Gf977-8 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 De Peccato Originali, Et Gratia, 8 s $ u * m $ » W non 3 E p ^ R Mu us E R oD U 5 gl ER d J 2 o UE t a x zw. j aR &L C i At T g* R Y 3 P m X 2 m A .&.Ow g * A v VR d AR H E E Rs RMENUT n v Ms Al TRAM : A Ia M - oU OE - s d df n * r Ed » U À Y 4 d RU .H...an (; 5 $ 3 D. s AU - ? 5 ^ ; E d s 5 P A. E » $ A M. " - m Ü u al hs Á ij b ag j m w s Ls A E «t a^ N j d 3A * j d Ms E " Pa aE s. xeh 3 L iE E "a APU 3 Z EU z A a j RE v D r hss R AM PL » i d 36 ;&ä i Wiv €— Á n é i j i ais ss sb eiie s st — TC » .e!iu.r»vn!iï. : .!i.. — r RR " M E ub r d Es - i - Dd 23 d u T — T - s * Mi T DOME r u CR eaghce $s PUR UL 2. I r l-./l'- /gn)m;)p. u- ZQJ/W' f : r — é [M( ZZMLIJ À Cl?-.ääf?/drr (ezfd 2 /Z'J ä///g*äm AA TC (äfänæ/gj Z fæje/w P N12«511865949 Q21 VEU UL UB Tüb nge IN j h R. D, EUSEBII A4MOQORT, Can. Regul. Lateran. Polling. Eminentiffimi Cardinalis L ER C.A4R I, nec non n Sereniffimi ac Reverendiffimi DD. JOSEPH I, Epifcopi Auguüam S. R. I. Principis D1rmüxdmn:) I;andgravu Haiïiæ &c.&c. ln rUs ls liv QUE THEOLOGIA t li ECLECTICA lii MORALIS zr SCHOLASTICA Boten ! "I Sub ZAufpiciis " SS. D. N. Benedicti XIV ad mentem SS.Patrum & Theolcgoruminfignium, prefertim veterum confcripta Tomulus VIIL - Drz PECCATO ORIGINALI, rT GRATIA. Cum Approbatzombus QY : C s2 s N ( dN ECC ONCMES C . -- EE N AC ) Nx NSMM u » y » AN WS Augu/iæ Vind. && Wirceburgi, Sumptibus MARTINI VEITH, Bibliop. Anno MDCCLIÉ ERN DRCAUERET —— —— E — Y WEX II E E p N-f f sE G P E l — EU )& -)x € 1 XXQ E N D-»ï : Á z u " ) E at n RL AE RE m PA INDEX QUASTIONUA. 'Tractatus PECCATO ORIGINALI, ET GRATIA. | DISPUTATIO 1. De ffatu maturee integre. ^X UJESTIO . Utrum Adamus prius fuerit creatus iti naturalibus, quam cum donis gratuitis ? á o, Utrutnt X2 INDEX. ». Utrum Adamus ante lapfum acceperit à lm | Deo gratiam fanctificantem? II xüïahïa " Jnu $. An plures fuiffent falvati in ftatu nature ]i ;] integre , fi Adamus perfeveraffet , quam nunc falvantur in ftatu nature reparate? ".3 qP 30 Mp&gm 4. QUESTIUNCUL £. JDe proprietatibus naturee integra quoad. corpus JIS €? animam. J QUJEST. 1 In quo fenfü homo in Lib. !N 1 Gen. c. 1. & 5. dicatur factus ad imaginem lk p 470 þmïlitudmem Dei? 34: hi li 2. An Adamus viderit Deum per effentiam? 40 frltts ( 3. An Adamus habuerit omnium fcientiam ? s f 40 ln 4. Ancorpus Adami fuerit immortalä, & im- ! ![æ] paffibile ab intrinfeco? 41 ax AAAAA ) S. An certum fit, homines in paradifo futu- ros fuiffe immortales? So 6. An lg QUJESTIONUM. W! s 6. An vis illa in arbore vite fuerit fuperna- l turalis vel naturalis ? SI n 7. An unica tantum fuerit Arbor vite in Pa- h radifo ? 52 M 9. Utrum in Paradifo genus humanum fuiffet propagatum per coitum? SO [ 4 DISPU FATIO. H ? D] De Peccato Originali. TUM UJZESTIO 1. In quo confiftat pecca- tum originale, & juftitia orlglnahs? 53 o. An homo per peccatum originale fuerlt t fpoliatus donis naturze humane folum inde- ( bitis? feu, quod idem eft, utrum ftatus nature lapfze fecundum fe idem fit cum fta- wle,ö tu nature purz? 99 Qu fit poena peccati originalis , prefertim dno » refpe&u parvulorum fine baptifmo dece- dentium? 125 l] 2659 4. An Q INDEX ;' l ]u 4. An B. Virgo fuerit concepta fine peccato originali ? 141 f yiod i DISPUTATIO IIL . De Gratia. giny at QU.ESTIO 1. Quid &quotuplexfit gratia? QUAESTIUNCULA r. Quid fit gra- D ii tia? 204 TA 2. Quotuplex fit gratia ? 205 tifill 3. Quid fit gratiaafualis , & babitualis? 205 ukaïd& 4. Quid fit gratia saruralis, & fupernaturalis? v odt (f 206 dn]e S. Quïd fit gratia infrinfcce fupernaturalis , & extrinfece füpernaturalis ? 207 h? 6. Quid fit gratia exzerna, velinterna? 207 Wt 7. Quidfit gratia gratis data, & grafia gratum l l faciens, feu fanétificans ? 208 f l 8. An gväs TIONUM. hw i 8. An inter gratias gratis datas numerari pof- M fit etiam character facramentalis, jurisdictio in foro interno, infallibilitas Ecclefie? 213 l 9. An gratie gratis datze denturin homine per modum habitus; an vero folum per mo- ibid. 1 dum actionis divine tranfeuntis ? lilts 10. Quidfitgratia operans, & cooperans? 014 D 11. Anhec divifio gratie in operantem &co- d operantem habeat fundamentum etiam in fcriptura & Patribus? 215 i w TT 12. Quid fit gratia preeveniens, concomitans, ibid. & fübfequens ? FA 153. An hec diviüo fundetur in Scriptura & Patribus? 216 nl u 14. Quid fit gratia excitans, & fanans? 217 At 15. Quid fit gratia Conditoris , & gratia Me- diatoris ? ibid. 16. Quid fitgratia fufficiens, & eflicax ? 218 i X 4 17. Quid INDEX E n 17. Quid fit gratia generalis, & Jpecialis? o19 18. Quid fitgratia praparans, applicans, & pro- Urïmx? ibid. A k degens ? us 19. Quid fit gratia nafure , & gratia "indivi- dui? 220 ]mblh il [ 20. Quid fit gratia comgrua, & mnon congrua? 229I ff 21. Quid fit adjutorium cutm quo , & adjuto- AT rium //ue quo non? ibid. xil 22. Quid fitgratia entitative, feuquoad fubfTan- l Qu ku tiam fapernaturalis ,. & füpernaturalis quoad t Og enodum ? 222 UE Q UJESTTIO 2. In quo confiftant errores CT Pelagianorum, & femipelagianorum de Gra- M tia? 223 n da 3. An ad opera bona univerfim requiratur PT ] gratia intrinfece fupernaturalis ? 247 L hi 4. In QUJAESTIONUM. 4 4. In quo confiftat gratia //fficiens? & gratia tl efficax ? 277 s. An facienti, quod eft in fe, Deus infallibi- " liter conferat gratiam ? 1 [ 296 1 6. An omnibus detur gratia fufficiens? 324 [ 346 7. Quid fit gratia fan&ificansj, 8. De juftificatione per gratiäm. L QU/ESTIUNCULA r. An juftificatio mJ fiat per formam inherentem, vel per folam M L imputationem extrinfecam juftitie, quz eft ii Ilj ..... in Chrifto? 400 2. An ad juftificationem preter gratiam fan- usna Cificantem requiratur gratuita acceptatio nác Dei? ibid 3. An poffit dari charitas perfecta üne.remifïio- q ne peccatorum, feu abfque juftificatione? 401 4. An gratia fanctificans fubjectetur in effen- fentia animz, vel in potentiis ? 403 ! s.An NDEX $. An gratia fanctificans creetur , vel educa- , Ui tur ex fubjecto? 402 l for: 6. Àn omnes recipiant equalem gratiam fan- UM &ificantem ? 403 &[wm 7. Àn quis poffit effe certus, fe effe confüitu- i I! tum in gratia? 8. An Deus poffit peccatorem juftificare per Wt condonationem extrinfecam fine infufione u rJ? gratie ? 493 u 9. An peccatum a&uale hominis adulti poffi Z NI à Deo remitti fine ullo actu interno pecca- ET toris per folam infufionem gra 406 put 10. Anmotus contritionis vel dilectionis erga Af Deum perfecte fit prior infufione gratie Ümm fanctificantis ? 407 l) 11. Utrum ín juftificatione impii infufio gra- tie, & remiffio culpz fint duo motus , feu [ due mutationes ? 409 12, Utrumi QUAESTIONUM. Ài 12. Utrum in juflificatione impii prior fit in- u fufio gratie, quam remiflio culpe ? 410 i QUJESTIO g. De merito per gratiam. QUAZESTIUNCULA r. An omnia ope- H ra, que non fiunt per gratiam, fint peccata? 413 F"'iw« D m 2. Quid fit meritum 4e corgruo, & meritum de fini condigno ? 414 Uj 3. An opera juftorum mereantur vitam eter- t - nam de condigno? 415 ytt lh 4. An ad condignitatem merjcoruin requira- tur promiffio ? 416 hii " 5. An Deus remuneret meritajuftorum füpra n 1] condignum ? 418 6. An damnati puniantur infra condignum? 1 j & 420 '.OIUS,'S 7. Quales requirantur conditiones ad meren- dum? 421 m J 8. An P INDEX QUAESTIONUM. 5 8. An quodlibet opus cujuscunque virtutis in $ E homine jufto fit meritorium 422 l » 9. An'quis poffit mereri gratiam ope þejusdem gratiee ? 423 1c. An jufti quovis opere bono remiffo me- reantur augmentum gratiz? 424 11 An quis poffit alteri mereri de condigno? 426 12. Àn merita per peccatum mortale morti- n ficata per juftificationem revivifcant? 427 W A. À js. zL P . A ( C.I "R J TU u r n o ) Q * GD —— ExÓÀ 7 Ü WA ) QU K, : U N C S W m E A / N ! AN m B &im P AO ] Q E E7 // j w 2f ERE d U m G 4'! tD m n 'Tractatus tüyy Ti b mnri PECCATO * ORIGINALI, GRATIA, n hoc Tractatu continentur fequentes Di- & fputationes : I De Statu nature integra. II. De peccato originali. IHl. De Gratia. D. dmort Tr. dePecc. oä'ig. €&9 grat. DI- 2 DISPUTATIO I. j aokdele s spoketobokeokokokokoggesposke ol kokesjoooek ol s i 4 r TATIO L p DISPU ) De ï' Statu naturz integra. In hac Difputatione queritur : M TAMD I. sf Utrum Adamus prius fuerit creatus in m l) naturalibus, quam cum donis gratuitis ? 2. Utrum Adamus ante lapfum habuerit i donum gratie fanctificantis? 3. An plures fuiffent damnati in ftatu na- ture integre, quamnunc in ftatu na- ture reparate? 4. Quznam fuerint proprietates naturze ä integrae quoad corpus & animam ? QUJESTIO I. Utrum ddamus prius. fuerit. creatus. in. maty- ralibus , quam cum donis gratuitis? 2 OTANDUM r. Per dona gratuita intelli- N 8l r. donum immortalitatis quoad cor- af pus, hoc eft, potentiam confervandi * n corpus fine/naturali morte per corruptionem par- tium, mediante videlicet efu de fruétu ex arbore l Vite. 2. Subje&ionem appetitus inferioris ad Ug M rationem, feu appetitum fuperiorem, ita ut omnes LU DE STATU NATUR., INTEGRZE. 3 *iu,g,p omnes fenfüs & potentie prompte obedirent im- perio rationis, & ratio Deo. 3. Quoddam ge- J nus gratie gratum facientis, feu amicitiz Dei er- ga hominem, vi cujus homo redderetur capax pertingendi ad fuum finem, ad beatitudinem vi- [ delicet faltem naturalem, confiftentem in frui- tione feu vifionefaltem abítractiva Deiut Autho- ris nature. NOTANDUM 2. Quatuor potiffimum dari t M in hac re fententias. PRiMA eft, quod homo ante fuum lapfum in ftatu nature integre nullum habuerit donum gratuitum, fed quod illa primze- va perfeCtio fuerit naturalis bumane mnature condi- 110 Verum hzc fententia fatis aperte conde- [j mnata eft à S. Pio V.inter propofitiones Daji. In ii his enim continentur etiam propofitiones fequen- tes: 26. Integritas primwe creationis mon fuit inde- A U büa naiure bumane exaltatio , fed naturalis ejus con- diiio. I 55.Deus non potui[fet ab initio talem creare bowinem , qualis nunc nafcitur. 78. Jmmortalitas pri- mi bominis non erat gratie beneficium , fed naturalis conditio. 79- Falfa eff Do&torum fententia, primum TET M Ml bowinem potui[]e à Deo creari, & in[titui fine jufüi- iia naturali égc. SECUND A fententia eft D. Bo- iij naventure , Alexandri de Ales , Hugonis à S. V'icto- rt, & aliorum, quod Adamus prius fuerit crea- gt tus in naturalibus, & primum poft aliquod in- 1 n Wi t tervallum, temporis dotatus donis gratuitis. quim T znTrA fententia eft D. Thone, quod Adamus Ws prius prioritate nature creatus quidem fuerit in 6 at folis naturalibus, ita tamen ut ftatim in primo inftanti cooperatus fuerit füis donis naturalibus, mterlþf Ti & propterea ftatim in primo inftanti dona illa 3 A 2 gra- j 4. DISPUTATIO I. PL P gratuita f' pernaturalia acceperit. OUARTA afferit, es dona Adamo fine ullo merito aut co- d operation- collata effe. DICO. Adamus primitus fuit creatus in folis naturalibus, fi non prioritate temporis, fal- f i tem prioritate naturz. PROBATUR CONCLUSIO. Veteres Theo- logi plerique conveniunt; Adamum prius crea- tum eífe in naturalibus, ita ut fua cooperatione ad dona naturalia primum obtinuerit collauonem donorum gratuitorum; atque eam prioritatem rl?ïl aliqui affirmant fuifle prioritatem temporis; alii Ergo. Zhnt. vero eam prioritatem effe naturg. prob. ab inductione. E S. Bonaventura in. 2. dift. 29. a. 2. q. 2. fcri- bit . . Circa boc fuit duplex opinio. Quidam . enim dicere voluerunt , quod bomo fuit creatus mon folum in maturalibus , verum etiam n gratuitis. Sed quo- [2 J niam Santtorum (Patrum) autboritates viden r fen- tire contrarium , ideo efi alia opinio comumunior , & probabilior , quod bomo prius tempore babuit natura- lia, quam baberet gratuita. Unde fecundum banc (fententiam) in flatu innocentie difhinguuntur. duo tempora. — Quoddam enim fuit tempus , in quo. tantum babuit maturalia ; quoddam *vero, in quo babuit & maturalia €9 ^ gratuita. Secundum diver[itatem. bujus duplicis temporis di[Jokoitur apparens contrarietas in mutboritatibus Santtorum. (Patrum). INam quedam videntur dicere, quod bomo babuit gratiam; quedam ii oero, quod mon. Et utreque verum dicunt pro di- f j Sic debuit dari, ut ex iffo verfis temporibus. -- -- /j ordine dandi cogno[ceretur , donum illud ef]e gratui- ATE tun Propierea non fuit à creatione inditas fed na- iurc DE STATU- NATUR. INTEGR . 3 257 L ln iure jam perfetke 6 co LUE tute füper infufa.. Ordo JDeus enim focundum etiai; juflitie boc requirebat. legem communem requirit aliquam difpofitionem & pra- qu E [arationem. à parte moflra ad boc, quod infundat ali- o cui gratiam. Et ideo gratia mon fuit bemini con- creata , fed dilata fuit, quousque bomo per aGtum £2 ufum. rationis quodam 1modo [e difponeret adsllam fa- Jeijiendams ut fic verificaretur. illud duguflini in piimo bouüne. Qui creavit te fime te, mon juftificat te fine te. Patet igitur , quod multiplex ordo exige- bat, ut bomo prius fiereL in naturalibus , quam donis gratuitis ornaretur ; 9 concedende funt ra iones, que boc oflendunt. II. D. Tbomas in 2. dift. ?9. q. a. 2. Circa boc 02 r'..f eft iriplex opinio. Quidam enim dicunt, quod bomo in primo [latu gratiam mon babuit ; nec virtutes gra- N tuitas. Onmnes autem autboritaies (Patrum ) quas Mazgifler (fententiarum) inducit ad probandum, bo- " ; f /e , müni sirtutes infufas iuf " , expónunt de virtutibus naturalibus, que& in Zddamo propter integritatem bu- mane nature excellentifJae. erant. Sed boc mon vi- deiwur autboritatibus conmvenire , in quibus ponitur , quod Adain cbaritaiem. babuit , que fine gratia mon. babe- turs &j plura alia. dicuntur , que mon mifi extorté ad virtutes. naturales veferri. po[Junt. lii vero difiin- guunt fLatum innocentie in. duos. [latus. Dicunt enim, quod bomo in principio creationis f fime gratia crea- tus eft in naturalibus tantum. " Poflmodum *oero ante ] Í ecu Lus efl. .Et fecundum banc peccatum. graijam — con diftinttionem aria ditta Sanctorum . concordare mitun- tur. Sed iflud mon «videtur comvemire ditlis Santo- ! vum , & Dottorum , qui de flatu innocentie quafi de Et ideo bec pofi- uno [;atu mon diflintto loquumtur. "] 3 iio , il 6 DISPUTATIO p | p tio won agne autboritatis efl. — Ideo alü dicunt, TWJ quod bomo in principio creationis fue im gratia crea- " tus eff. — .Et bec pofiio fatis congruere videtur opi- nioni Juguffini, qui ponit, res fumul tempore perfe- Gas fuifle creatas in materia & in forma. Prima u (prior) vero opinio magis congruere videtur opimio- ; Uif mi aliorum Santtorum, qui dicumt, per fucce[fonem temporis res creatas perfettas fui[]e. " Que tamen ba- rum opinionum «erior fit, multum efficaci ratione pro- i bari mon foteft. —Lloc tamen probabilius efd, ut cum bomo creatus fuerit in naturalibus. integris , quce otio- 702f : Jà e[fe won. poter [ fUv quod in primo inflanti creatio- mis ad Dewmn comver[us gratiam confécutus fit. Et ideo banc opinionem füfHinendo dicendum A o x.5 quod Jicut. fecundum Auguftinum . diftin&tio primorum (1ex) dierum attenditur fecundum. ordinem nature , & non Jecundum — fucceffionem temporis , ita. etizm. fécundum ordinem mature [latus in naturalibus puris ad. ftatum ejus in gratia coniparatur ,. & mon Jecundum ordinem temporis. Et AD 9. Dicimus, quod potentia natu- UH valis boc wdo feé babet ad gratiam, quod ipfa fub- miniftrat fubflantiam adus, , 69 pratia prebet ejfica- [/4 ciam (merendi beatitudinem fupernaturalem, feu L g proficiendi ac afcendendi ultra füum ftatum na- N r ] ture) informando a&um IH. "álenfis p. 2. q. go. n. r. a. r. Circa boc di- AR verft diver[a fentiunt. Quidam ponunt ; bominem pri- mum conditum fuifje in. gratuitis gratum facientibus. lii ponunt 5 ipfum, fuifle conditum. folumnmodo in na- turalibus, mon in gratuitis gratum facientibus. Et WM) boc magis fuffinendum eft, ( magis efl rationi con- ^ fónum, & autboritatibus probatioum. — Decebat. enim, f ut fic bomo firet, quod prius e[fet conditus. fecundum [/ "naiaá- DE STATU NATUR. INTEGR .. 7 naturam ,. deinde informatus per gratiam, ut in fe cognofcerei, eratiam e[Je donum Dei, & illam à ma- turalibus diftingueret , & illam. diflfinguendo mon fuce Ki. boc eff, 7Il nature iribueret , fed conditori Deo. quod cult & u GUsTINUS (l.de natura &gratia). Melius Dei caufa agitur , cum &? . Creator &? Saloator cognofcitur , quam cum defenfa, ve- lut [ana «oiribusque integris creatura. opitulatio- " ne Saloatoris inantur. Decor eüam f(apientie f divime manifej jatur per boc, quod bomo gradatim €7 facundum. proce[Jum. temporum ad perfettionem perdu- citur. Sapientis enim efL , fingula fecumdum iempo- ) vis oportunitatem. diftinguere. Unde cum Deus fimul nl ! po[fet creaturas ; maluit eas primo in e[fe producere, poft diflinguere , €9 tertio ornare. Sic licet pofJet bomüni fümul. dare naturam , gratiam, & gloriam ; maluit ta- men primo facere bowinem in [latu mature bene in- flitute , & poft. addere donum gratie , deinde fuper- addere. complementum [9] o SUU n Ti Et ideo ficut. moluit da- ve glorium bomimi, quinm precederet in bomine quod- dammodo weritum condigni per ufum. gratic , fic mo- UL IVR luit dare gratiam, mifi preambulo MERITO CON- cRuri fer bonum ufum matura. Deus. enim fecun- f dum legem communen. reguirit aliquam praparationem f. " & difpofitionem ex parte moj óra ad boc, ut infundat Et idco gratia mon fuit bomini con- alicui gratiam. creata; [ed dilata fuit, quousque bomo per aüwm £ ufum rationis quodammodo fe difponeret ad. illam fu- Zdbuc mwoiandum, quod gratia UN O Jcipiendam. MOD O dicitur communiter , prout comprebendit, quid- [f quid naturalibus ef additums ficut. bonum. ingenium, eloquentia €?c.. AL 10 Mopo diciur gratia, quod 4 € e y j o DISPUTATIO I, m eft fuperadditum libero. arbitrio , — difponens ad . vetti- tudinem ilius; ficut. dicimus virtutes naturales ,. pie- g. j tatem , mititatem (gc. TrRTIO MODO, quod eff LU J Jperadditum libero: arbitrio , tanquam . vettificans. & complens , & elevans; & fic dicitur gratia, que gra- tum facit; quia facit bominem Deo acceptum, quia conformem. Cum ergo queritur , utrum primus bomo "TU fuit conditus in. gratia, five in gratuitis ; potefl di- ci, fecundum quod jrimo *vel fecundo modo dicitur gratia, fic fuil conditus im gratia ffoe gratuitis fe- 1n[ cundum quod tertio modo , nequaquam. Sümnililer pot- eft dici de virtutibus ; [cilicet. quod. virtutes. natura- l Ü al les babebat à fui prima conditione ; «irtutes . autem 10 gratuitas , ut charitatem C2 bujusmodi, mequaquam. Ita Alenfis. Idem docent Ffugo à S. Vittore 1. 1. deSacramentis, part.6. c. 17. & c. t4.. Scotus in 2. dift. 29.. ZEvidius Rom. in 2. dift. 29.. Richardus à Mediavilla in 2.dift. »9. Brulef. & alii. i h cogri:ï'w Solvuntur Objectiones. iam D OBJICITUR T. Neceffe eft, ut in primo Áitd inftanti creationis regnaverit in Adamo cupi- ( j ditas vitiofa, autcharitas. [ Il Non cupiditas. Er- ln £o charitas, quz non datur fine gratia gratum MIpI faciente. 2. Anima Adami in primo inftanti füz crea- tionis non fuit imperfectior anima infantis bapti- Zati; fed hzc jam habet gratiam gratum facien- tem. Ereo. 3 Deus cuicuhque non ponenti obicem d dat gratiam. ceim Sed Adamus tglïc non pofuit obi- T JHCUI Jt ( 4- Oi)ti- DE STATU NATUR. INTEGR £. 9 Mi 4. Opptima difpofitio ad gratiam eft purain- nocentia, & re&a voluntas. Sed hanc Adamus Ji habuit. REsPONDEO n. Maj. Datur enim medium inter cupiditatem & charitatem, nempe amor naturalis Dei ut authoris nature , qui in pri- mo inftanti eft pro priori nature neceffarius, utpote ex inftin&u Dei, in pofteriori autem figno eft liber, ac meritorius beatitudinis na- turalis. d 2. n.a. Ut enim in fequenti queftione dicetur, Adamus in illo fuo ftatu non habuitta- lem gratiam fanctificantem, qualem habent Chri- ftiani, vi cujus fiunt adoptivi Filii Dei, & par- iT ticipes naturz divine, & fponíantur Deo in or- dine ad vifionem Dei unius & trini intuitivam T per effentiam. Adamus enim per dona illa gra- l tuita fupernaturalia tantum fuit ordinatus ad bea- titudinem fuam naturalem, nempe ad vifionera feu cognitionem Dei abftractivam, hoceft, pre- cifivam Dei, ut Authoris naturz. Dl - d 3. dift. Dat gratiam ordinis naturalis in ordine ad actum moralem de fe meritorium pre- mii aut beatitudinis naturalis.c. gratiam ordinis I j fupernaturalis in ordine ad a&um meritorium premii aut beatitudinis fupernaturalis. n. Maj. f il Poffibilis enim eft ftatus purz naturz, aut certe ftatus nature integre , in quo homo non fuiffet tm adoptatus in filium , & defponfatus Deo adunio- nem omnium perfectiffimam , qualis eft vifio feu n D fruitio Dei per effentiam. pUlL ZA 4. dift. eft difpofitio ad gratiam ordinis naturalis. c. fupernaturalis relaté ad vifionemDei unius As b IO DISPUTATIO t, Ad l l unius & trini intuitivam per' effentiam. n. j hoc pro difpofitione requiriturin adultis fides, ac li fpes, fundata in promiffis divinis & adoptionein ftatum filiorum Dei. AH' FL'O [ OBJICITUR 2. Opera Dei funt perfecta. Ergo etiam creavit hominem in ftatu perfe&o t It gratiz. 2. Deus Gen. r. dixit: Faciamus bominem ad » Tr ünaginem 69 fimilitudinem noflram. — . Atqui homo non fit fimilitudo Dei, nifi conformetur Deo per d " ),)- i gratiam gratum facientem. Vr p 9. D. Damafcenus de fide 1. 9. c. 12. dicit: Fe- cit Deus bominem innocentem , vreGum, viriuofum, oj ld onni virtute decoratum , ommibus bonis ornatum. REsPONDEO Ad 1. dift. fünt perfe&ta perfe&tione cuilibet "rn' nature pro congruentia circumftantiarum debita. Sic enim infanti in jin,) c. perfe&tione indebita. n. utero materno non confert foliditatem oflfium, Nature robur, aut ufum rationis perfectum. autem hümane etiam integrz non debetur beati- n 4 tudo fupernaturalis, quoad fübftantiam, nec gra- tia elevationis ad vifionem Dei unius & trini in- tuitivam per eílentiam. STW Ad 2. c. Maj. dift. Min. non fit fimilitudo ur? ll Dei nifi per gratiam gratum facientem in genere IU " 'v. fervi aut amici.c. in genere filii adoptivi & fpon- fz. n. Homo etiam in ftatu pure nature, aut ii in ftatu nature integre fuiffet per virtutes mo- u L Giv ale s fimilis ac conformis Deo , v. gr. per pru- Häl!lmï dentiam , temperantiam , juftitiam. &c. ac proin fuiffet etiam gratus & acceptus Deo, fed in or- N f,fffn dine DE STATU NATUR. INTEGR X. II dine fervorum, aut hmicorum; nontamen tan- "W quam armicus intimus, filius adoptivus, autfpon- TA fa Dei. "d 3. dift. Deus fecit hominem omni vir- !N [b M. tute ordinis naturalis relaté ad beatitudinem na- Lt pete turalem decoratum. c. omni virtute ordinis fu- pernaturalis. n. Neque enim Adamus fuit pre- Á M a ditus cognitione myfteriorum fupernaturalium 1l v. g. SS. Trinitatis, Incarnationis. &c. neque ha- i Dow i buit jus ad adoptionem in ftatum filiorum Dei, & fponfationis ad Deum, quale nunc habemus in Chrifto per fidem, fpem, &charitatem. Ce- terum textui Damafceni oppono textum S. Zfu- guftini l. de Corrept.,& Gratia, ubi ait: Confite- mur, Deum fic ordina[Je angelorum &? bominum vi- & tam, ut in ea prius o[lenderet , quid po[fet eorimm li- n berum arbitrium, deinde quid po[Jet fue gratie bene- ficium, juftitieque judicium. l IXA xmx QUJAESTIO T. Utrum Zddamus. ante lapfum | acceperit à: .Dea gratiam fzmöï:jïcantem ? OTANDUM I. Certum effe, quod Adamus ft ii ante fuum lapfum fuerit amicus Dei, accepits Deo, & quod fuerit conftitutus in gratia Dei. Utrum vero ea amicitia fuerit tantum ordinis na- turalis per virtutes morales in ordine ad beatitu- dinem aliquam naturalem; an vero fuerit fuper- g naturalis in ordine ad vifionem Dei unius & trini O per effentiam, magna eft quzftio. 105 læ NoTAN- 7' (H 12 DISPUTATIO I. NoTANDUM 2. PerSeratiam fanCtifican- l tem intelligi eam, quas in hoc ftatu naturz repa- Id D) ratze confertur hominibus per Chriftum in eorum juftificatione in ordine ad vifionem Dei per effen- tiam, & quidem unius & trini, ut amici intimi, ut fponiï , & ut patris erga filium adoptivum. Ea enim elevatur homo in ftatum filiorum Dei, jl in coheredem & focietatem Chrifti, & vere de- fponfíatur Deo in ordine ad intimam unionem, quz habetur in vifione feu fruitione Dei unius & trini intuitivam per effentiam. " OTANDUM 3. Beatitudinem, quam Ada- 1nus potmtmererl in ftatunature integrze, potuiffe confiftere in cognitione Dei abftra&xva valde clara, feu, prout in Tra£&t. de Cbaritate explicavi, in vifione prfecüiva Dei ut authoris nature; qui quidem quoad fubftantiam feu ex fuo genere eft naturalis, utpote in linea feu genere cognitio- nis abftractiva, attamen quia OmeLl'l non pot- erat humanis vmbus, vocari debet f/upernaturalis Beatitudinem hanc deícribunt S quoad modum. i r Auguftinus & D. Thomas. Nam S. Zfuguftinus 1.22. de Civit. c. 29. deferibens futuram "beato- iil rum gloriam docet, quod etiam oculis corporeis !Tj in omnibus creaturis vifuri fint Deum in iis ope- rantem, ficut nos videmus vitam & animum al- terius homin's. Ea ergo beatitudo, quz in pre- fenti ftatu naturz elevatzeft accidentalis, potuit homini in ftatu naturz inteere effe premium ef- fentiale, feu beatitudo effentialis, vi cujus. in omnibus creaturis videret Deum ut authorem nature. Sic ait: Quid. fi tanta. erit potentia fpiri- talis corporis , ut cwpme videatur &? Spiritus? — Spi- W[U-S IT DE STATUO- N'A'I'OR. INTEGR z. 13 vitus enim eft Deus. DDeinde aliorum- itas ,| cum fint imvifibiles , per corpus videt quisque. INam un- de viventia difcernimus à non *oiventibus corpora, nifi 1] corpora [ümul vitasque videamus , quas mifi per cor- Df pus videre non. po[Jumus ? Vitas autem j[ine corpori- l bus corporeis oculis mon videmus. Quam ob rem fieri L n] l Dd fotell , valdeque credibile eft , fic mos efJe vifuros mun- Te (s dana tunc corpora celi novi C2 terre nooe , ut Deum ubique prefentem ,. & univería etiam. corporalia gu- A t bernantem per corpora, que geflabimus , 9 que con- Jpiciemus , quaquaverfum oculos duxerimus , clariffmma INon [icut munc invifibilia ?h lt J jerfpicuitate. oideamus. Dei per ea, que fatta funt, intelletta. confpiciuntu W jper [peculum in cnigmate, & ex parte, ubi plus in m nobis valet fides, qua credimus , quam rerum corpo- T ralium [becies, quam per oculos cermimus corporales. Ia. Sed ficut bomines , inter quos "oioentes motusque vi- « tales exercentes vivimus , mox ut afpicimus , mon cre- w dimus vivere, [éd videmus ; cum eorum vitam fine corporibus videre mequeamus, quam tamen in eis per corpora remota ommi ambiguitate con[picimus. Jta quocumque [piritualia illa lumina corporum moftrorum circumferemus , incorporeum D.E U.M omnia regentem etiam per corpora contuebimur. Zut ergo per illos oculos fic videbitur Deus, ut babeant aliquid im tanta excellentia menti fümile, quo &5 incorporea natura vi- v deatur «. 4ut. quod efl ad intelligendum facilius , ita P Mib Deus mobis erit motus atque con[picuus, ut videatur Jpiritu à fingulis mobis in fingulis mobis: videatur àn Dn celo movo C9 in terra nova, atque in omni , que tunc H Juerit creatura; videatur &? per corpora in omni cor- pore, quocunque fuerint [piritalis corporis oculi acie D. Tho- perveniente. diretüi. Ita S. Auguftinus. Inas p 14 DISPÜUÜTATIO I. u mas exiftimat; quod Adamus hanc beatitudinem jam a&u meruerit & obtinuerit per füam coope- TUQUM rationem ad gratiam in primo inftanti fuz crea- tionis, quamvis etiam obtinuiffet jus ad vifionem T :F;',' 1 Dei per eflentiam, fi fibi & fuis pofteris hoc jus y M fpci per obedientiam in puncto fru&tus vetiti me- ruifiet. In Summa p. 1. q. 104. a. r. de beatitu- dine actuali, quam Adamus inu ftatu naturz in- tegre habuit, fic fcribit: Confiderandum eff, quod vijio Dei per e[Jentiam dioiditur contra viftonem Dei per creaturam. — Quanto. autem. aliqua. creatura eft al- &or C9 .Deo fimilior , tanto per eam Deus clarius gf videtur. Et fic patet, quod multo eminentius Deus -videmur per intelligibiles effe&tus , quam per fenfibiles €9 corporeos. "d confideratione autem plema & luci- Qu da intelligibilium ejfettuum. (quales funt angeli) im- peditur bomo in pre[enti [latu per boc, quod difira- M D bitur à fenfibilibus & circa ea occupatur. — . Heec au- 4 i tem fuit reGbitudo bomünis dioinitus in[lituti, ut in- feriora [uperioribus fubderentur , & fuperiora ab in- verenld ferioribus mon. impedirentur. Unde bomo primus non Non impediebatur per ves exteriores à clara 69 firma con- idfany templatione intelligibilium effe&tuum, quos ex irradia- AE ( üone primae veriatis percipiebat , five maturali cogni- done, [ive graiuita. Unde Juguflimus dicit l. 1. E 3 U:O in Gen. c. 33. ad Litt., quod fortaffis. Deus. primis T. t? bominibus antea loquebatur , ficut cum angelis logui- [ tur ipfa incommutabili veritate illufirans wmentes eo- rUm , éifi non tanta participatione divine e[fentie , M | quantam capiunt angeli. Sic igitur per bujusmodi intelligibiles effe&tus Dei, Deum clarius cognofcebat, æn!um " quam modo cogno[camus. Et AD 1. Dicendum, quod n hemo im paradifo beatus fuit, mon illa perfetia beati- at E tudine, DE STATU NATUR. INTEGR X. I5 l tudine, in quam transferendus erat, que in diving u | e[fentie vifione confiftit. Et AD 3. Duplex efl. me- i 31. if Dc dium (videndialiquid). —Quoddam (medium eft), in quo fünul videtur, quod per medium «videri dici- j J ! 1m iur. Sicut cum bomo videtur per [peculum, 9 fi- dU mul videtur cum ipfoó f[peculo. "liud iedium eft, b lt per cujus motitiam im aliquid ignotum devenimus; P ficut- eft. medium . demonflrationis. Et fine tali medio Deus videbatur (ab Adamo in paradifoy, mon ta- men fine primo medio. . INon enin oportebat , primum bominem. pervenire in Dei cognitionem per. demonftra- Pal tionem. fimpiam ab aliquo effectu, ficut mobis eff me- ceJarium ; fed fimul in effettibus precipue intelligibili- bus Juo $nodo .Deum ,cognofcebat, . Ex his D. 'Tho- m2 verbis patet, quod Adamus ante lapfum a&tu habuerit vifionem Dei abftractivam, & quod etiam ad aliquam altiorem vifionem altiorem ef- fentie divine, feu vifionem intuitivam Dei, fal- tem ut authoris nature , adeoque przcifivam, V perveniffet, fi obediiffet & in gratia perfeveraffet. NOTANDUM 4. Gratiam fanctificantem x m late di&tam poffe dividi in varias fpecies juxta di- verfitatem objectorum ac finium, feu beatitudi- num , in ordine ad quas hominem fan&ificat. D] PnRiMA fpecies gratiz fanctificantis, feu gratum facientis, eft, qua homo aquirit jus proximum ad vifionem Dei unius & trini intuitivam per ef- fentiam, ad amicitiam intimam, filiationem ad- optivam, & fponíationem cum Deo. SECUN- DA fpecies eft, que tribuit ad eandem vifionem tantum jus remotum, quale habuerunt Patres in veteri teftamento. "lERTrA fpecies eft, que folum tribuit jus ad vifionem immediatam Dei ut yi 16 D ESPAX-TAT.I0 I. i^ ut authoris naturz, feu quoad pradicata relativa ad extra. QuanTA fÍpecies eft, qua tribuitur PU. jus ad vifionem Dei per creaturam, feu in crea- ) has tura, qualis in PREENOTANDO 3. fuit defcripta j à S. Auguftino & D. Thoma. Cum enim que- libet harum beatitudinum excedat vires naturze J "l humanz, neceffaria eft gratia quedam habitualis, lil P qua homo reddatur acceptus Deo, ac dignus tali His prenotatis hi dono vél premio. DICO. Adamus in ftatu nature integre f i n iM ] ante lapfum non habuit gratiam gratum facien- tem feu fan&ificantem ejusdem fpeciei, qualis il TAT generi humano per Chriftum datur poft lapfum. PROBATUR I. Adamus ante lapfum nec habuit jus proximum , nec remotum ad vifio- $u i AC nem Dei unius & trini intuitivam per effentiam, ad amicitiam intimam , filiationem adoptivam, l [ & fponfationem cum Deo. Ergo. c. patei ex Puss "fl h in definitione data JNot. 4. ant. prob. INon poteft hoc jus Adami probari ex Scripturaaut traditione. ']äraa lu PRozATUR 2. Jus ad vifionem Dei unius trione & trini per effentiam , ad amicitiam intimam , fi- QOf p liationem adoptivam, & fponfationem cum Deo nüil] defcribuntur à Scriptura tanquam dona propria : ho Chrifti erga fuam Ecclefiam in ftatu naturw re- A ") Q parate. Ergo non conveniunt ftatui nature in- ] I. S. Sfoannes in Evang. c. 1. tegre. ant. prob. v.12. hoc foli Chrifto proprium tribuit, quod tribuat filiationem adoptivam : Quotquot recepe- vunt eum , dedit eis pote[latem filios Dei fieri. 2. Idem Epift. 1. c. 3. dicit: Vdete, qualem cbaritatem rh dedit uobis Pater, ut filii Dei mominemur & fimus. li Chariffimi, nunc filii Dei fumus, &? nondum appa- Y uit, Fef,rgnr ; I/IW i DE STATU NATUR. INTEGR.JX. 17 ag vuit, quid erimus. Scimus , quoniam cum apparuerit, Jümiles ei erimus , quoniam videbimus eum, ficuti eft. !. LTM UK n"[:: 3. D. Petrus Epiíft. 2. c. r. v. 4. Maxima & pre- tiofa promi[Ja mobis donavit, t effüiciamimi divine i con[ortes nature. 4. D. Paulus Eph.2. v.18. Per I ipfum babemus acce[Jum in uno [piritu ad Patrem. lbt Ergo jam mon eftis: bofpites & advene , féd effis ci- ümt ves fanttorum &j domeftici Dei. .. s. S. Joannes c. 17. v.20. Rogo , ut omnes unum fint , ficut tu. Pater in ? ?rf.ng.æ me, C ego im te, ut fint confummati in unum , Pa- tr, quos dedifhi mibi, volo ut ubi fum ego, & illi fint. mecum . ut. videant charitatem meam. 6. Apoc. 3. v.20. Caenabo cum ipfo & ipfe mecum. Oui «i- cerit , dabo ei federe mecum in tbrono meo, ficut & 14 Vl ego vici, C9 confedi cum .Patre meo in tbrono ejus. Á 7.1n Ofea c. 3. dicitur : Spon[abo te mibi in fim- N w [ piternun. — Et de hacdefponfatione etiam in Apo- | calypfi frequenter eft fermo v.g. c.22. v. 17. Spi- Nny Hec & ritus & fbonfa (àinvicem) dicunt: Veni. MR plura alia non extitiffent in fruitione abftra&tiva aut vifione intuitiva quidem fed precifiva Deiut authoris naturz Adamo in ftatu nature integre promiffa. tU PRoBATUR 3. ratione & authoritate ZEpi- U dii Romani , qui erat difcipulus D. 'Thom« fidelif- fimus. Quando fcribit in 2. Sent. dift. 29. q. 3. h fic habet: .Dicimus adberentes Magiflro Senteniia- rum, quod 4dam pro ilo flatu accepit, juflitiam ori- ginalem , per quam poterat «vitare ommia peccata, fed non poterat mereri (ftatum fublimiorem , beatio- rem, ac fupernaturalem quoad fubftantiam, qua- lis nunc eftbeatorum, videntium intuitive Deum per effentiam, ut eft in fe) vel proficere. Propter D.zmort Tr. de Pec.orig. €9 grat. B quod DISPUTATIO T. j 18 uod non irrationabiliter Magifler loquitur , quod A4dam s p !l Tadiss. Juperando tentationes non merebatur ;; quia mon babe- t bat gratiam gratum facientem , fine qua meritum e[fe [7] von polefl. — Et fi aliquando imveniatur à fan&tis l m (Do&oribus fcriptum) quod Zdam fuit. creatus. in KL gratias exponendum e[ff: 1N GRATIA, id eff, in Ó j eriginali jufLitia, que mon folum gratia proprie, fed "J 11/15'! etiam agis proprie, lice mnom per omnem modum g, proprie, dici poterat. Concedimus ergo, quod fubje- G&iones ille (appetituum inferiorum ad fuperio- n rem), que fuerunt im zddam , mon fuerunt matura- | les , fed fuerunt gratuite , non per gratiam. gratum facientem, [ed per originalem ju[litiam, que etiam proprie gratia. dicebatur. Quam — veritatem | tenendo /j; babemus pro nobis Magifirum, quod mon efl parum; i quia fic fuit imbutus fan&torum di&tis, quod ex bujus- vi0di ditbis contexuit bunc totum librum. |Nom ergo -virtutes ille, que fuerunt in 4dam orte ex origi- wali juflitia, fuerunt ejusdem rationis cum | cirtuti- Lj li m bus, que funt in mobis orte à gratia gratum facien- Mi 1e. - - Ttnendo banc veritatem leviter po[Jumus. fal- m f «are dita San&torum; [becialiter illud APOosTOLI » fu 1.Cor. 15. Facfus eff primus bomo in animam ä "icentem ; novil]imnus zdam (Chriftus) im [pi- [ 1 vitum . roificantem. Primus bomo de terra ('Wr H derrenus ; fecundus bomo de celo cadleffis. Qua- lis terrenus , tales &? terreni; qualis ccle[fis, fales & colefes. lgitur. fi. portavoimus imagi- l nem lerremi, portemus C? imaginem ccleflis. ! Que ommia forte mon, po[Jemus fuflicienter faicare, tenendo quod z4dam fuerit creatus in gratia gratum l Nunquid 4dam in faciente. -- - SEHD DICES: j primo DE STATU NATUR. INTEGRE. I9 W N l, primo [uo [fatu vioebat fpiritualiter ? Refpondet M'A[ I W 4Egidius: Pvebat quodammodo, &? fecundum quid ; ita quod etiam erat beatiffmus pro illo flatu. - INam Wln L: mon poterat augmeniari nec in beatitudine , mec in gratia, mift mutaret. [latum 5 cum fecundum illum fla- ,lig tum, u dictum eff, po[et flare, [ed mon proficere ; ?,qu)"j quia , ut Magifler ait, A4dam pro illo ftlatu mon ba- 1 bebat , quo pedem mwvere po[Jet; babuit tamen, quod joterat fZare. Fattus efl ergo 4dam in animam vi- Linei t t ventem; mon efd autem fa&tus in [piritum vivifican- tem. INam fi 4dam fletiffet & genui[fet fülios, mon lB PT. transfundifJet im eos, mifi originalem juflitiam , per quam fiii po[Jent flare, fed mon proficere. Omnia ] i 7If ergo verba /pofloli mon po[Jemus alvare de primo -Adam, fi fuit creatus in gratia gratum | faciente ; A E quia boc.pofito mon fuillet fattus im animam wiven- tem C ivificantem corpus; fed etimm in fpiritum u vioificantem , faltem quantum ad opera. - - Firtu- r tes Zde pro illo [latu tales erant, qualis erat ejus n juftitia, ut. ficut. juflitiam originalem transfudiffet. in i jofleros , fic E virtutes, temperantiam, & cbarita- AWU ] tem, quas babebat , iransfudi[Jet im po[leros. Pro- n jter quod ficut per originalem juflitiam poterat fla- ve, fed mon proficere, fic per illas virtutes origina- fbb; ! les poterat lare fed mon: proficere. Erant ergo ille virtutes , quas babui[fJamus ab origime per 4dam, fi non pecca[Jet, alterius rationis, quam fint ifle vir- tules , quas babemus munc ut regenerati per Chriflum; nam per bas füb Cbrifto po[Jumus [lare &? proficere, KM fer illas autem . fub A4dam potuifJemus flare, fed mon froficere. - - "Adam enim pro illo [latu mon pote- vat proficere €9 augmentari in virtulibus, & feri beatior, mifi mutaret [latum accipiendo gratiam fan- 2 &ifi- 5 n* 20 DISPUTATiO I. quiis &zfcantem. - - Poftea quæätur ; an pofito , quod PL Deus infundifet 4damo gratiam — gratum. facientem, fi veflitiffet tentationi, wut vult Hugo, C? eft fatis m ht UL J probabile, an, inquam., ejus opera fuifJent magis me- ritoria, quam ifla noftra in flatu mature veparata ? Ad hoc /Egidius refpondet : Communiter loguendo hi J'Un mon defcendendo ad bunc *oel illum babuifent fe ope- l) Unde j K a pro il fiatu fecundum magis C& münus. il £l poteft contingeres quod opera munc fa&ia po[Jumt com- muniter loquendo e[[e eque meriteria vel etiam magis Ags ac fui[Jent tunc. Solvuntur Objectiones. OsjrcrTUR 1. Pleriqueantiquorum Theo- logorum tenuerunt, Adamum ante lapfum fuiffe N preditum gratia fan&tificante, feugratum facien- te. Ergo hoc eft tenendum. 2 D. Thomas in 4. dift. 29. dum loquitur U de gratia Adamo collata, eodem modo de illa Ti loquitur, quo nunc loquitur de gratia fan&tifi- cante, quatenus eft forma actuum humanorum. l b m Ergo. .Zni. patet ex textu addu&o in quaft. 1. REsPoNpEo dift. Hoc tenuerunttanquam Lgiul aliquam fententiam probabilem.tr. tanquam ve- "W N n ritatem conftantem. n. Drxttr. quia ut proxi- me videbimus, eam ipfam fententiam poftmo- dum tacite retractarunt. D. Thomas l.cc. q. 1. a. 2. C. ubi hanc quaftionem examinat, expref- fe dicit: Qwe barum opinionum verior fit, multum efficaci ratione probari mon potefl; boc tamen proba- hr ! U S. Bona- bilius et , quod gratiam confecutus. fit. d ventura in 4. diít.29. a. 2. q. 1. ait: ÉL opinio T ( commt- DE STATU NATUR. INTEGRJE 2I communior , verior, €9 probabilior, quod zdam ante lapfum gratiam: gratum "facientem . babuit Eodem modo loquitur Zlenfis p. 2. q. 9o. memb. 3. a. r. Joft opinio &9 communior, & verior, &? probabilior, Tj quod J4dam ante lapfum gratiam gratum facientem babuit.- ld 9. dift. D. 'Thomas hanc fententiam in Ug dift. 29. tenuit, ita tamen ut eam in Summa, [ ( & ad Hannibalem retra&tavit. c. ut eidem firmiter inheferit. n Ita refpondet /Egidius Romanus in W 4. dift. 29. $. Ulteríus forte dubitaret JDicendum, inquit quod dicià magni DoGbores moderaverunt di- &um fuun in SUMMIS fuis, quod dixerant füper Jententias INam in Sententias. pofuerunt , bominem tT ereatum in gratia, dicentes, boc cóncordare cum 4du- Iu gujTino ,. ponente , . fanul. omnia. perfette fuifJe produ- D Ga; fed in suMMis, ubi banc queftionem movent, uirum primus bomo fuerit creatus in gratia, volunt d bominem fuiffe creatum. im gratia, quia boc require- Y i bat reditudo fui [latus Joitur ex vettitudine flatus t z probant , bominem fui[fe creatum in gratias illam ta- men retitudinem totam retorquent ad originalem ju- IUVh d a l Jüitiam. commemorando illas tres fubjeäzones, quas fa- lr cit originalis juflitia mon e[fe naturales , fed. gratui- an p AE ( ia Secundum boc eff eorum. intentio ponere, 4dam U fui[fe creatum in gratia, quia fuit creatus cum ori- ginali juftitia Quod eff fimpliciter concedendum. n u Ita ZEgidius. AC revera ejus expofitionem effe conformem menti S. T'home,, patet legenti eay uU qua fcribit in Summa p. 1. q. 95. a. 1. ubi manife- ftum eít, ab eo per gratiam, in qua Adam crea- n tus eft, tantum intelligi originalem juftitiam, prout contradlfï:mgultur à gratia fantificante. " E Dicen- 22 DISPUTATIEO y j I. Dicendum , inquit, quod quidam dicumt , quod pri- y l "1 jlti Mi wus bomo non fuit creatus in gratia; [éd tamen poft- snodum gratia fuit fübi collata, antequam pecca[]et. Qa]t Plurime auiem Santtorum — autboritates : atteflantur, y. M bominem in [Latu innocentie gratiam babui[Je. — Sed, ) A quod fuerit conditus i gratia, ut alüi dicumt, vide- ; ln tur requirere ipfa vettitudo primi flatus , in qua Deus qp!MDf bominem fecit , fücundum illud Ecclef. 7. Deus fecit Jaros bominem rettum. Erat enim veGhitudo fecundum boc, M " zi ) quod ratio fubdebatur Deo , rationi vero inferiores vi- 5ntire re$, 9 animae corpus. Prüima autem fubjettio erat jm caufa & fecunde €g tertic. Quamdiu. enim ratio ma- ji t nebat, Deo fubjetta , inferiora ei fubdebantur. Mani- t feftum efl autem , quod illa fubjetio corporis ad ani- l tf mam, 6 inferiorum «virium ad rationem mon erat na- m j! m ! turalis; alioquin pof? peccatum manfiffet , cum etiam il 3. hj ]stl in dewwonibus maturalia poft peccatum permanferint. m Unde manifeflum eft, quod & illa prima fubjettio, h ]j N qua ratio LDeo fübdebatur , mon erat folum fecundum maturam, fed [écundum fupernaturale donum gratie. d ANon enim poteft effe, quod effeütus fit potior quam Ed caufa. Unde Zfuguflimus. dicit ; quod. poftquam. pra- àitumi] cepti fatia transgre[fio efl, confeftim. gratia deferente u14d , divina de corporum fuorum muditate confufi funt. D L lt n Senferunt, enim motum inobedientis carnis fue tanquam T veciprocam pemam inobedientie fuc. Ex quo datur uj intelligi, [i deferente gratia foluta efl obedientia car- Eu mis ad anhmam, quod per gratiam in anima exiflen- tem inferiora ei Jubdebantur. . Ex hoc textu patet, T D. Thomam in anima Adami agnoviffe quidem idy gratiam fupernaturalem fubjectionis füz ad Deum Mttl quoad rationem , non tamen gratiam adoptionis T in filium, amicitie intimz, ac fponfationis cum Ticl Deo, - DE STATU NATUR. INTEGR.£. 23 Deo, vel gratiam arrhe ac jurisad vifionem Dei unius & trini intuitivam per effentiam. Adamus erat veré amicus Osgr:c1ITUR 2. Dei Érgo habuit gratiam gratum facientem. ! 