Gf977-9

EM

H

—

fw

T

g

i.

n

P

w

m

3

s

:

RERKN

r ari

H.

s

h

M l-

N RASK U IK r n

P ii

m

a

"v

e

h

x

P

P

TW

sb

ak

"

aj

E

n

A A CR

p

-X

u

i.

)75

VC

; H PA

L

*

1

Is

«

A

u

as

Ui

N

D

h

RE

M

d

u

I d

X

vl

H

Ms

n

É

M

»

LA

i.

J

x

o

FE

s

*

u

w»

M

h]

j

$N

d

-

W

d

jj

OE de

i

X

pE

m

y2

N

hi

H.:

d P

j

À

dX

i

M

»

J

eá

1

M

P

V

A

a

ex

^

[v

u

p55

iv

TR

At

d

z]

"

:

A

X

M

o

»

u

du

x

[

1$

34

d

u

ESSTI

.

V,

E

A

[

f

W.

p

r d

..WA

r

2

"

..U:-

COR

hi

Wa

d

u2

"t

N

M

"A

b ;

P

3

j UA

h

M

N

s

*

M

i

E

X

i

A

".

Yw

e

Y

k

-

t

a

r

t

W

an

*

L

y»*

p

X

ia

zi

i

"

u

f

x

M

v

v

rm

m

2

X

A

A

X

3.

»

A -

^

o

xv

ls

TC

AgN

NS

T

N

LVE

w

»

*

r

2

A

4)7;; /)77 ae, äa/z?z /l"/)z L.

c

p

.Zä

*

1

/?w*fml /4 ?UJ (*/ïdcew//w

d.

f FMOM J/z/;t* äzwz a 7v

N12«511866201 021

HUR

UB Tübing

— m

u CROESBES D

/

e

E—

-.

r

I ub — —— d

Ex

-

—

Mu.u

P

J

R. D. EUSEBII A4MOR T,

Can. Regul Laterat. Polling. Eminentiffimi Cardmahs LERC.ARI nec non

Sereniffimi ac Reverendiffimi DD. J 0 $

EPAÀH-I,

Epifcopi Auguüam.

S. R.L Prmmpls Darmfhdlam Landgravn Haflie, &c.&c.

heologi,

THEOLOGIA

ECLECTICA

MORALIS zr SCHOLASTICA

Sub ztufpiciis

SS.D. N.Benedi&ti XIV.

ad mentem

SS.Patrum & Theologorumiinfignium,

prafertim veterum confcripta

'Tomulus IX

DEzINCARNATIONE

Cum Aþþrolmtzomþus.

$

—

Z

N

uU

N

7

2*'

þ"

N

;jg

2 7

c

p

AsE

N

,

4

ä

7

N

()

2

s

n

EC

I

EEE

—2

— —

Augufte Vind. & Wirceburgi,

Sumptbus MARTINI VEITH, Bibliop.

Anno MDCCLII.

*

—

R-

AesSexms

R E ATE

ii amdeeesi d PL . tss DDED CR CMS

—

—

—— —

£—

bX

$3

et

"-

P d

, d

od

.slvq

Eb ANDÁQEDSS UE

V XEMETS

X X

NVRR

IZ2

3J

EUA

x

N

AR ä

2

:

KW

(

;

d

MÁSNNS

ES

7

Ü

2

J/l

o5

] N^2

MS

g

AU

E 77

22

Z C2

þ

CIANNSSE

QU.ESTIONUAL.b

lractatus *

DE

INCARNATIONE

DISPUTATIO T

De Natura & Exiffentia fucarua-

Lonts.

QPESTI O *10Àm dfic pombili's Incar-

natio ?

2

2. An Incarnatio jam fuerit peracta?

I2

X 2

3. A

INDEX

r

Im

3.- An Incarnatio fuerit conveniens quoad cir-

ii

cumftantias perfonarum, locorum, & tem-

porum?

45

|

l&(

QUESTIUNCULA I. Utrumincarna-

riconveniat Deo ?

ibid.

o. An conveniat Perfone divine incarnari ?

46

......

9. An fuerit conveniens potius incarnari fi-

lium , quam Patrem , autSpiritum San-

Cum?

ibid.

!

4. An fuerit conveniens, ut affumeretur na- L

tura humana ex genere Adami?.

47 *, T

s. An fuerit conveniens, ut Incarnatio fie- |^

ret tam fero poft creationem mundi? 48 :

|

6. Cur non fuiffec conveniens, fi Incarna-

|

l

tio fuiffet dilata usque ad finem mundi ?

i

|

49 :

QU.E-

QUJES TIONUM.

t QUJEST1O 4. Quefit natura unionts hy-

li

poftatice ?

50

QUJESTIUNCULA r. An unio hypo-

i

ftatica facta fuerit in natura humana, &

divina?

ibid

Y

g; 2. An unio Verbi facta fit in perfona?

SI

(9g. An unio Verbi Incarnati fatta fit in fup-

IIl

pofito, feu hypoftafi

53

4 An preter unionem hypoftaticam in Chri-

l

fto detur alia unio inter illius corpus & a-

&t

nimam ?

53

s. An natura humana fuerit verbo unita tan-

tum accidentaliter ?

ibid

A0

j!| 9. An unio nature humane & divine fit ali-

quid creatum ?

58

Incar

ay 7- Quomodo differant affumpuo nature hu-

mane & unio?

ibid.

X 3

9. An

Q

»INDEXV

8. An unio hypoftatica fit maxima unionum ?

|

Qï

58

9. An nnio duarum naturarum in Chrifto fa-

Cta fit per gratiam ?

ibid

10. An gratia unionis fuerit homini Chrifto

naturalis?

59

11. An abftracta per intellectum perfonalita-

te natura divina poffit affumere naturam hu-

manam?

ibid.

12. An una perfona divina fine alia poffit na-

|

turam creatam affumere ?

60

15. An quelibet perfona divina potuerit hu-

manam naturam affumere?

ibid.

14. An plures perfonz poffint affüumere unam

;

numero naturam ?

6I

W

15. Utrum una perfona divina poffit affume-

[[i

re duas naturas humanas ?

ibid.

d

QU &-

QUJESTIO NUM.

Q?

QUJESTIO s. Quid fit unio hypoftatica

j

in confideratione phyfica?

27

lo

6. Quales partes nature humane fuerunt af-

t

fümpte a verbo?

93

7. Qualis in Chrifto ob unionem hypoftaticam

V

in duabus naturis detur communicatio Idio-

matum ?

96

Virin

ml

DISPLULTATIO II

XV

Deuece[fitate, & motivo Fucarnationis

UZESTIO 1. Utrum Incarnatio fuerit

J

neceffaria abfolute? velfaltem ex fuppo-

fitione mundi conditi ?

II4

rit

i

2. An Incarnatio fit neceffaria ex fuppofitio-

ne nature humane lapfe? vel ad ftatum

e u

fupernaturalem elevate?

129

$. An peccatum mortale fit malitic fimplici-

alur

ter 1nün1tæ 2

139

]i

4. An pura creatura poffit condlgne fatisface-

re pro peccato mortali ?

152

QU

2€ 4

S. An

INDEX

|

j |

s. An purus homo poffit condigne fatisfacere

pro peccato veniali?

174

6. An Chriftus veniflet , fi Adam non pecaf-

fet?

177

DISPUAJATIO-HI

De caufa effettiva & meritoria Iucar-

V1 TIITVÀY

Q[/J']ES TIO r. AnBD. Virgo phyfice cau-

faverit unionem hypoftaticam ?

204

». An Chriftus meritus fit Incarnationem ? 218

9. An B. Virgo fit promeuta Maternitatem

Chrifti ?

226

4. An & quomodo Progenitores Chrifti me-

ruerint, vel mereri potuerint Incarnatio-

nem?

241

DISBUTTATITO V.

j

ev

De Libertate, Scientia, & aliis perfe-

&ionibus Cbriffi.

l ï

(OUESTIO 1. An, & quomodo Chriftus

fuerit impeccabilis ?

246

2. Qua-

QUZESTIONUM.

2. Qualis fuerit libertas in Chrifto? Et num

Chriftus habuerit preceptum rigorofüum mo-

riendi?

269

3. Qualis fuerit fcientia in Chrifto?

289

4. Qualis in Chrifto fuerit fanctitas, & gratia?

J

326

S. Utrum actiones Chrifti fuerint valoris me-

l

ritorii fimpliciter infiniti?

1

243

li

jui

DISPUTATIO M.

Y

JDe vero Auuo Nativitatis Dominicæ.

Ils

& I

)

I4I

Prenotanda.

I. Quid per ZEram Vülgarem intelligatur ,

exponitur.

363

l

II. Quatuor potiffimum ufitati modi numerandi

tus

annos affipnantur, nempe 1. per Confula-

Y

tus Romanos.. 2. per Olympiades. 3. peran-

Jut

Los

INDEX

nos urbis condite. 4. per annos Regiminis

|

!

Imperatorum.

354

III. Exponitur ftatus quzftionis.

355

IV. Eligitur in hac re fyftema D. Francifci

Blanchini, quod & fequentibus Paragraphis

demonftratur.

ibid.

V. Exponitur modus pro facili ac ordinata

demonftratione hujus fyftematis.

356

|

VI. Indicatur duplex argumentorum genus,

ZAfironomicum nimirum & Hifloricum , pro

demonftranda exactitudine Catalogi Roma-

norum Confulum.

ibid.

W

VII. Moralis certitudinis notio datur.

357

VIIL. Teftimonium Jofephi Hiftorici circa

prefentem materiam , utpote adiaphoram,

M

pro moraliter certo recipiendum effe, fo-

b

i

lide evincitur.

ibid.

$.2

QU.ESTIONUM.

2. Conciufio cum fummario Probationum. 359

S

3. Cataligus Romanorum Confulum ab. anno

ante /Eram Vulgarem 122. usque ad an-

num poft JEram Vulgarem st.

361

4- Demon/lräz*io bujus Catalogi.

ibid.

s. Zirgumentum I.

l

Moraliter certum eft, Herodem jam obiif-

fe ante /Eram Vulgarem quatuor annis.

y

Ergo eoipfo certum eft, Chriftum natum

effe quinque aut fex annis ante /Eram Vul-

garem.

369

]

6. Zirgumentum 1I.

l

Moraliter certum eft, Chriftum paffum

effe fub Confulatu duorum Geminorum. . Ez-

go etiam moraliter certum eft, eum natum

n

effe pluribus annis ante /Eram Vulgarem.

j

387

$. 7

INDEX QUAESTIONUM.

]

G. 7. Zirgumentum 11I.

Moraliter certum eft, Chriftum paffum ef-

|

fe feria 6. die 2;. Martii, eumque diemfuif-

|

fe Parafceven, Ergo etiam moraliter cer-

tum eít, Chriftum effe paffum anno 28.

ZEre Vulgaris.

389

6. 8. Zuffimniun P. XOSEP HI STAM-

P.4 de Confenfu Chronologorum noftri

temporis cum illuftriffumo D. Francifco

Blanchino circa annum Nativitatis & Paf-

fionis Dominicas.

423

Jl

N

j

NS

—

R

S

Vi

(

E

(E

7

y

EE

Z 6

e

PU

l'æx

NY

')aäui

»

Ó

Z

Iu

A.

2

A

23

E^

Z

if

fí

,

D

e

7À

^.

EL

z

]

[

;

—'ïj

.

2 2 A^

£55

AgIAn

E

E

i,

M

[

[2

n —

€»

?o'- D

.

Y

(

S

N

?—

—

N

2X

ZA

5

4

L

)

:

.

n

(

ïl

[E—

Na397)-

Ea IN E N EEN

e

s

Z

E

À

——

Al

l

j

'Tractatus

)

INCARNA

3

z E

y

É

& hoc Traétatu veniunt fequentes Difpu-

|

tationes:

!

De nàturà & exiftentia Incarnationis.

Ir.

De neceffitate & motivo Incarna-

tionis,

IIL De caufa effe&iva & meritoria In-

carnationis.

IV. De libertate, fcientia, fan&itate,

ineritis, & aliis perfectionibus Chrifti.

D. dmort Tr. de Incarnatisne.

A

V. De

DISPUTATIO I

M

u

V. Devero annno Nativitatis & Mor-

tis Chrifti.

Xototerererererererek

i

DISPUTATIO I.

V

De

Natura & exiftentia Incarnationis.

n hac Difputatione queritur :

]

I

Utrum Incarnatio fit poffibilis?

Utrum Incarnatio jam fit peracta?

N

3.

Utrum Incarnatio fit conveniens quoad

circumftantias perfonarum, locorum,

& temporum ?

ue fit natura Unionis Hypoftatice ?

Quid fit Unio Hypoftatica in confi-

5

deratione phyfica ?

Quales partes naturee humanze fuerint

affumpte à Verbo ?

T*

Qualis in Chrifto ex duabus naturis

detur communicatio Idiomatum ?

QUJAESTIO I.

n fit pojibllis Incarnatio ?

OTANDUM I.

Per Incarnationem ab Éc-

clefia intelligitur JNature bumane in unitatem

gerfona

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT.

3

lh perfone à Verbo. divino fata. affumpti. D1rcrTUR

1. mature bumane, per quam intelligitur aliquod

compofitum ex corpore & anima à Deo creata,

*

quale reperitur in omnibus aliis hominibus. D ir-

CITUR 2. /n unitatem per[one, ita ut in Chrifto

non reperiantur due perfone, fed tantum una.

]

perfona, qua& vocatur Chriftus.

DiCITUR 3.

à Verbo divino, per quod intelligitur fecunda in

"Trinitate perfona.

DriciTUR 4. fatta a[Jumptio,

,. per quam intelligitur unio feu unitio Verbi divini

) J

(

cum natura humana.

Ea unio, cum faciat na-

turam humanam fübfiftere per Verbum, voca-

tur Jjypoflatica, feu fubfiflentialis utpote tendens

in unitatem perfonz.

i

NOoTANDUM 2.

Naturam Incarnationis

j paucis verbis defcribi in Symbolo, ut vocatur,

p Athanafiano. In eo fic habetur: ANeefarium eft

ad cternam falutem , ut. Incarnationem D. N. 9f. C.

ticel

fideliter credat , qui falous fieri velit.

Efl ergo fi-

des retta , ut. credamus & confiteamur , quia .Domi-

«

nus Nofle S$ESUS Chriftus Dei filius, .Deus &

bomo efl. Deus eflex fubflantia patris, amte fecula

Ueb genitus, €9 bomo ex fubflantia matris in feculo ma-

ius.

Perfettus Deus , perfettus bomo , ex anima ra-

4Equalis patri

gj tonali & bumama carme [ubfiftens.

?

Jfécundum. divinitatem ; minor patre fzcundum buma-

nitatem. Qui licet Deus fit, && bomo, non duo ta-

Unus auiem mon con-

men, fed unus efl Chrifhus.

verfione divinitatis in carnem, fed a[Jumptione buma-

mitatis in Deum.

Unus omnino non confufione fub-

flantie , fed unitate perfona.

INam ficut anima ra-

3 ienalis C2 caro unus efl bomo , ita Deus & bomo

u wnus eff- Chriftus.. Hucusque exa&ta Incarnatio-

2

nis

p

n

4

DISPUTATIO L

a

nis Idea, quam nobis tradit Ecclefia in Symbolo

Athanaáfiano.

i

DICO.

Incarnatio eft poffibilis.

P

OBATUR.' In Incarnatione non poteft

often

1

i implicantia.

Ergo eft poflibilis.

nt.

jrob. ex folutione Objectionum.

f

Solvuntur Objectiones.

OsnjJ1crTUmn r. $i daretur Incarnatio, Deus

effet mutabilis intrinfece.

Sed hoc non poteft

dici. Ergo.

Maj. prob.

Si daretur Incarnatio,

Deus aquireret novam denominationem intrin-

fecam 5

Ergo effet mutabilis.

C. patet; quia

D

nova denominatio intrinfeca ponit novam for-

mam in fubjecto denominationis.

Zint. prob.

Deus denominaretur de novo unitus naturze hu-

mang, cui prius non erat unitus.

9

Si daretur Incarnatio , D

eus incip eret

effe homo, quod prius non fuiffet.

Sed inci-

pere effe hominem eft mutari. Ergo.

3

Si daretur Incarnatio, in utroque extre-

morum unitorum deberet recipi unio hypoftati-

ca

Sed hoc eft impoffibile.

Ergo.

AMin. pa-

tet, quia in Deo tanquam in fübje&to non poteft

recipi novum accidens. JMaj. prob.

NNon poteft

dici alteri unitum , quod non eft receptivum

unionis.

4.- Quando humanitas unitur Verbo, datur

ex parte humanitatis mutatio. Ergo etiam quan-

do Verbum unitur humanitati, ex parte Verbi

debet admitti mutatio.

5. sidaretur Incarnatiög Chriftus effet ali-

quo

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT.

3

um

quod totum per accidens, fieut acervus lapidum

vel ftrues lignorum , fed hoc eftabfüurdum. |Er-

go.

Maj. prob.

'Totum per accidens vocatur

Jf

illud, cujus partes ex fua natura non petunt co-

hh

ordinari ad invicem.

6. Quod per fe fuübfiftit, non poteft com-

municari alteri. Sed perfonalitas Verbi per fe

fubfiftit.

Ergo.

Maj. prob. quia, ut Boethius

definit, perfonalitas eft individua naturw pro-

3

prietas.

wl

7. Si daretur unio hypoftatica, fequeretur,

Tr

quod ad motum nature humanse fimul movere-

ID

turdivinitas. Sed hocnon poteft dici.

Ergo.

8

Si daretur Incarnatio Verbi, etiam dare-

: Ui

t

tur Incarnatio Patris & Spiritus SanGi.

Sed hoc

WUU

ACtiones

p

non poteft dici. Ergo.

Maj. prob.

2 lu

trium perfonarum ad extra funt communes toti

SS. Trinitati.

Ergo-etiam operationes Verbi

innatura humana füunt communestoti Trinitati.

perd

RESPONDEO

|in

Ad 1. n. a. ad prob. n. a. adprob. dift. Deus

de novo denominatur unitus denominatione par-

extt

tim intrinfeca, partim extrinfeca. c. folum in-

?pflaü

trinfeca. n.

Omne totum dicitur novum, quan-

l. p

do una effentialis pars totius eft nova.

Effe uni-

pott

pott

tum quoad formam denominantem feu unionem

non dicit aliquid fimplex, fed compofitum, nem-

Dv

peex duabus unionibus, quarum una eft in uno

extremo , altera in altero , prout fuppono ex

, t

Philofophia.

Itaque datur alia unio Verbi ad

1qu

: Ve

naturam humanam, quz, ficut aétus Deo liberi,

eft adequate Deo intrinfeca ab seterno, prout

um eft. Alia eft unio

ff i

in Tra&at, —de Deo, oftenfi

naturae

4 3

g

6

DISPUTATIO

I.

Mf

nature humane ad Verbum ; & hec eft nova

»1'9?

in tempore.

Hinc iftud totum, quod eft unio

E

x5

hypoftatica, fimpliciter eft nova , licet unio fe

if

tenens ex parte Verbi ad naturam humanam, re-

D

fpeétiva alterius termini pro certa temporum &

locorum differentia, non fit nova, fed ab xter-

no libere identificata cum Deo, ficut alii actus

W

liberi.

ld 2. dift. inciperet effe homo per novam

unionem fe tenentem ex parte natura humang.

c. fetenentem ex parte Verbi.n. Exdi&is ad 1.

conítat, unionem Verbi ad naturam bumanam,

quam refpicit pro certa differentia locorum &

temporum, effe ab sterno identificatam libere

cum Deo, ficut ceteros actus Deo liberos.

ld 3. dift. deberet recipi in utroque extre-

mo, ita tamen ut detur duplex unio, quarum

una recipitur in natura humana in tempore , al-

tera in Deo per identitatem ab aeterno. c. ita ut

utraque unio in fuo extremo recipiatur in tem-

pore. n.

Senfüs patet ex diGtis.

4 -A« 6, 3. n. €.

Difparitas eft; quia Deus

ab eterno poteft fecum identificare non folum

a&us liberos, fed etiam varios refpe&tus ad crea-

turas pro divería differentia locorum & tempo-

rum, prout fuppono ex Traétatu de Deo.

INe-

que illi refpectus ex parte Dei funt novi, quia

ex eodem Tra&atu fuppono, omnia effe pre-

fentia Deo phyfice ab sterno.

"

ld 5. n. Maj. ad prob. dift. 'Totum per ac-

!

cidens eft, cujus partes non petunt coordinari

ad invicem etiam confequenter ad unionem. c.

cujus partes tantum antecedenter ad unionem

non

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT.

Ed

.

i

non petunt ordinari ad invicem. n.

Quando

lu

unio eft fubftantialis feu fubfiftentialis in unita-

tem fuppofiti aut perfonz, ita ut una pars fub-

1

fiftat peralteram , & in operando dependeat ab

WR

altera, confequenter ad talem unionem ordine

f0

feu appetitu füpernaturali petant coordinari ad

u

invicem.

Ad6. dift. Non poteft communicari alteri

T0Y

communicatione deftructiva períeitatis propriz.

Mï

c. communicatione confervativa perfeitatis pro-

Y

Verbum communicando fuam perfei-

prie. n.

F

tatem nature humane non ami

ttit perfeitatem

tüni

lib

propriam.

Ad 7.

dift. | Sequeretur moveri Deitatem,

nifi jam aliunde per immen

fitatem repleat omnia

'exu&

fpa

tia. c. fi jam aliunde ea repleat. n.

TP

Ad 8. n. Maj. ad prob. dift. a&iones ad ex-

tra non effentialiter reciproce funt communes. c.

nja

(d U

effentialiter reciprocs. n.

A&iones effe&ivz,

Wt

aliquis effe&us, non funt re-

quibus producitur

ciproce , quia cre

atura non agit reciproce in

De

Deum. At vero unio, & charita$,

eft aliquid

folt

effentialiter reciprocum. . Cum ergo unio fe te-

du

nens ex parte nature humane ad Deum poffit

i

Eemp

effe precifiva refpiciendo unam perfonam, non

»

refpiciendo alteram, ideo etiam unio fe tenens

U

ex parte Verbi ut refpectiva unionis pracifive fe

R

tenentis ex parte naturz& humanz, debet appro-

priari foli Verbo.

Si daretur Incarnatio, na-

p

OBJICITUR 2.

o

tura humana in Chrifto non haberet fubfiften-

u

tiam feu perfonalitatem propriam. Sed hoc eft

Jrudt

impofübil. Ergo. Min. prob.

Ó

4

I. Sub-

8

DISPUTATIO

I,

y

I

Subfiftentia non di

ftinguitur realitef à

fubftantia rei.

Ergo.

2

Effe fübftantiam individuatam , & effe

eam fübfiftentem prorfus idem eft. Ergo cum

natura humana in Chrifto fit individuata ; feu

hec numero, etiam erit fubfiftens.

Ant. prob.

D

Perfona fubfiftens à Boetbio & aliis The

ologis de-

finitur, quod. fit nature rationalis ind.

flantia,

Tvidua fub-

3. Subfiftere nihil aliud eft, quam ita per

feexiftere, ut non petat exiftere in alio, prout

petit alteri ineffe ac inhgrere accidens.

Sed na-

k

tura humana Chrifti ita per fe exiftit, ut non pe-

tat exiftere in alio,. vel inherere alteri. Ergo.

4. Sideeffet nature humanzin Chrifto fub

fiftentia, deeffet illi aliqua perfe&tio pertinens ad

effe nature humane perfe&um ac completum.

Sed.hocnon poteftdici, Ergo. Min. frob. Chri-

ftus affüumpfit naturam humanam perfe&am ac

completam cum omnibus proprietatibus. Ergo.

$. .Verbum dicitur affumpfiffe hominem.

Cum ergo hemo fit perfona, neceffario etiam

affumpfiffet perfonam.

.6. Natura humana in Chrifto non poteft

exiftere per exiftentiam alienam.

Ergo etiam

non poteft fubfiftere per fübfiftentiam alienam.

REsPoNDEO. c. Maj. n. Min.

d 1.' n. a. ad prob. dift. a.

Perfona perfo-

W

nalitate naturali eft individua fübftantia. tr. per-

E

fona perfonalitate fuperpaturali. n- Drxr. tr.

quia etiam in naturalibus fübfi

ftentia diftinguitur

à fubftantia individua faltem

formaliter , in quan-

tum dicit negationem union

is cum digniori fe,

"

prout

DE NATUR. ET EXIST. INCARNA T.

9

T

prout alii volunt, vel omnino realiter , in quan-

ub

tum dicit determinativum pofitivum ad exclufio-

nem omnis unionis vel unibilitatis cum digniori

(

fe.

f

Subfiftere enim non eft idem

Atl

Ad/ 3. g a.

ac exiftere per fe, quin petat inhzrere alteri; fed

J

!l

eftidem, ac non dependere in agendo per mo-

VIJm

dum principii intrinfeci à digniori fe.

Cum enim

actiones fint fuppofitorum, illud eft primo tri-

1 k

buens fubfiftentiam rei, quod in compofito eft

T0Ul

m

primo determinativum ad agendum.

4d 4. dift. Deeffet illi aliqua perfe&tio per-

lR

tinens ad effe perfonz. tr. pertinens ad effe na-

4

turz.n.

Imo fubfiftentia non eft fimpliciter;per-

Ji)

fectio fine imperfe&tione, cum dicat negationem

T

unionis cum digniori fe,

Jl

Hinc.pixrz. tr. poteft

enim fic diftingui.

Deeffet perfectio talis fecun-

lii

dum quid, & facile fupplebilis per aliamr perfe-

| dC

&ionem fupernaturalem ejusdem rationis ex füo

Qo.

genere. c. non fupplebilis. n.

Ym

44d 5. ditt. Dicitur affumpfiffe hominem lo-

X

quendo late, in quantum füb.hoc termino intel-

lgitur natura humana. c. loquendo ftri&te, in

TUf

Y

quantum fub hoc termino intelligitur perfona. n.

u

-dd6. c. a. n. c. & p. Difparitas eft, quia

qot

exiftentia non poteft concipi tanquam aliquid fe-

parabile feu diftin&um à re, prout oftenfum eft

rl

in Philofophia.

Econtra negatio unionis cum

N

digniori fe, feu determinativum ad inunibilita-

T U

tem ad dignius fe

à re.

?oteit concipi ut feparabile

gU,lIL

qu

OspcerTUR 3. $i daretur unio hypofta-

ori l

tica inter Verbum & naturam humapam ,. feque-

PI'OL

Ag

retur,

IO

DISPUTATIO L

L

]

Y

retur, quod natura humana deberet denorninari

divina, immenfa, seterna, infinita &c

Sed hoc

n

eít impoffibile.

Maj. prob.

Ergo.

Corpus hu-

Tnanum per unionem cum anima tanquam prm01-

pio vitalisdenominatur vivum. Ergo idem de-

beret fieri in natura humana.

i

|

93

Inter Deum & naturam humanam, nulla

Ergo hec duo extrema non

datur proportio

funt unibilia inter fe

3

Accidens non poteft uniri cum fübftantia

jn unitatem fuppofiti

Ergo nec natura humana

cum Verbo

c. prob

Longe major eft inter hec

duo improportio feu diftantia perfeCtionis, quam

inter illa

4. *Ex fuppofitione Incarnationis fequere-

tur ,; veras effe has propofitiones: Divinitas na-

fcitur, patitur, moritur; vel certe: Deus na-

Ícitur, patitur, moritur.

5. Si natura humana effet unita Verbo

effet ubique, ubicunque eft Verbum. Sed hoc

eft impoffibile

Maj. prob

Ubicunque eft Ver-

bum, ibi poterit dici: Huic verbo unita eft per

intimam prafentiam humanitas.

REsPONDEO

-Ad x. n. Maj. ad prob. inprimis retorqueo

Corpus ob eam unionem non denominatur ratio-

nale, fpirituale, immortale &c

Ergo neque

lu

neceffe eft, ut natura humana in Chrifto recipiat

omnes proprietates natur& divine

Hinc &Rr-

SPONDEO dire&te. c. a. n. c. & p. Difparitas

eft, quia effe vivum nil aliud eft, quam effe re-

j

ceptivum operatlonum vitalium , que funt ali-

quid

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT.

II

lil

quid diftin&um à principio vitali.

Econtra effe

ly

divinum, eternum, immenfum, infinitum &c.

l

dicitreceptionem forme per commenfurationem,

lí

Aliud eft, fi dicatur, hic homo eft divinus,

]

eternus &c.

Nam denominatio poteft conve-

nire toti compofito ratione partis, qua fübftat

n

attentioni.

Sic idem homo dicitur mortalis ra-

lY

tione corporis, & rationalis ratione animz.

"4d 2. dift. nulla datur proportio perfectio-

1l

nis. tr. habitudinis. n.

Nam etiam materia &

air

forma, corpus & fpiritus non habent proportio-

Y

nem perfe&tionis, cum verfentur in diverfo ge-

AT

nere, utíonus, & lux; habent tamen propor-

tionem habitudinis , in quantum unum eft per-

t

fectibile per alterum.

T

ld 3. c. a. . c. ad prob. tr. a. n. C. , quam-

If

vis enim fit major difítantia perfectionis inter

Deum & hominem, quam inter accidens & fub-

ftantiam, non eft tamen major diftantia habitu-

D

0C

dinis feu perfectibilitatis; quia accidens manendo

W

intra fpeciem accidentis repugnat fieri principium

omnium actionum in fuppofito eodem.

N

4d 4. n. Maj. quoad primum genus propo-

fitionum. Non enim natura divina vel humana

eft principium actionum vel receptivum paffio-

1e0

num; fedagere & pati convenit perfone feu toti

itio.

compofito.

Hinc ifte propofitiones: Deus na-

X

Jéitur , patitur , moritur verc funt.

"d 5. n. Maj. ad prob. dift. ibi poterit diciz

p

RE

Huic Verbo unitaeft humanitas conftituta in de-

rit

terminatoloco & tempore. c. conftituta fine loco

eT

& tempore.

Sic etiam de hominis anima poteft

tdi

ubique dici, ubicunque eft anima: Huic anime

eít

qii

12

DISPUTATIO I.

Ó

eft unitus pes, etfi pes non fit ubique, ubi eft

m

/

|

N

anima, v. g. in capite.

l

QU/ESTIO II.

l

Zin lucarnatio jam fuerit pera&la ?

IN

OTANDUM I.

In hac quaftione diretfe agi

contra Judeos, qui Meffiam primum ven-

turum exfpe&ant; indire&e vero contra here-

ticos Arrianos, qui negant, Chriftum effe Deum.

NOoTANDUM 2.

Mein hac quazftione ufu-

rum potiffimum argumentis, qu: affert Daniel

Huetius Epifcopus Abrincenfis in Demonftratione

Evangelica, & Eyacintbus Serri in Exercitationibus

de Chriflo.

Quarivis enim, ubi agit de myfte-

riis Chrifti, meritam Rome tulerit à Beneditto

XIIL cenfuram , Judzos tamen fortiter convin-

cit, & erudite.

DICO.

Incarnatio jam fuit peracta.

PaosATUmn. Ex una parte Libri prophe-

tici V. T., & hiftoriei N. T. funt genuinus &

verax eorum Scriptorum partus, quibus adfcri-

buntur ;

Ex altera parte manifeftum eft, pro-

Er-

phetias V. T. de Mefflia a&tu fuiffe impletas.

go Incarnatio jam fuit pera&a.

Ziniecedens de-

ionftratur à Huetio erudite & convincenter.

Sic enim difcurrit.

Mil

Ille eft liber genuinus, qui

pro genuino habitus eft àb omnibus proxime &

continuata ferie fequentibus eum ztatibus, ve-

rax autem eft ille liber, qui aut prenuntiat res

futuras eventu deinde completas, . aut narrat res

praefentes eo modo, quo narrantur in multis li-

ul

W

bris

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT.

13

bris coaetaneis aut proxime cozvis. Sedtalisfunt

libri prophetici V. T. & hiftorici N. T. Ergo.

JMajor non folum patet ex eo, quia authentia

aliorum librorum , quihabentur pro genuinis, ac

veracibus, pari fundamento innititur, ut proin

ratio fana utrinque parem fidem poftulet

fed

etiam ac potitfi;imum ex eo, quia lumine naturali

1

metaphyfica certitudine agnofcitur, tolli provi-

J

dentiam divinam in mundo circa materiam reli-

j

gionis revelate, fi permitteret mundum repleri

documentis ac inftrumentis apocryphis tanquam

l

ij

certiffimis circafubftantiam religionis, nulloalio

provifo retegendi generalis erroris fufficiente re-

4

medio

Itaque in Minori tantum , & quidem cir-

A

ca libros hiftoriales N. T., quos folos Judeinon

t

recipiunt, adhibenda eft probatio.

Si enim con-

0

adhi-

tra Turcas vel Ethnicos agendum effet,

bendz forent eruditiffimz demon&ratxones Hue-

tii, quibus oftendit, libros Mofaicos & Prophe-

ticos V. T. ab omnibus gentibus tanquam vera-

ces & genuinos agnitos fuiffe prioribus ante Chri-

ftum fzeculis

Y

uod attinet libros N. T. , ii al-

legantur à Scriptoribus omnibus per orbem di-

fperfis Seculo I. IL. III. & IV. v. g. Clemente Ro-

mano, lenatio M. , .. Barnaba,

Polycarpos J(Yuftino,

]e

Ireneo , Tertullzano, Cle17ze7zte Alexandrino, Origene,

g.

Cypriano &c.

Quod vero concernit res geftas,

m

in libris hiftorialibus IN. 'T. narratas, de geftis

&

precipuisibicontentis, teftantur ScriptoresSyn-

Ve

chroni vel proxime co&vi edam ex judais &

j

Gentilibus minime addictis Chriftianifmo; prout

jis]

In

HuzTrivs Propofitione III. fufe oftendit.

sl

Ípecie 1. Teftatur Jofephus Jud&us l. 20. anti-

bris

quit.

|!

14

DISPUTATIO

I.

y

quit. cap. 8. tempore Herodis extitiffe quendam

j

Joannem cognomento Baptiftam, qui Judeos

exhortationibus fuis ad virtutem excitaverit, &

ä

lavacrum dimittendis peccatis adhibuerit, & mul-

tos ad fe allexerit, & tandem ab Herode cefus

u

fit.

k

9)

Quod eodem tempore extiterit Jefus te-

n

| j

ftatur Suetonius, Tacitus, Plinius Junior, Phle-

on, Celfuüs, Lucianus, & Imperatores Traja-

nus, Antoninus Pius, &MarcusPhilofophus.

3. Quod ille Jefus fuerit ortus in oppidulo

Judee ex paupercula puella, Fabri materiarii

uxore, victum opera fua quaeritante; eumque

inZEgyptum profugiffe, agnofcit Celfus Chriftia-

ni nominis infenfiffimus hoftis apud Origenem

)

C. Celfum l. 1.

üj

"

4-

uod natus fit in Bethlehem occafione

Cenfus, probant Tabule Cenfuales Romanorum,

ad quas provocat Juftinus in Apologia, Tertul-

liaaus adverfus Marcionem & Chryfoftomus.

Non potuiffent hi Patres, prafertim Juftinus in

Apologia ipfi Imperatori oblata, provocare ad

tabulas Cenfuales, nifi adhuc eo tempore exti-

tiffent.

uod natuä fit in Spelunca Bethlehemi-

$

MT

ca, teftatur Origenes 1. . C. Celfum, Eufebius,

& monumentum Ecclefie fplendidz ab Helena

Imperatrice ere&um.

r[bn

6. Novum Sydus in Chrifti nativitate appa-

i

ruiffe, non diffitetur Julianus Apoftata.

Szvitiem Herodisin infantesacproprium

&

filium innuit Macrobius l, 2. Saturn. c. 4. ubi me-

i

imorat

à

DE NATUR, ET EXIST. INCARNAT.

r5

"morat di&tum Augufti: Prejflare, Herodis porcum

!

e[Je , quam filium.

8

|

Jefum fuiffe Prophetam, tradidit Phlegon,

Adriani [mperatoris libertus in Chronicis.

9. Jefum fuiffe clarum prodigiis, faffi funt

authores Thalmudici Operis, & Celfus, & Julia-

nus, hoftes Chriftianorum acerrimi, licet ea re-

e

tulerint ad preftigias.

4

1o. Vim profligendi demones etiam poft

mortem Jefu fatetur Porphyrius, dum conqueri-

)

tur, pefte urbes vaftari, utpote quibus poft ad-

rl

miffum Jefu cultum ZEfculapius aliique Dii ex-

ld

cefferint , ita ut Dii non amplius profint homi-

nibus.

II.

T

Quod Jefus fuerit fama miraculorum &

Do&rine celeberrimus, teftatur Jofephus 1. 18.

antiquit. c. 4. ubi ait: Fuit boc tempore Sfefus, vir

Japiens : fi tamen virum illum oporiet dicere.

KEvrat

]

enim mirabilium operum effetor , Magifler bominum,

]

qui vvera libenter ample&tuntur.

$

Et plurimos quidem

n

ex J'udeis, plurimos etiam ex Gentibus ad fé pertra-

xit. Hic erat Chriflus.

Cumque eum à primoribus

al

(

gentis [ue accufatum Pilatus ad. Crucem. damnaffet,

ab eo diligendo mon ab[tinuerunt , qui primum cape-

rant. lNam pofi tertium diem redioious ipfis appa-

Tf

Tuib, cum divini vates bec, aliaque quamplurima ad-

1US

müranda de eo predixiffent. —Neque ad banc diem de-

en

fecit. denominatum ab eo . Chriffianorum .genus.

Hic

textus continetur in omnibus Codicibus Jofephi

i

tam Manufcriptis quam impreffis.

Eundem tex-

tum exhibet Eufebius in Demonft. Evang. 1. 4.

& in Hiftoria l. r. c. 2

UrT

Eundem expreflit Hiero-

D

ufiota

nymus in l. deScript. Ecclef. & Ifidorus Pel

Qrd

& SO-

!'MT

16

DISPUTATIO

T

RU

&Sozomenus, & Cedrenus; & Hegefippus de ex«

cidio Jerofolyme.

b2

De morte Chrifti teftatur Tacitus Anna-

n

ii

lium l.15. hisverbis: zZfuttor nominis ejus Chriftus,

qui imperitante Tiberio per Procuratorem Pontium Pi-

h

latum. fupp'icio affe&tus. erat.

Etin Thalmudico

libroSanhedrin legitur: m ve/pera Pafcbatis fujpen-

|

fxep

derunt Sfefum.

13. . De obfcuratione folis in morte Chrifti

teftatur Phlegon l. 13. Olymp. Chronicorum his

verbis: m anno ineuntis Olympiadis CCII. («o

d'ra v5 e(ó óXuwmuudog ) magna C excellens inter

emmes, que ante eam acciderant, defeGtio Jolis fatta.

Dies bora fexta ita im tenebrofam mottem verfus .ut

ftelle n celo vife fmt; terreque motus in Bitbinia

De eadem

INicee Urbis multas edes fubverterit.

obfcuratione Tertullianus in Apolog. c. 2r. fcri-

bit: Kodem momento dies medium orbem fignante fole

übdutta eft: Deliquium putaverunt , qui id quoque

Jüper Chrifto. predicatum . non Jeierunt ; & tamen eum

smundi cafum rvelatum in zdrcbivis ve[tris babetis. .. Ad

illa Archiva etiam-provocavit Nicomedie Lucia-

pnus Martyr his verbis: Confulite aunales veftros,

Jnoenietis Pilati temporibus, dum pateretur Chriflus,

media die fugatum. folem C& interruptum . diem,

Plu-

uT

ra ejusmodi teftimonia Scriptorum profanorum

cum libris N. T. affert Huetius.

Si itaque libri

hiftorici N. T. quoad primaria & generalia capita

fs

!

hiftorie à'Scriptoribus profanis confirmantur,

i

nullo refragante, non eft ratio, cur dubium mo-

veatur de illorum veracitate circa alia fa&ta parti-

cularia, prefertim cum ea veracitas tolli nequeat;

t

quin tollatur providentia Dei circa fübftantiam

reli-

I

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT,

17

[

religionis in mundo, quod impoffibile effe, à

[«

priori luminenaturalinotumeft. Su

pereft ergo;

I

cum libri-prophetici V. T. & hifto

riales N. T.

1j

genuini & oeraces fint, ut oftendatur, prophetias

p

in Chrifto a&u impletas effe.

i

Propheia L. In V. T. prenuntiatum eft, poft

h

adventum Meffiz veram religionem non folumi

conftritam fore in populo Hebrzorum, fed in

n

eam religionem omnes etiam gentes vocandas &

|hi

recipiendas fore.

Hoc autem impletum fuife

g

partim tempore Conftantini M. partim poft rete-

Il

&am Americam & Indiam Orientalem manifeftum

^

eft. Vaticinia de converfione gentilium ad reli-

u

gionem Meffie fünt ifta.

1. Gen. 12. V. 3. dióit

J

Deus ad Abraham: Jj te benedicentur wnier/e to-

defn

gnationes terre. — Et c. 22. v. 18.. Benedicentur in fe:

T

Wüne iuo ommes gentes terra.

[it

9

PA

Gen.49. v.1o. Patriarcha Sfacob im mortà

Q

benedicens. filis ait: INon auferetur.fteptrum . de 3fu-

AUL

da, Cj Dux de femore ejus, donec «eniat, qui ii

M

tendus efés C ipfe erit ex[pe&tatio gentium.

qu

2

Pfal.2. v.8. Poftulaa à me, & dabo tib

i

gentes, C? po[feffionem tuam terminos. terre.

Et Pf

fu

17. V. 44. Eripies me de contradi&tionibus populi $

P

con[titues e in caput gentium.

Et Pf« 2I. Vi 28.'

TUf

Convertentur ad. Dominum. univerfi fmes terre; &

]ibr

adorabunt im confpettu ejus univerfce familie sentiums

pl

quoniam Domini efd vegnum , & ipfé dominabitur gen-

tium,

Yot,

Et Pf.71. v.8. Dominabitur à snari üsqué

ff

ad mare, 6 à flumine usque ád iermános orbis ter-

yiti

varum -- C5 benedicentur im ipfó ommes iribus terrd,

Uell

omnes gentes magnificabunt eum.

EtPf; 85, v. g.

JEd]

Omnes. gentes , quascunque. fecifti , *venient €9 adoras

r

D.dmort Tr. de Incarnatione,

B

bunt

T.

!1»

18

DISPUTATIO

.

bunt corun te Domüne ,. C glorificabunt . momen

tuum.

4

Ifaias c. 49. v. 6. de Meffia loquentem

Deum inducit: Parum efl, ut fis mibi fervus ad

n

fufcitándas Tribus Jfacob, && feces Ifrael comverten-

das.

Ecce dedi te im lucem gentium, ut fis [alus

W

Y

mea usque ad extremum terre. ^ Et c.55. Ecce te-

flem populis dedi eum, ducem ac praceptorem genti-

bus.

Étc.2.v.2. Erit in movi[|mis diebus prepa-

vatus mons Domus Domüni in *ertice montium, €9

elevabitur .fuper colles, & fluent ad eum .omnes gen-

l

W

tes, & ibunt populi multi & dicent: Venite €? afcen-

damus ad montem Domüni, & ad domum Dei Sacob ;

& docebit nos vias fuas, &2 ambulabimus im [emitis

ejus; quia de Sion exibit lex, C? verbum Domini de

grerufalem.

s.

Zacharias c.2. v. 11. Zdpplicabuntur gentes

mulie ad Dominum in die illa, & erunt mübi in po-

ulun. Neautem Judzi has promiffiones expo-

nerent defolis Judeis, ubique per orbem difper-

fis, in aliis textibus expreffe dicitur, quod hec

univerfalis vocatio omnium gentium ad religio-

nem Meffie fit intelligenda de gentilibus idolola-

tris, & extraneis à religione Judaica.

Sic dicitur r.in Ofea c. 2. v. 24. Dicam non

populo meo; populus meus es tu; & ipfe dicet:

Deus meus es tu.

2

In Ifaia c. 55. v. s. Ecce gentem, quam

nefciebas, vocabis; & gentes, qu& te non no-

verunt, ad te current, propter Dominum Deum

tuum, & Sanc&um lírael, quia glorificavit te.

h

Et c. 18. v. 7. 1n tempore illo deferetur munus

hs

Domino exercituum à populo divulfo & dilace-

É

rato,

7

DE NATUR. ET EXÍST. INCARNAT. I

W

rato, à populo terribili, poftquemnon fuit alius ;

z

à gente exfpectante, & conculcata. * Et c. 65. v. r.

Quacfierunt me, qui ante non interrogabant; in-

LA

venerunt, qui non quzfierunt me.

Dixi: Ecce

V1

ego; ecce ego, ad gentem, quz non invocabat

]

nomen meum. Etc.3r. v. 7. In die illa abjiciet

44

!

(

vir idola argenti fui, & idola auri fui, que fece.

runt vobis manus veftra.

Eteo12:v39. Inidie

l!

[

r

illa inclinabitur homo ad fa&torem fuum, &oculi

i

ejus ad Sanctum Ifrael refpicient, & non inclina-

um

bitur ad altaria, quze fecerunt manus ejus, &

qu: operati funt digiti ejus, non refpiciet, lucos,

ju

f

& delubra. Similia habentur c.2. v. 17. 18. 19.

90. & P. 17. v.4is.

J

T

3

In fpecie de /Egypto & /Ethiopia idolis

plena dicitur Ifaiz c. r9. v. 19. In die illa erit al-

g

tare Domini in medio terrz /Egypti, & titulus

inp

Domini juxta terminum ejus erit in fignum ; &

2

cognofcent ZEgyptii Dominum in . die illa.

Er

il

Ezechielis c. 30. v. 13. Hzc dicit Dominus Deus;

d ha

difperdam fimulacra, & ceffare faciam idola de

elig

V

Memphis; & Dux de terra /Egypti non erit am-

i

Joi

plius.

Et in Zacliarià c. 13. v.2. In die illa di-

fperdam nomina idolorum in terra /Egypti, &

im n

"

non memorabuntur ultra, & pfeudoprophetas,

Ti

& fpiritum immundum auferam de terra.

Et

Pf. 41. v. 9. Coramillo (Meffia) procident /Ethio-

,v

pes, &inimici ejus terram lingent.

Reges Thar-

1017

fis & Infulze munera offerent: Reges Arabum &

Saba dona adducent, & adorabunt eum omnes

)De

av

Reges terre ; omnes gentes fervientei.

EtIfaic

m

60. v. 3. Ambulabunt gentes in lumine tuo, &

x dl

reges in fplendore ortus tui.

Leva in circuitu

f

2

Oculos

I.

h

20

DISPUTATIO

5

oculos tuos, &vide: Omnesifti congregati funt,

i

venerunt tibis filii tui de longe venient; &fiize

tuz de latere furgent.

'Tunc videbis & affiues;

ff

mirabitur & dilatabitur cor tuum , quando con-

verfa fuerit ad te multitudo maris, fortitudo gen-

W

tium venerit tibi.

He Prophetie editz fuerunt

V

N

jam ante duo & amplius annorum millia; nec im-

plete funt in religion

e Judaica, fed in Chriftiana

per Chriftum.

Si Deus per Prophetas voluiffet

prenuntiare aliam impletionem futuram, non

reticuiffet hunc ftatum medium notare tetro fti-

"m

gmate, ne ex eo toti orbi;daretur anfa fcandali;

ageret enim contra fapientiam & providentiam,

4—1

fi poneret Meffie characteres tam aquivocos &

communes pluribus.

Propbetia Il. ln adventu Meffize abrogabi-

f

i

tur vetus Sacerdotium, & introducetur novum

genus Sacerdotii, & novum genus cultus reli-

, quogens

giofi, idque futurum eoipfo tempore

Ifai; 1.

judaica verum Meffiam negatura eft.

ad1

V. 3. dicitur: Cognovit bos poffefforem füum, &

afinus prefepe Domini fui; Ifrael autem menon

cognovit, & populus meus me non intellexit.

V« genti peccatrici, populo gravi iniquitate;

femini nequam ; filiis fceleratis ! Dereliquerunt

Dominum ; blafphemaverunt Sancum lfrael;

j

M

abaleniati funt retrorfum. - -

Et v. 11. Quo mi-

s

hi muititudinem vi&imarum veftrarum, dicit Do-

Y

minus? Plenus fum; holocauftaarietum , &adi-

;

pem pinguium, &fanguinem vitulorum , &agno-

INe offeratis ultra

rum, & hircorum nolui. - -

d

j

facrificium fruftra, incenfum abominatio eft mi-

"

M

hi.

Neomeniam & Sabbatum, &. feftivitates

i.

alias

I

DE NATUR.ET EXIST. INCARNA T.

21

[;"'P

alias non feram; iniqui funt cotus veftri

Ca-

u

lendas veftras & folennitates veftras odivitaninia

(

mea; facta funt mihi molefta

0

9

David de Meffia prophetans Pf. rog. di-

)eü

i

cit: Dixit Dominus Domino meo, fede à dex-

tris meis; juravit Dominus Domino meo; tü es

n

Sacerdos in s&ternum fecundum ordinem Melchi-

f

fedech.

Quo textu proin oftenditur, Sacerdo-

lil

ln

tium Leviticum fecundum ordinem Aaron, in

victimis occupatum animalium, convertendum

if

104&1,

in Sacerdotium , quo fun&us erat Melchifedech

er oblationem - panis & vini, prout Chriftus in

mm,

ultima Cona inftituit.

t

3.

Danielisg. v.26. Pofthebdomadas fexa-

T

ginta duas occidetur Chriftus; & non erit ejus

populus, qui eum negaturus eft. EtCivitatem

"Uffl

gl

& San&uarium diffipabit populus cum Duce ven-

turo; & finis ejus vaftitas, & poft finem belli

Q

I

ftatuta defolatio

Confirmabit autem pactum

multis hebdomada una, & in dimidio hebdoma-

n

non

dis deficiet hoftia & facrificium, & erit in tem-

plo abominatio defolationis, & usque ad con-

)N

Latts

fummationem & finem perfeverabit defolatio

TUl

4

Ifaie 66. v. 18. prenuntiatur, ex gentili-

rad;

bus fore affumendos Sacerdotes Meffize

Id ve-

Q

ro prorfüs deftruit vetus Sacerdotium; cum in

tDo

]. INum. c. 16. v. 4o. dicatur

Ne quis accedat

kadi

alienigena, & qui non eft de femine Aaron, ad

dgHO

offerendum incenfum Domino, ne patiatur, fi-

cut paffus eft Core &c

Iífaias fic habet

Ecce

ultt

[ d

ego venio, ut congregem ex omnibus gentibus

jit o

&linguis, & mittam ex eis ad gentes, in mare,

alià

B:3

1n

alm

22

DISPUTATIO-.

I,

&V

in Africam, & Lydiam tendentes fagittam, in

Italiam & Graciam, ad infulas longe, ad eos,

qui non audierunt de me. -- & affumam ex eis in

j

Sacerdotes, & Levitas.

jf

5

Malachise r. v. ro. Non eft mihi volun-

tasin vobis, dicit Dominus, & munus non fu-

!w

E

fcipiam de manu veftra.

Ab ortu enim folis us-

| u

que ad occafum magnum eft nomen meum in

gentibus; in omniloco facrificatur & offertur no-

mini meo oblatio munda; quia magnum eft no-

men meum in gentibus, dicit Dominus.

Hac

omnia oftendunt mutationem Sacerdotii Levitici

in aliud genus Sacerdotii & Sacrificii, quod non

reperitur, nifi in Ecclefia Catholica.

Propbetia 111. — Meffias praenuntiatur nontan-

quam bellator manu fortis, fed tanquam humilis

& pacificus.

Sic dicitur r. in Pf. 45. v. 9. Veni-

te & videte opera Domini, quz pofuit prodigia

füper terram, auferens bella usque ad finemter-

r&; arcum conteret & confringet arma & fcuta

comburet igni.

Et Pf.75. v. 1. Notus in Judea

Deus; in Ifrael magnum nomen ejus; & factus

l

eft in pace locus ejus; & habitatio ejus in Sion;

ibi confregit potentias arcuum, fcutum, gladium

& bellum.

2. lfaie c. ». v. 4. Conflabunt gladios fuos

in vomeres, & lanceas fuas in falces; non leva-

|

bit gens contra gentem gladium , necexercebun-

tur ultra in prelium. Similia habentur Micheze

C« V.9

3

Ifaizec. 11. v. 6. Habitabitlupus cum agno,

& pardus cum hedo accubabit; vitulus & leo, &

ovis fimul morabuntur, & puer parvulus minabit

e€os,

DE NATUR. ET EXIST. INCARNA T.

23

N]

eos. Vitulus &urfus pafcentur, fimulrequiefcent

Ü

catuli eorum, & leo quafi bos comedet paleas.

b

Et dele&abitur infans ab ubere fuper foramine

afpidis; & in caverna reguli, qui ablac&tatus fue-

Af

rit, manum fuam mittet

Non nocebunt, ne-

u

l

que occident animalia in univerfo monte fancto

lN

Tneo

Quod fi aliquando Meffias defcribitur tan-

Tb

quam bellator, id de armis fpiritualibus intelli-

Sic enim

Ut

gendum effe ipfa Scriptura oftendit.

ln

Ifaias c. r1. v. 4. oftendit: Percutiet terram virga

It

oris fui, & fpmtu labiorum fuorum interficietim-

W

pium; & erit juftitia cingulum lumborum ejus,

!non

& fides cin&torium renum ejus

Idem infinuatur

Sapientie c.5. v. 17. Dextera fua reget eos, &

]

brachio fuo defendet illos

Accipietarmaturam

Is

zelus illius, & armabit creaturam ad ultionem

&i

inimicorum

Induet pro thorace juftitiam, &

lr

accipiet pro galea judicium certum; fumet fcu-

Ut

tum inexpugnabile zquitatem

Acuet autem

cua

duram iram in lanceam. . Et Ofez c. 1. v. 7. Sal-

idet

vabo eos in Domino Deo fuo; &non íalvabo

3Q

eos in arcu, & gladio, & in bello, & in equis, &

SO

n equitibus

Et Ifaie c.42. v.7. Ecce fervus

ydiür

meus, fufcipiam eum ; electus meus; complacuit

fibi in illo anima mea

Dedi fpiritum meum fu-

3

Ui

per eum. Judicium gentibus proferet

iNon

clamabit, neque accipiet perfonam; nec audie-

o

ebut

tur vox ejus foris

Calamum quaffatum non

conteret, & linum fumigans non extinguet

In

fictt

veritate educet judicium. — Non erittriftis, ne-

que turbulentus, donec ponat in terra judicium;

Vg

jeo,

& legem ejus infulz exfpe&abunt.

Et Aggsi

J

C. 2. V.8. Veniet defideratus cunctis gentibus; &

nj

B 4

imple-

q

24

DISPUTATIO

iE

"d

implebo domum iftam gloria. Magna eritgloria

domus iftius noviffime, plus quam primz, . Et

i

in loco ifto dabo pacem, dicit Dominus.

j

Propbetia IV.

Meffias prenuntiatur morte

turpiffima afficiendus.

r. In 1. Sapientise c.».

Ó

V. 18. machinationesimpiorum adverfus Meffiam

his verbis predicuntur: Tanquam nugaces efti-

mati fumus ab illo, & abftinet fe à viis noftris

[

tanquam ab immunditiis, & prefert noviffima

juftorum, & gloriatur, patrem fe habere Deum.

Videamus; fi fermones illius veri fint, & tente-

mus, que ventura funt illi, & fciemus, que

erunt noviflima illius.

Si enim eft verus filius

Dei, füfcipiet eum, & liberabit eum de manibus

contrariorum. Contumelia & tormento interro-

gemus eum, & fcientiam reverentiam cjus, &

probemus

7

patientiam illius, morte tur-piüï'ma con-

demnemus eum,

pJ

lfaie 53. v.7. Oblatus eft, quia ipfe vo-

luit, & non aperuit os fuum. . Sicut ovis ad oc-

cifionem ducetur, & quafi agnus coram tondente

fe obmutefcet, & non aperiet os füuum. .De an-

E

guítia & de judicio fublatus' eft, generationem

ejus quis enarrabit ? Quia abfciffus eft de terra

viventium, Propter fcelus populi mei percuffi

eum

3

Jeremie 1. v. 19. Ego quafi agnus man-

fuetus, qui paratur ad vidimam; & non cogno-

vi, quia cogitaverunt fuper me confilia dicen-

tes: Mittamus lignum in panem ejus, & erada-

mus eum de terra viventium, & nomen ejus non

memoretur amplius,

4. Za-

DE NATUR.ET EXIST. INCARNAT

25

tENH

4. Zacharie 12. v. 1o. Effundam fuper do-

2

mum David, & füper habitatores Jerufalem.

Spiritum-gratie & precum, & afpicient ad me,

Tor

quem confixerunt

Et plangent cum planétu

102

quafi fuper unigenitum, & dolebunt fuper eum,

ut doleri folet in morte primogeniti

s. Zacharie c. 1. v. 12. Appenderunt mer-

10

li

cedem meam tugmta argenteos.

Et dixit Do-

vlmm

miuus ad me; projice 1llud ad ftatuarium, (cu-

)un

ftodem thefauri in templo ) decorum pretlum,

tf

quo appretiatus fum ab eis

Et tuli triginta ar-

q

genteos in domum Domini ad ftatuarium

6. Threnorum c.4. v.20. Spiritus oris no-

l]'JJUS

WUR

ftti Chriftus Dominus captus eft in peccatis no-

lm

firis.

b, E!.

?

Ifaie c. 5o. v.6. Corpus meum dedi per-

CO]]

cutientibus, & genas meas vellentibus: faciem

meam non averti ab increpantibus & confpuen-

tibus in me.

V0:

8

"Threnorumc. 3. v. 3o. Dabitpercutienti

0C

fe maxillam, & faturabitur opprobrus

ent

9

Michez 5. V. r. In virga percutlent ma-

d.

xillam Judicis Ifrael.

Jnan

TO;

Pfal.2r. DeusDeus refpicein me, qua-

tetr

rcul

re me dereliquifti ? - Ego autem fum vermis,

& nonhomo; opprobriumhominum, & abjeCtio

plebis

Omnes videntes me deriferunt me

lo-

fdt

cuti funt labiis, & moverunt caput; fperavit in

Domino$ eripiat euim; falvum faciat eum, quo

m

-0*

Jicen

niam vult eum

Circumdederunt me vituli

radt

multi; tauri pingues obfederunt me.

Aperue-

$10

runt füper me os fuum, ficut leo rapiens & ru-

giens, Sicut aqua eH'ufus fum & difperfa (ex

11

jun-

26

DISPUTATIO

I.

«H AxT

jun&uris avulfa) funt omnia offa mea.

i

Factum

eft cor meum tanquam cera liquefcens in medio

s

ventris mei.

Aruit tanquam tefta virtus mea,

?

& lingua mea (prz fiti) adhefit faucibus meis;

& in pulverem mortis deduxifti me.

Quoniam

j

circumdederunt canes multi ; concilium malignan-

tium obfedit me.

Foderunt manus meas & pe-

jl

des meos (clavis in cruce.) Dinumeraverunt

omnia ofífa mea.

Ipfi vero confideraverunt &

infpexeruntme. Diviferuntfibi veftimenta mea,

& fuüper veftem meam miferunt fortem.

'Tu au-

tem Domine ad defenfionem meam confpice.

Salva me de ore leonis.

Narrabo nomen tuum

fratribus meis.

In medio Ecclefiz& laudabo te.

Converten-

Apud te lausme in Ecclefia magna.

tur ad Dominum univerfi fines terre; & adora-

n

buntin confpe&u ejus univerfze familize gentium.

Quoniam Domini eft regnum, & ipfe dominabi-

tur gentium.

Hec omnia, fi fimul fumantur,

in nullo alio individuo homine impleta effe, nifi

in Chrifto, manifeftum eft legenti hiftoriam V.

& N. T., prefertim legenti hiftoriam paflionis

Dominice ex quatuor Evangeliftis, & Acta Apo-

ftolorum quoad priora capita.

II.

Zacharie 13. v.6. Quid füntplage ifte

in medio manuum tuarum ?

Et dicet: His pla-

gatus fum in domo eorum, qui diligebant me.

I2.

Ifaie c.53. v.8. Abfciffus eft de terra

viventium, Propter fcelus populi mei percuffi

eum. Etdabit impios pro fepultura, & divitem

pro mortefua; eo.quod iniquitatem non fecerit,

neque dolus fueritin ore ejus.

EtDominus vo-

:

luitconterere eum in infirmitate; fi pofuerit pro

rq

pec-

DE NATUR.ET EXIST. INCARNAT. 27

lm

»Mm

peccato animam füam ; videbitfemen longevum,

& voluntas Domini in manu ejus dirigetur; pro

3

eo, quod laboravit anima ejus, videbit & fatu-

Il!þii;

rabitur. Infcientia fua juftificabitipfe juftus fer-

ATf

vus meus multos, & iniquitates eorum ipfe por-

tabit.

ïfl

gm-

Ideo difpertiam ei plurimos & fortium

W

dividet fpolia, pro eo, quod tradidit in mortem

m

animam fuam, & cum fceleratis reputatus eft.

Dütt d

Et ipfe peccata multorum tulit, & pro transgref-

du

foribus rogavit.

Et ibidem v.2. Non eft fpe-

Ia.

cies ei, neque decor ; & vidimus eum, & non

i,

erat afpe&tus, & defiderávimus eum, defpectum

hiij

& noviffimum virorum, virum dolorum & fcien-

V [

tem infirmitatem, & quafi abfconditus vultus ejus

A

& defpe&us; undenecreputavimus eum. — Vere

lt

languores noftros ipfe tulit, & dolores noftros

Liüm,

ipfe portavit; & nos putavimus eum quafilepro-

Dabj-

fum, & percuffum à Deo & humiliatum.

Ipfe

autem vulneratus eft propter iniquitates noftras;

Xur

Difciplina

. tif

attritus eft propter fcelera noftra.

mV

pacis noftre fuper eum ; & livore ejüus fanati fu-

Lïlonis

mus.

Omnes nos quafi oves erravimus; unus-

Àp.

quisque in viam fuam declinavit, & pofuit Do-

minus in eo iniquitates omnium noftrum. - - -

vilt

Propter fcelus populi mei percuffi eum. . Hec

is pl

omnia, fi iterum fimul fumantur, in nullo alio

T

propheta, aut perfona, nifi in Chrifto, impleta

2 (efft

effe manifeftum eft, fi quis legerit hiftoriam Evan-

elicam.

ercul

ivitet

Prophetia V. Pranuntiatum fuerat, Meffiam

eceni

venturum templo fecundo, quod poft captivita-

JUs v?

tem Babylonicam conftructum fuerat, adhuc

ftante.

rit t

1. Ín

p

28

"DISPUTATIO

[

wNï

I

i

In Aggzo, qui fcripfit poft captivitatem

Babylonicam, c. 2. v. 7. dicitur: Adhuc unum

Ht

modicum eft, & ego commovebo cclum & ter-

li

ram, & mare, & aridam, & movebo omnes gen-

jj

1 Wi

tes, & veniet defideratus cunétis gentibus ; &

implebo domum iftam gloria, dicit Dominus. --

(f

Magna erit gloria domus iftius noviffimz, plus-

U

uam prime (per Salomonem conftru&z) dicit

ominus.

Et in loco ifto dabo pacem, dicit

Dominus.

[2

z

Malachiz 3. v. . Mitto angelum meum,

& preparabit viam ante faciem meam; & ftatim

veniet ad templum füuum Dominator, quem vos

quaritis, & angelus Teftamenti, quem vos vul-

tis.

Ecce venit, dicit Dominus.

Nunc, ubi

s

Ly

illud templum ftetit, zdificarunt Turce Mo-

l

uT

fcheam.

(

Propbetia VT. Propheta Daniel, qui fcripfit

circiter 5oo. annis ante Chriftum, exacte prenun-

tiavit mortem Meflie per feriem quandam hebdo-

madarum, quo termino non poteft aliud intelli-

gi, quam fpatium feptem annorum.

€.9. V. 24.

fic fcribit: Septuaginta hebdomades abbreviate

funt fuper populum tuum, & fuper urbem fan-

&am tuam, ut confummetur prevaricatio, &

finem accipiat peccatum, & deleatur iniquitas,

& adducatur juítitia fempiterna, & impleatur vi-

fio, & prophetia, & ungatur San&tus Sanétorum.

j

Scito ergo & animadverte.

Ab exitu fermonis,

"d )

ut iterum :edificetur Jerufalem, usque ad Chri-

ftum Ducém hebdomades feptem, & hebdoma-

*

des fexaginta dux erunt.

Et rurfum zdificabitur

At

platea & muri in anguíftia temporum. Et potft

L

hebdo.

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT.. 29

Hn

hebdómades fexaginta duas occidetur Chriftus,

t

& non erit ejus populus, qui eum negaturus eft.

&ïa

Et Civitatem & Sanc&tuárium diffipabit populus

T

cum Duce venturo & finis ejus vaftitas, & poft

h

finem belli ftatuta defolatio. Confirmabit autem

ü'x:..

pacum multis hebdomada una, & in medio he-

ll

It

bdomadis deficiet hoftia & Sacrificium. X Et erit

) li

in templo abominatio defolationis, & usque ad

; (id

confummationem & finem perfeverabit defola-

tio.

]ta Daniel.

Quod autem per terminum

DAj

hebdomade apud Judzos intellectum fuerit cur-

Áitim

riculum feptem annorum patet ex libris Mofai-

T1 VOj

Numerabis

cis,; ubi in l. Levitici c. 24cv. 8.

Wil

tibi feptem hebdomadas annorum, id eít, fe-

t, i

pties feptem, qua fimul faciunt annos quadra-

2

ginta novem. - - fanCtificabisque annum quin-

quagefimum. Sunt quidem variz fententige, quo

ripfit

anno Sermo ille , feu edi&um Regis Dabilonis

J

de rezdificanda Jerofolyma, & reftaurandis ejus

hd-

muris editum fuerit, fed tota illa diverfitas ad

Ytell

paucos annos conftringitur, ut proin neceffarium

Parum enim ad hoc

v

fit, Meflfiam jam veniffe.

oVidta

intereft, utrum fermo ille vel edictum prodierit

1. n

anno primo Darii Medi Perfarum & Babylonio-

)o, t

rum Regis, vel anno feptimo Artaxerxis Longi-

mani, vel ejusdem Artaxerxis anno vigefimo.

quitày

tor v

Propbetia V1L Patriarcha Jacob, qui vixit

torum.

ante Chriftum ferme duobus annorum millibus,

O

moriturus benedixit filiis fuis, inter quos erat

j r

Judas.

Huic prenuntiat, eam ftirpem perven-

o

turamad dignitatem regiam; neque ejus regimefi

cabitt

penitusinteriturum, donec veniat Meflfias. Cum

igitur tempore Chrifti duo ultimi principes ex

jl

f

em-

E Io

,,DISPULI'ATIO

L

j

ftemmate regio Jude, nempe Hircanus, & Ari-

D]

.Ul

y

ftobulus, agente Herode interempti fuerint, con-

Y

fequens erat, Meffiam venire. — Prophetia Ja-

U

'

cobi fic habet: Juda, te laudabunt fratres tui:

VM

manus tua in cervicibus inimicorum tuorum:

adorabunt te filii patris tui.

Catulus leonis Ju-

,

da.

ä;

Ad predam fili mi afcendifti.

Requiefcens

gt

accubuifti ut leo; & quafi lezna, quis fufcita-

bit eum ?

1

Non auferetur fceptrum de Juda,

& Dux de femore ejus, donec veniat, qui mit-

|

i

tendus eft, & ipfe erit exfpectatio gentium.

(

"

Quod füb hoc termino, ex/petfatio gentium intelli-

l

gatur Meffias, patet ex pluribus aliis textibus

Scripture, in quibus de Meffia fimilia dicuntur:

J

v. g. Aggei2.v.8. Veniet defideratus cunétis

ii

gentibus. Et Pfal2r. Adorabunt in confpectu

N

Et lfa. 2. v.2.

ejus univerfz familie gentium.

Fluent ad eum omnes gentes.

Et'c.rréw-.ro.

Ipfum gentes deprecabuntur.

Et . 49. v.:6.

Ecce, dedi te in lucem gentium, ut fis falus mea

hi

usque ad extremum terrz.

In textu Hebraico

ad litteram fic habetur: Non recedet Sceptrum

de Juda, & Legislator de inter pedes ejus, us-

m

quequo veniat Siloh; & erit ei obedientia popu-

p

lorum.

Septuaginta Interpretes textum fic ver-

tunt ;

Non deficiet princeps ex Juda, & Dux

n

de femoribus ejus, donec veniant, quz promiffa

AU

ii

funtei; &ipfe eft exfpeGtatio gentium. — Textus

m

Chaldaicusfichabet: Nonauferetur habens prin-

än

TAR

cipatum in domo Jude, neque Scriba à filiis fi-

Vg

liorum ejus, donec veniat Meffias, cujus eft re-

gnum, & ei obedient populi.

'"Textus Samari-

Q

1

tagus fic habet: INon auferetur fceptrum de Ju-

h

da,

DE NATUR. ET EXIST. INCARNA T.

31

"

li

da, & Dux de vexillis ejus, hoc eft, de cohor-

iij

tibus ejus militaribus, donec veniat Pacificus,

b

'Textus

& ad ipfum congregabuntur populi.

It

Syriacus fic habet: Non deficiet fceptrum de

U

hn

Juda, & expofitor de inter pedes ejus, donec

veniat, cujus'illud eft; & ipfum exfpectabunt

gentes.

Hac omnia quoad fuübftantiam idem fo-

Tl

nant.

Sic enim Ifaie 9. v.6. Meflias vocatur

k hi

Ll

Et Pfal.71. v.7. Orietur in die-

princeps pacis.

Et Zacha-

QU p

bus ejus juftitia & abundantia pacis.

AU

rie 9. v. 1o. Loquetur pacem gentibus.

Et in

J

Ttkdi

'Tbalmud 'Yra&. Sanbedrin c. 1. Meffiás vocatur

f

Ti

ab ipfis Judeis Silob.

Ad queftionem enim,

hd

quodnam Meffiz nomen fit, "Thalmud refpondet:

f

Qui de domo Rabbi Schillz funt, dixerunt, Si-

p

loh nomen ejus effe; quia dicitur: donec vene-

2 V.

rit Siloh.

Ceterum Siloe in hebraica lingua

V. I

idem fignificat, ac miffus, ig greco, angelus.

.V6

u$ mi

Propbetia VIII. Cum Ifraelitz poft tranfitum

obrait

maris rubri tenderent in terram promiffionis, &

eptrt

Balac Rex Moabitarum timeret, ne fuus popu-

5, t

lus vaftaretur ab Ifraelitis, rogabat prophetam

Balaam, ut funderet preces execratorias fuper

a p

exercitum lIfraelitarum.

Verum Dalaam loco

fict

&b

maledictionis bene precatus eft Iíraeli.

In fine

fuz benedictionis Regem Moabitarum allocutus

oti

Tei

l. Numerorum c.24. v. 14. hec addidit: Pergens

s r

ad populum meum (moriturus) dabo confilium,

flis

quid' populus tuus populo huic faciat extremo

Dixit auditor fermonum Dei.

Vide-

y dl

tempore.

$u

bo eum, fed non modo ; intuebor illum , fed

Orietur ftella ex Jacob, & confur-

j del

non prope.

get

L

32

DISPUTATIO L

M

get virga de Ifrael. Hanc ftellam apparuiffe in

jgn

pun

nativitate Chrifti, infinuat Matthzus c. 2.

Propheid LX. Prophete nuntiant, Meffiam

(

fore Deum.

Ya

I

Baruch c. 3. v.36. dicit: Hic eft Deus

nofter, & non eftimabitur alius adverfüs eum.

Jf

Hic adinvenit omnem viam difcipline, & tradi-

Ü

dit illam Jacob puero fuo, & Ifrae] dile&o fuo.

Poft hec in terris vifus eft, & cum hominibus

converfatus eít.

2

Ifaiz c. 35. V. 4. Deus ipfe veniet, & fal-

vabit nos: tunc aperientur occuli cecorum, &

aures furdorum patebunt.

"Tunc faliet ficut cer-

vus claudus, & aperta erit lingua mutorum.

V

3

Ifaie c. 25. V. 9. Ecce Deus nofter ifte,

M

exfpe&avimus eum, & falvabit nos.

Itte Domi-

nus, fuftinuimus eum & exultabimus, & lewta-

I

bimur in falutari ejus.

4

lfaie c. 48. v. 12. Audi me Jacob, &

Ifrael, quem ego voco.

Ego ipfe; ego primus,

ego noviffimus.

Manus mea fundavit terram;

& dextera mea menía eft colos. - -

Accedite

ad me, & auditehoc: Non à principio inabfcon-

dito locutus fum; ex tempore antequam fieret,

ibi eram.

Et nunc Dominus meus mifit me, &

Spiritus ejus.

Hec dicit Dominus Redemptor

tuus Sanétus Iftael.

Ego Dominus Deus tuus,

L Q, |

W

docens te utilia, gubernans te in via, qua am-

bulas.

NU

s. lfaie 45. v.i4. Tantumin te eft Deus,

& non eft absque te Deus.

Vere tu es Deus

abfconditus, DeusIfrael Salvator.

Et v.6. Hac

dicit Dominus Rex Ifrael & Redemptor ejus,

Domi-

hU

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT.

33

a

Dominus exercituum. Ego primus, & ego no-

viffimus, & absque me non eft Deus.

l[ffh*

6. .Zacharie c.2. v. g. Ecce ego venio &

habito in medii tui, ait Dominus.

De

«

7. Michse c.5. v.9. Et tu Bethlehem par-

&R*u

vulus es in millibus Juda.

Ex te egredietur, qui

fit dominator in Ifrael ; & égreffus ejus ab initio

&p ïim.

à diebus sternitatis.

Diti

8

Ifaiz c.9. v.6. Párvulus natus eft nobis,

i

& filius datus eft nobis, & fa&us eft principatus

,l

füper humerum ejus.

Et vocabitur nomen ejus

QUE gt

admirabilis, confiliarius, Deus, fortis, pater

futuri feculi, princeps pacis.

t il

9. Jeremie c.23. v.5. Ecce dies veniunt,

Don:

& füfcitabo David germen juftum, & regnabit

du

Rex, & fapiens erit, & faciet judicium, & jufti-

tiam in terra; in diebus illis falvabitur Juda, &

Iífrael habitabit confidenter , & hoc eft nomen

N

i,

quod vocabunt eum, Dominus juftus nofter. In

textu Hebrzico loco hujus termini, JDominus, ha-

Tran

veedit

betur terminus, jJ'ebova, quem terminum Heb-

ibfton

rei & Scriptura conftanter foli Deo tribuunt.

Idem habetur Jeremic c. 33. v. r4. Ecce dies ve-

fieri

fte, l

niunt, & fufcitabo verbum bonum, quod locu-

tus fum ad domum Ifrael & ad domum Juda. In

omptü

diebus illis, & in tempore illo, germinare fa-

$ QU

u d

ciam David germen juftitiz, & faciet judicium,

& juftitiam in terra.

In diebus illis falvabitur

Juda, & Jerufalem habitabit confidenter, & hoc

t Deii

s Dai

eft nomen, quod vocabunt eum, Dominus ju-

ftus nofter.

Ubi iterum in textu Hebraico ha-

, f

betur terminus S'ebova.

r

Dont

D. dmort Tr. de Incarnatione,

C

iO

DISPUTATIO

I.

j

34

IO

Pfal.2. v.7. Deus de Meffia dicit: Do-

pYt

minus dixit ad me; filius meus es tu5 ego hodie

j:

genui.

.Et Pfal. ro9. Dixit Dominus Domino

W

meo; fede à dextris meis - - in fplendoribus

15

fanctorum ex utero ante Luciferum genui te.

Propbetia X. Omnia ceremonialia Legis Mo-

j

faice erant figurarei pertinentis vel ad inítru&tio-

nem morum, vel ad inftru&ionem fidei circa

futura myfteria Meffiz.

Ergo, quz ad inftru-

&ionem morum non habent fignificationem ob-

viam ;

neceffario habent rationem prophetiz

X

realisfymbolice circa myfteria Meflie. ]Jam ve-

I ,

ro talia funt

I

Efus agni pafchalis fine comminutione

"

offium, cum lactucis agreftibus, & cum baculis

in manibus, & cum feftinatione

It

2

Quotidiana immolatio matutina & vef:

L

pertina agni

!;

Émundatio & fanéctificatio omnium re-

$

rum per effufionem vel afperfionem fanguinis ex

victima

4. Hircus emiffarius in defertum, qui debe-

bat portare omnia peccata & maledlätlones po-

puli.

5.

Velum Tabernaculi & Templi ante San-

&a San&orum, que nulli licebat infpicere, nifi

1

Summo Sacerdoti, fuo tempore revelanda. Hec

Q

omnia & plura alia in folo Chrifto, immolato

in Pafchate pro peccatis humani generis, qua

u

hora etiam velum templi fciffum eft, impleta effe

oftendi poffunt

Propbetia XI. "Tempore Chrifti dabatur non

folum in gente Judaica traditio , fed etiam in

ET

J'MW

toto

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT.

93

l DO

toto oriente fama, completa effe tempora pro

) Hte

adventu Meffiz.

Hacautem tam univerfalistra-

n 1

ditio & fama non poterat fundari nifi in Prophe-

Qb

tia manifefta vel fcripta vel tradita oretenus.

[j

h

Sfoféphus , qui fuerat preefens everfioni Jerofoly-

:

me fub 'Tito Vefpafiano, poftquam enarraverat

T

:

varias feditiones Judeorum, excitatas ab iis,

fv

qui dicebant, fe effe Mefliam, teftatur de ea ge-

Mn

nerali perfuafione 1.7. de bello. c. 12.

Maxime,

m

inquit , eos ad bellum excitaverat refponfum ambi-

l

Larg

guum , itidem in . facris libris inventum , quod eo tem-

Es

jpore quidam e[fet ex eorum fiübus Orbis terre babi-

iurus imperium.

ld enim illi quidem quafi proprium

Id

acceperant , multique [apientes interpretatione decepti

Ws

fant.

Ita S'ofzpbus, adulator Imperatoris Genti-

lis Vefpafiani, in quo prophetiam de fe minime

E v

ambiguam impletam effe adulatur.

9

Cornelius Tacitus l. s. Hiftoriarum de illis

m

Chrifti temporibus fcribens ait: Pluribus perfua-

inis e

fio inerat, antiquis Sacerdotum litteris contineri,

i

co ipfo tempore fore, ut valefceret Oriens, pro-

fectique Judea rerum potirentur.

s p

3

Suetonius in Vefpafiano fcribit: Percre-

buerat Oriente toto Vetus & conftans opinio,

te M

effe in fatis, ut eo tempore Judea profe&irerum

re, T

potirentur.

Eadem generalis perfüafio probatur

2 H

ex variis textibus hiftorie Evangelice, v.g. ex

od

ortu ftellae & adventu Magorum, & infanticidio

ls; (

perpetrato juffuü Herodis, Matth.2. ex fermone

letzt

mulieris Samaritane Joan.4. v.25. Scio, quia

Meffias venit, qui dicitur Chriftus.

Cum. ergo

venerit ille, annuntiabit nobis omnia. . Et ex

atqr jj

Prophetia Simeonis, de quo fcribitur Lucz2. v

euu

l

C2

23

Tl

36

DISPUTATIO L

25. Erat homoin Jerufalem, cui nomen Simeorn,

aQ

& homo ifte juftus, exfpe&tans confolationem

Iírael.

Item v.36. Erat Anna Prophetifífa; &

ie

hec fuperveniens loquebatur de illo omnibus,

ent

qui exfpeGabant redemptionem Ifrael.

Propbetia XII. Ipfa ttupendaobduratio & ex-

d

czcatio populi Judaici circa adventum veri Mef-

mW

fi& fuit prenuntiata à Prophetis.

'Textus Pro-

i. [faie r. v. 2. Filios

phetarum funt fequentes.

enutrivi. & exaltavi;

ipfi vero fpreverunt me.

Cognovit bos poffefforem fuum, & afinus pre-

A

fepe Domini fui.

Ifrael autem me non cognovit,

& populus meus non intellexit.

V« genti pec-

I

catrici, populo gravi iniquitate, femini nequam,

filiis fceleratis.

Dereliquerunt Dominum ; bla-

q

fphemaveruntSanétum Ifrael; abalienati funt re-

[

trorfum. Etc.6. v. 9. Vade&dices populo huic,

Audite audientes, & nolite intelligere; videte

Exceca cor

vifionem, & nolite cognofcere.

populi hujus, & aures ejus aggrava; & oculos

ejusclaude; ne forte videat oculis fuis, & auribus

fuis audiat, & corde fuo intelligat, & converta-

tur, & fanem eum. . Et c.8. v. 14. Erit vobis in

fan&ificationem; in lapidem autem offenfionis &

petram fcandali duabus Domibus Ifrael, &inla-

queum, & in ruinam habitantibusJerufalem. Et

offendent ex eis plurimi & cadent, & conteren-

tur; &irretientur, & capientur.

Ef e. 9tv u7

Abjiciet eos Deus meus, quia non audierunt

eum ; & erunt vagi in nationibus.

Et c.29. v.1o:

Mifcuit vobis Dominus fpiritum foporis, claudet

?

oculos veftros; qui vident vifiones, aperiet. Et

M

erit vobis vifio omnium, ficut verbalibri fignati,

quem

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT. 537

um

quem cum dederint fcienti litteras, dicentque,

UR

lege iftum; refpondebit, non poffum; fignatus

f

eftenim. Et dabitur liber nefcienti litteras , di-

Ti

ceturque ei, lege.

Et refpondebit; nefcio litte-

Tdsc

Ideo ecce ego addam, dicit Dominus,

mm

l

& admirationem addam populo huic miraculo

b

grandi & ftupendo.

Peribit enim fcientia à fa-

u

pientibus ejus, & intellectus prudentum ejusab-

. i

Ícondetur. Et c.8. v.9. Quomodo dicitis, fa-

UL

pientes fümus, &lex Domini nobiscumeft. Ve-

IU5 Dte

re mendacium operatus eft ftylus mendax fcriba-

Dg'

i,

rum. Confufifunt fapientes, perterriti & capti

l

i

funt.

Verbum enim Domini projecerunt , & fa-

i

|un,

pientia nulla eft in eis.

W

2

Ofez c.9. v. 17. Abjicieteos Deus meus,

m

t

quia non audierunt eum.

Et erunt vagi in na-

)l

tionibus.

1ideti

3. Jeremie c.5. v.2r. Audi popule ftulte,

A

qui non habes cor: qui habentes oculos non vi-

Iu

detis; & aures, & non auditis. - -

Populo huic

urby

fa&um eft cor incredulum, & exafperans; nefcie-

WVert

runt, &abierunt.

Et c. 8. v. s. Apprehenderunt

obiri

mendacium & noluerunt reverti.

Attendi & au-

O

fcultavi; nemo quod bonum eftloquitur. -- --

&ini

Milvus in celo cognovit tempusfuum: turtur &

n j

hirundo & ciconia cuftodierunttempus adventus

D

fui; populus autem meus non cognovitjudicium

n

Domini.

(

u

4. Ezechielis c. 12. v. ». Fili hominis in me-

Vl

dio domus exafperantis tu habitas; qui oculos

habent ad videndum, & non vident; & aures ad

cdar

Tie

audiendum, &non audiunt, quia domus exafpe-

rans eft.

if

qllr

C 3

5.Ifaie

DISPUTATIO I

WT

38

ffv

IT

5. lfaie c. ro. v. 17. EritlumenTfraelin igne,

&San&us ejus inflamma; &füccendetur & devo-

i

F»

rabitur fpina ejus & vepres in die una; & gloria

faltus ejus confumetur; & reliquie ligni faltus

ejus pr& paucitatenumerabuntur, &puer fcribet

€oS.

Et erit in dieilla; non adjiciet refiduum

Y

Ifrael. Reliquie convertentur, reliquiz, inquam,

Jacob ad Deum fortem.

Si enim fuerit populus

tuus Ifrael, quafi arena maris, reliquie conver-

tentur ex eo.

In his textibus monftratur partim

u

obduratio gentis Judaice ante Chriftum, partim

in adventu Chrifti, partim poft Chriftum , ita ut

refpective pauci ad veram fidem pertingant.

Plura alia argumenta videri poffunt in Eufebii

Neoczfarienfis Epifcopi Preparatione & Demon-

firatione Exvangelica , & in variis libris SS. Patrum;

K

]

prefertim ex Hiftoria Evangelica & A&is Apo-

ftolorum, ubi narrantur multa miracula, que fi

omnia adfcribantur operationi deemonis, velde-

ceptioni hominum , idem dici poterit de miracu-

lis Mofaicis & Prophetarum, & fic tollitur pro-

videntia Dei circa fuam Religionem , quod eft

i

impoflibile.

Itaque Deus non potuit permittere

:

tam longam & univeríalem fraudem hominum

vel demonum.

Solvuntur Objectiones.

OBJICITUR I.

Verumnon eft,omnes gen-

IN

tes ad Chriftum converfas effe ; ergo ex illapro-

phetia de converfione omnium gentium non pot-

eft fumi argumentum. nt. prob. Adhuc plus

quam dimidia pars hominum non credit in Chri-

ftum 5

DE NATUR. ET EXIST, INCARNAT.

d

3

mw

(

ftum; & inter eos, qui in Chriftum credunt, di-

midiam partem conftituunt fe&arii.

Ergo.

E

2

Chriftus crucifigendus non erat cognitus

1

àgentibus. Ergo deillo non verificatur, quod

lr

fit exfpettatio gentium , & defideratus. cunttis . gentibus.

a

"RESPONDEO

n

ZAd 1. dift. non eftverum, omnes gentes illis

TOA

temporibus adhuc incognitas ad Chriftum con-

T

j

verfas effe. tr. gentes tunc cognitas. n.

Licet

r

enim aliquze harum gentium poft converfionem

T

à fide defecerint, verum tamen eft, quod ali-

i

quando ad fidem Chrifti converfz fuüerint. Ne-

Tif

que Se&ariorum multitudo tollit puritatem &

DW

univerfalitatem verz religionis.

Sic enim etiam

Pinis

[ Y

religioni veteri non obftitit, quodab ea defle&te-

ls Ap

rent Samaritani, Sadducei, Herodiani &c.

que

/Ad 2. dift. non erat agnitus fub ratione indi-

velde

viduali.tr. fub ratione generica principii beatifi-

Qirai

cantis.n. Omnes enim gentes appetierunt im-

ür pit

mortalitatem beatam animorum & corporum.

Cum autem nullum habuerint medium pro im-

Wi &

rmï;tefe

mortalitate vel refürre&tione corporum & pro

Ofmi

beatitudine e&terna animorum , manifeftum eft,

appetitum innatum omnium gentium reipfa eo

refpexiffe, utdefideraret medium feu principium

talis beatitudinis.

Cum ergo nulla alia fit falus,

nifiper Chriftum; confequens eft, appetitum gen-

ma

tium obje&tive in effe verificativo referri ad Chri-

Ll

ftum. Quod autem appetitus naturalis cujusli-

nonp

bet rei in Scriptura vocetur defiderium, haben-

hoc?

tur plures textus.' Sic Deut. 11. v. rr. dicitur:

dC

Terra montofa eft, de celo expettans pluvias.

Ex

Jobi

f

4

ao

DISPUTATIO

Y.

n

n

j

Jobi 37. v. 11. Frumentum defiderat nubes.

Et Joe-

r

lis 1. v.20. Quafi area füiens imbrem.

$

Y

D)

ORJICITUR 2.

Ille necdum venit, cujus

ruerunt,

figna in Scripturis premonftrata necdum compa-

Sed figna Meffizs necdum comparue-

st

runt.

Ergo.

Min. prob. Malachiz 3. v. 1. dici-

g

tur; Ecce, miütto angelum wwewm C preparabit viam

ante faciem meam. — Et c,4. v. s. dicitur; eum pre-

curforem foreEliam. Ecce, ego mittam vobis Eliam

Propbetam , antequam «eniat. dies Domini magnus, &

comerlet cor patrum ad filos, me forte veniam, &9

"

percutiam. ierram. anatbemate.

2

Ifaie ?. v.2. Meffias dicitur venturus in

di

novi[mis. diebus.

Ergo veniet primum in fine

M

mundi.

3.

In diebus Meffiz przenuntiatur juftitia &

W

pax.

Orietür in dicbus ejus juftitia & abundan-

tiapacis. Pf.71:v.7. Sedha&cinmundo necdum

comparuit.

4

In Scriptura Meffias defcribitur tanquam

bellator, qualis non erat Chriftus.

Pfal. Sagit-

tw tu& acute, populi füb te cadent.

De eodem

dicitur, quod dominium temporale totius orbis

g

habiturus fit. Pf.». Dabo tibi gentes heredita-

tem tuam , & poffeffionem tuam terminos terra.

VU

E

5. In adventu Chrifti erit major lux folis &

ï-c] l

Junz, quod non contigittempore Chrifti. Ifaize

30. V. 26. Sicut lux feptem dierum in die, qua

alligaverit Dominus vulnus populi fui.

]

6. Exzechielis 4o. extat magnifica defcriptio

K(f-'ü

»ï

i

templi, quod à Meffia reftaurandum eft, | Sed

non eft reftauratum à Chrifto.

H

N

7 Je

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT. 4I

i

Jeremiz 23. v. 5. dicitur, inadventu Mef-

fi» Judam effe falvandum, &habitationem Ifrae-

T

lis fore pacificam. . Atper Chriftum Judzipotius

reprobati & difperfi funt.

'tümpa

3

Qd

8

Ezechielis 38. v. 39. dicitur, quod Mef-

k

fias fit debellaturus Gog & Magog. — Sed ifti po-

[j*

puli necdum comparuerunt.

REsPONDEO..

UT

deo

d 1.

Dico, ibi fermonem effe defecundo

NÀ

n

)N

adventu Meffize manifeflo & gloriofo quando mit-

1

tetur Elias ad reducendum populum ab Antichri-

fto fedu&um , ne in illo extremo die prorfus to-

tus mundus damnetur.

TU ]

ia

Ad 9.

Dico, noviffimos dies vocari totum

fpatium temporum, quod poft adventum Meffize

Ti

usque ad finem mundi excurret, ita ut hictermi-

TA

nus comparatioé ad priora tempora, mon abfoluté.

Inhocfenfu etiam Apoftoli hoc fpatium noviffimos

Xdun

dies vocant, imo &ultimam boram. Monettamen

tuan

D. Petrus 2. c. 3. quod unus dies apud. Deminum fit

Jicut - mille anni , & mille anri ficut dies unus.

$ul

egti

ld 3.

Dico, ibi non eflefermonem de pace

5 Oni

externareipublice, fedde pace privatahominum

etiam cum hoftibus, quos tenemur diligere, at-

areii

Ster

que ad cencordiam diligere.

Hic fenfüs colligi-

tur ex fequenti parabola, cum dicitur, lupum

folii

cum agno, pardum cum hodo fimul habitatu-

Tum

N

p 4. Dico, morembelligerandi fagittis ma.

terialibus jam dudum exolevitfe.

Itaque fi ifta

feri

materialiter intelligenda forent, Meflias nonam-

]i

plius venturus effet.

Potiusergoillud dominium

& bellum eft fpirituale animorum , quam corpo-

1

3

YUUK

hod

1

M

42

DISPUTATIO 1.

rum.

|t

j

Aut fi quis Judeus hec materialiter intel-

In

i

lt

le&ta velit, cenfendum eft, Chriítum hecomnia

praftitiffe per fuos Imperatores & Reges Chriftia-

A

n

nos, tanquam Duces fuos.

d s. Dico, fi hoc incrementum lucis fe-

ptuplum intelligendum foret materialiter, brevi

yo

omnes homines excoecandos fore.

i

Sicut ergo

alligatio vulneris in fenfu morali fumenda eft, ita

&l

etiam lux.

l,*f

d 6. Dico, ibi fermonem

Efïe de templo

non per Mefliam, fed per Zorobabelen poft ca-

f

N

ptivitatem babylonicam rezdificando.

, hd. 7.

Dico, Meffiam habuiffe intentionem

primo falvandi Judam & Ifraelem, & ideo folis

du

predicavit Judais, quod etiam mandatum Apo-

ftolis inculcavit, ut irent folum ad ovesquz per-

ierunt domus Ifrael.

Itaque dicuntur falvari uti

ä

fanari ratione conatus falvandi & fanandi, fi vel-

Jent.

Poftquam vero repulerunt verbum Dei,

tunc primum Apoftoli converfi funt ad gentes.

ld 8.

Dico; ibi fermonem effe non de Mef-

fia, fed de vindicta Numinis in populos Gog &

Magog, hoc eft, Lydie & Syrie, &Septentrio-

nis, qui illis temporibus fepius invaferant & op-

prefferant Ifraelem.

Ilii autem populi fic voca-

M

bantur à Gyge Rege Lydorum, & à Metropoli

Afie Magog, feu 5erapoli, prout eam civitatem

;

l

vocatam effe teftatur Plinius l. $. c. 28.

De iis-

dem populis fermo eft Genefis c. 10. v. 9.

Quod

fi Judeus contendat, hzc intelligenda effe de

Meffia in fine mundi, id intelligendum de ever-

fione imperii Turcarum per Imperatores & Reges

Chriftianos tanquam Duces conftitutos à Chrifto.

OBJ1-

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT. 43

f

On5]JICITUR 3.

i

Etfiamfi tempus pro ad-

ventu Meflie defignatum jam effluxerit, poteft

rl

tamen dici, eum adventum retardari ob peccata

populi Judaici.

ul

t fs

2

Etfiamfi Chriftus patraverit miracula, id

non oftendit, eum effe Mefliam, quia etiam à

d

gentilibus aliquando fuerunt patrata miracula.

Sic Exodi c. 7. & 8. legitur, Magos ZEgypti ftu-

penda operatos effe prodigia.

Imo Chriftus

m

Matth. 24. v. 24. ipfemet prenuntiat, Antichri-

pe

ftum tanta operaturum prodigia, ut fi poffibile

foret, in errorem inducantur etiam eleGi.

bt

Yonen

Suetonius in Vefpafiano refert, ejus fputo cce-

UR

cum effe illuminatum, & calce ejus fuiffe clau-

hiy.

dumfíanatum. Similiter prodigia, quz& operatus

lUg

eft Apollonius Thyanzeus, Philofophus é Secta

Vr

Pythagorica, multa fuerunt, ut teftatur Philo-

f vel.

ftratus, qui illius vitam o&o libris complexus eft.

Dei,

3

Propagatio religionis Chriftiane non eft

L.

major propagatione Seécte Mahometanze; ergo

eMd

iliius propagatio per orbem non debet poni pro

Gort

figno characteriftico Meffiz.

fentri

RESPONDEO

Ad 1. n.a.

t

NaminProphetiis quoad defigna-

C vo

tionem temporum. nec additur, nec convenien-

tr0pl

ter adderetur unquam conditio incerta.

Dein

yittu

propter peccata populi Judaici nunquam Deus

Deà

per tantum temporis fpatium, ac funt 17 50.anni,

diftulit liberationem fui populi, prout patet ex

Qu

eflet

liberatione à fervitute /Egyptiaca & Babylonica.

de ent

Tertio Juda&i nunc non funt Idololatre ut olini,

nec dicent, fe effe fceleratiores illis fuis antiquis

«N

Patribus.

Q

Imo occidendo Chriftum, fi non fuif-

0j

fet

j

44

DISPUTATIO

I.

fet Meffias, fed blafphemus, egiffent opus fum-

iilb

me meritorium, & nunc per tot fzcula ratione

I

m

:

illius boni operis fuftinendo tot perfecutiones à

j

Chriftianis & Turcis effent potius in perpetuo

]i

ftatu merendi.

Iprs

Non igitur ob eorum peccata

differretur adventus Meffis. — Quarto Meffias ve-

mïm

b

nit in bonum totius generis humani.

Itaque non

retardaretur ob peccata folius generis Judzo-

rum

Zd 2. Dico, noneffepofitive'inconveniens,

fi Deus ad aliquod breve tempus permittat pre-

íftigias demonum & opera magica; intereffe au-

tem providentie divine, ne permittat, opera-

tiones deemonum tranfire in religionem eminen-

1

ter credibiliorem cateris, ita ut falfe religioni

iM

non opponat fuam veram religionem cum opera-

[

tionibus foli Deo poffibilibus.

Sic Magis /Egy-

ptiacis oppofuitprodigia Moyfis. ProdigiisApol-

lonii Thyanzi oppofuit prodigia patrata à Sanctis

& Martyribus illorum temporum. Dein Magi

JEgyptiaci & Apollonius non operabantur pro-

(x?f

digia poft mortem. Econtra Chrifítus operatus

eft prodigia perpetua etiam poft mortem in fuis

fidelibus, uti & Martyres.

Itaque id fignum

manifeftum eft cooperantis providentie divinz.

Vil

At vero à Judais nulla poffunt proferri prodigia,

que opponantur miraculis Chrifti & ejus Eccle-

fim.

Quod Apollonium attinet illius pratenfa

prodigia fcribit unus Philoftratus centum annis

poft mortem Apollonii, idque ine tefte fynchro-

no, nec fine contradictionibus.

Miracula Ve-

fpafiani Tacitus l. 4. n. 8 1. narrat fic contigiffe, ut

facile ope doemonis. aut fraude humana fieri po-

tuerint.

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT.

45

!

q

tuerint.

Medici enim à Vefpafiano interrogati,

iM

an illi defeétus naturaliter curari poffent, id fieri

Is

pofle affirmabant.

Jis]

od s.

Dico, religionem Mahumedanam non

QUH

Qu

tam laté patere ac Chriftianam. — Propagatio au-

1N

tem illius, cum laxaverit leges Chriftianas, non

ls

n

opus habuit cooperatione Dei.

Econtra religio

JUM

Chriftiana, cam miro modo conftrinxerit mores

acleges gentilium , inter perpetuas trecentorum

jalon

fere annorum perfecutiones non potuiffet adole-

d

fcere fine brachio cooperantis omnipotentice di-

deg

ving.

Hinc re&e S. Zuguflinus 1. 22. de Civit.

(ptte

c.8. ait: Quisquis adbuc prodigia, ut credat, inqui-

ii

rit, magnum ef? ipfe prodigium, qui mundo creden-

dj

ie non credit.

Et qui miracula fatta mon credumt,

p

nobis boc unum grande müraculum fafficit , quod ier-

p

varum orbis fime ullis müraculis credidit.

Apol

ais

QUJESTIO III.

Nj

t

"n Incarnatio fuerit. comceniens quoad. circum-

yeit

rum , lcorum, C? tem-

jn füi

jlalmtz'as perfona.

porum ?

fgut

divit

UZRITUR I. Utrum Incarnari com'reniat

Deo ?

rj

sEnt

RrzsPoNDEO. Affirmative. Ratio eft, quia

yetell

Deo, qui eft füumme bonus, convenit, commu-

] av

nicare fe creaturis modo perfe&tiffimo, quo pot-

eft fe communicare.

Ita refpondet S. Thomas

yndr

u V

P.3.q.1.a.1. C. Dicendum, inquit, qnod uni-

cuique rei conveniens eft illud, quod competit

pilb:

fien

fibi fecundum rationem proprie naturze; ficut

tigtt

homi-

DISPUTATIO

I-

j

46

i

homini conveniens eftratiocinari; quia hoc con-

venit fibi, inquantum eft rationalis fecundum na-

turam fuam.

Ipfa autem natura Dei eft effentia

bonitatis.

Unde quidquid pertinet ad rationem

yi

boni, conveniens eft Deo. Pertinet autem ad

rationem boni, ut fe aliis communicet. Unde

tl

sl

ad rationem fummi pertinet, quod fummo modo

fe creaturze communicet. Quod quidem maxime

l

fit per hoc, quod naturam creatam fic fibi con-

jungit, ut una perfona fiat ex tribus, Verbo,

anima, & carne.

An conveniatPerfonz di-

QUXERITUR 2.

vinz Incarnari ?

"RzsProwNDEo. Affirmative. Ratio eft, quia

MMY

D

TY

V

Incarnari dicit quandam actionem.

AGiones au-

]ta

[

tem funt fuppofitorum, feu perfonarum.

D. Thomas 3. q.3. a. i. C.. Dicendum, inquit,

quod in verbo a(Jumptionis, (hoc eft, in termino

Íncarnationis) duo importantur, videlicet prin-

cipium a&us & terminus. Dicitur enim /umere,

quafi ad fe fumere.

Hujus autem fumptionis

perfona eft principium & terminus. Principium

quidem, quia perfonz proprie competit agere.

AL N

Similiter etiam perfona eft hujus fumptionis (feu

a&ionis divine) terminus, quia unio facta- eft

ial

in perfona, non in natüra.

UZERITUR 3.

An fuerit conveniens po-

tius Íncarnari Filium, quam Patrem, aut Spiri-

tum Sanctum ?

RESPONDEO.

,AHirmätive. Ratio eft tri-

plex.

I. Quia Deus pater per Verbum fuz men-

tis tanquam Ideam creabilium creavit omnia.

x;J,

Decuit

DE NATUR. ET'EXIST. INCARNAT. 47

Wt

Decuit ergo, ut per eandem formam reformaret

fümæ

omnia.

i

J

i

2

Quia predeftinati affüumuntur in filios.

1Dnon

Decuit ergo, ut adoptarentur per filium.

al

3

Quia, cum Adam peccaverit per appe-

I

titum fcientiz, decuit, ut reduceretur per fapien-

0 mx')

tiam Patris. Ita refpondet D. Thomas 3. q.3.

IN

a.8. C. Dicendum , quod convenientiffimum

l

100

fuit, perfonam filii incarnari.

Primo enim con-

Vrb

venienter, que funt fimilia, uniuntur.

Ipfius

autem perfonee filii, qui eft Verbum Dei, atten-

Q d

ditur communis convenientia ad creaturam; quia

verbum artificis id eft, conceptus ejus, eft fimi-

t

üid

litudo exemplaris eorum, quz ab artifice fiunt.

T QU

Unde Verbum Dei, quod eft aternus conceptus

»

ejus, eft fimilitudo exemplaris totius creaturz.

Iqui

Secundo poteít accipi ratio hujus congruentie

TIIT0

ex fine unionis, qui eft impletio predeftinatio-

prio

nis ad hzreditatem eternam, quz non debetur,

imrt,

nififilis. Etideo congruum fuit, ut per eum,

Xioni

qui eft filius naturalis, homines participarent fi-

du

militudinem hujus filiationis fecundum adoptio-

at

nem. Tertio poteftaccipiratio hujus congruen-

is (

ti& ex peccato primi parentis, cui per Incarnatio-

d d

nemremedium adhibetur. Peccaveratenim pri-

mus homo appetendo fcientiam , ut patet ex

verbis ferpentis promittentis homini fcientiam

epo

L

boni & mali. — Unde conveniens fuit, ut per Ver-

bum verz fapientie homo reduceretur in Deum.

yett

QUuERITUR 4. Anfuerit conveniens, ut

affumeretur natura humana ex genere.Adami?

REsPONDEO.

Affirmative.

Ratio reddi-

r

om.

tur à D. Thoma 3. q.4. a.6. C. his verbis: Di-

Cen-

]u

48

DISPUTATIO i

iM

cendum, quod, ficut Auguftinus dicit in 1, 13.

W

g

de Trinit. c. 18., poterat Deus hominem aliunde

MA

IT

füfcipere, non de genere iftius Ade, qui fuo

&

peccato obligavit genus humanum. — Sed melius

DL

judicavit, deipfo, quod vi&um fuerat, genere

j W

*

affumere hominem Deus, per quem generis hu-

ss

mani vinceret inimicum.

Et hoc propter tria.

Y

Primo quidem; quia hoc videtur ad juftitiam

pertinere, ut ille fatisfaciat, qui peccavit. Et

ideo de natura per peccatum corrupta debuit af-

fumi id, per quod fatisfactio erat implenda pro

tota natura.

Secundo, quia hoc etiam pertinet

IN

ad majorem hominis dignitatem, dum ex illo ge-

A MA

[l

nere vi&tor diaboli nafcitur, quod per diabolum

:

fuerat viéctum. Tertio quia per hoc etiam Dei

(

l

potentia magis oftenditur, dum de natura cor-

li

rupta & infirma affumpfit id, quod in tantam vir-

tutem & dignitatem eft promotum.

UXRITUR $. An fuerit conveniens, ut

Incarnatio fierettam fero poft creationem mundi?

RESPONDEO.

Affirmative.

Tiatio 13 D.

'Thoma 3. q. 1. a. 5. redditur triplex his verbis:

Cum opus Incarnationis principaliter ordinetur

ad reparationem humanz nature per peccati ab-

olitionem, manifeftum eft, quod non fuit con-

veniens à principio humani generis ante pecca-

tum Deum incarnatum fuiffe.

INon enim datur

medicina, nifi jam infirmis.

Sed nec etiam fta-

tim poft peccatum conveniens fuit Deum incar-

J

nari.

Primo quidem propter conditionem hu-

mani peccati, quod ex fuperbia pervenerat. Unde

^

eo modo erat homo liberandus, ut humiliatus

recognofceret fe liberatore indigere. Unde re-

1

liquit,

E

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT. 49

n

l

liquit Deus prius hominem in libertate arbitrii

Ll

in lege naturali, ut fic vires naturz fusz cogno-

fceret. Ubi, cum deficeret, legem accepit, qua

Telis

NI

data invaluit morbus, nonlegis, fed naturz vi-

1

j

tio, ut ita cognita fua infirmitate clamaret ad

b

medicum, & grati:e quereret auxilium. . Secundo,

Ti

propter ordinem promotionis in bonum, fecun-

dum quem ab imperfecto ad perfectum procedi-

t ]

)

]il

tur.

Unde Apoftolus rz. Cor. r5. dicit ;

Non

prius quod fpiritale eft, fed quod animale eft;

m

Vaj

deinde quod fpiritale.

Tertio propter dignitatem

jl

Verbilncarnati; quiaquanto major judex venie-

p

ioli

Qu

bat, tanto preconum feries longior precedere

aA

debebat.

UJERITUR Ó6.

Cur non fuiffet conve-

fà Q

EH

niens, fi Incarnatio fuiffet dilata usque ad finem

mundi

RESPONDEO.

5, t

Ratio à D. Thoma 3. q. r.

a. 5. redditur fequens; Ne fervor fidei temporis

undi

D

prolixitate tepeíceret ; quia circa finem mundi

veni

frigefcet charitas multorum.

Unde Luce 1:8.

dicitur: Cum filius hominis veniet, putas inve-

Qinea

niet fideminterra?2 Eta.6.c. Si hoc remedium

;cati )

differretur usque in finem mundi, totaliter Dei

Qb 00

notitia & reverentia, & morum honeftas abolita

p

fuiffet in terris

S. Do&or ibidem reddit duas

m

I

alias rationes; videlicet quia in iis rebus, quaz

jam d

funt caufa perfe&ionis aliarum rerum, perfectum

m Id

eft tempore prius rebus perficiendis.

Cum ergo

m )

Chriftus fit caufa perfectiva hominum , debuit

; U

etiam tempore precedere faltem refpe&u alicujus

ymili:

partis hominum.

Dein quia fic magis elucefcit

Untit

virtus divina falvandi homines, dum unam par-

lf

D.dmort Tr. de Incarnatione.

D

tem

DISPUTATIO

d

L

| jv

tem hominum falvat per fidem futuri, aliam per

j

L

fidem prafentis aut preteriti Meffiz.

Verum convenientiarum jam fatis eft; nec

ï& J*Jdïl

vacat, eas objectionibus concutere; cum certum

n

fit, Deum etiam potuiffe facere oppofitum;

g

quod fi elegiffet, non defuture fuiffent etiam

convenientie pro oppofito.

u

DL RSTIO IN

.Quæ' fit natura unionis bypofTaticee ?

UJERITUR I.

An unio hypoftatica fa&ta

-fuerit in natura humana & divina?

dul

VM

n

REsPoNDEo. Negative. Fieri enim unio-

li

nem hypoftaticam in natura tripliei modo.intel-

lj

ligi poteft. —Primo fic, ut vel natura humana

convertatur in divinam, vel divina in humanam,

Secundo , quod maneat quidem utraque natura,

ita tamen ut una fe habeatadalteram per modum

materie ad formam.

Tertio, ut ambae naturz

maneant in fuo efle perfecto, ita tamen, quod

coordinentur, tanquam membra ejusdem corpo-

ris, ad idem principium commune.

Sed neutro

horum trium modorum potett fieri unio in na-

tura.

N

INon primo , quia definitum eft in Concilio

ij

Chalcedonenfi, & manifefte eruitur ex Scriptura,

quod in Chrifto tam natura humana, quam di-

vina, maneant in fuo effe perfecto.

Symbolum

Concilii Chalcedonenfis fic habet : Confitemur,

h

in noviffimis diebus Filium Dei Unigenitum in

L.

duabus naturis inconfufe, immutabiliter, indi-

vife infeparabiliter agnofcendum, nunquam fub-

lata

bl

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT.

SI

lata differentia naturarum propterunionem. JNog

in fecundo ífenfu, quia natura divina nec fe habet

ü!&

per modum materie , nec per modum formz.

ATU

Sienim natura divina fe haberet per modum for-

m

ln

me, fequeretur, quod effet receptibilis in plu-

ribus materiis, & fic effent poflibiles plures Chri-

fti, ac plures Dii

JNec tertio modos; quianatura

divina non poteft fübordinari & coordinari ad

aliud commune principium motus, cum fupra natu-

ram divinam non detur fuperius quoddam prin-

2!

cipium motus

Relinquitur proin, unionem hy-

uf

poftaticam faltem dirette ac immediate non fieri in

?

natura

Ita difcurrit D. Thomas 3. q. 2. a. 1. C

ubi obfervat, naturam ab Zriftotele l. 2. Phyf. de-

IT

finiri, quod fit principium motus in eo , in quo eft

0.

per fe, & mon per accidens

Vel prout Boethius

Uftati

in l. de duabus naturis eam definit, quod natura

112])

fit unamquamque rem informans fpecifica. differentia

tUt

UAERITUR 2

An unio Verbi facta fit in

odur

perfona ?

idturt

REsPONDEO

Affirmative

Ita definitum

qui

eft in Concilio Ephefino contra Neftorium his

o

verbis: Non in duas perfonas partitum aut divi-

|neut

fum, fed unum & eundem Filium Unigenitum

) I i

Deum Verbum D. N. J. C. confitemur.

Ratio-

condi

nem D. Thomus affignat, quia füb termino per-

ript

Jone vel fuppofitiintelligitur totum aliquodindividuum

p i

ex variis naturis tanquam partibus compofitum.

Tobol!

In p. 3. q. 2. a. 2. C. fic fcribit: Dicendum, quod

fiteni

perfona aliud fignificat, quam natura.

Natura

QICUID

enim fignificat effentiam fpeciei, quam fignificat

"

definitio.

Et fi his, quzs ad rationem fpeciei

a j

pertinent, nihil aliud adjun&um inveniri poffet,

"

D 2

nulla

y W

52

DISPUTATIO

L,

n

V

n

nulla neceffitas effet diftinguendi naturam à fup-

Ü

5

pofito nature, quod eft individuum fubfiftens

w

in natura illa; quia unumquodque individuum

l)

fubfiftensin natura aliqua effet omnino idem cum

fua natura.

QU

Contingit autem , in quibusdam re-

L ARU

bus fubfiftentibus inveniri aliquid , quod non

wl

pertinet ad rationem fpeciei, fcilicet accidentia,

l

& principia individuantia; ficut maxime apparet

in his, qua funt ex materia & forma compofita;

& ideo in talibus etiam fecundum rem differt na-

tura & füuppofitum; non quafi omnino aliqua fe-

parata, fed quia in fuppofito includitur ipfa na-

tura fpeciei, & fuperadduntur quzdam alia, quz

funt prater rationem fpeciei: unde fuppofitum

fiznificatur ut totum, habens naturam ficut partem

formalem & perfectivam fui; & propter hoc in

compofitis ex materia & forma natura non pre-

dicatur de compofito: non enim dicimus, quod

hic homo fit fuahumanitas.

Siqua vero res eft,

in qua omnino nihil aliud eft preter rationem

Hs

fpeciei vel nature fuz, ficut eft in Deo, ibi non

eft aliud fecundum rem füppofitum & natura,

fed folum fecundum rationem intelligendi; quia

natura dicitur, fecundum quod eft effentia quz-

dam: eadem vero dicitur fuppofitum, fecundum

Kj

quod eft fubfiftens. . Et quod eft di&tum de fup-

pofito (circa creaturas irrationales,) intelligen-

dum eft de perfona in creaturá rationali vel in-

i

telle&uali ; quia nihil aliud eft perfona, quam

rationalis naturz individua füubftantia fecundum

"h

Boethium. Omneigitur, quod ineft alicui per-

fone, five pertineat ad naturam ejus, five non,

i

unitur ei in perfona.

Si ergo humana natura

Verbo

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT.

53

Verbo Dei non unitur in perfona, nullo modo

ei unitur; & fic totaliter tollitur Incarnationis

1 i(:p.

Ibülïïg

fides, quod eft fübruere totam fidem Chriftia-

filtm

nam. Quiaergo Verbum habet naturam huma-

T CUR

nam fibi unitam, non autem ad fuam naturam

us

divinam pertinentem, confequens eft, quod unio

lg

fit facta in Verbi perfona, non autem in natura,

ln

Verum , quia Concilium Ephefinum non eft

ufum ratiocinio Theologico, fed teftimoniis Scri-

dppas

DOl

pture, ideo RESPONSIO PROBATUR hoc ar-

Tetn

gumento.

