigendum.

eft & dubia manet.

Ergo.

Ex quo

ibi..

[/

patet difparitàs de conjuge qui habet

Katio Poffeffor bonz fidei non efl

votum íimplex caflitatis , cui petenti

fpoliandus jure fuo. propter 1nalam fi-

tenetur alter reddere , quia habet pof-

dem alterius , ut patet in prafcriptio-

feffionem .&jus juftiziz ad exigendum,

ncjin qua mala fides pofíelloris prioris

& petendum folüm peccat frangendo

non nocet bona fide poffidenti nunc,

votutm, & abutendo r.chfua, fcilicet cor-

Ergo.

pore confortis.

Oppona :

Juxta dicta non licet opera-

BR.4. Siuterque mala fide contraxit,

"

ricum conícientia practicé dubia ; Sed

dubitamdo nimirum de impedimento

talis reddendo operaretur cum coníci-

n

dirimente , neuter poteft reddere vel

entia practicé dubia, ,Ergo pe«caret

petere,

2. Si uterque bona fide con-

Q

mortaliter,

traxit , & poftea ambo de valore Matri-

?E

monii dubitent, & adhibita circa in-

p

"d hocneg, min. — T'alisenim debe-

ret fe determinare quód teneatur ad hic

quirendam veritatem fufficiente. dili-

Q

& nunc reddendum ,. tum ex adducta

gentia adhuc dubii maneant cx titulo

Ratone, tum ex illo axiomate in dicto

poffeffionis, poffunt dubium pradicé

Tiadt 2, Exam, 1, Q. 6. n. i. expli-

deponere , & falva conícientia petere

ä;

cato , Zz dubizs tutzor pars eft. eligenda;

ac reddere , licét fp

eculativé maneant

ille autem reddendo cligeret partem tu-

dubii.

[

tiorem , neinnocentem fuo fpoliet jure,

Ratipi.p. Tunc nulli fuffragatur

0

In quo a&tu fiforté etret , eft peccatum

poffeffio,coepta enim eft mala fide,

materiale, nonfgrmale. Sicut fi quis

Rafio 2, p. patet ex illa Regula ju-

dubitet , an Petro dcbeat. 40, imperia-

ris : Z pari dehitlo vel caufa potior fen

les, non peccat, fcd bene tacit folven-

qutlior. eff conditia poffidentis :: Sed. hic

do , licét forté bzc pceunia deberetur

eft par caufa , nullitatis & valoris Matri-

fi]

heredibus cutn reliqua hzreditate ,. qui

monii, cim non fint fortiora argumen-

tamen privantur ea,

ta deuno ac de altero, & poffeffio Ma-

&, 3. Incafu && 2. alter qui non du-

Y

trimonii bona fide efl ceepta, 'Ergo,

l

bitat, poteft quidem, dubitanti petenti

Vide explicationem iftius Regule in

xeddere,non tamen renetur,

t

Trad. de Confc. Exám. r,

264 0; 124

ARatzo 1.

Eft potfcffor pacificus &

E« fpecialiter Q. 7. & 8, ubi oftenditur;

bonz fidei , E;*go peteft plené matrimo-

quód folàm teneatin matería

nio uti,

ju&itviæ.

qualis eft in przfenti,

R, ;'

s

De lhupedimentis Matrimonis.

,'313

E. $.

$i unus tantüm conjunx fciat

Ex his ruit fundamentum Adverfar,

y

nullitatem Ma'rimonii,certum efl,quód

quotenent, non fore fornicationem

W

faltem non poffit petere, . 2. Imó defa-

aut adulterium formale fed folum mate-

li

&o probabilius eft quód nec. peffit pe-

riale,cà quód tanta neceffitas excufet,

ui

tenti nullitatem nefcienti reddere,ctiam

Oppono : Quod alter juflé poteftpe-

ad. vitanda gravia damna ac pericula

Ph

tere,hoc poffum , imó aliquando tencor

[l

infamig , incontinentiz,

Hujus fe-

ei reddere. (licét juflitia petitionis fit

cundze partis oppoíitum olim graves

tantüm putativa ex errore & perfuafio-

T

IH

DD,tenuerunt.

E

ne hominum caufata) imà interdum

l

Ratio 1. p. Tum quia ex Matrimonio

iniqué petenti : ficut fi quis àParocho

?

*

"

nullo nullum jus petendi confurgit

petat Euchariftiam fibi dari,quem Paro-

X]

Tum etiam quia accedere ad non fuam,

chus privatim fcit eá indignum, tenetur

eft peccatum luxariz, Ergo,

publicé petenti dare , ut diQum eftin:

2. Parsque hoctempore eff com-

Tra&, de Euchar. Ss£fumse : Scd alter

l,

munior, claré colligitur ex c. /zteras. de

conjunx , in boni fide exifleris , jufté

Jj

veftit. (pol. &c. znquifitiont, 44. de Sent,

poteft,quod nemo negat , Ergo &alter

excom, ubi Summus Poncifex reícribit,

reddere,

j

quód mulier conícia nullitatis & im-

. "Ad boc major non eft univerfaliter

pedimenti Matrimonii, ne quidem ad

[«

przceptum Judicis, tub cenfuris emana-

vera;nam exiftens in magna neccffitate

juftéfeu fine peccato poteft ab ufurario,

j

tum, poffit abíque peccato mortali e4..

dere debitum, "Tales enim cenfure non

aliter dare nolente , petere mutuum

j

fub ufura, quod tamen ufurarius fine

ligant animam & conícientiam foemi-

peccato non poteft dare,

Et ita neceft

4

nz, quiafunclata ex falfa prefumptio-

ne (quzlocum non habent in conícien-

vera in prafenti.

V«l dici poteft , maj.

l

M

tia) cüm Judex fori externi , qui de

effe veram , fi isà quojpetitur , poffit

reddere fine peceato , uti in

prafenti

r

occultis non judicat, przfumplferit foe-

minam frivolé allegare impedimentum

non peffe probatum eft,

cujus nullam probationem adferre po-

Quidergoconfili? quod medium pro

lj

teft,

talimuliere, utevitet redditionem de-

4(1

Ratto : In nullo cafu, & ex nullo metu

bici, & evadat illa mala ?

J

licethmmittere peccatum , prælercim

Dico : Omifïï;.diver[ismediis, qüä

u

moitale , ut adulterium , fornicatio-

hic (uggeri folent , oprimum eft vel fta-

nem: Sed fi in cafu pofito liceret ad

tim clam,fi haberi poffit , procurare di-

vitanda gravia damna reddere debitum,

Ípenfationeminimpedimento , utfi fit

Q

juris Ecclefiaftici: vel omni.poffibili mo-

Jl

licitum effet dictum peccatum,imó con-

trà communem Sententiam fornicatio

do fe abfentare, ac fe conferre ad locum

n

ubi fcandalum ceffat,

s

& adulterium non effent intrinfccé ma-

l

la, quia

u

poffent bono quodam fine co-

QULERO VII.

Qualiter debet c,o.n-'

honcílari, E tgo,

Dddddddd

ftare

)

CSumar

Algtq.vr

TRACTATUS. XP1.

Examen ,.

. flare de morte conjugis, fi fuperftes ve-

ma , nifi aliis adminiculis , certam pro-

lit fecundó nubere?

bationem facientibus, adjuvetur,

l

COLXLE s.r. Ut conjunx fuperftes fi-

Ratio: Vi allai textüs Juris Canoni-

ü

- ve propriá authoritate, five judicio Ec-

Ci requiritur certzm muntium , ubi ly

clehiz poflit tranfire ad fecundas nuptias,

nntinima lamitur in genere neutro. Sz5-

l

1

non fufficit probabilitas moralis id eft,

fumo 1. Sed nuntium;quod habetar vo-

cauía judicio prudentum probabilis ad

ce unitis, non potcft dici certum ,. quia;

--

credendum quód obierit , fed requiri-

ut Jura inquiunt, Zox ais vox nulluuse

":

tur,certitudo vel per nuntium vel per

Et eflo , íumeretur mafculiné zs»tizs

tefles , ita ut judicio prudentum non

eertus , fub(iflit tamen hzc Ratio: Quia

tantim probabile fed & certum fitquód

nuntíus certus cft, qui nuntium certum

obierir,

Ita patet in c.in prafeatia, de

affert: Sed unicus folus tcftis non po-

Spon[al. ubi fic flatuitur: INoz poffust

teft dici per fe loquendoe afferre nun*

zales d. alsorum con[ortium: convolare ,

tium certum, Ergo, — Subfsno 2, Sed

fola fama etiam non facit certum nun-

mec permittas cas. autboritate Ecclefia

contrabere , douec certum muntiuma acci-

tium ; cüm oriatur ab incerto Áuctore

piant. de smorte "Uzrorums.

uo Juris

& pleramque fallaci, fitque vana vulgi

Canonici Statuto correctum eft jus ci-

vox, adeóque non probart, nifi oriatue

vile,quo flatuebatur,quód fuperftes de-

àfide dignis, Ergo.

!

Ü

beret cxpectare per quinquennium, po-

Dixi, &f adjuvetur adminzculis, quae

Ítea reftritum 'ad

varia à varus affie

q,uadricnn"ium. 3u8€

[s]

nantur, v. g. longitu-

fimilia, &c.

doabfentiz; univeríalis fama de morte

Ratio: In contrahendo Matrimo;ïio

ibiubi commorabatur ; diftantia loci,ob

f

debet evitari omne periculum peccati ;

quam difficulter aliz probationes haberi

Sed nifiin di&o cafu ad(it di&a cercitu-

poffunt; mors qux dudum contigits

do, imminet periculum nullitatisMa-

fene&us. vcl zgriudo illius, de cujas

j

trimonii , confequenter & adulterii

morte agitur; pralium cui interfuit,&

Ergo.

non eft reverfus, forté per annum ex-

Oppono :

Adulterium sBon eft fine

pe&tatuss literx eorum cum quibus tni-

dolo l, penult, ff. 4e a4z/t.Sed Mulier,

litavit ; objiffe referentess captivitas ia

Similiter fa1n» non

quz nubitcum probabili credulitate de

quam incidit, &e.

morte viri, non agitcx dolo, Ergonon

probat, nifi.plene fic probata ( ninurum

cxpor-ïit'fe periculo adutteri,

ad minus duobus teftibus., omni exce-

Sed. neg, min. Ex dolo enim illa mus

ptione majoribus , qui deponant fe au-

:

[ó

lier agit ideo, quia non adhibet diligen-

diviffe publicé, non tantàm ab uno, f€

4

tiam jure requilitam ad fe ecrüificandam

à majori parte po.puii, Item débet ia-

te

de morte viri,

2

nia effe ortacx rationabili motivo,quà

"- fufficit unus

j

8&3. In cafu pofito no

poteft effe t /Pralium, cui interfuit, &

refus rcfrens mortem. 2, Nee fola fa-

pofica , diligenier cti:u,n quægcus n

n

uit

h

Á

(De Lupedimentis Matrimoniu-

1515

fait /nventus. 5. Navigatio maris &

B& 3- Si pornitenslaboret ignorantia

fuborta tempeftas , poftquam nec navis

invincibili fa&i aut juris humani, divini,

aut natutalis ,'fine prejudicio tertii, ac

comparuit, necipíe, etiam perlocave- .

Boni communis , fiveignorantia adfit

rifimilia quafitus, | Plura.de hoc vide-

inaliisAA,

poftMatrimonium jam contractum, five

'Teneturne .Con—

dum eft contrahendum: & ex monitione

]

UJERO. VIIL

nulla , etiam in futurum fperetur utili-

feffarius admonetecos , quosfcit con.

,. ttaxiffe invalidum Matrimonium ?

tas. (quod rarum videtur & difficile eft

LXIL g. 1. - Probabilius eff , quód

judicare ) non tenetur. nec debet con-

feffarius aut alius adimonere de impedi-

Confeffarius de impedimento dirimente

teneatur admonere conjuges, laborantes

mento dirimente , v. g. incafu, quo fe-

ejus ignorantia vincibili & mortaliter

queretur perplexitas vel fcandalum ex

culpabili , fivefa&i, five juris; humani

Íeparacione, veldifficultas, nimirumfi

vel divini.

o

conjonx impedimenti |confcius volet

Ratio : Quia aliàs Confeffarius fci-

cum (candalo alterius.conjugis, impedi-

enter confert Sacramentum indigno,

mentum ignorantis , recedere: vel (i

& non fatisfacit füo officio , cüm fedeat

obtentá difpenfatione volet quidem in

in Confeffionali ut Do&or, & ut Vi-

Matrimonio perfiftere , alter autem no-

let denuó coníentire :: vel certé mane-

- carius Dei, eft enim vel proprius Paftor,

bunt fimulin diuturno concubinatu;

vcl getens vices illius.

Ergo.

Dequo

vide Tra&. 2, n, 32. in Exam. 3.

Alia

Hxc doctrína inprimis patet à pari de

Ratio videatur fuprà de Correctione

corre&tione fraterna, quam fuprà Tra&,

fraterna Tra&. 7, Exam, 6, Q. 14. n,

7. Exam. 6, n. 97. R. /6. ex verbis S.

Thom, probavimus non oblig

102, pro R, 1. & z. prefertim axiomata

í

qre , übi

ibiaddud&a.

nulla fperatur utilitas.

&g.2. ldemefifiillaignorantia, five

Ratio : Tum quia D

o&of (V'uti eft

Confeflarius) non tenetur docere , ubi

fa&i, fivejuris, humaniveldivini, fit

invincibilis, & fit probabilis fpes moni-

ex dotrina nulla fperatur utilitas, cüm

tionem prefuturam , fine gravi fcandalo

ordinetur ad utilitatem ejus, qui doceri

& detrimento , v g. in caífu , quocon-

debet, "Tümetiam quianulla Lex ob-

feffarius fcic Mattimonium effe nullum,

ligat ad a&usinutiles & otiofos. 'Tum

& poenitens facilé poteft impetrare di-

tandem, quia, utait Saluflius, Fruflrà

fpenfationem , quem etiam Confeffor

niti , & nihil aliud , quàm laborando

odium quarere , extrema dementiz eít,

credit pro ea impetranda diligenciam

adhibiturum, nec eft periculum;, ut in-

Et c, de viduis, 27.q. 1. INulli laqueuna

- terim Uxore (quamícit non eífe fqam?

debemussnjicere , puta , fine ullo fru&u

fruatur,

A

Íperàto, quod tamen fieret, quia, qui

Ratio eft qu antà , Cui addenda que

propter bonam fidem & invincibilem

loco de Correctione fraterna citato dicta

rantiamerant in bono ftatu,corum-

-

igno

que

,funf pro R.2.

Ddddddfid 2

"

1516

CTRÁACTATUS. XL. Examen f.

que peccatum erat folüm materiale, po-

"A4d z. difl. maj. Si adfit obligatio ig-

nerentur in periculo peccandi formali-

quirendi veritatem, conc, 5 fccns,neg.

ter, Hzc Íané argumenta lententiam

maj —MNonenim renetur veritatem aut

u

iftam reddunt probabiliorem.

juris divini notitiam quarere , quiejus

etiam eft ad mentem S. Auguftini relati.

invincibilem habet ignorantiam,

de pcenit.difl.7, Can. f 2uis3. Si foirem,

uid f; peenitens dubitet , vel ínci-

eibi nen prode[fenon 16 admonerem non te

Terreren.

piat dubitare , vel dehoc Ícrupulum in

confeffione proponar?

Dixi in R. 3. Size pmjudicia tertii

. Dico : Tanctenetur DoGorem quz-

aut Boni communis , Quia bonum cem-

-muhe praferendum efl bono privato,

rere, & Confeffor id advertens tenetur

eum inftruere,

?

v.g. Si Confeflarius fciat effe fcandalum

vel publicam infamiam, de nullitate ta-

Katto $ Tum quia tunc conftientía

iis Matrimonii ténetur. Confeffarius

ejus jam videtur effelefa. "Tum etiam,

conjugesadmonere. Dixi 2,wec zz fw-

quia aliàs peenitens poffet Sacerdotis ta-

citurnitatem interpretari in fuum favo-

2uvUms3 Si enim fcandalum peeniteati

ex admonitione imminens folüm fit mo-

rem , effetQue ejus taciturnitas approba-

tio erroris,

mentaneum;monendus eft; quia prode-

rit in futurum; licét non híc & nunc,

Ex quo , uti & ex & ad 1, Oppon.

rl

il

Oppono 1. contra 3. R, Utiliüs fcan-

colligitur intelligentia illerum duorum

f

dalum permittitur , quàm veritas victa

axiomatum füprá de Correct, fratern.

adducterum , Porezs alios ab errore rt-

1

zelinquatur , ut dicitur in Jure, Ergo.

2, Ignorantia Juris divini nunquam

vocare (5 tacens , fem[mm errare demon-

M

eft invincibilis, nifi quando nemo eft,

Jtrat x Error cui minmé vefifitur , ap-

fi

«ui veritatem docere poffit: Sed in eo

: probangr.

3

caíu Sacerdos eam poteft peenitentem

docere,

Ergo.

Quid fit ignorantia juris & fa&ti, vin-

cibilis,invincibilis, | Videfuprà Tra&,

Z4d 1. Relp, effe verum fi ex mani-

3.Exam.1,.23. An poffit dari igno-

Áecftatione veritatis fperetur aliqua uti-

rantia Juris naturalis & divini, Vide

litas faltem vin futurum.

Tra&.6,Exam.z.n. 17,

i

U

s PT EEE P . Y Rs

N

d

funl

i

(

C

2) 5

^i

r

o

)

[ GU

f

(?8!

f

i

EX-

—

De ]mpedimemü Mfztrz'monü.

J

l

ibetibedbegpedistedindbudtiudüe

d

EX A M.EN Vhk-

De Irfjpedimcntis Matrimonii in fpeciali,

De (itlibus agit

| S, D. à

Quaft, s; ufquc ad 6i.

inclufivé,

UJEROT. | Quid fentis de -

cit. a. L. ad 4 , ex confgnfu, qui poft-

impedimento erroris &

modum accellit ; tamen uterque à pec-

fervitutis ? De quibusS, D.

cato excufatur ratione erroris inviHcCi-

4

igit q. $ t, & 52.

"

m

Bo

bilis,& qu-ia affectu maritali coierunt.

LXIII.

Error perfonz

Dixi 1, in R.errorperfosa , puta , in

- axuf&ccïdcns dirimit Matr

imonium, non

individuoà Sponío cle&z & determi-

folo Jure pofitivo;fed & naturali, etiam

natz, v.g. primogenitz, feu hujus Án-

apud Infideles.

nz;cui fialia fubftituatur,Matrimonium

eft nullum.

Eft autem alius error circa

Ratio $, Thom, q. 51.a, 1. Quidquid

impedit caufam de fui natura , impedit

qualitatem , & conditionem , uti funt

fimiliter effe&um : Sed error perfonz

divitiz , nobilitas , pulchritudo , &c.

antecedens impedit ac tollit caufam

uz non funt de fubflantia Matrimo-

Matrimonii.

Ergo & Matrimonium,

nii. Ethicerror ( excepta conditione

Prob,min.

Caafa Matrimonii eftcon-

lervitutis , de qua poflea) fi przcife fi

fenfus: Sed error impedit ac tollit con-

circa qualitatem , nonannullat Matri-

fenfum,

Con-

d

Ergo,

Prob, min,

monium, ;Nam S. D,a, 2. in c, ait :

fenfus in Matrimonium debert effe vo-

Oportet quód error , qui Matrsmonium

luntarius: Sed errortollit voluntarium,

impedit , fit alicujus eorum » qua fznt

:quia tollit cognitionem , nihil autem

de effentia Matrimonis , uti eftperfona,

volitum quin przcognitum. Ergo,

non qualitas,

Poteft tamen continge-

Ex quoSequitur , quódlicét Matri-

re quód hic error redundet in perfo-

monium facob cum Lia loco Rachcelis

nam , vel quód hzc qualitas juxta in-

fubflituta à primcipio fuerit nullum,

tentionem contrahentis , eam per fe

fucrittamen poftea validatum & perfe-

(& nonalter) cum períona intenden-

&um , nonquidem ex ipfo concubitu,

tis , tranfeatin conditionem perfona :

& tunc zqué annullat, Idem eft , fi

| qui ex errore contigit, fed , utair S. D.

€ohs

[]

Rddddddd P

Negass

1518

TRACT.ATUS Xn Examen 6.

t

contrahens illam qualitatem mente vel

Prolis , qua pejoris conditionis effcituy

Ti

verbo fibi refervaverit velut, conditio-

Tk

ex Servitute Parentis, Ergo dirimit

juré pofitivo. DequoS. D. a. z. ad .

li

nem /ie qua uon , V- g. Contraho te-

cum,fies Virgo,(i esprimogenita , &c,

docet ; Jus naturale dictat, quód peena

ü

ut patet ex. di&is fuprà de confeníu

fit pzo culpainfligenda , & quód nullus

PE

conditionato, fienim hecconditio non

fine culpa puniri debeat,fed determinare

I

verificetur, Matrimonium eft nullum,

posnam fecundüm conditionem perfo-

Dixi 2, error antecedens , id cft , qui

nz&culpz , eftjuris pofitivi , &ideo

d

dat caufam contra&ui , utfineillo non

f

fervitus , quz efl quzdam poena. (habe-

fierct.

Eft autem alius error cozcozz-

re enim Virum fervum ef£ poena Uxo-

l

t415, quahdo nimirum errans eft in tali

ris & € converío) fi ficignorata, eodem

difpofitione animi , ut zqué libenter ,

jure pofxtivo impedit Matrimonium,

vel libentius contraheret cum tali, fi

Dixi, zgmorata , nimirum à contta-

Ícitet , feu i non erratet circa hanc per-

hentelibero;qui fiejus notitiam habear,

ï

fonam, Et hic errzor etiam invalidat

non dirimit , quiafcienti & yolenti non

l

Matrimonium.

firinjuria, ficut nec dirimit , fiuterque

[j]

Ratío $ Quiaad ejus valorem requi-

cenjunx (it fervus 5 quod utrumque ex-

i

riur, quód fit pofitivé voluntarium,

plicatur à S. Thom. ibidem in c,

Iu-

adeóque ut contrahens defa&o confíen-

R. 3. Servus abfque confenfu Domi-

[

tiat in hanc,, nec fufficit quód confen-

ni validé contíahit Matrimonium. — Ità

u

tiret , debet enim effe confenfus de

S. D.a:2.

[

prafenti , Duco te, Accipiote in meam,

Ratio ibid, Jus pofitivum non praju-

l

five Anna fit (ive non.

dicat juri naturali & divino : Sed fer-

vitus cít de jure pofitivo; Matrimonium

?

Dixi 2.eranz apnd infideles nam &

hos obligat jus natura.

veró dejure naturali & divino, Ergo.

d

Conditio Servitutis

HincS. D,ibid.ad z.ait : Servus eft res

LXIV.

X .

[

Dominiquantümadea , quz naturali-

ignorata dirimit Matrimonium , non

quidem jure naturz, fed pofitivo huma-

bus fuperadduntur, fed quantüm »axd

no. I[taS.D.q. 52.2, T. inc, & ad 3.

naturalia omnces funt pares.

LXV, Sequumurne Prolesconditio-

Ratio: Tum quia ftandoin jure na-

nem Pariris vcl Matris?

ture tales Perfonæ ad contrahendum

funt habiles,

'Tum etiam quia Servitus

DiecumS. Thom.a.4. Secundüm

-

non eft abfoluté contra effentialia Ma-

Leges cviles. parrus [equitur. ventrem,

trimonii,

Sced , utait S, D. a. r, ad z.

ideft, fimaterficferva ,. filiifuncfervi,

costrariatur. Matrimonio quautüm ad

licétPater fitliber , & écontra, fi Pater

I

fitfervus , Mater veró libera , filii funt

atium , ad queu quis per Matrimoumium

[

liberi,

alteri obligatur , quenz non poteff. libere

exeqtti , dum nimirum occupatur fervi-

Aatzo S, D,

1.Si quis femihat inter-

tiis Domini fui; & quamtim ad bonuis

ra aliena , fructus fünt ejus , cujus eft

terra ;

A

De Impedimmtiä Mateimonat,

x;:ä

mum fextam ztátis annum, in Rceligio-

tefra * Sed venter Mulieris refpe&tu fe-

FW

minis Viri efl ficut terra. refpe&tu fe-

ne approbata,

n

mentis,

Er

o

go. 2, Etiam in naturali-

x.2, Hoc votum jure naturz dirimit

Matimeniun poflea contractum in

"

bus videmus, quód teceptum eft in re-

n

probabiliori fententia Angelici Docto-

cipiente ad modum recipieniis, & non

Alit

li

per modum dantis.

Ergo & femen Vi-

ris , hic q. $ 3.a.2. in c, dicentis:

f

ri recipitur in muliere juxta conditio-

dicunt , quód hoc fit propter Statutum

(s

Ecclefie, fed hoc non fufficit , .quia fc-

nem ejus,

3, Servitus eft quedam con-

ditio corporalis, càm fervus fit inflru-

cundüm boc Ecclcfia poffet eiiam con-

mentum Domini in opemndo:Sed Pro-

trarium ftatuere: quod non videtur ve-

)

rum.

Et ideo dicendum eft cum aliis,

l

les (ubftantiam corporis habetà Matre ,

]1

à Patre autem complementum formale.

c*iiiöd votum folemne ex fui natura ha-

Ergo in liberrate & fervitute fequitur

bet ,quód dtrimat Matrimonium con-

Tmatrem.

tractum , inquantum ícilicet per ipfum

Dixi , z2 libertate €9. fervz-

)

homo fui corporis amifit poteítatem,

£nie 5 quia,ut ait S,D, in his qua per-

tinent ad di

o

gnitatem , fecundüm quod

Deo iillud ad perpetuam continentiam

tradens,

eft cx forma rei , fequitur Patrem, ficut

E: ideo non poteft illud tra-

dere in poteftatem Uxoris Matrimoni-

in honoribus, municipiis, & hzredita-

te, & aliis hujusmodt.

In quibusdam

umcontrahendo, . Hzcibi,

tamen terris, qua jurecivili non regun-

Ratio duplex patet ex his verbis S.

'hom. Przza eft :

Si votum folemne

tut , pattus fequitur deteriorem condi-

tionem, ut fi Pater fit fervus, quamvis

caftitatis religiofz Matrimonium fub-

. Mater fit libera, filii erunt fervi, -

fequens dirimerct ex folo Statuto Eccle-

fiz,, poffct Ecclefia (fi nimirum hoc Sta-

Opponi potef? : Denominatio fit à di-

niori : Sed in generatione Prolis Pater

tutum tollcret, uti tollere poffet ) face-

eít dignior Matre. Ergo Proles fequi-

re,ut Religiofus marens Religtofus con-

tur conditionem Patris. Sed folvitur ex

trahat validum Matrinonium. , & fit

,

uxoratus; Sed hoc eft exprefsé contra

mox di&is,

decretum Innocentii HLc. ezzz ad smo-.

fmpedimenmm Voti, De quo

ne[lerium, quod habes fuprà Tract, 10.

Exam, 3. n. 47, ubi oftenfum eft, quód

$. D. Q. 53-

Ecclefia feu Papa non poffit difpenfare

F.

(Xj/ERO II.. Quid de eo refolvis

in Voto Religiofi profeffi , ut Uxorem

ducat. Ergo. Dixi in maj ZMatri-

ad propolitum?

monium fub[equens ; quàd enim Matri-

LXVI g, r, Per hoc impedimen-

1'onium pracedens per votum foleinne

.. tum intelligo vorum folemne caftitatis,

fubíequens non diffolvatur jure nature,

emiffum juxca formam à Concilio Tri-

nec ecclefiaflico fed divino feu ex privi-

- denr. prafcripram, elapío integro Pro-

[]

legio Chrifti, Probatqm eft fupraà

Secun-

batisi?is-anno, & poft gomplecum deci-

E L ln

"

—

TRACT-ATUS XV1. — Examen ,

1329

Secunda Ratio eft .. jus naturz didats

Confirm, Acceptatio traditionis fadte

uód qui rem fuam alieri totaliter &

per vorum folemne fpe&at ad etfen-

A

abfeluté donavit , àquo donatio eftac-

tiam ejus , cüm fit diflinétivum illius à

li

$o

Ceptata , non poffit eam donare alteti,

voto fimplici $ Sed'hzc acceptatio fit ab

rxferamin ufum oppofitum & incom-

Ecclefia, Ergo folemnitas voti etiam

pofïibilem t Sed homo per vetum Ío-

effentialis eft ab Ecclefia,

3. Vota Jefuitarum fimplicia faciunt

f

lemne caftitatis poteftatem fui corporis

à fc totaliter abdicavit, illudque abíolu-

zqué veros R«ligiofos ac vota aliorum

té ad perpetuam continentiam donavit

Religioforum , ut patet ex Bulla Gre-

i

Sed illa

ac tradidit Deo, àquo donatio per Pra-

gor. XIII, Afcendente Domize,

latam eft acceptata,

Ergo jus natur&

Matrimonium |fuübíequens dirimunt

[

di&tat, quódillud non Poïïït donare al-

tantüm ex Statuto Ecclefiz , ut di&um

Sed ufus ma-

Exam.£.Q.2.n.f4. Ergo & alia,

teriin ufum oppofitum,

trimonii abfoluté eít. incompoffibilis

4. Votum(olemne& fimplex cafli-

cum caftirate rcligiofa , uti eft luce cla-

tatis funt ejufdem fpeciei , cüm utrum-

que fit promiffio Deo facta,& actus vir-

rius : in quo difert à ttaditione in fer-

vum feu mancipium , fervitusenim &

tutis Religionis , qua eft virtus una

conjugium fimpliciter fe. non exclu-

fpecie infima : Sed fimplex non diri-

dunt,ut patetex dictisantea, Ergo.

mit Matrimonium jure natutz; Ei:go

B

:

Confirm.

Ob ratíonem in maj. ad-

nec folemne,

ductam nullum eft matrimonium con-

uomodo aliás Summi Pontifices

$*

potuiffent di

fpenfare , utidifpenfarunt

« 2- , MEPPUEENCEN UPE E RRU ERE n

tractum cum altera , vivente prima U-'

xore.

cum quibufdam Monachis & Mona-

chabus, ucnuberenr. ? Item non ita ju-

Quid itvotum? quid fimplex? quid

folemne , five monachale five clericale,

renaturz dirimit votum folemne clerí-

vid, Tract, 10, Exam. 3.

cale,cur ergo monachale ?