9 Adamus habuit amorem feu charitatem ) Dei Ergo etiam viciffim in eo dabatur amor ( l reciprocus Dei erga Adamum, feu charitas infufa. ht [ RzesPONDEO dift. Eratamicus Dei habitu iM l ^ amicitie fpecie diverfo ab eo, qui infunditur in ftatu nature reparate.c. non diverfo. n. Con- cedo; quod etiam in ftatu nature integrae exXti- terit amicitia reciproca inter Deum & hominem. J Concedo etiam, quod illa amicitia fuerit habi- T / tualis, & füpernaturalis, quia fuit ratio fubje- / &ionis appetitus inferioris adfüuperiorem. Con- "" cedo etiam, quod ille habitus amicitie feu cha- Vg ritatis fuerit habitus infufus in eo fenfu quo ex- plicavi habitum charitatis infufum in Tratt. ac Di[p. de charitate, quzt. 5., prout videlicet dicit concretum ex a&u vel habituhumano , utinfor- mato per gratiam gratum facientem. lta enim habitum illum Adamo infufum defcribit S. T'ho- mas in 4. dift. 29. q. 1. a. 2. ubiait: Potentia matu- valis boc modo fe babet ad gratiam , quod ipfa fub- müiniflrat fubflantiam a&us, 69 gratia prabet effica- ciam merendi informando atum. Verum quia ille habitus charitatis non ordinabathominem ad filia- "T tionem adoptivam, & fponfationem cum Deo, aut amicitiam & unionem intimam confiftentem a h ql in vifioneDei unius & trini per effentiam, ad quod nos ordinat charitas infufa in ftatu nature repa- L?ZEdDïï aj rate, fed tantum ad vifionem abfttactivam feu I precifivam Dei ut Authoris nature, di fferebat 4 fpecie DISPUTATIO I. i 24 Á fpecie ab illa amicitia habituali infufze, quzx nunc datur. Imo plerique authores concedunt, dari « li quoddam genus amicitiz etiam naturalis cum Deo, & aliud genus amicitiz füpernaturalis , proutdo- At rl Ti ji g d &us B. Bontempi, Valentia, & Tannerus in . Tratt. de charitate oftendunt. L at d 9. dift. Habuit amorem feu charitatem fpecie diverfam ab ea, quz datur in ftatu naturz Ut enim ex 1140 reparate.c. non diverfam fpecie. n. dictis patet, charitas in ftatu naturz integre, & r K charitasin ftatu naturz reparate ordinantad bea- titudines fpecie diverfas, hoc eft, ad Deum ut l 4 diverfa communicatione fuiipfius fruendum. OBJICITUR 3. SS. Patres docent, AAda- ld mum habuiffe l gratiam gratum facientem. Ergo. Hnt. prob. I. S. Zugu[tinus in quadam Homilia tefte Magiflrro dicit: 4dam perdita cbariiate ma- lus inventus efl. 2 Idem íuper Gen. ad Litt. 1. 12. c. 94. & l M c.40. lteml.6. c.27. & 28. dicit: Adamum an- te lapfum /pirituali mente preeditum fuifle. 3 S. ZImbrofius in Píal. 118. Serm. 4. dicit: It - 4Adamum ante lapfum. beatiffimum fuiffe. —Non po- tuiffet autem effe beatus fine gratia gratum fa- jl ciente. 4. ldem Ep. 41. ad Sabinum ait: T / Quando 4dam : Jolus erat , non efi prevaricatus , quia ejus mens Deo UA adberebat. A REsPONDEo dift. a. Docent, .Adamum ^i habuiffe gratiam gratumfacientem, fpecie diver- li fam ab ea , que nunc datur. c. non diverfam fpe- ,MW [ cie. n.- n Senfüs patet eg di&tis. ad ije&. 2. IUidEJI]! "g I.-iinc d DE STATU NATUR. INTEGR £. 25 d 1. dift. Malus inventus eft perditaïcha- ritate fpecie diverfa.c. non diverfa. n ZAd 2. dift. docet, Adamum fuiffe preditum fpirituali mente, fpiritualitate fpecie diverfa. c. 'I I non diverfa. n. Zld 3. c. Maj. dift. Min. non poterat effe Mitin beatus fine gratia gratum faciente generice fum- T pta. c. fpecifice in determinata fpecie füumpta. n AUA ; ld 4. dift. Ejus mens Deo adherebat per T charitatem fpecie diverfam. c. non diverfam. n. ! Senfus patet ex di&tis ad Obje&t.o. Alia enim ]am :l; erat beatitudo, ad quam Adamus ordinabatur, Jm. ac ea eft, ad quam nos per Chriftum ordinamur; !À &, quia charitas ad Deum tanquam füummum ho- .cvz' minis bonum beatifice poflidendum ordinat, ne- qu Pa ceíle eft, ut pro diverfitate beatitudinum, feu VA Y communicationum, quibus Deus fehomini com- municat, etiam charitas in diverfas fpecies abeat. ul ]ftam diverfitatem beatitudinum attendens Scotus ägaun in 4. dift, 29. queft. un. n.27. fcribit: JDico, quod ]i fí fuerit aliquod donum füpernaturale (in ftatu natu- T rze integra), mon tamen oportet, quod fit principium "nerendi. Sed excedit (üllud) gratia imboc , quia ipfa g[a'b conjungit fini, ut bono fupernaturali , & ut fuperna- üuraliter per imeritum attingendo tale bonum. INon fic ifiud donum; [ed tantum conjungebat illi bono. ut. con- L J venienti & delectabili. OnJprcrTUR 4. Ecclefiaftis 7. v.30. dici- tur: Imoei, quod fecerit DE US bominem ve(tum. 2. Ecclefiaftis 17. v. 1. JDeus creamvit de terra bo- pBClE münem, & fücundum imaginem faam fecit illum. 3- Ibidem v.2.additur: Et fecundum f& vefHioit illum ( viriuie. 4. Genefis 1. v.26. Deus dicit: Facia- L: B5 T$ 36 DISPUTATIO I. Jl j mus bominem ad imaginem g fimilitudinem moftram. ogenen* 1j Etc.5. v. r. In die qua creavit Deus bominem, ad s pertik imilitudinem Dei fecit illum. ldem repetitur Sap. 2. V.23. Z4d imaginem fanilitudinis fue fecit illum. Lsl du REsPONDEO g "d 1. dift. fecit illum re&um re&itudine ju- j PU J k ftitie originalis.c. rectitudine fponfationis & ad- optionis ad Deum.n. Hocenim eft in quaftione. Le:g t "H ld 2. dift. fecit illum ad fuam imaginem ex- q preffione quadam Trinitatis pertriadem potentize As 1 'N& a. activae, intelle&ive, & volitive. c. unione in- tima nature per vifionem beatificam. n. Imo u vifio Dei intuitiva per effentiam fit fine imagine feu fpecie expreffa vel impreffa Dei, prout fup- FUl pono ex Tra&. De Deo. d 3. dift. veftivit illum virtute juftitie ori- ginalis. c. virtute theologica fidei, fpei, & cha- ritatis univoca cum fide, fpe, ac charitate ftatus u naturc reparate. n. 1 ZÁ4d 4. dift. fecit hominem ad fuam fimilitu- um d dinem fimilitudine morum. c. fimilitudine ftatus V per adoptionem & fponfationem. n. In ejusmodi 84j textibus, indifferentibus ad plures expofitiones, TE ille due Regule Juris obfervande funt. In ob- Tij j Jcuris , quod nimium eft, fequimur. Et quia non erratur fequendo minimum, utpote ample&tendo, quod omnium confefijone verüm eft, prz oculis habenda eft illa Regula: ceriun. Tene certum , (Zz'mitte ?n- Bu hy * i Os]JrcrTUR 5. Illud Adamus habuit, quod It s Chriftus generi humano reftituit. Sed Chriftus Onl humano generi gratiam fanctificantem reftituit. vm N $. Finis redemptionis humanze fuit repa- ij j T ratio DE STATU NATUR, INTEGR F. 27 V ratio generis humani feu reftitutio in integrum, d L ac ftatum priftinum. Ergo cum gratia fanctifi- "ll cans pertineat ad redemptionem & reparationem lii generis humani, eadem etiam pertinuit ad ftatum naturge integra. ij IDei RrsPoNDEO. c. Maj. dift. Min. Chriftus ]l MC gratiam fanctificantem reftituit fpe&tatam quoad ifie rationem genericam grati? eratum facientis. C. t fpectatam quoad rationem fpecificam gratie fan- Y &ificantis in fponfam, ac filium. n. Nam ratio thne j hec fpecifica gratie gratum facienti ut fic fuper- 1 In addita non additur per modum reftitutionis, fed ii per modum auGarii, ita ut Chriftus generi hu- ul mano non tantum reftituerit, quz& prius habuit, fed etiam ultra gratias reftitutas immenfum pon- (t0r- dus gratiarum fuperaddiderit juxta illud Apoftoli I Rom. 5. v. 17. Si unius deli&to mors regnavit , multo fe du magis abundantiam gratie , & donationis, &$ jufüi- Ubi tie accipientes regnabunt per Chriftum. - - - nini autem abundavcit delittum ,. faperabundavit &^ gratia. Si Et v.is. NNon ficui deliium, ita &? domu |euo enim unius debito omnes mortui funt , multo magis gra- j Sic & D. l tia D EI in gratia Chriftà. abundavit. UL Bernardus in c. 12. Apocal. fcribit : J'ebementer f vir unus €g mulier una mocuere; fed per unum «irum Jait & mulierem wunam omnia veflaurantur , nec fime magno pe or0s fenore gratiarum. INeque enim. ficut. delittum , ita & donum ; d excedit dammi e[Hmiationem. beneficii ma- gnitudo. Sic prudentiffamus artifex , quod qua[Jatutn fuerat , utilius refecit. ( ( i It "l OsjgricrTcon 6. D.Bernardus partim Serm. r. in Annunt. B. V., partim in Pfalmum, Qui raV babitat. Serm. 7. partim Epift. 22 1. ad I:udov. Re- gem 28 DISPUTATIO I. | pHT.' gem dicit: JDiabolus cim videret, patrem moftrum "d charitate circumdatum , & omni virtute ve[litum, & sunit boc accepilJe terrenum . bowinem, quod ipfe per fuper- biam omifüt , ànvidit infatiabilis bomicida. Ergo cum ij',n S m iil diabolus habuerit & amiferit gratiam fanctifican- " tem cum jure ad vifionem Dei intuitivam per ef- l fentiam, etiam homo eam habuit. 91 SAUIS W GUSTINUS docet, Angelis ftatim ab initio col- t latam efle gratiam fanctiticantem. — Ergo verofi- j ( ii mile eft, eam etiam collatam fuiffe primo homi- ni. ant. prob. l.12. de Civit. c.9. fcribit: Sümul .;::(aUe igt aique fa&ti funt angeli, ei, à quo fatli funt , amore ! cum quo fabti funt adbeferunt. - - Deus fecit ange- Q los cum bona voluntate , boc eff , cum amore caflo, quo "Y illi adbe[erunt , fünul in eis condens naturam , & lar- 4 giens gratiam. 3. D. Damafcenus 1.2. c. 12. de (i i Fide dicit: JDeus fecit Zdamum babere manendi. & Yi proficiendi in bono. Sed poteftas proficiendi in AIN meliorem ftatum, qualis non eft aflignabilis nifi ] LU vifio Dei intuitiva per effentiam. 4. Eft com- T0 Dn munis doctrina Patrum, quod homo conditus fit 4 que ad reparandam ruinam Angelorum; Ergo necef- 1 d farium eft, ut liomini etiam fuerit collata gratia ftnt | fan&ificansrequifita ad obtinendam beatitudinem ia quz parata erat angelis, fi perfeveraffent. ant. tsainFu iq'w patebit ex dicendis in quxftione fequente. l REzsPONDEO. dift. Vidit, Adamum cir- V cumdatum charitate fpecie diverfa, eumque ob- pl tinuiffe, quod ille amiferat, quoad fubftantiam beatitudinis. c. circumdatum charitate univoce D eadem, & eum obtinuiffe, quod amiferat, etiam Mi R quoad fpeciem beatitudinis. n. Viderat enim Diabolus, fe amififfe coclum ; ac vifionem intui- Uhmm y ", Q tivam DE STATU NATUR. INTEGR . 29 d *n-r n tivam Dei; hominem vero, fi perfeverantia in bono mereretur füblimiorem gratiam, transfe- rendum fore in coelum & aquifiturum corpus fpi- & " rituale, & vifurum intuitive Deum ut authorem nature, qualem vifionem Diabolus a&u habu- A A d erat in primo inftanti fuz creationis. Cum ergo illud dicatur proprie amitti, quod quis a&u poffi- lt det, non vero illud, quod tantum habet in fpe, iven dicendum, quod D. Bernardus tantum loquatur 10 Q de'cclo à deemonibus perdito, & de vifione in- Y tuitiva Dei ut authoris nature , que omnia vi- derat homini parata & jam deftinata effe, fi gra- tiam & jus eo perveniendi perfeverantia in bono mereretur. UEL n.d Ad 2. c.a. n. c. & p. Difparitas: Deus etiam in ordinegratigfervat ordinem & proportionem. Ó $j .. ,;n Decuit proin , ut entibus natura füblimioribus d homine, fibique proximis impertiretur gratiam ls altioris ordinis, qua redderentur capaces ad vi- W fionem Dei unius & trini intuitivam per effen- TU tiam; quz gratuita gratia natur& humane fenfi- It bus alligat:e non zqua ratione congruebat; fed fi fufliceret, fi homini perfeveranti in bono jus & gratiam ad vifionem füi ut authoris naturg pre- a, & cifive intuitivam ex pietate indulgeret. i Zd 3. dift. Dedit homini poteftatem profi- f ! ciendi in bono relative ad ftatum, ad quem ap- &t petitus naturalis abfolute extenderet , eumque htl intelle&us proponeret, ut obtinibilem per gra- 1je U^ tiam. c. proficiendi in bono relative ad ftatum Jeti af tranfcendentem humanz nature exigentiam ab- jl jf folutam innatam. n. Suppono ex Tra&. de Cha- ab ritate, quod detur appetitus naturalis ad vifionem Me intui- ) DISPUTATIO I. y 30 125 Àl e]l intuitivam Dei ut authoris naturz, eamque bea- titudinem proponi intelle&tui ut obtinibilem per af p gratiam, impertiendam facientibus quod eft in fe. 44d 4. dift. eft communis doctrina , quod ol ft ts v homo fit conditus ad reparandam ruinam angelo- rum quoad fubítantiam beatitudinis. tr. quoad gj «l modum & fpeciem illius ftatus ac beatitudinis an- gelicc. n. Homines enim deftinabantur fine ac- yit N Ti 1 cidentali creationis ad replendum locum angelo- rum, & obtinendam vifionem przcifive intuiti- p &i Y vam Dei ut authoris nature; fed quod etiam af- a fequerentur vifionem Dei unius & trini intuiti- p Qu ) vain per effentiam, id habent per folam gratiam Redemptoris, non vero per gratiam indultam li ( Adamo id obtinuiffent. tj ton Dix1. tr. quiahomo fuiffet nihilominus con- gima ditus , etiamfi Lucifer cum ejus angelis perfeve- J raífet. . Itaque hic finis fuppletionis erat tantum quq accidentalis creationi. tuteite qolnbor Nf QUJESTIO III. 00 n plures fuilent . faloati in fZatu. naturee in- &t tegre , fi zddamus. perfevera[]et , quam munc Mbnit i Mi Jaloantur. in [latu nature. vepa- raía ? 1 Ti n 3 OTANDUM I. In hac re admodum incerta &l tres tamen reperiri fententias. PRrMA do- t cet; nunc plures falvari, quàm fuiffent falvati in ln ftatu naturz integre. Exiftimant enim Patroni r hujus fententiz ; etiamfi Adamus precepto divi- li no quoad abftinentiam à fruétu vetito obtempe- l) [ raíffet, DE STATU NATUR. INTEGR £. $1 Y h raffet, ejus tamen pofteros, ac ipfos Protopa- M rentes in variis aliis occafionibus potuiffe pecca- re, ac etiam deficiente abundantia gratiarum, UMT pra&fertim facramentalium, facilius fuiffe pecca- il M turos. SECUNDA fententia docet, plures ho- l q ! mines fuiffe falvandos, fi Adamus perfeveraffet, DI acnunc falvantur in ftatu nature per Chriftum If [ d reparate. "lTERTIA demum fententia eft /Egidii h Romani, afferentis; in ftatu naturz integre nec iurin plures, nec pauciores homines fuiffe falvandos, ac nunc falvantur. !ä tni Ratio ipfius eft, quia & ille I iil ftatus nature integre tamdiu fuiffet continuatus, p donec fuppletus fuiffet numerus Angelorum re- arilar beliium; & nunc etiam ítatus nature reparate tamdiu continuabitur, donecidem numerus com- W plebitur; quamvisforte ob paucitatem amicorum i r Dei in mundo ftatus naturz reparate multo lon- p gius protrahendus fit, quam duraffet ftatus na- ture integre, in quo verifimiliter plures gratiz collaboraffent. NoTANDUM 2. Hanc controverfiam de L novo motam fuiíTe ab 4J. R. P. Claudio Frere, So- | MLA cietatis Jefu, qui in Oratione feu Differtatione Academica, edita Augufte anno 1743. fub ti- quarn h tulo: x Culpa, fententiam primam amplexus [ eft. Huic ftatim alius author anonymus Differ- tationem oppofuit fub titulo: /nfelix zdami Cul- dinid f4, ubi fecundam tuetur fententiam. LeGis P utriusque partis fundamentis exiftimabam ego, non minori veritatis fpecie defendi poffe fenten- at tiam tertiam , inter extremas mediam. Hinc n Q DICO. /Eque probabile eft, tot, nec plu- res, nec pauciores, fuitTe falvandos in ftatu na- tu- n 32 DISPUTATIO I. nature integre , ac nunc falvabuntur in ftatu il d natur& reparata. PROBATUR r. authoritate D. Cregorii M. Fal inr m qui in Job. l. 4. c. 24. n. 36. expreffe docet, tot ; falvandos fuiffe in paradifo, quot nunc falvantur g in ftatu naturz lapfz. Si, inquit, parentem pri- ia mum mulla peccaii putredo corrumperet , nequaquam ex TII J& filios gebenne generaret; [ed bi, qui munc per red- wir d emptionem faloandi funt , foli ab illo ele&ti nafcerentur. TT PROosBATUR 2. ratione & authoritate D. TT "ugufLini, inquantum docet, per ele&tos füppleri 8 d ruinam angelorum. Cum enim hzc ratio exigat m fupplementum zquale, etiam numerus falvando- qu rum in paradifo & moderno noftro ftatu equalis zil effe debuit. In 1.22. de Civit. c. r. fic fcribit: Á ldnn JDeus fecit bominem cum libero arbitrio , pravidens, Fa h quid boni de malo ejus e[Jet ipfe fa&urus, qui de mor- tali progenie merito jufleque damnata tantum populum ij ii N per gratiam [uam colligit, ut inde fuppleat & inflau- ret pariem, que lapía efh angelorum , ac fic illa fu- ür d perna cioitas non fraudetur füorum mumero- cioium , ii JJ quin etiam forta[fs uberiore letetur. Jldem in En- UT ^ j chiridio c. 29. ait: Placuit Deo, ut creatura . ratio- 7 J jj nalis, que in bominibus erat , quoniam peccatis origi- MM I| nalibus & proprüs tota perierat, ex ejus parie repa- &l Hw rata, quod Zingelice Societati ruina. illa diabolica mi- hi d äIm muerat , fuppleret. ltaque fuperna illa S'erufalem nulla TT | civium fuorum numerofitate fraudabitur , fed. uberiore N etiam forta[Js. copia regnabit. Hzc ratio D. Augu- ftini, etiam in ea fuppofitione, quod Deus vo- l a TC luiffetreparare ruinam Angelorum cum auétario, "d femper procederet equaliter in paradifo, fiu.rimn &m ftatu natuz reparate. N f/M,"l,':x: PRo- lá, DE STATU NATUR. INTEGR.&. 39 PRoBATUR $. Ín Zpocalypfi dicitur, am- plitudinem cceleftis Jerufalem metiendam effe ii il menfura angeli $. hujus autem expreffionis non T datur verifimilior expofitio nifi dicendo, quod VN multitudo falvandorum correfpondeat multitu- Ti h diniangelorum. c.21. v. to, fic habetur : Suffu- MU lit me in fpiritu, &? oflendit mibi civitatem Jan&am 3471 Jerufalem defcendentem de celo. babentem charitatem ifrn, Dei. .Et civitds in quadro pofta efW, & longitudo "3 ejus tanta efb, quanta €? latitudo , &? menfus eft iiyis , civitatem. drundine aurea , & menfus eff. murum ejus lg 144 cubitorum menf[ura bominis que eft angeli. . Cum od ergo detur eadem proportio hujus civitatis ab 1 aquji angelis apoftatis deferte ad falvandos in paradi- vf ífo, & falvandos in ftatu naturz reparate, etiam pein, numerus falvandorüm videtur equalis futurus T fuiffe. : m p PROBATUR 4. ratione & authoritate ZEpí- LU dii Romani, qui in 2.Sent. dift. 29. $. Poftea que- c vitur de fécundo principali. fic fcribit : Dubitatur j I & uum, fi fteti[fet 4dam & babuiffet gratiam gratum d facientem , fuilJent opera magis meritoria, quam ifla? miyi Per jam di&ta réfponderi deberet , quod commumiter loquendo fuifJent tunc opera magis meritoria quam munc. ?Z.l - Sed iflud flare mon poteft ,. quia cum. bomo fattus. fit rdl n propter reparationem ruine angelice, ita fuilfent af- Jimpti tunc bomines ad ordines angelorum , ficut 9 qmodo. Et $. ulterius forte ,' dubitaret. áliquis. utrum «j fic habet : Po[Jumus diflinguere . quod. aut j 0 i) W loquimur de profeiu EX TENSIVE vel INTENSI- y j VE? Siloquamur extenfioes certum efL, quod propter Wf 3l facilitatem pugne mumerus bonorum fuperafet nume- rum malorum , & ille fTatus «oie mon dura[]et tantum; D. hmort T .de Pecc. orig. &2 grat. G ficut DISPUTATIO I. D!U 34 ficut flatus mofler , quia cito tunc completus fuilfet 11 Teï mumerus ele&torum. Sed fi loquamur intenfioe, omnino ;aunxeroï ;y;emïïeï credendum e[L , - quod aliquot per[one in flatu iflo omnino excellunt perfonas quascunque futuras in [latu illo pro- 'iuxoïäa 2?' pler excellentem. comparationem ad . Chriflum. Quia ! tunc fui[fet caput illorum zdams munc. eff caput mo- [2 flrum Chriftus. Jdeo multi proficiunt plus nunc , quam ijmnian tunc. profeci[Jent. Secundum ergo banc excedentiam Eron slinndi & exce[Jam fui[fent. inequalitates ifle redu&e , ut fa- tis probabile efl, ad quandam «equalitatem, wt tot ) tunc fuifJent faloati & electi, quam munc 5 & .ad. eos ;Qïcum erdines angelorum fui[Jent. a[Jumpti tunc , ficut & nunc. w Solvuntur Objectiones. tl 1 p OsJricrTUR z. In Tractatu de Zfngelis fuit D Cf dicum, tam immenfam effe multitudinem ange- lorum, ut tota multitudo hominum fe habeatad multitudinem angelorum, ficut unum ad infini- N Vs tum quoad nos, feu innumerabile. Ergo cum juxtacommunem opinionem ceciderit tertia pars hujus multitudinis immenfze , conformiter ad il- E ii J ljl lud Apoc. 12. v.4. Cauda ejus trabebat tertiam par- tem [lellarum , fieri nequit, ut numerus hominum J ] Iu falvandorum, &quet numerum angelorum lapfo- Fumi rum, przfertim fi finguli homines habeant fuum u Mdl [ doemonem, qui cum reprobis mittatur in tarta- &V rum. Ergocorruit totum fundamentum R efpon- t fionis. " REsPONDEO I. Per tertiam partem ftel- larum tantum intelligi angelos infimi Ordinis, Vg qui preerant motui fyderum , ita ut Lucifer nul- Al los feducere potuerit angelos fuperiorum Ordi- * num DE STATU NATUR. INTEGR X. 35 num. 'Tertia autem pars ftellarum equari poteft ànumero falvandorum. Imo forte per tertiàm partem ftellarum tantum intelligitur Zertium genus L feu ordo angelorum in ftellis infimis prime magni- tudinis quoad mos, minime autem magnitudinis ! quoad fe. Jam vero numerum ftellarum prime , m &fecunde magnitudinis, &angelorum, qui eo- 2707 rum motui prefünt, facile &equari poffet nume- j f rus falvandorum. 2 d lj REsPONDEO 2. Perdraconemillum Apo- ATT calypticum poffe intelligi daemonem dominan- "j äm; tem in veteri Roma, & per trecentos ferme an- nos pugnantem contraEcclefiam, &féducentem ad apoftafiam vel herefin ferme tertiam partem fidelium, prius in Ecclefia illuftrium, & inftar hr fyderumclarefcentium. Hancexpofitionem cre- kmug do efTe litteralem & intentam àSpiritu San&o. vt ndit RESPONDEO 3. Ruinas angelorum à fal- vandis non fuppleri numero, fed ordine, ita utho- P diurir mines, licet numero longe inferiores, in Jocum, dignitatem , & ordinem angelorum prolapforum fuf- AL fe&i fint; ficuti fit, dum fuppreffo ordine inuti- lium vel rebellium Senatorum, Legionum, Tem- *UM du plariorum, Humiliatorum, Curialium, Advo- catorum &c. alii numero quidem pauciores, fed ii d n merito & operatione utiliores in eorum locum fubftituuntur. Hec refponfio prioribus melior u efít; quia etiam illam obje&tionem folvit, qua dum fingulis hominibus vel animabus. damnatis [ proprium demonem tribuit, efficaciter probat, i à numero falvandorum hominum numerum fpi- h rituum damnatorum zquari non poffe. f(f C 2 OB]Jr- | DISPUTATIO Dd 36 I. OsjgrcrTUR 2. Si Adamus perfeveraffet, "d ejus pofteri fuiffent nati & confirmati in gratia. 1 [ Mw ( Ergo nullus tunc periiffet. i p 'fï 2 In illo ftatu extitiffet propenfio ad bo- aj num, defe&us concupifcentie , feu fomitis, bo- i g norum focietas, abundantia bonorum fine ege- Juditn ftate, quz multa docet mala, bellorum & ca- dnoi as dium pericula nulla, cum corpus fuerit immor- tale. Ergo moraliter impoffibile eft, ineo ftatu dl tot futuros fuiffe peccatores ac nunc; ac proin ]U etiam major fuiffet numerus falvandorum. ytoiqu 3 Probabile eft, etiam in illo ftatu ventu- diani rum fuiffe Chriftum tanquam caput vifibilegene- Q!ECUBC; ris humani. Ergo fuiffeteminenter major difpo- ts fitio ad augendam virtutem & augendum nume- rum falvandorum. g dyt: 4. Experientia docet, inter homines tam FOM bona indole przditos, utvix videatur in iis pec- d f caffe Adamus, paucos declinare ad vitia. Ergo Dogeh idem contigiffet in Paradifo. Ál RrsPoNDEO n.a.quoado2. m. Nam ficut 3 fi Adamus peccavit in Paradifo, ita potuiffent pec- laidtr care etiam ejus pofteri; nec fuiffet deemonibus Y dl fublata poteftas tentandi; quia, ut S. Leo, rela- vf tus in "Tra&. de Zngelis Difp. 4. q. 4. qq. 2. docet, [ WVIUDURQ Deus voluit demones ab homine vinci, nec &quui erat, homines in illorum locum fine me- rito victorie evehi. Ita docet D. T'bomas p. 1. q.1o0. a.2. ad r. JDicendum, quod fi Adam mon n pecca[Jet, mon generaret ex fe filios gebenne. Pof[Jent tamen fieri füii gebemne per liberum arbitrium . pec- cando. Vel fi filii gebenne non fierent per peccatum, l h boc mon effet per boc, quia e[Jent in juftitia confir- "ati, lin[ DE STATU NATUR. INTEGR £. 37 " mm wati, fed propter divinam prwidentiam, per quam à peccato con[ervarentur immunes. EtinC. NNon vi- detur po[fibile, quod pueri im [latu imnocentie mafce- TJ]() lrs ORUA ventur in juftitia confirmati. Parentes autem, quam- J diu genera[Jent, mem fuifJent confirmati in ju[üitia. fteg Qf Non efttamen verofimile, ea providentia Deum ufurum fuiffe, nifi circa paucos fpecialiter & prz- Lt deftinatos antecedenter ad previfa merita, prout I U in Tra&. de Deo, Difp. 6. explicatum eft. Vr -Ad 9. c.a. & c. quoad primum illatum; ne- f go confequentiam quoad fecundum illatum. . Et- u fiamfi enim longe pauciores fuiffent peccatores, lg quam nunc, plus tamen non fequeretur, quam jrdfo citius complendum fuiffe numerum ele&orum, [ DUn- quam nunc, prout /Egidius fuprarelatus obfervat. Zd-3:tr.a; n Solum enim fequeretur, ]s n quod in illo ftatu ob paucitatem peccantium ci- t tius fuiffet completus numerus falvandorum D i b Deo preftabilitus. Zd 4.c.a. & c. Nego exinde confequi, ma- Yal jorem futurum fuiffe numerum falvandorum. Yulty NNam id tantum fequeretur, numerum falvando- du rum citius fuiffe complendum, & judicium uni- A verfale fuper genus humanum citius, v.g. poft " Jl duo annorum millia, inftituendum fuiffe. à Vito, as QUJESTIO VI. Ti Quanam fuerint. proprietates, nature integree ] Aa;" n quoad corpus €&? animam? f j U/JERITUR I. In quo fenfu homo in l. Ger. & l l f'('(;f C. I. & 5. dicatur faétus ad imaginem &2 fimi- j litudinem Dei. REsPON- C 3 i 38 DISPUTATIO I. i RrsPoNpEro. Homo dicitur imago Dei per i imitationem, inquantum imitatus Deum, de fe vel d aliis obje&tis cogitando, intelligendo , & volen- Vertün do. Similitudo autem Dei fit homo cogitando, r intelligendo , & amando ipfum Deum, quia fic in fe exprimit modo perfe&iffimo ac fimillimo ia dUMUJ Deum. Nam quamvis aliquando fimilitudo di- cat münus quam imago, v.gr. dum Murus A j ii vel ovum A dicitur fimilis muro B vel ovo B, quin fit imago illius, utpote nec ideatum juxta iil jpra alterum, nec ordinatum ad illud repraefentan- dum , tamen quando fimilitudo adjicitur ad ter- us u minum imaginis, fignificat ?lus quam fola ima- go; fignificat enim quandam, perfe&tionem ima- o Qu ginis, ita ut perfeGtiffimé reprafentet alterum. Sic in communi modo loquendi vocatur aliqua p i m pictura effigies feu imago Cefaris, quamvis non fit exacté fimilis Cefari; dum vero perficitur ma- r gis à pi&tore, pertingit tandem ad fimilitudinem ytity Cefaris. ]ta difcurrit S. T'bomas p. 1. q. 93. a. 1. TU 7. 8. & g. ubi fic fcribit: , Sicut dicit Auguftinus vljedn ys N »1.83. q. ubi eft imago, eft & fimilitudo, fed »Ubi eft fimilitudo, non continuo eft imago. yi Tl yicidem » Ex quo patet, quod fimilitudo (aliqua, faltem » imperfecta) eft de ratione imaginis, & imago vpit Mïi li » aliquid addit füpra rationem fimilitudinis , fcili- » Cet, quod fit ex alio expreffum. Imago enim n&rïima » dicitur ex eo, quod agitur ad imitationem alte- Wi » T1US. Unde ovum, quantumcunque fit alteri sl »0vo fimile, quia tamen non eft expreffum ex al »illo, nondicituradimaginem ejus. - - Siergo nmli&fhe » imago divina debet accipi in anima, oportet, n d iem di- nveümp » quod attfendatur ad reprefentandam fpec »vina- $9 DE STATU NATUR. INTEGR .. Y ] »vinarum perfonarum. Divine autem perfone , diftinguuntur fecundum proceffionem verbi à " » dicente, & amoris conne&entis utrumque. [: LUE » Verbum autem in anima noftra fine actuali co- 1 qui » gitatione effe non poteft. Et ideo principali- ) f'nn* " » ter attenditur imago Trinitatis in mente fecun- *;h UdO [ , dum actus, prout fcilicet ex notitia, quam ha- y ARU j » bemus cogitando interius, verbum formamus, o » & ex hocin amorem prorumpimus. - - Imago h » importat fimilitudinem utcunque pertingentem i ,»ad fpeciei reprefentationem. . Unde oportet, ml. » quod imago diving Trinitatis attendatur in ani- li l fj LU n i , ma fecundum aliquid, quodreprefentat divinas » perforias reprzfentatione fpeciei, ficut & pofli- »bile creaturg. Diftinguuntur autem divine UI » perfon« fecundum proceffionem verbi à dicen- s t »te, &amoris ab utroque. Verbum autemDei — » nafcitur de Deo fecundum notitiam fuiipfius, & r »amor procedit à Deo fecundum quod feipfum a » amat. Manifeftum eft autem, quod diverfitas » Obje&orum diverfificat fpeciem verbi & amo- J a AA »iBls: Non enim idem eft fpecie in corde homi- »nis verbum conceptum de lapide & de equo, It d »nec idem fpecie amor. Attenditur igitur divina ( (l " jiiy (5 »imago in homine fecundum verbum conceptum » de Dei notitia, & amorem exinde derivatum. il Ón » Et fic imago Dei attenditur in anima fecundum » quod fertur vel nata eft ferriin Deum. -- Si- Jf »militudo ut fubfequens ad imaginem fignificat il j | » quandam imaginis perfe&ionem. Dicimus enim $ ( u N » imaginem alicujus effe fimilem vel non effe fimi- »lemei, cujus eft imago, inquantum perfe&te "n um " a » vel imperfeéte reprafentat ipfum. Et fic fimi- j " 4 »litudo j 40 DISPUT/ATIO I. y » litudo fignificat imag 1 is expreffionem & perfe- ll,'-,:beret( »Cüonem." ]ta Ange j cus. sdi QUXRITUR 92, jvirtuaüt An Adamus videritDeum 4005 per effentiam ? ESPONDEO. 3cogno l D. Thomas fic refpondet: m » Non vidit Deum pe r effentiam , nifi forte dica- »tur, quod viderit eum in raptu, quando Deus m n » immifitfoporem in Adam. Cognofcebat tamen »eum quadam altiori cognitione, quam nos E » Cognofcamus ; j ao & ejus cognitio media erat inter MT » COgnitionem prafentis ftatus, & cognitionem »Patrie, quaDeusper effentiam videtur. Nam a NT » primus homo non impediebatur perresexterio- ' »Ies àclara & firma conte mplatione intelligibi- n ! n tl » lium effe&uuum, qUOS ex irradiatione primz ve- al » Fitatis percipieba t five naturali cognitione five » gratuita. A lo Unde dicit /uguflinus 1. 11. de Gen. r » ad litt. c. 33. quod fortaffis Deus primis homi- ,Rl »Dibus antea loquebatur, ficut cum angelis Io- .Til »Qquitur ipfà incommutabili veritate illuftrans »Ientes eorum." ]ta S. T'homas p. r. q.94. a. Anpin T, MT l,';buif(c; QUERITUR $3 AÀn Adamus habuerit' b omnium fcientiam ? REsPONDEO. n D. T'bomas 1. cc. a. 3. fic re-. Ífpondet: ,Sicut primus homo inftitutus eft in ts Áimo » ftatu perfe&o quantum ad corpus, ut ftatim T » poffet generare; ita etiam inftitutus eft inftatu Qrc'f.:rr'l ) » Perfe&to quantum ad animam, ut ftatim poffet t » alios inftruere & gubernare. Non poteft au- DI » tem aliquis inftruere, nifi habea tfcientiam. .Et i (l , ideo primus homo fic inftitutus eft à Deo, ut (Uypg jhabe- DE STATU NATUR. INTEGR X. 41 li » haberet omnium fcientiam , in quibushomo ria- »tus eft inftrui. Et hec funt omnia illa, quz tin » virtualiter exiftunt in primis principiis per fe »notis, quzcunque fcilicet naturaliter homines n »Cognofcere poffunt. Ad gubernationem au- Tte d »tem vite proprie & aliorum non folum requi- uj » ritur cognitio eorum, quz naturaliter fciri pof- MA »Íunt, fed etiam cognitio eorum, quze natura- »lem cognitionem excedunt; eo quod vita ho- 4 m X »minis ordinatur ad quendam finem füpernatura- »lem, fic ut nobisadgubernationem vite noftre line L ln » neceffarium eft (fit) cognofcere, quz fidei funt. p » Unde & de his fupernaturalibus tantam cogni- ? l : l » tionem primus homo accepit, quanta erat ne- » Ceffaria ad gubernationem vite humane fecun- D tlv , dum ítatumillum. Alia vero, que nec natu- t fa » rali hominis ftudio cognofci poffünt, nec funt ]s r » neceffaria ad gubernationem vite humans, pri- » inus homo non cognovit; ficut fünt cogitatio- D) Yitun » neshominum , futura contingentia, & quadam [ » ingularia; puta quot lapilli jaceant in flumine, H l » & alia hujusmodi. Et AD 1. Primus homo » habuit fcientiam omnium per fpecies à Deo in- J » fufas. QUZRITUR 4 An corpus Adami fuerit 140 immortale & impaffibile ab intrinfeco ? wid REsPONDEO. Corpus Adami non fuit im- l mortale & impaffibile ab intrinfeco; fed tantum )U[ n di ini;. erat immortale ab extrinfeco, ex triplici videli- atj cet caufa extrinfeca ; PRIMO ex énfufa fcientia, pl qua fciebat vitare noxia, & modum declinandi Ti ea, que agunt ad deftruéctionem corporis; sE- CUNDO ex fjeciali providentia Dei , quz: Adamum RD&v 8j per r 42 DISPUTATIO I. | J per angelos cuftodes protegeret à repentinis ca- ,beftüs, : fibus, ex quibus poterat inferri mors violenta. A 'TrnT:0 ex medicina univerfai, quam habebat ieny ex fru&u arboris vitze reparativo virium, & fa- u nativo omnium vulnerum, quein ftatu nature ii lapfz funt lethalia. Hanc effe genuinam de im- Pbl mortalitate illa Ideam, probatur ex fenfu Inter- f pretum Infignium, 'Theologorum veterum, & g SS. Patrum. iil I. Pererius , Soc. Jefu in Gen. 1. 5. c. 9. q. z. ;.j'z;"ülüm fic fcribit: ,, Adam immortalis erat in ftatu inno- TOUv »centie, quia foterat non mori; nec vero mor- T v]i »tuus unquam fuiffet, fi in eo ftatu nunquam T l 1 ftd » peccando perftitiffet. Hecautem potentia non » rnoriendi non proveniebat intrinfecus ex natu- fri d »rà Adami; quippe ex natura fua mortalis erat, inty »& patibilis, vitamque animalem agens; fed a, » princeps Author Deus erat, qui hominem ad- li » Verfus mortem fua cuftodia & protectione us- fin, l »quequaque fepferat & munierat, & providen- friir, » tiflime Adamo comparaverat omnia remedia ad- ,O » Verfus ea, quz poffent ei mortemafferre. Mors m d »enim & corruptio poteft homini accidere vel um »intrinfecus ex iis, quze fünt in homine, velex- dul »trinfecusexiis, qua& mortiferahomini accidunt. -'«Jþe Y » Intrinfecus mortis caufa effe poteft defe&tio ca- i »lorisnaturalis, aut primigenii humoris, quem v »radicalem appellant; vel immoderata vis alicu- d. ] »jus paffionis & perturbationis animse. Quos- M »dam enim nimio merore vel gaudio interiiffe y"u » prodicum eft. uidam violentam fibi mortem D. » conícifcunt. Exuinfecus autem. poteft mors "t , homini. contingere vel ab alio homine, vel à u » beftiis, DE STATU NATUR. INTEGR £. 43 » beftiis, vel à doemonibus, vel ex lethali potu »efuque, vel ex defe&u neceflarii cibi, vel ex 13 " »intemperie coli, vel ex cafü fortuito, uti eft »,in ignem, aquam vel foveam prolabi, vel ex lt Vi » lapidis aut alicujus reija&u percuffuque. Hec ,enim extrinfecus homini interitum afferunt. ii lh » Hzc autem Deo cuftodiente facile precaviffet ln i ; Adam. Nam primo habebat fcientiam omnium, Habebat füummam ,que fibi nocere poterant. T t , affe&uum moderationem, quos arbitratu fuo h LUA i , excitabat vel cohibebat. Deinde habebat ar- TU »borem vite, cujus perceptio & efus ad inte- "Jmm;u;: »o [ rum nativi caloris vigorem confervandum, & URT 1 , reficiendum nativi humoris defe&um potentif- »fimus erat. Ad hec, que ab eo fatis previ- M [j ( : , deri & precaveri non poffent, per angelos ar- i, i »Cerentur, & repellerentur." Ita Pererius. Yoinem IL — Bonfrerius Soc. Jefu in Gen. c. 2. ad ver- TAT fum, Lignum vite erat in medio paradifi, fic Av fcribit: , Nota; hominem in paradifo & ftatu in- j d » hocentie futurum fuiffe fuapte natura morta- i d , lem, divino tamen munere ac beneficio immor- j at ,talem. Confiftebat autem hecimmortalitas in QO t , duobus, ficut mors provenire poteft à duobus, n d , nempe vel à caufis intrinfecis vel extrinfecis. Ll ; Mors à caufis intrinfecis procedit vel ex humidi imis, » radicalis defe&u, vel caloris naturalis debilita- b , tione. Mors à caufis extrinfecis venit, cum pine | l , mors violenta ab hominibus vel aliis caufis na- Itaque, ut homo effet im- ul 15 , turalibus infertur. ynibitt ,mortalis in illo ftatu, duobus indigebat, uno T ,contra caufas intrinfecas, altero contra caufas » extrinfecas. Contra caufas intrinfecas erat ar- homme-:ä ! DO DISPUTATIO I' DL 44 »bor vite. Nam przter aliarum arborum fru- f a » &us optimi fucci hujus arboris fru&us tanquam Wms dzm , Antidotum erat & medicina, ut per eum quid- m » quid in aliis alimentis minus purum effet, cor- n »tigeretur, & humidum radicale in fua finceritate K »Confervaretur, & fic hominem immortalem nprzl'en'a' »diutiff«ge, imo in perpetuum , fi ita neceffe n »foret, in eo flore juventutis, in quo creatus lpaqnamþ »€rat, confervaret, non unica fumptione, fed ,xrävinar » fubinde eam repetendo. Contra caufas extrin- g, t ;quo lr » fecas erat fingularis fapientia ad dignofcenda & » Vitanda omnianoxia, ut herbas venenatas. Ab ii »animalibus nihil timendum erat, ficut nec ab E »hominibus, nifi fiqui jam à ftatu innocentiz 0 » excidiffent, contra quorum vim & machinatio- ii » Des occultas, fi quid minus valuiffet prudentia Vlatoa » & induftria humana, Deus fua providentia fup- dvl » pleviffet hominem protegendo. Homo itaque , » ab intrinfeco erat mortalis; ratione tamen ex- ,Vi » trinfecorum adjumentorum, divinz prote&io- ii »his, & prudentie à Deo conceffie fuiffet im- i, q » Inortalis, fi voluiffet. Dicos fi voluiffet : quia iil » fi imprudenter homo agere vellet, nec uti re- urii »nediis fibi à Deo conceffis, omnino & ledi & ld »Inori potuiffet. Unde eft illud Zfuguftini, ho- i df » minem in paradifo potuiffe non mori , in coelo ha- iony » Diturum, non po[fe mori, qu: erit perfe&a im- ;l'ü. Ha »Inortalitas ; ficut in paradifo habuiffet homo a Hm vt n g | » Do[Jemon peccare ; in coelo habebit, mon po[fe peccare, jRinn D II D. Tbomas p.1. q.97.a. r. C.. ,, Corpus ylit » Adami non erat indiffolubile per aliquem im- ïFæJ li p Inortalitatis vigorem in eo exiftentem, fed in- Jllc" » erat DE STATU NATUR. INTEGR £. 43 » erat anima vis quaedam fupernaturaliter divini- X »tus data, per quam poterat corpus ab omni " » corruptione prefervare, quamdiu ipfaDeo füb- ) »je&a manfiffet. .Et a.2. ad3. Dicendum, quod s »Ccorpus hominis in ftatu innocentie poterat I0rtd »prefervari, ne pateretur lefionem ab aliquo 4 [etd »duro, partim quidem per propriam rationem, 1 C »per quam poterat nociva vitare, partir etiam VOM A i » per divinam providentiam, quz fic ipfum tue- üqnt »batur, ut nihil ei occurreret ex improvifo, à Yil »quo lederetur. Era.4.C. Dicendum, quod ts d » lignum vitz quodammodo immortalitatem cau- d d »fabat, non autem fimpliciter. Ad cujus evi- Toctte » dentiam confiderandum eft, quod duo remedia LOb » àd confervationem vite habebat homo in pri- YU » Ino ftatu contra duos defectus. Primus enim al » defe&tus eft deperditio humidi per actionem ca- miy » loris naturalis. Et contra hunc defectum fuüb- n » Veniebatur homini per efüm aliorum lignorum tyo » paradifi, ficut & nunc fübvenitur nobis per ci- zil »bOs, quos fumimus. Secundus defectus eft, » quia illud, quod generatur ex aliquo extraneo, "i W ,imminuit virtutem activam fpeciei. Unde in , t » ftatu fenectutis fequitur decrementum, & fina- I »liter diffolutio corporis. Et contra hunc $) 1l n » defe&um fubveniebatur homini per lignum t » Vit&. Habebat enim virtutem fortificandi ii jj )mïar y »Virtutem fpeciei contra debilitatem prove- D »nientem ex admixtione extranei. Unde 4z- rH d) » &uf'inus 1. 14. de Civit. c. 26. dicit quod ci- , bus aderat homini, ne efuriret, & lignum vi- C' nü u »t*, nefene&us eum diffolveret. Et in 1. qq. dj u » in F. & IN. T. 4. 19. dicit, quod. vite arbor medi- ii H , Cina y f 46 DISPUTATIO l. iNon u qu » cine modo corruptionem. bominum probibebat. x tamen fimpliciter immortalitatem caufabat, quia P neque virtus,quz ineratanimz ad confervandum nSlI j » Corpus, caufabatur ex ligno vitz:; neque etiam 9 fer' » poterat immortalitas difpofitionem corpori prz- iil f ( »ftare, ut nunquam diffolvi poffet. Quod ex m hoc patet; quia virtus cujuscunque corporis 1e. f » eft finita. Unde non poterat virtus ligni vitze , i , ad hoc fe extendere, ut daret corpori virtutem iUl j ( » durandi tempore infinito, fed usque ad deter- UE ,minatum tempus Unde cum virtus ligni vite st Ti » effet finita, femel fumptum prafervabát à cor- IQMODEI ruptione usque ad determinatum tempus, quo »finito vel homo translatus fuiffet ad fpiritua- iT ,.,.I'.ïï'l. »lem vitam, vel indiguiffet iterum fümere de li- p uW* il » £no vxtæ.,, Ita S. Thomas, qui dum anim:e LNIKI* l tribuit virtutem confervandi corpus, per hanc vir- tutem nil aliud intelligit, quam originalem jufti- gt TU tiam , qua pafliones poterat continere in debita fubje&ione , & appetitus naturales confervare MUU li in| in equilibrio, & quatuor humores attemperare ad zquale temperamentum. Non enim negat, Vifüme Lenfür quod in eo ftatu partes corporis patiantur, & cor- rumpantur, v. g. humidum à calore, nutritz par- p NI tes à cibo; fed tantum negat, quod ita & eous- que patiantur, ut bomo feu totum corpus à fua na- Rsl D u* turali difpofitione removeatur. Ita fe explicat l in 4. dift. 19. q. r. & de malo q. 5. a. 5. & Cajeta- n w N nus in hunc locum, p.1. q.97. 1. & a.2. ad 2 IV. . Scotus in 2. dift. 19. q. un. n. 3. fic fcri- ! bit .,, Concedo, quod primus lhomo habuit po- ) [j » tentiam ad mori. Sed cum dicunt, quod ftante ä 1 »ftatu innocentie nen potuit mori, nego ; & NU Q ,dico, DE STATU NATUR. INTEGR Z. 47 » dico, quod homo in flatu feu ftante ftatu in- , Docentie potui mori. Iftatamen potentia non »fuiffet reducta in a&tum, & fic poterat non M ,mori. Sicut fi diceretur de aliquo , & vere, [uj H » quod poteft effe Epifcopus, qui tamen nunquam (Qui »erit Epifcopus, vel cujus poffibilitas nunquam r »reducetur in a&dum. Et hoc patet per duas I I » caufas mortis poft lapfum, quz funt du in ge- i hr A »nere, fcilicet vel ab intrinfeco, vel ab aliquo I sf » extrinfeco. Prima eft duplex; quia vel cor- Wtl »rumpitur ab intrinfeco per actionem mutuam TOR d » contrariorum inter fe & intra corpus; vel pro- » pter actionem intenfam unius intrinfeci in aliud; [ » Vel corrumpitur propter defectum alterius con- VW It »tingentem, fcilicet ex fubtractione nutrimenti d dine » Velhujusmodi. Primo modo accidit corruptio has ,nDaturalis in animatis propter actionem unius ia » partis organice in aliam partem corrumpendo dul » ut corpus fiat indifpofitum &inhabile adanima- T » ionem. Ifta autem actio ponitur caloris natu- »ralis in humidum radicale, corrumpendo & Tif ii il 4 » confumendo humidum, ad cujus corruptionem »& confümptionem fequitur corruptio & con- fitr »fumptio propria etiam caloris, & per confe- geutt Hec w »i;; » quens animalis, ut patet de igne & oleo. » ergo eft caufa corruptionis, fcilicet deperditio cor;üï*,: lrbs »paulativa partium. - - Principium activum in »homine non potuiffet continuare aCtionem, 5' aviw &. »quin aliquando debilitaretur; quia omne agens du » phyficum in agendo debilitatur. Efto, quod .M ,natura debilitata fumeret de fructu ; attamen iomo t* ,in convertendo etiam nutrimentum illius fru- (f qu?: , &us debilitatur magis, & ideo quandoque de- mmy y » ficiet, u 48 DISPUTATIO t TA » ficiet. Exemplum eft de aqua mixta vino; i ,nam vinum primo convertit aquam in fe; to- ( j »ties autem poteft apponi aqua , quod deficiet "M » Virtus vini in convertendo. Dico tamen, quod fl wrm ,ítante innocentia non accidiffet mors; quia 1 » quilibet fuiffet translatus, antequam fuiffet al- 10 T. j 04 ,teratus alteratione improportionata animz. Y » Sed quid de caufa extrinfeca corruptiva? Di- q.h i efg& » CO. quod non recepiffent nocumentum , quia r , Deus innocentem confervaffet. Dico ergo; 4[P ] » quod Adamus folum habuit, $offe non mori. — 4d st » Objett. 1. Dico; quod homo tunchabuit partes » fluxibiles & deperdibiles; nontarmen fuiffet cor- du j ] »ruptus, quia fuiffet translatus ante mortem. »4dd 2. Dico , quod poterant corrumpi: illa l gny »tamen potentia non fuiffet reducta in actum, » quia fuiffet preventa per illam translationem. xin » 4d 3. Dico, quod propter peccatum ( Z4dami ) as » illa potentia fuit reducta in actum. . Si tamen »non peccaffent, nihilominus habuiffent illam fti N IN »potentiam moriendi. Z4d 4. quod mors eft V $ »poena peccati; dico, quod ftante illo ftatu, fi m p » Deus non transtuliffet homines, fi fuiffent mor- »tui, mors non fuiffet plus poena in hominibus, ziïgmitar, »quam in brutis, & fuiffet conditio vel paffio » confequens talem naturam per mixtionem ('con- » trariorum) compofitam, ficut modo., | Hucus- que Scotus, cui addi poffent Zlenfis p.9. q.89. i S. Bonaventura in. 2. dift. 19. Richardus in 2. Gabriel in 2. Cajetanus in c.2. Gen. & plures alii. V.. S. Zuguftinus 1.7. de Gen. ad litt. c.55. ll » Corpus Adami ante peccatum & mortale erat, b » Quia poterat mori; & immortale, quia poterat ghon agf x DE STATU NATUR. INTEGR A. 49 äïm »non mori Aliudeft enim ; nen po[fe mori ; ficut & »Quasdam naturas immortales (amimas 69 ange- M ,los) creavit Deus. Aliud eft autem, po[fe mon h; » i, fecundum quem modum primus homo 720!», t » creatus eft immortalis, quod ei praftabatur de ii »ligno vitz, non de conftitutione - nature ; à l qie » quo ligno fepïratus eít cum peccaffet, ut pofï'et MU !] »Imori, qui nifi peccalfet , poffet non mori. u qu N » Mortalis ergo erat c01d1t1one corporis anima- EU » lis; immortalis autem beneficio conditoris Si W i »euim corpus animale, utique mortale, quia & ^ij li » Inori poterat. N eque enim lmmortale, quod | WJI ,mon omnino non pOfTCC er1t nifi fpiritale, * [Irtn » quod nobis futurum in ref'urreähone promitti- ij d münte Ac per hocillud animale, & ob hoc mor- T » tale, quod propter juftitiam fpiritale fieret Et dote » ob hoc mortale omnimode factum eft propter À f n( » peccatum ( quod prius erat) non mortale; quod , Wt » & antea erat, fed mortuum quod pofï'et non il ndleri, Jl homo non peccaffet. n ayi VI. S. Gregorius M. 1.4. Mor. c. 926 » Ad xl »hoc in paradifo homo pofitus fuerat, ut fi fe n) »ad conditoris fui obedientiam vinculis charitatis i ,adítringeret, ad coleftem angel um patriam li »quandoque fine carnis morte tranfiret Sic TU , namque eft immortalis conditus, ut tamen pec- h, 9 » care & mori poffet, atque ex merito liberi ar- n » bitrii beatitudinem illius regionis attingeret, in jn19 »qua vel peccare vel mori non poffet. Illuc jdl » procul dubio primi parentes fi in conditionis P W » fu& ftatu perítiuffent, etiam fine morte corpo- g ,rum transferri potuifient g D.hmort Tv. de Pecc. orig. &? grat D QuE- n* So DISPUTATIO I. ! QUJRITUR $. An certum fit, homines ,: j Dril n in paradifo futuros fuiffe immortales ? gl REsPoNDEO. Id probari 1. Ex Concilio Mi- levitano I., quod Can. 1. fic habet : , Quicunque y &f LVA »dicit, Adamum primum hominem mortalem » facum , ita ut five peccaret, five non pecca- "i T ,Iet, moreretur in corpore, hoc eft, de cor- »pore exiret, non peccati merito, fed neceffi- m gl a »tate nature, anathema fit., Verum quia Gar- nerius, Scbelfirate, & INorifius probant, hunc Ca- m nonem non effe Concilii Milevitani, authoritas 1 du t i j TUf indubia non eft. De hoc videri poteft editio Conciliorum Veneta. 