InScriptura operationes humanz na-

ture in Chrifto tribuuntur Deo, & viciffim ope-

Qu

n

rationes naturz divine tribuuntur homini; Er-

. qe

go cum a&iones (int fuppofitorum, neceffe eft,

oftum.

effe unam perfonam in Chrifto.

ZInt. prob. Sic

dicitur Joan. i. v. 18. Unigenitus flius, qui efl in

pten

Enarrare autem eft

hoct

finu pairis, ipfe enarravit.

humanz nature proprium. . Et Baruch 3. v. 36.

1 pre

quoà

Hic efb Deus mofler ; pofl bec in terris vifus eft,

seft

&? cum bominibus comver[atus efft. — Converfari eft

iterum humane naturz.

Et Joan. 3. v. 13. .Ne-

]oner

i

mo afcendit im celum, mifi qui defcendit de celo Fi-

lius bominis , qui deftendit de celo, €? ficut Moyfes

nitifi

u

exaltavit ferpentem , ita exaliari oportet. filium . bomi-

mis.

Hujusmodi textus, ubi Deo tribuuntur

m

cundt

a&iones humanz , & homini a&iones divinz in

Chrifto, occurrunt centum in Scriptura N. T.

dely

UXRITUR 3.

An Unio Verbi Incarnati

tl

jvl

fa&a fit in füppofito, feu hypoftafi ?

RESPONDEO.

Affirmative.

Ita definitum

P qu

cudt

eft in Concilio Ephefino, & in Concilio Conftan-

tinopolitano Il.

In Concilio Ephefino appro-

j

bati fuerunt duodecim anathematitmi S. Cyrilli

jer

. Alexan-

2 r

n

Ya

54

DISPUTATIO

1.

WT

Jl

Alexandrini, in quibus Can.2. fic habetur: Si

j

i

quis non confitetur, carni fecundum fubfiften

tiam unitum ex Deo patre verbum, unumque

s

effe Chriftum, cum fua carne eundem, fcilicet

a

Deum & hominem, anathema fit.

Et Can.4.

d

Si quis perfonis duabus vel fubfiftentiis eas, quze

Qu

funt in Evangelicis & Apoftolicis Scripturis, im-

hii

partitur voces, aut de Chrifto à San&tis dictas,

y li

j

autab ipfo defe; & quasdam quidem velut ho-

mini przeter illud ex Deo Verbum fpecialiter

intellecto applicat ; quasdam vero, velut Deo

decentes, foli ex Deo patre Verbo, anathema

fit.

Et Can. 3. Si quis in uno Chrifto dividit

fubfiftentias poft adunationem, fola eas copulans

d d

conjun&dione, quse fecundum dignitatem quan-

M

I

dam, vel authoritatem eft, vel fecundum poten-

tiam, & non magis concurfu fecundum poten-

n

tiam naturalem, anathema fit.

Et in Concilio

lm

CP. Can. 5. dicitur: Si quis introducere conetur

H

in myfterio Chrifti duas fubfiftentias , feu duas

H

perfonas, anathema fit.

PROBATUR RESPONSIO 2.

Si darentur

in Chrifto duz hypoftafes feu fübfiftentie in una

perfona, illa unitas perfonz tantum poffet effe

moralis, prout duo homines affettione reciproca

A

funt aliquid unum , vel dignitate, vel authori-

ol

tate, vel potentia, non natura.

Sed hoc non

Si tantum da-

TAR

i

poteft dici.

Ergo. | Min. prob.

Q

l

retur unitas moralis inter perfonam Verbi & per-

H

fonam hominis, fimul in fenfu phyfico, ac con-

A

fequenter magis proprio poffent ac deberent ad-

à

mitti propofitiones contradictorie Scripturis ac

L

A J'hj

Conciliis, nempe he: Homo non eftDeus; non

«rm;

Deus,

1

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT.

55

ä' S'

h,

Deus, fed homo eft natus de virgine, paffus,

U.,'E

Ts

ac crucifixus, acfepultus. &c. qua tamen pro-

pofitiones funt heretice. Ttaque debet admitti

fl

talisunitas in perfona Chrifti, que excludat omne

verificativum ejusmodi propofitionum.

u

UXRITUR 4. Anpreter unionem hypo-

ULJ.

ftaticam in Chrifto detur alia unio interillius cor-

(

A

pus & animam ?

litk

REesPONDEO. Affirmative.

Id S. Thomas

Cialty

3. q. 2. a. 4. C. fic probat: Chriftus dicitur homo

I D

univoce cum aliis hominibus , utpote ejusdem

theni

fpeciei exiftens, fecundum illud Apoftoli Phil. 2.

Tvidi

Ín fimilitudinem hominum fa&us.

Pertinet au-

Ulant

tem ad rationem fpeciei humanze, quod anima

QUdp

corpori uniatur.

Unde neceffe eft dicere, quod

n

in Chrifto fuerit anima corpori unita; & contra-

UER

rium eft hereticum , utpote derogans veritati

(f

humanitatis Chrifti.

Ita S. Thomas.

(

QuxRrTUR 5. An natura bumana fuerit

QUs

Verbo unita tantum accidentaliter ?

Si enim daretur

RrsPowDpEo. Negative.

en

folum unio accidentaliter, fequeretur, dari duas

n uni

Id S.

perfonas in Chrifto , quod eft hereticum.

x d

"T'homas 3. q. 9. a. 6. fic probat: Circa myfterium

unionis duarum naturarum in Chrifto duplex ha-

p

yor

refis infurrexit.

Una quidem confundentium na-

c n

türas; fcilicet Eutychetis & Diofcori, qui po-

mé

fuerunt, quod ex duabus naturis eft conftituta

&

una natura, ita quod confitentur Chriftum ex

k

duabus naturis quafi ante unionem diftinctis; non

en a

autem in duabus naturis, quafi poft unionem na-

turarum diftin&ione ceffante.

lia vero fuit

ii

n

lierefis Neftorii & Theodori Mopfuefteni, fepa-

D 4

rantium

]é

56

DISPUTATIO

I.

u

rantium perfonas. Pofüerunt enim, aliam- effe

75',"«11:

perfonam filii Dei, & filii hominis, quas dice-

bant fibi invicem effe unitas; primo quidem per

t

inhabitationem; inquantum fcilicet Verbum Dei

habitavit inillo homine ficut in templo.

Secundo

W

per unitatem affe&us ; inquantum fcilicet volun-

tas illius hominis eft femper conformis voluntati

ts

m

VerbiDei. Tertiofecundum operationem; prout

fcilicet dicebant, hominem illum effe Verbi Dei

f

inftrumentum. — Quartofecundum dignitatem ho-

noris, prout omnis honor, qui exhibetur filio

Dei, coexhibetur filio hominis propter conjun-

€ionem ad filium Dei.

Quinto fecundum zqui-

vocationem, id eft, communicationem nomi-

n

num, prout fcilicet dicimus, illum hominem effe

Deum, & filium Dei.

T

Manifeftum eft autem,

iftos omnes modos accidentalem unionem impor-

tare.

Quidam autem pofteriores Magiftri repu-

tantes, fe has herefes declinare, in eas per igno-

rantiam inciderunt.

uidam enim eorum con-

cefferunt unam Chrifti perfonam, fed pofuerunt

duas hypoftafes five duo füppofita, dicentes,

hominem quendam, compofitum ex corpore &

anima, à principio fuc conceptionis effe affum-

ptum à Dei Verbo.

Alii vero volentes fervare

580

unitatem perfone pofuerunt, Chriftianimam non

b

effe corpori unitam; fed hzc duo feparata ab in-

vicem effe unita Verbo accidentaliter, ut fic non

crefceret numerus perfonarum.

Utraque autem

harum opinionum incidit in haerefin Neftorii.

]

l

Prima quidem, quia idem eft ponere duas hypo-

l

ftafes, vel duo fuppofita in Chrifto, quod po-

t

Et fi fiat vis in nomine,

Aere duas vperfonas.

Per-

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT. X57

]We

Perfónas confiderandum eft, quod etiam Nefto-

f lve

rius utebatur unitate perfone propter unitatem

deH] W

dignitatis & honoris.

Unde etiam fexta Syno-

ir ]j

dus definitanathema eum, qui dicit unam perfo-

m

nam fecundum dignitatem & honorem & adora-

Mi

Ut

tionem, ficut Theodorus & Neftorius infanien-

tes confcripferunt.

Alia vero opinio incidit in

D,þq

errorem Neftorii quantum ad hoc, quod pofuit

tli

l

unionem accidentalem. Non enim differt; di-

G]

cere, quod Verbum Dei unitum eft homini Chri-

Q fij

fto fecundum inhabitationem, ficut in templo

A

]

fuo, ficut dicebat Neftorius; & dicere, quod

E

unitum fuit Verbum Dei homini fecundumindu-

Tom-

tionem, ficut veftimento, ficut dicit hzc opi-

ne

nio, que etiam pejus dicitaliquid, quam Nefto-

t

rius, fcilicet quod corpus & anima non funt uni-

ID o

ta.

Fides autem Catholica medium inter pradi-

Tept

&as opiniones tenens non dicit, unionem factam

imo.

Dei & hominis fecundum effentiam vel naturam,

| C0

neque etiam fecundum accidens; fed medio mo-

fetum

do fecundum fübfiftentiam, feuhypoftafin. Un-

ts

de in fexta Synodo ( Concilio CP.II. Can.4.)

yre l

dicitur: Cum multis modis unitas intelligatur,

.al

qui iniquitatem Apollinarii & Eutychetis fequun-

feruat

tur, interimentes utramque naturam, unionem

am

fecundum confufionem dicunt. "Theodori autem

1j

& Neftorii fequaces divifione gaudentes, affe-

ficni

&ualem unitatem introducunt.

San&tavero Dei

o Ui

Ecclefia utriusque perfidie impietatem rejiciens,

Veflu

unionem Verbi Dei ad carnem fecundum compo-

$ hW

fitionem confitetur, quod eft fecundum fubfiften-

godj

þiam. Hucusque S. '"Thomas.

nomlä

Ds

P:

E.

Qv

DISPUTATIO I.

j

ii

58

4'1

UZXRITUR 6. An unio nature humans

J

& divinz fit aliquid creatum?

gnü

RESPONDEO.

"

Unio hypoftatica ex parte

vlcm

naturz humanz eftaliquid creatum, ex parte au-

[

n

tem Dei eft aliquid increatum.

Senfus refpon-

As

fionis & probatio patet ex quaft. r. & fequente.

p

QuaRITUR 7. : Quomodo differantaffum-

q

ptio nature humanz & unio?

REsSPONDEO.

Differunt ficut a&tio unitiva,

r

[/!)

& ficut terminus aGtionis unitiva.

Ita D. Tho-

mas 3. q.2. a. 8.

UJERITUR 8.

An unio Hypoftatica fit

maxima unionum ?

r:"w:

REsPONDEO. Tametfiexparte naturarum,

quie conjunguntur, unio hypoftatica maxima

nonfit; quia natura divina potuiffet uniri cum

natura angelica; eft tamen maxima ex parte di-

vine perfone; quia non potuiffet fieri unio cum

1

perfóna excellentiore. Ita D. Thomas l.cc. a. 9.

UJERITUR 9

An unio duarum natura-

rum in Chrifto fa&a fit per gratiam?

RESPONDEO.

Si per gratiam intelligatur

ipfa Dei voluntas gratis aliquid faciens, vel gra-

al

tum feu acceptum aliquem habens, unio Incar-

[

nationis fa&ta eft per gratiam ; ficut & unio San-

&orum ad Deum per cognitionem & amorem.

L|

Si vero gratia dicatur ipfum gratuitum Dei do-

num, fic ipfum, quod eft, humanam naturam

[

4

effe unitam perfone divine, poteft dici quedam

gratia, inquantum nullis precedentibus meritis

"

E

hoc eft faétum. . Non autem in eo fenfuhoc pot-

N

eft vocari grátia, quafi ex parte nature humance

Mi

L1

prg-

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT. 59

hmmä

precedat aliqua gratia habitualis, qua mediante

fiat illa unio hypoftatica.

? I

UZERITUR IO.

T

An gratia unionis fuerit

homini Chrifto naturalis?

Iefpon.

REsPONDEO.

Unio hypoftatica poteft dici

ht

naturalis , inquantum eft congenita cum naturas

lg.

non tamen eft naturalis in eo fenfu, quafi effet

orta ex principiis nature humanz.

Unitn,

Ita refpon-

det D. 'Phomasl.cc. a.12. his verbis: Naturale

) Ti

potef? aliquid. dici dupliciter.

Uno modo, quod eft

tantum ex principiis e[Jentialibus vei, ficut igni ma-

ia f

turale ef. furfum ferri.

Zlio wodo dicitur bomiüni

naturale, quod ab ipía mativitate babet.

Gratia igi-

"fU

tur Chriféi unionis non potefl dici quafi caufata ex

principiis bumane nature in Chriflog quamvis po[fit

m

J Qu

dici naturalis , quafi proveniens in naturam bumanam

rte d.

ChrifHi caufante dioina natura. ipfüus.

QUERITUR II.

0 CUE

An abfítra&ta per intelle-

jb

&um perfonalitate natura divina poflit affumere

naturam humanam ?

aC

REsPONDEO.

Affirmative.

Ita poffibile

effe probat D. Thomas 3. q. 3. a. 3. C. hisverbis:

Vi

p

Jntellettus . dupliciter fe babet ad divina.

Uno modo,

v

ut cognofcat Deum , ficuti eft. — Et fic impo[fibile eft,

) n

quod circum[cribatur per intelletum aliquid à Deo,

joSt

& quod aliud remaneat; quia totum , quod eft in Deo,

frjrt

eft unum falva diflin&ione perfonarum ;; quarum . ta-

Det

men una fublata iollitur alia ; quia diffinguuntur fo-

Qd

lum velationibus , quas. oportet effe famul. — 4lio modo

quædl

J babet intelletus ad divina, mon quidem quafi co-

D

gnofcens Deum ut. eft , fed per modum fuum, fcilicet

hu

multipliciter. &* divifim, id quod in Deo efl unum.

hn

Et per bunc modum poleft inielle&us. nofler. intellige-

ve

II

6o

DISPUTATIO

rl

ve bonitatem €9 [apientiam. divinam, & alia bujus-

modi, que dicuntur e[Jentialia attributa , non. intelle-

55«,& P (

"1

Ga paternitate vel filiatione, que dicuntur perfonali-

iates.

Et fecundum boc abfira&ta per[onalitate per

W

intelle&kum. | po[Jumus 'adbuc intelligere naturam . ajJu-

mentem.

"

QUJERITUR I2.

An una perfona divina

f

!

fine alia poffit naturam creatam affümere?

-REsPONDÉO.

Non poteft quidem una per-

]

fona divina affumere naturam creatam fine coope-

hi

ratione duarum aliarum perfonarum, poteft ta-

]

men unio naturz create terminari ad unam per-

fonam, quin terminetur ad alteram. Sicutenim

cognitio creata poteft effe precifiva, ita etiam

entia relativa creata v. g. aCtio, unio, poffunt

eífe przcifiva.

Ex parteautem Dei omnes actio-

nes ad extra effettive füunt communestoti Trinita-

ti. Ita docet S. Thomas 3. q.3. a. 4. C. Dicen-

dum, quod a[Jumpiio duo importat, [cilicet a&tum af-

AGus autem

Jümentis , & terminum a[Jumptionis.

a[Jumentis procedit ex divina virtute, qu& communis

ef! tribus. perfonis.

Sed id, quod pertinet ad ratio-

nem iermüni, comvenit ita uni per[one , quod mon alii.

Tres enim per[one fecerunt, ut bumana matura uni-

vetur uni perfone fili.

QUZERITUR I3.

An quzlibet Perfona di-

ïüü

vina potuerit humanam naturam affumere?

REsPONDEO.

Affirmativé. Nonenim eft

ratio, curomnipotentia divina non potuerit pro-

vïw

ducere unionem hypoftaticam, quz effet refpe-

&iva, feu terminata ad aliam perfonalitatem,

quam Filii. Ita docet D. Thomas 3. q. 3. a. 5. C.

Divina virtus , inquit, potuit naturam bumanam unire

"ia

D/

N

perfone

LA

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT.

61

ii

lj

qerfone Patris oel. Spiritus Sant&i , ficut univit eam

jehi.

perfone Filii.

Et ideo dicendum , quod Pater vl

li [

Spiritus Santtus. potuit. carnem. a[Jumere, ficut & Fi-

L (IM.

lius.

QUZRITUR I4. AQ plures perfone poffint

2)

xa'ma

affümere unam numero naturam ?

RESsPONDEO.

Affirmativé.

Ita docet S.

Ug

Thomas 3. q.3. a. 6. ubi in argumento, /éd con-

10

tra, refponfionem fic probat: Tres perfone divi-

tll t

ne po[Junt fübfifiere in una matura divina.

Ergo

n

etiam po[Junt fubftere in una natura bumana, ita

tCenim

1etiam

jüilicet , quod fii una matura bumana à tribus perfo-

nis a[Jumpta.

Id vero S. Do&or pofitive often-

ylünt

dit effe poffibile in Corpore articuli, ubi fic fcri-

TO

bit: .Dicendum, quod ex unione corporis &? anime

Triti

in Chriflo mon fit neque mova perfona, meque mova

Jin

bypoftafis; fed. fit una natura, a[Jumpta in perfonam

mj

vel bypoflafin dioinam. — Efl autem talis perfonarum

: (

m

dioinarum conditio, quod uma earum mon excludit

aliam à commumione ejusdem mature, fed folum à

il rtl)

communione ejusdem per[ona.

m d

Sic ergo non efl im-

polfibile divinis per[onis, wt duo «vel tres a[Jumant

i d

unam naturam bumanam.

UXRITUR I$5.

Utrum una perfona divi-

(omà

na poffit affumere duas naturas divinas?

m

RESPONDEO.

Affirmativé.,

Ita docet S.

Veniné

"Thomas 3. q. 3. a. 7. ubi in argumento: Sed con-

yeript

o

tra, fuccinéte rem fic probat: Quidquid potef? Pa-

ff

ier , pote[l Filius.

Sed Pater pofl Incarnationem Fi-

at

!

lii potefh a[Jumere maturam bumanam aliam numero

3.&0

ab ea, quam Filius a[Jumpfit.

In nullo enim per In-

ammm

carnationem Pilüi eff diminuta potentia Patris 9 Filü.

F'V

Ergo videtur, quod Filius pofü Incarnationem po[fit

aliam

62

DISPUTATIO

I.

j

3&

aliam bumanam naturam a[[umere preter eam, quam

a[fumpfit.

Et in C. fic fcribit: J/lud quod pote[l in

i

unum €g mon in amplius, babet potentiam limitatam

nl

ad unum.

Potentia autem divine perfone efl infmi-

Unde

Á

ta, mec potefl limitari ad aliquid creatum.

um t

non eft. dicendum , .quod perfona. divoina ita. a[Jumpfe-

rit unam naturam bumanam, quod mon potuerit a[Ju-

'üuaj;.

anere aliam.

Videretur enim ex boc faqui, quod per-

onalitas dioime mature e[Jet ita comprebenfa per unam

naturam bumanam, quod ad ejus perfonalitatem. alia

effumi. mon. po[ft ; quod efb impo[Bbile. —.[Non enim in-

MJJA

m

creatum à creato comprebendi poteflW. ^ Patet ergo,

]

quod [ive confideremus perfonami divinam fécundum

virtutem , que eft principium unionis , five fecundum

A

Ir

uam perfonalitatem , que efL terminus untonis , opor-

Ym

tet dicere, quod per[ona dioina preter maturam bu-

av

K

manam, quam a[Jumpft, po[ft aliam mumero naturam

bumanam . a[jumere.

Solvuntur Objectiones.

.OngrcrTUR r. contra 1. .. S. Cyrillus Ale-

xandrinus, prout habetur in AGis Concilii Chal-

cedonenfis A&ionel. poft Epift. Cyr. ad Ep. Ant.

dicit: Non oportet intelligere duas naturas , fed

j

unam naturam Dei V erbiincarnatam.

Ergo unio

2

i

facta eft.in unitatem naturz.

Q

2

In Symbolo Athanafii dicitur; ficut ani-

ma rationalis & caro unus eft homo; ita Deus

N

& homo unus eít Chriftus.

Ergo ficut ex unio-

ne animz ad corpus fit una natura; ita ex unio-

N

ne Dei & hominis fit una natura.

3. Ubi

DE NATUR.ET EXIST. INCARNAT. 63

Ü u

3. Ubidaturnaturarum duarum alteratarum

hl

unio, ibi refultat una natura.

Sed hoc fit in

/IW?M

Chrifto.

Ergo. Min.prob. S. Cyrillus dicit ]. cc.

Tif

naturam divinam effe incarnatam, & viciffim S.

! UylJ

(15

Gregorius Naz. Epift. r. ad Cledon. dicit; huma-

nam naturam effe Deificatam. Ergo fa&a eft

Wij

duarum naturarum alteratarum unio.

RESsPONDEO

qW f

t

ld 1. dift.. Non oportet intelligere, duas

i d

naturas divinas effe incarnatas.c. duas naturas,

Ti

quarum una fit divina, altera humana. n.

Sic

Ü d

enim verba Cyrilli accipienda effe, conítat ex

iundi

Concilio C. P. II. ubi Can. 8. textus S. Cyrilli fic

t

redditur: Si quis unam naturam Verbi Dei in-

r

carnatam dicens non fic accipiat, ficut Patres do-

f

cuüerunt, quia ex divina natura & humana, unio-

p

ne fecundum fübfiftentiam faca, fed ex talibus

vocibus naturam unam five fuübftantiam divinita-

tis & carnis Chrifti introducere conetur, talis

anathema fit.

lusl

4dd 2.dift. Dicitur hoc per cofnparation»em

fuppofiti ad fuppofitum. c. per comparationem

ii

nature ad naturam. n.

Symbolum S. Athanafii

fplt

precife dicit; ficut ex corpore & anima fit una

n

perfona; ita ex Verbo &

unam perfonam.

: natura humana fiefi

u

-4d 3. dift. Dicitur natura divina incarnari,.

ficit

& natura humana deificari per unionem. c. per

iib

converfionem vel alterationem. n.

Osj1ciTUR 2. contra 2. &.. 1. Perfona di-

T

DU

vina & natura divina non diftinguuntur inter fe.

Ergo fi unio non eft fa&ta in natura, nec eft fa-

G&a in perfona.

,

2. Na«

hüm

3

j^

DISPUTATIÓ

I,

64

j

». Natura humana in Chrifto non eft minus

j

perfe&a, quam innobis. Ergo cum natura hu-

mana in nobis habeat propriam perfonalitatem;

eam etiam habet in Chrifto.

g. Juxta Boethium Perfona eft rationalisna-

i

ture individua fübítantia. Ergo cum natura hu-

mana in Chrifto fit individua; etiamerit perfona.

[J,ï

RESPONDEO

I

Ad 1. dift. Non diftinguuntur inter fe reali-

ter.c. formaliter feu fundamentaliter. n.

Cum

enim prebeant intelle&ui fundamentum ad for-

mandos diverfos conceptus, per precifionem fieri

L

poteft, ut unio nature humane immediate re-

fpiciat perfonalitatem Verbi, quin refpiciat natu-

ram divinam.

Ad 2. c.a. dift. C. Nifi perfe&ius fit, fubfi-

!

134

ftere per fubfiftentiam divinam, quam per fubfi-

ftentiam propriam.c. fecusn. natura enim huma-

na in Chrifto eoipfo eft perfectior, quod fubfi-

ftat per fübfiftentiam Verbi.

| Ad 3. dift.a... Perfona eft individua fubftan-

tia, exiftens per fe & non in digniori fe. c. ex-

iftens in digniori fe.n. Itatextum Doethii expli-

cat S. Thomas 3. q. 2. a. 2. ad 3. ubi ait: Sciendum,

quod mom quodlibet individuum in genere Jubfzantie

etiam in rationali natura babet rationem perone , od

folum . illud, quod per fe exifüit, non autem qued ex-

iflit in alio perfettiori.

Unde manus Sortis. quamvis

fit. quoddam individuum , non. tamen. eft perfona, quia

non per fe exiftit, fed in quodam perfe&tiori , [cilicet

im fuo toto.

OB]ICITUR 3. contra 3. 8

. 1. S. Augufti-

nus in Enchiridio c. 36. dicit: Divina fubflantia C5

bumana

u

;J

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT. 65

humana'utmque eft unus Dei Filius, fed aliud pro-

It

A

pter Verbum, C aliud propter bominem. — Ergo dan-

Í

Lt

tur dico fuppofitta in Chriflo.

2

S. Leo in Ep. ro. ad Flavianum c. 4. ait:

Unum borum. (in Chrifto) coruftat miraculis ; aliud

p

fuccumbit. injuriis.

t

N

l

Sed. aliud & aliud differunt fup-

Dl

pufüo

Ergo.

3

Suppofitum juxta Boéthium 1. de duabus

naturis nihil aliud eft, quam fubftantia particula-

f

TIS

. Q

Sed in Chrifto dantur du fübftantie parti-

af

culares. Ergo. Min.prob. Datur in Chrifto Hy-

mf

poftafis Verbi, & compofitum ex anima & cor-

pore.

Ínfe r

Ut

4. Hypoftafis Verbi neccontineturin aliquo

genere, nec in aliqua fpecie.

Econtra Chriftus

qua homo continetur in aliquo genere & fpecie.

2

Ergo Chriftus qua homo habet peculiarem hypo-

r [übj

ftatin.

hum

REsPONDEO

| fb

d x. c. Maj. dift. Min.

Eft aliud & aliud

diverfitate naturarum. c. diverfitate fuppofito-

bt

rum.n.

Hi termini, aliud & aliud, funt generici

31

Liieyl

ac idonei ad exprimendam quamcunque diverfi-

tatem, five ea fit accidentalis, five effentialis;

Srinos

& five diverfitas effentialis fit quoad naturam,

fubftmj

five quoad fuppofitum.

Id expretfe obfervat S.

fW:j

Gregorius Nazianzenus Epift. 1. ad. Clidonium,

quit

ubiait: z4liud & aliud funt ea, ex quibus Salvator

; u

efl; non autem alius, & alius.

JDico *vero aliud. &

L

aliud ecentrario, quam in Trinitate babet,

Ibi enim.

( j

-"Alius & alius dicimus , ut non fubfiftentias confunda-

?s5 non autem aliud &j aliud.

if

Z4d 2. idem refpondeo.

j

D.zdmort Tr. de Incarnatione.

E

d

i

l

I.

j

66

DISPUTATIO

lu

Ad 3. dift. . Suppofitum eft fubftantia parti-

cularis in fuo effe completo , quatenus non uni-

J

tur digniori fe.c. in fuo effe incompleto, qua-

3*[?.,3?.2[!

!

tenus adhuc abftrahit, an uniatur digniori fe.n.

Es

p

Ita refpondet D. 'T'homas 3. q.2. a. 3. ad 2. ubiait:

Hypoftafis fignificat — [ubftantiam. particularem 5 mon

Zzge'ï

|

ii

quocunque wodo, -fed prout eft in fuo complemento.

Secundum vero quod venit im unionem alicujus magis

Dt

completi, mon dicitur bypoftafis , ficut manus , vel pes.

Et fimiliter bumana natura in Chriflo, quammis fit

Jubflantia. pariicularis , quia tamen venit in unionem

"

alicujus. completi , [cilicet totius Chrifti, prout eft Deus

If

&? bomo, mon potefl dici bypoflafis vel fuppofitum.

Sed illud completum , ad quod concurrit , dicitur e[Je

bypoftafis feu. fuppofitum.

d 4.-6.d. Doc.

uia ratio generica vel fpe-

AX

cifica rei non dicit hypoftafin feu fuppofitum.

Hoc enim magis pertinet ad ultimum complemen-

ium feu. perfe&tiowm individui, quam ad conftituti-

vum generis vel fpeciei.

OsJICITUR 4. contra 4. s. Si daretur in

Chrifto unio inter animam & corpus, daretur

etiam in Chrifto qua homine peculiaris hypofta-

fis diftin&a à fubfiftentia Verbi, fed hoc non

poteftdici. Ergo. Min.prob. Ex unione inter

TM

I

corpus & animam refultat fuppofitum. — Ergo.

&

2

Ex unione inter corpus & animam confti-

ïïï

^

tuitur natura fpeciei humanz. — Sed hoc in Chri-

fto non habetlocum. Ergo.

Min. prob. S.Da-

mafcenus l. 3. orthod. c. 3. dicit: n Chriffo non eft

[

communem fbeciem accipere.

3

Corpus in Chrifto poterat fufficienter vi-

vificari per Verbum. Ergo fruftranea eft anima.

h'« tT

RzsPON-

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT,

67

r

RESsPONDEO

D

"4d 1. n. Maj. ad prob. dift. Refültat peculia-

) &

tf

ris hypoftafis, nifi przoccupetur à digniore. c.

Ug

fi preoccupetur. n.

Nam licet in Chrifto ex

unione inter corpus & animam connaturaliter re-

2071

fultaret fpecialis hypoftafis, ea tamen preveni-

tur & füppletur per hypoftafin Verbi.

ID D hos

mas 3. q.2. a. $. ad r. dat aliam refponfionem:

Ij

In puris bominibus, inquit, ex umione anime ad cor-

pus con[ltuitur perfona.

Sed boc ideo in puris bo-

At

i D

münibus accidit ; quia anima 69 corpus in eis füc con-

junguntur, ut per f& exiflant.

Sed in Chbrifto uniun-

Mf

tur ad imoicem, ut adjunüia alteri principaliori.

"

Hinc poteft RzsPONDERT 2. dift. refultat pe-

culiaris hypoftafis, quando illa unio non ordina.

rily

tur ad aliquid dignius anima. c. fecus. n.

o[itür

Zdd ?. c. Maj. n. Min. ad prob. dift. . In Chri-

Jlemt

fto non eft communem fpeciem accipere commu.

titut

nione totius.c. communione partium. n. Hoc

totum, quod eft effe Chriftum, eft effentialiter

u ]

immultiplicabile in plura individua, autinplures

d

fpecies.

Et hoc folum vult dicere S. Damafce-

]ypOf:

nus.

Qc

-4d 3. dift. — Corpus poteft füfficienter vivifi-

nent

cari effettio? per Verbum.c. informativé. n. Pof-

Dl

fet quidem Verbum producere eosdem motus,

n t

V.8. motum manuum, pedum, lingue, oculo-

n

rum &c. fed non poffet animare corpus per mo-

»

dum formz, feu principii vitalis, ab intrinfeco

fuw

elicientis fenfationes , cognitiones , & volitiones,

prafertim liberas, quod requiritur ad hoc, ut

jente!

dicatur homo fatisfacere juftitize divine pro pec-

d

catis hominum.

E 3

U

OB]I-:

j

DISPUTATIO

I.

68

1. In Chrifto

am

Os]ICITUR $. contra 5. -

2

natura humana fe habet àd Verbum, ficut vefti-

Sed hoc tantum unitur

$ fl'xl [

mentum ad hominem.

vt

homini accidentaliter. Ergo.

Maj.prob. Phil.2.

[ MW

Apoftolus dicit de Chrifto : Habitu. imventus ut

bomo.

»

2

effe com-

N

Quod alteri advenit poft ejus

Sed natura

pletum,

eft accidens refpe&u illius.

humana advenit V

erbo poft ejus effe completum.

FH

Ergo.

feu

$

Quidquid non pertinet ad naturam

Sed

effentiam alicujus rei, eft accidens illius.

natura humana in Chrifto non pertinet ad natu-

n

ram feu effentiam Filii Dei.

Ergo.

Inftrumentum rei fe habet accidentaliter.

TR

Sed natura humana in Chriíto erat divinitatis in-

ftrumentum. Ergo.

Min.prob. S. Damafcenus

](

].3. orth. c. 15. ait: Caro Chrifti inftrumentum di-

vinitatis exiftit.

RESPONDEO

Ad 1. dift. Maj.

Se habet ut veftimentum

aliquo modo. c. omni modo.n. Omnis fimilitu-

do eft duarum rerum difparatarum tantum in uno

vel altero genere conformitas. Natura autem

humana in Chrifto comparatur cum veftimento

folum in hoc, quod ficut veftimentum tegit cor-

pus humanum ,

ita etiam natura humana tegat

divinitatem in Chrifto.

Dein ficut veftimentum

eft fubje&um mutationi & corruptioni manente

fubje&o eodem; itaetiam natura humana in Chri-

4

fto eft de fe fubjecta paffioni.

Ad 2. dift. . Eft accidens refpe&u illius,

nifi

leti. C.

trahatur in communionem illius effe comp

xlmü

fi tra-

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT. 69

lr

fi trahatur.n.

Sic enim corpus poft refürre&tio-

t

nem non eritaccidens refpe&tu animz.

Siautem

T U

quis dicat; ab anima connaturaliter exigi corpus

.Ti

tanquam compartem ad.conftituendum idem to-

n

tum. Refpondeo, idem praftari poffe ab exigen-

tia libera Verbi, quod praftat exi

gentia natura-

di w

lis ipfius animz.

n

d 3. n..Maj. Poteft enim aliquid pertinere

i

ad idem füppofitum, quia pertineat ad eandem

naturam.

m

Ad 4. n. Maj.

Nam corpus & membra fe ha-

U. 3

bent per modum inftrumenti ad hominem, &ta-

d Dd

men non funt accidens, quia pertinent ad idem

fuppofitum. Poffet ergo REsPONDERT 2. dift.

adite

Inftrumentum feparatum, non affumptum in

j]Py

unitatem fuppofiti eft accidens. c.

Inftrumen-

malod:

tum conjunctum, & affumptum in unitatem fup-

TU

pofiti. n.

On]J1crTUR Ó. contra 8. . Major eft illa

unio, quz fimul fit inunam naturam & perfonam

moert

quam ea, quz folumfitinunam perfonam. Sed

m

unio inter corpus & animam in aliis hominibus

imit

fit fimul in unam naturam & perfonam; econtra

a qut

unio in Chrifto fit folum in unitatem perfonzs.

eftind

Ergo.

tgti

RzsPoNDEodift. Nifiexcellentia unitatis,

um d

quze eft in perfona, eminenter przcontineat ac

fuperet eam unitatem , quz eft in natura. tr. fe-

Atl

d

cus.n. Maj. Ita quoad rem refpondet S. Thomas

9

3

q

"

a.9. ad 3.

Drxr tr. quia etfiamfi illa

pl

perfonalitas Verbi in Chrifto non przecontineret

eminenter unitatem nature, tamen perhocunio

ip

eor

in aliis hominibus non effet fimpliciter major ma-

H

3

jori-

79

DISPUTATIO

T.

if

joritate perfe&ionis, fed tantum extenfrvé majori-

tate extenfiva.

Ilud dicitur

lmu

OB JICITUR 7. contra 0. -

T

naturale, quod eft fecundum naturam; fed gra-

W

f«,mm's,

tia unionis hypoftatice neque eft naturalis in

Chrifto fecundum naturam divinam , quia fic con-

gjii

wli

veniret etiam aliis perfonis; nec etiám eft ei na-

"

turalis fecundum naturam humanam; alioquin

i

Ergo.

convenitet omnibus hominibus.

REsPoNDEO dift. M.

Illud eft naturale,

quod eft fecundum naturam vel per exigentiam

intrinfecam , vel per conproductionem, vel per

gyfl

proprietatem virtutis effe&tive.c. tantum illud,

Qs

!

(

quod eft fecundum naturam per exigentiam in-

*J*r.

1

!

l

trinfecam. n.

Poteft enim aliquid tripliciter vo-

gt

cari naturale ipfi rei.

Primo, 1à ex principiis na-

Ü

ture exigatur.

Sic homini eft naturale, loqui,

videre, ambulare.

Secundo, fi aliqua perfectio

ltid

l

non quidem exigatur ex principiis intrinfecis na-

ture, ea tamen ex libero Decreto divino in ipfa

produ&ione identificetur cum re. Sic fi Deus

vellet creare animam gloriofam, ita ut gloriam

identificaret cum fubftantia animz, talis gloria

diceretur naturalis anima.

Tertio, f uni foli

caufz competat virtus effeGtiva alicujus effectus ;

fic enim ejusmodi effe&tus diceretur naturalis fuce

caufz.

Itaque in fecundo fenfu unio hypoftati-

ca eft Chrifto naturalis fecundum naturam huma-

nam; in tertio fenfu eft illi naturalis fecundum

naturam divinam.

Ita quoad rem refpondet D.

"Thomas 3. q. 2, a. 12. ad 3. ubiait: Gratia unionis

won efl naturalis Cbriflo fecundum bumanam maturam,

quafi ex primcipiis bumane notura caufata; ( ideo

VA

2107

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT.

741

D

"

101 oportet, quod cowoeniat omnibus bominibus.

Eft

Lamen naturalis ei fecundum bumanam naturam propter

l l

proprietatem. nativitatis ipfius, prout fic conceptus. eft

L

ex Spiritu Santto, ut eJet idem naturalis Filius Dei

Tij j

&2 bominis.

Secundum «vero naturam divinam efl. ei

l

NI

Jf

naturalis , inquantum natura divina eft principium atti-

diy

vumn bujus gratie.

Et boc convenit toti Trinitati,

tlig

Jeilicet bujus gretice e[[e activum principium.

BJICITUR 8. contra YI. B-.

Is Slcut 'cof-

Tl

pus eft vifibile ratione coloris, ita natura divina

TE

eft affumptiva alterius naturz ratione perfonali-

vdy

tatis.

Ergo ficut remoto colore corpus non eft

D ili

vifibile; ita remota per intelle&um à natura di-

tam j

vina perfonalitate non poteft amplius effe affum-

der v

ptiva natura divina.

opist

2

Non poteft natura humana uniri nature

divinz in unitatem naturg.

Ergo nec poteft af-

, lo

erfeti

fumi à natura divina.

Xis I

$; D. Fhotnas 1. p. q. 4o. 3. 5; dieit3 QUod

i

in divinis abítra&a perfonalitate nihil manet.

fiDe

Ergo abftracta perfonalitate natura divina non

d

poteft affumere naturam humanam.

is Q

REsPONDEO

ul

ZAd 1. c; a dift;/e:

Ergo natura divina non

eft

eft affumptiva, nifi abftra&ta per impoffibile per-

yndil

fonalitate trina fubftitueretur per intelle&tum in

]ta

m

natura divina perfonalitas una.c. fecus.n.

nf

quoad remrefpondet S. Thomas 3. q. 3. a. 3. ad r.

u

Dicendum , inquit, quia in divinis, idem ef] , Qu o

yonit

EST, ( QUOD EST.

widquid eorum, que at-

tribuuntur. Deo in abftratto, — fecundum f& confideretur

ii

if

pv;

Ti

aliis circumfcriptis , erit aliquid fubfiflens & per confe-

quens perfonas cum fit in matura intellettuaji.

Sicut

j J:

^

4

igibur

DISPUTATIO

I.

Ww

72

j

)

igitur munc pofitis proprietatibus perfonalibus in-Deo di-

'.'l

cimus tres peronas ; ita exclufis per. inielle&tum proprie-

JH

tatibus per[onalibus remanebit in confideratione: noftra

natura divina ut. fubfiflens & ut per[ona.

v

Et per bunc

IU

modum pote[L intelligi , quod a[Jumat naturam bumanam

vatione fue fubfiflentie vel per[onalitatis.

]

Zd 2. c.a. n.c. quia etiam in illa hypothefi

j

unio non terminaretur in unitatem nature, fed

Wi

in unitatem perfonz.

Sub(ítitueretur enim per

intelle&tum tribus perfonalitatibus una perfonali-

tas natura.

Ita refpondet S.'Thomas l. cc. ad 2.

Dicendum , inquit, quod etiam circumfcriptis per in-

telle&tum perfonalitatibus remanebit in intelle&tu una per-

fonalitas Dei, ut SYudei intelligunt , ad. quam . poterit

terminari a[Jumptio ,. ficut munc. eam . dicimus terminari

ad perfonam Verbi.

ZÁd 3. Ipfe S. Thomas l. cc. ad 3. fic refpon-

det: .Dicendum , qued ab[iratta perfonalitate per in-

telle&tum dicitur mibil remanere per modum vefolutionis,

—

quafi aliud. fit, quod fubjicitur relationi, & aliud ipfa

velatio : quia quidquid confideratur in Deo , confidera-

tur ut. fuppofitum. fubfiflens.

Poteft tamen aliquid eo-

rum, que dicuntur de Deo , intelligi fine alio, non per

modum vefolutionis (hoc-eft divifionis) /ed per mo-

dum dictum.

Ex hoc patet, fenfuüm verborum

D. Thome effe; fublatis perfonalitatibus in Deo

nihil remanere realiter remanere ntentionaliter.

OBJICITUR g. contra 3. g.

1. Inconve-

niens effet, fi Deus Pater fieret filius hominis.

Ergo Pater non poteft affumere naturam huma-

nam.

2

Per Incarnationem homines fiunt filii

dN

b

adoptivi ad imitationem filiationis naturalis. Id

h!

«

vero

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT. 73

D

vero non poffet fieri ad imitationem paterni-

i

tatis.

3

Per hoc, quod Verbum fit Incarnatum,

r

dicitur Mi//un; mitti autem non convenit Patri.

ii

RESPONDEO

v TA n 3.

uia filiatio temporalis nec po-

i

nit, nec tollit, necmutat paternitatem, autfilia-

Ufg,

tionem eternam.

Ita D.Thomas 3.q. 3.a.5.ad r.

li

-4d . dift. Fiunt filii adoptivi ad imitatio-

erondi

nem filiationis, ita ut ifta imitatio filiationis fit

CC al

adoptioni folum accidentalis.c. ut fit effentialis.

r

n

Si Pater incarnaretur, fieret quidem homo

MU A.

filius adoptivus Dei, fed non per imitationem

fitri

filiationis, fed per reprefentationem fui princi-

At

pii ex Patre.

Íta D. Thomas l. cc. ad ?.

4dd 3. dift. Dicitur Miffum, ita ut effe Mif-

rf

fum fit tantum accidentale Incarnationi ut. fic. c.

j

ita ut fit effentiale. n.

Si enim Pater incarnare-

ii

tur, non diceretur Pater miffus.

Sed tantum di-

ii if

ceretur natus in tempore.

ii

t

O5]JICITUR Io.conira Y4. g. Sipluresper-

lo

fonz affumerent unam eandemque numero natu-

Wt

ramhumanam, vel effet unus homo, vel effent

p

plures? neutrum poteft dici.

Ergo.

Si dicatur ;

tbont

fieri plures homines.

Contra ef?, quia per hoc,

jini

quod tres perfons habeant unam naturam divi-

Vi

nam, non fiunt tres Dii.

Ergo fi tres perfone

haberent unam naturam humanam; etiam non

Dcon

homi

fierenttres homines.

Si autem dicatur, fieri unum

hominem; contra e, quia effe unum hominem

n Iu

fignificat effe unam perfonam.

2

Affumptio nature terminatur in unita-

iuptf

1l

tem perfona.

Id vero non effet verum, fi tres

[

E 5

per-

DISPUTATIO I

g

74

w

perfone affumerent unam numero naturam hu-

manam.

Puh lw

u

a

*

Juxta S. Auguftinum 1. r. de Trinit.c. 11.

a

12. 13. & Damafcenum l. 3. c. 3. & 4. vi Incarna-

tionis quidquid dicitur de Filio Dei, etiam dici-

du

mm(

tur de filio hominis; & viciffim. Ergo fi Pater

incarnaretur ad eandem naturam , adquam incar-

ï'xïm.mhï

H

natur filius, ficut in prafata regula verum effet,

quod homo generet filium ab zterno, ita verum

D

effet, quod Filius Dei generet Filium Dei ab

sterno: quod eft abfurdum.

REsPONDEO

d 1. c. Maj. n. Min. & dico, quod effent

unus homo.

Ita refpondet S. Thomas 3. q.3.

2::6: 3d m

)

Ratio eft, quia homines in tali cafu

quoad denominationem unitatis vel pluralitatis

potius refpicerent ad rationem primo determina-

tivam ad exiftendum per fe.

Hec autem ratio

E

determinativa, cum fit aliqua tendentia Dei ad

extra, eít eatenus communis toti Trinitati, ac

confequenter una.

Itaque etiam totum quod eft

homo; erit unicum relate ad partem illius con-

creti obviam, nempe ad naturam vifibilem; fic

dicitur homo corporeus, acmortalis, etfianima

fit incorporea & immortalis.

Z4d 2. dift. terminatur in unitatem perfone

sl ,]ï

in hac providentia. c. in illa hypothefi. n.

Z4d 3. dift. quidquid dicitur de Filio Dei, et-

iam dicitur de Filio hominis quoad pradicata na-

ture humanz aut diving propria. c. quoad pre-

dicata perfonalitati propria fubdffl. poteft illud

dici, przdicatione immediata. tr. mediata. n.

Hinc in illahypothefi, fiquisitaargumentaretur.

x

Pater

pE NATUR. ET EXIST. INCARNAT.

75

&i

Pater eft ingenitus.

Ergo &homo eft ingenitus,

Dic

puta quoad perfonalitatem Patris, ea argumen-

tatio effet vera.

Si autemin fuaargumentatione

i

ulterius ficpergeret: Homo eftingenitus.

Filius

d

eft homo.

Ergo Filius eft ingenitus: ea argu-

t

E

mentatio effet falfa; quia effe ingenitum, & effe

AU

Filium non conveniunt eidem communi tertio

U d

M

per identitatem fecundum idem, Ita quoad rem

dVet

AW

refpondet S.'Thomas ad 3.

Dd

OBJICITUR II. contra 15. 9.

I. $i una

perfona affümeret duas naturas ejusdem fpeciei;

v.g. humanas; fequeretur, quod natura ejusdem

J ff

H

fpeciei multiplicaretur fine multiplicatione fup-

A fl

pofiti, fed hoc eft impoffibile.

9

In tali hypothefi totum compofitum nec

TFl

ermm

poffet dici unus homo, nec plures.

INon unus,

quia non haberet unam naturam humanam fed

1 fat

plures naturas.

Jel al

Neque etiam poffet vocari lu-

, at

ves bomines, quia effet tantum unum füppofitum.

3. Intalihypothefi duz nature humane non

wid

Q QD

poffent perfe&e uniri fibi invicem, Ergo nec

poffent perfe&e uniri eidem tertio, nempe per-

em l

fonalitati.

ZInt. prob. Si duz naturg effent per-

J

fe&e invicem unite, deberetanimaunius natura

humane fimul effe formaalteriuscorporis, & vi-

peit

cifim, quod pareret confufionem.

REsPONDEO

LDei,ï.

jttil

-Ad1. c. Maj. n. Min. Natura enim ejusdem

fpeciei fufficienter multiplicatur per diverfam ma-

u r

d

teriam , feu per diverfas circumftantias indivi-

;diatzi

duantes, vel potius perrefpectum effentialem ad

feriem operationum ac circumftantiarum, prout

)nw?'

i

W

76

DISPUTATIO

T.

E

in Logica à me oftenfum eft ; neque ea multipli-

qn:l 9

»

y

catio dependetà multiplicatione fuppofiti ac fub-

fiftentie , ficut poffünt effe membra divería

W

etfiamfi fint viva per idem principium vitale.

-4d 2.* Dico, quod etiam in hac hypothefi

tantum effetunus homo.

Ratio eft, quia homi-

rm

nes, ubi cogitant vel loquuntur de unitate &

pluralitate rerum, femper refpiciunt, atque at-

tendunt ad unitatem vel pluralitatem ad ratio-

nem primo fubfiftendi per fe.

Cum ergo in hoc

cafu tantum daretur una fübfiftendi ratio unio

hypoftatica videlicetex parte affumentis naturam

humanam duplicem, etiam daretur tantum unus

homo.

INec obflat, quod etiam juxta prius dicta

daretur unus homo, fi tres perfonz divinz affu-

merent unam naturam humanam ; nam cum aGtio-

nes Dei ad extra, ad quas pertinet Decretum

producendi ac terminandi ad fe unam vel plures

;E'

uniones bypoftaticas, fint toti Trinitati commu-

nes, etiam determinativum ad fubfiftendum per

fe erit commune toti Trinitati, ac confequenter

unum, fiveplures perfone divinzaffumantunam

naturam, five una perfona divina affumat plures

naturas humanas.

Ita quoad rem docet S. Tho-

mas 3. q. 3. a. 7. ad 2.

d 3. c.a. n. c. non enim requiritur, ut ea

quz uniuntur uni tertio, uniantur inter fe.

Imo

in triduo mortis Chrifti corpus & anima Chrifti,

licet non fuerint unita inter fe, manferunt tamen

unita Verbo unione hypoftatica.

]ta D. Tho-

mas l. cc. ad 3.

Ut vero nemo füufpicetur, aliam

effe mentem S. Do&oris, 3. q. 3. a. 6. ad r. fic

fcribit: Hac pofitione fatta, quod tres perfone a[fu-

merent

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT

27

T

merent unam bumanam maturam, verum e[fet dicere,

u

dig

quod tres per[one e[Jent unus Bomo propter unam na-

iuram bumanam.

Et a.7. ad 2. Si perfona divina

[

jus

dl

a[Juméret duas maturas bumanas , propter unitatem

Juppofiti diceretur unus bomo babens duas maturas bu-

Itf

2anas

TU

dj

IT

( nj

,QUAZESTIO V.

^

)1n

Quid fit unio Hypo[latica im confideratione

10 U

phyfica ?

Eulirin

OTANDUM I.

1 Utrüy

Ex Philofophia à me fup-

poni

quod unio inter corpus & animam

sdit

confiftat in entitate modali

vi cujus anima for-

RU

maliter determinatur ad operandum ftabiliter in

i

corpore rite difpofito a&tione communi, ac vi-

CFECUT.

ciffim vi cujus corpus formaliter determinatur ad

plura

ftabiliter operandum in animam per fenfus ftan-

frTIU

tibus difpofitionibus congruis

np

NOoTANDUM 2

Ex Philofophia à mefup-

]Q

poni, quod detur duplex unio reciproca inter

CURT

corpus & animam, una videlicet anime ad cor-

phu

pus; alteracorporis ad animam. — Cum enim de-

i

terminativum formale anima& ad operandum in

corpus concipiatur tanquam forma exiftens in

]

anima, & viciffim determinativum formale cor-

. [

poris ad operandum in animam concipiatur ut

Qd

exiftens in corpore, ob fimilitudinem mundi rea-

Ws

lis & intelle&tualis, quz requiritur ad verifican-

). Ti

dos noftros conceptus, neceffario datur duplex

m

ac reciproca unio 1inter animmam & Ccorpus

li

NoraNpuM 3. Ex Tra&atu de Deo à me

Q

füpponi; quod a&us divini liberi fint adequate

Deo

,("

DISPUTATIO

,

ynt

78

iin

Deo intrinfeci ab eterno.

Itaque etiam divinum

decretum uniendi fibi aliquam naturam, & con-

sl

^

g

ftanterin illam operandi omnes operationes alio-

,

WUA

quin nature confentaneas erit Deo adequate in-

trinfecum.

Cum autem illud Decretum formali-

ter determinet Deum ad fic operandum in naturam

affumptam, eoipfo participat rationem unionis ad

creaturam. . Determinativum enim formale ad

operandum in conpartem ejusdem totius in or-

dine ad actiones communes unio quzdam eft.

DICO L

Unio Hypoftatica nature huma-

n2 ad Verbum confiftit in entitate modali, rea-

liter diftin&a à natura humana.

LE

PRoBATUR. Unio inter corpus & animam

i

confiftit in tali entitate modali.

Ergo etiam

Y

Unio Hypoftatica nature humane ad Verbum

sl

confiftit in tali unione.

ant. fupponitur ex Phi-

lofophia.

c. prob.

Nulla eft neceffitas fingendi

unionem toto genere diverfam ab aliis unioni-

bus, quorum exempla habentur in natura.

CowFIRMATUR ex Symbolo Athanafiano,

in quo unio hypoftatica comparatur cum unione

inter corpus & animam.

DICO II.

Unio Hypoftatica Verbi ad na-

turam humanam confiftit in Decreto divino com-

municandi propriam fubfiftentiam nature huma-

ne per modum primi ac immediati determina-

tivi ad omnes actiones communes.

PROBATUR.

Habito hoc Decreto divino

habetur in conceptu formalis ubio Verbi ad na-

turam humanam: & illo non habito nonhabetur

UA

in conceptu formalis unio.

Ergo.

ant. prob.

Unio juxta JVot. 1. eft formale determinativum

ad

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT. 79

diï&m

ad ftabiles aCtiones reciprocas ac communes con-

&t;

partium Totius.

Sed tale determinativum for-

EUY

male habetur habito illo Decreto divino; & ifto

Ml

non habito non habetur tale determinativum.

ij

Ergo.

namï

Solvuntur Objectiones.

nale.zï

Osprérrus g,

Per illud Verbum unitur

g.

humanitati actu & formaliter, per quod actu ac

d

formaliter in ea exercet rationem termini & ul-

lum

timi complementi.

Sed hoc exercet per füam

n

Perfonalitatem. . Ergo.

Perfonali-

Min. prob.

tas eft purus actus.

Ergo per feipfam exercet

Ym

rationem termini & complementi.

2

CA

Subfiftentia creata in eorum fententia,

f

qui fubfiftentiam conftituunt in ente pofitivo,

x

per feipfam immediate unitur naturz, quam red-

gfendi

dit fubfiftentem. — Ergo etiam fübfiftentia Verbi

Yofi-

per feipfam immediatenulla alia mediante unione

unitur naturz humanz.

RESPONDEO.

L

fno,

ynone

d 1. n. Maj.

Verbum enim per illud a&u

& formaliter unitur nature humans, per quod

as

formaliter tollitur indifferentia Verbi ad exercen-

o

dam rationem termini & ultimi complementi.

Cum enim Perfonalitas Verbi fit indifferens ad

ln

at

exercendam, vel non exercendam rationem ter-

mini refpecti à natura humana, neceffario ea in-

(nt

differentia debet tolli per aliquid faltem formali-

ter aut virtualiter diftin&um .à Perfonalitate

j al

Verbi.

Illud autem formale füblativum indiffe-

i. !

'hahe?

rentiz ex parte Dei non poteft effe aliud, nifi

liberum Decretum divinum, adequate Deo in-

uati?

L]

trin-

npmv

80

DISPUTATIO

"

trinfecurh, & toti Trinitati commune, confti-

yjïg.üïäl

hU

tuendi Perfonalitatem V erbi pro termino refpedto

ejus unionis, quz fetenet ex parte nature hu-

T0

manz.

Imo fi oppofita fententia effet vera,

"m

difficulter poffet falvari do&rina D. Thomze q. 4.

g

qq. 14. fuperiustradita; quod folum daretur unus

y

homo, fi tres perfone affumerent unam natu-

ram. Darentur enim ex parte Dei tres uniones

In noftra autem

divinz ad naturam humanam.

fententia etiam tunc folum daretur ex parte Dei

una unio, videlicet unum Decretum divinum

liberum, toti Trinitati commune, conftituendi

omnes tres perfonalitates pro termino refpecto

unionis fe tenentis ex parte nature humansz.

4Ad2. c.a. n. c. & p. Difparitas eft; quia

fubfiftentia in fuo formali conceptu dicit formale

fublativum indifferentie ad fubfiftendum in fe

vel tribuendi alteri rationem fubfiftendi.

MP

vero Perfonalitas Verbi, cum fit indifferens ad

tribuendam nature humanz fuam propriam fub-

fiftentiam, in fuo formali conceptu non dicit for-

male füblativum indifferentie ad communican-

dam fuammet fubfiftentiam nature humans.

Effentia divina non fit in-

OBJICITUR 2.

telligibilis perfpeciem creatam. — Ergo etiam füb-

IT

fiftentia feu Perfonalitas Verbi non unitur natu-

re human: per unionem creatam.

2

Perfonalitas Verbi eft actus puriffimus.

W

N

Ergo non eft in potentia ad hoc, ut ejus indiffe-

rentia tollatur per aliam perfe&tionem pofitivam

tanquam fublativum indifferentiz.

Perfonze divinze ex fua effentia convenit

3

virtus infinita aCtu & formaliter terminandi na-

turam

"l

DE NÁTUR. ET EXIST. INCARNAT.

81

i

turam creatam.

Ergo non indiget unione di-

ftincta.

li

L V

RESPONDEO

01

-ld1. c.a, n. c. & p. Difparitas eft, quia

lj

effentia divina in fuo formali conceptu dicit ali-

quod verum.

Omne autem verum eft immediate

I

hss

intelligibile per fe.

Econtra Perfonalitas Verbi

1 Qig

in fuo formali conceptu non dicit terminationem

rteD:

ad naturam creatam. Dein poffet inverti argu-

lYm

mentüm. Ad hoc, ut effentia divina fiat imme-

1tüey

diate intellecta fine fpecie creata, debet dari de-

zi

terminativum diftin&tum ex parte voluntatis di-

ving. Ergo etiam ad hoc, ut Perfonalitas Verbi

1f,

TU

actu terminet naturam humanam immediate, de-

jomi)

bet dari pro priori fublativum indifferentie ex

qinï-*

parte voluntatis divins.

|.]

44d 2. dift. eft actus puriffimus ad intra. c.

adextra. n.

Deus enim non eft actu volens con-

of 4

nf

dere alios mundos poffibiles.

Z4d 3. dift. Convenit illi virtus infinita im-

Yufot

WY

mediate terminandi naturam humanam in a&u

primo. c. in a&u fecundo. n.

Sic etiam omni-

t

;n ftE

potentia divina creandi infinitos mundos eft qui-

m

dem infinita, fed non eft infinita in a&tu fecundo

accepta.

Ut n

L

OBJICITUR 3.

Unio hypoftàática eft id,

riEm'g

per quod Deus formaliter eft homo, & per quod

sind

homo formaliter eft Deus.

Sed id, per-quod

ol

Deus formaliter eft homo, eft humanitas; & id,

per quod homo fofmaliter eft Deus , eft divini-

r

tas. Ergo unio hypoftatica nil aliud eft, quam

humanitas & divinitas Chrifti.

D.adnort Tr. de Incarnatióne,

F

$.Unióé

o

TM

82

DISPUTATIO

l.

g

Unio hypoftatica eft id, per quod hu-

o

Sed hoc

manitas formaliter fubfiftit in Verbo.

eft ipfa fubfiftentia Verbi.

Ergo.

RESPONDEO

Ad 1. n. Maj.

Unio enim inter corpus &

m Q

animam non eft id, per quod Petrus eft formali-

ter animal rationale.

Unio enim formaliter non

W

tribuit denominationem animalis, vel rationalis,

aut hominis, fed uniti.

ZAd 2. n. a. alia enim eft forma, que tribuit

denominationem fubfiftentis.

Et alia eft forma,

que tribuit denominationem uniti, feu fublativi

i

indifferentie ad tribuendam naturze humanz fub-

fiftentiam V erbi.

"

OsJrciTUR 4. Eaque funt infeparabilia,

nec habent oppofitionem relativam producentis

ad produ&um, identificantur inter fe; fed unio

hypoftatica & natura humana in Chrifto funt in-

feparabilia inter fe , nec habent inter fe oppofi-

|[|

tionem relativam. Ergo. JMim. q. 1. Membr. prob.

uod Verbum femel affüumpfit, id nunquam di-

mifit Ergo unio hypoftatica non poteft fepa-

rari à natura humana.

2

Unio hypoftatica eft ens nobiliffimum.

Ergon

on eft tantum entitas modalis.

3.

Si daretur talis unio diftin&ta ab extre-

mis, vel effet accidens, velfubftantia? Neu-

trum poteft dici.

Non primum; quia unio hy-

poftatica eft parshujus totius, quod eft Chriftus:

accidens autem non eít pars conítitutiva. Nec

fecundum; quia modus non poteft effe ens per

fe, quale eft fubftántia.

RESPON-

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT.

83

Q

REsPONDEO

:

4d 1. c. Maj. n. Min. q. 1. m. ad prob. dift.

Quod Chriftus femel affümpfit, nunquam dimi-

fit, affumptione & dimiffione totius. c. affum-

lr

ptione & dimiffione partium. n.

Ut enimin pro-

hx

ii

xima quxftione dicetur, partes totius in Chrifto

Ell'f'

partim per evaporationem, partim per refe&tio-

CUT

nem cque fuerunt dimiíffe, ac corrupte, ac id

fitin aliis hominibus; licet femper manferitidem

&t

totum.

Mor

"4d 2. difta. eft nobiliffimum in fuo genere

fübl

entium modalium, ac relativorum. c. in omni

1 f

genere. n.

Non enim illa unio vivit, nec intel-

ligit, nec eft ens per fe, ut funt alia entia.

d 3. n. Maj.

Unio enim nec eft accidens,

p

nec fübítantia; eft tamen aliquid fübítantiale,

dücg

utpote per modum partis conftitutive pertinens

6d il

ad fubftantiam Chrifti.

fünt.

Qd

o

QUAESTIO VI.

r

quai

Quales partes nature bumane fuermt. affum-

t

d

pie à Ferbo?

il

if

OTANDUM I.

Aliquas partesin natura hu-

mana vocari e[fentiales, alias vero dici integra-

Eopn

les

EfJentiales funt anima, unio, & corpus hu-

T

manum. Corporis autem humani partes effen-

L Uni

tiales funt cor & cerebrum, pe&tus & caput, fine

tr

quibus non habetur corpus humanum. Partes

E

corporis humani integrales vocantur, que requi-

*iTB Ü

runtur quidem, & exiguntur à natura humana

ris humani, ita tamen ut

ad perf;e&ionem corpo

F2

poffit

Mi

W

T.

p

84

DISPUTATIO

'Uvom

poffit naturaliter vel füpernatu

raliter dari corpus

T

'Tales partes funt

;7'1, r

humanum illis mon pofitis.

manus, pedes, capilli, dentes, lingua , oculi,

[

V

ftomachus, vifcera &c.

aM

NoTANDUM 2.

Ex Philofophia hoc loco

corpus humanum componi ex minimis

R

fupponi ,

"

particulis , quee minin

14 pbyfica appellari folent.

rTU-

Illas particulas minimas efTe generabiles & co

ptibile

s, pariter ex Philofophia fuppono. De-

nique

fuppono ex Logica, ubi egi de Individua-

tione,

nullam dari in corporibus, etiam humanis,

conftanter eandem , feu ut vocant,

particulam

primigeniam

, quafi individuatio corporis in per-

i

di particularum conftanter ea-

n

M

petuitate ejusmo

rundem numero falvari debeat.

Hc enim per-

cum fingulz particulz corruptibiles fint,

n

petuitas,

Sufficit adindividua-

fufficienter probari nequit.

tionem confervandam identitas totius, v. g. na-

vis, domus, templi.

&c. etfiamfi non detur in

toto identitas minimarum partium, fi

fuccetfive

ac fenfim per augment

ationem, nutritionem, aut

fubftantialiter

varia pathemata corrumpantur ,

convertantur , evaporentur. &c.

J

NoTaNDpuM 3. Duplicis generis partesre-

eriri in corpore humano, nempe Jolidas & flui-

das. Solide partes funt offa, nervi, caro, car-

EU

tilago, mufculi, tendines, dentes, capilli, un-

gues &c.

Fluide partes funt fanguis, fpiritus

animales,

fpiritus vitales, qui circulantur partim

in venis, & arteriis, partim in nervis, ferum,

Inter has partes aliquz vi-

pituita , bilis. &c.

prout

yunt vita fenfitiva, vel faltem vegetativa,

Caro,

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT.

85

Bu

caro, offa, &c. alie autem nec vivunt vita fen-

fitiva, nec vegetativa, fed tantum moventur ab

;

j

w

anima motu locali, & motu alterationis per füb-

ordinationem ad partes fübftantiales & conferva-

tionem totius.

itbr

Tales partes funt fanguis, fe-

tj

rum, bilis, & fpiritus, & alii humores conftan-

ter neceíffarii ad confervationem vite humane

"m

bl

Quamvis enim ejusmodi humores non vivant

vitafenfitiva, aut vegetativa, nec etiam infor-

. ]

i lii

mentur ab animatanquam forma fübftantiali, qua-

lis datur in mixtis, prout ex Philofophia fuppo-

m s

W v

no, moventur tamen ab anima tanquam motore

connaturaliter conjuncto in ordine ad motus lo-

rty

cales, & motus alterationis , quod Philofophi

hr

hactenus & Theologi non diftinxerunt.

" ey

DICO-I.

A Verbo affumpta fuit anima,

tb

ii

corpus, & unio corporis ad animam.

PROBATUR.

Affumi nil aliud eft, quam

gt

iis tribui fubfiftentiam Verbi fic uniti in ordine

(etur i

ad earum operationes, & fun&iones.

Sed hoc

uccefi

fit refpe&u animz; corporis, & unionis, que&,

m

at

ut fungatur actu fuo officio, etiam ipfa indiget

partialiter fubfiftentia totius.

DICO IL. Verbum affümpfit etiam fangui-

nem & alios humores connaturales naturze hu-

ii

k

manga.

I/f

V

PROBATUR I.

eum,

Affumi aliquas partes na-

ture humanz nil aliud eft, quam illis loco fub-

capimf'

i ll

fiftentie proprie tribui fubfiftentiam Verbi in

ntürpé

ordine ad earum operationes & fun&tiones.

Sed

^

vls, ij

hoc fit etiam in fanguine & aliis humoribus con-

naturalibus Chrifto.

Ergo.

AMin. prob.

Illis

j di

humoribus non debetur fubfiftentia, nifi partici-

iU

D.5

pative

DISPUTATIO L.

V

p u

86

T

pative à fübfiftentia totius

Ergo cum in Chri-

fto natura humana non habeat fubfiftentiam pro-

priam, que poffit participari illis humoribus in

ordine ad earum funGtiones naturales, neceffe

eft, ut eam fubfiftentiam participent à Verbo

PRonATUR 2

Scriptura, Concilia, & Pa-

j PW;U

tres docent, etiam fanguinem effe affumptum à

Verbo

Ergo eft affumptus

fnt. prob

I

[

In Epifl. ad Heb. 2. v.14. dicitur: Quia

ergo pueri (id eft, ceteri homines) communi-

caverunt carni & fanguml, & ipfe (filius Dei )

partxczpavn; eisdem. HazcverbaS. Cyrillus Alex.

in Epift. ad Neftorium, à Concilio Chalcedo-

nenfi approbata, fic explicat

Verbum Dei carnem

A

fieri nibil eft aliud , nifi quia juxta mos. Verbum parti-

eipatum ef? carni €? [angwini

2

Concilium Epbefinum in Anathematifmo r.

fic habet

Verbum Dei carnem e[fe fa&tum aperte do-

cet magnus ille Exangelifla S'oannes ; quia eque ac mos

arnis & fanguinis particeps &j bomo fattus eft.

2

S. Oyrillus Alex. in Hom. ad Concilium

Epheünum dicit: Licet Verbum Dei, cum Deus fit,

carnem a[Jumpferit ac fanguinem.

lï/xk

4

Clemens V1.in Extrav. Unmigenitus. de pce-

nit. & remiff. ait: Unigenitus Dei Filius non guttam

Janguinis modicam, que tamen propter unionem ad Ver-

bum pro redemptione totius. generis bumanü fuffeci[fet ,

fed vvelut profluvium nofcitur- effudilJe

$

Scriptura in multis locis partim per figu-

ras, partim per claros textus oftendit; íangui-

1

nem Chrifti effe caufam remiffivam omnium pec-

catorum totius generis humani.

Hocautemnon

;

poü"c.t convenienter dici; fi fanguis Chrifti non

u

H

;

fuiffet

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT.

87

lil

fuiffet affumptus à Verbo. Apoftolus Heb. 9.

l

A

v.7. ficfcribit: Im ecundo tabernaculo [emel in an-

(b

o [olus Pontifex introibat non fme fanguine, quem

Mi

offerret pro fua & populi ignorantia.

Chriflus au-

W

ij

tem mon per [anguinem bircorum aut vitulorum, fed

h

er proprium [anguinem introyoit eterna redemptione

inventa.

Si enim fanguis bircorum C& taurorum in-

quinatos fan&ificat , quanto magis Janguis Chrifti emun-

:ur': (

dabit confcientiam moflram ab operibus mortuis? - -

Wa

Omnia pene in [anguine fecundum legem mundantur ,

Jiy k

& /fine fangwinis effufione mon fit remif[o.

ANece[Je

li

eft ergo exemplaria cele[tium bis mundari , ipía autem

Chisl

ccleftia melioribus boflüs.

INon. enim SYefus intrat in

|T.

San&ta in fanguime alieno - - impo[fibile enim eft fanz

dapi

guine taurorum & bircorum auferri peccata. -- Ha-

bentes itaque fiduciam in introitu San&orum in fangui-

:

ne Cbrifüi &c.

f

6. . Concilium Tridentinum Seff. 13. cap. 3. do-

U n

cet, dari naturalem connexionem inter corpus &

fanguinem Chrifti.

Ergo ficut corpus eft affum-

lnciï'mr

ptum à Verbo, ita etiam fanguis eft affumptus.

Dui

Concilium fic habet : Semper bec fides in Ecclefia

Dei fuit, flatim pofl confécrationem . verum . Damini

,&

corpus verumque ejus fanguinem una cum ipfius ani-

m o

ma €g divinitate exiflere, fed corpus quidem fub [pe-

ul

cie. panis , & fanguinem fub «vimi pecie ex vi verbo-

Mï üjï

m, ipfum autem corpus fub [pecie vini, €9^ jan-

guinem füb [Decie panis, animamque [üb utraque vi

maturalis illius connexionis 69 concomüiantie , qua par-

il

Ex his fimul etiam

;

tes Cbrifti inter. fe. copulantur.

niuny

patet, quod fanguis fit pars nature& humane in

T

Chrifto ; & quidem non precife accidentalis ;

alioquin non eífet ratio, cur in refuícitatione

ïhrhh';

?

coft-

lp

E

!

88

DISPUTATIO

I,

:

m

corporum etiam corpora gloriofa effent refum-

ptura fanguinem.

"

T

Solvuntur Objectiones.

W.ieä

N

O]J1ciTUR 1. contra 2. Concluf.

1. Arifto-

yiil

5

teles l. ?, animal. dicit: Sanguinem non e[fe pariem

n

animalium.

V

20

D. 'Thomas 3. q. 31. a. s. ad r. probat,

corpus Chrifti non effe formatum ex carne vel

l

oflbus B. Virginis, fed ex ejus fanguine; quia

Janguis nondum efL aGku pars, fed efl poteniia totum.

3.

Sanguis noninformatur ab anima.

Ergo

non eft pars hominis.

1l

RrzsPONDEO adr.2.&3.dift. Ergo non

eft pars eflentialis. c. integralis. n. Partes inte-

Y

Al

grales poffunt effe etiam ea, que non informan-

tur, fed tantum moventur ab anima, & alteran-

n

tur ab anima ad proprictatem congruam pro con-

fervatione totius.

Hujusmodi partes, licet non

fint idonez ad recipiendam animam pro forma,

funt tamen idonez ad recipiendum ab anima mo-

tum & alterationem, imo etiam fubfiftentiam,

tanquam à cauíà feu principio conjun&to unione

integrali, ita ut fubfiftentia fanguinis, quam fup-

pono effeentitatem modalem , proutin Metaphy-

fica oftendi, non detur propria, quamdiu homio

M,'p

vivit, fed ea fit communis cum toto, ficut cor-

pus habet communem cum anima.

: OBJ1ciTUR 2.

Si fanguis effet affumptus

à Verbo, daretur etiam communicatio idioma-

[

tum inter Verbum & fanguinem.

Sed hoc non

j]

poteft dici, —.Min, prob. INon poffum dicere; Deus

n

[

DE NATUR.ET EXIST. INCARNAT. 89

DN

efl fanguis; Deus eft effufus; Deus concretus eft cla-

vis *vel lanced.

2

Si fanguis effet affumptus cumaliis humo-

ribus, etiam foret affumpta atra bilis, phlegma

&c. fed hoc eft abfurdum.

If

3

Si Verbum fuiffet unitum fanguini, vel

manfiffet unitum poft ejus effufionemin Agonia,

flagellatione, & crucifixione, vel non? Neu-

I pmh

trum poteft dici.

Ergo.

Non primum, quia

L

fanguis effufus non amplius eft parshominis. INec

DT

fecundum ; quia alioquin Chriftus amififret, quod

1

^il

femel affumpfit.

i d

RzsProNDEo n. Maj.

Quia communicatio

idiomatum fe non extendit ad partes nature hu-

Inu

mane, fed tantum ad totum. — Alioquin feque-

ia

retur, quodficut lingua eft oblonga, oculusro-

Yomt

tundus, offa dura &c. etiam Deus fit oblongus

alter

rotundus, & durus.

T0 COI)

d ?. n. Maj.

Quia atra bilis dicit exceffum

o

temperamenti in bile ;

phlegma autem po-

fotm:

tius dicit excrementum , quam partem integra-

Ymam

Ex-

lem requifitam ad confervationem totius.

fentat

ceffus autem temperamenti non erat in Chrifto;

10 Wtj

& partes excrementitie non fuerunt affumpte.

m i

Ad 3. c. Maj. n. Min. & dico, quod hoc no-

eti:

verit Deus.

Res incerta eft, nec contentiofein

qiuh

alterutram partem difputanda.

D. Thomas 3.

fioit t

q.54. a. 2. ad 3. cenfet; Verbum manfiffe unitum

Dicendum,

particulis fanguinis in paflione effufi.

affüny

inquit, quod iotus fanguis, qui de corpore Chrifl

xit, cum ad wveritatem bumane mature pertineat,

o Xii

| hou

ín corpore Chrifti vefurrexit.

Et eadem vatio efL de

na-

cetto

emnibus particulis. ad verimtæïz & integritatem . bur

1

N

NW

9o

DISPUTATIO

I.

«e mature pertinentibus.

Sanguis autem ille, qui in

«

s

quibusdam Ecclefüis pro Reliquiis confervatur , non flu-

n J

xit de latere Chrifli, fed miraculofe dicitur effluxifJe

de quadam imagine Cbrifii percu[Ja,| nempe Bery-

tenfi.

Alii tamen cen'ent oppofitum.

Anno

1462. cum hec quzeftio magno fervore agitare-

i

(

tur, & S. Jacobus de Marchia Ordinis S. Franci-

ï

fci in quodam fermone ad populum affereret, fan-

Yi

guinem Chrifti é corpore effufum non amplius

remanfiffe unitum Verbo, acriter ea de caufa à

Hinc

Patribus Dominicanis fuit impugnatus.

Pio II. avocante caufam ad Sedem Apoftolicam,

ex una parte à Patribus Dominicanis difputante

P. Dominico de Dominicis, ex altera parte à Pa-

N

h

j

tribus Franciícanis difputante P. Francifco /a Ru-

oere , poftea ad Pontificatum evecto fub titulo

R

Sixii IV. coram Summo Pontifice certatum eft.

li

Priores afferebant; in triduo mortis Dominice

fanguinem effüfüm Chrifti manfiffe unitum Ver-

bo.

Pofteriores, nempe Francifcani, conten-

debant, fanguinem Chrifti non remanfiffe unitum

Verbo.

'Tunc quidem nulla in alterutram par-

tem Sententia; poft bienniumtamen utrique par-

d

ti indictum eft filentium addita feveriffima prohi-

;

bitione, ne quis alterutram fententiam aliqua

cenfurz nota afficeret, donec à Sede Apoftolica

res definiretur.

Verum adhuc fub judice lis in

Hinc etiam

refentem usque diem remanfit.

SS. D. N. Benedi&us XIV. in Opere de Beatifica-

tione l. 4. part. 2. c. ro. n. ro. poftquam fufe di-

fputaverat de fanguine Chrifti Mantuz afferva-

to, infine obfervat, Ecclefiam nunquam fuum

j

interponere voluiffe judicium, an fanguis ille

n

vere

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT.

9I

('Li b

vere manaverit ex corpore Chrifti, an vero ex

T

imagine Chrifti Berytenfi,. de qua Concilium Ni-

AT

cenum Il. atione 4. & Martyrologium Romanum

D r

ad diem 9. Novembris teftatur, Beryti in Syria

L

11

Salvatoris noftri imaginem à Judzis crucifixam

l)

tam copiofum emififfe fanguinem , ut Orientales

h

L*

T

& Occidentales Ecclefie ex eo ubertim accepe-

N

rint, quod miraculum Sigebertus in Chronico re-

Jj atj

fert ad annum 765. Siitaque de ifto Mantuano

lt aj

fanguine incertum eft, an ex Chrifti corpore ma-

s ]

i

J

naverit, ac propterea in Officio pro Ecclefia

"i

Mantuana indulto Le&Giones fecundi No&urni

ij

h

-----

tantum fuerint conceff:e de communi ex Sermo-

uteiP

neS.Cypriani, quanto magis illud incertum erit

(

L

ib d

circa guttas facri fanguinis, quz hoc tempore

recenter obtente fuerunt & expofite à plurimis

üf] é

Ecclefiis /ine Demonflratione originis ex manu non

Ym

per quaftum aut fraudem fordida? Certe SS. D.

n Va

N. Benedi&tus XIV. l. cc. n. g. teftatur , ejusmo-

ACet-

di Reliquias Seculo undecimo fuiffe adeo raras,

untur

ut Mantuz Leo IX. anno 1053. &gre obtinuerit

im r

particulam, quam Rome in Sanctuario Latera-

gt

nenfi collocaret.

Donesmundus , inquit, refert S.

p

Leonem LX. amo. 1053. Mantuam adveniffe , ut fa-

n dig

erum Cbrifti cruorem tunc vepertum adoraret , nec eum

poft

Romam potuiffe transferre, ut defiderabat , populo in

jce iig:

Jeditionem «erfoó, féd particulam tantum. fécum. detu-

nc &

liffe , quam repofuit in Bafülica Lateranenfi. — At ve-

Bettit

ro hoc tempore afportantur in Germaniam Ro-

n fü

ma innumerz particule Sanguinis Chrifti, quze

X

in Ecclefiis exponuntur pro adoratione publica.

Me, quod attinet, cum norim, quam Romani

un i

Pontifices, & Cardinales, & Vicarii Papz in di-

mgllifri

jj

fpenfan-

$€2

DISPUTATIO

I.

j

W,m:mw

fpenfandis veris reliquiis exacti fint, nulli ejus-

modi nove Reliquie concederem cultum publi-

L

j

cum, nifi veniret authentice ac fide indubia, vel

'nïe:faïf

à Summo Pontifice, velab aliquo Cardinali, pre-

g

a

fertim à Cardinali Vicario, vel à Vices- gerente in

urbe.

u: enimab aliis manibus fub titulo quo-

,rxm

rundam Epifcoporum, prefertim in partibus in-

fidelium, veniunt, non obftante autbentica, ut

vocatur, figillo munita, innumeris fraudibus

fubje&tas effe certo conftat; ac proptereapro cul-

tu publico in Ecclefiis vel Oratoriis eas non per-

mitterem. INe autem committantur innumerz

idololatrie materiales, confulo Parochis , acaliis,

quorum eft inftruere populum, ut in hac mate-

Vg

ria exponant populo fententiam tutam Cardinalis

,.ïv

Lugonis , ficque populum ad exhibendum tantum-

modo cultum adorationis refpettioum difponant, qua-

)

lis etiam exhibeturfanCcte Cruci, Lancee, vefti-

bus &c. imo etiam Reliquiis ex folo attactu, vel

Linttione facris. Sienim majorem cultum fuadeant,

eoipfo populum exponerent periculo probabili

idololatrize materialis.

Id defumitur ex A€tis Hi-

iNam de

ftorie& circa S. Jacobum de Marchia.

fententia S. Jacobi de Marchia Raynaldus in con-

tinuatione Baronii ad annum 1462.n. 45. & 1463.

n. 103. fic fcribit: ,, Addu&tum tunctemporis fue-

»fàtin controverfiam, an fanguis Domini pro

A

»redimendo humano genere fufus, triduo illo,

» quo anima fanctiffima à corpore fegregata erat,

»hypoftatice Verbo divino conjunctus fuitfet,

» dignusque, extitiffetlatrie cultu.

Moverateam

» controverfiam Brixie inter concionandum a-

p CObus Picenus Minorita, celeberrimus Conciona-

J

&

»

tor

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT.

53

Qs

»tor in Italia & Hungaria, qui latrie cultu non

t

'

» adorandum cenfuerat.

Poftulatus ob id here-

ij

ll

» feos à Cenfore fidei Ordinis Predicatorum tu-

,'ä;:.

»Imultum auxerat.

Delata ad Pontificem con-

il p

» woverfia proximo anno celebris theologica con-

» Certatio fuit inter utriusque Ordinis lectiffimos

i

» Viros.

Sententiam (Jacobi) tuebantur Mino-

»

»rite, nempe fanguinem Chrifti effufum triduo

frij

» paffionis hypoftatice Verbo conjunctum non

g

» fuiffe.

At Predicatores adverfam tuebantur

lr

»fententiam. — Addebant tamen, totum Chrifti

II

» fanguinemin paffione fufum non receptum fuif-

J V

»Íe, hac de caufa, ut ait Gobelinus; ne litteris

Iu

i

» Pii adverfari viderentur, in queis declaraverat

"07 !

VA

» lybure manens; affertionem, qus aliquid de

jrin

» Chrifti fanguine in terris remanfiffe proderet,

Di, Qu

» Religioni Chriftiange non effe contrariam. Le-

, Veli

» &i funt ex utroque Ordine terni cum pari nu-

J, Yd

» mero certaturi coram Pontifice, & Cardinalium,

(entt;

» Epifcoporum , Prefulum, Do&orumque cotu;

Ya

» tantusque difceptantium ardor erat, ut quam-

as

» Vis gelu omnia rigerent, ipfi fudore maderent.

Nané

» Refert Gobelinus l. rr. utriusque partis preci-

juts

»pua argumenta; aitque plures Epifcopos & Ab-

&f

, bates Ícientia theologica infignes quzftionem

Orist

» problematicam , qusin utramque partem poffet

nin

»agitari, cenfuiffe; majoremque partem Cardi-

luo i

»Dalium fenfiffe cum Predicatoribus, atque etiam

u

» Pium eam tenuiffe; verum quzftionis folutio-

; füfj

»nem in aliud tempus extraxiffe.

Interea ne ex

rerttd

»Sacrorum Ordinum contentione aliqui motus

»pietati contrarii exorirentur; hec fanxit: Pius

NU

, l. &c.

Ut in Ecclefia Dei fidei unitas perfeve-

lona'ä

!

s Ils

!

DISPUTATIO

[.

[]

94

hr

»ret, ftatuimus , quod nulli Fratrum Ordinum

]nb

m

» predictorum deinceps liceat de predicta dubie-

MA L

T

»tate difputare, predicare, vel publice vel pri-

d

, vate Verbum facere, feu aliis fuadere, quod

D)

» Videlicet hereticum vel peccatum fit, tenere

tl

» Vel credere, fanguinem ipfum D. N. J. Chrifti

)

» triduo paffionisab ipfa divinitate quomodolibet

» fuiffe vel non fuiffe divifum velfeparatum, do-

,nec füper dubietatis hujus decifione, quid te-

»nendum fit, fuerit per Sedem Apoftolicam defi-

[j

!]

»nitum; mandantes univerfis eorundem & alio-

, rum quorumcunque Ordinum per totum Orbem

,conftitutis Fratribus, prefentibus & futuris,

n

»Íub excommunicationis late fententiw pona,

, quam ipfo fa&to incurrant, à qua nifi per nos

,

l

» autSucceffores noftros abfolvi nonpoflint , ne

» contra ordinationem noftram facere prafumant

l

Datum Anconz 1r464.

g

n C

Cardinalis Lugo autem de Incarnatione Difp.

14. Se&. 5. n. 81. fic fcribit: ,,Sanguis ille, fi

» quis eft, qui in terris reperitur in fpinis, in fu-

»dario, cruce. &c. non habet jam unionem hy-

» poftaticam cum Verbo divino. Heac conclufio

» eft communis omnibus, quos fequuntur Suarez

» tom. 2. Difp. 47. Se&. 3. circa finem, & Vat-

» quez hic Difp. 36. c. 8.

Et probatur ex dictis,

In]

»quia illa pars remanens in terris jam non am-

» plius habet ordinem ad illam humanitatem , ut

» iterum fit pars actualis illius, nec habet jus in-

, trinfecum vel extrinfecum ad gloriam vel ad

, unionem sternam. Non eft ergo, cur adhuc

Xretineat unionem cum Verbo.

Coufirmatur

pprino. Quiafi

illa pars, eo quod aliquando ha-

buit

DE NATUR. ET EXIS T. INCARNVAT. 95

t-n

N

» buit unionem, deberet eam confervare, idem

Wl l,x

» deberet dici de pilis , fi aliqui ceciderunt per

d.

» totam vitam ex capite velcorpore Chrifti: item

" qm

»de dentibus, fi, ut alii infantes folent, eos

w te

, inutavit in infantia vel pueritia.

Nam priores

I

» illi adhuc fuiffent uniti Verbo.

Item de ungui-

o

»bus & fimilibus, que tamen nemo concedet.

Qd

» Confirmatur fecundo. Quia ille macule rubez,

lu

» qu& apparent in Sindone, Sudario, Spinis. &c.

lr

j

, non funt jam verus fanguis, fed alia fubftantia

ntj

» diverfa, in quam aliqua pars fanguinis converfa

(s

»eft. XNon ergo debuit adhuc manere unita

Y r

» Vetbo.

Alioquin omnes partes materige, qua:

jt

»aliquando in Chrifto unitz fuerunt Verbo, &

|peu

» poftea refolute ac deperdite funt, & fub aliis

(int :

» formis fübftantialibus reperiuntur difperfze per

2l

» totum mundum, deberent adhuc manere unitze

» Verbo, quod nemo dicet.

Denique vel ille

»partes funt iterum Chrifto conjungende vel

ile, f

,non? Si primum dicatur ; Ergo Chriftus non-

n

» dum plene refürrexit ex omni parte; fiquidem

v lr

» adhuc quoad aliquas partes refurrecturus fit in

Ondtul

» Iefürrectione univerfali noftra.

Si dicas fecun-

r Our

»dum. Ergo Verbum in &ternum manebit uni-

&

,tum in Sudario, vel Spinis, quod eft ridicu-

ex Q

»1um.

Vel illa unio aliquando. defiruetur ? Non

non z

, €eft autem major ratio dimittendi tunc, quod

atem, r

» femel affümpferat , quam fuerat in ipfo pun&o

tj

» refürrectionis.

'Tunc enim fuit illa eadem ra-

»tio , quod fcilicet jam ille fanguis cenfebatur

ii "i

u d

» pro dereli&to & non pertinente ad eam humani-

, tatem, nec uniendo iterum cum illa.,,

Huc-

uf*

u

usque Cardinalis Lugo.

Caterum qui videre

defi-

j M

96

DISPUTATIO

T.

g

defiderat fundamenta pro fententia D. Thomz,

quod non extet verus fanguis, qui fluxit ex cor-

xlh

pore Chrifti, legere poterit P. Honoratum à S.

j

MMaria, editum latine ex idiomate Gallico Vene-

j

D

dR

tiis 1739. in libro cui titulus: Zfnimadoerfiones in

Regulas & ufum Critices, "T om. III. Ditfert. 5. $. 1.

a

& 2. Edit. Venete. .Ex omnibus his patet, non

a

Tn

folum admodum incertum effe, an hec vel illa

Reliquia fit verus fanguis é Chrifti corpore effu-

fus, fed etiam pofito, quod vere fluxiffet & cor-

pore Chrifti , juxta communem "Theologorum

dv

fententiam eum non amplius effe unitum Verbo;

& hinc ad cavendam omnem idololatriam mate-

rialem fic populos inftruendos effe à Parochis,

cultum adorationis, qui preftatur ejusmodi facro

fanguini, folum effe cultum refpettivum , qualis

praftatur Cruci & Clavis Chrifti; licet refpectus

feu relatio ipfa fpecie diverfa fit.

u

QUAESTIO VII

ualis in Chriflo ob unionem. Hypoflaticam in

duabus maturis detur. commumicatio Idio-

matum ?

OTANDUM I.

Per idioma hoc loco intel-

ligi quodvis predicatum naturz divine, vel

humanz proprium.

Sic effe eternum , immenfum,

il

emnifotens, ommi[oium , immortale, impa[fbile. &c.

funt predicata foli Deo, feu illius nature pro-

pria.

Econtra effe creatum, finitum, infirmum,

mortale, paffibile, fubjectum humanis affectio-

[

pibus v. g. triftitie, timori. &c. funt predicata

humane

L

dj

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT. 97

Tmup

humanze nature vel creaturis etiam. aliis pro-

i

li

pria.

Wt

NOoTANDUM 2.

Queftionem in eo ver-

]

l

fari; utrum przdicata alioquin foli Deo propria,

!F»

H t

v. g. effe eternum, immenfum, omnifcium, omni-

'M f

*j

potens. &c. in Chrifto poffint ita communicari

iU

pnature humane, ut in Chrifto verum fitdicere:

I

dl

Homo eft &ternus, homo eft immenfus, homo

X d

eft omnipotens , homo eft omnifcius ?

Item 5

lr

an viciíhim predicata homini propria; v. g. effe

At

mortale, paffibile, crucifixum , contriftatum,

Val

fatigatum, &c. pofiint in Chrifto communicari

D nj

Deo; itaut verum fitdicere: Deus eft mortuus,

Pt

Deus eft paffus, Deus eft crucifixus, Deus eft

n

contriftatus, Deus eft fatigatus &c.? . Hec er-

!, g

go reciproca communicatio predicatorum inter

pa

Deum &hominem in Chrifto intelligitur per Com-

municationem idiomatum,

)

DICO I.

Datur in Chrifto vi unionis Hy-

poftatice communicatio Idiomatum.

PRoBATUR I. ex Scriptura. Sic Joan. .

xticqm l

V. I4. dicitur: Jerbum caro fattum eft.. Etv.15.

lh

Sfoannes teftimonium. perbibet de ipfo &2 clamat : Hic

ante me fatus efl. — Et v. 34.. Hic eft filius Dei.

Et c.8. v.25. JDicebant ei; tu quis es? — Dixit -

Quj

Jüs: Principium , qui g loquor, vobis.

Et v.58.

vind, "

Amen . dico oobis: antequam Zbrabam fieret , ego fum.

m

*,.

ia

Et Hebr. 1. Locuius eft mobis in filio, qui cum fit

Jplendor glorie & figura fübflantie ejus, portansque

ii j

quite [

omnia verbo virtutis [ue , purgationem peccatorum fa-

m

ciens fédet ad dexieram majeflatis in excelfis -- eum

j d

autem Sfefum xidemus propter pa[fionem imortis gloria

coronatum , ui pro ommibus gu[laret moriem.

Dece-

D. Amori Tr. de Incarnatione,

G

bat

l Pïï;

DISPUTATIO f

qu

98

g

bat enim eum , propter quem C2 per quem ommia,

per pa[fionem. confummari.

Hujusmodi textus re-

M

Y u

periuntur multi in Scriptura. v. g. Apoc. 1. v.8.

Ego fum a. C w. principium €9 fmis, dicit Domi-

mus Deus. - -

«

Ego fum primus & moviffmus, &

fui mortuus.

Jf

PRonATUR 2. ex Symbolo Apoftolico, ubi

um

1

dicitur: Credo in Deum Patrem; €9 in Sfefum Cbri-

fiums Filium ejus unicum ,| Dominum noftrum, qui

conceptus efl de Spiritu Santto, natus ex Maria Vir-

gine, pa[Jus fub Pontio Pilato, crucifixus, mortuus

& fepultus. €9c.

In hoc manifeftum eft, eum

dici pa(Jum & mortuum , qui Filius Dei unicus, ac

uj

confequenter Deus eft.

DICO II

In Chrifto non datur communi-

catio Idiomatum inter naturam divinam & natu-

ram humanam in abítracto fumptas.

(

PROBATUR I.

Juxta Scripturam & tradi-

"

tionem Ecclefiz non funt verz ifte& propofitio-

nes: n Chriflo natura dioina eft matura bumana ;

aut viciffim : JNatura bumana efl matura dioina.

Neque verz funt ha propofitiones : Natura di-

vina nata e[? in tempores pa[Ja, mortua, fépulta. C9c.

N

aut viciffim 5 natura bumana efl eterma, ommifcia,

confabflantialis , &?^ equalis Patri. &gc.

ROBATUR 2. authoritate VigiliiPapz, qui

iUV

Vi

in 1 »:

Contra Eutychen , fic fcribit : ,, Hic

, unusatque idem & ezqualis Patri fecundum Dei-

»tatem, inferior eft Patre fecundum humanita-

»tis naturam; atque ita nec initium habet, quia

»Deus eft; & habet initium, quia idem Deus

Q

»homo eft. Siergo me interroges, utrum Chri-

";::

,[tus habeat initium, an non habeat; refpon-

Jl

d.

debo

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT.

99

u

debo tibi

Ethabet: & non habet

Habet fe-

lt

Ti

14

,cundum humanitatem fuam. XNon habet fe-

» cundum divinitatem fuam.

Cum dico: Habet,

A

I

» vel non habet; ad perfonz pertinet unionem,

JAS)LI

» Cum dico: becundum divinitatem & fecundum

» humamtatem ad naturarum pertinet proprie-

li

j

tatem

. -

Quia Verbum cum carne ita eft

J

» inexplicabili modo unitum, ut ipfüum Verbum

if

lrij

» Caro dicatur, licet Deus non fit caro; quia non

» €eft in carnem mutatum ; ut caro dicatur Deus

!j, 10f

» licet non fit in Deitatis naturam mutata; fed

d t

» Verbum propter carnem füam homo fit, &

t l

» caro propter Verbum Deus fit, & quidquid eft

» proprium Verbi, fit commune cum carne; &

COnt

» quidquid eft proprium carnis, commune cum

n&m

» Verbo fit; quomodo Verbum & caro unus eft

» Chriftus, & unaperfona

Idcirco propter hanc

& tri

»communionem, quam falvanaturarum proprie-

pofci

» tateperfonzunio preftat, & Verbum cum car-

dumay.

»ne, id eft, filius hominis, legitur defcendiffe

1 ii

»de celo, cum folum Verbum fine carne de-

Ym

»fcenderit, & Deus legitur fepultus, & in mo-

, numento tribus jacuiffe diebus, cum fola caro

puli. t

» fepulta eft

DICO III.

Datur in Chrifto communica-

Tyt

tioIdiomatum inter naturam divinam & humanam

U

in concreto fpectatas, faltem per fe.

dim

Tonz

PROBATUR.

Naturam divinam vel huma-

nam in concreto fpeGtari nil aliud eft, quam fpe-

abe

jdeni

&ari naturam divinam u£ unitam nature humane

vel naturam humanam fpectari ut. unitam naturee

m

divingz.

h

Sed hoc modo fpe&tando has duas na-

G 3

turas

T.

gt

190

DISPUTATIO

turas gaudent communicationeIdiomatum. Ergo.

us

u

Min. prob. ex communi modo loquendiScripturze

& Patrum.

II

I.

S. Maximus in Difput. cum Pyrrho: ,lla,

d

»que utrivis Chrifti parti naturaliter competunt,

Eu

» Viciffim alterius propria redduntur propter in-

» 5

» explicabilem unitionem, nulla unius in alteram

A A

» fecundum naturalem rationem mutatione con-

l

D)

»fufioneque facta.

2.

S. Damafcenus . 3. c. 3. ait: , Verbum ea,

» que humanafunt, fibipropria facit. Hec enim

T

,ilius fünt, qua funt fané&te carnis ipfius; &

Mi

» qu& fibi propria funt, communicat carnimodo

t

» quodam mutug permutationis , propter partium

Ü

I

» inter fe commeationem & unitionem fecundum

Et c. s. Hic modus eft mutuz per-

» hypoftafin.

,mutationis ( «vridosees), utraque natura cum

1

, altera communicante, qux fua fünt, propter

, hypoftafis identitatem, & ipfarum in fe invicem

, commeationem ("reencserem ).

3.

Gregorius INy[Jenus 1. 5. contra Eunomium :

» Sic mortis perpeflio ad eum, qui patibilis na-

, turz particeps fuit, refertur, propter hominis

,cum ipfo copulationem; & fublimia Deoque

bl

, congruentia nomina in hominem defcendunt ;

, adeo ut ille, qui in cruce confpe&us eft, Do-

»

minus glorie nuncupetür ob ejus, quod abje-

1

» &um eft

&humile, compofitionem (zvaxezcer),

»nominum quoque dono inhumanam fimul trans-

|

y eunte naturam.

Et l.4. Propter coagmenta-

» tionem & connexionem ( cwaperev , euudrav )

,communia fiunt utriusque utraque, ita ut &

!

, Dominus ferviles vibices in feipfum a

ffumeret,

M

N

» &fer-

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT.

IOI

l

Y

du

»& fervüs honore Dominico glorificaretur."

"

Et in Epift. ad. T beopbilum contra Apollinarem : ,,Pro-

» pter exactam unitionem affumpte carnis & affü-

OIHM;

» mentis divinitatis mutuo transferuntur vocabu-

of

»là, ut & humanum ex divino, & divinum ex

Vi

» humano denominetur.

M

4. JEutbymius Panopl. Tit. 7. , Affumpta na-

( D]

»tura propter hypoftaticam conjunctionem &

» identitatem hypoftafis ftatim ab ipfa copulatio-

a.

» he communioneque deificata particeps fuit ex-

Hs

»Cellentium & magnificorum divinitatis orna-

ls;

»mentorum.

N

AU

5. S. Afuguflinus 1. contra Sermonem Arria-

TR

norum c.8. ,,Propter iftam unitatem perfonz,

f

»in utraque natura intelligendam, filius hominis

UUR R

» dicitur defcendiffe de ccelis, quamvis fit ex ea,

üra

» quz fuerat in terra, virgine affumptus; & Fi-

projt

»lius Deidiciturcrucifixus, mortuus & fepultus,

DVICA

» quamvis hec non in divinitateipfa, quaeftuni-

» genitus Patri cocternus, fedin naturze huma-

Qmur

»ne& fit infirmitate perpeffus.

Hanc unitatem

bils t

» perfone Chrifti fic ex natura utraque conftan-

doni

»tem, divina fcilicet atque humana, ut quzli-

, bet earum vocabulum etiam alteri impertiat, &

Det

'entit

»divina humane, & humana diving, beatus

t o

» O0ftendit Apoftolus &c.

Tl

6. Vigilius Papa 1. 4. ,Cum Jefus Chriftus

mwit

»non Verbi, fed carnis proprium fit nomen, &

mutt

» Deus proprium Verbi, noncarnis, conftet effe

)agmö

» Vocabulum, tamen & Verbum propter carnem

» füam homo Jefus Chriftus , & caro ptopter Ver-

eui

i

»bum Deus Verbum eft. Antequam abillo for-

» Illà fervi erat accepta, nondum fuerat Chriftus,

G 3

»Íed

j

102

DISPUTATIO L

p

»Ííed tantummodo Verbum; id eft, antequam

, eífet homo, nondum erat homo, fed tantum-

i

,modo Deus; nondum erat Chriftus, antequam

"

, Doftri habitus fimilitudine homo effetinventus;

» & tamen Chriftusin forma Dei, Chriftus in for-

us

,a fervi, Chriftus equalis Patri, Chriftus in-

T

i

»ferior Patre, idem Deus, idem homo.

Unde

»Conftat , & divinitatem humanitatis habere vo-

Y

1

.cabulum; id eft, Verbum dici carnem, & car-

»nem dici Verbum, non quod utrumque in fe

»mutatum fit; fed.quia utrumque una perfona,

» id eft, unus Chriftus fit.

Etideore&e credimus

»,cum Apoftolo, Deum crucifixum & mortuum

»in humana natura, quz ex uniti Verbi confor-

TU

» tio Deitatis pofcit & nomen.

i

Quilegere voluerit plures alios Patrum de com-

"

JJ

municatione Idiomatum textus, eos reperiet in

Petavio 'Tom. V.1.4. c. 15. & c. 16.

DICO IV. Natura divina, & natura hu-

mana in Chrifto in concreto fpeGtatz per accidens

non gaudent communicatione illorum Idioma-

tum, qu& ex modo predicandi non important

formam denominantem prezcife unitam, fed etiam

receptam, eamque inconpoflibilemn cum natura

recipiente.

N

PnRosATUR & EXPLICATUR Conclufio

in exemplis.

Sic enim verum eft dicere: natu-

ra humana in Chrifto ut unita Verbo eft omnipo-

tens, omnifcia, infinite jufta, infinite fancta, in-

finite dignitatis &c. quia hic predicata ex modo

tendendi vel tantum important omnipotentiam,

R

xk)

& infinitudinem fapientie &c. ut unitam in Ver-

bo, cujus funt przcife effe&us formales; vel fi

impor-

DE NATUR. ETEXIST. INCARNAT. 105

um

important formam receptam in natura humana?

[

precife dicunt habitudinem feu potentiam produ*

J

cendi infinitos fyncategorematice effectus omni

Vent

potentie, juftitie ,'fapientie , meriti &c. cujus

XInfor

habitudinis feu potenti& natura humana ratione

]

unionis cum Verbo non eft incapax, cum habi-

*

tudo illa & potentia nature humans in fuo con-

de

ceptu nil aliud dicat, quam unionem ad omnipo-

Mi

tentiam, & omnifícientiam &c. nature divingz.

Q

Econtra falfe effent ha propofitiones: Natura

i

humana ut unita Verbo eft ubique, eftimmenfa,

i

eft eterna, eít produéta vel genita ante mun-

NI

dum, eft identificata cum Verbo, & Patre, &

od

Spiritu &c.

Ratio eft, quia in his propofitioni-

bus ex modo predicandi & ex communi acce-

ptione hominum importatur aliqua forma ut re-

ndevw:r

cepta in natura humana, cum ea inconpoffibilis,

perit

nempe infinitorum locorum ubicatio, feu ubica-

j l

tio a&u infinita, duratio fucceffiva actu infinita,

tll

aGCio produ&iva prior ante feipfam, identitas

lomy

cum Verbo.

Alii hanc conclufionem füb aliis

o

terminis proponunt, dum ajunt; non dari com-

pdet

municationem eorum ldiomatum, quorum mnom

n nd

ef capax illa natura, cui deberet communicari.

Verum cum redeat quzftio; cur natura v. g. hu-

"o

mana fit capax unius & non fit capax alteriusIdio-

te H

matis, hujus ratio ex noftra Conclufione peten-

tonyy

da eft, quod nempe una denominatio ex modo

fanüä:ï

tendendi & acceptione hominum importet for-

mam denominationis precife ut unitam, altera

3e

ut receptam, eamque impoffibilem pro fubje&o

gt

receptionis.

4

i

j

G 4

DICO

1

104

DISPUTATIO L

DICO VI.

2

p

In hac materia prz oculis habe-

j

! merentur Peiaviíi de Incarnatione l. 4. c. 16.

yi

j

cfx

Canones , ut vocat, quos potius tamen ob/eroatio-

-

nes dicerem.

" *?0(

CaNowN I.

Duarum naturarum proprieta-

o

as

f

tes in Chrifto non funt in duas perfonas partien-

"

de, fed uni Chrifto, Deo hominique in folidum

d

u

tribuendz.

j

Patet ex illo Apoftoli Heb. 13. S'efus Chriftus

beri &9 bodie, ipfe & in fecula. - -

Et Rom. 9.

Ex quibus efb Chriflus, qui eft fuper. omnia Deus be-

nedictus in fecula.

D]

CaANoN Il.

Nonnunquam totus Chriftus ab

una natura ejusque proprietatibus denominari fo-

]et interdum à duabus.

Paiet ex obfervatione S. Damafceni 1. 3. c. 4.

ubi ait; Interdum ab ütroque Chriftum denomi-

namus, v.g. Deum & hominem fimul; alias ab

una tantummodo parte, v.g. Deum duntaxat, &

Dei filium;. vel hominem tantum & hominis

filium.

-

CaANoN III,

M

De eadem «Chrifti perfona pro-

pter diver(itatem naturarum & unitatem perfonz

contraria nonnunquam przdicantur.

Patet. ex.variis exemplis, que à SS. Patribus

1

afferuntur. — Zibanafius in Epift. ad Epict.ait: Mi-

hi

rum ac paradoxum eft, ut idem & pateretur &

Amq

non pateretur.

Sic & Gregorius Ny[Jenus in Ephe-

ïïinEm

fina Synodo relatus ait: Vita mortem deguftat ;

Judex ad judicium agitur.

Et Zitticus C. P. ibi-

dem relatus,

Qui fub ta&um non cadit, quia

incorporeus eft, tangitur: qui fineinitio eft, fub

initium corporeum redigitur : perfeétus augefcit:

tf

immu-

N

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT.

105

"

immutabilis proficit

Et Sopbronius Patriarcha in

f

Concil. VI. AG. 11. Invifibilis eft vifibilis; idem

ln

eft creatus & increatus; idem eft corpus, & ex-

pers corporis, attreGabilis idem, & non attre-

Triet

&abilis; circumfcriptus & incircumfcriptuss ter-

ten

renus idem & coleftis

Et S. Zmbrofius deIncar-

Q

nat.c.5. Idem patiebatur & non patiebatur; mo-

riebatur & non moriebatur; fepeliebatur & non

TOR

fepeliebatur; refurgebat & non refurgebat

Et

dU

S. Zugu[tinus in Enchiridio c. 10. Minor eft fa&us,

i

DN

& manfit equalis &c

CawNoNw IV.

In Chrifto aliud eft, unde

fW

!

communis eft homini Deoque contumeha, &

Q

aliud, unde communis eft gloria.

Patet- ex obfervatione S

S. Leonis Papze Epift.

) L

Io. C. 4. Ubi ait: Quamvis in Chrifto Dei & ho-

den

minis unaperfonafit; aliud tamen eft, unde con-

3]13) [|

tumelia in utroque communis; aliud, undecom-

AC

munis eft gloria.

De noftro enim 1111 eft minor

OU

Patre humamtas, de Patre illi eft &qualis cum

Patre divinitas.

m

Cawoxw V. Si exá&e loquendum fit; de-

p

nominationes utrique nature in Chrifto commu-

nes dicuntur in Chriflo exifteres proprietates au-

Pa

tem naturarum rectius dicuntur ipfi Chrifío com-

at

l

peter e.

tere

Patet ex obfervatione Vigilii Pape, quiin

inf

l. 5. contra Eutychen fic fcribit :

Diverfüm eft;

dqi

initium non habere, & ex initiofubfiftere; mori,

;Ch

& mori non poffe

Ettamen ficut ipfi Cbrif]o pro-

prium eft utrumque; | ita n ipfi, fed in ipfo eft

wit

iiot

utrumque comimune.

Si enim dicamus

, quiaipfi

eft commune, neceffe eft, ut ex1gatur à nobis

N

4

Uasf/n*

»

Gs

106

DISPUTATIO

I,

qm

oftendere alium, cum quo ei fit hoc ipfum com-

g

mune.

J

Melius igitur & catholice dicimus; n

] eï)u*[.dl

ipo, & non, ipf;, effe commune.

Et melius ip//,

i

& non in ipfo dicimus proprium effe.

Ergo pro-

m

prium eft illi mori propter naturam carnis, que

Yi

mortalis eft. - Et proprium eft illi non mori pro-

l

pter naturam Verbi, quae morinonpoteft. Item

i

!

f

propter ineffabile myfterium unionis utrarumque

h

À

naturarum communis in ipfo fuit mortalitas car-

Et

nis Verbi nature, quse mori non potuit.

communis in ipfo eft immortalitas Verbi naturz

carnis, que morti fuccubuit.

Ergo ficutillimo-

ri & non mori ex utrisque naturis eft proprium ;

ita commune eft in ipfo utrisque naturis, quod

illarum eft proprium.

Ita V igilius Papa.

d

. CaNoN VI.

Proprietatum in Chrifto com-

munio non fit fecundum formam feu in fenfu for-

0i

44

Va

mali, fed fecundum materiam, feu in fenfu ma-

IL"

terie ; hoc eft, quoad fubjectum denominationis,

quod eft ipfum fuppofitum, feu perfona.

Paiet ab explicatione.

Sic enim; quando ho-

WT

mo Deus, Deus homo, Verbum caro factum di-

citur, non fic intelligitur, ut hominis natura,

feu forma hominis ipfam divinitatis naturam acce-

aL

perit; aut viciffim Deus in fua natura novam for-

mam admiferit, fed ut idem fuppofitum utrum-

L

que capiat.

CaNoNw VII. Nomina, que nàáturam pre-

i

cife fignificant, non promifcue communicantur.

A

Paiet , quia non poteft dici, divinitas eft hu-

manitas, vel natura divina eft natura humana.

x,:nl

Sic & S. Damafcenus l. 3. c. 4. ait: INon dicimusdi-

L

vinitatem patibilem aut creatam; nec dicimus,

:

t

huma-

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT. 107

lutn,

humanitatem increatam. Aliuddicendum; quan-

T

do ejusmodi nomina fuümuntur concretivé, prout

€HU3;.7,

Concluf. 3. oftenfum eft.

t

CaNoN VIII.

Quando fingularum natura-

^ Qu

Miorj

rum proprietates de ipfis mutuo vel detoto Chri-

J km

fto predicantur, propofitiones affirmativz abío-

"w

(

s

lute, propofitionesautem negative non nifi re-

d.

ftrictim efferende funt.

Patet ab explicatione.

Sic enim abfolute di-

t ]

Dl d

cere in fenfu affirmativo poffümus, Chriftus eft

mortuus; Deus fuit paffus & mortuus.

Sed non

Jl

nopri;

poffuümus abfolute fine reftrictione dicere: Chri-

ftus, feu Filius Dei non eft mortuus.

Ut enim

ts a

i,

hec propofitio negativa fit vera; debet addi re-

Tflote

ftricio; /ecundum divinitatem, vel qua Deus non

eft paffus.

Ratio eft, quiaparticula negativa eft

enlift

DÍü n

malignantis nature, ac confequenter negat pra-

dicatum de fuübjecto quoadomnem modum & fpe-

iL

ciem.

o n

CaNoN IX. Quecunque nature cum per-

Qd

fona unitionem exprimunt, à lege communionis

Idiomatum excipiuntur.

| Rol

amqt

Patet ab exemplo, quod fibi Scotus objicit.

vami

Si quis enim ob communicationem Idiomatum

fic ratiocinaretur: Deus fa&tus eft homo ; fed

Ut

homo eft Deus; ergo Deus factus eftDeus; huic

n

refpondendum cenfet Scotus, quod tó fieri vel

fattum effe dicat unitionem, econtra communica-

micanä

tio idiomatum jam prefupponat unitionem.

(

j

; It

CaNow X, Communio Idiomatum aliquo

dicin

modoinIncarnatione latius patet, quam in Tri-

x df

nitate.

d

Pateft

108

DISPUTATIO

I.

qtt

"i

Patei ex eo, quia in SS. Trinitate unitio fit

in natura, non in perfona; econtra in Incarna-

j

tione unitio fit in perfona, non in natura.

Cum

(

ergo in SS. Trinitate , quod uni perfonz pro-

prium eft, non communicetur alteri, in Incar-

natione vero, quod uni nature proprium eft,

Ont

ii

communicetur al*eri ; fequitur, aliquo modo majo-

rem elie communionem proprietatum feu idio-

D

matum in Incarnatione, quam in SS. Trinitate.

CANON XL.

In Chrifto datur duplex com-

munio proprietatum, una naturalis feu fubftan-

w

tiva; altera fecundum habitudinem.

Patei ab explicatione. Naturalis vocatur illa,

qua folum affumitur alia natura, & quz illius

z

L

naturz propriafunt, v.g.fi dico: Verbum caro

factum eft. — Secundum babitudinem feu elettiva. (scs-

vi&;) vocatur, dum voluntate libera fimul aifü-

iuntur alterius nature miferie vel affectiones

ex actulibero fecute. Sic Apoftolus 2. Cor. s.

*

dicit: £

"]

um, qui mon noverat peccatum , pro nobis

peccatum | fecit.

Et Gal.3. Chriflus nos vedemit de

vualeditto legis , fattus pro mobis maledíttum.

Et

lfaiw 53. Pofuit Domimus im eo iniquitatem. omnium

nofirum.

Juiquitates eorum ipfe portavit , & ipfà

u

peccata. multorum . tulit,

Hec diftinctio eft S. Da-

mafceni l. 3. c. 15.

CaNoNwN XII.

Communicatio Idiomatum

in Chri(to neceffario admitti debet ad defenden-

dam do&rinam Ecclefi* contra errores Neftorii

& Eutychetis, quorum prior in Chrifto admifit

duas perfonas, pofterior unam naturam.

Patet, quia fi darentur dus perfonze, diverfa

idiomata non tribuerentur eidem perfonz, fed

(

diver-

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT. Io9

ls

diverfis perfonis.

Si autem daretur una folum

s.

natura, tolleretur diverfitas proprietatum.

Ox

It Df

.

Solvuntur Objectiones.

:

OBJICITUR 1.

Nomen Dei eft incommu-

&

l

nicabile.

Ergo communicatio idiomatum eft de

f

à

füubjecto non fupponente.

nt. prob.

Sap. 14.

fs

dicitur : Jncommumücabile nomen lapidibus 6 lignis

ln

)mpo/uerunt.

ff

2

Non datur Hircocervus, aut Vulpanfer

per communicationem idiomatum. Ergo nec

xj

poteft dari Homo- Deus per eam communicatio-

u i

nem idiomatum.