A :. R. difl, ant, Matrimonium

LXVIL. Oppozo 1, contra 2, R. Ma-

trimonium poteft ex natura rei flare

antccedcns flat. cum voto fübíequente,

cum voto (olemni Profeffionis , uti fi

conc, ; Matrimonium fubfequens cum

poft confummationem Maritus vel U-

voto przcedente, neg.. Vorum ergo Ío-

xor, aut ambo ingrediantur & profi-

Jemne ftat cum Matrimonio non oppo-

teantur Religionem. | Ergo non diri-

fito,uti non opponitur fi precedar, quia

mitur per illudjure naturz,

V€l unus conjunx ex culpa POEC& Pl'i-

z. Matrimonium dirimitur per vo-

vari jure utendi corpore alterius , vel

tum caflitatis, inquantum eft folemne:

fponté poteft unus aut ambo illi cedere:

Sed,ut loquitur BonifaciusVIII. de voto

& tunc poteft fieri translatio dominii

& voti redemptione in 6. . Solemnitas

corporis ad perpetuam continentiam.

Voti ex [ola con[litutione Kcclefre eff. in-

"A. 2, dill. maj, inquantum cft fo-

"wenta, Ergo.

$

lemne folemnitate eflentiali , conc, ;

acci-

p

n

De Impedimentis Matrimonii.

s X$21

aécidentali , de quá loquitur Bonifacius,

244 4. difl, maj, Sunt ci'ufdcm/fp ciei

neg. maj. Et fic difl. min. neg. conf. inquantum pracife vota funt & a&us

Solutio pate

i

tfaprá Tm&i 10. ,Examf ,

Virtutis Religionis, conc, maj, ; Ut

»

Q 9.1.47.in Not,

unum formaliter folemne eft, q.uod ha-

A Cenfirm. dift, maj.

Acceptatio

bet cx a&ibus importatis , nimirum ex

formaliter prout fit à Deo , ftaiüs Reli-

totali & abfoluta traditione & accepta-

tione, neg, maj.

Et conceffà min, dift.

giofi Au&ore, cujus Ecclefia vices ge-

rit,conc, maj, ; formaliter, uteftáfola

fimiliter conf.Quód ergo votum folem-

Ecclefia,neg. maj, Etfic dift, min. neg.

ne dirimat Matrimonium, non habetex

fpecic virtutis Religionis , fed ex fpecie

conf, Deusergo votüm folemne acce-

ptat per Ecclefiam ut fuam Vicariam , &

folemnitatis przdictz effentialis, Ubi

hzc aceeptat illud nomine Dei,

Nota, quód in voto folemni fit pro-

Contra R, ad 2. inflari poteft : Ex co,

miffio & traditio ; fed diverfimodé pro-

quàd folemnitas, dequa Bonifacius lo-

-fittuntur actusad voti obfervanttam

quitur , fitinventa ex fola Conftitutio-

neceffarii, & traditur perfona vovens.

ne Ecclefiz , infert , lolàm dari duplex

^4d $. Vide Tra&, to, Exam. 3,

:9.

votum folemne ; Matrimonium diri-

n, 47. Ad 2. p. ítatim patebic R efpontio-

mens , fcilicet monachale, & clericale,

ex dicendis ad Q.3, pro K 1.

Sedexeo, quodvoto folemni folüm eft

LXVIII. Quid f quis folemniter pro-

accidentale , non poteft Papa definire,

fiteretur in Religione quam fal/ó putat

uodnam votum debeat dicifolemne ad

effeapprobatam , vel, fiapprobata fit,

dirimendum Matrimonium. Ergo.

Superior tamen Profeffionem recipiens

D. maj.

Infert ex eo, precisé ut ex

non eft legicimus? Vcl fi Ecclefia fta-

figno,conc,5 tanquam in quofubflantia

tueret votain tali Religione, v. g. Pra-

voti confiftatneg. maj. Et (ic dift. min,

dicatoria aut Franciícana , non debere

neg.conf. . Seníusergo , ut Gonet lo-

amplius effe folemnia ?

quitur , Pontificiz definitionis eft hic:

Dico: In his cafibus non Her&t vo-

Nos igiturattendentes , quód(ignaex-

tum folemne , non defectu alicujus fub-

trinfeca. declarativa voti folemnis funt

flantialis requifiti , fed defectu condi-

ex Conflitutione Ecclefiz , cümque ex

tionis//ze qua non,

tali Conftitutione figna illa in duobus

Ratio

*

*

Sicut Ecclefia ad valorem

íÍolàm votis reperiantur , ícilicet in eo

uod Ordines facri habentannexum , &

Matiimonii tanquam conditionem /ize

qua non Ttatuit prafentiam Parochi , ita

inillo, quod emittitur in Profeffione

ad valorem Profeffionis, ut conditiones

Religionis : Statuimus , illa duo vota

dunzaxat eífe folemnia, & dirimere Ma-

Jine quibus uon ; flatuere potuit , quod

Religio debeat efle approbata, Superior

trimonium fuübíecutum.

legitimus,vOvens certa gtatis, &c.

/a4d. 3. patet R.1n, Fratt, 10:Exam, 3.

uid fi in voto fimplici quis haberet

Q-i.9 n.48,ad 1. OPPoï.

Eeeceece

29

agommm.

--

TRACTAT&S XVL . Examen 6. /

1322

animum zqué fe Deotradendi ac in fo-

tione habet ex quadam COhgrllehtiä,-

-

]lemai?

li

quód Matrimonium impedire debear,

1

Díco : Jqué (e traderet affe&iv,

quia in facris Ordinibus conflitutt facra

noneffedivé, Deus ergo in voto fim-

vafa & Sacramenta tra&tant : & ideo de-

plici acceptat promiffionem, & hazc fola

i

censeft, ut munditiam corporalem per

affeciivé ineo datur,

continentiam fervent,

Sed, quód im-

KRato ; Quod pracifé promittitur,

pediat Matrimonium, ex conftitutione

non traditur , nec ejus dominium trans-

Ecclefim habet , tamen aliter apud La-

fertur ? Sed votum fimplex ex fua fpe-

ünos, quàmapud Grecos, quia apud

cie folim eft promiffio. Ergo,

Gracos impedit Matrimonium contra-

NNec obftat dicere ; juxta Thomiftas

hendum , folàm ex vi Ordinis , fed apud

eadem eft bonitas vel malitia eífentialis

Latinos impedit ex vi Ordinis, & ulte-

in affe&u & in executione feu in actu

externo,

rius ex voto continentiz , quod eft Or-

Non, inquam , obítat ; hoc

dinibus facrisannexum ; quod etfi quis

enim intelligitur de ratione ineriti ac

verbotenus non emittat, ex hocipío ta-

demeriti,

De quo vide fuprà Tra&. 5,

men, quód Ordinem fufcipit fecundüm

Exam, 3, n. $3. & $4. Videatur etiam

ritum occidentalis Ecclefiz , intclligitur

emififfe,

S, Thom, hic q. $3. a. 1,'ubi explicat,

Etideo apud Grzcos & alios

quomodo votum fimplex fit fortius vin-

Orientales facer Oido impedir Matri-

culum quàm Matrimonium , &tamen

monium contrahendum , non tamen

illud non folva:,

Et2a, 2. ad r. ubi

Matrimenii priüs contra&i ufum : pof-

declarat, quód & quomodo votum fim-

funt enim Matrimonio piiüs contra&o

plx, quantüm adeum , cuifit, zqué

uti , quamvis non poffint matrimenium

obliger acfolemne : non tamen quoad

denuó contrahere ? fed apud Occiden-

modum obligandi,

Quod idem ibid.

talem Ecclefiam impedit Matrimonium

ad2.; ;xponit de juramente.

& Matrimonii üfum , nifi forté igno-

ragteaut contradicente Uxore Vir Or-

Jonpedimentum Ordini. . De quo S. D,

dinem facrum fuíceperit : quia ex hoc

tadenm Quefl. $3. 4, 3. C 4.

non poteft eialiquod prajudicium gene-

rari, Hzc ibi.

QUJERO IH, Quid deillo?

Idem $. D. 2 2. q. 88. à, 11. docet,

LXIX, w. t,

Per hoc impedimen-

quod ad differentiam voii folemnis mo-

tumintelligo Ordinem (acrum , ideft,

nachalis debitum continentie non fit

effentialiter annexum Otrdíni (àcro. fed

Subdiaconatum , Diaconatum , Prefby-

tcratum, qui impediunt Matrimonium,

ex Statuto Ecclefje , & idco Papaineo

aliter tamen apud Grzcos , aliter apud

difpenfare

poflit : nonautern in mona-

Latinos,

Et quidem Jure tantum Ec-

chali.

cdefiaflico, Ia $. Thom. hic d694. 3.

Ex his Colligitur , quód facer Ordo

3. in c. dicens : Ordo facer de füi ra-

pedi-

femper quidem Matrirrfon'ium im

L]

yerit,

d

De 'Imþ?dinxem& AMatrimonit,

1525

"A

«f

verit , non tamen femper irritavetit,

tem fine ejusconfeníu fufceperit , non

A

nifi apud Latinos. Hinc & illi, qui ante

tenetur ? quia ex hoc nullum ei prz;ju-

(

alicujus facriOrdinis fufceptionem apud

dicium gencratur.,

Etad 5. Sicut pro-

o

Gracos erant uxorati; non poterant poft

babilius videtur (quamvis quidam con-

n

ordinationem Matrimonio uti , ut patet

trarium dixerint )etiam Grzci non de-

Ill«

ex mulds Canonibus à Sylvio addudtis,

bent accedere ad facros Ordines fine

]i

à quorum tamen obfervantiá pofterio-

confenfu Uxorum; quia ad minus cem-

m

res Graci defecerunt , utpote qui Cle-

pore minifterii fui fraudarentuc debiti

ricis anté uxoratis non tantüm ufum

"

redditione , quo fraudari non poffunt

t

conjugii anté contra&i permittunt, íed

fecündüm Ordinem Jatis , (ieis contra-

euam mandant, ut ducant Uxores ante

u

dicentibus aut ignorantibus Viri Ordi-

Ff

facrorum Ordinum fufceptionem:quod

v

nes fufceperint, Vide R. ad 4, , fpeciali-

J

illi fine fchifmatis fpecie non fecerunt ,

ter de mulieribus Gracis in tali cafu.

llf

defa&o tamen in eo non peccant , cüm

Plura de hac materia di&ta funt fuprà de

Romani Pontifices ad vitandum majus

d«

-

Czlibatu Clericorum Tract, t $. Exam.

1

malum id tolerent,

8, Q, 1. n, 128, ubi etiam adducta

*,2, cum $, D, a. 4. in c. Mairimo-

funt verba Concilii Trid, ex quibus pa-

nium non impedit facri Ordinis fufce-

tet, defideeffe, quód Religiofi folem-

prionem, quia (i Matrimonio jun&us ad

niter Profeffi & Clericiin facris confti-

ls

lacros Ordines accedat, etiam reclaman-

1

tuti non poffint validum contrahere

te Lixore, nihilominus characterem Ot-

,

Matrimontum, . Item. ibidem patet ,

dinis fufcipit , fed executione Ordinis

quo Jure Cxlibatus facris Ordinibus fit

n

i

caret 5 $1 autem volente Uxore,vel ipsà

annexus.

defunctá, recipit Ordinem & executio-

g

De

nem.

Impedimentum | Confaug ninitatts,

quo S. D. q. $ 4. per 4. art.

Ratio ibid, in Sed Cont, Religiofi te-

nentur ad continentiam , ficut illi , qui

QUJEROIV. Quid deeo fentis?

funt in facris Ordinibus: Sed poft Ma-

LXX.&, 1.

Ceníanguinitas , dicta

H

trimonium. poteft aliquis Religionem

Sanguinis unitas , bene definitur à S.

e-

Antrare, defunc&tá vel con'entiente Uxo-

Thom. a. r.quàd fit vizcslum perfona-

ie. -Ergo & Ordinem fufcipere.

rum 4b eodem Sipite defczendentium,

)

In R.ad z. ait $,D, Si Uxor íciat,& de

carnali propagatioue contratlum, | Ex-

ejus confenfw Vir Ordinem facrum (u-

*

^

Dixi z, Pinculum,

plicatur definitio

fgeperit, tenctur perpetuam continen-

id eft, colligatio feu conjun&io eorum,

|

tiam vovere, non tamen tenetur R eli-

qui ab eodem Singuine oriuntur , dicti

gionem intrate , fi fibi non timeat de

inde Confanguinei ; ob quod majori a-

periculo caftitatis;propter hoc quàód Vir

moris nexu conítringuntur.

Dixi 2,

ejus folemne votum emifit, Secus autem

ab codem [lipite , (tipes autem vocatur

-etiet,fti emififfet votum fimplex. — Si au-

ila perfona , à qua iclique oriuntur,

Eeccecee z.

n;xnif

*

í

5

4

; /T RZC'TATUS XVI, Examen 6,

nimirum Depotes , pronepotes , abne-

mox datis: altera, quahdo inzqualitet

potes;, &c.

Hinc cüm Vir & Uxor

diflant, ut Patruus, & filius fratris.

Ia

;

fint uba caro , conflituunt unum flipi-

quavis ligea diverfi inveniuntur gradus.

tem,

Intclligitur autem ftipes proxi-

Eft autem gradus nihil aliud, quám di-

mus, nonrcmotas, qui refpe&ta omni-

flantia unius .perfonz abalia in eadem-

Linea,

um cft Adam & Eva , quia aliás omnes

Hac omnia pulchré explicat

homines effent cenfanguinei, . Elegan-

S.Do&tor in eodemart, 2,

tem hujuscxplicationem videin S. Tho.

W. 3. Tres funt Kegule pro cogno-

a.r,ad r, Dixi 5. Carnali propagatio-

Ícenda confanguinitate , communiter

ne contracium ; quia peream (olam com-

receptz à Theologis cx codem a, 2.

municatio fanguinis confanguinitatem .. Przzza eff pro linca re&a tam defcen-

"

P

parit.

dentüum, quàm afcendentium , nimi-

R. 2, ex $, 'TRom. a, 2. Confanguini-

rum,Zar fuzt gradaus in lizea defcenden-

tasin diverlas partiturlineas, nimirum

*

te vel afcendente, quot. funt. per[ona una

in re&tam & transverfalem

*

récta fub-

dempta, nimirum períoná Stipitis,

uia

dividirur in lineam defcendentium &

Pater (qui unà cum Matre cft ftipes) fe-

aícendentium ; transverfalis feu collà-

cundüm fe non conflituit gradum , fed

teralis eft eorum, quorum unus quidem

fimul cum perfoná defcendente;ut filius

non genuit alterum , funt tamen geni-

cum Patre,

Una ergo perfona per fe

tiabeodem. — Linea dividiturin gradus

gradum non conflituit , fed comparata

ad alteram.

Eft antem linea nihilaliud , quàm or-

Hinc ait S.D, Períona qua

"dinata collectio períonarum confangui-

primo in progre[fa propagatronis occurrit,

nitate junctarum , feu in eodem fangui-

vel afcendendo vel de[cendendo, diflat ab

Aecommunicantium.

In qua, ficft a-.

aliquo $n primo grada , ut Pater & fe-

Ícendenrium, progred*imur à genitis ad

Óusi; qu& autem [ecundo utrimque oc-

pProgenitores , quarendo eorum flipi-

eurrit, diftaz ia [eeundo gradu, ut auns

tem, ut àfilioad Patrem, Avum, Proa- & üepos, & frc derceps, -

5

vum , &c, & eft principiati ad princi- .. Secwnda. Regula cit pro linea trans-

pium... Si efl defcendentium , progre- ^ veríali equali, nimirum, Ze /inea trans-

dimur à r

r

rogenitoribüs ad genitos, & vería egmali , quot gradibus per[ona di-

eft principiiad principiatum , ut Patris Jlant. à.commnnz (Hipite , totidem gradi-

ad ilium , nepotem, pronepotem, ^ In us diflant ister fe, — Duo ergo fratres

linea tranífvería ponuntur, frater & fo- . vel duz forores diftant inter fe uno gra-

ror, duo fratres, duz

m

c

forores. . Patrue- , du in linea transverfa, quia a communi

les, & Confobrini , & horuni filii ac

flipite , fcilicet Patre & Matre, diflant

nepotes, EFzc linea etiam eft duplex,

uno gradu in linea recta, ut exemplifi-

cat S. D, Patrueles veró & confobrini

nimirum zqualis, & inzqualis. . Pri-

maeít, in qua collocatz perfonz zqua-

funt in fecundo gradu linez transveríz,

quiaà communi eorum flipite, fcilicet

liter diflant à flipite,ut patec in ermplis-

avo

Z

X

TO.233s244

ilitet

3-

fatis,

2 * 1 ];þof' (ämaiyuznlffl[—w".

iti d

dem

plian

x

V z27201-

yno-

Oa W-B,o

r2

WT

t

z

À

J

dtth

i

s*

CUU

J(Zfzu.r

Bifl

ia

lil

N-

4 M

r

Poraon

aiyunil|Puater

dobrlnmanr

Horum

Qu

IVepo.r

QR

epod

J

of

[

ï[d

IN

!3

JHorum

eronenros

072€770.*

t

PL

m

£,

AE

M

ij

EO

as

B7

Aorum

J

l

DO

AVepos

a.

NZpor

NePoJX

4

JVepáur pinr

,

—

dororas orur

[

£2

ab

-Ne

uF

DO

1]

Mpo.r

z;rtz.r

ept.s

2704

E

hs

V ratrüs

Zororaur

j

r2nepod

07162727

D72£P0.4

V orzpor

T.

j

At

ii

rgla

j

D

lt

j

fit

'Iïl,

E li ocad x fipie i g df

(

WO

cum, aktero c-o(yr??gzbne æ;ærit. !

;

seants

—

umE . EM u Mp v WE T .

- 0 - c v c'iupe -——————' - QD - WP AO o R

Bit m d

n hu t C a r r A r a

5

"

De Impedimeätä' A«9Matranonti,

132j

avo & avia diflant duobus gradibus in

QUJARO V. Quo jure conían-

linea recta, & fic de cxteris,

guinitas dirimit Matrimonium , ita ut

s "Tertia Regula eft prolinea transver-

poffit vel . non poffir in .eà difpenfari?

LXXI *». 1, ex $: Thom. hica.3.

fali inzquali ; nimirum in illa, Quer

gradibus Per[ona 'vemotior à communi

in fine corp.dicente : ' Confanguinitas

fHipite diflat ,^ totideza gradibus ipa. Per-

quantüm ad aliquas perfonas impedit

fona diflant inter fe, vel, ut ait S/Thom,

Matrimonium de Jure naturali; quan-

in fine corp, Secuzdüm remotiorem di-

tüm.ad aliquas , de:Jure divino; &

flantiam oportet con[anguimitatem. cor-.

quantüm ad.aliquas, de

HLATI.

nes ftatuto. :

njurc per ho.rqi-

Sicut filius unius duorum fra-

trum: diflat/ ab altero fratre in fecuu-:

Declarat boc ibid. dicei

üs: Ja Matri-

l—— — Á— 0090

dq gradu, quia

tantum diflant à commu-

monio aliquid contra legem | naturz

ni radice. ' Filius Pauli & nepos ejus-

, effe dicitur,per quod Matrimonium red-

dem fíunt etiam in fecundo gradu ob

ditur incompetens refpe&u finis , ad

eandem rationem,

Haz Rcgule funt

quem cflordinatum, finis autem Matri-

conformes Juri Canonico , quibus pro-

monii per fe & primó eft bonum prolis,

inde flandum cft,licéc Jus civile propter

quod quidem per aliquam coníanguini-

fucceffionem in hareditatibus gradusin

tatem, fcilicet ihtet pacrem & filiam, vel

linca transvería duplicet, ponendo duos,

filium & matrem impeditur; non qui-

dem ut totaliter tollatur , quia filia ex

ubi Canoniftz ponunt unum; o&o,ubi

ponuntquatuor. Datadelincis & gfa-

Íemine Patris poteft prolem fufcipere, &

dibus doctrina magis eluceícet ex Ta-

fimul cum; Patre. nutrire & inflruere,in

bula feü Schemate poftea ponendo,

quibus bohum prolis confiflits fed ut

Quid ergo, fi quis à communi ftipite

non convenienti modo fiat.Inordinatum

in quinto gradu diftans vellet eontra-

enim eft, quód filia Patri per Matrimo-

here cum aliqua qua ab eodem ftipite

nium jungatur i fociam , causá gene-

diftat quarto ; tertio; fecundo, imó fo-

randz prolis.& educandz, quam opor-

lüm primo gradu ; valetne Matrimo-

tet per omnia Patri effe fubjectam;velut

nium 2

3

ex eo procedentem :& ideo de lege na-

-dfiimo: Id enim claré fequitur ex

turali eft, ut Pater & Mater à Matrimo-

Regula tertia,

nio-repellantur ; & magis etiam ma-

BU

RA 3, Ántquitus quidem nemi

ter, quàm patéer; quia magis reveren-

ecbat contráhere; imóinvalidé contra-

*ix, que debetur parentibus ,. déroga-

hebatuür intra feptimum confanguinita-

tur, fi filius matrem , quàm fi pater fi-

tis gradum: attamen poflea Innocen-

liam ducac in UIxorem, cüm Uxor Viro

tius IILin Concil.

ateran, reflrinxit

aliqualiter debeat effe fubjecta, . Sed £i-

ufque ad quartum gradum inclifivo,

nis fecundarius Matrimonii per íe eit

tam coní(anguinitaris quám affinitàtis;

:concup*i(centivæ refrenatio , qui alis de-

ia ut jnter hóS gradus nec-validé nec' periret, fi qualibet confanguinea poffet

Eeeceeece 3

in

licitg contrahatur,

Va

TR AGIMTUS.XVT,. Exanen 6,

1326

ia Matrimonium duci, quia magnus

men fuit filia Ada , quia non prodiit ex

V

ceoncupifcentiz aditus przberetur , nifi

eo per modum illum , quo vir natus eft

inrer illas perfonas , quasoportct in ea-

generare fibi fimile in fpecie,ted opera-

p

J

dem domo :converfari , effet: carnalis

tione divinà , quà ita potuiffet ex coffa

copula interdicta::& ideo Lex divina

Adz.fieri unus equus ,. ficut fa&a eft

non folüm Patrem & Matrem excludit à

Eva.

Et ideo non eft tanta naturalis

matrimonio , fed etiam alias eonjun&tas

convenientia Evz ad Adam , ficut filie

perfonas , quas oportet fimul conver-

àd Patrem,nec Adam eft naturale prin-

fari, & que debent invicem altera alte-

cipium Evz, ficut Paterfilie. — Hac ibi,

rius pudicitiam cuftodire, & hanc cau-

& 2. Probobiliuseft, quódattento

fam aílignat divina Lex dicens: Ne re-

folo-jure naturz , feu nifi obftaret alia

(ïä

veles turpitudinem ralis vel talis , quia

Lex pofitiva divina, validum effetMa-

turpitudo tua eft. — Sed per accidens fi-

trimonium in fecundo vel tertio gradn

enis Matrimonii eft confeederatio homi-

conífanguinitatis linez re&z , v. g, in-

num & amicitiz multiplicatio, dum ho-

Per ayum & neptem. [ta colligitur ex

;;

mno ad.confangaineos , ficut ad fuos fe

S, Thom, 2, 2. q. 154 a. 9. ad 3. di-

habet:/ & ideo huic multiplicationi a-

cente ;

In commixtione pertonarum

micitiz przjudicium fieret, fi aliquis

conjunctarum aliquid eft , quod eft fe-

cundünm fe"illdeccnsöcrepugnans natu-

l

tanguine cenjunctam Uxorem ducerct,

quia.per hoc nova amicitia nulla cre-

rali Rationi , ficut quód commixtio

Íceret,

Et ideo fecundüm Leges hu-

fiat inter Parentes & filios , quorum eft

manas & Statuta Ecclefiz plures con-

per fe & immediata cognatio,

Nam

fanguinitatis gradus funt.à Matrimonio

filii naturaliter honorem debent Paren-

Hzc ibi,

tibus; unde Philof, dicit in 9. de ani-

feparáti,

Ex quibus patet, juxta $, Thom. Ma-

mal, quód quidam equus, quia deceptus

:ä

trimonium à confanguineis in primo

fuit, ut matri commifceretur , feipfum

y

gradu linez re&z contcactum, v. g. in-

przcipitavit, quaít prz horrore, eó quód

ter Patrem & filiam , filium & matrem

etiam animalibus aliquibus ineft natü-

ralis reverentia ad Parentes,

Aliz veró

effe jure naturz nullum , nec in eo pof-

erífonz,quz non conjungunrur fecun-

fe difpenfari; Quod magis parebit ex

verbis S, T hom, adducendis ex », 2. pro

düm feipíos, (ed per ordinem ad paren-

R, 2.

tes, non habent ita ex feipfis indecen-

ACG'e

tiam , fed variatur circa boc decentia

Oppozo: Nulla mulier poteft

propinquior viro ,' quàm Eva Adamo,

yel indecentia fecundüm . confuetudi-

utpote Os ex offibus ejus Gen, 2. & ta-

nem , & legem humanam vel divinam :

men Lex naturz non prohibuit eam ac-

quia u(us venereorum , qui ordinatur

cipere in Uxorem.

Ergo.

ad bonum commune, fubjacet Legi. Et

44d boc S/Thom. hic a, 3, ad 1. ait:

ideo ficut Auguflinus dicit , commiftio

WP " usv P NT at

Eva quamyis ex Adam prodiit, non ta-

it anti-

Íorerum ;&-ffatrum " quamö fu

' quior

T

De impedz'»(entzä- Mütrtsonust.

: 1327

usl

quior compellente neceffitate , tantó

nium , quod eá de caufá faltem Jure

Qptt

poftea fa&a eft damnabilior Reli

gio-ne

naturz eft prohibitum ut illicitum.

xoh

prohibente. HacS. Thom,

Hincnec Papa in eo difpenfare poteft,

'z&a

d

Ratio : Caufa przcipua , propter

]3(,4 30

Probabilinseft , quód Matri-

itrds

quam natura annullit Matrimonia in

monium inter coníanguineos primi

it fl

primogradu , eft naturalis reverentia à

gradüs linez tranfver(z, v. g. interfra-

DEUl

filiis debita Parentibus fundata in ori-

uem & fororem contra&um , fit jure

m ibio

gine : Sed hzc Ratio ceffatin fecundo

naturz nullum ; excepto cafu neccffi-

gradu, v. g. innepre refpe&tu avi , quia

tatis,

Ita S. D, claté videtur docerein

RUO

r di

principium filii velfiliz per fe & omni-

verbis ex 2. 2. pro R. 2.ex S. Auguflino

relatis.

t

no neceffarium eft folus Pater , quód

Uibi hicS, Pater per Religio-

autem hic fit genitusabalio, eft per ac-

g

nem non intelligit Legem Religionis

cidens , utpatet in Cain & Abel , qui

feu Ecclefiz, ut putant Adver(arit, fed

p

Itur g

erant verófilii , & tamen non habebant

naturalem Rationem, ut patet ex ver-

Avum. Ergo.

L

*

;I di'

bis quz $, Auguft. fubdit

- Fieri ergo

Ex quo Scquitur , quód diáum Ma-

Xf

debuit, quandopotuit , ut exiflente copia

(it-

trimonium fit irritum Jure divino pofi-

iude ducerentur. Uxores , qua uon erant

n

tivo exprcffo Levit, 18. ut conftat ex

jam [orores, ci nou folüm , iflud st fieret,

verbis $. 'Thom. addu&is pro R, r, ubi

nulla neceffitas effet , verim etiam fifie-

yat

und

etiam Ratio data efl, uri ex ejufdem

ret ,. nefas effet 5 cum talem licentiam

Nut

verbis addu&is ex 2. 2. pro hac R. 2.

át4 exborreat (j aver[etur bumana con-

z

Porró , quód praceptacirca Matrimo-

Dattte

fietudoquafi uunquam licerepatuerit.

nium inLevitico expreffa , lieét fint ju-

Ratio: "Tum quia ob fanguinis con-

de t

dicialia , nontamen omnia fint abroga-

jundionem inter fratres & forores cft

i

ta cum VeteriLcege, conflatex eo.quód

naturalispudor ac reverentia, cuia&us

älþrirm

ipfum Concil, TFrid, ad ea fe r&mittat

conjugalis , alterius. turpitudinem re-

qui

Scff, 24. Can. 3. decernens : 5j quis di-

velans,valdeadverfatur.

'"Tum etïa'm,L

D

xerit , eos tantzum. con[anguinitatis 8

quia cüm ab incunabuliscohabitent, &

u

^ffinitatis gradus ,. qui in- Levitico ex-

aliunde naturaliter fe valde diligant,

[eeut

nifi con

i

primuntur , pofje tmprdire Matrsmonium

2

ugium inter eos ex natua ef-

|pirt

contrabendum , 4 dirimerecontratium,

ytt*

fetirritum ; daretur eis magna occafio

uec pojeé Ecclefam va monumüm illavum:

inflammandz concupifcentiz , adcóQue

lectt

difpenfare, amr eonfhitzere', ut plures

& inceftuoficoncubitüs. Tum tandem,;

u

sppediant & dirimant , anathema fit.

quia nec Ecclefia legitur unquam in

jj

Ratio, curaliqua non fint totaliter ab-

hoc gradu difpenfaffe ; etfi enim Comes

nj

xogata, effe poteft , quia includunt ali.

Armeniacus ex difpenfatione. fororem

i^

quid morale ;. eftenim faltem naturalis

duxetiz in LIxorem , efltamen ditjienfa-

n

iiyü

indecentia (ut ex S. Thom., patet) in

tio confida , ncc eam unquam iimnpetra-

j T

talibus gradibus contrabere Matrimo-

re potuX , & Protonetarius qui cas li-

quioi

'teras

s*

TRACIATUS XVT. Examen 6.