2. Concilium Zrauficanum 1N Il.anno 527. Cap. 1. ,Si quis per offenfam pra- &tipt » Varicationis Ade non totum, id eft, fecundum »Corpus & animam, in deterius dicit hominem RW ,commutatum, fed animz libertateillafa duran- " l6v »te, corpus tantummodo corruptioni credit ob- i, D.oons »noxium, Pelagii errore deceptus, adverfatur » Scriptura. Et cap.2. Si quis foli Ade preva- um ff Tofits » ricationem fuam, non & ejus propagini, afferit »nocuiffe; aut certé mortem tantum corporis, i dini us »Qus poema peccati eft, non autem etiam pec- »Catum, quod mors eft anime, per unum ho- qibma »minem in omne genus humanum tranfiffe tefta- s »tur, injuftitiam Deo dabit contradicens Apo- duj iil , ftolo." 3- Concilium Tridentinum Sett. s. in De- .'a;ii.'ïf N N Wil creto Can. r. ,,Si quis non confitetur, primum V ».hominem Adam, cum mandatum Dei fuifíct i » transgreffüs, ftatim fan&titatem & juftitiam ami- » fiffe, incurriffeque iram Dei, atque ideo mor- »tcm, quam antea illi comminatus fuerat Deus, vt » & cum morte captivitatem fub poteftate dia- iE »boli, DE STATU NATUR, INTÉGR £. SI LWE $boli, totumque Adam fecundum corpus &ani- » mam in deterius commutatum fuiffe, anathe- »mafit" Ceterum textusScripture, exquibus hoc dogma eruitur, reperiuntur Gen. 2. v. 17. TUf c; 3. Vv17.I8. 19:22; , SaBrc: 9. v 990 RNOBI S. D p VTb 0.9., V.J0. G IRGOLPSIS. V. 1. Hinc Six- TT tus Sen. Bibl. l. 5. annot. 36. reprehendlt Eugubi- d num, qui fecutus Philonem L.2 Allegor. & 5'/e- ;quia ( phum ]. 1. antiquit. c. r. docuiffe exiftimatur, Ade u peccatum non intuliffe nobis corporis mortem, ET Óed animi tantum. — Certe hec fententia Eucberie tl i in Gen. immerito tribuitur. Paf UJRITUR 6. Anvisillain arbore vitz ln Pt fuerit fupernaturalis vel naturalis? RESPONDEO. Nomnet Virtutem illam reparativam v u vigoris primevi in corpore humano fuiffe füper- ieelti naturalem, docetS. Auguftinusl. 8. deGen. c. 5. du D. Bonaventura in 2. dift. 19. & alii. At vero eam fuiffe naturalem docent Hugo de S. Victore, lh "Toftatus in c. 13. Gen. c. 161. Molina de opere p d fex dierum, Difp.28. Pererius l. 3. q. 4. & Bon- ia frerius in Gen. ubificfcribit: ,Quid vetat, Deum q u » poffe producere talem arborem, ques natura- » lem hanc vim habeat reftaurandi perfecte humi- rii ". j Jl , dum illud nativum & calorem innatum confor- »tandi? Si potuit, quid vetat, id feciffe? ma- df » Xime cum & ferpentem & aquilam legamus, re- »juvenefcere, & complures à fenio legamus ad j » juventutem rediiffe virtute forte aliqua natura- »li, cujusmodi eft ille, qui precedenti Szculo yeX » fertur in India à Lufitanis vifus tercentum qua- fhx I » draginta annorum, quique ter ad juventutem 2 »ecre- y! 32 DISPUTATIO ID g , decrepitus redierat, ut refert Maffzus , aliique j i , non pauci. [ An unica tantum fuerit 10"3* i ; UJRITUR 7. "t Arbor Vitze in Paradifo? s RESPONDEO. Id incertum effe. In Scri- -T ptura enim fingularis nonnunquam fümitur pro plurali. Verofimilius tamen & Scripture con- formius eft, fuiffe unicam. Bonfrerius exifti- A Jy aj mat, aucto humano genere eam arborem propa- ( m gandam fuiffe five in Paradifo, five forte etiam 13 extra Paradifum. 2 jl dv ii QUERITUR $8. Utrum in Paradifo genus i humanum fuiffet propagatum per coitum? 1 RESPONDEO: D. Thomas ficrefpondet p. r. r q.98. a.2 »Dicendum, quod quidam antiquo- am d ,rum pofuerunt, quod in ftatu innocentie non m » fuiffet generatio per coitum. . Unde Gregorius " l l TV » Nyffenus 1. 8. de bomine dicit, quod in Paradifo »aliter fuiffet multiplicatum genus humanum, piadm ,f » ficut multiplicati funt angeli absque concubitu »per operationem divinae virtutis. Et dicit, »quod Deus ante peccatum fecit mafculum & » teeminam refpiciens ad modum generationis, qui » futurus erat poft peccatum, cujus Deus pre- » Ícius erat. Sed hoc non dicitur rationabiliter. , Ea enim, quae fünt naturalia homini, neque »fübtrahuntur, neque dantur homini per pecca- »tum. Manifeftum eft autem, quod hominife- »Cundum animalem vitam, quam etiam ante »peccatum habebat, naturale eft, generare per »Coitum, ficut & ceteris animalibus perfectis. ,Et hoc declarant naturalia membra ad hunc ,ufum pESTATU NATUR. INTEGRJZE. 53 » u * U"Ae »ufum deputata. Confiderari autem poteft, »quod deformitas immoderate. concupifcentie »in ftatu innocentie non fuiffet, quando infe- Q ts Un- » riores vires rationi omnino fubdebantur. » de Auguftinus l. 14. de Civit. c.26. dicit: Ab- ; dj IT »fit, ut fufpicemur non potuiffe prolem fieri » ine libidinis morbo. Sed eo voluntatis nutu V Q »1overentur ila membra, quo cetera, ( os, NU AOTDI »1anus, lingua) & fine ardore, & illecebrofo li »ftimulo cum tranquillitate anime & corporis. Wetin » Et ad 4. Sicut Auguftinus ]. cc. dicit; in illo »ftatu nulla corruptione integritatis infundere- l p »tur maritus gremio uxoris. lta enim potuit iij , utero conjugis falva integritate hymenis geni- na. »talis virile femen immitti, ficut nunc poteft , eadem integritate falva ex utero virginis fluxus ao n ,menftrui cruoris emitti. Ut enim ad parien- r » dum non doloris gemitus, fed naturalis impul- TM »Íus feminea vifcera relaxaret, fic ad conci- du » piendum non libidinis appetitus , fed volunta- du , rius ufus naturam utramque conjungeret." t ]ta Angelif:us. Jl ct TR I d 9 2» i, i u E . ; ER 2 yN Jfl, f N d l PEI r ho W "W Te (fQ e';w b DISPU- ; j D 3 y $4 DISP UüTATTO TI. * * * gl * * * * * * * * * g jan p DI ii SPUTATIO IL ] 1 etiff [ De a l gt u Peccato originali. s Lt In hac Difputatione qusritur : l. In quo confiftat peccatum originale ? 2. An homo per peccatum originale fue- ï:g rit fpoliatus bonis nature humanz de- ye o bitis ? $3. ;bpu Qua fit poena peccati originalis, pra- st fertim in parvulis non baptizatis ? ii 4. An B. Virgo fuerit concepta fine pec- i, cato originali ? (nonts st N QUAZESTIO L tnfenmt In quo confiflat peccatum. originale, &? juflitia nE i originalis ? ntyr t Utj No TANDUM I. WVarios in hac refuiffe here- ticos; nam aliqui fuerunt, qui abfolute ne- EUA Q garunt exiftentiam peccati originalis: hi fuerunt tatuyí Pelagiani , N M [ 1 quorum caput Pelagius Monachus, errores illius confiftebant in hoc: 1. Quod Ada- j mus fuo peccato fibi foli nocuerit. 2. Quod par- T vuli nullam contrahant culpam, aut poenam ex Adamo. 3. Adeoque Baptifmum non effe ne- ii $5 fed ceffárium ad remimone.m 'peccati originali T folum DE PECCATO ORIGINALI. 55 u folum ad hoc, ut parvuli fiant filii adoptiviDei, ficque per elevationem ad ftatum fupernaturalem habeant jus ad regnum ceelorum. 4. Hinc par- J! vulos fine baptifmo decedentes pervenire quidem ad vitam, Íeu ftatum beatitudinis naturalis fibi debitum, non autem ad regnum, feu premium fupernaturale filiorum Dei. s. Morbos, mor- tem, & csteras nature noftrz miferias non effe effectus peccati originalis, fed tantum defectus, & neceffitates humanz nature. . 6. Concupifcen- ii tiam, feu rebellionem carnis adverfus fpiritum hief nec effe malum poenze, necculpz, fedmalum na- Vr ture, quod etiam in ftatu innocentiz reperire- tur. Hos errores impugnavit, & fuperavit S. j [f Auguflinus pluribus libris, qui potiffimum com- Th? prehenduntur Tom.7. Idem error, qui fuit re- fufcitatus quoad fubftantiam ab Anabaptiftis, & a Zwinglianis, eft damnatus à Concil. Trident. Setf. s. Convincentibus autem argumentis impugna- tur etiam à Bellarmino, & pluribus aliis. NOoTANDUM 2. Alios fuiffe, qui quidem admiferunt exiftentiam peccati originalis, feder- Ü raverunt in explicanda ejus natura: Sic 1. Mat- ibias Centuriatorum princeps]lliricus docet: Pec- catum originale effe ipfam fuübftantiam mnature j (gid humang, que ut prius erat imago Dei , per pec- " catum transformata eft in imáginem diaboli: hic error ridiculus damnatus eft à Concil. Trid. & fal- Mu fitas ejus patet, quia per peccatum non poteft Q mutari homo fübftantialiter, fed tantum acciden- taliter. p 2 Luiherani, & Calvinifle docuerunt, pec- catum originale effe ipfam concupifcentiam, feu 4 incli- ! p ,56 D'IPSPOTATTO II. l | gni inclinationem ad malum : adeoque ficut poft ba- püfmum manet concupifcentia, ità docuerunt, j remanere peccatum originale, illudque per ba- ?WH D QX ptifmum tantum fuiffe rafum, ita ut non impute- tur. Hicerrorreje&us pariter eft à Trid. loc. cit. M 3. In fimilem errorem inciderunt Zlbertus Pighius, & Zmbrofius Catbarinus, qui docuerunt, peccatum originale effe ipfüm peccatum .Zdami reliquis hominibusimputatum ; adeoque negant, peccatum ori ginale proprie effetransfufum in po- fteros, autillud ineffe cuivis homini proprium, aut effe multiplex. Quamvis autem Catbarinus J non fuerit hzreticus, fed Epifcopus optime Ca- tholicus, error tamen hic damnatus eft à Concil. j Trid. Setf. s. ubi fic habet: r. Si quis mon confite- I £ur, primum bominem Adam , cum mandatum Dei. n Paradifo: fuiffet transgre[fus. ftatim Janttitatem ,. &2 juffitiam , in. qua. fuerat conflitutus , amifrfje , incur- M riffeque per offenfam bujusmodi: pravaricationis iram, C& indignalionem Dei, atque ideo wortem, quam il antea coumünatus. fuerat Deus, & cum morte capii- hi, vitatem fub ejus poteftate, - qui mortis deinde baluit J Anperium , boceft, diaboli, totumque /4dam per illam ATT prevaricationis offenfam fecundum corpus , & ami- anám indetérius commutatum fuiffe, anathema fit. $ 2 5j quis Zde pravaricationem. fibi Joli, & nom éjus propagimi a[ferit mocui[Jé , & acceptam à DDeo * fantiitatem ,. & juftitiam , quam perdidit. fabi Joli, & won mobis etjam ewm perdidiffe, aut inquinatum illum per inobedientie peccatum mortem , & penas corporis tantum. in omme genus bumu T0/89 um . Castuliffe , -mon au- $6 "LC peccatum , quod mors. eft anima , anatbema fit, t cum contradicat zdpoftolo dicenti : per unum bominem ii n ])CCC(Z- DE PECCATO ORIGINALTI. 57 " n jeccatum. intravit àn mundum, & per peccatum mors, by g ita in omnes bomines mors pertran[üt , in quo . omnes j peccaverumt. 3. Si quis boc Zdde peccatum , quod origine unum Il Q* MA eft , &? propagatione, mon imitatione transfufum omni- L d bus, id efl, umicuique proprium , «el per bumane Xümuy mature vires, «el per aliud remedium aferit. tolli, 1 Áf quam per medium unius Mediatoris DOMINI NO- Ht sTRI, qui nos Deo veconciliavit in. [anguine fuo fa- Itty &us nobis juflitia, fanttificatio, & redemptio, aut ne- gat ipfum Sfefu Chrifli meritum per , baptifmi Sacra- W mentum àn forma Ecclefie vite collatum, tam adultis, quam parvoulis applicari, anatbema fü. H A. Si quis paroulos baptizandos megat, etiamfi fuerint à baptizatis parentibus orti, aut dicit, in ve- !l D müffonem peccatorum quidem eos baptizari, fed mibil ex Adam trabere originulis peccati , quod. regeneratio- vis lavacro mece[Je fi expiari ad vitam eternam con- m féquendam , unde . confequens fit , ut im eis forma ba- ! ptifini im vemiffionem. peccatorum mon era, fed. falfa Parvouli ideo in re- intelligatur , anatbema. fit. -- milfionem peccatorum «eraciter baptizantur , ut in eis M vegeneratione mundeiur, quod generalione contraxe- i vunt. 5. Si quis per Sfefu Chrifüü gratiam , .que in baptifimate. confertur , reatum, oripinalis peccati vemit- & megat, aut etiam aærit , non iolü totum id, quod ji veram, & propriam rationem peccati babe, fed illud dicit, tantum radi , aut non imputari , anatbema fit. -- In venatis enim mibil odit Deus, quia mibil damnatio- s IN nis eff dis, qui confepulti funt Cbrifto per baptifimum. ni AManere autem in renatis concupifcentiam , 'vel fomitenn, "L bec $. Synodus fatetur , ac fentit , que cum ad agonem 3 velicta DISPUTATIO II. ) $8 velitta fi, mocere mon confentientibus , & viriliter per -güprl'llma Chrifti gratiam repugnantibus non oalet , banc concupi- 3 [leU Jcentiam , quam aliquando Zdpoflolus peccatum appellat, EU S. Synodus declarat, Ecclefiam Catbolicam . munquam r ht intellexiffe peccatum appellari, quod «ere, ac proprie án renatis peccatum fit , od quia ex peccato efT, & ad n um Hf peccatum inclinat. Si quis autem . contrarium fenferit, anatbema fit. J NoTANDUM 3. Etiam inter Doctores Ca- emyton tholicos varias fuiffe de peccati originalis natura z fententias. st I. eft eorum, qui putant, peccatum oripginale confiftere in morbida qualitate tum st v carnis, tum animi, earatione, ut hzc qualitas prius fitin femine, & carne; dein vero in anima, qu:z primum per conjunctionem cum tali corpore inficitur , ficut pretiofus liquor infufus vafi im- diraT mundo. Hanc fententiam tenet Gregorius Zfrimi- W nenfis in 2. Se&. dift. 30. q.2. a. r. Gabriel q. 9. a.r. & a.2. Concluf.6. — Henricus quodlibeto 9. nüigi ml g. Okamus quodlibet. ?. q. 1. & quodlib. r. q.21. "Alenfis 9.p. q. 105. memb. 4. — Holkot q. U de imputabilitate peccati ad r. Guiliemus Parif. AU "Tra&. de merit. & poen. c. 2. & 4. 2. eft com- tf munis 'Thomiftarum , quod peccatum originale LU formaliter confiftat in privatione, juftitie ori- W l ginalis , materialiter autem in concupifcentia: Q M | quomodo autem hec fententia intelligenda fit, Q patebit ex conclufione. 3. eft fententia plero- 1 rumque Recentiorum, quod peccatum originale fit peccatum Adami preteritum ut moraliter po- fteris proprium, nondum remiffum, aut com- ä d penfatum. Cum autem difficultas fit, quomodo tle alienum peccatum poffit effe moraliter pofteris IC pro- li [ DE PECCATO ORIGINALI. 59 n proprium, ad hoc explicandum füpponunt, Ada- mum ficfuiffe conftitutum caput generis humani, [f ut illius voluntati moraliter alligatze fuerint vo- 4 luntates pofterorum. Huic fententie dicuntur L adherere Salmanticenfes , Cornelius & lap., Taletus, EUNTT Lugo, Granad., Oviedo, zirriag., Haunold., Pla- I H telius T byrfus. Confalez. &c. NOTANDUM 4 Hoc loco fupponi, quod r ( Adamusnon folum fuerit conditus cum dono in- TY tegritatis nature, feu cum fübje&tione perfecta Jun potentiarum ad rationem, fed etiam cum dono !] gratie fan&tificantis, feu cum exaltatione huma- t (uiis nenaturz ad finem, ac beatitudinem fpiritualem, a, confiftentem in vifione, intuitiva Dei, prout ; m Pererius in Gen. l. 5. c. 2. q. r. oftendit, & pro- T I babitur in Tra&. de Gratia. A DICO I. Peccatum originale non fundatur ii : AU in alligatione voluntatis pofterorum ad volunta- : avl " J i W tem Adami. u PROBATUR rI. 'Tota antiquitas agnovit peccatum originale ut proprie fimgulis inberens, fm- UE j gulis inexiftens, & in fingulos transfufum ; fed pecca- p o tum ut fundatum in tali alligatione voluntatum Y Ino non eft proprie inberens, inexiflens, & transfufum : icupl'»f ergo. Maj. patet non folum ex teftimoniis ve- li terum, quorum aliqui jam fuerunt citati, & ali- mir qui afferentur infra, fed etiam ex teftimonio Tri- um of dentini, quod Can. 5. afferit, fe in explicando ori- yrdtt ginali peccato,, quod cuivis ineff , & transfunditur , d per generationem , fecutum efIe traditionem Ec- clefiz his verbis: Quoniam non aliter inielligendum LU j o ) pec- c;/? id, quod dixit Apoftolus, per unum . bomi caium Jl 60 DISPUTATIO II. catum intravoit in mundum , & per peccatum mors, dul & ita in omnes bomines mors pertranfüt , in. quo omnes d peccaverunt , mifi quemadmodum Ecclefia Catbolica ubi- m que diffufa Jemper intellexit : propter banc enim re- * 0m MU gulam fidei ex traditione Apoflolorum parouli. bapti- 2zantur. Min. prob. Jura, aut obligationes mo- ia rales, vel actiones aut debita non dicuntur trans- fundi in pofteros, aut heredes, nec ineffe ha- u redibus, aut eos lavari, & mundari ab illis: i ergo. ii CONFIRMATUR. Quando homo dicitur z Wi i juftificari non per imputationem juítitie , que eft in Chrifto, fed per juftitiam inberentem, ne- C ceffario debet admitti gratia fanctificans phyfice inherens; ergo etiam in peccato originali debet IT aliquid admitti phyfice transfufum, vel inherens, W K nempe faltem materiale peccati originalis cum debito ad formale. (x)k PRoBATUR 2. Si peccatum alienum poffet bruirls fieri proprium per alligationem voluntatis, tunc At abfolute poffet etiam Deus voluntatem cujusli- , Y bet hominis adulti alligare voluntati alterius cu- hci 0 juscunque probi viri v. g. Joannis Baptifle , aut T CR Evangelifle , fed hoc eft contra fenfum commu- K ] nem, & inftinctum naturze univerfalem : ergo. SWI In Majori non eft difparitas inter voluntatem URT adulti, & infantis, cum in ifto alligatio volun- tatis fieri tantum potuerit ex voluntate infantis prefumpta, qu& tamen nunquam dari poteft, "N quia certum eft, infantem interrogatum, an vel- us let acceptare hanc alligationem, fore invitum. N Min. prob. Nemo prudenter à fe abdicat fub r conditione incerti eventus connaturalem fibi po- tentiam s DE PECCATO ORIGINALI. 61 tentiam fervandi totam legem, & moralem pofli- bilitatem perveniendi ad ultimum finem: fed hoc fieret per iftam alligationem , quia deberet ceffa- L i re omnis actio propria. PnaosATUR 3. Genus humanum quaefitum 0f I de hac alligatione non confenfiffet in eam : ergo Mi J non potuit prudenter fieri à Deo. Prob.. ant. ifel le dl A&u multi vellent non fuiffe datam hanc alliga- li tionem, & ex altera parte per talem confenfum tacitum illi, qui habuerunt jus ad felicitatem fal- m tem naturalem , ac potentiam moralem fervandi lj , totam legem, fe conftituiffent in periculo uni- verfali excidendi à jure remoto ad hanc poten- tiam, ac incidendi in eternam miferiam: fed hoc ial non fuiffet aCtus prudentie, ergo. Maj. patet, quia per peccatum originale contra&a eft impo- us QU tentia fervandi totam legem, fe liberandi pecca- to, & amittendi potentiam ad felicitatem etiam u naturalem. — Min. prob. Si alicui civi opulento hn n dicerem: elige; poteris manere in tuo ftatu pri- a vato, velfieri Rex, vel redigi in captivitatem, fed hoc dependet à jactu alez; experire: fi alea bene ceciderit, fies Rex; fi male: eris in capti- um m vitate perpetua, ac tenebrofo carcere toto vitze m tempore; haud dubie diceret: volo manere ci- QUs vis opulentus, nec me füb fpe incerta exponere AU tanto periculo. Hoc autem totum factum effet i o per iftam alligationem, qua fumus detrufi in fta- hr p "n tum purz nature, & impotentiam moralem ad Ij finem. V nj QW PROBATUR 4. Si peccatum originale fun- w daretur in alligatione voluntatis, non effet ne- j i D " ceffaria propagatio hujus peccati per generatio- um ] 62 DISPUTATIO II. nem, fed fufficeret fola jurisdi&io, ac eminentia, gb ;ïäïllï ) ac dignitas capitis: fed hoc eft falfum, & contra fenfüm totius Écclefiz,ut patebit ex dicendis,& ex fyriüt gt Ü "'Trid. AMin. prob. Omnes Doétores requirunt unanimiter ad propagationem peccati originalis g PO a propagationem ex femine humano, nec fundan- "1 tur precife in aliquo decretolibero divino: ergo. ) qui d Prob. Confàq. Ubicunque omnes conveniunt in requifito, aut proprietate univerfaàli alicujus ob- "T PU P il (]tt je&i, nec prebent indicium caufz extrinfecz, cenfendum eft, eos ad uniformitatem compelli ju ii n ex natura ipfius obje&ti, quz uniformitas in ju- ; dicio circacontingentia, quale eft illud decretum 1184 Dei, aliunde non evidentia dari non folet, p PROBATUR $. Si hoc peccatum fundare- u tur in alligatione voluntatum, tunc malitia pec- tgrit) ib cati originalis effet pofteris tantum propria mo- raliter per denominationem extrinfecam ; fed hoc m l j eft quoad fübítantiam fententia Catbarini, & Pighii : u d ergo. Min. prob. Hi non voluerunt aliud di- p d. cere, quam talem proprietatem moralem in po- fteris: ergo. Prob. 4nt. Non poteft oftendi !u ullum conftitutivum realehujus fyftematis, quod Mnta hi Authores negaverunt in fuis principiis. g CowrIRMATUR. Sifundaretur peccatum p originale in alligatione voluntatum, tunc bona &il) L l effet illatio Pigbii, & Catbarini, quod tantum effet AU unum numero peccatum in omnibus hominibus, Qs & non plura, fed hoc eft damnatum: ergo. Maj. h frob Reatus penge, quo antiquitus liberi, & üte propinqui delinquentium trahebantur ad fuppli- & cium mortis, tantum erat unus; ergo idem di- icj cendum foret in peccato originali. —z4mi. patet, .Ol'quglm quia DE PECCATO ORIGINALI. 63 quia v. g. eo caüi, quo /man cum omnibus fuis W liberis, & propinquis fuit morti traditus, vel Y Mauritius Àmperator cum fuis liberis occifus, ne- N " mo diceret: effeeos occifos propter fua peccata, Urj fed propter peccatum , & crudelitatem parentis: Ál ergo. 0 frgg COoNFIRMATUR argumento ad hominem VU contra eos, qui dicunt effe unum peccatum; fi Yi ) quis uno a&u interno vult tres occidere, vel WR uno iétu tres occidit, vel uno actu tribus detra- t hit, vel per unam inebriationem eít caufa trium g blasphemiarum &c. lt PROBATUR Ó6. Si peccatum originale fun- lt daretur in alligatione voluntatum, tunc pecca- finip. tum originale pofterorum foret in eadem fpecie, li in qua fuit peccatum Adami, fed hoc non poteft dici: ergo. Min. patet, quia peccátum originale fum dl non eft efüs pomi, aut inordinatus amor con- ;) u jugis. Máaj. prob. Peccatum originale efTet ipfum Y diui peccatum Adami pr&teritum ut moraliter no- dni ftrum. u at PROBXTUR . Si potuiffet fieri alligatio voluntatum, in ordine ad poenam effentialem, Ti jb quz eft privatio vifionis beatifice, tunc eadem ratione potuiffet fieri alligatio voluntatum in or- rpi AA dine ad posnam fenfüs, fed hoc ipfi Authores amatores alligationis cenfent effe nimis terribile: ænm;?ï don: ergo idem eft de illa pona effentiali. PROBATUR. $. Siquis juraret, fe velle ex- " l Shb€x cidere amicitia divina, & fieri filium ire fub eventu conditionis extrinfece, v. g. jactu alez T od infelici, effet juramentum irrationabile, & fi ex- torqueretur, extoríio foret violenta, ac tyran- Jnv.ff*' nica: (IA — DISPUTATIO III Jl 64 nica: ergo idem dicendum de alligatione volun- n tatum. Prob. Confeq Perinde eft, five alligem H ecam meam voluntatem voluntati aliene, five jactui jmn! alee, prafertim jam fua dlfpoüuone vergente in TU Ja&um infelicem. ul PRoBATUR 9. Nemo poteft condemnari ao ob demerita per fcientiam mediam conditionate trgod futura, ac previfa, ergo neque per confenfum à Deo previfum in alligationem noftre volunta- 3001 tis cum voluntate Adami, fi interrogaremur. 8 1 ZÍnt. patet: fic parvulus non potePc condemnari r ob homicidium, quod providetur à Deo perpe- RUO hoc enim eft ertoris traturus, fi 'ldOl(.fCElet ViAT Pelagiani iNon eft conforme divinz V UI PROBATUR IO d bonitati Decretum Dei Janfenifticum, quo Deus fr4 M»Uï juxta Janfeni iv $ conftituit hominem debitorem ex omnibus a&ibus ignoranti & concupiícen- & eug RRU ti€ etiam neceflariis eo quod fint voluntarii vel MU in Adamo, vel in perfonali peccato proprio com- um j miífo poft bapx ifimum, quia per relapfum homo r fe denuo conftituit in ftatu antecedente bapn- fmum, quia per relapfum homo fe denuo conft n) &t BU tuit in ftatu antecedente baptifinum, ubi et;am ignorantie , & pravi motus concupifcentie funt TU As voluntari voluntate aliena Adami: ergo multo magis repugnat bonitati divin totum genus fibx Ts ! humanum fine ulla fuppofitione peccati vere pro- & il &0ty prii addicere ad debitum poene, & indignationis Atj divinz fub eventu conditionis mdepn.ndentls ab eorum arbitrio. neh em DICO 1I. Peccatum originale nec confi- yrog, F ii ftit pracife in concupifcentia, aut in morbida qualitate ? PRo- URUUJ Pd ldny !* DE PECCATO ORIGINALI. 65 ; PRonATUR r. Hoctotum morale, quod j eft peccatum originale, tollitur per Baptifmum, : QM fed non tollitur concupifcentia, aut morbida qualitas: ergo. hitr PnRosaTum 2. Non datur caufa per fe, & ditiona; ex natura fua indu&iva ad malum: ergo nec da- Dnfn tur qualitas per feeffectiva, aut conftitutiva pec- cati. Wt NI DICO III. Peccatum originale confiftitma- terialiter in concupifcentia, formaliter vero in J ld W iE privatione juftitie originalis confequente, idque n ob connexionem phyficam cum culpa Adami. & PROBATUR CONCLUSIO I. Hacfenten- tia fuit omnium Theologorum, qui fuerunt in bdie UODLLJ Concil. Trid. ergo eft praferenda. Zint. prob. Y Pallavicinus in Hiftoria "Tridentini teftatur, jam ul fuiffe conceptum decretum, quo definiretur, at peccatum originale poft baptifmum remanere /e- cundum [üum materidle, quamvis non remaneat bt Jecundum : fuum formale , nempe privationem jufti- ti€ originalis, idque decretum tantum ideo fuiffe h «tU) fufpenfum, quia Concilium noluit do&rinam fundamentalem fidei tradere fuüb terminis fchola- fticis, quam fufficienter poterat explicare pef formulas loquendi ufitatas in PP. ergo eoipfo p omnes Theologi confenferunt in hanc doctrinam, n quia nullum parabatur decretum , nifiex confen- "m fu Theologorum omnium. mi.prob, ex verbis Pallavicini lib. 7. c.9. ubi ait: ,,Poftremo deleta » eft decreti periodus, qua dicebatur, non im- » probari àSynodoillam pofitionem novamScho- » lafticis ufitatam ajentibus, manere poft bapti- D » fmum partem materialem peccati originalis, non E D. zdhmori Tr.dePec.orig. Cj grat. »item J 66 DISPUTATIO II. » item formalem, feu quod nollent Ecclefiz Au- n n »thoritatem intermifcere opinantium do&rinis »feu quod ubi definitiones concipi poffent vete- fj ji gt fl »rumPatrum vocabulis, ea nollent à Theologis » hecentioribus mutuari: cüm venerationi con- ao W [ il » ducat non modo fententiarum, fed etiam vo- ,Cum antiquitas; & cum quandoque indumenti h [ A 1 »1Inutatio caufafit, neunus, idemque pro eodem » habeatur p I. m PnRoBATUR 2., authoritate D. Thome. S. Doctor fepe dicit, quod peccatum originale w*p f fit ipfa deordinatio nature, fed non fecundum N Mi j rationem totalem, feu formalem peccati origi- I nm nalis: ergo fecundum materiale. 2, Pluribusin oU m locis expreffe dicit, quod concupifcentia fit ma- )d teriale peccati originalis, & privatio juftitie ori- miyt ginalis fit formale: ergo. Utrumque probatur d fequentibus textibus. nbl I. 2. q. 82. a. r. in C. fic habet: ,,Dicendum;, g »quod duplex eft habitus, unus quidem, quo diit, » inclinatur potentia ad agendum, ficut fcientiz, o » & virtutes dicuntur habitus; & hoc modo pec- NOmmy Alio modo »Ccatum originale non eft habitus. um » dicitur habitus difpofitio alicujus naturz ex mul- & i »tis compofitz, fecundum quam bene fe habet, r » Vel male ad agendum; & przcipue cum talis di- ais » fpofitio fuerit quafi in naturam vería, ut patet Ut » deegritudine, velfanitate. /Ethocmodo pec- dul j » catum originale eft habitus; eft enim quaedam Yb » inordinata difpofitio proveniens ex diffolutione rR »illius harmoniz, in qua confiftebat ratio origi- ' »nalis juftitie, ficut etiam egritudo corporalis ls » €eft quadam inordinata difpofitio corporis, fe- j » ,fffüfiüse »cundum DE PECCATO ORIGINALI. 67 , cundum quam folvitur equalitas, in qua confi- As E UM » ftit ratiofanitatis, unde peccatum originalelan- » &uor naturz dicitur. lg Et ad 1. , Dicendum, quod ficut egritudo lii a » corporalis habet aliquid de privatione, inquan- »tum tollitur zqualitas fanitatis, & aliquid ha- M IOenfen » bet pofitive, fcilicet ipfos humores inordinate » difpofitos; ita etiam peccatum originale habet » privationem originalis juftiti , & cum hac in- m » ordinatam difpofitionem partium anime: unde 1 l l'ecuif: »non eft privatio pura, fed eft quidam habitus » Corruptus. e r In 2.Sent. dift. 50. q. 1. a.3. in C. , Dicendum, ln » quod in quolibet peccato eft invenire aliquid um »formale, & aliquid materiale: fi enim confide- d r »remus peccatum actuale, ipía fubftantia actus o » deordinati materialiter in peccato fe habet, fed » deordinatio à fine formale in peccato eft; quia Dinz Unde » €X hoc rationem mali precipue habet. n »dicitur, quod converfio ad bonum commuta- n » bile eft ibi ficut materiale, & averfio à bono T » incommutabili eft ficut formale. Sieut autem lt »peccatum aéctuale confiftit in deordinatione fueus » a&us, ita etiam peccatum originale confiftit in J fe*; » deordinatione naturz. Unde oportet, quod ana » ipf vires deordinatio virium fint, ficut mate- L »rialein peccato originali, & ipfa deordinatio à Ym » fine fit ibi ficut formale: illa autem pars, que mv » per fe nata eft conjungi fini, eft ipfa voluntas, ü » Qu2 habet ordinem finis omnibus aliis partibus L »imponere, & tunc deftitutio ipfius voluntatig » ab illa re&titudine ad finem, quam habuit in in- " » ftitutione nature , in peccato originali formale [ 2 p* r DISPUTATIO II. 68 gid »eft, & hoc eft privatio originalis juftitiz: vi- ydi , res autem appetitus fenfibilis funt naterecipere j i , ordinem ad finem ab ipfa voluntate, fecundum » quod fibi fubjecte funt: &ideo fuübtra&io illius u J » Vinculi, quo quodammodo füb poteftate volun- d »tatis rec&e detinebatur, materiale in peccato ] Em :'7 q , j »eft. Ex hac autem fübtra&tione fequitur, quod 1 ,Unaquzeque vis in fuum objectum inordinaté j »tendat, concupifcendo illud: & ideo concupi- «lb »Ícentia, qua habiles fumus ad materiale concu- geieh » Pifcendum, peccatum originale dicitur quafi ma- g »teriale in peccato originali exiftens: eft enim at , confiderare materiale, & formaleinactibus mo- dl »ralibus ficut in rebus artificialibus, in quibus ii materia de toto predicatur, ut poffit dici, cul- »tellus eft ferrum. . Et fimiliter de peccato pre- *V*l ) 41 * : i i i » dicari poteft illud , quod eft materiale in ipfo, al » & per hunc modum peccatum originale concu- » pifcentia dicitur. u J5tond Similes textus funt plurimi in D. T'boma v. g. loc. cit. ad 1. 9.4. Et de malo q.4. a. 2. in C. di- Aertunta cit p , Peccatum originale in ifto, vel illo homi- Fb »ne nihil eft aliud, quam id, quodadipfum per- ! f i f0 » Venit per originem ex peccato primi parentis; » ficut peccatum in manu, vel oculo nihil eftaliud, » quam id, quod pervenit ad manum, vel oculum u n »ex motione primi principii peccantis, quod eft » voluntas: id vero eft effe&tus, &impreffio mo- RpttN Pt , tus primi inordinati, qui eratinvoluntate; un- » de oportet, quod ejus fimilitudinem gerat. Mo- nm*lmï:, ,» tus autem voluntatis inordinatus eft converfio lml" l » ad bonum aliquod temporale absque ordine con- '»hOC li » Venienti ad finem debitum, qua quidem inor- Qu » dinatio DE PECCATO ORIGINALI. 69 dinatio eft averfio à bono incommutabili, & h » hoc eft quafi formale, illud autem quafi mate- 1 | [Wm » riale; jam vero fi motus voluntatis pervenit ad D »,aliquid, quod non eftfufceptivum peccati, pu- ïïtemlg. »tà ad lanceam, vel gladium, non dicimus ibi l t » effe peccatum , nifi virtualiter, & per modum » effe&us, quia non fünt aliquid hominis peccan- At ( Quf » tis, ficut manus, vel oculus, fic ergo in pec- , cato primi hominis fuit aliquid formale, fcili- tuyj TY » cet averfio ab incommutabili bono, & aliquid , materiale fcilicet converfio ad bonum commu- ( ï dlan » tabile. Ex hoc autem, quod averfus fuit ab » incommutabili bono, donum juftitie originalis :m'buslm 1 u »,amifit, ex hoc autem , quod converfus eft in- ,Ordinate ad commutabile bonum , inferiores u ipe. , Vires, qua erigi debebantadrationem, depref- »íe fünt ad inferiora. Sic ergo & in his, que h »,ex ejus ftirpe oriuntur, füperior pars anime YT , caret debito ordine ad Deum, & inferiores vi- , res non fubduntur rationi, fedadinferioracon- Twr jl , Vertuntur fecundum proprium impetum : fed »füperior pars anime, & etiam quzdam inferio- iil ijfa ,rum virium, que funt fub voluntate, &ei na- » && funtobedire, recipiunt hujusmodi fequelam ] d unt bt t » primi peccati fecundum rationem culpe, fi ,enim culpz füfceptive hujusmodi partes. Et " [ , ideo cum carentia originalis juftitie fe habeat ,exparte voluntatis, ex parteautem inferiorum Jnd " » virium à voluntate motarum fit pronitas ad in- ('el » ordinate appetendum , quz concupifcentia dici IeK Wa Md »poteft, fequitur, quod peccatum originale in t » hoc homine vel illo nihil aliud eft, quam con- , cupifcentia cum carentia originalis juftitiz, ita E ,tamen. p 70 DISPUTATIO IL »tamen, quodcarentia originalis juftitis eft quafi g.l »formale in peccato originali, concupifcentia »autem eft quafi materiale; ficut & in peccato pid , a&Luali averfio ab incommutabili bono eft quafi j n l »formale, converfio autem ad commutabile bo- qnat »num fit quafi materiale. Concedende ergo funt hu » tationes (ideftargumenta obje&tionum) quibus ya » probatur, quod originale peccatum fit concu- f'Va »pifcentia." Ita D. 'Thomas, qui fimilia habet M plurimis in locis. v.g. de malo q. 4. a. 11. fic fcri- : i bit: ,Diceridum, quodconcupifcentia poteft du- » pliciter confiderari. Uno modo fecundum quod J »eftinalio. Ethoc modo concupifcentia, quze drod »eftin patre, ponitur cauía originalis peccati, pl ':' » quod eft in filio, & non eft effentia ejus, fed xmi »preceditipfum. Alio modo poteft confiderari, hn » fecundum quod eft in eodem ; & fic eft caufa agl »per modum materie, que eft de effentia rei, hn & lt » & precedit quodammodo per modum materiz, » ficut & corpus precedit animam in ordine cau- ia ,Íe materialiss Di&um eft enim füpra, quod uqu: » €X Carne, ad quam pertinet concupifcentia, in- g » ficitur anima, ad quam pertinet carentia origi- &cindi » nalis juftitiz, ul Eodem wodo loquiüiur 4ibertus M. INam in 3. I'dir dift. 30. a. 3. fcribit: , Dicamus, quedam effe in u » peccato originali, ut materialia, & quzdam ut üw »tormalia, Materiale in peccato originali eft Mi » fcditas concupifcentiz & fomes. g ] PRoBATUR 3. HocSyftema peccati ori- qini ginalis, quod ejus materiale confiftat in concupi- j Ícentia, formale autem ejus in privatione juíti- i tie originalis, confonat rationi, & authoritati tam ii DE PECCATO ORIGINALI. i hi ; tam in principiis, quam in confequentiis, & ex- M haurit difficultates: ergo eft preeligendum. hwm W l DICO IV. Illaconcupifcentia, in qua con- lmabiifï; fifit materiale peccati origipalis, eft babitualis, non ac&ualis. ïffgofr: PROBATUR I. ex eo, quia in infantibus 7) ts l. CONQI non eft actualis. 2. Authoritate D. T'bomé q. de malo 4. a. 2. ad 4. ubiait: Concupifcentia, fecundum li i lat quod pertinet ad peccatum. originale, mon eft attualis, ftd. babitualis. od Ddümqu DICO V. Eadem non confiftit in qualita- & te fuperaddita, fed in ipfa natura virium animz, ! r & appetitus fecundum fe agentium fine freno, & f& nifi per gratiam refrenentur. i, PRORBATUR I. ratione, quia non eftnecef- d a fitas qualitatis fuperadditz. n PRosATUR 2. authoritate D. T'homne loc. Dd cit. dicentis: ,Dupliciter aliquod agens poteft d. » effe habile ad aliquid agendum: uno modo ex "a »aliqua forma inclinante ad hoc, ficut corpus m habet à generante, V »grave ex forma füa, qua at »inclinatur de orfum. Alio modo ex fubtra&io- »ne ejus, quod impediebat, ficut vinum effun- at » ditur fraétis circulis, qui effufionem impedie- dundi » bant; & equus precipitanter vadit rupto fre- quid! »n0, quoretinebatur. Sic ergo concupifcentia , habitualis poteft dici dupliciter : uno modo ali- nj bitus inclinans ad concu- » qua difpofitio, vel ha » pifcendum, ficut in aliquo ex frequenti actuali ptdt upifcentia caufaretur concupifcentie habi- n , conc tus Et fic concupifcentia non dicit peccatum ausne Ali&ó modo poteft intelligi habitua- T T » originale. 24 lis u 79 DISPUTATIO ) I 1. Trc »lis concupifcentia ipfa pronitas, vel habilitas » ad concupifcendum, que eft ex hoc, quod vis j jj » concupifcibil LO is non perfe&te fubditur rationi » füblato freen 9 originalis juftitie; & hoc modo N » loquendi pe «/'I ii ccatum originale materialiter lo. »quendo eít habitualis concupifcentia." Idem [ ii repetit ibidem q.6. a. 16. & r. tam. 2. q. 82. per to- j DICO VI. Juftitia originalis dicit fecun- uj a i dum partem materialem fübjectionem inferiorum l t ulï ii animze virium ad rationem per qualit atem füper- additam: fecundum formale vero di cit fubjectio- nem arbitrii ad Deum per gratiam fà il n&tificantem, PROBATUR r. Inferiores vire S non fe- quuntur connaturaliter ductu a mrationis: ergo ut hn habitualiter fübjiciantur rati oni, id fieri debet per qualitatem füperadditam. 1 ia d) PRORATUR.9. Ad hoc, ut organa corpo- rea v.g. digiti fequantur du&tu d m citharedi per TOtTe modum artis, id fieri debet pe r habitum fuper- Pio additum: ergo 1dem dicendum depotentiis natu.- Inen ralibus animz, &appetitus fen fitivi, ut fequan- V n tur prompte nutum rationis. ïiï.ïablhs j " PROBATUR 3. Juxta S. Auguftinum uftitia 3 A l l :din originalis habetur per voluptatem przdominan- tem ad honeftum, qua brur voluptate predominante ET velut pondere in bilanc € nature& humanz fubla- ta, incipit propria incl n inatio ad malum: fed ta- a lis voluptas p redominans non eft in fubje&o con- tra inclinationem propria m; u ergo fupponitur in At appetitu pofitiva qualitas per modum habitus ac- quifiti, vel innati deletabilit D er fübjiciens poten- áty tias DE PECCATO ORIGINALL. 73 i h à tias rationi. Maj. patet ex variis textibus S. u- ! gu/tini adducendis infra in 'Tra&t. de Gratia. PnosATUR 4. Authoritate D. Tbome, qui in 2. Sent. dift. 39. q. 1. a. 1. ad 1. ait : In origi- nali juftitia erat aliquid. quafi formale, filicet ipfa re- ; &itudo voluntatis , & fecundum boc fibi opponitur. cul- ! pa pe deformitas. —Erat in ea etiam aliquid quafi mate- viale, fcilicet ordo vettitudinis NB. tMPRESSUS in Y inferioribus «iribus , & quantum ad boc oppenitur fibi B concupifcentia, €9' fomes. Quamvis ergo mon refüi- ml tuatur. jufHitia originalis , quantum ad id, quod mate- . l " [j j viale in ip[aerats veflituitur tamen , quantum ad re&ti- m tudinem voluntatis , ex cujus prioatione vatio culpe in- erát. ; W f DICO VII. Juftitia originalis in Adamo, u fi perfeveraffet, conjunctam habuiffet in fua car- 1 t ne, acfemine virtutem inftrumentalem phyficam ad caufandam juftitiam originalem, primum qui- d dem fecundum effe materiale, dein fecundum eífe i formale in fuis pofteris. i PROBATUR' I. Jb Quandocunque datur in ordine nature, vel gratie effeétus ftabilis in fe- n rie caufarum, & effectuum, eoipfo ponitur cau- fa ftabilis per fe effectiva effe&tus, fed tunc ex- ftitiffet ftabiliter effe&tus generationis human:e vt ipfa juftitia originalis: ergo debet affignari cauíà n per fe ordinata ad hunc effe&um, nempe virtus n inftrumentalis , feu ordo ftabilis realis ad produ- Wm* cendam juftitiam originalem. a PROBATUR 2. Authoritate D. T'bone af- j ( ferenda pro conclufione fequenti. DICO VIII. Semen humanum, ut defcen. dens primordialiter ab Adamo, & ut carens pre- Es di&a j 74 DISPUTATIO I I. di&a virtute inftrumentali produ&iva juftitize " uf j oricinalis eft caufa phyfica inftr gmentalis peccati originalis. .' W [ liné Conclufio, qus& eft Goneti hic Difp. 7. a. 3. n.48. & Salmanticenf. ul PROBATUR I. Caufa defe&tuofa eft pro- yt Mwl prie caufa phyfica effe&us defe&tuofi qua talis: r, gl L erzo & femen ut carens vigore caufandi juftitiam h originalem eft caufa effectus privati bac juftitia, quatenus privati; & hinc in Scriptura dicitur: grm J v Quis potef] facere mundum de immundo conceptum femine? | Job. 14. l vl J h] PnozATUR 2. authoritate D. Thoms, qui hic q. 81. a. 1. ad 3. &in r. Sent. dift. 30. q. z. & gim enul 2. ad 4. fic habet: .Dicendum , quod. licet. fémen mon babeat im [e infeübionem culpe in attu , babet tamen 2), QU É àn virtute, ficut etiam patet, quod ex femine leprofi 3 generatur filius leprofus , quamris in ipfo feémine mon kï'i.W G hum fit lepra in a&u 5 efl emim in [eminé virtus aliqua deficiens, per cujus defe&tum contingit defe&tus lepre i, 1 fiem d im prole. Sümüliter ex boc ipfo , quod im [amine eft talis difpofüio, qua privatur illa impa[fibilitate , & TE erdinabilitate ad animam , quam in primo flatu cor- in ( pus bumanum, babebat, [eguitur , quod in. prole, que 1 eft fufceptioa : peccati originalis ,' efficiatur . originale ' QiQQ feccatum. k Idem de Malo-q.4. a.1. ad 9. ait : Ex feccato erd primi - parentis deflituta ef& caro ejus illa virtute, ut hu ex ea po[[Jet decidi [emen, per quod originalis ju[litia Q"IML in alios propagaretur , 69 fic in femine defeftus bu- jus virtutis efl effe&bus moralis corruptionis , & que- l dam inienüo ejus , fücut dicimus intentionem coloris l eJe in aere, & intentionem anime e[fe in famine; & ex F«UE [ DE PECCATO ORIGINALI. 25 ex boc etiam e[l ibi virtus ad [mmilem perfettionem, N W ficut. efl ibi virtus ad. produ&tiongm. bumane . nature in prole generata. Qu Idem de Malo q.4. a.5. C. ait: Semen carnale, ficut eft inflirumentalis caufa. iradu£tionis bumane ma- d y iure in prole, ita efL infbrumentalis caufa. tradu£tio- li tj nis peccati originalis ; C ita peccatum originale eft Jl in carme, id efb, in carmali feminis virtute , ficut in li, caufa in[brumentali. Deinde confiderandum efl , quod k d'xcim: Ordi- duplex eft ordo, [cilicet nature 69 temporis. L ne quidem mature perfeum efl prius ümperfetlo ,. & attus potentia, ordine «ero generationis C temporis 6 It g converfo imperfecium efL prius perfe&o , o potentia 414 ^ actu. Sic ergo in ordine natura. er prius ef? pecca- H/7] ' tum originale àn anima , in qua v ficut in proprio s fübjetto ,. quam in carne ,. in qua eft fiut im caufa dl in[lrumentali. Sed in carme efl per prius ordine ge- pnuw nerationis &9^ temporis. fl ai"'.gi Similia habet i» 2. Sent. dift. 18. q. r. a. r. 8d 5 Et' 9. Semt; dift. 390. q. 1. 9. 2. 8d 4. "M Ibidem dift. 31. q. 1. a. 7. ad 2. Ibid. dift. 33. q. 'MI 1.3.3. ad 4. .De Malo q.4. a. . ad 12. Et a.6. ad r1. Contra Gentes l. 4. c. 52. "d Rom. 5. le&. . C. II. EU DICO IX. Primus effe&us phyficus femi- nis fic defe&tuofi eft concupifcentia habitualis in k embrione ante infufionem animz rationalis. PROBATUR I. Ideo contrahit anima ratio- nalis culpam originalem, quia infunditur carni non habenti fubordinationem ad animam : ergo neceffe eft, ut jam in embrione detur privatio ili:' J Cf juftitize originalis feceundum materiale, id eft, fe- cundum fuübordinationem ad animam. Pnao- DISPU.TATIö II !] 76 PROBATUR 2. Semen non ordinatum ad jroad juftitiam originalem producendam neceffario pro- aM ducit embrionem non ordinatum ad juftitiam ori- a jl je ginalem: Sed hoc eft producere embrionem fine ordine ad juftitiam originalem, adeoque cum de- p fectu ordinis, feu cum privatione ordinis ad ju- p Q? ftitiam originalem, cujus eft capax, feu fübordi- (e nationis ad animam. hui Jl P «uü ^PRoBATUR 5. D. Thomas.docet, pecca- tum originale ordine generationis prius effe in jn. d j w dl ( carne, quam in anima, ergo neceffe eft, quod Í ante infufionem animz rationalis jam detur con- EM tit cupifcentia habitualis in embrione. dnt. prob. " JDe .Malo q.4. a. 3. in C. ait : Semen carnale, ficut ,,H ; TM ef? caufa infirumentalis tradutionis bumane mature in prole, ita ef? inflrumentalis caufa tradu&tionis pec- cali originalis: €9 ita peccatum. originale efb in car- qe, id efl, im carnali femine, ficut in caufa infiru- " ul anentali. l w Deinde confiderandum efL, quod duplex eft im y erdo, mature , C temporis; ordine mature perfettum " Ü d i efl prius imperfetto, 9 a&us potentia : ordine vero generationis, 69 temporis imperfettum. eff prius per- " ä) f«tto. Sic ergo in ordine nature er prius efL pec- n j catum originale in anima, im qua e[i ficut in proprio If fübjetto, quam im carne , im qua efl ficut in caufa H Q anftrumentali ; feéd àm carne efb per prius ordine gene- tnij vationis, €9 temporis. DICO X. Concupifcentia radicalis in embrione ut defcendens ab Adamo eft caufa ma- oy terialis culpe originalis, ficut converfio ad bo- num commutabile eft cauífa materialis culpe Dun a&ualis. PRo- LY DE PECCATO ORIGINALTI. " "t PROBATUR I. Conftat ex fupra di&tis in textu S. T'home de Malo q. 4. a. 2. in C. ad finem, M h quod peccatum originale fecundum füum mate- Dwfa riale fit concupifcentia; fed materiale in omni compofito eft caufa materialis formz : ergo & li j f concupifcentia in embrione reperibilis eft caufa culpe in anima. PROBATUR 2. Anima non contrahit cul- j W pam per alligationem moralem ad voluntatem ib Adarmi: ergo per alligationem, & connexionem dl phyficam ; atqui non datur alius modus conne- bt xionis phyfice, nifi dicatur, eam fieri defectuo- Ái p fam ut unitam nature indifpofite per materiale "37 peccati originalis: ergo. ( Q PaoBATUR 3. Authoritate D. Thome, qui ini - de Malo. q. 4. a. 2. ad 11.ait: JDicendum, quod con- cupifcentia poteft dupliciter confiderari, uno modo, quod t'mcy: Vj efi in alio, &? boc modo concupifcentia, que e[t im jatre, ponitur caufa originalis peccati, quod eft in [ n filio, & mon eft. de e[fentia ejus , féd. precedit ipfum. 