DUmm

REsPONDEO

lu

DP

ZAd 1. dift. a. nomen Dei eft iríicommunica-

bile per unionem ad diverfa fuppofita. c. per

Qiont

UOTf

unionem ad diverfam naturam. /ubdifl. Deitati

incongruam. c. congruam. n

In textu adducto

? s

At d

fermo eft de impofitione divini nominis ad di-

verfa füppofita, qualia funt ligna & lapides ha-

. D

bentes propriam fubfiftentiam.

at

d 2

C. d. n c.

Nam per Hircocervum &

g

Vulpanferem intelligitur totum, in quo daretur

[

fimul dualitas & identitas duarum naturarum.

Ontdt

OBJICITUR 2.

Vera eft hec propofitio,

efent

que habetur in Antiphona Breviarii : . In ligno

M

mortuavitafuit. Ergodaturcommunicatio idio-

) «lf

matum quoad naturas etiam in abftracto fumptas.

2

Hzc propofitio Deitas ef? pa[ja antiquitus

[

ufurpabatur à nonnullis Scriptoribus Catholicis.

Ergo eít catholica.

QIIt

RESPON-

s

110

DISPUTATIO

T.

RzsPONDEO C.a. n.C. quia hocloco Po&ta

D

Q

fub termino vite intellexitnonnaturam divinam,

fed fuppofitum, feu perfonam Verbi.

il

Ad 9. tr.a. n. C. Quia hec propofitio impli-

ull(

cite damnata eftin Concilio Lateranenfi fub Inno-

id

centio III. ubi dicitur: Credimus, quod Chriítus

r

du

fecundum divinitatem fit immortalis & impaffibi-

W

li. Drxr tr. quia illi authores veteres nonnul-

li non loquendo exa&te fumpferunt Deitatem con-

eretioà , non abfirattive.

Si daretur communicatio

OBJICITUR 3.

Tdiomatum , hzec propofitio: Deus ef? bomo, de-

beret tam effe vera, ac vera eft iíta propofitio :

Petrus eft bomo.

Sed hoc non poteft dici.

Ergo.

N

Min. prob. In hac propofitione pofteriore przdi-

"

t

catum adequate fic identificatur cum füubje&to,

ut verum fit dicere: Petreitas ef? bumanitas: econ-

tra in priore propofitione predicatum non fic

identificatur adzquate cum fübje&o, ut poflit

dici; Deitas eft humanitas.

2

Si daretur communicatio Idiomatum, ve-

re effent fequentes propofitiones : Chriflus 9?

creatura,, Deus eft creaturas Chriftus eft minor Pa-

.j*?

tre, Perfona Verbi ef minor Patre; Filius Dei non

eft. confüb[Lanti

alis Patri; Verbum eft mutatum, Ver-

ERN

bum cepit e[Je im tempore.

Sed hec omnia funt

imij]

"

falfa.

Ergo.

g. Exeo quod corpus & anima uniantur in

unitatem perfone, non fequitur communicatio

idiomatum, nec dici poteft; Petrus v.g. eft im-

I,N,

4

mortalis, vel fpiritualis, licet anima fit immor-

conm-

talis & fpiritualis. — Ergo nec dabitur talis

h

muni-

DE NATUR. ET EXIST. INCARNAT. III1

hi,

municatio Idiomatum in Chrifto ob unionem dua-

Ddimy

rum naturarum in unitatem perfong.

REsPONDEO

Ó UDPL

liltyy.

ZÁd 1. c. Maj. n. Min. ad prob. c.a. n.c

uia

U

aliud eft, unam propofitionem effe zam veram,

ac eft altera; &, unam propofitionem eodem modo

L

J

fignificandi effe veram ac alteram. Sic ifta pro-

r

pofitio; murus eftalbus tam vera eft; acifta pro-

pofitio, murus eft fübftantia, & tamen illud eft

diverfo modo verum, nempe accidentaliter; iftud

uj

autem eft verum fubftantialiter.

Itaque etiam in

hm, ;

illis duabus propofitionibus: JDeus eff bomo; Pe-

T

trus efl bomo, ftante eadem feu z&quali veritate

i

ambarum poteft ex fubjecte materie divería ca-

Te prà

pacitate importari diverfus modus fignificandi.

fülji

Ibi enim importatur duarum naturarum diverfi-

« (

tas in unitate fuppofiti, feu identitas perfonz in

f0 1j

duabus naturis.

Hic vero importatur identitas

t pofi

duorum extremorum.

"4d 2. n. Maj.

Quia omnes ha denominatio-

Qm v

nes, licet earum aliquz videantur effe affirmati-

Drifr

v&, reipfa tamen funt negative in effe verifica-

minur J

tivo, quia important aliquod e[fe defettivum, feu

; ii

negationem, ac defe&tum.

Sic enim effe creaturam

um, !

dicit formaliter defe&um afeitatis; minoritas di-

u

cit defe&um alicujus perfe&tionis coszquantis ;

mutari dicit defe&tum perfe&tionis, ad quam fit

at

mutatio; incipere e[e in tempore, dicit defe&um

m

afeitatis. . Cum ergo propofitiones negativz jux-

J

ta Canonem V III. P & r A v 11 non poffint de Chri-

1

fl

fto dici abfolutà, fed tantum reffrittim cum parti-

Luh'"

cula limitante ad naturam imperfe&tam; ha pro.

"

pofitio-

lel

112

-DISPUTATIO L

iif j

pofitiones fine claufula limitante admitti non

,poï

poffunt.

Sr piCAs: Ín homine abfoluté admittendas

u

M

effe ejusmodi propofitiones negativas implicitas

v.g. dum dico: Perrus eff mortalis; nec poffe da-

A «

QU

ri rationem difparitatis, cur in Chrifto potius ad-

mitti debeant propofitiones affirmative quam ne-

1

iil

gativg.

RESPONDEO.

Hanc effe rationem difpari-

tatis; quia ubi loquimur de Chrifto, obje&um

attentionis human: eft ac debet effe perfe&tio feu

dignitas perfon ac perfonalitatis, independen-

K

tis à natura imperfe&ta, cuitribuitfubfiftentiam ;

& hinc non tribuitur toti compofito effe defeti-

Econtrainaliis

------

vum fine particula reftringente.

T.

fuppofitis fubfiftentia quoad fui confervationem

dependet à natura fubje&ta, cuitribuit fubfiften-

tiam. Et ideo non eft incongruum fimpliciter

& abfolute toti compofito tribuere effe defecti-

vum.

f

Si in Chrifto non admittun-

Sr DÍCAS 2.

tur fimpliciter propofitiones negative fine reftrin-

gente termino; cur ergo abfolute dicitur: Deus

eft. pa[Jus, mortuus, fepultus? Ergo in hac re datur

inconfequentia, ac proin falfitas doctrinz.

M

j

RESPONDEO.

Etiam in his propofitionibus

adjici ab Ecclefia particulas reftringentes, prout

Ve-

ex innumeris textibus Petavius oftendit.

rum cum faítidiofum fit,. eas claufulas reftringen-

testotiesrepetere, ex ab omnibus fidelibus prius

in juventute de reftri&tivo fenfu bene inftructis

tacite in omnibus ejus familiaribus loquendi for-

iulis

B&'»T!

DE NATUR, ET EXIST. INCARNAT. I15

LU

inulisfübintelliguntur. Idvero non contingeret

in aliis propofitionibus inufitatis ac infüetis po-

Iul

pulo.

nl

1l

w

ü

Zld 3. c.a.n.c. & par. Difparitas eft, quia,

ut diétum eft, in ejusmodi compofitis fubfiften-

livl

tia totius in confervatione fui dependet à natura

æqkï

fubje&ta.

Et ideo attentio hominum potius in

denominationibus fertur ad naturam ignobilio-

a

rem, fibi magis notam , utpotefenfibus obviam.

)

gl

Et ideo fimpliciter & abfolute efferuntur propo-

AC

fitiones negativz.

Econtra in Chrifto fubfiften-

1r

J

uV

tia totius, qus& eft ipfa Perfonalitas Verbi, non

(f

fs

dependet in effe & confervari à natura fubjecta,

fe d

cui tribuit fubfiftentiam.

Et ideo propofitiones

Tfit

importantes effe defectivum non nifi reftri-

ratit:

&im efferri decet.

Ribf

tplict

dfedi

,ï

yNPAW,

m

aj

(

z

n

S

N

X

P

ff

f

3

|

p ln

// j llþl))s

E

N

N

f,' 2

»

S

-

li

a J

SS

$

11J,

( N

N

jw

.

)

//

(

ps

Sa

SSE

1n?.

Y

CY

3

z

2

/)

&

"

—

fitior

e5, !

ii

Ej ))II-F

U)

vefti

ofDU

du

Qi

p

"

«

D. mort Tr. de Incarnatione.

H

DISPU-

DISPUTATIO

1I.

114

«N

x x X*

*

*

x*

*

"

*

*

*

*

*

UE

si

DISPUTATIO II.

De

n

; u

neceffitate,& motivo Incarnationis.

a

j

n hac Difputatione queritur :

[l

I

.]. Utrum Incarnatio fuerit neceffaria ab-

folute? vel faltem ex fuppofitione

mundi conditi ?

2. Utrum Incarnatio fuerit neceffaria ex

fuppofitione nature lapfe, & repara-

tionis humanz ?

3.

An peccatum mortale fit malitic fimpli-

citer infinite ?

.

4

An purus homo poffit condigne fatisfa-

cere pro peccato mortali ?

Vel faltem veniali?

ó

An Chriftus veniffet, fi Adam non pec-

caffet ?

QUAESTIO

I.

Utrum | lucarnatio. fuerit nece[Jaria abfolute ?

Vel faltem . ex Juppofitione mundi

cenditi?

N OTANDUM r. Dupliciter Incarnationem

poffe dici neceffariam; videlicet ab/oluté & ex

4

Jubpofitione.

ABSOLUTE dicereturneceffaria; fi

Deus

"

DE NECESSIT., INCARNATIONIS,

11$

*4

Deus fuiffet neceffitatus ad ponendam Incarna-

l

tionem pro priori ac independenter à Decreto libe-

ro producendi aliquem mundum. —.Ex /uppofitione

autem mundi conditi diceretur Incarnatio neceíffa-

ria, fi Deus non potuiffet convenienter condere

lUi

mundum, nifi fimul poneretur Incarnatio.

In

priori fententia creatio mundi tantum confeque-

retur ad Decretum Incarnationis, quianon poffet

[ià

convenienter poni incarnatio, nififimul crearen-

Jl

tur angeli & homines pro cultu Verbi Incarnati j

ficut Rex non poteft convenienter poni fine füb-

ditis.

efiris

In pofteriori autem fententia Incarnatio

confequeretur ad intentionem feu Decretum con-

M

dendi mundum.

NOTANDUM 2.

Neceffitatern dividiinme-

ielr)

taphyficam, phyficam , & moralem.

ANeceffitas

metapbyfica, prout hie fumitur eft, qua exiftentia

f

effeé&tus ita conne&titur cum exiftentia caufie , ut

illo non pofito eoipfo tolleretur aliqua perfectio

divina, ac confequenter Deus.

ANece[fitas pbyfica

eft, qua exiftentia effe&tus ita connectitur cum

o

Decretis Deo liberis aliunde preftabilitis, utillo

non pofito deberet mutari curfus caufarum fe-

cundarum preíftitutus à Deo.

INece[fita$ moralis

eft, qua exiftentia effectus ita requiritur ad per-

fe&ionem operis divini, ut eo non pofito dares

aj

tur pofitiva imperfe&io ex patte operis, & pofi-

7)

tiva inconvenientia ex parte Dei artificis, nifi

defe&us fuppleretur feu compenfaretut per aliud

donum.

Sic enim fi Deus conderet homines àn-

rati

tecedenter ad peccatum originale fine oculis, ma-

jiul

nibus, ac pedibus, hoc opus foret pofitive im-

perfe&um, utpote cujus non fatiaretur naturalis

:

F

impo*

N,Cï'

116

DISPUTATIO II

"Ki

impotentia, & ex parte Dei daretur pofitiva in-

convenientia, nifi hic defe&tus compenfaretur à

q u

M d

L

Deo per aliud donum zqualis vel majoris valo-

T1S

Nece[fiias antecedens vocatur, quz datur an-

a

u

tecedenter ad fuppofitionem alterius effectus vel

Decreti divini.

ANece[fitas. confequens eft , quae da-

;j

Yi

tur ad fuppofitionem alterius effectus vel Decreti

g

divini.

Patét autem ex datis definitionibus, tam

neceffitatem antecedentem quam confequentem

dividi rurfus poffe in metapbyficam , phyficam, &

moralem.

VM

NoTANDUM 3.' Éam fententiam, quod

W

W

Deus neceffitetur ad Incarnationem , communi-

ter tribui B. Raymundo Lullo, qui in Infula Ba-

learica ab Hifpanis colitur pro Martyre, & cujus

Commentaria in quatuor libros fententiarum pro-

Ve-

dierunt Lugduni, Panormi, & Venetiis.

rum filegantur ejus Difputationes cum Mahome-

danis habite , quarum fumma recenfetur in AGis

Bollandianis ad 3o. Junii c. 3. & 4. dubitari pot-

eft, an B. Raymundus adeo ftrictam neceffitatem

agnoverit.

Verum quidem eft, quod c. 3. nar-

retur, hocfyllogifmo eum ufum effe in Difputa-

tione cum Saracenis habita.

lilam fidem tenere

decet, quc& Deo atiribuit majorem. bonitatem , pote[1a-

iem, gloriam, €9 perfe&tionem, €9 etiam bujusmodi

tribuit ommia im majori equalitate €9 concordantia;

i

&j que inter Deum 69 ejus ejfe&tum majorem | ponit

concordantiam f& convenientiam.

Sed. talis eft fides

Chrifliana &c-... Sed in c. 4. refertur alia Difputa-

lsT

tio illius cum Saracenis habita , in qua fupponit,

R

mundum non neceffario fuiffe à Deo conditum.

UA

wx'*n

Sicenim arguimentatur: Omme ens perfette bonum

ii

N

€

DE NECESSIT. INCARNATIONIS. 117

li

efl in fe ita perfe&tum ,. quod. mon indiget facere bo-

lii

num extra fe.

Sed tu (Saracene) dicis, quod Deus

Ti

eft perfette bonus ab cterno.

Ergo mon indiget fa-

Mi

Ita B. Lullus.

ity Y

cere bonum extra fe &gc.

Sed quid-

quid fit de ejus mente; faltem conftat, Leibni-

W.

zium in fua T'beodicea ftatuiffe hoc principium,

Ü

Et

quod Deus teneatur fequi rationem melioris.

n

hinc juxta hoc principium Leibnizii Lutherani te-

Mi

neretur Deus ponere Incarnationem, fi confide-

Ya

ratis omnibus videretur Deo melior pofitio In-

carnationis, quam oppofitum.

D a

DICO.I,

Incarnatio non fuit neceffariane-

V

lil

"m

ceffitate abfoluta..

"

PRoBATUR I. negative; quia non poteft

u

TFU

oftendi ratio hujus neceffitatis in Deo.

j T

PROBATUR 2.

Scriptura & Patres füppo-

nunt; Incarnationem fuiffe Deo liberam.

rgo

hont

non fuit neceffaria.

n4(di

nt. prob. Scriptura & Pa-

tresfupponunt, Incarnationem effe omnium gra-

ri püt

tiarum maximam, atque eam effe effe&tum non

fiatet

Idvero noncon-

naturz , fed voluntatis diving.

g

tingeret, fi foret neceflaria abfolute.

Maj. patet

Diput

m t

ex textibus in decurfu hujus Difputationis recen-

fendis.

)

bujust

DICO IL Incarnatio nec fuitneceffariaex

aardn

füppofitione mundi conditi.

PRoBATUR I. hegative; quia non poteft

A

v

j

]

oftendi ratio hujus neceffitatis.

PROBATUR 2.

Si Incarnatio foret necef-

Df

u

faria ex füppofitione mundi conditi, non foret

l

gratiarum maxima, diftin&a à gratia creationis.

conto

j

Sed hoc nori poteft dici.

Ergo.

Min. patet ex

feäeiz

,

153

dictis

118

DISPUTATIO

IT,

m

dictis in Tra&t. de Gratia, ubi oftenfum eft, Pela.

s

gianos etiam ea de caufa fuiffe damnatos, quia

d

confuderunt gratiam Chrifti cum

gratia creaþio-

r

nis, & ejus fequelis.

w

ROBATUR 3.

SiIncarnatio foret neceffa-

20

ria ex fuppofitione mundi conditi, non effet pof-

*

fibilis ftatus pure naturz, Sedhoc non poteft

D(W

dici. Ergo. Mim.patet ex damnatione propofi-

tionum Baji, de quibus actum eft in Tra&atu 4e

Gratia. — .Maj. prob.. Pofita Incarnatione per fe ex-

igitur elevatio angelorum & hominum ad finem

ac ftatum fuo Capiti füpernaturali congruum,

confequenter ad. quendam ftatum füpernaturalem.

m ln

Solvuntur Objectiones.

N

r

OBJICITUR 1. conira r. Concluf. — x. Patres

paffim docent, quod Deus femper faciatoptimum.

Sed Incarnatio eft omnium optimum. Ergo.

2

Incarnatio eft Deo pofitive conveniens.

Ergo ejus omiífio eftDeo pofitivé inconveniens,

RT

ac confequenter impoffibilis.

c.patet, quia im-

n

Ji

poffibile eft, in Deo admitti pofitivam inconve-

LA

nientiam.

3

Eft deratione fummi boni, quod eftDeus,

ut fit füumme communicativum fui.

Atqui non

effet fümme communicativum fui, nifi fuam na-

turam communicaret creatura per unionem hy-

poftaticam.

Ergo.

4. Etiamfi Pater fe ad intra fümme commu-

nicet Filio, non tamen poteft quiefcere, quin fe

etiam fumme communicet Spiritui San&o. ..Er-

M

a, non

go gciamü fe communicet fumme ad intr

'&P

Q

tamern

DE NECESSIT. INCARNATIONIS.

119

U

tamen poterit quiefcere, quin fe füumme commu-

msx'(lia

nicet etiam ad extra.

[2

s. Quodalicui convenit fecundum fuam na-

turam; hoc illi convenit neceffario.

Sed Incar-

tf

nari convenit Deo fecundum fuam naturam.

n

Ergo.

Min. eft D.'Thomze, prout oftenfum eft

Md

Difput. x. de convenientia Incarnationis.

du

6. Major eft communicatio fui, fi Deus

Ti

modo perfectiffimo fe fimul communicet ad intra

x ïea

P

)

& ad extra.

Ergo hoc tribuendum eft Deo per

lj

Incarnationem.

äongm;h

7. Bonum finitum, licet fit tantum finitze

Ws

virtutis, fe neceffario communicatad extra. Er-

go etiam Bonum infinitum , quod eft virtutis in-

finite & inexhauribile, fe neceffario communi-

cat ad extra.

S

LIts

8

Deus habet naturalem

inclinationem

J

communicandi fe ad extra.

Ergo neceffario fe

1fo.

communicat.

Znt. patet; quia fummum bonum

'enient

habet complacentiam, ac confequenter etiam in-

reniett

clinationem ad omne bonum.

c. prob. Deusnon

qiuit

poteft agere contra fuam naturalem inclinatio-

IDcot

nem: alias fe conftitueret in ftatu violento.

9. Chriftus eft bonum obje&ivé infinitum.

eftD

Ergo Deus ad illum habet etiam propenfionem

Mtqut

feu inclinationem fuübje&ive infinitam. Atqui

fuuni

propenfioni infinite Deus non poteft refiftere.

onn!

Ergo.

IO.

Ex eo, quod Deus habeat majorem in-

e u

clinationem ad B. Virginem , quam ad alios San-

« U

&os, re&e infertur, quod velit illi conferre ma-

jores perfe&tiones. Ergo ex eo, quodDeus ha-

,p&o. /

o

beat fummam inclinationem ad Chriftum,

ü

H 4

n

1290

|DISPUTATIO I.

!(W

infertur, quod illi velit fümmam perfe&ionem-

"

i

Atqui hoc non vellet, nifi illi velletexiftentiam.

Ergo.

sE

r (

RESPONDEO.

5

j

44d x. dift. Patres docent, quod Deus fem-

y

materiali-

?

T

per velit optimum formaliter. c. optimum

ter.n. Optimum formaliter eftperfectiffimus ordo

j

fwh

w u

lg

partium in fyftemate entium finito, quod Deus

libereex infinito cumulo poffibilium eligit. Sed

amaterialiter optimum vocatur, quod fecundum fe

fpectatum eft perfe&ius.

Sic mundus effet ma-

W.

terialiter perfe&tior, fi haberet animam mundi,

ac effet animal; fi montes omnes effent aurei,

vel gemmz , fidentes effent aurei, & cornua ani-

malium eburnea &c.

Sed, quia Deus fcit, eum

modum perfe&tionis

non congruere ordini

omnium partium & caufarum in univerfo, non

elegit hoc materialiter optimum. Plura vide in

"Tra&. de Deo, ubi examinata eft hec quaftio, an

Deus femper teneatur facere optimum ?

d 9. tr.a. n.c.

Multa enim funt homini

l

pofitive convenientia v. g. effe grammaticum,

ü

effe theologum, quin negatio horum fit pofitive

inconveniens.

Sicetiam elevarehominemin fta-

tum filiorum Dei, daregratiam extraordinariam,

patrare miracula &c. funt aliquid pofitive con-

veniens Deo, quin horum oppofitum fuiffetpo-

)

fitive inconveniens, ita ut exinde refunderetur

imperfe&io in Deum.

4dd 3. dift. Eftderatione fummi boni, ut

fit füumme communicativum fui ad intra. c. ad

i

extra fubdif?. ut fit fui communicativum ad extra

in a&tu primo. c. in a&u fecundo. n.

Si fummum

ht

DN

bonum

l

DEÉ NECESSIi'. IN&ARNATIONIS. I2I

h

TM

bonum effet neceffario communicativum fui ad

li

extra fummo modo, eoipfo ceffaret effe füummum

bonum; quia illa neceffitas poneret in Deo tri-

plicem imperfectionem.

Náàm primo tolleret

DT

Deo libertatem. Secundo oftenderet, Deum

M*M(

non poffe quiefcere in feipfo, nec fibi fufficere

Hlmum

ad fuam beatitudinem.

"Tertio ftatim exhauriret

UX

Quj

fuam omnipotentiam.

Nifi enim produceret

jj

omne bonum producibile, eoipfo noneffet füum-

QUE

D

me communicativus fui ipfius.

du

ld 4. c.a. n. c. & par.

Difparitas eft, quia

TT

ii

fuümma fuüi communicatio ad intra non dicit im-

2

La

perfectionem ; non enim per eam communicatio-

OT

nem additur nature divine novum przdicatum

(im

abfolutum, fed tantum alia relatio ad feipfum.

6 (

lU

Econtra per communicationem ad extratenderet

Ío, Y

per relationem neceffariam ad creaturas, & con-

Vide

fequenter ad iftam perfectionem relativam indi-

(io,

geret creatura, quod involvit tres imperfectio-

nes in precedenti Refponfione indicatas.

homin

Zds.n.Maj. Efleenim grammaticum, theo-

RUCUD

logum &c. convenit homini fecundum fuam na-

poltis

turam, & tamen non convenit ei neceffario.

minl

44d 6. dift. Eft major communicatio majo-

At

ritate materiali & obje&tiva. tr. majoritate for-

vt

Uv

mali, ac fübje&tiva. n.

Sicut ignis non per hoc

of

perfe&ior eft ,quo alium ignem, aut milleignes per

1

n

accenfionem pulveris pyrii accendat, ita in Deo

non ponitur majoritas perfectionis ex productio-

ne creaturarum, fed ea majoritas fe tantum te-

boni

m

net ex parte creaturarum, quz producuntur.

aid

d 7. tr.a. n. c. & par. Difparitas eft, quia

iv

bonum finitum eoipfo quod fitfinitum non poteft

jl

$

quie,

122

j

DISPUTATIO

II.

yu

p

quiefcere in feipfo, nec poteft ab authore natu-

qui

reordinariadfeipfum; econtra Deus eoipfo quod

W

VA

fit bonum infinitum, poteft quiefcere in feipfo.

Dein etiam non eft verum, quod ens finitum, in

D

agendo liberum, v.g. homo, fe neceffario com-

Jj

municet ad extra. Et hinc poffet inverti argu-

i

mentum. Homo fe non neceffario communicat

ipd

ad extra.

Ergo nec Deus.

)

-Ad 8. dift. Deus habet naturalem inclina-

tionem communicandi fe ad extra confequenter

ad fui liberam determinationem. c. antecedenter

ad fui determinationem. n.

Inclinatio cujuslibet

rei feu propenfio nihil aliud eft, quam ordo ab

.....

T

authore nature ad finem rebus impreffus, vel

ordo amoris à libero arbitrio elicitus.

Cum au-

fs

tem Deus nullum talem ordinem ab alio, velà

J

fua natura ad creaturas habeat, neceffe eft, ut

etiam. nullam ad extra habeat inclinationem ad

aliquid extra fe, fed tantum ad ea que funt in-

tra fe.

d 9. dift. Chriftus eft bonum infinitum in

effe ideali.c. in effe reali./ubdifl. confequenter ad

fui produ&tionem. c. antecedenter ad fui produ-

&ionem quoad effe nature humanz. n.

Chriftus

in ftatu ideali, prout eft in mentedivina, tantum

"

:

habet infinitudinem idealem, & fic precife ad fe

Q SU

terminat quandam complacentiam divinam fpe-

NU

AT

culativam.

N

Zdd to. tr. a. & c.n. Suppofitum fübfumpti,

ur.ä

quod detur in Deo inclinatio ad B. Virginem, aut

W

Chriftum, nifi per. Decretum creationis, quo

Deus decernit producere B. Virginem & unionem

j

hypoftaticam ac naturam humanam in Chrifto.

U E

Incli-

DE NECESSIT. INCARNATIONIS.

125

del-

Inclinatio proin ad B. Virginis & Chrifti perfonam

Byi

non antecedit ejus exiftentiam, fed eft ipfe ordo

Il qu

divinus liber voluntatis ad ponendam eam ex-

ii

iftentiam.

It

DricEs.

Datur in Deo moralis neceffitas

.

operandi juxta exigentias caufarum fecundarum.

]inim

Ergo etiam poteft admitti in Deo moralis necef-

fitas ponendi Chriftum faltem ex füppofitione

1 d

mundi conditi.

fnt. prob.. INifi daretur talis mo-

li

ralis neceffitas, non poffemus effe certi de fecu-

t

turis effectibus naturalibus, v.g. de craftino or-

tiji

tuífolis, de accenfione ignis &c.

uf '

jl

REsPONDEO n.a. ad prob. n.a. Eaenimphy-

fica certitudo de fecuturo effe&u naturali non

t

fundatur in morali neceffitate fe tenente ex par-

[o, i

te Dei, fed in Decreto Dei libero conftanter

d

confervandi curfüm ordinarium caufarum fecun-

T0 &

ünt j

darum, nifi pro circumftantia intervenientis ex-

traordinarii motivi altioris ordinis; quod rariffi-

me accidit.

jum

Deus defa-

Jentert

OB8]J1CITUR 2. contva eandem.

&o femper fecit optimum. Ergo fupponendum

j proi

Chrit

eft, in eo dari moralem neceffitatem ad facien-

,

dumoptimum. —Znt. prob. abindu&tioneomnium

effectuum.

Sic enim meliuserat, mundum effe,

d d)

mj

quam non effe, fic de fole, luna &c. difcurren-

dum eft. Idem confirmatur ex Gen. 1. ubi produ-

Vr

&o fole, luna, luce, firmamento &c. ubiquead-

ditur: Vidit Deus effe bonum.

Ti

2

Voluntas divina conformatur intellectui

oni, !

u

divino.

Sed divinus intelle&tus evidenter judi-

cat, melius effe, fi promoveatur gloria Dei ex«

u^

)

trinfes

DISPUTATIO

lI.

124

trinfeca per productionem mundi & Incarna-

"

tionem.

jf

j

o

jl

3.

Qui Deum perfe&e amat, neceffario illi

vult gloriam extrinfecam pro viribus.

Sed Deus

[

l

feipfum perfeéte amat. Ergo.

4. Siquis fibi ipfi vel proximo non vult bo-

i

na extrinfeca, nonperfe&teamat feipfum vel pro-

ximum. Ergo idem dicendum deDeo.

liv

[

5. Bonum eft homini, neceffitari ad opti-

mum. Ergotalis neceflitas etiam foret perfectio

in Deo.

6. Nonobftat perfe&tionibus divinis necef-

fitas non peccandi. Ergo etiam non obftat per-

H

fe&tionibus divinis neceffitas faciendi optimum.

1

7. Deus eft perfe&iffima liberalitas nontan-

tum in a&u primo, fed etiam in a&u fecundo.

N

Ergo neceffario exercet fummam liberalitatem ;

quod fieri nequit fine Incarnatione.

Int. prob.

In homine turpis foret perpetua liberalitas vel

mifericordia in actu primo , fi accedente occafio-

ne nunquam exiret in aCtum fecundum.

8

Deus eft fapientiffimus artifex non tan-

tum'in potentia, fed etiam actu.

Ergo neceffa-

tio operatur a&tu.

RESPONDEO

j

il

"d 1. dift. Deus femper fecit optimum for-

u1l

fnaliter.c. optimum materialiter.n. fenfüs patet

l

,'ex di&tis ad Objettionem r.

$

Imo ne quidemin men-

te Dei poteft dari optimum materialiter; quia, ut

à

g

fuppono ex Philofophia de infinito, in mente Dei

u

non poteft dari obje&ive infinitum categoremati-

WI*HW

cum , adeoque Deus non poteft quidpiam cogno-

"

fcere comparative ad infinitum colle&ive fum-

ïmk

ptum,

DE NECESSIT. INCARNATIONIS. 125

"Lïma

ptum, fed tantum comparativé ad colle&iones

finitas in infinitum, ita ut poffit v. g. dicere, hoc

fs

fyftema mundi eft melius illo, &ifto mundo pof-

fD

fibili, & hac colle&tione finita mundorum poffi-

bilium, &ifta, diftributivé accepta.

Et hincin

A

Genefi folum dicitur; eífe bonum , non, optimum.

lmïm.

"Ad ». tr. Maj. dift. Min.

Dicit, effe melius

melioritate materiali & objeGiva, fe tenente ex

Bl

parte creaturg.c. melioritatefubjectiva fe tenen-

s

te ex parte Dei.n.

Sicut enim non fit melior ac

I

1

perfe&ior ex eo, quod producat aliosignes, ita

nec Deus per rerum produ&ionem fit in fe per-

Q

fe&ior.

n

m

44d 3. dift. Vult illi gloriam extrinfecam, fi

u

l

fecu

poffit eam gloriam Dei extrinfecam confiderare

lt

tanquam aliquid inadzequate perfectivum fui. c.

fi non poffit eam fic confiderare. n. Homo glo-

/3 f

I5 T

riam Dei extrinfecam poteft confideraretanquam

partem füz beatitudinis, quia bona amici repu-

Xl

tat fua, & exinde concipit novum gaudium.

n ta

Deus vero gloriam fuam extrinfecam non poteft

confiderare tanquam partem füs beatitudinis,

perd

quia nihil exinde perfe&ionis recipit.

d 4. c.a. n. c. & par. Difparitas patet ex di-

nf

&is; quia homo perbonaextrinfeca cum fuo ami-

co communia recipit novam partem fuz beatitu-

füs

minm

dinis, v.g. novum gaudium; econtra Deus ex-

inde non recipit novam partem fuz beatitudinis,

Qu

ZAds.ma

Ea enim neceffitas deftrueret li-

Tefit.

berum arbitriumhominis, acconfequenter ipfam

egoreü

naturam humanam, & meritum, &gloriam cter-

amuf

&we

»

nam refpe&ivam meriti.:

"d 6.

WCï

126

DISPUTATIO

li.

Zdd 6. c.a. n. c. & parit.

j

Difparitas eft, quia

IW 1

neceffitas peccandi przcife tollitpotentiam ad im-

perfe&ionem; neceffitas autem operandi opti-

i

mum tolleret perfe&iionem, nempe libertatem,

& infinitudinem.

d 7.dift. Eft liberalitas in a&u fecundo

il

Sic

attualitate potentizs. c. actualitate objeGti.n

Yw

homo eft rationalis ac rifibilis in eo fenfü , quod

non tantum habeat potentia, fed etiam actu po-

tentiam ratiocinandi; fedlicetinactu fecundo ha-

beat rationalitatem, & rifibilitatem, non tamen

datur in a&u fecundo obje&tum feu effe&tus hu-

jus potentig. d rationem c.a. n.c. & parit. Di-

Íparitas eft; quia homo liberalitatis exercitio

L

poteft fe perficere, augendo virtutes & meritum

j

& beatitudinem, Deus autem non poteft fe per-

(

ficere vel addere fibi novam perfectionem poer

Il

exercitium fux liberalitatis.

-4d 8. dift. Eft a&u fapientiffimus artifex

actualitate potentiz.c. aCtualitate objeGu.n. Sen-

fus patet ex diGtis.

1. Pofito,

Os]JtCrTUR 3. contra 2. Concluf.

quod Deus voluerit producere mundum; debuit

eum producere perfe&iffimum.

Sed non etfet

Ed

perfe&iffimusfineIncarnatione. Ergo. Maj.prob.

Artificis perfectiffimi eft, optimum artefactum

producere.

2.

Pofito , quod Deus voluerit producere

mundum, debuit in eo ponere omnes gradus en-

tium poffibilium. Sed hoc non fieret fine Incar-

natone.

AMin. patet, quia eft poffibilis gradus

intermedius inter Deum && angelum, nempe

"t

Deus-homo; vel Deus-angelus.

Maj. prob.

Mun-

DE NECESSIT.VINCARNATIQNIS. I27

ä. W

Mundus eft idem ac Univerfüm; & Univerfum

QR

in füo conceptu dicit Compendium po[fibilium.

lt

3

Si Deus potuit & noluit gignere Filium,

T

^ fuiffet invidus, prout SS. Patres agnofcunt. Er-

go etiam foret invidus, fi vellet condere mun-

"

dum fine Íncarnatione.

Ev

d

(

REsPONDEO

um

11

"

44d 1. dift. Debuiteum producere formaliter

B

optimum in ordine ad fines à fe libere przftabili-

On ts

tos.c. materialiter optimum. n.

Senfus patet ex

Euj

di&is. Potuiffet enim Deus ponere gradus ac

fpecies angelorum perfectiores iis, quas actu crea-

pat. )

ii

vit.

Potuit etiam incarnari Pater & Spiritus San-

&us, & ab iis affümi natura angelica & humana,

Ti

g

imo infinite nature humanz vel angelice nume-

ro diverfe , prout in Difput. 1. Quaft. 4. qq. 14.

IU

& I5.

artiet

"d 2. dift. Debuitineo ponere omnes gra-

dus entium ex fua natura coordinatorum in or-

l

$u

dine ad fines libere à Deo przftabilitos.c. non

coordinatorum ex fua natura.n.

Incarnatio di-

Tolt

d

cit objectum non ex fua natura coordinatum ad

reliquas partes hujus univerfi.

Et hinc falfum

on d

frj.

eft; mundum feu Univerfum effe compendium

omnium poflibilium ex fua natura non coordina-

oti

t

torumadinvicem. Argumentum probaret,quod

lm

in hoc mundo etiam deberet dari, Incarnatio Pa-

t0

T

j

tris, Incarnatio Spiritus SanGti, affumptio natu-

re angelice Cherubine, affumptio naturz Sera-

ml

phinge, affumptio cujuslibet alterius nature an-

is p

gelice poffibilis, affumptio nature humanz, imo

, É

naturz etiam numero diverfz, velfpecie diver-

yfi./

I^

fae,

.128

DISPUTATIO IL

j

.fie, fiin Planetis ponerentur homines fpecie di-

verfi, prout poffent poni, que omnes fequele

a

ne quidem ab adverfariis admittuntur.

M

j

1

Ad 3. c. a. n. c. & parit.

Difparitaseft, quia

infinita fuz nature communicatio ad intra eft pof-

fibilis perfe&io, quam confequenter Deus non

communicando fuiffet invidus.

Sed exhauftio

k: |

N

[

omnipotentiz divinz per effe&us finitos, &fub-

latio libertatis feu electionis divina erga bonum

Vil

Dein ar-

folum finitum eft aliquid impoffibile.

umentum retorqueri poteft in omni communi-

cationis genere, quo Deus fe potuit communi-

care, & tamen fe non communicabit.

Potuit

enim fe per unionem hypoftaticam etiam Pater,

t

&SpiritusSan&tus; potuit quzlibet trium Perfo-

narum, vel omnes fimul fe communicare cui-

cunque fpeciei angelice & humang; imo etiam

pluribus naturis folo numero diverfis, prout Di-

"

fput. 1. q. 4. 1. cc. ex D. Thoma oftenfum eft.

Itaque forent poffibiles innumeri gradus entium;

quibus Deus fe potuit, & tamen fe non com-

municavit, quin propterea dici poflit invidus.

Invidia enim dicit retinentiam communicationis

ex triftitia vel difplicentia de bono alieno recté

Fl

ordinato, quod Deo ex aliis motivis fuam com-

.]

municationem retinenti, nempeex defe&u ratio-

nis fufficientis, non convenit.

A

QU.E-

A

DE NECESSIT. INCARNATIONIS,

129

k

j

J

QUASTIO IL

n Tncarnatio fit. nece[Jaria. ex . fuppofitione na-

E(f, q

tur& bumane lapfe ? -«el ad [latum fu-

CUT

pernaturalem elevata ?

LT

j

N]

OTANDUM I.

Queftionem in eo verfari,

0

an genus humanum poft lapfum Adami po-

fl

L

tuiffet relinqui fine ulla condonatione peccati,

la

prout contigit Apoftatis angelis? Vel, fi Deus

CO

voluiffet remittere peccatum, an id praftari po-

COt]

tuiffet fine Mediatore Chrifto ?

t

NOoTANDUM 2.

Naturam humanam à Deo

mb

elevari potuiffe ad ftatum fupernaturalem , hoc

m

eft, ad vifionem fui intuitivam per effentiam tam

It G

ante peccatum, quam poftpeccatum. Sedquz-

T0

ritur, an id à Deo praftari potuifTet fine Incar-

TOi

natione Verbi? Zfparza & alii nonnulli exiftima-

m el

runt, fupernaturales gratias, quz in ftatu natu-

re elevate inhomines diffunderentur, connatu-

entdum

QU

ralemhabere connexionem cum Chrifto tanquam

ia

fuo fonte, itaut fineillo darinon poffint fine mira-

jcutot

culo, hoceft, fine actionecontrariaexigentie re-

00 r

rum connaturali.

BICO 1.

Incarnatio non fuit neceffaria ex

m

X

ppofitione nature& humanz lapfze.

PnoBATUR I. negative, quia non poteft

Cur enim Deus

oftendi ratio hujus neceffitatis.

non potuiffet relinquere in füo peccato originali

totum genus humanum, ficut relinquuntur mul-

ti parvuli decedentes finebaptifmo , vel Ethnici;

quibus non illuxit lumen fidei? Aut cur Deus

adultos conftitutos in peccato originali, fi fuif-

d

D.admort Tr. de Incarnatione,

fent

:

1 3lo

DISPUTATIO

1I.

yut

fent operati congruenter ad dictamen reGte ratio-

7

i

"

'I;

nis, donare venia, ac provehere ad beatitudi-

"V

nem quandam intrinfece naturalem ? Nullainhac

jh

y

re apparet implicantia.

PROBATUR 2.

Redemptio generis humani

S.«

n U

per [ricarnationem Filii Dei in Scriptura adfcribi-

tur fpeciali mifericordie ac charitati divine, qui

".'Jil, PV

a&tus virtutum funt ex fua natura liberi ac gratui-

[

ti.. Ergo Incarnatio non eft neceffaria ex fuppo-

fitione naturz lapfz.

"Hnt. prob. Apoftolus Rom.

d

5. V.8. dicit: Commendat Deus charitatem. fuam. in

mobis, quoniam cum adbuc peccatores e[Jemus, fecun-

Et

dum tempus Chriflus pro nobis mortuus eft.

Ephef.2. v.4. JDeus, qui dives efl in müfericordia,

; Mi

M

propter. mimiam cbaritatem fuan , qua dilexit nos , con-

AK

vivificavit nos in Cbrifio.

iM

PROBATUR 3.

SS. Patres docent, Deum

habuiffe alios modos reparandi genus humanum,

quam per Incarnationem. Ergo non fuit necef-

faria ex fuppofitione nature lapfz.

Znt. prob.

I. S. Auguflinus l. 13. de Trinit. c. 1o. ait: Parum

efl, ut iflum modum, quo mos per Mediatorem .Dei

& bominum Chriftum S'efum Deus. liberare. dignatur,

a[Jeramus bone 69 divine congruum dignitati; «ve-

[

|

vum etiam u oflendamus , mon. alium modum po[fibi-

]

lem Deo defuiffe, cujus poteflati cun&a equaliter fub-

jacent ; fed Janande mofire müferie comvenientiorem

Et l.

alium modum mec fuiffe, mec e[fe oportui[Je.

de Agone Chriftiano c. 11. Sunt autem. lulti, qui

D!

dicunt ; lINon poterat aliter fapientia Dei bomiünes li-

,

berare , nifi fufciperet bominem.

2. S. Leo Serm.

I1TH

2. deNNativit. c. 3. 'erax mifericordia Dei , cum ad

reparandum bumanum genus ineffaliliter ei mulia fup-

i

peterent,

A

DE NECESSIT. INCARNATIONIS.

131

fh(mm

Wb&f

peterent , banc potiffjmmum confülendi «iam elegit.

3

[l

Hugo à S. Vi&tore l. 1. de Sacramentis p.8. c. 10.

i

ait: Peraciter profitemur , quod redemptionem generis

bumani etiam alio modo Deus perficere. potui[fet.

4

i

S. T'bomas 3. q. 1. a. 2. C. Dicendum ,. quod ad. finem

! )»xmb]

j

aliquem | dicitur aliquid mece[Jariwn — dupliciter ; uno

N

j

modo, per quod eljus C5 comvenientius pervenitur

ld

Lb.;

lr

ad finem , ficut equus. mece[Jarius. eft ad iter.

Primo

modo Deum lncarnari mon fuit mece[Jarium ad repa-

blulr

vrationem bumane natura.

W i

[

Deus enim per fuam onini-

'.

potentem oirtutem — potuit: bumanam | maturam — multis

,

rl

alüs wodis reparare.

Secundo autem modo mece[Ja-

rium fuit. Deun Incarnari ad. bumane mature. repa-

hj

vationem.

n

1

Ita S. Thomas, admittens folum eam

neceflitatem , qus dicitur ad melius e[je.

De hac

tamenhoc loco non eft quaftio.

tl

DIUD AE

Hf

Incarnatio necfuit neceffaria ex

IT

fuppofitione naturz humanz ad ftatum fuperna-

turalem elevata.

t d

f(

]u

PRoBATUR negative, quia hec neceffitas

p J

non poteft fufficienter probari.

[in

d

i/ll; !

Solvuntur Objectiones.

mj

ii

Os]jgrciTUR r. contra 1. Conduf. Antiqui

Iu

Do&ores afferunt, abfolute neceffarium fuiffe

u1

Deo, utrepararetgenushumanum. Ergo. Zfmt.

d';

prob. 1. S. Atbanafius ]. 1. de Incarnat. ait: — Inde-

[

dlynt

centi[fmum erat , Dei artem in bominibus extingui vel

]ax

per ipforum incuriam , vel per demonis impofluram. --

Jl

[i]

-Abfurdum indecorumque erat, ejus opera interire , id-

que potiffimum fub opificis ipfius confpe&tu.

m

dul

I2

2.48;

DISPUTATIO

IL -

y"

132

2

ditt

S. Oyrillus Alex. 1. s. "Thefauri c. 7. ait:

[

nE

Quoniam. imperfettum effe Opus Dei non decuit, &&

^

fs

veparari aliier mon potuit, mece[Jario Deus fa&tus eft

bomo.

WJA Di

T

)

S. ZInfélimus l1. & 2. Cur. Deus bomo; &

g

Richardus à S. Vittorel. de Incarnat. c. 8. often-

dunt, naturam humanám lapfam neceffario de-

nmw

N

buiffe reparari, ut numerus angelorum, qui ce-

ciderunt, reftauretur.

*

REsPONDEO. n. à.

Ad 1. dift. Indecentiffimum erat indecentia

obje&tiva fe tenente ex parte zftimationis huma-

nz, vel diabolice.c. indecentia fübjectiva fe te-

41

d

nente ex parte Dei. n.

Homines, qui non ca-

piunt abyffum judiciorum divinorum , conquefti

"

facile fuiffent de fua dereli&iione, & doemones de

ea derelictione, tanquam de re, que dedeceret

Deus autem non fo-

;hä

Deum, fuiffent gloriati.

lum non vult effe injuftus, & immifericors; fed

nec vult videri injuftus aut immifericors; licet

abfolute non teneatur curare ejusmodi erronea

judicia hominum vel deemonum.

.

Ad 2. dift. Reparari

aliter non potuit ad prio-

rem ftatum, in quo homo erat ante peccatum.

tr. ad alium ftatum. n.

D. Cyrillushocloco füp-

ponere videtur, quod Chriftus veniffet, etiamfi

i

Adam non peccaffet; ac confequenter illum an-

l

teriorem Adami ftatum jam fuiffe ftatum adoptio-

Qy

nis in confortium Filii Dei.

f

N

Ad hunc ergo fta-

L

tum, qui jam involveret Incarnationem, haud

*

"y

dubie reparari non poterant fine Incarnatione.

REsPONDEO 2.dift. Aliter non potuit re-

parari potentia ordinaria refpedtiva ad leges pro-

d

videntiz

DE NECESSIT. INCARNATIONIS.

133

i U*ï lif'

videntize prefentes, quibus pro reparationepec-

catoris exigitur fatisfactio condigna. c. potentia

!f

extraordinaria, refpectiva ad beneplacitum inde-

pendens Dei. n.

LT

d 3. tr.a. n.c. Quia potuitgenushumanum

d

replere ruinas angelorum, etfiamfi alio modo,

d

quam per Incarnationem fuiffet reparatum. Quod

Dd

fi quis fupponat, angelos lapfosjam fuiffe afTum-

ptos ante-lapfum in ordinem myfterii Incarnatio-

nis, verum quidem effet, hominem in fupple-

Ti

mentum lapforum recipi non potuiffe, nifi & ipfe

Y

reciperetur in eum ordinem. — Sed in hac füppo-

(

fitione Incarnatio jam prefupponeretur ftabilita

l

à Deo, etfiamfi Adam non peccaffet; adeoque

rl

non fuiffet neceffaria ex fuppofitione nature la-

PO

pfe, fed ex fuppofitione antecedentis Decreti

(

divini liberi.

10

OBJICITUR 2.

Si Deus non reparaffet ge-

s; 1

nus humanum, cum facile potuiffet, fuiffet cru-

s lt

delis & immifericors.

Sed hoc non poteft dici.

[

Ergo.

2.

i

Si Deus non reparaffet genus humanum,

ia

fuiffet totaliter fruftrata divina intentio, quato-

tum genushumanum ordinavitad finem ultimum.

geccatu"

:]odt

Sed hoc eft impoffibile.

Ergo.

3.

Si Deus non reparaffet genus humanum,

1t., eö/:

illun

hujus creatio fuiffet prorfus inutilis fine compen-

ydi

fatione per aliud majus bonum.

Sed hoc non

poteft dici.

Ergo.

Min.prob. Deus non poteft

ag

( '

permittere malum quin illud compenfet per zqua-

(

le vel majus bonum.

REsPONDEO

j p*

t crudelis & Immifericors,

1j

w

d 1. dliï: Fuiffe

l3

nifi

DISPUTATIO II

yn

134

nifi homini viatori contuliffet media fufficientia

zb

ad obtinendam faltem aliquam condonationem

a |

J

peccati originalis extrinfecam acdein ad obtinen-

dam faltem beatitudinem aliquam naturalem. c.

D.

fecus. n.

uamdiu homo eít. viator, habet in-

KW

ftin&um naturalem feu motionem à Deo ad ap-

petendam fuam beatitudinem. — Vihujus fue mo-

tionis tenetur Deus ad conferendas homini gra-

tias fufficientes, quibus poflit confequi finem

L(f-

fuum.

q

Ad ». dift. Maj.

Fuiffet fruftrata totaliterin-

tentio divina, fi Deus in ejusmodi negotio ten-

deret modo tendendi objective abfoluto. c. fi tan-

tum tendit modo tendendi objective conditiona-

T

It

to. n.

Deus ordinando hominem ad beatitudi-

Ailx,fï

nem tendit modo tendendi objeCtive conditiona-

a

to, ita ut fi homo nolit manere in ordine gratiz,

incidat in ordinem fevere juftitic.

Et fic, quid-

quid homo faciat , Deus femper habebitfuum in-

tentum.

Ad 3. n. Maj.

Quia manifeftatio divinz ju-

ftiti& coram angelis, quibus genus humanum fit

fpe&aculum, eft &equale bonum cum manifefta-

tione fuz gratic.

Illa proin manifeftatio hanc

compenfaffet.

OB]JICITUR 3.

S. Zmbrofius in illud adHeb.

C.9. V.IS. Kt ideo movi Teflamenti, fcribens ait:

i

"Tantum fuit peccatum noftrum, ut falvari non

poffemus aliquando, nifi omnipotens Filius Dei

moreretur pro nobis.

2

S. Leo Epift.81. ait: Qus reconciliatio

effe poterat, qua humano generi propitiaretur

r

m

Deus,

DE NECESSIT. INCARNATIONIS. 135

li l

4

Deus, nifi omnium caufam Mediator Dei homi-

Ol

numque fufciperet.

ol

Ug

9.

Deus non poteft peccatum impunitum

relinquere fine competenti fatisfactione.

Sed

;'ïlühef l

qua

hanc nemo przftare poteft preter Chriftum.

4. Si Deus genus humanum aliter reparare

j

potuiffet quam per Chriftum, injufte egiffet ex-

Üy

igendo tam rigorofam fatisfactionem à Chrifto.

ii i

Sed hoc non poteft dici.

Ergo. Maj. prob. Rex

terrenus injufte ageret, fi füum unigenitum, fefe

lo

pro falute regni offerentem, morti traderet, ubi

EUH

falutem regni obtinendi fuppeterent faciliora re-

focl

media.

Qs

REsPONDEO

d ho

ZAd 1. dift. Tantum fuit peccatum noftrum,

QOndis

ut ex fuppofitione decreti divini liberi exigendi

inegi

condignam fatisfactionem, non poffemus aliter

lie Q

falvari.c. independenter à fuppofitione talis de-

Mi

creti. n.

-4d 2. eodem modo dift. Qus reconciliatio

ln

effe poterat? faéta fuppofitione decreti de ex-

TO

igenda condigna fatisfactione. c. non fa&a tali

fuppofitione. n.

Cum enim condigne pro pec-

mayt

bato d

cato fatisfieri nequeat nifi per Chriftum, & Deus

congruenter ad lezes juftitie, femper ingredien-

tis harmoniam cum aliis virtutibus divinis, per

]uj

fe petat condignam fatisfa&tionem , ex parte ho-

Cribai

minis non poferat fperari venia, nifi per

| Chri-

füt

ftum.

ys FUU

- Ad 3. dift. .. Deus non poteft peccatum im-

punitum relinquere, nifi concurrente motivo

compenfante jus divine juftitiz. c. fecusn. Chri-

recouä

ftus a&u ex plenitudine poteftatis concurrenti-

",

l4

bus

DISPUTATIO

II

yn

156

bus motivis altioris ordinis remifit peccataimpu-

u

j

nita v.gr. Magdalene, paralytico, Zacheo, &

univerfim omnibus baptizatis in adulta etate.

qis

4d 4. dift. Injufte ageret, nifi fe ultro Chri-

gt

u,ü

ftus offerret. c. fecus.n. ad prob. dift. nifi leges

a

regni pragmatice aliud peterent, & Rex ille ha-

beat poteftatem refufcitandi Filium , aut Filius

m

refurgendi. c. fecus n.

Harmonia divinarum vir-

k

tutum in Deo petit talem fatisfa&tionem, fi in-

Deus

veniatur, qui fe ad eam ultro offerat.

Pater poteft etiam refufcitare Filium; imoFilius

poteft refurgere à fomno mortis virtute pro-

pria.

OB2]JICITUR. 3.

Deus non poteft ullum

malum permittere, nifi intuitu majoris vel equa-

lis boni, eruibilis ex malo; fed peccatum eft ma-

A

lum, quod compeníari nequit equali bono , nifi

per Incarnationem.

Ergo non poterat à Deo

permitti fine fimultaneo decreto Incarnationis.

RrsPoNDEo dift. Non poteft permittere

Rn

peccatum, nifi intuitu zqualis boni, obtinibilis

per gratiam.c. folum obtinibilis per juftitiam. n.

Poftfet enim Deus conftituere angelum vel homi-

Q

D.

nem, qui pro peccato alterius hominis redderet

zquale equalitate rationis, prout dicetur in fe-

quenti quzflione, quamvis illa compenfatio non

haberet rationem condignz fatisfactionis.

m

R£sroNDEo 2. c. Maj. n. Min. Ipía enim

manifeftatio juítitie vindicative per cruciatus

:

zternos delinquentium eft bonum zquale mani-

[4

feítationi divinz excellenti& per cultum & prz-

mium, quamvis illud non fit eligibile à Deo ab-

folute, fed tantum ex fuppofitione peccati.

N

O2jt-

DE NECESSIT. INCARNATIONIS. 137

"

OBJICITUR A. contra 2. Concluf.

1. Exiften-

I t

tia Chrifti eft ex fua natura connexa cum ftatu

d

)

"

elevationis ad ftatum fupernaturalem. Ergo In-

(

carnatio eft neceffaria neceffitate phyfica ex fup-

ii ln

pofitione nature humane ad ftatum fupernatu-

M

ralem elevate. — Zt.prob. ítatus naturz elevatae

q

j

^

li

Ergo.

connaturaliter exigit exiftentiam Chrifti.

um

ZAnt.prob. nobiliffimo effe&ui debetur caufa nobi-

UMT

liffima. — Sed gratia elevationis eft effe&us nobi-

rgt ]^

liffdmus; & Chriftus eft caufa nobiliffima. Ergo.

im]

Maj.prob. Cauf nobiliffime debetur effectus no-

Tütn

biliffimus.

Ergo etiam viciffim effe&ui nobiliffi-

mo debetur caufa nobiliffima.

keltin

2. In ftatu elevationis neceffario dantur ha-

516

bitus virtutum füpernaturalium. Ergo in eo fta-

unés

tu datur etiam exigentia adIncarnationem. c.prob.

00

Habitus virtutum fupernaturalium connaturali-

tili

ter difponunt ad mores divinos congruentes filio

fofis,

adoptivo Dei.

Ergo.

c. prob. filii adoptivi Dei

Titar

non habentur, nifi per Incarnationem.

Yinibi

3. Per habitus fidei, fpei, & charitatis red-

NU

dimur capaces agendi familiariter cum Chrifto.

velhne

Ergo datur connaturalis connexio inter habitus

reli

nature humanz ad ftatum fupernaturalem eleva-

tri

t», & exiftentiam Chrifti.

»

Yfatot

4. Gratia habitualis eadem ratione, qua nos

nis

facit adoptivos filios Dei, etiam facit coheredes

at

Chrifti. Ergo hec duo invicem conne&untur.

qui

dnt. prob. ad Rom.8. dicitur: Sumus fiii Dei; fi

auiem filii, & bevedes; beredes quidem Dei , cobere-

yuet

unt

des autem Chrifli.

i

5. Fideles fe habent ad Chriftum tanquam

membra ad caput, palmites ad vitem , ut habe.

»eCCä'« :

tut

T

J

158

DISPUTATIO

II

tur ad Ephef. c. 1. 4. &s. Et Joan. r5. Sed ifta

dw'ue

i

habent connexionem reciprocam.

Ergo.

D

hi

6. Fideles fe habent ad Chriftum tanquam

media ad finem. Sed media prudenter intendi

D

nonpoffuntfinefine. Ergo.

Maj.prob. adRom.

1o.dicitur: Fimis autem legis Chriftus.

7. Pertinet ad dignitatem Chrifti, utnullum

4

donum füpernaturalis ordinis in homines defluat,

nifi ex hoc fonte.

Ergo.

RESsPONDEO

ld 1. n.a. ad prob. n.a. ad prob. tr. Maj. dift.

Min. Chriftus eftcaufanobiliffimain genere cau-

f

farum 'nobiliffimarum poflibilium inadzquata. c

adaequata.

Nam etiam Deus eft cauía nobiliffi-

ma, fi fe folo producat effe&tus füpernaturales.

Zid 2. n.a. ad prob. tr.a. n.c. ad prob. n.a.

Poffet enim Deus immediaté adoptare hominem

in Filium fine Incarnatione.

l

ZÁd 3. c.a. n.c. Sola enim habitudo ad effe-

&um füpernaturalem, qua& datur in natura qua-

libet, ac etiam in homine ante elevationem ad

ftatum füpernaturalem, non fundat jus aut con-

nexionem naturalem ad ftatum elevationis.

-Ad 4. dift. Facit nos coheredes Chrifti in

4

moderna providentia & per refpe&tum accidenta-

dN

lem.c. in omni providentia & per refpe&tum ef-

fentialem.n. gratiz habituali ex fuo genere fpe-

&atze in confideratione metaphyfica accidit re-

fpe&us effentialis ad cohzreditatem cum Chrifto,

ficut animalitati accidit rationalitas, & rationali-

tati Petreitas vel Pauleitas.

ZAd s.dift, Fideles ita fe habent ad Chriftum

A

refpe&u accidentali in moderna providentia. c.

refpe-

DE NECESSIT. INCARNATIONIS,

139

refpe&u effentiali in omni providentia.n. Senfus

an

patet ex di&is.

] fäl?;q

Ad 6. dift. Sehabenttanquam media ordine

* ii

accidentali in moderna providentia.c. ordine ef-

L

fentiali & in omni providentia. n.

Senfus patet

ex di&tis.

ha Vi

Zdd 7. dift. Pertinet hoc ad dignitatem Chri-

Is

fti, fi exiftat. c. fi non exiftat. n.

Sicut enim

non entis nullum eft jus, nulla proprietatas; ita

non entis nulla eft dignitas, cuialiquid debeatur,

Md

nifi in mente divina, ubi omnia exiftunt tantum

quez

in ftatu poflibilitatis, feu in poflibilitate agendi,

du

merendi, exigendi &c.

[ n

"d

r t

DUASLJ O.Ll

Lonyt

"n peccatum mortale fit malitie. ffmpliciter

anfinita ?

defs

NIOTANDUM I.

i qu

Quod malitia peccati mor-

Q d

talisnon confiftat in aliquo pofitivo, fed tan-

Eu

tum in e[Je negativo, in quantum dicit defectum or-

Onis.

dinis ad finem ultimum, feu in privatione finis

Chriti

ultimi.

Id fuppono ex Tra&. de peccatis.

at

NoTANDUM 2. Negationes feu privatio-

petur

nes, ficut non habent e[fe in recto confiderate,

eut

ita proprie loquendo nec habent infinitudinemin

aceidi

fe ipfis ex parte recti confideratm. "Tota ergo

imr

infinitudo eft ex parte obliqui, nempe ex parte

& r

termini, cujus funt negationes, & ex parte effe-

&uum, quos caufant, feu ad quos fundant obli-

a

gationem ac debitum.

0viderïl

&

NoTAN-

140

DISPUTATIO

II,

M'w

a

NoTANDUM 3. Infinitum fimpliciter , & in-

finitum /ecundum quid potius differre fecundum

sj 1

qu

[

noftram confiderationem , quam fecundum rem

ipfam. Infinitum enim stMPLICITER vocatur,

j

(

f

cujus infinitudo fecundum noftram confideratio-

nem non limitatur ad determinatos effectus, vel

4

m

connotata. Infinitum autem /ecundum quid vo-

catur, quod relate ad unum effectum vel conno-

bl

DI

tatum eft infinitum, relate autem ad alium effe-

&um vel connotatum non eft infinitum.

Et

M

M

Ií

hinc prefens. queftio multumj habet de no-

mine.

*

1

EM

NOoTANDUM 4

In hacre varias effe autho-

rum fententias.

Thomifte cum Goneto, Go-

ia

doy, & nonnullis ex Societate, Tannero, Vi-

va & aliis deferidunt; peccatum mortale effe ma-

n

"w

litie fimpliciter infinita.

EcontraScotifte cum

p

Scoto, ex Societate Suarez, Vasquez, Lugo,

n

u

Arriaga, Palavicinus, Gormaz, Ulloa, Marinus,

A h

& alii docent, peccatum mortale non effe mali-

tie fimpliciter infinitz.

NorANDUM s. Inpeccato mortali diftin-

guenda effe duo ; nempe ejus materiale, & ejus

formal. MATERIALE, feu ut aliqui volunt,

worale peccati mortalis confiftit in converfione in-

l

ordinata ad bonum commutabile.

Inquantum

enim homo contra rec&tum ordinem rationis amo-

re irrefrznato convertitur ad creaturam , in tan-

AR

tum reperitur in peccato quadam inhoneftas feu

"Q

turpitudo confiftens in defe&u ordinis prefcripti à

recta ratione tanquam immediata regula a&uum

ho

humanorum. Formale autem peccati mortalis

T

confiftit in averfione ab ultimo fine, feuin defe&u

ordinis

j

DE NECESSIT. INCARNATIONIS.

141

X

ordinis ad finem ultimum. . Converfio ad bonum

Averfio

lt

creatum fundat jus ad poenam fenfüs.

autem ab ultimo fine fundat jus ad privationem

m

j

gratig, & amicitie divine , & vifionis beatificz.

Cum autem quzlibet res fimpliciter accepta potius

T

importet fuum formale, quam materiale, ideo

L

Wtv

etiam in hac qu:ftione folum agetur de peccato

mortali quoad fuum effe formale fpectato, in

quantum videlicet dicit aver/ionem ab ultimo fine,

"

feu defettum ordinis ad ultimum finem.

g

DICO. Peccatum mortale formaliter fpe-

Gatum eft malitie fimpliciter infinitze.

d

PROBATUR I.

Peccatum mortale formali-

n (

ter fpe&tatum dicit privationem infiniti boni fe-

IN

cundum adequatam rationem illius boni infiniti.

fehz

Ergo etiam ipfum peccatum mortale formaliter

il

fpectatum eft malum infinitum.

dnt. patet, quia

1.

peccatum mortale privat hominem, fi in ftatu

farinis

hoc decedat, omni effectu bonitatis divins.

j nd-

c. prob. privationes folum poffunt menfura ter-

mini menfurari, quem negant, & quo privant,

( dl

cum nullum aliud habeant effe pofitivum, à quo

Ll

poffint menfurari.

VOLU

PROBATUR 2.

Peccatum mortale fundat

ZH

ex parte Dei offenfam feu jus ad indignationem

quix

fimpliciter infinitam. Ergo etiam ipfum eft ma-

ornis d

liti& fimpliciterinfinite. — 4nt.prob. Dignitas per-

m

fonz per peccatum mortale offenfe feu animo

]s

lu

totaliter alienate eft fimpliciter infinita.

Ergo.

etiam offenfa feu totalis alienatio animi & jus ad

r

li di

indignationem funt fimpliciter infinita.

c. prob.

Gravitas offenfie, feu totalis alienationis in ani-

jnm

mo , crefcit juxta digpitatem perfonz, qua offen-

w

ditur.

142

DISPUTATIO

It.

j

l:

ditur. Ergo. Zhmt.prob. In humanis ficut inju-

n

ria irrogata plebejo, v.g. inflitio alapze, fe habet

Ài

ad fimilem injuriam irrogatam nobili, ita ceteris

p

paribus fe habet injuria eadem irrogata nobili ad

eam quz2 irrogatur regi.

Ergo.

Idem coNFIRMATUR ex fenfu Patrum, v

i

Hn |

g. Saloiani ]. 6. de provid. c. 7. ubi ait: Si üluftrem

ac prepotentem. oirum exbonorari nequaquam à quo-

quam licet; & fi quisquam exbonoraverit , Decretis

legibus reus fiflitur , & injuriarum autbor jure da-

u

1

minaiur; quanto utique majoris periculi crimen eft , in-

juriofum quempiam Deo e[Je?- Semper. enim. per. digni-

j

tatem injuriam perferentis crefcit culpa facientis: quia

nece[Je efl; quanto wwjor perfona eb ejus, qui contu-

N

meliam patitur , tanto major fit noxa ejus, qui facit.

PRosATUR 3. authoritate D. Thomz, qui

T

ïw

11

jn 2.dift. 42. q. 1. a. 5. fic habet: Ratio, quare mor-

hr

tale peccatum ad eternam pemam obligat, potefl fumi

ex tribus.

Primo, ex parte ejus, in quem peccatur,

Y

qui eft infinite magnus , fcilicet Deuss unde & offtn-

fa. illius infinita pena. digna et; quia quanto eft di-

gnior in quem peccatur, tanto peccatum magis puni-

l

iur.

Et ad ». Ex boc, quod im iufmitum peccat,

debetur. fibi pena infinita.

ANon poteft autem e[Je ia-

finita in acerbitate; quia in creatura finita. mon poteft

u

)

e[fe qualitas infinita, [ed compen[atur per durationem

infinitam.

]ta S. Thomas, qui dum loquitur de

W[

peccato in Deum , haud dubie loquitur de pec-

cato gravi, quod fit cum totali alienatione ani-

N

morum, ita ut Deus fiat averfus non tantumab

opere, fed ab ipfa perfona operante, quod non

contingit circa peccatum veniale; quia in hoc

Deus non avertitur ab homine.

1

Idem

DE NECESSIT, INCARNATIONIS.

143

j fm]

Idem 3

1. a. 2. ad 2. ait: Peccatum contra

Deum . conmiffum. quandam. infinitatem. babet. ex infi-

J

i

i

nitate dioine wajeflatis; tanto emim offena efl gra-

pl

vior, quanto major efl ille, im quem delinquitur ;

unde oportuit ad condignam fatisfattionem , ut a&tus

Pukr Jatisfacientis baberet. efficaciam m]ïmtam, utpote Dei

N H.F"

&9 bominis exiftens.

Hac ratiocinatio D. 'Thomz,

As j

dum ad delendum peccatum mortale requirit effi-

Ti ]

caciam fimpliciter infinitam, non effet bona, fi

i in

per illam quandam m]ïmtatem, quam peccato mor-

nm[(r'

tali tribuit, tantum intelligeret infmitatem [ecun-

Itaque dicendum; illam reftrictivam

NIPJ ü

dum quid.

Wün h

particulam, quandam, non importare reftri&tio-

fj ia

nem infinitudinis fe tenentis ex parte averfionis

It i

à Deo, fed monftrari, in peccato mortali repe-

o

riri etlam aliam malitiz infinitudinem fecundum quid,

us

nempe eam, quz fe tenet ex parte converfionis

hlj

ad bonum commutablle, in quantum homo ra-

tionem finis ultimi feu boni infiniti conftituit in

at

&i

bono finito.

u

r

Solvuntur Objectiones.

i p

i d)

O5]ICITUR I.

Si peccatum mortale effet

i nij

malitie fimpliciter infinite, id ideo effet, quia

quo major eft dignitas perfone, eo major eftipfa

du

offenía

Sed hac ratio eft nulla

Ergo

Min.

oqitt

prob. Si hec ratio valeret, fequeretur, quod et-

r dj

Q

jam peccatum veniale fit malitiz fimpliciter infi-

nitg. Sedhoc nonpoteftdici. Ergo. Maj. prob

[ ts

, qu'

Etiam peccatum veniale eft offenfa Dei

Ergo.

2

Quando forma adzquata conftitutiva rei

qumu

in effe fuo formali non eft fimpliciter infinita,

A

etiam.

yM

144

DISPUTATIO

T.

j

etiam res fic conftituta non eft ümplicitär infini-

ta.

Sed forma adequata conftitutiva peccati in

aM

effe offenfie divine non eft fimpliciter infinita.

Y

Ergo.

Maj. patet in exemplis.

Sic enim fi fan-

( M

j

&itas, fapientia, albedo &c. quibus denomina-

tur homo fanctus, fapiens, vel murus albus, non

i

Ti

eft infinita fimpliciter, etiam non erit verum,

fimpliciter hominem effe infinite fanctum , ac fa-

pientem, vel murum effe infinite album. — Mir.

rob. forma adequata conftitutiva peccati mor-

talis in ratione gravis offenfz divinse eft libertas

actus, plenitudo confenfus, & plena adverten-

tia ad gravem prohibitionem Dei.

Sed hoc to-

tum non eft fimpliciter infinitum.

REsPONDEO

ZAd 1.tr. Maj. n. Min. ad prob. n.Maj. ad prob.

dift. Peccatum veniale eft offenfa Dei fecundum

quid, & partialis relative ad opus.c. eft offenfa

fimpliciter, & totalis relative ad perfonam. n.

In peccato mortali eft totalis averfio animorum

inter Deum & hominem , ita ut Deus non tan-

tum odio habeat opus, ficut contingit in peccato

veniali, fed etiam perfomam peccantis.

Exem-

h

ij

plum habetur in Patre erga filium, cuiparathz-

il

reditatem, & quem intime diligit, licet eum ob

'Talis Pater odit excef-

leves defectus caftiget.

fus, & a&usfilii, non odit perfonam filii.

Sic

etiam ifteterminus, offenfa Dei , fimpliciter & an-

tonomaftice acceptus, importat in fuo formali

conceptu odium Dei erga perfonam hominis, fe-

A

fe avertentis totaliter à Deo, ac conftituentis

rationem finis ultimi in creatura.

Si quis autem

velit litigare de nomine, huic refpondeo ; in

Scholis

W

DE NECESSIT. INCARNATIONIS,

145

»litü:*gj.

Scholis effe loquendum idiomate ufitatiore Scho-

m

larum ; in Ecclefia vero effe loquendum idioma-

MW'J

te populari, res in confufo reprafentante & figni-

remg

ficante.

Quod autem peccatum veniale juxta

Màtei

idioma Scholarum ufitatius non vocetur offenía

I

Dei fimpliciter, patet ex ufu loquendi in Schola

(fv

'Thomifítica, & ex principiis D. l'home. .Nam

t

1.2. q. 88. a. 1. ad 1. dicit: JDivifío peccati im we-

Iu y

niale & mortale mon e[i dioifio generis im fpecies,

]

que equaliter participant rationem generis , fed. ana-

L.

logi in ea , de quibus predicatur. fécundum .prius. &

m

polterius.

Ei ideo perfe&ta vatio peccati, quam u-

Selli:

guflinus ponit

(quod fit didtum, fa&um,. vel

concupitum contra legem zternam) convenit

peccato mortali.

Peccatum autem . veniale dicitur pec-

las

catum feécundum . raionem imperfettam , 6 in ordine

[acuni

ad peccatum wortales ficut accidens dicitur ens in or-

[l of

dine ad fuüb[lantiam |fecundum | imperfettam . rationem

ml

entis.

INon enim efZ contra legem; quia wenialiter

yfotur

peccans mon facit, quod lex probibet, mec pretermittit

t u

id, ad quod lex per preceptum obligat, fed facit

ht

preter legem , quia mon obfervoat modum rationis , quem

, t

lex intendit.

Hoc textu S. Thomas oftendit ;

jputi

omnes leges divinas direGte ferri ad obje&a gra-

et euni

viter precepta vel prohibita.

Quia autem ex

ejusmodi legibus nobis innotefcit re&tiffimus ordo

odig 6

; fl :

in omnibus actionibus humanis etiam quoad mi-

ol

noris momenti objecta ejusdem rationis v.g. men-

foo fot

dacii, furti &c. juxta intentionem divinam, nec-

dum aperta & explicita lege particulari homini

honi

onfité

explicatam, ideo, qui in re minoris momenti

mentitur, vel furatur, non dicitur agere contra

|quif

legem, fed contra ordinem rationis in mente di-

",

D. Amort Tr. de Incarnatione.

&

vina

146

DISPUTATIO 'I/!.

jM

vina preftabilitam, quem lex quidem intndit,

vW

JQQ

fed necdum fatis expreffit per legem fpecialem,

ab ea diftin&tam, qua objectum ex füo genere

iU

precipitur vel prohibetur füb gravi.

Alia indi-

)

cia de mente Angelici funt, quod 1.9. q. 89. a. z.

W

C. & 3. q. 87. a. 2. ad 3. doceat; à peccato ve-

niali nullam caufari maculam inanima, videlicet

:

provenientem ex diminutione gratie habitualis,

feu charitatis Dei ergahominem. Item quod 3.q.

87. a. 1. ad 3. C. docet; per peccatum mortale

hominemaverti à Deo; nonautem per peccatum

veniale. ltem quod docet, 1.2. q.74. a. 9. C.

& q.88. a. r. ad r. & 2. 2. q. 105. a. r. ad r. pec-

catum mortale effe contra preceptum Dei, non

autem veniale, fed preter preceptum.

m

4d 2. c. Maj. n. Min. ad prob. dift. Libertas,

A

plena advertentia &c. funt conftitutiva peccati

Wi

mortalis in fuo effe materiali fpe&ati.c. in fuo

U

effe formali fpectati. n.

Libertas, plena adver-

tentia &c. fünt tantum materiale ipfius peccati

d

theologici, prout in Tra&tatu 4e peccatis often-

fum eft. Sienim omnibus iftis pofitis non da-

retur averfio à fine ultimoó, non daretur offenfa

;

Dei, nifi fundamentaliter.

Igitur malitia forma-

!'M

lis peccatorum non confiftit in illis, fed in priva-

tione infiniti boni, feu in averfione à fine ulti-

mo.

Ea autem privatio eft malum fimpliciter in-

finitum.

O'RTTOITUR 5.

Si peccatum mortale effet

malitiz fimpliciter infinite in ratione offenfz, fe-

queretur, unum peccatum in ratione offenfze di-

vinze noàn effe majus altero.

Sed hoc non poteft

tum

U:

dici. Ergo. Maj.jaie, quia unum -infmi

non

ll

DE NECESSIT. INCARNATIQNIS. 147

äemgïaï

non poteft effe majusaltero.

Min. prob. Siunum

sl l

tl,

peccatum in rationé offenfz non effet majusalte-

ro, fequeretur, quod blafphemia, facrilegium,

"

formale odium Dei &c. non effet majus pecca-

bv

tum, quam ebrietas, fimplex furtum &c. ex fra-

b

du

T v

gilitate humana, aut graviflima tentatione com-

Id

mifTum.

l

2

Si peccatum mortale effet malitie fim.

r

jnul

pliciter infinite in ratione offenfe, eoipfo etiam

effet infinite malitie in ratione demeriti.

Sed

t

hoc non poteft dici.

Ergo.

Min. prob. Si pec-

a

catum mortale effet infinitz malitie inratione de-

[.d

n ]

meriti, fequeretur, quod omne peccatum mor-

tale mereretur tam poenam damni, quam penam

li

fenfus fimpliciter infinitam, eamqueseternam, ac

J

fummam tam intenfive, quam extenfive.

Sed

fa p

hoc non poteft dici. Erpo.

Maj. patet, quia de-

C ni

meritum nil aliud eft, quam prebere Deo jus ad

at

infligendam peenam. — Min.prob. ex communi fen-

du

fu fidelium. . Omnes enim credunt, majori pec-

l

; ul

cato deberi majorem penam, & plura peccata

$ n

ur df

effe majori fupplicio digna, quam unum pecca-

tum

jtiaf

9

Si peccatum effet malitize fimpliciter infi-

ediny

nite, mereretur poenam non folum extenfivein-

à f

finitam quoad durationem eternam, fed etiam

npli

intenfive quavis excogitabili determinata poena

majorem ac majorem in infinitum ; fed hoc non

yortat

poteft dici. . Ergo.

Min.prob. Niti fides nos co-

| oiïenl?

geret ad confitendam aternitatem poenarum pro

qui

a&u peccati tranfitorio, ea poenarum -«eternitas

foret incredibilis.

m

Ergo multo magis fpectata ra-

tione naturalieritincredibile, quod peccato tran-

i

2

fitorio

DISPUTATIO

II

)

148

J

fitorio correfpondeat poena tam intenfive quam

r

i

extenfive infinita ac confequenter, cum fides

Tib

"

ad duplicem hanc infinitudinem admittendam nos

u

W

V

VM

non compellat, admittenda non eft.

If

REsPONDEO.

d 1.dift. Sequeretur, quod unum pecca-

tum non effet majus altero quoad fuum efíe for-

W

male.tr. quoad füum effe materiale.n. formale

in omnibus peccatis fecundum confiderationem

theologicam eft averfio à fineultimo; & eaaver-

fio quatenus dicitnegationem in fubje£&to de feido-

[2

neo, non poteft major in uno peccato quam in

alio, ficut poft extin&ionem lucernze negatio

UX 1

lucis non poteft effe major in uno aéris pun&to,

ayu

Similiter coecitas, feu negatio po-

VY

quam in alio.

[

tentie vifiva, non poteft quoad fuum formale

effe major in uno oculo, quam in alio; nec fur-

Qu

L

ditas, feu negatio audiüvs , quoad fuum con-

ftitutivum formale poteft effe major in una

aure, quam in altera.

Hoc tamen nonobftante

poteft effe major nox, cccitas, ac furditas, in

quantum fubjeé&tum eft magis incapax ad oppofi-

tum privationis. Pari modo majuseft unum pec-

catum altero quoad materiale peccati, inquan-

tum peccator fe reddit magis incapacem ac indi-

fpofitum ad bonum oppofitum peccato, dum

bl

1

majori deliberatione, ac advertentia, aut majori

paffione amoris vel odii, aut frequentiori itera-

tionefertur in peccatum.

Ad ». dift. Effet infinitze malitie in ratione

demeriti demerito privativo.c. demerito infinite

ponzpofitivz exactivo.n. Suppono ex D. Tho-

ma, quod pona pofitiva cruciatuum in inferno

Ug

!

COITE-

DE NECESSIT. INCARNATIONIS.

149

EDLP r

correfpondeat peccato quoad ejus converfionem

D

ad creaturam; poena autem privativa correfpon-

fl

deat peccato quoad ejus averfionem ab ultimo

fine.

Inquantum peccatum fe avertit ab ultimo

fine, meretur exclufionem ab omni bono, & ab

U

omnibus effe&ibus bonitatis divine, puta ab

Tf

omnibus operationibus beneficentie, tuitionis,

2

n

ac mifericordie divine; & eatenus averfio ab ul-

üdm

iU

timo fine fundat demeritum privativum.

In-

du

quantum vero peccatum convertitur ad creatu-

jl

ram contra órdinem feu ordinationem recte ra-

I cz

00

tionis tanquam regule immediate humanarum

Ti p

a&ionum, eatenus debetur peccatori, utcontra

ey

m

eum per contrarietatem afflictivam pugnent ipfze

Is

creaturz tanquam tortores ac vindices juxta or-

Im f

dinem ac menfuram fapientie divine, &fic pec-

; Itl

catum fundat demeritum penarum exigitivum.

I

Cum autem fapientia divina omnia difponat in

In u

numero, pondere, & menfura, neceífe eft, ut

ol

converfioni ad creaturam ac deordinationi ratio-

as

nis quoad omnes terminos finite adordinet pa-

nam de fe quoad modum intenfionis finitam.

iLj

Ununy

Itaque demeritum pofitioum feu exigitioum pena-

vum, íe tenens ex parte peccati quoad ejus mate-

,

n act

riale, eft finitum; demeritum autem privativum fe

tenens ex parte peccati quoad ejus formale, eft

3to, 1

qui al

fimpliciter infinitum.

Hc refpontio conformis

yior

eft Scripture & D. Thome.

Nam Apoc. 18.

V.7. dicitur: Quantum glorificavit fe, Cy in delitüs

fuit, tantum date illi tormentum & lucum.

D. Tho-

»int

dioi

mas vero I.2. q. 87. a. 4. C. fic fcribit: Jm pecca-

to duo funt; quorum umum e[fi averfio ab incommuta-

TO

vfinitum.

Unde ex bac parte

nil

[

bili bono , quod efü im

F

3

pec-

NN'EC*

150

DISPUTATIO IL

j

catum ef? infinitum. — Aliud , quod. eff in. peccato ,. eft

j

mm

inordinata comuerfio ad commutabile bomum. — Et ex

bac parte peccatum efl fmitum; tum quia ipfum bo-

oW

num commutabile efL fmitums; tum etimn, quia ipfa

?)W'*m

converfto e[t fuita.

INon. enim po[funt e[fe atus crea-

W

ture infiniti.

Ex parte igitur averfionis vefbondet

QD

peccato paena dammi, quo etiam e[l infimita.

El enim

[:

amü[fo infmiti boni, [cilicet Dei.

Ex parte autem

inordinate comverfinis refpondet ei pena [enfus, que

Iti

etiam efl finita.

M

Et ad 3. Culpa, que eft irrepara-

bilis, de fe babet, quod perpetuo duret; & ideo de-

beiur ei pena eterna; mon autem ex parie comverfio-

nis babet infinitatem. — Et ideo mom debetur ei ex bac

Vi

qu

i

parte pena infmita fecundum quantitatem.

]

Diczs: Si quis occidit plebejum & regem,

D

debetur ei extremum füpplicium tanto acerbius,

quanto plus dienitatem plebejam excedit dignitas

regia. E'go cum dignitas Dei infinities excedat

dignitatem regiam, committenti crimen lzfz ma-

AUMU

jeftatis divine debetur fupplicium infinities acer-

bum.

RresPoNDEo diít. Debetur ei füpplicium

tanto acerbius exceffü acerbitatis fecundum pro-

bl

portionem geometricam.c. fecundum proportio-

j

nem arithmeticam.n. Proportio geometrica falva-

"

tur peranalogiam intergeneraftatuum, & genera

Al

fuppliciorum. Sicut ergo in genere dignitatum

fuprema eft inter homines dignitas regia, & in-

^W

ter omnia poffibilia dignitas divina, ita ingenere

L

fuppliciorum humanorum fupremum genus fup-

plicii correfpondet crimini lzfz majeftatis huma-

ne;in genere autem fuppliciorum poffibilium

"

crimini

DE NECESSIT. INCARNATIONIS,.

IS1

ü:"u'ï

crimini lefz majeftatis divine correfpondet fu.

M

premum genus fuppliciorum poffibilium , licet in

jjn

eodem genere fint poflibiles fpecies infinite &

LT

[/

WE

gradus infiniti.

D. Thomas in textu pro-

Vir;;

OBJICITUR 3

bationis tertie adduétus, quando dicit; quod

peccatum habeat quandam infmitatem ; poteft ex-

VP

"

plicari de infinitatefecundum quid. Ergo ex illo

textu nil probatur.

2

D. Thomas in 4. dift. r7. q. 1. a. 3. qq. r.

"

?

iU

üty

comparatinfinitatem peccati cum infinitate vifio-

nis beatifice. Sed hzec eft tantum infinitas fe-

t

cundum quid. Ergo & illa.

RESPONDEO

r

ZAd 1. dift. Poteft ita explicari de infinitate

4

li

fecundum quid, nifi S. Do&or in aliis textibus

dini

st

hoc ipfo termino foleat uti ad fignificandam infi-

nitatem fimpliciter didtam, & alium fenfum con-

o

textus commonítret. c. fecus.n.

SicD. Thomas

^

ul

in 4. dift. 14. q. 2. a. 1. ad 4. dicit; paffionem Chri-

fti effe valoris quodammodo infiniti; cum tamen

Sic

yliit

certum fit effe valoris fimpliciter infiniti.

etiam de V/erit. q. 20. a. 3. ad 4. docet, quod me-

ürm p

o

jn

ritum Chrifti habeat quandam infinitatem , licet

al

certum fit, illud meritum effe fimpliciter infini-

tum. Similiter in 2. dift. 9. q. 1. a. 8. ad 2. affe-

&gr

ni

u

rit; gratiam Chrifti effe quodammoedo infinitam ;

licet juxta communem theologorum fententiam

il

i

fit fimpliciter infinita.

[oill

ZAd 9. dift. . Comparat peccatum cum vifio-

ne beatifica quoad genus infinitudinis. c. quoad

i

fpecieminfinitudinis. n.

D. Thomas folum dicit,

u

K 4

quod

á

.DISPUTATIO

1t.

[1i

1S2

quod utrinque reperiatur aliqua infmitudo, non

f Qtü

15

tamen dicit, quod utrinque reperiatur eodem

modo. In vifione enim beatifica reperitur infi-

Ws

g

nitudo ex parte obliqui, feu ex parte terminire-

fpe&i; in peccato autem formaliter fumpto repe-

V(OE

N

ritur infinitudo ex parte re&ti, quia negationes,

ad quas reducuntur privationes, fuaextrema ne-

(s

[ T

gata important in recto, prout fuppono ex phi-

lofophia.

Et hinc patet etiam refponfio adaliam

objectionem , quadicitur: Charitas Dei , etfiamfi

attingat & uniat obje&uminfinitum, noneft fim-

pliciter bonitatis infinitw.

Ergo etiam pecca-

tum, licet privet bono infinito, noneftinfinita,

[

dv

g,

Difparitas enim eft; quod infinita bonitas divina

non involvatur in conceptu charitatis ex parte

A i

r

rei; econtra malitia peccati in füo formali con-

ceptu, in quantum dicit averfionem à fummo

|

]i

bono reciprocam, adeoque etiam negationem

fummi boni, importat bonum infinitum, cum

omnis negatio extrema negata quoad modum ef-

fendi & concipiendi importet in re&to.

Sicenim

tenebrze, feu nox, quz /ecundum modum enuntian-

*

di dicuntur effe negatio lucis inaéóre, quoad mo-

dum effendi & concipiendi nil aliud funt , quam

a&r, & lux, feoríim in diverfis locis ac fepara-

tim intelleéta,

d

Ü

QUJESTIO I V.

Zin pura creatura pofit. condigne fatisfacere

pro. peccato. mortali ?

ü

OTANDUM I.

Per puram creaturam intel-

m

ligi quemcunque hominem vel angelum non

IT ,

kafï'um-

DE NECESSIT. INCARNATIONIS.

153

mMH

D.

affumptum in unitatem perfonze cum aliqua ex

"

tribus perfonis divinis.

Hinc etiam homo ori-

T

M

einaliter in gratia conditus, vel angelus fummis

N

ATU

gratiarum donis preditus; imo ipfa Mater Dei &

j Ed

Virgo in claffe purarum creaturarum veniunt.

t

aj

NOTANDUM 2.

Per condignam fatisfa-

n

&ionem à nobis intelligi ob/equium ad compenfan-

Ia

dam injuriam offen[o exbibitum, quod juxta rettam

fo

(

eftimationem mon folum adequat offenfam, fed etiam

'EI , dn

ojfenfum obligat ad acceptandam compen[ationem. Hinc

DO

ad condignam fatisfactionem requiruntur quatuor

ti n

conditiones.

1. Ut fit obfequium libere exbibitum ;

d

& hinc affli&iones juftorum, aut animarum pur-

Tl

gantium , quatenus non funt libere habent po-

P

tius rationem /aispa[]onis, quam /atisfa&tionis.

mit

2. Ut ordinetur ad compen/andam injuriam illatam,

j fs

Si enim obfequium ordinetur potius ad promeren-

"YUO

dum aliquod premium, quamad compenfandam

1, QU

injuriam, habebit potius rationem meriti, quam

t d

fatisfa&tionis.

3. Ut in eftimatione prudenti fal-

Sicenit

tem adequet offenfam cftimabilitate intrinfeca.

entit

Si enim tantum adequaret valore extrinfeco , v.

yoadt

g. fi pro amputatione auricule vel minimi digi*i

darentur pauperi centum aureorum millia, non

N

lr

daretur condigna fatisfa&tio, fed potius compofitio

cum offenfo , vi cujus offenfus juxta arbitrium

judicis deberet effe contenttis in cafu impoflibili-

tatis ad obtinendum zquale.

4. Ut illud obfe-

quium obliget offenfum ad acceptandam compenfa-

jj

tionem. Nam, fi v. g. princepsregius feofferat

ad fubeundam fuftigationem, à gregario milite

Qra

pro deli&o perferendam , quamvis fubftitueretur

1g€luti

equalis pena, non tamen teneretur rex accepta-

K 5

fe

154

DISPUTATIO

II.V

j

re eam compenfationem.

n

Idem dicendum, fi

pro deco&ione bonorum ftatuta fit poena incar-

y

cerationis, Magiftratus non tenetur acceptare

compenfationem, etiamfi Rex Galliz vel Hifpa-

gneL

iV

ï

nie pro condonanda pena incarcerationis Magi-

ftratui fibi non fübdito offerret centum millio-

P

gl

nes aureorum. Neque enim illa redundantia au-

reorum, quae sequaret & fuperaret debitum in-

;W

[/

carcerandi pecuniarium , foret condigna fatisfa-

&io pro deli&o & negligentia vel fraude deco-

[

&oris.

NoTANDUM 3

Duas hac in re dari fen-

tentias.

Prima eft D. 'Thome, & aliorum, qui

abfolute negant; à pura creatura poffe condigne

j

!

fatisfieri pro peccato mortali.

Eandem cumTho-

u

miftis ex Societate fequuntur Suarez, Vasquez,

p

ln

Lugo, Arriaga, Ulloa, & alii.

Secunda eft Sco .

M d

ti & aliorum, quiaffirmant, à puracreatura poffe

condigne fatisfieri pro peccato mortali.

Hanc

fententiam communiter fequunturScotifte. Ob-

fervant tamen aliqui, Scotiftas habere aliam de-

finitionem feu conceptum condigne fatisfaétio-

DLT

nis.

Dicunt enim; ad rationem condigne fatis-

T

factionis non requiri, ut per eam offenfus obli-

getur ad acceptandam compenfationem ; alioquin

L]

«H

fequeretur, quod nec Chriftus condigne fatisfe-

1

cerit pro peccatis humanis; eo quod etiam in

1

Chrifto ad hoc, ut redimeretur genushumanum,

requifita fuerit libera acceptatio Dei.

Et hinc

h

i

cum authores oppofitarum duarum fententiarum

4j

non conveniant in notione terminorum, hsec

n

:

quzftio magna ex parte redit ad queftionem de

h

nomine. Verum quia in queftionibus de nomi-

ne

Mw

DE NECESSIT. INCARNATIONIS,

155

M

ne loquendum eft juxta idioma Scripturze & Pa-

Ti

trum

m

DICO. Noulla pura creatura poteft condi-

tll

ne fatisfacere pro peccato mortali.

J

PROBATUR I. ex SS. Patribus.

L. $. 2-

fülius Hom. in Pfal. 48. ad illa verba: Frater non

n

redimit, redimet homo, fic fcribit: JNeque igitur

m

fratrem in. redemptionem. quere , fed. aliquem qui tuam

i

excedet naturam ; neque bominem mudum, [ed bowmi-

Ub n

nem Deum , , SYefum Chriftum ,. qui folus pro nobis omni-

bus Deo dare potef? placationem.

t dj

92,

S. Oyrillus Alexandrinus, probaturus con-

OU

tra Neftorium, quod Chriftus non fit purus ho-

m

mo, eo potiffimum utiturargumento, quiaalio-

if

quin non potuiffet preeftare puram fatisfactionem

Va

pro noftris peccatis; nifi fimul fuiffet Deus &

ZT

homo.

In Zpiflola 1. ad Valerianum Epifcopum

Iripi

fic fcribit: Quo pa&to unus pro omnibus mortuus ju-

. Htn

flum pro ommibus pretium exfolvere potuit , fi perpe[-

a. 0

fionem. illam puri cujusdam bominis fuiffe dicamus ?

m d

Similiterl r. de fide ad Reginas ait: Si ut vul-

p

garis bomo concipitur Chriflus, quemodo illius corpus

vite omnium ce[hmationem ac dignitatem exequat ?

m tiü

nfüs (

-dut quomodo Deus baberi mon debet, qui fuo fangui-

D

guine credentes in ipfum emundat?

I fit

3.

S. Zuguftinus in Enchiridio c. 108. fcribit :

d us

Ieque per ipfum liberaremur unum — Mediatorem Dei

um

€&9 bominum Sefum Cbriftum , nifi. effet & .Deus.

, B

4. $. Leo Serm. 1. de Nativit. ait: INifi e[fet

Deus, mon afferret remedium ; mifi e[fet bomo, mon

mten&iif

Qnüm

preberet. exemplum.

Item Serm. 12. de paflione

Domini ait: Quia ergo primi bominis univería po-

Mu

Jleritas uno finul vulnere fauciata corruerat , nec ulla

jui de?l

San-

L]

yu

156

DIST'U TATLTO 1l

Santtorum merita conditionem poterant illate mortis

NU

evincere , venit de celo medicus fingularis

j(

$

S. Fulgentius ]. de Incarnat. c. 2. docet

nec Angelico fubfidio hominem redimi potuiffe,

faltem ad promerendam reparatricem humane

nature corruptze gratiam5 & c.4. addit: Nullate-

U

mus bumana matura ad . auferendum mundi peccatum

UC

fufficiens atque idonea fieret, müfi im unionem Verbi

Dei tranfiret

6

Proclus Cyzicenus , poftea Patriarcha C

P. inHom. de B. V. Duorum alterum oportebat. fie-

vis vel ommes Jententie mortis fubjici, eo quod:ommes

[

jpeccaverunt; el ejusmedi pretium vependi, quod ad

"

illam refcmdendam damnationem lemo jure valeret.

(w TAV WYYEXS dixoiteuo) Jam vero bomo falutem

)

conferre mon poterat ; quippe

qui C9 ip[o peccati de-

i

bitum .contraxerat

Sed mec angelus bumwnum genus

Re-

jpoterat redimere

lNam ialis pretüi inops erat

fiabat igitur, ut pro dis, qui peccaverant

Wnpecca-

)

bilem mori oporteret Deum.

ld enim füpererat uni-

cum mali vemedium

945

S. ZInfelmus in 1. 2. Cur Deus homo? c. 6.

JHanc [atisfattionem mom. potef?. facere , mifi. Deus;

vec debet, mifibomos; mece[Je efl, ut eam faciat Deus-

KHomo.

FE

Richardus à . S. Vittore 1. de Incarn. c. 8.

8

«dd banc plenitudinem oportuit , ut tanta e[fet bumi-

l

liatio in expiationem, quamta fuerat prafumptio in

þï &oaricattone

Quando ergo bomo prefumpfit adver-

l

Jfüus Deum , fa&ta eft elatio de àmo ad. . fummum.

Opor-

vtuit ergo, ut ad expiationis remedium fieret. bumilia-

Wo de fummo ad imwum; éd boc oWnino mon potuit

Jieri, mifi. ab aliqua in Trinitate perfonarum.

CTA

ühy

9. Nec

DE NECESSIT. INCARNATIONIS.

157

bm r

9. Nec pretermittendus D. Athanafius, qui

Orat.1.fic habet: Opus erat ipfo Deo, ut maledi-

DI

Go fubjettos liberare po[]et.

Et Orat. 4. Si que pro-

m

lll

N

jria fünt carnis, Verbi propria mon dicerentur , mon

TIi]

ab ipfis pror[us liberatum e[Jet. genus. bumanum.

Jl

il

PROBATUR 2.

Ex una parte peccatum

B

mortale in genere malorum juxta zeftimationem

sz«*m h

reGiffimam Dei eft fummum malum; exaltera

parte obfequium creaturz Deo exhibitum in ge-

nere obfequiorum eft obfequium infimum.

In-

ng

go unum per alterum adzquari non poteft juxta

re&iffimam zítimationem Dei.

4nt. q. . Min.

prob. Nam inprimis Deus in Scriptura peccatum

reprefentat tanquam caput malorum in oculis

Dei.

Sic Jerem.2. v. 12. Obflupefcite coli fuper

W»; k

boc,-&9 poric ejus defolamini cebementer, dicit Do-

minus. JDuo enim mala fecit populus meus.

JMe de-

"

veliquerunt fontem aqu& vioe , € foderunt fibi ci-

fifit

Jlernas , ciflernas. dijf;'patas.

Similes graviffim: la-

TEU

mentationes Dei habentur Ifaie z. v.9. Audite

cxli, C» auribus percipe terra ! Filios enutrioi, &2

ol

exaltavi ; ipfi autem. [preverunt me.

Et Deut. 32.

jf

v.1. Zfudite celi! audiat terra! Gemeratio prava. at-

at i

que peroer/[a.

Heccine reddis IDomino popule |[lulte

& infipiens? H« lamentationes figna funt animi

divini malum fummum zítimantis.

Econtraubi

Cwæ

dl

de obfequiis creaturarum fermo eft, vilipenfio-

u

nis potius quam fumme zftimationis figna occur-

!l

runt.

Sic Luce 17. V. 10. Chriftus dicit: Cum

"

feceritis omnia, que preacepta funt oobis, dicite: Ser-

"u

vi inuties fumus; quod debuimus facere, fecimus.

T

Tl

Et P[al.15. v.2. Dixi Domino, Deus meus es tu;

quoniam bonorum wneorum non eges. — EC Sobi 35. v.7.

d

N

Porre

DISPUTATIO

II.

j

158

w

Porro fi jufle egeris, quid donabis ei, aut quid de

manu tua accipiet?

st

$

CONFIRMATUR.

Gravitas peccati crefcit

j

Y

ex dignitate perfonz offenfe; &vilitate perfonce

"

«

offendentis; econtra valor fatisfaCtionis decre-

fcit ex dignitate perfonz, cui fit fatisfactio, &

ph*

QO

comparativa vilitate perfone, qu: fatisfacit ;

ergo malitia peccati & valor fatisfactionis ex pura

ün

creatura non poffunt adequari.

c. patet, quia in-

ter perfonam fatisfacientem & eam, cui fatisfit,

Nec por-

X uJU;.. L

femper datur infinita inzqualitas.

h

EST DICI, eaminzqualitatem perfonarum com-

ii

Á

penfari poffe equalitate operum. Valor enim

operum bonorum & malorum intrinfece in fuo

)

m

conceptu involvit dignitatem aut vilitatem ope-

rantis, & ejus, cui exhibetur illud opus.

Cum

lm

ergo dignitas infinita Dei valorem malorum ope-

rum augeat, econtra valorem bonorum operum

minuat, non poteft haberi exequatio operum

bonorum & malorum.

Solvuntur Objectiones.

u

OBJICITUR TI.

ando Patres docent,

quod purus homo non poffit condigne fasisfacere

E

pro peccato mortali, loquuntur tantum de ho-

mine peccatore, vel defcendente ab Adamo, vel

folum inftru&o donisgratiz ordinariis.

Ergoni-

hu

hil probant.

Znt.prob. Patres patfim fupponunt,

omnemhominem & angelum nonunitum Verbo,

peccatis obnoxium effe. Ergo. 4nt.prob. Pho-

tius Patriarcha C. P. contra Neftorium ficfcribit:

INec illud animadoertebat INeflorius , quod. i natu-

u

TG

DE NECESSIT. INCARNATIONIS.

159

A

vam bumanam à Verbi perfona fepararet,- eam pro-

prüis morbis laborantem reliqui[Jet.

d

2

SS. Patres poffunt intelligi de peccato

*f

originali, quod totum genus humanum infecit,

n

vel depeccatis actualibus omnium hominum fimul

fumptis.

Ergo ex iis non probatur, ne quidem

pro uno peccato in particulari poffe exhiberi con-

onisexgg

dignam fatisfactionem.

Mqu

3

Poteft dici, Patres folum loqui de majori

Qul

congruentia fatisfaCtionis per Chriftum, ita ut

N

per nullam creaturam poffet tam congruenter fie-

W

ri.

Ergo non evincitur abfoluta impoffibilitas.

d

ZInt. prob. S. duguflinus de hac impoffibilitate equa-

f

lis congruentie loquitur l. 3. de Trin. c. 10. ubi

m

ait: Fuit quidem &alius modus redemptionis no-

u

ftre poffibilis, fed nullus fublevandze miferiz con-

Yun

gruentior.

10pdR

4. Poteft dici, SS. Patres folum loqui de

Qpen

impoffibilitate redemptionis per puram creatu-

ram quoad reparationem nature corrupte, &

elevationem ad ftatum fupernaturalem, & colla-

tionem donorum gratiefupernaturalium. Ergo

non probatur; nullam à pura creatura preftari

s d

poffe condignam fatisfactionem pro peccato prz-

sst

cife in ordine ad condonationem ejus extrinfe-

m

cam

g. Poteft dici, SS. Patres folum ioqui de

kdamcv

Tnt

impoffibilitate confequente ad Decretum Dei pre-

l)

ftabilitum non remittendi offenfam, nifi pofita

i

n

condiena fatisfactione per Verbum; non vero de

impoflibilitate antecedente omne Decretum.

Pm

li

6. Perfona plebeja viliffima per opera heroi-

ca multiplicata poteft regi pro offenfa condigne

s

n

fatis-

iL

n

W

160

DISPUTATIO

l

fatisfacere non obftante perpetua incqualitate

(

d

refpe&tiva inter perfonam fatisfacientem , & eam

2j

cui fatisfit.

Ergo idem poteft fieri refpectu Dei.

r

Peccatum Sacerdotis majus eít, quam

te HP

idem peccatum à perfona plebea commiffum. Er-

MC

go falfum eft; gravitatem peccati crefcere ex vi-

T

litate perfone offendentis.

"nt . patet. ex S. Ifidoro

A. M

1.2.defummo bono, ubiait: Tanto majus cogno-

Cd

jfüitur peccatum , quanto major, qui peccai, babetur.

Similiter etiam Regi non deberetur majus ftipen-

dium, fi fungeretur munere militis gregarii, aut

operarii diurni. Ergo etiam hoc falfum eft in

probationibus, quod valorobfequii decrefcat ex

refpe&iva inzqualitate exhibentis & recipientis

obfequium.

8

Etiam obfequia à puro homine exhibita

in oculis Dei habentur pro magnis.

Ergo pro-

batio ultima non fubfiftit.

Znt. prob.

hriftus

Matth. 5. mulieri. gentili dicit: JMagna eff fides

iua

E£ Luce 1. deS. JoanneB. dicitur: Erii ma-

Ec Matth. s. Chriftus ait:

gnus coram Domino.

Qui fecerit &9 docuerit, bic magnus vocabitur in ve-

gno celorum.

RESPONDEO.

Adr.n.a. Illi enit textus, quos attuli, funt

indefiniti. ad prob. dift. füpponunt, omnemho-

minem veletiam angelum peccatis obnoxium effe

in a&u primo feu potentia.c. in a&u fecundo. n.

Potuit enim & homo & angelus perfeverare in

Cum autem ipfa etiam fatisfactio

prima gratia.

ab ejusmodi homine vel angelo praftanda funde-

tur in gratia , non poteft habere rationem com-

peníationis ad equalitatem.

d 2.

li

DE NECESSIT. INCARNATIONIS.

161

Is

N

J

Z1d 2.n.a. Textus enim addu&i, & ratio in

Tl n

iis allegata, fe extendunt ad omne peccatum et-

X

iam particulare.

xG qIL

Ad 3. dift. Poteft hoc dici de uno velaltero

T

textu SS. Patrum.c. de plerisque. n. Ad men-

j

tem SS. Patrum rimandam infpiciendum, nonquo

ln

aliquando exfpatientur, fed ubiin unum conve-

LU

niant, & conftantiafententiarum uüniformi ac con-

i,l

COI'dl quiefcant.

ZAd 4. dift. Poteft hoc dici de uno velaltero

pR

textu SS. Patrum à me non adduc&to.c. de pleris-

f

que, prefertim de adductis. ri

Ratio enim à Patribus addu&ta

lt

"d 5. n.à

reü-u

eft intrinfeca rei3 adeoque antecedens omneDe-

cretum liberum rei

p a

ZAd 6. tt.à. n. C. & par

Difparitas eft, quia

Offenfa regis eft aliquid finitum. — Ergo etiam

Eähn

poterit adzquati per multiplicata facta heroica.

'iWiu

d . dift. Eft majus peccatum rajoritate

tranfeunte in aliam fpeciem peccati.c. mahente

friowe

fs d

intra eandem fpeciern. n.

Illa enim majoritas pec-

WE

cati fumitur vel à facratione perfor:e, velàfcan.

dalo; & fic tranfit in aliam fpeciein peccati, nem-

pefacrilegii, ingratitudinis, officii; pacti, cha-

ritatis &c.

An alterum IrNsTANs dift. nonde:

t

j

betur tali regi majus ftipendium efis.c. honoris;

n. crefcit enim gloria ex majori humiliatione.

Q

Zld 8. dift. Sunt magna cofnparativé ad alias

tU

cteatüras.c. ad Deum. n.

Qu&cunque enim in

vt

mundo magna funt, folum comparative magna

| fitti

Hsgc.aus

n

funt, prout ex Philofophia fuppono

tem comparativa magnitudo folutm habet locum

onde

felate ad creaturàs

Refpectu enim Dei omniá

D.zdmori Tr. de Incarnatione,

L

l

)

par-

II'

jN

162

DISPUTATIO

mü(w

pàrva, imo nihilum funt. Sic enim dicitur Sap.

ib

RU

1I.Vv.23. Tanquam momentum [latere fic eft ante

"

te orbis terrarum , &2 tanquam gutta roris anteluca-

A

j

ni.

EtPfíal.38. v.6. Subflantia mea tanquam mibi-

lum ante

1e.

[

OBJICITUR 2.

Ea, quz funt ordinis fu-

perioris, poffunt adequari per ea, quz funt or-

"

dinis inferioris.

Ergo licet malitia peccati mor-

talis fit ordinis fuperioris quam obfequia creatu-

f;

rarum Deo exhibita, poterit tamen illa adzquari

ab iftis.

ZInt. prob. Licet aurum fit ordinis fupe-

rioris quam argentum , adcequatur tamen in afti-

matione morali argento fufficienter multiplicato.

Sic etiam, licet actus virtutum Theologicarum,

v. g. fidei, aut fpei fint ordinis fuperioris, quam

aétus virtutum moralium, v.g. temperantig, ju-

j

ftitie; poterunt tamen hi numero & perfectione

LT

ita crefcere, ut adequent aut etiam fuperent me-

ritum virtutis theologicz.

2.

Status Matris Dei habet dignitatem quan-

dam infinitam. Erga faltem merita Deipare in

ratione fatisfactionis poffunt adequare malitiam

peccati mortalis.

Znt. prob. ex D. Thoma.

3. Creatura poffet exornari gratia infinita.

Ergo etiam poffet condigne fatisfacere pro pec-

cato malitiz infinite.

REsPONDEO

-Ad 1. dift. Poffunt adequari valore extrin-

l

feco. c. intrinfeco.n. valor extrinfecus folum de-

z-

pendet à voluntate humana vel divina libera,

tribuente eundem effe&um uniacalteri, pre&cife

inoralem, feu dependentem à voluntate humana

d

Vel divina libera; fed hic quaftio eft de valore

"Y

intrin-

DE NECESSIT. INCARNATIONIS.

163

dl& iM

^W

intrinfeco, ita ut voluntas ob illum valorem in-

/Lï'r

1 t

trinfecum ex juftitia oblipetur feu neceffitetur ad

tribuendum zequalem effe&tum utrisque.

Argen-

L

I) g

tum autem & aurum folum e&quantur valore ex-

trinfeco.

Ü

i

"Ad 2. dift. Habet quandam dignitatem inf;-

li

tty

mitam fecundum quid. c... fmpliciter infinitam.n. Nam

of

dignitas Matris Dei confiftit in relatione caufali-

Qüte

tatis partim ad conceptionem partim ad unionem

IT

hypoftaticam naturz humanzin Chrifto.

Eaau-

J us

tem relatio folum dicit aliquid infinitum in obli-

Ils

r

quo, non autem in re&o, prout tamen malitia

z

peccati mortalis, feu averfio ab ultimo fine,

confiftens formaliter in privatione, dicit aliquid

n

infinitum in recto , ficut fuperiore queftione ex-

TT

plicatum eft. Nox enim nil aliud eft, quam ali-

erfe

bi air, & alibi lux , & fic in ceteris.

TeDL

d. nia.

Non enim eft poflibile infinitum

a&u, prout fuppono ex Philofophia, nifi folus

m

Deus; quia effe creaturam, & effe limitatum, &

and

effe dioifim ab infinito cumulo perfectionum, &

ul

effe à Deo ordinatum ad effectus finitos, idem

funt.

Tir

; if

OBJICITUR 3.

Quifacit, quantum poteft,

condigné fatisfacit; fed creatura poteft facere,

pj

quantum poteft. Ergo.

Maj. prob. Deus tene-

tur acceptare talem fatisfactionem. Ergo eftcon-

ore

digna.

Zint.prob. Deustalem hominem viatorem

; o

ridicule moveret ad querendum ultimüm finem,

ju )

nifi teneretur recipere facientem quod eft in fe.

2

Qui pro beneficio reddit, quantum pot-

3ïi9 I*

"

efít, perfe&e fatisfacit obligationi gratitudinis.

A

2

Ergo etiam qui pro peccato reddit quantum pot-

2

eit

1I.

164

DISPUTATIO

yM

eft, condigne fatisfacit fue obligationi. c.prob.

j

Deus non potefthominem obligareadplus, quam

i

poteft.

ii

3

Qui homini reddit, quantum abftulit,

t d

condigne fatisfacit.

Ergo etiam qui Deo reddit,

E

quantum abítulit, condigne illi fatisfacit.

Sed

[|

ij

qui Deo reftituit rationem finis ultimi per amo-

rem, reddit illij quod per peccatum abftulit.

Ergo.

RESPONDEO

d 1. n. Maj. Alioquin, qui incenía urbe,

vel caufata ftrage integri exercitus per proditio-

nem faceret, quod poteft, condigne fatisfaceret,

D

ad prob. dift. "Tenetur acce-

chny

quod nemo dixerit.

ptare talem fatisfa&tionem vi fuc ordinationis. tr.

) ]

vi condignz fatisfactionis. n.

Si enim Deus ho-

minem peccatorem adhuc reiinquat in ftatu viz,

eoipfo per appetitum ultimi finis, & per obliga-

tionem fuarum legum illum ordinat & movet ad

d

finem ultimum.

Itaque vi hujus fuz ordinatio-

D«

nis tenetur facienti quod eft in fe remittere pec-

catum, prout in Tra&tatu de Gratia dictum eft,

quamvis ad hoc non obligetur vi condignz fatis-

fa&ionis.

Accedit; quod etiam exhocprincipio

fus: ordinationis non teneatur hominem reftitue-

hi

re ad omnem priorem gratiam amicitie , dummo-

do eum reciperet in fervum.

d 2. tr. a. n. C. &parit.

Difparitas eft, quia

)

virtus gratitudinis in fuo conceptu nil aliud dicit,

quam promptum animum reddendi par pro viri-

bus.

Econtra /atisfattio condigna non dicit prom-

ptitudinem feu affeCtionem animi, fed squalita-

tem operum.

n

ld 3.

DE NECESSIT. INCARNATIONIS.

165

L

"Ld 3. dift. Qui tantum redditaqualitate in-

m

juri& & compenfationis. c. qui precife tantum

reddit &qualitate rerum. n.

Alioquin fequere-

1fr

Af

tur, eum condigne fatisfa&urum, qui contem-

ptim coram multitudine fpectantium detraxiffet

W. d

coronam, paludamentum & omnes veftes usque

t

Q

ad interulam, fi hec omnia illi iterum reftitue-

Il d

ret

OsjrcirvR 4. Homopoteftelicere actum

tam bonum , quam malum eft peccatum. Ergo

(

LU

poteft condigne fatisfacere.

Znt. prob. Si quis

n

p

v.g. peccet per puram omiffionem a&us interni

Charitatis, actus charitatis de novo elicitus tam

is

erit bonus, quam mala erat illius omiflio.

D

A&us charitatis in cafu , quo urget obli-

] D&—Eï

firiy

gatio àd ejus exercitium, tantumamatur à Deo,

quantum odio habetur ejus omiffio.

Ergo datur

r (

equale pro zquali.

Zni.prob. Deus.in tali cafu

DOTL

zque vulta&tum charitatis, acnon vultejus omif-

Nünatio

fionem.

w

3

Pondus premii correfpondentis pro actu

&né

charitatis majus eft, quam gravitas poenz corre-

mei

fpondentis pro omiffione charitatis.

Ergo in

pri

eftimatione divina a&us charitatis plus valet,

n d

quam ejus omiffio.

, ür

4. Deusinterdum finit hominem labiin gra-

ve peccatum ad obtinendam majorem ejus humi-

stl

as

liationem, & perfe&iorem cultum, & amorem

IT

ardentiorem, prout docet D. Gregorius 1. 6. Mo-

g p

ral.

Ergo ejusmodi actus magis placent, quam

(

l

difpliceat peccatum.

c. prob. Philofophorum

d

[^

Axioma eft; Propter quod unumquodque tale, illud

wagis iale,

L 3

REsPON-

I T.

pt

166

DISPUTEATIO

m

RESPONDEO

i

;JV

"l

A4d 1. n.a. ad prob. dift. In hoc cafu a&us

tUt

charitatis erit tam bonus entitative, & in confi-

hs

j

deratione phyfica. c. moraliter, & in confidera-

jj d

Jue 1j

In confideratione morali,

tione theologica. n.

a

j

& theologica confiderantur etiam circumftantiz,

um

relationes, jura, & obligationes actuum huma-

norum; & juxta has actui peccaminofo debetur

Eu

privatio infiniti boni; a&tui autem charitatis per

fmf»y

fe independenter à gratuita ordinatione Dei non

:Cl Jue)

debetur premium infinitum.