1328

teras falío fabferipfit , extremo fappli-. Jppedimentum — Afrnitatis,

De q?u

cio fuit affe&us tefte /Emilio.-. Similiter

$.. D.

2$5« per. 1.

falfum eft quod refettur de Martine V, ,

"rtioulos, ——

hie enim folünn difpenfavit- in primo

radu affititatis,

;[::

: QUERO..VT.» Qu tua dó l;o-cIfn-

s

Dixiin R. 3« Dempto cafz necefftazis, pedimen

to Sententia ?

qualis erat in primordio mundi , ob

-LXXlL x.1, Affinirasex S, Thom,

73. L« & 3. bene definitur , quàd fit coa-

quam Deus tunc difpenfavit, — Si veró

defa&o alique gentes barbare ut lieita

juntlio /[em — propinquitas . per[onarum

admittant Matrirnonia fratrum cum fo-

proveniens ex copula carnali , licita, vel

illicita, cum commixtione feminum, vel

roribus , in hoc craffé errantcontra jus

naturz , ficut& erranr in polygamia &

ex peteflate ad illam.

Uxorum communitate , ac pluribus

Explicatur definitio, Dixi I, Pre-

aliis.

X

*

pisquitas , quiaper affinftatem duz fa-

miliz, fanguine diftantes, fibi appzoe-

&.4. Infecundo & ulterioribus gra-

Dixi 2.

dibus confanguinitatis linez transveríz

pinquant feu conjunguntur,

Matrimonium non efl irritum jure na-

proveniens ex copula carzali , quiaxafïini-

turz , fedtantüm Ecclefiaflico ,. c. z2

tas completa. & perfecta pro cauía re-

debet, deconfang. Undein c.gandemus,

quirit Matrimonii confummationem,

de divort, innoc. IIL .decernit , quód

Dixi 3. Licita vel illicita.

Si provenit

- inaliis gradibus ultra primum , Infideles

ex copulálicita , dirimit defa&to Matri-

Martrimonio juncti , ad Fidem conv«rft,

montum ufque ad quartum gradum in-

$i

noníintfeparandi, Ergo. Prob.conf,

clufivé , olim ufque ad feprtimum.

'uia Infideles , licéc non teneantur Le-

ex illicita , nimirum extra Matrimoni-

um, feu fornicaria, dirimit ufque ad fe-

ibus Écclefiz , bene tamen jurenaturz,

j2

x quo Sequitur, quod Papa poffit di-

cundum gradum inclufivé, ut patet ex

Trid.Seff. 24. c.2. de reform.olim uf-

fpeníare cum aliquo , ut ducat filiam fo-

quead quartum, Dixi 4, euz commix-

roris fuz ; ficut exgravi caufa folet di-

fpenfare cum Regibus aliisque Magna-

tione feminum 5 quia ad contrabendam

tibus, Vide Conc. T'rid..

B

affinitatem perfc&am & confummatam

de reform. matrim.

Seoml,zcj..* Eaifs

requiritur copula perfecta , feu genera-

Quid cenfes de fratribus ac foro

ribus

tioniapta , qua fit cum effufione & re-

exaltero tantüim parente , quos medios

ceptione feminis virilis intra vas natue

Ícu femi-fratres vocant ?

rale mulieris, quomodocunque intto-

Dico cum communi fententia , Eft de

ponatur , five per attrationem , five per

—— —— M

iiseadem , quoad prafens, Katio, que

itiduftriam etiam diabolicam : quia tunc

Sunt.enim ve-

de Íratribus germanis.

fufficit ad generationem , , fiuntque , vir

ré fratres & forores , licét aliquo.modo

& mulier una caro: Hinc ex.congretiu

à vinculo fraternitatis recedant:-. Hinc

fpadonum , faltem utroque . tefliculo

carea-

& dc illis intelligirur R. 3,

—

"

De lmþedimenti; Mairimonii.

1229

earentium, & ob id femen generationi

Àm.2, Aflinitas e&-duplex:'U nalines

L

aptum non emittentium , non contra-

re&z, & xqualis; Altera liaez tranf-

verfalis,

In linea recta affinitatis col-

hitur affinitas, bene tamen ex commix-

locantur. afcendentes: & | defcendentes

- tione cum: feemina invita, infana , dor-

miente, ebrià , quia cum ea poteft fieri

illius perfonz , cum qua copula fuit ha-

bita.

It«

actus generationi aptus, Dixi f. vel

In traníverfali autem fünt éjuf-

ex pote[Late ad illam , puta , ad copulam

dem Confanguinei linee traníverfz ;

»m.

licitam , qug poteftas habetur ex Matri-

v, g. Paulus co

5

[ea

novit Annam Conjugeta

/

inonio rato,non confumtnato , ex quo

fuam , quz habet Patrem & Matrem,

etiam oritur affinitas dirimens Martti-

fratres & forores ; Pater & Mater An-

M

nz fiunt affines Paüli in linea re&ta ,

monium ufque'ad quartum gradum. c.

i

porro35.q. 3. Eftautem atfinitas in-

frater veró & foror in linea tratsverfaliz

completa, feu non perfe&a, ac initiata,

Porró Stipes in affinitate fünt duzill

I

períonz , quafeinvicem carnalicer co-

quam aliqui DD, magis volunt appel-

li

lare impedimentum publica honeftatis

gnoverunt ; & ille non dicuntur fibi

l

(attamen cum prediéta yi dirimendi,ad

affines, fedfünt principium affinitatis,

l

differentiam illius impedimenti , quod

ex eorum copula carnali confurgen-

[«

oritur éx fponfalibus, dequo fuprà )

tis.

j

quàm affinitatem , íed malé, Ita enim

LXXIT, &,3. Procognofcenda af-

"

ad propofitum aic S/T'hom. hica, 4. ad

finitate ejufque gradu ferviunt hx qua-

j

2,Vir & mulier efficiuntur in carnali

tuor Regule ; Praefl: Per Matrimo-

tl

copula ana caro per commixtionem fe-

nium omnes confangui'nei Viri fiunt

!u

minum. . Unde quantumcunque: ali-

affines Uxori , & é contraconfanguinet

j

Uxoris fiunt affines Viro , ita ut Uxoc

quis clauftrum pudoris invadat vel

flle

frangat, nifi commixtio feminum fe-

poft mortem Mariti non poflfit nubere

l

quatur, non contrahitur ex hoc affini-

alicui ejus confanguineo, necé contra

H

tas,.

Sed Maàtrimonium affinitatem

uíque ad quartum gradum : nontamen

l

caufat , non folüm ratione carnalis coó-

propter hoc coníanguinei utriufque

!d

pulz, fed etiam ratione focietatis con-

conjugis fiunt affines inter fe : fed hi

n

jugalis;' fecundüm quam etiam Matri-

poflunt inter fe nubere , five mortuis

n

monium naturaleeft, Unde & affinitas

five adhuc viventibus illis conjugibus.

n

oritur ex ipfo contractu Matrimonii per

Hincduz cermanz forores unius fami-

[-]

fe

verba de prefenti ante carnalem copu-

liz poffunt contrahere Matrimonium

J

lam. - Etfimiliter etiam ex fponfalibus,

cum duobus germanis fratribus alterius

9-

in quibus fit quzdam pactio conjugalis

familiz ; folet quidem hc vocati affi-

focictatis , contrahitur aliquid affinita-

nitas,fed eft per accidens talis.

ti fimile , fcilicet publicz honeftatis ju-

Ratio:quia eft inter perfonas, quarum

ftitia.

neutra per copulam carnalem ei perfe

'Hazc ibif C&æ verba fvuntnf'af

tis darg.

caufam dedit, cüm etiam pofft effe inter

ä

FÍffffff

» Virgi—j

"

m

ass

1330k

TRACT.ATUS XF4 ExamenG.

Virgines & Perfonas omnis copule car-

gradu'aænitatisjungït'uïr/mul.ierï. Idem

nalis expertes.

eftde confanguineis mulieris in ordine

Í

Ex his Sequitur 1. quód filius Mariti

ad Virum, |Si quis ergo vult cogno-

ex.alia Uxore poffit contrahere cum filia

Ícere fuos affines , infpiciat arborem

Uxoris ex alio Matito , feu privigna po-

confanguinitatis mulieris , cui fi qua

tefl nuberefilio vitrici , & é contra pri-

períona. fit infecundo vel tertio gradu

vignus filie noverce,

2, Poteft quiä

confanguinea , in codemgradu erit af-

ducere matrem fui vitrici vel noverca.

finis marito , . & é converío.

Hzc om-

3. Poteft quis fucceffivé nubere duabus

nia patent ex Schemate Confanguinita-

faeminis ; quarum viri fuerunt germani

tis & Affinitatis.

fratres, v. g. Petrus & Paulus fratres

QUJERO VII.

Quo jure àáffinis

ducunt , unus Ánnam , alter Mariam ;

tas dirimit Matrimonium , ut poffit vcl

Á

moriuntur Petrus & Paulus , poteft Jo-

non.poffit in ca difpenfari ?

annes ex tertia quadam familia ortus

L XXIV.3s. 1. Probabilius eft,

quöd

ducere Annam, & eadefuncta Mariam,

Matrimoniumin primo gradu affinitaris

4. Pater Sponfi poteft nubere filiz. vel

linez re&e. . ( v. g. inter novercam &

matri Sponíz,

privignum , vitricum & privignam;

Secunda Regula ; Ynter Virum & af-

Íocerum. & nürum , Íocrum & gene-

fineslxoris non oritur impedimentum

rum) f,it-jm'c naturz invalidum 5 adeó-

affinitatis , nec à contra inter Uxorem

.

que,nec Papa in hoc impedimento di-

&afflines Viri,

fpenfare potlit. .. Colligiturex Apoftolo

*

Ratro ; Quia: affinitas non parit af-

1. ad. Cor..5. . dicente

*

"udaur anter

finitatem ,. ut docet S, Thom, hic a. $.

vosforuicatios citalis. qualis neque ime

Hinc Vir mortua fua Uxore poteft con-

ter Gentes s 3tà nt Oxorem Patris f ali-

trahere cum quavis affine fuz Uxoris,

quis babeat;./ bi Apoflolus-non tan-

idem eft & converío de Muliere.

tüm . (ut Adverfarii putant ) exaggerat

injuriam Patriillatam : fii$forté adhuc

- Vértía Regnula ex jam dictis colligitur,

ad difcernendam- affinitatem ; tam per

vivcbat . .fed ipfam fceleris immanita-

fe.quàm per accidens talem ; nimirum,

tem. . Cui , indubié quia ipfi Juri na-

Sinec vircarnaliter cognoverit conían-

turg adverfatur , Levit. 20, flatuitur

guineam illius mulieris, cui nubere vult,

hacgraviffima peenat

u fipra Uxo-

nec mulier ullum €ontfanguineum cjuf-

rem filiam , duxerit matremejus , fcelun

demviti, fiqua inter cos fic affinitas, ca

epexatus eft ; vivusardebit eum eis 1 ec

folüm.eft peraccidens : nec impedit Ma-

ermatebit tantum uefas in qedio ve-

trimonium,

Ratio cít anté data.

férs.

Ubi étiam ;-ut-ex téxtu.patet j

mixtim connumeratur cum Sodomia &

:]

zarta Kegula ad. deprehendendos

gradus affinitatis per fetalis ,. efl :

In

beftialitate,& plüshis exaggerarur.

quoto confanguinitatis gradu, aliqua

Ratio ;:.INon folüm civiles & culte

Íed & barbarz géntes ex dictamine &

p:?r[ona cft juncta Virosin eod?p; euam

pudore

—

P n

De Impedz'menti: Matrzmoniz.

1331

a

Iie

pudore naturali averfatz funt congreí-

Quod permittcre non potuiffet , fi tale

Matrimonium eflet jure naturz nullum:

Q«

Íum conjugalem privigni um noverca.

(

.Éftenim contra naturalem reverentiam

quod jus etiam Infideles obligat;

Tan-

.Patri debitam , commifceri. cum. ejus.

dem nonfemel Sedes .Apoiï:olicar, utim

us

hoc affinitatis linez. traníverfz gradu

ü

1

etfi mortui, Uxore: utpete cum qua ipfe

* fa&useftuna caro,

matrimoniuni contraheretur, difpenfa-

i

I

Nota, quód hzc Ratio etiam probet

vit cum Principibus.

d.

idem. affinitatis impedimentum . diri-

Quid dicendum , fi affinitas Matri-

.imens jure naturg naíci ex copula forni-

monio fuperveniat, utífivir committat

D

caria, fic utquis non poffit valide du-

-adulterium ac inceftum .cum confan-

cere concubinam Patris fui aut filiam

.guinea lixotis, vcl é contra Uxor cum

d

coníanguineo Viri?

ejus,

B£, 2.

Probabilius eft , quód Matri-

Dico$ lmpedit , ne nocens ,

nitdi

EX

1

moniutn in primo gradu affinitatis linez

fpenfationem. obtineat , poffit petere

tranfveríx , licéc gaturali jure & gen-

debitum ; non tamen priyatur facultate

tiumíit valdeindecens, non tamen fit.

teddendi ,. ne innocens ledatur ob de-

lj

li&um alterius.

invalidum , itautexgravicaufà, prz-

Difpeufationem illam

poffe dari ab Epifcopo, plerique docent,

fertim accedente publica Superioris , ni-

- mirum Summi Pontificis au&toritate, li-

De hac re plura vide infrà Éxam. 7, n

*

IO0O0,

cité contrahi poffit , v.g. inter Uxorem

9

" & fratrem defuncti mariti,

(

Quia fic videtur dictare

Cbgnatz'o Spiritualis Cj Legss,

J«

Ratzo 1. P

naturalis reverentia ergafratrem , etiam

$, Thom. Quefi.-$6,

l

e

defun&tum, qui fuit una caro cum Uxo-

9 $7.

rerelica,

Ratoz,.p. Etfifit dia naturalis re-

QUUERO VIII,

Quid de hoc bino

&

verentia erga fratrem , non tamen eft

impedimento ?

i

le

LXXV. Ante g, Nor. quód Cogna-

1-

tanta, quanta erga Patrem, ut Matrimo-

nium annullet : de quo anteain R. 1.

tio habeat fe ut genus , fub fe continens

Hinc & Deut 25. univerfim przceprum

tres fpecies , Ícilicet Cognationem car-

je

fuit Ifraclitis,. fifratrum unus fine libe-

nalem, fpiritualem, & legalem, | Prima

risdeceffiflet , ut alter relictam ejus U-

fubdividitur in Coníanguinitatem &

i

xorem accipiat, cx eáque fufcitet fe-

Affinitatem , de quibus jam actum eft,

"

men fratris füi.

Item Innocent, III,

Hic ergo inquiritur de fecunda & tertia,

N

inc,ulr, de divortiis; illis , quiininfi-

Hocnotato

delitate fecundüm gentis fuz confue-

&.I. Cognatio fpiritualis eft pro-

tudinem contraxerant cumUxore fratris

pinquitas quedam perfonarum , orta ex

fine liberis defun&i, permifit, utad fi-

€o,

uód quis Sacramentum Daptifmi

dem converá Matrimonio uti poffent,

vel Confirmationisalteri conferat ; aut

Ffffffff z

; ex

N

1332

TKAC'TATUS XFEL Examen ä.

z

exeo, quód quisillum , cui tale Sacra-

dirimit contra&um : fi fequitur, tunc

mentum confertur, teneat feu fufcipiat,

non dirimit vinculnm Matrimonii. Sed

uti efl Patrinus vel Matrina,

Hoc im-

quantüm ad acum Matrimonii eft di-

pedimentum jure tantüm . Ecclefiaftico

ftinguendum,quia aut firitualis cogna-

oritur, & dirimit tantüm inter bapti-

tio inducitur cauíá neceffitatis, ficut

P« A Ms E IN T TERELS TAE ]

zantem feuconfirmanrem , & inter ba-

cum Pater baptizat filium in articulo

ptizatum feu confirmatum | Item inter

mortis ; & runé non impedit a&um Ma-

Patrinum baptizati feu confirmati, &

trimonii, ex neutrá parte ; aut induci-

inter ipfum baptizatum feu confirma-

tur extra cafum neceffitatis ex ignorari-

tum & parentes ejus ; non veró inter

tià, & tunc, fiille, ex cujus actu induci-

Patrinum & Mattinam , nec interfilia-

tur , diligentiam adhibuit, cft eadem

fttum ( id eft baptizatum vel confir-

ratio, ficut de primo ; autex indüftria

matum) & filios autfiliasPatrini, Nam

extra cafum neceffitatis, & tunc ille, ex

jus anüquum. ( conformiter ad quod

cujus actu inducitur, amittit jus peteri-

loquitur $, Thom. híc a. 4.) vi cujus

di debitum , fed tamen debet reddere f

illa cegnatio ad predictos tranfibat; fab-

petatur ; quia ex culpa ejus non debet

latum eft per "Trident. Seff, 24. cap. 4.

aliquod incemmodum alius reportare,

Videatur S, Thom. a. 1. & 2,

Item de

Hzc ibi,

Patrinis vide fuprà de Bapr & Confirm,

B& 4« Ádcontrahendum hanc cogna-

5:, 2. Hocimpedimentum vel cogna-

tionem fpirituálem fufficit, .quód Patri-

tio nafcitur tantüm ex duobus Sacra-

nus baptizandum tangat & teneat per

mentis , Ícilicet Baptifmo & Confirma-

Legatum feu Procuratorem ; unde Lega-

tione , utpatet ex $, Thom, a. 2. & non

tus non contrahit illam , nec Patrinus

«x folis ceremoniis Baptifmi , quzin-

efficitur,

terdum fupplentur, Hinc etiam. non

Katio : "Tum quia ita haber commu-

oritur ex Sacraniento Confeffionis in-

nis Fidelium períuafio ,. quód nonLe-

ter Confeffarium vel (pi*ritu;lem Pa-

gatus fed ipfe mandans fitPatrinus , &

item & filias confeffionis . quamvis ve-

quod à folis Patrinis contrahatur hzc

.rum fit , quód &i Confeffor cum illis

cognatio. lum etiam quia Legatus

carnaliter peccet , teneatur hanc cir-

nom tenet fuo fed. alieno nomine , &

«umítantiam confiteri , ut di&um eft

alius tenet per illums; ut autem habet

fuprà Tra&, 3. Exam, 2, Q. 2,

Regula Juris : Quifacit per alium

:per-

Be3, — Quomodo cogaario fpiritualis

Et-

jnde eft , ae ff faciat per feipfum.

poffir Matrimonio fupervenire & fal-

go.

tem ejus a&ui przjudicare , explicat

& f« Cognatio lcgalis eft propin-

$.D.a. i, inc,dicéns: Diflin

j

guendum

quitas perfonarum

eft

a

.Proveniens ex ado-

€ fpirituali cognatione , quia aut

ptione, AdoptioádS, T'hom, d. $44 .

preceffit Matrimonium , aut fequitar,

bene definitur

» quod fit exerazeaper-

$i pracceffit;im yeditcontrahendum ( & Lone in filnm ,

Jen filiam , vel nepotem

Jegsrs-

p -

De hapedimenizs Mat;fz"wonii.

1353

!

legitima affamptio,

Explicat hanc defi-

te magiflratüs ; & fic adoptatus non fuc-

d

nidonem $, 1 hom.dicens: Ars imüta-

cedit in bonis adoptantis, nec tenetur

[

tur naturam , & füpplet defe&um na-

ei adoptans aliquid de bonis fuis in te-

Sm-'

turz in illis in quibus natura deficit ;

ftamento dimittere,nifi velit,

Hzcibí.

K

unde ficut per naturalem generationem

9ns 7-

Legibus humanis ab Ecclefia

th

aliquis filium producit, ita per jus pofi-

approbatis flatutum eft, quód cognatio

li

tivum, quod eft ars boni & zqui , poteft

legalis perfecta dirimac Matrimonium,

.'Ci.

aliquis alium fibi affumere in filiumad

$ Thom, a,2,

lls

fimilitudinem filii naturalis , & ad fup-

Katio ibid,

Lex divina illas preci-

"

plendum filiorum deperditorum defe-

pué perfenas à matrimonio excludit ,

3

quas neccffe erat cohabitare, ne , ut

1i

&um , propter quod przcipué adoptio

eft introducia: & quia aflumptio 1m-

Kabbt Moyfes dicit , fiad easlicerer utà

a

portatterminum 2442 , oportet , qvgöd

carnalicopuláà , facilis pateret concupi-

1

ille , qui affumitur in filium , fit perfona

Ícentiz locus , ad quam reprimendam

j

extranea, Hac ibi.

Matrimonium eft ordinatum : Sed fi-

[

x 6. Adoptio eft duplex, ut S, Thom.

lius adoptatus converfaturin domo pa-

ibid. ad 1. explicat dicens: Filiatio ado-

tris adoptantis , ficut filius. naturalis.

ptionis eft quadam imitatio filiationis

Etgo,-

j

naturalis , & ideo duplex cft adoþtionis

&.8, Cognatiolegalis perfecta con-

]*

Ípecies, Una quz perfe&té naruralem

trahitur r, inter adoptantem , & ado-

[

filiationem imitatur, & hac vocatur ar-

pratum, & Plios adoptati ufquead quar-

T

rogatio , per quam traducitur adoptatus

tum gradum. , Inter adoptantem &

5

inpoteítatem adoptands , & fic adopta-

Uxorem adoptati , & inter adoptatum,

tus füccedit Patri adoptanti ex inteftato :

& Uxorem adoptantis,

3. Inter ado-

v

nec potcít eum Pater fine culpa privare

pratum , & filios legitimos adoptantis;

Ve-

quartà parte hzrediratis , íic autem

Prout tradit & explicat S. D. a. 3,

fum tertia fpecies non eft perpetua , fi-

adoptari non poteft nifiille , qui eft fui

u

juris, qui fcilicer non habet patrem,

cüt aliz duz , fed folàm durat , dum

*

*

& hzec

;

AO

aut fi habet , eflemancipatus

alter eorum non emancipatur,

M

adoptio non fir nifi au&toritatePrincipis, .

B& 8. Foemina non poteft adoptare,

x

Aliaeft adoptio quz imitamr/ naturalem

nifi exprivilegio, "Unde adoptans de-

u

filiationem imperfe&é , que vocatur

bet effe mafculus, & quidem fui juris,

& ad minus ztatisannorum 2 f, natu-

B

fimplex adoptatio: per quam adoptatus

non tranfit in poreftatem adoptantis.

raliter non impotens ad procreandos

J

Unde magis eft difpoíiio quedam ad

filios , licét impotens fa&us fitex acci-

;

perfe&tam adoptionem , quàm adoptio

dente;uti funt Spadones, & per modum

l

perfecta: & fecundüm han« poteft ado-

Eunuchi facti.

Item debet ad minüs

f

prarietiam ille , qui non eft fui juris &

18. annis excedere adoptatum , ita ut

fpectatá atate poflet effe pater ejus, cüm

fine au&?ritatc Prncipis, ex auctorita-

Ffffffff 3

filiorum

Nl

TRQACTA*IZ)S X?f. Examen £,

1334

filiorum adoptio fitintroducta ad fimi-

hunt, vel mutuó fibi cömpromïttunt, fe

litudinem. filiorum cárnalium.

Tan-

poft mortem conjugis contracturos Ma-

E

dem períóna exiranca , cüm adoptatur,

timonium , hocautem poftea jure Ec-

clefiaftice eft nullum : dummodo adíánt

debet eífe prafens adoptantà & confen-

hz conditiones, fcilicet ut promiffio fit

si.ge inadoptionem.

acceptata , &uterquefciat alterum effe

Crimen , Culids dz'jjmräm, Vi , Liga-

conjugatum: fi enim vel alteruter igno-

tet,Matrimonium non;dirimitur,

Hoc

meh, Honeflas, . De quibus S, Tho-

impedimentum ftatutum eft ia poenam

as agit locts citandzs.

utriufque hujus criminis , & uttollatur

ea occafio machinandi mortem conju-

Y

!/QUAROIX. Quid de hisimpedi-

gis,

mencis 2

LXXVIL 5&.2, Cultüs difpdrita&f&u

LXXVI &. 1.

Impedimentum cri-

diverfitas Religionis feu Fidei inter

minis(de quoS. D. agitq. 60o. per duos

contrahentes , efl impedimentum ab

art-) comprchendit duplex crimen, quo

Ecclefia ftatutum ,. vi cujus Matrimo-

Matrimonium poftea contractum diri-

nium eft nullum inter baptizatum & in-

i

mitur,

Primum eft homicidium con-

fidelem fcu non baptizatam , v. g. Juda-

jugis ab altero conjuge & alio tertio

am, Paganam, &c,ctiam Catechume-

Z

factum eo fine, ut poflea inter fe Mà-

nam,

Caterüm loquendo de hzreticis,

E

trimonium contrahant, . Et perinde eft,

tanquam baptizatis , v. g. Lutherahis;

five fa&um fit phyficé , v. g. gladio vel

Calviniftis, &c, licét Matrimonia à Ca-

tholicis cum illis contracta fint valida;

veneno ; fivemoraliter , v. g. imperio.

Ut autem dirimat , debet effe occifio

funt tamen per fe fcandalofa & morta-

noníolüm tentata, fedin effectu fecu-

liter illicita, .. Dixi, per fe ; excipitur

tà ex animo contrahendi.

U.ide non

enim 1. fi fit fpes certa. converfionis.

z. In Germania & aliis locis finitimis,

- dirimit , fioccifio fit/quidem acu fe-

:cuta , Íedfineilleanimo, velíi hicani-

ubi Catholici mixti vivunt cum Hxareti-

musadfueritquidem , non tamen fuit

cis, fidefit Ícandalum , & omne pericus

, externé, manifeílatus j'"nec commuhi

lum perverfionis conjugis catholici , ac

utriuíque confilió approbatus , .fed ab"

prolium ífufcipiendarum , de quibus

uno tantüm,nifi adulterium pracefferit :

proinde priüs dcbet conftitui, ut catho-

". fr enim hoc praceíferit., licéc. tantüm

licéeducentur. Hincimpium, fcanda-

'unus (altero neíciente) .cum intentio-

lofum , & irritum eft illud- pa&um in.

ne matrimonii czdem perfecerit, Matri-

tali Matrimonio , ut mafcul Fidem Pa-

, monium dirimitur.

Secundum crimen

tris , puellz fequantur. Fidem Matris.

eft adulterium , quo duo adinvicem

Quia Catholicus in hoc pa&um confen-

carnaliter. commifcentur 'vivente alte-

tienseft íolonómine , non re, Catho-

it2-

licus , quikay credit ( nifi proles forté

rius crjmjugc , & vel deprafenti contra-

tim

De Impedimentis Matrimoniz,

153j

f

tim diibolo confecret pro tempore

LXXXI. y.1. Impotentiain przfen-

adole(centiz ) extra Fidem Catholicam

l-

ti nihil aliud eft, quàm incapacitas exer-

effe viam falutis.

Si dubitetur, an talia

cendi a&um conjugalem feu feminandt

u

mala ex tali Matrimonio fequi poffint,

intra:vas. Et potefl provenire 1, Vel

It

lt

recurrendum eft ad Papam vcl ad Otdi-

exnatura , Gtunc vel cx nimia frigidi-

narium loci ;^ut re bene examinatá li-

f

tate virg& , utpote quz nec poteft erigi,

centiam det ; vel deneget, — Vide fuprà

nec in vulvam intremitti : Vel ex ni-

Exam.4.n. 5 1. R, 3, & 4.

mia caliditate.

2, Poteft. provenire

Y

« LXXVIIL , 2.

Vis eft violentia,

ex arte vel maleficio,

3. Ex defectu

M

feu coactio, five metusgravis. . De quo

«tatis, five juvenilis, fivefenilis. . 4. Ex

impedimento agit S. D. q.47.a, 1. & 2.

(«

eo,quód quisfit hermaphroditus. Ite-

& 3. 4.

Nos de eo egimus fuprà Exam.

rüim hzc impotentii vel eft perpetua,

3.0. 33; & eqq.

vel temporalis,

De quibus fuo ordine,

$l

siüihilalid

q

LXXIX, | 3:.4, Ligame

&,2, Fugiditasteuimpotentia coc-

eft, quàm vinculum Viri cum.Uxore

undi ,. talis ex defe&tu naturz fimplici-

)

poft contra&umMatrimonium five.con-

ter incurabilis feu perpetua ; impedit

"

fummatum ,' five ratum tantümi 3 ea

Matrimoniüm contrahendum ,. & diri-

enim vivente nec validé nec licité cum

mit contractum , ad minus poft crien-

Ita:;S. D,

.

alia contrahere poteft. Idenim probi-

nium , €x Statuto Eccleüæ.

bet Lex divina,pofitiva & naturalis;. Ut

a-d,dhx.

)

patet ex dictis füprà de polygamia, Quo-

Declarat boc ibid. dicens: Sicut in

M

l

modo pollit conftare ac debeat: de-mor-

aliis-contra&ibus non eít conveniens

te conjugis , .ut liceat fecundó nubere,;

h

obligatio . i. aliquis fe obliget ad hoc,

vide in Exam, j n. 61..-

quód non poteft dare velfacere, itanon

lo

: LXXX. R^ f.