1l "Alio modo poteft. confiderari, facundum quod eft in eo- dem, & fic eft caufa per modum materie , ficut Ce* p nii corpus precedit animam n ordime caufe materialis. Di&tum enim eft. fupra, quod ex carne , ad quam per- Vil uf f ji tinet concupi[centia , inficitur anima, ad quam perti- net carentia originalis juflitie. jj d qu Solvuntur Objectiones. uiit dub OsJrcrTUR 1. contra r. conclufionem. j C'fïo Ipfe D. Tbemas agnofcit, transfundi peccatum originale per alligationem voluntatum : ergo. Prob. 4nt. Agnofícit, quod in tantum transfun- datur ] 78 DISPUTATIO II. d datur peccatum originale, in quantum Adamus eft caput generis humani, &quilibethomo quoad g ul naturam pars illius nature, quc erat in natura Adami: ergo. I. 2.q. 81.a. r. in C. dicit: omnes jibet pbl bomines, qui nafcuntur ex A4dam, po[Junt. confiderari, ut unus bomo, in quantum conveniunt in natura, quam glügzjfüm g à primo parente acceperunt , fecundum quod in civibus omnes bomines, qui [unt unius commumitatis , veputan- yiad ii &ur quafi unum corpus , C? tota communitas, quaft unus bomo. — Sic igitur multi bomines ex J4dam deri- dro f vati funt tanquam multa membra uníus corporis , a&tug j auitem unius membri corporalis , puta, manus, non j eft voluntarius oluntate ipfius mamus, féd voluntate anime, que& primo movet membrum. M U l d! ( 2 Membra communitatis poffunt habere 1000 QO communionem culpz per alligationem volunta- yody tis ad voluntatem fui capitis: ergo & membra Societatis humanas. &i UT 3. Defe&us culpe, qui reperitur in anima iem d infantis, non habet caufam phyficam ex femine, tolte vel embrione defe&uofo : ergo tantum habet aA caufam moralem, feu alligationem voluntatum. quq -hnt. prob. Defe&us reperibilis in femine non D continet rationem culpz : ergo nec poteft effe hj caufa culpe reperibilis in anima. ZInt. eft D. ,äï&t | Thone in 2. Sent. dift. 31. q. 1. a 1. ad 4.. Dicen- feuT dum, inquit, quod illa imfecio anime, que efl in p famine, ficut non babet rationem cu Ipe proprie loquen- v ! L do anie infuftonem , fic nec pene. Mä PRoBATUR 2. Si daretur fimile femen de- nUJ:O ! fe&uofum, ut defcendens ab Adamo, non effet vt cauía phyfica culpe in anima : ergo non caufat n ratio- DE PECCATO ORIGINALI. 79 kx W rationem culpe per generationem phyücam, fed per moralem, feu alligationem voluntatum. l PRoBATUR 3. Concupifcentia actualisnon dül rk deliberata, velalic paffiones non deliberate nec L in fe, nec in fua caufa coinquinant animam per WM, ?*7 alligationem phyficam ad corpus: ergo neccoin- h quinaretur anima in fui creatione per unionem » fitr phy(icam cum carne defectuofa, fed tantum per :m) M alligationem moralem voluntatum. m n REsPONDEO ad rz.n. a. ad prob. dift. Agno- W/Tii ) Jg:w".' fcit, transfundi peccatum originale, in quantum Mj g Adamus eft Caput generis humani per connexio- d g nem phyfíicam. c. per alligationem moralem. n. Nam D. T'homas expreffe docet, ad hoc, ut in L n pofteris Adami poflit intelligi peccatum Adami ex motione Adami, eos debere phyfice ita effe VOX J s M conjunctos Ade, ut eft conjun&ta manus animz, & ficut anima influit phyfice in actionem manus, ita & Adamum phyfice per virtutem inftrumen- d2 talem debere effe caufam culpz, feu privationis n MA in pofteris. loc. cit. fic habet: , Multi homines d0O » ex Adam derivati funt tanquam multa membra [ ,Unius corporis; actus autem unius membri, ut [ T »puta, manus, non eft voluntarius voluntate p » ipfius manus, fed voluntate animz, que primo li »,movet membrum; unde homicidium, quod i »Imanus committit, non imputaretur manui ad £, f » peccatum, fi confideretur manus fecundum fe Fwn i » Ut divifa à corpore, fed«imputatur ei, in quan- » tum eft aliquid hominis, quod movetur à pri- j »m0 proprio motivo hominis. Sic igitur inor- » dinatio, quz eft in ifto homine ex Adam gene- l ln je fius, fed J " rgto , non eft voluntaria voluntate ip » volun- w n 8o DISPUTATIO II , voluntate primi parentis, qui movet motione £un am j generationis omnes, qui ex ejus origine deri- vantur, ficut voluntas anime movet omnia gtv membra ad adtum. — Unde peccatum, quod fic g . à primo parente in pofteros derivatur, dicitur u "originale, ficut peccatum, quod ab anima de- -;onïlälï ] ! f rivatur ad membra corporis, dicitur a&tuale; J * & ficut peccatum a&uale; quod per membrum D aliquod committitur, non eft peccatum illius Jl , membri, nifi in quantum membrum eft aliquid 1 ' ipfius hominis, propter quod vocatur peccatum fi i ? humanum, ita peccatum originale non eft pro- 1 - prium hujus perfonz, nifi in quantum hzc per- " fona recipit naturam à primo parente. » nw W ] 4d2. n.a. Cum enim nullus poffit alligare voluntatem infantis recenter nati, velin utero b latentis ad voluntatem alterius hominis, utpote p non habens poteftatem in voluntates hominum, WT clarum eft, quod ea communio bonorum, & ma- Htd) lorum; quz afficit membra communitatis, non fundetur in alligatione voluntatum, fed in ipfo tinfr u7 externo vinculo propinquitatis, & focietatis. nij, f Deinretorqueo. Vi&tor, qui in urbe capta m interficit etiam infantes in utero materno, non 5 irafcitbr infanti, nec per eam occifionem vult L m punire crimen infantis, fed tantum crimen rebel- Y w lium civium; econtra peccatum originale facit 'l'(v filium ire, & dignum pena damni: ergo culpa originalis non fundatuf in nuda tali focietate ex- terna, aut vinculo morali. l 4d 3. dift. Non reperitur in femine caufa dire&e effe&tiva culpz. c. difpofitive effe&iva. n. Sicut DI]W DE PECCATO ORIGINALL 81 N Sicut enim dicitur homo generare hominem; u TR quamvis non producat animam rationalem, nifi " t difpofitivé preparando caufam materialem , & L ponendo difpofitiones caufe materialis ad for- ( j mam; ita etiam femen ex Adamo defcendens dif- iyi pofitive per modum eaufe materialis in embrio- t ne producit culpam. Kninum " [ta plurimis in locis refpondet S. Thomas. i. At j 9. Q 81. a r. ad 2. ait: Dicendum,; quod etfi. anima d i non. traducatur , quia virtus feminis mon pote[? caufare at animam vationalem , movet tamen ad ip[am difpofitive, d unde per oirtutem traducitur bumana natura in prolem; [ hæcpg;. & [ünul cum maleria nature infettio: ex boc enim fit | ] ifle, qui nafcitur , confors culpe primi parentis , quam naturam ab .eo fortitur per quamdam generativam. mo- Ls du tionem. Etad 3. Dicendumi, quod étfü. culpa mon fit. a&tu xX onins &n femine , e[t tamen ibi virtute bumane nature , quam concomaitatur talis culpa. Qu Et de Malo q.4. a. 1. ad 6.. Dicendum ,. quod mtat'u' i caro noftra n [ui natura bona efL, féd fecundum quod. Mi hi " Mu efl privata originali jufLitia propter peccatum primi pareniis, fic caufat. originale peccatuim. Iu Et ad 7. Dicendum , quod originale peccatum eft 100 mature , mon per[one , müfi ratione mature infette ; ial a&tus autem generalionis proprie de[ervit nature , [ed carnem jam e[Je unitam anime pertinet ad. con[titutio- m'men::;::r ia nem perfone, $ ideo caro magis cau[at originale pec- catumi, prout corfideratur n ia generdtionis , quam qu focatod jprout jam eft unita. Etad g. Dicendum, quod corruptio, que eft in carne , efl quidem attus naturalis ; fed intentione , C g virtute moralis; ex peccato enim primi bomünis defli- L D. dhmnort Tr.dePecc.orig. &? grat. F iuta 82 DISPUTATIO II p W mü iuta eft caro illa virtute, ut ex ea po[ft. decidi femen, per quod propagetur originalis ju[titia in alios; & fic Pl ( [/ in [ewmine defe&kus bujus virtutis efl. defe&tus Tmoralis £, D corruptionis , & quedam intentio ejus, ficut dicimus intentionem coloris e[Je in aere, & intentionem anime e[Je in femine ; & ex boc eft etiam ili virtus ad. fimi- lem imperfettionem ,. ficut eft. ibi virtus ad. produttio- nen bumane nature. Etad rs. lia eft caufa infirumentalis , que non agit per formam propriam , fed in quantum efl mota il ab alio, &? banc mon oportet e[Je mobiliorem. effe&tu, pl Jficut ferra mon eft nobilior , quam domus. Hoc auiem , modo femen carnale ef? caufa nature bumane in prole, m €g. etiam culpe originalis in anima ejus. Et ad 5 JDicendum , quod. anima bujus bominis ! non fuit fecundum [eminalem rationem in Adam , ficut l! M in principio effe&tivo, fed ficut n principio difpofitivo, eo quod [emen corporale, quod ex /dam traducitur, ia fa. virtute non efficit animam rationalem , féd ad eam l) difponit. t in C. In femime corporali peccatum ori- fiturg ginale ef? ficut in caufa inflrumentali , eo^ quod. per Mi d virtutem attioam feminis traducitur peccatum originale shrm in prolem fimul cum natura. bumana. 1un, Ex his textibus .D. T'home manifeftum eft, "M W Miv "2! ? quod ficut femen fe habet per modum caufze ma- ,E h ul terialis difpofitivead animam rationalem, &natu- J ram humanam, ita fe habeat per modum caufie lis. materialis difpofitive ad culpam peccati origina- Hinc etiam patet refponfio 44d Prob. 1. dift. enim, non continet ratio- nem culpe a&u, & formaliter. c. virtute, dif- pofitive, ac materialiter. n. Refponfionis fenfus ]i patet ex dictis, & eft expreffe D. T'bene, qui in 2. Sent. DE PECCATO ORIGINALTLI. 83 2. Sent. dift. 31. a. r. ad ». ait: Dicendum, quod L J&men mon. eft a&tu. fabjettum. culpe , fed virtute tan- tum, boc modo enim [omen [é babet ad peccatum ori- ginale, ficut ad naturam. bumanam 5 -unde Jficut. dn Jfemine mon eff natura bumana , mifi ^virtute, ita et- , Yij iam originalis culpa, quia per virtutem , que e[l in Jümine, generatio ad maturam -bumanam terminatur infettam originali peccato. Ad Prob. 9. Inverto argumentum: quia eo ipfo fequitur, quod non caufetper alligationem ; cüm talis poffit etiam confiftere, ac fundari in jurisdi&ione, & preeminentia ad extraneos fa- M uj milie non defcendentes in linea re&ta. , Refp. 2. Si membrum feparatum à corpo- 1 n re committeret homicidium, non haberet ra- tionem culpe: ergo fi fit conjun&um, non ha- bet id per alligationem moralem, fed per conne- iM xionem phyficam. Tejpzos. - 68 n-6 Quia ad hoc, ut in A li effe&u reperiatur peccatum, nonfufficit, quod effe&tus dependeat à membro, fedrequiritur, ut membrum etiam phyfice dependeat à caufa pri- molibera, nempe à voluntate aliqua motrice. Et hanc refponfionem etiam dat D. T'bomas 1. 2. r q. 81. a. 4. in C. fs Ad Prob. 3. c.a. n. c. & paritatem: Difpari- tas eft, quia concupifcentia a&ualis, vel alia hn u paffio non voluntaria non habetconnexionem ad voluntatem perfonalem, vel alienam in ratione n principii moventis, ficut tamen concupiícentia y habitualis originalis: ergo non poteft fundare culpam, feu defectum juftitie propter peccatum f( antecedens, à quo procedit. [x H 4 2 Dicxs p 84 DISPUTATIO 80 Dricrs r. Pafífio, vel concupifcentia per- h vt st fonalis proveniens ex actu perfonali libero non (lbdsnnn inficit animam, fipeccatum jam fuitretra&atum: T. i ergo & concupifcentia habitualis non inficeret u animam connexione phyfica poft peccatum Ada- j J mi à fuo Authore jam retra&tatum ; ergo propa- gatio peccati originalis potius eft per alligatio- " j nem moralem voluntatum ad primum inftans pec- ( cati Adamitici. J «t u REsPoxDEO r. Invertendo argumentum: fi enim daretur alligatio voluntatum, tunc mo- Ó q i Va raliter deftru&o peccato in füuo Authore non da- a retur amplius unio moralis adpeccatum, utpote nl A Ms du non amplius exiftens : ergo poft ponitentiam Adami nemo haberetpeccatum originale, adeo- 2 que dicendum, quod propagatio illius peccati J* potius fundetur in infedione nature ftabili, ac n EE ; À permanente, quam in alligatione voluntatum. ZInt. patet ex effectibus peccati v. g. blafphemiis iv in confuetudinario, vel omiflione facri ex caufa i, i libere pofita, que non habent rationem culpe hi nf perfonalis poft retractationem perfonalem ipfius Afemo caufz. |d REsPONDEO 2. C.a. n.c. & paritatem: Di- nbf fparitas eft, quia aétus perfonales conftituunt EU n a&tum externum tantum denominative peccami- nofum, & denominantur per malitiam fuz cau- 4 v K T þïw fi; econtra in peccato originali caufatur in fin- W 1 w gulis fubjectis propria malitia, nempe materiale, & formale peccati proprium fübjecto; adeoque W" non eo ipfo deftructa cauía deftruitur effectus l perfeverans in natura humana. In peccato ex- li terno a&uali formale conftitutivum peccati eft Eu actus DE PECCATO ORIGINALTI. 85 ïjxmäz l a&us voluntatis non retra&tatus; econtraforma- hr le conftitutivum peccati originalis in fingulis ho- m minibus non eft voluntas Adami non retractata: r r W fed privatio gratie ut dependens à voluntate - Adami tanquam caufa efficiente. Ceffat quidem fi) ]s effe&us ceffante formali conftitutivo, fed non gt ceffat ceffante caufa efficiente. lfïans p Quop sr DrICAs: In conceptu peccati ori- ginalis involvi voluntatem Adami, quia invol- At vitur dependentia ab ejus voluntate. RESPON- g pEo:; Ín conceptu peccati originalis in recto tett importari refpe&tum, feu dependentiam ad vo- luntatem Adami tanquam ad caufam afficientem, D, t s non tanquam ad caufam formalem conftitutivam: l, d- ideoque illa voluntas Adami tantum importatur i d in obliquo per modum connotati. li, t OBJICITUR 2. Ezechiel. 18. dicitur: 77- Ohnt lius non portabit iniquitatem patris : ergo non tra- As ducitur originale peccatum per caufalitatem phy- wf ficam, fed alligationem moralem voluntatum. una d Prob. Confaq. fola alligatio facit, ut iniquitas pof- I fit effe moraliter iniquitas filii. 2 Anima non traducitur ab Adamo caufa- r litate phyfica; ergo nec peccatum , quod eftac- cidens. p lii J a 3 Illud folum traducitur ex Adamo caufa- litate phyfica, quod producitur phyfice virtute u i TR feminis; fed hoc non eft peccatum: ergo. Prob. Min. peccatum non habet caufam, nifirationem, * nos & voluntatem. ii REesPONDEO ad 1. dift.a. Filius non por- j & tabit iniquitatem patris, nifi fit particeps culpe p c.fecusn. Utrum autem aliquis tantum poffit o " 3 eie 86 DISPUTATIO I 1. p ! H effe particeps culpeper cooperationem, vel imi- tationem , an vero etiam per originem, feucau- ent : j falitatem phyficam, eft formaliflime in quaftione. «dd 9. c. a. dift. c. j Ergo nec peccatum, nifi ad animam faltem concurrat difpofitivec. fecus n. ; Accidens non traducitur, nifi faltem caufa W concurrat difpofitive ad producendum fübje&tum. Difparitas eft, quia poteft dari ratio caufe in or- ( dine ad accidens effe&ive, ut aliunde praftabi- litum in natura, etfi non terminetur ad exiften- TU tiam fübje&ti, quia poteft habere proportionem caufz ad accidens fübjecti, licetnon habeat pro- 0 portionem ad ejus nauram; fic poteft caufa na- b turalis producere operationes vitales in anima, hJ & calor calorem in quantitate Euchariftica, etfi nonpoffit producere ejus naturam. Eodem mo- [ d do poteft dari caufalitas ad modum anime, etfi AA b non detur ad ejus fübftantiam , nifi difpofitive. UM z Zíd 3. dift. m.. Illud folum traducitur ex p gai* Adamo, quod producitur per concomitantiam, ts & & per accidens c. quod producirur per fe. n. m. EU Producitur enim precife natura humana, feuhoc tprol totum , quod eft homo, quem concomitatur cul- pa, feu privatio juftitiz originalis. (tfc OsjJrcrTUm 3. Sianima inficeretur gene- 1 ratione phyfica, ex unione ad corpus, tuncnon r D poffet emundari, quamdiu vitiofitas inhzret füb- je&o; fed hoc non eft verum: ergo. W 2 "trifioteles 3. Ethic. dicit, quod nullus in- crepet turpes per naturam: ergo nec eífet incre- li pandus homo, fi defe&tus juftitie originalis ipfi B adjacet per- generationem naturz. M Il Md RzsPOoN- DE PECCATO ORIGINALI. 87 Si anima infi- u Wu RzsPONDEO dd t. dift..Maj. | ceretur generatione phyfica, tunc non poffet Ms emundari &c. nifi Deus impediret effe&um hu- oftn Per Baptifmum enim, & jus caufz c. fecus n. infufionem gratiz fan&tificantis, aut per ftatum j:"ef, N ü amicitiz: cum Deo impeditur, ne corruptio na- lii turz de fe difpofitive exigens privationem jufti- T tie originalis in anima inducat illum defe&um. n I:z'm' n Ad 2. c.a. n.c. & paritatem : Difparitas eft, Id quia parentis culpa non evertit naturam prolis quoad conftitutiva fuaintrinfeca, nifi forte quoad A fed tantum evertit jura aliquas propenfiones, moralia v. g. ad honores publicos, dignitates &c. fi af,»imr. ] ^ adeoque ob turpitudinem corporis nemo eft vi- [ 1 It d tuperabilis. Econtra eft contemptibilis civiliter AUT- ob carentiam jurium moralium, & ob propen- WE fiones malas, fi hz funt voluntari ex culpaavo- N rum, vel parentum; & fic poffet inverti: Igno- d minia gravis hereditaria eft obje&um vituperii AT civilis: ergo & ignominia generis humani confi- "| W ftens in privatione hzreditaria juftitiz originalis eft probro digna. Vi OB]JICITUR 4. Si peccatum originale per gener ationem cau falitate phyficatranfit, eo quod d fimilitudinem naturz, tunc fe- Vrl operans agat a queretur, quod parentes jufti generent juíftos, l & foli peccatores generent peccatores; fed hoc non poteft dici: ergo. u 2. Si ipfa generatio effet caufa phyfica in. ; eu'äfï ftrumentalis peccáti originalis, tunc non effet licita: fed hoc eft falfum, ergo. Maj. prob. ex j eo, quia effet caufa peccati. F4 RESPON- p 88 DISPUTATIO y L5 RzsPoNDEO adr. dift. Maj. Hoc feque- m at T retur, fi juftitia perfonalis pertinet ad conftitu- tionem conftantem nature, & ad proprietatem T m concomitantem c. fecus n. Sapientia v. gr. pa- QUX Mith rentis non mutat naturam humanam, adeoque l nec cum natura tranfit in liberos. Hinc & filius ( Salomonis legitur ftultus, & frequenter filii he- roum noxa. Econtra juftitia originalis ficanne- 1l xa eft generi humano, & naturz, ut ejus pofi- erïlludl tio, vel ejus privatio fint inftar proprietatis per- g l j petuo concomitantis eam naturam, quamdiu per tl gratiam, vela&ionem perfonalem non tollitur WUMMU -my'["', ht D ilud vinculum inter naturam, & proprietatem R 1 " , du annexam. m OU Wt ld 2. n. Maj. ad prob. dift. Non eft licitum 'UMD, f mb jl efle caufam peccati aétualis c. originalis Jubdift, per fe. c. per accidens n. Difparitas eft, quia ! AW W iftud peccatum non ponit novam malitiam vo- ;. luntatis, fed tantum defectum habitualem natu- mpm'x: r*; non eft autem malum effe originem per ac- 1 putia cidens talis mali, quod fine dc Ta0ng vitatione ngjoris mali evitari non poteft, 10 p ORHCIRUR 5. Si inficeretur anima ex 090 unione phyfica ad corpus tanquam caufam mate- f rialem inftrumentalem peccati, tunc Deus non tl deberet creare animam in tam mifero ftatu, fed 9t hoc non poteft dici: ergo. » NU ]i 2. Prius eft peccatum originale, quam ipfa M Q indifpofitio materie, feu concupifcentia: Y ergo t ifta non eft ca s ia inftrumentalis peccati. nt. prob. Ipfa concupifcentia juxta D. "T'homam tan- [j L tum oritur ex fübtra&tione juftitiz originalis: er- fl'*)w n ?» o prior eft fubtraGtio, quam concupifcentia, 3. Lu- LTA ;.' DE PECCATO ORIGINALI. 89 h l, 3. Lumen per connexionem phyficam non inficitur per vitrum, vel per cloacam, in qua i relucet: ergo etiam anima non poteft infici ex lv h infectione fubje&i. n] d RrzsPONDEO ad . dift. Min. TINon deberet lit creare, fi ageret per leges providentie fingula- At f Jr res c. per leges univerfales n. Si quis infunde- lr ret pretiofum liquorem vafi impuro, fer fe age- lt.ejus N ret imprudenter, fi vero agat ex altioribus mo- Tif tivis, nonper hoc reprehenderetur. Sic & Deus Qd habet quidem curam de omnibus, & per provi- Wt t dentiam fe extendit ad fingulos homines, fed le- Md ges ejus providentie, que funt accommodatee fingulis, non funt innumerz juxta numerum fin- fUf gulorum, fed funt pauce, &univerfales ex mo- 1 ),"7;0"&& uvo boni generalis, quod dire&e refpiciunt. I Quodfi providentic intentio impediatur ex cau- INTYT fa fecunda libera, mediata vel immediata, non n t imputatur providentie generali, etiamfi deficiat m Sic & Deus i .hr». in particularibus à bono intento. creationem animee rationalis preftabilivit ex mo- f n tivo generali altiorum finium, etiamfi ex unione [ J cum corpore corrupto per malitiam primi paren- æulääm. tis deficiant à bono illo univerfali. Sic & Deus n D ut Author naturz apit per generales leges mo- n tuum modo fimpliciffimo, id eft, per leges uni- formes generales, quamvisin cafu particulari per accidens fiant monfira. d Hec eft Refponfio D. T'bone 1.2. 9. 83. a. 1. t ad s. ubi ait: JDicendum , quod bonum commune pra- « à Tiss! fertur bono fingulari , unde-Deus fecundum fuam fapien- " n tiam non pretermittit univer[alem ordinem rerum , qui eff , t tali corporà ialis anima infundatur. d Jpllcä Fj DISPUTATIO II. ) 9o «n Yi ld . dift. a. Prius eft peccatum originale [ A p originans c. originatum n. Peccatum Adami eft originans, cujuslibet hominis' eft originatum : gpam d "'56 l ü poteft dici, quod Deus fübtrahat vim originalem IG effectivam juftitiz originalis embrioni ob depen- i dentiam à natura Adami, & ejus peccatum, tan- d jit quam caufam impulfivam tollendi virtutem pro- 1 ! ducendi gratiam, & juftitiam oripinalem, & fic W vt peccatum Adami erit caufa peccati originalis ori- ginati. $, i RESPONDEO 2. dift. a. a,« Peccatum origi- nale eft prius fecundum effe formale, quam con- H nl cupifcentia c. fecundum effe materiale n. Prius eft indifpofitio materiz caufata ex culpa Adami, Fpe quam culpa pofterorum refidens inanima; econ- i tra Yero prior eft fubtractio gratiz fanttificantis *:.IEUSAODT.GS proveniens ex hac indifpofitione materie , quam N Y hoc totum, quod eft peccatum originale, quia hoc totum involvit utrumque, formam, & ma- ais teriam. Ethincfidicas: Concupifcentia eft pro- m ts pter privationem juftitie originaliss REsPOw- wnely DEO dift. eft propter hanc privationem tanquam MI, 4 propterformamc. tanquam caufam effe&tivam n. li Si enim concupifcentia fumatur .ut difplicens Erhri Vg Deo, fic conftituitur per privationem hujus ju- ftitie; fi vero fumatur ut exiftens in embrione, [ N !l nec habet rationem pene, nec culpe, fed tan- tum dicit defe&tum ejus virtutis, qui eft effe&i- 1 va juftitiv originalis. Tyns LU REsPONDEO 2. dift. Concupifcentia eft hum propter privationem juftitiz originalis fecundum m ejus materiale c. fecundum formale n. Materia- D A le in juftitia originali eft illa fubjectio potentia- "mifllm ruim DE PECCATO ORIGINALI. 91 V Of MU ; rum inferiorum ad rationem, & ipfa virtus in- ftrumentalis in natura humana ad producendam A gratiam fanctificantem. Hujus pofterioris defe- if &us eft caufa inftrumentalis peccati originalis fe- HAC i* cundumrationem formalem. " Utraquerefponfio l h duy. eft confentanea D. T'boma. Bf m Ad 3. c.a. n.c. & paritatem. D1fpar1tas eft, dT QU quia ut D. 7'bemas obfervat, lux non concorpo- $U ( ratur fubje&to , cui ineft, per unionem informa- tivam, ficutanima; quod fifieret v.g. peraérem n rf craffum, eoipfo etiam inquinaretur lux à fuo UI QU fubjecto. 1 i OsnJ1ICcITUR Ó. Sipeccatum originale tra- p 4f duceretur per caufalitatem phyficam , tunc po- Id 640 tius defcenderet ex Eva, quam Adamo; hoc eft TOU contra omn ergo. Maj. prob. natura phyfice t.t magis fumitur ex matre, quam patre. o Sequeretur, quod fi quis formaretu mn, us carne numana per miraculum v g.ex manu, et- MWMÁ rl iam talis contraheret peccatum originale: hoc 3v non eft verum, ergo Min. eíft D. Tbone 1.2. Qsl d. 81. a. 4.in C M RrsPONDEO ad r.n.m. Quia humana na- ]i ! tura primitus collata eft Adamo cum dono, feu virtute propagandi gratiam fanctificantem, adeo- i li j D que negatio hujus doni naturalis potius fümere po, s dicitur « originem ab Adamo quam Eva. d ». n. m. Quia privatio juftitiz originalis YU elh reperibilis in natura humana non eft caufa peccati lhl originalis in prole, nifi ut connotans principium p Mi Iul liberum, & fubjectum primum hujus effe&tus, ut Qb fupra di&tum eft, eo quod hic defe&us non re- m periatur culpablhs , nifi ut connotans caufam ef- Wil " ficien- DISPUTATIO y 92 1I. ficientem liberam, prout contingit in homicidio, gt vel alio a&u peccaminofo v. g. potentie fenfiti- pl v&, que habet formalem malitiam, ut conno- amyi tans liberam omiflionem voluntatis non diffen- g *f tientis, Econtra fiper alligationem voluntatum 0, qw'm traduceretur peccatum originale, nulla effet ra- [l tio ex natura objecti aut alia, quzx determinaffet [l T adeo unanimem fenfüm PP. & Theologorum, ut r | omnes exegerint, neceffarium effe ad propaga- m tionem peccati originalis generationem : adeo, UM "] ut Trid. hanc veritatem definierit Seff. 6. c. 3. his li ? verbis: Revera bomines, mifi ex fomine 4de pro- h pagati nafcerentur , mon mafcerentur. injufli, cum ea p L b propagatione per ipfüm, dum concipiumiur , propriam injufLitiam .contrabant. ' tl OnJrcrTUR 7. SS.Patres agnofcunt pro- ;modo'rli-: pagationem peccati oripinalis per alligationem j & Prob. Znt. voluntatum : ergo. I. S. Bafüius äwä, l Homil. de laude jejunii dicit: quia non jejunavimus d in prime parente, ideo à paradifo exulamus. At 2. S. ZImbrofius de fide refurre&t. ait: lapfus Nf Jun in Adam , eje&tus de paradifo in Adam, mor- Wi tuus in Adam. [^] &fley 3 D. Zuguflinus . x. de peccatorum meri- ATE ( tis, & remiff. c. 10.. Manifeftum efl , inquit, alía ia fl Ut cuique e[Je peccata propria, im quibus bi tantum pec- [ cant, quorum peccata funt, aliud boc unum, in quo ommnes pécomverunt , in quo ommes illi unus bomo fuerunt ï' IAM l3. c.7. In z4damo emnes tunc peccaverumt, quia ommes unus bomo ille evat. REsPONDEO ad r. n.a. "d prob. 1. & ad t textum S. Bafilii dift. dicit hoc fümendo totum Tl pro parte. c. fumendo totum pro fingulis par- l s tibus, DE PECCATO ORIGINALtLI. 93 d tibus, feu continentiam moralem voluntatem. n. ? T Quod enim D. Bafilius nonloquatur de continen- tia morali voluntatum, & transgreffione jejunii W [ morali, fed phyfica, & perfonali colligitur ex eo, quia in alio loco eam noftram transgreffio- i Elïf»r nem vocat mentis perverfitatem , quix tantum MT LPH refertur ad malitiam -Adami perfonalem , non j J moralem. Homil.9. Quod Deus non efl Jutbor IOR Tpar malorum fic habet: J4dam fuamet temeritate malus 1 d eft fattus, & mortem fibài ob difce[Jum à Deo para- Al qit. Quam ob vem apparet , .Deum mortem nequa- quam fecife , féd mosmet ipfi ex mente prava nobis y ( ipfis eam [ponte attraximus. Que verba tantum ; Dnina intelligi poffunt de perfonali malitia Adami ; quod I) autem in fimilibus foleat totum fumi pro parte, t p quomodo hic Adamus pro genere humano, ma- glina nifeftum eft. Sic D. Chryfoflomus in 1. ad Cor. 4. Homil. 12. ait: Hoc univerfum orbem conturbat, quod ad bomines magis afpicientes , quam .Deum omnia fa- ciamus. -- Rurfus, quando fcortamur, bomines ma- EULT gis timemus, quam Deum. In quo loco utique non DA E loquitur de fe ipfo, aut per alligationem mora- lem füze voluntatis cum aliis, fed loquitur de ifnUt jl parte totius communitatis, & per metaphoram partem fumit pro toto. Sic idem in Pfàl. 6. ii p ait: JNos quoque, quando loquimur cum barbaris, il- lorum lingua utimur , 69 [i cum infante loquimur, ) M una cum eo balbutimus. ldem etiam fit in rebus, uí qui C? manus mordeamus, 69 iram fimulemus, ui infantem corrigamus. Haud dubie Chryfofto- mus hic loquitur nomine muliercularum : ergo at eodem modo, quod in Adamo contigit, poteft ag tribui generi humano, quin fit moraliter illorum. W d. J 94 DISPUTATIO It. j m d 2. textum S. Zmbrofii dift. dicit, fe lapfum gt in Adamo, quomodo dicit, fe refürrexiffe, & yta glorificandum in Chrifto, hoc eft, mediante caufalitate phyfica per effectum phyficum inter- E A um medium. c. per alligationem. n Id enim patet ex ipfo contextu, quifichabet: Sicut per unum Ji L yJi i mors, ita per unum refurrettios lapfus [um in 4dam, eje&tus & paradifo, quomodo revocet nifü ut in Chrifto ( juftificatum. : Sicut ergo juftificatio in Chrifto non contingit per imputationem juftitie Chrifti, ut ] volunt Lutherani , fed per effe&tum phyficum caufatum à Deo ob merita Chrifti, fcilicet gra- UI | ] tiam fan&ificantem , ita & mors per effectum Adami phyficum, tanquam caufam inftrumenta- 1 lem, & difpofitivam peccati in nos tranfiit. Sic etiam Gen. 46. dicitur: Cunte anime , que egre[Jce N Jünt de femore iülius. Cum utique anime non 3 contente fuerint realiter, aut per alligationem " voluntatum , fed per virtutem inftrumentalem 'c;iginem difpofitivam ad animam. t Ad 3. textum D. Zuguftini dit. — Docet hoc dtrimt "ug. ex fuppofitione erroneg hypothefis, quod TAYETUI anima producatur per traductionem , ficque in TU Adamo jam latuerit. c. ex fuppofitione alligatio- RI nis moralis. n. .Quod enim S. Auguftinus fup- RUO fv ponat, peccatum originale propagari caufalitate t phyfica, non autem per alligationem moralem 1 ]s voluntatum, manifeftum eft legenti ejus Epifto- FD las de traductione animarum. In Epift. ad Opta- P j tum 9. paucos ante annos ex manufcripto edita à RR. Abbate Gottwicenfi prius incognita fic A Y OHOF h habet; Patere, ut etiam ipfe confulam , quomodo pec- NI catum originale anima inde trabat, unde originaliter F-Uym L ll ipfa DE PECCATO ORIGINALTI, 95 l L'* ij ipfa mon trabitur. Si fuppofuiffet alligationem voluntatum , non opus habuiffet generatione Nl Aif] ...... phyfica, tanquam caufa. Idem apertius habet in j T Epift. 1. ad Optatum, ubi fic habet: [d, quod I) ipfe fentit , libentiffame defenfurus fum, fi me docere n poterit, quomodo anime mon ex 44dam «eniant , &? tamen ex ilo juflam fortem dammationis imveniant ; donec autem difcam , fi mullam de illa peccatrice ori- ii hu ginem ducit, que caufa fit anime fübeundi originale jeccatum , talia mon audeo predicare. üpn Imo D. Zfuguftinus in hoc ipfo libro paffim M Löm oftendit, concupifcentiam effe caufam traducendi J W peccatum. lib. 2. c.4. ait : Concupifcentia manens n* in membris corporis bujus cum paroulis nafcitur , in paroulis baptizatis à reatu folvitur ; parvulos non bapti- qumo eatos innettit. Qui dubitat de mente Z/ug. legat Wï: W ejus Opera contra Pelagianos, item 1.4. de orig. anime , & videbit , Jugu[linum originem peccati gt TU originalis referre in traductionem animz, adeo- que in connexionem phyficam, non moralem. D Caterum textum S. Patris. dift. In Adamo omnes Omg( peccaverunt, inquo ommes fuerunt unus bomo , uni- , tate originis. c. alligationis moralis. n. Fuimus 0y cum Adamo omnes unus homo, ficut omnes cre- i dentes unum corpus in Chrifto, que unitas non TU na habetur per alligationem voluntatum, aut impu- tationem extrinfecam juftitiz, fed per efficientiam em1 [ phyficam gratie , ac influxum phyficum ipfius Chrifti, qua Dei. ni OB]JICITUR 8. Potéft-diei) quod il &il il l gatio voluntatum confiftat precife in decreto di- vino non conferendi pofteris Ade juftitiam ori- ginalem nifi dependenter ab actu meritorio primi Iu paren- DISPUTATIO TT yi 96 Pl parentis: fed tale decretum eft poflibile, & ge- s qu neri humano exoptabile; ergo. .Min. patet, quia ss juftitia originalis erat indebita, & aliunde fperari poterat facile dependenter ab Adamo tot gratiis um cumulato. « nzmþiju, RrzsPONDEO. n.m uia privilegium pri« Thorid mzeva integritatis non fuit privilegium perfonale j Adami, &-Evz, fed generale, prout patet ex fenfu SS. Patrum, & ex Scriptura. Itaque ob unius deliéctum perfonale non debuiffent omnes " ) um privati illo privilegio abfolute concetfo. 1 Jot, QU/ESTIO It A QU n bomo per peccatum originale fuerit fpolia- jsï;m ius donis nature bumand Jolum indebitis? Seu Uïha IU l uod idem. eff , utrum flatus nature lapfce MUAWLQ Jecundum fe idem fit cum fTatu natu- A "& pura? d f tünda N OTANDUM i. Graviflimós Theologos do« cere, quod per peccatum originale homo ts Tsf tantum fit fpoliatus donis naturz humane inde- : p bitis; adeoque quod per peccatumhomo tantum ï*ï-, LC/].W fit conftitutus in ftatu pure naturs. Ita Bellar- UJIJ hi minus tom.4.1.1. c. 5. ubi ait: ,Status hominis d !l » poft lapfum Adami à ftatu ejusdem in puris na- Ri 3 » turalibus non magis differt, quam differat fpo- »liatus à nudo ; neque deterior eft humana na- »tura, fi culpam originàlem detrahas , neque pü »1Inagis ignorantia, & infirmitate laborat, quam »laboret, &laboraret in puris naturalibus con- [ , dita. Proinde corruptio nature non eft alicu: 'f.*'i Bs ,,juS ^din] DE PECCATO ORIGINALL 97 B! N 3 il ,Jus doni naturalis carentia, nec eft ex alicujüs Tl , male qualitatis acceffu, fed ex fola doni fuper- ,naturalis amiflione profluxit. Quz fententia 1 t j w » communis eft Scholafticorum Veterum, & Re- É,centiorum , & D. Thomz. Interpretes D. L » Lhomz unanimiter docent, re&itudinem pri- D) Ti , hominis effe&um fuiffe cujusdam doni fu- ] fet t » Pernaturalis, & eo dono remoto manfiffe na- VY »turam, qualis effet, fi in puris naturalibus con- ...»n anþ » dita fuiffet , qnod attinet motus inordinatos PK! » partis inferioris: ita Capreolus, Cajetanus, Fer- ,rarienfis , Medina, Dominicus Sotus, Vega, ;Durandus, Tapperus., ta Bellermimus , qui eorum textus partim citat, partim refert. b NOoTANDUM 2. A 'Thomiftis confiderari Y j plerumque hominem in natura pura, fecundum r 1 ij quodreperitur non tantum fine donis, feu gratiis naïw' fupernaturalibus, fed etiam fine donis naturáli- bus gratuitis, id eft, fine gratiis naturalibüs in- debitis. FLxc obfervatio bene notanda eft, quia eft fundamientum totius controverfie , imo & I*:eal,?gqfi v totius TraCtatus de Gratia. Ut hoc difcrimen ! bene capiatur, addo verba ipforum '"Thomifta- 1009 rum, fic zdutbor. Compend. Salmant. 'Tra&. 12. Difp. , 3. Dub. 1. $. r. n. 1. & 3. ait: , Primus ftatus eft " ,nature purg, qui in eo confiftit, quod conde- »retur à Deo non tribuente ei nifi fua naturalia; 1Dd'1 »mnateriam fcilicet & formam, reliquasque pro- l h » prietates naturaliter exaGtas; necadderetur ipíi 1b, »8liquod donum gratuitum naturale, vel füper- , Dnaturale. a Homo in tali ftatu creatus, prout »Creari potuit, eo diceretur, & effet in puris, ( Statüs na- Qul P[,', ,Qui& nulio ornaretur dono gratiz. hi D. Zmort Tr. dePecc. orig. & grat. G » tUrg DISPUTATIO II ) 98 »ture integre, qui metas ordinis naturalis non gb , excederet, tunc daretur, fi conderetur homo qiem d ,non in nuditate precedenti, fed illam ornaret aj » donis, & perfeGtionibus naturalibus, in debi- g Jl » tis tamen, roborantibus tam intelleétum, quam ]meb » Voluntatem, ceterasque hominis potentias, ut m " J » fübjicerentur rationi taliter, ut fialiquando ex- » furgerentcontraillam , facile compefcerentur." ! ]u [ Similiter Gonet'Tom. 2. Tr. 8. Difp. 6. a. 1. $. z. ait: qa »9tatus nature pure excludit omnia dona gra- d 'h »tuita, quz funt duplicis generis; quedam enim ii » perficiunt hominem ad finem ipfi connaturalem, MOIMI » & ad operationes ordinis naturalis, prout do- insinl »num integritatis, dequo fupra. Supraautem i. Difp. 3. n. 4. ftatum integritatis defcripfit, quod ii t fitille, qui includit omnia, quz ad naturam per- ahu & ä tinent: & addit ei aliquid mon debitum, nempe vigorem, quo appetitus fenfitivus rationi perfe- ? " &e fubjicitur. lipry NoTraNDUM g. Ifta tria nomina, juffitía 151 q originalis , [Tatus innocentie , integritas , feu vettitudo d detom & fanitas primi hominis à plerisque Theologis gnriores | ' fummi pro eodem, quamvis ab aliquibus diftin- &nt ] guantur. Quod D. Thomas ea promifcue fumpfe- it, d rit, probaturex variisejus textibus. -Sic Opufc. ?m'm'oitm 2. C. 186. & 187. ait: , Homo in fui conditione t » taliter inftitutus fuit à Deo, ut corpus omnino Uaüm » effet animz fübje&um. — Rurfumque inter par- hu) » tes anime inferiores vires rationi absque repu- mmæ » gnantia fubjicerentur, & ipfa ratio hominis effet ag »Deo fubjetta. Ex hoc vero, quod voluntas Mp »hominis erat Deo fubje&a, homo referebat MT »Omniain Deum, ficut in finem ultimum, in "T gl »quo DE PECCATO ORIGINALI. 99 !N "iU »qQuo ejus juftitia, & innocentia confiflebat. Hic äaüIM »autem hominis tam ordinatus ftatus originalis li. A » juf'itianominatur , fecundum quam ipfe fuo fu- 1N e l » periorifubditus erat, & omnia inferiora ei füb- )N » Jiciebantur. n AU I.p. q- 91. a. I. dicit: ,Erat re&titudo in primo HQUandaïz » homine fecundum hoc, quod ratio fübdebatur dotaty »Deo, rationi inferiores vires, & anime cor- d » pus: erat autem prima fübjectio prior fecunda, TT Ü » & tertia." De Sanitate in 4. Sent. dift. 17. q. 1. Qu D à. I. qq. 3. idem habet. Wtl NoTANDUM 4. Juftitiam originalem poffe potà fummidupliciter, nempe adequate, & inadequate, Myrata ut Gonet tom. 2. tra&t. 8. Difp. 1. a. s. obfervat. Vil "Adequate, ac fimpliciter fumpta dicit complexum OY ex omnibus illis perfectionibus, donis, ac privi- , w legiis, qu: Adamo in ftatu innocentiz pro ipfo, r & ejus pofteris collata funt. Inadequate autem fumitur pro ea tantum perfedione, queeft prin- hr cipalis, ac cauífa caterarum, vel pro qualibet i, alia determinata. Hoc eodem Authore tefte Re- centiores communiter ipfomet confentiente de- g j fendunt, juftitiam originalem non effe unum ha- ml bitum, fed plurium, nempe duorum, vel plu- y $i rium habituum aggregatum, quorum aliqui per- füem ficiebant potentias in ordine ad finem naturalem, alii ad finem fupernaturalem. COTPïLf [ Juxta .D. T'bomam vero juftitia originalis fe- us cundum materiale dicit fubjectionem corporis ad j* animam, & potentiarum inferiorum animse ad n rationem : fecundum formale autem dicit fuübje- g m &ionem rationis, & voluntatis ad Deum; fed hujus caufam fuiffe gratiam fanctificantem , tan- 2 quam Ls * I0O DISPVUTATIO IH y quam radicem. . Hinc Gonet cum aliis identificat ti jip juftitiam originalem inadequate fumptam . cum i n gratia fanctificante, & per integritatem nature m nf Qu folum intelligit fubjectionem potentiarum ad ra- tionem. ftgan Scotus tatmen cum aliis multis rela d) J fis à Fasquez Difp. 1. q. 39. n. 29. per juftitiam originalem fo- 91 lum intelligit fubje&ionem potentiarum ad ratio- j ? ä f nem, &rationis ad Deum, tanquam Authorem H 1 nature, ab eaque diftinguit gratiam fan&ifican- L A. tem ex fine, eo quod ifta conjungat Deo per ,)'guxr l amicitiam tanquam fini fupernaturali: fed prieva- E 10, j ini let apud Theologos prior acceptio. Me quod attinet , fummo hunc terminum in fenfu Suarii Yif l.3. de bomine c. 20. pro complexo omnium dono- mud rum, & habituum ftatum integritatis primi ho- Bl minis conftituentium. s iiühr NOoTANDUM $. Gratiam, & donum inde- & bitum, feu gratuitum poffe fummi aliquando la- ts te, aliquando ftri&te. Late fummitur, prout dicit nen qy quodvis divinum in ordine ad beatitudinem na- Nori turalem humane nature collatum per creatio- sl nem, vel auxiliationem v. gr. vita, exiftentia, & m membrorum proportio, fanitas &c. Gratia au- ii tem Jrie accepta dicit aliquid divinum nature 6; (g humanze in ordine ad beatitudinem fpiritualem fuperadditum. Ita D. Tbomas hunc terminum Yi C explicat in 2.Sent. dift. 26. q. 1. C. ubi ait: ,No- »Imen gratie quamdam liberalitatem importat, Rif »iï'*«'»:quod »unde ex hoc, quodgratisdatur, eratia dicitur: lþ*ïüïm » liberalis autem donationis principium eft amor. DT T W Et ad 2. , Cum dileGio Dei bonitatem creature ) p Mf s M » caufet fecundum diverfos gradus bonitatis, un- :fecundumi »e DE PECCATO ORIGINALI. IOI lt » de & diligere omnes creaturas dicitur fecundum U n »quod bonum nature omnibus tradit: fed in t »quantum quadam amicabili focietate eas trahit F lün. »in focietatem fue fruitionis, ut in hoc eorum »fitgloria, & beatitudo, quo Deus beatus eft, ii Ij » effe&us hujüs dile&tionis antonomaftice gratia T j » VOcatur; quamvis & omnes naturales bonita- Dadng. » tes gratiz dici poffint, quia gratis à Deo dantur." Autyem Et fic etiam fumit Zutbor. Compend. Saimant. 'Tra&. fa. 13. dift. dub. ». $. 3. n.23. ioy NoTraAwDpuM 6. Queftionem potiffimum m verfari in eo, utrum fubjectio potentiarum infe- M qei riorum virium ad rationem fit homini naturaliter & u debita in ftatu pure nature; adeoque fithomini TU connaturalis? fi enim effet connaturalis, mani- p feftum foret, hominem per peccatum originale effe fpoliatum donis etiam naturz humane debi- um tis. Contenfon 'T om. s. Differtat. 1. c. 1. conatur iquit oftendere, in ftatu nature pure non dari rebel- m lionem concupifcentiz. Qul NOTANDUM 7. Poffe aliquid dici nature, pe[ [T»— vel homini connaturale variis modis, late, & ftri- , eUitdi Ge. Connaturale late di&tum eft, quod nature ad- , n ditur juxta inclinationem naturz à principio ex- n trinfeco ; Connaturale autem flriéte dittum eft, quod ia naturz additur juxtainclinationem nature à prin- y ii cipio intrinfeco. Ita quoad rem dicit D. T'bomas, hia 5 qui 1.2. q.6. a. $. ad 2. fic habet: ,,Naturale di- » Citur, quod eft fecundum inclinationem natu- i ImpC« »I€, diciturautem naturale dupliciter: uno mo- r d » do, quia eft à naturatanquam principio activo, » ficut calefacere eft naturale igni. Alio modo am ilicet eft n r L] » fecundum principium paüjvum, quiafc 2 , innata Io2 DISPUTATIO II' j yilt »innata inclinatio ad recipiendum, a&ionem à » principio extrinfeco; ficut motus coli dicitur g n LU* » Daturalis propter aptitudinem naturalem ccle- » ítis corporis ad talem motum,. licet movens Jj » (nempe intelligentia) fit voluntarium. d RUO In 3. Sent. dift. 22. q. 3. a.2. qq. r. in C. fic at d ginm habet: , Dicitur aliquis motus naturalis duplici- P »ter: uno modo, quia in eo eft principium mo- lj »tusa&ivum, & fic corpora gravia moventur g , haturaliter: alio modo , quia ineo, quod mo- gt » Vetur eft difpofitio naturalis, per quamaliquid zi U » €ft mobile ab aliquo movente; & hoc contin- m » git dupliciter, quia vel ineft hec aptitudo ad hr t » hoc, quod moveatur ab illo movente cum in- T » Clinatione ad contrarium motum, ficut eft in Jv'qn.)'vuv.u » Corporeanimalis, &tuncdicitur motus ille vio- A,a ; 1 »lentus,quantum ad naturam corporis,in quantum Y NY » €ft corpus,naturalis autem,quantum ad naturam : i v ( » Corporis, inquantum eftanimatum, ut dicitPhi- p » lofophus 8. Phyfic. aut non eft aptitudo ad con- n & »trarium inclinans, ficut patet in motu coele- Qdl i »Ítium corporum, quse moventur à fubftantia ts r » feparata, & tamen dicuntur moveri naturaliter. 3. P- q.2. a. ro. in C. affert aliam notionem taud ord " AR J lj hujus termini dicens: ,Naturale poteft aliquid tri : » dici dupliciter: uno modo, quod efttantum ex erdty » Principiis effentialibus rei, ficutigni naturale 14 » eft furfum ferri; alio modo dicit effe homini u Id " jdm( » Daturale, quod ab ipfa nativitate habet fecun- D N » dum illud Ephef. 2. eramus natura filii ire, & N Pt d »93p.12. Nequam eft natio illorum, & natura- l » lis malitia illorum. N l At N 3-P- q.34. a. 3. ad 2. id explicans ait: Jllud, LUa quod D DE PECCATO ORIGINALI. 105 I quod bomo babet im principio fue creationis fecundum communem mature curfum efL bomini naturale. Ex Nl X D quo infert, gratias extraordinarias in creatione conceffas non efTe naturales homini, nifi fecun- dum fimilitudinem. In 4. Sent. dift. 26. q. 1. a. r. in C. explicat l dllïfg; Dilm t naturale alio modo dicens : ,Dicitur aliquid effe »naturale dupliciter, uno modo ficut ex princi- TY » piis nature ex neceffitate caufarum, ut moveri quir; » furfum eft naturale igni; alio modo dicitur effe ls TR » naturale, ad quod natura inclinat, fed mediante »libero arbitrio completur, ficut actus virtutes ii d Idem habet 1. 2. q.41. Twip » dicuntur naturales." a.3. in C. Et contra Gentes 1. 