Separare enim fe

z

homo poteft ab infinito bono, fed fibimet per

(URU

fuas vires conferre non poteft infinitum bonum.

-Ad 2. dift. "T'antum amatur equalitate amo-

j

i

[

m

ris & odii fubjectiva. c. &qualitate objectiva. n.

AU

q

Quando enim Deus amat infantem recenter ba-

u

ptizatum , & latronem in cruce exauditum, &

U

B.Virginem, verum eft dicere, ficutamatillum,

ita & iftum; &que datur amor unius ac alterius.

Sed ille amor eft inzqualis objective; quia Deus

plus grati: & glorie vult conferre uni, quam

alteri.

Sic etiam, dum Deus pro peccato mor-

23

ii

tali ratione ejus demeriti intrinfeci vult privatio-

nem omnis boni, & econtra pro a&u charitatis

i

ratione ejus valoris intrinfeci non vult collatio-

nem omnis boni, fed precife ratione gratiz ac

T&

fus ordinationis, non eft equalitas objectiva in

amore & odio.

?

44d 3. dift. Eft majus ratione ordinationis

extrinfece per gratiam c. ratione valoris intrinfe-

ci.n.

Seníus patet ex dictis.

Ad 4. dift. Deus finithominem ficlabi inten-

L] 1

tione permiffiva.c. intentione ele&iva mediorum

4

a

DE NECESSIT. INCARNATIONIS.

167

ad finem. n.

Difcrimen inter intentionem fer-

[ u

wü[froam & elettivam eft, quod intentio ele&iva

lu

utrumque velit, & mediun, & fmen; econtra

:

TUf

intentio permiffivanon vult utrumque, voluntate

i'tyri

faltem antecedente, fed unum permittit, illud-

.

wl

u

que confequenter ad fuam malitiam ordinat inra-

Y M[ïæ«

1

tionem medii ad finem aliunde generaliter voli-

ij

i

tum

Deus enim humiliationem, cultum, &

VPT

amorem perfe&um femper, & abíolute ab ho-

Itl

mine requirit ac vult, etiam independenter à fup-

feen

pofitione peccati.

Axioma Philofophicum fo-

(s

]um verum eft in voluntate el/et;va, quando ho-

mo voluntate abfoluta & antecedente prefuppo-

Ws

fitionem medii vult & medium, & finem.

DicEs.

Si valor charitatis folum ideo non

N

m

&quat ex condigno infinitam malitiam peccati,

quia hujus valor eft intrinfecus, illius autem va-

UT

Vi

lor folum extrinfecus ex gratia & ordinatione

divina, fequeretur, quod a&us charitatis non

ierià

j

mereretur de condigno vitam eternam ac vifio-

nem intuitivam Dei.

Sed hoc non poteft dici.

,O

AU

Ergo.

Maj. prob. . Etiam. vita eterna feu vifio

intuitiva Dei per effentiam eft aliquid intrinfecé

leVt'

chi

infinitum; & a&us charitatis non eft aliquid in-

trinfece infinitum. . Ergo hac ratione etiam non

Qul

"

effet equalitas inter attum charitatis & vitam

eternam.

]

REsPOoNDEO dift. Maj.

Sequeretur quod

non mereretur de condigno vitam s&ternam, fi

ii

u

a&us charitatis fpe&etur quoad fuum effe mate-

riale.c. fi fpe&etur concretivé cum fuo formali.

n. A&us enim charitatis de condigno meretur

Ü

vitam eternam concretive fpectatus, inquantum

iT

L 4

pro

:J

168

DISPUTATIO IL

j

pro fuo formali involvit gratiam remiffivam pec-

ij

pote*

i

cati, & adoptivam in ftatum filiorum Dei.

Ea

gratia, cum fe habeat tantum per modum unio-

st

Qd

nis accidentalis inter animam &Spiritum San&um,

prout oftenfum eft in Tra&tatu de Gratia, ex parte

dgi

Dj

unius terminorum unitorum, nempe ex parte

Spiritus Sancti, qui datur, eft aliquid fimpliciter

aj

Y

infinitum. — Et ideo datur condignitas charitatis

ad vitam &ternam. Econtra a&tus charitatisnon

poteft fpe&ari concretive pro priori ad remiffio-

"m

T

nem peccati proprii, cum gratia formaliter dicat

ii Mi

"d

remiffionem peccati perfonalis in recipiente gra-

tiam. .Et fi fpe&etur concretivé in ordine ad

mm

peccatum alienum, ficut illa gratia collata non

ü1

habet ordinem ad peccatum alienum feu voluntatem

DL

AU

Spiritus Santti remiffivam peccati alieni, ita nec

j

AU

j

habet condignitatem relate ad peccatum alienum

ejus, pro quo deberet fatisfieri.

In aliis rebus,

&

in quibus reperitur valor intrinfecus & condigni-

t

tas, eftimantur & comparantur res nonanimate

L

adinvicem. Hic vero , ubiagitur de valore cha-

ritatis formaliter feu concretive fumpte, cum

charitas infufa fit Spiritus San&us, valor hujus

charitatis cítimari debet ex voluntate Spiritus

R

Sanci ut uniti cum anima, eatenus non relativi

-R

ad fan&ificationem alienam.

OnJrcrTUR $. Sipeccatum mortale effet

malum tam grave, ut nullis obfequiisullius crea-

ture compeníari poffet, non potuiffet à Deo per-

fs

mitti fine Decreto mittendi Chriftum. Sed hoc

non poteít dici, prout patet ex Queft. ».

4

2

Pura creatura poteft elicereactum incom-

M

poffibilem cum reatu peccatimortalis. Ergo eo-

i

inQ

DE NECESSIT. INCARNATIONIS.

169

RE

ipfo poteft condigne fatisfacere pro peccato mor-

li

tali.

"ánt. prob. Pura creatura poteft elicere actum

fum »

perfeQte charitatis erga Deum. — Sed a&us perfe-

Atf

&e charitatis eft incompoffibilis cum reatu pec-

! Eïpaj'[

cati mortalis.

Ergo.

AMin. patet ex illo 1. Pet. 4.

4

W

Charitas operit multitudinem peccatorum. Et

d

ex propofitione 7o.Baji: JJomo exiffens im peccato

T

moriali, ffoe in veatu eierne dammationis , pote[l ba-

m&*ü ji

bere veram cbaritatem ; & cbaritas etiam perfeäa

la

potef? confiflere cum reatu eterme damnationis.

A

(

3

Si homo non poffet condigne fatisfacere

K

propeccato mortali, haberet majores vires ad fe

uT

perdendum, quam falvandum. | Sedhocnonpot-

Vs

j

eft dici. Ergo,

Min. prob. Ex una parteidrepu-

b

p

N]

gnat bonitati ac providentie divine; ex altera

j

ly

parte obfervatur, quod intelle&tus poffitinhzre-

!d

li

re bono, quin poffit inhzrere falfo

Ergo etiam

Mi

de voluntate prefumendum , quod non neceffa-

d

rio adhaereat peccato femel commiffo.

QUi

4. Puracreatura poteft alteri mereri remif.

Qd

fionem peccatorum. Ergo etiam poteft condi-

$, u

gne fatisfacere pro peccatis alienis.

Znt. prob. vi-

r

detur colligi ex eo, quia homo poteft fibi mere-

Spit;

ri vitam eternam , quod pluseft, quam remiffio

] ni

alieni peccati.

c.prob. Chriftus non aliter fatisfe-

cit pro peccatis humanis, nifi quatenus meritus

vt

eftremiffionem peccatorum: & perfe patet, quod

J

poüto tali merito offenfus amittat jus ad indigna-

ia

tionem.

5. Poteft homo purus conftitui caput alio-

rum hominum in ordine gratiz, ita ut aliis me-

reretur & in eostransfunderetgratiam; quale ca-

ib

Ereo

B/

put probabile eft a&u fuiffe Adamum.

E

et1am

170

DISPUTATIO

Il.

j

d

etiam poteft condigne fatisfacere pro peccatis

alienis.

RESPONDEO

as

f

Ad 1. n. Mgj.

Quia potuiffet peccatum re-

[

il

mitti facientibus quod eft in fe etiam fine condi-

gna fatisfa&tione ,. & fic eo magis refplendere bo-

X l

nitas ac mifericordia Dei.

t

Ad 2. dift. a.

Poteft elicereactum incompof-

i

fibilem incompoffibilitate fundata in preordina-

tione divina gratuita.c. fundata in equalitate fa-

Ri

tisfactionis ad offenfam n.

il

Ratio cur a&tus per-

fe&e charitatis non poflfit dari fine remiffione

«

peccati tam in prefenti ftatu nature elevatze, quam

1I$ü

etiam in ftatu nature pure, eft fola praeordina-

[ UR

den

tio divina, qua hominem viatorem obligat, or-

dinat, & movet adtendendumin finem ultimum.

T

i ggzöa

Ex hoc enim Deus vi fuz ordinationis tenetur

Y

homini facienti quod eft in fe aut condonare pec-

catum per condonationem extrinfecam vel colla-

tionem gratiz alicujus tanquam effectum alicujus

benevolentie divine erga hominem, prout fie-

ret in ftatupurenature, velperinfufionem gra-

tie fan&ificantis adoptivein ftatum filiorum Dei,

prout fit in ftatu naturz elevate.

Itaqueincom-

poffibilitas charitatis perfe&t cum peccato non

fundatur in fuo valore intrinfeco , fed in premo-

tione divina, qua Deus ad talem actum premo-

vet in ordine ad finem ultimum.

;:znzeq

d 3. c. Maj. n. Min.

Manifeftum enim eft,

RW

quod homo poffit feipfum occidere, quin poffit

fe refufcitare ad vitam.

ad prob. dift. repugnát

hoc bonitati divine , nifi Deus omni homini via-

H

tori conferret gratiam fufficientem. c. fecus. n.

Altera

Cf'ftn

DE NECESSIT. INCARNATIONIS.

17I

"i

Altera probatio precifeprobat, quod ficut intel-

le&us poteft recedere ab opinione falfa, quam

prius apprehendebat ut veram; ita etiam volun-

FU

TU

tas poflit recedere à malo, quod prius fe&tabatur

utbonum; per hoc tamen, quod mutetur vo-

i

luntas humana, non fequitur, eoipfo etiam mu-

tari voluntatem divinam indignantem homini &

lbt

vindicantem ratione a&tus preteriti; aut fi necef-

præorän;

fario mutatur voluntas divina erga elicientem

[

aCtus perfeGte charitatis, id non fit ob zqualita-

A

«

tem charitatis ad offenfam, fed ob preordinatio-

IU

nemDei, ut dictum eft.

n

uj

Ád 4. tr. a. n. C. & par.

Difparitas eft, quia

ad meritum condignum requiritur ordinatio ejus,

!

qui conducit alterius operam ad aliquid prome-

Vs

rendum, ad quam ordinationem non requiritur

Pt

Econtra

rigorofa cqualitas operze & mercedis.

r

ad condignam fatisfationem requiritur tam rigo-

dl aol

rofa equalitas inter compenfationem & offenfam,

(j

ut offenfus obligetur ratione hujus aqualitatis ad

Qu de

condonandam offenfam.

w

d s. c. a. n. C. & par.

Ad eam namque di-

a

ftributionem ac transfufionem gratiarum nil aliud

U

requiritur, quam ordo füpernaturalisin ferie cau-

0 1

farum ; ficut & Sacramenta poffünt habere ejus-

Wal

modi fibi impreffum ordinem ad caufandam gra-

| pmi

tiam, ubi manifeftum eft, inter caufam & effe-

&um non requiri equalitatem , fed tantum con-

enim

nexionem, feu ordinem exiftendi.

EÉcontra con-

qu )

digna fatisfa&tio in fuo formali conceptuin huma-

nis, importat equalitatem inter offenfam & com-

r

n

penfationem ; ergoetiamin divinis; quianoneít

"E

neceffaria variatio fignificationis in hoc termino.

VJ

OnJr

172

DISPUTATIO

II.

ï*NE'

0

Onjg1crTUR Ó6. authoritas S. T'home. Nam

lU

1. in 4. dift. 15. q. 1. a. 2. ad 1. fcribit: Sicut offen-

d

fa. babuit quandam infinitatem ex infinitate divine Ma-

«

jeflatis, ita & fatisfattie accipit quandam infinitatem

)u

ex infiitate divine mifericordie. ^ Ergo par infini-

j

tas offenfie pari infinitate fatisfactionis compen-

fatur.

1

9

-

lhidem ad s. dicitur: Peccatum originale per

unius bomünis [atisfattionem expiari mom potuit, ficut

D.

attuale. Xrgo fupponit; peccatum actuale poffe

expiari per unius hominis fatisfaéctionem.

REsPONDEO

d 1. c.a. dift. C. Si illa infinitas divinze mi-

fericordiz fit intrinfeca operi fatisfa&torio , ficut

infinitas Dei eft intrinfeca offenfie, feu averfioni

à fummo bono. c. fecus.n.

Concurrit quidem

tam in offenfa quam in fatisfaCtione infinitudo

quedam, fed ea infinitudo Dei fatisfactorio operi

eft extrinfeca, utpote folum importata in obli-

quo; econtra infinitudo fummi boni, in cujus

privatione confiftit formalis malitia peccati, eft

intrinfeca ipfi offenfie, prout«in decurfu hujus

queftionis fiepius oftenfum eft.

"d 2. dift. Peccatum originale non potuit

fic expiari ficut a&uale per fatisfactionem imper-

fe&am. c. loquendo de fatisfa&tione perfecta. n.

D. Thomas hoc loco docet, quod homo pro fuo

peccato actuali poflit praftare fatisfactionem im-

perfe&am, faciendo quod eft in fe; qualem ta-

imen non poteft praftare pro toto genere huma-

no, ad quod actio unius hominis nullam omnino

habet proportionem, quz petat acceptari à Deo

ratione vel equalitatis, vel preordinationis di-

ving,

DE NECESSIT. INCARNA'i'IONIS. 1753

T

ii

vinge, qualis tamen proportio ratione przordi-

U

nationis divinz reperitur in fatisfactione pro pec-

L

n

cato actuali proprio.

Hac enim proportio fuffi-

4

cit ad rationem fatisfaCtionisimperfecte. — lbidem

fi

in C. fic fcribit: m bonoribus, qui funt ad paren-

ïm;en-

te$ C& Deos, fecundum Pbilofopbum impo[fbile . eft,

equivalens veddere fecundum quantitatem , fed fufficit,

quod bomo reddat, quod potefi; quia amücitia non pe-

bt equicalens, mifi fecundum quod po[fibile efl.

Et

n

boc etiam cquale eft aliqualiter ,. [cilicet fecundum pro-

portionalitatem ; quia ficut f& babet, quod Deo efl de-

bitum , ad. ipfum Deum; ita boc , quod ifle pote[l ved-

m

dere, ad eum; €9 fic aliquo modo forma jufHitiee con-

U

)H

Jfervatur.

Unde mon potef] bomo fatisfacere, fi ly

i

SATIS, cqualitatem quantitatis importet : /contingit

!f m

autem; fi importet equalitatem. proportionis.

S. Do-

I

Gor 3. q. 1. a. 2. ad 2. eamequalitatem proportio-

10

nis dicit fufficere tantum ad conftituendam fatis-

f/[

1 o

factionem imperfe&dam. — Dicendum, inquit, quod

p a

aliqua fatisfattio potef? dici dupliciter fufficiens.

Uno

qi, d

modo perfecte, quia efl condigna per quandam ad-

Tb

equationem ad recompen[ationem culpe commi[]e , &

fic bominis puri fatisfattio fufficiens e[Je mon potuit

t p

j$xo peccato.

"Alio modo potefi dici fatisfattio bominis

e[Je fufficiens imperfette, —[cilicet. fecundum acceptatio-

n in

nem éjus, qui efl ea contentus, quamrois mon fit con-

:rfe&zf

dignas & boc wodo fatisfa&tio puri bomimis efl fuff-

Opïll

ynt

ciens.

Et quia omne imperfettum prefupponit aliquid

perfe&tum, . à quo fuflentetur ;; inde efl, quod ommis

g

nl

puri bominis faisfactio efficaeiam babet à Jatisfactiona

Chrifüi.

)

a

QU.E-

DISPUTATIO II

n

lj

174

j) þüü

QUJAESTIO V.

u

Aym

n purus bomo poffit condigne Jatisfacere pro

. peccato. "veniali ?

N

OTANDUM r. FereomniuminfigniumTheo-

logorum fententiam effe, quod purus homo

Q

poflit condigne fatisfacere pro peccato veniali.

D

]ta docent Thomifte, Scotiftze, & ex Societate

n

Suarez, Vasquez, Lugo, Haunoldus, Marinus,

Viva, & plures alii.

Hoc tamen non obftante

reperiuntur, quidid negantinter modernos Theo-

logos.

NoTANDUM 2.

Ab authoribus negative

fententie in peccato veniali diftingui reatum cul-

U

M

h

pe, & reatum pene. Per reatum culpa intelli-

L.Ev

gunt jus quod homo fübit ad levem Dei difpli-

?w

centiam. Per reatum autem ponz intelliguntjus

feu obligationem paflivam, quod homo fubit ad

punitionem peccati. Ceaterum an illa culpa pec-

cati venialis confiftat in macula, feu imminutio-

«

negratiz fanctificantis, prout multis videtur, vel

in fola deordinatione rationis, prout D. Thomas

cum fuis docet, non eft operg pretium, hocloco

difcutere.

Illud tamen ex Tra&atu de Gratia &

de Penitentia fuppono; illam ipfam deordinatio-

nem rationis effe quandam maculam in anima,

utpote confiftentem in defe&tu perfe&ionis & ex-

inde refultantis pulchritudinis debite.

DICO. Homo purus poteft condignefatis-

hh

facere pro peccato veniali.

PROBATUR.

Malitia peccati venialis non

eft (impliciter infinita; nec datur alia ratio , cur

li

non

DE NECESSIT. INCARNATIONIS. 175

non poffit preftari fatisfacio condigna. Ergo.

Ini. q. 1. .Min. prob. Peccatum veniale non fun-

W-u

dat privationem infiniti boni.

Ergo.

)

Solvuntur Objectiones.

4l

OnyICITUR t.

Peccatum veniale eft vera

offenfaDei, &vera inobedientia ac irreverentia

TU

ll

Y

erga Deum. . Ergo non poteft pro illo fatisfieri

à puro homine.

c. prob. Omnis offenfa etiam le-

T d

viffima erga Deum crefcit in immenfum ex infi-

TOU

nita dignitate perfonz offenfz & vilitate perfonae

offendentis, & econtra omne obfequium creatu-

1]

re erga Deum decrefcit in immenfum ex dignita-

te perfone offenfie, & vilitateperfonz offenden-

n

tis

k d

Ergo non poteft dari adequatio inter mali-

tiam peccati venialis & obfequium creaturz.

[j

2

[üli

4

Penz purgatorii, que infliguntur pro

peccato veniali, fünt majores omnibus cruciati-

g

bus, qui ab homine in hoc mundo infligi poffunt.

Qinjo

Ergo etiam malitia peccati venialis eft major

sUM

omnibus obfequiis, quzab homine in hoc mun-

.Thot

do Deo exhiberi poflunt.

fnt. prob. ex D. 4u-

hod

gu/tino in Pfal.37. ubiait: Gravier efl ignis pur-

Gnti

gatorü, quam quidquid bomo potefl pati im bac vita.

)rdiuïl

Item ex D. T'boma in 4. dift. 21. q. 1. a. 1. qq. 3.

jn u

ubiait: /n purgatorio erit duplex pena, wuna damni;

n

altera fenfus.

Et quantum ad utramque pena pur-

gatori) münima excedit maxünam penam bujus vite.

9

d

"

Ad condignam fatisfactionem requiritur

primo, ut fit ex bonis propriis.

Secundo ut fitex

bonis aliunde indebitis.

Tertio utfit equivalens.

2

D

1

Sed etiam pro peccato veniali non poteft Deo

g

aliquid

1

176

DISPUTATIO If

n

j

aliquid przftari ex bonis propriis, ac aliundein-

li.

debitis. Ergo.

Min. prob. Omnia, qus& homo

s

operatur bona, fiunt Deo largiente vires, prz-

m

movente & cooperante; ergo omnia funt bona

u

Dei, ac eoipfo titulo creationis, confervationis

Vi

ZIni. prob. ex

& cooperationis debentur Deo.

p

Scriptura.

Sic líaie 26. v.12. dicitur:

Omnia

&i

ELAG ZA

j

opera noflra operatus es in mobis.

l)

28. ln ipfo vivimus , movemur , & fumus.

E

&i

Cor.4. v.7. Quid babes, quod non accepifHi? Et 2.

Cor.3. v. s. JNon quod fimus fufficientes cogitare. ali-

quid à nobis quafi ex mobis; jed Jufficientia noftra. ex

Deo eft.

u

RESPONDEO.

[Y

ä

ZAd x. tr. a, n. C. ad prob. dift, Crefcit in

bl

immenfum, ita tamen ut infinita dignitas Dei fe

non communicet intrinfecé peccato veniali.c. ut

Peccatum enim ve-

fe communicet intrinfece. n.

niale non privat infinito bono, prout privat

peccatum mortale. ltaque ea immenfitas, ad

quam excrefcit peccatum veniale folum eft ex-

trinfeca, & importatur folum in obliquo, non

A

inre&o, dum concipitur malitia peccati venia-

li. Quoadalterum membrum, quodobfequium

creature erga Deum ex iisdem principiis decre-

fcat, non tollitur, quin idem obfequium ex fe

ET

viliffimum poffit ad equale vel fuperius genus

appretiationis divinz evehi per gratiam fan&ifi-

cantem , que eft quedam participatio feu exigen-

tia nature divinz in beatitudine affequende, &

llj

^

unio accidentalis ad Spiritum Sanctum in animas

operantem.

Wm

A(l 25

d

DE NE(CESSIT. INCARNATIONIS. 4177

aLJJM

4d2. c.a.n.C. & par. Difparitas eft, quia

Md

Iv

in obfequiis Deo exhibitis non operatur fola na-

it n

tura, fed gratia & charitas, quz funt fuperioris

Y

H

ordinis in genere bonorum , quam penz purga-

ü

torii in genere malorum.

Hinc fi potentia hu-

manaelevaretur in hoc mundo adinfligendos ma-

Am !

lefactoribus tam acerbos cruciatus, ac funt in

purgatorio ; longe excellentior effet potentia

l )

eliciendi actus charitatis, quam inferendi tales

J

cruciatus; &in eo cafu daretur in poteftate hu-

mana utrumque oppofitorum ; adeoque etiam

li MNA [

eatenus poffent zquiparari quoad potentiam fuz

caufz.

ZAd 3. dift. Requiritur, ut fit ex bonis pro-

priis ac indebitis, ita ut fint faltem in dominio

(

"g

baffo operantis.c. ita ut etiam fint in dominio

alto operantis. n.

Sicut Deus hominibus non

IH

ATU

Obfítante titulo creationis & confervationis con-

ceflit dominium bonorum temporalium, fibi dun-

gt

is, d

taxat refervato dominio alto; itahomini reliquit

ü

dominium baffüm feu particulare fuorum actuum

jd

internorum, ita ut non omnes actus exigat fibi

00

tv

W

impendi titulo gratitudinis, vel canonis; fedper-

mittat eos elici etiam ad merendum vel fatisfa-

j

equ

üw

ciendum; ita ut ea Deus accipiat, ficut oblatio-

nes facras, tanquam homo ea de fuo dederit.

jf d

s

n

QUESTIO VI.

[

lls

"n Chriflus veni[fet , fi z4dam mon pecca[Jet ?

mm

Wi

OTANDUM I.

Quaftionem primario non

verfari in eo, quid Deus decreturus fuiffetaut

M

fa&tu-

D.4mo-rt Tr. de Incarnatione.

DISPUTATIO

iem

jN

178

fa&urus, fi Adam non peccaffet? fed queri, quid

;! q

attu decreverit? An videlicet actu fecum decreve-

jen

i

rit, illudque Decretum nobis per Scripturam vel

traditionem manifeftaverit, quod Chriftus tan-

yi

Iri.

quam caput omnium angelorum & hominum fue-

rit in mente divina praeftabilitus antecedenter vel

at

(

certe independenter à lapfu Adami? Hincineun-

dem fenfum quzftio fuüb his aliis terminis inftitui

J

folet; an Chriftus vi alicujus prefentis IDecreti ve-

tl

niffet, fi Adam non peccaffet? Cumtamen quz-

fibt

ftio videatur à multis tractata fuiffe in priori fen-

fu, in utroque fenfu fpecialem conclufionem fta-

"n

tuere decet.

t

NoTANDUM 2. Tres potiffimum effe in

t

hacre fententias.

Prima eft D.'Thomae curh Tho-

AA

nr

miftis, & plerorumque ex Societate, Chriftum

DI

il

non fuiffe vialicujus prefentis Decreti venturum,

h

jl

Secunda eft Scoti cum

M

fi Adam non peccaffet.

Scotiftis, qui docent, Chriftum Adamo non pec-

cante fuiffe venturum in carne impaffibili & glo-

riofe tanquam caput generis humani & angelo-

rum.

[

Tertia fententia eft quorundam Neoterico-

rum, v. g. P. Marini S. J. qui cenfent, Adamo

M

non peccante Verbum aíffumpturum fuiffe natu-

ram quandam Angelicam , natura humana longe

4

fuperiorem.

|

NOoTANDUM 3.

'Tam à Thomiftis, quam

à Scotiftis ftatui in Deo quendam ordinem De-

cretorum; non quidem in eo fenfu, quafi unum

T

i

Decretum pracedat témpore; aut quafi unum

N

Decretum divinum ab altero diftinguatur reali-

[

n

ter, fed quod Decreta divina ordine rationis di-

vería & ordinata fint.

J[m pjv

Itaque in eorum fenten-

Hümhm

tia,

DE NECESSIT. INCARNATIONIS. 170

Nj

tià, qui cum Thomiftis docent, Chriftum non

lny

f

fuiffe venturum Adamo non peccante , ftatui fo-

let fimilis Ordo Decretorum.

1. Decrevit Deus

w?as l

li

producere totum Univerfum, nempe colum &

terram , angelos & homines, ac inter eos Proto-

"d

[j

parentem Adamum.

It

2. Decrevit tam in angelis

quam in Adamo permittere peccatum originale.

lii

3. Decrevit pro reparatione generis humani mit-

tD

tere Chriftum.

In Scotiftarum vero fententia

us

M

folet poni hic ordo Decretorum divinorum. Pri-

lp

Ws

mo decrevit Deus condere Univerfüm , & in eo

ponere tam angelos quam homines.

Secundo de-

d

crevit, in caput tam angelorum quam hominum

conftituere Chriftum, atque in ejus gloriam re-

20

ferre totum reliquum Univerfum. — Tertio decre-

u

lllk

vit, tam in angelis, quam in hominibus permit-

[;1h

tere peccatum. — Quarto decrevit, occafionepec-

Q0t

cati Adamici mittere Chriftum in carne paffibili,

Vonpa

quem alioquin miffurus fuiffet in carne impaffibi-

ikd

li.

Poffunt etiam alio modo coordinari Decreta

Eu

divinà, prout per decurfüm hujus quzftionis pa-

eute

tebit.

í

m

DICO I6 Probabile eft, Chriftum ventu-

if

rum fuiffe in natura fublimiore vi alterius Decre-

quli

ti, fi Adam non peccaffet.

PROBATUR.

Ex una parte pro fententia

li

u d

Scoti ftat fenfus Theologorum füfficiens , puta

(inc

Alexandti de Ales, Alberti M., Scoti, &aliorum

quos refert Suarez hic Difput. $. Se&. 2. quos ex

qui

quah

Societate fequuntur Hurtadus, Gorinaz, Thyr-

U

fus, Ulloa, Viva, Marinus & alii plures. Ex

)U

"

altera parte argumenta hujus fententie in obje

n

&ionibus referenda videntur faltem probarefum

M 2

inam

180

DISPUTATIO I!.k

T

[ Bïb

mam congruentiam proportionis objectivam in-

ter partes Univerfi & Chriftum, anteriorem ad

m

D

omne Decretum Dei liberum. . Cum ergo à po-

fteriori conftet; Deum in Univerfo eas pofuiffe

|

partes, quas fumma congruentia proportionis ad

11

fummam Univerfi pülchritudinem exigit, proba-

bile eft, Deum in Univerfo etiam pofiturum

v

;

fuiffe Chriftum.

c. prob. Ex conftanti praxi feu

confuetudine aCtionum humanarum & divinarum,

W

probabiliter inferimus , quid a&turus fit homo &

Deus in futurum. Ergo ex eadem praxi actio-

n

num divinàrum recte conjicimus, quid facturus

[

fuiffet in alia fimili hypothe& Deus.

D

DICO 1I.

Probabilius eft, Chriftum vi

prefentis Decreti non venturum fuiffe, fi Adam

r

-

lU

non peccaffet.

PROBATUR I.

Authoritate SanctorumPa-

3

hM

trum, qui in re dependente à libera voluntate

divina prefumuntur uberius colluftrati lumine

fuperno.

I.

S. Irengus l. s. c. 14.. Si. mon baberet caro fal-

vari , nequaquam Verbum Dei caro fattum effets . &?

[

fi. mon. baberet fanguis juflorum inquiri, mequaquam

Janguinem babui[Jet Dominus.

d

IL

S. Zltbanafius in Orat. 3. contra Arrianos

obfervat; quod Scriptura, quando agit de attri-

butis Chrifti fecundum naturam divinam, non

affignet hujus rei caufam, utpote neceffarig;

econtra quando loquitur de attributis Chrifti fe-

cundum naturam humanam, praemittit rei cau-

h

fam, utpote contingentis.

Sic ubi Scriptura di-

cit: ln principio erat Verbum,.C9 Deus erat Ver-

bum. Joan.1. Et: Qui cum f fDlendor fubfiantie

M.

ejus.

DE NECESSIT. INCARNATIONIS.

181

M

ejus. Heb. r. nulla redditur hujus rei caufa. Sed

Ü

TL

ubi in Scriptura dicitur: Chriftum exinaniffé fe-

ipfum, & accepifJe formam firoi, & bumilia[fe fe-

h

ipfüum, ac fattum e[Je obedientem, reddi cauía de-

QR

buit: Nece[Je efl, inquit, caufam illius precedere, [ine

d

qua me quidem extitifJet.

Dein caufam Incarnatio-

hu)

nis determinans fubjungit: Nam bumane nature

s

1l

J

/

J

coptionem antecedit bomimwm mece[]htas, fime qua

ln

carnem non induiffet. - -

I

Quod autem bomo eft fa-

&us, munguam accidifJet , nift bominum nece[fitas cau-

mf

Jam. prabui[]et.

(on

HI. S. Gregorius Nazianzenus Orat. 36. Que-

nam Incarnationis, qua Deus propter nos bomo fatus

WT

eft, caufa extitit? Nempe ut mos ommes falutem adi-

L

pifceremur.

Quid enim aliud caufe afferri potuit?

IV. . Zndreas Cretenfis Hom. 1. in Exalt. Cru-

ünt

cis: Nifi crux fu

iffet , Chriflus in terra ver[atus non

Jinjra

fui[Jet.

futi

V. S. Zfmbrofius in 1. de Incarnat. c. 6. Didi-

ciflis, quia facrificium de noflro obtulit.

Nam que

mj

erat caufa Incarnationis , nifi ut caro, que peccaverat,

Dïïa j

vedimeretur ?

Nl

S. Auguflinus in Pfal. 68. Deus fecit bo-

m

münem. — ZHtque utinam maneret in eo, 'quod Deus fe-

r

cit.

Si maneret bomo in eo, quod Deus fecit, mon

Qu

Ale infixus e[fet, quem Deus genuit.

Porro autem,

m i

quia per iniquitatem bomo lapfus efl à fubflantia , in

cet

qua fa&us efl, venit Filius Dei ad limum profundi,

ho

&? infixus eft.

Idem in Pfal. 36. Si tu bomo mon

dimülteres Deum , mon fieret pro.ie Deus bomo. Et

| fii

l

Serm.8. de Verbis Apoft. c. . Zitende Evange-

lium.

V'enit enim füius bominis querere €9 faloare

u

P

quod perierat.

Si bomo mon peri[Jet, füius bomünis

13

0.0n

182

DISPUTATIO

YT.

y

?5(

non veniffet, t c.7. Quare venit in mundum? Pec-

"

catores fakoos facere. ^24lia caufa mon fuit , quare ve-

vüret jn mundum. —Hec eff caufa, cur veniret, pec-

T

IVWA

catores [aloos facere.

VII.

S..Leo Serm. 3. de Pentecofte: Si bomo

W |

N

ad imaginem 69 [imilitudinem Dei fattus im fue bo-

nore nature manfiJet, mec diaboli fraude deceptus à

bt

)

lege fibi pofia per concupifcentiam devia[Jet , Creator

mundi creatura mon fieret; meque aut fempiternus tem-

LJ

joralitatem fübiret , aut equalis. Deo Patri Filius Deus

jL(V

formam feroi & fünilitudinem carmis peccati a(fu-

qeret,

Al

VIII.

S. Gregorius . M. vel quisquis eft au-

h

[i!

hum

)

thor inl.4. Regum. Si Adam non peccaret , Redem-

piorem moftrum. carnem . fufcipere nofbram mon . oporte-

s W

vei: INon enim venit oocare ju[los, [ed peccatores ad

D

enitentiam. — Si erge pro peccatoribus venit, fi pec-

W

cata dee[Jent , eum -venire mon oporteret.

IX. S. Cyrillus Alexandrinus l. 5. Dialog. de

"'TIrinit. Dicam, mnon curans etiamfi minus decorum

LE

videatur ; — quoniam mece[Jarium bominum lapfibus &9

no[flris peccatis erat ,X Unigenitum pati , maximam gra-

tiam babeat ipfe; [iiat autem, quod bumamitatis cri-

L

mina illi divine glorie occafio fuerint.

INam fi mon

i

pecca[Jemus , neque fa&tus e[Jet mobis fimilis , neque fa-

1

Jfüinuiffet ; & fi mom wortuus e[Jet, mon e[fet a[Jecw-

A

tus, ut adoraretur à mobis, & à fan&tis.

T

X. Ruperius Abbas]. 2. de Oper. Spiritus San-

Pl

&i c.6. Etfi quidem multum tibi debemus nos. .Deus

*er

Chrifle , quia bomo fattus. es.

At iu econtra multum

[ wm

L

mobis debes bomo Chrifle, quia propter mos in Deum

affumptus. es.

Nam nifi fuiffemus peccatores , caufay

uT

-

Vi

eur tu unmz in Deumn deberes, mulla fuiffet. - -

ifi

DEINECESSIT. INCARNATIONIS. 183

.

NNifi pecca]Jent féroi, mec a[Jumpta fui[fet in. Domi-

T

num Deum natüra. [ervilis.

Wü,z.

XI.

Petrus Cellenfis Abbas in 1. de panibus:

INon. inclinaret. celos partus. virgineus , fi pomum pro-

ln

bibitum mon contingeret E« contattus . temerarius.

TA

XII.

Origenes, utut non fanctus, quamdiu

täw

tamen cum Ecclefia fentiebat, magnis luminibus

7") [Hï:!

à Deo illuftratus, Hom. 24. in INumeros ait : Si

lm

non fui[fet peccatum , mon nece[Je fui[fet , Filium Dei

fic

agnum firi, mec opus fuilfet , eum im carne pofitum

i j

jugulari; fed manfifet boc, quod im principio erat,

Deus Verbum.

li d

PRonATUR 2. authoritate S. Thome & S.

tlia

Bonaventure, qui & ipfi de Decretis divinis in

] H,*

rebus tam late confequentie prefumuntur ha-

buiffe majora lumina.

S. "T'homas fcribens in Ep.

1. ad Tim. c. 1. Le&. 4. ait: Jdutboritates videntur

lJl

expre[Je fonare, quod mon fuiffet incarnatus Deus , fi

l d

non pecca[fet bomo; in quam partem ego magis incli-

iam

710

Idem 3. q. 1. a. 3. C. ait:: Quidam dicunt, quod

hf

etiamfi bomo mon pecca[Jet , .Dei Filius incarnatus fuif-

Va p

Jét

"Alii «ero contrarium a[ferunt, quorum afJertio-

iij t

ni magis a[Jentiendum videtur.

Idem in 3. dift. r.

nj

q. 1. a. 3. qq. 1. duas noftras conclufiones eatenus

ny

confirmat, dum fic ait: Ea« que ex fola DDei vo-

T

luntate pendent , mobis ignota funt , mifi inquantum mo-

bis innotefcunt per autboritates San&torum , quibus Deus

Jfaam . voluntatem . revelavit.

Et quia in Canone Scri-

ii

ti

pture, & in dittis San&orum. Expofitorum bec [ola

afignatur caufa Incarnationis , redemptio [cilicet bomi-

L

nís à feroitute peccati, ideo quidam probabiliter di-

L

cunt, quod fi bomo mon pecca[Jet, .Filius Dei bomo

j

non fuiffet. . Quod 'eiiam ex verbis LEoN1s Pape

babe-

M

4

184

DISPUTATIO

I[I

y

babetur. - -

liem AU cvsTiNus íin Oratione ad

4 W

Beatam Virginem.

Ut quid enim. nefcium. peccati pro

Vt (ü

i f

peccatoribus pareres, fi dee[Jet, —qui pecca[Jet? — 4ut

quid Mater fieres Salvatoris , [i nulla e[jet indigen-

U*n

IN

ta falutis? ltem fuper illud Mattb.1. IPsE ENIM

SALVUM FACIET POPULUM A PECCATIS,

i

[l

fecundum Auguftinum.

Si bomo mon pecca[et, Vir-

go mon peperi[Jet.

lii vero dicunt , quod cum per

9 /

r

Jncarnationem Filii Dei non. folum liberatio à peccato,

p

fad etiam bumane mature exaltatio, & totius . Uni-

91

]/

verfi confummatio fatta fit, etiam peccato non exiften-

te, propier bas cauías Incarnatio fuiffet. —Et boc et-

[io

jam probabiliter fuftineri poteft.

Ita S. Thomas, qui

tamen dum folvitomnes obje&tiones contra prio-

g

S. Bo-

rem fententiam, oftendit, fe illi infiftere.

naventura in 3. dift. x. a. 9.

j

i

h

]

PROBATUR 3.

InScriptura conftanter pro

motivo Incarnationis aflignatur fola redemptio

T

A

"u

generis humani.

Ergo non eft verofimile, fuif-

fe aliud primarium motivum Incarnationis quoad

u

fübítantiam. Qu enimcaufaforet, conftanter

reticendi caufam incarnationis quoad fübftantiam,

(

& femper tantum allegandi motivum incarnatio-

|

Bu

nis quoad modum? $Sic enim, fi amicus ex re-

d

mota provincia caufa negotiorum propriorum vel

Id

publicorum proficifceretur ad mein Bavariam, ae

i

pretenderet conítanter hoc unicum motivum,

'mæ

quod mei amore tam longum iter füfceperit, ri-

M

diculus plane foret, etfiamfi hoc motivum fe-

cundarium fubfifteret.

"nt. prob. Lucee 19. Chri-

ts

ftus dicit: Jemit füius bominis querere & [aloum

hi

facere quod. perierat.

Et 1. Tim. 1. Chriflus Sefus

Ti

venit in bunc. munmdum , peccatores faloos facere, quo-

Sicþ

à

Tum

f

DE NECESSIT. INCARNATIONIS.

185

&*w Ü

Wm

vum primus ego fum. KEt z. Joan.3. Scitis , quod

il

ille apparuit , ut. peccata moftra tolleret.

Et c. 4. Di-

J

TA

lexit nos, 69 müfi füium fuum propitiationem pro

pecatis noftris.

j EM'

U

PRosBATUR 4. Reperiuntur textus varii

MT

It

in Scriptura, in quibus videtur pofitive excludi

omne aliud motivum Incarnationis quoad fub-

lw

ftantiam, quam redemptio generis humani. Er-

I

go aliud non datur.. 24fnt. prob. Sicdicitur Matth.

litt

"

M

n

9. V. I3. JNon «eni "vocare ju[Los , fed peccatores ad

ponitentiam.

EtMatth.2o. Juus bominis non ve-

li

nit miniftrari, fed minifirare.

Et Joan. 6. v. 38. De-

Qu5

Jiendi de celo, mon ut faciam «voluntatem meam, fed

Q

voluntatem, ejus qui mifit me.

Hec efl emim volun-

$U

1

ias ejus qui wüfit me, Patris, wt omme quod dedit

mübi non perdam ex eo fed refufcitem. illud in movif-

Si primarium motivum Incarnationis

ag

fimo die.

dty.

fuiffet gloria capitis, non re&e diceretur: JNom

J

veni vocare juflos; mon «eni müniflrari; mon ut fa-

quad

ciam «oluntatem meam €&9c.

fatti

PRosATUR 5. SidareturinDeodecretum

AA

preftabilitum mittendi Chriftum in ftatu glorio-

A

fo independenter à peccato Adami, eoipfo da-

TU

retur etiam Decretum anterius preftabilitum

)ul

Chriftum mittendi in ftatu gloriofo independen-

ter à paffione, humiliatione, & exinanitione

aria;.:

QUH

Dominica. .Sed hoc non poteft dici. Ergo. Maj.

jatet , quia Adamo non peccante fuiffet Chrifto

t

I

collata gloria, & fupremum dominium in omnes

119(

creaturas fine previa paffione.

Min. prob. Chri-

ftus & Apoftoli fzepius teftantur, Chrifto decre-

a

tam fuiffe illam gloriam dependenter à paffione.

Sic Chriftus Luce 24. v. 26. ad difcipulos ait ?

i

INon-

j

A

l

DISPUTATIO II.

jr

186

l

las

INonne bec oportuit Chrifjum pati, €9 ita intrare in

gloriam fuam? — Etlfaie 53. v. 12. Jdeo difpertiam

gt

ei plurimos & fortium dividet fDolia pro eo quod tra-

g

didit in mortem animam fuam.

Et ad Philipp. 2.

eni

n

v.7.&8. Semtipfum exinanivit , formam feroi acci-

pienss bumüliavit. fémetipfum. fattus obediens usque ad

eii

moriem.

Propter quod 69 Deus exaltavit illum €9

hi

donavit illi nomen , quod efl fuper omme nomen, ut

b

in nomine S'efu omme genu fletatur celeflium , terre-

r

Jirium & infernorum.

EtadHeb. ». v. 9. 'idemus

g

Shefum. propter pa[fonem. mortis gloria &2 bomore co-

p

/j

|

PA

ronatum. Hecomniainconvenienter dicerentur,

1

fi in Deo daretur Decretum anterius abfolutum

zl

Chrifto conferendi illam gloriam independenter

D

à paffione; neque enim Decretum abfolutum ma-

***[eiuvlpy

nens idem fine mutatione fubftantiali poteft trans-

pyti

ire in conditionatum, prafertim tam onerofum.

ti li

Sic (i quis ftatuat alteridonareequum, &quidem

ul

[

voluntate abfoluta, & gratuita; poftea autem

'Titio ad promerendum equum ponat conditio-

Vi

nem duriffimam, nemodicet, hocfieripoffe fine

I

W U

mutatione prioris voluntatis abfolute.

In Deo

Llwk

autem non decetadmittere ejusmodi variationem

M

v

d

Decretorum.

Dd

A

Solvuntur Objectiones.

Mi

OsjgrcrrUmR r. Chriftusfuitdecretus ante

u.m kl

omnes homines & angelos.

Ergo fuit etiam de-

T

cretus ante Adamum, ac confequenter etiam an-

L

te ejus lapfüm.

ZInt.prob. ex illo textu Prov.8.

b

"

v.22. Deominus po[Jedit me in initio viarum fuarum,

A I

vel ut Septuaginta vertunt: Dominus creavit

M

E

qe initium viarum füarum in opera fua.

d

REsPON-

DE NECESSIT. INCARNATIONIS,

187

"W

REsPONDEO dift; Chriftus fuit decretus

! JI'M

ante omnes homines &angelos anterioritate prin-

W

"

cipalitatis in genere motivorum & finium ad de-

t

cernendum unico decreto prafens fyftema natu-

^j

LT|

re & gratie concurrentium. c. anterioritate de-

creti abfoluti. n.

Suppono enim ex Tra&tatu de

u

DDeo, quod Deus per fcientiam mediam viderit

m

infinita poffibiliafyftemata naturc & gratig.

In-

h i

ter illa infinita fyftemata poflibilia erat unum, in

&l

quo mitti poffet Chriftus Adamo non peccaturo ;

In,

& aliud fyftema caufarum erat poffibile, in quo

LC

pofito tali actu primo proximo Adamus effet pec-

Ui

caturus, &in quo fi mitteretur Chriftus ut repa-

piltz

rator, fequeretur immenfa feries bonorum ex ma-

m

nifeftatione perfectionum divinarum. Deus er-

ts

go per fcientiam mediam intuendo infinita fyfte-

Xtoit

mata, & in quolibet fyftemate intuendo omnia

Qu

bona & mala, quz relate ad gloriam Dei extrin-

Ua

fecam fequerentur, ftatpit unico decreto forma-

Viti-

liter indivifibili eligere prafens fyftema, motus

fs

complexo omnium bonorum & finium ad fuam

hDs

gloriam in hoc fyftemate adminiculantium. In

Ws

hoc complexo bonorum & finium ad manifeftan-

das creaturis omnes perfectiones divinas in opti-

ma harmonia concordes fervientium quoad fta-

tum poffibilitatis fpe&tato pre omnibus aliis

p

creaturis hoc f(íyftema ingredientium eluxit,

u

placuit ,

movit, atque ad praeeligendum ac

Til

per unicum fiat decernendum hoc fyftema ob-

D

je&ive in mente divina Deum determinavit Chri-

ftus.

j

Illud unicum proin fs in mente divina

1

feu decretum anterioritate principalitatis or-

m cum

dinávit KVerbum ad unionem hypoftatica

R h

natu.

188

DISPUTATIO

II.

p

ul

natüra humana defcendente ex Adamo lapfuro,

atque ad omnes effe&us in hoc fyftemate à prin-

W

[

cipio mundi usque ad ejus finem evolvendos.

Pofita hac explicatione dico, Proverbiorum 8. per

4 !

g

illos terminos fo[fedit , creavit, nilaliud defignari,

quam «&ternam ordinationem divinam V erbi ad hoc

P

fyftema caufarum & effe&uum, feu quod idem,

n

M

)

eít, formationem in mente divina alicujus Jdee

prattice totius prefentis fyftematis, quadeapra-

&ica hoc fyftema jam non amplius reprefentatur

ut aliquid folum poffibile, fed ut a&tu futurum.

Quomodo autem Idez fpeculative, & Idee pra-

r

&ice in Deo differant, & quomodo idez pra&i-

L.

c& in effe reprefentativo praético formentur in

[

L

Deo, ficut a&us liberi adazequaté Deo intrinfeci,

:an;s ii

explicatum eftin Tra&tatu de Deo.

Caterum quod

Mij

hi termini, po[fedit, creavit, juxta mentem SS. Pa-

B

trum de illa zterna ordinatione divina Verbi ad ope-

il

ra praffentis fyftematis, & de formatione Jdee pra-

w,ä

Gice in mente divina de Chrifto omnium commo-

diffime explicentur, ex fequentibus textibus, à

Petavio 'Tom. 2. 1. 2. c. r. relatis, oftendo.

1. Zbanafius in Orat. de Incarnat. Quando

dicit: .Dominus creavit me initium viarum fuarum,

de Ecclefia boc dicit creata in ipfo. Non emim ipfe

ereaior omnium fattura efl, féd fattura in fattore re-

1

novatur, juxta illud Pauli: Ipfius fattura fumus crea-

[:

ii in Chrijto.

Et Orat. 3. contra Arrianos: Domi-

us creaoit me in opera.

Mea efl enim imago, que

a

in creatis rebus apparet; ac fic ego me ad. opificium ac-

hu&ih

commodai.

N

2. Eufibius de Ecclef. Theol. 1. 3. c. 2. prout

L

refertur à Socrate l. 2. c. 20. Dominus conftituit me,

[//

i [

DE NECESSIT. INCARNATIONIS. —;89

10

ut prae[Jem *viis ejus; fic 1. Petri 2. 9. 13. dicitur :

M[n,»

WJVE' l

Subjetti eflote omni creature , id eff, omnibus prin-

cipibus & magiflratibus à .Deo. conflitutis.

Et ddmos

1]

!

4. 0. 3. creans fpiritum , boc ef, ventum immüttens.

&f

3.

S. Zuguf[linus in l. contra adverfarium le-

i

gis c. 33. ad illa verba Ifaie: Ego fum Deus fa-

[

OU

ciens bona & creans mala, ait: Si, quomodoScri-

pture [antke loqui foleant , perfcrutemur , creari; ex

lil

Jf

hs

M

e», quod erat, condi aliquid , «el con[litui reperimus ;

ficut. difcimus , creari. magifiratus atque urbes. — .Nam

]

€2 dli ex üs, qui jam bomines erant, con[lituuntur

li

n bonoribus, cum MMagifiratus creantur.

Et ligna

Id

€g lapides, quibus con[fbruuntur urbes; utique jam

[j

L

erant; fed mondum in illam rerum faciem, quam «i-

od

demus in urbihus , quodam ordine & compofitione ve-

TU

nerant; quod cum fi, creari urbes dicuntur.

Quod

nj

enim Greci, «ríGev., appellant, boc moffri aliquando

d

creare, aliquando couftituere , aliquando condere inter-

htfre

pretantur.

Hanc expofitionem confirmat Biblia

J

Vulgata, dum utitur termino, po[fedit. D owi-

UW

NUS POSSEDIT ME, hoceft, me in füuumufum

ad fuos fines convertit ac direxit. Varias alias

M

expofitiones l. cc. affert Petavius, quarumtamen

[

nulla anterioritatem unius decreti de Chrifto ad

o

alterum decretum de conditione mundi, fedtan-

[

n

tum anterioritatem predefinitionis fimplicis ter-

ii

n& de Chrifto ad a&ualem creationem mundi

s. J

oftendit, ita ut Scriptura oftenderet, omnia à

"]

k

Verbo condita effe & ab eo omnia ordinata, &

jf

ad idem ruríus ordinari.

Vide Petavium 1. cc.

n. Io. ubi fic fcribit: JDeus fapientiam po[fedifJe , id

eft, aquiffvil]e dicitur , boc.efl , apud [e & in animo

l!

J* condidiJe. — Etenim artifex, antequam opus. fuum

"

molia-

y

190

DISPUTATIO

II,

moliatur , ejus vationem ac defcriptionem n qmente de-

l

F

fignat , . eaque delíneatio formam tantum continet intel-

ligibilem vei future. — .Sic igitur Deus , antequam mun-

]j

dum fabricaret , ejus apud [e fpeciem formavit.

Y5

dil

OnB]ICITUR 2.

Apoftolus ad Rom.8. v.29.

fl

dicit: Chriftum ante omnes alios homines prz-

eir

deftinatum effe.

Ergo datur decretum anterius

hi

ponendi Chriftum independens à creatione vel

Til

lapfuhominum. Znt. prob. textus l. cc. fic ha-

D

bet: Qxwuos pra[cioit & prede[linavit conformes fie-

nit

vi inaginis filii fui, ut fü ipfe primogenitus in mul-

CT

tis fratribus.

P

2.

Idem confirmatur ex alio textu ad Coloff.

ni

?

]

!

1. V. I5. ubi dicitur: Qui eff imago Dei invifililis,

& n

jrimogenitus omnis creature ; quoniam in ipfo condita

hg

unt univcería in celis €9 im terra, «ifibilia €9 in-

k

j

vifibilia, five tbroni froe dominationes, [roe principa-

W

itus, [ioe poteflates ; ommia per ipfum C in ipfo

d

creata [unt; C ipfe efl ante ommes, C9 ommia in ipfo

conftant.

RrsPONDEO R. a. ad prob. dift. Vocatur

nm

U

primogenitus in multis fratribus ordine dignitatis,

motivi, & finis, ita ut Chriftus patfus fuerit mo-

i :EM

tivum primarium & finis principalis przeligendi

ï&,

hoc fyftema inter infinita fyftemata poffibilia, in

Mi

quibus nunc falvandi non fuiffent falvati.c. pri-

i

3

mogenitus ordine decretorum. n.

Apoftolus

&U

tantum vult dicere, quód Deus preelegerit prz-

n

M

fens fyftema natur& & grativ ad hoc permotus

ls

percomplexum omnium bonorum & finium, quod

D.

d

intuebatur in hoc fyftemate reperiri per unionem

o

reciprocam Chrifti ut capitis in fuos electos.

TM

l

d

DE NECESSIT. INCARNATIONIS.

191

Tkj

.«4d 2. dift. Chriftus vocatur primogenitus

] j

omnis creaturze ob communicationemIdiomatum.

It

c. ob anterioritatem decreti predefinitivi. n.

Ny

Manifeftum eft, hunc morem loquendi fimilem

VWT

effe illi, inquoScriptura fimpliciter afferit, Chri-

z t

ftum fuiffe ante mundum, vel ante tempora fz-

liE

cularia.

Sic enim Chriftus Joan. 8. v.58. dicit :

V

z

"Amen, dico vobis, antequam Jbrabam fieret, ego fum.

EtMichees.v.2. Egre[Jus ejus ab initio, à diebus

lt

eternitatis.

"

Sic & Joan. z. v. ro. dicitur :. In

mundo erat, 9 mmundus per ipfum fa&us eft, &

n'ru;:;i.

Sic etiam hunc textum

mundus eum mon cognovit.

de Chrifto fecundum ejus divinitatem Verbi ex-

If

ponit S. Auguftinus l. 1. de Trinit. c. 12. his ver-

bis: Secundum formam Dei primogenitus omnis crea-

"T

ture €9 ipfe ante omnes e[l, C? ommia im illo con-

Jiant.

NEsc o2sTAT, quodiin illo textu videa-

n

tur inftitui comparatio & oppofitio prioritatis in-

I J

ter generationem Chrifti, & generationem alia-

1l

!]

rum creaturarum, quas comparatio videretur fie-

ri inconvenienter, fi in uno comparationis ter-

v

od

mino poneretur generatio Verbi &terna; inaltee

mit

ro generatio temporalis per creationem , utpote

r

toto genere diverfa.

Cum tamen ordo priorita-

d

tis & pofterioritatis debeat verfari inter ea, quz

l)

li

funt in eodem genere.

Igitur fermo eft deprio-

u

ritate Chrifti, fecundum generationem tempora-

lem, non ordine temporis: ergo ordine decre:

li

torum.

gent

RrsPoNDEO enim; etiam generationem

u

&eternam Verbi, & generationem temporalem

rP

creaturarum convenire fub quadam ratione com-

i

muni, prout Petavius l. cc. n. 7. ex Bafilio Ancy-

Iu

rano

DISPUTATIO

1I,

"T

192

"

rano obfervat; fi nempe omnes differentiz & im-

perfe&iones, que in generatione creaturarum

p

reperiuntur, ab illa generatione zterna auferan-

M

tur, ita ut fola remaneat notio originis principia-

l

n

ti à fuo principio.

Alii aliter refpondent & di-

(!;im

cunt; etfiamfi in illo textu fermo foret de Chriíto

homine paffo, tamen eum re&é vocari primoge-

a

m

nitum omnis creaturz ordine dignitatis, amoris,

& caufalitatisintentionalis, inquantum eft prima-

pu

m

rium motivüm & finis ojus decreti, quo Deusin-

ter infinita fyftemata nature & gratie poflibilia

)

Sic enim mo-

n

potius hoc przefens fyftema elegit.

re Scripture vocantur primogeniti, qui pre ce-

:[-EJA, |

vide

teris diliguntur. v. g. Pfal. 88. Primogenitum ponam

illum, excelfum pre regibus terre.

Et Jerem. 31.

iM

A

Epbraim. primogenitus weus es.

Et Exodi4. v.22.

il

Primogenitus smeus Ifrael.

Sic iftum textum etiam

u

li

exponit S. Hieronymus in c. 1. ad Coloff. ubi ait:

/

Eft . primogenitus omnis creature etiam focundum af-

Jümpti. bominis formam , mon tempore ,. fed bonore.

OBJICITUR 3.

Chriftus eft fimis cui, &

L

obje&um attributionis, ad quod in intentione

divina omnes alie creature referuntur. Ergo

E

"]

M

cum in omni ele&tione finis fit ipfum primo voli-

tum, ac primum in intentione, neceffe eft, et-

lj

iM

jam Chriftum fuiffe decretum ante omnem aliam

rmï'lï

creaturam, ac confequenter etiam independen-

Aro

ter ab exiftentia vel lapfu Adami, ficut fanitas

:

|

T

:

pro priori appetitur ad appetitum mediorum.

Zdnt. prob. Apoftolus ad Heb. . dicit : JDecebat

^

M

eum , propter quem omnia, & per quem ommia, qui

anultos- fiios in gloriam adduxerat, autborem falutis

WA

d

eorum per pafJfionem confummari. | Et 1. Cor. 3. v. 23-

Omnia

JD(H

DE NECESSIT. INCARNATIONIS.

193

L

Omnia ve[fira funt ;, vos autem Chrifli; Chriftrus au-

Ts

tem Dei.

Item: Concilium Tridentinum Seff. 6.

ld.

c.7. ait: Suffifiationis noftre caufam finalem e[Jé

ii

1

:

x

t

gloriam .Dei €&? Chrifti.

RzsPONDEO dift. Chriftus eft finis cui &

t

obje&um attributionis dependenter à motivo

u

principali, quod eft complexum omnium bono-

d

rum & finium in prefenti fyftemate nature &

d

gratiee reperibilium.c. independenter ab hoc mo-

i

tivo. n. Suppono ex Tractatu de Deo, quod

t pl

Deus in fuis Decretis predefinitivis non movea-

Ctity

tur à bonitate partium, fed à bonitate totius fy-

Qs

ftematis, quodpreeligit, ita utin confultatione;

Ti

ut ita dicam, deliberativa feu electivanon com-

j

paret partes alicujus fyftemiatis ad partes, fedin-

TTR

tegra fyftemata ad integra fyftemata.

Cum ita-

I a

que in quolibet fyftemate poffibili detur ordo &

W&

fubordinatio connaturalisad finem principalem,

"n

decretum przelectivum unius fyftematis prealio

Jift

non decernit prius finem dein media, fed totam

i, t

'

fübordinationem caufarum & effectuum in tali

(

Ífyftemate fimul uno decreto approbat & decer-

..

2

]

nit, ficut Rex inter tria vel plurà fyftemata ge-

movi

rendi belli uno verbulo approbat & eligit.

1eü,£

OnjgiCriTUR 4. SS. Pattes docent, Chri-

of D

ftum fuiffe venturum Adamo non peccante.

Er-«

go.

Znt.

TOb.

3

qui

»

u

1

L S.lrenaus l. 3. 6. 33. 2it: Predeftinante Dea

jrimum animalem bominen ; ( Adamum) cum praex-

|

diuf

ifleret faloans , oporiebat ( quod falvaretur fieri, u&

]

non in vacuum f[it fakoans.

I)

IL . S. Oyrillus Alex. 1. $. 'Thefauri c,8.. Pre-

"

fundatur ante mos Chriflus, & in ipfó mos omnes u-

D.zfmort Tr. dé Incarnatióne,

per-

"

194

DISPUTATIO II

peredificamur ante. initium wundi in prefcientia Dei.

a

- - Creator rerum Cbriflum nofive falutis fundamen-

BY

tum etiam ante initium mundi fundavit, wt fi pre-

a

m

varicatione caderemus ,. in ipfo vurfus renovaremur.

ylid

Quantum igitur ad prefcientiam & confllium & pro-

pofitum Patris & omnis Deitatis Chriflus ante. faecula

fundatus eft.

TM.

S. Zduguflinus 1. 1. de nuptiis c. 21. do-

(

cet, in Paradifo feu in ftatu innocentie futura

(ii

fuiffe tria bona matrimonii, nempe propagatio-

nem prolis, immunitatem à libidine, & /acramen-

tum fignificationis, nempe unionis inter Chriftum

& Ecclefiam. Certe, inquit, bis tribus bonis per-

fe&le f& baberet bonitas nuptiarum , quibus bonis etiam

Sed hoc tertium bonum

dl

nunc bone funt muptie.

non fuiffet, nifi Chriftus veniffet.

Ergo.

4

RESPONDEO n.a.

ZA4d 1. dift. Ait, preexftitiffe falvans in a&tu

primo, ac propterea oportuiffe fieri falvandum

confequentia decentie.c. preexftitiffe falvansiu

aCtu fecundo vel decreto, & fieri oportuiffe fal-

h

vandum confequentia neceffitatis. n.

S. Ireneus

tantum voluit dicere, ab eterno extitiffe Ver-

bum, in aCtu primo mifericors, ac potens fal-

Vare peccatores.

Propterea, ne he perfe&io-

nes divine remanerent eternum otiofz, decuiffe,

ut inter creaturas conderetur homo mutabilis in

malum & bonum, ficque permiffione peccati da-

x

retur occafio Deo exhibendi fuam mifericordiam

modis fibi placitis, quin tamen pro modo falva-

ä

tionis neceffario eligeretur Incarnatio Verbi.

ZÁAd 9. dift. Prefundatur ante nos Chriftus

1

anterioritate dignitatis, motivi, & finis. c. an-

Al

terio-

DE NECESSIT. INCARNATIONIS.

195

48

"wg;;

terioritate decreti.n. Senfüs patet ex Refpon-

E

fione ad Objectionem primam. Deus enim fua

decreta non dividit per partes fyftematum poffi-

.

"

bilium, fed fua decreta refert adintegrafy ftema-

j

ta, feu, ut exactius loquar, ad totalitatem fy-

hnM(L

ftematum. Sicut autem in omni fyftemate pof-

fibili partes illius totius habent inter fe quendam

M "

connaturalem ordinem dignitatis, & fuübordina-

sl

lt

tionem objectivam , tanquam membra unius ma-

p

gni corporis, ita Deus, prz«eligendo aliquodin-

l

n

J

tegrum fyftema naturz & gratie ob complexum

omnium bonorum & finium in tali fyftemate re-

peribilium , eoipfo vult fingula membra illius fy-

ftematis in eo ordine & gradu, in quo obje&tive

ln

funt, & infuper à fingulorum membrorum boni-

i

tate tanquam motivo & fine partiali finit fe mo-

veri ad preeligendum potius hocfyftema prz alio

5104

fyftemate.

In hoc ergo fenfu verum eft, quod

fandi

Deus praeligendo inter infinita pothbilia fyfte-

Jvb

mata nature & gratiz prafens fyftema coordina-

fl

J

verit Chriftum cum aliis conpartibus tanquam

.z

fundamentum, & etiam in ordine motivorum

tifeV

jl

partialium magis refpexerit ad bonitatem , que

otetyi

in hoc fyftema refunditur ex Chrifto, quam in

w

bonitates aliarum partium hujus fyftematis, quam-

Nio

vis nullam partem decreverit decreto folitario &

u

abfoluto feorfim, fed tantum uno decreto totum

peca'

fyftema.

f

ZÁd.3. dift. Docet, in Paradifo matrimo-

o

nium habiturum fuiffe fignificationem Sacramen-

W

ti relate ad individuam vite focietatem inter

"

conjuges. C. relate ad unionem Chrifti cum Ec-

clefia. n.

S. Auguftinus ibi expreffe contradiftin-

i

2

guit

!

196

DISPUTATIO

IT,

QS(

guit individuam vite focietatem à duobus aliis

j

bonis matrimonii, nempe à bono prolis, &à

rl

bono pudicitie; additque, tertium hoc bonum,

d

quod nunc in hac providentia eft Sacramentum

$A

magnum relate ad Chriftum, ibi futurum fuiffe

j

yl

Sacramentum parowm relate ad conjuges. Et ad

[

redemptionem aliorum hominum pofterorum

Ade, quorum aliqui fine dubio peccaffent. tr. vi

n

li

prefentis decreti. n.

Alio modo refponderi pof-

!j

fet; D. Auguftinum in aliis locis fupra allegatis

y

docuiffe contrarium, & quidem in Concionibus,

t

ubi mens liberius fua fenfa depromit, quam in

d)

AC

j

Opufculis contentiofis, quale eft liber de nu-

E

ptiis.

In his enim nonnunquam ad retundendos

nd

adverfarios Ecclefi&e fufficit probabilitas unius

r

Q

i

alicujus fententiz inter eas, quas defendunt Do-

1 Mf

&ores Ecclefie. Verum prior Refponfio fuffi-

Pex

cit, & folida eft

W

OsJrcirUuR 4. Qui ordinate vult, prius

E

vult finem, quam media, & inter media vult

ia

prius ea, quz fünt fini obtinendo magis accom-

moda, feu propinguiora.

Atqui Deus ordinate

D

vult, & Incarnatio eft medium magis accommo-

AU

dum feu propinguius fini per creationem mundi

intento.

p

)

Ergo.

Min. prob. Finis à Deo per crea-

n

il

tionem mundi intentus eft gloria Dei extrinfeca.

3l

Sed huic fini eft magis accommoda Incarnatio.

aj

9)

Si Adamo non peccante Chriftus non ve-

niffet, Incárnatio effet bonum tantum occafiona-

*

*

ium. Sed hoc eft abfurdum. Ergo.

At

3

Si Adamo non peccante non daretur In-

lh

carnatio, fequeretur, quod peccatum Adami

h

fuiffet neceffarium ad procurandum tantum bo-

Q

nuin.

DE NECESSIT. INCARNATIONIS.

197

tT

num.

Sed hoc eft abfurdum. Ergo.

Maj. prob.

J

D. Thomas fic ratiocinatur in fimili 1. q. 98. a. r.

Ics

C. ubi quzrit, anin Paradifo extitiffet generatio,

g

fi Adam non peccaffet.

Dicendum , inquit, quod

u

in flatu imnocentie fuifJfet generatio ad multiplicatio-

i

nem bumani generis; alioquimn peccatum bominis fuif-

&t valde mecefJarium , ex quo tantum bonum confecu-

us

J

ium ejt.

RESPONDEO.

u

Ad 1. dift. Prius vult finem & media vici-

n

O

niora prioritate decreti.n. prioritate dignitatis,

motivi & finis. fabdifl. ex prefuppofitione quod

s

"T

eligens per legem prudentiz teneatur eligere me-

dia fini accommodatiora. c. fecus. n.

Homo

non eligendo media fini accommodatiorz ageret

contraleges prudentie, quia negligeret aliquam

J

fui perfecionem ad finem neceffario volitum,

nempe ad beatitudinem. — At beatitudini divinz

nihil accedit vel decedit, five creet hunc vel il-

q

hw

lum, five nullum mundum.

Hinc cum gloriam

fuam extrinfecam non neceffario velit, non agit

at

[j

contra leges prudentie , etiamfi inter infinita pof-

fibilia fyftemata eligeret minus conducibile ad il-

ul

]um finem fibi liberum.

no

d 2. n. Maj.

Bonum enim przcife occafio-

[)pEI;

natum eft illud, quod non eft eligibile per fe &

mrf

ratione fui. Incarnatio autem femper fuiffet eli-

At

gibilis ratione fui, licet in circumftantia & occa-

u

nu

fione peccati magis ferviat ad manifeftandam in-

tegram harmoniam perfectionum divinarum, pu-

ta etiam mifericordiz , juftitiz &c.

i

n

"d 3. n. Maj. Illud enim dicitur neceffarium,

yi

fine quo in ordine nature vel gratie alterum nec

v

$

3

peut

DISPUTATIO

1I.

»u

198

petit nec convenienter poteft fieri.

Incarnatio

m

qni

autem potuiffet convenientiflime fieri, etíi Ada-

mus lapfus non effet.

ad prob. nego paritatem.

du

Si enim generatio feu propagatio generis humani

&i

tantum exifteret ob peccatum-Adami, verum

TU

.ï

effet, nullum alium fore in natura finem, quod

manifefte falfum eft. Cum etiam independenter

mi

à lapfu Adami homini connaturalis futura effet

Y (

[

mors, ac confequenter naturalis exigentia ad con-

fervationem fpeciei, ficut in aliisrebus corrupti-

.i'fa. [:

bilibus.

y

Os]J1crTUR Ó.

Ex hacfententia fequeren-

tur varia abfurda.

j

Ergo non debet admitti.

Int.prob. Nam fequeretur r. Quod Chriftus de-

&tj

beat hominibusgratias, quod peccarint; & quod

Chriftus poffit fpeculative gaudere de peccato

a

Adami; quia fi homo non peccaffet, ipfe non

exifteret.

ïco [

2

Quod homo defa&to fit melioris conditio-

nis, quam fi non peccaffet.

Quia fi non peccaf-

fet, non habuiffet Chriftum, quem defa&o habet;

3

uod Deus magis amaffet hominem 1a-

pfum, quam Chriftum; quia Chrifto tantum fuif-

fet ufus tanquam medio ad reparandumhominem

lapfum.

i

REsPONDEO. n. a.

d . dift. Deberet gratiäs homini pro pec-

M

cato, fi hoc effet medium de fe aptum & ex in-

&j

tentione hominum ordinatum vel ordinabile ad

obtinendam Incarnationem. c. fecus. n.

Sicut

j

enim Martyr non debet Diocletiano gratias pro

i

corona, quam ille non intendit conferre, fed

4 Y

impedire, ita Chriftus non debet homini gratias

l

"

pro

DE NECESSIT. INCARNATIONIS.

199

k

pro peccato, quod potius fuiffet impeditivum

Incarnationis.

Quod fi Rupertus Abbas, & Cy-

l:

rillus Alex. in familiari alloquio cum Chrifto gra-

Mj

IN

tias à Chrifto referendas cenfeant, eft familiaris

ll

modus amoris poftulandi à Chrifto gratiam.

ZAd 2. dift. Eft melioris conditionis, atta-

men difficilioris. c. facilioris. n. Quamvis enim

i

Mi

per Chriftum ftatus, ad quem homo evehitur fit

d

fublimior, eft tamen fimul difficilior.

Et hinc

]

ifta melioritas non eft omnimoda, eaque non

per fé ,. tanquam ex caufa per fe ordinata ad hunc

ts

effe&um, fed per accidens preterintentionem agen-

hf

tis & ordinem caufarum.

AL

Ad 3. dift.

Id fequeretur, fi Chriftus non

"

N W

effet intendibilis, nifiinratione medii. c. fecus. n.

d

Certe Chriftum ratione fui effe amore etiam pra-

! lph

&ico magis amabilem , quam homines, ex eo pa-

tet, quia Deus illi infinities contulit majores ex-

Yi

cellentias, quam pr&cife exigerentur in bonum

hominum. EAnDEM REsPONSsIO fervit ad ob-

pitti

Qd

je&ionem aliam , qua dicitur: Si Deus contulif-

j

fet exiftentiam aliis creaturis ac hominibus , quin

m

eam conferret Chrifto, fequeretur, quod plus

hont

dilexiffet alias creaturas & homines, quam Chri-

fum. REsPoxpnro enim n. Maj. quiafifermo

fit deamore /Deculativo ac conditionato erga res, qua-

i

tenus funt obje&tive in mente Dei, falfum ett,

t

alias res magis amari quam Chriftum ; - quia fem-

j

per in Deo reperitur voluntas exhibendi Chrifto

plures effectus amoris, quam aliis creaturis, fi

deducantur é ftatu poffibilitatisad ftatum exiften.

Y

tie. Siautem fermo fit de amore prattico , in ca

hypothefi compdratio foret de fubje&to non fup-

ponen-

j

4

200

DISPUTATIO

1I.

ys

ponente. Sicut enim non poteftdici, quod unus

st

murus fit magis albus, quam alter, fi alterpror-

D

fusomni careat albedine; ita non poteft dici, quod

g

M

[

Deus practice magis diligat ens, quam non ens;

cum non ens careat prorfus omni effectu amoris

$t

divini.

(

OsJrerTUR 7.

Eft communis do&rina SS.

(

Patrum, dc ipfius D. Thomae, quod Adamo in

f w

i

Paradifo ante peccatum fuerit revelatum myfte-

f/ i

J

rium Incarnationis. Sed hoc non potuiffet con-

j/

venienter fieri, fi Incarnatio dependeret à lapfu

(

Adami. Maj. patet ex D. 'Thoma 2.2. q.2. a. 7.

Mi

C.ubiait: Jlud proprie &$ per fe pertinet ad- obje-

Ghum fidei, per quod bomo beatitudinem confiquitur.

n

Q T

Via autem bominibus ceniendi ad beatitudinem eft my-

[

erium Incarnationis , €&? Paffionis Chrifti. — Et ideo

od

Myflerium Incarnationis Chrifli: oportuit. omni. temfo-

ve eJe creditum apud ommes, diverfimode tamen fo-

r

li

cundum diverfitatem. temporum &^ perfonarum. . Nam

ante [iatum peccati bomo babuit explicitam fidem de

N

ChrifHi Incarnatione , — fécundum quod ordinabatur. ad

confumunationem glorie, mon autem fécundum quod

]

ordinabatur ad liberationem à peccato per paffionem &

&

vefurretionem; quia bomo mon fuit prefcius peccati

L

[aid/

futuri.

Min. prob. Si Adamus in Paradifo fuiffet

d

prefcius füi peccati, fümmam contraxiffet trifti-

WUU

tiam, quod repugnat illi feliciffimo ftatui.

&t

REsPONDEO tr.a. n.c.

Quamvis enim

h

!

Adamo revelata forte fit Incarnatio Verbi, non

Ed

tamen ipfi revelata fuit caufa.

Sic enim etiam

Quti|

Apoftolis, ac ipfi Jude, revelata fuit paffio &

f

crucifixio Chrifti, quamvis Jude non fuerit reve-

D

latum , feipfum fore caufam hujus paflionis per

tradi-

DE NECESSIT. INCARNATIONIS.

201

qïüus

traditionem.

Ita refpondet D. Thomas 3. q. 1.

li,

df

3.3. ads. Dicendum , inquit, quod nibil probibet ali-

j

cui revelari effetum, cui non revelatur caufa. — Po-

t

tuit igitur primo bomüni revelari Incarnationis Myfte-

d

vium , fine boc quod e[fet pre[cius fui cafus. ldem

S. Do&or in 3. di(t. . q. 1. a. 3. ad 7. refpondet

t

de diabolo, quod ante lapfüm fuum agnoverit

l

1

futuram Incarnationem , & tamen nonagnoverit

Dg

ejus caufam, nempe füum cafum.

lm

DicEs r.

Incarnatio Verbi erat caufa

tl

LE

omnium gratiarum Angelis & Adamo in primo

momento eorum collatarum. Ergo extitiffet in-

n

dependenter àlapfü Adami, c.prob. Si non ex-

TAR

titiffet independenter à lapfu Adami, fequeretur

omnia illa gratiarum dona pependiffe à peecato

|]

!

deftru&ivo earum gratiarum, quod in terminis

n

repugnat.

At )

E

REsPONDEO Cc.a. n.C.

Deus enim in fua

m d

prefcientia potuit habere hunc modum tenden-

Wi d

di; fi primum hominem conderem ad beatitudi-

nem excedentem vires humanas, ad promeren-

my

f

dam illam beatitudinem poffem illi ponere man-

datum de non comedendo fru&u.

Et fi pone-

] VA»

]

rem ili hoc mandatum, ille peccaret.

'Tunc

[«

poffem mittere Salvatorem. Siillum mitterem,

J

Íyftema naturz & gratie ad meam gloriam extrin-

a

fecam foret optimum; &fi hocfyftema eligerem,

erbi. 4

deceret, ut ille Chriftus effet caput omnium ho-

minum & angelorum, utque intuitu illius omnes

t

gratie conferrentur, & augerentur, quas alio-

quin eo non mniiffo effem collaturus angelis

& ho«

j

mini«

I

202

DISPUTATIO

I1.

y

minibus in prima eorum creatione.

Hoc ergo

;mm

totum fyftema, feu totum complexum bonorum

r

& finium fat.

In hoc modo tendendi per uni-

vaum

cum verbulum, feu decretum mentale, fiat, ha-

Un

betur totum, quod à nobis afferitur, nempe

g

$

motivum Incarnationis ex lapfu Adami, & cau-

falitas Incarnationis ad primas Adami & angelo-

]A

i

rum gratias, quia omnes refpe&tus partium hu-

jus fyítematis ad invicem,, qui in fcientia media

41'9 D

habebant tantum e[fe conditionatum fine ulla con-

M

fufione aut mutua prioritate, perunicum, FIAT,

ponuntur in effe abfoluto fine ulla confufione &

ni

b

mutua prioritate.

-Ad prob. nego , illa dona

pependiffe à peccato tanquam à caufa,

aut

tanquam à conditione per fe ac connaturaliter

neceffaria; quia potuiffent conferri fine peccato

Adami.

uod autem in prefenti fyftemate na-

ture & gratie Deus voluerit illas gratias confer-

re poft peccatum, motivum non erat peccatum,

(

fed Incarnatio.

Hinc peceatum Adami proprie

loquendo nequidem habebat rationem conditionis,

fed tantum occafionis , quia peccatum tantum pra-

buit occafionem Decreto alligandi primas Adami

l

gratias ad Incarnationem, quin hoc decretum for-

i

maliter refpiciat peccatum. Sunt enim in uno

eodemque realiter decreto mille ac mille decreta

l)

il

formaliter inter fe diftin&ta, refpicientia duorum

!

l

extremorum meritum óbjectivum reciprocum in-

ter fe, quin refpiciant formaliter alias partes to-

tius fyftematis & occafiones fuiipfius.

Hinc et-

H

iam in hoc unico fizt potuit Deus refpicere Incar-

nationem ut merito prafervativam B. Virginis à

pecca-

DE NECESSIT. INCARNATIONIS.

203

hA Ofgo

peccato originali, & debito illius proximo ; quia

!bb;a

potuit hoc modo per fcientiam mediam conditio-

Lt

natam tendere; /) Zdamo peccante mitterem Chri-

2

Jium, deceret, ut ejus matrem prafergarem etiam in

]4

ü

*

3

embrione

concupifcentia radicali, [eu à debito pro-

nïhüu

ximo ad maculam peccati originalis; ac dein eundo

W[w,

per omnes partes prefentis fyftematis potuit Deus

h

fubjungere

Hoc totum complexum bonorum,

WE

in effe intentionali conditionatum, riAT abfo-

Vi

]utum in efTe reali.

!

Xl

Q3

IH( L

DISPUTATIO III

g

[dis

De

QOf

Caufa effediva & meritoria In-

Wal

TOpre

carnationis.

j

inyrt

sAur

In hac Difputatione queritur

il

1. An B. Virgo phyficé caufaverit Incar-

nu

nationem ?

du

o. An Chrifítus meruerit Incarnationem ?

du

3. An & quomodo B. Virgo meruerit ma-

ocum

ternitatem Dei ?

par

4. Àn & quomodo Progemtores Chrifti

T

d

meruerint vel mereri potuerint Incar-

nationem ?

Vird

u

QU JE-

DISPUTATIO

IlI.

j

204

QUJESTIO I

N

u

Zn B. Virgo pbyfià cauarverit. unionem

fU

»

bypo[Taticam ?

I

H

OTANDUM I. Certum effe de fide, quod

M

B. Virgo fit Mater Dei feu Dei Genitrix; id

Wï

enim exprelfe fuit definitum in Concilio Ephefi-

n

no contra Neftorium, & in Concilio Chalcedo-

qj

nenfi, & in Synodo Generali V. "Tota ergo

[

quaftio eft, in quo fenfu hoc verum fit? Àn

[^

ni

videlicet caufalitate fua phyfica fe tantum exten-

derit ad naturam humanam in Chrifto, cui Deus

fl

fua omnipotentia addiderit unionem cum V erbo?

J

An vero fua caufalitate phyfica etiam fe exten-

ii

derit ad ipfam unionem hypoftaticam ?

m

NoTANDUM 2.

Ab omnibus concedi,

iij

[

caufalitatem naturalem in B. Virgine fe non poffe

extendere ad producendam unionem hypoftati-

J

cam.

Itaque, fi produxit eam phyfice, neceffe

eft, eam caufalitatem fuifle intrinfece fupernatu-

ralem.

!

NoTANDUM 3

A me ex Philofophia fup-

L

poni; omnem caufalitatem phyficam confiftere

Ü

in ordine exiflendi, feu in ordine continuo unius

D ,p,

ad aliud divinitus rebus impreffo ad exiftendum

in determinata ferie entium. Hinc juxta hanc

b

do&rinam fi Deus mufee imprimeret ordinem

h

exiftendi ad elephantem in communi materia,

[

mufca eoipfo fupernaturaliter produceret ele-

n

phantem.

NoTrAN-

j

DE CAUSA EFFECT. INCARNA T.

205

NoTANDUM 4. A Vasquezio non folum

Mi

negari; quod B. Virgo fuerit caufa phyfica per

fe unionis hypoftatice, fed etiam, quod fuerit

caufa Inftrumentalis.

It 5. p.; Dilput, 25. €. F.

n.9. fic fcribit: Quod. preditti T beologi a[ferunt,

ul

probabilius fübi videri, B.V'rginem mon fuiffe infiru-

i

(

wnentum pby[icum unionis (hypoftatice ), nobis ma-

xime probatur.. EtDifput.71.n.25.fcribit: Quam-

(l

FO(Z [/

vis generatio terminetur ad e[Je creatum mature ge-

nite, nempe bumanitatis in Cbrifto, & ita prius in-

p

telligatur. bumanitas genita, quam a[Jumpta , nibilomi-

At

nus dico, Deum e[fe filium Firginis, & Virginem

QR

e[fe Matrem Dei; quia, ut B. Virgo fit &2 dicatur

n

AMater Dei, non eft mece[Je, ut efficacitate matris at-

ban

tingat unionem bumanitatis cum Verbo, [éd tantum

unionem anime cum carme, ex qua conflatur bumani-

COn

tas, qu& revera unita fuit Verbo, ratione cujus unio-

mis ità mutuo communicantur idiomata naturarum ,. ut

i

of

J

DDeus dicatur bomo , &? bomo .Deus; ac proinde Ma-

ter illius bomünis dicatur Mater Dei ab initio conce-

Eul

VAU

püionis. bumanitatis.

INeque ad rationem maternitatis

vequirebatur , ut. B. Virgo ut inftrumentum pbyficum

lial

attingeret unionem bumanitatis cum Verbo; tum-quia

J

ialis aCtio inflrumentalis impo[]ilis efl ; tum quia,

illa

etiam[i e[fet po[fibilis, ea mon e[fet fundamentum aut

QU

conditio relationis maternitatis.

Hueec enim relatio fo-

j

jl

lum oritur ex modo agendi aut concurrendi maturali.

yt l

Ita Vasquez.

Idem Difp. 25. n. 9. dixerat: Lícet

, Ut

verum e[fet, id mon implicare contradictionem , .mon

p n

Jatis effet, ut id flatim affrmaremus , quod. ad. majo-

IVag

vem dignitatem Virgimis pertineret ; fiquidem: ad di-

gnitatem illius etiam pertineret , ut. a[fJumeretur. tan-

x

quam infirumentum ad. creandam. animam Chrifli ; ql(

1

j

206

DISPUTATIO IIiI.

id tamen mon eft a[Jerendum , — defatto ad id a[fum-

fU

m

ptam fuifJe.

Similem impoffibilitatem caufalitatis

]

phyfice agnofcunt Medina, Alvarez, Joannes à

p

$. 'Fhoma, Molina &c.

h

NorTraANDpUM s. ASuarezio, Becano, &

i

alis Recentioribus agnofci, faltem probabilem

a

effe duorundam veterum Theologorum fenten-

[

tiam, qui docuerunt, D. Virginem fuiffe inftru-

f

D

mentum phyficum, quo mediante Deus huma-

Iti

nam naturam Verbo conjunxerit.

Gonetus ex-

(

m

"

iftimat, hoc quidem poflibile effe, fed defacto

a

Sua-

ng

Deum hanccaufalitatem fibi foli refervaíTe.

TOR

rez autem deIncarnatione Tom. 1. Difp. 10. Sect.

MR

U

I. fic fcribit: .De ipfa lwgine dubitari potefl, an

Qd

effe&iive' attigerit ipfam unionem bypoflaticam buma-

du

nitatis ad Ferbum? — Videri enim potefl boc probabi-

Pa

le. - -

E[i quidem boc pium 9 probabile, mon ta-

smen mece[Jarium. - -

uocirca "erofümilius efl, &

lil V(n

Jólo. Deo fuiffe fattam nulla media creatura, G7 B.

Virginem folum concurri[Je ad unionem naturalem ani-

wue €9 corporis, &? bac ratione e[Je Matrem .Dei &

Til

bominis.

NoTANDUM 6. Pro fententia pia, feu af-

RI

firmativa nullos quidem à Suarezio, Vasquezio,

MT

li

& Goneto nominatim exprimiauthores, eam ta-

s

D

men fufe defendit P. Sylvefter de Saavedra in 1. Sa-

n

cra Deipara Difput. 12. Se&t. . ubi pro fe citat

AR

Granadum Controv. 1. de Incarnatione tit. 4. Difp.

n

t!

A

ult. Se&. r. n. s. Baptifiam Novatum de Excellen-

tia Virginis. Tom. 1. c. 7. q. 37.

Idem teftatur

el,mt

multos pro hac fententia referri Theologos 2 Pa-

æ[x

Af

latios in 3. d. 4. Difp. 2.

Eandem fententiam de-

hs

fendit

DE CAUSA EFFECT. INCARNAT.

207

fendit Gormaz de Incarnat. Difp. 13. Se&. r. n. $44.

Kamperger. de Incarnat. Difp. 22. c. r. n. 599.

la.

DICO. E. Virgo fuit caufa inftrumentalis

phyfica Incarnationis.

PROBATUR I.

Illa eft caufa inftrumenta-

lis phyfica, quz, dum peragit actionem fibi pro-

priam, fimul ab agente principali movetur feu

ordinatur ad effeétum principalem , fed id conti-

git in B. Virgine. Ergo.

Maj. patet ex definitio-

ne, & ab exemplo, quo uti folet D. Thomas,

dum v.g. culter fungendo fua actione fibi pro-

pria, quod eft fecare, dirigitur ab artifice actio-

ne communi ad formandam ftatuam. — Min. prob.

Si Deus non movifTet Deiparam a&ctione commu-

ni ad efficiendam unionem hypoftaticam, non

effet caufa per fe hujus totius, quod eft Chriftus

Deus-Homo, fed tantum fper accidens, ficut ar-

r

tes minifteriales, qux preparant materiam alteri

Jf

arti, v. g. coriaria refpe&u futarie, lateritiarefpe-

&u archite&tonice, grammatica refpectu Rheto-

(

rice &c. in quibus omnibus przeparatio idone:xe

ii

materie ad introducendam ab alia arte formam

non fufficit ad hoc, ut ars minifterialis dicatur

ht

cauía per fe artefa&ti principalis.

PROBATUR 2.

B. Virgo eft vere Mater

asque»:'"

,U

hujus totius, quod eft Chriftus; fed non effet

Mater hujus totius, nifi caufaret unionem inter

a

ob

parteshujustotius. Ergo.

Maj.eft defide. Min.

prob. Effe Matrem hujus totius eft effe caufam hu-

jl

»

jus totius.

Sed effe caufa hujus totius non pot-

eft, nifi caufet unionem inter partestotius. Ergo.

j [2

Min.prob. Univerfim in omnibus effectibus tam

)10331

accidentalibus quam fubftantialibus, tam artifi-

Y

ciali-

208

DISPUTATIO IIL

y

r ftf

cialibus quam moralibus nihil dicitur caufa tei,

2l

nifi inquantum unit partes totius.

Sic in effecti-

bus naturalibus tam accidentalibus quam fübftan-

j

tialibus D. Thomas plus quam centies affirmat,

necmateriamfieri, nec formam fieri , fed tantum

us

j

fieri unionem forme cum hac materia , feu, pro-

al

utloquitur, ut forma incipiat effe in hoc fubje-

q; ?

&o.

Sic quando ignis calefacit lignum, juxta

S.Do&orem neclignum fit, nec calor, fed cali-

l/;

(

m

dum, nempe totum, inquantum calor incipit

aquirere novam exiftentiam in hoc fubje&to: &

&U IU

quando ignis incendit lignum; juxta eum nec

igneitas fit, nec materia fit, fedtotum fit, inquan-

qu

)

tum formá ignis unitur huic fübje&o. Idem ob-

fervare licet in artificialibus & moralibus, v. g.

t

01

domus ex lignis & lapidibus, fphera exre, Sa-

AT (f

cramentum ex materia & forma.

Unio enim par-

tium eft ipfa caufalitas totius.

CoNFIRMATUR.

Si actio generativain fce-

13

mina tantum terminaretur ad animam fe

1241

itivam

in embrione fine ulteriore ordine virtuali adani-

mam rationalem, nec pater necmater recte dice-

rentur generaffe hominem. Ergo etiamfi atio

generativa in B. Virgine tantum terminaretur ad

E

naturam humanam fine ulteriore ordine virtuali

ad Verbum , non re&e diceretur Mater Chrifti,

sl

wi

feu totius theandrici.

41

Maj. prob. la atio gene-

rativa non excederet facultatem bruti, & tamen

l

Yn

nemo dicet, quod brutum poflit effe Pater aut

Mater hominis.

'Textus Conciliorum & Pa«

s

PRosBATUR 3.

trum, quando loquuntur de maternitate Deipa-

l,,U

M [w?

re, infenfu obvio & naturali videntur impor-

tare

lá

DE CAUSA EFFECT. INCARNAT.

209

[-

M

tare immediatam relationem caufalitatis ad unio-

"t

nem hypoftaticam. | Ergo ea caufalitas debet ad-

Wi

mitti. nt. prob. ab indu&tione.

a

I

Concilium Epbefinum approbavit duodecim

Ht

anathematifmos Cyrilli Alex. inter quos primus

n

fic habet: Si quis mon confitetur Emanuelem oerum

u

Deum e[Je . & ob boc Santtam Virginem Deigenitri-

UM

cen; genwuit enim fecundum carnem incarnatum .Dei

hi

M

Verbum , anatbema fit.

In hoc textu ambiguum

T

vvvvv

quidem eít, an ille terminus, /ecundum carnem,

Jj

lu

feu prout in greco habetur, c«gxxeoc, referen-

4q

4

dus fit ad tó /ncarnatum , vel ad tó genuit ; quoad

fuübftantiam autem nihilominus fenfus idem eft,

M

quod.generatio, qua immediaté terminabatur ad

naturam humanam, non quieverit, fed attin-

J

gendo naturam humanam fimul habuerit refpe-

&

&um, ordinem & relationem ad ipfum fuppofi-

tum, feu Emanuelem, & Verbum, qui ordo

maitfe

non poteft effe aliusnifieffe&ivus unionis. Hinc

ffv

Photius, ubi A&a Concilii Ephefini refert, ait:

|

jb

ANeflorius ne quidem Dei fecundum | carnem . Matrem,

eCedt

que proprie & vere Verbum incarnatum. peperit, Dei-

nid

genitricem vocandam cenfuit.

Nemo autem non vi-

vute

det, hanc proprietatem locutionis contra Nefto-

gt

rianos & Mahumedanos facilius defendi, fi dica-

t Ü

tur, B. Virginem phyfice produxiffe ipfam unio-

UT

nem feu relationem ad Verbum in natura humana.

IL — Synodus V. Collat. 8. Can. 6. fic habet:

u

d

Si quis abufive & mon vere Dei Genitricem dicit fan-

&am gloriofam femper Virginem Mariam; *vel. fecun-

jot

dum relationem , ( aivacpogav ) quafi bomine puro ge-

nito, & non Verbo Deo incarnato, €9 eam, que& ex

i

d

i

ipfa efl, generationem bominis ad .Deum Verbum e-

D. dmort Tr. de Incarnatione.

O

feren-

210

DISPUTATIO— III.

yt

ferendam effe, tanquam — [mul . coexiffentem . feu. aff-

pl

i

flentem. bomini, €9 mon proprie ac were Dei Geni-

tricem ipfam confitetur , anaibema. fit.

In hoc tex-

M

u

tu, dum Concilium relatiorem generationis Virgi-

d

"!

nee non ad hominem przecife, fed ad Verbum

l:

l

incarnatum confitendam adíftruit, videtur longe

connaturalius menti Patrum fatisfieri, fi dicatur,

u

actionem generativam D. Virginis per relatio-

u1

[,fnl

nem, refpectum, feu ordinem realem phyfi-

cum refpiciendo naturam humanam in Chrifto

n f

W

Inm

fimul refpicere immediate unionem naturze hu-

mane cum Chrifto, feu Verbum ut determina-

m

tivum nature humane in eífe fubfiftens.

'Tex-

lu

ln

tus grecus fic habet: Eí mig ««rx avedoezv, ««

oiväga;n'z WuAE ysvvnOévrog, aU. EXi 2 O:2 29-

a

a

qs cagnoSiyroc, xoi Tjg &b awTzg avadpsgouévge dé

xaT &keWE TZG TE xYÜpumE "yswrcseg 6mi vov Ücóv

Ü fvaï

y

)01'

Aóyov, w6 cuvovra TQ avÜputo "ysvopówo - - -

A

&JMa p Wugieg, XoÀ WTX GrÜctuv ÜtoTOXO» GTIV

DT

m

óMoMoyé - - avaÜsua &gto.

Deus

,

U

Ó

III. S. Jgnatius in Epift. ad Ephefios.

Jefus Chriftus unus eft, factus & non factus, &

b

ex Maria & ex Deo.

Ergo ficut aCtio generati-

T

va Dei refertur immediate ad totum fuppofitum,

z

quod fieri nequit, nifi formaliffime referatur ad

unionem hypoftaticam immediate, ita etiam actio

L.

hu|

generativa D. Virginis immediate refertur ad fup-

A d

n

pofitum, ac coníequenter formaliffime ad unio-

ls

nem.

là

IV. Dionyfius Alexandrinus : . Verbum caro fa-

vrefp

il

&um efl, mon divifiun in carnem & Verbum, tan-

Wlmon en

quam

/

DE CAUSA EFEECT. INCARNAT, 2II

quam in bowine babitet Deus. —Hoc emim eft vitare

generationem.

Siquidem jam olim babitabat in iis,

in quibus plures imvente [unt matres.

Sed una fola

virgo , füia vite, genuit vivens Verbum €9 fubfi-

lg

ens.

V. S. 4Zhtbanafus in l. de adventu Chrifti:

i

ET

| D]

wi exiflit ante fecula Deus , bomo apparuit genitus

ls

ex Maria Virgine & Spiritu Santto. - -

Deus de-

n

erevit novum opus ex ulero virgineo excitare fibi na-

n

turali generatione.

In textibus equiparatur actio

It

B. Virginis cum actioneSpiritus Sancti, quz fine

dubio fertur ad unionem & totum füuppofitum.,

a u

Similiter novi operis excitatio, quod eft fuppo-

t t

fitum, adícribitur naturali generationi.

Ergo

1

hec habuit ordinem feu telationem caufalitatis

R

ad novum hoc opus ftxbüi'cens? in effe fubfiften-

tiz fpectatum.

i

7/)

VE

Cyrillus Sferofol. Catechefi ro. Crede ;

ipfum Dei unigenitum filium. ex virgine iterum . e[fe

genitum,

Et Catech. 4. Crede, bunc unigenitum

qun

Dei füium ex' Santta Virgine ac Spiritu. Santto. effe

genitum. Hic generatio immediate refertur ad

totum füppofitum, & tribuitur duabus partiali-

.T

fa.

bus caufis.

VIL Gregorius INazianz. Epift. 1. ad Cledo-

g

p

nium: Si quis formatum bominem fuiffe, . Deumque

j

bt

poflea fübi[Je dicat, dammatione dignus effl. — Hoc

&i

enim mon .Dei generatio efl, [ed fuga generationis.

UE

Ab hac damnatione fine dubio longius recedunt

& certius, qui dicunt, a&tionem generationis

d

Marianz realiter ac phyfice non pro füotermino

refpexiffe przcife naturam humanam, fed etiam

T

unionem nature humane cum Verbo.

V "i D)

Q 3

VIIL

212

DISPUTATIO

IIL

y

"

VIII.

Jrulius Firmicus de errore profanarum

Mm

religionum c.26. Maria Virgo Deum concipit ut

(

bgmzanum genus per bominem pariter & Dewun equata

m

Jücietatis comparatione conjuntium ad immortalitatis

Iu

j

imperium percoeniret.

Hic conjun&io focietatis in-

V

ter naturam humanam & divinam equa pariatio-

j

ne adícribitur homini, nempe D. Virgini &Deo.

J

IX. S. Zmbrofius Epift. 82.. .Per bominem (vi-

rum) 6 mulierem caro ejetta e de paradifo; per

virginem jun&a eft Dec. — Et in l. deIncarnat. c. 5.

iNon alter ex Patre, alter ex Virgine; fed idem ali-

i ex Patre, aliter ex Vrgine.

Generatio Genera-

tioni non prejudicat.

Hicunitio adfcribitur B. Vir-

gini, & tam Patris quam Virginis generatio ad

eundem a&ionis generative terminum immedia-

T

tum refertur.

Alteritas enim actionis non dicit

hhy

alium aCtionis terminum, fed alium modum &

irog

aliud fubjectum.

X. .Maxentius in Dialogo primo introducit

"

Neftorianum quendam hzreticum ficloquentem:

aun

TTbeodoxon .B. Virgimem confüeri mec ego refugio;

non iamen quod Deum, [eéd quia bominem genuerit

JDeo. unitum , idcirco confiteor eam tbeodoxon.

Re-

fpondet Catholicus: S mon Deum fed bominem .Deo

unitum genuit Santa Virgo Maria, ef? fme dubio

W

juxta te anibropodoxos, boc e[f, bominis genitrix, mon

theodoxos. —Quo ergo wodo tbeodoxon eandem Virgi-

nem profiteris, quam mon Deum, ed bomimem ian-

iummodo predicas genui[[e ? Reponit Neftorianus:

Unitione fatum efl, ut is, qui ex ea natus eft, Deus

TR

appelletur , propter IDeum videlicet, cui wuniri, unam-

1]

que cum eo dignitatem & autboritatem babere meruit.

1]

Ab hac Neftorianorum verfutia longe melius fe

Wt

expe-

DE CAUSA EFFECT.

INCARNAT.

013

(

expediunt, & apertius recedunt

qui afferunt

U

ur

^

aGtionis generative in D. Virgine immediatum ac

M

(j

formalem terminum non fuiffe precife naturam

humanam, fed hujus unionem hypoftaticam cum

hl

Verbo.

J

XI

Oyrillus Alex. l. i. contra Neftorium:

Bob

T

Füngitur infans in utero, [ed quamdiu mondum for-

matus efl, animam mon babet

t ubi figuram &

peciem. accipit , animatur à Deo

Quemadmodum er-

404

go mulier corpus quidem gignit, Deus autem animam

TT

li

infundit

neque dici potefhl mulier anime genitrix,

j

i

I

ll

quod animatum genuerit, [éd potius dicenda erit bo-

wünis genürix; ita B. Virgo, etfi bomimem peperit,

Wüp

tranfeunte una. cum ille Dei Verbo, ut. INeflorius. Lo-

quitur, mon propter boc Dei Genitrix appellari po[fet.

Iu

In hoc textu S. Cyrillus inftituendo paritatem in-

Qdl

ter generationem hominis & generationem Dei

fatis clare infinuat, ficut a&tio generativa virtua-

d

liter in embrione perfeverans ordinatur ad unio-

j

nem corporis cum anima, ita generationem B

j

Virginis terminari ad unionem nature humanz

g

cum Verbo, non contranfeunte, fed fubfiften-

Idem ma-

tiam tribuente in unitatem fuppofiti.

1

J

gis explicat in Epi/Zola ad Monacbos , : ubi fic fcribit :

W

Etfi mulieres monnifi terrenorum fint corporum ma-

J

&res ,. nibilominus cum totum animal pepererint , ex ani-

m li

ma €9 corpore compof tum, mon [olam ejus pariem

j4)

peperiffe dicuntur.

INec aliquis dixerit, o.g. Elifa-

n

betbam. .Matrem yocmms, e[Je carmpamm non autemn

j

viviparam, [&u animaparam , c'aguoróxoy , xuxoro-

"

zt0y.

Peperit enim animatum Baptiflam, ac f tan-

n

quam unum aliquid ex ambobus bominem , anima i-

14

delicei ac corpore.

Jule omnino («iSvov) fattum

P

3

ejje

T

214

DISPUTATIO

III,

e[fe fatemur etiam in Emanuelis generatione - - me-

; nl

ce[fario profitendum , illum ex. muliere fecundum car-

as

i

nem e[fe genitum , quemadnmdum &^ bominis anima

r

cum jproprio corpore gignitur.

XII.

l

"Inonymus apud. Eutbimium in calce tit. 7.

Panopl. Deum inbumanatum, 6 JDeum carne pa[-

h

&

Jum dicimus : dioinitatem autem . inbumanatam — aut

carne pa[[am mon dicimus , fi proprie loquimur ; nam

j

f

(f

Virgo Deum quidem genuit; divinitatem vero mon

T(a

genuit; féd dioinitatis bypoflafmm flam incarnatam,

W

que efl fiius.

FEtenim gigni mature mon efb, fed

[

......

M

bypoftafis.

Hic textus omnium clariffimus eft;

P

li

oftendit enim , actionem generativam non ter-

LA N

Vi

minari ad naturam , fed ad hypoftafin feu unio-

nem hypoftaticam, vel, ut in aliis compofitis

gii

t

contingit, fubfiftentialem.

XIII.

Hefycbius Hom. 2. de Deipara. Eam vo-

AUL

m

cat. inftrumentum Incarnationis.

Infirumentum . auten

LI

ü

ab agente principali preter. atbionem infirumento pro-

jriam babet realem motionem ac ordinem ad totum,

quod intenditur ab agente principali.

XIV. S. Bernardus Hom. 4. fuper, Miffus eff,

[

docet, B.Virginem fuiffe illam mulierem , que be-

ne fermentawit tria fata Evangelia , quia carnem

anime , ég divinitati conjunxit.

Ergo ejus attio ge-

getlr

EAUN

nerativa ejfecit etiam. unionem. cum Verbo, ficut. effe-

N

eit unionem carmis cum anima.

Solvuntur Objectiones.

OB]ICITUR rI.

D. Thomas 3. p. q. 31. a. 5.

eh

)l

C. docet: Quod B. Virgo fé non babuerit aitive ad

«NW

l n

conceptionem natur& bumana in Cbriftos fed quod pre-

eije

]

DE CAUSA EFF'ECT. INCARNAT. 215

.

cife n1ini/2mverit materiam , ex quar Deus . formavit

Ergo wulto wminus. fe.babuit per wmo-

corpus Chrifhi.

UT

1

dum caufe a&tioe velate ad. unionem mature bumane

cum Verbo.

ldbl

RzsPoNDEo dift. S. T'bomas docet, quod

J

B. Virgo fe non habuerit in conceptione Chrifti

a&ive foecundando & in matricem transvehendo

Va

od

materiam generationi idoneam.c. preparando &

*emw

ordinando materiam ad generationem. n.

D.

! fj

"Thomas non negat, quod ipfa natura in matri-

bus praeparet materiam proximam generationi

ilin:

idoneam, & quod ipfa natura eam materiam or-

(

dinet ad generationem, quod fine actione natu-

il

D]

rali matrum fieri nequit.

Solum autem docet,

fs

u

quod femen muliebre fe folo non habeat fufficien-

tem virtutem fecundandi materiam generationi

; ]i

idoneam, eamque transferendiin matricem. .Et

Áu &

quamvis nondum illis cemporibus agnoverit, il-

n h

lam materiam proximam generationi idoneam

i (ut

confiftere in ovulis, que continentur in ovariis

mulierum, prout apud modernos Anatomicos

Mf

certum eft, fed exiftimaveritmore veterum, eam

materiam proximam confiftere in fanguine fpecia-

» u

ii m

liter digefto, in ordine tamen ad prfentem quae-

m

ftionem perinde eít, quia faltem agnovit in ma-

tribus virtutem generativam preparatoriam ma-

T

terie, & ordinem activum plafticum huic mate-

riz impreffum quamvis infüfficientem & imperfe-

&um, nifi fecundetur per fpiritus vitales feminis

virilis.

Huncreveraeffe fenfum D. T'homne patet

ex ipfo textu l. cc. Dicendum , inquit, quodin con-

M

j

ceptione Chrifli fuit facundum — conditionem. nature,

jri

Iv

quod eft matus ex femina, fed fupra conditionem na-

4

U.

j

216

DISPUTATIO TIII.

ture, quod efl natus ex Virgine.

Habet autem boc

ulamt

naturalis conditio, quod in generatione animalis fe.

Dan

müna ateriam müniflret, ex parte autem maris fi

rincipium atioum in generatione, ficut probat Phi-

u

lofopbus. —Fomina autem , que ex mare concipit , non

pb

eft virgos C? ideo ad fupernaturalem modum genera-

tonmis Chrifli pertinet, quod a&tioum principium in

yl

generatione illa fuerit «irtus fupernaturalis : divina.

Lt

Sed ad naturalem ejus modum . pertinet , quod ejus

f

l

materia, de qua corpus ejus conceptum e[fl, fit con-

,

formis materie, quam alie femine fübminiflrant ad

( N

conceptionem — prolis.

Hec autem materia fecundum

wa( ]

M

Philofophum efi fanguis muulieris non quicunque, féd

M

perdutus ad quandam ampliorem dige[lionem per vir-

tuiem generativam atris, ut fi materia apta ad con-

li

ceptum. — Et ideo ex tali materia fuit corpus. Cbrifti

fj

conceptum. lta S. Thomas. Ex his ergo patet,

falfum effe, quod B. Virgo non cooperata fit ad

iurmä

li

conceptionem Chrifti active per virtutem gene-

[

rativam difponendo materiam, eique imprimen-

l

do ordinemad prolem concipiendam. — Caterum,

quandonam illa materia compleatur in fua ultima

Cen-

difpofitione per matrem, eftalia quzítio.

]i

feo, in fua ultima difpofitione poni in ipfa con-

D'

i

ceptione, miniítrante matre fpiritus maternos

ovulo, per activum principium excitato, foeecun-

P.

il

dato, & in uterum translato ex ovario.

Y

l

OBJICITUR 2.

Unio hypoftatica eft infi-

i

À

!

nite perfe&tionis ex parte alterius unius termini,

t

d

quem ne&it. Ergo non poteft produci à pura

creatura.

l

2

W

Si daretur in B. Virgine quedam fuperna-

mm

turalis virtus unitiva V erbiad naturam humanam,

W

illa

4

l

DE CAUSA EFFECT. INCARNAT.

217

Vaþnx!s

illa virtusunitiva haberet poteftatem füper ipfum

!

U v

Deum.

Sed hoc implicat.

Ergo.

3

Nulla eft proportio inter puram creatu-

Jïpy

[/"

L]

/3 !

ram & perfonalitatem Verbi.

Ergo non poteft

dari activitas creata ad uniendum V erbum.

»

4

Non datur fübje&tum, in quod B. Virgo

ATU

poffit operari ad producendam unionem hypofta-

ticam. Ergononpoteft ab ea produci.

fnt. prob.

le!] u

fubje&um hujus unionis non poteft effe Verbum,

utpote immutabile; nec etiam natura humana,

A as

quia natura humana non preexiftit ad unionem

hypoftaticam.

m

VRESPONDEO.

zi na:

'Terminus enim infinitus, quire-

ifia V

fpicitur ab unione hypoftatica, non eft ejuspars

il

intrinfeca, faltem ex parte re&i confiderate.

7)

Alias potefít argumentum retorqueri in vifione

m p

beatifica , charitate ad Deum &c. quz etiam re-

H

IT

fpicit obje&um infinitum, & participat bonum

Caterut

infinitum.

U UE

ZAd 2. dift. Haberet poteftatem fuper ipfum

i, U

Deum, ipfomet Deo ultro volente ligari hoc

vinculo, & ad fe ligandum premovente. c. invi-

um

m

toDeo.n.

Sic etiam B. Virgo habuit etiam pote-

to, t

ftatem in Deum, ipfüm ligando fafciis.

RE-

V)

SPONDEO 2. dift. Haberet poteftatem in Deum,

ad

J:

fi produceret unionem hypoftaticam fe tenentem

us t

ex parte Verbi ad naturam humanam. tr. fi tan-

»dUCi 2

tum producit unionem hypoftaticam nature hu-

mane ad Verbum. n.

Ut enim in Difp. 1. often-

ul

fum eft, datur unio duplex, feu reciproca par-

]ip

tium unitarum in omni compofito.

Unio Verbi

À

O 5

ad

218

DISPUTATIO

III.

Dl

adnaturam humanam identificatur cum Deo, ficut

yn

actus Dei liberi, quos fuppono effe adzquate

u

Deo intrinfecos.

Sed unio nature humanz ad

f

Verbum eft entitas modalis, fublativa inüdiffe-

u

rentie ad fubfiftendum in altero.

Zd 3. dift. NNuila eft proportio entitativa

int

perfectionis. c. relativa habitudinis feu perfecti-

j

bilitatis. n. Argumentum poteft retorqueri et-

yl

jam in vifione beatifica.

p

Ád 4. n.a. ad prob. dift. q.2. m. Natura hu-

(

1nana non eft prior prioritate temporis.c. priori-

f

tate natura.n.

Natura enim humana, licetnon

habeat fubfiftentiam propriam , habet tamen ex-

q

iítentiam propriam, ita ut poffiteffe natura prior

ia

ad unionem. Quod fi etiam haberet exiftentiam

N

à Verbo, nihilominus unio poffet recipi in illa

(l

M

M

natura, ficut a&io creativa juxta D. Thomam &

htTt

alios recipitur in creatura, quzs per eam creatur.

Ita docet S. Thomas 1. q.45. a. 3. ad 3.

D

QUESTIO II

Zfn Chriflus meritus fit. Incarnationem?

OTANDUM I.

Humanitatem Chrifti poffe

confiderari pro priori nature ad unionem

hypoftaticam. NNaturaenim prius eft ef[e, quam

ET*

uniri.

Pro illo priori neceffario in natura huma-

X

na etiam involvitur potentia intellectiva & voli-

tiva.

Certum enim eít de fide, & contra Mo-

]

nothelitas definitum ab Ecclefia, quod dentur

D

duge volitiones in Chrifto, humana videlicet &

!

Qivina.

Hoc ergo füppofito poffet queri; an

'dep

natura

ll

DE CAUSA EFFECT. INCARNAT.

219

1 T

L

natura humana pro priori naturz ad unionem hy-

poftaticam potuerit elicere actum volitionis me-

litg

um

J

ritorium, quo fuiffet promeritus Chriftus unio-

nem hypoftaticam ?

NoTANDUM 2.

0

E

Meritum dividi in impetra-

torium, & compen[atorium. - MERITUM IMPE-

x

'cüfïü:

TRATORIUM eft, quo quis meretur gratiam

primum obtinendam.

MERITUM COMPEN-

SATORIUM eft, quo quis meretur gratiam ante-

Y

cedenter liberaliter fineprevio merito conceffam.

Suppofito ergo, quod Chriftus non potuerit me-

reri Incarnationem merito impetratorio, faltem

quaritur, aneam non potuerit mereri merito fal-

IY

tem compenfatorio ?

NoTANDUM 3.

Noneffequeftionem, an

"

Chriftus mereri potuerit, ut Verbum, vel alia

m

in Trinitate perfona uniretur etiam alteri indivi-

[i7)

duge nature, humane vel angelice? Id enim à

multisconceditur, quidocent, merita Chrifti effe

valoris fimpliciter infiniti.

DIGO*T,

Chriftus pro priori nature ad

unionem hypoftaticam non potuit mereri unio-

nem hypoftaticam.

Vi

PROBATUR I.

Pro priori nature adunio-

fi

nem hypoftaticam non datur ulla a&io in natura

llmü'

humana. Ergo nec poteft dari fundamentum ul-

ht

lius meriti. .4nt. prob. AGiones funt fuppofito-

Tcl

rum. Ergo non poteft in natura humanaintelli-

28f

gi ulla actio pro priori ad unionem hypoftaticam.

J

cum Verbo, quod tribuit naturz humanz fubfi-

d(

ftentiam.

li

1j

PROoBATUR 2. authoritate S. /uguftini, qui

»

l. de predeft. c.15. fic fcribit: ,Eft preclarifi-

» Inum

220

y

DISPUTATIO IIL

i

» mum lumen predeftinationis & gratiz ipfe Sal-

r

» Vator, ipfe Mediator Dei & hominum, homo

qu

» Chriftus Jefus, qui ut hoc effet, quibus tan-

» dem fuis vel operum vel fidei pricedentibus

V

ett

»Ineritis natura humana, quz in illo eft, com-

»paravit? Refpondeatur, quzfo, ille homo, ut

j

ho

» à Verbo Patri costerno in unitate perfonz af-

» fumptus Filius Dei Unigenitus effet, unde hoc

WU

g

»meruit? Quod ejus bonum qualecunque prz-

» ceflit? Quid egit ante? quidcredidit? quidpe-

j u

» tivit, utad hancineffabilem excellentiam perve-

! M

]

» niret?

Et 1. 2. de peccatorum meritis c. 17. ait:

» Vitiorum omnium humanorum caufa fuperbia

E.

»eft. AdhancauferendamDeus humilis defcen-

uN

» dit per mifericordiam; gratiam claram manife-

us

T

» ftamque commendans in ipfo homine, quem

]i

QT

»tanta pre participibus fuis charitate fufcepit.