Honeflas feu impedi-

eft conveniens Matrimonio contractus,

mentum publicz honeflatis eft, vi cujus

fi fiat ab aliquo , qui debituni carnale

Sponíus.(.& & converfo) . nec validé

1

folvere non pofhit : & hocimpedimen-

nec Licité poteft (Ecclefia fic ftatuentc)

tüm vocatur impotentia co&undi nomi-

contrahere

cum con['anguiuea

füsx

nc generali , qux quidem poteft effe vel

id

Sponíz, v.g.cum matre, filia, velío-

ex cauía intrinleca & naturali , vel ex

rOre : non tamen extenditur ultra pri-

]

caufa extrinfeca & accidentali , ficut per

mum gradum, .De ;hoc plura dicta

malcficium,

De qua poft dicetur. . Si

o

autem fitex caufa naturali , hoc poteft

"u

funt in Exgm. 2, de Sponíal. Q. 3; n,20.

effe dupliciter: | Quia vel efttempotaz

$i forte coire. neäw'äzi.c ; ideft » impedimen-

h

lis, cui poteft fubveniri. remedio .medi-

17772 z'mpotemiæ,

De quo.S. D. Agit

dnz, vel proceffuatatis 5 & tunenon

olvit Matrimonium. — Velceftperpetua,

; - Quaft, 58. pe quinque art,

& tuncfolvit Matrimonium , ita quód f

(

j«

ille , ex parte cujus allegatur impedi-

: ;gUAïRO bo Cäud de ;1oc andie

tsliith: mjgi-ï

f

Mi

1336

TRACTÁATUS XVI. -a é.

mentum , perpetuó maneat absciue Ípe

Ratio: Quia conjuges in hoc non

conjugii, alius nubat, cui vult, in Do-

poffunt cedere juri fuo, quia Matrimo-

mino,

Ad hoc autem cognoícendum;

nium non folüm ordinatur in bonum

uiüi fit impedimentum perpetuum,

centrahentium , fed & in bonum nat

vel non perpetuum , Ecclefia tempus

rg.- Ergo.

determinarum adhibuit; in quo hujus

x:, 3. Dictaimpotentia perpetua Ma-

rei poffet effe experimentum , fícilicet

trimonium annullans debet effe, non

triennium ; ita quód, fi poft triennium,

folüm refpe&tiva feu refpectu hujus vel

in quo fidcliter ex utraque parte dede-

illius faeminz , fed abtoluta , feu refpe-

runt operam carnali copulz implendz,

&u cujuscunque, nimirum judicio me-

inveniatar Matrimonium non efle con-

dicorum & peritoram talis judicata per-

fummatum,judicio Ecclefue diffolvitur,

ocularem infpe&tionem.

lta pàtet-ex

Ettamen in hocquandoque Ecclefia er-

adductis verbis S, Thom, ex c. art, citca

rat, quia per triennium quandoque non

finein, Idem videtur colligi ex c. /as^

fuflicienter experiri potcft perpetuiras

dabilem. & c, fraternitatis. de frig, €3

impotentiz ; unde Ecclefia fi fe dece-

malef. übi dicitur./.S quis feparato pri-

ptam inveniat pér hoc , quódille, in

ori AMatrimonio inveuuur babilis ad a-

quo 'erat impedimentum , invenitur

liam feminam rédeat ad priara conun-

carnalem copulam.cum alia , vel cum

bia.

Ergo.

eidem perfeciffe , reintegrat Matrimo-

Kefp. 4.De nimia caliditate, quz fz- -

nium przcedens, & dirimit fecundum,

pe etiam copulam impedit, ut, quia fe-

uamvis de ejus licentia fit fàdium.Hsc

men fpargic ante ingreffum.fic ut in vafe *

ibi,

In R. ad r,ait S.D.4pód , quam-

mulieris feminari nequeat , ita loquitur :

vis atlus carnalis copula non fit de effen-

S. Thom, a. 1, ad 2, Caliditas fuper-

a JMatrimoni , tamen . poteutia ad

flua vix poteft effe impedimentum per-

atlum eff de effentia ejus, in pofito au-

pecuum , fi tamen inveniretur, quód per

tem cafu nec potentia ad hunc ac&um

triennium inipediret carnalem copu-

dari poteft

lam , judicaretur perpetuum: tamen

: Notanda hic funt verba S. Thom,

quia frigiditas magis & frequentiüs im-

ibid; ad $, dicentis: Si vir non poffit

pedit ( tollit enim non folàüm commix-

implere carnalem actum cum virgine ,

tionem feminum , fed etiam vigorem

& tamen poílit cum corruptá, tunc me-

membrorum , quo fit conjun&io cor--

dicinaliter aliquo inftrumento poffunt

porumi ) ideo frigiditas magis hic poni-

clauftra pudoris frangi, & ei conjungi:

tur impedimentum , quàm caliditas,

nec effet hoc contra naturam , quia non

cüm omnis defectus naturalis ad. frigi-

fieret ad dele&ationem, fed ad medica-

ditatem reducatur.

Hxzc ibi. Et. ad 6.

mentum, Hacibi. Vid.n.85.

dat difparitatem inter frigiditatem viri

:&.2. Dictum Matrimonium eft nul-

& mulieris dicens: Mas eft agens in

lum, licétcontrahentes fciverint illam

generatione , & fcemiria eft patiens, &

' dinpotentiam,

ideo

j

De hupedimentis Matrimonis.

3317

jl

ideo major caliditasrequiritur n mare, fnarius, quieft ge.nemtïo prolis , bene

quàm in: feemina ad opus generationis.

tamen finis proximus & fecundarius,

Wi

Undefrigiditas, quz facit virum impo-

qui eft concupifcentiz fedatio, — Vide

tentem., non faceret mulierem impo-

de Senibus n. 85. ex S. Thoma.

tentem : fed in muliere poteft effe im-

Refp, 8. Loquendo de impotentia

m

pedimentum naturale ex alia caufa, fci-

perarteminducta, quz eftin Eunuchis,

[

licet arctatione.

Et tunc idem eft ju-

feu caftratis , ac fpadonibus , fiilli utro-

yel

dicium de ar&acione mulieris & de fri-

que tefticulo careant , funt inhabiles ad

d

giditateviri, Ita S. D, Pro cujus expli-

matrimonium , quod proinde jure na-

lv

catione

turz eft invalidum ; Ut declaravit Six-

i Y

tus V.

PCA

LXXXIL, B& f. . Si faemina fit tam

q

&r&a , ut fine miraculo , arte magicá,

* Ratio : Ylli non habent potentiam

(

aut fine mortis periculo non poflit ape-

feminandiintra vas, càüm non emittant

p

riri vel dilatari, eft inhabilis ad Matri-

verum femen , fed folum humorem fe-

mini fimilem.

monium , juxta c, ex Jzerzs , de frig.

Etfedatio concupifcen-

!

snalef. Secus eft, íi (ut dicitur in c, fra-

tig per coitum fpadonisnon eft natura-

ternitatis ) per artem medicam aperiti

lisfed violenta, juxta illud Ecclef, 20.

potefl, ad quod ipfa tenetur, etiam cum

Concupi[cemtia — [padomis — dewirgimavst

gravi dolore ,. quamvisnon cum gravif-

juvenctlam , fic qui facit per vim judc-

l.

Íimo,

cinminiquum. 1n quo fpadones diff--

:

5X 6,

runtà fterilibus & fenibus, qui cum e-

f

Si foemina polffit fexheh debité

recipere fed non retinere, quia nimirum

mittant verum femen, & faciant veram

|

i

ex quodam accidentali impedimento

copulam (per quam conjuges fiunt una

i

effunditur , utgeneratio fequi nequeat,

caro ) naturaliter obtinent finem fe

q

cün-

eft habilis ad Matrimonium , nec hoc

^

darium Matrimonii.

X

ideo dirimitur,

LXXXHI. Refp, 9. Deimpotentia

Ju

Ratio ; Quia Matrimonium non di-

ex aleficio S. D, a, 2. inc, ait : Impo-

r

rimitur per impotentiam , nifi talem,

tentia cocundi ex male6cio , aut eft per-

quz impedit feminationem in vafe de-

petua, & tunc Matrimonium dirimit ;

h

bito ; (ienimadfit feminatio, per acci-

aut non eft perpetua , & tunc non diri-

q

dens cftquód non fequatur generatio.

mit: & ad hoc experiendum eodem mo-

9l

Refp. 7.

Sterilitas, id efl; impoten-

do Ecclefia tempus triennii prefixit , fi-

J

tiagenerandi, füpponens veram poren-

cut & de frigiditate didtum efl.. Tamen

hac differentia eft inter maleficium &

tiam cocundi & feminandi, non dirimit

"

Matrimonium,

frigiditatem, quia qui ex frigiditate eft

Ratio efleadem quzanté , emittitur

impotens , ficut eftimpotens ad unam,

,rïn'

enim verum femen , quod peraccidens

itaadaliam, & ideo quando Matrimo-

n

non efl prolificum , & licét bic non fal;

nium dirimitur , non datur licentia ei,

K

vetur fiuis ultimus Matrimonii ac pri- ut conjungatur alteti ; fed ex maleficio

e

Cg8g22288

home

s

1358

il

TRACTATUS m Examen ,

homo poteft effe impotens ad unam &

nium non diffolvitur.

Etidco fi coi

non ad aliam, & ideo , quando judicio

trahentes ante annos pubertatis ante

(

Ecclefie Matrimonium dirimitur,utri-

tempus predi&um carnaliter . fuerint

q

que datur licentia, ut alteram copulam

copulati , nihilominus Matrimonium

Ü

Hac ibi,

quarat,:

perpetuó ftat indiffolubile.

Hac ibi

i

Ín R, ad 2.ait, S. D, Opus Dei poteft

Plura de hoc vide de Sponfal, Exam, 2,

opere diaboli impediri diviná permiffio-

Q. 2.pro K, r. & 3. n, 16,

ne, non quoód diabolus fit Deo fortior,

LXXXV, Refp. r1. De Senibus S,D,

P

ut per violentiam opera ejus deftruat.

4. 1,ad $.ait; Sencs quamvis quando-

Y

Et ad 4, dicit: Maleficium poteft quan-

que non habeant caliditateni fufficien-

doque przfare impedimentum ad om-

tem. ad gencrandum, labent tamen ca-

nes, quandoque ad unam tantüm; quia

liditatem fufficientem ad. carnalem co-

ï

diabolus voluntaria cauía eft , non ex

pulam: & ideo conceditur eis Matri-

neceffitate naturz agens, Et praterca

monaiutn , fecundüm quod eft in reme-

l

impedimentum maleficii poteft effe cx

dium,quamvis non competat eis fecun-

f

impreffione demonis in imaginatiene

düm quod eft in officium naturz,

Hec

p

hominis , ex qua tollitur viro concupi-

ibi. $i ergo in aliquo five per fenium

Ícentia movens ad talem mulierem , &

j

ífive per morbum potentia generandi

d

non ad aliam.

Ita S.D,

effet ita deftru&a,ut copulam carnalem

ü

LXXXIV, Refp. 10. De imþotentïa

facere feu feminare non poffet , nec ulla

hi

ex ztate juvenili $. 'Thom. a. f. fic con-

humana artead boc reflaurari, cüm nec

(ludit: Matrimonium , càm fiat per

finem fecundarium fcilicet concupifcens

giodum cujusdam contra&tüs , ordina-

tiz remedium in hoc Matrimonio affe-

tioni Legis pofitivz fubjacet , ficut alii

qui poffet , effet jure naturz nullum.

contractus.

Unde fecundüm jura de-

Qubíifit autem , frintra vas Íeminare

terminatum eft, quód ante illud tem-

poffint,

z

pus difcretionis , quo uterque poffit de

Ratio cít data pro R, €. & 7.

;f;

Matrimonio fufficienter deliberare, &

ANota tamen , quàd mulier contra-

debitum fibi invicem reddere , Matri-

here poffit in quacunque ztate, comple--

monia non contrabantur , & i non ita

xionc , ac difpofitione ( ut loquitur Syl«

facta fuerint , dirimuntur; hoc autem

vefter) modó poffit pati ingre(fum viri

tempus, ut in pluribus, cft in maículis

ad clauftra pudoris , quia foliim habet

in quarte decimo anno, in foemina au-

fe ut patiens: fecus cft de mire, quia

tem in duodecimo:quia tamen precepta

is habet fe ut agens, nobilius autem ett

& ma

Juris pofitivi fequuntur id , quod in

]

pluribüs eft,fi aliquis ad perfectionem

jores vires requirit agcre qgäm

pati; ut jam fuprà dictum eft.

debitam ante tempus praedictum per-

LXXXVIL Refp.12. Hermaphro-

veniat, itz quód vigor natura & ratio-

ditus , id eft, utriufque fexüs genitali-

Ris defcétum atatis ïüPP!ca.r: Masfäæg:

bus membris inftru&tus , fi in eo umás

fexus

n

De Impedimentis Marrimeus.

—

fezus prevaleat (càm ob prevalentiam — ram uterque vel unus laborat abfolurá

g

cenfeatur illius fexás effe ) poteft fe-

perpetua impotentia,pezant non feparati

M

cundàm - illum

inire . Matrimonium.

fed cohabitare faltem uti frater & fo-

!

Unde f1 contrahat fecundàm fexum in-

ror?

i

feriorem, Matrimonium jure naturz eft

Dico : Hoc Judex de facili non debet

D

nullum.

permittere,prafertim fi juvenes fint,

Rato : Quia pïoï;a:cr genitalium de-

Rauo : Ne exponantür continuz

)

&cientiam non adeft potcatia generati-

occafioni peccandi, feminando extra

va illi fexui proportionata. Si vcró

vàs , dum- a&um tentatent,forté ad fc-

l

neuter prevaleat , fed uterque fit equa-

dandamconcupifcentiam. Poffettamen

la

lis, contrahere potefl fecundum quem

id cam maturo confilio permittere , fi

g

Íexum voluerit.

non fint juvenes , & de corum piecate

[

Ratto :

uia &deft potentia ;genera-

conftet , ac uterque votum caflitatis fa-

(a

ciat.

tiva utriufque fexüs, Porró Medico-

g

zum velperitarum Matronarum cft , ex

Nota, . aliquos Do&ores praterim-

d

partium íecretarum infpe&tione ferre

pedimenta dirimentia füperius per vere

judicium, quifaam (cxus przvaleat, In

fus affignata, fpeciatim. ponere impedi-

dubio autem Medicus flare poteft affer-

mentun amentiz, & aliud ztatis,

Un-

tioni ipfius Hermaphroditi, cüm is om-

de tertium Verfam alii incipiant fic,

nium optimé flatum fuum difcernere

"dmens , affnis , fi forté, &c. aliific, «-

,

poflit,

Elec&tione fexüs ab Hermaphro-

ta5, affinis , f£, &c. fed impedimentum

h

dito (in quo fcxus eft zqualis) femel

ztatis S, D, reducit ad impotentiam,

fa&i, & Matrimonio fecundüm illum

Impedinientum amentix reduci potef

li

fexum contra&o , non potefl isabíque

ad impedimentum errorís, de quo fuprà,

gravi peccato ele&ionem mutare , &

Quia amens , dum hoc morbo a&u la-

mortuo conjuge fecundum alium fexum

borat, continuó errat , & fic nulli con-

contrahe:e ; effet enim valdeindecens,

tractui aptus eft , adeóque nec Matri-

la

modo hoc,modoifto fexuuti, Sitamen.

monio, Si lucida intervalla habet,

E-

contraherec, Matrimonium teneret,

dum ratione utitur , ficut alios contra-

Ratio : Quia per illam ele&ionem,

&us; ita &

4matrimonialcm inire po-

I

etiam juramento firmatam,non aufertur

teft.

i

potentia naturalis generativa,

J

.. Ex hoc Sequitur quód Parochus non

Claudeflinitas , nimirum: .S; Pa-

W

poflit affiflere Matrimonio talis Her-

rocbi d duplicis defit pre[entia

maphroditi , in quo fexus eft zqualis,

ejetó.

donecis coram Judice Ecclefiaftico cum

juramento fit conteflatus , quem fexum

QILERO XI, Quid de hoc íen-

fequi velit.

i

tlendum ?

LXXXVIII. && I. Hoc impedimen-

! QQSZSX!L Quj f Conjugesquo-

tum;

'Qggäggggv&

r

1240

4

D 4/31: 4'r7)0

4«4AC 4 244

XVL Examen6.

EE

tum flatutum eft jure novo ' Concilii

rolium delertic; s homicidia;—ckgfitvinu—a

Trident, Seff. 24. de veform, matrim.,

adulteria , &c,

Hisergo malis Ecclefia

cap. 1. etfi enim ante hoc Concilium

mederi volensillud decretum edidit.

Matrimonia clandeflina fuerint femper

Quirintelligitur nemine Parochi ?

fub mortali prohibita & illicita, fuerunt

J Diéeot.

Papain tota EcclefiajEpifco-

tamen valida : uti etiam adhucfunt in

pus in füa, Diecefi , ejufque Vicarius

illislocis , nbi hocdecretum non eft re-

Generalis, & Capitulum Sede vacarite;

ceptum 5 ubiveró promulgatum & re-

Ítem illi qui habent jurifdictionem quafi

ceptum efl,funt irrita & nulla, -

epiícopalem, uti habent quedam Capi-

R.2. . HocStatutum Ecclefia potuit

tula & Abbates exempti , refpectu fuo-

facere,& eft rationabile, Potuitiinquam,

rum fubditorum. Tandem quivis Sa»

prafentiam Parochi & Teftium requi-

cerdos à Parocho delegatus feuab eoli-

zenáo velut conditionem f/ve qua soz.

eentiam habens,ut patet ex T'rident.

Declaratur: Matrimonium;ut ex fepe

Dzco 2,

Non eft de neceffitate,quód

di&is conftat, cfl contractus quidam,

Parochus fit Sacerdos , fed fufficit quód

non fólum à jure naturali , fed etiam à

habeat titulum & officium Parochi, jux-

civili & Ecclefiaftico dependens, Ergo

ta declar, Cardin. Sitamen velit alium

pro temporum neceffitate & circum-

delegare , ille delegatus debeteffe Sa-

cerdOs , ut patet ex Trident. cit. , aliàs

ítantiis à quovis tali/jure poffunt ipfi

apponi quedam condidones , quibus

Matrimonium erit nullum, Debet etiam.

fervatis fit legitimus , iis veró omiffis fit

de neceffitate effe proprius Parochus,

nulus. Necper hoc hujus Sacramenti

Ratto bujus eff:

Quia, ut ex Trident,

materia mutatur formaliter , fed folum

conflat,ille Parochus debet adefle , qui

materialiter, Sicut. enim femper fuit

poteft alteri Sacerdoti dare licentiam :

verum ,.ita & nunc'eft , quód materia

Sed hanc dare poteft folus proprius Pa-

hujus Sacramenti fit contractus legiti-

rochus , quia aliás certe plurima feque-

mus : utautem legiumus fit, requiritur,

rentur inconvenientja, Ergo,

ut ferventur Leges per Jura ftatüta.

LXXXIX, guä Parochi

pïæfexïtia

Porró rationabile eft di&um Ecclefix

requiritur & fuficit ?-

»-

Dico, Humana, non veró

naturaliä

Statutum , quia fa&um eft ex gràviffima

caufa, Nam Ecclefia videbat , quód

quze etiam in brutis cfl,

teflibus.

Idem eft f?c

Matrimonia paflim contraherentur clam

fineteflibus , & quod fic contrahentes

Ratio ? Quia Parechus nemine'Ec-

Ízpe'Uxore .elicta. eáque vivente ad

clefiz quam repraféntat debet advertete

fecundas tranfibant nuptias, qua poftea

& fare quid agatur,&

tefics, ut dere g/:-'

in foro confciertiz tenebatur manere

ftà poffint teftari.

?

innupta, quia viro negante, Matrimo-

w Poteffne

Parochus Parochianorum

nium fuiffe contradtum , non poterat

fuorum Matrimonio affiflere extra. fu-

"am Parochiam fine licentia alterius ?

E ;;'u-dicio probari e;x—que Feqlfeþantu;

": fvmo.

—

*

134t

De Jmpedimemif JMMaivimóns,

ld

"firmo , fed non poteft. folemnirer

Quid de vagabundis fedem certam

"

nullibi habentübus ?

benedicere.

iia contractus poteä fieri

XC.Dico: Sicut Sacramentum Cofu-

Ratio ; Qu

privarim ; benedictio autem folemnis

nionis & Confeffionis folent participare

ibi ubi fe detinent, ita & in prafentia

ul

fit cum quodam ftrepitu, n»imirum inter

Iu

Miffarum folemnia.

illiusParochi contrahuntMatrimonium,

"

Parochus autem tenetur de eorum con-

Debetne adeífe Parochus Sponfi vcl

afx

Sponíx ?

didone folliité indagare , ut monet

l«

Trident, an fcilicetalibi fint conjundt,

a Do-

Commimitef folet adeffe Pä'-

u

&c, & poftea petere ab Epifcopo licen-

rochus feeminz , fufficictamen quifcun-

!

tiam afliflendi: fine quà etfi affiflat va-

ll

queexillis duobus, ctiam in Parochia

I

alterius contrahentis,

lidé,grayiter tamen peccat.

Eftze idem de peregrinis?

Ratio1.p, Quiacommuniter in do-

j

Dico ; Si cx caufa modico tempore

mofceminz celebrantur nu püz,

domo abíint , non poffunt contrahere

*

a

Ratio2.p. Quia affiftere Matrimo-

*

poffunt, fi habita-

coram pgrocho loci

l

nio ; vel non cft a&us jurifdi&ionis,

tionem hgant promajori partc anni,aut

.

quia hzc affiflentia validé etiam potet

€ó venerunt animo manendi majori

ficriab invito , ut patebitex dicendis;

parte anni , quamvis poftea cafu con-

j

nullus autem actus Jurifdi&ionis validé

tin

[o)

gat fubttaneus difceffus; tales funt,

:

poteftfieri ab invito , & contrariamin-

Studiofi famuli;ancillz,&c.

lh

tentionem habente,quiaactus agentium.

Ratío 1 Quia in primo cafu ille non

non operantur ultra intentionem ipfo-

cft verusillorum Parochus, bene tamen

j

rum. Vel faltem non eft a&us jurif-

infecundo, quia contrahuntibi domi-

di&ioniscontentiofe , contradidtorem

cilium parochtale,

l.

habentis , & in qua actor agit contra re-

XCI.

Eflane validum Matrimonium

um , aceriam in invitosexercetur , fed

fi Parochus & tefles adfint vi

—vcl doIq

;

d

tantüm jurifdictionis voluptariz, Ergo;

adducti2

Obíervanda hic eft praxis.. Sienim cons

-Affirmo.. Ratio : Quia' tunc adhue

trahentes fint ex diverfis Parochiis , &

falvatur finis decreti Tridentini, fcilicet

IIS,

Matrimoniüm contrahitur 1 Parochia

[

ut de tali Matrimonie confítet Ecclefiz,

Spon(i , adeít Parochus Sponfi : fi in

poffitque .de eo teftimonium dati , ne

Parochia Sponfz, adef Parochus ejuf-

conjuges eo fpreto aliud contrahant,

(s

k

dem.

Unde authoritativa przfentia Parochi,

(j

4

«id fí unus contrahentium ratio-

ut Ecclefiam reprafentantis, eft quidem

jaffu Tridentini neceffaria neceffitate

ne düpiicis domicilii habeat duos Paro-

chos?

praceptrifed non neceffitate medii....Ín

Dice ; Sufficit quód adfit is, in cujus

hoc ergoca fu Parochus adeffet tanquam

Parochia Matrimoniurm celcbratur,

tcílis principalis & qualificatus , & pol-

"

Gg88g8g88 $.

d ;ens

1342

TRACTATUS . XFT,

Examen 6.

fus in quibus validé contrahitur Matri-

lens dignitate Parochi , fub qua ratione

ejus prafentia cft. neceffaria. neccffitate

monium fine przfentia Parochi ?

inedii.

XCILL, g, affirm. — Prizems cít fuprà

addu&usinExam. j.Q. $.n. $8.— $e-

Notatamen , mortaliter peccate eos,

cundus : Si omnino nullus Parochus aut

qui centtahunt coram Parocho' vi de-

tento , vel per dolum vocato, autcafu

Epiícopus vel eorum vices gerens poffit

habeti, nimirum vel quia Ecclefia cft &

tranfeunte ; & hoc tum propter inju-

diu manet viduata , vcl non fcitur ubi

riam, quz ei fit,dum vi detinetur, tum

Parochus fit inveniendus , cüm lateat

propter contemptum Ecclefiz, quia tunc

*

metu perfecutionis

*

-velfaltem non eft

non contrahitur authoritate Eccle(iz;

fecurusad eum acceffus. In quo caíu

agiturenim contra przcepcum ejus, Cae-

terüm rationeteftium , fic adductorum

fufficit decretum Tridentini fervare pro

poffibli , nimirum adhibendo teftes,

vcl detentorum , videtur folim etffe

veniale, cüm non adífint nomihe Eccle-

Tertius 3 Si contrahentesex loco , ubi

fizficur Parochus , fed tantüm ut pof-

Trideninumfervatur , migrent ad lo-

Poteft tamen etiam

cum ubi nen fervatur; tnibitamen fcien-

fintrité teftificári,

intervenire mortaleratione injuriz for-

dum , quód fi qui deindu(tria & ex fine

contrahendi fine Parocho & teflibus ex

fan per violentiam illatz ; qued ex in-

fuo territotio, in' quo Tridentinum

juriz qualitate penfandum eft.

fcrvatur, vadantad locum, ubi non fer-

XCIL.. Swfüiciustue ad Matrimonii

vatut , Matrimonium etiam ibi contra-

valorem quicunque teftes, licétnon (int

Gum fit nullüm.

Nam & Congregatio

omni exceptione majores , fed potiüs

Cardinalium , interpretáationi Concilii

vitiofi , ideft , qviinjudicio aliàs non

Trid. prefe&ta, & Urbanus VIII in fpe-

admittuntur, utinfames, excommuni-

ciali refcrípto & Brevi Apoftolico ad

cati , parentes, confanguinci , fervi,

familiares, foeminz,imó & infideles?

Archiepifcopum Colon, dato 14. Aug.

1627,talia Matrimonia, utfraude con-

-Afirmo, Ratio : Tum quiain cau-

tra&a invalida effe , declararunt, ut re-

fa favorabili admittunturteftes, alioquin

fert Lugo in Refponf, lib, 1. dub. 37.

inhabiles ,. ficut ob fidei favorem decer-

Quartus : Chriftiani apud infidcles ca-

nitur c. z2 fidei favorem. de baret, in 6,

puvi, uti & Mercarores in terris infide-

cauía autem Matrimonii eft favorabilis

lium habitantes, validé contrahunt fine

c. fin. de fént, * rejud.T um etiam , quia

Parocho & teflibus,Quia decretum illud

admittuntur tefles inhabiles concurren-

velut conditionem petit, ut ebligare in-

tes cum alío habili & fide digno , per

cipiat pofl publicationem in Parochia,

cujus habilitatem .alterius inhabilitas

inillis autem locis non eft publicatum.

fuppletur : & ita fit in pratenti per pra-

Mintus: Matrimonia à Catholicis con-

fentiam Parochi. Ergo.

tractain Hollandia, Zelandia, & fimi-

QUJERO XIL $untne aliqui ca-

libus lecis , ubi Parochi nonfyut , funt

-

velida,

De ?mpeäimmtäf AMatrimonis,

1343

valida, uti Cardinalis Rupertus Bellar- fuit

p;omulgawm& receptum , fateor.

minus refpondit Epifcopo Tricarienfi,

quód fecundüm rigorem decreti debe-

d

u

Ícilicet decretum. Concilii de prafentia

rent Matrimonia judicari effe nulla , ob

Parochi, non extendere fe adloca, ubi

W

defectum veri & proprii Parochi : Sed

nulli funt Parochi, Si autem Parochus

de benignitate Eccle(iz, Germaniz aliif-

j

i

ab hzreticis toleretur , fed gravi poená,

quc terris haerefi infe&tis condefcenden-

mortis vel exilii, illi fit prohibitum, ne

l

ti$, practicé probabilius videtur, ea cffe

Sacramenta adminiftret , fi tunc Matri-

valida.

Et hoc vel maximé ex eo colli-

[

monia cclebrentur coram Magiftratu,

gitur , quód fi ambo conjuges haretici

funt valida, uti Epifcopo Antuerpienfi

fiant Catholici , non denuó contrahant

refpondit, allegando reícriptum Cardi-

coram vero & proprio Catholico Paro-

nalium in quo dicunt, tunc non ebliga-

cho : quod tamen plané effet. neceffa-

)

ri, ut fiat Matrimonium coram Parocho,

rium 5 quia ficuc anté vixiffent , (ic &

l

quando ad eum non eft tutus. acceffus,

poftea femper viverent in fornicatione

àc concubinatu ; nam illud Matrimo-

uti non eft , quando fubeft periculum

mortis velcxiliiz fi veró in illis locis in-

nium (ad differentiam Matrimonii in-

veniantur occulti quidam Sacerdotes ,

fidelium feu non baptizatorum ) nccin

à Papa vel Epifcopo facultatem haben-

ratione contractüs (4quo, ut probatum

tes,fi hi affiflere velint &

eftfuprà Exam. 1,

.7.n,.II.rationem

illis contrahendum eft,

poffint , coram

Sacramenti feparare non poffunt ) fuif-

XCIV,

uid [entis de Matrimoniis

fet validum.

Idemob eandem

Ergo.

hzreticorum , vel celebratis coram mi-

Rationem fentiendum eft de Matrimo-

[

niftro hzretico , Lutherano, Calvini-

nie ab hzreticis clam feu (ine Parocho

fta?

catholico , contracto inlocoubi hzrefis

Dicot $i celebrentur in locis, ubi

publicé non graffatur , nec toleratur,

decretum Tridentini non fuit promul-

fed tamen quidam hzretici negotiorutm

J

gatum nec recepruim,eft eadem ratio ac

vel mercaturz cauíá ibi fe detinent, ubi

El

de terris Principum catholicorum , in

& T ridentinum eft receptum.

ze Sacerdos Cachoficus

?.

quibus non fuit facta ejus promulgatio:

XCV, Poreff

au

vel receptio,

$1 quis de induflria vel

licité affiflere Matrimoniis hzreticorum

ex fraude ad ea loca , Matrimonii coni-

Cc

iníua Patochia habitantium ?

l

j

trahendi caufa fe confcrat , ex anté di-

dffirmo probabiligs, — Ratio ; Sinon

f

é&is cirea cafnm tertium patet effe nul-

poflct, veleffez, neincurratexcommu-

lum.

Si quz fint loca hzretica , in

nicationem harcíi annexam, vel propter

)

quibus nec Catholicis licet fab gravi

reverentiam Sacrameiti, quodhzretict

*

l

poena aliter contrahere , quàm coram

fuícipiunt indigné

$

Sed ob neutrum

sniniftro haretico,conítlat ex dictis va-

prohibetur: nam pch Concilium Con-

lere,

Si veró ante hzerefin in ea loca

ftantienfe nec in' íacris nec in politicis

nifi

inyectam Concilium Trudent. in illis harcticifub cenfura fum'vigändi á

-

!