5. c. 122. attin NoTANDUM &8. Variis etiam modis poffe Sile vt aliquid dici debitum alteri. D. Tbomas 1.p. q. 21. Ut a. r. ad 3. dicit: ,Unicuique debetur, quod fuum RTO » eft: dicitur autem effe füuum aliquid, quod ad L d »ipfum ordinatur, ficut fervus eft Domini, & lod ,non é converfo; nam liberum eft, quod fui uyng »caufa eft: in nomine ergo debiti importatur A lubl »aliquis ordo exigentie, velneceflitatis alicujus, Tif »ad quod ordinatur. Eft autem duplex ordo us » confiderandus in rebus: unus, quo aliquid cer- xl dj » tum ordinatur ad aliud certum, ficutpartes or- rnd , dinantur ad totum, & accidentia ad fübftantias, j u » & unaqueque res ad füum finem. Alius ordo, lt ho »quo omnia creata ordinantur in Deum. Sic jl m »igitur & debitum dupliciter confiderari poteft mli lr » in operatione divina, aut fecundum quod de- ,&mi:. » betur aliquid Deo, aut fecundum quod aliquid » debetur creature, & utroque modo Deus de- » bitum reddit. Debitum enim eft Deo, ut im- j ælL G 4 »pleatur j 364 DISPUTATIO : II » pleatur in rebus id, quod ejus voluntas, & f- iud jg i [j g » pientia habet, & quod füam bonitatem manife- [ » itat, & fecundum hoc juftitia Dei refpicit de- Mf,ü ,centiam ipfius I » fecundum quam fibi reddit, 1!0 eIViDl » quod fibi debet. Debitum etiam eft alicui rei u x » Create, quod habeat id, quod ad ipfum ordi- Iu »Datur, ficut homini, quod habeat manus, & » quod ei alia animalia ferviant, & ficetiam Deus 4 hh Qf 3 B » Operatur juftitiam , quando dat unicuique, quod » €i debetur fecundum rationem fuz naturz, vel p UWUH » Conditionis, fed hoc debitum dependet ex pri- »m0o, quia hoc unicuique debetur, quod eft or- g, il » dinatum ad ipfum fecundum ordinem divinzfa- b »pientie, & licet Deus hoc modo debitum ali- ïgmr'a.fem d ] » Cui det, non tamen ipfe eft debitor, quia ipfe » ad alia non ordinatur, fedpotius alia ad ipfum.? Ex hoc textu, & fimilibus multis D. T'hbome N patet, quod Deus nulli creaturze independenter à promiffo proprie fitdebitor, adeoque quidquid imæ NUA Yi creaturz& confert, eft mera gratia, quamvis hic terminus folum adhibeatur refpe&u creature ra- t tionalis. Imo fequitur, quod auxilium poffit im füi efle debitum ut comparat um adfübjectum, & LIT fimul poffit effe gratia, ac donum indebitum, pro- 2 m Wt üt comparatur ad dantem, quinon tenetur dare, did ] I.2. q. 99. a. 5. in C..D, T'homas diftinguit de- bitum neceflit atis, & congruitatis. Ad tollen- ;ffanm»: dam omnem &quiv ocationem diftinguo debitum in abfolutum, & conditionatum. — Zb/oluium eft, DT quod debetur sU creature rationali nulla interme- diante a&tione humana libera tanquam conditio- ne, fic v.g. i embra condecentia debentur abfo- " lute L l J generi humano. | Debitum conditionatum ett, i l, Dihi quod - DE PECCATO ORIGINALI. 105 TM quod folum debetur homini à Deo ex füppofitio- N ne amicitie contracte cum homine fübreciproca Ti conditione, fi viciffim fedignum preftet, & tan- lli n quam verus amicus perfeveret, & auxilia fibi ad A ii i facilem obfervantiam neceffaria debito fervore ln U requirat, petat, ac mereatur, interveniente actio- D | nelibera, nempe oratione, vel merito: & tale m eft Beatitudo hominis, feu finis faltem naturalis. nque,quo'. DICO 1. Homo per peccatum originale M[Xl[æ, D non eft fpoliatus donis fuznature abfolutedebitis. li ] PROBATUR I. Homini nunc debetur ordo quidiu ad finem, feu beatitudinem fpiritualem quoad Ddvl fübftantiam , nunc facilitas perveniendiadfinem Mi j fuum naturalem per fubjectionem potentiarum Qp inferiorum ad rationem, nunc gratia intrinfeca tiym: fpiritualis; & aliud non eft affignabile abfolute ) D- T'W! humane nature debitum , quo fuerit homo fpo- hr liatus: ergo non eft fpoliatus donis naturze hu- qequa mane abfolute debitis. Zini. quoad 1. memb. um probatur ex damnatione propofitionum Baji, in- If ter quasfuntíequentes: 26. Integritas prime crea- inlun j tionis mon fuit indebita bumane mature exaltatio, fed iif ! naturalis ejus conditio. ss. Deus non potuiffet ab debtun; initio ialem creare bominem, qualis munc mafcitur. ener 79. Falfa efi JDo&orum fententia, primum bominem ütog. potuiffe à Deo creari, & infütui fime juftitia origi- nali. At Jfuo ( PROBATUR 9. Deus poteft ad augendum M hominis meritum , & ad commendandam magni- Ajü il i tudinem gratie hominem poft baptifinum relin- an a w quere in eadem prava difpofitione, in qua prius Wi a erat; ergo & poterat ob eosdem fines laudabiles eum in hoc ftatu creare. di:Wf D1CÓ ! G g 106 DISPKUTATIO Iti. DfPECf TL DICO II. Homo per peccatum originale ag vulneratus eft etiam in naturalibus late dictis, & Ípoliatus donis fibi conditionate debitis. 4 jl PRoBATUR. Homo fpoliatus eft fubje&io- P :'gmoniä, ne potentiarum inferiorum ad rationem, & faci- M litate perveniendi ad finem fuum ultimum, etiam natufalem, confiftentem in fruitione Dei abftra- : j æxtiblü g At C&iva, ut dicetur in "Tra&. de irtutibus: fed hzc "n fubjectio potentiarum inferiorum ad rationem, & facilitas perveniendi ád finem füum naturalem l erat donum naturale humanz nature conditio- ginite nate debitum: ergo. Min. prob. in primis quoad ia hoc » quod fit conditionate debitum. Nam fi Ada- a mus perfeveraffet, tranfiiffe£ hoc donum in de- se, ii bitum abfolutum ex pa&o. Dein etiam inde- Tv t K, pendenter à tali pacto Deus ex fuppofitione, ruväq M( quod per infufionem gratiz fanctificantis ineat cum homine amicitiam, ex legibus amicitiz te- Va netur amico per auxilia convenientia füuccurrere, m ut poflit emergere ex perpetua miferia, ac diffi- i cultate fumma perveniendi ad finem, fi ab amico dire m auxiliorum illorum collatio, vel confervatio hu- militer, & inftanter petatur, vel per merita con- lil grua exquiratur, Quod vero ejusmodi 1,&!&)& JabjeGtio potentiarum ad rationem . in latiori acceptione kj poflit vocari donum nat a ure humane connaturale, probatur ex D. T'bema, qui in textibus Notando J5 t 7- allegatis,vocat illud connaturale, vel naturale W D etiam illud, quod eft Jecundum . principium £affroum, . 4 R t quia [olicet rei eft innata incli "ii matio ad recifiendum ationem. à principio extrinfeco. Item motum in eo, h] quod movcetur fecundum. difpofitio nem naturalem 7—"*muu .. per quam e[i aliquid imobile ab aliquo movente. ts Pnao- DE PECCATO ORIGINALI. 107 ] Origmu PRosBATUR 2. Authoritate D. T'hone, qui il dlms) | il afferit hominem effe vulneratum in naturalibus, eo quod fit fpoliatus fubjectione potentiarum ad i rationem, & harmonia partium fibi connaturali; em, &fiiv atqui ea harmonia, & fubjectio non erat abfolute TU d debita, ut conítat ex natura liberi arbitrii, & tdln variis aliis textibus .D. T'bome apud Gonet. ergo ? fl fuit fpoliatus tantum donis tantum late, & con- fittem ditionate debitis. g * QU In 3. Sent. dift. 20. q. r. a. r. in C. dicit: , Na- »turale dupliciter dicitur, uno modo id, quod YT 1 ,confequitur ex principiis fpeciei, & hoc non Va d »mutatur per peccatum , necin homine, necin um d. » demone, ficut nec fpecies. Alio modo dici- lum ,tur naturale id, ad quod natura eft ordinata, Jl » & quantum ad hoc naturale per peccatum tol- AV » litur, in quantum aufertur beatitudo, ad quam ao » natura ordinata eft, & diminuitur habilitas ad t »ipfam, & fic natura corrupta erat, quia non m tb » poterat perduci ad beatitudinem ab aliquo illius WE ,nature corrupte, nifi natura reparata effet. on[m;t'c':. . Idem in pluribus locis dicit, ordinem poten- s d tiarum, & fubje&tionem ad rationem effe natura- ml lem. Hic q.85. a. 3. dicit: ,,Per juftitiam origi- ] at »nalem perfe&te ratio continebat inferiores ani- I »In2 vires, & ipfa ratio à Deo perficiebatur ei tius J » fubjeGta. Hzc autem originalis juftitia fubtra- Ya n » &a eft per peccatum primi hominis , & ideo m j » omnes vires anim€ permanent quodamodo de- j s » ftitute proprio ordine, quo naturaliter ordi- mim d! » nantur ad virtutem, & ipía deftitutio vulnera iria, ! » tio dicitur naturz. til . 2, i 108 DISPUTATIO IT, lea " deblw I. 2. - 82. a. 3. ad r. ait: ,In homine concu- » pifcibilis naturaliter regitur ratione: in tantum ; jpiit » concupifcere eft homini naturale, in quantum s [ »€ft fecundum rationem ; in quantum autem j ;'vfllx'. » Concupifcentia tranfcendit limites rationis, in- u » eft homini contra naturam. Ibidem q.85. a. 1. in C. , Bonum naturz hu- » Inanz poteft tripliciter dici. 1. ipfanature hu- m gl »Imanc principia, & ejus proprietates, ut po- z g ,tentim anims. 9. inclinatio ad virtutem, quie » eft quoddam bonum naturze. J 3. poteft fummi T »bonum nature originalis juftitia. Per bonum r » primi generis nec tollitur, nec minuitur. ' ter- ydon 1 » tium bonum totaliter eftablatum per peccatum z5 m » primi hominis, fed medium bonum fcilicet ipfa jl » naturalis inclinatio ad virtutem diminuitur per » peccatum. ; i ! Ex hoc textu patet, per peccatum originale ablatas effe aliquas perfectiones naturales non ttrpire quidem abfolute , & ftricte, fed cfonditionate de- Ti t bitas, n COX 1 PROEATUR 3 Chriftus comparat homi- il nem in Adamo lapfüm illi homini, qui in Jericho tfüg u incidit in latrones , & plagis impofitis relictus 1 uf eft, fed ille amifit aliquid perfe&tionis. Scilicet & vigorem naturalem: ergo. Maj. patet per In- .'J.e; Ti terpretes v.g. per Gregor. M. 4. Dialog. c. i. Et tin r er D. Zmbrofium in hunc locum, & Bedam, qui tün, ait: Peccata intelliguntur. plage, quibus nature bu- hi mane intesritas violatur. PRoBATUR 4. Moralis poffibilitas fervan- di totam legem naturz , & immunitas à fervitute diaboli eft proprietas humanz naturz faltem con- ditio- QE] M ' DE PECCJETO ORIGINALI. 109 Mi ditionate debita: fed hac fuit amiffa per pecca- n "N tum Adami; ergo. Min. patebit ex dicendis in ia Q "[ra&. de Gratia, & patet etiam ex eo, quia cer- T tum eft, matura mos e[Je füios ire , & conflitui. füb 4 ran'onjg,ï fervitute. diaboli. PROBATUR $. Ex diuturna privatione tl gratie fanctificantis, & ex a&ibus concupifcen- t ti: actualis potentiarum inferiorum feorfim füm- bö) uw.* ptarum nata eft faltem fucceffive, & per accidens R'»l'&m, [ concupifcentia generalisy per modum habitus Hl vitiofi traducti in pofteros Adami : ergo faltem htl mediate, & per accidens humana natura fpoliata li, & eft aliquo dono fibi conditionate debito, nempe ? P immunitate à morbo naturz. 4nt. prob. in pri- t mis ex communi fenfu; quia juxta communem ii fenfum habitualis concupifcentia, & fomes pec- cati eft pofitiva deordinatio, ac perverfio nature n u inftar morbi. Prob. 2. à pari: fübtra&o 1ole na- od fcitur pofitivum frigus in mundo, fübtra&a har- Mi monia partium, & proportione liquidorum cum folidis in corpore humano nafcitur pofitiva mor- ODP K'f LA bida qualitas, ac perverfio humorum: ergo idem fit in natura humana fübtra&ta prima integritate. Yi h: Prob. 3. Authoritate D. Zuguflini, qui l.6. con- JD Ws tra Julian. c. 7. ait : ,, Ego tanquam valetudinem p (l ,Imalam ex origine vitiata ingenitum effe dico ,» homini vitium, quo caro concupifcit adverfus T Md W » fpiritum. — Et l. 1. de nuptüis c. 25. Concupifcen- li n » tia non fübftantialiter manet, ficut aliquod cor- »pus aut fpiritus, fed affectio eft quedam malz D lh'aif » qualitatis, ficut languor. [ML' Et c. 31. , Carnem appellavit, ubi eft quidem n !l fits , norbidus carnis affe&us , non ipfam corporis [ » conformationem. PRO- nl I1O DISPUTATIO 1 I. PRoBATUR 6. Authoritate D. "Thbomne: pis s I. 2. q. 82. a. 1. in C. ubi fic habet: ,,Duplex eft » habitus, unus, quo inclinatur potentia ad agen- seunt ii ma d » dum, ficut fcienti2, & virtutes dicuntur habi- »tus, & hoc modo peccatum originale non eft Vi »habitus. Alio modo dicitur habitus difpofitio i j Jr ,caufe ex multis compofite , fecundum quam » bene fe habet vel male ad aliquid, & precipue f p , cum talis difpofitio fuerit quafi in naturam ver- »Íía, ut patet de egritudine, & fanitate; & hoc gtl »modo peccatum originale eft habitus, & eft ado » quiedam inordinata difpofitio proveniens ex dif- nagi »folutione illius harmonize, in qua confiftebat àem i » ratio juftitiz originalis, ficut & xgritudo cor- gt » poralis eft quedam difpofitio corporis, fecun- Em Fa »dum quam folvitur equalitas, in qua confiftit » fanitas ratio. Unde peccatum originale lan- ROT ORU »guor nature dicitur. Et ad r. ubi fibi objecerat, quod peccatum originale fit privatio originalis juftitie , privatio N autem non fithabitus, refpondet fic: ,, Diendum, » quod ficut egritudo corporalis habet aliquid de Ünrtci » privatione, in quantum tollitur zqualitas fani- At li »tatis, & aliquid habet pofitive, fcilicet ipfos du » humores inordinate difpofitos: ita etiam pecca- m ,tum originale habet privationem originalis ju- ^ lr »ftitie, & cum hoc inordinatam difpofitionem Qigbdt »partium animz ; unde non privatio pura, fed » eft quidam habitus corruptus. s Wtl Et ad ». ,, Dicendum, quod originale pecca- [ »tum eft quzdam difpofitio inordinata natura. , hujusmodi autem difpofitio naturg habet ratio- | , nem habitus. t Et m:j;)æ DE PECCATO ORIGINALI. lII lt Et ad 3. ,Peccatum originale non eft habi- D þïfï X tus, quo potentia inclinatur in actum , quam- ennaadli » Vis etiam ex peccato originali fequatur aliqua ltnhy D n » inclinatio in a&um inordinatum, non dircéte, »Íed indire&te, feu per remotionem prohibentis, u 'sd]lp't AU »id eft, originalis juftitie , ficut etiam ex zgri- , tudine corporali indireGe fequatur inclinatio ad r »notus corporales inordinatos. D CUam Ex his textibus patet, quod per peccatum Id ?e, & originale inducatur faltem indirecte, mediate, & li, . per accidens vera &gritudo naturz humane: cum Welinyt ergo &gritudo fit malum nature, & fanitas fit i (f debita faltem debito late di&to, & conditionate, fb fequitur, quod natura humana per peccatum ori- T i ginale fit fpoliata aliquo bono naturz late dicto lt n faltem conditionate debito, nempe nifi interve- Itie l niat voluntaria corruptio in primo fonte propa- gationis hqmanæ. n li, v ET Solvuntur Objectiones. (: Di d OsngjrcrTUR 1. contra r. Concluf. [n fta- a tu naturz lapfze datur tanta perverfitas, qua ab- ii folute non potuit exiftere in natura pura: ergo d per peccatum originale liomo eft fpoliatus bonis onga abfolute naturze debitis. Ant. prob. In ftatu naturzlapfz datur tanta rebellio concupifcentiz, du o pu* ut nemo poffit moraliter diu fervare legom natu- re, vel vivere fine peccato mortali per folas vi- d res nature ; fed hzc perverfio abfolute non ii g5 potuit exiftere in ftatu nature pure: ergo. Min. d frob. repugnat divinge bonitati, & juftitie, ut hominem innocentem condat in eo ftatu, in quo j mora- l H 112 DISPUTATIO Il j moraliter ipfi impoflibile eft obtinere finem ulti- g inum jl ü 2. Talis ftatus, in quo reperitur natura la- a xd s pía, nemini eft optabilis, ergo nec ponibilis à Deo refpe&u innocentis. fmt.prob. llle ftatus .wq W nemini eft optabilis, in quo ex una parte reperi- n tur moralis neceffitas ad peccatum mortale inde- terminatum, ex altera vero parte poft peccatum a f grave non datur jus ad veniam : fed talis ftatus apt eft ftatus nature lapfz. Maj. prob. Tlle ftatus ä El qi habet moralem certitudinem damnationis eterne iabl refpe&tu faltem majoris partisgenerishumani ; fed z lm d talis non eft optabilis: ergo. st Y 3. Implicat, ut juftiffimus, fapientiffimus, du ac optimus Moderator mundi nulla precedente àt d culpa fub comminatione eternz poenz hortetur n ad legis obfervantiam, & tamen ponat obicem lm moraliter infuperabilem: ergo etiam implicat ta- ROU lis ftatus purz nature, qualis eft lapfze. EU REsPoNDEO ad r. n. a. ad Prob. dift. Da- Pf tur tanta rebellio concupifcentie, ut nemo poffit Drcas: ] diu vivere fine peccatis per vires naturz, fi non tiümdvi petat à Deo gratiam. c. per vires gratie, fi eam zpue dj petat.n. Poffet enim homo in tali ftatu ficut & nunc petere gratiam, quze illi infallibiliter con- af dr Atdt ferretur in omni ftatu, -& debetur homini non l: quidem ex merito humano, fed ex ordinatione 1 Dj divina, qua Deus hominem vult falvum fieri, 3 TA nempe ex debito conditionato, fa&ta fcilicet füp- **")MDE( pofitione, quod decenter petat. ld 9. n. a. ad Prob. Tr. M. D. min. quoad r. part. datur talis neceffitas fpe&tatis folis viribus d Q natur&. c. viribus gratie. n. Senfus patet ex dictis RUT 1 WM DE PECCATO ORIGINALL, 115 me di&isin prima refponfione, quia Deus hoc fuxe ordinationi debet , ut conferat homini viatori Ulï l mr Y Pt gratiam congruam ad finem ; fi eam debite petat, licet ea petitio non habeat rationem meriti, nec ]i : Dutero verum fit, quod homini hzec debeatur. Dortde Ad 3. " Eodem modo dift. a. quoad 3. memb, implicat, ut ponat obicem moraliter infüperabi- J TART lem, etiam per vires gratim. c. a, tantum infu- perabilem per vires nature. n. a. Senfus patet . nl ex dictis, quia omnis difficultas in ftatu naturd W lapfie reperibilis poteft fuperari per vires gratiz, bm&,n fi eam homo debite petat licet gratiam Deus Df non orationi, vel homini debeat, tanquam jure ipfi debeatur, fed tantum fibi, & fue preordi- DC Ca nationi, quia dum hominem viatorem adhuc or- 2 Qd dinat ad finem naturalem, vel fupernaturalem, Dd OU vi hujus fui decreti feu ordinationistenetur debi- la. t to conditionato homini conferre gratiam, fi eam petat debite, ita ut ea petitio fit tantum condi- [ li tio ad gratiam przordinatam à Deo. l WO » O Diczgs: Exhacrefponfionéfequeretur, quod auxilium divinz grativ tam in ftatu naturz lapfz; f | quam purz debeatur oranti, ac fupplicanti: hoc i non poteft dici; ergo. Mmæ prob. fi deberetur [ibtu gratia oranti, tunc gratia jam non effet gratia, iil Íed debitum: ergo. um P Deus juxta .D. T'boman ixulli eft debitor : ln ergo nec tenetur dare hanc gratiam. CU RzsPONDEO ad r. dift. Maj. Sequeretur, quod deberetur gratia debito abfoluto n. condi- l tionato /ubdifl. conditione fundata in ipfa praor. IU dinatione divina c. fundata in merito, vel jure humano fi. Verum eft, quod deberetur homini fi ] H auxi- D..Amort Tr. dePecc.orig. & grat. j 114 DISPUTATIO II. &áuxilium divinum neceífarium ad obtinendum "r j (ft IM fuum finem, fuppofito, quodillud debite petat, fed hoc ipfum debitum fundatur in preordinatio- ; B CIEU :C pep st (f nedivina, qua Deus vult hominem tendere ad fuum finem, & fic etiam vult conferre media ad Qf st i hunc finem, füppofito, quod competenter pe- tat Itaque origo debiti eftbonitas, & preordi- ln 2 i natio divina, non meritumhumanum, &obhoc gratia manet gratia. m 3l Hzc refponfio eft D. Thone in Summa 1. 2. ""Cä.u Ht N q.112.à.3. C. ubific habet: Preparatio ad gra- «litorft tam, fecundum quod efi à libero arbitrio, mullam ab nece[fitatem babet ad gratie confécutionem , quia do- st num gratie excedit omnem preparationem virtutis bu- h manea. JÁlio wodo potef? confiderari , fecundum quod n [ eft à JDeo movente, & tunc babet mece[fitatem ad id, Duisa, ad quod ordinatur à Deo, non quidem coattionis , fed T Y infallibilitatis , quia intemtio Dei deficere mon pote[t. t us Unde fi ex intentione Dei moventis eff, quod bomo, cujus cor movtt, gratiam confequatur , infallibiliter 1 p (pare d ipfam conféquetur. Et in 2.Sent. dift.28. q. r. a. 4. C. dicit: Di- gl zigul eimnus, quod ad gratiam gratum facientem babendam ex folo libero arbitrio [ bomo potef? preparare; fa- em "N j " Ü Süredl ciendo enim quod efl in fe, gratiam à .Deo confe- quetur. lo Et ibid. ad 2. .Homo mon potef] fe ad gratiam Ut preparare, nec aliquid bonum facere fine Dei auxilio. Et ideo rogandus efl, ut mos ad f& comvertat. ANec Fmæorati N "lyie zamen oportet, quod illud auxilium femper fit per ali- quem babitum infufum, féd potefl e[Je per merita, JOLN que exterius funt falutis occafio, & per ipfum a&tum UUE Eu 04 1 ..... Af tnteriorem , quem Deus in nobis caufat. ht t DE PECCATO ORIGINALTI. 115 QU lii Et ad 4. Eiiasm ad fidem babendam aliquis fe n preparare potef; per id, quod im vatione natuvale e[t. Dranyd To f ::I Ex his ergo patet, quod etiam in ftatu naturz lapfz poflit homo infallibiliter confequi gratiam, Wt M non ex mérito, fed ex preordinatione divina. nf Zld 2. c.a. dift.c. ergo nec tenetur conferre » U pren 1 (j hanc gratiam obligatione fundata in merito, vel jure humano c. fundata in fua preordinatione n. Bene dicit D. T'hbomas , quod Deus non fit debi- um n tor creature, nifi ex promiffo, & pa&to; eftta- men debitor fux fapientie, & fuz preordinatio- nis, quia debet füam pr&ordinationem implere, , gii adeoque conferre creaturz media ad finem, quo- ï"""W niam illam praordinavit ad finem, debet tamen a conditionate, fi creatura competenter petat. j d i DURGES-:2. D. ZAuguftinus in omnibus fereli- at bris contra Pelagianos oftendit, pertineread hz- m u ] refin Pelagianam, vel Semi-Pelagianam, quod j d : homo per vires nature poffit vocare medicum, a« & petere fanitatem in hoc ftatu nature lapfz: ergo homo in hoc ftatu eft abfolute in ftatu mo- ( lt ralis impoffibilitatis per vires naturz confequen- m n I di finem. . Et debitum hoc conditionatum fub p conditione eft dogma hzreticum. niDi REsPONDEO dift. Eft hereticum, quod | m homo poffit vocare medicum, & petere fanita- : tem anima oratione meritoria vitze zterna, aut ffrzDrl meritoria grati& perducentis ad vitam eternam c. Q vocatione, & oratione preeunte per modum di- À fpofitionis, vel conditionis ad gratiamn. Con- r trarium enim oftendetur in Tra&. de Gratia, & patet ex preadduGto textu .D. T'home. glev p H2 Dicks yl 116 DISPUTATIO II. : :wndaïW, DricEs g. In ftatu nature lapfe faltem par- r h&O : vuli funt in ftatu abfolute impoflibilitatis per- !äe fPOhm veniendi ad fuumfinem , &inobligatione ad pe- ! u nam eternam faltem damni, fed talis ftatus non u eft eligibilis ab homine, nec ponibilis conve- yés nienter à Deo independenter à fuppofitione pec- 4nit. t cati: ergo. ïäaühäüfï REesPoNDEo dift. Sunt fub obligatione g,'.'rfrWJllm: incurrendi peenam damni przecife negativam fine m , il ullo fenfu illius damni, vel alterius afflictionis c. iM a d lndan cum tali fenfu n. In fequenti enim quaftione dicetur, parvulos eternum manere in eo ftatu, ib v ag in quo eos morsreperit: cüm ergo nondum tunc agnoverint Deum, etiam eos futuros in ster- fs o num fine cognitione, adeoque fine triftitia ex :;f:mtos u j amiflione tanti boni; & ficut infantes mortui non habent alias peenalitates corporis, ita erunt Jueont in eo ftatu &ternum. — Neque periculum incur- ii rendi talem ftatum effet motivum infantibus non vt uj fs eligendi vitam , quia hoc periculum fpe&tato cur- fu caufarum generalium compenfatur per fpem m gt t&tur ven] prudentem perveniendi tandem ad ufüm rationis, & finem creationis ultimum. . Nequeetiam Deus mf , generali voluntate ordinans curfüm generalem vilereuf vf caufarum tenetur precavere fruftrationem ejus- modi animarum à fine; cum & multa entia alia 'ttatg d naturalia non perveniant ad fines, ad quos ex UT natura deftinantur, v. g. oculus ad videndum, lux in tenebris orta, & extin&ta, quin ferviat b oculo ullius animalis. " Yi Dricges 4. Nullus hominum füuam prolem ii traderet feviffimo tyranno in fervitutem motu S.M'u'l äf» proprio, ergo etiam repugnat bonitati divinz, 5j ut l L] DE PECCATO ORIGINALTI. 117 ut condat hominem in ea fervitute diaboli, in t M[m L qua de facto eft: ergo homo per peccatum ori- B ginale fpoliatus eftimmunitate à fervitute diabo- TM li, tanquam abfolute fibi debita. Q . RESPONDEO I. tr.a. n. c. & paritatem. )POHïiong:,; Difparitas eft, quia Deus ex hoc poteft elicere majora bona, quod non poteft homo; & quia ] üipty ipfe poteft affiftere tali homini per auxilium gra- r tiv perpetuum , ne accipiat detrimentum verum ex fervitute diaboli, quod iterum non poteft ho- mo, hinc etiam Sané&tos Deus nonnunquam tra- AO Quct t2 f ..... dit Sathane v. g. Jobum, eosque permittit gra- TO viflimis exagitaritentationibus; cur ergo ob fimi- At gt les fines id non poffit permittere generaliterintra moderatos limites refpeé&tu totius generis hu- 1 QottY ? t ; imani ? i r REsPONDEO 2. tr. a. dift. c, Ergo id re- RO pugnat refpe&u Dei, nifi homo in promptu ha- beat auxilium Dei, quo liberetur à fervitute ty- Yib if ranni c, fecus n. Poteft enim homo petere au- xilium gratie pro fe, velaliis, &ficcavere, ne iibl eft lia patiatur verum detrimentum anime. EHec Refponfio S. Zuguftini l. 3. de lib. arbit. c.20. & um 22. ubi excufans Deum in hypothefi, quod fin- ( p m d gilatim animas credrit, aut alibi creatas detrufe- rit in tantam difficultatem , refpondet: Concupi- Vifa ii s ii fcentia refpettu. talis anime eff perficiendi admonitio, a vt & perfetionis exordium, ut ex ipfa difficultate ad- moneatur eundem implorare adjutorem perfettionis [ue, ,, qii quem incboationis [entit autborem , [i quibus im ipía ignorantia , & difficultate liberam «voluntatem. petendi, fun r v & querendi, & conandi mon abflulit, daturus peten- tibus, demonfiraturus querentibus , pulfantibus aper- piu urïr turus, g 118 DISPUTATIO lI. turus, omnino extra culpam e[fat. Et c. r9. Nulli j um enim bominum ablatum efz fcire utiliter , quod inuti- j liter ignoratur; bumiliter confitenda . imbecillitas , « ut ff qu&renti, C confitenti ille fuboeniat , qui mec errat, 4 dum fübvenit, nec laborat. ;.mnc-' r* Et lib. de natura, & « Nl [ gratia c.43. /ddmonet mos. Deus , facere, quod poJ- ul 9 1 Jümus , && petere , quod mon po[fJumus. BJICITUR 9. Concilium Trid. confor- gtl n miter ad Concilium Arauficanum I. expreífe de- finit, naturam humanam etiam fpoliatam fuiffe [en donis corporalibus: fed dona corporalia funt na- Jf ] tur& humans abíolute debita; ergo. — Maj. prob. i ii Concilium Trid. Seff. s. fic habet: Si quis mon f tiæ: '.:fen confietur , primum bominem 4dam, cum mandatum ; finet Dei in Paradifo. fuiffet transgre[Jus , [latim Jan&tita- ) Pal V, tem , C? juftitiam, in qua con[litutus fuerat, ami- AV Wi yi Jfiffe , incurriffeque per. offenfam prevaricationis bujus- isgagt modi iram, €3 indignationem. . Dei , atque ideo mor- t tem, quam antea illi cominátus fuerat Deus, & cum t us morte captioitatem [üb ejus poteflate, qui mwrtis de- binc babuit imperium , boc eft , diaboli, totumque Adam Ms & Bülum per illam prevaricationis offenfam fécundum corpus, ég animam $n deterius commutatum fuife, anatbema tetiet ( fít. zlita RrsPONDEO r. dift. Maj. Definit, natu- vtifty ram humanam effe fpoliatam donis corporalibus ;»ïfiamr Th naturze humansz indebitis c. naturz humanz de- MU bitisn. Senfus Concilii tantum eft, quod Ada- J V mo, & pofteris fübtra&tum fuerit donum immor- y Wefo talitatis, & incorruptibilitatis quoad corpus, quod AUA MTK donum fine dubio eft naturz humane indebitum. RrsPoNDEOo o. dift. Dicitur homo in de- terius commutatus, comparatione fata ad ftatum l Afy jutti- [[I DE PECCATO ORIGINALI. 119 E'ng juftiti& originalis c. ad ftatum nature pur& n. " Manifeftum eft ex contextu Concil. Araufic. ibi It fermonem effe de immortalitate corporis, qua T » habetlocum in ftatu elevationis fupernaturalis, [5 & innocentie, ut definitum eft ab Ecclefia con- 12 ( tra Bajum, non autem in ftatu nature purg. OBJICITUR 3. Sententia, quod homo LTrid, Qu Lemf tantum fuerit fpoliatus donis gratuitis, fuit da- ! mmata in Congreg. de auxil. füb Clemente VIIT. & Doltam Paulo V. ergo. — fnt.prob.. duguftinus le, Blancbe, Nrdin id eft, Serryus in Hiftor. de auxiliis gratiee affert h Mi Bullam Pauli V. jam confcriptam pro damnatione !d þ!rr At g hujus fententiz. wb 2 Idem exhibet CanonesDo&rinz definien- /'L.ZJF..'] lf dz füb Paulo V. jam à Confultoribus conífcriptos, jiri, o inter quos primus damnathancfententiam: ergo Vi i eft magnum prejudicium contra hanc fententiam, iycin t utpote poft tam accuratas difcuffiones jam damna- u,f tioni proximam. ,U REsPONDEO ad 1. n. a. ad prob. dift. .Ex- As n m hibet Bullam conceptam à Theologis adverfze N fententiztr. decretam à Summo Pontificen. Ea L enim Bullatantum erat formula proponendaSum- Deii mo Pontifici pro condemnatione fententiz. Dein, ut teftatur 7 beodorus Eleutberius , id eft, Livinus N Orp i hw Mayr S. J. contra Zfug. le Blanche in iisdem Con- d f at gregationibus fteterunt varii Coníultores pro donns Molina, videlicet Henric. Sylvius Vicarius Gene- ralis Ord. Carmel. ZIntonius Bovius ejusdem Ord. ( gU g "Theologus, poftea Melvenfis Epifcopus, Sfoan Bapt. Blumbinus Procurator Generalis Ord. S. Aug." r onod »faaaldw & Bafüius Pignatellus Épifcopus Aquilanus. RESsPON- 4 120 yti DISPUTATIO IIY, REsPONDEO 2. invertendo argumentum: yi t Intonius Bovius delineavit Bullam infavorem Mo- aj line: ergo oppofita fententia jam erat proxima j m condemnationi. ]edaraw RzsPONDEO 3. dift. Afferit hoc Serryus ]quamv - documentis non authenticis c, authenticis n, De- um ia 'Mm claravit /nnocentius X. ea documenta, quz cir- cumferuntur de Cong reg. de auxil. non habere fidem, « &authenticam. Decretum Innocentii X. fic ha- LU d giü vf bet: Cumtam Rome, quam alibi circumferantur qua- vt dam a[erta, a&a, M. S. & forfan typis excufa Con- dopoxDi gregationum. babitarum coram fel. record. CLEMEN- m ha TEVIII. &?PAvro V. Juper queftione de auxi- n q lüs gratie divine , tam füb momine Pvanc. Pegna, 105 4 olim Rote Rom. Decani, quam Frat. Tbome de Le- zib d 3nos. Ord. Predicat. aliorumque T beologorum, & Pra- FuTII latorum , qui, ut afferitur, predictis Congregationi- amsDT bus. interfuerunt , nec non. quoddam autographum , feu t exemplar afferte conftitutionis ejusdem. Pauli V. Juper definitione predi&te queftionis de auxiliis , ac damna- IT dre hn line S. Wonis bujus fententie , [éu fententiarum Ludovici Mo- B Eadem San&titas prefenti fuo Decreto de- clarat, ac decernit, BAH predi&is a[fertis a&is tam pro fantentia FFy. Ord. $. Domin. quam Ludov. Moline, ;djcenu's, aliorumque. Societatis , &? Jutograpbo, Jéu. exemplari iymod predite a[ferte conflitutionis Pauli V. nullam omnino Y e[fe. fidem adbibendam , neque ab altera parte ,. fou "t j & quocunque alio allegari o[vé, ac delere. Ita De- cretum. &i Nec poteft dici, quod hujusmodi a&tis tan- ? t ml tum fuerit abrogata fides decifiva, non autem T t fides hiftorica; ficut v. g. prohibite fünt Decla- rfmm( ratjones Cardinglium lrident. Interpretum edite d E à Bar- * ] DE PECCATO ORIGINALTI. 152I t ïm'nVQ[eM à Barbofa, & univerfim omnes Declarationes Car- dinalium in Tridentinum à quibuscunque edite, ut l patet ex Indice expurgatorio, quin tamen his 1. Declarationibus ademptafit fideshiftorica: non, inquam, fufficit hoc dicere, quia illa a&ta non d ) tantum fuerunt prohibita, fed infuper declara- lü, Qu tum eft, nullam fidem iisadhibendam, adeoque Uleeiy nec hiftoricam. Ex quo Pontifex videtur infi- tT " | nuare, quod aliqua in illis As contineantur de Mrtis falfitate faltem fufpeca. iaj t Cum REsPoNpDEo 4. dift. Concepta eratBulla n du faltem à Theologis plerisque contra fententiam afferentem , quod homo non fuerit fpoliatus et- Fm l $u iam donis naturalibus homini debitis debito fal- J^T7]^ tem late tali aut conditionato tr. ftricte tali, aut EAU abfoluto n. Theologi enim ilii utpote addióti t fententie D. T'bone tantum urgebant, quodho- ju, mo amiferit aliquam integritatem nature ordinis hilà naturalis, quamvis non voluerint afferere, eam NT nl nature humane integritatem ordinis naturalis fuiffehomini abfolute debitam, cum non volue- i t rint renovare fententiam Daji paulo prius damna- ii ii a tam dicentis, quod integritas nature fuerit ho- mini primo debita. j us /nlng DicEs: Poteft dici, quod Bajustantum fue- Ánl W ] rit damnatus in eo fenfu, quod integritatem to- n talem juftitie originalis, feu juftitiam etiam or- dinis fupernaturalis dixerit naturz humanze fuiffa vl u debitam; non autem in eo fenfu, quod tantum integritatem ordinis naturalis, feu fubjectionem mu [ virium animz ad rationem docuerit nature hu« zf manz fuiffe debitam. rpretumï 3 RresPON: , y' 122 DISPUTATIO II. RzsPONDEO n.a. Quiainter propofitio- Jobü'l r nes damnatas Baji una loquitur de exaltatione , ac 0i Jüblimatione humane náture, ad ftatum utique D fpiritualem; altera autem loquitur tantum dein- wbu( tegritate nature humanz, quas precife dicit fub- jectionem potentiarum inferiorum ad rationem. r i O n]JICITUR 4. contra 2. Concluf. Poteft dicij quod nature bumanz contigerit, ficut E | Samfoni refeCtis crinibus, dum amifía fortitudi- (üi ne rediit ad infirmitatem nature humanz pro- - j2 priam, fed ille nullum accepit vulnus naturg, nec paffus eft detrimentum ullius doninaturalis: J M ergo nec homo lapfus. rl 2 D. "T'bomas loc. cit. ad. 3. dicit: habitua- i lem concupifcentiam non confiftere in qualitate dm, pofitiva, fed tantum in activitate potentiarum af fublato frzno confiftente in gratia originalis ju- i. M füitie : ergo homo per peccatum originale nihil yebnt amifit perfectionis naturalis fibi debitz. fn gt 3 Homo in omni ftatu fuiffet obnoxius quions. tentationibus demonum, & motus potentige ap- fone petitive in omni ftatu habuiffent fuum curfüm, 55 dlitd ubinonimpediebDantur per fupernaturale donum: ii "m ergo nulla ratione homo fuit vulneratus in na- Ut turalibus. Zfnt. quoad 2. memb. eft D. T'bone, tl | quoad r. autem patet exemplo Adami, & Eve, ii qui etiam in paradifo fuerunt fubjecti tentationi- A bus, & illufionibus demonis. ib 4 Eftlongeexpeditius, captu facilius, & FA Nbg minoribus difficultatibus obnoxium fyftema Do- 1] &rine de peccato originali, fi homo dicatur tan- n L tum fpoliatus donis gratuitis, inftar ruftici ele- M vati ad dignitatem aulicam cum tota pofteritate, ii fed ! DE PECCATO ORIGINALTI. 123 hum ümmf, i fed ob crimen grave cum tota fua familia remifli in priftinum tugurium. ln litinis REsPONDEO ad r. n. a. Quia aliis homi- nibus nil deeftad decentiam fui ftatus requifitum, d U nf fi illis deeft tantum fortitudo Samfonis. Econ- tranature humane deeft requifitum ad decen- E i, tiam fui ftatus, fi illi deeft per fe moralis poffibi- I o litas fervandi legem , & perveniendi ad fuum fi- nem, & ubi datur pofitiva &gritudo virium npmanæ n anima. T AOCR A -d2. n.a. Solum enim dicit; quo.d pecca- tum originale non fit habitus, dicit tamen, illud, 1 i quod ex peccato fequitur, confiftere in habitu h[ pofitivo , nempe in qualitate phyfica morbida Qtetnerum diftin&a à deordinatione fingularum potentiarum fs animz. Nam ex fübtra&a originali harmonia potentiarum anime nafcitur pofitivus habitus, gl j feu potius inertia earumdem potentiarum, f z quatenus communi quadam refiítentia , feu qusn aGione contrariativa refiftunt ad duétum ratio- fin nis; aliud enim eft, quod potentie fingule non hr d facile fequantur du&um rationis ea facilitate, & od fübje&tione, quz pertinet ad integritatem juftitie dT originalis: & aliud eft, quod pofitive communi fämj, &E;' aCione refiftant rationi, nec velint fubjici, nifi d per fpeciale auxilium divinum; hoc enim perti- net ad vulnus nature, & fomitem concupifcen- T ti:, & legem peccati dominantem in membris, us ut D. Zuguflinus agnofcit, dum l. r. de peccat. me- j d ritisc.29. ait: Quod igitur in membris corporis bu- [ hb jus movetur , totuimque animum in fó dejettum cona- tur aitrabere, €9 meque cum mens ooluerit, a[furgit, ] pO& neque 124 DISPUTATIO II. j meque cum ens voluerit, quie[cit , boc e]i malum pec- cati, in quo ma[citur owmis bomo. Et1.6. c- 8.. Neque enim nulla ef?. iniquitas, cum l | , in uno bomine vel Superiora inferioribus turpiter far- p viunt , «el inferiora Superioribus contumaciter velu- &antur , eifi vincere mon. fimantur. [j7) "d 3. dift. habuiffent fuum curfum, attamen N fine obftinata refiftentia difficulter fuperabili. c. j MJ cum tanta relu&tantia. n. g u In ftatu integritatis in- ordinatio appetituum exfürgens facile refrenari j fsf nl potuiffet, vel per donum naturale intelle&us, & voluntatis, & potentiis füperadditum, & in ftatu ij &f naturz purz antecedenter ad omnem füppofitio- gt nem peecati facile illi motus compefci potuiffent 3, R per providentiam ipfius hominis non permitten- qu s tis eos motus tranfire in habitum, prout tamen hyti de facto tranfierunt : ex negle&tu enim celeris penitentie ultronew tranfierunt in habitum in sl i, ud Adamo primo parente generis humani. Ád 4. n. a. Quia non falvatur textus Scri- brtdiy A0f pture: quod nempe fimus filii ire, concepti de immundo femine, & fimilia, nifi dicatur, quod 35 umj ; Deus in odium prime inobedientiz fübtraxerit m ( homini aliquod requifitum ad decentiam ejus fta- venpti tus, quamvis compenfaverit illud per hoc, quod t homini contulerit occafionem majoris meriti, & A premii, & ipfum hominem conftituerit obje&tum ,*'* (:U h AU N fue miferationis, ficque miferit Chriftum, qui hr n alioquin forte non Venifï'et ut Redemptor, Y At jis r 4 j Urn QU.E- l DE PECCATO ORIGINALI. 125 j; W; QUJAESTIO III. iimquim;, " Que fit pena . peccati originalis , preefertim ve- I nj UM Jpe&iu. parcoulorum fine. baptifmo decen- tium ? OTANDUM I. Certum effe contra Pelagia- ii nos, &alios impugnatores peccati origina- Denit lis mortem triplicem, & alias erumnas hujus vi- D nf te effe poenam peccati originalis. Bellarminus It "'Tom. 4. 1. 6. c. 9. illa mala enumerans conftituit J 6- W'C ea in 5. claffibus, nempe r. ex parte intellectus. pl 2. ex parte voluntatis. 3. ex parte partis infe- iif rioris, feu potentiz appetitiva. 4. ex parte Wsuin corporis. 5. ab extrinfeco. TOU YR Ex parte intelletus funt 1. Ignorantia rerum m d neceffariarum tanta, quanta nec in beftiis cerni- A lii nitur, ut obfervat ex Zugujtino. 2. Fatuitas, r t feu tarditas ad capiendas operationes naturez fuze congruas. 3. Horror diícendi. 4. Ignoratio , O finis ultimi proprii. 5. Ignoratio mediorum ad d L finem. je g 6. Difficultas contemplandi, quamvis contemplatio naturz rerum fit homini propria. nünrai w g 7. Ignoratio proprie mentis. 8. Depreffio in- tellectus per operationes corporeas. 9. Curio- y d. fitas, feu ftudium inquirendi fibi inutilia. IO. m Evagatio phantafie ad impertinentia etiam dum 'hnlml nolumus. at Reliqua mala ex parte voluntatis, áppetitus &c. videri poffunt in Bellarmino. Solum ergo fupereft queftio de pomnis alterius vite hominum cum folo originali peccato decedentium. - NorAN- ( j! 126 DISPUTATIO II. NOoTANDUM 2. Varias efTe hac in re fen- n pm j di tentias. Prima eft cujusdam P'incentii, quem re- 1 l ! g d futat S. /fug. & Zwinglii, qui cenfent, omnes par- vulos etiam infidelium falvari, atque in regnum pI caoelorum admitti. g Quem errorem quoad parvu- los fidelium adoptarunt Bucerus , & Caloinus à d Bellarmino refutati. fupti Secunda eft. Pelagianorum, qui dicebant, parvulos non quidem admitti ad re- ii qio du gnum ccelorum, & vitionem Dei intuitivam, ac beatitudinem fupernaturalem, eos tamen habi- jl turosquamdam zternam, ac beatam vitam. Huic &i j errori, quem pluribus in locis revellit S. Zuou- abi ] flinus, proxime accefferunt alii, qui licet à Pe- nim u n ] lagianis in hoc diffentiant, quod illi docuerint, L [h T e parvulos effe innocentes, nec peccato originali 2 infe&tos, quod ipfi concedunt, in ifto tamen d il "Tales authores funt Catba- pun&o conveniunt. Aj p vinus , Pighius , Savanorella ,' Z4micus , Sfondrati, Va Ill i ! eamque opinionem probabilem cenfet Salmeron; J j i 1 Salas, & probabiliorem Martinez, & alii Recen- 1 Ü tiores, ut teftatur J4utbor Compend. Salmantic. Hitati j Tertia docet, parvulos in inferno puniri morte Vr p &terna, ac privatione vifionis beatifice, fic ta- "T men, ut exinde nullam patiantur triftitiam, nec (l T Ilj ]ta ullum dolorem internum , vel externum. 7 docet S. T'bomas de Malo q. . a. 1. ad 3. Et in IT 2. Sent. dift. 33. q. 2. a. 1. & Thomifte commu- AA m niter. Item .Magifler, Scotus cum fuis, Suarez M hic Difp. 9. Se&. 6. Va[quez Ditp. 134. c. 3. cum u aliseéS. J. Quarta docet, tales parvulos ex pri- vatione vifionis beatifice pati dolorem, nempe U triftitiam , ita Z/ureolus & Bellarminus cum aliis, 'l.) s il " Quinta eft ,. quod parvuli puniantur Mi hi quos citat. etiam W [l DE PECCATO ORIGINALI. 127 LTM etiam poena ignis. lta Zfriminenfis , Triedo, & Mï T videtur effe S. Zugu/lini , ac propterea commu- t U0v niter defenditur ab Auguftinianis Eremitis. QU DICO L. Parvuli fine baptifmo decedentes | qqud ï:* necfruuntur, nec poft diem judicii fruentur bea- Á Q titudine aliqua temporali. Contraria fenten- AR PRosATUR Conclufio. tnit] d tia femper in Ecclefia habita eft pro erronea, ac Itütur heretica: ergo. -Ant. prob. 1. ex D. 4duguflino, Iv omen qui de beref. c. 88. de Pelagianis loquens ait: Pro- r müttunt parvulis , etfi non. baptizentur , extra regnum 1013 d quidem Dei, fed tamen eternam, C beatam quam- f 1 dam vitam fuam. Et lib. 1. de orig. anime c. 9. TT INon baptizatis parvulis nemo promitiat inter damna- & 0al tionem , vegnumque celorum quietis , «el felicitatis 1ido tng cujuslibet quafi medium locum ; boc enim eis berefis « . Qd Pelagiana. promittit. , n Tb 9* C^ 19. INovellos bereticos Pelagianos : jü- U jtiffime . Conciliorum. Catbolicorum ; & Sedis Z4po[lo- , Mil lice damnavit autboritas , eo quod aufi fuerint mon nni s baptizatis paroulis dare quietis , & falutis locum etiam Y pur at preter regman calorum. — Lib. 1. de Peccat. meritis T c.28. INec eft ullus ulli medius locus , ut po[ft efJe kl Hinc iil nifi cum. diabolo ,. qui mon efl cum Chriflo. a. : £2 ipfé Deus volens auferre. de cordibus male cre- m dentium iflam mefcio quam medietatem , quam conan- tur quidam parvulis non baptizatis tribuere, ut quafi mnTd y fY merito innocentie funt in vita eterna , féd quia mon jfünt baptimati, mon fint cum Chriflo in vegmo ejus, NU ymliét "definitivam. protulit ad bec ora obftruenda. ententiam, ubi ait: qui mom efü mecum, contra me eft. Juo, P ju d Serm. 14. de verbis AApoftoli : Nullus reli&tus eft medius locus, ubi ponere queas infantes. de vivis, mlüPu' 128 DISPUTATIO iL p vivis, & mortuis judicabitur; alii erunt ad dex- Wi Qom tram, alii ad finiftram, non novi aliud. jj n PROBATUR 2. ex /nnocent. I. qui in Epift. ii ad Patres Concilii Milevitani idem docet his ver- bis: J/Jud wvero, quod Pelagianos Fraternitas. Veftra a[Jerit predicare, parvulos eterne vite premiis etiam Jime baptifinatis gratia po[fe donari, perfatuum eft. ROBATUR 3. Authotitate Concilii Milevi- iani, quod apud S. Aug. epift. 9». de Pelagianis loquens ait: Pueres parvulos, ft mullis innoventur æ*w Chriftiane gratie Sacramentis , babituros vitam «ter- namn, nequam prefumptione contendunt. 551 PRoBATUR 4. ex venerab. Beda in c. 14. I Joan. Refpuendi funt à corde Chriffiano ,. qui pu- y iani, ideo di&bum, wnultas e[Je manfiones, quia extra vegnum colorum erit aliquid , ubi beate maneant in- TU mocentes , qui fine baptifio ex bac vita migrarunt, quia fine illo in regnum celorum ingredi non potuerunt. lj H y PROoBATUR 5. authoritate Generalis Conci- TT 1 Q lii Lugdun. II. x974. & Florentini 1438. ubi defi- nitum eft, tanquam articulus fidei, parvulos 4 tf non ire ad locum quemdam beatitudinis, fed po- dj narum: nam in decreto unionis inter Ecclefiam derpa Grecam, & Latinam fic habetur: Hoc S. univer- Jali approbante Concilio defmimus , ilorum animas, J] &AITUT ts [ l, Wf d qui in a&tuali moriali peccato, *vel [olo originali de- cedunt , mox im infermum defcendere , penis tamen t h, j j difparibus puniendas. Ita duo Concilia generalia. PROoBATUR Ó. Palavicinus in Hift. Concil. .( X(;UjUS l Trid. 1. 