» Neque enim & ipfe ita Verbo Dei conjun&us,

Wi

h l

»ut ipfa conjun&tione unus Filius Dei & unus

» idem ipfe filius hominis fieret, precedentibus

»fuüz voluntatis meritis fecit. Unum quippe

» ipfum effe oportebat.

Effent autem & duo &

!

»tres, &plures, fi hocfieripoffet, nonper Dei

» proprium donum, fed perhominis liberum arbi-

:

»trium. — .Et [. de corrept. &? gratia c. 11. ait: Deus

»naturam noftram, id eft, animam rationalem,

M

» carnemque hominis Chrifti fufcepit fufceptione

M

» mirabili, ut nullius juftitiz fucz, precedentibus

» meritis Filius Dei fic effet ab initio, quo effe

» homo cepiffet, ut ipfe & Verbum una perfona

»effet, Neque enim quispiam tanta hujus rei

(

» c2cus eft ignorantia, ut audeat dicere, quam-

Üy

» Vis de Spiritu San&to & Virgine Maria filium

Jügru;

»homi-

DE CAUSA EFFECT.

INCARNAT.

222

"m

»hominis natum per liberum tamen arbitrium

N

»bene vivendo, & fine peccato bona opera fa-

Q

» ciendo meruiffe, ut effet Dei Filius, refiften-

A

-7

»te Evangelio. NNam Virgine requirente quo-

»1modo fieret? Angelus refpondit: Spiritus San-

u

, &us fuperveniet in te, & virtus altiffimi obum-

» brabit tibi; propterea, quod ex tenafcetur fan-

»Gum, vocabitur Filius Dei.

Propterea, in-

m

ld)

»Qquit, non propter opera, que nondum nati

, utique nulla funt; fedpropterea, quiaSpiritus

lr

» Sanétus fupervenit in te.

Ifta nativitas profe-

I

m

» o gratuita conjunxit in unitate perfonz ho-

,minem Deo, carnem Verbo.

Iftam nativita-

»tem bona opera fecuta fünt, non bona opera

» ineruerunt.

hg

DICO B

Chriftus etiam de potentia ab-

li

foluta non potuit mereri Incarnationem pro prio-

JUnd

ri naturz ad unionem hypoftaticam.

WT

PROBATUR.

De potentia abfoluta fieri ne-

SIMS

quit, ut actio procedat à natura non fuübfiftente.

qiy

Ergo ante unionem hypoftaticam , qua mediante

primum fit, ut Verbum fuam fubfiftentiam com-

. nl

d

municet nature humanze, non poteft in natura

W.

humana fingi ulla actio.

Zfnt. prob. Subfiftentia

ii:]

eft ipfum formale determinativum naturz ad ope-

dona

randum independenter ab unione ad dignius fe.

(egit

Ergo. Znt. fuppono ex Philofophia.

vj

; qllüy"

Solvuntur Objectiones.

m

OBJICITUR I.

A&us perfe&e contritio-

W

nis poteft effe meritorius juftificationis merito

äfe);("

congruo late di&o etiamfi contritio per

fe&ta in-

W

»

volvat

0292

DISPUTATIO

I11.

y

f

volvat pro füa forma ipfam gratiam fanctifican-

Q1

tem, fíeu charitatem infufam tanquam formam

contritionis perfe&ta.

Ergo etiam poteft pro

priori naturz in natura humana Chrifti dari actus

W [l

meritorius [ncarnationis, etiamfi ille actus meri-

I

&t

torius realiter pro fui formainvolvatipfam unio-

nem hypoftaticam, feu Incarnationem.

u

ij

REsPONDEO C. a. n. C. & par.

Difparitas

W

[

eft, quia ad infufionem gratie fanctificantis pot-

eft dari actio humana, in qua tanquamin materia

p

poteft dari difpofitio congrua ad formam, que

wini

congrua difpofitio vocatur meritum de congruo

late dictum. | Econtrainnaturahumana pro prio-

r

f

ri naturz ad unionem hypoftaticam non poteft

fingi ulla acio humana, quia pro illo priori na-

D

turze necdum ponitur fübfiftentia, utpote primum

iil

confequens ad unionem hypoftaticam.

nq

1

;

hi

Accidens poteft operari

OBJICITUR 2.

frijs

fine fübje&o , ut patet ex Euchariftia.

Ergo et-

iam natura humana in Chrifto divinitus potuit

ïj?mw

operari fine fubfiftentia ac principio fubfiftentiz

[:

pro priori naturz ad unionem hypoftaticam; ac

confequenter etiam potuit mereri.

"

2

Chriftus potuit fuis progenitoribus me-

Mm

reri gratiam juftificationis, antequam erat in re-

i?u

rum natura. Érgo etiam fibi potuit mereri unio-

du

nem hypoftaticam faltem pro priori naturz.

LOT

3. Non repugnat, ut principium merendi

ü

cadat füb merito.

Ergo neque id repügnat in

lu

Chrifto. nt. prob. Poteft Rex cuidam militi da-

qu

re equum & arma in praemium pugnee ftrenue, fi

14"

a&ione generofa promeruerit hunc equum & ar-

E

a.

DE.CAUSA EFFECT. INCARNAT.

$23

lfæ:

zi

ma

Sed in hoc cafu principium feu inftrumen-

tum merendi cadit fub meritum. . Ergo.

Y

ii

4. Plebeus eve&tus ad dignitatem regiam

n

poteft mereri hanc promotionem per opera in-

Hwe

TM

trinfece dignificata perdignitatemregiam. Ergo

Lf

etiam natura humana in Chriíto evecta ad digni-

bl

tatem infinitam per opera intrinfece dignificata

li

per illam dignitatem poteft mereri unionem hy-

li

poftaticam.

RESsPONDEO

TL

Tf

d d

ZÁ4d 1. retorquendo. — Accidens poteft cönfer-

T

vari mille annis fine fubjecto.

Ergo etiam natu-

ra humana poteft mille annis confervari fine füb.

fi(tentia.

RESPONDEO 2. C. a. D. C. & parit.

u

il

Difparitas eft; quiaindividuatio accidentis poteft

)r

d

intelligi per refpectum effentialem ad fübjectum,

in quo fuit, vel futurum eft. Econtra nature

individuatio non poteft intelligi fine refpectu ef-

p

f

06

fentiali ad feriem fuarum operationum atque ad

fyftema univerfi, prout in Logica de Individua-

i u

tione à me oftenfum eft.

bl

Itaque fi pro aliqua

temporis differentia habet determinativum feu

jcut;

fuüblativum indifferentie ad non effe unitum cum

digniori fe, pro ea temporis differentia erit eo-

yibts

ipío fübfiftens feu fuppofitum.

ent

Zd 2. dift. Potuit mereri ut intentionaliter

t

exiftens in mente Dei tanquam aliquid diftiné&tum

Qd

à gratia promerenda. c. tanquam idem n. Nihil

m

enim eft meritum fuiipfius, ne quidem intentio-

naliter.

Verum de hoc exactius dicetur in fe-

t

mo

quenti quaftione.

Ad 3. dift.

Id non repugnat , ubi principium

;lf

q

merendi eft tantum conditionatum, extrinfecum

ipfi

yt

224.

DISPUTATIO IIL;

s

ipfi merito, &revocabile non fecuta conditione

c. ubi eft abfolutum & irrevocabile. n. . In illo

g d

D

e

jl

cafü equus tantum donatur conditionate, aut fi

donatur tantum /ub modo, & non conditionate,

(i

eux

donatur folum revocabiliter.

Dein equus non

eft conftitutivum meriti, fed tantum inftrumen-

gt

&t

tum; adeoque non eft intrinfecum ipfi merito,

i

prouttamen eft intrinfeca fubfiftentia V erbi a&tio-

V

nibushumanis in Chrifto, utpote quz intrinfece

1ildi

petunt procedere à perfona fubfiftente.

AAd 4. tr. a. n. c. & parit.

Difparitas eft, quia

dua

|

Pf

dignitas regia ineft actionibus ejusmodi regiis

tantum moraliter; econtra fubfiftentia V erbi in-

!

xidi

eft aCionibus theandricis per; modum principii,

& per refpe&um earum actionum effentialem ad

s

fuum principium.

Forma autem moralis à fuo

al

u

fuübje&to, cum quo conftituit unum totum mo-

rale, eft feparabilis ac revocabilis, &ideo poteft

conferri conditionate aut revocabiliter.

Econ-

tra relatio effentialis actionum humanarum ad

principium fuz fubfiftentie ab iis tolli nequit;

quin deftruatur individuum. ltaque nihil fingi

poteft, quod ex donatione conditionata vel mo-

dali revocabili faciat abfolutam, ficut in iftis ca-

P

fibus, quin phyfice ac intrinfece in ipfa aCtione

N

L

meritoria involvatur etiam denominative acce-

A

pta. In praefato cafu dignitas regia non eft in-

|

i

trinfeca aCtionibus regiis denominative acceptis,

A

fed tantum concretive feu reduplicative fumptis.

üy

Et hinc datur faltem fundamentum merendi rea-

^

liter diftiné&tum à forma dignificante. .Sed inno-

[

ftro cafu datur aliquid participatum effentiale à

li

forma dignificante ex parte ipfius fundamenti ad

j

ineren-

]

d

DE CAUSA EFFECT. INCARNAT.

205

l WQE'

merendum, nempe refpe&us effentialis intrinfe-

l

cus acionum humanarum ad principium fubfi-

N

ftendi.

I

OBJICITUR 3.

Chriftus a&tu meruit con-

wflm

[ ns

fervationem unionis hypoftatice; ergo etiam

meruit productionem ejusdem unionis.

c. prob.

T.

a&io confervativa & produ&tiva rei quoad füb-

Ya

LIS

ftantiam eft eadem actio; imo confervatio rei

Éd

nil aliud eft, quam continuata vel repetita pro-

l

du&io.

Mx( 4

2

Chriftus de fa&to meruit unionem hypo-

J

r

ftaticam cum particulis carnis de novo adgenitis.

t Xml

d

Idem meruit reproductionem unionis hy-

n

poftatice cum unione phyfica inter corpus & ani-

mam Chrifti, quz in morte Chrifti fuit deftru&ta,

JHl

in Refurre&ione vero denuo producta & affum-

OLU

pta à Verbo.

p

4

Idem meruit reproductionem fui in Eu-

Ia

chariftia per aCtionem totalem.

qun d

RESPONDEO

ii

Bd L. 9.

Confervatio enim illa Chrifto

ii

per fe fuit debita; adeoque non erat materià me-

(aveltd

riti; neque etiam actiones theandrice in Chrifto

ii

ordinabantur à Deo ad promerendam hanc con-

n d

fervationem, quod tamen requiritur ad ratio-

nem meriti, prout oftenfum eft in Tra&atu de

tv

m

Gratia.

Ad 2.n.a.

Ob eandemrationem; quiaunio

e u

velit

cum particulis de novo connaturaliter adgene-

randis per fe debebatur toti fuppofito, feu per-

t

fonz.

Vi

4Ad 3. & 4. c.a. dift. C. Ergo meruit unio-

ii

nem hypoftaticam quoad novum modum jam

ys

P

»

p

D. Amort Tr. de Incarnatione.

pree

I1l.

)

$56

DISPUTATIO

ml

prefuüppofita illa unione quoad fubftantiam.c.

meruit illam quoad fubftantiam. n. ad ejusmodi

j

f

meritüm jam requirebatur unio hypoftatica quoad

fui rationem genericam ac fpecificam. Sedquod

ü

j

in individuo fpe&ata in continua produ&ione vel

[

L]

reprodu&ione aquirat novum refpectum effentia-

Jem ad has vel illas partes, ac differentias loco-

fem

)

rum & temporum, pertinet ad modum.indivi-

dualem , identificatum cum re.

(j

il

QUJSTIO III.

eagm

a

WR

hl

Ijb

W

Zn B. Firgo fit promerta Maternitatem

Chrifhi?

paT.

U

i

OTANDUM TI.

Meritum dividi in meritum

qui.

decondigno, & meritum de congruo.

Mte-

d

RITUM DE CONDIGNO requirit equalitatem

L

i

n

operis cum premio, & ordinationem premian-

Quf

tis, qua ipfum opus in ordine ad tale premium

WT

l1

ab operante requifivit, prout fuppono ex Tra-

&atu de Gratia. Meritum de congruo fubdividi-

rF, g,

tur in meritum de congruo latedictum , & ftrite

Un

di&um.

Meritum DE CONGRUO STRICTE

* d

DICTUM dicit talem difpofitionem ad gratiam,

n

ut eam premians vel ratione füue promiflionis,

Vi

ordinationis, aut convenientiz non poffit dene-

W

gare licet non reperiatur equalitas operis cum

Nüh à

premio.

Meritum autem DE CONGRUO LA-

h

TE DICTUM dicit nudam difpofitionem ad gra-

d

Y

tiam, quam przmians fine ullainjuftitia, autim-

u

»

perfe&ione, vel pofitiva dedecentia fic difpofito

JM

poffet denegare.

Alii recte fubdividunt meri-

W

tum

DE CAUSA EFFECT, INCARNAT.

227

5

tum de congruo in meritum abfolutum , & ex fup-

bl

pofitione , feu conditionatum. — Meritum ex /uppo-

iüqr&

fitione foret, fifüppofito decreto divino affumen-

i

di naturam humanam pura creatura mereatur, ut

m

eam affumat ex femina; vel fi fuppofito; quod

t

Deus decreverit nafci ex feemina, B. Virgo me-

nüuflgï

reatur, ut potius nafcatur ex fe, quam ex alia.

Tij

NOTANDUM 2.

Aliud effe, quod B. Vir-

go dicatur mereri, ut predeftinetur feu eligatur

jn Matrem Dei; & aliud eft, quód mereatur ex-

ecutionem, feu effe Matrem Dei.

Iilud prius

quidam vocant maternitatem in actuprimo; alte-

n

rum vocant maternitatem in actufecundo. Aliud

etiam effe, quod B. Virgo dicatur meruiffe gra-

tias difpofitivas ad a&tualem maternitatem, & aliud

jj

quod dicatur meruiffe ipfam a&ionem fuperna-

p i

turalem aut virtutem phyfice effecivam unionis

al

hypoftaticz.

Quod B. Virgo ne quidem de con-

?i

gruo merita fit predeftinationem feu electionem

Y

fui in matrem, defendit Suarez in 3.' Difp. 11.

aT

Se&. g. additque: anc conclufionem cenféo e[Je cer-

iiv

$am, eamque propterea T'beologos ommes potius fuppo-

&h

nere', quam difputart.

Ego cenfeo; in hac re,

TC

quae multum habet de quaeftione nominis, non

contentiofe difputandum, fed plano modo lo-

l greüï

uendum.

v

T

DICO. B. Virgo merita eft maternitatem

Chrifti merito de congruo ftri&e di&o.

»petisf

U

PROosATUR 1. ex D. Thoma 3. q.2. à.11.

ad 3. ubi ait: B.V/irgo dicitur merui[Je portare Do-

j j

"a

minum ommium; mon quia weruerit , ipfum incarnari ;

fed quia meruit ex gratia fibi data illum puritatis &&

)

"

Dei,

jj

"

Janctitatis grqdum, ut congrue po[Jet e[fe..Mater

g

RO-

[on

j

2028

DISPUTATIO

E CR

!

PROBATUR 2. ex SS.Patribus.

I.S..Hie-

jid

ronymus in.Epift. ad Euftatium: Propone tibi . B.

l ':m

glu

Virgimem, que tante extitit puritatis, ut Mater Dei

p

"

e[Je mereretur.

(/]

2. S. Zfug

u[tinus Serm.IIAI.- 1nN atali. Chrifti:

J

Pre alüs eligitur Virgo. de toto aundo,. que tantum

baberet. meritum , ut Dei Filium in fe fufciperet. .. Et

D)

l. de natura & gratia: B. Maria concipere .-Deum

D]

"

li

meruit €9 parere.

Et Serm. 18. de SanGis, . glo-

riam maternitatis adífcribit merito obedientie &

itti

il f

D.

fidei, & humilitatis, quando dixit: |.Ecce. ancilla

j

Domini.

3. S. Petrus Damianus Serm. 2. de Affümpt.

ul

ii

Singularis ejus fanttitas & gratia boc promeruit , quod

Jufceptione Dei. fingulariter judicata. eft . digna.

t

4. S. ZImbrofius 1. ?. de Virginibus: Quid de

N

TU

PA

fingulis moror? Que digna fuit, ex qua Filius Dei

nafceretur.

9 M

o d

5. S. Bafilius Hom. de hum. Chrifti generatio-

ne: JDigna Unigeniti divinitati conjungi fuit.

M

. 6.. S. Chryfoflomus Hom. 49. in Gen. . Quomodo

lz

L

fieret iflud , quoniam virum: non. cognofco? . tqui pro-

pier boc ipfum. fieret.

Nam fi cognovi[Jes. oirum,

u

Iy

non fuifes babita digna, ut buic miniflerio defervires.

7. $. Epipbanius Elerefi 78. |Quomodo audent

AUA

l

impetere impollutam virginem, que digna fa&ta e[f

A

fieri. babitaculum filii Dei , & ele&ta ex multis milli-

x.mm

bus, quo «as €9 babitaculum dignum e[[et ?

u Lm

&l

'0

8. S. Damafcenusl. 4. c. 15. vocat. B. Virginem

San&tum , admirabile , ac fummo Deo dignum templum.

li

!

9. S. Bernardus Serm. 1. de affumpt. Nec in

Qu

terris locus dignior uteri virginalis templo, m quo

hu

Filium..Dei .Maria fufcepit... Et Serm. 4. Que vel

-.w[e

ange-

E CAUSA EFFECT. INCARNAT.

229

t

angelica puritas Virginitati illi audeat comparari, que

W:V

i

digna fuit, Spiritus San&i facrarium fieri, & babi-

l

iaculum filii..Dei.

Et Serm. de Nativit. Mariz:

Plena dt gratia , & adbuc gratiam invenit

digna

A

i

prorfus inoenire , quod. quarit.

Viiy

1O0. S.Gregorius, feu author in l. . Reg. c. r.

p

Jncomparabilibus illuftrata ameritis Dei Ünigenito, in

M

quo recumberet , facrum praparavit uterum.

1r. Fortunatus l. de acternis gaudiis

Virgini-

iag felixn, que partu eft digna Tonantis; que meruit

"m

JDominum progenerare fuum

I12.

l]s

S. Znfelmus l. de Excellentia B. Mariz

l

Pura fanttitas, & fantüi[fma puritas püffmi

A(Lu

peötom ejus omnem omnis creature puritatem froe [an-

gn

&itatem. tranfcendens. incomparabili fublimitate boc pro-

meruit, u reparatrix perditi orbis. benigni[|mme foret.

^

ii

13. Eutbymius Panoplie part.r. tit.2

Usque

ad fan&tiffmam .Mariam nondum Incarnatione. digna

&t

inventa fuerat officina

14. Ecclef ia in Hymno Pafchali.

Regina co-

Et in ora-

hm

liletare, quia quem meruifHi portare.

LW

tione ad Hymnum: Z/ve Regina, ui dignum fl

iui babitaculum ejfici mereretur.

Ullj

il

Illud cadit fub merito de

PRosnATUR 3

j I

congruo ftriCtedicto, quod, licet valorefuo lon-

[

ge excedat valorem impenfi operis, ordinatur

lijt

tamen à premiante & fpondetur in compenfatio-

nem certo fubje&to omniumrefpeGive digniffimo

(if

Sed tale premium eft maternitas Meffie. — Ergo.

Maj. patet ex omnibus premiis conftitutis pro

j

j

carmine, oratione, folutione problematis, pi-

G&ura, fculptura, inventione artefa&ti curfione

n

n

&c. inter omnes concertantes perfectiffima. — Sic

^

P:3

enim

356

DISPUTATIO

IlI.

p

n q

enim inter eos cuftodesregios, qui Esdre& 3. c. 3.

f

concertarunt de problemate: quid fit. forti[Jimum ?

recte dicitur meruiffe merito de congruo ftri&te

hi.j

u

di&o purpuram, & amicitiam regiam, licet va-

lor ingeniofz folutionis necequet, necobtinere

b

foleat tam ingens premium.

Min. prob. Virgini-

[j

ii

tati filiarum Ade omnium quoad animam pul-

cherrime Virginis per Scripturam V. T. & Tra-

tj

4

ditionem , ac etiam infpirationem internam taci-

te promiífa fuit maternitás Meffis. Ergo cum

154

B. Virgo virginitate & virtute inter omnes Ad«

[j

j

filias primas laudes tulerit, re veramaternitatem

merito de congruo ftricte dicto meruit.

Zntece-

v

n d

?

dens colligitur partim ex prophetia illa Ifaiz 7.

V n

v.I4. Ecce V'irgo concipiet & pariet filiun, & ex

refponfo B. Virginis ad Angelum.

J

tl

Q q

Solvuntur Obje&iones.

d

OBJICITUR r.

Eft poffibile meritum de

PT

condigno relate ad maternitatem Chrifti.

Ergo

W üf

n

F-r

id in B. Virgine debet admitti. nt. prob. quia

non poteft oítendi implicantia &qualitatis inter

A

meritum & maternitatem , prafertim cum ex di-

Ihg

j

u

&is in Difput. r. juxta doctrinam D. Thome con-

n

ftet, potuiffe à qualibet perfona affumi innume-

:

ras naturas humanas, & confequenter dari poffe

a W

innumeras maternitates Dei, in quo cafu mater-

"n

nitas jam non effet fumma dignitas in omnibus

1

)

ereaturis, prafertim fi aliqua perfona divina fimul

g

affumpfiffet aliquas naturas angelicas.

tb

2

Eft faltem probabile, quod B. Virgo.

um

de condigno merita fit maternitatem Chriítis

Vs

ergo

DE CAUSA EFFECT. INCARNAT.

231

m

ergo cum cültores Marianos deceat propendere

Ton

in fententiam magis piam, id afferendum eft.

s

4dnt. prob.. Id docuerunt Gabriel in 3. dift. 4. q. 1.

!

N

a. 3. dub.3.

"Almainus q. 1. dub. 3.

JMajor q. 4.

i

":hulenfis Paradoxo 1. c. 34. & 38.

Aliietiam do-

"MW*

cuerunt, quod B. Virgo merita fit maternitatem

Uity

de digno, qui modus loquendi non videtur differ-

Ts

re à priori.

Ita locuti funt S. Bonaventura.dift. 4.

Ml

ài2.9:2,

Richardus dift. 4. a.3. q. 1.

Marfilius

j

ln

in.3. q.5. a. 3. dub. 1. concluf. 2. & 3.

li

Il

REsPONDEO

h

(*

.Zld 1. & ?. Me nec de poffibilitate, nec de

L d

probabilitate meriti de condigno velle contende-

[

re. Sedrelinquo id cujuslibet judicio. . Obfer-

^AT

vo tamen, quod Gabriel per meritum condigui,

utvocat, videatur idem intelligere, quod nos

intelligimus per meritum de congruo ftricte di-

&um, quia eam condignitatem non fundat in

zqualitate operis ad premium, fed in acceptatione

mf

Dei, qua B. Virginis opera ordinavit & accepta-

iy

vit ad tale premium. . S. Bonaventuraautem ex-

d.

preffe meritum B. Virginis tantum vocat meritum

0s Dd

congrui. Suarez]l.cc. Difp. 10. Se&. 7. ficfcribit:

na

B. l'irgo non. meruit de condigno e[e Mater DEI.

meu

Hec fententia efl communis inter T beologos.

Eo-

ia

dem modo fentit Savedra Difp. 11. Se&. 3.

Cur

hn

autem communis Theologorum neget meritum

[1ti

de condigno, videntur moveri fartim 1. ex ipfa

impoffibilitate talis meriti, partim 2. quia merita

Q

Qd

omnium hominum ac ipfius B. Virginis ordinan-

tur à Deo ad promerendam sternam beatitudi-

n

)

nem; partim 3. quia exiftimant, femel conceffo,

l

quod detur meritum de condigno ad maternita-

P 4

tem

q

*

232

DISPUTATIO

IIL

]

tem Chrifti etiam confequi meritum de condieno

Fj

"

relatead ipfam Incarnationem; partim etiam, quia

videntur obftare quidam textus, Patrum.

Sic

al

p

enim S. Hieronymus Dial. 1. contra Pelag. ait:. d-

verte, quod beatam [e fic dicat mom proprio merito,

Ms

E

tUt

Jl

atque virtute , fed Dei in fe babitantis. clementia.

S. Bernardus Serm. de Nativit. B. V. Quarant. alii

(

meritum ,

no$ imvoenire gratiam fiudeamus.

Maria

Wetl

non. pratendit meritum, fed. gratiam querit.

Et-4Di

Ti

Fulgentius de Incarnat. c.7. lpfum Deum bominem

f

fa&um , mon bumanis meritis; fed.concepti mafcentis-

li

que ex ea fummi .Dei dignitate promeruit.

Verum

qu

1

an folide fint he rationes, nolim contendere.

fs

"d. facundum enim videtur refponderi poffe, non

W

W

omnia merita hominum etiam de fatto fic ordina-

m

ri ad eternam beatitudinem, ut homo juftus ex

N

fpeciali ordinatione, infpiratione, vel permiflio-

Mu

ne divina non poflit de condigno mereri aliud

Ut

premium vel gratiam.

Imo etiam JZitta[Je de In-

x

K

carnatione quzft. 4. Se&. 3. affert. ». actu id con-

pl

j

cedit in B. Virgine. Beata Virgo, inquit, de condi-

n

gno meruit eum [anttimonie flatum , quo pofito ele&ta

u

eft in Matrem Dei.

d tertium poftet refponderi ;

meritum de condigno referri ad Maternitatem

merito conditionato, feu potius ex fuppofitione;

4

ficut de faéto merita humana merentur de condi-

gno vifionem beatificam ex fuppofitione eleva-

Q

Il

x

NU

tionis nature corrupte ad ftatum fupernatura-

lem, licet non mereantur de condigno ipfam

V

elevationem naturz.

N

1]

-Ad quartum poftet dici,

Patres illos loqui de merito relate ad ipfam pre-

ly

deftinationem feu electionem in Matrem Dei , ac

N

confequenter ad predonationem gratiarum excel-

t

lentium,

DE CAUSA EFFECT. INCARNAT.

233

Y

lentium, quibus B. Virgo dotata merita effe pof-

lLLl

fet de condigno Maternitatem; ficut D. Paulus

l

LU

& alii Sancti, licet mereantur de condigno coro-

f

nam juftitie, non tamen pretendunt aut habent

hn

meritum de condigno relate ad' gratiam prevén-

tionis, qua preventi funt gratuito tot extraor-

Imo etiam San&i in colo non

dinariis gratiis.

pretendunt aut jactant meritum, fed eas coro-

rü,

nas, quas Apoftolus vocat coronas juftitie, cum

gratiarum actione deponunt ad thronum Agni.

ltaque relinquituríola ratio prima ducta ex in-

m

equalitate meritorum cum Maternitate Dei, qui

I

ftatus exfüuo genere re vera videtur excedere fta-

tum quemcunque creature, ornatum quibuscun-

que grati& donis. Quod fi effent plures Matres

J

Dei, femper tamen veriflimum effet, eum fta-

?U

tum incomparabilitr excedere quemcunque

1 di

alium hominum & Angelorum ftatum, ficutfem-

de]t

per verum eft dicere, ftatum regium excedere

[con

ftatum mendicabuli in fuo genere ditiffimi.

(

Wi

OsjJiciTUR 2. * Potuit Deus B. Virgini

uU

0

t

conferre gratiam intrinfece ordinatam ad Mater-

nitatem, & propriam Maternitati, ficut gratia

Dd

fanctificans eft quedam participatio naturz divi-

J

eu

ne anticipata per arrham & veftem filiorum Dei

amiffibiliter.

Ergo etiam, ficut per gratiam fan-

6s

)

j

Gificantem gratis donatam homo poteft mereri

de condigno vifionem feu actualem participatio-

"

fi

nem Dei; ita fieri potuit circa Maternitatem B.

Virginis.

)

jl

2. B.Virgo de condigno meruitgratiam fan-

j

Gificantem; ergo multo magis de condigno me-

"

$

ruit

234

DISPUTATIO III,

j

ruit maternitatem.

i

c. prob. Gratia fan&tificans eft

majus donum, quam ipía maternitas.

Ergo.

yii

Hnt. prob. Chriftus Luc. 1 1. v. 27. muliere quadam

i

t

exclamante: Beatus venter, qui te portavit , re-

fpondit: Quin imo beati, qui audiunt Verbum Dei

u

é9 cuflodiunt. illud.

t

3

S. Auguflinus l. de Virginitate c.3. ait:

Felicior fuit Maria concipiendo mente quam . «entre.

D

4. Gratia fanctificans conftituit hominem

I

f

filium adoptivum Dei , non maternitas Dei.

Er-

[

go cum gratia fan&ificans poffit cadere füb meri-

tum de condigno, idem dicendum de materni-

ud

as

ll

tate.

M

s. B.Virgo de condigno meruit difpofitio-

VM

nem ad maternitatem , feu ftatum fan&titatis re-

f

quifitum ad hanc dignitatem.

Ergo etiam fic me-

[

ruit ipífam maternitatem.

Kal

6. Textus nonnulli Patrum füpra relati agno-

,em, l

fcunt in B. Virgine dignitatem ad ftatum materni-

j

tatis aferendo quod fit digna Mater Dei, & hic

d

H

terminus poteft exponi de ratione merendi de

ii

condigno.

Ergo à eultoribus Marianis fic decet

&t

exponi.

ig

REsPONDEO me nolle de hac re contende-

Ed

fe.

Refponderi tamen poffet

T

Zdd 1. tr. a, n. C & p. Difparitas affignari

"a

poteít, quia gratia amiffibilis ad obtinendam ma-

i

ternitatem non equivaletipfi maternitati. Econ-

ET

tra gratia fan&tificans dicit ipfam collationem,

ïmt

prafentiam, inhabitationem, & donationem, feu.

'myw

unionem Spiritus San&i, ita ut arrha, & pre-

ïm)

mium non fint aliud, fed idem alio modo appli-

UT

catum.

Si autem gratia fanétificans explicatur

LT

per

DE CAUSA EFFECT. INCARNA T. 535

:

per qualitatem abfolutam , obje&tio profe&o ha-

bet difficultatem.

Viderint ergo, unde impoffi-

l'eq

qn

bilitatem meriti de condigno probent, qui gra-

^

/rrmb

tiam fan&tificantem fic explicant, ut pereamtan-

quam unionem accidentalem & modum applica-

tivum dicatur conferri ipfe Spiritus Sanétus.

[

(

d 9. n.a.

u)

Id enim fieri non poteft, nifi per

aliam gratiam ejusdem valoris, ita ut folum fub

li

meritum cadat perfeverantia gratie , vel modus

k

ratie.

]

Lj

Zld 3. dift. Fuit felicior in genere beatitudi-

du

nis effentialis.c. in genere gloric accidentalis. n.

"Ad 4. c.a. n.c. &fuppofitum, quodgratia fan-

fj

&ificans quoad fubftantiam poffit cadere fub me-

ritum de condigno.

!

ZÁAd s. c, a. n.c. quia difpofitio ad maternita-

tem Dei non neceffario poft fe trahit maternita-

tem; neque dicit zequalitatem cum illa.

t

Ll

4Ád 6. tr.a. n.c. quia ad excellentiam Matris

&

Dei plus fervit, fi dicatur ea maternitas tantee

iM

ü

dignitatis, ut non poffit in infinito poflibilium

(

creaturarumreperiri equivalens, quam fi dicatur,

dari equivalens, quo pofito-fit obtinibilis per

i

meritum de condigno.

OBJICITUR 3.

Scriptura & Patres mater-

nitatem Dei in B. Virgine nulli merito, fed foli

d

(utg

till

gratiz adfcribunt.

Ergo B. Virgo eam nequidem.

merita eft de congruo.

Zdnt. prob. Luce 1. B.

a

Virgo miratur, quod Deus refpicere dignatus fit

o

bumilitatem, hoc eft, vilitatem & abje&ionem

)

i

fuam, qui modus loquendi non folet adhiberi ab

€o, qui merito fuo bravium aut premium obti-

j

p

nere connitebatur.

2. Ga«

y

236

DISPUTATIO

III.

2

Gabriel in Annuntiatione ad B. Virginem

u

alt

Invenifli gratiam apud .Deum

Ecce. concipies.

,

t

Sed alias quiletanuntiant, etiam merita allegant,

ubi aliqua reperiunt

Sic eodem capite Luce 1.

uh

Angelus ad Zachariam ait: Exaudita ef deþrecatzo

iua, C9 uxor tua pariet tibi fiium.

)

j u

j

3

S. Bernardus füpra relatus, licet alioquin

fummus Encomiaftes D. Vlrgmls, rotunde fine

-

m

exceptione ullius generis meritorum ait

vant alii meritum , nos invenire (in B. Virgine) gra-

T

tiam . [budeamus

k

ÜT

4. B.Virgo ante annuntiationem angelicam

ne quidem agnovit, fe fore Matrem Dei; nec

m

5

)

ejus modeftie convenit, ut hanc dignitatem pre-

cibus ambiat, vel ad eam impetrandam fua bona

ii

opera ordinet.

Ergo falfum eft, quod in pro-

batione 3. affertum eft, ejus bona opera ad hoc

EW

premium filiabus Ade propofitum cucurriffe.

In

b

Md

5. B. Virgo independenter ab ullo merito

eft electa in Matrem Dei.

Ergo hanc dignitatem

T

non obtinuit ex merito

"Ant. prob. Ideo fuit à

Deo. prefervata à peccato originali, & à primo

u

conceptionis rationalis momento tot gratiis cu-

i,

mulata, quia jam fuerat electa in Matrem Dei.

T

rgo.

^L

l

6. Mereti maternltatem Dei idem eft, ac

1 [

mereri, ut aliqua pars fuz carnis, vel fangulms

uniatur hypoftatice Verbo

Sed hoc non potuit

Ils

AT

mereriB. Virgo. Ergo — Min.prob. id mereriidem

T ïf[(

foret, ac mereri unionem hypoftaticam.

qu)

7. Maternitas B. Virginis habet quandam

r

dignitàtem infinitam. Ergo non fubftat merito

jl

totaliter finito. z4nt. prob. Id docet S. 'Thomas

W

1:09.25

DE CAUSA EFFECT. INCARNAT.

237

X'*u-,

I.q.25. à. 6. ad 4. his verbis: JDicendum, quod

t

bumanitas Chrifli ex boc , quod efl. umita..Deo, . &

beatitudo - creata. ex boc , quod eft fruitio Dei , & Bea-

Itb

ta Virgo ex boc, quod eft Mater Dei , babent quan-

il

dam dignitatem infmitam ex bono infmito quod eft

Deus; €& ex bac parte mon potef? aliquid fwri me-

bl

lius eis.

Ia

8. . MaternitasDei dicit quandam affinitatem

d )

cum Deo.

Ergo non poteft dari meritum huma-

'j u

lj

num, cui ea aflinitas fine pofitivainconvenientia

denegari non poffit.

Hnt. prob. D.'Thomas 2.2.

q. I03. a. 4. ad 2. ait: Hyperdulia (qus debetur B.

[2

Virgini) ef] poti[Juma fpecies Dulie communiter fum-

n

pie.

Maxima enim reverentia debetur bomini ex af-

finitate , quam babet ad Deum.

Tj

9. Maternitati Dei debentur gratie majores

rE

n

ac majores in infinitum. . Ergo nulla poffunt po-

rf

ni merita, quibus ille fons gratiarum infinitarum

Tetii

denegari non poffit. 4mi.prob. Matri Dei deben-

Yif

tur majores gratie quam omnibus creaturis aliis

at

Er-

"

l

in ea dignitate maternitatis non conftitutis.

ii

go debentur majores ac majores in infinitum.

ts (

c. patet , quia funt poffibiles creature plures ac

u

plures in infinitum. — Znt. prob. Decet, Matrem

Dei à Deo honorari, ac majoribus gratiis cumu-

d

lari, quam omnes alias creaturas puras.

Id

iO.

Quando Patres dicunt, quod B. Virgo

uonpo?

fuerit merita maternitatem, aut quod fuerit di-

g

gna ifto honore, poffunt intelligi de merito con-

gruo late di&to.

Ergo nil cogit, ut ftatuatur ex

"

(

iis meritum de congruo ftrictediéctum. nt. prob.

tf

U

Quando loquimur de perfona affecuta inopina-

d

tam fortunam, aut favorem primarium princi-

pis,

DISPUTATIO il

)

238

j

l

pis, aut Officiumi excellens, ad quod nequidem

i

afpirare unquam aufa fuerat, dicimus; quod fue-

b

a

rit digna illa gratia, & quod eam merita fit ob

du

preclaras dotes, ob probitatem morum, velob

juftitiam, velob fidelitatem &c. etiamfi centum

REUX

[

I

alie perfong in regno fint, qui fimilem habent

capacitatem vel meritum. . Ergo manifeftum eft,

2

À

in communi modo loquendi non fignificari hujus-

d

modi terminis meritum de congruo ftricte di&tum,

cui donum convenienter denegari non poffit, fed

L

lJate dictum.

ia

RESPONDEO

hr

il

Ad 1. n.a. ad prob. dift. INon fic folent lo-

DP

[

li

qui, qui à premiante non funt preelecti & fpe-

cialibus mediis inftructi ad promerendum bra-

]i

)

I

vium.c. qui funt preele&di & fpecialibus mediis

inftru&ti. n.

Sic fi Rex donaret gregario militi

I

LT.

1

équum curforium eminenter optimum ad lucran-

dum bravium in certamine curforio equorum,

Ü

[ucratus bravium regium merito fuam indignita-

N

n

tem in gratiarum actione fateretur. Equus au-

tem ifte fefforius gratia Dei preexcellens eft.

tjra

d ». Dico illa verba Angeli effe tacitam

A

depredicationem meriti. Invenire enim gratiam

t |

dicitur , qui illam folicite quzrit, juxtaillud Chri-

Wo

l

Sic dicitur Ge-

t

fti Matth. 7. Qui querit , invenit.

nefis 6. de INoe: JVoe vero inoenit gratiam.

Et

M

W

Deus ad Moyfen Exodi 33. v. 17. Imoenifti gratiam

coram .

Et Rutb c. 2. v. 10. ad Booz: Inveni

LUR

gratiam ante oculos tuos, quam deferta fua patria

D

Et Efiber c.7. ad Affuerum: Si inveni

i

quzfierat.

gratiam in oculis tuis, quam etiam cwm periculo vi-

hi

te ( trino convivio & probitate fua meruerat. Imq

Q

ubi

DE CAUSA EFEFCT. INCARNAT.

259

'

ubi Angelus B. Virginem gratia plenam, feu ut

Y

intextugreco habetur, dilettam falutat, recipro-

fl

uT

cam tacite Maric dilettionem commendat, cum

charitas infufa pro fuo materiali difpofitione di-

lnb

lectionem in perfona à Deoamata quadam mutua

n

nature prioritate fupponat, prout in Tractatu

o

de charitate oftenfüm eft.

4Ád 3. dift. Hoc dicit Bernardus loquendo

de merito relativo ad predeftinationem divinam

h

EX

& collationem anticipatam gratiarum B. Virgini

intuitu predeftinationis à prima Conceptione B.

Virgini collatarum.c. loquendo de merito relati-

[

ll

:l

vO ad executionem. n.

-Ad 4. dift. Non agnovit, fe fore Matrem

n

Dei, cognitione certa. c. fpe certa & conditio-

J

nata, fi prz aliis filiabus Ade fe digne difpone-

0E

ret.n. NNec repugnabat modeftig B. Virginis, fi

|lic:

fe ad hanc gratiam cum aliis devotis filiabus Adae

UI

difponeret; non enim id egerat caufaambitionis,

lt

fed ex amore generis humani , acfüiinprimis po-

p

puli, ut ex fervitute diaboli tandem aliquando

«

eriperentur; ut promiffiones Dei non diutius dif-

du

ferrentur, ut potentia doemonum toti orbi domi-

Wi

nantium frangeretur, ac denique ut femper ii

Id

populo fuo vigeret zelus Deo gratus virginum

í

(t

ad tam fublime bonum anhelantium, & virtute

iif

concertantium.

)

dd$ o U:

Contrafium patet ex eo, cui

f

Q

donatur equus curforius à Rege ad merendum

bravium regium.

f

À

ZAd 6. dift. Eft hoc mereri merito unionisex

Juppofitione tali, quod à Deo quoad fubftantiam ex

aliqua fiiarum Adze jam fuerit praftabilita. tr.

mfl.«

meri-

DISPUTATIO

III.

)

240

merito abfoluto. n.

Senfus patet ex fuperius di-

&is.

Drixr tr. quia fuppono ex Philofophia,

nullam particulam matris fine mutatione fubítan-

hi

-

tiali tranfire in fobolem.

Ad 7. c.a. dift. C. Ergo non fübftat merito

ftri&e tali quoad fubftantiam, & abfoluto. c.

1'm

W

quoad modum, & ex fuppofitione decretidivini,

eum honorem filiarum Ade omnium digniflime

I

deferendi. n.

(

i

Ad 8. c.a. dift. C. Non poteft meritum ab-

folutum, & relate ad fübítantiam maternitatis. c.

us

g

meritum ex fuppofitione decreti divini eam con-

ferendi filiarum Adz pulcherrimz ac digniffimz.

t

n

Senfuüs patet ex dictis.

ha

d 9. dift. Debentur majores ac majores in

T |

infinitum gratic& debito conditionato, fi Deus

t

voluerit per totam sternitatem femper plures &

fumrp.

plures creaturas condere. tr. fi noluerit. Jabdift.

Yu

debentur in a&u primo. tr. in actu fecundo. n.

lt

Dixri tr. quia, ficut in Tra&tatu de Gratia ex D.

'Thoma circa gratiam juftificationis facienti quod

u

!l

eft in fe di&um eft, magis proprieloquendo Deus

talem gratiam potius debet fuz praordinationi,

[

ls

.....

quam homini.

ZAd xo. n. a. ad prob. inverto argumentum.

I

Si Rex omnium digniflimo promitteret officium à

d älm P

rege fecundum, ille diceretur hoc mereri merito

N

decongruo ftricte di&o , qui eminenter pr omni-

hi

bus merito excelleret. Ergo cum SS. Patres in

Læ) li

B. Virgine agnofcant meritum incomparabile ad

A

reliquas Adzefilias, & excellens eminenter, etiam

"i

in ea agnofcunt meritum de congruo ftricte di-

J

étum.

3

N]

"

QU E-

li

DE CAUSA EFIFECT. INCARNAT. 241

[

QUJESTIO IV.

UY

ZÍn €? quomodo Progenitores Chrifli meruerint,

;

k

«el mereri potuerinr Incarnationem?

i

OTANDUM I.

itiüi

Aliud effe, mereri Incarna-

tionem quoad fubflantiam , hoc eft, ut Deus

if

moveatur ad decernendam unionem hypoftati-

cam alicujus perfone divine cum natura huma-

T

na? &aliud effe, mereri Incarnationem quoad cir-

Jf

cumftantias , videlicet, ut fuppofito decreto divi-

no uniendi aliquam perfonam divinam cum na-

li v.;r

RU

tura humana illa Incarnatio fiat potius ex bac Jlir-

$e, quam alia, nempe ex ftirpe Abrahami & Da-

I

vidis, potius n boc loco, quam alio, nempe in

, ik

Bethlehem ; potius boc zempore prefenti, quam

futuro.

rpie

i, J

NoTANDUM 2. Anonnullis inftitui fpecia-

T.

lem quaftionem, an pura creatura mereri poffit

aeri)

Incarnationem quoad fubftantiam? Verum cum

Y

commode otiofum fuerit multiplicare, füfficienter

nihD:

refolvi poffünt.ex dictis in precedente queftione

dint

fine neceffitate ejusmodi

fequentiz.

quaftiones exiguæ'con-

,umenï

DiCO E

Nec progenitores Chrifti, nec

;oäciü

ulla alia pura creatura potuit de condigno mereri

v

Incarnationem in przfenti providentia.

pratt

PRoBATUR authoritate & ratione D. Tho.

hr

me, connaturalis appetitus omnium actionum

19&1"&?;'-

humanarumterminatur precife ad illam unionem

Mu

cum Deo, quas habetur per vifionem intuitivam

pb

Dei.

Ergo non fertur ad fublimiorem unionem,

nempe hypoftaticam , 3. q.2. a. 11. C. fic fcribit:

D.Amart Tr. de Incarnatione,

Q

Di-

DpISPUTATTO

Ill

J

242

Dicendum , quod. meque opera alterius. cujuscunque bo-

ls

a

münis potwerwnt e[[e meritoria bujus unionis ex condi-

g-no.

PniMO quidem, quia opera meritoria bomünis

mj

H

(

proprie or

dinantur (hoc eft, quantum ad eorum

naturam & connaturalem exigentiam pertinet,

(;ver'

petunt ordinari) ad beatitudinem, que e[L virtutis

premium, & confiftit in plena Dei fruitione.

Unio

D

f

autem lucarnationis, cum fit in e[Je perfonali, tran-

r

fiendit unionem beate mentis ad Deum, que eff per

[j

[

a&um fruentis.

Et ideo non potefl cadere fub merito

Cutpote ad quod requiritur ordinatio & appetitus

Mp

connaturalis etiam operantis). SECUNDO, quia

T:

gratia non potefl cadere [ub merito; quia efL merendi

n

T

principium.

Unde multo minus Incarnatio cadit fub

merito , que eft principium &ratie : juxta illud S'oan-

lv i

vis X

GRATIA ET VERITAS PER JESUM

p

CHRISTUM FACTA EST

TrnT:05; quia In-

carnatio Cbrifli efl veformativa totius bumane natu-

TC.

Et ideo mon cadit fuüb merito alicujus bominis

fingularis; quia bonum alicujus puri bominis mon pot-

0:'

eft effe caufa boni totius mature.

DICO II. Progenitores Chrifti funt meriti

A

n

de congruo Incarnationem quoad circumftantias.

M

l

PROosATUR I. ratione & authoritate S.

TR

t]

'TThomz, quil.cc. C. fic feribit: x congruo ta-

men fantti Patres meruerunt. Incarnationem. defideran-

lu

u

do $ petendo.

Congruwm enim erat, ut Deus exau-

diret eos, qui ei obediebant.

M

iil

PRosATUR 2. ex variis textibus Scripture.

Sic enim tam Abrahe, quam Davidi promiffum

eft ob eorum merita, ex eorum ftirpe nafciturum

d

Chriftum; & Danieli Prophete, & Zacharie Pa-

i

li

tri S. Joannis B. promiffa eft acceleratio Incarna-

Tnom

tionis

DE CAUSA EFFECT.

INCARNAT.

243

tionis ob meritum precum.

Gen. 22. v. 18. di-

cit Deus Abrahamo:

Quia fecifli banc vem, &

mon peþemjlz filio tuo umgemto propiter me, benedi-

centur in fomine tuo omnes gentes terra, quia obedi-

Jüi voci mea.

Et Pfal. 131. de Dav1de, eo quod

voverit conftructionem templi, dicitur: Suravis

Dominus David: .De fru&tu ventris tui. ponam füper

fedem tuam €g'c.

Et 2.Reg.7. v.27. Quia revelafti

aurem feroi tui dicens:

Domum edificabo tibi; locu-

tus es ad fervum tuum bona bec.

Et Danielis 9.

)&.L

v.23. Zlb exordio precum tuarum egre[Jus. eft. fermo ;

ego autem -eni ut indicarem tibi, quia «ir defide-

viorum ess faptuaginta bebdomades abbreviate funt &jc.

Exaudita

Et Lucz r. Patri S. Joannis B. dicitur

efl deprecatio tua & uxor tua pariet tibi filium, &

"

ipfe precedet ante ilum.

01

77

m

Solvuntur Objectiones.

07

LR

OB3]1CITUR I.

Progenitores Chrifti de

condigno meriti funt vitam &ternam. Ergo et-

d

iam de condigno meriti funt Incarnationem. c.

ml

frob. Qui meretur finem, füb eadem rationeme-

Qrdt

retur media ad finem

2

Patres V. T. non tantum petierunt cir-

(

n du

cumftantias Incarnat:onis, fed etiam ipfam Incar-

u

nationem. Ergo fi precibus fuis & bonis operi-

bus meriti funt eam Incarnationem, eam prome

J

riti funt quoad fubftantiam.

1 pHL

RzsPoNDEO c.a. n.c. ad prob. dift. Nifi

en&f

ea, que requiruntur adfinem, requirantur fimul

ad ipfum meritum.c. fecus.n. dtarefpondet D.

Zat«

Thomas 3. Q. 2. a. I1. ad 2. Dicendum, inquit,

(

A/

Q 2

quod

)

244

DISPUTATIO IIL,

quod boc efl falfum, quod füb merito cadit omme il-

lud , fine quo. premium e[Je non potefl. — Quedam enim

fünt, que mon folum requiruntur ad premium, fed

i

[

etiam preexiguntur ad meritum , ficut divina bonitas

pi

&? ejus gratia, €9 ipfa bomimis natura. Et [mili-

ter Incarnationis wmwy[lerium fb principium merendi,

p

tl

quia de plenitudine CbrifHi ommes accepimus , ut dici-

iur

0an. 1.

(

AAd ». dift. Petierunt ipfam Incarnationem

ex fuppofitione promiffionis divine de illa ali-

Bl

hd

quando ponenda. c. fecus.n. Quando res ipfa

promittitur, etiam defiderari ac precibus poftu-

hT

tz)

lari poteft etiam quoad fubftantiam , fed illa de-

il

fideria & preces non funt meritum de congruo

ftri&e dictum , quia promiffio non eft facta meri-

r

d

tis, fed gratuito.

Solz autem circumftantiz ap-

promiffze funt meritis.

T

A

Homo per actum mere na-

u

OB]ICITUR 2.

turalem ne quidem de congruo poteft mereri gra-

'tiam fupernaturalem quoad circumftantiam v. g.

M;;

1

T

intenfionis , accelerationis &c.

Ergo neque pro-

genitores Chrifti potuerunt de congruo mereri

ii

Incarnationem quoad circumftantias.

c. prob. eft

major diftantia perfe&ionumin iftis, quam in illis.

2

Circumftantiz Incarnationis habent in-

trinfecam ac effentialem connexionem cum Incar-

natione. Ergo non poffunt effe obje&tum meri-

ti de congruo,, quin fimul haberetur pro objecto

meriti ipfa Incarnatio, quod efít impoflibile.

"nt. prob. Tllee circumftantiz confiftunt in certis

durationibus, ubicationibus, actionibus genera-

tionum &c. quz intrinfece refpiciunt fuos termi-

S &c.

" Dos ubicatos, prodg&os, & durante

REesPON-

DE CAUSA EFFECT. INCARNAT.

245

lly;

REsPONDEO

DN

-Ad x. dift. Non poteft mereri gratiam fu-

g )

pernaturalem quoad circumítantiam merito de

M

li

congruo ftri&te dicto. c. late di&to. n. In Tra&a-

tu de Gratia oftenfum eft, quod juxta 'Theolo-

E

05 difpofitio adgratiam, dum homo facit, quod

T

eft infe, vocetur meritum de congruo late di-

&um.

FA

RrsPONDEO tamen 9. tr. à. n. c. ad frob. dift.

deii

Eft major diftantia perfectionum entitativa. c.

ld01 l

habitudinis. n.

Nam in Patribus V. T. dabatur

gratia juftificationis, & amicitie fupernaturalis

h

cumDeo, cui Deus fine inconvenientia noh po-

UT

terat denegare circumftantiam Incarnationis aliun-

i

j

de praftabilite, fiponerent conditiones omnium

f

decentiffimas.

Econtra in a&u mere naturali nil

reperitur, cui gratia fupernaturalis aut circum-

T

ftantia illi intrinfeca conven

poffit,

.ienter denegari non

Ti

aM

d 9. tr.a. dift.c. Nonpoffünteffe obje&tum

quy

meriti, nifi fimul pro objeéto habeatur Incarna-

W

tio, ut aliunde preftabilita.c. ut praftabi-

;j

lienda. n.

m

dbl

Wl

oq 9 o e.

junt

SNA

x

EW

)

rodi

]

4

[ E

P uN A

SNVIS

meO'

Q3

VLROUS

H

n

bur

fuP

J

Q 5

DISPU- |

] )

y

$46

DISPUTATIO

IV.

sim

4969 6969 6969 €969 4069 09 6369-6369 0909

[

ATS

(ny

DISPUTATIO IV.

l

T»

r

De Libertate, Scientia, &aliis per-

d

fe&tionibus Chrifti.

Drt

n hac Difputatione queritur :

li

]

]

D.

1. An & quomodo Chriftus fit impecca-

L

bilis ?

2. An Chriftus habuerit preceptum rigo-

rofum moriendi ?

3. Qualis fuerit Scientia in Chrifto?

yui

,

4. Qualis fuerit Sanctitas & QGratia in

Chrifto?

)

5. An operationes Chrifti fuerint valoris

jl

il

y

meritorii fimpliciter infiniti ?

QUJASTIO I

n & quomodo ChrifTus fuerit impeccabilis ?

NOTANDUM I. Certum effe de fide, quod

(ü

in Chrifto dentur due voluntates, & dusx

volitiones, nempe humana & divina, ita tamen

MZ

ut voluntas ac volitio humana femper fit perfe-

nQUL

€tiffime fübordinata voluntati feu volitioni divi-

y

vinz.

Ita ab Ecclefia definitum eft contra Mo-

n

nothelitas.

»ïhü

Id oftenditur inprimis ex Scriptura

in variis textibus v.g. Luce& 22. v.42. ubi Chri-

Ti

ftus in Oliveto dicit ad Patrem: JNon mea, fid tua

r

volun-

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 247

T

voluntas. fiat.

Aliunde autem conftat, unam effe

Pa:ris & Filii voluntatem ad extra.

Idem often-

ditur in Epiftolis do&rinalibus Leonis L., Mar-

l

tini I. & Agathonis Summorum Pontificum. Ve-

ritas autem Catholica definita eft in Concilio La-

W

lj

teranen(i fub Martino I. qui definitionem Conci-

li ad omnes Ecclefias tanquam regulam fidei

Definitio fic

transmifit in Epiftola Synodica.

habet: ,Siquis fecundum San&tos Patres non con-

i

» fitetur proprie & fecundum veritatem fubftan-

» tialiter differentiam naturarum inconfufe & in-

fU

» divife in eo falvatam, condemnatus fit. — Siquis

» fecundum fan&tos Patres non confitetur proprie

» & fecundum veritatem naturarum fübftantialem

fi

, unitionem indivife & inconfufe in eo cognitam,

(

» condemnatus fit.

Si quis fecundum fanctos Pa-

, tres non confitetur proprie & fecundum verita-

»tem naturales proprietates Deitatis ejus & hu-

[

»manitatis indiminute in eo, & fine deminora-

» tione falvatas, condemnatus fit. . Si quis fecun-

»dum fan&os Patres non confitetur proprie &

»fecundum veritatem duas unius, ejusdemque

» Chrifti Dei noftri voluntates coherentes unitas,

d

» divinam & humanam, ex hoc, quod per utram-

»que ejus naturam voluntarius (operator) natu-

r

Ü

» raliter idem confiftit noftrz falutis, condemna-

»tusfit. Si quis fecundum fan&os Patres non

us

f

» confitetur proprie & fecundum veritatem duas

u

,unius ejusdemque Chrifti Dei noítri operatio-

4l

»nes cohzrenter unitas, divinam & humanam,

0i

(

. n

»ab eo, quod per utramque ejus naturam ope-

»rator naturaliter idem exiftit noftre falutis, con-

)

»demnatus fit. . Si quis fecundum fceleratos hz-

1/

E

Q 4

reticos

248

DISPUTATIO

IV.

y

» reticos unam Chrifti Dei noftri voluntatem con-

[j

(

» fitetur & unam operationem in peremptionem

»Ían&orum Patrum confeffionis, & abnegatio-

g

l

»nem ejusdem Salvatoris noftri difpenfationis,

» condemnatus fit.

Si quis fecundum fceleratos

| ,Fv.t

» hereticos in Chrifto Deo in unitate fubftantia-

"

»liter falvatis, & à fanGis Patribus noftris pie

YN

» przdicatis duabus voluntatibus & duabus ope-

(

»rationibus, divina & humana, contra do&ri-

fio:

»nam Patrum unam voluntatem, atque unam

Ia

» operationem confitetur, condemnatus fit.

Si

m

»quis fecundum fceleratos hzreticos unam vo-

[f

t

»luntatem & unam operationem prout ab hzre-

--

» ticis fümitur, impie confitetur, & duas volun-

!d

fehmw

»tates, pariterque & operationes, hoceft, divi-

»nam & humanam, que in ipfo Chrifto Deo in

iM

x

»unitate falvantur, & à fanctis Patribus ortho-

fi

»doxe in ipfo predicantur, denegat & refpuit,

» condemnatus fit.

V

Si quis fecundum fceleratos

»hereticos Deivirilem operationem unam ope-

b

äl

» rationem infipienter fufcipit, nonautem dupli-

»cem effe confitetur fecundum fan&os Patres,

Y

»hoc eft, divinam & humanam, aut ipfam Dei-

» Virilis, quze pofita eft, novam vocabuli dictio-

w-g(

»nem unius effe defignativam, fed non utrius-

t:

j

»que mirifice & gloriofe unitionis demonftrati-

&

» Vam , condemnatus fit.

Si quis fecundum fce-

T &

» leratos hzreticos in peremptione falutis in Chri-

b V

» fto Deo effentialiterin unitione, & à fan&is Pa-

fitn

» tribus pie predicatis duabus voluntatibus & dua-

E

» bus operationibus , hoc eft, divina & humana,

d

» diffenfiones & divifiones infipienter myfterio

588061

» difpenfationis ejus inne&tit, & propterea Evan-

d

» £elicas

DE LIBER T. ET SCIENT. CHRISTI. 249

m

M

» gelicas & Apoftolicas de eodem Salvatore vo-

i,

»Ces non uni eidemque perfonze & effentialiter

» tribuit eidem ipfi Domino, & Deo noftro Jefü

R

li

» Chrifto, fecundum B. Cyrlllum ut oftendatur

$ » Deus effe & homo idem naturaliter ; condemna-

Ws

» tus fit.

]u

hij

NOoTANDUM 2

Certum effe de fide, quod

Dir

Chriftus, cum fit Deus, fitimpeccabilis.

Quz-

ftio autem ac difficultas in eo eft, quomodo ea

ln

ii

impeccabilitas confiftere poffit cum libertate li-

berii arbitrii, quz eft in natura humana Chrifti ?

Supponitur autem , ad veram libertatem humani

lts

arbitrii in ordine ad merendum non fufficere li-

bertatem à coa&ione, fed requiri libertatem

à neceffitate.

fj

Id patet ex damnata propolitio-

U5 (f

ne Janfenii 3. 244d merendum 9. demerendum in

fiatu nature lapfe mon requiritur in bomime libertas à

tf

j

(rat

nece[fitate , fed fuffcit libertas à coattione.

Item ex

damnata propoümone Baji 39. Quod. voluntate fit,

Wtl

K

ATU

Vj

libere fit , quameis nece[Jario fiat.

; r

NOoTANDUM 3

ImpeccabilitatisinChrifto

fl

affignari varias radices à Theologis

"Thomifte

Wiiud

pro immediata radice impeccabilitatis affignant

m um

unionem hypoftaticam

Cum enim voluntas

nomd

humana in Chrifto fit phyfice unita voluntati di-

i

ving, & aGiones fintfuppofitorum, impoffibile

t

eft, oriri ullam aCtionem voluntatishumane non

N

determinante ad hoc voluntate divina

Aliipro

p

caufa impeccabilitatis in Chrifto affignant ejus vi-

d

fionem beatificam, qua fruebatur

Vifio enim

$

beatifica non relinquit judicium indifferens ad

u

obediendumDeo, vel non obediendum.

Scotüg

Q 5

cen-

DISPUTATIO

IV.

y

2S50

cenfet; naturam humanam in Chrifto de fe, ac

1

intrinfece manere indifferentem ad peccandum

j

vel non peccandum; eam tamen impediri à Ver

qu

bo per fpecialem prote&tionem, ne actu peccet

u

[j

Quidam exiftimant, naturam humanam habere

tantumi libertatis, ut poflfit fe feparare à Verbo

[

ficque fe dividere ab unione hypoftatica , &dein

h

fübfecuta divifione demum peccare

Suarez ex-

NI

iftimat; impeccabilitatem nature humane in

f

Chrifto fundari in jure adgratiascongruas, que,

ii

prout fübítantie mediz, femper obtinet effectum

Mi

interitum à gratia

P. Lienbardius in Ogdoade Ero-

Bu

tematum à Sacra Facultate Dilingana Theologica

j

oft cccuratam 2 iteratam . lettionem . ac confiderationem

:

ib

approbata Erot. 6. $. 3. aliam viam aggreffus eft

)

atl

conciliandi libertatem cum impeccabilitate in

HOl

Chrifto, dicendo: Unio bypofZatica mon f'uit impedi-

t

menium inaufferibile à voluntate Chrifti, fed probabi-

Ua

lius voluntas. Chrifti fuit objettioe libera ad unionem by-

ly

J

joft aticam.

Verum hoc totum Érotema 6. per

Di

N

De cretum S. Congregationis Indicis anno 1747.

rbl

18.. Aprilis, & poft novum Examen 1749. fup-

n

pri mi juffum eft.

J,J

NOTANDUM 4

Confideratione digna effe

at

l

i

ipfiverba, quibus Scotus &Suarezius exprimunt

t

fuam fententiam. — Scotus in 3. dift. 12. q. un. fic

]i

A

Vi

fcribit: ,Dico , quod cum Chriftus in primo in-

s

» (tanti unionis ejus cum Deo fuit beatus, beati-

A

»!tudo. abftulit fibi omnem peccabilitatem vel

» poflibilitatem peccandi, quz poteft auferri per

tümml

r&hUd

» beatitudinem

plenitudo enim glorie, qua

M"Jl

» ipfe fuit conjun&us fini, non minus quam alius

UT

beatus, &que excludit omnem poteftatem

7H

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 251

)u

» ineo, feavertendi à fine, ficutinaliis (beatis).

T

» Et ad ?. Dico, quod natura, quam affuümpfit,

» erat de fe poffibilis peccare; quia non eratbeá-

mþ

»taex viunionis, & habuit liberum arbitrium,

lt

VY

hml

» & ita vertibile ad utrumlibet.

Sed per beatitu-

, dinem eft confirmatum à primo inftanti, ut fit

,impeccabile, ficut beati funt impeccabiles."

Suarez vero de Incarnatione Difput. 37. Se&t. 3. fic

D

fcribit: , Conftat ex di&tis, omnibus penfatis ab-

» folute & fimpliciter non potuiffe in Chrifto effe

» peccatum, non ex defectu libertatis, fed ex

1

» divina motione & regimine ita fibi debitoratio-

»neunionis, ut nullo modo poffet illo carere.

u

, Et ideo folum fequitur, Chriftum non effe im-

» peccabilem ex vi modi intripfeci & proprii ope-

, randi füuze voluntatis; cum quo tamen ftat, ut

» ex conditione perfonz & ex modo regendiillam

^i

»voluntatem fit impeccabilis; & quia Chriftus

i

» fimpliciter dictus includitillam perfonam &illud

gt

»regimen, ideo fimpliciter dicendus eftimpecca-

J

»biliss - - Adrationem (objectam) refponde-

gl

»tur; hic applicari optime diftinctionem illam

TNam licet fim-

» de fenfu compofito & divifo.

i

» pliciter loquendo Chriftus ita libere operaretur,

t

»Ut confiderato intrinfeco modo operandi fuz

qll

D

»voluntatis poffet operari & non operari, ta-

i

» men ex fuppofitione divinz prefcientiae & mo-

I

» tionis infallibile erat, talem a&tum effe opera-

u

»turum; & ita in fenfu compofito non poterat

Vi

»aliud fieri, quia non poterat divina prafcientia

It

»falii, neque alius a&us componi cum tali mo-

» tione divina.

v

j

p

ï

DICO.

y

252'

DISPUTATIO

BV

DICO. Voluntas humana in Chrifto fuit

j

N

impeccabilis ratione unionis hypoftatica.

PROBATUR TI.

Voluntas humana in Chri-

4

X0)

Qp

fto, fpectata fimpliciter in ratione principii opera-

ijoi, potentis ad agendum , feu attivi , involvit fub-

(

gt

fiftentiam Verbi.

Ergo eft impeccabilis ratione

Jf

unionis hypoftatice ad hypoftafin feu fubfiften-

tiam V erbi.

af

"nt. prob. V oluntas humana in Chri-

fto fumptarealiter, uteftà parterei, nonpoteft

jral:

fpe&ari in ratione principii operativi, nifi fpe-

; d

&etur vel in raione principii roxime operativi,

Ls

Ü

vel in ratione principii remote operativi.

Sifpe-

hr

&etur primo modo, manifeftum eft, involvifub-

a

fiftentiam , quia actiones funt fuppofitorum ; ac

Qu

confequenter etiam proxima potentia agendi fup-

TU

ponit ac involvit füubfiftentiam. — Si vero fpecte-

NT

tur fecundo modo per modum principii remote

Iu

aGivi, feu operativiin a&u primo remoto, fic

dicit realiter fecum identificatum refpectum effen-

um

tialem individualem ad hanc determinatam fubfi-

ii

T

ftentiam potius quam aliam, quz in hoc cafu eft

fubfiftentia Verbi.

Af

Ergo voluntas humana in

Ll

Chrifto ne quidem in ratione principii remote

[i^

W

Í

aCivi, feu operativi in a&u primo remoto eft

realiter fecundum fe indifferens ad agendum ali-

d

quid independenter à fübordinatione reali intrin-

&X

]

f

UY

feca ad fubfiftentiam Verbi.

dnt. brob. Si non

daretur ille refpe&tus effentialis ac individualis ad

ts

p

hanc determinatam fubfiftentiam, poffet eadem

numero natura fücceffive aquirere diverfas fubfi-

tj

ftentias.

Sed hoc eft im

n

j

poflibile ex di&is in Dif

fput. 1.

Ergo.

m

l;h

Pao.

DE LIBER T. ET SCIENT. CHRISTI. 253

(

PROBATUR 2.

Si natura humana in Chri-

n

fto non effet intrinfece impeccabilis, fed tantum

1

ratione vifionis beatifice, fequeretur primo, quod

ea impeccabilitas poffet amitti, fi Chriftus ali-

quando fufpenderet influxum Verbi in vifionem

Se-

animz beatificam, v. g. in facrificio crucis.

1l

cundo fequeretur, quod ea impeccabilitas etiam

i

poffet communicari homini, fi Deus jure ftabili

v.gr. D. Virgini, donaret vifionem beatificam.

Ij

)N

ju

Idem fequeretur, fi Deus homini, v.g. B. Virgi-

ni, donaret jurejurando jus perpetuum ad gratias

ii

congruas.

Sed hec non poffunt admitti, quia

Patres in textibus proxime referendis impeccabi-

litatem Chrifti confiderant tanquam proprietatem

l

Chrifti infeparabilem, & aliis hominibus incom-

municabilem.

n

Jf

PRonBATUR 3. SS.Patresimpeccabilitatem

nature humane in Chrifto immediate referunt in

0f0,

mafn

ejus unionem cum Verbo, vel in divinitatem to-

tius fuppofiti, feu perfone. Ergo non eft que-

n

c as

renda alia radix impeccabilitatisin naturahumana

Chrifti.

fnt. prob. ab indu&tione.

Id

I

] n

Origenes in l. ?. Periarchon c. 6. in hac re

non maleficdifcurrit: ,,Ferri metallum capax eft

Ti

» frigoris & caloris.

Si ergo maffa aliqua ferri

ndtr:

»femper in igne fit pofita, omnibus fuis poris,

lt

» omnibusque venisignemrecipiens, &tota ignis

)

» effecta, fi neque ignis ab. ea ceffet aliquando,

vl

,

p

»neque ipfa ab igne feparetur, nunquam dice-

fit

»1mus hanc, qua ex fua natura ferri maffa eft, in

f

» igne pofitam & indefinenter ardentem poffe fri-

jj

» gus aliquando recipere; quin imo, quod verius

»eft, magis eam totam ignem effectam dicimus,

N

uquo('

y

254

DISPUTATIO IV.

quomam nec aliud in ea, nifi ignis cernitur ;

n

W

fed etiam, fi quis attrectare tentaverit non fer-

s5 rigded i 1gnls vim fentiet.

Hocergo modo etiam

n

111a animà, quz quafi ferrumin igne, fic femper

]i

p

in Verbo, femper in fapientia, femper in Deo

ofita eft; omne quod agit, quod fentit, quod

)

a

,intelligit, Deus eft; & ideo nec convertibilis,

,nec mutabilis dici potePc, qua inconvertibili-

&t

Qu

tatem ex Verbi Dei unitate indefinenter ignita

offedit.

Ad omnes quidem San&os calor ali-

nh j

QU

li

qUIS Verbi Dei putandus eft perveniffe; in hac

L]

,autem anima ipfe ignis divinus fübftantialiter

m

requuevüï'e credendus eft. Quando Pfalmiíta

L.

yn

dlxnt Unxit te Deus oleo l«titie pre partici-

J

plbus tuis; oftendit, quodaliter animaiíta oleo

i

"n

lætltlæ, id eft, Verbo Dei fungitur, & aliter

,a

part1c1pee ejus, id eft, fan&ti Prophete & Apo-

IU

ftoh

Illi enim in odore unguentorum ejus cu-

l

i

curnH'e dicuntur; ifta autem anima vafculum

]

ungu enti ipfius fuit.

Sicut ergo aliud eft un-

MW

uenti fübftantia, aliud odor ejus; ita aliud eft

, Chriftus; & aliud participes ejus; & ficut vas

1

A

1pfum, quod fübftantiam continet, &unguen-

,tum, nullo genere poteft aliquid recipere foe-

ij N

tons ; itaChriftus, velut vas ipfum, inquo un-

wu,

guentx erat fubftantia, impoffibile fuit, ut con-

g

, trarium reciperet odorem.

NW(

II.

Dionyfius Alexandrinus in Epift. Synod.

! E?gef

lgm!

"b

Nifi Chriftus idem e[fet Dei Verbum, non poterat ejje

impeccabilis. (avapaerarros ).

ii

IT

II

S. Atbanafius in l. de Incarnat. , Confi-

Jtot

Stendum eft; Deum apparuiffe in carne fecun-

At

,dum

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI

255

l

» dum juftitiam, quam Dominus habuit in fpiri-

»tu, hoc eft, non humana mutatione,, fed divi-

1j

» na puritate.

Impoffibile enim erat,

alio modo

] B['P

s mtegrltatcm & impeccabilitatem (-ro xa O agov,

La

y R0 avapaeryrov) in humanam recipi naturam,

»,hifi Deus in carne crederetur effe, qui impec-

UUR

»Cabilem juftitiam in mundum invexit.

Quod

QU

»enim fcriptum eft: Non eftjuftus füper terram,

Kj

T

»Qqui non peccet, commune eft utique omnibus

Qd

&

hominibus

Ideo de colo defcendit, qui illi-

lls :

batam juftitiam ex feipfo donaret, Verbum fci-

Y

I

j licet

Et in alio Tra&. de Incarnat. adver[us z1pol-

li lg

linarem: , In natura noftra ex invento diaboli ex-

,orta pugna perfeverat

& fuüperfeminationis

» progreffus

At Verbi Incarnatio fecundum na-

nl

turam Dei facta neutiquam capax fuit illarum

tal

»rerum, que etiamnum herent ex vetuftate no-

1

» bis inolita

E

ii

IV. Oyrilus ZAlexandrinus 1

in Joannem:

Leun

»In Chrifto creature funditur inclufus eft immu-

dul

»tabilis & invariabilis ftatus, eodemque modo

fiei

Id enim foli

» fe femper habens ex natura fua.

Loge

» conveniet re vera exiftenti Deo.

Hoc ipfumin

» filio re&te perfpicitur.

Peccatum enim non fe-

J

nl

» Cit , ut ait Petrus.

Deus eft igitur, & ex Deo

$ fecundum naturam filius, illo, inquam, Deo,

)u

»Qqui peccare, mutarique nefcit; nequehocprze-

»tergreditur unquam, quodnature proprie con-

t

» gruit

Et 1. 6. ad illa verba Chrifti

Quis ex

jj

vobis arguet me de peccato? ait: Prorfus fieri

,nequit, ut in peccatum incidat, qui ex Deo

»prodit Deus verus

Quippe Chriftus pecca-

yt r[)

"j

» tum non fecit

Nam omne peccatum ex defle-

»

Xione

DISPUTATIO IV.

y

256

4

» Xione ab eo, quod melius eft ad id, quod diffi-

,mile eft, originem accipit, & in eis gignitur,

ifhy |

» qui natura fua verti poffunt, & in ea, que de-

PW

,Qdecent, mutationem capere.

nw

Quomodo ergo

» peccare intelligetur, qui converfionem nefcit,

» neque capax eft commutationisinaliquid, quod

j

il

» lit difconveniens , fedinconcuffus manetin pro-

,

»priis, innatisque bonis, & hoc non aliunde ha-

D

n

» bet,fed à feipfo."

Similia habet 1.9. & 11. &

qu

y

?

in l. de recta fide.

n

Idem in lfaiam fic [cribit : ,,Cee-

»teri homines, poftquam adoleverunt , agenda-

]

U li

»rum rerum liberam inftituunt ele&ionem.

At

um

» divina natura ratione proprie congruentisque

a

» ibi fublimitatis vitio eft inacceffa & pravitatis

,

» omne genus depellit; quin potius naturaliter &

t

» fübftantive malitie reluctatur.

Quod igitur di-

h

» vine nature proprium eft, in bono ftabilem ac

p

» defixam effe5 hoc etiam de Chriíto vere dicitur.

jitia

» Et in 1. derstta fide: Deifilius humanam animam

d)

» propriam fibi fecit, eamque peccato omni fu-

p

» periorém reddidit, nature fuz firmitate ac im-

tity

, Tutabilitate cum illa communicata, perindeac

quui

»lanam tingendo colore imbuiffet.

Ildem in Ho-

gt

» milia 24. ad illa verba Zfpofloli: Per omnia fratri-

P

)

)

, bus aflimilatus eft, uno excepto peccato; ait:

UT

, Non enim fieri poterat, ut divina &incorrupta

ïL'ei

] WE

» natura peccati laqueis caperetur.

Siquidemlux

t ilg

»eft vera, & tenebre eam non comprehende-

ls

» runt.

v

V. S.uguflinus 1. contra Sermonem Arría-

V

norum c.7. ,Ut Mediator Dei & hominum ho-

&il

» mo Chriftus Jefus non faceret propriam, qua

1 d

» Deo adverfa eft, voluntatem; non erattantum

X

, homo,

lh

*

DE LIBERT. ET'SCIENT. CHRISTI,. 257

' q"ï

»homo, fed Deus & homo, per quam mirabi-

HR]

» lem, fingularemque gratiam humana in illo fine

la,qt

» peccato ullo poffet effe natura.

Propter hoc

lmM) t

» ergo ait : Defcendi de coelo non ut faciam vo-

] A

»luntatem meam, fed voluntatem ejus, qui me

»mifit ; ut ea caufa effet tant:? obedientie , que

Ia

A

,omnino fine ullo peccato effet, hominis, quem

»gerebat, quia de cedo defcenderat; hoc eft,

» (quia) non tantüm homo, verüm etiam Deus

» Gfat. -

Et in l. de corrept. & grat. c. rr. ,,Ne-

UA

»que metuendum erat, ne ifto ineffabili modo

Qf

L

»in unitatem perfonz à Verbo Deo natura hu-

2

,mana fufcepta per liberum voluntatis peccaret

M

»Sarbitrium , cum ifta füfceptio talis effet, ut

,natura hominis à Deo ita füfcepta nullum

7dlgh'

»in fe motum male voluntatis admitteret."

hi

Et in Enchiridio c. 36. ,Per eandem gratiam

edi

»juftificantur homines à peccatis, per quam fa-

ATa

» &um eft, ut homo Chriftus nullum poffet habere

j

fl

» peccatum."

Dein c. 4o. hanc gratiam confti-

MM

)u

tuit in unione hypoftatica: ,Modus ifte, quo

q

t

,natus eft Chriftus, infinuat nobis gratiam Dei,

nb

» quo homo in ipfo exordio nature fuz, quo ef-

j

»Ííe:cepit, Verbo Dei copularetur in tantam

2l

01

»perfone unitatem , ut idem ipfe effet Filius

Q

» Dei, qui Filius hominis, ac fic in nature huma-

,ne fufceptione fieret quodammodo ipfa gratia

[Uldet

»ili homini naturalis, que& nullum peccatum

prehe

» poffit admittere.

VL S. Hilarius l. $. de "Trinit. ,Non fuit

w

j

» Caro illa caro peccati, fed fimilitudo carnis pec-

, Cati, dum fimilitudo carnis peccati à vitiis hu-

fiu

q

,»mane carnis aliena eft. Ita homo Chriftus Je-

["

!

D. dmort Tr. de Incarnatione,

UR

258

DISPUTATIO IV.

j

»,Íus & in veritate nativitatis eft, dum homo

efc & non eft in proprletate peccatl, dum

P » Chriftus eft. Quia &

qui homo eft, non po-

(

,tuit non homo effe, quod natus ePc & qui

Ü

Chrlfcus eft, non potuit amififfe , quod Chri-

j

(

fcu: eít. Atque ita, dum homo Chriftus Jefus

Y

efc habet & nativitatem hominis, quia homo

qM

eIt nec eft in vitiofa hominis 1nürm1tate, quia

Chn['cus eft.

1

L'uli(a

VII

S. Fulgentius 1. 3. c. 38.

» /Egrotare

JOI

»non poteft folus; infirmari non novit virtus;

f

fa-

nefat faturitas efurire , via nequit errare ,

^ plentla non mutatur , Vlta non moritur, lumen

h41

A

, honextinguitur, nec veritas depravatur nefcit

tm&an ]gtitia :

Deitas non poteft fuperari.

u

Propterea utique etiam Chrifti humanitas fine

(f j

» peccato permanfit ,

quia eam in unitate perfo-

fuew

»ne divinitas accepit que naturaliter peccare

W d

» , non potuit.

1(6

VIII. S. Hippolytus Martyrin Excerp. 8. affe-

rit: Chriflum naturaliter à peccato C2 malitia alienum

ü

J

fui[fe.

IX. S. Maximus Aquilejenfis in Lateranen-

fi Synodo fub Martino I. fimiliter dicit: Chrifjum

l

naturaliter & peccato alienumn &^ peccati interemptorem

"i

fuiff

o

[

In his omnibus textibus impeccabilitas Chri-

fto tribuitur quoad naturam humanam non ra-

At

tione vifionis beatifice, aut ratione juris ad gra-

»cdmf

tias congruas, vel intrinfecé efficaces, fed ratio-

n

jl

ne perfonalitatis diving.

j

i

Sol-

DE LIBER T. ET SCIENT, CHRISTI, 259

Solvuntur Objectiones,

]

Ml

OB]JICITUR I.

SS. Patres docent, impec-

r

cabilitatem non fuifTe intrinfecam nature huma-

ne in Chrifto, fed extrinfecam , inquantum divi-

nitas humanam naturam à corruptione fprotexit,

v

à tentationibus cuftodivit; ejus cogitationes di-

vexii & bonum infpiravit. Ergo impeccabilitas

nature hamane in Chrifto folüm provenit ab

!/l

ys

unione hypoftatica mediate , in quantum tribuit

jus ad gratias congruas, vel inquantum mediante

vifione beatifica tollit judicium indifferens ad

utramque

contradictionis partem.

ant. prob,

1. S. Hippolytus Martyr explicat impeccabilita-

tem naturze humane in Chrifto per fimilitudinem

J

cum incorruptibilitate arce lignee, eo quod

fj

fuerit prote&um à carie per aurum , quo tegeba-

V

tur.

In dialogo 1. Theodoreti referuntur hec

ejus verba:

»Arca ex lignis, qua putrefcere

, nequeunt fuit ipfe Salvator. Illa quippe putre-

4

j ia

» dine induéctum tabernaculum fignificabat ipfius,

»quod nullum peccati putredinem genuit. Do-

»minus impeccabilis erat ex lignis carnem non

Afstia

»fentientibus quatenus homo fuit; hoc eft, é

» Virgine & Spiritu San&o , intus & foris tan-

p

»quam puriffimo Divini Verbi auro undiquaque

» tectus,

ii

2,

S. Ireneus , prout refertur à Leontio Bi-

m

zantino in l. r. contra Eutychianos ait; ,Quem-

»admodum arca deaurata erat intus & foris

iurls

))[I

,auro puriffruo; fic & Chrifti corpus purum

uidem verbo deco-

» erat & fplendidum , intus q

2

ratum;

260

DISPUTATIO IV.

y

N

»ratum; foris autem à Spiritu cuftoditum, ut

l

» t utrlfquo naturarum fplendor oftendere-

tur

t

3

Epipbanius in Ancorato refellens Apolli-

Ls

nariftas,qui, ne cogerentur admittere peccabilita-

o

f

tem in Chrifto, in eo negabant animam, fic fcri-

bit: ,Quis dicere audebit, pro eo, quod carnem

2

I

» salvator affumpfit , illecebra carnis abdu&tum,

»ut que carnis funt, rationi minimé confenta-

Ti

t

, nea perficeret , ut qui, licet illud omne , quod

» cum corpore cunjun&tum eft, etiam viliffimum

Á

t

haberet, ipfamque adeo carnem , eam tamen

»in nulla re peccantem fufceperit

Etenim

g

a

» Deus Verbum corpus fuum velut frono quo-

»dam moderabatur; & pro voluntate fua con-

quit

tV

»tinere ipfum ab omni carnis immoderatione

»poterat; atque ubi libitum erat, liberé ferri

fipt

p

l

»permittebat ad corporeas dumtaxat ejufmodi

» neceffitates, quc& conformes effent recte ratio-

lr

»ni, & ipfius divinitati congruerent. - - - - -

t

$i vim fuam infpiravit SanGtis, & quibus infpi-

»ravit, de his teftimonium dicitur, eos fanétos,

»juítos, & in diebus fuis provectos fine ulla re-

»prehenfione vixiffe: quanto ipfe magis omni-

"- AU

]1

,nO, in quo complacuit omnem divinitatem ha-

*'U,

bitare corporaliter, & fi carnem veram ex Ma-

f[ho J

»ria femper Virgine fumpferit, & humanam re-

R

»Vera animam atque mentem , & fi quid aliud

t

]lIUF [

»ineft homini , in fe ipfe ita continere omnia po-

»tuit, tanquam Deus , ut nec in vitium fparge-

Q

y

»Ientur, neque hoftis improbi fraude delitiis

T

»frangerentur, neque voluptatum caperentur il-

j M

lecebns, nec Adami delicto fübjicerentur.

35

REsPON-

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 261

hs

"

RESPONDEO n. à.

:3

Zl ii c.a.m.-c.

Cum enim Hippolytus te-

ftetur, ipfa ligna, ex quibus arca fabricata erat,

! APL

putrefcere non poffe , etiamfi inaurata non fint,

n

oftenditur, aurum fuiffe fuperindu&tum pro con-

Y

fervatione nature ab intrinfeco incorruptibilis,

j V1

ne corrumperetur ab intrinfeco, v. gr. igne, aere.

hs

AL

Itaque etiam natura humana in Chrifto erat ab

Q

i

intrinfeco incorruptibilis feu impeccabilis, utpo-

te intrinfece fubordinata ad hypoftafin Verbi.

d9 6. : a.. €.

Ex eo enim, quod arca

fuerit contecta auro, non fequitur, ipfa ligna,

quz auro tegebantur , fuiffe fecundüm fuam na-

. turam corruptibilia.

Ergo etiam à pari, ex eo,

quod natura humanain Chrifto fuerit quafi deau-

rata Verbo , non fequitur , illam ex fe fuiffe cor-

g

ruptibilem.

T

Ad 3. dift. a.

Dixit hoc S. Epiphanius tan-

TU

quam refponfum fufficiens pro enervando Apol-

linariftarum argumento , eorumque captui ac-

commodum. c. tanquam fuffciens pro expli-

üw

h

(y

catione perfecta myfterii. n.

In eo loco S. Epi-

Vr

phanius fatis praeftiterat , fi oftenderet, rationem

$t

Apollinariftarum , ex qua animam in Chrifto ne-

A

gaverant, videlicet , quia alioquin daretur in

Y

Chrifto natura peccabilis, effe invalidum; quia

j

Fiu

potuiffet Verbum cogitationes & motiones in

anima Chrifti fic.dirigere, ut nullum effet fecu-

jl j

ynn

turum peccatum.

OB]J1CITUR 2.

Humana natura in Chrifto

n

d "

precife ob unionem cum Verbo intrinfece non

fit perfe&ior. Ergo nec per eam fit intrinfece

ei

at

impeccabilis. art. prob. corpus humanum precife

3

per

uf

5625

)

DISPUTATIO

IV.

vt

per unionem cum anima non fit intrinfece per-

a

fe&ius. Ergo nec natura humana in Chrifto per

qn

unionem ad Verbum.

2

Licet fübfiftentia Verbi fit immortalis,

hu

l

ür

non tamen reddit humanitatem Chrifti immorta-

[

lem. Ergo etiam, licet Verbum fit impecabile,

jf

non tamen per fui unionem reddit naturam hu-

manam impeccabilem.

3

Tota ratio, cur nature humanz in Chri-

jo

(im.

fto negetur peccabilitas, eft hzec, quia potentia

peccandi non poteft conjungi cum Verbo; fed

[

hzc ratio nihil probat.

Ergo. min. prob. Poteft

dici, quod in cafu, in quo ha»c potentia reduce-

D

a

retur in actum fecundum, eo ipfo diffolveretur.

unio cum Verbo.

Ergo licet peccatum non

BA

j

poffit conjungi cum Verbo, poteft tamen conjun-

Tif 1

£i potentia peccandi.

REsPONDEO

T

A U

Zid 1. dift. Non fit intrinfecé perfectior

quoad przedicata generica, & fpecifica c. quoad

j

predicatum individuale n.

Suppono ex mea

Y

"hilofophia, Augufte, & Venetiis edita, quod

á

L

individuatio cujuslibet confiftat in refpe&u ef-

hu

fentiali ad feriem omnium effe&uum & circum-

j

ftantiarum rem per decurfum (ui prefiniti tem-

at

poris involventium.

Itaque etiam refpe&tus ef-

fentialis cujuslibet nature ad fuam fubfiftentiam,

At

m

i

quam fuüppono effe realiter à re diftinctam, per-

tinet ad predicatum individuale nature humans.

Cum ergo natura humana in Chrifto fübfiftat per

üctï

fubfiftentiam Verbi, refpe&us illius naturs ef-

R

fentialis ad fubfiftentiam Verbi , teddit eam

n

naturam individualiter perfe&iorem intrinfecé

D

M

pre

DELIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 263

i

pre naturis aliorum hominum individualiter fpe-

d

&atis. Sic etiam corpus humanum, licet alio-

quin forte non differat fpecie à corpore organico

0»

bruti, v. gr. fimie, eft tamen intrinfecé perfe-

&ius individualiter corpore bruti ob ilium in-

trinfecum ordinem feu refpeétum ad animam ra-

tionalem.

Ad2.c.3.n. c. & p. Difparitas eft quia

r

u

Deo non repugnat mori in a&u fecundo fecun-

dum naturam humanam, ac effe principium de-

terminativum ad actualem mortem fuz nature

humanz; econtra repugnat Deo peccare in actu

fecundo , feu effe principium determinativum ad

peccatum nature humanze, prout tamen effet,

cum a&tiones fint fuppofitorum.

Ad 3. tr. maj. n. min. ad prob. n. a. Si e-

nim natura humana in Chrifto foret determina-

tivum primum ad peccandum , & ad diffolven-

dam unionem hypoftaticam, eo ipfo fupponere-

l

tur habere fübfiftentiam propriam; cum aétio-

qu

nes fint fuppofitorum. .Itaque impoffibile eft

&t

4

ut in natura humana fingatur ulla actio, deter-

il

minatio, vel ele&io in Chrifto, nifi premoven-

i

7 HK

te ad eam a&tionem Verbo, in quo fubfiftit il-

lius natura humana.

ititi

n

DICES: Poteft dici, ita fe habere naturam

)

humanam in Chrifto ad acceptationem unionis

j

epta-

du

hypoftatice, ficut fe habet liberum ad acc

tionem gratie fan&tificantis & actualis. Ergo

;l

jl

ficut liberum pro priori figno rationis poteft

peccare non acceptando gratiam; ita etiam na-

y

tura humana potuit peccare non acceptando

unionem hypoftaticam.

R 4

RE-

| ll

264.

DISPUTATIO

IV.

Jj

REsPONDEO n.a. Liberum enim arbitrium

habet fuam propriam fübfiftentiam prius & inde-

1

pendenter ad gratiam , & fic etiam poteft effe

-N

principium operativum pro priori ad gratiam;

t

econtra natura humana in Chrifto non poteft

u

pro priori nature ad unionem cum Verbo habe-

',',*(Jü

re propriam fubfiftentiam, cum repugnet, ut ea-

em res , manens numero eadem, obtineat fuc-

l

ceflivé duas vel plures fübfiftentias ; igitur na-

h Iih

tura humana Chrifti pro priori ad unionem cum

frin

Verbo non poteft effe principium operativum

I

acceptando vel recufando unionem hypoftati-

cam

[

Os JicrTURS. Nihil eft denegandum Chri-

jot

fto

dN

» quod eft laudabile; fed poffe peccare 5:8E

D

non peccare, eft laudabile.

Ergo Min. prob. In

Ecclefiáftico cap. 31. v. 10. laudatur

lusij

juftus, qui

k

potuit tranferedi & non eft trai

n0on fecit.

Ergo.

yfeve[fus , facere ma.la &

d

lefffw

2. JuxtaS. Hieronymum folus Deus eft , in

quem non poteft cadere peccatum.

Sed natura

m

humana in Chrifto non eft Deus.

li

3

]

Si daretur in natura humana Chrifti im-

Fl

peccabilitas, ea vel effet eequalis impeccabilitati

A

ipfius Dei vel non? neutrum poteft dici. Ergo.

"n

Min. prob. Si dicatur effe cqualis , creatura a-

AWj

quatur Deo ; fi dicatur effe inzqualis, jam erit

in hoc genere defe&uofa ac defe&ibilis.

,iïgmdpi

j: üw

4. Peccabilitas eft proprietas nature huma-

n

M

d

nc defe defe&ibiliss Ergo non poteft feparari

Wi

à natura humana in Chrifto. J4mi. prob. Pec-

E!

cabilitas fundatur flexibilitate voluntatis hu-

mansg.

N

D

s. Vo-

DELIBERT.ET SCIENT. CHRISTI. 265

à

5. Woluntas humana in Chrifto non fuit

U

mota ad bonum per gratiam intrinfecé efficacem,

fed tantüm per gratiam congruam que potuit

MA

ftare cum aflenfu & diffenfu voluntatis.

du

Ergo

in Chrifto dabatur faltem potentia remota ad

W(

peccandum.

u

6. Potentia peccandi non eft vituperio di-

gna. Ergo poteft admitti in Chrifto. Znt. prob.

Og

Ea ftat in maximis Sanctis cum gratia fan&ifi-

cante.

REsPONDEO

W

!

- 1. Retorquendo hoc argumentum' in

Deo & Santis Beatis.

REsPONDEO 2. d. ni-

hil laudabile eft denegandum , fi non habeat ad-

mixtam imperfedionem. c. fecus n. datur enim

Ti

laus abfoluta & pura, que nullam przfüpponit im-

1

perfectionem, ut eft, amare Deum ; & datur

alia laus ex /uppofitione imperfe&tionis, & talis eft,

i

peenitere de peccato , vel non effe tranfgreffum

in natura defectibili.

Ti

"4d 2. dift. Solus Deus eft impeccabilis com-

ritià

parativé ad alia fuppofita , capacia ad operan-

ii

z

dum per modum principii motus rationalis. c.

| Eït

comparativé ad alia entia , quz non funt fuppo-

x

fita, vel incapacia ad operandum per modum ta-

u

lis principii. n.

Natura humana in Chrifto non

eft fuppofitum , quia non habet fubfiftentiam

rell

propriam: & ideo, nifi moveatur à Verbo , nec

poteft operari bonum, nec malum.

L

Yi

ld 3. c. Maj. n. Min. Et dico, quod fit in-

i

zqualis inequalitate originis feu principii ; quia

impeccabilitas naturze human« in Chrifto depen-

R s

det

266

DISPUTATIO IV.

jl

9

det à fubfiftentia aliena; in Deo autem à fubfi-

/

ftentia propria.

:

(l

ZAd 4. dift. Eft proprietas nature humane

habentis fubfiftentiam propriam vel Angelicam. c.

N

[AO

habentis alienam, eamque divinam. n. vel poteft

dici, eam peccabilitatem non effe proprietatem

D)

primo modo, que conveniat ommi, fo, &

l

(

à

Jamper.

1

d $. n. a.

Omnis enim motio in Chrifto

[oun

fuit motio ab intro ex Verbo, quz non fuit in-

li

differens ad contradictorium , utpote cum defi-

f

ciente alia fubfiftentia motio contraria fuerit im-

poflibilis.

"d 6.tr.a.n. c. Etiamfíi enim non fit vitu-

if

perio digna, effet tamen imperfectio incompoffi-

Y

4

bilis cum perfe&ionibus divinis.

Vituperio fo-

!j

j

lüm digna funt, que pendent à culpa, non au-

l

tem defectus nature, ad quos pertinet potentia

peccandi.

If

QUJESTIO II

Qualis fuerit libertas in Cbriflo ? .Et num Chri-

: Jfus babuerit praeceptum vigorofum moriendi?

us

H

: OTANDUM I.

Diffieultatem quzftionis in

j

eo confiftere; quomodo Chriftus habere

üuü

;potuerit libertatem moriendi vel non moriendi,

fi rigorofo precepto Patris eterni mori juffus

!

eft? Cum enim non potuerit peccare, prout in

N

li

quzftione przcedente di&tum eft, fequitur, quod

"t

etiam non habuerit libertatem tranfgrediendi hoc

" !*,bw

preceptum : quodfi non habuit libertatem tranf-

grediendi illud preceptum,nafcitur alia difficultas,

xTEx

quo-

/

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRITI. 267

ii

quomodo Chriftus perfuam mortem potuerit me-

reri redemptionem generis humani, & fuam glo-

lh

riam , fi illa mors non fuit ipfi libera ?

i

NoTrANDuMo2. Hanc queftionem non fo-

lüm procedere de morte Chrifti, fed etiam de

omnibus ejus actionibus , cum Chriftus in pluri-

bus locis Evangelii proteftetur , fe in omnibus

Sic

i

fuis actionibus fequi voluntatem Patris fui.

Joan. 4. v. 34. dicit: Meus cibus eff ut faciam «o-

Il

Ti

luntatem ejus , qui müfüt ime , ut perficiam opus ejus.

Et Joan. 5. v. 3o.. JNon quero voluntatem wieam , [ed

Ti

oluntatem ejus, qui müfit me.

Et Joan. 6. v. 38.

Dejfcendi de celo , non ut faciam «oluntatem meam , fed

Et Joan. 12. v..49.

voluntatem ejus , qui mifit me.

Ex me ipfo mon fum locutus; fed qui mifit me Pater,

ipfe mibi mandatum dedit , quid dicam , & quid.loquar.

n

Eit fcio , quia mandátum ejus vita eterna eft. — Que er-

p

go ego loquor , ficut dixit wmibi Paier , fic loquor.

NoTANDUMsS. Varias effe in hac re pro

expedienda difficultate Theologorum fententias.

Lugo de Incarnat. Difp. 26. Se&t. 7. & 8. recenfet

w

quatuor , his verbis:: , Communior folutio in hac

i

f

» difficultate eft, Chriftum fuiffe liberum in ope-

» ribus preceptis, quia licet fuppofito precepto

v(tto

» V. g. moriendi, non pofiet non acceptare mot-

Dis

]

,tem ; erat tamen indifferens ad acceptandam

u)

» mortem ex hoc vel illo motivo, hoc vel illo

TOif

, tempore, a&tu intenfo vel remiffo. Hzc folu-

$ pï(

, tio eft P. Vafquez Difp. 74. Valentie , Lellii,

mw

» & eam tandem approbat Suarez Se&t. 4. & in ea

M

re

»libenter conquiefcunt communiter noftri Re-

ii

» Centiores,

Aliter refpondent aliqui recentio-

jb

» res, qui dicunt, ipfam mortem quoad fubftan-

»tiam

268

DISPUTATIO IV.

p

»tiam fuiffe Chrifto liberam, & meritoriam ra-

fn&l

»tione divinitatis.

Quippe idem Chriftus ut

Jj

D

»Deus poterat impedire & non impedire mor-

"

» tem illius humanitatis. Licet enim actio fecun-

nqï

» düm fe, prout ab humanitate Chrifti procedit,

nLH

» non fit libera quoad fubftantiam mortis, tamen

A

»prout conjuntta cum perfona Verbi, quze ha-

"x

» bebat plenam . poteftatem in mortem, habebit

UY

» libertatem pleniffimam.

Tértia via ad folven-

N

» dam hanc difficultatem, facilis eft, fed fingula-

B

» ris, dicendó, Chriftum non habuiffe preceptum

&T

» mortis obligans füb peccato, fed folum prece-

W M

» ptum feu mandatum Dei , quatenus extenditur

il

» ad'ordinationem , directionem , & regulam fu-

p

lnl

» perioris, potentis obligare fub peccato, non

DI

»tamen obligantis; ficut regule Religionum &

Ol

» ordinationes Prelatorum diriguntur ad fubdi-

dl

»t0s; & tamen regulariter non obligant füb pec-

n

[ii

» Cato; funt tamen materia obedientie, & qui-

» dem perfeGioris obedientie, ut docet S. Tho-

» mas 2. 2. q. 104. a. 2. his verbis: Voluntas fape-

u

IH

» rioris quomadocunque innote[cat , eft quoddam tacitum

D

» preceptum ; & tanto videtur obedientia perfettior,

i

» quanto expre[Jum praceptum obediendo prevenit volun-

T"JC

» tate fuperioris intellea. Eta.s. Sicergo pote[? tri-

l

» plex obedientia diftingui ; una fufficiens ad falutem, qua&

h

» [cilicet obedit in-bis ,. ad que obligatur ; . alia perfetta,

W

W

» que obedit inomnibus licitis ; alia indifcreta, que etiam

R

» in állicitis obedit.

»Hoc ergo fuppofito facile di-

E

W

»Citur: Chriftum habuiffe perfe&tiffimam obe-

ji

u

D

» dientiam, non tamen preceptum moriendi ex

Ti

» obligatione; & per confequens potuiffe plené

Hanc

US[]UH

» & adequaté mereri in hac obedientia.

[

»Lenten-

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI, 269

m

m:

»fententiam acriter tenuit M. VrcToRrA , &

»MEDINA 1. 2. q. I14. a. I. eam probabilem

»reputat, & nunc eam laté docet M. LongcA

W

m

lr

» Q I9. difp. 63. & pro eaaffert PAaLUDANUM

»in'3. dift. 12. q. 2..3. 3. DroNYsiuMw. Cr-

)

»STERC. in 3..q. 3. a. 2. Concluf. 6. ArsEn-

)1

o

::

»TUM M. c. 3. de virtutibus, CunvsosTo-

»MUM Hom.59. & 75. in Joannem, ubi expref-

b

»Íe negat talem obligationem precepti in Chri-

» íto , fed dicit, vocari preceptum humano mo-

pte.

Et Hom. 28. in Epift. ad Hebr. ad illa ver-

»ba: Qui propofito fibi gaudio , infert Chryfofto-

! Enh

»mus: JLicebat illi nibil pati , fi voluiffet. In eadem

d

"t

»fententia eft CyRiLLUs ALEXANDRINUS

»l.7.in Joan. c. g. Et quamvis ille liber non fit

7j

as

» Cyrilli , fed alterius , infinuatur tamen ab eo-

i

» dem l. 1o. c. 20.

Item THEOoPHILACTUS in

. /üb)

»€.14. Joan. Eu THYMrusinc.1o.Joan. Ax-

i

Thn

»SELMUS Opufculo de Meditatione Redemptio-

» his C. 3. & 4. & alibi fzepe.

QuaRTA fenten-

1y,

"

»tia eft C. Lugonis, quod Chriftus habuerit

nik

n

»quidem preceptum moriendi , potuerit tamen

H

u

» petere difpenfationem, & fic mortem impedire.

nj

Ita Theologorum fententias recenfet Lugo. Ve-

p

rum Gonet difp. 21. a. 3. eas fententias fic recen-

jf

fet: , PRIMUS modus afferit , Chrifto impofi-

uj

» um non fuiffe preceptum ftri&tum, ipfum ob-

u

»ligans ad culpam , fed folüm ei fuiffe infinua-

)

"]

»tam voluntatem Dei , que decreverat ipfum

m

» pro falute hominum mortem fübiturum , qu&

Onþf

» Voluntas rationem precepti ad culpam obligan-

Q

»tis non habebat, ac proinde, licet Chriftus ab

)u

» intrinfeco effet impeccabilis, potuit tamen mor-

» tem

DISPUTATIO

IV.

270

lip

»tem non fubire, & illam non acceptare.

Ita

LORCA

SgcuNDUSs modus afferit, quod li-

il

AT

?

cet Chriftus prafuüppofito tali precepto non

" potuemt non mori , hzc tamen moriendi necef-

W

»fitas non fuit antecedens ,

fed confequens li-

- » bertatem Chrifti ; quia liberé poftulavit à Pa-

N

» &e, hoc preceptum fibi imponi , & liberé illud

acceptavn

Ita quidam, quos fuppreffo nomi-

u

i t

»ne refert VINCENTIUS 4 gratia, quos fequun-

tur CABRERA, & PRUDENTIUSs.

'TreRTIUS

lbt

M

modus eft, quem ex Recentioribus Baefa , &

de Lugo propofuerunt , afferentes ,

Chriftum

potmTe petere difpenfationem vel' commuta-

tlonem

QuanTUS modus eft Valentiz, Vaf

j wn

»quez, Leffhi, Monczi, Theophili Raynaudi &

»aliorum , qui dicunt, quod, licet Chriftus non

f

» Fuüerit liber circa fubftantiam fuz mortis, fuerit

AT, (

tamen indifferens & liber ad moriendum ex hoc

Lsl

vel illo motivo , fortitudinis nimirum vel pa-

t1ent1æ vel mifericordie , pro hoc vel illo tem-

» p01e , a&u intenfo vel remiffo. 5

Dein $. 13.

ponit Gonet fuum & communem, ut afferit, omnium

T bomifiarun modum his verbis :

»Modus veré

» conciliandi in Chrifto circa preceptum mortis

,€ei à Patre impofitum libertatem à neceffitate

,cum omnimoda ipfius 1mpeccab1htate, in eo

» confiftit, quod licet non potuerit Chriftus vel-

VA

u

,le non mori in fenfu compofito , hoc eft, velle

comungere negationem mortis cum præcepto

EU

l.:uL

» bligante ad mortem , bene tamen in fenfu di-

» Vifo , id eft, velle negatlonem mortis, ut abftra-

Ms

$ &am à precepto.;

Ita Gonet , qui ibidem

E

n. 85. conqueritur , quod omnes fere T beologi Socie-

h

iatis

DELIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 271

tatis hanc doctrinam in fenfu à 'Thomiftis nun-

quam intento exponant, quafi videlicet 'Thomi-

ftz dicerent, quod Chriftus non habuerit poten-

tiam ad non moriendum fuppofito precepto

É

U

mortis , fed folüm que in eo extitiffet , fi abla-

tum fuiíffet preceptum obligans ad mortem.

NoTANDUM 4. Diftinguendum effe inter

mandata timoris, & inter mandata amoris.

Illa

funt ex parte precipientis abfoluta , & quidem

fub comminatione , puta vel penarum zpferni ,

prout contingit circa leges obligantes /ub peccato

mortali, vel poenarum temporalium in hoc mun-

do aut purgatorio, prout contingit circa leges ob-

ligantes /ub peccato veniali ; vel exclufionis à gratiis

indebitis, jam preparatis, & alioquin certo con-

ferendis ; prout contingit circa mandata paren-

tum , deftinantium obedientibus liberis haredita-

T f

tem ex afle , inobedientibus folam legitimam ;

L

quod ipfum contingit circa leges divinas & hu-

[oet

manas folüm dire&tivas, obligantes /ub imperfcttio-

n

ne, & füb exclufione gratiarum deftinatarum ex-

l m

actis obfervatoribus preceptorum directivorum,

X v

v. g. Conftitutionum Monafticarum , Regulz,

infpirationum internarum ad a&us determina-

m

w

tos,&c. Econtra mandata amoris ex parte pra-

cipientis funt tacité conditionata fub hac condi-

i,l

j

ii

tione , fi amore gratuito i aliorum mandatorum inde-

bito amas e ?. Ifte modus precipiendi continet

Ti

i pïï

tacité pactum reciprocum exhibendi reciprocà

actus amoris aliunde indebitos, "Tale erat m

nk

datum CI

an-

"m

ürifti ad Petrum Joan. »., ubi illi de-

mandavit atque injunxit regimen Ecclefie his

Ü

W

verbis: Petreamas me? pafie oves meas. Sic,et-

ilam

nl

272

DISPUTATIO IV.

iam Pater coleftis potuit filio fuo divino dicere ;

m

fi me amas amore gratuito , exple ordinem re-

,iW

demptionis humane , tibi premonftratum , in

"

quo mihi complacui. Ut hocàteobtineam, prz-

veni T'e immenfis gratiarum donis , tanquam tot

pI DS

pignoribus amoris mei; & fi hoc obfequium a-

TM

moris mihi preftiteris, compenfabo amore reci-

J

proco gratuito aliunde indebito per collationem

i

proportionate communis gloriz.

1f

Dico. Mandatum moriendi Chrifto impo-

fitum fuit mandatum amoris , non timoris.

PROBATUR.

In hoc folo genere mandati

concurrunt omnia, qua Scriptura mandato mo-

riendi per modum proprietatis anne&it.

Ergo

mandatum moriendi in Chrifto ad hoc genus

mandati referendum eft. — 4ni. prob.

In manda-

to moriendi reperitur 1. propria ratio mandati.

2. libertas in acceptante.

3. motivum dile&io-

nis

Sed hzec

4. ratio pa&i.

5. Obedientia.

omnia reperiuntur in hoc genere mandati.

Er-

Sic

go.

Maj. patet ex variis locis Scripturz.

ratio mandati & fimul dilectionis exprimitur

jJoan. 14. v. 31. Ut cognofcat mundus , quia diligo

Patrem ; & ficut mandatum dedit mibi Pater , fic fa-

cio.

Et Joan. 15. v. 9. Sicut dilexit me Pater , £?

ego (preveniendo gratiis) dilexi vos. . Manete àn di-

J

le&tione mea.

Si pracepta mea fervaveritis , manebitis

àn dile&tione mea 3. ficut. & ego precepta Patris mei fer-

vavi , €g maneo in ejus dilectione.

Libertas autem

N

Chrifti patet ex illo Joan. 1o. Ego pono animam

4

meam , ui iterum fumam eam.

ANemo eam tollit à me ,

[&d ego pono eam à meip[o ; & pote[latem babeo ponendi

/H

eam , 9 poteflatem babeo iterum umendi eam. — .Hoc

mandas

d

lj

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI, 273

Diþ!)

mandatum accepi à Patre meo.

Ratio pa&i infinua-

Ui

tur Ifaig $3. 57 pofuerit pro peccato animam fuam, vi-

d

debit femen longevum €&gc.

Et adHebr.10. v. 5. In-

W

grediens mundum dicit : Hofliam & oblationem nolui-

(

X

fli 5 corpus autem aptafli mibi (medium ordinatum

n

ad mortem, ex quo ordinem tui confilii ac defti-

nationis agnofcerem.) unc dixi: Ecce venio , u&

un

faciam Deus voluntatem tuam.

De obedientia ha-

betur ad Philipp. 2. v. 6. Cum in forma Dei e[fet ,

lg

Jemetipfum. exinanivit formam fervi accipiens.

Hunü-

UR

liavit femetipfum fattus obediens ufque ad mortem 5. pro-

puer quod Cg' Deus . exaltavit. illum.

Huc revocari

poffunt fequentes textus.

Joan. 5. v. 19. AINon

W L

4oteft Filius à fe facere quidquam , nifi quod viderit Pa-

trem facientem 5 quecunque enim ille fecerit , bec & Fi-

h

D]

lius finüliter facit,

Pater enim diligit Filium , €&9 o-

p

mnia demonfirat ei , que ipfe facit.

Et c.8. Egoque

db

placita funt ei , facio fomper.

BEUC I0,.Y.17. Pro-

&i h

pierea sme diligit Pater , quia ego pono amimam meam.

M

Et Joan. 18. v. 1. Calicem , quem dedit mibi Pater,

h

Y

non vis ut bibam illun ? Et Matth. 26. v. 39. Pa-

p

ter mi, fi po[Jibile efT, tranfeat à me calix ifle, verum-

tamen mon ficut ego *oolo , fed ficut tu.

Et v. 42.. Pa-

1 i

rl

ter Ti , f non pote[? bic calix tranfire , nifi bibam illum ,.

fiat voluntas tua.

Et v. $3. n putas , quia non po[-

Pin,

T2

fum rogare Patrem meum ;. & exbibebit mibi modó plus

quàm duodecün LLegiones Zfngelorum ? — Quomodo erge

,

tb

amplebuntur Scripture ?. quia fic oportet jiwri.

Et I-

[!

fai& 53. Oblatus efl , quia ipfe voluit. .Et Hebr. 9.

V^

114

V. I4. Si fanguis bircorum inquinatos fan&tificat , quan-

to magis fanguis Chrifti , qui per Spiritum Santtum (a-

u

T

moris) femetip[um obtulit Deo.

Et Rom. 8. v. 32.

Proprio Filio fuo non pepercit , fed pro mobis omnibus

j$

D. dmori 1r. de Incarnatione,

x

irá-

j

274

DISPUTATIO

IV.

iradidit illum. — Et ad Gal. 2. v. 20. Oi dilexit me,

».

"

& tradidit femetipfum pro me.

Et ad Ephef. 5. v. z.

.glm-

Ejftote imitatores Dei, ficut filià cbari[Jami , 62 ambulate

j

jn dilettione , ficut & Chriftus dilexit mos , &^ tradidit

fémetipfum pro nobis oblationem && boftiam IDeo àn odo-

vem J[uavitatis.

Hec omnia oftendunt in Chrifto perfectam

hi

libertaten , Verbo & humanitati communem,

J

ad exercendum a&um amoris heroicum , nulla

]

abfoluta neceffitate, aut mandato abfoluto divi-

|

nitati debitum, fed tantüm mandato amoris taci-

3

1

té conditionato impofitum , videlicet , fi excel-

f

lentifimo genere amoris me amoveris refpicien-

J

j

te folum ad nutus mei beneplaciti, quamvis Ver-

bum non neceffario humanitatem tuam ad exer-

hy 3

jn

j

citium hujus amoris impulfurum fit, fed liberé ;

cum Deus, & confequenter fingule tres Perfo-

Q

,

|

ne liberrims fint ad exigendum à creaturis ra-

Wj(m

tionalibus fupremum gradum amoris , vel non

à

exigendum , utpote cum per hoc divinis perfe-

w

Y

&ionibus in fe nec accedat aliquid , nec decedat.

PROBATUR 2.

"

SS. Patres ita agnofcunt

n

mandatum moriendi in Chrifto , ut fimul agno-

iá

fcant, ejus obedientiam fuiffe actum amoris ex-

]

cellentis liberum erga Patrem coleftem. Ergo

m

dicendum , illud mandatum fuiíffe mandatum a-

UI

moris tacité conditionatum. nt. prob. ab indu-

N

QGione.

Y

I. S. AvcusT1INUSs l. 13. c. 15. explicans

D] mlLu'

aGiones liberas-Angelorum , eas per amorem

nbuöïk

Dei, femel liberé priftabilitum, & gratià vifio-

| nPGCI

nis intuitivee confirmatum explicat: ident fa-

D

ciem tuam [emper , &j ibi legunt fine [yllabis temporum ,

quid ;

DE LIBER T. ET SCIENT. CHRISTI. 275

uid velit eterna voluntas tua.

Legunt, eligunt , &

diligunt.

Semper legunt , &? nunquam preterit , quod

legunt.

Eligendo enim C2 diligendo legunt ipfam in-

commutabilitatem confilii tui.

IpnEM Tra&. 79. in

oan. Tanquam ei diceretur : Cur ergo moreris , f

mon babes peccatum , cui debeatur mortis [upplicium ?

h

Continub fubjecit : Sed ut cognofcat mundus , quia dili-

go Patrem , C ficut. mandatum dedit mibi Pater , fic

"

Qitz

facio.

IL. Cyn1zLLUS ALEXANDRINUS in Joan.

l.4. ,Quid in Chrifto voluntarium & non vo-

,luntarium? Ludibria, convitia, mors corpo-

Hec enim propter nos volens fuftinuit ,

» tis-

, & voluntarium facit, quod prater voluntatem

,erat, Deo ac Patre confentiente , & omnia li-

, benter pro falute omnium pati comprobante. -

, Quemadmodum nos ex eo , quod fübjecti fu-

;[IEE'

Tedll

, Inus & parentibus obfequimur , obfequium in-

» ftar preclare cujufdam virtutis colimus; ita de

L

» Patre & Filio cenfendum eft. Nam cum fit ex

ii

, Deo Deus , Perfe&us ex Perfecto , nihil aliud

ietüece;

; cogitabit, quàm quod ille cogitaverit, cujus eft

L

,confilium ac Verbum ; fed eadem plané cum

ii

, Patre volet, iifdem plane, ut ita dicam , con-

[ at

»fubftantialitatis legibus ad omnia volendum

J

,cum Patre bona unà cum ipfo conftri&us.