Áiunt

1344

TRACTäTü'S XFI, Examen 6.

fint denuntiati,

Deinde Sacerdos non

vané fed fundaté timeatur pcricul;m/t

cft minifter hujus Sacramenti , fed tan-

impedimentiexaliorum malitia, dum-

miodo nullum aliud impedimentum di-

tum primarius teflis , ut ditum eft fu-

rimens adfit,

üg tes à Parocho pri

pà.

exacté eftexaminanda,

üs

ILERO XIIL Matrimonia con-

Quid obfíervandum in proclamatio-

tracta fine proclamationibu

x

S fugtlïe di-

3

Z

cenda clandeftina ?

nibus ?

XCVL. & negativé ; dummodo Pa-

Dico: Juxta Trident, hzc funt ob-

rochus & teíles adfint,

Íérvanda.

I, Urfiantin Ecclefia inter

Ratio

.

*

Illuad Matrimonium jure

Miffarum folemnia , fi tamen ex caufa

ceníetur clandeflinum, & fubjacet poe-

fierent propéEcclcfiam velin loco pub»

lico, modó fit magnus confluxus po-

nis , qued fit clam , & non coram Eccle-

2. Ut fiant

fiá,cui propterea deeo juridicé conítare

puli, non effec peccatum.

non poteft : Sed tale non eft. Matrimo-

àproprio Parocho , velalio Sacerdote

de ejus licentia.

3. In propria Paro-

nium omiffis proclamationibus coram

Parocho & teftibus celebratum, ut patet.

chia, & quidem utriufque contrahen-

tis,utideclaravit Congregatio, 4 "Tri-

E:rgo.

Nota tamen , quód graviter peccent,

bus diebus. feflivis , nen. immediatis,

qui fine difpenfatione vel legitimá caufà

continuis camen , id eft , per nulla feíta

omiffis denuntiationibus contrahunt ;

interpolatis , licét dies feriales interce-

cüm fitres gravis , . Concilium Trid,

dant.

firi&tiffimé eas przcipiat.

Hinc procla-

Licetze poft proclama

contrahere ?

-tiones ff;atixxu

mationum omiffio meritó poteft annu-

merari impedimentis folüm impedien-

"Affirmzo , licere etiam eadem die, fi

tibus,de quibus fuprà.

defit metus cujufvis impedimenti, & ad-

lamationibuse

- Quis difpenfat 1n. proc

fit rationabilis caufa.

yelquz eft rationabilis caufa eas omit-

Ratuo; Quia non extat Lex prohi-

tendi ?

bens.

À

Dico : Difpenfat Epifcopus , vel ejus

[

Vicarius Generalis,

Cauíz rationabi-

Quid f Matrimonium diu differa-

tur?

lesomittendifunt r, Si Matrimonium

Dico : Sinon contrahatur intra qua-

fit inter Magnates, quod nonnifi' cum

magna deliberatione contrahi folet.

tuor-menfes , declaravit facra Congre-

2, Sinon fit metus alicujus impedimen-

gatio denuntiationes fs repetendas,

Imó juxta Rituale Romanum funt repe-

ti & gravis caufaac neceffitas urgeat ac-

celerationem Matrimonii od confulen-

tendz(nifi Epifcopo aliter videatür) fi

3. Ob ma-

dumfamz contrahentium.

differatur folitm per duos menfes.

nam verecundiam eorum, ut fi cgregie

Qzare fiunt. proclamationes. Matri-

nobilis ducat ignobilem, 4. $i non

monii ?

Dice:

um

N

Ib Impm'imenn& AMatrszonié.

ET

- Dice : Ut manifeftentur impedimenta

prum, prout eft impedimentum diri-

fiquz fint inter contrahentes 5 hinc qui

lle

mens , requiruntur hz quatuor condi-

aliquod eorum fcit, renetur poft. pro-

tiones,

1. Ut adífit violentia,

2, Ut

1

clamationes illud illicó denuntiare, etfi

fiat libidinis vel Matrimonii cauff,

eflet fecretum , ut impediar.gravia ma-

?. Ut fiat traductio de loco ad locum.

Q

la, v. g. adulterium, inceftum , facrile-

4. Ut perfona abdu&ta fit honeftz. famz,

gium, &c,

Sitamen ex hoc unus con-

Quz conditiones fi adfint,Matrimonium

b.

trahentiutm exponeretur magno pericu-

intet raptorem & raptum eft nullum,.

T

u

loinfamiz, cífet ex Charitate priüsad-

nifi faemina priüs fuerit parn reddsta

monendus, ut à tali Matrimonio defi-

£&t&, Íeuinlocotutocollocata; libertati

b

fteret , fiadmonitio profutura effe cre-

reftituta, lta enim expreffó flatuit

atur,

Conc, Trid. Sefl. 24. de reform. Ma-

irim.c.6, Ubi etiamin raptorem &

t

mpedigsentum Raptás.

omnes ei confiliüm vel favorem pra-

De Raptu , inquantum eft fpecies L-

bentes, flatuuntur peenz, nimirum ex-

xurig , agit $, D. 2. 2.q, 1 f4, a. 7, &

commtnicatio & infamia

,acin Clericos

nos deco egimus Tract. g. Exam. 2, Q.-

depofitio.

4.2.3;,

In prafenti autem Raptus di-

&atio id flatuendi fuit ,. ut falvetuc

cutitur, inquantut dirimit Matrimo-

plena libertas in Matrimonio, & ut illud

nium; lUnude de ilto

non fit contra&um.

e

QUAERO XI

Quid f puella volens fit a

bduda, pa-

itimit 2

»

X-' Quid eft,& quando

rentes vero fint inviti ?-

XCVIL- &. i&aþtusin prafenti eft

Dico : Licét fit grave peccatum,nimi-

f

violenta abdu&io alicujus fceminz , in-

rumilla injuria parentibus illata , Matri-

l

vitd illà, atque eriam ejus parentibus,

monium tamen tenet,

aut in quorum tutela eft, repugnamtibus:

Ratio : Quia puella eft plené libera,

ad explendam libidinem, autad contra-

l"

& confenfusParentum non eft de valorc

hgndum Matfiqmnium, Hiüc ad ra-

Mattrimonii;ut di&um eft fupra,

J

29

*

i

ii

N

* £

p

ts

-Aq

s

[) /AXH

l*

[j

Hhhhhhbh'

r i

1246

7TRACT.ATUS XPIL . Examen7.

ibedibegiediagieg etireiifreifedfeife

AMEN VI.

dqe X

Dvïc' quibufdam Matrimonio fup—'crvcnichtiqbus*wl ci annexis,

uti funt , fuperveniens fornicatio , de qua S. D. q. 62. per

Íexart. Redditio debiti quaft, ó4. per 7, art, Bi-

! galþia » q. 66. perquinque artic, Illegitimitas

filiorum ,. q. 86, per 3, art,

UJEROI. ïLicetne viro, vel

Uxerem, nifi ob

J(brnicgtian;m ;e qlim

3

teneturne propter fornica-

duxeritmechatur.

i

tionem dimittere Uxorem,

us

Q

Y

Ratiz,p. Quiavinculum conjugii

[ u h

3

& quidem proprio judicio?

eft ex fua natura infolubile , vt proba-

XCVIIH, R, 1.cx $. Tho.

tum eftíuprà, Ex his

q. 62. a. 1.

Viro conceditur juxta Do-

Pars.

—fequitut tertia

mini verba Uxorem fornicationis caufá

&. 2,exa.2. $i uxorcm- adulteram

repudiare feu dimittere.

2. Non quàód

peeniteat adulterium commififfe , non

diffolvatur vinculum.

3* Sed quoad

tenetur vir ex przcepto illam dimitteyc :

thorum & cohabitationem , feu ut non

fin minüs,tenetamr.

fit adílri&us ad reddendum &€i debi.

P

tum,

Ratio1,p. Dicta rcþx.xdiatio eft que-

ARatio X,

dam pana ad corrigendum «rimen LI-

Tum quia in tali cafu

xoris : Sed pcen1 corrigens non requiri-

non eftobfliri&us fidem fervare ei, qui

illam violavit, "Tum quiahoc Domi-

tur,ubiemendatiojam praceffit, Ergo,

nus Matth, $ ,conceffit in poenam illius,

: Ratio 3. p. eít, ne Vir videatur con-

fentire peccate Uxoris,

qui fidem fregit : & in favorem illius,

qui fidem fervavit, ait S. D, Vide in

B. 2. €X 8, 2, (&anmm'ad thorum

Exam. 4, Q. 4, n, $1. R. 3. ubi expli-

poteft Vir proprio judicio Uxorem for-

nicantem dimittere,quoad thorum veró

cgtur;ille :evxtus ! Qnicunque dimiferit

&

r

Be An:ze.z:tlf Matrimonte,

L

1j4y

faltem ad tem pus,!it mulier corr

1

dicio Ecclefiz.

& cohabitationem fimul , non niíi ja-

gatur,

2. Szvitia Mariti vel UIxoris ad

judicium

4

&atio: Quia prima dimi!iïio eít p&:na

Ecclefiz

,

imó etiam anté poteft dimic-

privata adeóque privatim fieri potefl,

tere fiad(it periculum mortis, 3. Sol-

altera veró . eft publica & cum ftrepitu.

licitatio ad peccatum , v

Etgo debet infligi à Judice,

«£- ad harefin,

veneficium, &c, i

mó tunc vir tenetur

In R, ad 2. docet S. D, quód quando

ad feparationem,fi periculum fit grave,

dicitur de S. Jofeph, quàd voluit occul-

4-Morbus contagio(us, v. g. Lepra, ft

té dimittere Mariam , id non fecerit,

fit periculum infetionis, .$. Hzrefis.

quafi fuiflet fufpecta de crimine , fed ob

vel Apoftafia.

6, Mutuus confenfus.-

3

reverentiam fan&itaris ejus timens co-

Poffuntae Vit & Uxor poftdivortium

T

habitare ei.

reconciliari?

Excipit $, D. in a. z, feptem cafus,ín

- Dico cumS, Thom. av. 6.in c, Si Uxot

quibus vir non poteft Uxorem forni-

poft divortium de peccato peenitentiam

cantem dimittere, cüm 1n íis vel mulier

agens emendaa fuerit , peteft eam fibi

fit inculpabilis, vel ambo fint equaliter

culpabiles,

virreconciliare: (i autem in peccato in-

Primus efl: Siipfe virfi-

corrigibilis maneat, non debet eam re-

militer fornicatus fuerit.

2, Si ipfe

affumere, eádem ratione, qua non lice-

Uxorem proftituerit. 3.Siuxor virum

bat eam , nolentem à

fuum probabiliter mortuum credens

peccaFo defiflere,

retinere,ait S.D,

propter longam ejus abfentiam alteri

^ Poffautne Vit & Uxor in caufa divor-

Jl

nupferit, 4, Silatenter cognita eft ab

tii ad paria judicari?

"

aliquo, fub fpecie viri lectum fubintran-

- Dico cum S.D. a, 4. ín. c. In caufa di-

i

te, — $. 5i fucrit vi oppreffa.

6, Si re-

vortii Vir & Uxor ad paria judicantur,

conciliaverit eam fibi poft adulterium

utidem fit licirum & illicirum uni,quod

perpetratum carnaliter eam cognoícens.

alteri non tamen pariter judicantur ad

7.Si Matrimonio in infidelitáte utrius-

H

illajquia caufa divortii eft major in uno,

T

que contra&o Vir dederic Uxori libcl-

quàm in alio, cüm tamen in utroque fit

lum repudii

,,& Uxor alteri nupferit,

fufficiens caufa ad divortium. — Divor-

PUR

tunc enit, fiift

erque convertatur, tene-

(«

Hz: ibi,

tium enim poena eft adulterii , inquan-

tur cam vir recipere.

tum eft contra Matrimonii bona, Quan--

j

XCIX. Qwibus ex/ caufss : poteft

tüm autem ad bonum fidei , ad quam

fieri divortium ?

conjuges zqualiter fibi invicem tenen-

f

Dico: Variz fünt cauíz.

I. Ex di-

tuf, tantüm peccat contra matrimoni-

[:

&is , adulterium culpabile , quó etiam

um ,adulterium unius, ficut adulterium

Ípectat beflialitas,Sodomia, inceftus,(eu

alterius: & hzc caufa in utroque fuffi-

.

citad divortium.

quzvis fpocies Luxuriz,in qua caro di-

Sed quantüm ad bo-

viditur' cam alia, ^ Pollutio , oícula

?

num prolis plüs peccat adulterium Uxo-

rtis quàm viri , & ideo major eít cau(a

[

ifnpqdici ta&us dant caufam fcparandi

Hhhhhhhh 2

divo;*-

Znn.

Ra

TRACTATUS. XPT. Examen 7,

1348

divortiiin Uxore quàm in Viro : & fic

fuz, 6. Necquicum uxoris confangai-

adzqualia, fed non ex zquali caufa ob-

neafecit copulam imperfectam, 7. Nec

ligantur , non tamen injuflé , quiain

qui cum confanguinea in tertio vcl

i

ütroque eft cauía fufficiens ad hanc poe-

quarto gradu.

nam : ficut eft etiam de duobus,qui dam-

Ratn L. p. patet. ex definitione in-

nantur ad ejufdem mortis poenam ;

ceftüs Tract, g. Exam. 2, Q., 4 n, 32.

quamvis alius altero graviüis peccayerit,

Secunda Pars pater cx cxplicatione de-

Hac ibi.

finitionis ; ffinizatis fuprà Eximb, 6,n,72,

QULERO II. Adulter & incefluo-

Tertia Pars patcbit ex feptima,

fus ratione fíui fceleris. perduntne jus

Ratio 4, p.. Quia per talem copulam

petendi debitum ? & quando ? & quis

non contrahitur affinitas , ut patet ex

3n hoccum ipfis difpenfare poteft ?

affinitatis definitione.

Siadulterium unius con-

| . C, v z.

Katio $.p. — Quia eftinceftus impro-

jugis fit alteri notum, & hicfit inno-

riétalis , uti & im

propri&/eü affinitas

€ens , poteft qpidem reus alterum fim-

refpe&u adulteri,

pliciter feu amicé rogare , non tamen

Sexta Pars de copula imperfe&ta ,

poteft exigere, ideft, tanquam ex jufti-

cüm per eam non contrahatur affinitas,

tia debittim,

2, Nifi forté Uxorineo-

patet etiam ex di&is fuprà circa defini-

tionem affinitatis,

s

C

'dem genere peccáffet,. 3. Siautem Uxo-

ri notum non fit;poteft exigere.

Septima Pars juxta hodiernam pra-

Katio 1. p. . Quia adulterium privat

xin eft emnino certa, quia ita declaravit

fureexigendi.

Congregatio Cardinal.

Ratio2. p. Duo adulteria mutná com-

Notatamen , quód inceftuofus hane

penfacione tolluntur,

ponam ( fcilicer privauonem juris pe-

Ratio 3. p, Conjunx nocénsjure exi-

tendi debitum ) incurrat , licét inceftus

gendi non privatur, nifi per voluntatem

fit occultus, & alteri conjugi non notus;

*

.

& quafi fententiam innocentis

qui hic

in quo ob majorem fuam gravitatem

differt ab adulterio.

lNNon tamen eam

tenet quafi locum Judicis. Ergo.

R. 2,

Omnes quidem,qni cum pro-

incurrit ille, quihoc delictum commi-

priis cognatis & affinibus u.fque ad quar-

fit cum ignorantia jurisKfacti ; fadti

vl :

tum gradum inclufivé perfectam copu-

quidem , utíinefcivitfuam complicem

lam carnalem exercuerunt vocantur &

fuz uxori effe confanguineam in grada

tunt inceftuofi ; 2, Türe tamen petendi

ram propinquo : jurisautem , ut fi ne-

debitum folus ille inceftuofus privatur,

Ícivit , quód huic deli&o cx Ecclefize

.qui cum cenfanguinea fuz uxoris di-

Statuto tam gravis peena fit annexa ;

ABftam copulam habuit. 3, Et quidem in-

tam gravem enim poenam non i'nc*um'i:.

tra fecundum gradum, ^4. Hinc non

ignorans,

privatur , quirem habuircum propria

*&.3. Cumiis qui piopter inceftum

jrum.

Yel. adulterium. jure. petendi deb

«ognata, — j, Nec qux cum affine uxoris

funt

A

: De annexis Mqtrimmü;

1545

:

fant privatidifpenfare potefl Epifcopus.

ex genere [uà 5 quia in individuo poteft

Przter eum Religiofi mendicantes ex-

efle veniale , nimirum ex parvitate ma-

£—— €

Unde

pofiti , fed ex commiffione fuorum Pro-

teriz vel ex alia caufa,

vincialium, &tantüm in foro confcien-

^. EK. 2. Negare debitum conjugale po-

tiz , ut docet nofler de La Cruz citans

teft offe veniale in quatuor przcipucca-

z'

1

Bullam Pii V. & ex cadem docens, quód/

ibus, z.Ob patvitatem materiz,putas

lidem Religiofi ex corundem Provin-

"

fi redditio parüm differatur, velfi nege-

cialism commiffione id pro eodem foro

tut rató, dum pctiturfrequenter. Ex-

poffint cum iis , qui ante Matrimonium

ceptio eft , ficx parte petentis adfit peri-

voverunt caflitatem, qui tamen, ütfu-

culum incontinentiz, pollutionis, &c.

prà di&um , mortuo altero conjuge non

2, $i felüm fimpliciter , feu amicé ac

póflunt denuó contrahere Matrimoni-

benevolé, feu ut amoris ac benevolentize

um:fi contrahant , non poffunt ànovo

fignum petat , fi veró exigeret flridte,

conjuge petere debitum fine nova di-

feu velut debitum ex juftitia , mortale

Ípeníatione, Quz quoque nunquam

effet negare : nifiex alio capite effet ex-

danda eff nifiex rationabili caufa , que

cufatio, Ubi , ut patet, diftinguitur

fufficiens effe poteft periculum inconti-

interpetere & exigere, 3. Si alter fit

nentiz,feu fi nonpoffint continere.

nimiusinpetendo, feu petat nimisim-

Not, ex Gobat in Theol, experim..

portuné , acninris frequenter , & fine

Tra&. 10, cafu 15. n, 604, quód cüm

neceffiate, & abfque periculo inconti-

Regulares hac facultate polleant, poffint

nentiz: tuncenim non femper eftobli-

etiam extra Sacramentum Penitentix

gatio reddendi,

4- Si non petat arden-

difpenfare,etiam cumabfentibus. Hinc

ter,&inflanter , fedremiffó ; ita ut vel

fi Parochus per literas pro quodam id

Proquo

leviter ab altero rogatus petere definat,

:

petat (tacito etiam nomine ejus pro quo

petit) & Religiofus refcribat , difpenfo,

"x« 3, Velfemel ncgare/degitum eft

res erit falva : dummodo fubfit rationa-

mortalefi fimul conconcurrant hz tres

bilis caufajque vix deeffe poteft.

circumftantiz , nimirum fi perat feráa,

*

QU.ERO HII,

Quid fentis de obli-

snflanter , & vationabiliter.

Porró ir-

M

gatione reddendi debitum conju

gale ?

rationabiliter petitur, & rationabilirer

CI, z;, 1. Obligatio hzc eft fub pec-

negatur pracipué ín his fexcafibus. Pr;-

]

cato cx genere fuo mortali.

museft ; Sipetaturin phrenefi , ebrie-

Ratio:Quia cft obligatio juflitie com-

tate ; amentia , &c. quia tunc petitut

mutativz,utpote ex contra&u, & per fe

beftia, non ut homo,

Exceptioeft, fi

in re gravi : cujus juflitiz violatio ex

in petente effec periculum pollutionis,

genere fuo mortalisef. De quo vide

Quia valde egenti reddendum eft debi-

tum, -

fuprà in hoc Tradt, Exam, 1, Q. $.n.7,

quód ufus Matrimonii per fe fit a&tus

" Secuudus ca[us efl : Si 'co;xjunx red-

licitus:, honcftus & meritorius. Dixi,

dendo exponetur

periculo contagionis,

Hhhhhhhh s

quia

*5

1350

TRAÁACTATUS XVL, Examen 7.

quia nimirufà petens laborat . morbo

pam originalem , quám quód omnino

contagiofo , v, g. pefte, l?prä, cum quo

non cxiftat; ut colligitur ex $. Auguft,

periculo non tenetut vitare peccatum

lib, $. cozzra ?4lian, c..8.

alterius (f&i quod forté. timeatur ) cüm

. Ef ne licitum negare. debitum ex me-

mon fit in neceffitate fimpliciter, eó gu*öd)

tu nimiz multiplicationis prolium? &

ob difficultatem fuftentationis ?

per aliamedia fpiritu

afiia e jüv:'tr,ejpäf-.-

fit.

. Dico;: Ordinarié non eft licitum fe-

Jirtüu: : Si Ícemina fittam debilis

clufo mutuo conjugum juri fuo utrin-

complexionis, ut ex copula fibi timeat

qae cedenuum confenfu,

periculum. mortis , 'vel aliud. grave in-

Ratío: Tum quia multiplicatio pro-

c«ommodum.

lis eft prímarius finis Matrimonii. um

MAYIMS : Slex redditione debiti ti-

quia proli melius eft ut vivat inops,

meatur futura mnors proli in utero jam

quàm ut omnino non habeateffe, Tum

concepte.

tandem, quia non oportct effe cam mo-

Quintia

: Si abíque juftá cauía pctd-

dice fidei, íed confidere in eum , qui

turtempore menítrui, Imó tunc petere

etiam volaiilia coeli paícit.

DiXi) Or-

per fe non caret culpá : docet enimSS,

dinaries Si enim effet cafus in quo. ob

Bonaventura , ex coita cali proles conci-

novz prolis generationem exttema pau-

pi miferrimas. Dixi, J6 ab(qme jufla

pertas immineret parentibus , aut aliis

can[as5 utifiex negatione non timeatur

flüs, liceret ; fed hic cafusinter Chri-

majus malum , v, g. odium Uxoris,

flianos eft rariffimus & inaaditus,

oliutio,&c.-

. QUZERO IV. . Quz peccata in ufu

Sextus: Si petatur ex merá lafcivia,

conjugii

bus?

-

poflunc .cqmmi-tti à conjugi-

i

—

& hoc nimis frequenter, utpote diu no-

étuqQue, [temfi pctens in ipfo a&u ni-

CIII, R. Potiffima colli

gungur ex his

miam petulantiam faciat; $i afferat oris

duobus Verfibus :

faetorem cx pridiana vel feré quotidiana

crapulaortüm , &c, in quibus circum-

Szt modþ, Qfinis, fine damno,

flantiis Uxor non peccat mortaliter,

fotve, cob&re,

imó interdum nec venialiter ; feclufo

$i locus, Cb tempus , tallus , nec

femper periculo majo:is mali,

fperm'to 7777

CIL Qvzidf; Uxer fciat , quódfoleat

edere proles imortuas, teneturne ob hoc

E.xïplicaktur fuo/ ordine. . $z madm:-

t

abítinere ab ufu conjugii? ,

Per hanc particülam infinuatur, fervans

Dico,quódnom. Ratie; Lum quia

dum in conjugii ufu effe dcbitum fitum,

conjugcsurunrur jure fuo , & defectus

Íeu naturalem congtedieadi modum;.

fequitur per accidens : Tum etiam quia

nimirum ut vir in-& mwlier fuccum-

bat.

melius videtureffe paero , quód habeat

Qui fitus , fi non fervetur , eft

peccatum,

Congrxflus. ille indebito

elle , etiam pr.ivat"us V,iiï()nf: Du ob cul-

Á

X

»

E

m odo

De annexis Matrimonie.

13f5

i

modo fit. 1. Si ma(culus füccumbat fe-.— peccat ; q*uia reddit , ad quod tenetur-

minz, 2,. Si maículus accedat prepo-

Quomodo Conjuges fub a&tu fibi ima-

fteré fcu retió. , in vafetamen naturali.

ginantes aliam perfonam , five folutam

Inor-

3. Si fiat fedendo,

4.Si ftando.

five'ligatam, confanguineam , facram

dinatus ergo congreffus femper eft pec-

eu monialem, &c. peccent peccato ejus

catum mortale , quotiesinordinatio eft

fpeeiei, cujus eft qualitasperfonz , aut

tanta,ut fequi nequeacgeneratio, Qux

fi fe dele&ent erga fe abíentes , patet

etfi fequi poffit , attamen fine jufla fiat

cx dictis fupra Tract, 4. Exam, 2, Q.19,

caufa , graviter reprehendendi [unt

n.60,

ll

conjuges, committunt enim faltem gra-

Sine damno : Si enimex c'olpuila Care

viffimum veniale, - Imo ratione pravz

nali,vel inordinato ejus modo, timeatur.

5

intentionis vel cujufdam gravis circum-

damnum mulieri vcl proli jam conce-

Neceffitas

"

ftantiz poteft effe mortale,

ptz , eft peccatum ut paterex dictisad

vel jufta caufa excufans eft, fi vir propter

Qg- RO 3« ad 2.&

l

;3;& 4. & f. cafum

pinguedinem non poffit aliter cum fe-

propofitum n, 101.

mina congredi in vafe naturali quàm à

. Solve, pata, debitum, de cujus red-

retró. | Vel fifcemina fit gravida , & eb

dendi obligatione jam ante dictum eft,

id non poflit aliter; guäm eo modo pra-

Qujbus adde , Quàd faltem ad melius

poftere, -

efle debeant conjuges corari , utfimul

Finis $ Circa hunc fciendum , quód

feminent. Quam ob caufam Uxor ad.

inter Propofitioncs ab Innocentio XI,

feminandum tardior poteflfe tactibus

adcopulam preparare , ut fimul cum

le

damnatasfit hzcn, 9. — Opss conjug p ob

folam wlupmtem exercitum , ommui petni-

viro poffit feminare : velpoft viri retra-

?A5 caretculpa, ac defetin veniali. De-

&ionem íÍe tactibus excitare ufque

bent ergo Conjuges fe cognoícere ex

dum feminet : quia hi tadus ordinan-

motivo Juftitiz & Rcligionis, utdidtum

tur ad complendum actum conjugalem,

eft füprà Exam, 1. Q. f. n. 7. , intenden-

Hoctamen non licet viro , poft retra-

:do hoc faltem virtualiter : quz intentio,

&ionem fominz fe polluenti ; & hoc

meritó Ízpius renoyanda , debet. ferri

ob rationem oppofitam. lImó hzc &

I

in prolem proecreandam & honefté edu-

quzcunque inter conjuges pollutio ex-

candam ad Dei gloriam , qui eft finis

tra vas debitum habet fpeciem & mali-

primaríus : vel faltem debet intendi re-

tiam adulterii,

lh

medíum: concupifcentiz , qui eft finis

Ratio : Qaia cenjunx non fervat fi-

ld

fecundarius,

Si proinde finis fit fola

dem alteri datam de ejus corpore cafté

cuftodiendo,

24

!

delectatio fenfualis , licét fiftat intra li-

J

"mites Matrimon , feu non feratur ad

CIV, Cebére, intelligitur de cohz-

aliam foeminam , etfi non fit peccatum

rentia quoad copulam carnalem perfe-

j

mortale, efttamenveniale. Conjunx

&am , fcu ufque ad feminationem in-

U

akteti fe folüm dele&antü reddens , non

dufivé , &fic ejusfenfus patet ex mox

(

diäüs

N

r2$X

TRAÁACIÁTUS XVL.— Examen 7.

di&is. Intelligi etiam poteft de cohz- -

antecedente fe catnaliter cognoverunt

rentia quoad cohabitationem & tho-

die fequenti fit abftinendum ab Eucha-

rum , &in hoc feníu aliqua de hoc di-

riftia fumenda ; faltem ex confilio , de-

&a funt in hoc Exam, ad.Q. 1, de di-

votione, ac reverentid ; praíerim f

imiffione . Uxotis.

His adde r. quàd

relictus fit aliquis affe&us ad res vene-

Vic non teneatur ubique cohzrere U-

reas,& aliqua mentis divagatio.

Limi-

xori, hinc fi alió proficifcatur flatim

tandumtamen hoc eft , nifi jufta caufa

£editurus , vel nullibi notabilem mo-

fuadeat eo die Communionem fumere,

zam faéturus, fed variorum negotiorum

ut f firfeftum valde folemne , dies Jubi-

1z1, &c. aut fi Communio commodé

caulàad divería pergatloca, nontene-

tur feceum ducere Uxorem $ effet enim

differrinequeat, |De hec plura vide fu-

hzc magna meleftia & impedimentum

rà Tract, f 2. Exam. 4. Q.7.n.40, In

jn itinere,

Votum tamen longz pere-

die feflo , vcl in Quadragefima actum

grinationis in prejudicium Uxoris fa-

conjugii exercere, nullo jure prohibitm

.

«ere non poteft. Excipitur votum iti-

nerandi in fubfidium Terrz Sanctz , qui

CV, Tathu, Hac vox infimuat, quód

cafus defacto ceffat.

Adde 2, quod

tactus inter cenjuges fint. mortales, fi

conjuges teneantur fibi invieem alimen-

fiant cum periculo pollutionisextra vas:

ta przftare, idefl, Vir tenetur alere

feclufo autem hoc periculo ta&us. &

Uxorem , ideo enim dotem accipit, ut

ofcula à mortaliexcufantur, non tamen

onera Matrimonii fuftineat : tenetur,

àveniali , fifolàm fiant ob dele&tatio-

inquam , fi Uxor Vire cohabitet.

$i

nem, &fineintentione copule. . Idcm

enim difcedat ex propriá temeritate, feu

eft de verbisobíceenis & afípectibus. |. Si

abíque culpá viri , vir non tenetur eam

fiant ad przparandum íe ad copulam,

alere ; tenetur tamen fi difcedat ob ex-

vel ad fovendum amorem conjugalem,

ceffivam cafüigationem 5 fecus, fifit

nec venialiafant ; quia tunc adeft debi-

moderata.

tus finis,

'Sit Locs , nimirum huic a&ui pro-

Nec [pernito votum , intelligitur de

portionatus ; ut nimirum inprimis nOn

cafu quo unus conjugum eft obftri&us

fit publicus, vel talis in quo hoc opus

voto fimplici caftitatis, qui propter hoc

ab aliis videri poffit, & hoc ad caven-

non poteft adzquaté uti. Matrimonio:

dum ícandalum.:

Item non fit. locus

quia poteft quidem reddere, non tamen

facer , nifi forté conjuges ex neceflitate

petere, Jure enim petendi fe privavit

fimul habitent feu fe detineant in Ec-

per votum , quod quia alteri non debet

xlefia;

De quo plura vide (uprà de Sa-

nocere , necjusab eotollere , reddere

crilegio Tract, 10. Exam, 4. Q. 16, R. 5.

tenetur.

n.64.