7. c. 8. n. 7. teftatur, hanc do&trinam ad- m h] verfariorum in Congregationibus Trid. fugeila- : Hl; * tam effe à Berdano tanquam nimis recedentem à Vs k*) veritate: ergo & ipfe judicat, illam alienam fuiffe à fen- lg lr DE PECCATO ORIGINALI. ; 129 TU t à fenfu communi Theologorum Concilii; quia Ut nihil cavendum, ac fuggilatione dignum, nifi abhorreat à communi e&ftimatione. Ejus verba N Q m funt: JBerdanus duo bac in re de peccato originali caoenda premonuit; alterum, me finiftra induceretur : Jrtmip LT perfuafio de divina juflitia , dum in infantibus cul- jam alienam punit; in quo quantum arbitror, eorum Odli Y vationem babuit , qui cum Gregor. Zriminenfi banc | dePelag;g penam extendunt, ad. fenfaum. cruciatus. LAlterum me WS fmw;g; Tl n j pena eoufgue attenuaretur , ut citra mece[itatem .Dei l jfilius ad mos ab ea redimendos adveni[[e videatur , eos Miua l forta[fe denotans , qui arbürantur, [atis effe virium ün corrupta natura ad unicer[am legem obfervandam, C9* in, g "nbrofium Caiberinum pra[entem id temporis in Conci- p lio,qui infantibus in limbo naturalem felicitatem a[ignat. A L Y PRoBATUR 7. lHec dottrina fuità 5. Epi- i i fiopis Gallie tanquam erronea denuntiata Jmmo- | n p centio XII. 1697. Epiftolá s. illorum Epifcopo- sls ( rum, inter quos etiam eft infignis fidei athleta 1j u Benignus Po[Juei, fic habet: Epifcoporum eji deie- Wi, Ua gere errores, qui fe attollunt , itaque ad 4fpoflolatum Qpl Feftrum deferre cogimur. propofitiones iflas: 1. Quan- n tum eít ex parte Dei, omnes dile&i, omnes ad " I vitam zternam, aut aliquid, quod vita zterna ilinn melius fit, ut de infantibus baptifmo non tincis / fj i poíftea dicemus, deftinati. Hsc fcripta legimus inlibro, cui titulus : ANodus Predeflinationis dif- n, j yia g Jülutus.. (Cujus Author Cardinal Sfondrati) Cum r Author Nos ad alios remittat locos, ubi de in- x dae fantibus fermo fit, ad eam tandem partem legen- Ti if do devenimus, in qua hac pofita funt : Parvu- j ol los quod attinet, qui fine baptifimo decedumt , ccle) i quidem regmo quafi palerne culpe veos, mec expiatos i^ » I ex- D. Amort Tr.dePecc.orig. G. grat. n 130 III DISPUTATIO (ri ) exclufit : non exclufit tamen maturalibus bonis (beati- ! v tudine [ülicet naturali) C? & peccato pre[fervavit , , t cum fola prefervoatio à peccato pluris valeat, majo- risque preti fit , quam regnum ipfum celefle. — Ita Epi- mv Ícopi hanc rem fufe differentes. D PRoBATUR 8. AuthoritateTheologorum, H i gi/ qui interfuerunt Congregationibus de auxiliis gra- tie, nam ut habetur in volumine ACtorum Con- Ln greg. fub Paulo V. — Confultores omnes in anim- i adverfionibus ad propofitiones Moline obferva- l y bant ex predictis propofitionibus Moline aliquas J Gmr'ï effe manifefte erroneas, ac tum etiam tertiam, quz eft de parvulis, eorumque beatitudine cen- st ! r Il j fura notarunt. PROBATUR 9. Authoritate Theologorum ATU variorum, qui judicarunt, hanc doctrinam de a $u l '"beatitudine parvulorum effe erroneam. I. Bel- DN larminus loc. cit. c. 2. ait : — .Ex enumeratis fententüis ts jrima, €2 fecunda mon folum falfe , fed etiam bereticee MT exiftimande funt. Econtra fide Catbolica tenendum eft, hii ] faroulos fine baptifino decedentes abfolute e[Je damnatos, &2 non fola celefii, fed etiam naturali beatitudine per- iimo df W li, d petuo carituros. 2., D Cardinal. de Laurea Difp. 2?7. de ftatu par- vulorum a. 3. n. 40. dicit: Parovuli cum peccato ori- m ginali decedentes abfolute damnandi funt, eft communis,. Lï'ä l ju: &j ex principiis fidei colligitur. Eta. z. INon potui QU aliquem. Scripture locum, *el fanttum antiquum Pa- "ll trem inoenire , quài parvoulos cum originali collocet ex- JJ ira infernum in loco terítio. Quod. dicunt noftri Mo- i derni, bucusque cenféo inane, movwm, C vidiculum, MU UN J nenpe de [Laiione, babitaculo, g deambulatione par- h l »Jb WV& Q vulorum faper terram. Al m*ü-»a y 3. Car- &l DE PECCATO ORIGINALT. I5I r 9. Cardinal. Norifius in Vindicis Auguftinianis, d i C. 3. $. 5. ubi poft confutatum errorem Pelagia- L. norum, quo pueris non baptizatis medium quem- dam felicitatis locum concedebant, addit: £t i. hi tamen videmus , plures Scbolafticos beatitudinem nata- Dd valem perfectiffmam citra dolores , & triffitiam. par- P'agijy vulis promittere extra regnum Dei , quorum fententia A wuünus tolerari poteft , quam illa Pelagianorum , quia n ag ifti contendebant , infantes. e[Je innocentes , if?i a[Jerunt, li dl e[e labe infettos fub potefLate dexmonis , filios ire , nec ! tamen, dubitent , eis beatam quamdam *itam promittere. & t ^s i 4. Gonet "Tra&. 8. de Homine Difp. 4. $.3. ZT n.52. afferit, hoc dogma ut Pelagianorum à D. "Auguftino rejici. Et hic Difp. 7. $. 5. n. 209. di- Dl cit: Dottrinam Catberini non. folum e[fe abfurdam, fed Q etiam ajfimem. Pelagiano errori. p 1) DICO TFL Parvuli cum folo originali de- cedentes non fübibunt poenam ignis. T DROBATUR:. authoritate SS. Patrum. Innocentius III. im cap. majorem Extravag. de ba- ptifmo dicit: Puena originalis peccati eft carentia 9i- un AW elh fionis Dei , atualis vero peccatà pena gebenne perpetue eruciatus. r 2 Gregorius Nazianz. cujus eft tanta autho- jium j ritas ipfo D. Zuguflino tefte , ut, quod ipfe dixit, s totaEcclefia cefifenda fit ipfius ore pronuntiaffe, ul orat. 4. in S. Lavacrum dicit: Paroulos decedentes fine baptifino mec gloriam, nec fupplicium babituros. Quod T teftimonium adeo clarum eft, ut JNiceas anti- u quus ejus Commentator in hanc orationem dicat: 1)8?"/ Nazianzeni verbis manifeftum effe, quod hujus- m g modi infantes nullis poenis torquebuntur. 2 3- - y J DISPUTATIO LI. 132 fional 9- "Autbor Commentarii in Epiftolas S. P Au x 1, WAM ) fi qui teftatur, fe fcribere fub Pontificatu Damafi 1 0 Pape, adeoque ante exortam Pelagianam here- fin, exponens illud Rom. 5. Per unum bominem pec- j h catum in mundum iniravit , C? per peccatum mors, N fic habet: Mors difJolutio corporis eft , cum anima fe- ; /n ] 14181 paratur à corpore , eft & alia mors , que fécunda dici- MA tur , in gebenna, quam mon peccato 44de patimur , fed m d ejus occafione propriis peccatis acquiritui u 4. Gregorius INy(fenus Orat. de Infantibus, qui : N atf Immatura immatura morte abripiuntur, dicit W mlqlläx mors infantium demonftrat , neque in doloribus, €? ma- lm Jlitia futuros e[fe eos ,. qui. fic oivere defterunt at Quf 3. S. Bernardus Serm. 3. de Refürret. dicit: 'AnM, i Tolle propriam voluntatem , & mon erit infernus ; nibil n Yi ardebit in inferno prater. propriam voluntatem Cum T ergo infantes non habent propriam voluntatem, FNICU etiam non habent penam inferni ora, WR PROBATUR 2. Sententia de poena fenfus Emh ] talium parvulorum eft contraria fenfui omnium 1 qiin fere hominum, & rationi naturali, & dictamini- RAR bus humane prudentie prefümptive analogis cum principiis fapientie divine; ergo non eft ü pm n 40 W0 admittenda nifi claris, & convincentibus texti- bus.demonftretur à Traditione Ecclefiz. n ü Um « tf prob. Ipfimet Patroni contrarie fententiz faten- ETU tur , fe fola authoritate cogi ad tam duram fen- d U tentiam adeo naturali rationi adverfam t DICO II Parvuli cum folo originali de- E cedentes nullo afficiuntur dolore, auttriftitiaob ij l carentiam beatificz vifionis. Ita D. T bomas in 2. € n lu w. Sent. dift. 33. q. 1.a. 1. & 2 Item ad Hanibal. dift 34. q.unica. Eta. 4. demalo q. 5.a. 9. cum communi. PROo- DE PECCATO ORIGINALI. 133 l ZNIS PnaosATvUm ratione D. 'Thome, quam loc. lüiüm ] cit.de malo a. 3. addit: Nullus doletde malo, quod non cognofcit; fed tales pueri non cognofcunt iägiquaxpgg. A Df illud malum, quod eft privatio beatitudinis: er- O Prob. Znt. 'Vales parvuli non habuerunt t eam cognitionem in vita, ergonecpoft mortem. Prob. Confog. Non datur ulla ratio illis infundendi poft mortem fpecies reprefentativas hujus obje- J &i: ergo. Zfni.prob. Non eftconveniens, quo Deus has fpecies illis infundat ad augendam po- hoc enim videretur effe crudelitas : nec ( i M nam; etiam ad aliquam oblectationem , qui a beatitudi- )V nem nullam habent; ergo fatius eft dicere, quod fint inter mortuos fempiternos, qui nec fecun- dum animam, nec fecundum corpus habent ope- j i. rationem, vel alterationem. iim. ( CONFIRMATUR. Si tales parvuli acquire- ol rent novam cognitionem, quam non habuerunt invita, tuncobtinerenteam dependenter à phan- ul ff o tafmatibus; hoc non poteft dici: ergo. jatet , quia non poteft dici, quo d omnes eorum j, Ls u cogitationes habeant caufam fuüpernaturalem. n [ Min. prob. poft refurre&ionem corporum in hoc T. mundo non amplius dantur operationes phan- n t tafmatum: ergo. nt. prob. Nonamplius datur s. ! motus fpirituum animalium dependenter à motu colorum, feu aure stherez: ergo. "nt. patet, fententiz'ï*f' t (utt quia ceffat tunc motus c oelorum. Confeq. prob. Rf lorum fpiritus ani- quia in corpore talium parvu 0 Onfm males non fubjiciuntur anim e tanquam intelli- finonmoventur ab extra ab dU entie motrici: ergo alia caufa corporea, fimpliciter non moventur. ul I 3 Sol- Qu j 134 DISPUTATIO II. tl z yqni Solvuntur Objectiones. n Osj1cirTUm 1. contrá r. Concluf.. Si par- ii 10 vuli non haberent naturalem beatitudinem, tunc ( 4 yl eo ipfo habebunt triftitiam: hoc non poteft dici r od juxtaConcluf.3. ergo. Maj. prob. 'Tales parvuli HT £ cognofcunt naturalem beatitudinem: ergo ex ( ejus amiflione triftantur. Zini. eft D. 'Thbome de yriala malo q. 5. a. 3. in C. j 9 fatti Deus poft refurre&ionem parvulis con- ]i fert alia beneficia indebita; ergo etiam confert 1f beatitudinem naturalem. Y "Ant. prob. Deus con- Jfutindf fert illis immortalitatem, impaffibilitatem , & gf corporis ftaturam viro congruam , quam habitu- du at ri effent, fi ad statem adultam perveniffent : ergo. ; Di n RrEsPONDEO ad r. n. Maj. ad prob., dift. a. ol u Cognofcunt eam beatitudinem cognitione trans- eunte in morte, veljudicio univerfali tr. perma- Qtimtt, d 1002 nente n. Nulla enim eft caufa exigitiva, vel productiva ejusmodi cognitionis permanentis in aum dv ejusmodi parvulis. Wt fünt Dixi: tranfoat, quia neque hoc eft certum » quod tales animz in judicio par- RU ticulari , vel in judicio univerfali fint habiturzg &il majorem cognitionem , quam habuerunt in vita; ?r " m?'rw [ L ! in qua nondum cognoverunt ullam beatitudinem feparatam à beatitudine fenfuum particulari. lj u Nam parvuli ante ufum rationis moralem circi- 8 II ter ante feptennium non agnofcunt entia fepara- T ta, adeoque nec beatitud f inem aliam diftin&am "M ! ab actuali fruitione fenfibi li te, aQuali dele&atione & C. um v. g. auali quie- Veigus Jl Dico proin, par- Ti Ut RU vulos non habituros in altera vita majorem co- Q v gnitio- l 135 pE PECCATO ORIGINALI. m habuerunt in ifta vita, adeo- J gnitionem , qua que cum in ifta v ita nunquam agnoverint beati- t l l tudinem feparatam etiam na turalem per modum U n iïud]ngm'g termini meritis obtini bilis, aut tanquam univer- etiam non lo p(][ed,' fale aliquod diftin&um à particulari, Re- - H]ESpïy habebunt eam cognitionem poft mortem. Q Q fp onfio hzc aliquo modo coincidit cum ea, quam jyM tradit Gonet dicendo, parvulos quidem cogno- fcere beatitudinem naturalem, fed non cogno-' t fcere, fe ad illam ordinatos etTe. paml E ona non habent Tm t v4d.o. tr. d. Q3 Quia ifta d rationem przmii , aut beneficii , ficut beatitudo, D & malum, ad- AUf fed funt indifferentia ad bonu m, d formandum co- uml eoque ferviunt Deo tantum a ram beatis zeeternum monument um divinz jufti- pmtif: amillam virilem non tie. Dixi: tranf. quia ftatur video poffe probari ratione: Cenfeo potius, il- Jm. i refurr e&uros in eo ftatu, in quo los parvulos Nitong tre obierunt, quia finis refufcitandi eorum corpora fiütt p nonalius erit, quam ut fint monumentum eter- p ex cujus confideratione num divinz juftitie , qenaxi beati funt laudaturi Deu m ob mifericordiam fibi i, qiu Videtur ergo de hoc ftatu poffe in- exhibitam. hj telligi illud Thren. 3. In tenebrofis. collocaroit, me, Jf h Et illud Jobi 3. Quare Doenunt u quafi mortuos. [empiternos. non in ouloa mortuus um t ? egre[fus ex utero mon fta- mbeitipe vut abortoum. abfconditum tim perii? munc enim - - ff m p vel qui conc epti non viderunt lucem. mordat non. fubfifterem , apparuiffe In quo textu vi dentur Jobo minores t entium, quam füi. dolores fic in limbo quiefc H Jam dind Vere itaque parvu li funt mortuti fempiterni, quia ivitas necintelle&tus, necvo- [ Vi nulla eft eorum a& p luntatis, nec fenfuum. Huc etiam fervit illud l4 Ese- l major.:l :.- f [ t * 156 DISPUTATIO II. j a. £t Execbiel. 26. Cum detraxere te cum bis , qui defcendunt in locum, ad populum [empitermum. Sic & in vita tha ) S.Martinilegitur, quod refuícitarit Catechume- j OVMIC]TI num, qui faffus eft, fe fuiffe relegatum ad tur- bas vulgares, nec tamen meminit ullius beatitu- aii j dinis, aut doloris, nec habuit memoriam alte- j M rius rei, quam tamen habere d eberet, fi habuif fet operationes vitales. : OB]JICITUR 2. S. T'hemas concedit parvu- lis beatitud inem naturalem: er K NNDE go. Prob. Ant.in Qpl Ó 2. Sent. dift. 35. q.2 .78:9..dicit : Quamois pueri n (s "on bepüzati fmt feparati à Deo, quantum ad dllam " conjunctionem , que eft per gloriam : non iamen ab eo W ll Junt. penitus feparati; ümo if fi conjunguntur. per parti- cipationem naturalium bonor 3hti l um, C5 ita de ipfo gaudere us ]. poterunt naturali cognitione , & dile&tione. REsPONDEO n.a. t u ad prob. dift.. Poterunt de ipfo gau dere cognitione, & dile&tione natu- N FA rali tranfeunte c. permanente n. Omnis enim appetitus humanus etiam ad bonum fenfibile ori- f& n tur ex naturali ap petitu boni ut fic ; fedtalis ap- OR petitus, & dilecti o naturalis datur etiam in do- 771f monibus, ut docet D. T'bom 4$ I. p- q. 60. a. 5 u n Hic vero appetitus non fun MR datur in cognitione abftradti boni per abftractio nem propriam, & cum reflexione ad hoc "ïïfbm'[ ]. " . quod illud bonum fitre- vera abítra&um à pa rticularibus ; & ideo non proponit hoc bonum ut obt mo inibile per meritum, faltem cognitione a&uali permanente. Itaque li TU| hoc Joco D. T'omas loquitu * de cognitione, gau- dio, & dile&ione tranfeunt €, quam parvuli ha- bituri funt in judicio parti culari, & univerfàli, d non vero de permanente, jj quia nulla datur caufa r 1 exigi- :DE PECCATO ORIGINALI. 137 N j exigitiva, ac produ&iva hujus conftantis cogni- nl i AU tionis, gaudii, & dile&tionis. E OBJICITUR. 3. Si parvuli deberent effe Pl inclufi in limbo eternum eo ipfo triftarentur: er- T go fi non habent triftitiam , eoipfo liberabuntur ab illo carcere. & f "Int.prob. quia & fpiritus damna- ti juxta probabilem aliquorum fufficienter tor- I 1 quentur per alligationem ad ignem. ]j 1 REsPONDEO difít. a, Si habent apprehen- 0'42 fionem mali c. fecus n. fi enim vir deberet effe in- volutus fafciis, & recumbere integro menfe in cunis, haberet quidem triftitiam, fed non par- jr f vuli, quia in illis nec datur cognitio, necappe- " titus boni melioris. Driczrs: D. Thomas parvulis illis tribuit co- gnitionem: ergo. .Doey lo e RrsPoNpEo dift.tranfeuntem c. permanen- tem n. cum enim D. T homas in uno loco illis ne- Ütris v get eam cognitionem, & alibi eam concedat, fic m concordari poterit. "Textus S. T'bomefic habent: ul M dul q. 5. demalo a. 3. ait: .Et ideo fe privari tali bono, M anime puerorum mon cogno[cunt, €9' propter boc mom dolent. Hanc tamen cognitionem S. 7T'homas par- n Ht vulis tribuit in 2. dift. 33. q. 2. addit tamen : JNec pyra iamen ex aliquo modo ajfligentur , mempe quia cognofcunt l OU. (faltem cognitione tranfeunte) /e ad. viffonem Dei [ non babere aptitudinem. d D. d OB]jICITUR 4. Contra 2. In judicio tan- tum comparebunt duo genera hominum , eorum Tibf j par'.ï."' videlicet, qui à dextris, & eorum, qui à finiftris t uj ftabunt ituri in ignem eternum: ergo parvuli non habebunt locum medium. j damf" [ 15 2. Apoc. DISPUTATIO II. jl 138 2 Apoc. 20. dicitur: Jdi tbronum magnum, fgist é9 [edeniem fuper eun , &j vidi mortuos magnos ,. €g didt TT pufülos ,. & libri aperti funt , & apertus efl liber vite, 9 xj ( & qui mon eff inventus in illo, wüffus eft in flagnum ignis: ergo & mortui illi pufilli. d ( 3 Matth.15s. Tantum fuit feparatio inter triti- " cum , congregandu:n in borreum, €g inter zizania mut- ! J tenda in ignem , ergo quod n borreo non erit, in igne eri Til ! Al RrsPONDEO adr.n.a. Comparabunt qui- jl r QUi 'v dem duo genera hominum , fed non illa fola; a o quod enim eo loco tantum fermo fit de determi- Av Ti nato genere hominum, manifeftum eft ex adjun- aä 21 il &is, quia folum agitur de operibus mifericordie : j patet autem, quod non omnes reprobi damnandi ; Qu fint propter opera immifericordia. ) i REsPONDEO 2. dift. a Comparebunt duo lat t At generahominum judicandorum. c. nonjudicando- Ms w W rum.n Parvuli enim fuppofito, quod in judi- N ^ zio comparituri fint, quod non eft certum, fal- 9 WT u tem non comparebunt ut judicandi; quia, qui "( [pg /,/u non credidit, jam judicatus eft. (UfjT ls. dift. Dicitur hoc de adultis magnis, / NI & pufillis conditione. c. state.n Additur enim: ( Et judicati funt fécundum opera illorum , quod de ; i DI pufillis etate intelligi non poteft E *) i dift. fit feparatio inter zizania jam EU arh j adulta. c. fecus. n. Dicitur enim: Eazizania cre- ii f QU viffe ufque àd. me[Jem. OsJgprciTUR $. SS. Patres dicunt: parvu- L los torqueri poena fenfus: ergo. Zfnt. prob I. S. Auguflinus Serm. 14. de verbis ApofToli affirmat, l WDE AO tales parvulos itüros in ignem eternum, quod Wll alib A Pm 'r-« L DE PECCATO ORIGINALLTI. 139 U M ^ IN alibi fzepius repetit. 2. S. Fulgentius lib. de Fide Il c. 17. dicit: .FirmifJane crede, & nullatenus: dubites, :f? etiam parvulos , fi fine Sacramento Baptifmi tranfeunt, 1 ignis eterni [upplicio puniendos. 3. S. Gregorius 9. Moral. dicit : JLicet ex proprio mibil egerint, ta- [UTOR dT men illuc ad tormenta perveniumt. REsPONDEO diít. a. SS. Patres hoc dicunt, l m';, h ex opinione. c. ex Traditione. n. Quod enim hoc non habeant ex Traditione Ecclefie , mani- pirur; feftum eft, quia alii Patres contradicunt, & quia T0n 1 [tibdtn hi ipfi Authores in aliis locis.dubitant, & quia Ecclefia nunquam ab ea opinione receffiffet, fi du aliquando fuiffet univerfalis. Quod alii Patres UT contradicant, oftenditur ex probationibus Con- il uml clufionis. Quod Ecclefia huic do&rinz non in- Quod vt d ftiterit, patet ex fenfu "Theologorum. hi ipfimet Authores in aliis locis de qualitate Qj Sic S- &terni fupplicii dubitent, probatur. quiü " luguflinus E.pift. o8. ad Hieron. ait: Cum ad pa- :&m; J nas ventum eft parvulorum, wmagnis, wübi crede, coar- R Gor angu[liis, mec quid refpondeam , pror[us imvenio. Et 1.5. contra Sfulian. c.8. Quis dubitet, parvulos il hvr mon bafiizatos in dammatione ommium levi[[|ma futu- Ài vos? que qualis, & quanta erit, quamvois defimire na, o non po[|m, mon tamen audeo dicere , quod eis, ut nulli e[Jent , quam ut ibi e[Jent , potius expediret. Lib. 'ter Ti 3. de lib. arbit, c.23. Sicut vita e[le potuit media : fanie inter re(le faGum, atque peccatum , ita etiam potefl dari [ententia judicis wedia inter premium , atque fupplicium. (itu * hf RzsPoNDEo 2. dift. Dicunt, parvulos " aff ituros inignem zternum, intelligendo per ignem triftitiam tranfeuntem mixtam tamen cum gaudio t L tranï- DISPUTATIO II. 140 p tranfeunte in judicio. c. intelligendo ignem ma- J 111 terialem. n. Ipfe S. /uguflinus in Jofue q. 9. ob- n N] fervat, per ignem quamlibet pcenam intelligi jux- a o ta Pfal.65. Tranfivimus per ipnem, &? aquam, & g qo eduxifti nos in refrigerium. — Ygivur & S. Fulgentius, 0 vl ! j & Gregor. Mag. qui univerfim adoptarunt fen- Qu tentias, & phrafes Auguftinianas in eodem fenfu 1 locuti fuerunt, maxime cum Fulgentius hoc refe- fi00 1'1]* rat àd articulum fidei firmiffimum, qui utique ad 1[1[. iT poenam materialem ignis extendi non poteft. gU Y IIA] OsnjrciTUm Ó6. Parvuliin hac vita puniun- tur pena fenfus: ergo & in altera. fnt. patet ex variis eorum morbis, & cruciatibus. 2. Si parvuli privati vifione beatifica non 1 fimul punirentur pomna fenfus, tunc damnati adulti propter originale, & actuale fimul non ha- berent majorem penam, quam qui poft baptif- Vr mum damnantur propter folum a&tuale; hocnon N find. s poteft dici: ergo. MMaj. patet, quia privatio vi- &i o fionis beatifice effet una, ac eadem in utroque, 10002 & non haberet ullam poeenam fenfus. ia n REsPONDEO ad r. dift. a. Parvuli in hac A renoi vita puniuntur pcena fenfus per accidens. c. per Af onem fe.n. Penaenim peccati originalis per /e eft tan- T'J,f'w'i NV pl tum privatio originalis juftitie ; quod autem at exinde fequitur, eft poená fer accidens , quia fe- irm fqüor d $] quitur tantum virtute caufarum naturalium agen- Hl tium. In altera autem vita talia agentia natura- Atl lia non dabuntur amplius, quia ceffat motus coe- lorum, adeoque motus aure setheree, ex quo Nedn Ut dependent motus omnium partium corporis na- turalis. Nüïam hd MT [l DE !PECCATO ORIGINALTI. 141 i Jl Ado». n.m. Quia privatio vifionis beatifi- il c2$ in adulto ut debita propter peccatum aéctuale p caufat dolorem , ac triftitiam : econtra ex titulo U peccati originalis non parit talem triftitiam, ut- Ls t pote privatio rei alias indebitze, & moraliter non obtinibilis propriis folis viribus; imprudens au- " ln T QC tem triftitia in hujusmodi fubjectis, fcilicet par- vulis dari non poteft, quia non datur motus ul- quutg Qd lus phantafie , aut fpecierum intelle&tualium, nifi per divinam juftitiam vindicativam. tiC&'iüp:i; N QUJESTIO IV. "n B. Virgo fuerit concepta fine. peccat 3 originali ? '»Em M OTANDUM I. Diftinguendum effe inter l WQ W Ia conceptionem B. Virginis corporalem, & ra- tionalem. Conceptio corporalis vocatur, qua formari lam w Ti Ivl dl Wa ccpit corpus B. Virginis ante infufionem anime rationalis. Conceptio rationalis vocatur ipfa animse ) rationalis in corpore jam organizato receptio. Dd Utrum veroilla conceptio corporalis facta fit an- T*:H te infufionem anime rationalis die oCtogefimo, ggcidc vel quadragefimo, vel decimo, vel oGtavo; vel ;1 " utrum fa&a fit fimul in eodem momento cum in- . ] fufione animz rationalis, prout multi ex moder- i nisMedicis univerfim circa generationem omnium v t juá fl hominum fieri contendunt, eft quaftio incidens, a ! h du o cujus refolutio ad przfentem controverfiam non eft neceffaria. vt Ü p a NoTANDUM 2. Cönceptionem corpora- lem à nonnullis Theologis vocari conceptionera atti- 142 DISPUTATIO II. n activam , qua parentes B. Virginis opere maritali OR l" vt conveniéntes praftiterunt ea, quz fpe&tabant ad mh ipfius corporis formationem. . Écontra conce- yiN i PUL ptio rationalis ab illis Theologis vocatur conceptio m £ajfrva. Mihi preplacet prior diftinétio in Notan- WO do 1. explicata. Aliud enim eft ipfa attio penera- i P: tiva, & aliud eft ipfe effeitus aflionis generaiive, g if qualis effectus fine dubio eft ipfa conceptio cor- poralis, feu prima formatio embrionis ante in- n [ fufionem anime rationalis. nitm, NOoTANDUM 3. Queftionem hanc pro. edien poni à Theologis fub variis loquendi formulis. yiuc Sunt autem hz formule fequentes. T AmOon- Af ceptio D. Virginis fit immaculata ? 2. An B. züpdl Virgo in eo punc&to temporis, quo anima corpori x bt unita eft, à peccato originali munda fuerit & im- n munis? 3. AnB. Virgo preveniente gratia nun- TW i quam actu fuerit fubdita peccato oripinali? — 4. d LA "N [ AnED. Virgo primo exiftentiz fuze momento fuerit at predita gratia fanGificante ? 5. An B. Virgo hia fuerit prefervata à peccato originali ? Aumatot NorANDUuM 4. Aliud effe, quod myfte- n I rium immaculate Conceptionis colatur ab Eccle- 2 tl fia, & aliud effe, quod fit de fide, aut fide divina À 4 credatur ab Ecclefia. sFl Ad exhibendum enim Cul- ä&idam | tum religiofum alicui rei vel myfterio fufficit 7- des Ecclefiaftica , inter fidem divinam & humanam us indis media, prout explicavi in Tra&tatu de fide, ubi egi de Canonizatione Sanctorum; ad hoc autem, «;piniuræ;m LT ut aliquid fit de fide, aut credatur fide divina, ne- ceffarium eft, u conflet , illud contineri in //erbo Q ag tl l Dei Scripto vel Tradito, prout à me oftenfum eft in Traitatu de fide. Difcrimen inter ea, qua per- st tinent DE PECCATO ORIGINALI. 143 Dv tinent ad culiun, & ea, qu:x pertinept ad fidem, lk A N facile intelligi poterit à fimili ex iis, qu: contin- Jattt gunt in Republica humana. Sic enim jubemur colere matrem, patrem, Magiftratum, Principem, ) J í Regem, Parochum , tanquam legitimos , licet de legitimitate non detur certitudo metaphyfica Vs p OlCe autphyfica, fed tantum moralis. Sic ergo etiam nPrJ jubemur colere hanc numero Hoftiam, quam TODIS d $u Sacerdos elevat, has Reliquias, hunc Beatum vel San&um, etiamfi non fit de fide, hanc Ho- s þan ftiam effe confecratam, has reliquias effe genui- AU nas, hune Santium effe in coclo , prout in 'Tra&. Ill i de fide oftenfum eft. Cultus enim religiofus fun- E ( datur in praefumptionibus faltem moraliter cer- Mul tis, fides autem divina fundatur in ipfo Verbo i x Quod attinet Myfte- Dei Scripto vel tradito. hm ïþ? rium Immaculate Conceptionis, illud necdum uLSW l effe de fide, aut definitum tanquam articulum fidei, ) teftatur SS. D. N. Benedi&us XIV. in preclaro Opere de Feflis part. 2. $.200., ubi fic fcribit; , Summa totius rei huc redit, ut Ecclefia ad opi- »nionem Immaculate Conceptionis propenfior » fit, nondum tamen Apoftolica Sedes tanquam » fidei articulum eam definierit. —.Ei 208. fic per- DO » gii: Quidam devotione ta£ti erga D. Virginem, Jistil J , tot jam Sedis Apoftolice AGtis, fententie de um » Immaculata Conceptione adftipulantibus , eam "m d d "Tl » opinionem arbitrati funt declaratam effe articu- , lum fidei. Id vero probari non poteft. Fe- ; ftum enim Conceptionis celebrari poteft, etfi jl mam »nhihil Ecclefia de Myfterio definierit. Atque !l » ita fenfit Bellarminus Controvers. tom. 2. l. 3. c. n Quu WW,U a& 16.. Fundameniun pujus Fefli precipuum . non e[j » V on- jy 144 DISPUTATIO I T. Jori) » Conceptionem. Tmmaculatam , — fed /z'mj)li&iter Conce- ( »ptionen. Matris DEI future. Qualiscunque. enim guïatæ ( ;N,ä » fuerit ia Conceptio, eoipfó quod fue i, Conceptio at » Matris .DEI, fingulare gaudium. mundo alfert a » €jus, menoria. Junc enün primum babuimus pi- Mi » £nus. certum. Redemptionis , prefortim cum . mon. fine iUb » müraculo ex wutre [lerii concepta fuerit. ltaque "T. f n J uN g i u » boc fefhum etiam illi celebrant ,. qui puiant Virgi- dl » "m i peccato conceptam. — Bellarmini refponfio- a d » nem amplectitur Cardinalis Goitus in Opere fuo slb » adverfus Piceninum Italice fcripto, ubi pulchre & a d »animadvertit; Conftitutionis, quam edidit Cle- anier d » ts XLhunc effetitulum. Ut Feffum Conceptio- YUR »his B. Marie Virginis hwmaculate de precepto i » ubique in poflerum obfervetur ; vocemque illam, : » Imuaculate, non ad Conceptionem, fed ad B. &t d » Virginem referri Pontificem voluiffe, ut appa- »ICret, ipfum, cum ex pracepto obfervari eam duta, u Qdl t » Solemnitatem juberet, noluiffe controverfiam »definire. Quin etiam cum ea Bulla in quadam d ( » Italiz civitate typis impreffa effet cum titulo: Mi n » Ut Feftum himaculate Conceptionis B. Marie. &c. al » Vehementer magnus ille Pontifex ea de re con- ttfriin At t »queftus eft, ac die r». O&obris anni 1709. » Ordinario loci mandavit, ut eos acriter repre- dRONd » henderet, qui typis eam Bullam cum adulteri- m Smrgz | » no hujusmodi titulo imprimendam curaverant, *, ll u Vi 1l »eamque in eum modum impreffam füpprimi Is »juflit, & luce publica prohiberi,, Ita SS. D. M li nj Q D. N. in fuo prefato Opere, primum Italice edi, wegl'a "f to, ac dein in latinum fermonem verfo, ac ipfo- met Autbore revifo, & 1748. edito. W'ilhlnfa kom NoTAN- w,hpr ! DÉ PECCATO ORIGINALEI. 145 7;( NoTANDUM 5. Quamvis Myfterium Im- maculate Conceptionis necdum fit ab Ecclefia definitum, defendi tamen à multis Theologis, quod faltem fit definibile, Verum, utrum Sedes Apo- ftolica illorum "Theologorum argumenta pro convincentibus agnoverit, merito dubitari pot- eft ex eo, quia Sedes Apoftolica, utut potentif: Bu fimis precibus Regum Hifpaniz fepius inftantiffi- H GT It me interpellatà necdum myfterium definierit. :HIOD Videntur rei difficultatem non agnofcere , aut dubio laborare fuppofito, quod ab Ecclefia condi QU poffint novi articuli fidei, etiamfi non. con/fet, eos contineri in verbo Dei fcripto aut tradito, quibus folis ha&enus Concilia Generalia & Sum- mi Pontifices in definiendis articulis fidei ufi funt, l sE prout in 7ra&. de fide à me oftenfum eft; aut V. certe non fatis perfpiciunt, quid requiratur ad conítantem , uniformem, &certam traditionem LE Ecclefie, aut quanta certitudine ex Scripturis 5 erui debeat Conclufio aliqua Theologica ad hoc, n Certe ( ut definiri poffit tanquam articulus fidei. quam lo ngà fpes fuperfit obtinendi aliquando in n hac re definitionen à Sede Apoftolica, colligi po- ! q 5 d terit ex iis, quz fcribit SS. D. N. Benedittus XIV. Wn in prememorato laudatiffimo Opere $. 209. his 9 T Ti CUT verbis: jSuarez in 3. q. 27.a. 2. Difp. 3. S. 5. ftre- »nue tuetur, in Feftivitate Conceptionis ab Ec- hm i [e] d g » clefia Conceptionem ut fanctam immaculatam- »que celebrari; ac rationes, quas profert, fa- , I ] »temur effe graviffimas. Non eft noftrum; JUm ia ; Fheologicis his quzftionibus implicari. Illud Yet) »fatis erit, hic eadem iterare; que primo tomo ii , de Canonizatione Sarictorum docuiimus cap. 42. D.dmort Tr.dePecc. orig. G9 grat; & ,,-I'Ium,- N DISPUTATIO I I. 146 yt , num. 13. & feq. nimirum veré dici non poffe, gt eüg »immaculatam Conceptionem veluti fidei arti- j pne » culum effe definitam, etiamfi Apoftolica autho- » ritate Feftum Immaculate Conceptionis B. Vir- N » ginis celebretur; cum prafertim conceffis Offi- Q » Cio & Miffa, & Fefto ad Ritum duplicis eve&to, »Paulus V., Gregorius XV. & Alexander VII. » declaraverint, controverfiam fupremo judicio ,non effe definitam. Praterea Chriftiani Orbis [ » Potentiffimi & Maximi Reges à Summis Pontifi- » Cibus Urbano VIII. & Alexandro VII. poftula- »IUunt, utrem velut articulum Fidei deciderent; »Qqui tantorum Principum precibüs fe non paffi auli C: [ »[unt exorari. " Nuperrime ezdem inftaurate ia » funt preces apud Clementem XII. qui poft pre- » ceptum Clementis XI., ut Conceptionis Feftivi- Vs » as ab ommibus celebraretur, terminos Prade- n » Celforum füorum transgredi noluit, ut apparet A * »€ quodam fcripto Romz typis edito, de quo » fuperius à nobis mentio facta eft." i]a Ita SSms, lii lÁdem l. cc... $. 199. fcribit : » Hifpaniarum Reges, Ug » Philippus II. apud Paulum V. & Philippus IV. 400 I$ » apud Gregorium XV. miffis etiam extraordina- 4 d »Tiis Oratoribus vehementer flagitarunt, ut ea , demum controverfia dirimeretur; fed nihil am- &mmrof u »plius, quam füpra expofuimus, confequi po- » tuerunt. N ^ NoraNpuM 6. Quamvis myfterium Im- maculatce Conceptionis necdum fit definitum tan- v t quam articulusFidei, non tamen cenfendum eft, eoipfo illud effe incertum, aut illud niti folum prefumptionibus moraliter certis. Ex iis enim, quz in Tra&t. de Fide docui, fupponendum eft, i $i h] Eccle- [l DE PECCATO ORIGINALLI. 147 i Emläïig Ecclefiam effe infallibilem in Canonizatione Santto- rum, & in.definiendis QuefTionibus fatti, connexis TL ) cum Articulis Fidei, aut connexis cum honefta- nl te Religionis, qualia facta funt illa, qua in cul- tu totius Ecclefie de precepto neceffario fuppo- UPUCiSET;ï lermde! nuntur, v. g. Sanctitas alicujus Sancti Canonizati habentis in tota Ecclefia cultum de precepto. Si DO vt tilin itaque evidens femel fuerit, cultum Immaculate Conceptionis effe de precepto in tota Ecclefia, eo- Itf ipfo etiam erit infallibile, B. Virginem effe con- M i An vero cultus ! if i ceptam fine macula Originali. Immaculate Conceptionis fit de precepto pro tota g, 2 Ecclefia, intelligitur partim ex Notando 4. par- tim ex fequentibus Decretis Summorum Pontifi- ( Mi cunm ] du NOoTANDUM i ( Ne quis temeritate aut nnoy Ts ignorantia peccet contra fanctiones aut mentem m Ecclefie, femper pre oculis habenda effe fequen- e,i tia Decreta. PaiMO Concilium Bafüeenfe. licet - non fit legitimum poft ejus diffolutionem factam P , » ab Eugenio IV. inquantum tamen reprafentat fen- fum nationis Hifpanice, Gallice, Anglicanz, J at Germanice , Polonice, & Hungarice, intantum Viany, t f: [ *« iltem reprefentat fenfum maximze partis Eccle- y; ii fis. Itaque Seffione 36. qux celebrata eft anno Toct 1439. fic habet: , Diificilis queftio coram hac » Sanéta Synodo füper ConceptioneGloriofze Vir- nf » ginis Marizs, MatrisDei, & exordio fan&ifica- tientrt ,tionis ejus fa&ta eft, quibusdam dicentibus, cem'end;ï » ipfam Virginem & ejus animam per aliquod tem- Jjd 234 » pus aut inftans temporis fübjacuiffe a&tualiter hrire , originali culpz; aliis autem 6 converfo dicen- poueæ:'gli »tibus; à principio creationis fuz Deum ipfgm 1 - P 2 » Gli. j 148 DISPUTATIO II' '| » [ * jlb t » diligendo gratiam eidem contuliffe, per quam D j ; W U »à macula originali illam Beatiffimam perfonam »liberans & prefervans fublimiori fan&tificatio- süne t »nhis genere redemit. NNos vero diligenter in- » fpectis authoritatibus & rationibus, quz jam à yrott g » pluribus annis in publicis relationibus ex parte d. » utriusque Do&rinz coram hac Sancta Synodo » allegate funt, aliisque etiam plurimis füper hac ao gb » Ie Vifis & matura confideratione penfatis, do- »Grinam illam differentem, Gloriofam Virgi- "N al »nem, Dei Genitricem Mariam, preveniente » & operante divini Numinis gratia fingulari, nun- r Q vt »quam acualiter fubjacuiffe originali peccato, » fed immunem femper fuiffe ab omni originali PT » & a&uali culpa, fané&tamque & immaculatam, geirn ( » tanquam piam & confonam cultui Ecclefiaftico, 1 » Fidei Catholice, recte rationi, & Sacre Scri- d m » pture ab omnibus Catholicis approbandam fo- m ts »Ie€, tenendam & ample&tendam definimus & de- dl » claramus; nullique de cetero licitum effe, in Fulidm » contrarium predicare feu docere: Renovantes orga » pr&terea Inftitutionem de celebranda San&ta At ag »€jus Conceptione, que tam per Romanam, at ( »quam per alias Ecclefias Sexto Idus Decembris d f »antiqua & laudabili confuetudine celebratur, of »Ítatuimus & ordinamus, eandem celebritatem vt » prafata die in omnibus Ecclefiis, Monafteriis rl » & Conventibus Chriftiane Religionis fub no- fühw, W »Inine Conceptionis feftivis laudibus colendam R d » efIe , cunctisque fidelibus vere peenitentibus & [snrt » confeffis ea die Miffarum folemniis centum, pri- flv »TInis autem & fecundis Vefperis totidem, Ser- "tl » Joni vero verbi divini de ea feftivitate inter- »eflen- n "Rh[ju DE PECCATO ORIGINALI, 149 lï[el li ( R , effentibus centum quinquaginta dies, concef- U y » fione perpetuis temporibus duratura de injun- i [meum » &is fibi peenitentiis hecSanétaSynodus elargitur. ) dlhgen*r Tta Concilium Bafileenfe, fe gerens pro Concilio U Q Oecumenico eo tempore, quo nonamplius erat QU « legitimum. VM i SEcuNDO. Sixtus IV. inBulla: Grave nimis, Ti UX ili edita anno 1483. qu& etiam inferta eft Juri Ca- j il nonico inter Extravag. l. 3. tit. 11. de Reliquiis & Q Veneratione San£torum fic habet: . ,Cum Sacra Ro- l Pïæmj»; , mana Ecclefia de intemerate femperque Virgi- iafjgujm » nis Marize Conceptione publice Feftum folenni- J s »ter celebret, & fpeciale ac proprium fuper hoc bprn » Officium ordinaverit, nonnulli, ut accepimus, rl » diverforum Ordinum Predicatores in füis fer- Ll , monibus ad populum publice per diverfas civi- bt »tates & terras affirmare ha&tenus non erubue- WU »runt, &quotidie predicare non ceffant, omnes (ranm »illos, qui tenent aut afferunt, eandem Glorio- Ytné: » fam & Immaculatam Dei Genitricem absque pec- e la » cati originalis macula fuiffe conceptam, morta- n » liter peccare, vel effe hereticos; ejusdem Im- p »maculate Conceptionis Officium celebrantes, jsDee » audientes fermones illorum, qui eam fine hu- Yite ceïe:: » jusmodi macula conceptam effe affirmant, pec- | m s " » care graviter. Nos igitur hujusmodi affertio- »nes przdicatorum eorundem, & aliorum quo- jj f J , rumlibet, qui affirmare prefümerent, eos qui " » crederent aut tenerent, eandem Dei Genitri- Mi bis t pæmtenä. » cem ab originalis peccati macula in fua Conce- " »ptione przefervatam fuiffe, propterea alicujus ss mortaliter pecca- :tin » herefis labe pollutos fore vel is cele- »re, aut hujusmodi Officium Conception Mi » bran- ! ii j 150 D:ES P.U- TA T^1-0 I1. » brantes, aut hujusmodi fermones audientes ali- gye a »Cujus peccati reatum incurrere, utpote falfas gt » &erroneas, & à veritate penitus alienas editos- (lorai » que defüper libros id continentes tenore pre- gott! »[entium reprobamus & damnamus; ac ftatui- ;ontæf'ïie ff »1nus & ordinamus, quod predicatores verbi N »Dei, & quicunque alii,' cujuscunque ftatus, ]U u » gradus, aut Ordinis ac conditionis fuerint, qui » de cetero aufü temerario prefumpferint in eo- a W ( »rumfermonibus ad populum, feu alias quomo- » dolibet affirmare hujusmodi fic per nos impro- l b »batas & damnatas affertiones veras effe, ex- wiun d ! ii T l It » communicationis fententiam eoipfo incurrant, Tod »à qua ab alio, quam à Romano Pontifice, nifi pbem'mr H »in mortis articulo, nequeantabfolutionis bene- ft d l » ficium obtinere; fimili cenfurze fubjicientes eos, "m It » qui aufi fuerintafferere, contrariam opinionem fad eW »tenentes, videlicet Gloriofam Virginem Ma- (h VN i »Iiam cum originali peccato fuiífe conceptam, v t » herefis crimen, velpeccatum incurrere morta- qtr ia »le, cum nondum fit à Romana Ecclefia & Apo- ibat, » ftolica Sede decifum. '"TERT:O. diimas, Concilium Tridentinum Seff. 5. in aol Decreto de peccato originali, poftquam definie- &f rat ejus exiftentiam; addit: , Declarat tamenS. h vl l » »ynodus non effe fue intentionis comprehen- J » dere in hoc Decreto, ubi de peccato originali 1 »agitur, Beatam & Immaculatam Virginem Ma- »riam Dei Genitricem, fedobfervandas effe Con- Ia n » ftitutiones Sixti IV., füb penis in eis Conftitu- l »tionibus contentis, quas innovat. U QuaRTO. S.Pius V. in Bulla: fuper fpecu- ne animi lam anno 1570. fl(? habet: ,Quod non fi ii » dolore d ll DE PECCATO ORIGINALI. 151 5 miïfïf,*; »dolore accepimus, quidam diverforum Ordi- Ut »num Regulares, Clericique fzeculares, cum de d fsttqos » Gloriofie Virginis Marie Conceptione fermo »inciderit, tam pertinaciter pro alterutra parte 5 g »contendunt, ac fi de ipfis Dogmatibus effet d »queftio, qux corde credere ad juftitiam, ore Xütnte » confiteri ad falutem neceffarium eft. Quibus li fl » illud Prophete convenire videtur ; Dicunt, ait tl » Dominus, cum ego mon fim locutus, cum Sancta i dis u » Romana Ecclefia de ea re hucusque non defi- Wa »nierit, nemo absque temeritate alterius partis W. »fententiam damnare poteft; & quafi defint UT » preclariffima Inventricis gratie merita, & ex VPoon;;e, : »illo uberrimo fonte non poflint faluberrimas lu »liaurire aquas, quibus fidelis populus magna AC J »cum utilitate atque dulcedine reficeretur, ad à ämop&k » diffipatas cifternas occurrunt, ftultas fcilicet & ag » fine difciplina queftiones, quz generant, lites, n »quas nec frequens multitudo intelligere, nec oureet » Viri fapientes, qui capiunt, utiliter percipere Ts »valeant, praefertim quoniam , ut experimento » didicimus, ipforum Concionatorum, qui ad j x »hujusmodi quzftiones proponendas facilius vfuai , erumperefolent, major numerus materie dif- »ficultatem prorfus ignorantes, neque intelli- /. J]Ih) )eglarac » gentes quz loquuntur aut de quibus affirmant, » fimplicium animos indifcretze devotionis obten- vt v »tu, vel potius loquacitatis, & oftentationis u » effe&u, ad tumultus & fimultates concitant, n » quos tumultuantes atque diffidentes compone- i » Ie, fedareque potius oportebat, cumque par- l] , vulis in Chrifto lac infundere, provectis foli- 0 » dum cibum apponere deberent, dum in hujus- 4 »mmodi 152 y? DISPUTATIO I t. » modi controverfiis inter minatis verfantur,omni- ii ,» bus ubera proferunt ar entia, ájrin quod non absque » Inaledi&tionis nota legimus in Propheta. INos g »igitur liberam cuique faculta tem relinquentes rj y » Opinandi hujus controverfiz i iL quamlibetpartem, n » prout vel magis pium, vel magis probabile ju- ( ü » dicaverit, Sixti IV. ftatutu p LEJHB m fuper eare con- » firmamus & approbaimus , atque ut deinceps ef- h furti » ficacius à cunétis obfervet Ur, perpetuo ftatui- i n »InUS, àc mandamus, quatenus nemo in concio- Pt » hibus, vel ubicunque promifcua virorum & siüum p » mulierum multitudo convenire folet, dehujus a, tl » Controverfi& alterutra parte difputare , ratio- ib » hibus vel Do&orum authoritate afferend O pro- ii » priam fententiam & contrariam refel lendo aut ER » impugnando , Vel de hac ipfa qusftione cu. »jusvis pietati s aut neceffitatis pl pr&textu vulgari paiyy » fermone fcribere vel dictare prefumant. Qui » Contrafecerit, gt » incurrat. fufpenfionis peenam ipfo fatto qulns, Caterum, quamdiu per Apoftoli- At & » Càm Sedem altera pars d » pofitaque fententia con efinita non fuerit, op- i5 qui demnata, liceat viris do- ts dj » €tis in publicis Academ iæDifputationibus, five » Generalium aut Proy zipitti inciallum Capitulorum, 3 ügre( » Vel ubi alias interfunt, qui rem caperepoffunt, » Dec fcandali ulla fubeft "t j occafio, deillaquzftio- 1?&?05& »De differere, & argume ntis utramlibet partem » Vel afferere vel impugn E'Iamllll are, dum tamen neutra FM Yv » Velut erronea pradicet ur&c. Rome I570. v?fliï':ïü l N QuINTO. LA xu'.m mbl Paulus V. anno I616, in Bulla: Regis. pacifici, renovat Conftitutionem Sixti IV, )ilt;r(;m ! ' & Pii V. R Wj ecitatis prefatis Conftitutionibus hasc ll DE PECCATO ORIGINALI. 153 E[ln'u] hecfubjungit: ,Licet hec provide ftatuta fint, iWl ngn Iüphm' i » hihilominus nonnulli interminatis quæfhombus , nimis intenti diffenfionum recifa germina coa- 1 Fe]mqr 3 RM lefcere procurant; quamobrem Conftitutiones Slth & Pii approbamus & confirmamus, & et- TM It r ,lam quoad earum poenas quascunque, etiam abfolutloms refervationem, innovamus, do- Lt "o f nec à RomanaSede hujusmodi controverfia fue- rlt definita. Ac praterea, fi quis quovis mo- D QUi d do contravenerit, preter fupradlä'tarum Con- ihtumonum ponas refpeCtive ipfo fa&o incur- Kl d rendas, etiam concionandi, publice legendi df L'a'e vel docendi facultate, ac voce activa & paffiva "*"arend » in quibuscunque electionibus eoipfo absque alia f fM IfJUOn declaratlone privatus exiftat, necnon ad con- QUsl c1onand1 & publice legendi, docendl & inter- ATU VU $ pretand1 perpetue inhabilitatis pænas fimiliter Ua ( » ipfo facto incurrat. Et contra nu1usmod1 trans- Tum if * greITores etiam Regulares cujusvis Ordinis & Wb ,Inftituti, etiam quomodolibet exemptos, & du ahas quascunque Ecclefiafticas, & Szculares " perfonas cujuscunque ftatus, gradus, ordinis 430 , aUt dignitatis tam Epifcopi & Prelati, Superlo- n (gii »1e$, aliique Ordinarii locorum, quam hzreti- r » C& pravitatis inquifitores procedant, inquirant, , dl atque in eos fevere animadvertant. Nosenim mhb l »1is, & eorum cuilibet, contra eosdem trans- m m » greffores procedendi & inquirendi, ac penis o r coercendl & puniendi liberam facultatem & au- l s thoritatem tribuimus & impartimur, eosque, tfif i m» , ut prefertur, procedere, inquirere & punire inn i » pr&cipimus & mandamus &c. Romz 1616. vt K 3 Szx« 4 154 DISPUTATIO II. ydit SExTOo. Idem Papa Paulus P. anno r6r7. dgjs On publicari Romz juffitfequens Decretum. , Sg»w T » D. N. confiderans, quod quamvis in Conftitu- » tione Sixti IV. & Pii V. relinquatur unicuique ï;e['mäf pul ! » libera facultas tenendi & etiam afferendi utram- Smrnt » que partem, quod fcilicet fuerit vel non fuerit NU p J at » COncepta cum peccato originali , dum tamen " " »nheutra veluti erronca aut haretica damnetur, Kl tl ais » hihilominus ex occafione affertionis affirmativze »in publicis concionibus, LeGionibus, Conclu- PU » fionibus, & A&ibus publicis, quod eadem Bea- ij onging'ü; uV » tifbma Virgo fuerit cum peccato originali con- »Cepta, oriuntur in populo Chriftiano cum ma- 3 Rundun ETE » gna Dei offenfa fcandala, jurgia & diffenfiones, »pr&fentis Decreti virtute mandat & precipit hat r Aftnt CO » omnibus cujusvis Ordinis & Inftituti Regulari- »bus, & aliis quibuscunque tam Ecclefiafticis & w O » quamSzcularibus perfonis, ut in pofterum non Qre M Md i il » audeant in publicis Concionibus, LeGtionibus, » Conclufionibus , & aliis quibuscunque a&ibus t d 30 Itend » publicis afferere, quod eadem Beatiflima Virgo » füerit concepta cum peccato originali.