Etl.11.c.59 , Clarificaffe (Chriftum) füum Pa-

m

Plüb :

,trem ac Deum dicimus confummato opere,

» quod accepit ab eo, non tanquam fervus; ho-

.15-5

,minum enim eft, fervorum more divinis nuti-

» bus fübjici. ,

Et1.6. in Joan. , Cum Deus &

1 perf

W

, Pater fit dile&io , & non tantüm bonus , fed

a !

»ipfamet bonitas; quando vidit Filium fuum

2

» PeF

j)!ï&"ïþ

276

DISPUTATIO

IV,

yl

» per dile&ionem erga nos & bonitatem fervan-

A

»,tem germanas fuzc nature notas , meritó d]e-

N

,Xit, veritatem fuz fubftantiz in Filio confpi-

D

» Clens , dilectionis enim opus eft ipfum pati,, id-

T

» que cum ignominia propter aliquorum falutem.

)

:'l

, Dile&tus igitur femper exiítens propter natu-

ia

» ram , dilectus etiam fuiffe cenfebitur, quod per

"j

j

» dile&ionem noftri Genitorem fuum obleétave-

»tit, cernentem illiinc omnino puram ac vivi-

AUl

» dam , nulloque fuco elucentem fuz ipfius natu-

)

li

1ju

,I€ imaginem., Et in Joan. L. rr. , Nequa-

W

» quam fibi dile&tionem à Patre accepiffe cenfebi-

J

»tur; erat enim femper & ab «terno dilectus ;

» fed ut nobis dilectionem à Patre conciliaret ,

» hanc ab eo accipit, etiam cum homo fa&us eft.

Ti

» Quemadmodum igitur conformes gloriw ejus

Iul

» erimus , ita & dilectionis veluti conformitatem

I

»habuimus , primas in omnibus Unigenito tri-

Vi

» buentes, nature divinz in nobis bonitatem mi-

»Iantes., Et l ».in Joan. ad illa verba: Meus

)

cibus eft , ut faciam voluntatem ejus, qui mifit me , fcri-

bit: , Ait; miffum fe à Deo & Patre vel ratio-

» he Incarnationis, per quam mundo cum carne

» illuxit beneplacito & nutu Patris , vel ut Ver-

,» bum ex Genitoris mente prodiens quodammo-

»do; & voluntatem fuam adimplens, non ut a-

i

:]:

» lieng voluntatis executor affumptus , fed ipfe

» cum fit & Verbum vivens , & manifeftiffima Pa-

»tris voluntas, prompté fervans €o$ , qui perie-

M

»runt. -- Cum ergo Filius fit bona Patris volun-

NT

l

» as , perficit opus ejus , falutem tribuens cre-

PORX W

T

tj

»dentibus in eum., Et l. ro. in Joan. ,Cum

» Deus & Pater genus humanum fálvare voluif-

Ug

T

510l ;

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 277

j

» fet , & hoc creaturarum vires longé excederet ,

»ipfe difpenfationem illam fübiit , quippe cum

03

»Dei & Patris voluntatem Deus Unigenitus

» agnofceret,

Sic autem in fubje&tionem volun-

D

» ariam ultro defcendit, ut etiam ad mortem uf-

u

»que eamque turpiffimam fe demitteret.

Ha-

10

» bes igitur in fubjectione voluntaria voluntatem

» Patris adimpletionem , quas loco mandatorum

xipwh

» Filius apud fe effe ait: Nam cum Patris confi-

»lia, utpote ejus Verbum intelligat , ejusque

» profunda fcrutetur , voluntatem ejus ad opus

» p«rducit, mandati loco eam habens, atque ita

»humano more eam nuncupans.

III.

GREGORIUS

NvssENUs Orat. 2.

adv. Eunom. , Fa&us eft obediens propter amo-

f

)

(

» rem & benévolentiam.

IV. S. DAMASCENUS l.de forma hominis:

elIU)

1071f

» Obtemperabat ultro paternz voluntati volun-

»tas humana. ,

Et 1. de duabus voluntatibus :

: M

!

» Improbat mala, & fequitur bona Chriftus, dum

u

»pàterne voluntati ut homo liberé obfequitur.

v

Sed non

m d

» Delectus enim liberze eft voluntatis.

»noítro more confultabat aut judicabat , nec

dul

o

» duorum contrariorum, virtutis nempe & vitii,

»Iàationem ducebat, aut eorum notitiam habe-

: m .

5 bat, fed folius boni, in quo eft decretum divi-

5 f

»ne& voluntatis.

xf

V. S. AusELMUs in l. r. cur Deus homo,

1

C. 9. ;, Non co&git Deus Chriftum mori, fed ipfe

u

» fponte fuftinuit mortem , non per obedientiam

[lbutmr

»Ííervandi vitam , fed propter obedientiam fer-

(t] ,

»Vvandi juftitiam. -- Ipfe cum Patre fanctoque

If W

»Spiritu difpofuerat , fe non aliter, quàm per

3

» InOr-

n

DISPUTATIO IV.

$78

3

»

mortem celfitudinem omnipotentie fuz often-

» füurum mundo.

þmïä |

if

Ex omnibus colligitur, voluntatem morien-

as

di in Chrifto fuiffe liberam , quz libertas funda-

batur in amore tam humanz nature quàm ipfi

Verbo circa objectum beneplaciti divini libero.

t^j

:/:te Y

Solvuntur Objectiones.

Ve

j

"

H

OsjgrcITUR 1. Si preceptum moriendi in

Chrifto explicatur per mandatum amoris condi-

tionatum , fequitur, illud mandatum non differ-

re à mero confilio. Sed hoc non poteft dici.

[*l

Ergo.

Min. patet, quia confilium proprié lo-

2

quendo non poteft vocari praceptum aut man-

N

datum ; neque poteft quis dici exercuiffe actum

nitot

obedienti: , qui precife fecutus eft confilium,

v. g. paupertatis Evangelice , aut caftitatis per-

l

petue. Maj.prob. Non poteft oftendi difcrimen

inter ejusmodi mandatum amoris, & inter purum

confilium.

2. lNon poteft ex Scriptura oftendi , quod

hic modus tendendi conditionatus: Si me exi-

mié amas, exhibe mihi tale obfequium , vocetur

preceptum feu mandatum. Ergo non eft man-

datum.

3. Hac propofitio conditionalis ; // me exi-

mib amas , relaté ad Chriftum à Patre eft de con-

2!

ditione neceffaria, ac fimilis ifti, fi es homo. Er-

j

go hoc mandatum , ficut in aliis propofitionibus

lly

Á

!

quoad modum tendendi conditionatis fub condi-

(Wu.

tione neceffaria de prefenti , vel praeterito con-

i

Vg

tingit, eft objeGtivé potius abfolutum quàm con-

ditio-

DE LIBER T. ET SCIENT. CHRISTI. 279

[P. *

ditionatum. nt. prob. Chriftus non eft liber ad

']

eximié amandum Deum , vel non eximié aman-

dum; imo ex fua natura neceffitatur ad perfe-

AU

d

&iffimé amandum Deum , & amore intenfiffimo.

alia libertas in Chrifto ad mo-

T

4. Si daretur

riendum , quàm pr

ecife libertas à coadtione, illa

libertas deberet dari ex parte Verbi ,

& non ex

pa

rte naturz feu voluntatis humanz , fed ex par-

te Verbi.

Sed hoc non poteft dici. Ergo. . Maj.

patet, quia, cum natura feu voluntas humana in

T

Chrifto non habeat propriam fubfiftentiam , non

oteft exire in ullum actum , nifi ut determinata

à Verbo, quod tribuit fübfiftentiam. Min. prob.

Verbum non habet voluntatem ad extra fibi pro-

priam

, qu& non fit communis toti Trinitati. Er-

u

h. omnis actio ad extra eft commu-

go. 4int. pro

nis toti Trinitati.

Füülï

differentize in Chrifto

5. Si daretur libertas in

(

& vera obedientia; fequeretur , quod Verbum

fcr

obediret Patri , fed hoc non poteft dici. Ergo

t u

min. prob.

omnis voluntas ad extra in Deo

eft nature divinze

& communis toti Trinitati.

Ji, t

Ita docet cum omnibus Theologis S. D A M A $ CE-

Y

NUs in 1. de duabus voluntatibus , his verbis : Quo-

,T

niam una eft. Cbrifti perfona , unusque Chriftus ,. fit , ut

nl

unus fit , qui utraque natura «velit :

ita tamen , ut qua

ex parte Deus eft , impei

vt , €9 cenfeat : ut autem ho-

IT

mo, pareat & obediat 5

imperet quicem ul Deus pater-

à

ü

na, divinaque xooluntate cum Paitre & Spiritu s. ut au-

;h

gt

tem bomo noftra voluntate divine fuce ac paterna volun-

h

j

tati morem gerat. — Neque enim Patri obedit divina Jua

fit

vina voluntas mec pareat mec

IN

voluntate ; quippe cum di

n

j

ümperium recufet. . Quandoquidem bec

fünt , ut. ait Gre-

4

gorius

n

280

DISPUTATIO Iv.

i

gtl

gorius Theologus (INazianzenus) eorum , qui in ditio-

ne alterius funt ,. &2 feroi forme ,. quam ex nobis Chri-

;?cabjï'

a[fJumffit.

V

flus Eg

ESPONDEO

bt

Ap r. n. maj. ad prob. n. à. & dico, manda-

]

tum amoris conditionatum , & purum confilium di£-

frio

d!

ferre in hoc; quod mandatum amoris in man-

dante prefupponat voluntatem abfolutam eflica-

At

fs CU

cem obtinendi aliquod bonum proprium quo-

cunque demum medio fibi poffibili cum propa-

At6m]

ratione omnium mediorum ac donorum ad obti-

t

nendum fperatum affenfum ab amante , & cum

Ti (

recufatione fpecialium pramiorum deftinatorum

t d

amori heroico fperato ab amante.

Econtra me-

Q

1

rum confilium principaliter non tendit in bo-

EE

num proprium , non habet pro objecto bonum

ii

abfoluté praeftabilitum & obtinendum quocun-

lesz'näm

que media , non przordinat omnia media , que

I

prebeant fundamentum fpei ad affenfüm , nec

N

predeftinat proemià recufanda titulo defe&tus a-

moriseximii, Itaque Deus Pater ut principium

Verbi & Spiritus Sané&ti communi cum ipfis vo-

(j

luntate fpecificata à Patris perfonalitate decrevit

rediméere genus bumanum per mortem alicujus

nature humane affumende ab una perfonarum

fT

divinarum. Verbum communi etiam voluntate

Trinitatis, fpecificata tamen à Verbi perfonalita-

te fe obtulit liberé ad affumendam natutam hu-

manam; nam pofitoó decreto divino communi,

il

unam ex perfonalitatibus uniendi cum natura

j

humana adhuc erat Deo liberum , unire naturam

d

J

humanam potius cum hac, vel illa perfona divi-

M

lam

na, & ideo erat ponibilis a&us liber in Deo, ade-

'800y

quaté

DE LIBER T. ET SCÍIENT. CHRISTI. 281

quaté intrinfecus , feu identificabilis Deo, & fpe-

cificabilis à perfonalitate Verbi vel Spiritus San-

&i.

Faéta autem ea oblatione Verbi ad fui u-

nionem adhuc poffibilis erat alius actus liber in

Deo , quo Verbum communi quidem voluntate,

attamen fpecificata per fuam perfonalitatem in

effe relativo , voluit uniri potius huic numero

]U'üï

naturz humane , quàm alteri individuo , & po-

a

rnL

Facta

tius cum uno individuo, quàm pluribus.

Qu

autem unione ad naturam humanam individuam,

licet non daretur poffibilitas peccandi aut poffi-

li

bilitas omittendi actus amoris per fe Deo debi-

tos, dabatur tamen tam ex parte Verbi , quàm

At

ex parte nature humanz indifferentia feu liber-

tas ad determinatos gradus , vel determinatum

genus amoris.

Deus enim , cum eflent poffibi-

] LïLX:

les infiniti gradus amoris , & infinite fpecies a-

lii

moris, non neceflfitabatur ad exigendum gradum

, I

potius hunc vel illum , fpeciem potius hanc vel

dt

illam, aut omnium gradum vel genus perfeGtiffi-

imum , utpote impoflibilem. . Omnes enim gra-

mw

y)

dus vel fpecies amoris funt bonum finitum , ad

J

quod eligendum nec Deus neceffitatur , nec vo-

n du

Juntas humana.

Itaque Verbum poterat liberé

T

fpecificare communem voluntatem "lrinitatis

volut

fubfiftentiam Verbi extendendi ad actum huma-

erfote

hz nature bonum, intrinfecé contingentem, fpe-

Rurdt:

cificativum formaliter in genere determinativi

conyti

formalis tam caufe primas effeGiv:e tribuentis

rationem genericam entis, quàm caufe intrinfe-

u

ce fubfiftentialis tribuentis indifferenter fubfi.

r

ftentiam cuivis actui bono nature humane , &

UL

premoventis ad exercitium actus,

Itaque fiup.

] Deo,ï

b

$5

pofitis

5825

DISPUTATIO

IV.

p

pofitis iis, quz in 'Tra&t. de Deo , circa decreftä

[

divina przdeterminantia di&ta funt , preeter illam

þmm[

mutuam prioritatem , quz datur in actibus libe-

i

ris aliorum hominum quoad effe genericum feu

uor

exiftentiam , & fpeciem feu formale a&tus, datur

jl

in a&Cibus Chrifto liberis duplex mutua natur&

[j:u

prioritas ; Uwa videlicet inter effe , & fpeciem

m

a&us , ubi ad effe predeterminat Deus ut Au-

i

thor nature , ad fpeciem creatura ; ALTERA

p

inter übfiflentiam Verbi , & fpeciem a&us huma-

a

ni, ubi ad fubfiflentiam pro priori determinat vo-

a

|

Juntas Verbi Trinitati communis & fpecificata à

jum

Verbo ; ad fpeciem autem formaliter, liberé ac

il

contingenter volu

ntas humana in Chrifto intra

ii

limites bonorum non neceffitantium.

Hoc eft

f

meum Syftema de libertate Chrifti , quod non

fremi

poteft intelligi , nifi intelligantur ea, qu& fcripfi

in Tra&. de Deo, circa a&us liberos Deo adequa-

mel?us

pe*' [f

té intrinfecos, & circa decreta predeterminantia

A

ad effe feu exiftentiam actuum humanorum pro

WE

priori nature ad determinationem creatur& for-

malem, quz etíam eft natura prior, in genere vi-

delicet determinativi ac fpecificativi formaliter.

An 2.n.a. NamS. Joannes 1. Ep. c. 3. v. 22-

hec duo pro eodem fumit, facere mandata Dei;

E

& facere ea, du funt placita ei.

Quidquid petie-

t

ifLodi-

N

vimus , accipiemus ab eo, quoniam mandata ejus cu,

Fi-

)!

ld b

mus, €y ea, que fünt. placita coram &0 , facimus.

lt

lius Luee rs. v. 29. ad patrem fuum dicit: Tot

Ib

annis fervio tibi , && nunquam mandatum tuum . prateri-

i.

Licet verofimile non fint, ea mandata fuif-

OREH'[L;

i

fe rigorofa fub comminatione exhere

dationis ,

u

vel alia diftin&ta à mandatis amoris.

Quando

U

2

Dalila

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 293

Dalila ad Samfonem Judicum 16. v. 15. dixit :

i

uomodo tu dicis , quod amas me , cum animus tuus mon

ff

f mecum? non erat locutio confilii , fed domina-

tionis foeminez.

À»D 3. n. a. modus enim!'amandi non impor-

tat neceffitatem pro priori ad mandatum abfolu-

tum. Apn Pnos.d. Chriftus neceflitatur ad

LT

AL

perfe&iffimé amandum Deum amore formaliter

perfe&tiffimo. c. materialiter perfectifimo. n. a-

i

mor formaliter perfe&iflimus reperiebatur in

quovis opere theandrico de fe etiam viliffimo, v.

Md

g. commeftione, dormitione , in quantum illud

perfe&iffimé erat idoneum ad finem contingen-

ter ele&um. — Sic, cum Chriftus in Oliveto con-

fideraret omnia mala ex fcandalo crucis ufque ad

r

finem mundi oritura, poterat materialiter videri

i

melius aliud Syftema falvationis , in quo non tot

T

Til

perirent. Electionis ergo libere effe poterat ac-

ceptatio oblate crucis ex motivo amoris heroi-

W p

r

ci, qui etiam in alio fyftemate zqué heroicus ef-

fe poterat diverfo modo.

Caterum quod Chri-

Ts

ftus fuerit neceffitatus ad amorem intenfiflimum,

yni

Ti

concedi non poteft, cum ne quidem fit pofli-

C

bilis.

ial

AD 4. c. maj. n. min. & dico , quod detur

jl

libertas à neceffitate tam ex parte Verbi , quàm

[f

ex parte naturz humans ad varias fpecies & fy-

jj

ftemata bonorum, que fe habent per modum ex-

j d*

cedentis & exceffi , prout in Refponfione AD r.

umf

oftenfum eft.

m

A» s. d. Sequeretur, quod Verbum obedi-

ret Patri agendo perfonam inadequaté diverfam

WCN

Is

ab ea, quz fub una voluntate communi eft con-

fubftan-

pi

284

DISPUTATIO

IV.

id

fübftantialis Patri. c. agendo perfonam adze-

JM

quaté eandem. n. Sic etiam Rex, Princeps, vel

gl

Magiftratus poteft fimul agere perfonam praci-

Qu

pientis, & obedientis.

In quantum enim cum

Y

affenfu Confortis imperii ederet leges pro vafal-

lis regni, pro tutoribus , pro teftibus, &c. geret

0

perfonam mandantis; in quantum veró habet

g

il

ratione fuz familie feuda , tutelam, vel munus

teftis in ultimis voluntatibus , in tantum fubjici-

i

41

li

T

tur legi.

Itaque five mandatum moriendi in

Chrifto rigorofum five mandatum amoris fit ,

LX

r

Verbum tanquam perfone confors Imperii in

Trinitate poteft habere perfonam przcipientis ,

A

Vil

& tanquam dire&tivum naturze humane in unita-

tem perfone fecum affümpte poteft habere per-

$n

fonam liberé obedientis.

VOR

DicEs: Pertinet ad perfe&ionem amoris

Wa

T

qids

formaliter fpectatam, ut mens amantis perfectif-

fima aflimilatione fine ulla diffimilitudine fe con-

Ti

formet intentioni & defiderio amati. Ergo,cum

iagova

Chriftus neceffitetur ad amandum Patrem amore

i

t»

formaliter perfeGiffimo , etiam neceffitatur ad

amplexum crucis , quando ex mandato amoris

conditionato intelligit , pre& omnibus aliis obfe-

quiis fuz intentioni paterne & defiderio pripla-

cere amplexum crucis.

REsPONDEO. c.a.d.c. fi Pater coeleftis o-

I)lhimä

ftendat , amplexum crucis fibi preplacere pr&

At

omnibus obfequiis infinitis poffibilibus. c. fi tan-

N

tüm oftendat , fibi eum amplexum preplacere

uüone

pre aliis obfequiis finitis. n.

Suppono, in Deo

Qu

hon dari infinitum obje&tivum in mente Dei col-

d

ledtivé fumptum.

Itaque fieri nequit, ut Deus

illm

dicat,

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 285

lb

dicat, hoc fyftema crucis comparativé ad infini-

:

ta fyftemata falvationis poflibilia eft evidenter

I&'q;

melius, quin fe alia habeant in bonitate per mo-

h

dum excedentis & exceffi. Itaque cum Deus in-

ter infinita fyftemata poffibilia fyftema crucis li-

beré eligat , illudque mandato amoris conditio-

nato proponat, /i fe eximie amet , non poteft hunc

U

modum amandi proponere , ut unicé eligibilem,

fed tantüm ut eligibilem inter infinitos modos a-

ln

moris eximii , perfeGtione materiali fe habentis

iTj

per modum excedentis & exceffi.

Dricrs 2.

Si ita fe habet mandatum amoris

conditionatum , fequitur, quod hoc mandatum

vel dependeat à gratuita acceptatione Chrifti, vel

ia

ab omifflione petitionis pro difpenfatione vel

commutatione ; & fic conclufio redit vel in fen-

7 d

tentiam LuGowNis , vel in eorum fententiam,

qui dicunt, Chriftum voluiffe, ut fibi imponatur

rl

b t0n-

vinculum rigorofi mandati.

Ergo non eft opus

ifta nova explicatione per mandatum amoris.

n m

at

REsPONDEO. n.a. omnes enim he fenten-

tie admittunt rigorofum mandatum, quod decli-

u

p at

natur in noítra fententia.

Rationes autem recu-

fandi omnes hos modos fünt; quia, fi rigorofum

Jis d

mandatum precedit, ejus naturge repugnat, ut

p

dependeat ab acceptatione ; & fi petitur fibi im-

poni mandatum ad actum particularem determi-

C(P,Mï.:f

natum cum omnibus circumftantiis, tantiim pre-

hu f

cavetur mutabilitati voluntatis propriz circa exe-

ol

cutionem de futuro rei ardue , quz volubilitas

Præpïz:f

confili & mutabilitas in Chrifto non habet lo-

n) ) j F

cum.

Si autem petitur mandatum fuperioris ad

u

a&um de prefenti, v. g. ad pronuntiandum re-

verenter

r

w

286

DISPUTATIO

IV.

f

verenter nomen Jefu, mandatum illud , cum fit

potius imperatum , quam imperativum, non ha-

bet rationem mandati rigorofi , nec ea obedien-

oX

tia, quz ejusmodi mandato preftatur , eft in ef-

U

fe&u , fed in affectu.

Sed nec fententia Lugo-

nis placet; quia difpenfatio , que eft exemptio

unius vel paucorum ab onere plurimorum ob

st

caufas particulares , non habet locum in manda-

tis, que refpiciunt perfonas particulares relaté

myr

(ir

ad circumftantias particulares , fed in legibus,

us feruntur pro communitatibus in genere,

fii

quin omnes particulares circumftantie pravideri

aut apté determinari poflint.

Martyres dicuntur liberé

TUS

OBJICITUR 2.

fubire mortem , etiamfi à tyrannis neceffitentur

i

ad fübeundam mortem.

Ergo etiam Chriftus

l

offet dici liberé mori , etiamfi ad moriendum

Tor

neceffitetnr vi precepti rigorofi.

n

. Si preceptum non fuiffet rigorofum , ac

independens à libertate Chrifti,

non potuiffet A-

i

oftolus ad Rom. 8. v. 32. fcribere: .Deus etiam

filio fuo mon pepercit.

Debuiffet enim po-

jroprio

tius fcri

bere: Filius fibi ipfi non pepercit.

3. Si preceptum illud non fuiffet rigoro-

fum , fed conditionatum, habuiffet hunc fenfum:

Si vis crucifigi , crucifigere.. Sed hoc eft abfurdum.

Ergo.

Qty

4

Si preceptum hoc non fuiffet rigorofum ;

Pater

t

Chriftus in Oliveto non debuiffet dicere :

jll

mi, fipoJibile eft. ,

tranfeat à me calix ifle ; fed po-

tius debuiffet dicere :

etiamft po[Jbile fit , ut tranf-

im

Dfm

eat à me calix ifte , oolo tamen , ut tua potius, quàm 1mea

wgi&i

voluntasfia, Sed hoc non pote& dici.

RE-

1 [il

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 287

I

]

REsPONDEO

Ad 1. dift. dicuntur hberä fübire mortem, fi

il

obediendo tyrannis poffunt fe liberare à morte

c. fi fe non poffunt liberare. fübdiffÁ. dicuntur li-

beré fübire mortem , ita ut mors fit tantüm libe-

ra in fua caufa necdum retraétata. c. ita ut fit li-

Itj

berainífe. n

ZAd 2. dift. non potuiffet hoc fcribere, nifi

mortem Filii fub conditione amoris eximii cum

lul

directa ordinatione & preparatione mediorum à

Filio exegiffet. c. fecus. n. Apoftolus utrumque

m

teftatur ; quod nempe Pater Filium tradiderit, &

quod Filius feipfum tradiderit; hi autem duo

textus melius concordari nequeunt, quàm in no-

Ítra fententia

ZÁd 3. n. maj. Pater enim pofitivé poftulavit

[mon

mortem Filii fub conditione amoris eximii deter-

minati circa hoc obje&um , atque in eum finem

((

Mo-

rdinavit omnia media nature & gratic

NT

dus ergo tendendi non erat indifferens, qualis in

Just

t

obje&tione adducitur.

Y

d 4. n. maj. qu1a poflibilitas amotionis ca-

LT

A

licis non dependebat à voluntate Filii, fed à con-

fe

venientia rei in oppofitum, & confirmatione de-

WMV

creti paternt.

Senfüs enim illorum verborum

W

erat ifte :

Si datur aliud Syftema gratie , equé

conducens ad gloriam divinam , in quo non tot

m

ex fcandalo crucis & ob perfecutiones perpetuas

ts

Ts

juftorum perituri

& amici mel non tam atrocia

"T

i

j^

à mundo paffuri funt, & fi necdum hoc Syftema

T

L

Decreto immutabili à te ftabilitum eft , impone

i

mihi potius aliud Syftema gratie , quàm iftud

Y

i

Si autem pracefliffet Decretum rigorofüm , non

decuif-

p

288

DISPUTATIO

lV.

decuiffet ejufmodi precum oblatio.

At quia e-

"

rat mandatum amoris, locus humili deprecationi

cum perfecta refignatione relictus eft.

f

DricEs 2.

Ex di&is fequeretur :

s

I. quod

Chriftus ignoraffet convenientiam vel inconve-

i

nientiam Syftematum gratiz poflibilium, & mo-

n

g, [

M

'a'

Á

bilitatem vel immobilitatem confilii divini fuper

!

&,1

falutem generis humani. Sed hoc non poteft di-

ci. 2. quod in actionibus ac ele&tionibus thean-

u d

dricis determinatio voluntatis humanz in Chri-

st

Sed

G

fto precederet determinationem Verbi.

ii

hocnon poteft dici, cum actiones fint fuppofi-

Lon

&tf

n

torum.

RESPONDEO

Edl

Ad 1. ditt. fequeretur , quod hec Chriftus

A,Au

quoad naturam humanam ignoraffet notitia ex-

lr

05 teg

perimentali feu a&uali.c. habituali. m. — Senfus

patebit ex dicendis in fequenti quzftione. . Chri-

d

ftus enim in a&u fecundo circa multa objecta

n

noluit uti fua fcientia habituali omnium poffibi-

&nn]

lium , fed paffus eft fe dirigi per fcientiam expe-

p

rimentalem ex fpeciebus finitis acquifitis vel in-

fufis.

AAd 9. dift. fequeretur , quod determinatio

voluntatis feu nature humane in Chriíto prece-

]

deret determinationem Verbi quoad fpecificatio-

nem à&us liberi. c. quoad exiftentiam & fubfi-

ïom

fiftentiam actus. n.

'Pota & unica clavis in bac

fin

m

materia, ubi agitur de libertate.Chrifti, confiftit

ineo, quod detur duplex mutua naturz priori-

Ti

tas in aétionibus theandricis Chrifto quà homini

Mi

liberis. Una eft inter predeterminationem Dei

H

ad effe feu exiftentiam aétus , & fpecificationem

QIt)

actus.

lh

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 289

D

actus.

Altera eft inter predeterminationem ad

dEPït l

fubfiftentiam a&tus in hoc fubje&to , & inter fpe-

cificationem actus.

[

Quoad fpecificationem a-

£&tus intra fines bonorum aliunde non neceffa-

rios precedit in genere caufze formalis determi-

natio voluntatis humanz in Chriíto utramque

predeterminationem divinam tam ad exiften-

UM

dum , quàm ad fübfiftendum.

Sed in genere

Qb

cauíe eflicientis precedit predeterminatio Dei

ut Authoris naturz ad efTe actuum humanorum ;

mf?gf;

& in genere caufz fubfiftentialis precedit prz-

J [].Lw'

determinatio Verbi ad fubfiftentiam aétus thean-

drici in hoc fubjecto.

Utraque autem ifta prz-

determinatio eft de fe indifferens ad fpeciem a-

M

&us , dummodo fit bonus , & decens perfonam

f

Chrifti.

Hec doé&rina fola concordat innume-

n x

ros textus Patrum, & Scripture, quorum aliqui

re L

adfcribunt libertatem indifferentie Chrifto quà

t oljas

homini; alii autem imperium Verbo in naturam

ii

humanam tanquam in inftrumentüm divinitatis ,

ne prout videri poteft in Peavio & T'boma[fino?

j

QUJESTIO IIL.

termt

ifto r

Qualis fuerit fGientia in ChrifIo?

'peciüc:

n i

JorawpuM z. Duplicem dari in homine

fcientiam ;; nempe babitualem & a&tualem.

hi

HanriTUALISs eft precontinentia fpecierum aut

fi, o

principiorum , & potentia fe reflectendi ad has

a f

fpecies vel principia.

Talis fcientia habitualis

) qllü W

v.g. Grammatice, Mufice, &c. reperitur etiam

d

in dormiente , orante, comedente, &c. quo ho-

»ECWD;

D.zdhmor

U o xi.i*9 R)UVCAT

$[ alasma

natione.

1

mo

DISPUTATIO

IV.

D

290

mo totaliter abítractus eft circa alia obje&ta , ut

qu

non nifi cum quadam difficultate recogitet eo-

u

Scientia autem a-

AO

rum , quz latent in memoria.

&ualis eft , dum homo a&tu fuam attentionem

j

?EQL

ür

convertit ad fpecies vel principia latentia in me-

moria.

J

NOoTANDUM 2.

Simili nlodo in Chrifto

i

i

diftingui à "Theologis eam notitiam , quam ha-

buit ex unione fui ad Verbum ; & eam , quam

M

f

habuit per fpecies finitas partim nature humane

infufas , partim ex vifu, auditu, tactu, guftu, o-

à),

doratu , acquifitas.

Unde in Chrifto diftingui

r

s

"

debet duplicis generis fcientia habitualis. Unum

t

l

genus fcientie habitualis erat, in quantum natu-

[

ra humana in Chrifto uti poterat fpeciebus infu-

a

fis & acquifitis, quandocunque voluit, etfi actua-

h

DCpO

lem attentionem ad eas non femper converteret.

Alterum genus fcientiz habitualis erat, in quan-

p

tum natura humana in Chrifto unita Verbo po-

V,

n

teft uti omnifcientia divina, quandocunque &

N

quomodocunque voluerit , exprimendo in fua a-

LY

W

nima & cognitione fpeciem impreffam aut ex-

]i

preffam de obje&to fcibili , aut fe convertendo

i

i

ad fpecies feu ideas exiftentes in Deo.

Q

NOoTANDUM 3.

In cognitione feu intelle-

Ihgy

&ione diftinguendas effe duas res, formaliter in-

UT

terífe diftinéctas ; nempe ipfam tendentiam mentis ,

]

quz eft aCtio vitalis effentialiter immanens , in

K

ipfum objeétum intentionale, quod cognofcitur;

[j

i

& hoc ipfum effe obje&ivum intentionale, in

Md

quod tenditur.

Hoc enim pofterius vel eft ipfa

V

e[Jentia rei cognite ,. pyout contingit circa actus

il

à nobis

Aillïternos , utpote per füammet effentiam

cogni-

DE LIBER T. ET SCIENT. CHRISTI. 201

L

cognitos, vel fpecies impreffa, ad quam fe mens

m& D

convertit, vel fpecies expreffa, vel ipfa effentia

n

)

divina continens Ideas omnium rerum , & loco

fpeciei impreffze aut ex

d

cata intellectui creato.

preffe immediaté aPpli-

Dico r. Humanitas Chrifti nec intelligit

hi

nec intelligere poteft per intelleCtionem increa-

mn.l

tam Verbi.

PROBATUR I.

Intelle&io formaliter dicit

Hl

actionem mentis vitalem procedentem ab intrin-

feco , & elentialiter immanentem. . Ergo non

D g

J

l

poteft effe ab extrinfeco. Znt. prob. Intelle&tio

hav

formaliter dicit tendentiam mentis in obje&tum

cognofcibile , prout à propria cujusvis experien-

tia interna animi notum eft,

jj

l1

PRoBATUR 2. Humanitas Chrifti nec vult

001

n

nec poteft velle per volitionem increatam. Er-

, I

go nec poteft intelligere per intelle&ionem in-

lerjo

creatam. Jni. patet ex diclis , & definitionibus

IN

Ecclefiz contra Monothelitas, relatis Quaft. 1.

t

hujus Difp.

; Jrco--o.

m d

Poteft tamen intelle&us creatus

QO

in Chrifto omnia, que vult, intelligere fine fpe-

)

cie creata impreffa vel exprefía.

e'[eu D

PROBATUR.

Datur in beatis vifio intuiti-

m

va Dei per effentiam fine fpecie creata.

Ergo

UL

etiam in iis poteft dari vifio intuitiva omnium

Idearum divinarum per effentiam fine creata fpe-

mae

m

cie. Atqui fi talis vifio poteft dari in beatis, et-

iam dari poterit in Chrifto. 24nz. patet ex di&tis

2

in Tract. de Deo.

Ü u

Quod autem Chriftus habue-

lgit.(ilü

rit vifionem beatificam, patgt ex dicendis.

wl *'

T 2

o

292

DISPUTATIO IV.

|/

Dico 3. Chriftus toto vite tempore etiam

(

quoad naturam humanam habuit vifionem intui-

hs

tivam Dei eo modo, quo illam habere voluit.

r

PRosATUR hec Conclufio.

Chriftus ra-

i

tione unionis hypoftatice habuit jus ad perpe-

[

tuam vifionem intuitivam Dei , nec decuit, ut ea

ii

vifione intuitiva Dei vel unico momento abfti-

jis

neret. Ergo. fnt. prob.

Ea vifio intuitiva Dei

tj

erat ipfi pro luce directiva in omnibus actioni-

;ww

bus ad exequendos exactiffimé nutus beneplacitf

uj

.'

divini, juxta illud Joan. s. Non potef? Filius face-

knuj

ve quidquam , mifi quod viderit Patrem facientem. Qua-

(s

cunque enim ille facit , & Filius fimiliter facit.

Pa-

ii

t

ter diligit Filium , & omnia demonftrat &i , que ipfe fa-

[wIA

i

PROBATUR 2.

Chriftus Joan. 3. de fe ut

lm

homine loquente Nicodemo : Rabbi, fcimus , quia

W

& Deo venifti Magifler 5 nemo enim pote[l bec frgna fa-

tbri

cere , nifi fuerit IDeus cum eo , refpondit : Quod fcimus

T

loquimur , & quod vidimus teflamur 5 memo afcendit in

LoiT

!

celum , nifi qui defcendit de celo Filius bominis , qui eft

T

in celo.

Hzc non effent vera, nifi Chriftus cor-

pore conftitutus in terra faltem per vifionem

"

n

f

"

j

/

!

beatificam juxta modum vifionis intuitive fibi

Wm

libitum poffet dici effe in cclo.

Item Joan. 1.

Mttt

v.18. dicitur: Feritas per S'efim Chriftum fatta efd ;

UT

JDeum nemo vidit unquam 5 unigenitus Filius , qui efl in

Atl

finu Patris , ipfe enarravit.

In quo textu pro ra-

D

tione veritatis Evangelice redditur , quia Chri-

lil

ftus videt Deum.

"hy

'PRosATUR 3. ex fenfu Theologorum ; de

!t

quo Petavius de Incarnatione 1; 11. c.4:n: 2. & g.

"i,

E

fic fcribit: 24nab 6? tmomento , quo exiJTere ctpit m

má

M "fþl

l

DE LIBER T. ET SCIENT. CHRISTI. 2953

li

g.

ma ChrifHi., compos fuprema beatitudinis, & perfpicue

Dei viftonis fuerit , mulla efl ba&tenus , mon dicam inter

d

JDottos & "Theologos ,. fed inter ChrifTianos ea de ve con-

Q

troverfia, affrmantibus univerfis , nullum , ex quo pri-

MTR

mum extitit , vacuum preteriü[Je tempus bomini Cbrifto

t

ab intuitu divinitatis.

Tametfi nec. Scripture boc. di-

Qtitg

Jertis vverbis , expre[fisque tefHificentur 5. €? pauci[fimi ex

t

antiquis . Patribus illud aperte tradiderint in terminis.

W

Quamvis in quibu[dam tum illius , tum borum féntentüs

m

quoad fenfum contineri videatur. - - - Quocirca pauci

iil

occurrunt modà Veterum , qui diferte aperteque dicant ,

fm»;»,g?

Chriflum quà bominem ,. cum in utero. gelaretur , five

ante refurre&tionem , fupreme felicitatis , boc eft , vifio-

ii

nis dioine , compotem e[Je factum.

Facile vamen a[]en-

tior graviffmis ac doGli[Jamis "Tbeologis , qui licet non-

Ls

dum boc ad fidei dogma pertinere putent , quod locus in

:

Scriptura fit mullus , qui id per[picue declaret, nec ullius

d

autboritate Syyodi Generalis , aut alia quadam fidei re-

u

gula decretum, & con[titutum fuerit ,. errori tamen &

a;'c&d'.'tü

beretice impietati proximum cenfent , negare , Cbrifti a-

fi,qi

nimam etiam mortali circumfu[am corpore Deum vetetta.

rilise

vidifJe facie , fummumque felicitatis eterne gradum at-

: vt

ügife. — Quod quidem , omi[Jis ceteris vationibus , quas

yitivt

non improbabiles (ex Scriptura & Patribus) reddidi-

m ]Oï

mus , una mibi ves , credo & aliis , perfuadere folet, ad-

mj

mirabilis omnium in eo CbrifHianorum , Dotorum pari-

JNam nemo battenus bo-

iij &

ter , imperiterumque confenfto.

t

na fide CbrifHanus , id efl ,' Catbolicus Scriptor extitit ,

,Qi

qui de Cbriflo aliter exiftimaret , quàm eum nunquam ,

ex quo vivere cepit , divino a[bettu caruiffe , mec bodie

qq

quisquam eft , rudis licet litterarum & idiota, qui , ut-

o

cunque , quid Chriffus fit , moverit , s.n idem de eo ro-

:ij?miij'

gatus re[pondeat.

Que communis fingulorum Ecclefie

3

mem-

DISPUTATIO

lV.

yi

294

a

membrorum. profe[Jio illum e[Je totius corporis fenfum cer-

t5

üme demonfirat. — t ver , qui toti adeft Ecclefie &

l,ü

m

per totum corpus infunditur , veritatis Spiritus , idem

[j

Jingulos vegit , iisque lucem fuce veritatis afpirat ; ut

1

quod figillatim unisoerfi firma & inconcu[Ja perfuafione,

b'"l

non ex compofito, perceperist , id illius inftintiu. Spiri-

At

tus exceptum ,. & eorum animis confignatum merit) vi-

at

deatur. - Ita vere & eleganter PETAv1Us de

ii

communi fenfu Theologorum , ubi nulla alia u-

i

niformitatis apparet caufa univerfalis.

ul

l;

PROBATUR 4. authoritate

quorundam Paf

mi

trum.

i

L. S. AucusTINVUs l. 4. de Confenfu E-

vang. c. ro. & ult. ad illa verba: Si fic eum «volo

iqni

tmanere donec voeniam , fcribit: Mibi videtur , alto do-

W

usl

wifJe myflerio , iflam ipfam Sioannis Exangelicam di-

Jbenfationem (do&rinam de Divinitate Verbi) qua

,

)d

1

in lucem liquidiffimam Verbi fublimiter fertur , ubi Tri-

nitatis equalitas &? incommutabilitas videri poteft ,^ &

din

h

qua maximi? proprietate diflat à ceteris bomo , cum fa-

i

^

WW

)

Jeeptione Verbum caro fattum eft , perfpicue cerni , co-

gnofcique mon po[fe, mifi cum ipfe Dominus venerit.

g

M ]

Hoc loco $. Auguftinus tria diftinguit & docet :

"

nam frimb oftendit, Evangelium S. Joannis per-

fe&té intelligi non poffe ante adventum Domini

p

ü

in fine mundi.

i.

Secundó S. Joannem , dum fcri-

beret tam fublimia myfteria , participaffe aliquid

,

i

de luce, in qua videtur Trinitas.

Tertió, ipfam

DI

autem lucem , in qua videtur Trinitas , foli ho-

ys

mini Chrifto propriam elffe.

Idem 1. 83. qq.

thr:

v

queft. 65. agens de Sudario Lazari, quod erat

fuper faciem, ait: Poff banc vitam auferentur omnia

le] l

velamenta , ut facie ad faciem videamus. — Quantum

D

autem

DELIBERT. ETSCIENT. CHRISTI. 295

virj.,,

autem interfit inter bominem , quem Dei fapientia gefla-

!l

bat , & ceteros bomines , binc intelligitur ,. quod..Laza-

1

vus nifi exiens de monumento non foloitur , id e[? , etiam

]

i!

venata (per Baptifmum ) anima nift refolutione corpo-

ris libera ab, omni. peccato &5 ignorantia e[Je mon potef?,

quamdiu. per .fpeculum & in enigmate videt. dominum.

m

lilius autem linteamina &2 Sudarium , qui peccatum mon

fecit. & mibil ignoravit , n monumento inventa. [unt.

hr

Ipfe folus in carne linteis implicatus non eft , ut eum ali-

h

quid lateret , aut ab itinere retardaret.

üfer)

1I.-.S. Leo Epift. rz. ad Julianum. — Cum in-

commutabilis natura -Deitatis tota fit femper in fua e[fen-

tía , fic naturam a[Jumptam.beatificans , ut. glorificata

$n glorificante permaneat.

213

IIL —.S. Fulgentius , cum Ferrandus Diaco-

nus illi proponeret hanc queftionem ; , Utrum

n

J

»anima. Chrifti fufceptricis Deitatis plenam

» habeat notitiam ;; & quemadmodum fe norunt

Wj]

»Pater & Filius & Spiritus Sanétus, ita idem l'i-

if

r

s lius feipfum per id, quod homo eft, in eo

»quod Deus eft noverit, ex utraque atque in

n

w

, utraque: fubftantia. totum capiens Patrem ?

Refpons..3..fic vefpondet : ..,,Si anime Chrifti non

[

t

, ad menfuram dedit Deus Spiritum , neceffe eft,

,ut nihil-minus habeat fapientie , nihil minus

u

»fcientim. |.Ac per hoc ad ejus quoque animam

Q

»pertinet illa perfectionis prerogativa, quam

uf

»ipfi Apoftolus affignat dicens: In quo funt o-

vii

i|

,mnes thefauri fapientie & fcientiz abfconditi.

3;!

» In quantum Spiritus datur , in tantum cognitio

jl

» divinitatis accipitur. " Ubi autem Spiritus non

T

» eft menfüra, neceffe eft , ut plena fit divinitatis

i

m San-

» immenfa notitia. .. Non accipit Spiritu

ll

4

» &um

p

296

DISPUTATI1O

I V.

» &um Divinitas Filii.

Reftat itaque, ut anima

3

d

» Chrifti Spiritum San&um accipiat, quem tamen

»nOn ad menfüram accipit , fed totum accipit.

um

-1

» Ubi enim menfura non effe dicitur , plenitudo

öA

» perfeGtionis , & perfe&io plenitudinis inveni-

»tur. Nefcio, quomodo accipimus , unigeni-

m

»tum à Patre plenum gratie & veritatis, fi illi

i

» plenitudini gratie non in effe veritatis plenitu-

i,

» dinem zftimamus.

Non autem plenitudo ve-

D

» Iitatis habetur, quando veritatis ipfius aliquid

n

»ignoratur, quod abfit, ut de Chrifto fentiamus.

iid

» Quàm veró perdurum eft, & à fanitate Fidei

E

»Ppenitus alienum , ut dicamus, animam Chrifti

E.

IT

, non plenam fue Deitatis habere notitiam, cum

»qua natura unam creditur habere perfonam:

,

$u

»Nom enim exiftimo, illi anima in: aliquo ple-

,nam divinitatis deeffe notitiam, cujus una eft

1]

» perfona cum Verbo , quam fic Sapientia füfci-

i

»pit, ut eadem fapientia ipfi fit. Quod fi ani-

|

:

» Ina Chrifti minorem habet in aliquo divinitatis

i

»Íuc notitiam, non in fe habet totam fapien-

li

» tiam ; participium ergo habet, non ipfa eft Chri-

!

hi

»ftus, fi partem habet notitie divinitatis fusm.

D

E7

» Quis dicat , animam Chrifti aut minus percipe-

r

»1I€ Veritatis, aut minus habere aliquid 'charita-

» ti$? Ipfe autem Chriftus eft veritas.

R

Quomo-

"At

» do ergo illa anima minus in fe notitia

t verita-

, tis habere dicitur, que ipfius veritatis anima

'W':. |

At

»Íingulariter invenitur? Sicut Chriftus homo

i

» fingulariter habet , ut verus Deus fit, fic totam

li

» divinitatem fuam fingularitet novit.

Illi, in

ii

squo babitát omnis plenitudo divinitati

8

non

Wi

Ji

s poteft ipüius plenitudinis plena non ineffe no-

r

titia.

DÉ LIBERT. ETSCIENT. CHRISTI. 297

d

»titia, Poffümus plané dicere, animam Chrifti

llef.n

»habere plenam notitiam Deitatis fuz. — Nefcio

p

»tamen, utrum debeamus dicere , quod anima

k

m

» Chrifti fic füuam Deitatem noverit, quemadmo-

» dum feipfam.divinitas novit? An hoc potius

Ti

»dicendum eft, quia novit quantum illa; féd

It

,non ficut illa? Ipfa enim Deitas feipfam ita no-.

2

» vit , ut hoc fe naturaliter inveniat effe; quod

t

»novit, ilia autem fic totam Deitatem füam no:

rl

» Vit, ut ipfa tamen Deitas non fit.

Deitas illa

t

»ipfa eft naturaliter notitia füa; anima veró illa

lmw

» ab ipfa Deitate quam plané (plené) novit ; ac:

2l

»Cepit ut noverit."

Hucufque S. Fulgentius.

j

Plures ejufmodi textus ex S. Ifidoro, S. Grego-

rio M, D. Bernardo, S. Hyeronimo, S. Eulogio,

S. Damafceno, Dyonifio, Alexandrino, Hügo-

!l

ne & Richardo à S. Vi&ore adducit Thomaflinus

u

l

Dogmatum Theolog. l. 7. c. 2. 3. & 4.

!f

d

DICO 4. Anima Chrifti in Verbo habitua:

j

n

liter non folüm cognofcit omnia futura , fed et.

Y

n

iam omnia poffibilia, & conditionaté futura.'

d

PRnosATvuR Pro hac conclufione urget ea-

n

dem ratio & authoritas, quz urget pro conclufi-

one precedente; pro eadem etiam reperitur fuffi-

i

d

ciens authoritas Scholafticorum, nempe d. Bona-

venture in 3. dift. 14. a. 2. q. 3. Scoti , Gabríelis,

Qu

inv

"Almaini, Marfilii, nec datur ratio , hanc fcien-

AU d

tiam in Chrifto reftringendi.

Ergo.

D

DICO s. In Chriíto preter fcientiam, quz

(l

i

habebatur per converfionem mentis in Verbum

.l

actualem vel habitualem , dabatur etiam fcientia

jl

infufa rerum ad Chriftum pertinentium , & expe-

j

rimentalis acqui/ita per fenfüs vel ratio

cinium:

$

& utra-

298

DISPiITATIO Iv.

p!l

& utraque poterat effe aCtualis, vel folüm habi-

a

tualis, prout ipfi libuit.

p

PRoBATUR Exuna parte Chrifto nihil hu-

P

mani denegandum eft, quod nullam involvit im-

u[l'l

perfe&ionem moralem; ex altera parte , nifi ad-

mittatur hzc triplicis generis fcientia, nempe vi-

zi

fionis. intuitivae in Verbo per liberam conven-

4l

tionem mentis ad Verbum , infufa per unam vel

Jj

plures fpecies , & acquifita, difficulter poffunt

lin)

conciliari: textus Scripture & Patrum, ad fpe-

Tfo]

ciem fibi invicem contrariantes , prout ex folu-

Tíf

ml

t?one obje&tionum patebit.

VM

hm

o

Solvuntur Objectiones.

t

öt?

W

:-O.B Jicirun i. Contra 3. Conclus. Si ani-

Qu

ma Chrifti habuiffet. vifionem intuitivam Dei,

Qttn

jam fuiffet.beata in hoc mundo.

Sed hoc non

Nj

TT

peteft dici.. Ergo. Maj. patet ex illo Chrifti

t

Ln]

Joan. 13. v..3. .Hac eft autem «ita eterna, ut cogno-

M

Jcant te.... Min. prob. Luce 24. v. 26. dicit Chri-

[

ftus: JNonne bec oportuit pati Chbriftum , & ita intr.

qre

l

in gloriam [uam..

l

.2. -Etiamfi Patres loquantur de vifione Dei,

u

poffunt tamen explicari, quod anima Chrifti tan-

hH

tüm habuerit eam vifionem per communicatio-

J

nem idiomatum, ficut etiam de Chrifto dicitur,

[

A

W

quod fuerit ab e&terno, & de anima Chrifti,

guod

IN

fuerit & fit omnipotens.

[

3. Argumenta ex Scriptura & Patribus de-

Fl

füumpta plus non probant, quàm quod anima

Chrifti habuerit vifionem intuitivam in a&u pri-

ini

li

mo, ficut habuit omnipotentiam in actu

primo

í

etiamfi

l

DE LIBERT. ETSCIENT. CHRISTI. 2'99

WlfnrQ

etiamfi non femper ufüus füerit ommpotentla

!

fua in a&u fecundo..

Sic etiam homo eft ratio-

nn&ut

du

nalis, admirativus, vifivus ,

'etiamfi non fempef

utatur in a&u fecundo his potentns

Ut

UY

4- Sianima Chrifti habuiffet perpetuo vifio-

beram

nem intuitivam Dei, vel ea vifio fuiffet compre-

henfiva omnium perfeätlonum reperibilium in

Gpew-

t i

Deo, vel precifiva? neutrum poteft dici. Ergó.

Min. prob. fi dicatur primum , fequeretur, quod

atm[,

vifio illa, qu& erat aliquid creatum, fuerit cequa-

p

lis vifioni divinz , qua Deus cognofcit feipfum,

& quod fuerit ens "a&tu infinitum, diftincte in ef-

fe reprefentativo continens perfe&xones infinita-

æl

rum rerum cognofibilium virtualiter inter fe di-

ftinCas, quod eft 1mpoiï"1bxle

Si autem dicatur,

Iu

quod fit precifiva, affignari poffet, quas perfe-

Mi

&iones divinas anima Chriíti agnoverit ,

quas

] honi

non? Etfequeretur , quod anima Chrifti faltem

0 r

aliquas perfectiones divinas non agnoverit.

l

s. Omnis vifio intuitiva Dei ex fe perpetua

M

ac indeftruibilis eft effentialiter beatifica.

Sed

3 ii

vifio Dei, quz dabatur in anima Chrifti tempore

paffionis , prefertim in cruce, non erat beatifica.

TO

Ergo Min. prob. Eft contra fenfüm commu-

Onri

nem fidelium, quod anima Chrifti tempore paf-

il

fionis , præfertlm in cruce , gavifa fit fumma

ilo d

beatitudine & delitiis fummis.

hri

RESPONDEO

ZLd 1. dift. Fuiffet beata beatitudine acciden-

pat

tali n. beatitudine effentiali Jubdift. beatitudine ef-

qu

fentiali fpeCtata in fe. c. fpectata in fuis proprie-

m

tatibus , & effeCtibus. n.

Beatitudo effentialis

in fe fpe&tata confiftit in intima unione cum

d

Deo

DISPUTATIO

u

300

lv.:

Deo per claram vifionem & amorem .recipro-

cum; & hanc Chriftus femper habuit, etiam in

jj

a

cruce. Sed connaturales proprietates & effe&us

hujus beatitudinis funt voluptas,gaudium,delitiz,

uj

fuavitas, confolatio, & dulcedo &c. que in ani-

WU

mam diffunduntur.

Dico proin ,. quod Chriftus

/

N

hos effe&tus beatitudinis in hoc -mundo parciffi-

mos habuerit , & tempore paflionis, prefertim

w

in cruce omnino . nullos.

Id enim monftrant il-

at

X5 (

li textus Scripturz, in quibus dicitur: Matth. 27.

V. 46. Marci 15. v. 34. Deus meus , Deus meus ,

Q

JH

ut quid dereliquifli me.

Et 14. v. 33. . Cepit pavere

€9 iwdere; & ait:. TrifLis eft anima mea ufque ad mor-

b

!)

J

tem ; C orabat; ut fi fieri po[[et , tranfiret ab eo bora.

Et Matth. 26.v. 37.. Cepit contriflari & moftus effe ;

TRRIY

Tunc ait illis: Tiiflis eft animamea ufquead MoR TEM.

t

l

Ti

«t Lucze 22.v. 43. 4pparuit illi. ngelus confor-

tans eum.; & fat&tus in agonia prolixius orabat; & fa-

inl

Gus eft. fudor ejus ,. ficut guttee fanguinis decurrentis in

';ezslwl

N

ierram. : Et ad Hebr. s. Cum clamore valido & la-

H

erimüs offerens fupplicationes ad eum, qui po[ft illum

[

Jaloum: facere & morte exauditus . eft.

Et r2. v. 9.

Propofito-fibi gaudio fufTinuit crucem confufione contem-

n

pia, ut. me fatigemini.

Et Pfalm. 87. v. 16. Ego

'l:'

$n laboribus à jwventute wnea 5. exaltatus autem (in cru-

'M'u

€e) bumiliatus fim, & conturbatuss . in me tranfierunt

abi

irg tue , €9 terrores tui conturbaverunt ine.

Et Pfal.

N

AT

37- V. 18. Dolor meus in confpettu ineo femper. . Haec

WMx

&.multa alia fimilia de paffione Dominica pro

i

populo Chriftiano ad imitationem patientic fcri-

dl

j

pta non moverent rudem populum, fi illis Theo-

J

logus diceret, quod anima Chrifti in paffione &

in crüce fimul nataverit in immenfo mari delitia-

h

N

rum.

(I

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 301

!

um '70

rum. d enim vix unus caperet, & qui poffibi-

)

litatem hujus rei caperet, non moverctur ad

TH

imitationem patientie , dum ipfe deftituitur o-

r

mni folatio.

Dein in hac do&trina meà omnia

Wt

procedunt connaturaliter, nihil apparet fucatum

m

aut hypocriticum in illo merore, pavore, fudo-

Ls

re fanguineo, dereli&ione, prout plebi aut cer-

Jf?

té profanis videri poffet factum in oppofita fen-

ünfrz

tentia; datur etiam in hac doctrina connaturalis

UP

locus confolationi & conformationi Angelice;

hu t

evitatur etiam perpetuum valde innaturale mira-

li

du

culum , quod cum perpetuis doloribus & crucia-

LU

tibus internis Chrifti confocientur immenfz deli-

àin

tie: & magis falvatur precipuum punc&um fal-

D

vationis totius generis humani , quod nempe per

Mu

tribulationes & defolationes debeat perveniri ad

!

s

gloriam, dum ipfe Chriftus non folüm voluit paf-

; G

fionibus mereri gloriam corporis, fed etiam illam

Ti

beatitudinem accidentalem animze , que confiftit

T3

in przfatis effectibus vifionis intuitive Dei, pu-

ta delitiis internis, quos Deus intuitivé vifus ani-

j

n

mabus beatis, nifi aliud velint, ultró & liberé

m

infundit.

n

Al

Z4d ».n. a. Quia ratio omnipotentiz in fuo

conceptu formali non importat actionem vita-

vt

lem ab intrinfeco, ficut /oire, cognofcere, videre,

rb

M

fed tantum ordinem exiftendi inter caufam & ef-

fectum, qui ordo poteft effe ab intrinfeco.

. j

INon enim deeft ulla con-

u

d- 3. tf. a* n. e.

ditio ad vifionem Dei intuitivam in actu fecun-

d

jl

do, ficut homini deeft objectum vel applicatio

f

ad perpetuandum exercitium ratiocinationis , ad-

T

- Hinc poffet inverti ar-

mirg—tionis aut vifionis.

man'öf

gumen-

302

DISPUTATIO

IV.

)

5

i

gunlïenfgum.l Si.daretur perpetuum obje&um

proximé applicatum & finis fine ullo obice ratio-

gl

cinationis & vifionis, potentia ratiocinandi &

j ;ræfe

videndi femper exirent in a&um fecundum.

j

Ergo idem dicendum de potentia videndi intui-

QY

tivé Deum in anima Chrifti.

l

- -Ad 4. Dico, quod anima Chrifti fuerit bali-

j

quu

tualiter comprehentiva totius Deitatis, & o-

mnium in Deo reperibilium 5 attualiter veró fuit

f CO

preciüiva. Habitualiter comprehenfivam dico,

antad

&

inquantum ob unionem hypoftaticam habuit po-

tentiam, fuam attentionem , que eft a&tio vitalis

j

finita ad objectum finitum,convertendi ad perfe-

AJ &

&iones divinas , quafcunque vellet , per colle-

&l

&iones finitas in infinitum.

AGualiter autem

d

precifivam effe affero , inquantum inter infinitas

r

rationes feu ideas poflibilium , qua per identita-

;lenfi

tem reperiuntur in fapientia, providentia, omni-

OM

potentia, & bonitate divina, tantum poteft at-

Inter

m'n

tingere collediones finitas in infinitum.

I

infinitas veró collectiones ajo ab anima Chrifti,

dR

.dum erat in mundo , illas faltem cognitas fuiffe

DA

a&u, que ejus officium redemptoris attingerent,

d

ficut in Tra&atu de Deo oftenfum eft, quod

& [

beati in calo illa in Verbo videant aCta homi-

Ej

num in terris converfantium , qua ipfos attin-

Jd)dü.

gunt.

Sic ex Evangelio difcimus, quod Chri-

&t

ftus viderit abfentem INathanaelem íub ficu

ä'er

Joan. 1. v. 48. 5 quod mulieris Samaritane to-

Ti

!

tam vitam noverit Joan.4.; quod occafione

i

adultere fecreta accufatorum peccata in terra

Ms

fcripferit, prout colligitur ex Joan. 8. ; quod de

m

extremis tempogibm;mundi & excidio Jerofoli-

DT

Ime,

DE LIBER T. ET SCIENT. CHRISTI. 303

mze, aliaque varia prenuntiaverit: . imo quod

etiam omnes homines à fe redemptos in animo

fuo prefentiffimos habuerit juxta illud Apofto-

fecug

li: Qui dilexit me, & tradidit femetipfum pro me.

lii

Gal.2. v. 20. Hsc omnia Chriftus non folüm

in Verbo, fed etiam in fua anima per fcientiam

infufam cognoviffe cenfendus eft, quia interro-

M

gatur ut homo , & loquitur ut homo , nec con-

irej

tra connaturalem modum agendi & contra exi-

üvam t

gentiam potentiarum internarum concurrendi ad

lab

actiones toti fuppofito communes otiatur ut

ii

homo.

Fl

Ad s. dift. Eft beatifica in a&u primo. c. in

Wal

a&u fecundo. /übdifi. quoad effectus vifionis in-

d u

tuitive , ftatui redemptoris, & pacto inter Deum

Vr

& Chriftum inito conformes c. non conformes

t

n. fenfus patet ex Refponfione ad 1.

li

OsjiciTUR2. Éft contra communem Do-

putel

&rinam Theologorum, quod Chriftus non fue-

y [

rit in fua anima gavifus perfecta beatitudine et-

t CW

iam quoad effe&tum immenfe voluptatis, & de-

yuti

[

litiarum , ac gaudiorum , quibus beati in coelo

potiuntur.

Ergo hec refponfio non eft admit-

u

tenda. Znt. prob. Nifi hoc doceretur ab omnibus

UE

u

fere 'Theologis, fruftra inter fe contenderent,

fut

quomodo in Oliveto & in cruce fummus dolor &

p

qui

füumma voluptas potuerint in Chrifto fimul fta-

21

re. 2. Voluptas fumma eft connaturalis effectus

vifionis intuitiva.

jti

j

Ergo non potuit impedire

d

fine perpetuo miraculo , & fine violentia illi fta-

tui inferenda, cum tamen non fit verofimile, vi-

mu 1

fionem intuitivam Dei fuiffe in perpetuo ftatu

violento. : 3. Textus Scripture de derelictione

i

& ago-

304

DSPUTATIO.ILIV.

j

Ó fi

& agonia poffunt exponi de derelictione externa

j

il

& agonia in fen(ibus externis.

4. Eft poffibile,

ftare fimul füummum dolorem.& fummam volu-

j

m

ptatem. Ergo non eft ratio exinde movendi dif-

ficultatem. . 5. Si extitiffet in anima. Chrifti vi-

hr

i

fio intuitiva Dei fine fummis deliciis, fequeretur,

i

quod tantüm vidiffet Deum ut juftum, non ve-

ró ut fibi bonum & beatificum.

Sed hoc non

(

poteft dici. Ergo. Min. patet, quia vifio intuiti-

iv jl

va Dei per eflentiam non eft precifiva. Maj.

anl

prob. Videre intuitivé in hoc loco idem fignifi-

8 l

cat ac experiri & guftare experimentaliter.

aut

RESPONDEO

ROR

Ad 1. dift. E(t contra communem Do&ri-

L^ lmj

um G

nam Theologorum , ita tamen ut noftra fulta fit

authoritate fufficiente, & ratione potiore c. fe-

d

cus.n. Pro nofítra fententia ftat Melchior Canus

lt

de Locis Theol. l. 12. c. 13. ubi fic fcribit: O-

T

lim coram celebri "Tbeologorum concione diximus , quod

t

ficut per iotam vitam Dominus. gloriam: anime quafi

AUCH

gremebat , me in corpus efflueret ; fic faltem in cruce reti-

ld

nuit gaudium , quod. fuapte natura ex clara Dei notitia

'I:

u

odiret.

Gaudium , fateor , ex Deo vifo in voluutate

J

e]

nece[Jarió naci , mon fecus ac ex fole lumen , calorem ex

w

igne.

Sed retraxit aliquando (in morte Chrifti) /o

radios fuos, & me calefaceret , comprebenfus eft. etiam

U

T

A

in fornace Babilonica) ignmi. Quare mibil mirum

videri cuipiam debets fi in bominum redemptione , per

A

,*Imcs

bominis unius dolores explenda , voluptas omnis reprime-

retur , quam aliàs ex vifime Dei proficifci nature vatio

ET

INec obflat , quod beatitudinem Benedi-

II

demonftrat.

4

&us XII. defmivit in vifione 69 fruitione confiftere;

Pon-

t

Chriftus autem beatus fuerit in via ; quom'qm illud

tifex

W

j

DELIBERT. ETSCIENT. CHRISTI. 30$

l,

lh.

tifex iradit de beatitudine confummata ; Chriflus autem,

licet babuerit e[entiam beatitudinis , -non tamen accidens

tia , que inde per fe etiam conféquuntur.

Decuit enimi,

i

eum per pa[fionem con[ummarí.

LCJM-

Quanquam & fruitio

fine gaudio intelligi potefl. — Fruitur enim arboris fu

S.f:-«

n

fru&ibus bomo etiam tunc , cum per morbum nullam v6-

luptatem capit ex eis.

IÁta Cbriftus non folim videbat,

fed etiam fruebatur , quameois derelictus à Deo , omnique

jntl

penitus folatio deflitutus non. gaudebat.

Quarmobrem,

if

ut ceteri Martyres , gaudium fibi futurum ante occulos

emíg

ponebat , ut crucem. füftineret ,. confuftone contempta,

fer

Ita Canus.

2. $. AMBROSsIUSs ad Gratianum

Imperatorem fícribit :

Sicut füfcepit wvoluntatem

meam, ita fujcepit triflitiam meam. . Et Lib. 10. in

Lucam. c. de triftitia Chrifti.

Sequeftrata deletta-

tione divinitatis eterne tedio mee infirmitatis afficitur,

J

3. LucAs BRUGENSrIS, proximé referendus.

TU

4. FROMENTIERE, Epifcopus in Gallia, in fe-

W

Á

quenti refponfione adducendus.

5. VicTOR

ANTIOCHENUSs in Marcum.

m 2!3";;.

ld 2.dift.a. Eft connaturalis effe&tus däpen-

D:'gm

Ms

denter tamen ab actione libera Dei. c. indepen-

(^ d

denter. n. Ín caufis & effe&tibus fupernaturali-

r

bus hoc peculiare eft , quod licet habeant quan-

dam exigentiam ad invicem, non tamen habeant

(

efficacem ordinem ad invicem fine fpeciali de-

L

lj *

creto divino libero: & ideo fi defit ordinatio

i

particularis divina unius ad alterum, non pro»

mr*

pterea ad füfpendendum effe&tum opus eft miras

T

culo; nec propterea caufe non ordinate effica-

j

citer ad fuos effe&us erunt in perpetuo ftatu

WL

violento.

us

D. Amort Tra£t. de Incarnaiioné,

U 4d

306

DLSPUTATIO IV.

)

i

41d 3. dift. a. Poffünt ita exponi, ita tamen

(

utin noftra expofitione omnia fiant connatura-

n

"Y

lius & conformius tam ad rerum naturas , quàm

m] "

ad decreta divina przftabilita c. fecus n. Deus

Mij

w

generali decreto juxta S. Auguftinum l. 14. de

Civit. voluit omnes miferias humanas affümere,

g

que ex charitate fufcipi & imperari poffunt.

"Unde etiam Joan. 11. v. 33. affumpfiffe legitur

J

voluntarium quendam merorem, ubi dicitur:

W d

T

Jnfremuit fpiritu , & turbavit feipfum , & lachrymatus

"a?

Hv

eft 3Fefus.

Cum hoc fecerit in refuícitatione La-

D

Zari, cur non idem przftiterit in paffione, in qua

prabere voluit exemplum perfeétz patientiz?

Certé hic modus exinanitionis longé magis fervit

M

ad fovendam pietatem fidelium, prout CANvs

B

l. c. his verbis obfervat: £/i boc eo plaufililius , quà

ii

majores in nobis igniculos excitat cum penitentie , tum

vf

amoris , tum gratitudinis.

Idem fenfüs longé pla-

D

nior eft, prout colligitur ex interpretatione eo-

ttti

rum Scriptorum , qui non ferviliter inherent

t |

Lucas BRnuGENSsrIS

Scholarum prejudiciis.

T

in c. 27. Matthei fic fcribit: Ut quid dereliquifti

z w

me ? .Hoc eft , reliquifli me inter manus inimicorum,

[ M-:

mec liberans me ab bis affüttionibus , nec confolans me,

"

A

aut dolores , & merores influxus tui dulcedine mitigans.

I d

4 W

:

JNon ergo derelitum fe afrmat. Chriftus , quo Deo ira-

& fj

20 exitium metuat , fed quod divina matura bumanam

»M

A

velittam fibi ad omnem per[ecutorum libidinem exponat,

mullum adferens auxilium corpori , nullum prabens fola-

lt

ium anime ; nec tantum mon liberet , verim neque ulla

tj

confolatione five exteriore froe interiore vefocillet. — Solet

A pj

Deus fanttos fitos in tribulatione conftitutos certà interio-

d

Ti folatio iia levare , ut exteriora mala levius ferant.

T.

«t

J

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 307

)Ei,jti

lts

4Lt Chriflo bomini in cruce nec tantillum folatii permiftt

JDeus fluere voel à divinitate , «el & fuperiori ratione bu-

j

n

V1

mana in inferiores anime «ires, fed totum ipfum & ani-

J |

ma C2 corpore expo[uit tormentis crucis mortifgue. — Po-

tiori ergo jure fic loqui potuit Cbriftus.

Deus vepulifti

N

W

nos &2 defivuxifüi nos.

Pfal. 59, qui nec inter labores

confolatione vecreatus , quod plerique alii , verium fibi fo-

pi

d

li reli&tus , totufque bofHizm libidini expofitus , ita ut ipfo

Ui

nullus unquam fuerit magis à Deo derelittus , ne nos de-

flm

velinqueremur.

Quare V iC TOR ANTIOCHENUS

f

in Marcum fcribens inquit : O[tendit per bec, equé fe

I

emnes cum matura noflras müférias & languores in fà

ag

tran[tuli[Je.

Si queratur , cur Chriftus (fuam defo-

:

lationem internam) verbis expriuere voluerit ?. Re-

agisf;

Jondeo , eorum caufa , qui in eum credituri erant in

ipjum, Dominum declara[fe nature fue defiderium , ne

!

H

exiftimarent , cruciatus àpft toleratos fui[Je aut mullos,

Áong

aut interiori animü gaudio folatioque , quod à divinitate

L0f

acceperat , ita wütigatos, wut mon admodum. acerbi ipfi

NIl

l

fuerint.

Idem in c. 26. Matth. v. 38. Chriflus ita

y

VN

triftitiam in appetitu fenfitioo excitavit , ut eam permi-

ferit. & in reliquas anime partes exuberare , totamque

DI

occupare animam , etiam «olüntatem, id ef? , appetitum

j u

vationalem , non quatenus agit ut ratione preditus , fed

I Y

quaienus agit ut natura.

ANam ut deliberandi vi pre-

m

ditus, erat mortà cupidifJanus.

Ludovicus de Fa o-

pnis

MENTIERE, Epifcopus d'Ayre Concione 2. ha-

nnt

bita in Parefceve fic habet: Chriffus toto vite cur-

: pm?a;

J inclufam fersabat in anima gloriam , ne diffunderetur

m

in corpus , mifi in transfiguratione: .Et boc erat. perpe-

tuum miraculum , quod illa gloria fic detineretur in fla-

vl

Qd

tu 'oiolento , ne ex anima erumperet in corpus.

Sed eft

nica.

aliud würaculum majus priore in pa[lone domi

'.

| lf

2

Hic

DISPUTATIO IV.

308

D

Hic enim anima fuam gloriam mon folim mon commti-

n«

micat corpori, féd eam me quidem commumicat ipfis am-

Á Præ

me potentüs. XGaudium, quod vifio beatifica nece[Jario

Ui

guflandum prebet cordi, exinde pellere vion valet profun-

!

ii

dam triftitiam.

Explico boc miraculum verbis Ambro-

110

Jf 1. 10. in Lucam.

Sequeftrata omnis divinitatis e-

n

terne delettatione moftre nfirmitatis tedio affettus eft.

at

Hinc ipfemet fe privavit omni vel minima confolatione

TA

fue beatitudinis , quam retinuit.

)j f

Cornelius à Lapide fcribens in c. 27. Matth.

lus

adducit fimilem expofitionem ex S. Laurentio

if

Juftiniano, qui Tra&t. de agone Chrifti c. 8. do-

cet: Chrftum hic conqueri, fe à Deitate defer-

egu

TU

[

tum , quia Deitas ei ad aliud non füccurrebat,

"

quàm ut eum fuftentaret in tormentis.

iUf

T

Zdd 4. tr. a. n. c. Senfus enim communis fi-

delium eft, quod Chrifti anima in cruce non na-

tll

1fli

r

taverit in mediis delitiis.

Nec ifte communis

fenfus fidelium non corrigitur per hoc, quod di-

ag

& d

r

catur, partem inferiorem anime fuifle deftitu-

tam omni confolatione ; fed partem füperiorem

r

gavifam effe perfecta beatitudine.

Populus e-

nim, qui novit, animam effe fpiritum indivifibi-

AUfem

sV

lem, inter partem animz fuperiorem & inferio-

rem non difítinguit.

1l

u

. "4d 5. n. Maj

Clariffimé enim vidit Deum

eque bonum ac juftum , fed juftitiam vidit ac

FH

Ü

fenfit, tanquam aliquid relativum ad przfens

lr

tempus paffionis; bonitatem autem divinam vi-

1G d

dit ac fenfit ut relativam ad fe pro alio tempore,

nempe refurreclionis. Hinc Deitate etiam frue-

AU

batur tanquam caufa pro hoc tempore effeGiva.

TY

afflidionum, pro alio tempore autem ut effe-

VA

&iva

LT

DE LIBERT. ET SCIIiNT. CHRISTI. 309

Ü

Al

&iva confolationum. . Ex parte re&i non daba-

Mp

'

tur precifio ; dabatur autem ex parte obliqui,

Drczs.

Ex dictis fequitur , quod anima

jj äNP

Chrifti fruitivé fuerit unita in cruce integro ma-

l

ri deliciarum & immenfe voluptati, fubfiftenti

in Deo, fefe communicante per effentiam. . Er-

£0 ad beatitudinem perfectam in cruce anima

Chrifti non indiguit ullo effe&tu creato beatitu-

A

dinis, feu confolatione creata.

REsPoNDEO. dift. fequitur , animam fruiti-

,äüffü:ï

Cb

vé fuiffe unitam integro mari deliciarum fine ap-

t d

perceptione vitali relativa ad hanc perfectionem

divinam formaliter ab aliis perfe&ionibus divi-

n

nis diftin&tam. c. cum tali apperceptione feu gu-

ftatione ac fenfatione interna. n.

Itaque actio

m

TM

intellectiva animz fiftebat quidem totam Deita-

tem fibi intime prefentem , fed altera actió vita-

Zj

Tf

lis animz, qua eft quedam guftatio ac fenfatio ,

Mitt

deerat; & hocintelligo, dum dico, omnem ef-

fe&um beatitudinis effentialis , qua fruebatur a-

d

nima Chrifti, in pathione Dominica defuiffe ;; in

u

!

yita autem valde tenuem extitiffe.

Neque ex-

xvf

!

d

inde fequitur, fic Deum videri tantüm per fpe-

ciem, & non per effentiam. Guftatio enim feu

ia

fenfatio non exprimit in fe fimilitudinem forme

guítate ac percepte.

j vii;:

OB]J1CITUR 3. contra 4. & 5. Concluf. r.

j ]

Luce 2. v. 52. dicitur: Sfefus proficiebat Japien-

ia

tia C9 eetate & gratia apud Deun. — Ergo non fcivit

L.

omnia.

2. Matthzi 24. Difcipulis interroganti-

2

M

bus de everfione Jerofolyme , & fine mundi:

W

JDic mobis , quando bec erunt ?. Chriftus refpondit

l

De die autem illa , &? bora nemo fcit , neque zngeli c-

3

lorum,

JJ

310

DISPUTATIO IV.

lorum , mifi folus Pater.

Marci 13. v. 32. dicitur :

-De die autem illo vel bora nemo [cit , neque 4ngeli in

gmü(

e&lo , neque Filius , nifi Pater.

nl

iil

RESPONDEO

j4q

"d 1. dift. proficiebat fapientia

'quöad actus &

"

habitus acquifitos.c. quoad habitusinnatos & infu-

n

a

fos.n.Nihil perfe&tionis humanz Chrifto denegan-

cum eft. Itaque ficut Chrifto in corpore cor:cedi-

ao f

1

[

tur decor, bonum temperamentum, bonum inge-

nium , fanitas, &c. ita neque in anima illi boni

J

1

i V

;

habitus innati & acquifiti denegandi funt , tan-

quam ornamenta anims , & tanquam principia

ii

[on

directiva immediata, ac determinativa fere o-

mnium actionum ordinariarum in Chrifto , fer-

'::ljïhit

7**[

vata tamen femper fübordinatione ad dire&tio-

j 1]13

nem ac determinationem Verbi, ubi gloria divi-

J

6u

f

Hl

ni Patris aliud requirebat. Habitus veró innati,

quales in animalibus v. g. apibus , araneis , avi-

CWN]

bus, &c. reperiuntur ad fuas artes , in Chrifto

confiftebant partim in unione ad Verbum , in

quo videre poterat, quidquid volebat, fi atten-

tionem mentis ad determinata objecta dirigeret ,

m

partim in delineatione totius mundani fyftematis

rJD

ab origine ufque ad finem mundi , cerebro tan-

l

h

quam tabule fübtiliffimé infculpta faltem quoad

partes precipuas , partim in lumine prophetico

D

infufo , quo mediante agnofci poterant quarum-

vis partium mundani fyftematis relationes ad in-

vicem innumere , fi Chriftus attentionem men-

tis ad eas converteret, partim in accidentali fpe-

"

ciali unione feu applicatione Spiritus San&i ad

animam Chrifti, vi cujus illi deberetur abfen-

tium & futurorum infufa cognitio , etiamfi nol-

L

let

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 51II

DN

let anima Chrifti eam cognitionem habere per

^

cognitionem fublimiorem ac magis extraordina-

riam in Verbo. Dico proin, quod Chritti fa-

pientia creverit quoad aétus , & habitus acquifi-

mä í lj

tos , à quibus tanquam determinativo fpecifica-

bantur plerzque actiones in Chrifto , Deo pre-

(s

movente indifferenter ad e[Je feu exiftentiam , &

Vi

Verbo premovente indifferenter ad eíTe fübfi-

s

ftentiale actionum eliciendarum à natura huma-

1 1l

nain Chrifto. Refponfio hzc conformis eft ad

iDf,

mentem SS. Patrum, Theologorum veterum, &

qras;

Interpretum.

irei

ConwNELIUS A LaAPIDE in hunc textum

li

fic fcribit: JNota; in anima Cbrifti triplicem fuifJe

Wi

Jientiam , fcilicet BEA TIFICAM, qua Deum vide-

phra

U

bat , & omnia in Deo. Secundó yNFUSAM A DEO.

j

1

Teriüó EXPERIMENTALEM, 9ved ufü quotidiano

, d

AcqUISITAM. JDue priores Cbriflo indite fuere

quini

liil

à primo inflanti conceptionis fae ita perfettó, ut eas au-

h, !

gere non po[fet. -- Proprie tamen crevit Cbriftus. fa-

ao

ientia experimentali.

Ipfó enim ufa multa expertus

Ti

majorem acquifioit experientiam ; - Hinc ad Hebr. 5. . 8-

jf

r

fiibitur: DiprCciT EX I18, QUJE PASSUS

EST OBEDIENTIAM.

Et licbt propri& Chriftus

T

l

tent

non crecerit. fapientia 69 gratia babituali , crevit tamen

yy

attuali & prattica.

D.'TRoMaAs 3. p. q. 12. a. 2-

c. ficfcribit: Halitus fientie infufe in. Cbriflo non

at

o

eft augmentatus , €&? multà minus fcientia beata in eo au-

geri potuit. — Si igitur preter babitum fcientie infufam

tiond

non fit in. anima Chrifti aliquis babitus fcientie acquifi-

vl

4

t& , ut quibufdam videtur , & mibi aliquando vifum eft,

nulla [cientia in Chriflo augmentata. fuit. facundim. ef

nere:f;

j

[

Jantiam , féd. folim per experientiam, id efl , converfto-

h

4

nem

312

DISPUTATIO

IV,

n

st

nem [pecierum intelligibilium inditarum ad phantafina-

ta5 && fecundim boc dicunt , quod fcientia Cbrifti pro-

aiqnï

Jfecit. fecundm experientiam ,

1

conoertendo [cilicet [becies

intelligibiles inditas ad ea ,

que de novo per fanfum ac-

ln

cedit, — Sed quia inconveniens videtur , quod aliqua na-

vt

turalis attio tntelligibilis deeJet . cum extrabere [pecies

hat

intelligibiles à phantafmatibug fit quedam naturalis attio

TEUM

bominis fécundiam intelleum agentem , conveniens vide-

drent

tur , banc etiam a&tionem i Chrifto ponere. — Et ex boc

una

Jéquitur , quod in anima Chrifti aliquis babitus. fcientiee

n

uerit , qui per bujufinodi abfivattionem fpecierum potue-

vl

tairt

riiaugmentari. Etad z. Tàm füientia infufa animee

Chriffi , quàm [Gientia beata fuit effe&tus agentis infini-

Fusrdi

Vr

t virtutis , qui poteft fmul totum operari; €s diain

neutra [cientia Cbriftus profecit. ,

Jed à principio eam

d

perfettam babuit.

Sed. [cientia acquifita caufatur. ab in-

zm IEID:

tellettu agente ,

qui non fimul totwm operatur , féd fuc-

T

((

ce[rob. — Et ideo [&cundim. banc. cientiam Chriflus mon

DUuJy

& principio [civit omnia, [ed paulatim , & poft aliquod

W

].

tempus , [cilicet in perfetla etate: quod patet ex boc ,

,,,,,

Jv

quod Exangelifla fanul dicit , eum profeci[fe fcientia &

l We

€iate.. "Textus Patrum huc fpe&tantes videri pof-

!]

funt in fequenti Refponfione.

[«'Jfl't

j

"4d 2. dift. De illo die & hora Filius non fcit

^i

notitia a&uali. c. habituali. fubdifl. habituali ac-

h*rm

quifita. c. habituali beatifica, aut infufa, n.

I

VR) 1

Chriftus illum diem, horam , & momentum fci-

vit habitualiter cognitione habituali beatifica, in

quantum potuit attentionem mentis convertere

Ál

ad veritates determinatas , in mente divina idea-

N

liter reprafentatas tanquam in fpeculo. Cogno-

Vi Il

vit etiam illum diem & horam habitualiter per

T

ediante

bj

habitum fcientie infgfum, in quantum m

ïfüoneg

]Jumine

!

!

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 313

i

Iumine prophetico potuit cognofcere omnes re-

TUN

lationes mundani fyftematis fuo cerebro divini-

ln

tis impreffi; fi vellet attentionem mentis ad ta-

U

[

lia objecta convertere. Verüm cum aGualis con-

verfio attentionis ad determinata objecta, in Ver-

n s

Wi

bo aut in habitu infufo cognofcibilia, fit Chrifto

libero, cenfeo, à Chrifto ad dandum exemplum

u

refrenande omnis curiofitatis , mentem nun-

[

quam actuali attentione fuiffe converfam ad hoc

ll ]

ii

objectum fcibile.

Hinc Chriftus veré potuit di-

T f

ll

lo

cere, à fe nefciri diem & horam extremi judicii,

ia

etiamfi rem ipfam exaété fciverit.

Sic ii, qui ex-

n

actiffimé norunt Hiftorias Biblicas , vel alia facta

iltj

particularia, quibus ipfimet ante multos annos

/hx[

intereant, fape dicunt, fe ignorare circumftan-

[

LII

tiam temporis, anni, menfis, diei, etiamfi eam

n

fcire ac difcere poffint ex libro domeftico, vel

ex libro manuali , quem fecum geftant , vel ex

[/

lu

propria memoria , fi exactiori difcuffione velint

Ti

attentionem intendere.

Alii refpondent, Chri-

LUPT

i

ftum fuiffe locutum de fcientia communicabi-

j5

lu

li,.ficut Legati vel Confiliarii intimi Principum,

vel Confeflarii , interrogati de rebus notitia fe-

h

I$ D0D

creta cognitis , folent refpondere, ea à fe ignora-

li

Tl

Verüm cum ad ejufmodi faciendas equivo-

I

fi

cationes ac reftri&tiones debeat concurrere ne-

Ti

[x

ceffitas, ex qua fiant abfoluté fenfibiles, & in Chri-

t

fto nulla ejufmodi appareat neceffitas, priori re-

v

[

fponfioni, prefertim cum etiam principiis ac do-

(int

M

Gring plurium antiquorum Patrum conformis

fit, infiftendum cenfeo.

Suffeciffet enim Chri-

p (

ii

fto ad evitandam omnem zxquivocationem ac re-

ff5

j

ftrictionem refpondere, prout refponderat Joasn.

5

21.

p

314

plspu'r'A'rlo IV.

9I. Petro interroga,ntii JDomine ; bic autem quid ?

$n

atl

Refpondit enim : Quid ad te ?. tu me fequere. — Et

A&. 1. v. 6. interrogantibus difcipulis : Si in tem-

y

"

wl

pore boc reftitues regnum Ifrael ?. refpondit : INon eft

W

«ll

ve[irum , no[Je tempora «el momenta , que Pater pofuit

j

in füa pote[late.

]taque , quando profeffus eft,

j

diem illum ignorari, locutus eft de aliquo pro-

prio genere ignorantiz ; non habitualis , ergo a-

Til

:

4 , d

&tualis, confiftentis in libero & laudabiliffimo de-

fe&u attentionis ad rem hic & nunc fcitu inuti-

Jem, omnibus hominibus, prefertim Clericis ac

Religiofis ad refrenandam curiofitatem fummo-

pere imitando. Quod autem plures antiquorum

Patrum aliquod genus ignorantie do&ke ac virtuofce

t

in Chrifto agnofcant , ex fequentibus textibus

LY

confpicitur.

I. S. ATHANASIUS Orat. 4. con-

H 4l

tra Arrianos objicientes, quod Chriftus non pof-

n

fit effe Deus , cum diem extremi judicii ignora-

[/

verit , refpondet, Cbriftum quà Deum hunc diem

fciviffe, quà hominem veró , eum ignoraffe, vi-

delicet ignorantia a&uali , non veró habituali.

Si, inquit, contentioftus infiflant , audiant , nullam in

divinitate ignorantiam e[le 5 carmis veró e[Je proprium

| wa

ignorare.

Hominum proprium eft nefcire ; pro-

pterea ignorantiam hominum tanquam homo fa-

hi

&us oftendit, primüm quidem , ut demonftret,

humanum fe habere revera corpus; deinde, ut

D

& hominum ignorantiam habens in corpore ab

omnibus liberatum ac repurgatum hominem per-

l

r

fe&um ac fan&um Patri reprefentaret. -- INon

[ij

igitur Verbum quà Verbum erat id, quod profi-

l TH[

ciebát; utpote quod perfe&um eft & perfe&to

Patre, rei nullius indigens, fed & alios ad profe-

um

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 315

j

&um dedücens; verüm quà homo dicitur (Zv-

d

d

Sgurrívee ) etiam in hocloco proficere ; quando-

quidem proprius eft hominum profectus. Cor-

2 9

poris igitur proprius eft ille profe&tus.

BasrLius refpondens Amphilochio , quomodo

Chriftus diem judicii ignoraverit , interroganti

w]

Epift. 391. refpondet :

uod jam à multis iwcefti-

lm

gatum eft , quomodo Chriflus diem confummationis me-

lm

Jüiat , quod ab Znomeis perpetuo objicitur ad everten-

o

dam confubftantialitatem Filii cum Patre , id nunc à te

Jerita

liaque que à pueritia ex Patri-

ut novum proponitur.

ünti

bus audivimus , €? citra examen fufcepimus , bec po[Ju-

iU

qmus dicere. -- Si quis eequo animo confideret , multa ex

titii

bumana. parte Dominus di[Jerit bominibus.

INam illud

o

Shoan. 4. ad mulierem Samaritanam :..Da miln. bibere 5

non eft Domini corpoream indigentiam explens.

"tque

ht

h

is, qui petebat , non erat caro inanimata , [ed. dioinitas

carme animaia utens.

lia &? munc , fi quis ignoran-

ifuim

eden

tiam illam ad. eum referat , qui omnia (humana) fru-

lüä?.,ït?

denti economia fufcepit , &? coram Deo & bominibus fa-

hod

jpientia &? gratia profecit , is extra piam mon feretur

t,n:üap:

Jantertiam.

3

S. GaEGOonRnIUs NAZIANZE-

NUs Orat. 36. n. 61.. Eccui dubium e[Je pote[t , quin

ge n

(ire f

boram quidem , ut Deus , cognitam babeat , ignoret au-

n ht

tem ut bomo , fi quis partem afpettabilem ab ea disjungat,

lt

que mente füla per[pici potefl ? INam quia abfolute boc

(eit

loco ac fine relatione , Filii momen ponitur , nec adjungi-

4

tur , cujus ?. idcirca molis anfa porrigitur ita exi[timan-

(

o

di, ui ignorantiam banc [enfu maxime pio interprete-

mur , eamque bumanitati , non divinitati adfcribamus.

m

"

4. TnzoponETUs l.6. 'Thef. Cyrilli, relatus

s

T

à Petavio l. r1. c. r.. Non. erat ignorantia ifla .Dei

d

Verbi ; fed fervilis forme , que tanta per id tempus no-

Ui

Vr dl ,

y

316

DISPUTATIO

IV.

gt

verat , quanta babitans in ea divimitas vevelavat.

5.

t

CYRILLUS ALEXANDRINUS

in Thefauro

ul

1.6. NNovit quidem Chriftus (illum diem) divinitus,

qu

utpote fapientia Patris.

Sed quoniam ignorantis buma-

[

nitatis menfuram fubiit , per difpenfationem iftud etiam

4

[/

cum aliis fb tanguam proprium ad[cvit. Et ls.

J

Dicimus igitur , quod ignorare fecreta Dei myfleria non

rilo

fit inconveniens aut indecorum creature.

6. S. Fvr-

l

GENTIUS l. r. c.7. Si anima in Cbrifto defuiffe cre-

IHf

l] /):/

daiur nature bumana, quid in infantem (Chrifto jux-

ta Prophetam Ifaie 7. & 8.) bonum malumque dici-

"i

tur ignora[fe ? 4n illam divinam Filiüi Dei naturam

n

l

ignorantie boni , malique fübjicimus , ut. bumanam in

X

m

Chriflo animam denegemus ? — Znima. igitur bumana ,

que rationis capax maturaliter fatta eft , bonum malum-

ii

i

que in infante Chrifto nefciffe dicitur , que fecundum E-

vangelicaim veritatatem in puero Yefu, fapientia & gra-

wir

tía profeci[Je narratur. — INam ficut carnis eft eetate jro-

Wi

jicere , fic eft anime , fapientia & gratia profeci[fe ;

161

que tamen in fapientia nullatenus proficeret , fi natura-

lem intelligentiam ,. que bominibus rationis caufa conce[-

J eft , non baberet. — 7. S. AMgRosrus L de In-

carnatione fic fcribit: Quomodo proficiebat fapientia

Z

JDei ?. Doceat te ordo verborum,

W

Profettus ef? etatis,

At

€? profettus fapientie , fed bumane eft.

Jdeo cetatem

a

H

]

ante praüfit , ut fecundim bominem crederes dittum.

4Etas enim non divinitatis , fed corporis eft. — Ergo f

Wbl

proficiebat etate bominis , proficiebat. fapientia. bominis,

5ulägutä(

Sapientia autem à fénfu proficit ,

quia à fenfu. fapientia.

g

E.

efus autem proficiebat cetate &5 fapientia.

Quis [en-

Jus proficiebat ? i bumanus ?. Ergo & ipfe Jufceptus

p

eft. Si divinus ?. Ergo mutabilis per profetium. — Quod

li

TU

enim proficit , utique muiatur in melius, — Sed quod di-

Jinum

Vl

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 517

"

vinum eft , non mutatur.

Senfus igitur proficiebat bu-

Tmanus.

IN

Senfum ergo fufcepit bumanum.

£t ut fcia-

Ui

mus , quia fecundim bominem loquebatur , remifit. di-

cens : Puer autem crefcebat. &? confortabatur , & im-

[

plebatur fapientia , & gratia Dei erat in illo.

Et puer

nofire nomen etatis ef.

Qu« igitur implebatur , erat

non JDei , fzd noftra fapientia. (Ifaise c. 8. dicitur de

]

'r

"

Chrifto.) Priu/quam puer fcat patrem aut. ma-

[

j

i

"

]

;

irem, accipiet virtutem Damafai.

Sapientiam e-

1,]

AItl

i

füm JDei futura & occulta non fallunt.

Expers autem

umj

,4 MR

agnitionis infantia per bumanam utique imprudentiam ,

quod adbuc non didicit, ignorat. 8. ViR G1LIUS Pa-

'mm':l i

1j

IH

pa l. 5. contra Eutychen: XNatura Verbi non eft

confortari , mec crefcendi augmenta. fufcipere , nec fa-

pientia impleri. — Quia ergo nature Verbi ifta mon con-

veniunt in Cbriflo , carni ejus congruant nece[fe eft , Jfé-

"Tf

cundum quam dicitur jure confortatus , jure [apientía

*f/mg:

impletus , jure crevi[Je.

9. RuPERTUSs l. 1. in

!

14

/J

Gen. c. 21. Licet Chriflus fécundim bumanitatem -

fnirt

D

pientia , atate &g gratia profecerit , attamen Jecundim

nj od

id , quod erat Deus, nullum profe&um babuit.

Veriun

] &

creatura mon folium bumana , fed & angelica profecit.

u j

OÓBJICITUR 4

Multi SS. Patrum expref-

It Ui

fe docent, quod Chriftus non vere profecerit fa-

QU

pientia , fed quod tantum hominibus vifus fit

creviffe fapientia, in quantum per operationes

|

j/

luculentiores fapientiv fucceffive fuam fapien-

Qu

tiam immenfam apertius demonftraverit. Ergo

Yj

l

non debet in Chrifto admitti verus

profe&us ,ac

"

vera depulfio ignorantiz.

l

J

2. Superiüs à me jam conceffurn eft , quod

j

Chriftus à primo momento fuz conceptionis ini

]

»

uo

318

DISPUTATIO IV.

y

ii

fuo intelle&u delineatum habuerit totum Syfte-

jgi

ma mundi.

Ergo impoffibile eft , quod ignora-

vit diem extremi judicii.

$,

3. Etiamfi Chriftus non habuiffet femper a-

:

&ualem attentionem ad diem extremi judicii ,

fic

íii

non tamen propterea poffet dici , eum ignoraffe

diem illum. Ergo. Jnt. prob.

Ex eo, quod ho-

a«

d

mo noéctu vel inter alia negotia non habeat a-

&tualem attentionem ad obje&ta fuz artis vel fci-

nl

d

entie , non fequitur , ea à fe ignorari.

4. Damnata eft feculo 6. hzrefis

Agnoz'tczmm,

TJMH

qui tribuebant Chrifto ignorantiam quarundam

il

MM

/

rerum. Ergo. J4nt. patet ex textibus in Refpon-

fione referendis.

Ül

RESPONDEO

]

Z4d 1. dift. SS. Patres docent, quod Chriftus

d

s

non vere profecerit quoad fcientiam habitua-

ID

lem. c. a&ualem. n

Cum in Chrifto juxta S.

Tif

i(

'Thomam detur etiam fcientia experimentalis & ac-

t

..Chu

quifita , neceffe eft , ut in hoc genere de novo ali-

quid a&tu cognofcat , quod prius in hoc genere

Fa

"u

""""

TU T

fcientize a&tualiter non cognoverat , fed tantüm

habitualiter, in quantum etiam fecundüm huma-

Ün ;

nitatem habebat in fe duplicem potentiam pro-

1(1

ximam a&u cognofcendi , quzcunque volebat,

Mdu

nempe unionem ad Verbum , & fcientiam habi-

UM

tualem infufam de rebus ad fe pertinentibus.

$

-Ad ». dift. Habebat in fe delineatum totum

ii Y

Syftema mundi ita tamen ut relationes omnium

Ij

partium ad invicem quoad differentias tempo-

ii

rum & numerorum indiguerint operatione men-

u)

]

tis actuali. c. ita ut tantüm indiguerint fimplici

Wi Wi

intuitu, eoque neceffario ac femper actuali. n.

Chri-

EVEM

D

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 319

fü&li,

Chriftus totum Syftema mundi vidit in momen-

t

03'(

to eternitatis, fed quot anni fint & dies , & ho-

re, & minuta ab origine mundi ufque ad Chri-

N

i femP

ftum, vel ufque ad finem mundi , in illa delinea-

!

tione non neceffarió exprimebatur.

Sic enim

n

ex alta turri poffumus diftincté videre totam

i

|

.v

proceffionem , vel ordinem transeuntium , quin

J

fciamus illorum numerum , nifi numeremus fin-

ii

gulos.

Numerus enim rerum & motuum non

eft in rebus ipfis , nifi fundamentaliter , fed in

/ni

]

numerante.

Cum ergo folius Dei fit , compre-

;uï;runia

hendere omnes numeros feu numerationes pof-

n

fibiles, & numeratio revolutionum folarium uf-

que ad finem non pertineat ad officium Media-

toris, poterat humanitas Chrifti carere illa nu-

hd

meratione, vel actuali attentione ad aliorum ho-

n

minum numerationes.

Itaque etiamfi etiam in

) J

anima Chrifti annus , dies, & hora ultimi judicii

d

expreffus fuiffet, non tamen putandum eft, ani-

d

mam Chrifti fuiffe neceffitatam ad a&ualem per-

v

petuam confiderationem omnium partium Sy-

lt

ftematis mundani fibi per fcientiam habitualem

*

j

infufam impreffi.

D

i

44d 3. dift. non poffet dici , eum ignorare

pvl

diem judicii abfoluté , fimpliciter , ac ftri&té 1o-

quendo. c. reftrictivé , vulgariter , ac laté lo-

Yi

J

quendo. n.

Verum eft , quod exa&é, & fine

n

addito particule reftringentis loquendo ,

z)

qualis

w5

ufus loquendi eft Dogmaticus , & Ecclefiafticus,

Qu d

non fit verum, in Chrifto fuerit ulla ignorantia,

quia Schole & Ecclefia in propofitionibus ejuf-

^

atw*

modi nudé prolatis refpiciunt ad habitum fcien-

sl

gv

tie w(el artis, atque ad potentiam proximé

expe-

ditam

320

DISPUTATIO

IV.

T

ditam utendi illo babitu , quando volumus ; Et

]]'L]S (

fic dabatur in Chrifto fcientia habitualis duplex

Jwraul

omnium, etiam extremi judicii, nempe fcientia

gnoewü

habitualis per unionem ad Verbumr, & fcientia

at

infufa.

Sed cum populus de fcientia infufa pa-

,WMH j

rum fciat, & ordinarié , quando invicem de va-

iM

riis rebus interrogant, ipía fua interrogatione at-

jndliy

tentionem actualem ad ejufmodi objeGa exci-

giudt

tent , in ufu loquendi vulgari interrogantes & re-

fb digt

fpondentes folüm de notitia actuali fermo eft.

qan d

Itaque etiam Chriftus, fi caufa vitande curiofita-

gt

tis exemplum przbere atque attentionem nullam

ml

ad iftud objectum pracife habere voluit , de fo-

atl

Ja notitia actuali , quam habere noluit , locutus

du

eft.

z

Ad 4. dift. ita tamen ut illa hzrefis confifteret

j n

in abnegatione quoad animam Chrifti omnis fci-

at

entie etiam habitualis ex unione hypoftatica, &

Mf

infufe. c. ut confifteret in abnegatione fcientiz

t

actualis vel acquifite. .

Agnoite propterea

lintg

ab Ecclefia rejecti funt , quia naturz humanz in

Chrifto tribuerunt omnimodam ignorantian et-

;1'

ü

iam habitualem , ita ut nequidem haberet ratione

unionis hypoftatice potentiam proximé expedi-

ïäfä?ä

äl

W

tam ad intelligendum actu , quzcunque vellet, fi-

hTT

vein Verbo , five per fcientiam infufam.

Hec

ib

eorum mens manifefté colligitur ex teftimoniis

Patrum Synchronorum, que NATALIS ALE-

uT

XANDER in fua Hiftoria Ecclefiaftica folertiffi-

f

o

1né collegit.

Szculo VI. c. 3. art. 3. n: 2. fic fcri-

bit: , Themiftius Diaconus interrogavit Timo-

Dl

T

s thieum , Alexandrinum Epifcopum, an Chriftus

it;

A

)

,,igx;OraiI'ec aliqua ? Id Timotheus negav.

d)

, cujus

l AWJ

vI

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 321

um

hi,

»cujus communione deficiens Themiftius , &

mpf [

»ignorantiam Chrifto adfcribere perfeverans, A-

Agnoetarum er-

m

» gnoetarum Sectam condidit.

d mg

»rorem confutavit Eulogius Alexandrinus Pa-

»triarcha , cujus Scripta approbavit Grego-

T

»rius M.

In eo tamen non erat pofita illorum

» herefis, quod ignorantiam Chriíto, ut homo eft,

dj

"i

'Zk

ais

l

» tribuerent, fed quod Chriftum penitus ignoraf-

» fe dicerent, quz nefciebat ejus humanitas, quia

B u)

? uj

»unam tantüm naturam in Chrifto compofitam

» agnofcebant.

Bellarminus Ágnoetarum erro-

Ym n

MT

»rem male refert l. 4. de Chrifto c. 1., atTerens,

» hanc fuiffe illorum herefin , quod diei judicii

i or

» ignorantiam non divinitati Chrifti , fed ejus ani-

»metribuebant. Refellitur autem ex Leontio,

d

1 (nti

»S. Ifidoro , & S. Joanne Damafceno., 1Idem

Alexander Seculo VI. Differt. VII. fic fcribit :

(

fe(rino

» $i qui Patres Chriftum reipía profeciffe fapien-

»tia videntur affirmare, ut S. Ambrofius & S.

wipira

u

, Fulgentius , de fcientia acquifita commodé ex-

» plicari poffunt, in qua non minus , quàm in &-

n

»tate profecit, non autem in fcientia beata vel

r ml

» infufa.

QuRES: An Agnoetis accenfendus

Ib d

W

j

»effet , qui Chriftum ut hominem aliquid igno-

t v

»,raíle affereret eorum , quorum ícientiam quo-

in.

»vis modo habere homo poteft? REsPONDEO.,

tefitt

»Hunc non fore Agnoetam ; quia heretici illi

IV

» ignorantiam Chrifto non folüm fecundüm na-

ia if

» turam humanam, fed abfoluté fecundürm natu-

i.ü.ï.fi'

,ram omnem affingebant. Unam enim dumta-

fogm?;

,»Xat naturam poft Incarnationem agnofcentes,

,nullam in eo agnofcebant naturam , per quam

m,allffq'

píciret illa , qux antiqui Patres dicunt illum fe-

:

D.zmort T. de Incarnatione.

X

Ccunes

DISPUTATIO IV.

l

322

» cundüm humanam naturam nefciviffe, at fecun-

!&tah

, düm Deitatem femper perfe&iflimé cognita ha-

j

J

»buiffe. Quando igitur Themiftioni Monophy-

u

»fit:e dicebant , Chriftum ut hominem ignorare

g

» diem judicii, intelligebant , eum penitus igno-

z am

ARIUS

,rare diem illum, adeó ut fecundüm nullam na-

» turam ipfum cognoverit.

uod perinde erat,

in Al

&L

10

,ac fi cum Arianis diferté affererent , Chriftum

» fecundüm Deitatem non fcire omnia , quz fcit

yinidr

»Pater., Ita Natalis. — Ceterüm, quod Agnoe-

t

te Chrifto quà homini omnem cognitionem et-

ing

iam habitualem abnegaverint, nec aliam circa

i

M

myfteria illi indulferint, nifi quam etiam alii ho-

Vi

1]

l

mines ex fpeciali revelatione nancifci poflint, pa-

A

tet ex modo impugnandi , quo SS. Patres contra

MOR

illos dimicarunt.

Solüm enim pro fundamento

hm

univerfalis fcientie in Chrifto homine ponunt

i

unionem ad Verbum, ratione cujus nature hu-

Qu

manz debeatur fcientia omnium , ütique non a-

Lini

&ualis, cum non poffit effe actu infinita , prout

l

eft a&u infinita in Deo , fed habitualis.

Evro-

rdr.

c1vs Agnoetus, prout Photius Cod. 230.refert,

fic refutat : ,Chriftus neque fecundüm humani-

Fiim

i

» tatem quidem , multó minüs fecundüm Divini-

d

m

»tatem ignoravit ultimum diem. Neque enim

;xret, li

» humanitas Chrifti in unam fubftantialis fapien-

LT

»tie hypoftafin admiffa quidquam rerum prafen-

p

»tium ita futurarum poterit ignorare. Neque

Qitagy

» falfum effe poteft, quod dicit: Omnia , qua-

?J'Unemaw

»cunque habet Pater, meafunt. An ergo &Pa-

T0U

»tri ignorantiam adfcribent?, Et CvRiLLUS

Hlitaell,

ALEXANDRINUS l 3. contra Neftorium :

1

» Credimus, ex ipfo ventre Emanuelem, qui Deus

"i

s érat,

'

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 325

d

Y

»erat, hominem prodiiffe plenum omnino fa-

tl

» pientia, que illi naturaliter inerat.

Quodnam

l

»igitur incrementum caperet ille , in quo funt

»omnes thefauri fapientie , qui ccleftis gratiae

ii

»unà cum Deo Patre largitor eft?, KEt S.Gnz-

GoRrUs M. l. 8. Ep. 42. ad Eulogium Patriar-

cham Alexandr. , De doéctrina veftra contra hze-

l,

ld

» teticos , qui dicuntur Agnoite, fuit valde, quod

lg

»admiraremur, quod autem difpliceret, non fuit.

UO

if

IOnRg

» Unigenitus fa&us pro nobis homo perfe&us in

»natura quidem humanitatis novit diem & ho-

dinm

» ram judicii, fed tamen hunc non ex natura hu-

m dii

» manitatis novit.

uod ergo in ipfa novit, non

n

» ex ipfa novit, qua Deus eft homo factus; diem

n

L

AU

» & horam judicii non nifi per Deitatis fuz po-

»tentiam novit. - Diem ergo & horam judicii

ln N

»fcit , quia Deus eft homo. Res autem valde

Datire

»manifefta eft; quia quisquis Neftorianus non

gent.

» eft, Agnoita effe nullatenus poteft. Nam qui

w

» ipfam Dei fapientiam fatetur incarnatam , qua

3 m

» mente valet dicere, effe aliquid, quod Dei fa-

od

W

»pientiaignoret?, .Et S. DAMAsCENUS l.3.

um m

C. 22. , Qui fic Chriftum fapientia & gratia pro-

iil*

» feciffe ajunt, tanquam horum incrementurm ac-

N

EC'

» Ciperet, non à primo catriis ortu factam effe u-

D

yids

)

»nionem afferunt , nec unionem fecundüm hy-

m

»poftafin tuentur; fed vaniffimo Neftorio au-

t

»ícultantes uhionem quandam fecundüm affe-

m

»ionem ac nudam in nudam inhabitationem

»fingunt. Nam fi caro à primo ftatim ortu Deo

h?

J

(

»unita eft, & identitatem fecundum hypoftafin

(

» cum Deo habuit, qui fieri potuit, ut non omni-

x

» bus prorfus fapientie & gratice dotibus affluxe-

"

2

,J tit ?

^

jl

324

DISPUTATIO

IV.

»rit? Non quidem ut gratiam participaret, nec

E

yit,

» per gratiam in communionem eorum, quz Ver-

»bierant, veniret ; quin potius ob unionem il-

at

»lam fecundüm hypoftatin, cum humana, divi-

;ou.»'?ua

»naque unius Chrifti propria facta effent , quip-

r

aperati«

»pe qui Deus fimul & homo erat, gratiam & fa-

»pientiam & bonorum omnium plenitudinemi

i d

d

»fontis inftar mundo profuderit., Ex his, &

pluribus fimilibus textibus manifeftum eft, quod

pl

If

Patres, ubi denegant Chrifto omnem ignoran-

Dret

tiam , hos ad divinitatem perfons Deovirilis re-

ferant, aut fi ad humanitatem aliquo modo omni-

g

fcientiam referant , eam agnofcant in habitu ,

Ff

non in a&u , cum infinita fcientia creata in actu

Trnon

ho

fecundo dari nequeat.

Certé iidem Patres, qui

prefato modo omnem ignorantiam à Chriflo ex-

INnp

mm d

cludunt, in ejus humanitate aliquod genus igno-

rantig agnofcunt.

Lrow rvs Bizant. l. de Se-

hi r

&is AG. ro. fic fcribit: , Agnoetz ajunt, per o-

r

(

»Inia Chriftum nobis afümilari; quod íi nos

Ri

»lgnoramus, & ipfum ignoraffe. INos autem di-

D

»Cimus; non adeo de his fubtiliter inquiren-

t

»dum ; quippe nec Synodus (fexta) curiofius de

tóntn

» hoc dogmate folicita fuit.

Sciendum tamen,

iin

»complures ex Patribus ac propemodum uni-

LU

» Verfos videri dicere, quod ignoret. Nam cum

as

» per omnia nobiscum unius fübftantie dicatur ,

TR t

& nos ignoremus , nimirum ignorabat & ipfe.

ii

» Quin & ipfaScriptura dicit ; eum profeciffe fta-

d )

»tura & fapientia, nempe difcentem id

, quod ne-

DT

» fciebat., Ita Leontius adverfus Agnoitas. Huc

pertinet, quod S. Damafcenus 1. 3. c. 15. fcribit :

ü

» Profitemur, Chriftum omnia habere , quz Pa-

» tet

^

DE LIBER T. ET SCIENT. CHRISTI. 325

m

ter habet, excepta ingeniti proprietate ; & o-

Um,q

i

»,Imnia, que primus Adam , excepto folüm pec-

jury

m

cato ; quin habere etiam , uti duabus naturis

)*

confentaneum eft ; duphces duarum naturarum

naturales proprletates, hoc eft, duas naturales

d

operatlones divinam & humanam duas natu-

At

rales arbitrii libertates , divinam & humanam,

li

ac denique duplicem fapientiam & fcientiam du-

Id

5 phcem, divinam & humanam. ,,

Ita Damaífce-

11]

n

nus

OVITT

DricEs

Natalis l. c. afferit ; fine errore de-

00 (

Chriftum fecundüm humanam

fendi non poffe

i

naturam aliquid ignoraffe

Ergo datze refpon-

r

fiones non procedunt.

as

I U

REsPONDEO. dift. afferit, fine errore defen-

H

di non poffe , Chriftum fecundum humanam na-

i

turam ahqmd 1gnorafï'e ignorantia habituali. tr.

j li

actuali.

Rationes à Natali adducte plus non

n p

probant quàm quod anima Chrifti ratione com-

VOEU

munis hypo&aüs cum Verbo habitualiter omnia

fc1ver1t, in quantum pOEUIC attentionem animi

NI

z n

convertere ad quamcunque veritatem in Verbo

per effentiam fue potentiz intellectivz unito re-

| Cur

Qum ub

peribilem , etiamfi neque neceffarium neque pof-

modua

fibile fit, ut eam attentionem ad omnes verita-

tes in Verbo contentas actu convertat.

M

nuc us

Dixr. tr. quia ipfemet Natalis cum D. Tho-

ma in Chrifto admittit fcientiam acquifitam fuc-

Qrabdt

ceffivé.

Itaque neceffarib admittere debet ali-

| pïOf

quod genus ignorantie etiam habitualis , ante-

ni

quam perücmtur plene ille habitus fcxentlæ ac-

Ài

quifita.

n

aW

X 3

QUJE-

326

DISPUTATIO IV.

i

sl

QUZSTIO IV,

df

o

Qualis in ChrifTo fuerit anttitas ? gratia?

g

iil

N OTANDUM I. Per Sanclitatem intelligi il-

J

0T

lam formam , qua homo formaliter redditur

711

purus aut facratus Deo, Tta enim hic terrfiinus fu-

mitur in Scriptura.

Punvs dicitur , in quan-

fies

l

tum eft immunis non folüm ab omni peccato,

Dia

fed etiam ab omni defe&u aut imperfe&tione mo-

rali. In hoc fenfu Deus in Scriptura dicit; Sams

d

&i efLote, quia ego fan&tus fum. Levit.z1.v.44. SA-

xint

14

CcRATUS autem Deo dicitur, in quantum depu-

tatur unicé in obfequium Dei tanquam res pro-

Wyhmï

prié ad eum pertinens.

In hoc appropriationis

: p

xlh]ü

fenfudicitur : Sanótifica mibi omne primogenitum, E-

Xodi 13.

Quzritur proin , utrum illa forma fit

te

ipfum Verbum? vel unio cum Verbo? vel ali-

me

qua alia qualitas diftin&a realiter tam ab unione

Q

t

hypoftatica , quàm à Verbo? Paludanus , Du-

randus , & Scotifte defendunt humanitatem

n

Chrifti reddi formaliter fan&tam per ipfam gra-

Ya

tiam fanctificantem. Thomifte veró & alii com-

N

muniter docent, eam reddi fan&tam per ipfam

a

j

fan&Gtitatem Verbi

YT

hypoftaticam.

,& applicativ& per unionem

lp

NoTANDUM 2.

In aliis hominibus gratice

t

&

habitualis feu gratiz fanétificantis effe quatuor

n

formales effectus.

Nam reddit hominem fan-

&um , hoceft, purum à peccato, & fan&tifica-

I

tum feu facratum Deo.

Secundó reddit homi-

Litj

felpüm |

nem gratum & acceptum Deo.

"TTertió reddit

illum

[ rOpCefe(

!

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRITI. 327

illum filium adoptivum Dei & coheredem regni

coleftis cum Chrifto.

Quartó reddit hominem

"n

promptum ad actus virtutum , & actus virtutum

acceptos facit Deo. Prout in Tra&. de Sacramen-

ii

iis , & de Gratia di&tum ett.

W.W

NoTANDUM 3. Circa virtutes potiffimum

"ts

quzri , an in Chrifto extiterint virtutes morales,

Ul',n

& fides & fpes? De charitate enim certum eft,

l n

quod in Chrifto fuerit.

i

Dzco .

Humanitas Chrifti erat forrmnaliter

&ioue(:

dit;

fanéta per ipfam fan&titatem fubftantialem V erbi,

applicativé autem per unionem hypoftaticam.

4l

PROBATUR I.

Hzc fententia eft confor-

lg

mior phrafi Scripturarum & SS. Patrum. Ergo.

TT

«dnt prob. 1.