CVI,

tozaodo fe habere debet Con-

Circa hoc eft communis

Tempus.

feffarius erga puellamin omni pudiciriä

educatam , & noviter nuptam,; quz. (ne

fententia , quód conjugibus, c?ui noce

contra

ts

-

CO Wiibexi DMasbrmo d

j

135j

contra caffitatem conjugalem. peecer)

que extra

legitimum Matrimo

:

i.

U.

nium pro-

l.

confulit Coafeffarium ,^ quomodo fe

creatur.

JndeS$, D. híc-q.68. a, 1. in

debeat haberein actu conjugii ?

r

€,ait ; Quadruplx flatuseft fifiorum;

I

* Dico cum Gobat preclaré hocespli-

Quidam enim fübt naturalég & legiti-

cante : Sipuellahabeac matrem fuper-

il

mi, ficucilli, qui hafcthiturex vero &

ftitem , bonis verbis jubeatur potidsin-

legititio Matrimonio, Qüidám natu-

(i

terrogare illam , quàm Confeffarium,

$

rales & non legitimi ; ut filii qui nafcun-

hoc enim decentius efl, Si matre c areaty

tüt ex fimplici forticatione. Quidam

ls

dicatur'ei, uc mariro obediat, etianin:

legitiimi & non natürales; ficut filiiado-

iftis. Quififorté petataliquid, dequo-

püvi. Quidaninec legitimi, nec natu-

ipíadubitat, anfitlicitum, verecundà:

1

rales, ficat fpurii nati de adulterio , vel

deprecetur : fi deprecando nihil effíciat,

deTlupro : tales ériim nafcuntur & con-

idcirco , quód matitus afferat , (ejam.

tra Legern pofitivam , & contra Legen

offe quid permittantleges connubiales,

naturz expreffé, Hacibi, Etad 2.ait:

tünc obediat , certa fe nonoffenfüram

llli, qui conveniunt boná fide in facie

Deun, dum in dubio. paret rarito, tan-

Ecclefie , quamvis fit impedimentum,

quam Superiori 7 proxirná deinde occa-

dum tamen ignorent

:

fione quzrat ipfa ex Confeffario , uttum

» Doh peccant , nec

filii (ahtillegitimi,

illud, in quo obedivit 'onjugi , licitum

Nota, citca hzc , quód Jute Canoni«

fit necne ? Adparticularia Confeffarius

co filii natutales vocentur omnes illi

non deícendat , nifi fingulariter inter-

qui nati funt ex talibus parentibus ; qui

fogetur de illisz incerrogatus prudenter

tempore conceptionis vel nativitatis eo«

[

réípondeat. Poterit.pro re natà ( ait

tum; nullum hab-ebantixnpcdixnentum,

idem Auctor) (üggeri tali , ut fequatur

qued inter eos irritum potuiffet reddere

exemplum nonnullarum, qua , przfer-

Matrimonium , feuqui (unt nati ex fo-

*im quando nubunt viduis, his primá

luto & folutá, ab omni impedimento

: vice debitum petentibus dicüntfic : Me-

Matrimonium dirimente, flli verà ui

um corpuseft in tua poteflate , quisufus

funt nati ex viro conjupato & foemina

fi: licitus vel illicitus , plane ignofo, ro-

foluta dicuntur »oz4; , à nota, fcilicet ab

£ote,fic utaris, ut

poffis in die Judicii

infamia , quia effe natum ex adulterio,-

reddere Deorationem,

hominem valdeinfamat, Quifünt nata

Titulus hujus Examinis cbmpiehcn-

€x coitu aliqua lege fpecialiter damna

'

dit Quzftionem de Z

L

Ed

g4"4iA y dequaS.

to, v.g.ex ftupro, raptu, facrilegio,

Thom, hic Q. 66. agit,^ . Sed de ea fuffi-

inceftu, velfoeminaconjugata, vocan-

clenter a&um eft fu

Prä Tfæ&. 14.' Exam.

tur/psr , quafifpurci , áfpurcitie in-

3,Q:12.0,29.

tontinentis,

Qui funt nati ex virofo..

— QUAERO V. & ulnipo

*

*

Qid tee

luto & fcorto feu meretrice aliave fce-

Tolvis de filiis illegitimé natis-?

mina fornicaria, "voeantür mancteres,

| FVIL X I» lllegitimus effj Quicurr

Quód omnés hi fint

"

LiiiWnii

ir'r;gulares & ar-

$can-

—

1354

TRACTMIUS XFT, !:'xam ?.

ceantur À fuícipiendis Ordinibus , di-

Obfärvanda híc bene eftilla chtxï?'

! juris : J» generali conceffione non vens-

&um eft fuprà Tra&t, 14, Exam, 1. Q

i

12.n,40,

WHl ea y quaquismon effet verifimiliter i

CVIII &,2. Deablatione illegiti-

fpecie conceffurus, — Unde legitimatusad

mitatis S.'Thom, a, 3. in c, fic ait; Filius

przdida civilia , non eo ipfo cenfetur

illegitimus potcft legitimari, non ut fiat

etiam legitimatus in patcrna nobilitate,

de legitimo coitu natus, quia coitus ille

feudo, primogeniturá, &c. nifi id fpe-

tranfivit , & nunquam poteít fieri legi-

ciatim expreffum fuerit. . Hinc& Papa,

timus , ex quo femel fuit illegitimus;

dum quem legitimat ad facros Ordines

fed diciturlegitimari, inquantum dam-.

& Beneficia , etiam jurata , noncoipfo

na,quz illegitimus filiusincurrit , fub-

legitimatad Epiícopatum. .Eft ergoac-.

trahuntur per Legis authoritatem, — 1ta

curaté infpiciendus tenor. diplomaüs,

S. Thom., qui poftea afbgnatfex modos

an privilegium legitimandi , fit datum

lcgitimandi, quatuoer fccundüm jus ci-

non folàm ad legitimandos alienos, fed

vile , qui videantur in fonte ; duos ex

etiam propriosfilios, non folüm ad na-

ure Canonice. — Prizmwseff , cüm quis

turales, (cd etiam ad progenitos ex.con-

in Uxorem ducit illam , ex qua filium

cubitu damnato ,. & ad que Jura ? Ha-

illegitimum generavit, fi non fuit adul-

bent R.eligiofi privilcgium, quód, fi qui

terium , &c, quia fubfequens Matrimo-

Keligionem profiteantur , ipfo Jure fint

nium purgat omnes deícétus przceden-

difpenfati ad facros Ordines, non tamen

tes , omnem irregularitatem , hzredi-

ad dignitates vel Przlaturas, Quid Juris

tatis íncapacitatem, &c. Secundus eff per.

ficin noflro Ordine Przdicatorio,videre

Ípecialemindulgentiam, & dilpeníatio-

eft in.noflris Conflit

qtionibus Di&. I«

nem DominiPapz , hicenim folus po-

Cap. 13. Textu 4,

d'are. ali--

teft legitimare ad jura Ecclefiaflica , Or-

CIX. Zénenturne Varentes

menta fuis prolibus illegitimis ?

dines, & Bencficia, ad qua proinde il-

li , quidicuntur Comites Palatini, legi-

Dico : Tenentur ea dare faltem mo-

timare non. poffünt , faltem ordinarié,

derata & congrua ad honefítam vit& íu-

fed folüm legitimantad quadam civilia

flentationem, quibuícunque fuis illegi-

jura;. officia, dignitates, velharedita-

timé natis , etiam fpuriis 5 3ta vult Jus

tum fucceffiones , &c,ad qux Papa non

Canonicum, c. csim baberet , deeo, qui

foletlegitiimarc eos qui fübfunt tempo-

duxit in matrim. quam pollnit per adult,

rali jurifdiétioni altezius Principis , fed

Unde füb hociatelliguntur, yl&us, ve-

1

folüm eos qui fubfunt fno temporali

ftitus,habitatio.&c.

ámperio. Poteft ergo ad ea legitimare

Ratio : Quia. Jus natur

z di&at ; ut

ro fuo arbitrio quivis Princeps aut Res-

qui dedit vitam, dctctiam vita neceffa-

publica libera fuos fubdites , etiam in

tia. Idem docet $, D. a.3, in c.

erdine ad. fucceffionem lizreditariam

Succeduntne. eiam illegitimi inha-

Parentum ac Confanguincorum , a« fi

zeditate 2

Dice $

effent lcgitimé nati, Veim ii

De annexis Matrimonie.

1555

ex $. Auguftino lib, r. de adulc, conjug.

Dico 1. Ángelicus Do&or hic a. 2, in

c. àic: Filius illegitimus damnum in-

dicente : Queflionem de conjupits ob[Cm-.

currit duplex. - Unum ,.quia non ad-

rüfinam && inplicatiffimam effe ,. wom

mittitur.ad a&us legitimos, . ficut ad of-

ntéfcio : .nec Andea profiteri , onenes fsnus

[

ejus vel i» boc

ere , velinaliomeadhnuc

ficia vel dignitates, qua requirunt ali-

]

quam heneftatem in illis ; qui hzc exer-

explicafe , wel jam poffe fe urgear , expls-

1;

cent.

Aliud, quianen fucceditin h-

care, Ab(t ergo gloriari , me in hoc

reditate paterna , fed tamen naturales

Confeffariorum ac Ordinandoram Tri-

filii fuccedere poffunt. in féxta -patte

bunali-omnes Theologiz moralis finus

penetráffe vel explicáffe ; velid poffe, fi

tantüm ,' fpurii autem in nulla parte:

quamvis ex jure naturali parentes cis in

urgear.,

Nihilominus ,* quidquid pre

Unde

modulo meo dixi, ad majorem Dei glo-

neceffariis providere teneantur.

pertínec ad follicitudinem Epifcopi , 'ut

riam ditum fit;.—. Si forían quid prater

Ecclefie Sandz & Angelici Do&oris

utrumque Parentum cegat ad hoc,quód

eisprovideant, Hxc ibi.

Pluta pro

genuinum fenfum irrepfit , uti illud re-

horum intelligentia: colligi 'poffünt ex

vocavi in Prologo,ita revoco in Epilogo.

di&is fuprà in propriis locis: de dona-

Faxit Deus, ut; quando manifeftari nos

tionibus, de haredibus , ac fucceffioni-

oportuerit ante Tribunal fefu Chrifti,

bus,&c.

finalis Sententia Judicis nos inter &

Coronidem u

itimd huwic Tra&atui,

ipfum feciat fpirituale Matrimo- ,

to

:

"

[R

asium Rj.uc 51?-'- :

a lieGpeci Tibl i

*

F

MY

Zev N

U E

Es

»

[C

R

Y

ERN

»2

wv

w

-:

DGR

"i

;Q

N

EEE

M

A

W

I

À

D

nc

j

/(F

n.

li

e

d

xl

3

'/'

a

r4

z

j

J2

LITI

z

€

waä

12-—-

" -

u a

N

N

w

(

,

f

I

IN

i

:

:

:

:

:

d

w ( 1556

)

xokoAeok

D

5

&A

d d d ää r

d

*ox*

* A Xo0K X« oX

f

*

* k o* x*

X*X X 6

EO

********

*

T*

ixii

ïä*

TEY

i

INIEX II

Alphabcucc mon&ra;ns res & v::rba. hu;us, Tnbuna.hs,. Nu-

inerus mdlcat fol.um.

Lu;cræ C. Columnam.æ

A.

Acolythatus T 58 c.

Bbas, V:dc* Prælatusa

lshumammcp.c àad R

Abatiffa unde di&a,. .

G r4fsC.2s

. A&uisindiffcrens, 91.c.2; &(eqq.

À

An.pofft: ferre Legesa 39,7 & 2«

Ad]urauomex 735.c.1 Dæmoms.xb;d*

&feqq..

€ 2 &feq

. Án Ccnfuras*xos 9«f ls

"

Adoptio; q;nd,&:mitwmplc:ä x1.33,;. nE

Anordtinari, 1044. c. 2, & feq,

Adoratie, quid, quoteplex, quibus dcu

Abbreviatio vitz. V. Suicidium,

Icátur,.727.6.2. & feqq,

Abortus.652. c, 2 & feqq.

Adventus. V, Jejunium,

Abíolutio füb conditione, 1025 €, 2

Moribundi..

Advertentia, V, Dzliberatio,,

& feqq V, Kecidivi..

Adulrer quoad debitum, 1248. c, s.

1O2I, C. 1. & $; Y Rc&:rvmm V Cz-—

Re&xtuuoucm».ïg 3«€:2. & feqq,.

fusà Cenfunsg V. C.enfura

-

?

Adult;num :quid.. 202. &i. 2..

Dirimit:

Abflemius.1083.6.1;-

Acceptio Perfonatum, 626.. €. 1w & æ.

Matnmomum 1234. c. . & 2, Pae--

.. Dà ejus, 203 C. 1.

acfeqq. 641. c, 1. & feqq:

Advocan Scientia,, obhgano Officium..

Acceffio. $59, €.1, & 2,.

a

681 X & z.dcfeqq, Stipendium..

Accufario quid, 672.6. 1

bmplex.

8& .62. UfusProbabthmx.i 6, €.

6638.C. 2.

"

Mu

as ïä!'* d Ejüs peccata, 2 92, €. 1 (lmd

Acrufator,ibid.. Ejus peccata,

293;(-'0 A.

ficbrius, 240.c.1. & 2..

Accüfatus, €74.c. 2, &fcqq. Ejus pec-.

Acremantia, 202, c. 1,.

Cata. 293, C. E..

JEgyptios confulere. 803. c. z.

Atcedia. 259, c, 2..

Ejus. gravuas ibid, 4Equivocatio 767. c. 2, — V.. Reftri-

. Ejus ähæ,zäo. €

2,& fcqq.

* 4* "-9

^

a liillil

P

AEtag&:

cott

Index Rerum Notabiliun,

1357

JEtas ad Beneficia.6 39. c. 2.

jejunium.

Apoftafiía qmd & quotuplex. 405* ex

& fe

244.c.2. & feqq. — Qrdines.1146, c.

2, & feqq. Matrimonium, 1262; c.

Abfolutio ab illa, 408. c; z, & fcqq.

- C-——"— a

1.& 2.1338.c. 1, & 2.. Sponíalia,

Sià Clcrzcatu.4o9 c, 2. & feqq.

X261. c.2. &.feqq. : Votum. 7456 .

Apoftatarum receptio, 408, c. r,

& feqq.

Approbatio Confeffarii quid & quoti-

AEtatis defectus quoad irre gulam:. 1 084.

plex. 1003.c. z. & feqq.

€. I.

Aquartorumettor. 909. C, 2«

Affinitas.1328. c. 2. & feqq.

Archiepifcopatus. 1238. c. 2«

Alearum lufus. 452. €, r. 587. c, v V.

Ar&tatus ad Beneficium, 1153. €, 2

Lufus.*

Arreptitius. -

93f- €. Be Irregulans,.

Alleluja. 120t. c. 1.

I083. 0. 1.

Altare & c]us appatatuï. 1189. c I

Ariftoeratia. 1 10. C, T. 337, €. z.

*

Ars notoria, 805, c. 2,. -

Al!uvxo, gs 9. €, I.& 2,

Articulus mortis, 942.C. 2.

Ambitio, 188.c.2.^.. «

Aruficum peccata. 299. c,. T.

Amens refpectu.Legum. 340.0 I. Or—

Artotyritx, 909. c, 1. & 2,

dinum, 1146, c, 2. I*regulams 1048

Aflafinus Affifinium. £4 . c. T.

C. 2

Aípec&us obíceeni 196, c, 1, & 2. Inter

Aniór at paffio-107,c, r«

Conjuges, 13.52 C. Z«

Amicitiz. & Concuprccntzæ 429. C. 2,

Aftrologia feu A&romanm, 802 c. I

eV. Chaxitas;

Ec, Dile&io. Intenfi-

& z. acfíe

vé' vel appretiativé: major.431. c. 2.

Afylum, V. Jus A(yh. 5

Amph1b;ologxa 767.c 2, V Keftri-

étio..

Atheifmus. 393.c. 2.

Attentio. quid. & quotuplex, 784-. €, 2

Amplexüs. 21 6..c. z, &z.

« '&feqq.

Anathema..1063.c. T.

-Attritio, V, Contrmo.

t

Angeh Sacmmentarnm mmxüm 860*

Avaritia, 196;c. 2

€:0$21

Audacia ut Paffio. 107. e

A* nus gratiz in, Canamcxs. 780 €i 1«

Aucupium. $52.c, 1, & z.acfeqq.

l.

Aünus^Sanctas;

X

«.& fe qe

Augunum 803.€.,2. & eqtl.

AnniPubetratis.: 12.69 C25

Ant: chixit

t

-Auípicium. ibid..

Íveh us 393« C2«

Aürutm edehymrcum* 689.c. 2«

ii

Ancropoph

a

217. €7 X«

Auxxha fuf!icæcnna. 379.€ 1* 384,4:.

dppürito:

c03tà./294;€; T,.

*

AOhL

Qs

'£eatal 2 9 3, GT.^

'Gþ Gæ

Avpdks l4

ad tribunal D.l. 680. c z.

E

ü fL(rq

A?äu tHs rg.homks& fenfit. 106 e- 25

huun g

B; Bal-

155*

INDEZX

B

Digamis quid, quotupl.e, t080.c. 2. &

€

Albus, 1082.c. r.

Baptifmus quid , quando inftitutus,

Bla(phemxa quid, quotuplex, 413. c, I-

877. c- 1, & 2. ac Íeqq. Quoruplcx.

& 2.acíeqq..

892.c. r. & 2.acfeqq. Ejus materia,

Bona caflienfia & familia. f27. 0. 2, &

forma, minifler, 880.c. 2. & feqq.

feqq.

Neceffitas. 882, c. 2. & feqq.. Sub-

Eiffe&us.

Bona Clerxcorum quotuplicia, ibid,-

je&um. 886. c. 1. & feqq.

Bona inventa cui danda, ;yf.c 2 5;'7.

88$.c. 1

Locus, tempus, 8$?, c. 1.

€.2, &'.fc

& 2, Patrínus, 889. c. 1.&2

Bona dotaha. Y. Parapherna

Banniti,644. c. 1.

Bona neceffaria. V.Superfluum.

Barbitoníor in fefto, 798. c. 1.

Breviarium. 789. c. 2.

Excufatio ab ee.

Beau Sacramentmum miniflri. 860. c,

292.€.2. V, Horz Canonicz,

. Earecipientes, 86 1. c, I.

Bullarum Poatif, obhgauo. ;og. c, 2,

Beatu:udo quid, quz, quotuplex, $9. &

& feq.

60.ac fcqq

: Inamiffibilis. 180, c. 2.

Bulla Ccenæ. 1099 C .

& feq.

2

Bulla Cruciata, 1121r.c. x. &z

C.

Bellum quld quotuplex ; c;us]ufhtxa.

468. c. 2, & feqq.

Alix, 1189.c. 1. &fcq

Belli Ducispeecata. 295 c, 1. 2.

C

Czlibatus Clenc 1239. €, T. &z.

Benedictio S; Joannis inter epulas, 237

ac feqq.

€. I,

Calumnia. 474 c. I

Vide etrata pro

Beneficiatorum obligatio ad horas. 778

folio eodem.

Eorum Simonia.

Calliditas. 62f. c. r.

c. I. & 2, ac feqq,

816.c, i. & z. acíeqq. Ália eorum

Cambium.713. c. 1. & z..

peccata, 302. c. 2. & feq.

V. Cano-

Canon Miffz. 1 404. 62

nicus, Parochus., prfcopus. Ob Bé-

Canones antiqui circa Pæmt. IIIÍ.C. z.

neficium ar&atus. 1153. €. E.

Canonia íxcularis, 784. c. 2.

Benacficium quid, t 1 ; 2. c. 2. Manuale.

Canoniffa. ibid, Obligatio ad horas.

$3j.C€ E..

Curatum. 638.c,2.. V.

783. 6 s

Cura,

Ejus permutatio, refignatio.

Canonicorum bona & dommwm. 737.

817. c. 1. & z. ac feq

Eorum plu-

c. 2, & Íeqq. .Obligatio ad eleemofy-

ralitas; $44./C. 14 &

&l

qq. 781. C z.

nam. 4j0, c: a. & feq.

Ad horas,

Incompatibilitas. 546 e n

778. c. 1, & . ac feq. AdChorum.

Beneficium competentiz, 63 i. c. T.

788. c, 1.& 2, acfíeq, Si omittant

Berruca feu Capitegium in cefebrante,

ex ebrictate, 241, €v 1. & z. ac feqq.

1174.C, I. & 2, V. Capillifi&i.

Bellantes. 474. c. 1. & 2.

Eorum

Beftialitas, quid, qua ejus peena. 209.

peccata. 302. c. 2. & fcq. V. Benefi-

e :.. Deccoiju ci dæmcn:. ibid.

c:.atus. EnClericus,

Ca-

Berum Notabilium,

1559

Capïfli fi&i; 194. c. 2, V, Berruca,

Ceffatio à divints, 1078.

,C' t, V, Inter-

Capitalia vitia, 18 f c. 1.

dictum,

Carceris effractio, V, Reus.

Ceílio bonorum. 63 1. c.y,

Cardinalatus, 1227. c. 2 & feq.

Characer quid ,

quomp?ex. 8j1.c. X,.

€arena, 111I, c. 2.

"&z.acíeqq. -

Carnis humanz efus, 227. c. 1. & 2,

Charitas, ejus obje&um , praceptum,

Carthufianus quoad carnes, 3 25. c. 2.

427. & (eqq.Ordo in diligendo. 43 1,

Caíus quid & quotuplex , quid cafuum

€, 2, & fcqq. V. Amor. Dilc&io,

refervatio. 109 1. c.1, & z. ac feqq.

Chirographorum €

mptio. 708, c, 2. &v

Catus Papales, 1099. c, 1, & feqq.. .E-

"feqq.

pifcopales, 1102, c, z. -Regulates.

Chiremantia. $03.c.2.

1098,c, 1, & 2.

Abfolutio ab iis.

Chirnrgorum peccata. 300. €. ,. Obli-

'1103. C. 1. & feqq.

gatic.ibid. Et V. Mediciobligatio.

Ceffatio refervarionis ac poteflatis ab-

Ufus fententiz in praxi, 49. C. 2.

Chocolate, 249. c. 2,

folvendi. 1095.€.2, & feq.

Caftratio ob caflit, vel mu

Qcam. 650.

Chorez. 216. c, 1. & a, acfeqq,

c, 2, & feqq.

Chori obligatio. 787. c. 1. & 2, acfeq,

Ca

ftratus ad Matrim, 13 5 7c

:

Chriftianus quis. 88 f. c. 1.

gularis. 1082 c, z.

c- 2.. À In'c-

Cingaros coníulere, 805. c. 2.

Cataphrygarum error. 909. C, 2.

Circumflantia quid , quotuplex, 75. €;

Caupo detinens meretrices. 210. c, 2.

2. & eqq.

Qaando—conäccnkda. 77»

Jam tum ebriis dans hau£urn. 23 f.

C, 1. & feqq.

£ ls

Clamor. 2 £ 9. c, 1,

Carnes dans in jejunio. 494. c. 1. . Vi»

Clandeftinitas. 1340. €, 1. &

feqq. |

num vel biram five cerevifiam adul-

Claudus, 1081. c. 2.

terans, 690. C, 2

Claves Ecclefiz. 5,«. 2. & feqq,

Cauponum peccata. 299. €, 2»

Claufura Monialium quead egreffum.

Caufa criminalis, civilis, 24,c,.3, . Pia

324.€. 1. & 2. Quoad ingreffum,

2$.C. 1, 681.€, &

325.c. I, & feqq. 1101.c, 1. Ejus yie

Caufa per fe, per accidens : phyficas

fitatio &

moralis, 236.c. , & a.

& feqq.

pronmotio. 3 39. € 2, 33*

Cautio de non offendendo. 71

ericus& C

lerícatusquid. — Ejus vefti-

Celebratio. V, Miffa.

3

n :.,

tus., & privilegia. 1138. «. 1. & 2.

Cenfura quid ; quotuplex,, ejus fp

.ec'ics.

a« feqq. Obhgatio ad tenfuram &

1057.c, 1,& z.acíeqq. Ejus mate-

habitum, 419, c. 2-&feqq,. Ad elec-

rk.1960.c, 1. Abfolutio. 1067. c,

moíynam. 4f0.€. 1, - Domsium &

1. & , ac feqq.

Bona. $37.c. 2. & feqq. — .Feftamen-

lex. 7o,ä. c,1,&

tum. $42.€c.2.& feqq.

Cenfus quid & quotup

1, &

2, Qlinquc procentum, 795.

3

CS*; . öc

Carcns ggimo clericandi, 640. «,

- a. a& leqq,

,AJeqqe

1360

INDEX

feqq. Apoftata, V. Apoftata.

Confeffarius quis, s. c. ; Ejus pote&as.

Clericus in cauía fangaams «647. € 2

ibid. Et 1002. c, 1, & 2,. Virtutes

&Ííé

ejus. 7, c, 2,

Scientia. 9. C ag

Clericie quæ prohibita. .£138, c. 2. r

C€.2.

— Íceqq. 10. €..2. .Munus mplex 12.

quqo

Eorumpeccata..302. c. 2, &

- feqq. V. Bcneäcza:us. c anomcus.Pz-

Confeffarius ftupidus. 12. c.I. Dorrm-

. 'fochus.

tans, 13, c, 1. Obligatio ad fe qua-

Codicillus, $74. c. T.

hfi..andum, DI

I

Ad examen

Caemxiterii violatio; t 18 6. c, £,

c. t'

1446 1. Quidfi litZelotypus. 15

Cona Dom1n1 quoad Miffam..1179.

€,2.

Confefï'anus Probablhom&a. 5'9 s' ijac

Cogaátiotriplex. T3 31.c, 2. & fcqq,

ie

Collatiuncula, V. Jejunium.

Confe(faru Regulares. 1004. ci

Colleé&a in Miffa, 1200, c, £.

feqq. 1016, c. 1, & 2, Regularmm.

Columbaria. $53.c, 1.

1013.c. I, & 2, acfeqq. :

Commodatum, z i7. c. 2. & feqq,

Confeffarii Monialium. virtutes & ap-

Communio Pafchalis, 940. c. 2. &

probatic: 1007, 6 I. & 2. ac feqq.

feqq. Quotidiana, 943. c. 1; & 2, ac

Iol6.C. I,'

eqa

Commuütatio votorum.

Coníeflarierum peccata. 302. c. 2.&

feq.

7$0. c.x. Go

Comcediz turpes.V, Afpe&us

Conféflio quid. 994, c. 1. & 2,

E;ux

Compeníatio, 631, c, 2, Occulta, ibid,

" giateria. ibid. c- 2 & feqq. .Prace-

Complicis Confeffarius.i

l fe. 83. €. i.

ptum. 996.c, 1. & 2.acíeqq..: Mi-

Ejusnominatio inconfeffione. 165 t;

j*

nifler.1001.c, r, & z. acfeqq. — Qua-

€.I.& 2. acíeqq.1040.c.1.

litas;1026.c. 1. &2. Integritas. 1028.

Concxixum Ecclcflæ, 369. . 1.-& 2, ac

€. 2,& feqq. - Quoad circumftanias,

' feqq.

V. Circumflantia,

Concmnan folenmniter. 1165.c, 1.

Confemonalc . praferrim refpectu mü-

Concwnatorum pcccata. 302. €,2.X

fíeq.

lierum, 1 5. c. 2.

Cenfirmatio quid, ejus materia , forma,

Concubmatus » cjus gravms & pæna.

neceffitas, 898. & feqq. Et plura.

"212.C

I4 c. r.

ibid.:

Concubmam abíolutio, 21 3. c^r, &

Con)ugxum. V. Matrim. Con;ugcs

* feqq. Qdii f t Sacerdos. 214 C 2

"refuícitati, 8 5 4, c.2.1304. C, 2

'& leq.

Lon;ugum peccata, 302. c. 1. xg 50. 6

Coacuprcenua quxd, quatuPlex 72.

2. & Íeqq.

£.1. & 2,

Confanguinitas. 1523.c.2. &feqq

Conditio. 1282;6, 27-

-Confcienria quid. 18 c. 1. Quotuplex.

H

Condu&&o. Condu&m' 914. Cj z. &

19:6 2, & feqq, .Dubia & ezrónea re-

eq.

foiman-

um

Rerum Notabilium,

'156 1

CultusSan&oran. V, Dulla;

S.

formanda, 22. €. 1. & feqq. 24. c. T.

&feqq. Scrupulofa, 28. & 29. Pro-

Cura animarumquid. 5. c. r,

babilis. 33. & feqq. — Ejus fequela.

Curatot & ejus peccata. V. Tutot.

&:l

Cutiofitas, .195. €,2.

Coníilium ad minus ma

37. 58.59. & feqq.

lum. 498. c, H

Cuftodis vinearum , camporum, &c.

l

& 2, Ad peccatum. 496. c.1.

peccata. 294.c.1,6c2, Onus teftitu-

L

Coníiliatiorum - filentium. 638. €. 2.

tionis, 6I19,c.T,

$

Eotum peccata. 295 . C.2.

Confuetudo Lex, 34 .c. 2. & feqq.

D.

Coníuetudo peccandi, 22

*

z C iz. &

A

feq.

Ámna duplicia. 594. c.t.

Confulum peccata, 29.C.2.

b

Damnificantes vatii. 617.c, 1.& 2;.

Contemptus formalis. 3 19. C.1, & 2. ac

ac feqq.

l

feq.

Damnum emergens. 699, c.1.

Contentio, 467. c. 1, & 2. acfeq.

Damon in vel íuccubus, V. Beftialitas,

'1

Contta&us quid,quotuplex, 685. c. 1.

ejusinvocatio.8oo. c.2, & feqq.