&c. Per p ,hujusmodi tamen provifionem SanCtitas Sua AU j e ,nDon intendit reprobare alteram opinionem, Atür, m » hec ei ullum prorfus prejudicium inferre, eam t n »relinquens in eodem ftatu & terminis, in qui- Atl » bus de prefenti reperitur ; ulterius fub eisdem Rtter »Cenfuris & penis mandans , quod negativam ä*ä'": DI » Opinionem ,. videlicet, quod non fuerit con- tl » Cepta cum peccato originali in predictis publi- *M*M'JRQ » Cis actibus afferentes , aliam opinionem non ) n ,»impugnent, nec de ea aliquo modo agant feu - g , ra&ent. Infüper expreffe mandavit, ut extra ( l -1913"3615 E M » hos l DE PECCATO ORIGINALI. 155 [ cuno ]z »hos cafus expreffos publicorum A&uum in re- m *Ju h » liquis omnibus fupradi&te Conftitutiones firmz Yi J C( & illefe remaneant & exaCte obferventur lt » perinde ac (i prafens Decretum non emanaffet alïern dw SEPTIMO Gregorius XV. anno 1622. juffit »WIHO Romze promulgari fequens Decretum ,SS$.D l, din » N. confiderans, quod in aliquibus regionibus t g »jam orte funt diffenfiones & difcordie ex fer- W arfng ,monibus privatis occafione aflertionis affirma- Xibts ( »mative (D. Virginem fuiffe conceptam in pec- "'Uata iil f »cato originali) extendit Conftitutiones Sixti , IV. & Pii V. etiam ad privata colloquia & fcri- 0 Qf »pta, mandans & precipiens omnibus, ne de »C&tero etiam in fermonibus & fcriptis privatis "Mi ,audeant afferere, quod eadem Beatiffima Vir- Ti Nend » £o fuerit concepta cum peccato originali, nec v Edl »de hac opinione affirmativa aliquo modo lm »agere feu tra&tare, exceptis tamen, quibus »,à Sede Apoftolica fuerit fuper hoc fpeciali- , L" Ln' TRU n »ter indultum Per hoc tamen Sua Sanéttitas Y »non intendit reprobare hanc opinionem, nec , ei ullum prorfus prejudicium inferre, eam re- (l 25 »linquens in eodem ftatu & terminis in quibus (l ,reperitur, preterquam quoad in Pauli V. & J l« »,hoc fuo Decreto difbofita Infuper Sanétitas »Sua, cum Romana Ecclefia de Beatiflime Vir- 'ermlmn vri » ginis Conceptionefeftum folemniter & Officium » Celebret, omnibus & fingulis perfonis Ecclefia- quodF n i^ »fticis tam fecularibus, quam cujusvis Ordinis » & Inftituti Regularibus mandat & precipit, ut yelitt » in Sacrofané&to Miffz Sacrificio ac divino Offi- OlelUHx modo " » Cio celebrandis, tam publice quam privatim, ,non alio quam Conceptionis nomine uti de- nd&ï M ! , beant. 156 DISPUTATIO TIt. n »beant. Contravenientes autem San&itas Sua ;5 » Voluit & declaravit fübjacere debere & fubjecit Pa » Cenfuris & poenis contentis in füpradi&tis Con- n P. » ftitutionibus ac prefato Decreto füorum pra- » deceforum ipfo fa&o incurrendis. Et ita de- m » Crevit ac mandavit ubique inviolabiliter obfer- p »Vàari; Volens & decernens pro executione pre- jgum » fentis Decreti & omnium in eo contentorum, at »Qquod contra hujusmodi transgreffores etiam qiqua » Regulares cujusvis Ordinis & Inftituti, etiam ais N »quomodolibet exemptos, & alias quascunque a K » Ecclefiafticas & fieculares perfonas cuj uscunque zhpe »Íítatus, conditionis, gradus ordinis aut digni- zqe d » tatis tam Epifcopi & Przelati fuperiores, aliique af » Ordinarii locorum, quam heretice pravitatis * a. T » Inquifitores procedant, & in eos fevereanimad- ETE » Vertant, tribuens eis liberam facultatem & au- int j » thoritatem contra eosdem transgreffores pro- r » Cedendi, acpenis coercendi, & puniendi,, Eo g d anno 1622, idem Papa Gregorius XV. die 28. Ju- Aionim. lii edidit fequens Decretum. , Omnibus & fin- 3ptis at » gulis Ordinis Predicatorum Fratribus, ut de t » C&tero in quibuseunque privatis eorum collo- Liygn » quiis feu conferentiis inter fe dumtaxat, & non t t »inter alios, aut cum aliig, de materia ejusdem Aditm » Conceptionis B. Mariz Virginis differere & tra- al EY Áq. » Gare absque ullo penarum in dictis Decretis tl » Contentarum incurfüu libere & licite poffint & iiti » Valeant Apoftolica authoritate tenore prefen- !ig » tium licentiam concedimus & impartimur. OcrTAvo. "lexander VII. anno 1661. ex Bulla: Solicitudo, fichabet: ,, Vetus fidelium erga Pl H .;m' y B. Virginem pietas , fentientium, ejusanimam in » primo MT ! DE PECCATO ORIGINALTI. a m lt » primo inftanti creationis.atque infufionis in cor- » pus fuiffe à macula peccati originalis preferva- Dd ,tam, immunem, atque in hoc fenfu ejus Con- D lts » ceptionis feftivitatem folemni ritu colentium N »& celebrantium 5 crevitque horum numerus Vlibi]iter dg »atque hujusmodi cultus poft editas à Sixto IV. TCf » in ejus commendationem Conftitutiones. Au- nf » &a rurfus & propagata fuit pietashec & cultus ytre é » erga Deiparam poft ere&a hoc nomine appro- D « » bantibus Romanis Pontificibus religiofum Or- T » dinem, & Confraternitates ac conceffas ab iis- nit um , dem Indulgentias, ita ut accedentibus quoque Qd a d » plerisque celebrioribus Academiis ad hanc fen- Yi i » tentiam jam fere omnes Catholici eam comple- dje n Et quia ex occafione contrariz affer- » Cantur. fv »tionis oriebantur fcandala , Paulus V. vetuit alten u »horum opinionem przfate fententie publice r » doceri aut predicari; quam prohibitionem Gre- guind, » gorius XV.ad privata etiam colloquia extendit. , de d » Nihilominus perguntaliqui contrariez illius opi- u , nionis affertores contra pra-fatas prohibitiones Ti , tum privatim tum publice prefatam fententiam 1ts at ,autimpugnare aut vellicare & favorem à Ro- du ,manis Pontificibus cultui & Fefto fecundum il- m »lam preftitum ita interpretari, ut fruftrentur; jf »imo Ecclefiam Romanam huic fententice & cul- p » tui juxta illam B. Virgini exhibito favere negant, » pios Chrifti fideles à fua pacifica quafi pofleffio- kidte pu »ne deturbare conando. Nos confiderantes, ? gtb »quod Romana Ecclefia de intemerate, femper- »que Virginis Mariz Conceptione feftum fole- ! 0 Iöl 0s fïdeþ ii »Inniter celebrat, & fpeciale ac proprium fuper , " » hoc Officium olim ordinavit; juxta laudabilem yd »infti- Í n 1358 DISPUTATIO II. dront »inftitutionem, quz à Sixto IV. tunc emanáv Hüdla ï » Volentesque, laudabili huic pietati & devotiori » & fefto ac cultui fecundum illam exhibito fa- 111& pn j ,Vere, nec non tueri pietatem & devotionem sstl »hanc colendi & celebrandi Beatiffimam Vir a[ïrl ,nem à peccato originali prefervatam, Confti- ao »tutiones & Decreta à Sixto IV., Paulo V., & Mi » Gregorio XV. edita in favorem fententiz aífe- g t »rentis; animam B. Virginis Mariz in füi crea- g anil , tione & in corpus infufione Spiritus SanGi gra- »tia donatam, & à peccato originali przferva- & OC Fa »tam fuiffe, necnon & in favorem Fefti & cul- p »tus Conceptioni ejusdem Virginis Deipare fe- » cundum piam iftam fententiam, ut prefertur, J AUCRDLeg ,exhibiti, innovamus, & füb cenfuris & ponis Vrl » in eisdem Conftitutionibus contentis obfervari x t andamus Et infuper omnes qui praffatas Conftitutiones & Decreta ita pergent interpre- U *M* C(Jmf U.m »tari, ut favorem per illas dictze fententie & fe- » fto feu cultui fecundum illam exhibito fruftren- B Áios. »tur, vel qui hanc eandem fententiam, feftum ao feu cultum in Difputationem revocare aut con- »tra ea quoquo modo directe vel indirecte aut ^,diue fub quovis pretextu, etiam definibilitatis ejus 1;21661. 5 exammandæ, five Sacram Scripturam, aut San- « ( &os Patres, five DoGores gloíffandi vel inter- ii $ »pretandi, denique alio quovis pretextu, feu [ occafione, fcripto, feu voce loqui, concio- NI nari, tractare, difputare, contra ea quidquam TI determinando aut afferendo , vel argumenta "t contra ea afferendo & infoluta relinquendo, aut alio quovis excogitabili modo differendo, JMW aufifuerint, prater poenas & cenfuras in Con n[ü Rx wH, lïD » füitu- 1 DE PECCATO ORIGINALI. 159 m'l* m ftitutionibus Sixti IV. contentas, etiam con- lm »Cionandi, publice legendi feu docendi, ac vo- » Ce a&tiva & paffiva in quibuscunque ele&ioni- i U » bus privata effe volumus. - - Vetamus autem tf mam." » Ssixti IV. conftitutionibus inherentes quempiam i, ( ,afferere, quod propter hoc contrariam opinio- Pal ,nem tenentes videlicet Gloriofam Virginem frte » Mariam cum originali peccato fuiffe conceptam, Læn »herefis crimen, aut mortale peccatum incur- hus n »rant, cum à Romana Ecclefia & ab Apoftolica »Sede hoc nondum fuerit decifüm, prout Nos M "i »nunc minime decidere volumusaut intendimus, wdmä » quin potius contrariam illam opinionem hzre- al »fis, aut peccàti mortalis, aut impietatis damna- »Ie audentes, prater poenas, quibus eos fubje- iil » Cit Sixtus IV.., aliique Predeceffores noftri Ro- »mani Ponmüces, gravioribus aliis peenis fubji- b »,cimus, quas in Contrafacientes huic noftre ts J vw Conftitutioni fuperius infliximus. Volentes, »quod contra hujus noftre Conftitutionis trans- AU » greffores, etiam Societatis Jefu & quomodoli »bet exemptos tam Epifcopi & Pralati füperio- eu »res, aliique locorum Ordinarii &c. procedant. r »Rome 1661 NowNo Clemens X. anno 1706. edidit hanc Qram ia Conftitutionem » Conítitutio ut feftum Con- ii » ceptionis B. Marie Virginis Immaculate de pre- [ t » Cepto ubiquein pofterum obfervetur. Clemens ; Joql 4 ( » Xl. ad pr. r. m. Commifli nobis Officii exigit a »ratio, ut Gloriofiffime Virginis Dei genitricis æe! L d »Marie, cujus Conceptio gaudium annuntiavit J f »univerfo mundo, venerationem & cultum, plu- ill 00 »,rium Romanorum Pontificum more ampliare enu j tu- 160 DISPUTATIO I1. pl ,ftudentes in terris, illius , que pro populo m , Chriftiano affidue intercedit in celis, promo- $, qui ,Verefatagamus. Itaque Feftum Conceptionis z Dd adelan i » ipfius Beate Mariz Virginis Immaculate ubique ,terrarum in pofterum ab omnibus & fingulis d. m ,Utriusque Sexus fidelibus , ficut alia fefta de j » precepto fervari & celebrari, ac füb precepto , obfervationis feftorum comprehendi , authori- » tate Apoftolica tenore preefentium decernimus, wï*ä »precipimus, & mandamus. &c, Rome 6. De- s t » cembris 1706. His prenotatis antu DICO. B. Virgo fuit fine macula peccati z Ltl originalis concepta. &l PnosarUR r. Ín Canticis de B. Virgine muprtel ? infenfu litterali dicitur: Toza pulchra es amica mea, Ms GA z m u & macula mon eft in te. c.4. v.7. peri mibi. fo- sstoofto vor ha, amüca wea, columba mea , immaculata mea. 0.55,.342. Una efl columba mea , perfe&a mea.. c. EU 6. v.8. Quam pulchri funt gre[Jus tui in calcea- t ntiny mentis Filia principis! c.7. v. 1. Quam pulcbra es ti veoy : &? quam decora cbarif[ma! c.7. v. 6. JEcce , tu tlariten | pulcbra es amüca mea; ecce, tu pulcbra es! c.1. v. t f 14. Quam pulcbra es amica mea, quam pulcbra es! & lnl €.4. V.I Ergo B. Virgo fuit concepta fine ma- cula peccati originalis. c. patet, quia locutiones ï—füäiterinü Üf tam indefinite , & cum expreffione fumme ad- l mirationis divine, & cum conteftatione purita- " M f tis fingularis non reperibilis in alia anima huma- h W P na, in fuo fignificato proprio plene non verifi- 4f dv j cantur, nifi B. Virgo dicatur eífle immunis ab omni prorfus macula peccati tam originalis quam N JM l ^ M j aótualis. Znt. prob. Moraliter certum eft, in WM& IX« Canticis exprimi Incarnationem Verbi, & con- 1 nubium üEsP J d li '[ny l DE PECCATO ORIGINALI. 16í "Ms cænb pm- nubium Chrifti cum Ecclefia tam veteri ex Ju- dais, quam nove ex Gentibus, idque per mo- | Concep l dum Dialogi, in quo Verbum directe alloquitur lo Ecclefiam veterem in perfona Maric, tanquam ihus & üli Principiffe illius, omnium filiarum Adami ma- L d f ternitate fua digniffime, Ecclefiam autem novam d'y in perfona ejusdem Mariz, tanquam omnium fi- tti, uj delium Matrisfamilias fanctiflime , & in quo fi- n du mul utraqueEcclefia, Vetus & Nova, tam ipfum lag Chriftum, utfuum fponfum, quam Mariam, fuam * Dr principiffam & matrem, agnofcit, acceptat, mi- VU ratur, & colit, Ergo prafata verba in fenfu lit» 1811 terali de D. Virgine accipienda funt. "nt. prob. Ex una parte huicSyftemati favent Expofitiones 11 A Cantici antique primarie; ex altera parte inter Ajri tl omnes Expofitiones, qux hactenus prodierunt, imualtit nulla reperitur, quzx fimul affequatur & tantam ww verofimilitudinem fingularum partium, & tan- TIT tam omnium partium coherentiam inter fe; Ex tertia vero parte reperiuntur in his Canticis No- lus T N te Chara&eriftice ex parte fponfe, que non hi La It u conveniunt Ecclefi;& Veteri aut Nov&e fpectatee 71 1,1 um quoad fingula membra fed tantum ut fpectate « Ul perfonaliter in fua Principiffa & Matre, cum qua 1 ul unum Corpus Ecclefi? myfticum conftituit. Er- fj i go dicendum, quod in hoc Dialogo Verbum tan- tum alloquatur Ecclefiam Veterem & Novam in nelatoty ii perfona Marie, tanquam veteris ex Judeis Ec-- clefie Principiffe, omnium fua maternitate di- p Mu l Ts ? gniffimze , & tanquam Novz Ecclefie ex Genti- bus Matris feu Matrisfamilias fan&iffimz. Jam gong T hujus mei Árgumenti trimembris affero proba- tiones per membra firigula. i v l - JD.ddmort Tr. dePecc.orig. & grat. L PRI- n5 162 DISPUTATIO II. fi PniMo. . Zuic Syflemati favent antique expo- l jinnd " fitiones. Cantici Canticorum. primarie. Conveniunt enim in hoc, quod in his Canticis agatur de fpe- gE,Benedid" ciali connubio Redemptoris cum fua Ecclefiatam u g veteri Judaica ante opus Redemptionis, quam fb H nova poft opus Redemptionis, itautinhoc Dia- nvjijj[.!(üï il u i l; i j j A " il logo fpecialis perfona, actio, ac locutio tribua- n ? tur Ecclefie Veteri, & alia fpecialis perfona, gifgd n aQio, aclocutio Ecclefi& novz reftaurate per adventum & redemptionem Meffis. Inter Expo- im d ügs, d fitiones autem Cantici pro primariis meritó tres fequentes haberi poffunt: Tintaott I Verfio Septuagintaviralis, quze ubi terminos at la in latina verfione genericos magis fpecifice red- ais a dit, pro expofitione haberi debet. dpeo ] 2 Paraphrafis Cbaldaica, centum quinqua- fenm b ginta circiter annis fa&a ante nativitatem Chrifti. d T a 9. Vetuftiffüumum Exemplar Libri Cantico- rum, in primitiva Ecclefia ufitatum , quod edi- (tapia dit Sof. Blancbinus in V'indiciis Canonicarum Scriptu- Ti a, vavum. |Verfio Septuaginta Interpretum , ubi in la- idia. tina verfione occurrit terminus dileti, conftan- Mas Qef] ter ponit terminum JVepotis , manifeftó indició, 1b f duas in Canticis exhiberiEcclefias forores,quarum RI uniusChriftus per Mariam fitFilius,alterius autem datelr per eandem Nepos. Parapbrafis autem Chaldaica ii illas duas inCanticisEcclefiasynempe veterem ante tslad adventum Mefliz, &novam poftejus adventum, r fatis clare diftinguit. Sic enim habet : ,Decem ïoj zulþæ i » Cantica di&ta fuerunt in Seculo ifto. Primum ] d lnl » Canticum dixit Adam tempore , quo dimiffum Canticum nonum di- a lg » fuit illi peccatum. - - - d. » Xit Salomon Rex Ifrael in Spiritu Prophetico. »Can- Q Dmmüe l DE PECCATO ORIGINALI. 163 LOm » Canticum decimum di&uri funt filii captivitatis, lN h quando egre(li fuerint de captivitate fua (nem- )&gatur& » pe; Benedié&tus Dominus Deus Ifrael).- - Sy- TR p ,nagoga, quz comparata eft puelle pulcherri- »1h$, & quam anima mea diligit, ambulet in AU m vus Juüorum , & doceat filios fuos, donec mit- lii P tam eisRegem Meffiam. Quando faciebant At ) filu Ifrael voluntatem Regis fui, ipfe in verbo t fuo laudabat eos in Confiftorio Angelorum fan- h. Dier Ctorum & dixit: Quam pulchra funt opera tua QU f Hha mea, dile&a mea, Congregatio [frael. - - Et in tempore, quo populus Domus Ifrael fa- ol t c1unc voluntatem dominatoris feculi, laudat 3 pete eos in codis excelfis, & dicit: 'Tota pulchra es r Conoregano Ifrael, & macula non eft in te. Mecum habitabis coetus Ifrael, Qn qu qui fimilis es lat ( »fponfz honefte. Infixus eft 1n tabula cordis Vr ,mei amor tuus, foror mea, ceetus Iírael.- - m, q ^ Quam pulche funt dile&tiones tue fuper me fo- mUM ,rOr mea, cetusIfrael, qua comparata es fpon- g, d fæ pudmæ -- In temporeillo revelabitur Rex WO Me[ï"xas coetui Ifrael, & dicent ei filii Ifrael: Ve- uj p efto frater nofter, & fugemus tecum fen- X5100f8/ » tentias legis, ficut fuglt infans ubera matris füz, Ducam te Rex Meffias , & introducam te in do- jusdr [ratit mum San&uarii mei. - - In illo tempore dicent angeh celiad invicem. Gens una eft nobis in Jlld n f ui »terra & merita ejus levia funt. Quid faciemus fororl noftre in die, qua locute fuerint natio- d p »nes, ut afcendant contra eam? Dicet Michael, jifo. ! 5 Prlnceps Ifrael: Erimus ego & vos circumdan- J qllOG/ »C68 eam. - - Dixit Salomon in fine prophetiz tium Y fuæ Dié&urus eft Dominator fzculi coetui Ifrael g P L2 » in ! 164 DISPUTATIO II y ,in fine dierum. "Tu Congregatio Ifrael, que m u p ,comparata es horto minimo inter nationes, & ]i , habitas in domo do&rinz cum reliquis populis, k d »qui aufcultant vocem principis Schole. Inillo hi , tempore dicent fenes ccetus Ifrael. Fuge dile- , &e mi Dominator fzculi de terrahac immunda, H o » & habitet Majeftas tua in codlis excelfis, & re- i It farti » fpicies tribulationem noftram de coelis excelfis ,Usque ad tempus, quo beneplacitum erit tibi Tox d ,innobis & redimes nos, & introduces nos in li i. ,montem Jerufalem, & ibi (in füperna Jerufa- »lem) adolebunt Sacerdotes coram te incenfum ( ,aromatum." Ita Paraphraftes Chaldaicus, qui licet in multis erret, prafertim in eo, quod co- D& tui Ifrael nullam peccati maculam adfcribat, in hoc tamen ad propofitum fervit, quod in Canti- Quo dii cis duas Ecclefias, veterem, & novam poft ad- ventum Meffiz agnofcat. Imo fervitetiam hoc, IN Tuts quod repetitis vicibus etiam angelos inter collo- cutores hujus Dialogi numeret. N In Codice vetufto qui, ut Jof. Blanchinus 1. l f cc. in Prafat. fol. 52. cenfet, videtur abipfomet D. Hieronymo ad Joannem Epifcopum Cordu- TIUT. benfem, transmiffus, hzec habentur: Vox Ecclefiz. Cap.1. Ofculetur me. lteg, Nigra. VoxSynagoga. Indica. Vox Ecclefia. n Vox Chrifti. T ( Si ignoras. A m Fafciculus. Vox Ecclefiz. Ecce tu pulchra. Vox Chrifti. s " Vox Ecclefiz. Wt (sf Ecce tu pulcher. E Cap.2. Ego flos. Vox. Chrifti. m Sicut malus. Vox Ecclefis. 2 Y Ro hr * Caf. DE PECCATO ORIGINALI. 16s Wi I Cap.2. Surge propera. Vox Chrifti. i J Dileétus meus mihi. Vox Ecclefis;. 1 Uhþg Vox Chrifti. Ü j Cap. 3. Que eft ifta. l F'ï En le&ulum. Vox Ecclefie de Chrifto. lutims Cap. 4. Quam pulchra. Vox Chrifti. X [s Cap. 5. Veniat dileéctus. Vox Ecclefiz Cl V Veni in hortum. Vox Chrifti. l ii Vox dile&i. Vox Ecclefie ( dit Is Vox Chrifti. fb Aperi mihi, & Dile&us. V ox Ecclefiz. rl Qualis eft. VoxSynagoge ad Cl Eecclefiam. l, qu Dile&us. Vox Ecclefie ad t Synagogam. quia Quo abiit. VoxSynagoge ad Qnn g Ecclefiam. rlb Cap.6. Dilectus. Vox Ecclefie ad dositit Synagogam. Pulchra es. Vox Chrifti. bt Cap. 7. Veni dilecte Vox Ecclefiz ad Y Chriftum. nitrir: p Cap. 8. Quz eft ifta VoxSynagoge ad m Ecclefiam. Voies Pone me. Vox Ecclefiz ad a Synagogam. Hucusque ifte Codex vetuftus Seculi quinti. Qu Toc ( Itaque ex his omnibus colligitur, in Canticis re- Vrb prefentari duas Ecclefias, veterem Judaicam, & Vor Gs novam Chriftianam, quod primo probandum j Va* erat. Secundum membrum , quod in nulla alia expo- jn& fitione hujus Cantici reperiatur tanta verifimili- Va ! 3 tudo 166 j! DISPUTATIO II. tudo fingularum partium, & tanta omnium par- m tium coherentia interfe, patebit conferenti Can i tici Analyfin cum aliis omnibus expofitionibus. Tertium iembrum, quod in hoc Cantico ex g parte fponfe reperiantur note characterifticz PU congruentes foli B. Virgini tanquam Principiffze a Veteris Ecclefie, pre omnibus aliis filiabus Adze j g maternitate divina digniffimz , &tanquam Matri- familias Ecclefie nov&, ex fequentibus indiciis T probo. ,ïG.J MW I Nomen Dilete à Deo per Archangelum t hp Gabrielem in Annuntiatione Incarnationis tri- d r buitur B. Virgini privative &antonomaftice. Er- « d o etiam in Canticis antonomaftice non tribuitur at At totiEcclefie , ut fpe&ate promifcuein fuis mem- n u D bris, fed Ecclefiz ut fpetatz in fua Principiffa, nj g ac Matrefamilias. Ant. prob. Verba Archangeli N [ A Gabrielis, prout referuntur à D. Luca in textu wimii, Greco, fünt ifta: »xaie »exaermrepés. Hoc in meüna v latino idem fonat ac: Salve diletta, faloe gratifji- df m a, feu prout in noftra Vulgata verbis quidem talimd diverfis, fenfü tamen eodem, habetur: Z«ve gra- 2 .2 t2 plena. Cum enim gratie fint fignum & effe- ::«J'J'ateadEa &us dile&ionis, quoad rem idem dico, five fle« PT mitudine gratiarum cumulatam , five dile&tam anto- nomaítice vocem. &i Ti ») Ila verba: Ojfculetur me ofculo, quia me- liora fumt ubera tua vino, mon apté conveniunt d hicr Ecclefiz tanquam fponfe erga fponfum. Non enim fponfa laudat in fponfo ubera. Neque et- Rij m:üt l] dec( iam hec verba conveniunt fponfo Chrifto erga qmmt, W di[ fuam fponfam. Inepta enim foret hzc propofi- tio caufalis in fponfo, fi diceret fusz fponfe: li Ofcu- i Il DEÉ PECCATO ORIGINALI. 167 LU li Ofculare me, quia meliora fünt ubera tua vino, as m quz ipfe non fugit. Itaqueiftaverba congruunt Dili AU foli Verbo incarnando ad B. Virginem, dum per C A Archangelum Gabrielem eam in füam matrem C depofcit, atque ex ejus caftiffimis uberibus lac i r Hoc enim virgineum dulciffimum fugere petit. if ifto in loco prenuntiatur, quod in Evangelifta um " Luca c. 1. v. 26. impletum nuntiatur, ubi dicitur: us Mifus eft Angelus Gabriel ad. Virginem; & nomen Virginis Maria. Et ingre[Jus Zngelus ad eam di- t xit: .4oe gratia plena; Domiünus tecum; Beneditia d tu in mulieribus. — Que cum audifjet, turbata eff . in Qunafí ermone ejus , & cogitabat , qualis e[Jet ifia falutatio? t 0C Et ait Zngelus ei : Netimeas Marias invenifHi enim teifüm: gratiam apud Deum : — Écce , concipies im utero , & ha o garies füium, 6 vocabis nomen. ejus Sefum. f d 3 Manifeftum eft, quod ipía ubera, & ube- .Lgca inf: vum fragrantia, & unguentorum odor ad eandem "U. perfonam referenda fint. Cum ergo ipfà ubera ,,,,, j] I) Chrifto non congruant tanquam fponfo, prout Fs 1831 oftenfum eft, neceffe eft, ut illa verba, quein V j Canticis v. 2. & 3. ponuntur, aut referantur im- Ad j m mediate ad Ecclefiam, aut ad B. Virginem. nd Ecclefiam autem referri non poffunt; quia Ec- v d clefia Judaica illo tempore, quo Chriftus venit, prout ex verbis Chrifti apud Mattheum & Joan- i j nem difcimus, erat in peffimo ftatu, nec mere- ( batur Incarnationem fua fragrantia virtutum , ut p Deum é colo interras attraheret. Dein in Apo- ? 0 A ftolo, ubi de connubio Verbi cum Ecclefia lo- "i quitur, non dicitur, quod Ecclefia fua prece- fo Q 4 LL dente fan&itate Deum ad unionem fecum connu- bialem illexerit, fed potius teftatur, eum pro- " r pterea 4 y 168 bISPuTATIO II. pterea veniffe, ut eam quam invenerat itmmun- ( dam fanGificaret ac mundaret. T A Viri diigite uxo- ves, ficut &? Chriftus dilexit Eccl efiam , C? femetipfum n iradidit pro ea, ut. illam Janttificaret , mundans. eam dietd lavacro aque in Verbo vite, ut exbiberet fibi glorio- " gt Jam Ecclefiam mon. babentem maculam. aut TUugam, fid quæfc'g, D] ut fi fantta &2 immaculata. Ephef.6. v.2s5.. N on i igitur claritas gloriofi nominis, & fragrantia vir- n tutum, & odor ex un&ioneSpiritus, &immacu- ii late vitz decus quoad Ecclefiam in fuis membris i, fpe&atam przceflit defponfationem Chrifti cum iatospr Ecclefia, ita ut potuerit effe caufa meritoria ae zl PA impulfiva Incarnationis acDefponfationis, prout hocloco infinuatur. Econtra in B. Virgine re- dage late ad maternitatem preceffit gloria virginitatis, jagin unctio fpiritus, fragrantia virtutum , actotaple- n r 1 nitudo gratiz, prout Angelus teftatur: Zve gra- m "n AWUN W Wa plena. «symerreouévo. De hac fola in Tratt, de fineod. Incarn. Difp. 3. q. 3. fufe oftendi, quod, cum in db db d buait líaia c.7. maternitas Meffize tanquam publicum Virginitatis eximi& premium omnibus filiabus b ER Adz fuerit propofitum, fola B. Virgo pre cate- onen d ris filiabus Ade primas tulerit, & coronam ma- iv fj ternitatis divine meruerit ac preripuerit juxta A g ilud D. Auguftini Serm.rr. in Natali Chrifti: & rfo ] Pre aliüs eligitur Virgo de'toto mundo » que tantum ts / baberet meritum, ut Dei Filium in J fi tfciperet. . Ita- ?flftmatg que in Canticis verf. ?. & 3. nec Chr ifto, nec Ec- Tb xl clefiz in aliis fuis membris , U? ni, feu Ecclefiz in fua Princ fed tantum B. Virgi- ) ipiffa, ftemmatis Da- ü Cbmil vidici refidua, fuzque gent is jure Duciffa, con- T gruunt. ] 315 4l L Wüama : 4 Cum li DE PECCATO ORIGINALI. 169 t 4. Cum illa verba: Oleum effufum nomen tuum ; ideo adolefcentule dilexerunt te &gc. prout proxime [ Oa oftenfum eft, nec conveniant Chrifto, nec Ec- L ln lii clefie in reliquis fuis membris, fequitur iterum, ea tribuenda effe D. Virgini. Solum poteft effe l f quzeftio, an referantur ad B. Virginem à Deo, LY 8.] velà Synagoga? Dico; eaverbaadB. Virginem ! fmgr I referri à Synagoga, feu filiabus Jerufalem, con- l C gratulantibus illi de praemio obtento maternita- TL n tis divine. /Equum enim erat, ut Propheta in ul D ln his Canticis prenuntiaret, quod poftmodum prz- KT eunte Angelo & Elifabetha & muliere Evangeli- Mi AOCR w ca à tota E:cclefia usque ad finem mundi obferva- LHIO tur & impletur, dum congratulabunda falutatio- tl nis angelice verba & maternitatis dignitatem ce- lebrat. l, LU Prima congratulatio erat Angelirepeten- A tis, utbonorum Legatorum feuNuntiorum apud Q T Homerum eft, fingula fui Principalis verba, quan- TU do dixit: 44ve Maria gratia plena, -Dominus tecum Mp Beneditta tu. in mulieribus. Secunda congratula- um z tio Elifabethe erat, quando Luc. 1. v. 42. ad B. T t Virginem dixit: Benediia tu inter mulieres , €9 be- l u medictus frutbus ventris tui. 'Tertia congratulatio n erat illius mulieris Evangelice Luce 11. v. 27. qua Chrifto predicante exclamavit: Beaius ven- i, qui ie poriavit , €&? ubera que fuxifti. Quar- ta eft congratulatio totius Ecclefie, quz recita- mJIO, » tione Corolle Marianz infinities lzta & congra- nun tulabunda Delatze per Angelum maternitatis de- Á ii cus celebrat dicendo : 44ve Maria, gratia plena, Dominus. tecum , Beneditta tu in mulieribus ,. &2 be- Ducd Nulli ergo illaverba nedictus. fru&us ventris tui. Cantici gratulatoria conveniunt, quam E cclefiae j Novaà i 3 y 170 DISPUTATIO ITI. ( m ! Nove & Veteri, feu filiabus Jerufalem, munda. g gna Y ng &füperne, quibus ad B. Virginem quafi di- cunt; Fama nominis tui, quod in Matrem Dei pinit? lí " pre omnibus aliis ele&a fis, nos omnes in tui amorem ac venerationem pertrahit. "Trahe nos a poft te, tuas indignas famulas; quoscunque ex- emplo prziveris magnis virtutum paffibus, fe- ; quemur & curremus poftte. Introduxit quidem RexSalomon in ipfa cellaria offerendo vina, quz fj';.vomin ( a, vt eligeremus, optima ; fed lacuberumtuorum vir- gineum vino regio melius eft. Omnes, qui re- gn, 0i &um diligunt, hanc ele&ionem tui in Matrem «es Dei approbant tanquam juftam eamque una te- g, cum diligunt. Ita Chorus filiarum Jerufalem fu- supetnd perne & mundang, repetens & amplificans ver- ii ba Dei ad Mariam per Angelum nuntiata, adele- i &am Matrem Dei. 'lum n( m 5. llla verba Cantici c. r. v. 4.. Nigra fum, « W )ed Jed formofa, filie JTerufalem ; . filii. matris mec pugna- ! p verunt contra me ; pofuerunt me cu[lodem in vineis; du vineam meam mon cuflodioi, nec conveniunt Chri- A Uf Gl fto, ut per fepatet; nec Synagogs veteri, quia, LYeng cum filie Jerufalem fint pars Synagoge, non At apte alloqueretur filias, ex quibus conftituitur. 2nfiUm Dein nec apparet ulla connexio cum precedenti- t Hatpx bus & fübfequentibus nec ulla ratio prudens di- AV " Ij &orum. h ) uod enim haberet motivum Synago- nf ga poft annuntiationem Incarnationis ex una fua- Uivil ) rum virginum fefe tantopere humiliandi & excu- r fandi coram filiabus Jerufalem? Que ratio, dis- V curfum inter Deum & fponfam interrumpendi hoc -lïmtoä ] inepto colloquio cum filiabus Jerufalem? Dein, la h. que eft illa mater ipfius Synagogs, cum potius ipfa- Em | l DE PECCATO ORIGINALI. 171 Qma b ipfamet fit mater horum filiorum, in fervitutem R generans. Sic enim Apoftolus ad Gal. 4. v.22, 1 M&ïm Abrabam duos fllios. babuit, wunum de ancilla, & unum SOtng de libera. Hoc Que funt per allegoriam dicta. | Tfïkï; enim funt duo teflamenta ; unum quidem in monie Si- T na, im fervitutem: generans , que eft Agar. Itaque m verifimilius eft, ea verba congruere D. Virgini, : cui etiam Ecclefia in Officio illa attribuit. Is tl & in Hebraico w3 enim prout in Graco aaw, n fignificat, verborum fenfus eft. INolite Ícanda- Ons n lizari in me, Ó filiz Jerufalem, aut tangi invidia, n a prout rebelles Spiritus ta&i invidia fe Incarnatio- ET ni oppofuerunt, indignum rati, ex tam vili ge- 1 ii nere ac perfona Deum incarnari.' Quamvisenim Dl obfcurz fim conditionis, nobilistamen fum pro- Id d fapie ex ftemmate Davidico; nec nifi fpeciali providentia divina, cujus fol eft fymbolum, actum 4 N ut in hanc abje&am fortem detruderer. ldenim Ya Deo proprium eft, qui de límo hominem forma- vit, humilia refpicere , & de ftercore erigere pau- n tpovent perem, ut eum collocet cum principibus populi fui. Necmea aut parentum culpa dignitate re- i T gt gia excidi; fedfilii Ecclefie noftre , mes &com- us o munis omnium matris pugnaverunt contra me; detrufis in ftatum plebejum refiduis ftemmatis unyn Davidici fürculis principatum violenter arripien- 10o p tes. Hec caufa eft, cur in tuguriolum vinea- UA Vs rum cuftodis viliffimiretrufa, &propriam, quam hereditate patrum acceperam vineam predivi- sl tem, excolere non potuerim. Hic fenfus ver- u) borum merito à Propheta prenuntiabatur, cum m Vf illum ipfum B. Virgo in füo Canticototi nuntiare mundo dignum duxerit. Sic enim unifone canit: Magni- ; 0f r 175 DISPUTATIO Il, ym j r Magnificat. anima. nea Dominum, & exultavit. fpiri- vus Thweus im falutari meo, quia vefpexit bumilitatem W nu lN (mDn j ancille [ue ; ecce emüm ex boc beatam me dicent ommes generationes, quia fecit mübi magna qui potens eft. d Tl avl -Depofuit potentes de fede, && exaltavit bumiles. 6 if Illa verba: Jndica mibi, quem diligit anima Qu mea , ubi pafcas , ubi cubes in meridie , me vagari at incipiam poft greges fodalium tuorum , per allegoriam M continuam, quz, prout in Prolegomenis Scri- T 3 t "m ATU pture oftendi, pertinet ad fenfum litteralem, nulli alteri prefigurato majori fimilitudine con- at gruit, quam D. Virgini in ipfo negotio incarna- s ii tionis ; Ibi enim memor prophetie Ezech. 34. yin at quod Meffias in forma Paftoris venturus effet: ag d Jpfé requiram oves meas, & educam eas, & pafcam dorei t eas in montibus - - - Sufcitabo fuper eas paflorem sst unum feroum meum JDavid; ipfe pafcet eas. Sum- m mo Paftori fe in ancillam paftoritiam fübjicit, di- iirt, di cendo : Ecce ancilla Domini , fiat mibi fecundum Muri & verbum tuum, ficut Racheli, quze , dum pafceret 11 T. oves, in fponfam à Jacobo quafita eft, vel ficut 3 pnitr j Ruib, que dum fequi noluit greges Juvenum, BENNT Íponfari meruit ipfi Booz, ficque amba prome- t Dte j rite funt, ut effent proavis Chrifti. Ita fcribi- :ïäïaänaB tur Genef:29. v.6. Ecce venit Rachel cum grege rj , u- - — Ecce Racbel veniebat cum ovibus patris fui; lY nam gregem ipfa pa[cebat. Et Ruth.3. v.9. Re- t tlfe fpondit Ruth. Ego fum Rutb ancilla tuz. — Et ille m inquit: Beneditia es à Domimo , quia mon es fecuta pl juvenes pauperes, frve divites. Át vero hec omnia hg. non tam apte conveniunt ipfi Ecclefie, quz po- " 'e&m jl ti-us ipfam colle&ionem ovium quam an cillam EUA paíto- li DE PECCATO ORIGINALI. 173 th B , hi paftoritiam reprefentat, nifi fpe&tatze quoad fuam Duciffam ac Principiffam, cui jure hereditario WWJ.M patris fui David fubjiciuntur. l W 7. Sednecilla verba: Si ignoras te , o pul- hI i cherrima mulierum , abi po[ft ve[tigia gregum , & pafce bedos tuos juxta tabernacula paftorum. "Tam expedite LT congruunt Ecclefiz, cujus ceetus eft congregatio IT heedorum & ovium,ut congruunt B. Virgini ferme Jur inter meroshedos vitam fuam transigerejuffe. In Jentes hebraico habetur 512, zibi, ita ut fenfus fit, fi ti- Vi i bi nefcis confulere, feu ut germani loquimur, tll toann bu bíd) nit vertoeift. in quo mihi ancillare T valeas, habita inter tuos populares, & pafce in t o tua peffima civitate Nazareth perverfos contri- bules juxta directionem Do&orum. . Quod au- J ïentm i vb "y m Mi tem Nazareni fuerint peffimi, in Evangelio plu- u p mi ries demonftratur. Lucz 4., ubi narratur, quod fj u Chriftus Nazarenis fuis perverfitatem ob oculos tim l pofuerit, additur, quod in premium veritatis Il Hinc etiam voluerint eum przcipitareé monte. Ü j ünj Matth. 13. v. 58. dicitur: JNon fecit ibi virtutes a W T - multas propter incredulitatem. illorum. & Nathanael Dj [ jJoan.2. miratur: Si à Nazaretb po[ft aliquid boni cenire. Inter hos ergo hodos imperfcrutabilis y a yfi hi fapientia divina B. Virginem cum filio fibi fubdi- to per triginta annos mandato certe duro habita- Tubi i u re juffit, ut qua verbo, qua exemplo malos pa- Íceret. Ne autem infolentias & perfecutiones g v vl i horum impiorum timeat, comparatur zquitatui Pharaonis in curribus infuperabili. Si Deus lo- i m Tero 15 queretur Ecclefiz, que ex ovibus & hedis com- w ponitur, non eam ad pafcendos ferme folos hee- i 5 dos deftinaret. . quo 9. Illa yn 174 DISPUTATIO II. 8 Illa verba: Fafciculus myrrbe dile&tus meus Va jf mübi; inter ubera mea commorabitur. potius con- veniunt matri erga tenerum pufionem , quam vt jd i ] um fponfe ergavirum. Erat autem Jefulus B. Vir- il gini perpetuus fafciculus myrrhe, utpote de qua j i l Luce 2. fcriptum eft, quod fuam & filii paffio- T nem ex oraculo Simeonis non folum didicerit, fed etiam perpetuo prz oculis habuerit. Confer- ii Db d vabat omnia verba bec in corde fuo, feu ut ibidem .V.I9. dicitur : Confervabat omnia verba bec confe- ; D n vens in corde fuo. Hoc ergo modo, fi quis exacte difquirere voluerit, deprehendet, in Canticis dite du lrmot litteraliter prenuntiari myfteria inter Chriftum & B. Virginem pera&ta ab Incarnatione usque ad at n rf afcenfionem Chrifti in colos, ita ut fi etiam aga- tur de Ecclefia, de illa agatur ut comitante fuam ipitr, n Matremfamilias ac Principiffam, cum qua unum um t aC corpus myfticum fub capite Chrifto conftituit, adeoque etiam communes cum illa habet actiones 1:31 At dire & pafliones licet non habeat communia encomia extraordinaria, que foli Principiffze ac Matrifa- EAU milias Ecclefiz tribuuntur. Talia funt, quz c. 100047 j 4.ponuntur: Toia pulcbhra es amica mea, C ma- nf cula mon efl in te. Feni de Lübano ; weni de wer- R itice Sanir & Hermon; borius conclufus foror mea, twnti fons fignatus. &c. — Et c.2. Sicut lilium inter [pi- "r h Haec enim nas , fic amica wmea inter fiias. &c. "Mi omnia non conveniunt proprie Ecclefi& fpecta- te in reliquis fuis membris, fed B. Virgini. Ec- 5 ! « af ! Clefia non eligitur immaculata, fed redditur im- "n inaculata. Ecclefia vocatur & oritur ex Sion, "i non ex Montanis Libani, Sanir, & Hermon, cu- bilibus léonum & pardorum, in qua vicinia fita erat ) DE PECCATO ORIGINALI. 175 W u 4 erat Nazareth, quo forte ultimi ftemmatis Da- ' Wi ] vidici furculi metu perfecutionis Herodians erga | OBEEI, Q hoc ftemma confugerant. Ecclefia quidem hor- JRtitgl tus eft, & fons, fed omnibus gentibus perpetuo ! ufþü'e apertus ficut & duodecim portz cceleftis in terra Lt fohlm Q Jerofolyme: Sola B. Virgo & mater hoc enco- mio gaudet virginitatis fertilis & incorrupte. l Wt ( Ecclefia,non tantum lilia fed & lolia nutrit; fola , IU B. Virgo lilium eftin rubo, ututflagrante, illz- V fum. Deniquein confirmationem dictorum etiam hi M hoc non exiguum pondus adjicit, quod cum in t as Canticis de duabus Ecclefiis, veteri & nova, non 1 C obfcure fermo fit, femper tamen de una eadem- Lt um que amica & fponfa & columba Propheta loqua- LUE m tur, manifefto indicio, aliud effe, quod in duo (unitat diftinguitur, nempe Ecclefiam, & aliud, quod auquc unum idemque manet, quodque utrique Ecclefiz Va o n per modum unius Principiffz & matris commune TAT fit, nempe B. Virgo, quz proin fola dile&o Q potuit dicere: Omnia poma, mova € vetera, fer- $4 N vavi tibi, hoc eft, Ecclefiz veteris fructus & no- v& tanquam illius Principiffa, & hujus à te ig Ini , » Cruce conftituta communis mater offero. Si mihi fuppeteret tempus pr« aliis ftudiis ad emendatio- u nem morum & bonum Ecclefiz magis neceffariis, excerperem ex Patribus omnes textus ex Canti- Oftende- l cis quos illi de B. Virgine explicant. fl rem , hos textus à Patribus fumi litteraliter in primario fenfuü per Spiritum San&um intento. j [ n Hoc femel evicto certum effet, tota Cantica lit- teraliter loqui de B. Virgine, & fic etiam textum j r [Ü I&Häï *- in argumento pofitum. j i P &o- DISPUTATIO 176 II. PROBATUR CONCLUsIO 9. Myftetium m T Rubi incombufti declarat, B. Virginem fine ma- : i cula peccati originalis conceptam effe. d [f Ergo. ii Zint. prob. Si expendantur omnes circumftantize L hujus mirabilis vifionis, fine dubio per allego- riam prefigurativs alicujus futuri myíterii, non l poteft oftendi aliud praefiguratum quoad omnes partes adzquata fimilitudine conformius, quam " myfterium Immaculatz Conceptionis B. Virginis quoad animam. Ergo moraliter certum eft, hoc [ & non aliud in illo rubo fuiffe prefiguratum. c. patet, quia fi Petrus mihi oftendat accurratam ef- i m i& figiem alicujus v. g. militis, vel civis Romani, i we ub quem dicit effe fuum fratrem; Ííi inter centum L: jl , Ui millia civium Romanorum, aut militum unum M QUE al invenero , qui exacte premonítratam effigiem exprimat, potero fine hafitatione inferre, quod hic fit Frater Petri. Pari ergo ratione, fi in no- m vo Teftamento reperimus aliquid geftum, quod :'H in omnibus circumftantiis certis obviis ac com- 7 Qu pertis cum aliqua figura feu quafi effigie fimbo- 1. COf ï lica Veteris Teftamenti exacte confentit, fcie- LA UI mus, hoc objectum & non aliud ibi prafigura- Ui D* 1 tum fuiffe etiaàm quoad proprietatem aliunde non ä QQUOLOrU j compertam, quo modo proin fenfus allegoricus nj ad fenfum litteralem referendus eft, prout in ProlegomenisScripture fufe oftendi. . Znt. prob. Iri ab inductione omnium circumftantiarum, que in textu referuntur. xj i (eY Textus Exodi 3. fic habet: r H li Moyfes pafcebat oves. Setbro foceri fui Sacerdotis Ma- [ j i dian , cumque wüna[Jet gregem ad interiora deferti, venit ad montem JDei Horeb. "pparuiique ei Do- 44 w m ebat, mz'm'ts. in flamma ignis de medio rubi; 69 vid l &ty quod p r l i 4 l DE PECCATO ORIGINALTI. 177 ; quod vubus arderet , &? mon combureretur. Dixit N Dd t ergo Moyfes : Vadam &? videbo vifionem banc ma- gnam, quare nom comburatur vubus. Cernens autem Vg Dominus , quod perge;et ad videndum , «ocavit eun D w de medio rubi, & ait: INe appropies buc; folve cal- la Qd ceamentum de pedibus tuis; locus enüm, im quo flas, terra fantta efl. — Ego fum JDeus patris tui, . Deus Oi T Qs A " [! " ] Zbrabam , /Deus. lfaac , & Deus. :facob. Vidi af- flictionem populi mei in /Egypto , & [ciens dolorem Crane ! ejus, de/cendi ut liberem eum de manibus ZEgyptio- tinris vum C educam de terra illa in terram bonam. Ve- AF "i, C miüttam te ad Pbaraonem, ut educas populum d en l 1?newn. De eadem apparitione legitur Deutero- at nomii 33., ubi Moyfes moriturus benedixit Tri- hl bus Ifrael. uando venit ad Tribum Jofeph, n d ad eam fic ait: Beneditiio illius, qui apparuit in ru- Ptf bo, veniat [uper caput SKofopbb , 69 fuper verticem Cornua Rinocerotis cor- tote, Í JNazarei inter fratres fuos. nua ilüus, in ipfis ventilabit gentes usque ad termi- if nos terra. mn Quod ille, qui apparuit, revera fuerit T Deus, confirmat ipfe Chriftus Matthzi 22., ubi ( ait: INVon legiflis, quod dictum eft à Deo dicente vo- j bis: Ego fum Deus Zbrabam. &c. Attamen in "r A&is Apoftolorum c. 7. S. Stephanus coram con- TuUs d* cilio dicit: Zpparuit illi (Moyfi) in deferto mon- ;di, tis Sina angelus in igne flamme vubi, €9 fatta eft M. a ad eum cox Domini dicens: Ego fum Deus patrum tuorum. &c. Íta textus. jf Ex his fic argumentor. PRrMO moraliter certum eft; eum, qui in ]dl 11» À 1) fum Ferbum j o Rubo apparuit, fuiffe i tJ.I. feu fecun- dam in Trinitate perfonam, que defcendit in ter- ii ram ad liberandum füuum populum ex fervitute i " doemonis. Id convincenter probat titulus 2n- M m,o* 1 D.dmort Tr.dePecc.orig. C? grat. geli, j 178 DISPUTATIO 1 T. u 7l geli, qui tribuitur apparenti in A&is Apoftolo- rum. Hic enim titulus Verbo incarnato tribui- tur Malachie 3. ubi dicitur: Zcce ego mütio anpe- f lum um $ preparabit voim ante faciem meam [/ | (nempe Joannes Bapt.) & flatim veniet ad tem- m jlum füum dominator, quem wos queritis, €? ange- Air [ fl lus ieflamenti, quem «os vultis. Et .quis. . [Zabit. ad 1] videndum eum ! lpfe enim quafi igmis conflams , &2 berba fullonum , & [edebit conflans &9^ emundans ar- 4f gentum. &c. Idem coNFIRMATUR ex eo, quia non poteft expeditior ratio reddi, cur Moyfes fuper Tribum Jofeph precatus fit benedictionem g, i ilius, qui apparuit im rubo, nifi quia Jofephum ]i Patriarcham contemplabatur tanquam figuram S. ia pl'? Jofephi nutritii Jefu, de quo Matthzus c. . v. 23. fcribit: Habitavit in civitate, que vocatur Nazareth, ut adimpleretur, quod dictum eft per prophetas : . Quoniam INazareus *ocabitur , qui etiam , prout Tertullianus adverfus Sfudeos c. 11. 1]",1 ) Xxï À Obfervat, per cormua crucis totum ventilavit mun- t idem f 1 dum. Sildefün SECcuNDO certum eft, in illa apparitione j tractari à Verbo Incarnato feu Zngelo te[lamenti de redemptione populi Dei, fpe&tati tam in figura quam figurato. Id enim ipfe textus oftendit. jd-'ïï TznTrIO certum eft, rubum illum in quo t Dominus apparuit, non effe ortum ex terra ob AU peccatum Adami originale maledicta, de qua ha- betur Gen. c. 3- v. 17. dde dixit: Quia comedifti Üf | 0 de ligno, ex quo praceperam tibi, ne comederes , 1na- leditta terra in. opere tuo ; [pinas & tribulos germinabit tibi. Eam vero terram, in qua rubus ftetit, non MU fuiffe maledictam, ex eo patet; quia Deus Moyfi E dicit: W !ll DE PECCATO ORIGINALT. 179 *!W i W ! 4 dicit: Soloe calceamentum 5 locus enim , in quo [Las, terra. fantta eft. il| QvanTo moraliter certum eft, ex eo ge- nere arboris, qua hoc loco rubus vocatur, fuiffe li fabricatam arcam federis, & vetus tabernacu- lum, quorum prius nempe arca foderis indubi- tato eft figura D. Virginis, alterum vero, nem- UR G pe Tabernaculum, erat figura corporis Chrifti. Prior priefiguratio probatur ex Apocalypfi c. rr. Wl ( h & c. 17. ubi arca teftamenti, & mulier quz Chri- ftum peperit, ita conjunguntur, ut non obícu- rum fit, ea pro eadem re haberi: Jpertum ef Lri ï ) d h l Phpv';' temblum Dei in celo, &? vifa eft arca teftamenti ejus I) in templo ejuss & fignum magnum apparvit in celo: d Qu W JMulier amitta fole, & luna fuüb pedibus ejus, C2 pe- 1l d h perit filium mafculum , qui vetturus erat, ownes. gentes. connaturalis ac obvius fenfus horum verborum ; certe ftat pro Matre Dei, ita ut figura & figura- — tum idem fint. De Tabernaculo feu templo vero id de fuo corpore exponit ipfemetSalvator l " Joan. 2. v. 19. Jefus dixit: So/vite templum boc, && in tribus diebus excitabo illud - - llle autem dicebat ul de iemplo corporis fui. Ceterum quod ille rubus TU OL fuerit quoddam genus arboris compaciffime, Ul luv imputribilis, & habentis tam in trunco quam in ramis fecus fructus & flores longas & acutas fpi- on nas, cui arbori nomen Sittim, feu Settim, con- vincenter probat T'beodorus Haf&us de ligno Sit- tim & de Rubo Moyfis, cujus Differtationes fuo "T befauro antiquitatum facrarum inferuit 'Tomo VI. Vgolinus. Arbor illa vocatur in libris Zfcacia, & "u A & convenit in multis cum genere arborum, que ] M 2 1n qui!Dfï':;' DISPUTATIO II. j 180 in Bavaria noftra alicubi crefcunt ac vocantur gmm nd fFiben. gcontqu UINTO, novimus quidem, ab Ecclefia in nf um Officio B. Virginis per Rubum incombuftum in- telligi intemeratam virginitatem Dei Genitricis : qui g Rubum quem viderat Moyfes , confervatam agnofcimus tuam . laudabilem virginitaten , canit Ecclefia. Ve- gi rl rum per hoc fignificatum obtineri adequatam fi- ;wgafcerel gnificationem illius figure, non videtur verofi- MT venist mile. Sienim per rubum incombuftum fignifi- catur inviolata virginitas corporis, primario g ) fignificari inviolatam virginitatem mentis affero. ü k ignem Aut enim per illumignem, quirubum invaferat, x Emij intelligitur ignis divinus, conflans &? emundans, um qualem Propheta Malachias fuperius addu&us in m dngelo Tefiamenti, qui in Rubo apparuit, con- at fpicit? Vel intelligiturignis concupifcentie, quo strtiti, inftrumento diabolus peccatum originale in mun- dum invexit? Si primum; cum ille ignis divi- P nus in illo rubo prorfus nihil abfumendum atque y at emundandum invenerit, manifeftum eít, nec st i macule originalis culpam, imo nec fomitem aut tüfjetn Ífcoriam fuiífe repertam. Si vero per ignem il- :1g CODLOrO lum intelligatur concupifcentie ignis, qui per 4 emyla generationem parentum in Embrionem adhuc IU peto anima deftitutum tranfierit, iterum manifeftum A q j J eft, animam B. Virginis tam parum fuiffe lefam ] J (f ab illo igne, quam parum rubus ille à flamma li damni accepit. Adillibationem autem virgini- n Sü) tatis corporalis pertinere adequatam fignificatio- nem illius myfterii ex duabus rationibus defendi "v itdf TU nequi. NNam quomodo per graffantes in toto jl rübo flammas fignificaretur illefa virginitas, cum ) ] ad "l ) DE PECCATO ORIGINALLI. 