CyRILLUS ALEXANDRINUS

u

hs

l. 5.in Joan. reddens rationem, cur Chriftus di-

lTi

cere potuerit Joan. 8. v. 20. L me ipfo facio mibil,

) &

€? que placita funt ei , facio femper , quod fine dubio

2

ad fan&itatem pertinet , fic fcribit : ,, Neque exi-

»ftimabimus , Filium virtutem ex ele&ione ha-

us

R

» bituque profe&tam illis verbis prefeferre, quin

» potius naturz immutabilis fructum , quz, quod

ia

d dit

» Deo conveniens eft, agere neutiquam delibe-

»rando dignum arbitratur.

Etenim in divina

i

» fübftantia omni mutatione füblata fructus erit

H u

, naturz alieniffimze ab omni mutatione bonum,

» quemadmodum in igne calor , aut in nive fri-

Yb

»gus. Nonenim in voluntate ignis fitum eft,

d

» efficere calorem, fed hoc ipfi naturaliter & füb-

j mird

»ftantialiÀter ineft, ita ut aliter agere nequeat.

A(

,U

p

Et 1. rr.in Joan. c. 10.. , Quoniam non eft per

j

»feipfam fan&a caro (natura humana) Chrifti,

» propterea fan&tificata eft etiam in Chrifto; quo-

Ter

4

,niam

n

328

DISPUTATIO

I V.

»niam Verbum, quod habitavit in illa, per Spi-

j

Mi

»ritum Sané&uum proprium templum fandifica-

ad hh

» Vit, & in proprie naturz transmutavit efficaci-

»tatem. Etenim ideo fan&um & fan&tificum

at

( j

» Chrifti corpus intelligitur , quod templum fa-

»€um eft uniti fibi Verbi corporaliter , ut ait

(

» Paulus. ,

Et eodem l. r1

»San&um illud eft

um

tem :

,Oomne, quod à mundi fordibus eft immune

» Quod naturaliter eft in Chrifto ad Patris fimili-

HæPaü

»tudinem; adfcititium veró & adventitium ineft

IP UU!

» fanctis Difcipulis per fan&ificationem, quz eft

A

, ex gratia. ,.

2. S. AucusTINUs Tra&. 109

eulm

hu

in Joan. ad illa verba: Proeis fan&tifico meipfum ,

ut fit €9 ipfi fan&tificati in veritate , fic fcribit:

g

»Filius hominis fanctificatus eft ab initio crea

j Lgïïïï

tionis füe , duando Verbum caro factum eft

üciu

»Quia una Perfona fa&a eft Verbum & Homo

Qle0m.

» Lunc ergo fanctificavit fe in fe , hoc eft fe ho-

nin4

»minem in fe Verbo , quia unus eft Chriftus

T

Verbum & Homo , fan&ificans hominem in

Y

l

M

4 Verbo: ,

3. T1iTvs Boftrenfis Comment. in

s

Lucam , ad illa verba

»Quod ex te nafcetur

bat U

SanQum, vocabitur Filius Dei.

iNon ob id

[

» Vocabitur Sanctum, quod velut inhabitatorem

p

habiturum fit Filium Dei, & participatione fan-

t

&ificandum fit ; fed quod homo natura fua

IL ]em

idem eft & unusDeiFilius.,, 4. DroNvsivus

h eFe

ALEXANDRINUS in Epift. Synodica:

»In eo

Mmh

»Oftendebatur Chrifti ab Joanne difcrimen ex

t

» fumma munditia & incomparasbili juftitia; quod

Duy;

y Opus quldem juftitie Joannes erat, Jefus au-

) Hlüdïm

» tem natura. ,

5. S. BAsrL1Us in Pial 44. ad

yitne

llIa verba: JDilexifti juftitiam , & odifli iniquitatem ,

fcet

1C

lY

DE LIBER T. ET SCIENT. CHRISTIL $329

m ma.'u

Mux

fic fcribit :

» Ceteri homines labore, exercita-

» tione, & attentione animi hoc afï'equuntur ut

the

ad honei'catem bene fint affe&i ,

& à malo a-

ia

Verü ; tibi veró naturalis eft quædam cognatio:

| !

, cum bono, & alienario ab iniquitate., 6. Ev-

OR

sTATHIUS Orat. in Pfal. 92. ,Si ungensDeum

(

» defignat, is qui un&tus eft, adventitiam virtu-

* df

»tem accepit ex habitantis in ipfo Divinitate.

D

Ho Patrum phrafes, ficut in comparationibus re-

TC

fpiciunt ad caufam formalem , ita etiam in Chri-

1

fto per oppofitionem videntur potius refpicere

Troj

ad caufam formalem, quàm effectivam

1 Nj

PROBATUR 2

Sanctitas, à qua in Chrifto

fri

natura humana denominatur fancta , in Scriptu-

DA (

ra fignificatur per oleum, quo Meffias ungendus

) a

dicitur Pfal.44. v. 8. & Pfal. 88. v.21.

Sed illud

nil

Maj. &

oleum eft ipía divinitas Verbi

Ergo

"

min. eft SS. Patrum

S. GnEGORIUS INA-

L i

ZIANZENUS Orat. 5

»Perfpectum hoc habet

IOT 1

Pater Chrifti, quem exultationis oleo prz con-

a

fortibus fuis perfudit

cum humanitatem divi-

Et

; tl

nitate unxit, ut faceret utraque unum.,

n

Orat. 36. ,Chriftus (hoc eft, un&tus) dicitur pro-

habtdt

»pter divinitatem. H«sc enim un&io eft huma-

puit

» nitatis, non operatione, ut in Chriftis ceteris,

Ti

,Uungens, fed totiis ungentis przefentia , cujus

)r0

» hic effe&us eft, ut faciat hominem un&um , &

j

» Deum faciat ungentem. (7 éeyov avSgerov auz-

difrt

eu TO Xelov , wo) mroicta Séüv r0 Xenpsevov. ) 2. S

DAMASCENUS l. 1. de imaginibus

» Quemad

]U(hml

i, p

,modum qui ungitur igni, non natura, fed uni-

j Plu

tione, & accenfione, & communione fit ignis;

fic etiam de incarnati Eilii Dei carne idem atle

hjinv'

X 5

»

ro

gl

339

DISPUTATIO I1V.

gt

»1o0. Namilla Divinitatis fecundüm hypoftafin

»communione non mutata Deus extitit , non o-

anbii

» Peratione Dei un&ta ut unusquisque Propheta-

f

»IUm, fed totius ungentis prefentia.,' Idem

E

quoad rem oftendunt alii Patres, dum afferunt,

!

il

humanitatem Chrifti ipfo Spiritu San&o unc&tam

r d

effe, prout in proxima Conclufione dicetur.

,5

Dico 2. In Chrifti anima dabatur gratia

Y

habitualis diftincta à Verbo & ab unione hypo-

t5 10

ftatica.

deni

PRoBATUR r. ratione & authoritate D.

u o

Thomsz. Datur fufficiens finis hujus graticze ha-

g

bitualis in Chrifto,

ais

Ergo , cum nulla perfectio

ejus ftatui conveniens deneganda fit, ea admit-

D)

tenda eft. /4nt. prob. — Etiamfi tres primi effe&tus

güc

gratie fanGtificantis in Chrifto non habeantur

u

per.donum diftin&um à Verbo & unione hypo-

Ti

ftatica, poteft camen dari quartus effe&tus confi-

Bs

ftens in difpofitione potentiarum ad a&us virtu-

tum X

irüj

Ergo. nt. prob.

Decet, ut Verbum hu-

m

manitatem fibi unitam communicando fuam füb-

timjs

fiftentiam indifferentem ad omnes fpecies actuum

me

humanorum regat ut principium fpecificativum

if

a&uum humanorum & inftructum decentiffime

n

ad omne exercitium actuum bonorum.

Ergo

]

Eu

etiam decet, ut eam humanitatem moveat tan-

A ytn

quam preditam gratia habituali difpofitiva po-

Ed

tentiarum ad a&tus virtutum. .C. patet , quia gra-

tiloft

tia habitualis eft difpofitio potentiarum anime

r

ad virtutes.

In hoc fenfu D. Thomas 3. q. 7.

Wtl

a. 13. C. docet , quod gratia habitualis in Chri-

D

fto primüm confequatur ad unionem hypoftati-

! Plfitu,

cam. ,Dicendum, inquit, quod unio humanz

» natu-

:WW&J

u

DELIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 531

"

;

»nature ad divinam perfonam przcedit gratiam

WUY

h

» habitualem in Chrifto , non ordine temporis,

"

»Ííed naturz. Ratio hujus ordinis fumi poteft

&

Ordinatur enim ad bene agen-

Qin

» €X fine gratiz,

Es

»dum. Actiones autem funt füppofitorum. Un-

:

» de aCtio & per confequens gratia ad ipfam ordi-

s

buts

T

» nans praefupponit hypoftafin.

ROBATUR 2.

Gratia habitualis eft quali-

LOQR

tas relativa , confiftens in fpeciali unione acci-

dentali feu applicatione Spiritus San&ti ad ani-

Vr

mam. Sed talis applicatio feu unio Spiritus San-

L

TAl

Qi datur etiam in Chrifto.

Ergo.

Maj. patet

r

ex dictis in Traé&t, de Gratia.

d

Min. prob. ex te-

iädlm-

ftimonio Chrifti , quod. habetur Lucz 4. v. 14.

telr]

ubi fic habetur : Confummata omni tentatione .Diabo-

n

lus rece[fit ab illo , €&? regre[Jus eft. Sfefus in virtute Spi-

Dl

vitus in Galilea.

Et venit INazaretb , €9 intravit in

f

Synagogam , & furrexit legere. — Et traditus eft illi li-

Áus vt

ber faice Prophete , & inoenit locum , ubi fcriptum e-

rhun l

vat ; Spiritus Domini fuüper me , (C. 61.) propter

(un ib

quod unxit me , evangelizare pauperibus if , [anare

j du

contritos corde, g.

Et copit dicere : quia bodie dm-

qfitt

pleta ef1 bec Scriptura in auribus vefiris..Hec . au-

latl

tem non poffunt dici impleta fine fpeciali appli-

y.

catione Spiritus San&i ad animam Chrifti.

Ea-

ov d

dem Minor probatur ex teftimoniis Patrum , qui

vl

un&ionem Chrifti , de qua in ifto textu Ifaie

d

,U

mentio fit, explicant de quadam fpeciali infufio-

ne Spiritus San&i in animam Chrifti.

I1, EusE-

qun d

l

BIUS l. 1. Hift. c. 4. ait: ,, Unguentum non quod

st

» ex rebus corporeis conficitur, fed ipfomet Dei

»Spiritu, Deo congruens , participatione inge-

m I!

umoïïü

»nitz & paterne Divinitatis accepit., 2. ÍIRE:

P^

n

NZEUS

DISPUTATIO

IV.

L

ELU

yn d

NXEUS].3. c. 20. ,In Chrifti nomine fübaudi-

»tur qui unxit, & ipfe qui un&tus eft, & ipfa

Lab

m

» un&io, in qua un&us eft. Unxit Pater, unétus

» eft Filius in Spiritu , qui eft un&io ; quemad-

g

»modum per Efaiam dicit fermo : Spiritus Do-

Ü

»mini fuper me , propter quod unxit me, fignifi-

E

» cans & ungentem Patrem, & un&um Filium, &

i

» unctionem , qui eft Spiritus.

»

3. S. AMBRO-

ii

$1Us]1. r. de Spiritu SanGo c. 3.

,Si Chriftum

Dd

» dicas, & Deum Patrem, à quo un&us eft Fi-

t

»lius, & ipfum, qui un&us eft Filium, & Spiri-

Ki]r

» tum, quo unéctus eft, defignafti. ,

4. NovA-

Ad,

TIANUS explicans illum locum lIfaie rr.

Re-

g

quiefcet fuper eum Spiritus Domini , . 3. de Trin.

g

C. 29. ait: ,Spiritus habitat in folo Chrifto ple-

aj

»nus & totus, necin aliqua menfura aut portio-

li

»ne mutilatus, fed cum tota fua redundantia cu-

ag

»mulate diftributus & miffus, ut ex illo deliba-

»tionem quandam gratiarum csteri confequi pof-

» ünt , totius Sanécti Spiritus in Chrifto fonte re-

»Inanente, ut ex illo donorum atque operum

Iy

D

» Ven? ducerentur, Spiritu Sancto ii Chrifto af-

rf

» fluenter habitante. ,

s. Huco ETrERIANUS

af

J

in Difp. de Spiritu SanGo.

»9i in animabus ho-

A. d

»Iminum Spiritus San&us habitare pollicetur,

»nulto magis in Chrifti anima idem Spiritus ha-

A AR

Tua

»bitavit. "Un&us eft autem Chriftus ( Spiritu )

Am

» non ut Deus, fed ut homo.

Nequaquam enim

Wt

»,ut Dei Filius, ungitur , fed caro Chrifti vera

In

» un&ione uncta eft adventu Spiritus San&i in

H?d

Ormy (

» ipfa Filii hominis conceptione; & pre partici-

Efgo r

i

»pibus. lllis enim , ut capere poterant , parti-

J

o tri-

N

,,cular-is quaedam Spiritus San&i emanati

ii

»buta

u

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 333

M

t

, buta eft.,, 6. S. AucusTINUS, Seu quifquis

"d

eft author Quaftionum in N. T. reddens ratio-

i

s qe

nem, cur in Baptifmo Chrifti fuper ejus Caput

Spiritus San&us in fpecie columbz apparuerit,

rdln*

Iu

ait: ,Qui credentibus Spiritum San&um à Deo

» dari promittebat , debuit illud in femetipfo vi-

ltl

N

» fibiliter demonftrare, quo comperto credentes

» invifibiliter fe poffe Spiritum San&tum habere

J Q

» fperarent.

Salvator, cum de Spiritu Sancto

s d

» nafceretur, purificatum corpus habuit. Untio

y

& N

, enim carni ejus fpiritaliter in utero Virginis da-

£

Af

JIAS.

qeceft:,

Plures ejufmodi textus videri poffunt

in Petavio l. rr. c. 8. Ex omnibus autem patet,

em

quod Spiritus San&us habuerit quandam fpecia-

lem applicationem perpetuam feu unionem acci-

razm;&'

dentalem ad animam Chrifti, quc unio à me vo-

T

)

catur gratia habitualis.

ilb deh

féupo

Solvuntur Objectiones.

Vüntte

p gt

OnsjJtrcrrUn r. Cona 1. Conclu.. Humani-

(rlh

tas Chrifti per charitatem increatam Verbi erga

TERTN

Patrem non denominatur formaliter amans Pa-

ii

trem ; aut potens amare Patrem.

Ergo etiam

| polïicev:

per fanctitatem increatam Verbi non redditur

Humanitas Chrifti

Spiritmlä

formaliter fanéta. 7fnt. prob.

y (

per intelle&um increatum Verbi non redditur

m

formaliter intellipens , aut potens intelligere.

(s

Ergo à pari.

2. . Reliqui homines fanctihicantur

formaliter per gratiam fanctificantem creatam.

s

kqu?

Ergo etiam humanitas Chrifti. Znt. patet ex illo

'Trid. Seff. 6. c. 2. ubi dicitur: OUnica formalis cau-

w

a

fa. juftificationis noftre eft. juflitia Dei , non. qua ipfe

]

p

juftus

Ó

334

DISPUTATIO IV.

juftus eft , fed qua mos juflos facit. C. brob. — Unius

n

randü

effe&tus formalis non poteft efTe caufa, nifi uni-

ca caufa formalis ejufdem rationis.

Sic enim

Ov

nihil poteft effe album , calidum, &c. nifi per

u

id, quod eft in eodem genere albedinis vel calo-

^

i.

ris.

3. San&itas increata Verbi non eft forma

m

informativa naturz humans.

Ergo non poteft

arif

illam denominare per modum formz inherentis

ma

fubje&o.

m

REe£sSPONDEO.

D ü

Ad 1. c. a. n. c. & p. Difparitas eft ; quia

Eu

[

l

amor & potentia amandi dicit a&um vitalem ,

g

qua , cum importent motum ab intrinfeco ; non

n

&

poffunt fuppleri ab extrinfeco. — Econtra Sandi-

Y^

tas tantüm dicit puritatem À defe&tu , & facratio-

nern, que poffunt venire à prohibente defe&um,

At YO

àte]

feu removente potentiam defeGbilitatis.

Ad 3. c.a. n. c. ad prob. dift. Unius effectus

Min

uI

formalis fpecie infima ejufdem eft unica caufa

formális c. effe&us fpecie infima diverfi n. San-

n

&itas Chrifti & fan&itas aliorum hominum non

LT

-

l

conveniunt fpecie faltem fpecie infima.

D

4d 3. dift. Non eft forma informativa

M

quoad eíffe forme informátive imperfe&um c.

i

quoad effe formz informativs perfectum n. Sic-

»M,e

P

ut Deus affumit omnes perfe&iones:nature hu-

L mh.

manz , quin affumat ejus imperfeQiones; ita et-

t

iam Sanétitas Verbi recipit rationem formsz in-

g

formative quoad ejus effe perfectum, videlicet

d nj

in quantum omnis forma eít perfe&tiva fui fub-

Wfbl !

je&i denominationis; etiamfi non affumat im-

*

perfe&ioneni forme informative create , nempe

epeti-

U

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 335

"i

dependentiam à fübje&o in exiftendo & confer-

!

vando.

u

u

M

L

lw

. OsngrcrTUR 2.. Si fan&titas increata Verbi

]

Aj

uniretur phyficé alicui nature irrationali , v. gr.

plante, non tamen eam fànctificaret formaliter.

lttiie

Wt

Ergo nec fanétificat formaliter humanitatem

Te]s

Chrifti. C. prob. datur equalis in utraque ad for-

mam increatam de fe infinitam improportio.

2. A&io creativa , qua Verbum aliquid creat,

non denominat humanitatem Chrifti creantem,

etiamfi per potentiam obedientialem creatura fit

DT

1 Ut

capax potentic creativa.

Ergo idem dicendum

NT

de fanctitate V erbi.

3. Etiamfi volitio & intel-

A

le&io Verbi fit realiter identificata cum Verbo,

ial

non tamen reddit illam formaliter intelligentem

fe d

aut volentem.

Ergo idem dicendum de fan&ti-

7

tate Verbi.

4. Etiamfi fapientia , mifericordia , &

juftitia increata realiter identificentur cum Ver-

uefettn

i d

bo, non tamen humanitas Chrifti formaliter de-

nominatur fapiens, mifericors, jufta &c. per fa-

d st

pientiam , mifericordiam, aut juítitiam increa-

minüt

tam.

Ergo idem dicendum de fan&itate Verbi,

"

5. Humanitas Chrifti non denominatur formali-

iforeit

ter omnipotens per omnipotentiam increatam

i

Verbi , etiamfi omnipotentia non dicat actionem

dunt *

vitalem aut connexionem effentialem cum actio-

ne vitali.

Sl r

Ergo idem dicendum de fan&itate

s

Verbi.

6. Si humanitas Chrifti redderetur for-

3 W

maliter fancta per fanctitatem Verbi, deberet et-

um, Wdü'

iam reddi formaliter zterna per seternitatem

ædva 11'14'

Verbi vel immenía, Sed hoc non poteft dici.

Q RW

Ergo.

cïeatz*

P

L

RE-

)

336

D'SPO TATIO IV.

Ái

RrzsPoNDEO tr a.n.c. & p. Difparitas eft

At

quia planta caret ipfo genere fanctitatis in fuis

Q5 (

actionibus & potentiis; ubi autem deficit genus,

Y

fpecies locum habere non poteft. —Dixitr. quia

r jIK

licet plante non poffit communicari fanétitas

quoad effectum puritatis à defectu morali, poffet

1a f

vf

tamen communicari quoad effe&tum faàcratio-

Aff

nis,

uef

44d 2. Nego fuppofitum, quod creatura fit

m 1

capax potentie vel a&ionis creative etiam per

M

potentiam obedientialem.

Buj

d 3.c.a. n.c. Volitiones enim & intelle-

TM

&iones funt actiones vitales, qua effentialiter in

k

fuo conceptu formali funt ab intrinfeco.

Üy

24d. 4:.0;:34n. C

Sapientia enim , mifericor-

DI

fa d

dia,& juftitia dicunt actionem vitalem in Deo,que

non fieri poteft vitalis in homine. Econtra fancti-

fiiz

tas dicit remotionem feu exclufionem omnis de-

UI

fe&us moralis, que exclufio fieri poteft in hu-

LT

mana potentia per receptionem forme effentiali-

iits

ter exclufive omnium defectuum poflibilium.

ij

Ti

44d $. c. a. n. c. & p. Difparitas eft, quia o-

mnipotentia dicit etiam potentiam creandi , cujus

2

creatura capax non eít; quia tota activitas crea-

s

*w|

ture confiftit in ordine unius ad alterum , non

u

veró in precontinentia perfectionum eminentia-

Rn

Ordo autem inter

ïä.

:

li, qualis datur in Deo

creaturam , & non ens feu nihilum effe non po-

pamtpzm

li.

teft. Quod fi hzec refponfio alicui non placet,

poterit admitti , quod natura humana in Chrifto

( i I

reddatur formaliter omnipotens per unionem

æ!l[em)

ia

hypoftaticam ad omnipotentiam V erbi.

d 6

l

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 337

"

ZAd 6.n. Maj. Ratio difparitatis eft , quia hi

d

U

[/*

nb |

termini in fubje&o corporeo quale eft humani-

5&&

tas Chrifti, dicerent aCtualem extenfionem infi-

li

Ml

ls

h

nitam quoad differentias locorum & temporum,

qualis ne quidem in Deo eft poffibilis.

In ente

hn

autem fpirituali dicunt neceffitatem effentialem

U

intrinfecam ad conpraefentiam & cooperationem

in omni ente creato, ubicunque fit & quando-

cunque fit.

Hinc, fi concedatur, naturam hu-

If

t dit;

manam in Chrifto reddi formaliter omnipoten-

tem per omnipotentiam Verbi, in przfato fenfu

quadam immenfitas, quz& non habetur per ubica-

a&mm

!

tionem, fed per operationem, nature humane

t

in Chrifto concedenda foret.

l

I. Hu-

O BJ1c1TUR 3. Contra 2. Concluf.

n t

manitas Chrifti füfficienter fuit fanétificata per

ii

fanctitatem increatam. Ergo füuperflua eft fan-

Wnala

€titas creata,

2. SanGitas increata eminenter

Ti

continet creatam.

Ergo ubi eft illa, hzc redun-

d

dat.

3. Sanctitas Verbi eft infinita.

Ergo per

s d

fe folam explet totam capacitatem naturz huma-

fijius

ne in Chrifto.

4. In Chrifto non dabatur habi-

du

tus Fidei, Spei, & Penitentiz, quia fuiffetotio-

fus.

Ergo idem dicendum de habitu fan&ita-

i,

tis creata.

füvitst

5. Si Chriftus habuiffet gratiam ha-

[reron J

bitualem creatam eífet fimul Deus per effentiam,

& per participationem , fed hoc non poteft dici.

nux

j atiai

Ergo. JMaj. prob. gratia fanCtificans eft quzedam

participatio naturz divine, juxtaillud D. Petri 2.

i Y

Epift. 1. v. 4.. Ut efficiamur divine confortes nature.

j

6. Si humanitas Chrifti habuiffet gratiam fanctifi-

1

cantem , fequeretur, quod Chriftus ut homo

r

fuiffet Filius adoptivus Dei. Sed hoc non po-

d ï ^ D. zdmort Tr. de Incarnatione.

teft

338

,DISPUTATIO

I 'V1.

yu

teft dici. Min. patet, quia lioc fuit damnatum in

n

Concilio Francofurtenfi anno 749. Contra Eli-

i

pandum Toletanum , & Felicem Urgellitanum

h

n

li

Epifcopos. Maj prob. Primarius effe&us gratie

"

1

fan&ificantis eft, reddere hominem Filium ado-

J

ptivum Dei.

7- Si daretur gratia creata in Chri-

"

tit

fto , fequeretur, quod illa fuiffet finita. Sed

m

hoc non poteft dici. Ergo. Maj. patet, quia nul-

p

la creatura eft infinita. Min. prob. fi hec gratia

, pl

fuiffet finita, fequeretur , quod poffet adequari

meritis pure creaturg , item , quod Chriftus aliis

yeba

ypina]

hominibus meritus fuiffet majorem gratiam,

quio

quàm ipfe habuit, & quod gratia Chrifti potuiffet

augeri: Sed hec omnia non poffünt dici. Ergo.

, pen

p

Min. prob. Prima & fecunda fequela eft per fe

abfurda; tertia autem eft contra D. 'Thomam 3.

, qu

Vntint

q. 7. à. 12. Ubi àit: "Dicendum, quod aliquam

» formam non poffe augeri contingit dupliciter.

R;.w

»Uno modo ex parte ipfius fubjecti, quando

IN

Mi

» fübje&tum attingit ad ultimum gradum in parti-

» cipatione illius formz fecundüm füum modum,

t

» ficut fi dicatur, quod aer non poteft crefcere

titty

a MBE

» in caliditate, quando pertingit ad ultimum gra-

h;

, dum caloris , qui poteft falvari in natura aeris,

IT

jl

u

»licet poffit effe major calor in rerum natura,

»quàm eft calor ignis.

Ex parte autem forme

UT e

U

»excluditur poflibilitas augmenti , quando ali-

1H]rHl

"

t

»quod fubjectum attingit ad ultimam perfectio-

s

»nem , quam poteft talis forma habere in natu-

V0l n

!

J

»Ià; ficutfi dicamus; quod calor ignis non po-

i

» teft augeri, quia non poteft effe perfeGtior gra-

ls;

» dus caloris , quam ille, ad quem pertingit ignis.

mæ] [

» Sicut autem aliarum formarum eft ex divina fa-

Fs "

pientia

x;fu;le

hh

/

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 339

n

s

» pientia determinata propria menfura,

P uic:

ita & gra-

t

Menfura autem unicuique for

mz przfi-

Q

»gitur per comparationem ad fuum fi

nem. Finis

tli;

,autem gratie eft unio creaturz rationalis ad

Mi

» Deum.

Non poteft autem effe nec i

ntelligi

»Ima3jor unio creature rationalis ad

Deum,

MM

i

CT

b

» quàm que eftin perfona. Et ideo gratia Chri-

[ltty

» fti pertingit ad fummam menfüram gratiz. Sic

B

»igitur manifeftum eft, quod gratia Chrifti non

lrltya

»Dpoteft augeri ex parte ipfius gratie ; fed nec

» €tiam ex parte fübjecti, quia Chriftus fecundüm

| t

liyni

» quod homo à primo inftanti fug conceptionis

iil

»fuit plenus comprehenfor.

Unde in eo non

» potuit effe gratic augmentum, ficut nec in bea-

ld

Thona

» Li$ , quorum gratia au

geri non poteft, eo quod

» funt in termino.

I

RESsPONDEO

dl

, QUDÀ

"d 1. dift. Fuit fufficienter fan&ificata fuffi-

cientia neceffitatis c. fufficientia congruentiz. n.

w

mnott

Sic fuficeret fola omnipotentia divina ad produ-

t od

cendos omnes effe&us in mundo fine caufis fe-

cundis, & fine difpofitionibus previis. Sedcum

m

v a

deceat Deum operari fápienter ac ordinaté in nu-

mero, pondere, & menfura, etiam decet, ut

um n

fanétitas increata in operationes Chrifti fan&tas

ytenit

non influat, nifi quoad fpecificationem actuum

qui

determinetur à difpofitionibus caufie fec

fi;»

undae,

m p

confiftentibus in gratia habituali infufa,

jperet!

d 9. C. a. dift. 1.

Nifi caufam immediatam

jpnit

fecundam difpofitivam exigat ordo fapientize di.

gerfe&"!

vine, omnibus effe&ibus preordinantis caufas

ipeït'm;*-f

fecundas ac difpofitiones congruas c. fecus n.

d eïfl

»

Senfüs refponfionis patet ex dictis,

Y2

s.

IV.

jl

340

DISPUTATIO

p 3. dift. Eft infinita in genere caufz pri-

$

me potentis agere fine difpofitione caufarum

m

n

fecundarum c. in genere caufze ordinatze volen-

tis agere fine tali difpofitione caufarum fecunda-

z

rumn. In creatura non folüm datur capacitas

fÍcil

d

ad recipiendam actionem feu caufalitatem caufze

prime ad effe&us, fed etiam datur capacitas ad

jisho

recipiendam eam caufalitatem ordinaté juxta di-

im;

fpofitiones congruentes ordinationi divinz fa-

Theot

at

pientiz.

Ad 4. tr. a, n. c. & p. Difparitas eft, quia ha-

udni

bitualis gratia in Chrifto non eft otiofa.

De-

ETl

g

terminat enim Sanétitatem increatam quoad fpe-

cificationem actuum , & facit, ut Sanctitas in-

tit

creata influat in operationes fanctas ordinaté ac

g

Tf 0

fapienter.

D 1x1 tr. de his enim dictum eft fuo

loco.

AU

nf

"Ad s. n. Maj. Gratia enim habitualis in Chri-

fto difpofitiva ac fpecificativa ad operationes

r

fan&as non ordinatur ad merendum fibi ipfi par-

iij

& j

ticipitionem naturz divine, fed ad merendum

eam participationem aliis hominibus.

u

-4d 6. n. Maj. Quia gratia habitualis in Chri-

&il

fto non ordinatur ad merendam vel obtinendam

PFIT

adoptionem propriam utpote impofibilem , cum

MT

adoptio prefupponat diftinctionem perfonarum

L

ac fuppofitorum inter adoptantem & adopta-

tum; fed ordinatus ad promerendam eam ado-

d

ptionem aliis hominibus, atque ad promerendam

'( Ínt

fuam gloriam ac hereditatem accidentalem, v. g.

i jj

corporis, & Ecclefiam Sponfam.

"i

Ad 7. Maj. n. Min. prob. dift. Potuiffet ade-

WW&

quari à gratia aliorum hominum, & /uperari, & au-

geri,

DE LIBER T. ET SCIENT. CHRISTI. 341

d

r

geri, quoad effe materiale hujus gratie , & quoad

confiderationem phyficam. tr. quoad effe forma-

TE

l

le hujus gratie, & quoad confiderationem Theo-

: (E(Un

logicam. n. gratia habitualis in Chrifto fumitur

h

b

["V

i

formaliter , in quantum dignificatur ab infinita

? w

fan&titate Verbi ad merendam in actu primo infi-

(

nitis hominibus remifionem peccatorum ex con-

d

digno ; & fic etiam fpectatur in confideratione

d

Si veró confideretur tanitüm enti-

"heologica.

tativé, inquantum prafcinditur à dignificatione,

ff,q i

li

qua dignificatur ab infinita fanctitate Verbi, & à

i. [

fine omnium effectuum , ad quos à Deo efficaci-

qudiy

ter in hac providentia ordinatur gratia Chrifto

Wi

collata, fic ifta gratia poffet augeri, adequari &

Ti

füperari ab alia gratia poffibili, v. g. fi Deus vo-

n di

luiffet condere plures mundos , & ad omnium

eorum redemptionem ordinare actu operationes

fiuim Q

Chrifti.

Idem contingeret , fi voluiffet etiam

mereri aut mori pro redemptione Angelorum.

at

ayr

ANeque aliud probat textus D. Tbome, ut patet confi-

g

deranti.

Solum enim loquitur de impofflibilita-

te augmenti formalis ex fuppofitione termini li-

luaüsincï

bero decreto divino praftituti.

Id l. cc. Infi-

nuat ad 1. ubi ait: , Dicendum, quod fi loquamur de

L obtnet

jbl

quantitatibus matbematicis , cuilibet finitee quantitati po-

tefl fieri additio; quia ex parte quantitatis fimite , non

j p

Si veró loquamur

nüs

eft aliquid, quod repugnet additioni.

hm &il

de quantitate naturali, fic poteft e[Je repugnantia ex par-

te forme , cui debetur determinata quantitas , ficut. €9

n

alia accideniia determinata.

j

Unde Pbilofophus l. 2.. de

anima dicit, quod emnium natura. con[lantium eft. termi-

vus C9 ratio magnitudinis €$ augmenti.

Et inde eft,

4

quod quantitati totius celi non pote[t fieri additio.

uf

AX d

D1iczes

342

DIS—PUTATIO IV,

j

Driczs. Ex his faltem fequitur, quod gratia

g

Chrifi potuert augeri quoad ejus effe mate-

um

riale.

ii

RzsPoNpDEo dift. Sequitur, quod potuerit

mfi'ä

augeri quoad effe materiale, fi Deus ita voluif-

j

fet c. fi non ita voluit n. D. 'Thomas cenfet,

ünm

quod ea dona , quz funt effe&us folius Dei, fta-

[ ibe

tim ab initio conferantur in fuo effe perfe&o.

mv

Et hinc docet l. cc. ad 3., in Chrifto non fuiffe

I d

auctos ipfos habitus fapientiz & gratiz, fed tan-

tmfitt

tüm effectus fuiffe auctos.

Dicendum , inquit,

nf

quod in fapientia & gratia aliquis poteft proficere dupli-

citer.

Uno modo fecundum ipfos babitus fapientie 6

grati augmentatos 5 & fic Chriflus in eis non proficie-

bat. — Zllio modo fécundium. effe&tus , inquantum Jcilicet

(nith

aliquis fapientiora & vi&tuofiora opera facit ; &5 fic

Chrifius proficiebat, fapientia &^ gratia,, ficut in etate.

Ita S. Thomas. Verüm, cum Deus non folüm

J

in ordine natur&, fed etiam in ordine gratiz

at

quoad fpecificationem effe&uum agere foleat ut

*

]i

iU

!

difpofitivé determinatus

à caufis fecundis, &

Bu

!

ipfemet S. Do&or fateatur, Chriftum füuccefivé

1

h

vittuofiora opera feciffe , quz& connaturaliter funt di-

1j

n

fpofitio ad majorem gratiam ;. ac przterea prima-

")&ü'l

rium motivum admittendi gratiam habitualem

NU

n

virtutum in Chrifto fit ordo divine fapientiz,

Jru

lq l

T i

quo fingulis effeCtibus praparatur caufa fecunda

L

d

juxta difpofitiones potentiarum previas, vide-

l] y N

tur, principis his & ]uminibus generalibus

g fnow

D. Thome longé conformius, fi etiam in gratia

habituali quoad ejufdem materiale juxta incre-

Eul ?

lit ü

mentum materiale virtuofiorum operum admittatur

lu

incrementum.' Sic enim magis falvatur analogia

n

cum

dl 1

J

DELIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 343

ür,q "

SEUN

cum incremento fapientie quoad habitum acqui-

fitum , quod queftione precedente admittendum

T.

effe oftendi, & fervatur major proprietas verbo-

rum Evangelifte ; dum afferit, Jefum profeciffe

)M

Oþr

UT

Jüpientia & gratia coram Deo &2 bominibus ; ficque

Jj

etiam magis exprimitur illud Apoftoli ad Hebr. 2.

v. 17. Debuit per omnia fratribus fimilari , ita ipfo-

Á n

010f

[

met volente, & Verbo fua hypoftafi actiones o-

mnes ac difpofitiones Deo viriles etiain gratia-

2, llt

1, ii

rum fuccefivé ordinatim juxta congruentias cau-

u

farum fpecificantium eyolvente.

Wailt

V

MVCN

.QUAESTIO V.

Mx

L

Uirum a&tiones Cbrifti fuerint oaloris meritorii

/M'v";';'

fümpliciter infmniti ?

fnt i

D0n o

OTANDUM I. '"Queftionem eodem modo

I at

infituti folere de fatisfactionibus Chrifti,

elet u

an fuerint valoris fimpliciter infiniti in genere fa-

uxis,

tisfattorio; quo modo hic inftituitur quzeftio, an

v n

actiones Chrifti fuerint valoris infiniti in genere

iter f

meritorio ? In utraque quazftione Concluftones, va-

tera p

tiones , & obje&tiones ferme eedem funt.

Difcri-

hi

men hanc in hoc confiftit; quod actiones Chri-

a lt

fti, quatenus dicuntur /atisfattorie , offerantur &

d

ordinentur à Chrifto ad placandum Deum offen-

fum pro peccatis generis humani; econtra ee-

v

:

dem actiones, quatenus dicuntur meritorie , offe-

O

rantur & ordinentur à Chrifto ad promerendum

r juxfxä'

fibi & aliis hominibus varia dona & preinia.

m

Manifeftum tamen eft, quod oblatio fatisfactoria

j vf

;elate ad.alios homines. precedat in Chrifto fal-

4

tem

jl

344

DISPUTATIO IV.

tem prioritate rationis

oblationem merito-

P

riam.

mj

Aff

NOoTANDUM 2.

Duas effe in hac re fen-

tentias.

Scotus cum Scotiftis docet , aCtiones

a

Chrifti effe quidem valoris infiniti in effe meri-

frit

torio, eam tamen infinitudinem non provenire

i

ii

ex valore intrinfeco ipfius operis theandrici , fed

ex acceptatione gratuita Dei.

Sed 'Thomifte

t

cum aliis Theologis communiter docent, actio-

,Toaqx

[//

J

nes Chrifti in genere meritorio effe ab intrinfe-

co valoris fimpliciter infiniti.

ïm] [

DICO. A&iones Chriíti fuerunt ab intrin-

f(

feco valoris impliciter infiniti.

M

BW

PnosnATUR AGiones Chrifti'effe valoris

fimpliciter infiniti ab intrinfeco nil aliud eft,

d

hr

quam eas effe tantz dignitatis, ut fi ordinaren-

turtam ab operante quàm premiante ad quale-

?onu'fe;

T

cunque premium , quovis determinato afligna-

bili majus & majus in infinitum, in aftimatione

r

tam divina quàm humana offeretur zquale imo

Sed tales funt actiones

ifrbm

fuperabundans pretium.

Chrifti, Maj. patet ab explicatione terminorum

(

;

in ea fuppofitione, quod ad rationem meriti de

:-ïfu.x

condigno requiranturt tria, nempe «qualitas in-

! u1

ter metcem & pretium , conductio ipfius prz-

miantis , & ordinatio ipfius operantis, prout in

ü

'[raét. de Gratia di&um eft. Min. prob.

i. lx

natura Y£ , quia ipfum principium operans eft in-

finite dignitatis, & ipfa a&io non oftenditur in-

li

LU

capax ad communicationem hujus idiomatis,

nempe infinite dignitatis in hoc fenfü, quod

Itj,

a&io fit ordinabilis ad quovis premium majus

ii

& majus in infinitum in proportione fuperaqua-

1j

litatis.

lá

l

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 345

U [

litatis.

2. Ex Seriptura, quia Apoftolus ad

Rom.s. v.1$. dicit: Sed non ficut. delitum ita &

Wæk

douum; fl enim unius delitto multi mortui funt , (hoc

df

eft, tota multitudo generis humani excepta B.

g

Virgine ) multo magis gratia Dei &? donum in gratia

m

TT

unius boninis Jefa Chrifli in plures abundavit (nempe,

etiam in myriades myriadum Angelorum)-- ubi

1]

lr

Et

abundavit, delitium , fuperabundavit & gratia.

(QI,

T

Joan.1o. Ego veni, ut vitam babeant , & abundan-

)

lUt

Wus babeant.

Siergo merita Chrifti excedunt pre-

mium, ad quod fuerunt conducta à Patre, non

Clnid

eft ratio, eorundem valorem per e&quam com-

menfurationem reítringendi ad aliud poflibile

Me n

premium precife finitum.

3. Ex Conftitutione,

] u

Unigenitus, CLEMEM T Is v1. qu« habetur inter

[ rinie

Extravagantes. 'Tit. de penitentiis & remi[fonibus, übi

t qe

Pontifex loquens dethefauro meritorum Chrifti,

i d

ex quo fümuntur indulgentie, ait: Chrifius non

fination

guttam fanguinis modicam , que tamen propier unionem

quiem

ad Verbum pro redemptione totius generis bumani [ujfe-

VET

cifet , fed copio[e velut quoddam profluvium nofcitur ef-

TOinot

fudiffe. |Quantum ergo tbefaurum Exclefie acquiftvit ,

y netti

ut [ic fit injnitus tbefaurus bominibus ,. de cujus confum-

quitat

ptione feu minutione mon efl aliquatenus formidandum

propter infinita ChrifTi merita." | 4. Ex SS. Patribus:

ysr

Ó PW

fic CyR1LLUS ALEx. in Epift. ?. ad Reginas

ait: Pretium mon fui[[et fatis magnum, fi Cbriftus pu-

o H

en

rus bomo fui[fet.

Ipít vero Deo incarnato unioerfa crea-

tura comparata modicum quid e(1, & ideo mors ejus ab-

t

S. CuRYsosTOMUS

n i

unde fat eft ad. liberationem.

in c. s. ad Rom. in redemptione generis humani

fa

hr

ita faétum effe per Chriftum affirmat ac // quis de-

v

cem obulos debeat , ac proptereaconjiciatur in carcerém j

" WF

dein

üF

D. Amert Tr.de Íncarnaitione.

x5

DISPUTATIO VI.

j

346

dein vero alius non decem folum obolos, fed innumera

n"

auri talenta pro ejus liberatione numeret.

PRocrus

p

Orat. r. Chriflus non folum adequatam cum reorum mul-

j

titudine dignitatem €2' e[linationem babet , fed ex om-

[

nium, calculis fententüfque majorem.

AuTHORSer-

pj

monis inter Auguftinianos de tempore 114. Zn-

fets

dubitanter credamus , quod totum mundum redemit , qui

i

plus dedit , quam totus mundus valeret.

Meritum enim

n

vedempie wmercedis dignitas infignis pretii fupergve[Ja e[t.

fi, j

Et PETRUS CrLUNiACENSsISs in lib. JVucleus.

nid

AMors .Dei & bominis tanti ponderis in ipfa ipfius jufti-

j

tie lance cognofcitur e[Je , ut ad jufle-ordinanda mundi

FIf

peccata longe magis preponderet mors tranfioria Filii

D

Dei, quam &terna Filiorum. bominum.

lt . AN-

m

SELMUS l. 2. Cur Deus homo? c. 19. fcribit:

qmte

Chriflus tale quid fponte dedit Deo , cui , quidquid Deus

fatm

non efl, comparari non potefl. Quamvis autem hi

EW

textus folum loquantur de ratione fatisfactoria

CM

operum Chrifti, ob paritatem tamen rationis ap-

&il

plicari poffunt etiam ad rationem meritoriam,

p

Solvuntur Obje&iones.

p

ml

OsJ1ciTUR 1. Opus, quod noneftdignum

infinito premio, non eft valoris fimpliciter infi-

a,

ia

niti.

Sed opera Chrifti non erant digna infinito

T

premio. Ergo. Min. prob. NNon eft poffibile

D üm

infinitum premium.

Ergo. c. patet, quia non da-

Y

Y

tur meritum ad impoflfibile vel ad Chymaeram.

tl

l

!

Inmy

2, SiPater divinus incarnaretur, id fic petente &

li

merente Filio, illa Incarnatione condigne pre-

tiody

miaretur, ac confequenter exhauriretur meritum

Filii.

t

Sed quod exhauriri poteft, non eft infi-

TU

nitum.

Ergo. 3. Infinito non poteft dariinfini-

tum

m

m

-

l

DE LIBERT. ET SCIENT. CHRISTI. 347

J f[j h

3

tum maj

usalterum. . Sed in Chrifto unus 'a&us

in ratione meritoria eft major altero.

Ergo. Msj

"BI

atet, quia infinito nihil poteft addi. Minm. prob.

A&us intenfiffimz charitatis in Chrifto eft magis

g. reverentie erga pa-

,

m

Ü

meritorius, quam actus v.

,

rentes, vel temperantiz.

4. Effe&tus dependens

! R

,quarum unae

ft finita, non eft

li

à pluribus caufis

infinitus,

Sed talis

effe&us fünt a&tiones Chri-

ftrpi

.

Nam a&tiones Chrifti

fi-

])D, AW.

fti. Ergo. Mim. patet

*

]

!j

mul dependent a gratt

a habituali, à voluntate, &

AT

L

ab obje&to.

Maj. prob.

Ín concurfu plurium

DAU

caufarum caufa infinita neceffario fuam virtutem

ia

r h

attemperat concaufe. 5.Valor meritorius ope-

WA

rum dependet ab eorum bonitate morali. Ergo,

cum hec fitfinita, etiam valor meritorius eft

tantum finitus. — .ZInt. patet, quia bonitas moralis

li

a&ionis prefupponitur ad bonitatem fupernatu-.

läulcfäc"lof.-.

ralem. Si qu&libet a&io Chrifti effet valoris in-

tDb p

finiti, fequeretur, quod Chriftus

prima füa actio-

iaf

, fed hoc non

ne jam meruiffet infinita premia

poteft dici,

Ergo. Min.prob. Si Chriftus jam

fua a&ione merui

fTet infinita premia , fe-

prima

1eftd'1gng

queretur, quod

per füás fubfequentes a&tiones

t

nihil amplius meruiffet.

Sed hoc eft abfürdum.

quod non

n ii

RrzsPoNDEO Adr.dift. Opus,

d

^ eft dignum premio ne quidem fyncategóremati-

,quiaunnc

ce infinito, non eft infiniti valoris. c. quod fo-

| Coytt

]um non eft dignum premio categorematice infi-

i t

nito. n. a&iones enim Chrifti quovis finito pre-

od

mio affignabili dignior

es funt; adeoque meren-

m fpe&tate premium ma-

r

tur quantum ad valore

jus & majus in in

finitu

m. Gowtzr refpondet,

j n

fti fuerint digne premio fim-

quod a&tiones Chri

Z

oteüäf';

D. Amort T , de Incarnatione.

pliciter

348

DISPUTATIO

IV.

)

pliciter & actualiter a&ualiter infinito , hempe

A

unione hypoftatica. alterius

ffinit

perfonz divine cum

alia natura humana vel an

gelica.

u

ld 2. tr. maj. dift. min. illud non eft infini-

tum, quod exhauritur pramio infinito. n.

p

[;

vu

J

, REsPoNDEO 2.n.maj. Dico enim, valo-

rem operum Chrifti ne quidem tali Incarnatione

Ide

M

exhauriendum fore; quia dignitas a&tionis the-

dmd

andric& equivalet infinitis effe&ibus bonitatis

j

divinz non folum finitis, fed etiam infinitis, fic-

iil

ut perfectio infinita Patris z&quivalet perfe&tio-

fitpe

ni tam Filii quam Spiritus San&i fimul fumpto-

rum.

DT

Sic ergo etiamfi darentur mille & mille

E

Incarnationes, daretur tantum una perfectio in-

B

finitans operum abfoluta.

a(Mü

ld 3. dift. . Poteft unus a&us in Chrifto effe

Brute

perfectior altero quoad materiale perfe&tionis. c.

Á

quoad formale perfe&tionis. /udifl. quoad for-

Trn,

male formalitatis moralis. c. quoad formale for-

p

)

malitatis infinitantis. n.

In genere actuum hu-

br]

D

manorum ,

ac moralium & theologicorum eft

lii

quidem unus a&us in Chrifto altero perfe-

:

&Ul

&ior; fed inquantum recipiuntinfin

jtudinem di-

&A

)

gnitatis in hac vel illa

fpecie a&tuum a dignitate

T

s

infinita perfonz

operantis, fic illi a&us funt -

UA

j

quales, ficut diverfa membra corporis, utut in-

Ll

&qualia in perfe&tione ad invicem

. participant

D flle,u

tamen equaliter rationem feu gradum vitalitatis

D

tT

ab eadem anima.

l

D'nm

Zdd 4. dift. maj. Effe&us dependens a pluri-

M

bus caufis in genere caufe effici

entis, ex hoc

precife non eft infinitus. tr.

lum

dependens a pluri-

Tl

þus caufis partim in genere

caufe . efficientis,

partim

l

li

li

IN

DELIBERT. ET SCIENT CHRISTI. 349

tj

partim in genere caufze formalis. n. Dignitas in-

finita perfong in Chrifto fe communicat ejus a-

l

D

&ionibus per modum caufz formalis, ficque con-

ftituendo ufum concretum valoris infiniti.

Zdd s. dift. Dependeta bonitate moralicum

ICBiL n

i

dependentia reciproca ejusdem bonitatis mora-

ts

lis tanquam caufate & menfurate a fe per mo-

J&JOU.

dum compartis. c. fine reciproca dependentia e-

TA

jusdem bonitatis moralis, aut cum dependentia

iil

ab ilia tanquam menfurante fe. n

Sicut difpo-

p

fiiones in materia ad ignem, v.g. calor funt

ilitp.

priores & pofteriores forma ignis, utpote a qua

T

recipiuntexiftentiam, itabonitas moralisactuum

ynit

in Chrifto dependet ab bypoftafi totius, hoc eft

a fubfiftentia, confequenter etiam ab infinita di-

Dd

gnitate Verbi.

febiQnA

ld 6. n. maj. aliud enim eft, mereri infinita

QU i

m o

premia, & aliud eft, valorem zquare infinita

premia. Ad merendum enim requiritur, uta-

um Q

&io ab operante ordinetur, a premiante autem

m d

& ordinetur, & conducatur, & acceptetur ad ta-

m t

le premium. Conftat autem, quod redemptio

judnyn

generis humani, & gloriz pro humanitate Chri-

gt

fti fuerit alligata paffioni & morti Dominice

ydus t

Itaque licet alig a&tiones fuerint infiniti valoris,

ris, u

non tamen fuerunt infiniti actualis meriti, quia

J parth:'

non fuerunt ordinatz, & acceptate in ordine ad

um vt

infinita premia.

Hoc difcrimen re&te advertit

Gonethoc loco Difput. 2 r, art. 4. n. 107. ubi ait:

deti i

JNotandum , tme confulto non dixiffe , an Chrifli merüum

ayis, t

fuerit infinitum [impliciter , fed an ejus operationes fue-

gt

rint valoris meritorii fanpliciter infiniti, &2c.

j ef

Z2

DISPL.

]

J

350

D'IS'PUTATIO V.

FA

Q m O oX 9960903$Sg3

qumo

Y D

Y

DISPUTATIO V

[f

doman

uo anno natus, ac paffus fit

000 ;

Chriftus.

quisqi

etiam

Ya

6. I

fimà

Prenotanda.

Ws

n

OTANDUMI

Per ZEram Vulgarem intelli-

fs

g! primum annum numerationis annorum

duos

apud Chriftianos confuete

Dum enim in anno

BU

jubileo numeramus, v. g. 1750. primus annus nu-

oi )

merationis, inchoatus ac currens, /Era Vulga-

Mi

f

ris dicitur.

Durfi

NoTANDUM 2. Juxta communem perfua-

E

fionem Chriftum natum effe vel ipfo primo anno

lii

JE. V. exeunte, nempe 25. Decembris, vel pro-

ls

ut alii putant, fextxduo ante initium 7E. V. nem-

r

pe anno precedente exeunte.

Utriusque opi-

m

nionis patroni funt & dicuntur fe&atores /Erz

E

Vulgaris, in quantum primus annus /E. V. nati-

nmJ

vitatem Chrifti vel includit, vel immediate infe-

t

quitur.

l GTN

NoraANDUMS?. ModernosHiftoricos fer-

l

tä &i

3

me univerfos defendere, quod Chriftus natus fit

nontantum uno anno ante initium /E. V. nempe

E

Eu

l li

anno precedente exeunte

fed etiam pluribus

annis.

Horum enim aliqui afferunt

Chriftum

tj

natum

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN. 35I

T

natum effe anno fecundo, alii tertio, plerique

quarto vel quinto, Blanchinus & alii fexto, nem-

pe exeunte, ante primum annum ZE. V.

M

NoTANDUM 4. Decifionem hujus contro.

verfie potiffimum dependereab exa&o catalogo

r

li

Romanorum Confulum.

Si enim conítet, quo

anno /Erz Vulgaris, vel quoto anno ante /E., V.

quisque eorum füum confülatum gefferit, eoipfo

etiam conftabit, quo anno resgefta fuerint, cum

veteres Scriptores plerumque gefta temporum

folum ad Confulatus annuos Romanorum Con-

fulum mediate vel immediate retulerint.

NOoTANDUM $.

Cuivis confulatui corre-

li

V

fpondere partialiter duos annos Olympiadum,

& duosannos ab Urbe condita.

Cumenim con-

1

TT

ITR

fulatus annui incipiant a primo die Januarii, &

anni Olympici a plenilunio proxime fequente

hj

poft folftitium eftivum, quod plenilunium inter-

dum contipngit menfe Junio, interdum menfé Ju-

a

lio; Eeftum autem Urbis condite , feu Palilium, a

n

Romanis celebratum fuerit die vigefimo primo

n p

Aprilis, manifeftum eft, quod eidem confulatui

DAR

correfpondeant duo anni Olympici nempe unus

excurrens, & alter incipiens in Plenilunio ad folfti-

qsqu t

wora

tium eftivum fubfequente; & duo anni ab U, C.

nempe unus excurrens, & alter incipiens in Fe-

EM

fto Palilium.

neitt?

Similiter eidem cofulatui corre-

fpondebant partialiter duo anni Syro-Macedo-

num, quibus in ufu civili utebantur etiam Judai

Bo

ab eo tempore, quo Syria parebat Gracis,

Hi

pritu

enim anni inchoabantur in Autumno a Novilu-

T

nio proxime precedente /E

mnale.

qgino&ium autu-

Ui

Z 3

$. II.

xUD

352 - 360

DISPUTATIO V.

$.TE

3

Conclufio cum. Summario argumentorum.

Dico. Chriftus natus eft anno ante ZEram Vulga-

rem fexto.

Aygumentum I.

Moraliter certum eft, Herodem, qui

A

nato Chrifto occidit pueros in Bethlehem, jam obiiffe an-

no quarto vel quinto ante ZEram Vulgarem.

Ergo Chri-

fti nativitas, quae contigit in fine anni, nempe 25. De-

cembris referenda efít ad annum fextum ante ZE. V.

j

4Ant. prob. partim ex Eclipfi Lunari, que obfervata eft

Jerofolymis paulo ante ejus mortem, partim ex calculo

annorum, quibus ejus filii regimen fufceperunt velami-

ferunt. De his enim annis morali certitudine conftat;prout

u

ex teftimoniis & documentis Synchronis monftrabitur,

Argumentum 11.

Ex traditione moraliter certum eft,

Chriftum paffum effe f(ub Con(ulatu duorum Geminorum,

nempe Ruffi Gemini, & Rubellii Geuini.

Cum ergo ex

I

Catalogo Romanorum Confulum conftet, eos confüla-

tum gelffiffe anno vigefimo odavo ZEre Vulgaris, & ex

Hiftoria Evangelica colligatur, Chriftum paffüm effe anno

etatis füz trigefimo tertio completo cum tribus menfibus,

neceffe eft; eum fuiffe natum ante ZE. V. fexto exeunte.

lj

Argumentum 1II. Ex Traditione & Evangelio con-

ftat, Chriftum paffum effe die 25. Martii, Feria fexta,

1j

& quidem proxime, imminente Plenilunio, feu Fefto

Pafchali, ld enim ex textibus D. Marci & D. Jooannis,

& aliorum Evangeli(tarum eruitur, dum diem paffionis

vocant parafcevez , hoc eft, preparatorium ad Fefttum,

1j

in quo adhuc licebat laborare, emere & vendere, quod

In die Sabbati fequentis non licebat. Atqui hoc com.-

plexum circumftantiarum non reperitur in ullo alio an-

no, quam in anno vigefimó' ociavo ante ZEram Vulga-

rem. Inhoc enim folo anno incidit in diem vigefimum

l

ocavum Martii Plenilunium Paíchale, ita ut Feftum

Pa(íchatis fuerit celebratum die Lune, & inchoatum

ad Veíperam die. Solis.

Feria autem V. prout Exo-

I)

di 12. precipitur, incipiebat poft folis occafüm Pa-

rafceve, feu preparatio quatriduana ad Feftum, con-

M

fiflens in f[equeftratione ,

o

:-]ligationc Agni Pa-

'[ 1

fchalis

Ad Pag. 361

$. III.

Catalogus Romanorum Confalum.

1

Anni antef

Anni ab

Littera

l.

4Eram V ulga-

,CONSULES.

Urbe

Olympia-

Dominica-

1.

rem.

condita.

es.

lis.

o

122

L. Opimius.

632

I64

lo

Q. Fabius Max. /Emilianus.

633

164.

1.

lt

P. Manilius.

633

164

I2I

EÉIiIAl|o

P

C. Papirius Carbo.

634

165

I20

L. Cecilius Metellus Calvus.

634

E

L. Aurelius Cotta.

635

165

M. Porcius Cato.

165

33

IIQ

635

Q. Marcius Rex.

636

165

l-

Z

L. Cazcilius Metellus.

636

165

II8

'

$5

Q. Lucius Sczvola,

637

165

l,

C. Licinius Geta.

637

165

117

Q. Fabius Max. Eburnus.

638

166

ïä

l-

l-

M. Czcilius Metellus.

638

166

116

M. 7Emilius Scaur—usr

639

166

)-

M. Acilius Balbus.

639

166.

IIl5

C. Porcius Cato.

640

-

100 —5

166.

í$

C. Czcilius Metellus Caprarius.

640

II4

Cn. Papirius Carbo.

641

166. 4

M. Livius Drufus.

641

166

II3

L. Calpurnius Pifo Cefoninus.

642

167

I.

P. Cornel. Scipio Nafica.

642

167

II2

L. Capurnius Beftia.

643

167

M. Minucius Rufus.

643

167

III

Sp. Pofthum. Albinus.

644.

7167

Q. Czcilius Metell. N umid.

644

f167-

IIO

M. Junius Silanus.

645

167

Serv. Sulpitius Galba.

645

167

109

M. Aurelius Scaurus.

646

168

646

168

L. Caffius Longinus.

1o8

C. Marius.

647

168

;gi

Q. Servilius Cepio.

647

168

107

168

C. Atilius Serranus.

648

P. Rutilius Rufus.

648

1698

106

Cn. Mallius ve] Manilius

649

168

ï:].

^

105

CATALOGUS ROMANORUM CONSULUM.

Anni ante

Anni ab

Littera

Urbe

Olympia

Dominica-

ZEram V ulga-

CONSULES.

des.

rem.

condita.

lis.

C. Marius II.

649

168

105

C. FlaijS Fimbria.

650

169

-C. Marius III.

650

169

104

C. Aurelius Oreftes.

651

169

C. Marius IV.

651

169

103

Q. Lutatius Catulus.

652

169

C. Marius V.

652

169

Io2

653

169

M. Áquilius Nepos.

C. Marius VI.

IOI

653

169

L. Valerius Flaccus.

654

170

;g:

—

M. Antonius.

654

170

IOO

A. Pofthumius Albinus.

655

170

!

Q. C&cilius Metellus Nepos

655

170

99

'T. Didius Vivius.

656

170

Cn. Cornelius Lentulus.

656

170

98

P. Licinius Craffus..

657

170

Cn, Cornelius Lentulus.

97

657'

us

P. Licinius Craffus.

658

I7I

Cn. Domitius Ahenobarbus

658

171

96

C. Caffius Longinus.

659

I7I

C. Coelius Caldus.

659

171

95

L. Domitius Ahenobarbus.

660

171

C. Valerius Flaccus.

660

171

94.

M. Herennius.

661-

P2l

661

Cornelius Cethegus.

I71

93

Q. Flaminius.

662

172

ïgï

NB. Hi duo in Faftis paffim

omittuntur, fed F]órchenius ex

Plinio L. 19. c. 8. re

HiFuen OS

. oftendit.

-

| C. Claudius Pulcher.

662,

92

M. Perperna.

663

ï

;

ï

[ve]

663.

172

9I

L. Marcius Philippus

Sex. Julius Cefar.

*.

664

172

| L. Julius Cefar.

664

p

99

| P. Rutilius Lupus.

665 .l 172

Cn. Pompejus Strabo

665

172

89

L. Porcius Cato.

666

173

4j|.lo» |o5| t

88

CATALOGUS ROMANORUM CONSULUM,

Anni ante

Anni ab

Olympia

Littera

4Eram V ulga-

rem

CONSULES

Urbe

des

omlmca

condita

lis.

MR

R P

88

L. Cornelius Sylla

666

173

I.,

Q. Pompejus Ruffus

667

173.

Cn. Oc&tavius

87

667

175

L. Cornelius Cinna

668

173

N

L. Cornelius Cinna II

668

86

C. Marius VII

173

669

£73

4

L. Cornelius Cinna III

669

17 4

Cn. Papirius Carbo I

670

I

174

L. Cornelius Cinna IV.

84

670

174

Cn. Papirius Carbo II.

671

174.

2

NB. Poft Cinnz 1nter1tum

Carbo folus

—

X

83

L Cornel Sc1p10 Aüaacus

671

174

2,1

C. Norbanus Flaccus

672

I2j $.

ir

ri

Cn. Papirius Carbo III

l

672

W

82

C. Marius, C. F

17b 3-

673

|

174 4.

M. Tullius Decula

6

ITR 4

8I

Cn. Cornel. Dolabella

674

175

8o

| L. Cornelius Sylla Felix II

674.

175

| Q. Cecilius Metellus Pius

675

175.

P. Servilius Vatia

675

173.

79

Ap. Claudius Pulcher.

676

DLT

M. ZEmilius Lepidus

676

175.

78

Q. Lutatius Catulus

677

|

175

!E

D. Junius Brutus

677

77

175

ä

M. ZEmil. Lepidus Livianus

678

176.

Cn. OGavius

678

76

C. Scribonius Curio

I 176

679

176.

i

l L. Octavius

2

75

|

679

F r

|

| C. Aurelius Cotta

|

680

| a76. 3. ]

N

[ L. Licinius Lucullus

|

680

dEc ee

74

| M. Aurelius Cotta

l

681

|

—

176. 4

| M. Terentius Varro Lucullus. |

Ó68I

| 176 4

73

| C. Caffius Varus Longinus

I

| 682 | 7

M

| L. Gellius Poplicola

682

|

—MÀ——À

I

I

72

l Cn. Aufidius Oreftes

|

683

|

2

177

*5

71

CATALOGUS ROMANORUM CONSULUM.

: Anni ab

Littera

Anni ante

Olympia

Dominica-

/ZKram Vulga-'

CONSULES.

Urbe

des.

rem.

condita.

lis.

— À

M. Licius Craffus.

683

[ 3077

7l

[o»]

Cn. Pompejus Magnus.

684

| 177

. Hortenfius.

684

| 177

79

685

[ Yy79

Q. Cecilius Metellus.

L. C&cilius Metellus.

685

177

69

quo wmortuo

686

178

Q1 A jo»

Q. Marcius Rex. folus.

|

| C. Cllpurnius Pifo Frugi

686

| 178

-

68

[v

| M. Acilius Glabrio.

6987

| 178

M. Zmilius Lepidus

687

| 178

67

688

| 178

l;

p Le Volcatius Tullus

. | P. Cornelius Sulla.

688

| 178

66

- ] P. Autronius Petus.

689

| 178

3$. | L. Julius Cafar.

689

| s

690

| 179

mMIiÓ[e |o t

l;

637 P Marcius Figulus.

| M. 'Tullius Cicero.

690

179

164

| 179

| C. Antonius.

691

l D. Junius Silanus.

691

| 179

63

| L. Licinius Murena.

ill

692

279

—

. | M. Pupius Pifo.

692

[ 179

62

179

|-M. Valerius Meffala, Niger.

693

693

[.O. Cecilius Metellus Celer.

| 179

[0) 1

| L. Afranius.

::

694

180

äj

C. Julius Cefar.

694

l 180

6o

|

69

i 180

|

| M. Calpurnius Bibulus.

695

| L. Calpurnius Pifo Cafoninus. I

' 180

59

| A. Gabinius.

l

696

180

P. Cornel. Lentulus Spinter.

696

180

Ill

58

97

|

180

4ä

| Q. Cacilius Metellus Nepos.

Cn.Corn.Lentulus Marcellinus.

697

180

57

698

I8I

| L. Marcius Philippus.

698

I8I

Cn. Pompejus Magnus II.

56

| M. Licinius Craffus II.

699

fl

I81

L. Domitius Ahenobarbuä.

699

I8I

55

|

I8I

[

Ap. Claudius Pulcher.

700

I8I

Cn. Domitius Calvinus.

700

54

| M. Valerius Meffala.

[ 7o1

I81I

AIjoo O2 | to

53

CATALOGUS ROMANORUM CONSULUM

Auni ante

Anni ab

Littera

ZEram V ulga

CONSULES

Urbe

Olympia

Dominica

rem

condita

des

lis

Cn. Pompejus Magnus III

53

7o0I

l ISI

—— — —— —

$

— ——

Q. Czcil. Metell. Pius Scipio

702

| 182

Serv. Sulpitius Rufus

702

182

52

M. Claudius Marcellus

182

793

L. Z&milius Paulus

79

182

51

C. Claudius C. F. Marcellus

704

182

ï

C. Claudius M. F. Marcellus

704

182

50

L. Cornelius Lentulus

x

182

C. Julius Cefar H

7o5

182

49

P. Servilius Vatia Ifauricus

706

183

48

Q. Fufius Calenus

706

183

P. Vatinius

797

183

C. Julius Czfar II

797

183

47

M. 7Emilius Lepidus

708

185

C. Julius Cafar IV. folus ; fed 02985

183

46

cim - Con[alatum. abdicaret , illil —— —

Juffetti fant

709

183

Q Fabius Maximus

C. Trebonius Maximus

JEt cim bic moreretur ultima die

Decembris , illi ad paucas boras

dfettus. eft

C. Caninius Rebilus.

NB. Hic annus vocatur .AN-

NUS CONFUSIONIS

Julius Cefar V.

799

183

45

M. Antonius. M. F. qui occifo

184

CB

710

Jiulio Cafare füffe£tus eft.

P. Cornelius P. F.

NB. Hic fatta à S'ulio Cæfare

correttio Calendarii ; & incipit

ANNUS I. YULIANUS.|

C. Vibius Panfa

710

184

44

A. Hirtius

71I

184

His faffecti funt

C. O&avianus

C. Carrinas

L. Munatius Plancus.

71I

184

43

M. ZEmilius Lepidus

712

184

184.

3.

l L. Antonius

712

42

| P. Servilius Rauricus

713

184

*

AI

CATALOGUS ROMANORUM CONSULUM.

Anni ante

Anni ab

Littera

ZEram V ulga-

WCONSULES.

Urbe

Olympia-

Dominica

condita.

des.

lis.

;'em.

Cn. Domitius Calvinus.

713

184. 4

E D.

A4I

C. Afinius Pollio. .£/is fuffe&ti

714

185.

I

L. Cornelius.

P. Caflidius.

L. Marcius Cenforinus

714

185.

4o

C. Calvifius Sabinus.

715

185.

App. Claudius Pulcher

715

185.

".

C. Nortanus Flaccus.

716

185

M. Vipfanius Agrippa.

716

185.

38

L. Caninius Gallus.

717

185.

L. Geliius Publicola.

717

185.

CF

718

186.

ä

,M. Coccejus Nerva.

L. Cornificius.

718

1986.

36

Sextus Pompejus.

749

186.

T. Sempronius Atratinus.

ri9

ng.

35

M. Antonius.

186.

Huic fuffettus

720

L. Scribonius Libo.

C. Cafar O&Gavianus Il.

720

186.

34.

Sed cim fe ipfa die Kal. J'an. ab- ;

721

196.

dicaret , fuffettus eft

L. Volcatius Tullus.

Cn. Domitius Ahenobarbus.

721

33

u6 a

——

BA

C. Sofius. :

792

187.

I

O&avianus Ill.

722

32

M. Valerius Meffala Corvinus.-

723

187

1—87. I

Octavianus IllI.

31

723

H* :

M. Licinius Craffus.

724.

187

Octavianus V,

724

187

30

Sextus Appulejus.

149

187

OGavianus VI.

725

187

DC

29

M. Vipfanius Agrippa II.

726

188

Az;i

Octavianus VII.

726

188

28

727

188

M. Vipfanius Agrippa III

O&avianus VIII.

—

727

I88

27

"T. Statilius Taurus.

728

188

;

Octavianus IX.

728

188.

26

— ]

M. Junius Silanus.

/?9

188

25

CATALOGUS ROMANORUM CONSULUM.

Anni ante

Anni ab

Olympia-

Littera

JEram V ulga-

rem.

CONSULES.

Urbe

des.

Dominica

condita.

lis.

OGavianus X.

188.

4

25

C. Nortanus Flaccus.

/29

FEI

/39

189.

I

Octavianus XI.

24

739

189

D

Cn. Calpurnius Pifo.

73I

189

L. Arruntius.

/31

23

189

C. Marcellus /Eferninus

732

189

22

Q. ZEmilius Lepidus.

132

189

M. Lollius.

733

189

M. Apulejus Nepos.

733

18

5

2lI

P. Silius Nerva.

A G.

|

190

20

C. Sentius Saturninus.

734

| 19o.

Q. Lucretius Vipfalio.

735

Igo

:.

P. Cornelius.

735

| 190

19

Cn. Cornelius Lentulus Augur.| 736

190

ll

C. Furnius.

736

| 19o.

!

g

18

C. Junius. (Silanus.)

|

737

190-

— À

'I D

17

L. Domitius (Ahenobarb. )

797

190*

P.CorneliusScipio. Huic fuffettus

738

19f.

I

CB

L. Tarius Rufus.

|

M. Livius Drufus.

IÓ

738

| 19I

r. |

L. Calpurnius Pifo.

739

191

M. Licinius Craffus.

739

|

Ij

Cn. Cornelius Lentulus.

740 | 191

9.

— —

'Ti. Claudius Nero.

t

KURO E. ais MÉ

IQI,

3

14

P. Quintilius Sex. Varus,

|

741

Igr.

:

|

13

| M. Valerius Meffala Con.

|

741

| 19r1.

4- |

ED

| P. Sulpitius Quirinus.

742 | 199. 1

|

| Paulus Fabius Max.

12

| 742 ]| 192 r.|

Q. ZElius Tubero.

743

192.

g

| C. Julius Antonius African

2

II

| 743

| 192.

—

C. Fabius Maximus.

]

744

|

192

! Nero Claudius Drufus.

|

744

| 192

IO

|

, T. Quin&ius Crifpinus.

745

| 192

4l[oo

— —

I C. Marcius Cenforinus.

l

745

192

GF

|

746

| C. Afinius Gallus.

| 193

**

2 Ti

CATALOGUS ROMANORUM CONSULUM.

Anni ante

Anni ab

Littera

CONSULES.

Urbe

Oly'mpia-

Dominica-

JEram V ulga-

condita.

aes

jis.

rem.

| Ti. Claudius Nero

746

193

E

l Cn. Calpurius Pifo

747

193

D. Lelius Balbus.

7147

193

D

748

193

| C. Antiftius Vetus

748

193

| Octavianus XH.

| L. Cornelius Sulla.

749

EI

193

ïl

| €. Calvifius Sabinus.

749

193

BA

|

759

194

-[4 Ajo

| L. Paffenus (Crifpinus) Rufus.

139

194

| L. Cornetius Lentulus.

|

| M. Valerius Corvinus Meffala.|

751

|

194

| Oéctavianus XIII.

|

751

194

|

752

|

194

::l

| M. Plautius Silvanus.

| Coffus Cornelius Lentulus.

|

752

194

|

753

194

| L. Calpurnius Pifo Augur.

C. Julius Cefar Vipfanianus.

753

| 1194

DC

| L. /Emilius Paulus.

754

195

ï

P. Vinicius.

754

I95

| P. Alfenius Varus.

155

|

195

| P. 4lius Lamia.

102

195

| M. Servilius.

756

195

|

L. Ajjus Catus.

756

——

195

C. Sentius Saturninus.

"i d

195

L. Valerius (Meiïala) Volofus

791

195

FE

758

196

ïä;

Cn.(Cornelius) Cinna Magnus

758

196

M. /Emilius Lepidus.

L. Arruntius. |

759

196

A. Licinius Nerva Silianus.

659

196

760

Q. Czcil. Metell. Cret. Silan.

196

M. Furius Camillus.

760

196

Sex. Nonius.

761

196

6I

196

AG

Q. Poppeus Sabinus.

Q. Sulpitius Camerinus.

762

197

ïä.

——

P. Cornelius Dolabella.

62

197

763

197

C. Junius Silanus.

M. JEmilius Lepidus.

763

197

loO

T. Statilius Taurus.

764

197

II

CATALOGUS ROMANORUM CONSULUM.

Anni ante

Anni ab

Littera

CONSUï.ES.

Urbe

Olympia-

Dominica-

/Eram Vulga-

rem.

condita.

es.

lis.

II

Germanicus Czfar Aug.

764

197. 3

D

C. Fontejus.

765

I97. 4

C. Silius.

765.

197.

CB

I2

L. Munatius Plancus.

766

1998.

——

I

Sex. Pompejus.

——

766

——

198.

13

Sex. Appulejus.

767

198

2

Drufus Cafar.

767

14

Dd

C. Norbanus Flaccus.

768

198

;

I E

T. Statilius Sifenna Taurus

—

768

198

I5

L. Scribonius Libo.

769

198

ï.

16

C. Pomponius Flaccus.

I98

— —

C. Calius Rufus.

779

Tod

IED

Auguftus III.

779

199. I.

17

—

Germanicus Cæfar.

7

199

I C

M. Junius Silanus.

171

199

15

772

199.

L. Norbanus Dalbus.

M. Valerius Meffala.

77

199. 3-

:9

M. Aurelius Cotta.

773

199* 4

Auguítus IV.

.399-

GF

20

2QO0.

Drufus Auguftus II.

774

200

D. Naterius Agrippa.

E 4

21I

L. Sulpitius Galba.

200

L. Afinius Pollio.

200

2,

22

775

200.

C. Antiitius Vetus,

776

|

200.

L. Cornelius VCechegus.

3

23

EU

r

200.

4

L. Vifeilius Varo.

Coffus Cornelius Lentulus

77

200

44

BA

24

M. Afinius Agrippa.

Cn. Cornelius Getulicus.

25

C, Calvifius Sabinus.

:

;

ll G

M. Licinius Craffus Frugi.

;7

ä

l 20f

F.

26

L. Calpurnius Pifo.

780 I ZOI

Appius Junius Silanus.

790

| 201

F.

27

P. Silius Nerva.

781

| 201

i

| 201

3

C. Rufius Geminus

781

'IDC

928

C. Rubellius Geminus.

| 782 | 2e2

L. Caffius Longinus.

202,

B.

|

d

M. Vinicius.

| 202

* *;*22

80

DE

CATALOGUS ROMANORUM CONSULUM,.

fchali

ne ho

Anni ante

Anni ab

Olympia

Littera

€ex eo

JEram Vulga

CONSULES

Urbe

des

Dominica-

mi di

rem

condita

lis

IÓ. 1«

Auguftus V.

783

202

i10ne p

30

nitate

L. ZElius Sejanus

794

202

mund

Cn. Domitius Ahenobarbus

784.

202

fe&tio

31

202

Pafch

| M. Furius Camillus Scribonian?

785

de pt

L. Sulpitius Galba

795

202

FE

Hanc

32

L. Cornelius Sulla Felix

s786

203

no 2$

imicis

Paulus Fabius Períicus

786

203

33

L. Vitellius.

787

203

ll::

Pafch

C. Cettius Gallus.

203

decim

797

34

M. Servilius Nonianus.

788

2093

Sex. Papirius Allenius.

788

203

35

l;:

Q. Plautius.

—— — —

799

203

ll:

Cn. Aceronius Proculus

789

209

A G.

36

204.

In hi

Cn. Pontius Nigrinus

298

I. (

M. Aquilanus Julianus

í99

204

r

37

P. Nonius Afprenas

791

204

Confu

gruen:

C. C&far Aug. German. Il

791

204

Ícribat

38

L. Apronius Cefianus

792

204

ïggzï.

cuilib«

C. C&far Aug. Germ. Ill

204

39

olus

L

fcribat

93

204

lam fo

C. C&far IV

193

204

& Flür

40

CB

no I7.

C. Sentius Saturninus.

794

205

partim

C. Cefar Aug. V. occifus IX.

794

205

41I

Kal. Febr.

"Tit. Catius,

:4.

205

:ï-:-

P. Cerelius

B. Confules forté abraff

'Ti. Claudius Aug. Il

2935

208

Q

42

C. Czcina Largus

796

205

Ti. Claudius Aug. Ill

796

205

ES

43

L. Vitellius

l

205

L. Quinctius Crifpinus

797

205

44 1fo»[225 | $

z

44.

M. Statilius Taurus

798

206

M. Vinicius

206

!

43

798

C

'aurus Statilius Corvinus

799

206

Valerius Aflaticus

799

206

s

76

206.

M. Junius Silanus

800

Ii. Claudius Aug. IV

800

206

D

47

L. Vitellius

8or

206

A. Vitellius

8or

206

S

48

L. Vipfianus

802

207

Q. Veranius,

802

207

49

A.Pompejus(Longinus)Gallus,

803

207

C. Antiftius Vetus.

5o

803

207

| M. Svillius Nervillianus

804

5

Ti. Claudius Aug. V.

804

os jo3| o |to0| | 9 I-S 143 [o2o]9oqp o | 9 ] - |

Ser. Corn. Ophitus

805

':l

A

— — — —

S IV.

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN. 361

fchalis immolandi in Pafchate , & in purificatio-

ne hominum , prout colligitur ex Jofue 4. v. 19.

ex eo die fanctificante populum , & ex ritu deci-

mi diei aliorum menfium , ut conftat ex Levit.

I6. 19. & 23. V. 27. & 25. V. 9., vel in prepara-

tione proxima , qu:x: fiebat in die pr:ecedente folen-

nitatem Pafchalem , & confiftebat partim in e-

|

mundatione domus ab omni fermento , & con-

fecione Panum Azymorum , & occifione Agni

Pafchalis, fed textus D. Marci c. 14. evincit, id

de przparatione proxima intelligendum effe.

Hanc autem circumftantiam concurrere cum an-

no 28. /Erx Vulgaris patet ex Tabulis Aftrono-

micis, ex quibus manifeftum eft , Plenilunium

Pafchale incidiffe in 28. Martii Hora noétis duo-

di.lll—————

decima ;ompleta.

$. IV.

Demon[iratio bujus Catalgi.

[n hoc Catalogo quatuor demonftranda funt.

I. Quod cuilibet Confulatui ad(cribatur Znnus

4Ere l'ulgaris competens.

?. Quod cuilibet

Confulatui adfcribatur Znnus ab Urbe condita con-

gruens.

[.]

9)

uod cuilibet Confulatui re&té ad-

Ícribatur conveniens Z/nnus Olympiadis. 4. Quod

cuilibet Confulatui ab anno Juliano I. recté ad-

fcribatur Littera Dominicalis.

Demonftranda et-

|

iam foret ipfa feries Confulum , nifi Blanchinus ,

|

& Flürchenius in fua Chronologia, edita Hildefii an-

no 174I. & dedicata SS. D. N. Benedi&o XIV.

partim ex Scriptoribus Romanis, partim e

x INum-

R

s

mifma-

DISPUTATIO V.

J

362

mifmatis , partim ex antiquis Infcriptionibus

j

eam tam luculenter demonftraffent, ut in hac

)

Id

materia oleum & operam perderem. Neque et-

jam circa ultimum fpecialiter infüdandum cenfeo ;

L*

il

cum cuivis ex fola annorum numeratione à tem-

itl4

l

pore Concilii Niceni, & Littere Dominicalis ad-

V

Ql

Ti

fcriptione, aut fola Blanchiniane deductionis in-

fpectione Demonftratio in promptu fit.

Con-

EU

ftat namque, tempore Concilii Niceni, celebra-

Kils

i

1 d

ti anno ZI. V. 325. Litteram Dominicalem fuif-

fe C. ; uti etiam anno J&. V. 222. quo $. Hrr-

u

PonLvTUs fuum Canonem Pafchalem marmori

it00)

infcripfit, Litteram Dominicalem fuiffe F, prout

(rir

ex Demonítratis à BLANcnINO in editione O-

tontg

perum hujus S. Martyris liquet.

Itaque afcen-

TT

dendo ufque ad tempora Nativitatis Dominice,

i

aut annum Julianum I, quilibet agnofcere pote-

ä

)

[ï

if

rit, recté eujuslibet Confulatus anno Litteram

;n

I'S (

Dominicalem adfcriptam effe.

Sit ergo

DreMoNsTRATIO l. ciRCA. PRIMUM;

i C

Quod in Catalogo cuivis Confulatui annus ZEre V'ulga-

tlife

vis competens rectà adfcriptus fit.

]

x

NaAM PniM0 ; quod Confulatui L. ZEmilii

r£

Pauli correfpondeat annus ante /Eram Vulgarem

Sptg

v

LI, probatur ex Eclipfi folari, quam ad illud

at N

Ilam enim conti-

tempus fignat Dion. L. 43.

tobip|

giíIe ac fuiffe Rome Centralem anno ante /E. V.

in j

51. die 7. Martii oftendit ex Calculo Petavius

Qmg

1 9;c. 18.

Idem ex Tabulis de la Hire confir-

UET

mat Bianchinus Tom. 2. fol. 151. & Part. 2. fol.

Uftex

284. ubi exhibet calculum.

ii

Secund). Quod Confulatui Claudüi Marcelli

U

& Cornelii Lentuli correfpondeat annus ante /E. V.

à BI

505

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN. 363

Jl

]

5o, probatur ex alia Eclipfi Solari , quam Dion.

L. 43. affignat huic tempori. Eam enim conti-

giffe anno ante /E. V. so.5 & fuiffe Romz 7. di-

gitorum die 21. Augufti , teftatur Bianchinus 1.

c. ex Tabulis de la Hire, ac demonftrat fol. 286.

ex Calculo.

Tertib.

Quód Confülatui IV. Julii Cefaris

eo anno, quo erat in expeditione Hifpanica , &

precedente annum füz mortis , correfpondeat

1 li

,..

annus ante /É. V. 46., probatur ex ortu Lunz

T0l

media noGe Munde in Hifpania s. die Martii,

quem contigiffe ex die teftatur Hirtius, comes Ju-

m

lii Czfaris in illa expeditione. Eum ortum Lu-

ye(

n& contigiffe anno ante /E. V. 46. demonftrat

xgiceu-

Bianchinus Calculo Aftronomico inferiüs exhi-

ilid

bendo.

Quart. Confulatum V. & mortem Julii Ce-

faris contigiffe ante /E. V. 45. probatur ex Cor-

X

re&ione Calendarii, quam Julius Cefar fecit ini-

kH

tio fui Confülatus V. , & anno poft expeditio-

[

nem Hifpanicam.

Julium Cafarem pro ea cor-

recione felegiffe diem r. Januarii, quo fimul

-

inciderat Novilunium , ut hoc modo Annus Ci-

vilis aptiüs regularetur ex Cyclis Lunaribus , 0-

) 4^

ftendit Norifius & Bianchinus l. c. fol. 289. ex

)mm

Macrobio L. r. Saturn. c. 14. Jam veró Novi-

ao

lunium ilud die r. Januarii, & confequenter

o

primum annum Julianum corre&um incidere in

annum ante /E, V. 4s. , cum omnibus Aftrono-

Ht

h

mis oftendit Bianchinus l. c. fol. 2

de la Hire.

89.ex T abul?s

[]W

uintó. Quöcï Confulatus Domitii Caloini &

4fini Pollionis , M. Viffanii -grippe & Caninii

u

- Galli.

]]

364

DISPUTATIO V.

«

Galli re&é ponantur in annum ante /E. V. 41. &

j

38., probatur ex Eclipfi Lunari fa&ta ante mor-

tem Herodis non diu ante tempus Pafchale.

Nam eam contigiffe anno quarto ante /E. V. o-

ftendetur infrà Zrgumento [. Cüm ergo Jofe-

j?

n Pe

phus infrà Zrgumento I. referendus teftetur , eam

antib

mortem contigiffe annis 34. à morte Antigoni ;

nu

mortem autem Antigoni contigiffe füb Confula-

10 f

tu Marci Agrippe & Caninii , triennio poft Con-

fulatum Domitii Calvini, & Afinii Pollionis,

n

Ya

(f

manifeftum efít , Confulatum Afinii Pollionis

M

j

anno 41. & Agrippe anno 38. re&é effe po-

fitum.

«

Sexió. . Quod Confulatus Zuilii Lepidi & 4r-

A

vuntii re&e fuerit pofitus anno /Ere V ulgaris 5. ,

^W

T

ne

iA

R"

li

probatur ex Eclipfi Solari, quz tefte Dio

L. 55. contigit Anno ab Urbe condita 758. , &

anno E. V. s. die 28. Martii , prout oftendit

Petavius füo calculo , quem exhibet L. 8. c. 13.

uód Confulatus duorum Sextiorum

Septimo.

i

re&é ponatur ad annum /E. V. 13., probatur ex

Aj

Eclipfi Solari, que contigit ante mortem Au-

Ij

guíti, juxta Scriptores Romanos , prout often-

dit Bianchinus Tom. 2. part. 1. fol. 13. ex Dio-

1]

Q

M

l

i

iil

ne L. 56. fecutam fub Confulatu duorum Sex-

tiorum. Eteam Eclipfin contigiffe anno 7E. V.

)

13. die 28. April. dum Sol vergeret ad occafum,

W

Tdem teftatur , hanc

l

oftendit Bianchinus l. c.

J C[Qy

Eclipfin in Scotix Borealis Infulis fuiffe totalem.

!fni

Addo , etiam in aliis Provinciis magis Meridio-

1

nalibus & Orientalibus potuiffe exiftimari tota-

j

put

lem in a&tuali occafu , dum Luna emergeret ex

"gn

parte

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN. 365

parte Orientali, & altera pars Solis jam effet fub

l

Horizonte.

|

Otavi.

uód Confulatus Drufi & Norbani

Flacci recté collocari potuerit anno ZE. V. 14.,

j

probatur ex Eclipi Lunari, que tefte TAc1TO

confpecta eft in Pannonia à Legionibus tumul-

'Tacrrus

tuantibus poft mortem Augufti.

non exprimit, utrüm eodem Anno Civili, an al-

yl

tero fequente anno contigerit.

'Talem veró

J

[

i

confpe&am fuifle anno ZE. V. r4. die- 27. Se-

J

ptembris , oftendit Petavius ex Calculo , quem

fn

exhibet. L. 5. 6; 13.

JNono.

Quód Confulatus Zimicii & Statilii

[il

Corvini recté pofitus fuerit ad annum E. V. 45.,

probatur ex Eclipfi Solari, quam Dion L. 6o.

hoc tempore contigiffe teftatur. Nam eam con-

u

tigiffe anno /E. V. 45. , evincit Petavius L. g.

Ih

c. 13. fuo calculo, quem ibi exhibet,

dl

(l

DEMONSTRATIO CrinCA Il.

uod in

M

hoc Catalogo fingulis Confulatibus reété adfcri-

Q'ui

pti fuerint anni ab Urbe condita, evincitur ex

n

teftimoniis Scriptorum cozvorum poftremis in

hoc Catalozo Confulibus,

orc

Primoó.

ob

Vellejus Paterculus L. 1. afferit ; à

40

Roma condita ufque ad Confulatum M. Vinicii

& Cafii

jf

Lengini prateriiffe jam annos 782., id

.

eít 25

Lal

Secund. Idem L. e. feribit: Hüc eff Opimius ,

iüm

& quo Confule celeberrimum Opimiani Vini nomen j cum

ab eo fint àte , . M. Vinici , Confuülem anni 151. Si

i

j

ergo ab anno 783. , quo Pinicius omnium publi-

p

ne.

ca fupputatione füuum infigniebat Confulatum,

:1'

u

fübtrahantur anni 151., prodeunt pro Confula-

tu

f!

366

DISPUTATIO V.

A

tu Opimii anni 632., quos exprimit Catalo-

u

j

S.Tertiö. Plinius L. 36. c. 6. ait: M. Lepidus

M

|

Catuli in Confulatu Collega fuit Conful anmo Uvrbis

676.

"J

uartb.

Idem L. 8. c. 7. M. Zntonium & A.

Po[lbumium Confules refert ad annum Urbis con-

j

"M

dite 655.

l,

Quintà. Dio L. 59. & in Catàlogo Confulum

Operi prefixo Confulatum guili Suliamdi, &

r

INoni /Afbrenas ponit ad annum Urbis condite 791.

& Fontin. de Aquedu&. ait: Cajus Cefar, qui Ti-

Mu

berio fucce[fit , altero Imperii fui anno, M. 4quilio Sfu-

1

liano , P. INonio Zffprenate Cofs. anno. Urbis condite

790- duos duttus incboavit.

nit

Sextà.

Vellejus L. 2. c. 123. Confulatum Vi-

15]

nicii, cui librum dedicat, afferit diftare fedecim

d

f

annis à Confulatu duorum Sextiorum , Pompeji

,JM

& Lpuleji.

Ergó cüm Vinicio in confpe&u to-

J

tius Romz, tunc actu gerenti Confulatum , tri-

vt

buat annum 782. tranfeuntem menfe Majo in

it

783., neceffe eft , ut duobus SEx T11s tribua-

z66

y,

tur annus

767*

Qui plura ejufmodi argumenta

Áj

cupit, ea reperiet in P. Flórchen , qui in fua

11 Q

Chronologia folerter collegit Scriptorum Roma-

li

norum circa Faftos Confulares Notas temporum

lr

charaéterifticas.

I

61

DEMONSTRATIO crIRCA IlI.

Quid O-

lympiades vette adfcribantur fingulis Cmgfulibz;;:

Tïr K

Primo.

Bellum inter Mithridatem & Roma-

uj 4

Pf]

mpe

nos motum eít fub Confulatu Cormelii Sylla &

ii (

Ponpeji Rufi ; illud bellum confe&um eft intra

triennium. Sequenti anno füb Confulatu Papi-

AUl

rii

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN. 367

M

rii Carbonis II. poft interitum Cinnz Sylla geffit

bellum in Italia.

Prius actum eft circa Olympia-

J

I5

1771318 2*

dem 173. hoc eft

Pofterius vero Olympia-

7

de174. ltateftatur APPrANus L. de Bello Mi-

ibridatico his verbis :

Primimn moverunt contra fe

i

invicen Romani €$ Mitbridates circa 173. Olympia-

l

dem.

Idem L. r. de Bello Civili

Sylla tunc. Confül

ZAfiam cum Mitbridatico Bello fortitus. eff . provin-

Al

"

ciam. -- Porro Sylla reditum contra inimicos (in Ita-

li,

lia) approperans Mitbridatem debellavit celeriter ,.

integro quidem triennio.

Inimicus Sylle erat F 1m-

Fæ!;

yli jl

bria Senator , qui Ilienfes Sylle amicos deleve-

1] 3

rat

Hec autem llienfium clades incidit in finem. O-

du

Iympiadis 173. prout afferit ArPrANUSs de Bello

Mütbridatico

Sequenti anno Sylla in Italiam tra-

It

jiciens Brundufium appulit, de quo APPr1ANUS

L. r. de Bell. Civ. fcribit

Jnitium autem belli bu-

[j

A

jus , quando Sylla Brundufiun appulit , incidit in

1 U

174. Olympiadem

A

Kf XU

Secundà

Circa Confulatum duorum Sextiorum

Q n

teftatur Dio L. 56. & alii, fub ifto Confulatu

J

$L

obiiffe Zuguf?um, quod fa&tum eft menfe Augu-

d

fto. J4ugu/lo immediaté fucceffit Tiberius.

Hoc

autem contigit Olympiade 198. anno 2.

At e-

r

nim Pblegon , ipfum regnare cepifJe anno 9. Olympia-

$U

dis 198.

üt habetur apud Ricciolum Chronol.

I 8976 I9*

[

Tértio.

Circa Confulatum Pompeji Galli &

Veranii Son1wus c.2.Ícribit his verbis :

Cun

j

(

C. Pompejus Gallus & Q. Veranius anno U. C. 8or.

mi

fuerunt. Confules , Confulatu eorum Olympias 207. a-

&^

Gis publicis annotata eft.

.ouülï'f'

Quartà

368

DISPUTATIO V.

!

Quart. Jofephus infrà referendus L. r4. c.

ult fcribit: Jerofobymam captam e[Je ab Herode. fub

Confulibus .Marco 4grippa €&? Caninio Gallo Olym-

piade 185.: econira Herodem in Regem creatum ef-

Je fub Confulatu C. Demetrüi &? C. .4fionis Olym-

w

piade 184. Ex quo patet, Confulatum Afinii

W

Pollionis nec poffe ferius poni in Olympia-

n

dem 185., nec Confulatum Agrippe & Cani-

nii Galli poffe citius poni in Confulatu 184.,

cüm hi duo Confulatus integro quadriennio dif-

ferant.

fni

$r quiIs OBJ1CIAT, quod Dionyfius Ha-

licarnaffeus Confülatum Claudii Neronis & Cal-

purnii Pifonis ponat ad annum U. C. 745. cum

f& Y

jl

WV

tamen in hoc Catalogo ponatur anno U. C. 245

RESPONDEO.

Quod Dionyfius uno anno

m i

erret ex incuria, atque in hoc pun&o fibi ipfi

Aduo

contradicat, ac eum errorem retegat, prout ob-

b

fervat l'Academie Royale des belles Lettres

n

'Tom. 2. part. 2. fol. 44.

Nam ipfemet Diony-

fius teftatur , Romam conditam effe die »r. A-

Lj

hij

priis. Ergo dum afferit , conditam effe Olym-

iint

piade 7. anno primo, fi exacté fcriberet, debuif-

At

fet potius dicere, Romam conditam effe ante O-

1licg

Iympiadis 7. annum r. incipientem menfe Julio ,

j

nempe anno 4. Olympiadis 6.

A COR

Ex his ergo omnibus liquet, huncCatalogum

A, a

tam in annis /Eram vulgarem precedentibus &

Y

fubfequentibus, quàm in annis Olympiadum &

"

Urbis condite ita exa&tum effe, ut moraliter cer-

'dituf ;

tum fit, eum ultra annum , multo minüs ultra

biennium aut triennium aberrare non poffe. Q.

grefa

El D.

l

(üitas

$. V.

14

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN, 369

ao

ARGUMENTUM I

Moraliter certum ef? ;; Herodem jam objiffe ante

eram vularem quatuor annis.

KErgo eoipfo

Ài

etiam certum eff 5 Chriffum natum effe

i

quinque aut fex annis ante

1

eram vulgarem,

u hl

!ü(ta

ro fundamento hujus Argumenti affumo tefti-

monium Jofephi, qui ad annum obitus He-

U

rodiani ponit fequentes quatuor Notas Chara-

&erifticas ; 1. Eclipfin Lunarem, quz contigit

Qp

non diu ante obitum Herodis, defunéti circiter

01

oCtiduo anteFeftum Pafchale. ?. Annos XXXIV,

J

à morte Antigoni.

3. Annos XXXVII. à tem-

Tdtt

pore, quo Herodes Regnum à Romanis accepe-

o

rat. 4. Succeffionem filiorum Herodis, nempe

i

f

Herodis 4ntipe , Pbilippi & Archelai , quorum pri-

mus in tetrarchia Galilez, alter in tetrarchia tra-

a

chonitidis, tertius in tetrarchia Judzec füo Pa.

b

tri fuccefferat.

gt

Jam veró has quatuor Notas Chara&erifti-

cas concurrere in quarto anno ante eram vulga-

d

rem, adeo evidenter oftendam, ut prudens du-

U

bium fupereffe non poffit.

Sit itaque

[I]Pm

L TzsrMoNiUM JosePHr, ,quo often-

BOHL

»ditur; in morte Ierodis concurrere quatuor

)j

» preefatas Notas Characterifticas, & quidem ve-

p

»ítitas ejufmodi circumftantiis, ut neceffarió

»incidere debeant in annum quartum aut quin-

JD.zdmort Tr. de Incarnatione,

Aa

,tum

SyD

DISPUTATIO V.

n

yA

,tum ante eram vulgarem., Inl. 17. Antiquita-

tum c. 8. fic fcribit: , Herodes morbo pregrava-

[c

tus furia incenfus volebat Judaeorum cun&a

»

» difperdere.

Caufa hujus rei erat, quód cafum

, füum jucundé gentem totam exiftimabat accipe-

»re. Super h&c quogue quidam popularium ho-

D

, minum feditionem excitaverant.

Erat quidam

a

J

p

» judas Zrifei, & Matbias Margalotbi , Legis ex-

i

»pofitores Doctiffimi.

Ifti audientes Regem

»Iorbo pregravatum, & remedii minime rece-

iU

» ptabilem , omnem excitavere Juventutem , ut

D

i

»Opera à Rege contra Legem faCta everterent.

: (

,Nam conftruxerat fupra portam templi aqui-

1v

,lam auream immanem. Prohibet autem Lex

lU

»imaginum elevationes, & animalium pofitiones

&t

W

» conítituere.

Proinde hortabantur illi Legis

du

»Do&ores, aquilam illam (quam Herodes fupra

Qu

» portam templi pofuerat) loco divellcre. Dein-

Tf

, de defertur ad eos repente rumor; Regem vi-

Wtb

D

»ta decefliffe (quando videlicet exiftens trans

Jl

» Jordanem utebatur balneo; & femel ex balneo

ii

J

» olei ita defecerat , ut ab omnibus mortuus pu-

[s

»taretur, ac proclamaretur, ut infra dicetur:)

aE

»Igitur media Die afcendentes evulfere aquilam

&R

» & fecuribus concidere.

Irruente Duce Regis

aop

D)

»cum militibus. omnes continuó fugerunt; foli

Dd

»quadraginta Juvenes remanferunt , quos Dux

iles

» apprehendit cum principibus fa&ti, fuda & Ma-

fuos)

» hia Hos omnes perducit ad Regem. Quos

QU

» Vinculis conítringi precipiens evocavit ex Je-

d

»richunte Judeorum Principes , quibus adve-

ll;

$nientibus Conventus omnium congregatur.

ortt

»Ipfe veró in le&to recumbebat , & ftare non

npOte'

'iæc ]

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN. 371

À

» poterat.

Exprobrabat igitur prefümptiones

n

» feditioforum Juvenum.

llli humiliter refpon-

'

» derunt; neque ex fua fententia contigiffe , ne-

Ille ve-

)l"(

»que illa commiffa inulta effe debere.

,I0 Matbiam qui feditionem excitaverat, & ali-

, quos viros ex fociis feditionis illius vivos igni

» contradidit.

Sed etiam luna eadem noéte de-

, fecerat.

Herodem porro amarior in dies mor-

,bus urgebat.

Ipfi tamen fpes falutis multum

Idj

» inftabat.

Medicos advocabat, & tranfiens

aml

ii

» Jordanem fluvium aquis calidis , quz funt cir-

, cà Callioram , die noctuque fovebatur.

Pre-

L

J

, terea vifum eft Medicis, ut eum in dolio oleo

»pleno confoverent, ubi cum miffus effet , ita

»Qdefecit, ut ab omnibus mortuus putaretur.

,Lunc grandis fervorum ululatus exortus eft.

, Cum igitur nulla jam de eo fpes falutis exifte-

»

, Iet, reverfus in Jerichuntem prevalentibus ni-

T

» gris coleris exafperatus eft iniquius, ut ipfo mo-

Al

,riente indignum facinus ageretur.

Venerant

xt

» quippe ex locis omnibus per ejus preceptum

T

» Judeorum optimates ; & erant plurimi ; fiqui-

(

, dem ex omni gente fuerant convocati; adhec

u

»€tiam fuerat mors contemptoribus przcepti

Jüt

» propofita.

Magna igitur Regis furia in omnes

qu

» Concitata eft; propterea culpabiles & inculpa-

u

,biles in hippodromio concludens , dixit ( ad

Wi

,Íuos) cum videritis me animam exfpirantem,

[2

» Circumvallantes hippodromium omni militia,

j

J

» necdum mea morte vulgata, confeftim omnes

»illos inclufos jaculari perficite ; ita fuper fuam

pabu

»mortem

luctum

celebrandum magnificum.

(onf

i

»Hec igitur illo fuis demandante, deportantur

Aa2

, litte-

]

572

DISPUTATIO V.

l,

»littere à legatis , qui ad Cefarem (Auguftum)

,Romam fuerant miffi, quarum hzc erat fenten-

V

L

»tia: Antipatrum (Filium Herodis) in Patris vo-

»luntate dimiffum. |His auditis Herodes pauli-

Ul

[

»Íper animum refovit, fublevatus poteftate,

1L)

»quam acceperat in filium. — Sed prevalentibus

]

s.

, Doloribus interitui propinquabat. (C. 9.) Quee

n

, cum. ad Zntipatrum perveniffent, totus animo

"Tunc cepit cum Cuftode ergaftuli

A l

i

» geftiebat.

t

, de fua dimiffione fabulari. llle cuncta Regi de-

, nuntiat.

'Tunc Herodes, quanquam in extre-

J

,Ino vite teneretur, celeriter necari jubet Anti-

»patrum. "Teftamentum interea fcribebat. His

i

T

» difpofitis quinto die, poftquam .ntipatrum fi-

5 lium necaverat, defungitur, regnans, poftquam

(s

PA

»

ZAntigommn interemit, annos XXXIV. poftquam

, autem à Romanis Regnum perceperat XXXVII.

T

H"L'f

, At Salome & 4lexas , antequam mors Regis di-

» vulgata erat, ex Hippodromio omnes Judzos

I (

At

,abire permittunt ad proprias domos , Benefi-

,cium illi genti preftare cupientes. (C. 1o. )

hd

pI

» Lunc Salome & Zlexas cunctam militiam con-

»gregantes in Amphitheatro , quod Jerichunte

1ebg

Soff

, erat, primüm quidem Epiftolam Regis legi fe-

z cerunt, quam ad milites fecerat ; tunc petitio-

i

Atj

,nes quoque ejus infinuant, ut fimiles fe circa

» AIrchelaum filium exhiberent, quem Regem con-

u

]utai

,Ítituit. Fit continuo fragor ingens, honoran-

,tium frebelaun , Regemque proclamantium.

dicun

,(C.11.) Dehinc fepulturam Regi przparabant.

;ent:

, AIrchelaus autem per feptem Dies Iu&tum fuper

Wen

!V

, Patrem ex moregerit. Tum tribunal confcen-

litj

I

, dens omnibus benigna loquebatur; ac

roga-

h.

»Dat,

l[*l

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN. $73

j

"

» bat, ut nunc fibi parcerent, Regis nomine ho-

» norare.

Suflicere fibi dignitatem poteftatis ,

J

j

» quam tunc firmam effe dicebat, cüm teftamen-

,tum à Patre fcriptum à Cefare firmaretur.

la

Ilh veró, ut plebea multitudo confuevit , in

» lpüb primis diebus videntes Regis lene Princi-

3 )

» pium ,

voluntates füas laudxbus efferebant.

C

» Dein

ad numerum petitiones

vertuntur

u

» Alii fun&tionum publicarum lzvigationem cum

Pars vin&torum folutio-

uj

» clamore poftulabant.

[u

»nes petebat; alii gravedines in emptionibus &

Ant

"Zrcbelaus

»Nundinis auferri vociferabantur.

v

W

» porro in nullo illis contraria refpondebat. De-

VU

"

»hinc ad facrificia Deo offerenda convertitur

J

»(C. 13.) Cüm hec interim aguntur, congre-

»gantur Judeorum Juvenes plurimi, & coepe-

»runt de morte Matbie, aliorumque cum eo ab

lh

p

» Herode interemptorum tumultuofa voce cau-

n

» fari

Congregabatur magis magifque numero-

lu

AW

»Íía multitudo, & ultionem mortuorum fieri ab

(C

» Archelao pofcebant fuüppliciis eorum, qui fub

Q d

» Herode fungebantur honoribus

Zrchelaus an-

jet

»nuebat; fe de eorum petitionibus legitimé di-

D

»ípofiturum, quando ex precepto Cwfaris cum

i

I

» firmitate Regni (Roma) rediret.

Sed amplior

]

a

»fremitus & turba movebatur, concurrente et-

M

»iam plurima multitudines quod illa tempeftate

» Jud&is dies feftus imminebat , quando Azima

$ N

wdam

» fecundum obfervationem paterni moris exer-

» cent: Pafcha enim illa feftivitas vocatur

Sed

m

j

l If

u

»juvenes, qui feditionem excitaverunt, S'udam

» Matbiamque lamentantur, & perfiftebant in tem-

x

» plo

ZIrchelaus , ne in deterius eorum procef-

J*

Aa3

»ffet

DISPUTATIO V.

VH

374

Ce-

i

»fiffet audacia, cun&am mittit militiam.

ä

[

duntur ab equitibus circiter tria millia homi-

,num. Ceteros ad fuas regiones difcedere ju-

[

i

5 " bet Zfrcbelaus.

Quique continuó difcefferunt

(

»feftivitatem deferentes minimé celebratam.

jl

il

5 » Interea rcbelaus ad mare proximum cum Ma-

1000

» tre defcendit.

Obviam fit Zrcbelao Sabinus Cae-

» faris Curator earum rerum, qua in Syria poffi-

at

agl

debat, in Judeam pergens, pro confervatione

» thefaurorum Zerodis; quem arus ab hac in-

(dit|

iil

» tentione revocavit. (C. 14.) Sed cüm Romam

""

» navigatTet Zfrobelaus , Sabinus aícendit in Jerofo-

,lymam, &aulas regias obtinet. (C.16.) Zr-

t

Euf

, cbelao veró apud Romam commorante aliorum

»negotiorum principia pullularunt; quorum

A.hem

» h&c erat caufa

Venerat Romam Legatio Ju

X

TOU

» deorum, petentium, ut fuis Legibus viverent;

» qui ceperunt pro diffolvendo Regno multa lo-

BUA

diniü

» qul

Petebant ergo, ut eorum Provincia Re-

» gibus careret, & Syriz jungeretur, ut ab illis

RA

» Judicibus regerentur

Cafar hinc inde que

i

fl

» dicta funt audiens ,

conventum dimifit, & poft

» paucos dies Arcbelaum quidem non pronuntiat

f

Tenit

»Regem: Dimidie vero Judez Regionis, quzx

» Herodi tributa reddebat, tetrarcham conftituit.

j

Alteram dimidiam bifariam diftribuit alteris

IU

Aiitis

Herodis Filis, Pbilippo ícilicet & Zfntipe , hoc

» eft, Herodi Antipe, qui contra fratrem Zfrcbe-

p

laun de Univerfo Regno certaverant

Et huic

At ]

» quidem Regio trans Jordanem Galilea tributa

im(

» reddebat; Pbilippo autem Batanea cum tracho-

qqu

Ceterum

, nitide & Auranitis reddebat talenta

Qj

"Archelao S'dumea & S'udea & Samaria

Et hzec

,quidem

| À

|

|

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN. 375

!

» quidem de Filiis Herodis ordinata funt. (C. 18.)

i

» ZIrchelaus autem tetrarchiam fufcipiens mox ut.

d

» Judeam attigit, S'eazarum de Pontificatu remo-

i

» Yiti

JEdificat etiam in Jerichunte aulam Re-

d

» giam cum decore & elegantia mirabili. Interea

uj

/

»decimo anno Principatus Archelai Primates

2

» Judeorum non ferentes ejus Tyrannidem apud

Tj

» Ceefarem accufationem inftituunt: Zfrcbelaus in

TT

»exilium trudi precipitur in Vienna Civitate

Zrcbelai/ vero Re-

lit

» Galli& habitaculo tributo.

ln

» gio tributaria facta Syrie difpenfationi conjun-

Interea Cirinus vir confularis à Cefare

of

» gitur.

L

» deftinatur , cenfum in Syria difpofiturus, & do-

AUL

» mum Zfrcbelai redditurus. (L. 18. C. 1.) Cirinus

WW

» autem unus de his, qui femper in Confultatio-

» ne congregabantur, vir per omnium Magifte-

» riorum & Principatuum officia celebratus , per

il

»cun&as adminiftrationes Conífulatus culmen

r'

» aícendens, & in cun&is adminiftrationibus cla-

M

T

(

» ruscum paucis venit ad Syriam, Ceníor gentis à

D d

» C&fare deftinatus, & appretiator uniufcujufque

A

»fuübítantie. (C.».) Mittitur etiam cum eo .Co-

u

Dæ

»fpinius poteftatem omnium Judaeorum gerens.

QD

» Venit etiam Cirinus Jude&am ; nam difpenfatio-

quU

» ni Syrie fuerat adunata, univerforum depreda-

»turus fubftantias.

J

Porro Judsi , licet in ipfis

»initiis defcriptionis nomen dirum haberent ,

hii!

» perfuadente SJazero Boethi, filio , depredari

(

j

» fuas permifere fubftantias. (C.6.) Herodes au-

»tem & Philippus tetrarchiam fuam eorum unuf-

j"

au

»quifque fufcipiens, JHerodes Sephorin muro cir-

»cumdedit ; Pbilippus autem Betfaidam proximam

; Ü

L

»ftagno Genefar edificat, Copinio illo tempore

p2

»Judsa

&i

376

DISPUTATIO V,

J

» Judtam adminiftrante. (C. 7.) Copinius autem

M

j

»non poft multum temporis Romam revertitur,

» cui fucceffor regende provincie Marcus effici-

(

y

»tur. Sed huic quoque füccedit Zmnius Rufus,

»fub quo etiam Cefar emoritur, Romanorum

i

hn

»[ecundus Imperator in imperio annos LVII.

lUWP

»advivens , menfes VI. ex quibus XIV. annis

LO

» Intonius cum eo Reipublice gubernacula rexe-

kmrm

» rat.

Huic füccedit. T'iberius INero, füb quo

!

»quintus Judi&orum reétor alerius Gratus effici-

»tur ; n Rufi fucceffor.

Et Gratus Romam

(

'.

j

l

j

»revertitur, poftquam annos XI. in Judza com-

jüü

» pleverat.

Huic fucceffor Pontius Pilatus effe-

[

4

Vil

A

» us eft. . Herodes autem tetrarcha ad magnam

»amicitiam Tiberii pervenit, sdificans Civita-

W

»tem, quam ejus nomine Tiberiadam denomina-

hbl

» Vit, in regno Galilec juxta ftagnum Genefar.

Gl

»(C. 8.). Pilatus autem Judzze rector exercitum

K

Vi

(f

» de Cefarea fecum affümens tendit ad Jerofoly-

hr

»mam, ut Leges folveret Judeorum.

Voluit

At ]

» etiam ex opibus templi aquzedu&um in Jerofo-

H

ij

1

»lymam fabricare.

Sed Judai non libenter ac-

m

»Cipiunt. Plerique maledictionibus utebantur,

ytuc

» contumelias quoque jactantes.

Ille veró dato

n

»figno militibus, ut Judeos invaderent. Mili-

Mim

» tes, ampliora, quam juffi erant perpetrantes,

QQuis

» multitudinem magna Cede profternunt. (:9,

mp

j

» Fuit autem iifdem temporibus dfefüs.

Hunc

lnc

»cum Pilatus in crucem agendum decreviffet,

r

» apparuit tertia die iterum vivus. (C. 11.) "Tunc

» Pilatus , poftquam in Jüdza decimum annum

I

T

» complevit, pergit Romam iellii juffione com-

D

ld

»pulfus, Sed antequam Pilatus Romam veniret,

dq

» Tibe-

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN. 377

t

Vitellius

It

» Tiberius ex humanis rebus abfceffit.

, autem , qui per id tempus gerebat Principatum,

[

»(C. 12.) Veniens in Judeam, afcendit Jerofoly-

J

» mam , & erat tunc feftivitas, que Pafcha voca-

,tur. (C. 13.) Tunc etiam Philippus Herodis

»(Antipe) frater vita defungitur, vicefimo fe-

» cundo anno (prout antiqua verfio Latina legit).

li

»,imperante 'Tiberio; ipfe autem per annos

lii

» XXXVII. re&or advixit. (L. 18..C. 15.) Cajus,

äz;e&:

,ut Herodem füfcepit, qui tetrarcha erat Gali-

ln

»1&2 , confeftim Zgrippe fufcepit Epiftolas, qui-

(

, bus accufationes continebantur Herodis. Tunc

Ti

»Cefar veram credens accufationem : Tetrar-

tAt

,»chiam ejus abftulit, & Zgrippe regno conjun-

»Xit; ipfum autem eterno condemnavit exilio,

»habitaculum illi conftituens in Lugdunenfi

, Gallie civitate. ,

Etl1.19. c. 7- , Rex Zfgrippa

»continuó ventris dolore vita privatus eft, ha-

:.rofo;i

»bens annum «tatis LIV. regni veró VIL qua-

Vdii

»tuor namque füb Cefare Cajo regnavit annis;

nl

» Philippi quidem tetrarchia potitus per trien-

Va

,niums quario vero Herodis ( Antipe) quoque te-

i

» wrarchia adjunGa.

Tribus porro reliquis füb

» Claudii Cefaris Imperio exais. ,

Hucufque

VEI(-'F

)

teftimonium Jofephi, quod , cüm in pun&is pre-

p

cipuis fine ullo annorum notabili difcrimine cum

EnL W

Scriptoribus Romanis concordet, fundat mora-

if

lem certitudinem, eum faltem ultra annum non

aberrare.

Y

dett

Ij

am fuüpereft, ut oftendam, quatuor Notas

Characterifticas, à Jofepho ad annum obitus He.

?

rodiani affixas, tantüm concurrere in anno quarto

J[fwnf'f

vel quinto ante /Eram vulgarem.

1

De-

Aas

DISPUTATIO V.

J

378

DrMoNsTRATIO l. Zmus XXXIV. à mor-

h

te Zintigoni incidit in annum quartum ante ZEram vul-

qu

Id fic demonftro.

garem.