9«

& 2.ac feqq. Societatis. 7 14. C, T

Daimoniacus. V. Energumenus.

Contractus mohatta. 709. c, 2,

Debitum morale, legale. $62. c. z.

Conttitio quid , quotuplex, 986. c, 1.

Debitum conjugale, V. Matrimon,

& 2. Ejus intenfio. 991, c. 1. & .

Debita divería in reflitut. 62 1.c, r.,

ij

Praceptum. 992, c. 2. & feqq.

Decalogi precepta. 28 1, c. r, & feqq.

Contumelia & Convitium. 602. c,2. &

Modicontta eapeccandi. Ibid.

"

fe

Decimz., 732, c. 2. & feqq.

l

Cooperatio ad damnum. 617.c,.1, & »-

Degradatio , ejus

que Fitus. 1074 €. As

h

Ad peccatum. 49 3. c. 1. & 2. acfeqq.

& feq.

h

Corporale in Miffa, r : 99.c.1,

Delectatio ut pa

ffio. 1 67. c. 1. Morofa.

Corre&io fraterna quid , ejus przce-

156.c.1.& 2,acíeqq. Quamedia

l

ptum , & ordo. 456.c. 1. & 2. ac

ejus. 165, c. 2. &leq. Caufz. 166

feaq.

c. 2. &íeq. — Quid in viduis, fpon-

1

Crapula. V. Ebrietas.

fis , conjugatis. 163. c,it.&z. ac

jni

Credere. V. Fides.

eqq.

C

Creditotes, quotuplices " que ordine

Deliberatio ad peccatum. r;8. c. z,

folvendi. 621.c. 1. & 2.

163,€. 1. Ád votum.739. c. z.

p

CrimenLzíz Maj. 646.c,1. & 2.

Deimoctatia, r10. C. T. 337.c.2.

)

Cruces in Miffa. 120$. c.2.

Denunciatio quid , quotuplex, 672.

Cructs formatio, 985. c. 2.

C. 1. & 2. acfeqq.

Crux Chrifi, 728.c. 1. & 2,

Denunciantis peccata. 293.c, 2,

i

Culpa quotuplex.624.c.2, & feq. Quid

Dcppfïtio. v. Degradatio.

l:

"Theologica & civilis. 3 1 $. €- 2,

)

kKkkkkkkk»

Depo-

1363

IN/DEX

Depoíium. 717. €. 1. & 2,

Derifio. 603.c. 1. & feq..

& 2. ac feq. Ejus Subje&um. fz,f,

€.2. & feqq. ije&um, f47. €- T.

Defidetiumut paffio. 107. €. 1,

G feqq.

Defperatio ut paffio. 197.c.1. — Ut pec-

Dominorum peccata. jor. Cr&baà.

:

catum. 419.€, I, & feqq.

Dominus vobiscum. 1199.c. 2,

Detta&io quid. 6o2. c. 2 & feqq.-

Donatio quid, quotuplex. $65. c, r. & 2.

Detra&otr reflituens.. 604

^£ & feqq.

Quis eam poffit facere. ibid. c. z.

€08.c. X, & ».

Revocabilis, $ 72. c. 5, &íeq. Ejus

Deura&torem audiens..607.c,2. & feq.

quantitas. $7 1. C 2. & feg.

Devotio. 726.c. r.

Dos, dotalia. $ &8. c. 1« & 2.

Diabolu: peccaticaufa, 172 c. 2. & feq.

Dubium quid. 20. c. x. $15.c. 3. &

Diaconatus, ! 164. c. 2. & feqq.

feq.

Qotuplex.22.c.2, In melius

interpretandum. $19. c. 1. & 2. ac

Diaconus in mortali. $7 1. 'c.. 2. 1167,

C. T.

feq. Pofitivum, negativum,fpecula-

Dignitas inEcclefia. 1237.c, 2.

tivum, practicum. 22.€,2. Juris &

Dignior ad ofliciaquis. 657. c.t. 639.

facti.

Vincibile, invincibile, ibid,

c. 1. & feq.

Cum dubio operari. 23:c. 1. & feqq..

Diledio, V, Amor. Charitas,

Indubiistutiot

DDile&io.inimicorum. V. Inimicus.

& [p

pats eligenda, 24. c, a.

ADile&tionisfigna. 43 6. c. 2..

Dubius infide, 405,c.1. & x

Dimifforiz fea Reverendz. 1152,c. 2

Duellum quid ,.quotu

& (eq..

plex; ejus pena,

478. c. z. & leqq.

Difcipulotum psccata. 2 97. c. 1.

Dulia, 727:c. 2, 730. C. E.

DDi(cordia. 467.c. 1. 2.

$

Difpenfatioquid. , cuicompetat. 243.

E

€.2;& f&qq. Caufz difpenfandi, 54 6.

€.2. In Voto. V. Votum.

E Bri

etas quid. , q-ua'zlxdb, quantums:

peccatum..228. €. 2. & feqq.

Difgutatio cum heteticis.404.c. z. & 2.

Ebrius. ooribundus refpe&u . Euchari-

:

CumlIofidelibus. 396. c. r..

Riz & fepultuta. 239, c..2.

Diftributiones quotidianz:|Canonico-

rum.. V.. Praefentize;

Ecclefia , quid' , quotuplex , ejus infalli-

bilitas. 365.c. 1.& 2.'ac feqq.

Bivinatio. ,. e

jusque fpecics.. $60. e2.

Eccle(iz violatio. ix84. c. . & 2, a€

&fcqv.

€

[L3

Divortium. ïf34ä 6; I OL 2,àc fäqg?,

Ele&io:dignioris, V.Dignior. -

Do&orum Peccata. 2/:56, c«2.

Eleemofyna ,. quid., quotuplex: , praece-

Dolus..625.c. r..

ptum ejus. 447. c.1.& 2. acíe

Dominica. dies.. 793,c. 1, & 2

Emphyteufis. 5 2:3. c. 2..

gqi

Domicilium-.1r52,c, 1«

mptio, ejusque pretium. 684 c;

Vz". &.

Ennliqiunï quid, q'uqtuglcx.ggr.c,n,

qge

Ener-

]

Rerum. Notabilium.

1363

3

llg

Ehelrga1r1$cnus quis. 935. € 2« Irregu-

€.1.& Íeqq. Minifter, 946. c. 2...5;»

e

laiis. 1083. €: T.

Epikia. 27 $.c.2. 340:

c,2. & feq.

Euchar.xf?ciæ Sacrificium. V, Säcriäcium;!

Evidentia credibilitatis, 360.c.2. Inat-

Epilepticus. 948. c, 1. 89 Ifteguïafis.

teftante, 262. c. 1, &2,

7

1083. C, I«

Eunuchus, V. Caítratus.

Epifcopus. Epi

fcopstüs ;siuid. 1218. wc.

2. & feq,. Officium Epifcopi. 1222.

Eutrapelia. Eutrapelus. 95. c. z.

j

c. 2. & feq. Qualitates & Scientia,

Examen Confeffariorum quos obliget.

I.c, r, & feqq. Ordinandorum. 1 1 344

1217. €. 2. & feq. Ei fervanda ex

"Trident. 1223.c.1, & 2 acfeq. Ejus.

c. , & íeqq.

zefidentia. 1231« c. 2. & (eqq.. Ma-

Examinatoris obligatio. 4.c. T.

lis

teria && forma confecrationis ejus.'

Excommunicatio quid ,

quotuplex.

1oérI.C.r. & feq,. Ejus effe&tus. ibid,

X

1225. C I« & 25 ac fed. Minifter.

1227.€. 1. ZExastequifita, 1226.c.2,

Cauíz.1062. c. 1.&íeq. Subje&um.

«

l:

Abdicatio. 115 1,€.2« 1227.0, 2. &

1064..C.2,

il

(eq. Bona & Dominium. 539.c. 2,

Excommunicatitolerati. 1068. c. 1.

& íeq. 1233: € 2« & feqq. Obliga-

Executotes teftamenti, f 82.c. , & 2

iio ad eleemofynam. 450. c. 2. &

acíeqq. Eorum peccata. 298. c. 1.

fcq. Electio. 125 5.c,2.& feqq. Pecca-

Exhzredatio. £81. c. 2 & feq.

Exercens actus.

Exlex. 336.c.2. & feqq- .

t2.. 290, € I* & 2.

j

in mortali. 123 $. c. 1. Bellans. 474.

Exorcifmus, V. Adjuratio,

€,. I5 &2-

Poteítas fetendi Leges.

Exorciftatus. 1158. c-1.

306. €.2.

Extrema Unctio quid , ejus inftitutio,

Unitas. 1121. c, 1. & 2.acfeqq. Ma-

Epifcopus R eligio

fus. $35* cI.g 234.

c. 1, & 2. Vide Cleticus,

tetia; forma, Effc&tus , necelfitas , &c.

Epiftola in Milfa. 12c0. c.2.

1125. & Ícqq.

5

Ertoneapropofitie, 4^2 c.2.

F.

"

Ettor vincibilis,invincibilis. 2c. C. T-

& feqq. Juris & fa&ti, V. Ignotantia,

Aflacia. 62 f C n

I

Etrot in contra&tibus. 684..c. 1. & z.

F

Famaquidfit. 513.C.2.

InConfeffione 1025.c. 2, In matti-

Famulus egrotus vel fervitium defe-

X

N

[

monio, 1317- C. 1- & feqq.

fens.. 71 $. C..2.

Evangelium in Miffa. 1201. C 2.

Famulotum peccata, V.Servorum.

Euchatiftiz quidditas.. 904. c. 1. Uni-

Faeminz incapacitas ad. Jurisdi&t. fpirit,

j

V, Abbatiila,

Ü

" tas. 907« € E Neceffi-as. ibid. c. 2.

Infütutio. 908. c, 2. Matetia, 909.

Familiaritas cjus. perniciofa. "z 19, &

c, 1, & leqq- Forma. 923.c. 1. & 2,

feqq.

ac feqq.

Feftum quid. 792.c. 2, & feq.. Celebra-

-tio ejus: 793* c. 2, & fe

Kkkkkkkk 2

Wi een

f?.-

tio

Effe&us. 229* € 1& feqg.. Uíus.930.

l

Mi

1364

J G*« XX

tio ab eo, 795« c. 2. & (eqq. 798.

G

i

C.1,

2.

Fideicommiffum. $ 74.c. 1,

Abella, V. —Tributum.

Fidejuffio. 716. c. 1. & z.

. Gaudere

malo, (iliceret. V, De.

Fides quid, quotuplex. 352.c. r, & 2.. &

le&atio. Vel dealtetius malo. 46;;

Ííeg. Obje&um ejus, 3$4.c, 1. & 2.

-

c. I

ac (6. *

Gemmz invente cujus fint.

Fides T'heologica & Catholica quid fint.

Geomantia; 802.c, I.

f

2$6.6,1.-

Gibboíus, 1981,c.2

Fidei neceffitas. 376.& feqq.. Explicité

GradualeinMiffa. rz0r.c.r.

credenda, 58 $. 6; 2. & feqq. Externa

Gratia fa&a vel facienda. 3 47.c,2,

fidei confeffio. 289. c. z. & íeqq.

Fides publica. V.Focdus.,

Gratia divina quid, quotuplex, Quid

Filioram peccata. 201.c.1.

habitualis , a&tualis , gratia data, fa-

cratmentalis. 846. c.1, & 2. acíe3g.

Finis ultimus. $9.6e. & feqq.

Gratia fufficiens. V, Auxilium.-

Fedus publicum etiam ho(fti fervan-

Gubetnatoris peccata. 19 $. c.2.

dum. 476. c. 2. & (eqq.

Fotusanimatio. 6 €3.c,2.

Gulaquid, qualepeccatum, 225. c, i.

&z.

"Feudum. $23. c. 1.

Ejus fpecics & filim. ibid.&c

22,6.c, 2.

LU PEHOR s - ERNA BAPREBR R QUt 1 i

Fornicatio fimplexquid. 200,c.2. Jute

H.

naturz prohibita. 201.c.r. Ejus poe-

»

na, 20C2. C.2.

Ábitus. c-l'eri—ca lis:

Fottitudo quid. 1c8. c. z.

H

portandus. 41 oï*.

C.2,& &ch.

Frigiditas. V. Impotentia.

Harufpicium. 862. c. 2.

Fru&us indufiriales &

Haftiludium. 483.c.2.

c. 2. &feq..

V:;a;tu«ta-feä. €1;,

Hztesquotuplex. $79. €,2. Otdo liz-

Fücus,ejusqueufus. 195, c. r.

c.r I:.'

redum. ibid. Legitima filiorum. $80..

Furtivz tei reflitutio, &1

Fariofi & infani irregulares, 1684. c, 2..

; Ls N d

Hatedis peccata. 298, c. T.

ac feqq.

Hatefis quid , quotuplex. 400. c. 2. &t

Fructaum e'us. 6r5, & a. &(eqq-

feqq.

P

Furtum quid. 657. c. 1. Quantitas ejus:

laretica propofitio. 4042.c:2. Com-

ad mortale. 659.c. 1, & te1q.

municatio cum hzreticis. 295. &&

Fütta minuta. 661. c. t & feaa..

feqq. . Eorum Conciones aut fanera

Furta Uxorum ,filiorum, famulorum »

adire, 404..c.2.

Librorum ledtio..

fattorum. 662. c.2.& feqq.

5398. &&qq V. Difþutaxtio« Eorum-

^

Ew;cum neceffitatis.. 664. c, 3. &t 2.

obligatioad Leges Ecclefiz, 340.€. T,.

Abfolutio ab: herefi; 492. C, 1;- & 2..

edbde

408,c. 2. & feqq. 1103.€. 2..

Herma-.

—

-

Revrum Notabilinm.

156$;

: Vïfe**fhrmþhroditus.' 1082, C.1- £145.C. 1. Ignorantiaquidï, quotuplex. 73.c; I&

Refpe&tu Matrimonii- 1339* €. 1.

2.acfeqq.

lllegitimi qui, quotuplices. 1353« C. 2-

Eieratchia Ecglen I216, c€. P. & 2. ac

feqq.

C

& feq. Eorum itregulatitas. 1085.

^

-

Homicida irregularis. 108 $. €- I. & 2*

Legitimatio. 1354« € 1& 2.

acfeqq. Ejus obligatio ad teítitutio-

Suftentatio. ibid,

Illufio. 404.c. z..

nem, 594.C 1. & 2. acfeqq-

Immunitas Ecclefia. V. Jusafyli. -

Homicidium. 643. c, - & feqq-. Pro-

ditorium, 645.c. 2*

Impedimenta Matrim. V, Matrimo-

Honorquid. $13. €-2-

:

nium. Impetator ut Legislator. 307.

Hotz Canonicz quid , quot. 773. c. T.

c; x. V. Rex. Princeps.

& 2, acíeqq. Earumlocus & otdo;.

Impotentiaad Matrimon; r5 3- c,z,8€

7 .c1.& ;. Omiffio.776.c, 1. & z,

feqq.-

acíeqq, V.Breviarium.-

Imprecatio, 77z.€. 1. & z..

Imptopetiun. 602.€6. 2«

Hofpitalarii peccata. 298. c. 1.

Inzdificatio. 5 $9. c-1. & 2.-

Hydtomantia, 802. C-I.

Hyperdulia. 728:c. E.

Incantatio-8057. C. I«

Hypocti(is. Hypoctita- I9T. c. 1«

Inceftus quid, ejus poena.. 20 g. c.r.-

Inceftuofusquoad debitum. 1248, c. z..

Hypotheca quotuäkex.. 621.c. I,& 2;.

& 2. acfeqq..

A^

R&antia.19 F. c. £, Dealterius inebfia*-

Indifferentia actüs dup

lex: 91.c 2.&

tione: 235-€.2. & feq. V.. Vana

Indignatio. 259-c.1. & z-

(feq--

glotia,

Indulgentia quid. 1168.c. 1,& feqq. -

Qiotuplex rrrr.c. r. & eqq.. Ejus

Idololatria. 800 c. z..

ejunium quid, quotup

lex: 243 CC E

translatio..1 J 20. C 1. & z.

Obtigati ad illud' ,. & excufati, 244.

Indulgentia, 1060, vel 2000, annorum

c. r.& feqq.. Caufz excufantes. 246.-

quid.irr2, c E&

Infamate feipfum ex virtute vel ob tot-

c.2. Quid' de pueris. 244.c. 2.. À-

metita, 686 C I- & 2-

mentibus. 245.C.2. Itinerantibus;

ibid. Et247. c.. 1. Pauperibus. 246..

Infamia. V. Dettaótio.

€; 2. Senibus.ibid. c; r, Kequifita ad

Infamia accufattix, 66 $. c- 2

Infantes. V.Pueti. -

jejunium, 247:c.2.& feqq. — Colla-'

Inferni alleviatio. 1046, €.2.

tio fetotina. 2f0: €, 2, & feqq. Je-

junium feriz 6, Sabbathi, ,Rogatio-

Infidelitas quid & quotuplex. 29 r-c: z-

nüm:,- Quatuor Temp.. Adventüs,.

& íeqq. Ejus fpecies. 393. €. 1« & 2-

Quadragefime, 253« CT. & 2, aC

philofophica. 394 c. F.

f

5

Infidelesrefpe&tu LegumEEccle(iz.- 440.

en

Ignatius: Confeffot- Monialium;. 16.

c.I. Communicatio cum illis.. 395

&« 270'

c. 2. &(eqq. V. Difputatio..

Kkkkkkkk j

fi ng;;-

1366

Ingenuusquis, 1147.€.2«

Judex Probabiliorifta £o. c. , OHïcmm

l

Iogratitudo, 9?4. c, 1,

ejus. 66$.c.1.

jf

Inmucommd lc&tio; 454.€.2. & feqq

Judicis pec-ata. 29 , c.2.

l

Eorum reconciliatio, 458, c, 2. &

]udxc:um.;xz €,1 &2, Ulfurpatunt.

feqq. V, Dile&io.

520,c, a. &feq. Temeratium. $12.

Innocentis zterna damnatio. 180 e, 2.

U.2 &;eqo

& Íeq. Occifio.6 j 2, c. 1, & 2. Pto-

Jüramentum quid. 5$6. c. . & feqq.

[

bati nocentis.66 f . c. 2, & Íeqq

Quo:uplex.7 $g. c.1. & 2, Coa&um.

Inobedientia. 190, c, 2.

7

7f9-6.2,

l

Inlidiz in bello, 475. c, 2.

Juramentum calumniz. 7 18.c. 2. Pa-

Intelle&us fpeculativus & pra& 1of.

gari. 761.c.2.

. 2.106. C. T,

Jurisdi&io Confeffarii, 1002. c. 1, & 2,

Intentio qu:d quotuplcx 784.c,2. &

acíeqq. Ejus delegatio. 1018. c. 1.

feq.

Jusquid , quotuplcx jo1,C. 1. & 2. ac

In.erpretativa, 862.c. c, 2. Commums

eqqe

& privata. 8ó6z. c. 2,.

Jus Gentium ac natutz, $02. c. 2. &

fe

Interditum quid , quotuplex , ejuscf-

fe&tus. 107 f.c.2. & feqq.

Jus altum & baffum, $ C6,c.2.. 5'- 2,& 2,

Interpretatio. 341. c, 1, V. Epiikia.

Jus afyli quid fit; ubi, & quibus com-

Inteiftitia Ordinum, V.Ordo,

petat. 645. C 2. & fcqq Àn apud

Introitus Miffe, 1199. c, .

Euchat ftiam in platea.647. c.1

nvafor, . V. Occifio.

Jus Patronatás. 818,c. 2. & feq.

Invidiaquid;quale peccatutn. 224. c. r.

Juftitia quid,ejus fpecies. f04. c, 1. & z.

& 2.

ac feqq, $c8. c. 2. $10. c.

Invaluerabilitas, 808,€. Y

Juftitia Legalis. e 10,c, 1.8 2. acfeqq,

]ta qmd,quantum pcccatum ,qua ejus

fihz. 257. & íqq. . Quid ut paiïio.

K.

107. €. 2.

Itafcbilis potentia, 196. (

I(ïnc elcyfon. 1 199 eits

Irregularitas quid. 107$.c. T. Quotiu-

plex. 1079, c.1. & feqq, Ejusdifpen-

B

fatio. 1089. 1. & 2.acícqq.

A& czma $1r 6I

Irrifio.

V. Detifio,

Irritatio Voti. V. Votutn.

Lampas ante Venerabile, 9 49. C t

& 2,

Jubilzum,ejusque Ceremonizin Urbe,

Latria & Obje&tum ejus. 727. c. 2. &

1112 C, 2. & eqq.

fe

Judaifmus.5 93. c 1. & 2. Communica-

Lzfio uïtro dlmidzum. 686 c i9Q

tio cum Judais. V. Infideles.

716;€.2.

Judz lícariotis Communio, 94 $. c, 2.

Lectoratus Ordo. z1$7. c 2.

Lega-

p

Rertm Natabä'img,

ke katari'i*peccatax-, 298,c. T.

M.

Legatum quid; 298. c. 1. $74« . 1«

, K Achinatio. 625.c, F--

Legitima filiorum,580. €.1..

kegitimatio. 135 4. C. I.G€2.

N

Magia.. £goR.CSI.QGU 24

Magi. ibid..

Lethargus aliquando. peccatam, 230

C I & 2.

Mahumetifinus, 354: c. , & 2..

Mag ftrorum peccata. 296.C. 2-

Lex quid., quotaplex, 265.c. P. 266,

Maledi&io.. 772, €. 1, & z..

l

C, F.

Lex pecnalis. rf« c-.2, 317« €- 27 &

Malefa&otes.occidete..645. €, . & 2«

:

1

ac leq..

y

eqq:

Kex z:erna, 270, & feqq.

Naturalis.

Malcfi-ium. $08. c.. x & 2« Tllud tol-

lere.. 497. c, z.. & feq.. Makficiuae

Ü

273. C 1-& leqq.

Legisobligatio qzanta. 31

fie:2, & íeqq.

zefpe&u Matrimonii, 1737.C. 2: 86-

319: . 1. & feqq.

feq.

Maletonans propofitio, 403* € t »-

Leois Vet ceffatio, 878. c.2, & feqq..

Libellusfamofus. 609. €. 1.5 2,.

Malitia fupplens ztatem.: 1263, C. T--

Malum minuscligendum. 25. c.1--

Eibertas.quid: 64. c..2.6. €- 2«

Liberias confcientiz. 294. & feqqe. -

Mammonainiquitatis. 4 $ 1. C-2..

kibri prohibiti, 1 191. c. 2

Mancipium.. V- Servus..

Mandatum & Mandatariüs..7 17: C. 3:

Libri Hzretici , & Infidelium.. V.. Infi-

deles, Hzrefis..

»-

Ma'tyrium; ecam infantum, ejus cau--

falitasgratiz; motivum & caufa mar-

Licentiaquotuplex. 5 50: €:r^.

Lignatio. $ $3- « 2^ & Íeqqe-

ï)'ïiï-;393 .C. :O£ 226 f&qq

Matrimonium. quoad effennam. 1243

Pippus. 1082 €.T.

Litterz amatof

lg. 217. C. 2 & feqe

c..2; & feg. Inclinationem & Pizcee-

ptum..1246..c,.2. & feq:

Polyga-

Éocare domos meretticibus. z./llo.. c2z

miam. 1248 c.r. & 2:acfeg. Ufum.

&feqq:

Locato. 714 €2: & feq«

125 1.c.2.Debitum corjagale. 1349*

Eucrumceífans. 699. C t«

€. I. & 2:ac Íeqq.

Ut Sacramen-

Eudus&ejusleges 5984.c:2. & feqq:.

tum. 1243.C.2, & feqq,,, Ejusma-

LEuderepro precibus. $88,c,2« . V. Eu«

tetia & forma r2 1 $. c, 2«. Miniftet:

1256. C.1. & 2. In Locisacatholicis.. ,

trapelia. Alea. Rec£eatio..

Lunaticus quis,.an iti egulzxis,, 1684;

1342.c,2: & feqq. Quoad fponfalia..

1240:c. 1. & feqq,. — JEtas ad illa.

€.2. Anligent eumLkeges. 340,c: 1.

Tiupanatia. V. Metctticium.

1261.c.2; Obligatio eorum, 1264..

qpufcus. 1082.6.. 15

€. 1. & 2.. Solubilitas. 126 $: c, 2. &&

fe

[

2

Luxutia quid, quale peccatum.. 197. €.

2. & feqq... Ejasfpecies. .200. .c. 2i

Matrim. fatum

3.

confümmatam;

1295.C. l. Catholici cum hazretica.

& feqg..

13345

z

N

*

1368

TIONODOEOGX

Coa&um. 1277, C. t-

I175.C. 1.&

1234« C. 2

i('eqq. In die quoties,

& 2.acfeqq. Conditionatum, 1283.

1181.c.1.& 2. Binatio Miffz. 944,

c€.2.& feqq. Obje&um confensüs.

C.1, I18 r.c. r... Quando Milla di-

1289.c1.&íeqq. Mattimonium

cenda. 1178. c: 2, & feqq. . Ubi.

B, V,ibid... Bona Matrimonii. 1249.

1182,c. 1. & feqq. Requifita ad ce-

€,2. 1286. c. 1. & 2. . Ejus indiffo-

lebrationem. 1188.c.1. & 2. Mini-

lubilitas. 1295.c. 1.& 2.acfeq. Im-

ftrans, 1189. c. 2. Qualitas Mitfx.

I190.C.4, Votiva 1191. c; 1. & 2.

pedimenta in genere. 130j. c. 1. &

feqq. In fpecie. 1309. €. 1. & feqq,

ac feqq. Ejus abruptio vel repetitio,

Proclamationes. 1344 C« 1« GC 2.

119;, & feqq. Rituum explicatio,

:

Medici obligatio. 681.c. 2

1199. & feqq.

Medicus ebrius. 240. C. 1.

& 2. Ejus

Miíla Catechumenorum, 1202.c. 2.

. fententiain praxi. 49. €,2.

Miffa Rofatii in fefto..1194. c. 2,

Medicorum peccata, 30C. C. T.

Milffa mali Sacerdotis, 948.c. ».& feq.

Medium vittutis, 1 12- c. T.

-Miffa Requiem, 1192, c. 2. & feqq.

Melitenfes quoad Horas. V. Otdines

Quid fihzc legatur pto amico viven-

militates.

te 1178. c. 1 . Si pto inimico.802.€.2.

Mendacium quid; quotuplex. 76 5. c. I.

& leq.

& 2,

Miffz üipcndium;gf 6.c.1.& 2 acfeqq,

Mendicitas Religiofa. 455. c. 2. & feqq.

Plura. V, Sacrificium.

-

Metcator pondere fallens, 6 89, c.1,

Miffa triplex in. Natali Domini.

946

Mercatorum peccata. 298. c.2.

C-I. T194- €. T5

Mertcatuta. 692. c. T. & 2. acfeqq.

Miffa quando & ubi audienda, 793.

Merces vitioíz.689.c. 1.& 2.. ac feqq.

Merettix , meretricium. 210.c. 1. & 2,

€. 2. & feqq. Excþfati. 79ï.c,z. &

eqq.

Quaftus ejus. 212, €. 2. 4j 1.€. 2.

Miffarum reductio. 958. c.z,

:

76y' c. T. & 2.

Miffale, 11

. C€.2,

Meritorum revivifcentia, 984. c. 2. &

Molendinum. Molitot. 5 Go. c,

;

Mollities. V. Pollutio.

feqq.

Metusquid) quotuplex, 67. c. 3. &

Monachus. V. Religiofus.

feqq.. Revetentialis. 7 r. c. 2, ab in-

Pvionafchia. IIO: C« I« 3;7. C-2,

vel extrinfeco incuífüs, 916, c, T.

Moniales quoad horás. 782. c. ?. Quo-

ad Venetabile, 949.c. 2. Eatum li-

1277.€. 1. &€ 2.

Militis peccata. 294.c.2.

beralitas erga Confeffarium.. £34.

Mineralia, $ 5 $. c. 1.

c.2. Eatum Sacellanus. 1194. c. 2*

i acndid

Mifericordia quid , quo: ejus opeta.

Earam peccata. 304. €. 2, Claufüra,

447.C. I- & 2.

/

V. Claufura,

É

Miffaficca. 117f, c. 2.

Monopolium quid, 695, c. 1. & 2.

Mons pietatis, 712. c, t, & 2. acfeqq.

Miffa utSacrificium, 9 5-oe Gf &z

Morg l-

xl

p

Rerum Natæb:lzum.

1563

]

Morautas qui4. 88. c. r. (&mtuplcx.

O

89. c. z. & feq. Ejus tcgulæ& prin-

Blatio. 73 T. c. 1

a

cipia, 88 C. 2-

Obligatio civilis & naturahs 536.

li

Morbus caducus feu comitialis, V. Epi-

C.I:

lepticus.

Obfetvatio fanitatum vel eventuum

n

Mermundxabfolutm Y. Abfoluto.

806.c. 1. & 2.

Obftetrix. 88 1. 0. 2. V. Sacerdos.

h

Motus primà primi , fecundo primi.

I$6.Cc.1.

Occafio peccandi. 2 17.c. 2, & feqq.

!

Munera amatotia. 2 17. C. Y.

Occifio invaforis. 6)4. c, M & feqq.

Munera ip judiciis. 6

9f. c.2. & feqq.

V. Innocens,

!

Munisà manu , à linfuá , ab obíequio,

h

Oculus canonicus. 108! c.2, fititius,

81261.&€2.

1c82.c. r, Lippus;Lufcus, Ibid.

M atilatio, 650. C 1« & 2

Odium Dei & Proximi, 462.c 1. & 2«

Mucilatus irtegoulacis, 1c8 2. c, 2.

-

. acfegq.

Matuum & ejusleges, 6 94. c. 1. & 2

Oeconomica Prudentia. T 16, c. r.

Offertorium in Miffa, 120:.c. 3.

acfcqq V. Ceníus, Ufura.

N'Q

Officiorum venditio. 64 5, c.1.& 2,

Olla fortuna. 108, c. 1. & 2.

Qmen. 894. C. I.

Eceffitas fpiritualis triplex. 444

N

c. 1. Uti& corporalis. 447. c. a.