Mors Zntigoni con-

W

tigit füb Confulatu Marci Agrippe & Caninii Galli,

Cüm ergó Confulatus Zegrippe & Caninii incidat

in annum 38. ante /E. V. prout patet ex Catalo-

go Confulum fuperius demonítrato; fa&a fub-

)

tractione 34. annorum neceffe eft, annum 34. à

n

morte Antigoni incidere in annum quartum an-

"J

te E. V. Quod autem mors Antigoni contige-

um

rit füb Confulatu M. Agrippe & Caninii Galli,

oftenditur ex Jofepho , qui L. 2o. C. 8. fic fcri-

bit: Hunc (A NTIGONUM ) cüm tres annos ac toti-

ul

ij

dem menfes impera[let Sos1us &? HgnonEs obfi-

y

A

M

dione expugnarunt ; abdu&timque Zfntiocbiam morte af-

ii

fecit. dAntonius.

Et 1. 14. C. ult. Hec paffio Serofo-

]i

Dymorum Civitati contigit Confaülibhus MARCO A-

Piri

GRIPPA (? CaN1DIO (CANINIO) GALLO,

ln

Pl

cente[ima &^ ottuagefima quinta Olympiade , tertio men-

Mi

J

fà; in celebratione jenuniorum, tanquam rever fa tempe[Ta-

i

1te, qu& fub Pompejo Sfudeis illata eft. — INam tunc eo-

AP*

jl

dem die Captioitatis viginti feptem anni mofcuntur.

Ill

HrnRonrs autem veritus , ne cu[loditus Zntigonus

TT

Senatui demon[iraret , quod oporteret filios fuos regnare,

d

jl

muliis pecuniis compulit AN T ONIUM, ut ANTI-

I(éf

GONUS interficeretur . quod cim fattum fuilfet , He-

Dmmn

vodes metum depofuit.

üm(

DgwoNsTRATIOIL Zmnus XXXII. ex quo

ln

Herodes à Romanis regnum accepit,incidit in anmum quar-

tun ante /Eram -vulgarem.

Id fic demonftro.

if :

b

Herodes fuum regnum à Romanis accepit fub

hi

Confulatu Caji Domitii Calvini , €&? Caji Afmii Pol-

m

liois, prout Jofephus. teftatur.

Cüm ergo

TAl

hic

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN. 379

)

7

hic Confulatus incidat in annum 41r. ante ZE. V.

?

prout patet ex Cathalogo Confulum fuperius de-

,.

monftrato ; neceffe eft, ut facta fubtractione

AT

annorum 37. annus ultimus regni & mors Hero-.

dis incidat in annum quartum ante 7E. V. Jofe-

phus L. 2o. C. 24. fic fcribit: Cum HERODES

(ab Antigono ope Parthorum pulfus) triremes

conftruxifJet , Romam perrexit , ubi & N'T ONYO retu-

ij

lit, quod Partbi AN TIGONUM Regem ordina[Jent.

Ti

Cinm «erà Senatus commotus fuif[et , decreverunt , eum

: Gaül'

creare Regem.

Herodem autem primo die Regni vita

df

privavit AN TONIUS, cujus initium fuit centeftma

I

octogefma quarta Olympiade , Confulibus GAj o D-

METRIO (Dowrrro CarvriwNo) fecundo 67

Gajo Afione.

DrMoxsTRATIOIIL Quod Filii Herodis fuo

Q

Patri fücce[Jerint. anno quarto ante. /Eram vulgarem.

Id demonftro inprimis circa Zrcbelaum. De hoc

AVLLL.

Jofephus l. 17. c. fcribit; eum fua tetrarchia Ju-

ni

dee exauthoratum fuiffe anno decimo , prout

Lt

fuperius oftenfum eft. — Decimo anno , inquit Prin-

at

cipatus Zrebelai Primates S'udeorim mon ferentes ejus

Áiis

Tyrannidem apud Cefarem | accufationem — infLituumt.

m

"rchelaus n exilium trudi precipitur.

Interea Cirinus

à Cefare deftinatur ,. cenfum in. Syria difpofiturus , &?

u

li

JIDomum . drcbelai redditurus.

u

J

Etl.18.c-2. Jent

etiam Cirinus in fudeam. — Et l. 18.c. s. Cirinus opi-

j

bus reflitutis Zircbelai , defcriptioneque. perfetta , que

a

fatta eft. tricefümo feptimo anmo , poftquam Zntonius -

Va

&iaco Bello fuerat fuperatus , Sfoazerum Pontificem de-

ponit.

Jam veró ex Hiftoricis Romanis conftat,

üCCEä

Pugnam AG&iacam factam effe füb Confulatu O-

CTAVIANI ÍMPERATORISII & VALERII

(üt

MMe[fala

J/

380

DISPUTATIO V.

(i

Meffala Corvini , qui incidit in annum 32.ante JE.-

fif

ram vulgarem , prout patet ex Catalogo Confu-

j

lum fuperius demonftrato.

Jam fi anno 32. an-

te /E. V. addantur anni 37. fiet annus 7. /Ere

[j/1]

vulegaris , quo illa reftitutio opum & Domus Ar-

chelai facta eft. Si fubtrahuntur anni ro. quibus

WJU

1

(

Archelaus füuam Tetrarchiam poffedit, & unus

annus, quem Cirinus infumpfit in cenfitione bo.

f

norum, inter exauthorationem Archelai & refti-

M

tutionem bonorum intermedius, fiet annus ante

)

A. V.4. adeoque mors Zerodis figetur ad annum

P

quartum ante ZE. V.

CiRcA PuiriPPUM , alterum Zerodis fi-

lium, idem demonf(tratur ex Jofepho , quod fuo

r u[JJ

Patri fuccefferit anno quarto ante /E. V. nam Jo-

g

,am

fephus l. 18. c. 13. fcribit: Philippus vita defungi-

iur , vicefimo fecundo anno. imperante T'iberio.

Tpfe

,b

autem per annos XXXVII. ReGor advixit.

Dein

,b

l. t9. c. 7. teftatur , Herodem Agrippam quarto an-

iT

no ante obitum Caji Caligule, & imperium Clau-

"-

iNam de

dii Philippo in fua Tetrarchia fücceflitie

db

Herode Agrippa loquens ait: Zgrippa vita priva-

&is,

Uus efL babens anmum ARegni VIL. quatuor namque fub

b

Cajo Cefare regnavit annis ; Philippi Tetrarcbia poti-

ij

tus per triennium ; Quarto verà Herodis quoque Tetrar-

ite

cbia adjuntta. Tribus reliquis fub Claudii Cefaris im-

qurt

perio exattis. Cüm ergo conftet, Caligulam obiif-

mtipz

fe, & Claudium fuccefliffe fub Confulatu Acerro-

Q (

mii Proculi , & Pontii Nigrini , qui incidit in an-

iLl

num 36. /Erz vulgaris, fi ab his fübtrahantur 37.

ln

& quatuor , fiet annus quartus aut quintus ante

li t

JE. V. prout quisque hos annos completé aut

Jifer

incompleté fumendos duxerit.

N

CiRCA

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN. 5381

n

CiRcA HERODEM ANTIPAM , tertium

W

filium Herodis , quod fuo Patri anno quarto an-

)

te /E. V. fucceflerit , id duo indicia evincunt 5

inprimis videlicet Nummus Herodis Antipe , in

Secundo an-

T

quo fcribitur Tetrarcha anno 43.

[

M

nus ejus exauthorationis , qui fuit Caji Caligule

quartus , hoc eft 39. annus /&. V. De ejus ex-

IU

authoratione Jofephus 1. 18. Antiquit. c. 15. fic

t

fcribit : , Tunc Tiberius Cajum (Caligulam) füc-

lU d

lj

»Cefforem pronuntians defungitur. Imperavit

ATU

,dies.3. menfes 6. annos 22.

Cajus autem .4-

»grippam accerfivit , & Diadema capiti ejus im-

Ml

» pofuit.

Verum fecundo anno Czji Cafaris 44-

ni li

»8rippa poftulat , ut navigare permitteretur ad

» propria, & permittente Imperatore venit in pa-

»tiam. Etl 19.c.7. Afgrippa vita privatus eft

Quatuor namque

» habens Annum Regni VII.

Ji

» füb Cajo Caefare ( Caligula) regnavit annis, PLi-

r

» lippi 'Tetrarchia potitus per triennium 5

uar-

n

»to veró Herodis quoque Tetrarchia adjuncta.

Ya

» lribus reliquis fub Claudii Cafaris imperio ex-

,a&is., ltaque i anni 43. quibus Herodes An-

vimyi

M

tipas fua Tetrarchia potitus eft, ab ifto anno quar-

a

to Caji Caligule , feu 39. /E. V. fubtrahantur, ma-

ii

nifeftum eft; ntipam fuo Patri fucceffiffe anno

(

quarto ante /E, V. Caterüm nummus Herodis

Antipz , à variis Authoribus explicatus eft , in

!J

gt

jatl

quo teftatur, fe hunc nummum cudiffe anno

XLIII. fuz Tetrarchia.

cidii

Infcriptio Nummi , prout exhibetur à Bjan-

hi

tbino tom. 2. fol. CLXV. & à Patre Monelia in

qu'mïi

Differt. de Annis Chrifti , edita Roms& 1741. &

o

in l'Academie Royale des belles Lettres Tom. 2.

(

part. 2.

j

382

DISPUTATIO V.

part. 2. f. 187. fic habet: Cajo Cefare Germani-

)

co Auguíto Herodes Tetrarcha anno XLIII.

ia

i

t

TAIQ. KAICI. I'EPM. CEB. HPOAHC. TETPAP-

*HC. IZ M. T.

j

«

In hac infcriptione per L. fignificari Annum,

A

quia veteres Annum Lycabantas vocabant, Anti-

iv

A

quariis notum eft.

am veró , cüm ex haétenus dedu&is clarum

fit, Herodem obiiffe anno quarto ante 7E. V. i-

dem evincitur ex Ecrvprsr LuwxARr, qua te-

fte Jofepho przeceffit mortem Herodis & Feftum

[v

Pafchale.

Ut veró oftendatur , nullam reperiri

Agg

Eclypfin , que mortem Herodis & Feftum Pa-

xf

fchale congruenter ad feriem a&orum prscedere

h

lu

potuerit , nifi annus ante /E. V. quartus aut quin-

tus, à Fevreto, peritiffimo Aftronomo in Gallia,

m

omnes Eclypfes Lunares exacto calculo deduc&te

hi

fuere , qua intra octo annos ante /Eram vulga-

tlinih

rem contigerunt.

Intra hos o&to annos reperit

li ]

tres Eclypfes , que Feftum Pafchale preceffe-

EU

rant, & Jerofolymis erant vifibiles.

Prima con-

W

tigit anno quinto ante /E. V. die 23.Martii. Ve-

Jntigi

Werf

rüm quia in hunc ipfum diem incidit Feftum Pa-

fchale , & illa Eclypfis , que mortem Herodis

db

preceffit, eo ipfo etiam preceffit Feftum Pafcha-

Tous

]e duabus aut tribus Septimanis,. non videtur de

LM

ifta fermonem effe apud Jofephum. P. Lamy,

]

& Fevretus quidem obfervant , quod illo anno

lt

ZEquino&tium inciderit in diem 22. Martii, ho-

MU

ra 5. pomeridiana, ita ut dubitari poffit, utrum

PJTMm

Judæi Plenilunium altero die hora 9. pomeridia-

na

EU

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN. 383

Y

na fuübfecutum habere voluerint pro Pafchali.

w!l

Verüm inprimis hoc dubium leve eft; cüm di-

h

ftantia Plenilunii ab /Equinoctio fuerit integre

diei, adeoque fufficiens ad hoc, ut haberi potue-

rit pro Pafchali ; dein veró, (i quis hanc Eclypfin

lm'

à Jofepho defignari voluerit, fequetur omnino,

l.

mortem Herodis quinto anno ante /E. V. conti-

gitfe.

j

Secunda Eclypfis contigit 13. Martii anno

i

quarto ante /E. V. & hec exacté cum teftimonio

1

Jofephi congruit. '"Tertia Eclypfis contigit 10.

hr

Januarii anno unno ante /E. V. Quodfi de ifta

"

Qf

loqueretur Jofephus , fequeretur nihilominus,

n

Chriftum biennio ante /E. V. natum effe.

Ve-

n

od

rüm huic Eclypfi obítat , quód à Pafchali Fefto

2f

illo anno incidente in diem 7. Aprilis , nimis re-

dU

mota fit; dein veró ac potiffimum, quia die 1o.

iduds

Januarii Herodes adhuc erat Jerofolymis, prout

nur

colligitur ex Evangelio & ex Traditione , quoód

Magi Jerofolymis ab Herode de ortu ftelle in-

um

p

terrogati fuerint, quod in Januario contigit; e-

hi

contra illa Eclypfis , de qua loquitur Jofephus,

contigit, dum Herodes ex balneo Transjordano

attl

ii

reveríus eft Jerichuntem , ubi etiam in eo mor-

nl

bo obiit.

Ceterüm de his octo annorum Ecly-

pfibus P. LAMy in Zpparatu Cbronologico Part. 1.

umh

i

C. 8. $.4. 5. & 6. fic fcribit : Subjicio calculos , quos

)l

rogatu meo fubduxit , & ad me mifit vir incredibilis di-

ligentie & fagacitatis in Rebus Zdflronomicis , SFoannes

ü

M

le Febure , Socius Regie Zcademie Matbematicorum

Parifienfium.

Intra octo annos , intra quos ne-

Omtu

lypfes

) pDEf

feITariö revocandus eft obitus Herodis, Ec

Lune

ll

384

DISPUTATIO V.

Lunz Jerofolymis vifibiles calculo fubduxit ide

7

Aftronomus , ut fequitur:

Ante /E. V. anno

Ni

8

INulla erat

fibilis.

Jerofolymis Lunze E/clypüs vi

Nulla contigit Lunz Eclypfis.

|M

O -

Nulla fuit Jerofolymis Eclypfis Lunz vi

fibilis.

i

TM

Duas totales Eclypfes fieri contigit ;

M

Primam 23. Martii.

Hora 9. vefpere.

Secundam 15. Septembr. Hora ». in nocte

Defecit Luna 13. Martii.

[

tina.

Hora 3. m'atq

j

Non defecit Luna.

2

Nulla erat Eclypfis vifibilis.

g

Fuit Eclypfis Lunz totalis ro. Januarii ,

1

Hora I. matutiria.

ä

ï

1

?)

Alia incidit in 29. Decembris, Hora 5. fe-

]

]

rotina, 15. minutis. Lata fuit fex digi-

tis. Sol autem hac die occidit Jerofo-

lymis Hora quinta,

l

—

ET

Á

u at

—

-

Em

-2 —3

i

z

——

r r n

CORX - x XX

ä

j

Ti

iP)

Tabuls

ld

DE VERO ANNO NÁTIV. DOMIN. 385'.

ii

'Tabula

Noviluniorum & Pleniluniorum Pafchal,

ex Fevreto.

!m

N ov,ilunia—

Pafchglia.

dj

Anni

Aunní

Ante

ab U.| Periodi

j

C. iJulianz.

Menfes. l Horz.

m

-

ia

I2

Martii

Matut

T

746

4706

747

4797

390

Martii

D

Serot.

748

4708

20

Martii

--

Matut

749

4709

8

Martii

Matut

759

4710

27

Martii

6

Matut

1j

16

Martii

IO

Serot.

751

4711

LE

752

4712

4

April.

Serot.

i)[ä

133

4713

- o X05).RUCQ OV7-J oO

24

Martii

Serot.

(

il

Plenilührig:

4706

26

. Martij

Serot,

746

Serot.

747

TT

14

. April,

748

4708

4

. April

Matut

4709

23

Martii

Serot

789|

749(

4710

L

April.

Serot

4711

31

Martii,

Serot

751|

Zä

Serot

792

4712

- Tt9 O00 - CA CA^ OO

19

April

Serot

753! 47!3

7

April

3

Huic teftimonio ac Calculo F evreti fubjungo

aliud P. Nicafü; Grammatici , S. J. Attronormi peri-

JD..Amort Tr. de Incarnatione,

Bb

tiffi-

(Bl

386

DSPUTATIO V.

J

tifimi, & Amici mei, dum in vivis ageret, cha-

[

riffimi, & ob Commercium Epiftolare, quod cum

plerisque Europ& Aftronomis habuit , notiffimi.

.

DN

Is in fuo libro, quem de Zra infcripfit, atque In-

M

golítadii 1734. edidit , Se&. 3. c. 4. fic fcribit:

Subdu&tis Calculis Lunarium Eclypfium compertum ba-

beo ex Tabulis Hirianis, Plenilunium verum Sferofoly-

mis anno S'uliano 41. die 23. Martii media circiter bo-

va poft. okavam ve[pertinam commi[Jum e[fe , centraliter

fer deficiente fydere ;; adeoque Lunaris ille defectus ab

Md

initio ufque ad finem.in Horizonte Sferofobymitano fpetta-

vi potuit.

Phenomenon equale alterum exbibuit. dies

Ml/l

15. Septembris anno eodem , quando dimidia pene bora

ante mediam nottem. Solymis centrum umbre terre medi-

tullium difci Lunaris fabiit. /nno autem 42. die Mar-

ij 13. bora matutina tertia defettio Lunaris contigit in

lo

Jücra urbe integré confpicua Luminari ultra novein digi-

, d

tos obfcurato. — INotandum autem propter Calendarii u-

liani labem. ((que duravit ab anno S'uliano 36. ufque ad

a

UM

annum S'uliamum 49. prout videri potefl in Petavio.

1N

IT

l. 4..€. 3. S. quocirca)) biduo fuccidendos ante motata-

j

z

vum Eclypfium dies. . 4nno S'uliano 42.. Pafiba u-

deorum incurrit in diem decimam Zdprilis , anno Sulia-

nj

no. 43..in trigefimam Martii.

&

Hucufque P. Nica-

r

fius Grammatici , qui à Rege Catholico in Hifpa-

niam vocatus eft ex Univerfitate Ingolftadienfi

Am p

VU

pro reftauranda fcientia Aftronomica ;. fed cüm

experiretur debita non provideri Inftrumento-

Qg

"n

rum artis fübfidia Germaniam repetiit. Tertium

teftimonium eft Petavii ,. qui in fua Chronologia

* Q

tom. 1. l. 8-c..13. fie fcribit : - Calculus Lunaris de-

A]

Aff

(f

liquii , quod incidit anno Periodi Tuliane 4710. Sfulia-

V. op-

Iu

m42 fub'I-:-ï.erodfs-abz'?um ante /Eran?"Cbri/li 1

d

RIX

m

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN. 387

pofitio media Lutetie fatta eff Martii XII. bora 13. à

) qu')«

J

media notte , Sferofolymis bora 15. 48/. Digiti Eclipti-

"

ci 6. & paulo plus. — Initium Eclypfis ( Parifüis ) bora

1.17'. Medium bora 2. 45'. finis bora 2. 16*.

li

W;r'

$. VI.

10

ARGUMENTUM Il.

i

(fà

Moraliter certum e[2 5 Chriftum paffum effe füb

1j

Con/ulatu duorum Geminorum.

lhj d

Ergo etiam

117

moraliter certum e[? , eum natum efe pluri-

bus annis ante ram

TT À

|

l

lr

X

«ulsarem.

hoc argumentum valeat ; duo mihi often-

U:

denda funt.

Wäïu?*

Primb , quód Confulatus duo-

T

rum Geminorum incidat in annum 28. /Era vulga-

ris , & quód Chriftus obierit anno atatis 33. Ex

ais

hoc enim per fe confequitur, Chriftum jam fuif-

Qr t

fe natum ante /Eram vulgarem quinto aut fexto.

bj

Secundó , quód Chriftus revera crucifixus fuerit

m

fub Confulatu duorum Geminorum.

i h

o ite

' Circa primum non eft magna difficultas. Id

enim patet ex Catalogo Romanorum Confulum

agolf;ci

fuperius demonftrato.

Quód autem Chriftus

M

anno zetatis fue 33. paffus fit, non indiget pro-

ininu:

batione , cüm Evangelium D. Lucz c. 3. tefte-

M

tur ; eum baptizatum fuiffe anno ctatis quafi tri-

Chro

gefimo ; &feries Hiftorie Evangelice omnium

lil

confenfu monftret , eum poft füfceptum baptif-

TU

mum adhuc przdicationi per integrum adhuc

biennium vel triennium fefe impendiffe.

*cwlïi-ä

Bb 2

Ita-

1

388

DISPUTATIO V.

j

Ttaque relinquitur folüm demonftrandum fe-

cundum , quód Chriftus fub Confulatu duorum

j

,ï

Geminorum , videlicet Rufzi Gemini , & Rubellii Ge-

mini mortem fubierit. .

J

j Iä

Id veró oftenditur ex conftanti traditione SS.

Patrum & Ecclefie ; que uniformis traditio , cir-

lys

cumflantiata , intrepida , & circa rem publicam , omni-

um fummz attentioni expofitam , mullo perito

Scriptore quoad fubftantiam repugnante , pro Ar-

gumento ad minimum moraliter certo haben-

da eft.

lnii

I. LacrTANTIUS de vera Sapientia l. 4. fic

L

n

habet: JDuobus Gemünis Confulibus J'udei Chriflum

bj

ante diem 7. Calend. April. cruci affixerunt.

Tnn

II. D. AvucusrTiNUvs 1. 18. de Civit. c. 54.

noi

Mortuus efd. Chriflus duobus Geminis Confülibus 8. Ca-

L

lepd. Aprilis.

II. AxNTIQUISSIMUS CaTALOGUs Ro-

manorum Pontificum tempore Liberii Pape confcri-

ptus, qui extat in Propyleo Henfcbenii , fic habet :

tdot

Amperante T'iberio Cefare pa[Jus eft Dominus nofler re-

Jüs Chriflus duobus Geminis Cofs. 8. Calend. A4prilis.

de

BI

IV. SurPiTIUS SEvERUS l. ». Hift. affe-

lvi

rit: Chriffum Dominum crucifixum Rufio Gemino , &

l

Rubellio Gemino.

&t p

tun(l

V. VICTORINUS ÁQUITANUS in Cano-

4m m

ne Pafchali: Crucifixio Chrifti duobus Geminis Ruff.-

no 69 Rubellio.

ET

| dic:

VI. InATIUS in Faftis à Sirmondo editis :

Ü

Rufo & Rubellione bis Cofs. pa(fus eft. Chriftus die de-

N

cimo Calend. 4April. & vefurrexit octavo Calend. eaJ-

dein.

n»&E'

VII.

' b

|

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN. 389

VIIL. AN T1QUI CATALOGI Confulum apud

1

Cufpinianum habent :- PafJum effe Dominumnofirum

E

l

Siefum Chriftum Cofs. du

obus Geminis.

VIII. CepRENus: Exattius tempus ifHius fup-

Joue.*

plicii à Romanis. eft notatum eveni[Je , mimirum Gemi-

"Mi

nis Cofs.

$. VIL

n

ARGUMENTUM 1II.

) hab;

Moraliter certum eft, Chriflum pa[fJum effe Feria

4b

V, die 33. Martii , eumque diem fui[e Parafce-

orju

ven, feu praparatorium ad Pafcba. — Ergo et-

iam moraliter certum eft , Chriflum e[fe pa[Jum

25

m

anno 28. ZErc 'vulgaris.

Dico

26*

Martii,

]

AB')

quia aliqui Scriptores oeteres pa[[ionem Do-

vjl

mini ad V/ 1. Cal. Zpril. , alii ad

. F'1I. Cal. confignant.

QT

u

ncens, tria mihi

ï Iw»ïfr

Ut

hoc argumentum fit convi

I

uod Chriftus fit

demonítranda funt.

If

paffus Feria VI. die 5

;. Martii , feu quod idem eft

Tié

VIL. vel VIII. Kal. Aprilis.

2. Quod ille dies

a

fuerit preparatorius ad Pafcha. 3. Quod pra-fate

circumftantiz: in nullo alio anno concurrant ,

Qu

quam in anno ZEre vulgaris vigefimo oGtavo.

as

ParuuM : Quod Chriftus fuerit paffus Feria

VI. die 2;. Martii , oftendo ex conftanti traditio-

Nam

E

ne Occidentalis Ecclefia.

i

L S. Hieeor y Tus M. qui vixit fzeculo ter-

tio, & ex inftituto tra&avit hanc materiam, mar-

b

mori incidit Canonem Pafchalem , etiamnum af-

b5

ferva-

390

DISPUTATIO V.

j

fervatum in Bibliotheca Vaticana

ia

riuntur hec verba: H. KAA. ATIPE

, in quo repe-

1

I. IIAOOX XC.

hoc eft: Die VIII. Kal. April. Paffio Chrifti.

sl

.]l. TERTULLIANUS, qui fcripfit circa an-

r)W I

num /E.V.20o. in l.contra Judeos : Chriftus pa[-

"T

Jüs eft annos babens 33.. ( àt legit Hieronymus in

1)1/

l

t

c. 9. Daniel.) que paffio perfetta eft. fub Tiberio Ce-

fare , Cofs. Rubellio Gemino, & Rufio Gemi

no., menfe

gt

Martio , temporibus Pafcbe die 8. Cal. pri

!

"T

III. LAcTANTIUS, qui fcripfit circa an-

21

num JE. V. 30o. l. 4. de vera fapientia :: Duobus Ge-

us

minis Cofs. ante diem 7 . Calend. JApril. Sfudei Chriftum

eruci affixerunt.

z

IV. ANTIQUIssIMUS CATALOGUS tem-

1

pore Liberii Papz confcriptus circa annum 350.

ponn

1

Jnperante Tiberio Cefare pa[fus eft Dominus no[Ler 9fe-

"UA

Jus Chriftus duobus Geminis Confulibus 8. Calend. A4.-

lh

pril.

Oa

V. S. CunvsosTowvs in Hom. de Nativ.

emþf

TU

S. Joann. B. loquens de Annunciatione B. V.

]

Fuit igitur , quando bec Angelus ad Mariam annuncia-

[ H j Px(

vit , V III. Calend. "dprilis , menfe Martio , qui eft dies

t

Pafcbe Domini &? Conceptionis ejus , in qua enim die

IN

conceptus , in eadem €9 pa[fus et.

SLET

: VI. S. AucusTINUSs l. 18. de Civit. c. 54.

Mortuus

* l

TL

"ril.

eft Chriflus duobus Geminis Cofs. g. Calend.

um

Idem L. 4..de Trinit. c. s. Sicut à Majoribus tra-

b

ditum fufcipiens Ecclefie cuftodit autboritas , V LLI. Ka-

if

lendas Zprilis conceptus traditur , quo &? pa(Jus. - INa-

UL

ius autem traditur V.III. Kalendas danuarii.

VII. VrcTORrUs, feu, ut alii vocant, V -

i

CTORINUS, ex inftituto egit de hac materia ;

aV

edidit

DN

DE VERO ANNO ii pive DÓ MIN.. 391

edidit enim magna exactitudine Canonem Pafcha-

j

lem anno 457. eumque infcripfit ad Hilarum, S.

)ü[ fj

Leonis M. Archidiaconum , in quo fic feripfit :

Die VIII. Kalendas Aprilis Feria. V. primo «vero 4-

(5

aymorum : die Dominus nofter SYefus Cbriflus. Cenans

]L:

cum Difcipulis fuis , poftquam fui Corporis &? Sangui-

nis Sacramenta patefecit , ad montem Oliveti progre[Juss

IMJ,

l.

ibique detentus eft à S'udcis.

Debinc- fexta Feria fub-

[

Jequente , id eft , V.1I. Kalend. Aprilis , crucifixus eft.

i

IH

hi

Tertia die , boc eft , V. Kalend. Aj)ïü. Dominica furre-

xii àmortuis.

d

VIII. S. PRoTERIUs in Epiftola Pafchali ad

Leonem M. JDoeminus , quinta Feria , decima quar-

b

ta Luna menfis primi in Cenaculo cum Difcipulis Pa-

W

féba manducans-paulo poft à Sfuda traditur 5. €2* féquen-

ii die XV. Luna crucifigitur , id efl , Feria fexta.

"i

Similia habent Martyrologia antiqua , & Scri-

ptores Seculi 8. 9. & 10. Idem confirmat con-

t

ftans praxis Ecclefie, qux femper celebravit an-

j Y

niverfariam memoriam Paffionis Dominice Fe-

LOU

ria VI. & Refurre&ionis in Dominica proximé

qiti

infequente ad Plenilunium , quod fubfequitur ad

BEgnpaA veró Szculo o-

n

ZEquino&tium Vernale.

&avo 1. de 'Temp. Rat. c. 4o. fcribit : Habet , nif

fallr , Ecclefie fides , JDominum: paulo plus quam

*iviL;;

s* * 5 6

INam quod Dominus

2b

XXXILI. annis vixi[Je

XV. Luna Feria fexta crucem afcenderit , mulli licet

dubitare Catbolico. — Quod autem / I1I. Kalend. 4dprit.

lajo-*iï'

lii

Crucifixus , V.I. Kalendarum earundarum die refurre-

)

xerit , multorum laté Do&torum conftat fententia vulga-

! L

i

tun. Ubi Beda diftinguit certitudinem circa Fe-

d

riam VI. & fententiam Do&torum de die Crucifi-

xionis.

Hanc enim non adeo certam animad-

n EF

Bb4

verte-

392

DISPUTATIO V.

I

[l

verterat , cüm antiquiores tantüm initium paffío.

[

nis ad VIII. Cal. April. confümmationem vero ad

VII. Cal. April. retulerint, ut oftenfum eft.

(

Ex his ergo moralis habetur certitudo , quöd

M

j

Chriftus paffus fit Feria VI. die 27. Martii.

B

jn

Neque huic morali certitudini obeft ; quód

S. Epiphanius & Patres Orientalis Ecclefiz videan-

d

tur diem Paffionis referre ad diem 23. Martii, feu

At

ad X. Cal. April. & diem refurrectionis ad VIII,

ii

J

Kal. April. - Quia, prout re&é oftendit P. Ho-

li

NORATUS à S. MaRia in Znimadoerfionibus ad

;ou&ma

Regulas 6&?. Ufuim Critices 'Tom. So d E. 2DIB EC .

qun

art.6. $. 1. Patres Ecclefiz Orientalis tantüm ex-

E

primere volebant limites , intra quos Chriftus

(amn

paffus fit, nil determinando, utrum hoc vel illo

hi

die paffus fit5 & quia fupponunt , quód Pafcha

BEU

fit celebrandum Luna 14. qua Chriftus paffus eft,,

At

exinde inferunt , quód etiam Pafcha femper fit

Mp

celebrandum intra undecimum diem Kal. April.

Ateo

& diem XI. Kal. Maji, Id etiam patet ex verbis

Atb

Synodi Paleftine , celebrat:e anno 196. tempore

trta

Vitoris L in qua Theopbilus Epifcopus , Prafes

Mi

Synodi , ià favorem Quartodecimanorum con»

w

tra /ictoréem I. & Ecclefie Occidentalis Patres, fie

d

difeurrit: Paffus Doninus ab undecimo Kal. 44prilium,

DT

qua nocte.à S'uda traditus efl , & ad oftavuin Kal. -

Lf

grilis vefurrexit $ quomodo tres dies ( Crucifixionis &

Uf

Refurreétionis)) exira limitein excludentur ? « « - -

qi f

xb otlavo Kalendas A4prilis ufgue in ottatvum Kalendas

Majás legtmüus. efe

nl

& confecráto$ dies ( intra quos Pa-

"

fcha celebrati p

offit.) Ergo ab undeciimo Kal Apri-

"

WHush ufqué in. undecimo Kal. Majarum. Pafiba. debent

'f'fecïio

fervare , &g nei zintea';. nec poftea cuique conftitut

lo

m

E

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN. 593

tl

mitem transgredi licet.

Itaque Patres hujus Conci-

l!

lii tantüm voluerunt dicere; iftud continuum

dierum à paffione Domini ufque ad refurre&tio-

J

nem , intra quod à Chrifto Pafcha celebratum ,

i

& paflio confummata eft, effe Regulam determi-

[

i

nandi Fefta Pafchalia ab undecimo Kal. April. uf-

que ad undecimum diem Kal. April.

Unde hoc

L?M

teftimonium traditionem Occidentalis Ecclefie,

i

hi

quód Chriftus paffus fit VIII. Kal. April. & Fe-

ria VI. adeo non infringit, ut illud etiam validé

confirmet , & demonftret, tam ex fenfu Orienta-

:H

lis quàm Occidentalis Ecclefi& terminum Paffio-

nq

nis Dominice ultra 21. Martii extrudi non poffe.

n

Ceterüm D. Epipbanius, dum he&refi 51. afferit ;

wilt

Chriftum jam die XIV. Kal. April. Pafcha come-

t

diffe ad vefperam , idque biduo anticipáffe ante

Mi

Pafcha Judeorum , fimul obfervat , quod tunc ad

d

j

computandum Plenilunium fuerit fuübtili fuppu-

p

tatione opus, cui ne exponeretur Fefti Pafchalis

vett

certitudo , illud per unum diem à Judzis Jeroto-

&i

M

]ymitanis dilatum fuilfe.

Cüm ergo illa fubtili-

j lj

tate precipué opus fuerit anno 28. /Ere vulga-

Wa

ris, utpote quo Plenilunium incidit in horam

E

duodecimam noctis, ita ut paucis minutis minus

lh

recte additis vel fubtra&is incideret in diem prio-

mti i

rem vel pofteriorem , ex hoc teftimonio potius

D

confirmaretur noftra fententia.

Verüm , quid-

?

quid fit de hoc teftimonio S: Epiphanii, illud cer-

nl

tum eft , textum illius vel effe corruptum , vel

u

omnium fententia ejus fatiocinium elfe erro-

neum, dum éx füo confufo calculo deducit, Re-

)

IW

Jurrettionem. Domini & /Exquinottium ante undetimum

qi

Calendas Aprilis contigifé , ac praterea à C

hrifto

$

aícha

394

DISPüTATIO V.

Pafd]a Judeorum biduo anticipatum effe. . Si e-

(

ul

nim Refurre&io Domini contigit ante undeci-

mum Calendas Aprilis, hoc eft, ante 22. Martii,

g

«t

neceffario contigit 21. vel 20. Martii , itaque

paffus fuiffet 19. vel.18. Martii, quod admitti ne-

n

quit.

Fortior enim eít conftans traditio Occi-

Jl h

dentalis Ecclefiz meris confufis ratiociniis Epi-

D

phanii.

Id tamen ex ipfius teftimonio elicitur,

il

Chriítum Pafcha Judeorum anticipaffe. Ille bi-

V

J

duo anticipatum exiítimat : Sit ergo

ID

" SECUNDUM , quod dies Paffionis fuerit Pa-

141

rafceve in eo fenfu , quod illo die Jolennis prepara-

tio ad immolationem & efüm Agni Pafchalis facta

i r

L

fit, qua de caufa ipfe dies etiam nomen Parafce-

ves feu preparationis publicee ac folennis accepit.

u

Itaque cum Chriftus paffus fit in die Parafceves,

3j

y

prout ex omnibus quatuor Evangeliis conftat,

1

neceffe eft, verum Pafcha Judeorum primüm die

-a

a

fequenti celebratum fuiffe, nempe die Sabbati.

i

-TTERTIUM: Quod hz circumftantie nulli

T

l

|

alteri anno verofimili congruant , nifi anno 28.

Y

4

|

JErae vulgaris ,, probatur ex Tabula Plenilunio-

3

|

:

rum , &-Feriarum, que hic füubne&untur. Nam

cum anno illo Littera Dominicalis fit D C, & C

pertineat ad Martium.aliosque menfes fubfequen-

Wi

tes in illo Anno Biffextili , infpicienti Tabulam

DT

Feriarum menfe Martio patet, quod C feu Domi-

tin

nica immediaté prgcedens diem 25. Martii inci-

V t

dat in diem. Z r. Martii.

Itaque Feria VI. necef-

n T.

fario ancidit in.26. Martii , quo Paffio Dominica

Onis|

fuit.confummata,.prout VicTOoRINUS & La-

]F

CTANTIUS.confignant.

Jl

Q 0

X

Quod

DE VERO ANNOINAT;V;DOMIN. 395

uod veró Parafceves inciderit in 26. Mar-

lllï

!

l

tii exinde conficitur , quia ex Calculo Aftrono-

mico conítat, Plenilunium feu Lunam decimam

]

quartam incidiffe in diem vigefimum nonum Mar-

!

tii Hora duodecima meridiana: Plenilunium ve-

1

l)

ró Cyclicum Judaicum computatum à preceden-

L

ti /Equino&tiali Plenilunio Autumnali juxta Ca-

lendarium Syromacedonum in diem 26. Martii,

li

ut Blanchinus oftendit.

Calculus autem illius

Plenilunii Pafchalis, & Pleniluniorum fubfequen-

T )

td

tium à P. Nicasro GRÁMMATICI $. J.in füo

m

libro de ZEra vulgari eft fequens.

dv

Anni PleniluniumAüronomicum Plenilun. ,Plenilun.

medium tempore medio. |juxta Cal. |juxta Cyc. Nic.

Fe.ria;

(

Julianum. | Nicenum,

Jul.

Aftr]

r

i

B.28|Mart.29.10. --- v.

30

28

I

II

|

II

i

]

29|Mart.18. 6.48. v.

19

I7

V |VI|vu

Yi

IV|VI|V

lnà

3o|April. 6. 4.21.v.

Z

3

31 Mart.27. I.I0.m

27

25

I

IH JIH

Y

B.32|April13.10.42. V

14

I2

B

u

2

V |VI|VI

33|April. 3. 6.4r.m

3

I)

34 Mart.23. 4.20. V

23

22

II 1 [I

n

35|Aprilz I« 1.50.V

II

IO

I

Ir-[H

r

VIIVIVI

B.36!Mart.30.10.40. V

3I

30

I

j:

Calculum pro tempore vero Plenilunii veri

Ti

ad annum /E. V. 28. ex Tabulis Hirianis repe-

feu

u

ries in meis duobus libris : De Revelationibus :Ré-

Jf

gule tut& , & Controverfia Jgredang. Ex hac au-

V

tem Tabula manifefté patent, Circumftantiz Paf-

J

fionis Dominica.

Ne autem quis formidet.er-

Ui

il

rorem in prafato Calculo , adjungo alium Calcuü-

]um, quem fubduxit Aftronomus Academiz Re-

gie

Jl

396

DISPUTATIO V.

gie Parifienfis peritiflus , D. Fevretus. Tlle

Calculus , prout habetur in P. HoNonkr ex P.

Lamyo art. 2. $. 2. fic habet:

yi

Anno 29. Juliano 74.Litt. Dom. B. Novilunium

Jerofolymis 2. April. h. 8. vefp. 38*.

Primum Phafe 4. April. h. 6. vefp.

Plenilunium r7. April. h. 6. matut.

die Dominica.

k

Anno 39. juliano 75. Litt. Dom. À. Novilu-

7(00

nium 22. Mart. h. 6. v. 42/. Phafe 24.

tintn

Mart. h. 6. v. Plenilunium 6. April.

g

h. ov5 die TJovis.

Anno 31

. Juliano 76. Litt. Dom. G. Novilu-

nium 12. Martii, h. 1. mat. 6'. Phafe

n

13. Mart. h. 6. v. Plenilunium 27.

Martii h. ?. poft merid. 1o*. die Lu-

ne, five Martis.

k

Anno 32

. Juliano 77. Litt. Do

m

n. F. E. Novilu-

ln

nium 29. Martii h. ?. v. Phafe 5r.

Martii h. 6. v. Plenilunium 14. Apri-

lis poft merid. die Dominico vel Lu-

101

na.

Anno 53

. Juliano 78. Litt. Dom. D. Novilu-

nium 19. Martii h. r. poft merid. 30".

D

Phafe 2o. Mart. h. 6. v. Plenilunium

3. April. h. s. v. 5o'. die Veneris.

.Annp 34

. Juliano 79. Litt. Dom. C. Novilu-

mn03

nium 9. Mart. h. 5. mat. so'. Phafe

ro. Martii h. 6 v. Plenilunium 23.

Mart. h. 6. v. die Martis.

Anno 34

nn03

. Juliano 8o. Litt. Dom. B. Novilu-

nium 28. Mart. h. 6. mat. 4/.. Phafe

29. Mar-

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN. 397

1

N

29. Martii h. 6. v. Plenilunium tr.

April. h. 6. matut.die Lune vel Mar-

tis.

Anno 36. Juliano 81. Litt. Dom. A.G. Nov:lu-

D

nium die 6. Martii h. 6. v. 42^. Pha-

fe 18. Mart. h 6 v. Plenilunium r.

Aprilis hora circiter G. vefp. die Sab

T1

bat. vel Dominic

Yoni

Ne áutem quis fufplcetur ; etiam F'evretum,

if n

in fuo Calculo nimiüm aberraffe, fubnecto alium

Calculum ex Paulo dedelbaraenü , Epifcopo,

Apri

Is fic

quem Petavius inferit tom. 2. Laizc g.

Qv

habet :

ht

Anno 31. Jerofolymis Plenilunium medium 26.

IU

Mart.h 14. 13

Feria 3. Plenilu-

dl

nium verum 26. Mart. h. 13. 5/. Fe-

ria

(

j

Anno 32. Plemlumum medium r3. April. h. 1.

t ^

M

45'. Feria r. verum 14. April. h. o.

m

Ferla 2.

1j

L

Anno 33. Plenilunium medium 2. April. h. 20.

34/. Feria 6. verum 3. April. h.6. 8.

N

Feria 6.

I

Anno 34. Plenilunium medium 23. April. h. 5.

emu

23/. Feria 3. verum 23. April. h. 6.

«

59 Ter. 5

Anno 35. Plcmlumum medium rr. April. h. 2.

li

55'. Fer. 2. verum I1T. Apnl h. --.

uni

Feria 2.

Anno 36. Plenilunium medium 3o. Mart. h.ii.

44'. Fer. 6. verum 30, Mart, h. 5 5 1.

2

Fer. 6

z

Plures

398

DISPUTATIO y.

: 'Plüres annos calculare fuperfluum foret;

quia ex JosEPHo conftat, PiLATUM anno /E-

;

)

r& vulgaris 37. non fuiffe amplius in Judea, ut-

pote à Tiberio Imperatore, qui obiit anno ZE. V.

[

36. menfe Martio, ex Judza avocatus , & pulfus

in ï'gxilium.

"Solvuntur Objectiones.

jl

M

Oä]ICITUR I. D. EpPiPHANIUS de be-

ld'

refi 51. teftatur , Chriftum natum effe anno Im-

perii Av.cusT1 quadragefimo fecundo fub Con-

fulatu OcTAvriANI XIIL gv SrLvANr. Er-

11

o cum ifte Confulatus incidat in annum ante

J

E. V. 3. , & Chriftus obierit anno etatis 34. paf-

1f

fus eft anno /E. V. 31.

2. Idem EPiPHANIUS

B

de prafata herefi AL o conuM agensdicit: Suc-

A !

cejJere Confules Vinicius ac Longinus Caffius , fub qui-

: d)

h

bus Salvator pa[Jus eft XILI. Cal. 4pril. . Ergo Chri-

lii

ftus non eít paffus fub duobus Geminis.

i

RESPONDEO

Joq

10 te

4d1. D.Epiphanium in rebus Chronologi-

cis non fuiffe exa&tum. Id patet ex eo ; quia

0010

non advertit, à fe impoffibilia poni, dum afferit,

ly

A

(

Chriftum XIII. Cal. Aprilis, hoc eft, 2o. die Mar-

ieff

tii paffum effe, eumque tantüm biduo Pafcha Ju-

um

daicum anticipaffe, cum tamen non folüm ex

1de|

Calculis Aftronomicis , fed etiam ex Cyclis con-

3

EK

ftet , Plenilunium Pafchale ante 25. Martii non

Q q

potuiffeà Judzis celebrari. Hinc in tali re po-

* Q

tius infiftendum eft Monumentis Ecclefiz? Occi-

DT

dentalis & Actis publicis, que ex confenfu Scri-

"Ut

ptorum eliciuntur, quàm ex ratiociniis unius au-

ilg

thoris.

| QRtg

4Ad 9.

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN. 399

d ». ldem refpondeó : quamvis, quod at-

|

DN

tinet Pinicium 6&? Longinum,, ii ab Orientalibus

"

poft /Equinoctium Autumnale ab Orientalibus

J

jam pro anno ZE. V. 28. pro Confulibus fcribi

nl

potuerint in documentis poft eorum Confulatu.

z

editis.

OB]JICITUR 2.

Chriftus baptizatuä eft an-

no Imperii Tiberii decimo quinto , prout habe-

]

tur in Luca c. 3. feu potius decimo fexto , cum

1 )

ibi tantüm annotetur annus, quo Joannes B. cce-

j

:

pit baptizare.

Ergo cum Auguftus Imperator ,

j

m

cui Tiberius fucceffit, obierit anno /E. V. 14. ac

1 d

confequenter ille annus r5. Tiberii incidat in an-

num /Ere vulgaris 29., & annus 16. Tiberii in

M

AUL

annum ZE. V. 30. & Chriftus baptizatus fit anno

"d

e&tatis 3o. dicendum ,. Chriftum non effe natum

xl;"

ante /E. V.

n

Ü

RESPONDEO.

Amäum "iberii decimum

quintum incidere in annum 7Erze vulgaris 25.

Dico enim r. Auguftum obiiffe anno /K. V. de-

cimo tertio.

2. Tiberium jam quarto anno an-

ul

T

te obitum Augufti fa&um effe confortem Impe-

me

rii, adeoque annos Imperii Tiberiani computan-

T

dos effe ab anno decimo /Erz vulgaris. 3. Ipfum

textum Evangeliftz fatis oftendere, quod loqua-

ii

^

y

tur de Imperio laté di&to, prout fumi poteft pro

imperio conregiminis.

Itaque ut in hac refpon-

(

fione ad obje&ionem, ques nonnullis antiquiori-

at

bus caufam erroris prebuit, ordinaté proceda-

t

tur, & non merz poffibilitati refponfio füper-

du

ftruatur, tria probanda funt.

Primb , quód Chri-

:

ftus baptizatus fit anno ztatis trigefimo, anno

J

Imperii Tiberii decimo quinto, ita tamen, ut no-

inen

DISPUTATIO V.

r

400

| r

men Ímperii in Textu Originali Greco habeat

quamdam fignificationem latiorem , indifferen-

l,

j

tem ad fignificatum Imperii univer/alis fine Colle-

ga, vel partialis feu Collegialis , quale habuit Tibe-

yi

rius jam anno quarto ante obitum Augutfti.

Se-

| ii

4l

cundó , quod Tiberius jam quarto anno ante obi-

tum AucvusTI factus fuerit Collega Augutti in

L

Imperio.

Terti) , quód Auguftus oþierit anno

W

ZE.V.r3.

PRIMUM demon

ftratur ex Evangeliqo D.Lu-

Jut

ce c. 3. ubi fic fcribit: , Anno quinto decimo

iil

[

» Imperii Tiberii Cefaris procurante Pontio Pi-

»lato Judeam

venit ( Joannes ) in o-

li

»mnem Regionem Jordanis

fa&tum

TM

» eft autem , cüm baptizaretur omnis populus, &

wp(

» Jefu baptizato --- apertum eft coelum - -- - -

ieü*

IN

hd

» & Jefus erat incipiens quafi annorum triginta,

Grecus Textus fic poteft reddi: , In anno deci-

t

, mo quinto Gulernii "Tiberii Caefaris , gubernan-

:qqconel

,te Pontio Pilato Judzam., Ev éro( - - wévrs

iqu

xoudexdro) T25 xyopovías "Tidegia Kakoagoc, z'ysphouvóu-

W

Ubi advertendum eft , à

CR

evro; IIovría Ia.

D

j

D. Luca adhiberi eundem terminum Gubernii

d

Jo M

circa Tiberium & Pilatum , ut etiam in Tiberio

ii

[

relaté ad divería tempora diverfimode accipi pof-

L

fit, lat? videlicet & ftri&te,

lii

CiRCA SECUNDUM, quid boc Imperium Ti-

duf

berius acceperit quarto anno ante obitum dugufti , ha-

3nob

bemus duos teftes, ellejum Paterculum Synchro-

ipote

num , & Clementem Alexandrinum.

Pyror d 249

I21. fic fcribit: ,, CamSenatus , PopulusqueRo-

fl, q

5 tj

»manus , poftulante Patre ejus ( Augufto , qui

At

» adoptavit Tiberium) ut equum ei Jus in omni-

ATU|

» DU3

| ld

DE VERO ÀNNO NATIV. DOMIN. 4Oi

r

l

» bus provinciis exercitibusque effet, quàm erat

» ipfi, Decreto complexus effet, in urbem rever-

d

it]

» fus jam pridem debitum, fed continuatione bel-

iU

» lorum dilatum ex Pannoniis, Dalmatisque e

[ |

TT

,triumphum., Cüm ergo bellum in Dalma

& Pannonia jam confe&um fuerit fub Con!uii-

At

bus Popeo Sabino, & Sulpitio Camerino , anno 4i^.

j Q

V.8. prout Blanchinus ex Dione l. 5$. & Jelijo

Paierculo 1. 8..€. 176. ptobat ; fequitur, iftum tri-

D

ktim

umphum & Decretum zqui Imperii jam quar:o

anno ante obitum Augufti contigiffe. CLE MENS

]

ALEXANDRINUS l. 1. Strom. pag. 406. fic fcri-

1

bit: ,Quidam Romanorum Imperatorum tem-

u

» pora fic defcribunt.

C. S'ulius Cefar tribus an-

li

»nis; poft quem regnavit Z/ugufius annis 46.

, nenfibus quatuor, die uno (nempe numeratio-

j

Ts

»ne facta à pugna A&tiaca.) Deinde Tiberius an-

»nis viginti fex, diebus r9., , Qui 26. anni tan-

T

tüm correfpondent ad annum ante mortem Au-

a

gufti quartum , quo affumptus eft à fuo Patre in

W "

Collegam Imperii, INec obftat teftimonium Sue-

&j

tonii, dum ait: , A Germania in Urbem pott

j

» biennium regreffus triumphum , quem diftule-

Ti

"i

,rat, egit. Acnon multo poft Lege per Cofs.

li lrv

»lata, ut provincias cum Augufto communiter

, adminiftraret, fimulque cenfum ageret , condi-

W,P'

,to luftro , in Illyricum profe&tus eft., Ut e-

j

!

JTEÀ

nim obfetvat P. Monelia ; Lex & Decretum con-

p

di poterat, dum adhuc Tiberius erat in Germa-

r

nia, quamvis promulgatum primim fuerit poft

USH Jr

ejus triumphum ;5 quód ipfum non obfcuré infi-

uü( ]

nuant verba Velleji Paterculi.

Et hoc coNrFIR-

MATUR ex eo ; quia 77berius faltem pro forma

j

(70

C:6.

IC-

i

D.mort T*

* Uv

Ancarnatione.

402

DISPUTATIO V.

j

reluctabatur ejusmodi collatis titulis, prout //z-

)!

lejus teftatur his verbis: , Multum eo ( Tiberio ,

» Ubi agebatur de adoptione ad tribunitiam po-

;

» teftatem) cüm domi, tum in Senatu recufante.

Multó minüs à 7ellejo Paterculo diffidet Clemens -

9

!

lexandrinus ; dum fücceffionem Tiberio tribuit in

4)

Imperio univerfali , & dein in computatione an-

Wi

norum Imperii hos numerat ab initio Imperii

ih

Collegialis, infinuando, hunc modum numeran-

V

di aliis Scriptoribus ufitatum effe, quos exactio-

C«

res etiam fequi poterat D. Lucas.

n

Quód autem Chriftus anno «ztatis trigefimo

baptizatus fit , non folüm habetur ex traditione

Euf

Ecclefiz Occidentalis, fed etiam Orientalis. Sic

p

M

enim in Concilio Neocefarienfi. celebrato. anno

if

314. dicitur : , Presbyter ante trigefimum statis

!

nj

»Íus annum nullatenus ordinetur ; nam Domi-

»nus nofter trigefimo etatis fue& anno baptiza-

d

» tus eft, & fic cepit docere.

!

Ufmg

TrRTIUM, quid Zuguftus obierit anno £E. V.

du

I3. demonftratur ex duobus, nempe ex annis re-

i

giminis, & ex Eclypfi folari, quz ante ejus obi-

Ut

tum contigit. Circa primum JSfofóphus fcribit ,

r

AU

Auguftum numeraífle annos regiminis LVII.

J

menfesfex. Tacitus numerat annos LVI. Jam

]

Xf

vero Zfugu[ius , prius di&tus Ottavianus , füuum Im-

li

perium aufpicatus eft poft necem 3Wl Cefaris

U

anno confequente , quo Ofavianus creatus eít

Rn

Conful.

M

Cüm ergo Julius Cefar occifus fit Idi-

DA

bus Martii ante E. V. 45. clarum erit, fa&ta ad-

ditione 13. annorum poft /E. V. prodire hos an-

1Hlf

nbUs

nos regiminis ; quia 44. & r3.faciunt LVII. 'Ta-

citus autem videtur ordiri ab anno ante JE. V. 43.

m|

N

quo

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN. 403

"

quo Antonius & OZavianus diviferunt impe-

D

d

rium. Caterum Sulium Cefarem occifum effe an-

ll

no 45. ante /E. V. demonftratur à Blanchino ex

jj

Calculo Aftronomico ; quo evincitur Lunam 5.

ii

Januarii Munde in Hifpania uno anno ante obi-

tum Julii Cafaris, ante /E. V. 46. hora 6..no&is

H

P

ortam effe. .Blanchinus in INotis Chronologicis

W

ad Pontificatum Sylvefiri Papa cap. 4. fic fcribit :

» Afferendum effe contendo , annum fignatum

[

Wi

» Confulatu Cefaris tertio , tertiaque dictatura ,

» poftquam Victor ex Africa folvit, quo Cafar

Íin

iUf

»poft quatriduum triumphi inter ceteras leges

» edixit de Anni Corre&tione in proximum adhi-

d

»benda, quando ipfe novum annum aperiret

AU

[

h

» Confulatu fuo quarto.

In Faflis Capitolinis mar-

» moreis poft annum fignatum £ertio Confulatu , ter-

J

j

» tiaque Dittatura Cefaris fequitur Kalendis Janua-

»rii annus infcriptus quarto Coefzris Confulatu ,

» quem geffit fine Collega. Hic annus di&us fuit

,

lt

»annus Confufinis, in quo menfes quindecim

» (444- feu 445. dierum) numeratos affirmat Sue-

d

» tonius.

Poft diem, que hunc numerum 445.

ii

»dierum claufit die poftrema Decembris coepit

I

»novus annus ordinationis Juliane ; eumque a-

LE

n

»peruit Kalendis Januarii Caefar Conful. quintiam.

» Inde affirmo initium factum anni quadragefimi

» quinti ante /E. V. eodemque anno Cxfarem ob-

»truncatum fuiffe. Demonftratio noftra ex Hir-

»iio talis eft. — Scribit Hirtius , Cefaris comes in

ldï

» Hifpanica Expeditione , Czefarem citatis itine-

Y

»ribus Roma profe&tum ad Zíteqguam oppugnan-

W

» dam fe contuliffe , & óppido potitum effe die

W

» XI. Kalendarum Martii.

'Tum ait, ad diem III.

Hi

Cic-»

D NO'

]

404

DISPUTATIO V.

»Nonarum Martii metum fuiffe magnum , & 44-

lga

li

» tium F'arum circum caftella prefuitfe.

Eo die,

a

» inquit, Pompejus caftra movit, & circa Hifpalim

,in Oliveto conftitit.

Cafar priüs quàm eo-

»dem eft profectus , Luna hora circiter fexta

» (noGis) vifa eft. Pridié igitur Nonas Martii,

» Vel noéte Nonas Martii precedente , Luna fu-

»pra Horizontem , hora fexta noGtis feu noGte

»1edia fuit.

Dico , fententiam Chronologo-

,Irum, qui annum hunc putant effe ante /Eram

/:.

»Chrifti 45. Hirtio & Lunz motibus refragari.

z

,am fi is annus fuit 45. ante /Eram vulgarem

»ante /Eram Chrifti, neceffe eft, Lunam die 6.

a--—-

E

»Martii ante Horam no&is fextam infra Hori-

» Zontem defcendiffe.

At in noftra fententia,

n

»Que annum confufionis pariat cum Cefaris

—xxziiD

» Confulatu quarto , & cum Hifpanica Expedi-

l

»tione, mirificé confentit confpe&us Lun:e cir-

» Cà horam fextam no&te precedente Nonas Mar-

»

[5H

Nam habemus ex JDione , Cenforino, & Ma-

»trobio, eum annum confufionis ita difpofitum

» fuiffe, ut dies 23. Merkedonii fuerint interpofiti

,inter Februarium & Martium , dies veró 68.

»duorum menfium interkalarium numerati fue-

»rint eo anno inter Novembrem & Decembrem.

Ita Blanchinus , qui hoc loco exhibet integrum

Calculum. Ceterüm , quód Offaviamus eodem

adhuc anno Julio Cafari, idibus Martii in Curia

confoffo, fimul cum Antonio in poteftate füc-

cefferit , & XIV. Kalendas Maji Romam re-

dierit, & menfe Augufto populari gratia ro-

boratus exercitum cogere cceperit, & fubfe-

quente anno Conful effe&us fit, in Chrono-

logia

Locus Solis.| Apog. Sol.

LocusLunz.|Apog.Lune

S

o

/

/I!

S 9)

!

H

S

[*]

7

"

NY (9)

/

L/4

Idipfum

*

.

Radix Ann. Julian.

9. 7.38.50.

2. 8. I8- 55-

9. 4-53-43-

8. 9. 50. I3

P

-- IO.

2. 10.35. 2I.

-- 6. AT.

6

Febr. Biff. Complet.

I.29. 8.I9.

Dies 5.

--

4-55.42.

--

I.

2. $.52.55.

- — $85.25.

-- --

-—

--

-- --

3. 21.

Hore 12.

— 0729.34.

- 16.25:19.

*

Locus Solis.

DI.E9.12:.I15.

2. 9. f9. 6.

E 27457.17-

8.17«-IO: |5;

3

—

——

9. 19.-3.

8. 17. IO.

Apog.

Anomalia.

9.- 1845 3: 26.

5. I0. 47- I2.

fubtrah.

Cc 3

1.87-50:

—

JEquatio add.

I. 55.20.

|iI. 26. 29. 27.

Locus Solis.

LE P4.- 7235

- I4. 7.35-

Locus Solis in Pifc.

LocusLuneintauro

-- 26.29.27.

pI

Occafüs Lunge proin in primo

Calculus Blanchini eft fequens

Anno Juliano ante /Eram 45.

, Livio, Floro, & Tabulis Ancyranis e-

jam accidit Hora noctis quin-

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN. 405

ta

logia Confulum ad annum U. C. 75*. ex Cice-

rone

vincit.

-—

s

m

——

.RS

—

—

m —

Is E

El

—— cES

z

E

z2

£s

Ri

—

E—1

z

—

—

$

—

406

DISPUTATIO V.

j

Idipfum , quód Auguftus obierit anno poft

vi!

JE. V. 13. oftenditur ex Eclypfi folari , quz an-

te mortem Augufti contigit & in annum ZE. V.

13. incidit.

BraAwNcuriNUus in PRorLEGoMENrs Tom.

2. ad vitas Romanorum Pontificum , OPvuscv-

LO 4. fic fcribit: JDio . $6. inter prodigia, que vul-.

I

"

gi opinione mortem 2dugu[li portendere credebantur,

enumerat totalem Eclypfin folis. SEXTO APvuLEJo,

!

SzxTo Pouwrz]Jo Confulibus in Campaniam profe-

&us Zduguftus exbibito INeapoli fpettaculo : INole morti

conce[fit.

Prodigia, que id ei predicerent , neque wu-

d

nima, meque ob[cura evenerant : Sol totus defecerat.

Torquet ingenia Chronologorum pariter & 4fironomo-

(

vum Eclypfeos iftius indagatio per annum quartum deci-

4

l

mum AEre vulgaris; quo certé nulla ejufmodi Eclypfis

juxta quafcunque tabulas Celeftium motuum [pettari po-

iuit.

Wi

"At fi banc inquirant. juxta ea[dem tabulas anno

li

4Ere «ulgaris tertio decimo ;

cogno[cent evidenter ,

HGïu

die 28. Zpril. defettum Solis in pluribus Europe Pro-

I

vinciis fpettabilem contigi[Je , dum vergeret ad occafum.

M

Totalem difci obfcurationem Sole occidente vifam parois

1l

Infulis ab occafu. adiacentibus Britannie circa Borealem

Scotorum trattum , difcent ex fupputatione ac Diagra-

I

0y

mate in Differtatione noftra velato , fanilem alteri Ecly-

A

56

bfi [pe&tande die 22. Maji, anno 1724. fole pariter

Tum

occidente , — [pettatoribus pofitis in littore occiduo Hetru-

Twe

J

Ex üfdem tabulis Cafinianis , Hirianis , Bono-

ld

nienfibus, €$ Britannicis utraque Eclypfis totalis perin-

de colligitur , que partialis , ut nece[]e eft evenire , fue-

Qu

t

rit terrarum traGtibus in vicinia pofitis Britannie , in-

"g

ferioris Germanie , Gallie, ac. Lufitanie.

Sed. Pba-

Du

fés partiales obfervate bis in Regionibus totalem demon-

firani

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN.

497

T

fivrast: in proximo Climate ac meridiano indicato Orca-

dum Infularum [pettari debui[fe. . Quis itaque negare

)

, Cbara&terem bunc. colefTium motuum in. Dionis

l

L

1 )l //5 0

ria diferté memoratum, indicare evidenter. Confula-

t uiriufque fexti e[Je pariandum cum anno. E. V.

Y

tertio decimo ?

lï

Ita Blanchinus Innocentii XiII. Praolatus Do-

mefticus, qui fuam in Aftronomicis peritiam

Gnomone in thermis Diocletianis juffu Clemen-

llj

tis XL. concurrente opera Maraldi erecto; & li-

li

nea meridiana à littoribus Hetrurie ufque ad fi-

i|

num Venetum ingentibus ac propriis fumptibus

U

conftitüta , & obfervata per 3o. annos Parallaxi

[

annua in LvcipA Lrmax abunde commen-

davit.

$1 quis OsnJ1c1AT, quod hzc Eclypfis in

lii

RESPONDEO:

if

Italia fuerit tantum partialis.

Sole Horizontem fubire incipiente apparere po-

hn

tuiffe totalem; eó quod Luna Solem obtegens

tranfeat Solem in fine Eclypfis ex ejus.parte

Orientali.

OsjrcriTUR 3. Chriftus juxta SS. Patres

j !

paffus eft in Pafchate Jud&orum , atqui Pafcha

u

primum fuiffet celebratum 29. Martii prout cal-

]

ij

culus Aftronomicus Plenilunii oftendit, 2. Occi-

dentalis Ecclefia femper confecravit in pane azy-

ii

mo, quia etiam Chriftus confecravit in pane in

j

ultima Cena.

Sed Azymi panes primum come-

n

debantur Luna decima quarta ad vefperam,

V

prout habetur Exo»1 r2.

"

Ó

Ce 4

R -

J

408

DISPUTATIO' V.

RrssPONDEO

j

L

-Jd . Judazos forte corbputafï'e Novilunium

& Plenilunium Pafchale à Novilunio initiali anni

l

)

politici , qui juxta Syro- Macedones incipiebat à

u

Novilunio ante /Equinocium autumnale.

Fa-

"

&o autem hac computatione illo anno Plenilu-

!n; [

nium Paíchale incidiffet in diem vigefimum fex-

tum Martii, prout Blanchinus Tom. 2. oftendit.

4ld 2. Dico, Chriftum in ultima Cona cele-

braffe in pane fermentato.

Moraliter enim im-

peffibile eft, quod S. Joannes Evangelifta , &

1». facobus, Epifcopus Jerofolymitanus, & Si-

t»eon ejus fucceffor qui omnes inftituerunt in

gl

Leclefia Orientali ufum panis fermentati, eum

jj

ufum faltem in Sacrificio folenni Sacerdotum

non retinuiffent, fi Chriftus fuiffet ufus pane A-

n

3idi

zymo. Morem autem Latine Ecclefie dico pro-

i

venire poffe à facrificio , quod Chriftus poft Re-

t

furrectionem obtulit in Feria II. poft Pafcha,

quando celebravit in Azyma coram duobus Di-

Va

&i

fcipulis euntibus in Emaus, in diem incidit ve-

Em

rum Plenilunium Pafchale aftronornicé fumptum,

Feria HI. quando Chriftus poft refurrectionem

Ui

f

b

manducavit Jerofolymis cum Apoftolis, prout

idem Evangelifta teftatur his verbis: Surgentes

ym

8

eadem bora vegre[fi fant. (illi duo Difcipuli) in J'eru-

Jalem , && invenerunt congregatos undecim , &^ eos , qui

if

(

cum illis erant ; dicentes::. Quod fürrexit Dominus veré.

Ài

Et ipfi narrabant , que& gefía funt in via: dum autem

bec loquuntur , [letit S'efus in medio eorum , -- &2 cum

1

manduca[]et cum. eis (haud. dubié etiam panem, &

U

quidem azymum , cujus ufüs per totum odi-

E

duum

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN. 409

duum, Pafchale prefcriptus erat) fumens reliquias ,

dedit eis.

Ab ifta proin menfa Pafchali, in qua

VJ:

Mlx

Chriftus manducavit , Ecclefia latina fumere po-

li

tuit ritum confecrandi in particulis azymis.

]

Certé de hoc convivio Pafchali locutus fuiffe

J

!nm,d

Chriftus videtur; quando Luce 22. dixit: JDefi«

derio defideravi boc pafcba manducare vobifcum , ante-

Jj

quam patiar ; . dico enüm xvobis , quia ex. boc mon mandu-

Ut tamen

cabo illud donec impleatur in vegno . Dei.

Hs

oftendam refponfionem , que eft BL ANCHINI,

pl

afferentis, Plenilunium Pafchale Judaicum anno

4

29. /E. V. incidiffe in diem 26. Martii , rejicien-

l

dam non effe, fed eam defendi poffe, ejus men-

W

i

tem clarius expono.

m

!Ti

j

Id veró efficitur duplici medio 1. ex Cyclis,

d

n

juxta quos anno /E. V. 28. Luna decima quarta

lj

incidit in diem 26. Martii, & in feriam VI.

(

2. Ex Calculo Aftronomico Judaico, quo Judaei

AT

computabant fua Novilunia

Plenilunia Menfis

u

Nifan, incipientisin Martio. Sciendum namque,

quod Syro- Macedones , inter quos comprehen-

debantur etiam Judai, fuum Calendarium ufua-

i

A

le, feu annum civilem, inchoaverint in Autum-

no, menfe Septembri , videlicet à Novilunio Se-

J

ptembris, quod /Equinoctium autumnale proxi-

mé precefferat, prout obfervat Ugolinus Tom. 4.

)

Ab ifto

thefauri in annot. ad l. 3. Sigonii. c. 1.

ergo initio anni civilis fine ulteriori alio Calculo

I

Aítronomico numerabant Jud:zi in fuo Calenda-

rio fex integros menfes Lunares, hoc eft, fex

integras Lunationes, quibus evolutis incipiebant

fuum annum Sacrum , feu menfem IN ifan.

Otii'

j

Cc 5

Jam

410

DISPUTATIO V.

y

Jam veró tam ex Cyclis, quam ex ejufmodi

Calculo Aftronomico Judaico Lunam decimam

quartam anno /E. V. 28. incidere in diem 26.

m

|

Martii, ac in feriam VI. BLANcnrINUS l. cc.

'Tom. 2. opus 4. manifefté demonftrat.

Sic

j

enim fcribit :

| d

» Oftendendum mihi igitur eft, quartam deci-

»mam Lunz menfis Nifan, feu Pafchalis Judeo-

» rum menfis, incidiffe anno /Ere Communis 28.

»in diem 26. Martii.

Iftam Affertionem ita de-

» monítro. ,

»Rationes Lunge decime quarte Pafchalis

»anno 28. /Ére communis ita funt aperte, ut

» Qui tabulas ea de re concinnarunt, tam veteres

Y

» quàm recentes de fefto Pafchatis, tum Judaici,

»tum Chriftiani eo anno inter fe non diffen-

N m

» tiant.

Vi&orii Canon Pafchalis, inde exorfus

J

» Periodum , attribuit diei Dominicz »8. Martii

1]

»&tatem Lune XVI. & confequenter Lunam

a

;

» quartam decimam alligat Ferix VI. Martii 26.

l)

» qua Dominus in Crucem actus paffionem mor-

1

»te complebat, inchoatam vefpere precedenti,

À (

» & myfterio incruenti Sacrificii a fe dedicatam:

D

is]

»que vefpera licet Romanorum more , nume-

[

TU

»rantium dies à media nocte in mediam (uti

j

» teftantur MA cR OB1U s Saturn. cap. 3. & Av-

»LUS GreLL1IUs NoG. Atticarum l. 3. c. 2. &

»ante hos PL iNIUS l.2.cap. 77.) pertineret ad

» diem 25. attamen Hebreorum Legibus refere-

» batur ad initium diei fubfequentis, ita przci-

» piente Domino, Levit. 23, 32.

À vefpera uf-

»Que in vefperam celebrabitis Sabbata veftra.

,E recentioribus vero

. Franc. BonpowNvus

Á

,Gene-

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN, 4II

d

» Generalis tertii ordinis S; Francifci in tabulis

q

1

»Pafchalibus ab anno Incarnationis Dominice

» ordinatis ad annos bis mille confequentes juxta

J»

»annum Julianum ante correctionem Gregorii,

&l

,& juxta Gregorianum poft hujus Pontificis

,emendationem, iifdem plane numeris effert

s

i

,Epa&am XVI. & Pafcha Chriftianum die Do-

»

minica XXVIII. Martii anno vulgaris /re

"

, Chrifti 28. ,

1

1

,Esedem certe rationes apprim

ä4 refpondent

»motibus Luminarium : ut calculi oftendent,

kl

» fubdu&i ex tabulis Aftronomicis, ad caput an-

r

»ni Judaici ita reddentibus INeomeniam thifri

f

»feu primi menfis anni civilis Judz&orum per an-

i

,num vulgaris /Ere Chriftiane 27. à qua Neo-

,menia thifrei dies 177. proximé confequens

ii

» oftendit NNeomeniam Nifan (fex Lunationibus

Yi

» ab illa diffitam, & quz caput eft anni Sacri, feu

ii

»exordium menfis primi, ita appellati in S. Lit-

Ó

» teris) die 13. Martii Juliani , in annum Bitfexti-

T

»lem 28. ejufdem /Erc Chriftiane fe diffunden-

i

5 tüs.

Confulamus numeros Lunifolares, in ta-

KH

»bulis D. dela Hire, ab Regia fcientiarum Aca-

Y

»demia, alifque paffim approbatis, ita colli-

Yi

L

» gendos. ,,

C.v

lii

J

i

j

i

Radix

sod:

xa

2

LA

E

[

—

p

E

C

-72

E

E

-

"d

LAM

E

—

-

—

m

L

z-:]

E

—

EX

A

z

E

El

nä

EN

Ez]

Ej

z

DN

Radix Epoch. Comm

( Longit

Apogseum

CL

ng

Apogeum

annorum Chrifti

ab initio

Q ab 'y.

ab (9. ^v

C ab

N

ineuntis Kal. Jan.

»Vert

ad Merid. Parif.

$. G. M. S

S$.G.M.S

S.G.M

S.G.M.S

9. 8.43.40

20

s

2.

4.15.18. 9

OXII. 4.938

Anni XX. complet

O. O. 9.20

20.30.

4-13.34- 0.

3. 93.50.5TI.

Anni VI. complet

ld 90.25. Hi,

6. 9

2. 9.28.50

8. 4. $.55

Auguftus complet

7. 29. 30. 44.

40.

IO.21.5I.50

b d* R.

Dies XVII. compl

16.45.22

7:13:59-55

1. 53. 39

Horz VIII

19.43

4.23.32

2.I4.

Minuta XXIIII. hor.

9-59

I3.IO

8.

2.25.

DISPUTATIO V.

2.59

2.9.32.24.

5.18.49.26.

9. 18

146

2.

9.32. 24

9.18. 146

3- 15. 30. 35 Anomalia

( 8.. 0. 47-40. 40. Anomalia ((

I. 52. 42. profta.fübr.

4.2I. 2. proftap. add.

525

2. 59.

51849 26.

412

Locus verus (9

$.99:re. I

5.23.19.28.-Loc. ver. d

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN. 413

»Vera itaque Synodus Luminarium contigit

anno 27. /Ere Chrifti vulgaris die r8. Septemb.

5 ]uham horis g. & minutis 24. poft meridiem

, Parifiis, Rome veró horis 9. 5. poft meridiem,

& Hierofolymis hora poft meridiem ro. 4o.

cum Hierofolyma fit orientalior quàm Lutetia

Panüorum bradxbm longitudinis 34. o. five ho-

rls 2. & minutis horariis 16. ,

, Ab ea Synodo aufplcarl debuerunt fudzi

—

menfem thifri & fuum Rofcheafchana, feu ca-

$ put anni Civilis Lunaris, quo utebantur ex.

emplo Syromacedonum, ab Autumno p"mfer

I3rTtpR —

-

,exordientium. Cum itaque Novilunium thifri,

»juxta motus veros Lunifolares, parietur cum

E IME-S

*

» die 18. Septemb. Juliani anni 27. Aire Chrifti

|

»vulgaris ; neceffe eft, ut in diem 177. numera-

:

tum poft 18 Septemb incidat menfis Pafcha-

lis Novilunium anno 28

Sex enim Lunatio-

.ï:

»nes, que numerande funt à thifri ad Nifan, tot

» dies requirunt.

Adde enim dies r9.füperftites

f

j

,menfis Septembris poft diem Novilunii 18. ad

(

ünem menfis; deinde O&obris Juliani dies 3r.

Novemb 3o. Decemb. 31. totidem Januarii;

l

Februaru biffextilis dies 29. & r3. Martii erit

fumma Dierum 177. qu? complet fex Lunatio-

J

nes civiles , alternis cavas & plenas. ,

,Demonftratum eft igitur affumptum pri-

mum nempe motus veros Luminarium anno

Aïræ Chrlfa 27. Oftendere Novilunium thifri

!

L - die 18. Septemb. Juliani horis ro. 4o. poft me-

»ridiem Hierofolymis :

eoque nomine diem

, eandem 18. Septemb. fuiffe caput anni Judaici

la.bente anno 27. /EÉre Chrifti communis:

f

»quare

414

:«DISPUTATIO V.

[

» quare diem 177. inde numeratam (quse incidit

N

» in diem 13. Martii anni Biffextilis 28) effe pri-

yi

,mam diem Lune Nifan, feu Menfis Pafchalis.

, Adde dies 13. folidos huic diei 13. Martii, ut

)

i

» affequaris initium quartedecime Lunaris , feu

»diem legitimam Pafchatis Judeorum.

Iftius

I2

j

»terminus oftendit diem 26. Martii: qua Chri-

"

»ítus Dominus: Agnus Dei, qui tollit pecca-

Pf

»tum mundi , Feria VI. in Cruce pro nobis im-

u

n

» Inolabatur, ex Victorii fententia & noftra, die

m

» VII. Kal. April; cüm vefpera precedenti (ex

MU

»ritu Legis Mofayce ad hanc ipfam diem refe-

KR

H

»renda, fed Romano more ad VIIT. Kal. April.

» feu 25. Mart.) Pafcha ipfe cum Difcipulis cele-

]-JOV

U

» braffet, & paflionem inchoaffet, cujus Sacra-

» menta inftituerat. ,

E

Mri

» Colligas etiam licet ex calculis indicatis,

» CUur aliqui dixerint, Hebreorum nonnullos di-

nfllæ 1

»ftuliffe eodem anno immolationem Agni ad

&t

bl

» Vefperam diei 26. Juliani (unde apud Joannem

» dicuntur Feria VI. non introiffe Pretorium, ut

&

» manducarent Pafcha) licet alii cum Chrifto Do-

.äeme

»1nino agrum comediffent Pafchalem ad vefpe-

(m,

» ram Ferie V. die 25. Romana Caufa utriufque

vt di

»fententie obfcura effe non poteft ex duplici

m

» putatione & commenfu vel folius diei Pafcha-

,Lüni

»lis, vel diei fimul & horarum, in quas incide-

nf

»rant juxta motus veros Neomenie Thifri &

N

»Nifan. Phifri Neomenia die rg. Septemb.

»commiffa horis 10. 4o. poft meridiem ferebat

tni

;MH

» poft 177. dies Novilunium Nifan die 13. Mar-

»tii Biffextilis Juliani & Civilis, fi dierum tan-

i

u

&tummodo Ííolidorum quod in civili puta-

»üone

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN. 4IS

»tione fit) annorum & menfium ratio habeatur.

|

» Àt fi horarum etiam quatuor & minutorum 24.

,additamentum curemus , quod preter folidos

!

, dies 177. requirunt Lunationes mediz fex , à

j

Thlfn ad Nifan; tunc additis hifce hor. 4. &

1

mm 24. Epoche horarie Lunationis Thifri

, hor. ro. & min 40. poft meridiem diei 18. Se-

» ptemb. fiunt hor. 15. & min. 4. poft meridiem

n

diei 26. Martii initium quartz decimz Pafcha-

i

lis, adeoque extenditur ultra terminum medize

If

noCGis claudentis more Romano diem 26. &

| Itj

aperientem diem 27. Martii

Apertum itaque

Ayr

»fit, cur Judeorum alii potuerint rite ex Novi-

B

»lunio vero menfis Thifri

& putatione civili

W

» dierum tantummodo folidorum quartam deci-

»mam Pafchalem referre ad diem 26. Mart. Fe-

Yi

»riam VI. & vefperam precedentem diei 25

]i

»Ferie V. cum Chrifto Domino ac Difcipulis ;

»alii veró cum Judeis Pretorium non introeun-

i

Wl

» tibus Feria VI. 26. Martii ut manducarent Pa-

M,

»Ícha eadem Vefpera, quam referebant ad

jl

» diem 27. attendentes horas 3. poft mediam no-

&em, quz initium quartedecimz ita compara-

» t differebant ad diem 27. more Romano defi-

»nitam, eo quem dicimus anno Biffextili, com-

»,munis /Ere Chrifti XXVIIL duobus Geminis

» Confulibus

Hucufque BLANcnHiNUs ]. cc.

Sr qUIs onJ1CIAT; cum P. Monelza, Ple-

nilunium medium anno 7E.V.28. incidere in diem

29. Martii civilem, hora 1o. poft noCtis medi-

n

um

Ergo totum fundamentum Blancini con-

vellitur

RE-

j

416

DIS$SPUTATIO V.

d

Verum quidem effe, Pleni-

RESPÓNDEO.

iunium medium illo anno incidere 1n diem 29.

Martii, imo etiam Pletilunium verum in eun-

dem diem incidere Mahe hota ». 48'. Parifiis;

"l

& Jerofolymis , fa&ta fübtractione duarum hora-

rum cum fedecim minutis, in diem 29. Martii

h. o. 32. Id tamen non obftat , quin Plenilu-

nium Pafchale juxta Cyclum Judaicum in diem

26. Martii inciderit, cum Plenilunia media feu

Cyclica à veris triduo diftare pofint ; ut Aítro-

nomis notum eft.

Hinc cutn Bianchinus à No-

vilunio vero menfis Septemb. tantum nuieret

motus medios Lunz ufque ad Menfem Mar-

tium, ita ut praecifé fecundum motus medios

4

Plenilunium Martii poft Novilunium verum Se-

"i

tembris confequeretur ad 26. Martii, hac ratio-

i

ne Plenilunium Judaicum nec verum, nec medium,

i

fed Cyclicum. Sfudaicum ex nocu Lune ad initium

14

anni Civilis fecundum Calendaria Syromacedo-

!

num popularia vero, & dehinc ufque ad Paícha

jestt

ex motu Lune medio MrixTUM vocari poffet.

Ceterüm hoc genus Cycli Judaici infinuari vide-

ii d

j

tur à Philone; dum afferit, Feftum Pafchale non

uml

Mathematice, fed tantüm cirde? celebrari eo

1 g

tempore ,

quo Luna Jl effe plena. .In vita

]t. de ejus Legibus tractans fic fcri-

[

Moyfís part. u

li,

bit: AMoyfes primum

anni menfom facit eum , qui in

vernum. ZEquino&tium. incidit. .

Circa. ejufdem menfis

xio]

BU

diem decimam quartam ,. qua Lunaáris orbis impleri in-

Atta

cipit: Ylsei quaagscäaxx/rnv yusgav néNovros TE G$-

lt

yigu. kuxNayfvesgoa mMqoiDazs , celebratur fe[tivitas,

quam Pafzba nominant.

Quod veró Cyclos Julia-

tj

duo,

nos attinet , etiam Petavius fatetur, eos bi

imo

l D'A;

i

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN. 417

tb

imo & triduo à Noviluniis aut Pleniluniis veris

js

aberrare poíffe Tom. 2. l. 12. c. 15. fic fcribit:

1

Hebreis uno fepe die longior amnus erat , quo faquentis

l,

Caput in obportunaim feriam incideret . .... . Quod u-

1l

dei exquifitiffimos Lune motus, decimafque quartas per-

petub tenuerint , mullo neque argumenio , neque probabili-

»

AU

tális fpecie à plerifque defenditur

Eft ergo ve-

vofimile , biduo non nunquam aut triduo Civiles INcome-

nias à medüs aberra[Je propter Cycli &2 popularis anni

i

vitium.

Verüm hzc di&a fint pro tuendo Syftemate

i

TIefe

Blanchini. Si veró alicui hzc illius refponfio non

fatisfaciat, aut cogetur fateri,illo anno /Erz V ul-

j

t

j

aris 28. Pafcha Judaicum incidiffe in feriam II.

pl

aut III. fequentis hebdomada juxta modum ex-

plicandi infra fubjiciendum ex differentia Calen-

darii Romani & Judaici , aut per , Parafceven intel-

lii

ligi diem Lunz decimz&, quo juxta Librum Exodi

(l

c. 12. Agnus Pafchalis preparabatur ad immola-

tionem Pafchalem , quod tamen vix conbinari

Md

yli

poterit cum textu D. Marci, nifi dicatur, eum

1

loqui de bidui intervallo inter paffionem Domi-

f .n'

b

ni feu totam bi/loriam pa[fonis ac curfum & folenni-

tatem Pafchalem; & ubi in latina verfione legi-

tür, primo die Azymorum, ex Gr&co Textu

lt

verti poffe, die precedente Azymorüm panum

ufum.

Aut cogetur fequi Epiphanium , quod

paffio Domini non inciderit in 2 5. Martii, fed 18.

prout contigit anno /Ere Vulgaris 28. que fen-

tentia forte defendi poffet.

Interim pro Coro-

nide accludo calculum Plenilunii Pafchalis ad an-

num ZE. V. 28.

D.zmori Tr. de Incarnationé,

D Ü C

Ó

418

DISPUTATIO v,

J

Calculus

Plenilunii Pafchalis

Anno /JE.V. 29.

Radix pro loco (3) Pari-

fiis anno Chrifti ineun.| Locus (3. Apog. 9.

te, primo die Januarii

in meridie

9' 8-43'40

g

3. 2.

anni 20.

-

-

9.10

-

20.30

J(

anni 7.

LI92919.51

-

7.IO

Febr. Bifs.

1.29. 8.I9

e-IO

Dies 27.

- 26.36.45

-

4«

Hore 18.

-

- 44-21

4

40

-

1.39

—;

li

. Mot, Med. Q.

LI

4:42-45

2«9:92, 56

»,9/92.56

Apog. ().

..—D

Anoma-,lia' G)W—

:25; 9.4?

lg

JEEguatio add. :

71.43.31

1

Locus verus (3.

16.26.16

5.14.24

Dif

v

: Locus verus (.

Ditc.àQ:

I,II.32

lii

30.28

Junw pi.

— -s

E

1822'3': 6(5

,

?

142921 I40 zz 9 h. 26.

Locus

POteü

DE VERO ANNO NATIV. DOMIN. 419

Loc;us €. | Apogat»

.

I

[4

"n

Radix pro C

4.15.18- 9.|9.11. 4.38

Anni 2o

4.13.34« - |3. 3-50-51

Anni 7.

6.18.5 1.58.|9.14-45-47

——

Febr. BitT.

9.10885. 1.|

OTAT

Dies 27.

II.25.45.40.| - 3.- 29

Hore 18

-

* 9:92.50,| *

-

s

4o'

- 21.57

— p

Mot. med. (

6. 4.19.47

..10.9.28. I.

Apog. (.

TO 0590 T

Anom. (.

7:24-51.46

JEquatio add

4- 3.58

Locus verus (.

6. 8.23.45

Locus verus ($

-

6.26.16.

J^)

I.57.29

—

Di&.(.äQ

m

Motus hor. (.à (9.

3'0. 2,£3

[4

1838:6

o;

: 70;;(5: 232': hor. 3. 52'. fübtr.

hor.18. 40.

Different. inter ]erof, & Parif. hor.1

4-48.

2. 16.

Plenilun. ver. Jerof. die 9.Mart.hor. - 32/.

ALivs Mopus

explicandi Objectionem contra Syftema

Blanchini objectam.

(v,

oteft effe ; quod Sacerdotes Judeorum fecuti

fint Calendarium Julianum juxta methodum

, Inter-

420 DISPUTATIO V. DE VERO ANNO &c,

Intercalandi à Sacerdotibus Romanis introdu-

&am , vi cujus non ànno quarto , fed tertio in-

tercalabatur dies ; f) ergo hanc methodum con-

tinuarunt ufque ad morttem Chrifli, aut ómnino

[

ufque ad everfionem Jerofolymz, confequitur,

DRSIAMSGASN C

eos numeraturos fuiffe anno paflionis Chrifti

diem 25. Martii , quando Romani juxta corre-

&ionem ab Augufto fa&am numerabant diem

25. Martii.

Itaque licet Plenilunium 'Pafchale

revera inciderit in diem 3o. Martii, & fequenti

die 31. Martii fuerit celebratum ad Vefperum

Paífcha, Judaei tamen , à quorum traditione id

babemus , Chriftum paffum effe die »5. Martii,

dixiffent , Chriftum paffum effe die 25. Martii,

hoc eft, Pafcha Judaicum , quo Chriftus paffus

eft, contigiffe die 25. Martii.

Nam Anno Ju-

liano 48 , cum per duodecim annos omifli fue-

rint Rome anni biffextiles , Calendarium Roma-

-

——

num jam anticipabat tribus diebus prz: Calenda-

rio Judaico , in quo negligebatur ifia correctio

facta ab Augufto, & confequenter, quando Ju-

dei numerabant diem 25. Martii , Romani nu-

merabant diem 28. Martii , & intra viginti quirn-

que annos accedente denuo differentia duorum

dierum confequens erat, ut dum Judai nume-

rabant diem 25. Martii, Romani numerarent

diem 3o. Martii, Hec magis patebunt ex adje-

&o Schemate , ad cujus meliorem cognitionem

videri poteft Pz rAv1us de ratione temporum

l4.c.1.$.9. Sr,qQUfS PrGAT; à 1he-fingi,

quod Judzi neglexerint correctionem Augutti,

íciat ex Arte Critica , ad folutionem difficulta-

tum contra veritates aliunde demonfítratas fuffi-

cere po[Jibilia verofimilia,

AÀnni

C;

odu-

Ad Pag. 420

) in-

Anni ante| Anni |Anni Biffextiles|Anni Biffestiles;-Dies Romani/Dies Calenda-| Feri:x ad

con-

ri Judaici. |Litt.Dom

ZEram V ul- Juliani.|Sacerdotum Ro-|Sacerdotum Ju-| Calendarii.

DC.

nino

garem.

Mmanorum.

daicorum.

IUF »

—

—

nrifti

Orre-

45

25. Martii.

25. Martii.

dienti

44

chale

43

jenti

42

4I

erum

je id

40

rtii,

39

irtii ,

38

affus

37

NO 0074 CVtA 4 59 (2

36

IO

3-]u-

23

II

fue-

I2

omaes

34

^ndás

33

13

ectio

32

14

9 Ju-

31

I$

| nu«

30

16

29

17

quiti-

28

18

orum

dmes

27

19

irent

26

20

adje-

25

2I

24

22

"nem

23

)PUII

22

ingi ,.

2l

24

ufti,

25

'ultas

20

26

fuffi-

T

27

18

298

17

29

Ànni

16

30

I5

3I

14

32

13

33

B

B

I9

34

IT

35

Io

B

B

36

a

. Corre&ioAu-

. Correctio à

Judais ne-

38

toris omiffio-

guíti Impera-

39

1.3 gleda.

40

ne Biffextili-

AI

um perannos

42

. duodecim.

B

43

*

44

B

45

46

47

25- Martii.

€02 t0 M h t O2.h &A COX^M OONOS

48

B

28. Martii.

—

—

49

. Corre&io ä

3o

Judais ne-

s

].3 glecta.

M 0U d

52

2

$4

b

Lsl

O o CO

35

1I

Anni ante| Anni |Anni BiffextilesAnni BiffextilesIDies Romani|Dies Calenda-| Ferie ad

JEram Vul-|Juliani.Sacerdotum Ro-|Sacerdotum Ju-| Calendarii.

rii Judaici. i:Litt.Dom.

;

DC.

garem.

imahorum.

daicorum.

—

II

BN———

SO EE

12

5

13

58

14

39.

60 —.

I5

16

61

62

17

18

63

19

O

20

65

T

66

22

67

6g-m

23

24

69

25

70

26

71

27

Pl

In Cal.Ro.

Fer. III.

73

3o. Martii

25. Martii. |InCal.Jud.

Fer. VI.

NS

AE

1

a

-6

d

7 q A

sv

Yi

ä,'*?

t

Y

N

NU

N

NX

N

Xosh NY

*

MA

V,

QW

/Kü

y u

j

u

D

v

SY

n

NN

wl

W

?

N

Quf

n

-?j!

j

Xx

As

f

r

5610

gj»

Y

»

&X

rP

iy'/

j

x

[

N

VEU

2

;

SQUDYO

X N.

j

j

s

1

sE

O.

N

u

EEE

j

1

ZES

Cs

x

E

o

g

[

M

2

-

L DDUU.

—

m

j

N

XX

g

S

Y

4

x&-— Ü

——b

)/m

EE

r

N

Sm

X:

um

/I-—X

— ,

j

H

]

]

i

N

:

7

N

T

[aV

f

z

i

13

Sx:

L

25

/ü

N

A

x

V P N

diiiimsin

ia

u

N

AR

AE

VE

T 112

/

iMv

(W

À

(j

d

N

z

p

/,

NAN

n'FF

ii

ET

C

/À

N

A

,

EEE

E

r A

C

(

Y

"

NS

fX

|

M

TAN

711

a

——

,;-

v

N

N EL

SSLNNESS

D

TABULA

IABULA

CYCLUS

FERIARUM

JUDAICUS

S/ECULO III.

ex Litteris' Dominicali-

intra 84.annos deficiens uno die,

bus.

7. hotis.

Januarius.| Martius. | Auguftus. December. Anni EPa&æ- Anni |Epactz.| Anni | Epa&tz.

um

Rs

WRDUEM

— —

L

las

I

32

XXIV

63 | XXVII

A

Q 110

XII

33

XXV

64. XXVIII

XXIH

XXVI

34

65

XXIV

35

XXVII

66

II

XXV

36

67

IT

XXVI

XXVIII

I

Qa £ i ] UM 7u

37

68

IV

r

XXVII

3

9]

8

II

69

od umv w $

XXVIII

39

IU

79

VI

'

40

IV

iO 00*4 OA 5 —5 t

ïïä

iO 0507 O 1 4 C (

Cu U GH LUBPICUSgK T D D

NOEIea: pI EN . as Je m H

ää

7I

VII

o

IO

O

9

IO

II

4I

79

VIII

II

II

z

-

II

It

42

VI

73

IX

I9

IV

43

VII

74

I2

12

e

"

I3

AA

VIII

75

XI

13

13

D

eo

I

14

E

K

14

VI

45

IX

76

XII

VII

46

X

7

15

I5

a

aA

15

XIII

16

16

O.

&

16

VIII

47

XI

78

XIV

7

17

H

i

17

IX

48

XII

79

XV

I8

49

XIII

8o

8

I8

$6

-

XVI

$

I9

XI

S5o

XIV

19

19

19

20

20

O

20

20

XII

81

XV

2I

2I

XIII

52

XVI

2I

2I

l

22

22

i

22

229

XIV

93

XVII

XV

23

O'U& q.t^ o un.0 o ' ? j5 r 0 & G- o P

$2

23

23

54

XVIH

24

XVI

55

XIX

24

5

24

2

£

D

PSl«olnor 6 099 5 ogq' u Lbum q O.og m $» 0

25

25

XVII

56

XX

25

25

XXI

26.

26

N

26

26

XVIII

37

XIX

58

XXII

27

»

27

N

27

2

28

co

28

28

XX

59

XXII

28

g

XXIV

29. 8.

29

$

29

29

XXI

60

XXII

Ó1

XXV

3o. b

30

[9]

30

30

( QUEv

3I

$£3.9Q. k5 )0 £ Q (c' $ Q tn 0 40 U' P.qy . r.0 Qi.0 "trim ga "v o

31

XXIII

62

XXVI

l

SI. c.

3I

r

t HÁÀ—

-

T-$

TABUL;—&

TABULA PASCHALIS.

—

Anpi |Nume- |Nume- Plenilunium|Plenilunium Plenilunium Aftronomicum juxta|Plenilunium

curren-j|rus Au-|rus Au- Calendarii

Calendarii

'Tabulas Aftronomicas

juxta. Cy-

tes

reus u- reusNi-

]uliani.

Niczni.

de la Hire.

clum Judai-

poíft |lianus. | cenus.

cum redu-

N.C

&um.

Vefp.

- Here. Minüt.

"Matut.

— —

20

28. Mart

26. Mart

27. Mart.

2I

28. Mart

2l

16. April

14. April

I5

April,

x

15. April

22

Io

5- April

3

April

April

43

4. April

II

Mart

E2

Merid.

25

25. Mart

u

Mart

25

32

24. Mart

24

I92

3. April

11

April

i

April

Io

12. April

Il

I3

d UBTe 4 104:15012132 41 1]

2. April

31

Mart

April

353

I. April

26

14

22. Mart

D

Mart

22

Mart.

42

21. Mart

I5

Io

April

27

NO.co

ro. April

April

14

9. April

28

16

IoO

3o. Mart

28

Mart

29

Mart.

Io

29. Mart

I7

Mart

18

Mart.

18. Mart.

29

17

II

I9. Mart

49

30

18

I2

7. April

April

April

23

6. April

—— — | — —

27. Ma&-t

-9

3E

Mart

Mart

I.

lo

26. Mart

31

79

z

32

14

14. April

I2

April

T2

April

Io

44

14. April

3. April

April

April

2

15

3. April

d

16

253. Mart

22

Mart

25

Mart.

22

22. Mart

17

II. April

Io

April

II

54

ä

a

4 00 t H

—

Eu E

Ap?il

1o. April

Mart

Io

36

18

ar. Mart

30

30

Mart

43

30. Mart

97

I9

21. Mart

5

Mart

20

Mart.

32

I9. Mart

»

38

I

8. April

April

April

7. April

39

2

28. Mart

26.

Mart

28

Mart

53

27. Mart

40

NO VE TON CO

3

16. April

MM

14.

. April

15

April

II

26

ï April

— —

— —— |——

41

lo

4

s. April

j

Aprii

April

14

4. April

23

Mart

25

Mart.

42

II

j

25, Mart

24. Mart

25

I2

6

r3. April

ET

April

13

April

36

12. April

Mart

II

44

13

2j April

3l

April

25

I. April

IA

8

22, Mart

2I

Mart

—

Mart

Rn

21. Mart.

—— [—— —

45

1o. April

April

April

A6.

46

I5

9. April

47

16

IO

3o. Mart

28

Mart

30

Mart.

:

34

28. Mart

Il

E

Mart

p

April

48

I7

19. Mart

18. Mart

49

18

I2

7. April

April

6. April

56

6. April

Mart

26. Mart.

"Ro S4LAXS--3zm85« 4434gl4dggglqg

5o

I9

*5

27- Mart;

24

44

26. Mart

——

—

—

FIZVI-S.

'TlTeftimonium

li

P. Jofephi 5tampa

De

Confenfu Chronologorum

noftri temporis

cum

Ill *»» Francifco Blanchino

circa

Annum Nativititatis & Paffionis

W

Dominicaz.

i'

f

j

Yl

'i

(

"

Y

" j

Y

n

M

N[

AU

t

a

ïï

i

f

d »

i,

m

lu

» Vi

fs

hn

n

At

TT

zi (

dl

At

d.

DN

ii

d

i

ln

yiti

iU5q

o

423

*

CO)?

n Confirmationem diäïorum accludo teftimo-

I

nium P. Josgen1 STAMPA , qui in Obfer-

vationibus ad FAsrTos CoNsuLARES S1co-

N1I recufos & emendatos Mediolani 1732. fol,

611. fic fcribit : ,,Cum fexto anno exeunte ante

»Vulgarem /Eram Chrifti neceffe fit ponere ve-

,ram Chrifti Nativitatem , ut oftendimus ad eun-

» dem fextum annum, ideo bene Pagius & Blan-

» chinus hoc anno referunt , Pilatum Judee Pro-

, curatorem fuiffe impofitum , cum hoc anno /E-

,re Vulgaris noftre XI. circa finem Augufti cce-

»perit annus XV. Imperii Proconfularis Tiberii

s Cafaris , quam Epocham ( Imperii Tiberiani )

» fequuntur plerique Scriptores Orientales.

IpnEM Cr. AuT HoR fol. 613. de anno 7E-

re Vulgaris vigefimo o&avo hec fubnedit:

»Hoc anno /Erze Dionyfiane 28. mortuum effe

» Chriftum credimus cum Blanchino, qui, ut o-

»mnia quadrent antiquiorum Scriptorum tradi-

»tioni , retrahit in hunc annum Confulatum fe-

»quentis anni , quo Confules fuerunt duo Ge-

» mini.

Certe Victorius Aquitanus ab hoc anno

,non fine confilio Epocham fuam quingentorum

,& triginta annorum inchoat, & quia idem Vi-

Geminorum vult

»&orius in Confulatu duorum

, mortuum effe Chriftum, retrahit & ipfe fortaf-

fe in hunc annum Confulatum duorum Gemi-

»norum , ut Pagius in hunc annum demonftrat

»in Critica ad Baronium. Tria Pafchata Chri-

»ftum celebraffe à fuo Baptifimate conftat evi-

, denter ex Evangelica Hiftoria, ut vidimus duo-

,bus annis proxime hunc antecedentibus, Cum

T

Z

,autem

j

424 TESTIMONIUM P. JOS. STAMPA

qus

, autem hoc anno , quo tertium & ultimum Pa-

»fcha cum fuis Difcipulis celebravit, eadem no-

f

i

» &e captus fuerit à Judzis , & fequenti die cru-

»Ci confixus , hinc deducimus Chriftum vixiffe

d

»triginta duos annos , ac menfes tres , ita ut à

én

Xíua conceptione ad mortem fuam vixerit tri-

Zv

» ginta tres annos plenos juxta antiquam traditio-

2

»nem. Plura Paíchata , quam tria Chriftum ce-

»lebraffe , ut vult Petavius cum aliquibus aliis,

d

»non refultat ex Evangelio nifi per conjecturas

»ingeniofiores , quam credibiles , ut videre eft

»apud ipfüm Petavium de do

Yi

&rina temporum

»lib. XII. cap. 18.

Ceterum hoc anno, & non a-

lil

»lio mortuum effe Chriftum, nifi ejus vitam pro-

df

» ducamus ad plures annos , quàm triginta tres,

N

»COntra veterem traditionem, refultat ex Pafcha-

Ti g

»te, quod hoc anno contigit die 26. Martii , ut

ddetd

»docet ipfe Blanchinus ex Tabulis Aftronomicis

v

»Domini de la Hire, & ut notavimus in princi-

ia

»pio hujus operis , quando expendimus aliorum

fund

» Authorum opiniones diverfas circa annos U. C.

j

»& circa annum , quo primi Confules in Roma-

Q

»Da Republica conftituti funt.

uod autem

Jiei

»Pafcha hoc anno incideret in diem 26. Martii,

tsl

»Conftat etiam ex Calculo noftro communi, quo

Vrl

»ütimur ad cognofcendam sztatem Lunz qua-

vündi

»cumque propofita anni die.

Ac primo ut o-

hü) x

»ftendimus ad annum 26. J£re

vulgaris Chrifti,

»/Equinoctium Vernum eo tem

t

pore, quo Chri-

yie

pítus vixit

. Cadebat in diem 22.

Martii , ut

» conftat ex Tabula XIV.

I

P. Ricciolii produéta

:Aþfüi

»in fua Chronol. reform.

tom. 1. pag. go. Au-

1 fïil'

»Ieus numerus hujus anni erat ex Petavio nu-

m

»Inerus

[

i

DE CONSENSU CHRONOLOGORUM &c. 425

&

»Imerus 1o. cui ex Tabula Ricciolii refpondet

h

l

» Epacta 16. Quaramus nunc quota dies Lunze

»in diem 22, Martii inciderit hoc modo :

Colli-

d

vlmf

»gantur in unam fummam numeri 22. & 16. &

!v

» efficient füummam 38. addatur numerus menfis

»primi, qui eft Martius , nempe unitas , & fiet

» 39-

Quia vero annus hic apüd omnes Autho-

UlM

»res biffextus erat, & addita fuit una dies Fe-

t

» bruario, ideo pro hac fuperaddita, addatur fum-

J

»1n* 39. altera unitas, & fiet numerus 40. fub-

A0

trahatur numerus tricenarius, hoc eft numerus

Mu

»30. & remanebit numerus ro.

Ergo die 22.

p

» Martii hujus anni currebat decima dies Luns.

ln

Ergo die 26. Martii currebat Luna XIV. Paícha-

MC

» lis

Quia vero hoc anno biflextili Cycli fola-

Y

»ris characteres duo occurrebant , nempe D C

1

i

» ideo dies Dominica proxima poft diem 26. Mar-

L

» ii cadebat in diem 28. Martii. Erga Luna XIV.

p

» hoc anno cadebat in diem Veneris , quo mor-

AU

N

» tuum effe Chriftum dicimus, ita ut vefpere an-

J

M

»tecedenti comederit Pafcha cum azymis una

h

»cum fuis Difcipulis , nempe vefpere diei 13.

i

I

» Martii , quo vefpere apud Hebrzos incipiebat

dles fubfequens, atque inde verificatur , quod

Chrlftus mortuus fit die VIII. Cal. Aprilis , fe-

It

» cundum quod hac die ceperit poft Coenam pa-

» & , incipiente jam apud HebreosLuna XIV. feu

» die 26. Martii, (eu die VII. Cal. Aprilis, quo mor-

quck

» ,tuuseft. Dies enim , qua Chriftus eft paffus,

m

» & mortuus partxcxpabat ex die VIII. Calendas

PFC-'

» Apriles, & die VII. Cal. Apriles; atque hinc fit,

» ut falva traditione SS. Patrum, aliorumque Scri-

» ptorum veterum, Chriftus dicatur paffus & mor-

]

1.2

tuus

426 TESTIMONIUM P. JOS. STAMPA

p

» tuus die VIII. Cal. Aprilis, quod nunquam con-

ii

du

» inget poft plures & plures annos prater hunc,

» Dec antea contigit ante hunc, necalio quoquam

E

»anno , qui fuerit vero proximior.

u

j

» Quod autem Chriftus comederit ultimum

» Pafcha cum Difcipulis ineunte Luna XIV. cum

f

» illud tantum exeunte eademLuna comedi apud

i

» Hebraos confueverit, id nihil refert, namque

EL

E.

» pr?terquam quod Petavius, Blanchinus, Calme-

» tus , Lamy, & alii ita fentiunt, (licet à nobis in

p

»anno difcordent) cum non effet apud Judeos

,:ob*m«

» perfe&a cognitio rerum Aftronomicarum, po-

Mn,

» terant alii comedere Pafcha ineunteLuna XIV.

ïinl,ut

»alii exeunte, cum dies comedendi Pafcha effet

L

» dies civilis , non aftronomica.

Vide Petavii

EU

» Ration. temp. P. II. lib. IV. cap. IV.

Neque

ml

» propterea dicendum eft, quod Chriftus non co-

d

T

»mederit Azyma , quia, ut docet P. Calmetus,

D

Wil

» Luna XIIT diftribuebatur ab Hebrzis omne fer-

g

»mentatum , ita ut vefpere hujus diei Lunaris

üq

» XIII. nihil prorfus fermenti fupereffet , quare

A

» Chriftus ineunte jam Luna XIV. comedit Azy-

i

» ma.

Adde confufum fuiffe apud Hebrzeos an-

t

» num illum , quo Chriftus mortuus eft, ut docet

um

»Petavius in fuo Rationario temporum P. II.

yttig

» lib. IV. cap. IV. ex Divo Epiphanio. Hoc an-

! CODM»

»no igitur Chriftum dicimus effe mortuum die

ld

m

» quidem apud nos 26. Martii, fed ccpiffe pati

ynü

» exeunte die 25. qu:e fecundum Judzos partici-

iita

» pabat ex die 26. fecundum fui extremam partem.

:]uüj) '

, Neque dicendum alio anno paffum effe Chri-

g

, ftum, quia apud Judaos nulla effet Aftronomiz

!:Calem

'

» Cognitio, quia poterant quidem aberrare una

N

»vel

!1

Tl

DE CONSENSÜ CHRONOLOGORUM &c. 427

T

» vel altera die in Pafchate celebrando , fed non

i

» eft credibile ita ftolidos fuiffe, ut proximos e&-

l

"

» quinoctio dies non agnofcerent, & in Lunzx -

»tate cognofcenda plures quam duos dies aber-

u

,rarent. INullus autem annus hoc veritati pro-

» ximior , qua celebrari Pafcha debuerit, przter

N

» hanc, nifi vita Chrifti producatur ultra menfu-

f lt

»ram veri , & contra antiquam Patrum traditio-

us) C&m

, nem.

10

blä 1

» Quod fi Blanchinus folidiorialiquo argumen-

us

» to nixus oftendiffet Confulatum duorum Gemi-

[ D

»norum, qui contigit fequenti anno , retrahen-

u

» dum , ut ipfe facit, in annum hunc,nulla fuper-

hu

» fuiffet inpofterum controverfia, circa annum ac

gl

» diem , quo Chriftus paffus & mortuus eft, nam-

Mu

» que hoc anno, atque hac die firmiffimé creden-

$0009

» dum effet Chriftum Pafcha ultimum celebraffe,

T

» atque in cruce confixum fuiffe, quatenus omnia,

Tne

» & fingula quadrarent antique Patrum traditio-

us

» ni , quod adnotaffe füfhiciat.

hu

», Verum fi levem liceat, atque ineptam pro-

gin

» ducere conjecturam noftram , folidiorum argu-

t

» mentorum defectu, unde orta fit vetus illa tra-

,uit

» ditio, quod Chriftus paffus fit in duorum Gemi-

Qul

,norum Confülatu, inde ortam putamus, quod

h

» Confules futuri anni defignabantur aliquando

jl

ii

» füb anni antecedentis initium , ut conftat ex O-

l

» Vidii carmine lib. IV. de Ponto Ep.IX. quo ab-

Y

da

, fens gratulabatur Confulem defignatum ex Cal.

» Julii, Julium Pomponium Grecinum , cum quo

u

ul

ü

»etiam gratulatur fimul Confulem defignatum

, Calendis Januarii fequentis anni , ejusdem Grz-

lt

u

, cinigermanum fratrem L. Pomponium Flaccum,

M

1

, cum

428 TESTIMONIUM ?. JOS. STAMPA &c.

s

"g

»cum nondum Jul. Pomponius Grecinus Confu-

» latum iniffet, ut poftea iniit anno 16. /Erz vul-

»garis Chrifti. Ex quo vides Ovidii Epiftolam

»criptam fuiffe initio ejusdem anni, & miffam ex

» Ponto Romam, ita ut Romam pervenire poffet

» eodem tempore, quo parabantur Fefta publica

» ob proximum Julii Pomponii Grzcini Confula-

» tum, atque ideo futuri anni Confüles defignatos

W

» aliquando fuiffe fub anni antecedentis initium.

»ut habemus & alia exempla , de quibus infra.

»Mortuus igitur Chriftus eft duobus Geminis

|

» Confulibus defignatis, atque hinc orta traditio

» videtur, quod pro Confülibus defignatis, dictum

, fuerit proceffu temporis , Chriftum mortuum

At

» Confülibus duobus Geminis , à quo Confulatu,

,ut infigniori , propter idem Confülum cogno-

»,1men, & non ab alio minus memorabili defum-

» pta eft Epocha Chrifti vulgaris.

Hucufque Vir Eruditiffimus P.Jofephus Maria

Stampa é Somafche Congregatione ; in unico

J

pun&o à Blanchino difcrepans , quod ifte ad an-

num ZE.V.28.ponat, Confulatum duorum Gemi-

norum,quem Confulatum P. Jofephus Stampa po-

nendum cenfet ad annum /E.V. 29, licet fateatur,

Orientales & Grzcos, qui annos fuos inchoabant,

non more Romano ab initio Januarii, fed à menfe

Julio anni precedentis per Olympiades , vel à

menfe Septembris anni przcedentis per initia /E-

quino&tiorum, ut Syromacedones, facile transfer-

're potuiffe & confueviffe Confülatus annorum

Romanorum fuübfequentium in annum

Orientàlium precedentem.

l

W

by

X

a m Á ERN ÀÓ

EL l MMl li —— m —

28

P.

d

"

*

)

RE

d«

R

Ms

A

"

*y

»

D

&

"^

rA

h

D

x

-

il

iw

ä

X

i

e

I

p

*

de

x

"3

3

',

s

*

s

;!'

quiu

"

*

j

»*

s

x

*

?. -

3

d

1

&

RE

i

*

a

A.

*

iT

:'-;-l

f

—— NÓ

As

l

EM

s*

:

ä

x

hu

&

;

at

d

X

N

EN

r

j

P

x

3

r

-

3

ï-—

uf

ts

^

E d.

k

us

X

Ts

a

;

*

K

A

E.

A

E

N

E

O

^Y

Es

w

w3

D

*

»

H

m

T

Dd

hs

o

—

r

u

»e

m

»

»

a

W

2

o

*

-

p

:

M.

X UD

m

*

WY

-

a

s

H

i

x

^

fs

Méthdt um n UMRT NUA B o r A2 2 m t

2!

x

^s

s

M

LE

x UE

EO

.

"

N

r

d

x 4

AA

ss

Euwe

2

A n

EM

£

A a

m

N

i

d

i

2.5

x

3:'5

o

N

-

r

RE

A

a

"

3

N

m

"

**

i

x

d

k

.

m

x ä-

A

:

»

Yy

$A

iäï

2

E

as

s

E

p

j

x

35 .

».

x

5

W

v

i

o

D*

TV

u

ä

F. t

-a

ScE

x

N

[

R

x

d

-

s

A

;

$

d

*

:

E.

-

u

A&

AE

A

?«

d

x

Ed

x

ao

Ts d

^

s

A.

m

s

*

**

B

E

*

: o

^

T

:

A

fs

«s

F

A

Es

d

x

p

)9

$

E

d

ais

L

3

s

-

"

n

xj

d

aE I

&

ï

x

L.

i«

x

i iis

X

*

P.

i

i

"

35

z

Vr

*

[

-

A

L

x

o

n

M

m

T

g

a

- ao

'a*ää

Ya

*

[:

v

5

4

x

EC

z

Em

AC

w

NU

s

4

I*

-

ii

3

&

AX

p

AX

*

R

:

EN

A

-—1 2

o

g

[

A.

[3

d

P

AX

WR

Ts

EE

z

EU

a

(s

i ER

n

H

P

ï

X

d

Ti

E

ï

is

**

i5j

E

ol

ES

:,

3.

E

x

&

F3

*

ice

X

E

ub

:

l20 am

x

ä

e

——

us

2

R. D. EUSEBII AMORT,

I!HHIIV

e

c

Qan. Regul. Latera

n. Polling. Eminentiffimi Cardinalis L E R C.4 RU L—

Reverendifümi DD. /OSEP H I, Epifcopi Auguftté —

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

Sereniífimi ac

S. R. I. Principis Darmftadiani, Landgravii Haílisz; &c.&c.

p

"'heologi,

us

ä

-

e

THEOL

OGIA--

—— -

-

E

ECLECTICA,

13

ä

'—

MORALIS zr SCHOLASTI

Mi

12

Sub Zufpicis

IIIIIIIIWIIW!

SS.D. N.Benediati XIV.

11

ad mentem

N

TTTE

Eu

10

SS.Patrum & Theologorum infigni

-

prafertim veterum confcripta.

9

i

Tomulus X.

'HHIIIII'IIIH

8

DzS

ACRAMENTIS iN GENE

7

Cum Approlzationikqs.

;

6

EOE Fer u

at

d

5

fed

(j

2€

G

iI!11IHIIIHWIIIIWH

X-

)

de,

4

B-

ert

ilet

i

r

,

;

OR uxicsA d iueieeibdar AC

"E

3

A

"Augu[He Vind.. €?

Wwircebmgi,

IHI.HHIIHI;HIIH

!

dbss s MAARAPENT- V ELEH,, Bi— u

z

Y

[3

Il

l'HIIIHII'WHHII!IIIHI

r'uwnn

d

db / Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

T"Tu"

ILIHIIHI

3

4

5

HI!IIIIIIHLHIIIIII!JIIIIIII

1

1*

p