Omilfionis peccatum. 140. c,2. & feqq,

Neceffitas medii & pracepti,

376. C. 1

170. C, I & 2.

Necromantia, 802. c. 1

Ogera fecvilia. 797.c, 1. & 2, Manualia

quz. 4$3.C.2.

INegotiatio, V Mercatura, Merces.

Neophytusirregularis, 1084. c.2.

Opera alligata diei, 1048.c.1.& 2,

Neutralitas. 99, c. t,

Opificum peccata. 299.c. T.

Nobiles Canonici. 6 39. c, 1. &z.

Opinio quid. 5 5. c. 1. Probabilis.

LA

Nobilitas veta. ibid,

Sententia.

Notarius Epifcopi quosd dimifforias &

Optare fibi vel alteri mortem » velaliud

fimilia. 8 13. c, 2. & feq.

malum. 465. & feqq.

Notatiorum peccata. 292. c. 2.

Oratio. 726, C. 2.

2

Otdinpatius quis. 1003, c. 1. & 2.

Novitatum inventio. 192.c. r,

O:dises militates quoad horas. 78 3.c, .

Novitius. 1015. C. 1 cgtcdlens 81f.c.x

Renuntians , vel ultimó circa bona

Ordo in Eccle(ia , quid , quotuplex.

difponens, Ibid, c. 1. & 2. aceqq.

1140.C. I. & feqq. Matena » fotma;

effe&us,fubje&tum. r 145.c.2. & fe3q.

Nuptiz.1307. c.2.&feq. V, Matri-

momum.Sponfahz

Minifter. 1150. c. 1. & 2, ac feqq,

Minores, 1156. & feqq

Lotorcro .

Ordinationum temyora , inteiftitia, lo-

.*30

CUs. 1 (4. €. 1. & 2,ac Íeqq.

Liillul

OLdl'

—

1370

P

GUX DA E u

Ordinatusá Papa. 1153. c, 2

Paftioanimalium. 5$3. c.2. & feqq.

O:gauift quoad horas. 791.c. t.

Patriatchatusquid. 1238. c, 1,

Ornatus veftium. 192. c. 2.

Patrini. 889. c. 1. & 2.

:

;

«

Ofcula. 216. c.1. & 2. ac fegq.

P

Paupettas religiofa. $28. c;2. &

feg-

?

Oftiariatus Ordo. v1 $7.c. 1, & z;.'

$37. C. 1. Ejusviolatio f29. c, 3.

*

& fe g.

p

j A&umeum Dzmone. V, Dzmonis

I

Paupeitas Francifana. j25. c. 2. &

invocatio. Invulnerabilitas, Ma-

feqq.

z

leficium.

Pa&tam Legis commilforiz. 7c2. c; 2.

Peccatum. I2 r, c, z. Vatia ejus divifio.

?

122. c. r, & fegq:.— Conttitutivum

Paganifinus.393.€..1. & 2.

fotmale. 124. & feqq.

Species, &

Paganusjarans, V. Juramentum..

Palia. 11990, c. 1.

fpecifica diftin&tio. 13.5. & feqq.

Plutalitas ejas nümerica, 143. c. r, &

Papa Legislator. 306, c. r. & feqq.

feqq. Elleatialis & primaria gtavi-

Ejus infallibilitas, 362. c. 1,. & 2.

tas. 14$«C. z. & feq.. . Aggravatioex

acízqq.. Superioritas fuper. Concil,

g

quo. 146.C. 2. & feqq.' Subje&um.

ibid.

Quid poffit in voto. folemni

;

154. C. I. & fegq. Regalz diftin-

752.C.2. & .rc:;q.

,

guendi mort.& veniale. 175.c. 1, &

Papa loquens ex. Cathedra. 567. c. z

P

2,, Effectus peccati. 17 9. & feqq.

Sinioniacus.819.c. 2, Quid f1 bare-

De

ccatorum reditus. 982. c. 2. & feqq..

ticus. 370. c, 2, & feq- à mortuis r

! faícitatus. 860.c.2.

Fï

Peccatum in Spir.S.26 1,c.2.& eqq.

Peccata contra Decalogum.. 281. c. 2

Papa clectio. 1236. c,.2.. & feq; Con-

& fegq:. Vatiorum flatuum, 289,

feflarius. 1004. C2«

€. 1. & feg4.

?

Pecu

T

l

Papatus cujus Juris. 123 $. €:2, & (cq.

ium quotuplex, $27.c,2. & feq.

Paraplietna, 568. c.. 1. & 2;

Penfio ex Bencficio. 818. c. z.

Parentum peccata. 300.c. 2. & feq.

Peputianorum ertot., 909. C. ..

Paraiceve quoad Communionem. 945.

Peicuffio Cletici. 1099.c.2.& feqq..

c, t- Quoad Milfam ,. an audienda.

Peregtini quoadleges. 358.c.2. & feq;

953:€.2. I1180, C I.

Q :oad feftam. 729. c. 1, & 2. Ma-

Parochns quoad

:

hotas. 280. c. 2. Sacel-

trimon. 1341, c.2..

Reíervationem

2 -

ianus ejus, ibid,

cafanm. 1093. c.2. & feqg.

Parochus quoad Miffam, . 948. c. 1. & A

Petegrinus inteftatus. f $ 5$. c,2..

. Quoad Matrimonium; 1240 c. 3. &

Periculum peccandi, 217.c.2.& feqq.

íeag. .. V. Clericus, Canonicus,.

Per arium.7 $6.c,1.. Nunquam venia-

Parochus tempore Peftis. V. Peftis.

le. 760.c,2.

Paróchotum peccata. 302.c.2.& feq.

Perfonatus in Ecclefía

Paffio quid. 167, c. 1,.- Varia Paffiones,

Pertinacia. 192..c. r

quid. 23762

iþic:l; & in feqq.

Péftis tempore- Sacramentorum mini-

- fri.

P m

Térlm Notabilium.

3371

^ n 1130. € 3, & feqq. Religiofi, Pradium utbatum. 524. c..

1132,C, 2,

Prafe&totum peccata. 295 c.2,

Peltistemedia. 112 1. c. 2. & feqq,

Pralatus Regularisquoad cotrectionetn.

Pharmacopolatum peccata. 300, C, T.

457.C.2. & feqq. Quoad pauperta-

3

Philttum; 808. €. 1.

tem. $33. C. 2; & feqq..

Phrereticus itregularis. 1084. C2

Prelatorum peccata. 304. c. 2. & feq.

Phyfiognomia. 803. . 2.

V. Epifcopus. Cleticus.

Pignus, 621.C. 1. 716.c.1

Presbyteratus , ejus poteflas, materia ,

Pingete anopus fetvile, 797.c. 1, &t 2,

forma;&c. 1 17 1. c, T. & 2.acíeqq.

Pifcado, $52.C€. 1. & 2. ac feqq. In

Prafcriptio. $61.c. 1. & 2. ac-fcqq.

Praftigium, 80t.c, I.

diefcfto. 797.c. 2.

Plebifcita, 237.c:2.

Prafentiz Canonicorun:. 242. €, 1. OC 2,

Podagtici. 239. . £,

y89, C. 1

PolemicaPrudentia. T110,C. f.

Prafümptio filia füpetbiz. 188.c. r.

Polonorum ton(ura. 7 $ 4. C. T.

Peccatum in Spirit.S, 426.c.2. & teq.

Pone benigniüs interpretanda. 25.c,

Prevaticatio, 674. c. 2.

1.780.c.2

Precarium.. 718.c. 2.

/.

Ponitentia ut Sacramentum , ejus in-

Pretium quotuplex. 684. c. 2. & feqq.

— ftitutio, partes, matetia. 962, c, 2. &

Primas, Primatus. 1238,c.2

feqq. Forma. 964. c. 2. & feqq. 'Ne-

Primitiz. 73 2. C: 2.

ceífitas. 96 7. c. 1. &feq.

Princeps Probabiliorifta. 472. c. 2. &

Penitentía ut virtus ; ejus objc&um ,

feq.

definitio, fübje&um. 967. c. 2. &

Principum peccata. 289,c. 1. & 2.

;'fe

qq. Effe&qs. 9724 & 1.:002, ac

Privilegium quid , quotuplex , ejus re-

feq; *

quifita. 348. c, r. & 2,ac (eqq.

Polygamia, V. Matrimon,

Privilegiorum conmwunicatio. $ 49. c. 2.

Politia. Politicus. 9. c. 1. & 2.

&feq. Intetpretatio. 1017.C. 2,

Politica Ptudentia. 1 10.c. r.

Privilegia Clericatus. V. Cleticus.

Pollutio. 206, c. 2. & feqq.

Proba ferri candentis. 80 $. c, 1. & 2:

Portafan&ta Romz, 1113.0, 2. &

feq,.

Probabile quid, quotupliciter. .

Dortio canonica funetalis. 732. c, 1-

Probabilitatisufus, V, Sententia.

Poífeffio 524. c, 2. & feq. Ejus appte-

Probatio femiplena. 675 c. 1.

Melior

680.c. .

4 Plena.

henfio; $2 5.C. 1.

ejus cgn-

ditio. 25. €. 2. &feqq.

Proclamatiores Matrimonii. 1 244, c. r.

Poffibilitas fpeculativa & pra&

44 20.6,2

QUA.

Poftliminium. 472. C. 2.:

Procutatorejusque peccata, V. Advo-

Doteftas clavium, V. Claves.-

Ccatus,

Profeffio. V. Votum folemne,

Preceptum quid , quotuplex. 266,c;2

& E:qq.

Profeiforis peccata. 296. c. 2.

LIHHI

Pto-

3372

d D

EVX

Prolesexpofita. 602. 0. 1. 1082. c, 1.

Recteatio nece

& feq.

Qäria, 94« C. I. & 2, ac

Promiffio. $65.c. 2. & fc

feq,

qq. Interna,

Regimen politicum , defpoticum, 108.

$66.c/1, & feq.

c. I. Monarchicum. 1 10, CT.

Promulgatio Legis. 309- €. 2;.

Regula fidei. 344.c. 1. & 2,

Pronofitum. 736, c. 2.

Kegulz morum. V. Moral.tas.

Proptietarius Relieiofus. fä4. €.2.

Proximu;quis. 4 $1.c. 3.

Religio ut virtus , ejusque obje&um,

710.€.2.& feqq. A&tus, 726.c. &.

Prudeitia quid, quoiuplex. 109, & 2.

& z. acfegg.

IIO.C.I.

Religionis ingreffus fimoniacus;

Píalmiftatüs. 1 142.c, 2.

$14,

Cc.2. & Íe q.

Pueti quoad Miffam. 793. c. 2- Com-

Religioforuin dominium, j29.€. 3. &

-munionem. 940 c.I.& 2. Confeffio-

nem, Ibid. & 998. c, 1.

Otdines,

feqq. Approbatio ad confeffiones,

Con-

1004.C.2.& feqq. Quoad horas, g1,

1145.c.2. Leges. 339. €. 2

C.I.&z.acítqq. Quoad Chorum,

verlionem in primo rationis inftanti,

379. & feqq.

7€7. c. 1. & 2. ac feq,

Eorum

Religiofus Beueficiatus.

Puerorum peccata, 301. c. 1.

ac feqty.

f;f.cfr.& 2.

penain Limbo. 181.c. 1, & .

Pulvisfympathicus, $06. c.2, .

Religiofüs redivivus à morte, 1304.

Pytomantia.802. c. 1.

c2.&íeqq. Apoflata. V. Apoftafia,

Religiofi novitii. $ 92. c.2. Qoad horas.

Pythones. Ibid.

782.c. t,. V. Novitiüs;

Religiofi converfi fgu Laici quoad horas.

Uadragena. : ï II.0,2.

282.c. 1. & z.

Qiadragefima. 254. c. 1.

Quantitasin füurto. 659. c. 1. & 2...ac

Reliziofotum peccata. 304. c.

2.& fäq;.

€

*

Kenegatusquis.|. 294. c, r.

Kepreffaliz. 478.c. 1. & 2.

Quod vultDeus, qualis San&us. 1c0.

Refetvatio cafaum. V. Cafus,

[

R

Refidentia Epifcoporum. 1 231.62.&

€q«q.

Apina. 6$7. c,

'I.&z.

Refigoatio bencficiorum. V

R

cium.

: B'änee

Raptus quid , & ejus pena. 20j.

[ 0

Reftitutio quid. Ejus neceffitas & g.

Refpectu matrimonii. 1 3

4;.. €. I a,

dix, f90, C, 1. & z.

Rauühabitio. :1019.c. 1

Ejus modus in

damno natürali ,

füpernaturali ,

Kecidivi feu relapfi. 1025, €. 2. &

fpirituali, $2. c.

eqq.

I. € 2. ac feqq,

In honote & fama. &o4. c. 1. & 2.

Reclamatio contta Profeiïioncrh. gó.

ac feqq. 608, c. 1. & 2.

ac feqq.

Qa p

in bonis fortunz.

611.& feqq. In te

utti-

Rerum. Notabilium.

1373

furt!vä. 613. &íeqq. Ordo

inter ob-

Sacerdotutm peccata. 302. C, 2. & feq. .

ligatos teftituere, 618. c, 1. & », Cui

Sacerdotium. V, Presbyteratus.

reftituendum, 619. c. I,& 2. Ordo - Sacramentum quid. 826.c. 1, & 2. ac. -

Creditotum quibus. 6 12. c. 1. & 2..

feqq. Partes ejus effentiales , & du-

Reftitutio per Confeflarium. 620. c. 1.

& 2. Caufz excufantes À reftitutione.

plex materia. 828. 829. Matatio in-

validans. 832. c- 1- & feqq. Caufa-

628. c, 1. & 2. ac feqq.

litas eorum refpectu gratiz. 836. c.

Reftitutioinintegrum. 563. c. 2.

1.& 2. Ex opere opetato. Ibid. Et

Refiri&io mentalis quid , quotuplex,

855. c. r. & feqq. Difpofitio reci-

ejus ufas, 76 ; . c. 1. & 2. ac feqq.

pientis. 848. c. 2. & feqq. Inten-

Revelatio privata , publica : formalis ,

tio ejus, 858. c. 1. & 2. acíeqq.

virtualis. 5 $6. c. 1, & 2. acfeqq,

Sacramféntorum Author & effectus.8 f 6.

Revetendz, V. Dimifforiz.

C. 1. & 2« acíeqq. Minilfter. 85 9. c. z.

Reusadtorturam. 67 f.c. 1. Ejus fuga;

& feqq. Ejus intentio. 861. c. 2. &

677.c. 2. & íeqq. Obligatio ad faten-

fcqq. Difpofitio, 872. c. 1. & feqq.

dum. 674 c. 2, & feqq.

Minifter malus. 869.c.2. & feqq.

Reo favendum magis quàma&tori, 24.

Sacramentotum numetus , Ordo , digni-

C.2.

.tas, 873. c. 2. & (eqq. — Neceffitas.

Reus confugiens ad immunitatem, V,

875.c. 1. & 2. Differentiz,876.c. 1.

Jusafyli. PeccataRei, 293.6. 1.

, ResSactamenti. Ibid.

Rex, V. Impetator , Princeps, Kegum

Sacramentum vivorum , mortuorum.

peccata. 289. c. 1. & 2.

847.c. 1. Confiftensin ufu. 876, c. r.

Rixa. 484.c.1. & 2,

Infotme. Ibid. Et1027.c. 2. & feq.

Rogationes,quoad jejunium.253.€.2,

Sacramentalia, & eorumcaufalitas. 979.

P

Rudis homo quoad probabiliorifmum.

€. 2,, & leqq.

-

34. C. 2, & (cq.

Saciiáciumin genere qui

a. 730. €.2. In

Kufticus amans Nobilitatis. 187, c. 1.

M.ffa. 950. c. 1. & z. Ejas efÉntia,

GC2

3

952.c.2. & feqq.. Valor. 954. c.2. &

feqq. Stipendium. 956.c.1. Applica-

Abbathi abtogatio. 793. c. r.

tio.ibid. c. 2. & feqq. Effcttus. 958.

Sabbathum San&tum quoad Miffam,

C?

legq. Pluta. V, Miffa.

Ilgo' €,2

Sacrilegium quid,quotuplex. 770.c, 2.

Sacellanas. V. Patochus,

&feqq. Ut (peciesLuxutiz.205.c.2,

Sacerdosob(letrix, 446.c, 2. Epilepti-

! Sagarum teansportatio.808. c. 1.X z.

cus, leprofüs , obíeífus, 948.c. r, &

Sanctitas legalis. 827. c. 2.

Sanctorum cultus, V. Dulia.

2. I035. c. , Communicans feig-

fum, 946,c.2. Quotiesteneatut ce-

Sanguis Chrifti. 22.9.c. 3. & feq.

"lebrate, 94.7. c. 2: & feq.

Sanguinis humani potus: 227, C T. & 2

Sartorum futta. V. Purtum.

Sacerdotis mali Miffa. 948. c.2.& feq.

Satis-

,L,lllllll ;

Xxïäx.— d

"

w* BÉ &«

/

1,74

1

Satisfadiio qui

d quotaplex. 1042.c. z.

Simonia ina&ibus fupetnatoralibus , in

collatione Ordinutn , ipgreffu Reli-

& feqq. Ejus caufalitas ; obligatio;

ualitasoblivio &c. ibid.Suo otdine.

gionis, In Beneficiis , in iis permu-

tandis, refigoandis,

In electionibus,

Satis£actiones antiquorum . Canonum.

]III.C-!.-

n Jure Patronatüs, In Matrimonio,

Decimis, Profeffura , aliisque officiis.

Scaudalam quid;quotuplex. 48 $.c. 1. &

2, acfeqq.

Ibid. uo ordiue.

S:moniacorum onus reftituendi , & pos-

Scandalofa propofitio. 402.C. D.

Schifma. Schifmaticus, 412.c.1. & feqg.

nz. 821,c.2. & feqq.

Scholafticorum peccata. 297.€. T.

Sodomia quid, ejusquepaena, 2

,08 u62

Scribarum peccata. V. Notarius,

& (eqq.

Scrupulus quíd, quotuplex. 28.c€. T.

Sollicitatio in con

feffione. 81. c.2, &

$z.

-

Ejus caufz , eífe&us, figna. 30. c, t.

&». Remedia, 5 1. c1, & z.

Somniorum divi

na'io. 801.c. i.. 552.

Sors. Sortilegium. 804, c. 2,

Sectetum naturale. 103 3« €. 1. & 2.

Seditio. 484. C- 2, & feq.

Spesut paffio. 107. c, 1.

Spes T heologica, 416, €, 2, Ejus obje-

Senatorum peccata, 295 C. 2

i

Senatüs- Confulta. 3 37. c: 2.

&um. Ibid, & feqq.

Re-

Senes refpedtu jejunii. 246.-c. 1.

Subje&tum.417. c. -zT Preceptum. 426.

C, F.

fpe&tumattimonii. 1338. c. 2.

Sententia probabilis, ejusque ufus. 5 3.

Spoliainbello. 472. c« 1* 475.C.

'I.

37. 38« 29«

. & feqq.

Mipüs tuta ,

Sponíalia, V. Mattimonium.

'tutioï,probabil

iot quid. 37. c.3. & 2.

Sponfotum turpitudines. 2 19. c. 1.,V€.'-'

tia corum peccata. 302,C. 1

Septena. 111 1460:24

Sepultuta an vendibilis. 814 C. 2,

Sponíio. 584, c. 2. & feq. $88, c. 4

I

& feq.

Sequeftrum. 7 17- €-

Servitus. $ 24. C€, I. & 2, Triplex. 796,

Sportülæ. €96.C.2. & fgqq.

Spurius. 135 3.€.2.

c.1,Refpe&umatrimoniL 1518.c.2.

Stationes Romz. I 112. €. 2,

& Íeq.

Status divetfi naturz humanz.. 834.c. 1.

Servitus irregulatis, 1683. C. 2« 1147.

E P

Stuprum quid. 203. C« 1. , Ejus poena,

2044.€. 2.

Setviliaopeta. 796.C. 1.

Setvorum peccata. 30r. C f«

Stuprator fcftituens. $ 99.c.r. & 2. ac feq,

Subdiaconatus.1162.c. 1. &t 2,. ac feqq.

J

Sigillum confeffionis. 1032. c. 1. & 2.

Subdiaconus in mortali, 871.c.2.

Ejus materia. 1037. €. 2. & feqq.

Quos liget. 1038. c. 2. & feq.

Subditus Probabiliorifta, e j.c. 1.& 2.

Subditus Epifcopi 4. modis. 1152. C

Simonia quid, quotuplcx. 809.c, I.&

2.ac feq. Ejus materia & ptetium.

I.& 2, Judicis to:'idegx modis, $64«

$12.C.T,

62.

-

| Sub-

Rerum . Nozabilium.

1375

Subíannatio. 604, C. 1.

Teftis. 679. & feqq. Omai exceptone

Suicidium. 648.c. 2. & feqq.

majot. 680. c. T.

Saperbia quid, 185. c. 2 Quantum pec-

Tefis peccata, : 294 €, T.

catutn. 186. c. 2- Ejus fpecies; gra-

Teutonici,. V.. Ordines Militates.

dus, filiz. 187..c. 1. & feqq..

"Theologushezreticus. 289. c. 1. Simo-

Superficies. $ 24. C. 1.

niacus. 820. C. I. & 2,

Saperior. V. Pralatus,

x

Thefaurus quid..555. c. 2. Inventüs.

Superflaum quid ,. quotuplex.448.c. T

Ibid. c, 1. & 2.

Superpelliceum,. 1128. c. 2.

Thutificatic. 1203.c. 1.

Super(titio: quid , quotuplex.

722*

T'imor ut paffio. 107. c,2.

C. I.& 2. ac feqq.

Timor quotuplex , & obje&um ejus.

Sufpen(io;ejus caufa;& abfolutio. 107 1.

418. €, 1. & 2,

c, à. acfeqq.

Titulus. $ 22. c.2. Coloratus.f25.c, £.

Sufpen

fi

ionesà Jute que.. 107 3.€.2.&

In Confeffitio. ro19. c.2.

feq.

Titulus Ordinum.1149.c.1.&2,ac feg.

Suípe&a propofitio quz. 453. c. r.

Toníuta prima , & requifita ad eama:

Sufpicio temeraria, 512, C, 2. 51f.

& feqq.

(?. .2.

113j. €. 1. & 2.ac feqq.

Torneamenta. 485. c. 1. & 2

Su(urratio- Sufatro. 603. c, 1. & a.

Trá&tus in Milfa. 1201.c. r.

Symbolum qaid, quotuplex. 264. c. z,

Tiaditiones , earum . authoritas. 57;*ü

Symbolumin Mitfa. 1202. c. 2.

c, 2. & feqq.

Syadetefis. 19.c. 2.

T

Transa&tio. 7 16. c, 1. & a.

Tianfübftaniiatio. 920.c. 1, & 2,.

Abellionum pef;cata, V, Notatius.

Tributi juftitia, 33 4, c. 2, & feqq. -

Tacitdrnitas duplex. $33.c. 1.

T'ibutum ex metetricio, 2,10. c. 2.

"Ta&us. 216..c. 1. & 2- acfegq,

"Faurorum agitatio. 485. c, 2.

Tutnór mentis. 2* 9, c. r.

Triftitia ut paffio. 105. c. Ié

'Taxilli. V. Alea.

Turpelucrum. V. Merettix,

Teloneatii peccata, 294 €.1. & 2.

Tutela inculpata, 654. C,2.

"Temeraria propofiiio. 403. c. 1.

T utoris peccata, 298. c. 2.

Temperan ia. 108, c. r.

Tytannus. 521.0.1. & 2, E

644-€. 2.

ju;* occifäg;

Tentatio Dei 998,c.2. & fæq.

"Tergiver(atio. 67 4. c, 2.

v

Tertiatii.7 44.c 2. & feq.

Agi qui , quz

gofdm obl gatic,. V.

—— — —

Teftamentum quid , quotoplex. $74.

Peregrini.

C. 1« & 2. acíeqq. Ejus executores,

Valor. V, Pretium.

$82,c. 1. & 2. ac feqq.

Vanagloria. 188. c, 2. Ejus flliz, 1 9o.

Teftatorum & Teftamentatiorum pec-

€. 2. V, Ja&antia, Mart

cata, 227- €- 2. & feq.

yrium ex v/a..-

mà gloria. 190. c. 1.

Vana

INDEX Rerum Kotabilium.

1576

N'ana, obfetvantla & fpecies ejus. 8of.

Vitium Quid-. I20. C. f. Conti*ä fa ts

c. 2. & feqq.

w

ram , ejusque fpecies. 205, c. 2, &

NVafallus. $23.€. 2

fedq. 209.c.2.

V, Tributum.

Vi ium in metcibus. 689, c. 1.

Ve&igalia.

Voluntatium quid, quotuplex. 6$.c. r.

YVelum Monial

imm quid , quotuplex,

«

quibus poffit dari. 19

8. c.2. & feqq.

4 feqq.-

Venatio quid , quorum an

imalium , qui-

Votum quid , quo

tuplex. 7-;6. c. . &

2.& Íeqq.

2.2c leqq. Obligatio ejus. 742. c, 2,

bus,quando liceat..5 f o.C.

$.€. I*

& feqq. Matcetia.740. c, 2, & feqq.

Venz metallicz. 55

2

Ltitatio. Difpenfatio, Int

Venditio & ejus pret

um.684.c.2.& feqq.

Commutatio. Ibid.

gyprctatio.

Veneficium. 808.c.t. V.

Maleficium,

Verecundia in confeffione. 1029. €. £.

Vota reíervata. 740. €.2e

& feq.

Voti ío

lemnis indifpen(abili(äs.- 753

C2 feqqg: -

*

N'cites, V. Ornatus.

io motofa: !

Vota Communitatum. 728.c. .

N'idua. V, Dele&at

N iduarum peccata. 3 92. C. T.

Ufara quid , quotuplex« 694, c. 2, &

$

Vini ufüs. 228.C. 1.

feq,

Ufurariorum peenz. 712.€ 1. &C2. . V.

N iolentia, 67. €. 1. & z.

Cenfus. Mutuum.

Virginitas pto

fotmali. 198. e« 1. & 2;

Virgo facra unde. 1145.C.!

-

Ufucapio. $6 1.c, 1. & 2, acfeqq.

Virginum

con(ecratio, 198.C.2,

&feq. :

U(u confumptibilia. 694.C. E.

teífa. Ibid,c. 1.

Uf(us & U(u:fru&tus. $15.c. 1 & 2.

Virgo opp

"

d.104.& 1or, Ejus fubje&um.

Uíus ratio

Virtusqui

C. 2,

«

nis quid , quando. ]378.

105.€.2, & eqq. Divifio,

109.& feq.

Proprietates. 1 12, c. 1.& feqq,

Uxor quoad dominium.528.c.2. Quo-

Vittusin medio. Ibid. c. t.

ad eleemofynas, 4$2, c.2. — Quoad

Virtus Catdinalis. 109, c. 2. Hetoica.

alias donationes. $68.c.1. & 2.a€

110, C. I, Archite&onica, j 12.€, I-

fegq.

N

Viftatio amatoria Rufticorum.217. e1-

. Uxoricidium. 1334* €« I»

r

E.

[/

z

- a

E

—

—Á

ige us

nj m

-—

^. ^m

R

a

n g

m

—Á—

Ó

W

|

—

-

Ó

-

v

"d

e

t

W

$]

p

*

i

p

:

j

7

t«

lss

N

561

L—

-s

ER

A

[

w

p

LR

ER

j

us RO uas

s

ieiP WE n

—— MÓÀÁ

EU

r —— a

SDNANGI UOAU aE

ÁX ÀÀ

-

^

!

T

j

3l

.

W

Á

E

M

b

W

M

u

7p

Susrseci-

:

.

$s

M.

P^

m

-

M VREE.

——-

x

u

TE

AT

x

u-

m m E

-

I GN

:

—

w

E

H

h

h

"

L

d

*

*

[

d

,r n

-

2

u

"

CY

Jwä"

N i

s

g

Md

s

1

3*

A

X

T E

s

L LE

Ms

*

///

$*

w N-

7

w./r .

ü

|

no.

i

e

")

20

d

doe

6

?

n

3

GE

ub RU

OR

DC

(

i2]

—*

i

H

GYo

i(3)

121

d

)

B5ta

E ]

N:

[O.

QOU

t

*

S

ä&

P u w

s)b—d .d,ksb -

i ois oja

Qäæ &;Q À

9&4&4 i or

o

m

e

) SANCTORVM.

Q

&

TI IN ETERNVM,

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

15

jO INCARNATO.

zi

ä

la ftta utlor confecrat.

O

FO

"

ERE

lä

D

FïL ä

H

ä

f , Sacerdosterne, Judex Supreme; VER-

X

FACTUM ; Benignis autibus percipe verba

ä

cerdotumtuorum T'RIBUNAL ex fuainfimi-

13

t, feque humillime fubfternit MAJEST ATIS

:m etenim quarit in fuo principio & centro,

L

12

exivit.

Ex alieno liberalis; quod tuum eft,

10

x& quot ample&itur, tua funt, quies Dux

K

11

nea, quz in eiseft, non eft mea, fed cft illius

J

10

ulpito paucis verbis, BENE sCRIPSISTI DE ME ,

&& AoutNATIs Verba cenfuravit, approbavit,

[

uM Patris es, Thomas (' Adverbium Filij )

Verba Thomz àVzn5o Pa-

bum bonum.

Er-

H

e

2

monio indefinito; ideoque univerfali,

s errore fcripfit , qui cenfuratut ; dum nec

G

; qui cenfürat, & probat.

Quidni proin

ó

erba, infinitis Trruris VERBO Patris debita ,

F

1 fübmiffione? Jüdicium namque eft mundi,;

'TRIBUNAL Confeffa-

tappellat. Judicem.

E

i atque folvendi poteftatem dedifti, aperis &

ENE UM

is && nemo apcrit.

Examen - Ordinando-

es Sacérdos , 'cüjus Sponfa Ecclefia eft, ficut

: tüique Sacerdoti; Chara&ter ncfler eft partici-

inum es, munus; quod offero; divina fapit, quia

Theo-

Pa

9

4 ^ Conyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com