181 lt Vs ad Mariam in conceptu virgineo ne quidem fcin- H Jr Wi tilla concupifcentie vel à longe accefferit? Et DN M pofito etiam, quod in illa vifione conceptionis virginee à flamma concupifcentie monftretur dU immunitas, curipfz flammz rubum corriperent? rmp 1 Cur Deus appareret in medio flammarum tur- j 1 Dl pium? Cur denique neceffum erat, ipfam ter- ram ex quanafcereturrubus, à maledi&tione prze- vl RAU fervare, & conteftari fan&tam? Itaque confide- tbufus 1] ratis omnibus totum myfterium ad immaculatam n A T Conceptionem B. Virginis referendum eft, ita ) ut five per ignemillum intelligatuf ignis divinus, JFUQUE U ?iüï B conflans &? emundans, in Maria nihil conflandum aut emundandum invenerit ; five intelligatur ge- yrisdi neralis flamma concupifcentie, ea nec maledi- ) opiti, &ionem originalem prefupponat in matre, ut- at m pote terra fan&a, nec eam transferat in filium. orig m i £m PRoBATUR CoNcLUsIO 3. DeusinGen' dünent c. 3. ferpenti diabolo in ejus confufionem denun- am»eh ' tiat; eum, ficut per mulierem fibi virum & or- no R bem fübjecerat, ita eum per mulierem fuperan- dum ac conterendum:fore, qux& comminatio ca- wb d 1 t m reret fua emphafi, & antithefis careret fua ele- hr gantia, nifi peccati originalis virus prius in foe- jerun n mina, non quidem ordine meriti, fed ordine executionis deficeret. 'Textus in Genefi fic ha- x W" j ib bet: Dixit Dominus ad mulierem: quare boc fecifti? m 40 Que re[pondit: Serpens decepit me £ comedi. Et ait Dominus ad ferpentem : nümicitias ponam in- um lg d* ir te &9 mulierem, & femen tuum , & Jemen dllius ; ipfa conteret caput tuum. — Verum quidem eft, quod vf j Septuaginta Interpretes legant avrós , ipfé, quo: 3 ri- 182 DISPUTATIO II yY Chrifto convenit. d Sed hoc non impedit, quin utraque lectio, cum utraque ab Ecclefia authori- ( n tatem acceperit, vera fit, ita ut Chriitus prius O-V* fuperet diabolum prioritate meriti, Maria prio- ritate executiohis ex futuris meritis Chrifti. L " CONFIRMATIONEM hoc argumentum accipit J F/,c ex illo Cantici c. 6. v. g. Una eft columba mea, per- fe&a mea, una eft matris fue eletta genitrici fue. Et c.8. v.5. Sub arbore malo Jufcitavi te; ibi cor- rupia efh mater tua, ibi violata efl genitrix tua ; fnl quibus verbis infinuatur, ftatim ex momento, quo Eva facta eft mater morientium per origina- [] UdU fx» lemculpam, preordinatam & à poteftate dcemo- TC nis exemptam fuiffe Mariam, eamque conftitu- tam in matrem viventium. Neque enim Maria fub arbore malo pomi noxialis diceretur vere fa- Jüitata, aut fingulariter ele&ta, nifi jam tunc à ge- nerali contagione fuiffet per Decretum divinum prafervata. l Ui PROBATUR 4. Ex fenfüac traditione Ec. ) r clefi& ab eo tempore, quo articulus de peccato Originali difcuti copit: ] ä)ffïï D T dl Presbyterorum Zcbaie de Paffone S. 4n- i m l dree: Sicut primus A4damus formatus fuit ex terra, l antequam e[Jet. maleditta; ita focundus formaius eft ex | d! afa 1 lerra virginea nunquam maledicta. m ii 2 N A Oftem S. Hippolytus Martyr in Orat. de Confumma- tione [eculi circa annum 220. ait: Chriftus fecundum " m carnem advenit ex fantta & immaculata Vürpime. -- LOm Ex immaculata Maria. Virgine natus. eft. Quam- b ii (] vis in hoc textu non fit clarum, an loquatur de ^l immaculata quoad animam, ufus tamen hujus ter- mini fequente Seculo pro puritate animz , argu- mentum ll DE PECCATO ORIGINALLI. 183 NU D mentum prebet conjiciendi, etiam priore Secu- ]o terminum fic acceptum effe. TCn t 3. Origenes Hom. r. in c. 1. Matthaei: Uni- -. o 005 dii Dei dicitur .Mater Virgo Maria, digna dig 7) ii Dents ( inmaculata fan&i &? dmmaculati, wuna uníus, unmica Déntum , unid. Dum Origenes Mariam in genere imma- culatarum ponit unam, & dignam, indicium eft, 1Tn- eum loqui de immaculata quoad animam. d Y [ maculate enim quoad corpus plures fuerunt vir- gines. Hunc fenfum Origenis in eadem Homilia D Ei Z Íequentia ejus verba magis determinant, dum U p Angelum Gabrielem ad S. Jofephum fic loquen- tem introducit : gT 7^ ipe ergo eam: ficut commenda- m t ium celeflem thefaurum , Deitatis dioitias , ficut. ple- (Ue etim| yeren niffimam. fanttitatem , ficut perfe&bam. juftitiam. - cipe eam, ficut Umigeniti mamfionem , ficut bonorabile [m tu templum, ficut domum JDei, ficui Creatoris omnium n d propria , ficut Regis coleftis [ponfi domum immacula- iam. Idem Hom. 3. in c. 2. Matth. Hic puer t oert Incorru- i CJefus) mon indi ov patre fuper terram. li AU pübilem enim babet Patrem in excelfis. — INon indiget matre in colis. Jimnaculatam , enim. & caftam . babet matrem. in terra, banc multum Beatam Virginem Ma- vian. Hsc analogia & anithefis careret fua Em- M / phafi, fi verbumin terrisnon inveniffet matrem, nifi peccato originali infectam. 4. S. Gregorius. T havmaturgus Origenis difci- (hr pulus in Serm. 1. de Annuntiatione: Angelus fan- &e Marie primo omniun lllud; Zíve gratia plena J jrafignacit; quoniam cum ipfa totius. gratie thefau- vus reconditus erat. Ex omnibus emim generationi- f rpore & [piritu extitit. -- EUA / bus bec fola Virgo fanäcï CO 4 Ipfe f j Er PE 184 DISPUTATIO II. »ves Lm mde Jpfe fanttificationis Dominus , Pater ca[litatis , incor- vuptionis autbor , & libertatis dator, Jalutis procu- a. u a 5v s vYalor, qui ex terra virgine creavit bominem & ex JWüus latere & cofla Evam a[fumpfit , bic. Dominus tecum & vurfus ex te. Cum ergo S. Gregorius ] exeo, quod Pater caftitatis ex Maria ad imitatio- l nem primeve creationis natus fit, infinuat, eam vt RA P^ JM confervatam fuiffe virginem , parirationeex eo, g J quod ex ea natus fit fan&ificationis Dominus, infinuare videtur, quod prefan&ificata fuerit, jl & in ipfacreationeanimzlibertate donata. Hunc " aj ejus fenfum confirmant fequentia ejus verba : j ret'acxg Á 3l l 4fve gratia plena. intellettualis Solis Oriens Jeu auro- YO. fls vite immaculatus. j J doe gratia plena «vitis Jemper vigens, que animas te glorificantium . latifi- L f Ca$. - - Cum ancilla Rex &lorie , cum beciofa fpe- ciofus forma pre füüs bomü "m cum impolluta, qui Janttifiat univerfa. -- -- Su rge Domine in requiem L tuam iu C arca fan&lificationis tue. Fere enim ar- fj ca efl fanttiffma Virgo intrinfacug & extrinfecus . de- ) ^ J " ll aurata , que univerfum fanttificationis thefaurum fu- :ff'ad h i fcepit. Clarius hic fenfus exprimitur in Serm. 9. um qui fermo tamen Vincentio Ricardo Clerico R 15 0 3 gulari fic exiftimante forte eft Procl Patriarchge. D fve, inquit, gratia plena. Tu enim, que revera 'f-:m nit "ll NU u ] gaudio funt digna, agis, quoniam immaculatam . in- L Yuin duta es veftem. - - Quoniam & tu fantta, & omni n bumana. creatura. gloriofor , ac purior, fan&ior effe- &a, nive quidem candidiorei "fiäa;äeü, n babes mentem, quovis Atj gulem auro quantumrois probato purificatum magis cor- gus. -- RU Cum puritatis atque integritatis famulacrum sf afbettum ipfa an M gelicum , ficut plures ex Pro- At phetis, non ïqformz'da*vit. Hzcoftendunt; ubi Scri- ptores lv DE PECCATO ORIGINALI. 185 P ptores illi indefinitam celebrant puritatem B. Vir- n ginis, eos etiam de puritate animz loqui. 3 S. Cyprianus in Orat. de Chrifti Nativita- ")"L) ij te: Nibil in Maria repetüt ultio, mec pracedens de- GK le&tatio expetiit penarum ufuram. -- —INec fufüinebat Ti s ( juftitia, ut illud as ele&tionis communibus la[Jaretur j y n injurüs, quoniam plurimum à ceteris differens matu- a va communicabat , non culpa. Cum dolores in par- (nts D tu pona peccati originalis fint juxta illud Gen. 3. ÀN It a In dolore paries , confequens eft, ut quam S. Cy- Qd ( prianus exemptam jure docet à poena, immunem ET declaret à culpa. Hincait: Cum aliis feminis na- | 07??01':11 iura communicabat, mon culpa. Idem fic pergit: Erat ei proprium privilegium, quod. mulla mulierum mec ante mec deinceps meruit obtinere , quod. erat famul Mi müter & virgo; unde & mairi plemitudo gratie debe- n batur , &? virgini abundantior gloria, que carmis && mentis integritate infignis , fpiritali &2 corporali intus & extus Chrifti prefentia fruebatur. Ü | 6. Dionyfius Alexandrinus in Prafatione Epi- ftole ad Paulum Samofatenfem: ,,Deus Verbum fT , caro fa&um eft. - - Multe reperiuntur ma- 20 (e ,tres; una autem & fola virgo filia vite genuit LLCT » Verbum vivens. Et in queft. 5. Neque in ta- , bernaculum ejus alius introivit aut exivit nifi »folus Dominus, & porta tabernaculi fignata eft »integra, & incorrupta, & inviolata; manu enim ; Dei claufa eft, & digito ejus fignata eft; neque il WWW »tabernaculum ejus ab hominibus fabricatum, » fed Spiritu San&o firmatum eft; & virtute al- , tiffimi protegitur illud femper laudatiflimum Dei , abernaculumMariaDeipara& virgo. E: queft.7 . m , Non in fervo inhabitavit, fedin fan&o fuo ta- du w 3 , 0et- j 186 DISPUTATIO II. ag » bernaculo, non manu facto, quod eft Deipara p » Maria. Ilic enim in ipfa Rex eloric fa&tus eft [ A q n » Pontifex; ex ipfa exivit Verbum fa&tus Ponti- » fex non fecundum legem carnalis mandati, fed »fecundum virtutem vite indiffolubilis. FEt ( » ju&/t. 10. Propter nos venit conceptus in ven- j » tre Virginis Mariz fuperveniente Spiritu San&to »ineam, & matrem incorruptam à pedibus us- fv »que ad caput benedi&am fervavit, ficut ipfe »Íolus novit modum, conceptus & ortus fui. » H&c enim eft, quam Ifaac previdens dicebat n » Jacob: Det tibi Deus benedi&ionem terrz ha- k 4uem n »bentis omnia. Qui enim de colo defcendit 9] » Unigenitus Deus Verbum geftatum eft inutero » & genitus ex Paradifo virginali habente omnia." Hitermini: filia vite, tabernaculum non ab bo- ]/ minibus fabricatum , fed á SpirituSan&o firmatum, Jümper laudatifümum, mon mamu fatho, à pedibus usque ad caput benedittam, benedictionem terrz babentis ommia, Paradifo virginali babente omnia; oftendunt fpecialem operationem & fan&ificatio- nem Dei in ipfa Conceptione B. Virginis, & ex- emptionem ab omni maledictione. li /l'arzk ( I S. Zlthanafius in Serm. de Deipara: »5pi- VAv » ritus Sanctus in Virginem defcendit cum omni- i zfceQ lil ( »bus fuis effentialibus virtutibus imbuens eam VU » gratia, ut in omnibus grata effet. Atque id- AVT » Circo gratia plena cognominata eft, eo quod Af »adimpletione Spiritus Sancti omnibus gratiis l A » abundaret. àuam virtutem per omnia tempo- ,fà conceptus eam habuiffe confido , & poft con- » ceptum eam retinuiffe.- - q Ums 4 pOv Decet, te Matrem, , Regen vic cicem, Dominam atque Heram co- n M »gnomi- L DE PECCATO ORIGINALLE. 187 Md W » gnominari, eo quod ex te prodiitRex, Domi- ,Dus, ac Deus nofter, affftentem illi, nobis , quidem terribili, tibi aütem dulci, omnemque » gretiam largienti; qua de caufa factum eft, ut »gratia plena appellata fis, utpote qu& omni y DI » gretia abundares. 8 Titus Bofrenfis in c. 1. Luce. — Evangelif?a l) indicat , ex eodem Davidis genere, unde SYofepb ortum NI Y trabebat , ipfam quoque inculpati[/mmam . Virginem flu- xifje. S. Epbrem in Serm. de laudibus Mariz, B. Virginem ficalloquitur: Jmmaculata, intemerata, incorrupta , & pror[us pudica, atque ab ommi forde & labe peccati aliemiffJma , Virgo ID.EI ac Sponfa, t;äente f Domina- noftra. IO. D. Baflius in Liturgia Diacono decan- anixck ; tanda fequentia verba injungit : Santüi[|me , in- temerate, Dominatricis noftre, Deique Genitricis Ma- vie cum omnibus SanGtis commemerantes. - - Cuftodi nos Deus gratia tua. San&iffme 62 Immaculate Do- Mv münatricis noftre. & .Dei Genitricis Marie cum omni- bus San&tis. na 1ETIC Varie antiqui[[me Liturgie , qus, licet forte fineacceffionibusaliquotterminorum ad nos non pervenerint, videtur tamen, eas acceflio- i nes poftfzeculum quintum non acceffiffe. Litur- u A gia Jacobitarum in Oratione, quz vocatur Ob- fignatio poftt Communionem, fic habet: Propitie- z':a d* m j tur Deus & dimittat ei, pro quo & cujus caufa obla- tum eft bodie facrificium iftud per orationes (9^ inter- um u ceffionem Matris amiüte juffitia, celi ecundi, Vir- ht T ; ( [ ginis hmmaculate. In Liturgia D. Jacobo adfcri- pta habetur: Sente & gloriofe famper V'irgimis. j c Ti » 188 DISPUTATIO j TI. W In Liturgia S. Sixti Papa: Precipue & primario Il Jantam 9 beneditiam [emper Virginem B. Mariam "l l JDei Genitricem commemoramus. In Liturgia S. Pe- j MW yf tri: Dignare Domine meminiffe fantte & preclare Jenper. Virginis B. Marie. K In Liturgia $. Chry- foftomi: Sante & Gloriofe [emper Virginis Ma- Tic. In Liturgia S. Cyrilli Alexandrini: Domine Jurt at , qui vis , ut San&torum tuorum memorie frequenter n " il q comiumicemus , maxime ac fpeciatim Gloriofe pre omnibus San&is Pirginis immaculate , fantteque Ge- gin il mitricig Dei Maria. atimit Si quis objiciat alias Litur- gias v. g. Liturgiam S. Jacobi, qua vocatur Mi- j m no, Liturgiam S. Petri, Liturgiam $. Joannis, s ' Liturgiam D. Marci. &c. in quibus illi termini QU non continentur modo przefato , refponderi ;ü»ienus i f j W poteft; filentium authorum harum Liturgiarum j ] non tollere mentem authorum earum Liturgia- n eMri À VIlld emyd rum, que attuli. T9; p ( S. Epipbanius in Serm. de laudibus Ma- Mir T ri&. Gratia plena es B. Virgo lo Deo excepto cun- Gs fuperior exiffis, matura formofior es ipfis Cheru- u g Dd bin, Seraphin, & omni exercitu angelorum. - - Le- tabantur /fngeli , quafi ipfi dumtaxat Deum baberent ; ii hr D "h ] ? quibus B. Virgo fupérior nata Deum babitantem . in celis concepit im terra. Ibidem B. Virginem vo- ( Iri cat lilium immaculatum , ovem immaculatam. VL I3. S. zimbrofius in Pfal. rx8. ad ult. verf. J 11 Sufcipe me in carne, que in Adam lapfa eft ; Jufcipe & UMT yon ex Sara, fed ex Maria, ut incorrupta füi virgo j per gratiam ab ommi integra labe peccati. Et in Hom. de Cain. &. Abel. Atl De hoc grege fantta & "t inaculata & intata illa ovis proce[fit Santta Maria. m'mfbli; 14. $. l DE PECCATO ORIGINAV"LI. 189 ^ bpn' hi 14. $. Gregorius INy[Jenis Hom. 18. in Cant. Chriflus folus de puritate virginis ele&tus eff, cujus Mq—a »/U»y fax muptialis Spiritus. San&i fplendor ; cujus. cubile vitiorum expers conditio, nuptie puritas incorrupta. TNUN I D. Hieronymus in Epift. de Affumpt. B. j Ilrg Marie ad Paulam, quam alii Sophronio P. C. hi hm jl tribuunt, explicans illa verba Cantici: , Veni co- »lumba mea, immaculata mea , ait: B. Firgo IIG » fimplicitatem columbz in omnibus reprefentat ; & » quoniam quidquid in ea geftum eft, totum pu- »ritas & fimplicitas, totum veritas & gratia fuit, MU j » & ideo immaculata, quia in nullo corrupta. - - , Ante hoc ipfüm ('conceptum Chrif£i) uterus Vir- »ginis quamvis mundus, quamvis impollutus, 0, g »& alienus à contagione peccati, quamvis fan- mlf » C&us, adhuc tamen vilitate carnis induitur; ac s » ficut lana candidiffima fuoque colore dealbata, , cum acceffiffet Spiritus San&us, vertitur in pur- »puram.-- Quamvis Angelorum excelfior na- i »turafit, non tamen grátia major; quia & ipfi »gratuita gratia, ne corruerent, funt falvati. »Inde David: Verbo Domini coeli firmati funt, , & fpiritu oris ejus omnis virtus eorum fubfiftit. i » Conftat, Beatam & gloriofam Virginem Mariam, du s ,ampliorapromeruiffe virtutum privilegia & per- Vg ij »Cepiffe gratiam ab ipfis Angelis collaudatam. fj , Unde etfi mirabilis eft eorum firmitas, mirabi- P »bilior tamen in Maria, quam obumbravit vir- ! »tus altiffimi, ut fupra omnem virtutem fit an- "4 »gelicam quod factum eft in ea, & admirabile , cunctis fzculis facramentum. Idem in Pfal. 77. , B. Virgo pulchre dicitur nubes diei, quia non pb /| » tuit in tenebris, fed femper inluce. Etinc.9. Mæxï'-'-: l »Eftie, )! 190 DISPUTATIO 1 T. Fntn j » Eftie. ln aula virginali & nulla forde maculata » de Spiritu Sanéto Dei fermo proceffit. i 16. dl Timotheus Presbyter C. P. in Orat. de . Simeone, cum alias puerperas cum Maria ad tem- ! [; plum accedentes fic alloquitur: Quid vos conditio- ne anclle cum libera, atque adeo Domina incerta- ts2 -- Unde etiam fupra ommes inculpata (2 omni- W bus wodis [antta Virgo per illum , qui domicilium babuit im ea, usque adbuc immortalis eft. 17. S. Juguflinis l. de natura & gratia c. It 36. fic fcribit: , Pelagius ad hoc ut probet, ho- Iinem per vires naturce fine peccato vivere U lU 9 m »poffe, adeoque non dari peccatum originale, znete n » commemorat eos, qui non modo non peccaffe, »Verum etiam jufte vixiffe referuntur : - Abel, il , Enoch, Melchifedech, Abraham, Ifaac, Jacob, »Jofeph, Jefum Nave, Phineen, Samuel, Na- Md ynta. "w »than, Eliam, Elif&um , Micheam , Daniel, W Jl » Ananiam, Azariam, Mifael, Ezehiel, Mardo- »Cheum, Simeon, Jofeph, cui defponfata erat J » Virgo Maria, Joannem. Adjungit etiam foe- 15 Da !! »Tinas, Delboram , Annam Samuelis matrem, d ln M » Judith, Efther, alterim Annam filiam Phanuel 5 »Elifabeth, ipfam etisr) Domini ac Salvatoris " tfb er D »hoftri matrem , quam dicit fine peccato confi- £ll » teri neceffe effe pietati. Excepta itaque San&ta l AT » Virgine Maria, de qua propter honorem Do- »Iini nullam prorfus, cum de peccatis agitur, » habere volo quaftionem. Inde enim fcimus, » quod ei plus gratie collatum fuerit ad vincen- » dum omni ex parte peccatum, quze ( quia ) con- »Cipere ac parere meruit eum, quem conftat, Wtj :l » nullum habuiffe peccatum. — Hac ergo Virgine üïäïütm) y»eXce- l DE PECCATO ORIGINALTI. I9 h CM r ,excepta, fi omnes illos San&tos, cum hic vi- hd »Vere poffemus, poffemus interrogare, utrum m ! effent fine peccato, quid fuiffe refponfuros pu- tamus ? INonne.una voce clamaffent: Si dixe- ,rimus, quia peccatum non habemus, veritas in nobis non eft., In hoc textu duo notanda funt. Primo, quod Pelagius negans exiftentiam peccati originalis, quantum pertinet ad B. Vir- ginem, argumentetur ex univerfali fenfu Eccle- TU ( 1iee Secundo quod D. Auguftinus fe hoc /cire u k.) ; nw" fateatur, B. Virgini plus grativ, quam csteris JEL hominibus conceffum effe ad vincendum ex omni WAUUU U !Whv-, N parte peccatum.. Potuiffet in B. Virgine facile VIRURTOE diftinguere inter peccatum a&uale & originale. Potuiffet dicere fenfum univerfalem Ecclefiz, Ts quem Pelagius objecerat, tantum ítare pro im- n Sami munitate illius à peccatis actualibus, non vero à peccato orieinali; verum non eft aufus in du- h bium revocare id, quod Pe]c.glus objecerat, Ma- riam:fine peccato (omm) confiteri, nece[Je e[Je pietati. Idem S. Doétor in l. de quinque berefibus circa Chriftum, Manichzeos, qui necabant, Chriftum A natum effe ex femina, quia alioquin ex ea fuiffet inquinatus peccato originali cap. s. fic fcribit: » Fruftra Manichee conaris adverfari Dicit tibi J uid MC »Deus creator hominis, filius hominis : »eft, quod te permoveat in mea nativitate? Non 1 ( jit »füm libidinis conceptus cupiditate. Ego ma- La nm v Vi »trem, de qua nafcerer feci; ego viam meo , itineri praparavi atque mundavi. Hanc, quam Qfnt que »defpicis Manichee, mater efít mea, fed manu »fabricata eft mea. Si potui inquinari, cum QUem »€àm facerem, potuiinquinari, cum ex eà na- lac j »icerer. Li 192 DISPUTATIO II. y" » fcerer. Sicut tranfitu meo illius non eft cor- j »rupta virginitas, fic & mea non eft ibi maculata ii »majeftas. Stulte, unde fordes in virgine ma- i qu » tre, ubi non eft concubitus cum homine patre? yrate p » Unde fordes in ea, que nec concipiendo libi- vl »dinem , nec pariendo eft perpefía dolorem? j ll » Unde fordes in domo, ad quam nullus habita- xl »toracceffit? Solus ad eam Dominus & fabri- u »Cator ejus venit, veftem, quam non habebat visiy » induit, eamque, ficutinvenit, claufam reliquit., aeidumy Hzc argumentatio D. Auguftini non foret ex- o a&ta, nifi Manichzum perfuaderet, B. Virginem aped. ftatim in ejus fabricatione feu conceptione pre- sl fervatam effe à fordibus. Habitaffet enim in ea v Ddl diabolus & maculaffet. I8. Qcono T'beodorus Epifcopus Ancyranus Hom. Ed de Nativit. Servat. in Concilio Ephefino habita, áni yedi JDic obfecro, utrum eft vilius , rubusne an uterus Vir- gineus , ab omni peccati a[fettione dmmunis ? ii i Tgno- ia o ras, illa recentiorum eorumque, que nunc contingunit, extitile figuras ? l Ts d m I9. .Bafüius Seleucienfis in Orat. de Verbi In- carnat. Y dj Templum es vere Deo dignum, utpote fua- viffmum omnis fanctitatis & puritatis odorem fpirans, .ïcclorum g "ts O ter facrofantta Virgo, de qua qui omnía illuflria K2 gloriofa dixerit, nunquam à veritatis fcopo aber- 32 Ditine M vabit. N ( 20. T beodoretus in Cantica ad illa verba: " t T j] ( I Una eft columba, ait: , Salomon divino afflatus I r » Spiritu San&o ante cernens Verbi puriffimi in- ij il u ,Carnationem , & quz ipíam fine femine genuit &t "1 f » Sanctifimam Dei Genitricem Mariam illam im- » maculatiffimam, quam omnes generationes Bea- "g Ti »tiflimam d Ll L l DE PECCATO ORIGINALI. 193 Qur j QU » tiffimam predicant.-- Intertotanimasomnium d lg T shominum, qui falvantur, ut electa eft una illa »fola, que Chriftum genuit Virgo Maria, qua Muj MY Hu li BIN » puritate profe&o Cherubin & Seraphin ante- , cellit. d Qly QUs 21' Eufebius Emiffenus Serm. de Nactivitat. » Quid de Matre Domini dicam, cujus odoris T0 (r f Wil » fragrantiam Salomon admiransait: Qu eft ifta, Qd »quz afcendit per defertum ut virgula fumi ex ln »aromatibus myrrhe & thuris, & univerfi gene- " t fe »ris pigmentarii? Ubi enim omnium Aromatum s ,»fumus redolet, ibi fcetoris indicium effe non » poteft. FT 22. JProclus Epifcopus Cyzicenus in Orat. co- Ij ram Concilio Ephefino habita : ", Sacra Deipara »Maria in unum nos cogit, fpiritualis fecundt dl »Adami paradifus. Haec admirande ocono »mice tela, in qua admirabilis illius unionis tu- » hica confecta eft, cujus quidem textor extitit » Spiritus San&tus, radius textorius immenfa ge- » ftantis gratia. b 23. Sophronius Patriarcha Jerofol. in Orat. de Angelorum excellentia: , O Gabriel, qui Bea- » iffimam,inculpatiffimamqueSacratiffimz,puriffi- Tif »meque Dominz noftreanimam ingenti gaudio ! WA »imbuifti - - Chrifte, tui gaudii inculpate ma- »tris tue , angelorumque precibus intercedenti- 40 1 »bus confortes nos eflice. ldem in Epiflola ad I » Sergium. Patriarcham C. P. Marie fanéte pre- 2] !L DA »Clareque ab omni contagione liberatze (/eu ut J: il » tefle -Va[quezio in Vaticanis Codicibus babetur , li- um »ber&) & corporis & anime & intelle&us. - - - wue ( » Ideo Virgo fancta accipitur, & corpus, anima- D.zdmort Tr.dePecc. orig. & grat. N que DISPUTATIO p 194 I I. » que fan&ificatur, quz ita miniftravit Incarna- i oüend »tioni, ut munda & cafta & incontaminata. - - N DI j ,Ex inviolabili & virginali fanguine fancte at- nima, » que immaculate virginis Marie Verbum eft in- 5 » carnatum. 24. .Hefibius Jerofol. in Orat.2. de Deipara. n r jl 'J&* eam Turturem mundam & columbam impollutam ap- pellat ex Canticis. Dein ait: ,,Ecce Virgo, que us » Adamum pudore & Evam comminatione libe- g um »ravit; qua audaciam ferpentis abfcidit, quam fbb » confcientie fumus non attigit, neque vermis u g » voluptatis eam lefit. - - - Quia munda es à árane a d » Concubitu nuptiali, quiatemplum incorruptum, » & tabernaculum ab omni forde liberum confer- d. [nter » Vafti, Unigenitus ex te nafcitur. ii 25. S. Zntiocbus Hom. 21. deinnocentia Ma- Pf rie: ,Nulli poffibile eft ad tuz virtutis pertin- tl » gere faftigium nifi prefidio juvetur, juxta te- tX d » ftimonium Deipare nulli obnoxiz vitio. - - - DRRT » Plena cum effet gratie, promeruit fibi veftem me du »Dertexere virginitatis nulla ruga decolorem, 5 ij »nulli obnoxiam reatui. 5ti, quod 26. Concilium Toletanum 11. ,Solam Perfonam f n »filii hominem verum fine peccato de Sancta & ïigüpere, ] » Immaculata Maria Virgine credimus affumpfiffe, AA RC (b 27. S.lldephonfus in l. de parturit. & virginit. np Marig: , Qnid legem nature requirunt in Maria, Wi;äm[e ! » ubi totum, quidquid in ea fuit, poffedit Spiri- Ut *j lü'o*» » tus Sanctus? - Conftat, illam ab omni pec- "RY » Cato originali fuiffe imnunem , per quam non nf Ti » folum maledictio matris Evz foluta eft, verum »9tiam & benedi&ctio omnibus condonatur. - - d WP » Cum dicit, gratia plena, ex integro iram ex- Wlfm mm sclufam l DE PECCATO ORIGINALLI 195 hi , clufam oftendit, & reftitutam gratiam decla- lmlmjm Nullas adfcribant facratiffime matri D] l'at. TE T n »contumelias, non gemitus, non dolores, non erI]M »$rumnas, non ullas vifcerum vexationes, non »ullas dirz triftitiee corruptiones; quia hzc omnia, 1] »ficut fzepe dicum eft, in prima origine illatz If »funt vindictz & retributiones,juftifhime prime tlin U »prevaricationis; à quibus omnibus B. Virgo Utne » Maria, quantum eftaliena à culpa, tantum pro- Ui « » cul dubio libera fuit à doloribus & poena. Ei w n upra. Qus nec Adam in fe admifit, nec ex Evee li mj » colluvione filium füfcepit, nec fub maledicto It »in doloribus & anguftiis Dominum peperit. M tlimn » Ét ibidem. Interrogemus iftos fequaces Helvidii, Jf » qui etfi virginem eam non denegant permanfiffe, ii s pudicitiam tamen comimaculant, & gratiam, qua du s plena predicatur, quando communi lege natu- Quia fi ita hr x »Ix vitiate dicunt eam peperiffe. Ore vt »pepetit, ergo adhuc ac fi (quafi) cum maffa menit t » primae damnationis contra Angeli voceni male- g d » di&tioni fubjacuit, ac Verbum Patris de carne »peccati, quod abfit, üt caro fieret, homitiem ,jini » afTumpfit. Sed quia contra fidem Catholicam od » eft fic fapere, B. Virgo plena gratia nec dolo- »rem fenfit nec corruptionem vifcerum pertülit, RImyyus » quia quantum aliena fuit à cuipa, SpirituSancto pamm'L&F 5in ea cooperante, & virtute altiffimi, quo ob: um 1 j pl ,umbratur, in totum extranea à maledicto pri- »1»€ damnationis. n 3 28. Md S. Damafcenus in. Orat. 9. de Dortnit. B. Virginis: ,, Hodie facratiffima columba & fimplex (iiu df » & innocens aiz50a & Spiritui divino confecrata quit » fpiritualem novi Adatni Paradifum fufcipit; in a N2 »que ! i u 196 DISPUTATIO II. »quo condemnatio abrogata; etenim ad hunc p » Paradifum ferpens aditum non habuit. ab Etenim » Rex ipfe ad matrem füam venit, ut divinisfuis gt W« jj M »c puriffimis manibus fan&am ac puram & labis » expertem ipfius animam füfciperet. g um Denique fenfüm ac traditionem Chriftiano- il rum Orientalium confirmat, quod ipfemet Ma- hometes, quiSeculo feptimo ope cujusdam Ser- WE l Es gii Monachi vel certe ope alicujus alterius Chri- Ítiani, Arriani ac Neftoriani imo & Ebionitz, irii fuum Alcoranum confcripfit, non obfcure Im- maculatam Conceptionem B. Virginis Mariz infi- nuet, licet, prout more fuo omnia confundit, Vi etiam nativitatem & conceptionem non diftin- guat. Noneftverofimile, id eum, vel ejus Ma- du giftrum Sergium, fuiffe fcripturum, nifi agno- ü Bg*rum | viffet, eam doctrinam effe apud Chriftianos rece- ptam, eamque Chriftianis, quibus, ut eos in A M $j : fua retia traheret, blandirivolebat, placituram. ol Sura 1lI ficícribit: JDixit uxor 4mran ( S. Joa- m chimi) Demine mi, certe ego vovi tibi, quod eft in *H06 À uiero eo, liberum. —Sufcipe ergo & me. Cum au- At^ qui iem peperi[Jet eam , dixit: Domime, certe ego peperi Ewdem (ey eam. feminam , & non eft mafculus. ficut. femina; & ego quidem eam mominavi Mariam; & ego fane con- :XESEOXDEO ii »;yäïca:i fugere facio eam ad te, & prolem ejus à Satana la- T n ) jidato. —Sufcepit ergo eam .Dominus. fufceptione. pul- 1 li chra C9' germinare fecit eam germine pulchro. Do&or R lT autem Mahumedanus, nomine Gelal, tefte P. " .füïam mmurp Itl Maraccio, hunc textum Alcorani fic explicat: EMECI][Em | Jn biflorüis babetur , mullum mafci, mifi tangat. eum 3l Satanas, quando nafcitur , & ideo erumpit in vagitus, preier Mariam. Referunt boc. duo Seniores. Alius ss l Doctor VBüph j f l, DE PECCATO ORIGINALTI. 197 g h Do&or Mahumedanus, nomine Corada, tefte LE eodem P. Maracciofic fcribit: Omnis natus ex 4dam ym(l Tl confoditur in latere ta&u Satane , quando nafcitur, ex- ] P l cepto Sfefu , g matre ejus. INam pofuit Deus. inter i eos & Satanam «velamen , ita ut tattus Satane feterit n lrl in velamine , nec pertigerit ad eos ülla ex parte. Pra- T zerea narratum e[L mobis , quod neuter commiferit ullum Va) peccatum , ficut commüttunt ceteri filii zldam. — Itaifti m miferi fabulatores per velamen tranfpiciuntinter J mille ineptias aliquid nonnunquam Catholice ve- m QU ïM. ritatis/. ] Solvuntur Objectiones. U: tht It vir OBJICITUR. Certum eft ex conftanti m d traditione Patrum & Doctorum Ecclefie , in Can- nf ticis litteraliter fignificari connubium fpirituale st Chrifti Regis pacifici cum fua Ecclefia. Ergo li Y non poffuntin fenfu litterali, acmece[Jario, per Spi- W ritum San&um immediate intento, explicari de B. Virgine, proutin primo argumento affumptum m eft. c. patet, quia non dantur duo fenfus | littera- les in eodem textu. R£sPONDEO dift.a. Certum eft, hoc coh— J nubium fignificari cum Ecclefia contrahendum ? primario & initiandum in perfona D. V irginis. c. contrahendum confufim cum corpore (ine ordi- Cum con- u ne membrorum feu perfonarum n. a. j ( nubium illud fpirituale Chrifti cum Ecclefia con- fiftat in perfe&iffima unione amoris & fidei, con- yra ib fequitur, quod ejusmodi fedus unionisiniri pof- fit cum integro populo vel natione in perfonail- n nf lius principis. Sic enim bella inter duas natio- j N 3 nes j 198 DISPUTATIO II, nes finiuntur per federa pacis inite inter princi- h Wm "T pes utriusque nationes; & dum v.g. Rex Gallie j reconciliatur alicui Reipublicse, aut nationi, id fit in perfona Principis, vel Ducis, vel Regis, i o* T qui dignitate aut poteftate excellit in tali Repu- blica, aut natione, quam reprefentat. Jtaque E MJ ;1, pariratione, qu& connubii feu unionis fredera fan- E ciuntur inter Salomonem eternum & Ecclefiam, (j : convenientiflime fanciri poterant in perfona B. yg t gim: Virginis, tanquam Principiffanobiliffima veteris Ecclefie, &tanquam Matrefamilias nove Eccle- i i fiz, quam illi Chriftus in perfona Joannis é TT Cruce commendavit. gt Et ficutinprafato genere unionum inter duas nationes fit, ut Reges paci- st Dand. uditu fcentes invicem in Inftrumento pacis modo fer- monem dirigant ad perfonam & perfonalia com- & a, pacifcentis, modo ad totum populum compaci- Dd autit fcenti fübditum, ita in ifto connubiali Cantico fermo mifcetur promifcue, ut modo Rex divi- aj nus folum attingat perfonalia Marie , modo com- um munia cum fuo populo, quem reprzfentat tan- B quam ejus Principiffa & Materfamilias. Trftsdp Dicrs. Non habentur exempla in facris slnnit Scripturis tra&tandi cum integro populo, aut & tut communitate in perfona unius. Ergo hic modus hm explicandi nec debet admitti litteraliter in Can- ticis. v u RESPONDEO n.a. Hic enim modus adeo eft familiaris Sacre Scripture, ut fcateat exem- Og A plis.. Sic quod Adamo & Ev perfonaliter dici- kb tur, fine dubio di&um eft in earum perfona toti t r humano generi. Tulit Deus bominem $ pofuit eum lip Wt ifFodiret Wt $i Paradifo- voluptatis 'ut .operaretur &9 u illum ; ) 1 DE PECCATO ORIGINALI. 199 MM illum; precepitque ei dicens: Ex omni ligno Paradifi T comedes de ligno autem fcientice boni & mali ne come- E) i T dass in quocunque enim die comederis ex eo, morte mo- Cls, V:h vitris. Gen. 2. Aderat huic precepto prefens fo- ZETT lus Adam, & tamen Gen. 3. Eva dicit: Precepit Ed h nobis Deus , me comederemus. Similiter quando QUs t Deus Gen. 3. Adamo dicit: lm fudore vultus tui donec revertaris in térram , de qua fum- Qntds vefceris pane , füt n ptus es5 ad totum genus humanum id in p erfona ii Adami di&um eft. Etquando eodem loco Ev itilsts dicitur: Multiplicabo erumnas tuas ; n dolore paries, i & [ub viri potelate eris, id in perfona Eva ad n omnes mulieres dictum eft. | Sic ». Reg. 3. V. 12. (l Abner Davidi nuntiat: Jac mecum amicitias, €9' Y veducam ad. te. univerfum Ifrael. Sic in Prophetis g läl. paflim habetur, quod integre nationi dicitur, poyie: hoc regi illius nationis dicitur. Sic Efaie 36. E Sennacherib Ezehie nuntiat: Que eft ifta fiducia B n Deo confidimus Cgc. m ua confidis? Si vefponderis , 1 n Sic & Petrus confitetur divi nitatem Chrifti no- mine omnium, imo nomine totius Eccle fie. Sic um tiat An- itriti & Chriftus Apocalypfis 2. & 3. quod nun toti illi gelo feu Epifcopo Ephefi, 5myrne &c. y ao Ecclefie nuntiat. i u n - Gratis afferitur; quodPa- O52 ]ICITUR 2. ubi loquuntur de j t tres aliquos Cantici textus, fponía, in fen fu litterali explicentde B. Virgine. T batur, quod etiam integrum Can- Érgo non pro , Lt ticum in fenfu litterali exprimat colloquium im- mediatum inter Verbum & B. Virginem. i perl'ouzfï u RESPONDEO n. à. Contrarium patet ex ml hic ad- variis textibus Patrum, quorum aliquos ducam. u j 4 oO DISPUTATIO II ! ducam. Fufe enim ifta perfequi , non eft hujus , H loci. ] N I. ad illa verba : Ofculetur :me ofculo oris Rupertus in Cantica ait: None boc verb um zngeli g Gabrielis , Spiritus San&tus fuperveniet in te &c.. Ver- g bum C fponfio erat jam imminentis ofculi oris IDomini m Profetto liquefatta eft anima tua, ut. dile&kus - locutus ii eft, filicet. Deus Pater. locutione ineffabili , dum fub- nosauu Jlantiam. Verbi fui cum illo amore Juo Spiritu. Santto tuc menti tuo ventri penitus. infereret , àn quo nec fani- fb lem vifa es nec babere faquentem. m eïpün 9 Adillaverba: Trabe me p of te. Rupertus : sir'tel, Trahebatur, & currebat, & ipfam currere, id u Cat eft, in montana cum feftinatione'abire, erat di- z t cere, tráhe me poftte. Pretiofum unguentum 3uddis erat, quod Dominus dederat fterili (Elifabethze), tanti unguenti odorem perceperat; tanti bene- t ficii famam five nuntium ab i "s pfo Angelo acce- A perat. Qs iten d 3: Ad ila verba: Nigra fum. —Hailsrinus : Mponn Nigra fum in. apparentia & defpe&a tanquam ma- ETE ter leprofi ( ac pereuffi à Deo), fed formofa in fitt t veritatis exiftentia, tanquam veri Dei Genitrix r gloriofa. Nigra fum tanquam tabernacula Ce- dar, ficut ceterz matres, quarum ventres funt ) o ( & m tabernacula filiorum mororis & tenebrarum. TT Í Verumtamen ego. formofa füm ficut pelles dedi- i cate vero Salomoni Chrifto. Nam ficut ille 0 pelles arcam ty Jj picam continuerunt; fic ergo in- tra mea vifcera Veram arca m continui, Chriftum AT videlicet; -Jliw Y bernaculu & ficut pelles protegebant totum ta- if m, fic fub umbra mez protectionis de- fïEExp 1 fendo totam Ecclefia m 4l um n ho g 4. Ad Y DE PECCATO ORIGINALTI. 20I j Y Ü 4 Adilla verba : JNolite me confiderare , quod r m fufta fam. — Rupertus: Nolite Filiz Jerufalem con- fiderare me, quod fim corrupta, quia non tu- mentem uterum habeo, non fecit vir, fed ita Ww ITlj a decoloravit me fol. Verus fol, & fole pul- chrior, femetipfo meimplevit, &femetlpfoute- kMM, [ rum meum tumentem reddidit. h ii "NT P W Hoc modo Aupertus totum Canticum de B Virgine exponit Alios textus Cantici de B W Virgine expofitos Cornelius Lapide attingit. lia Fateor tamen, verofimiliorem litteralem expo- Qd fitionem Cantici de B. Virgine inveniri poffe, uod Áim us quam etiam tentarem , fi tempus finat attinet ad alias Objectiones contra Immaculatam t ( du Conceptionem depromptas ex SS. Patribus.& ex Y dn D. 'Thoma, ad eas Refpondi in Hallucinationi- bus Vireilianis & in Refponfione ad Refpon- fionem Apologeticam P. Virgilii Summa mez n , Refponfionis ad textus Patrum & D. Thomz eo 64 ul redit, ut fi aliquando in B. Virgine videantur ad- J mittere pecccatum originale, loquantur folum m de materiali conftitutivo ipfius peccati originalis, n t non vero de conftitutivo formali , quod eft pri- iU Conftitutivum au- vatio gratize fan&ificantis. )&w tem materiale peccati originalis eft fomes feu con- Vi cupifrentia, non quidem actualis confiftens in M actuali rebellione carnis contra imperium rectz h; ld rationis, fed radicalis , feu fpectata in a&tu primo, nai, confiftens in deftitutione vigoris primigenii, fe r tenente ex parte feminis & embrionis, defefine fpeciali gratia non fufficientis ad producendam pO'fu & propagandam in pofteros gratiam fané&tifican- 3 qu | 202 DISP. II. DE PECCAT. ORIGIN. tem. ]ta quoad rem refpondet Cardinalis' Be]- J M larminus & Cardinalis Sfondratus, ille in Contro- verfiis ubi agit de peccato originali, iftein Inno- j centia D. Thomz vindicata. Nolim tamen per hanc refponfionem tueri, quodB. Virgo contra- xerit debitum proximum incurrendi peccatum ori- ginale. $i enim in hominibus baptizatis concu- pifcentia a&ualis nullam amplius habet conne- um xionem cum peccato originali, eo quod tantum ad agonem, ut "ridentinum loquitur, im renatis | de&( relita fit, multo minus connexionem neceffía- riam cum peccato originali in B. Virgine habe- hg bit concupifcentia radicalis , feu in a&tu primo fpecta- nn& ta ante infufionem animz rationalis. "Textus D. Thome, & Bellarmini videripóffunt locis füpra allegatis. j pl p , ht ägm U N j n Q u " (Orfe P w-: C Ml Ir /i ( PANSSSSS- ) ) lj "C ER — L A 3 . u S Y Va a um m aQLdütq ET Ij It DISPU- D j 205 ü— Coo $ "ii lne W Rh, lüm li tgy ) n DISPUTATIO " t De Gratia, QU H ts u o l [ In hac Difputatione queritur: lt M 1 Quid & quotuplex fit gratia? n 2 In quo confiftant errores Pelagiano- DI rum & Semipelagianorum ? inij, T Vrl An poffit dari opus moraliter bonum 1 fine gratia intrinfece fupernaturali ? 4 An homini ex viribus nature per gra- tiam extrinfece fupernaturalem facien- ti, quod eft in fe, Deus infallibiliter conferat gratiam intrinfece fupernatu- ralem tam habitualem quam actua- lem? : äï An gratia fufficiens detuf omnibus ho- minibus, & femper? Et quid ea fit? ä& 6. Quid fit gratia efficax? 7* Quid fit gratia fanctificans? vel cha- ritas habitualis ? * QU.£. DIf 204 DISPUTATIO IIL J s sT . QUISSTIO L. LnPONDE' Quid & quotuplex fit gratia? p jtude UJERITUR I. Quid fit gratia? " iem e REsPONDEO. Gratia penerice ac late fumpta fignificat quodlibet beneficium gratuitum à Deo 44 ( 1 m d hominiimpenfum. Sed /pecifice, Jiritte, & anto- noma[tice accepta , prout in hac Difputatione füu- f 0 im J eamevenudn mitur, poteft definiri, quod fitbeneficium gratul- l tum à Deo homini impenfum in ordine ad finem d 1 fupernaturalem affequendum. — Ita quoad rem D. s um Thomas in pluribus locis. In 2. Sent. dift.o6. stngti ] » am uf q. 1. à. I. C. & ad 2. fic fcribit: ,INomen gratie » quandam liberalitatem importat, unde ex hoc, spüng » Quod gratis datur, gratia dicitur. Liberalis au- du » tem donationis principium eft amor. Cum au- j nl » tem dile&io Dei bonitatem creature caufet fe- u Á i » cundum diverfos gradus bonitatis in creatura, ma st » diverfimode Deus aliqua diligere dicitur. Un- . X »de & diligere omnes creaturas dicitur, fecun- 3040 » dum quod bonum nature omnibus tradit Sed dn »1lla eft fimpliciter & perfe&a dile&io, quafi (uzumI » amicitig fimilis, qua non tantum diligit creatu- ul » am, ficut artifex opus, fed etiam quadam ami- YDE » Cabilifocietate, ficut amicus amicum, inquan- wo Ti | » tum eas trahit in focietatem fue fruitionis, ut » in hoc earum fit gloria & beatitudo, quo Deus » beatus eft, & hoc eft dile&io, qua fan&os di- h T o M »ligit, quz antonomaftice dile&io dicitur: & ideo etiam effe&us hujusmodi dile&tionis anto- D n »homaítice gratia vocatur; quamvis & omnes -; »naturales bonitates grati: dici poffunt Dul pf TT » quia » gratis à Deo dantur. Vi Qv x- M ll DE CRAÁATRIX 205 ] " QuuRITUR 2. Quotuplex fit gratia? S Atli? RrzsPONDEO. Gratiadividitur r.inaéctua- lii lem & habitualem. 2. in naturalem & fuperna- turalem. 3 in fupernaturalem intrinfece ; & 2 lil fupernaturalem extrinfece. 4. in externam & M internam. s. in gratiam gratis datam, & in gra- Jrib, tiam gratum facientem, feu fanctificantem. 6. Qu in gratiam operantem, & cooperantem. 7 in TEf w gratiam prevenientem, concomitantem, & fub- Qrüteg fequentem. 8. in gratiam excitantem feu moven- Taquis tem, & in gratiam fanantem. 9. in gratiam con- y $ent.*u': ditoris, & in gratiam Chrifti feu mediatoris. IO g in gratiam futticientem, & in gratiam efficacem. i w 11. in gratiam generalem & fpecialem. I2. in . lii gratiam praeparantem, applicantem, & protegen- amy, ( tem. I3. in gratiam nature, & in gratiam indi- AOUR Q1 vidui. 14. in gratiam congruam, & non con- Is e gruam. IS. in adjutorium cum quo, & fine quo 7)0n. 16. in gratiam fupernaturalem entitative feu od d ! quoad fübftantiam , & in fupernaturalem quoad v modum. i d QUXZRITUR. 3. Quid fit gratia attualis & t djic babitualis? RrsPoNDEo. Gratia actualis confiftit in au- iun quic uticum, z xilio divino tranfeunte, videlicet vel in illuftra- J fruivlo:'ï tione intelle&tus, velin motione bona volunta- tis Sic enim gratiatn actualem defcribit S. Au- i, ^ ), Qu guítinus: Ut innotefcat , quod latebat , €? fuave fiat, Vi didt quod mon dele&tabat , gratia Dei eff , qu& bominum adjwoat voluntates. Gratia babitualis vero dicitur i diionit donum Dei permanens anime collatum. 'Tale ][]m]ViS lu donum habituale eft lumen fidei, gratia fan&tifi- ipftt cans, donum fcientie, donum prophetig. Utram- que [ pr 206 DISPUTATIO III que hanc gratiam defcribit S. Thomas in . dift. ,Wex[uüi g 28. q. 1. a. 4. C. ubiait: ,Gratia dupliciter poteft »accipi; vel quodcunque excitativum volunta- r s g Jrr "u » tis, exhibitum homini ab ipfa divina providen- 5 1 »tia; vel aliquod donum habituale in anima re- quu »Ceptum, quod gratis à Deo confertur. EM Uwaua Si pri- fiulth » o modo accipitur gratia, nihil differt, quid- [ » quid fit illud, quod variationis (n animo) oc- p at »Cafionem praebeat, quafi voluntatem excitan- » do; five fit admonitio hominis, vel egritudo w dti1 g u »Corporis, vel aliquid hujusmodi, quse omnia » conftat divinge providentiz fubje&ta effe, & in jic qi »bonum ele&orum ordinata. al t Unde quidquid n illud fuerit, quod hominem excitaverit ad con- UNITUR »Vertendum fe, ut gratiam gratum facientem atl t T02 »accipiat, gratia gratis data dici poteft, & fic »line gratia gratis data homo fe ad gratiam non TIUT at n »preparat. Si autem accipitur gratia pro aliquo »munere habitualianime infufo, quidam dicunt, vf 1nios d » quod nullus poteft fe ad gratiam gratum facien- »tem preparare, nifi per aliquod lumen menti pulrmma »infufum. Iftud autem non videtur conveniens; Sedum. | » quia illud etiam lumen non daretur alicui, nifi 1010 p » qui ad illud recipiendum fe preparavit ('per aliam A;.mon'a dlt »&ratiam babitualem) , quod non poteft intelligi; RI »hifi forte gratia (babitualis) gratis data dicatur t fl » naturale lumen rationis, quod pertinet ad bona Vil »Énaturalia, & non ad gratuita, nifi large ac- UU,'( j Nf » Cepta. E rl QUJERITUR 4. Quid fit gratia naturalis & flüny ( füpernaturalis? REsPONDEO. Per gratiam naturalem in- Qnto telligitur beneficium gratuitum à Deo homini impen- *üityi "m l DE GRATIA. 207 ii impenfuüm ex fuo genere ordinatum ad perfe&io- lil nem nature humanze naturalera. Gratia autem LU fupernaturalis eft beneficium gratuitum à Deo imi homini impenfum ordinatum ad finem illius fu- La i. j pernaturalem. Exemplum prioris eft admonitio J.I parentum, congrua cogitatio de vanitate mundi, Lt« memoria &ternitatis, immiffio divina morbi vel i aning;v alterius plage. &c. que hominem ad honeftatem m morum inducunt. Exemplum autem gratic füu- MU ernaturalis funt motio interna, vel lumen in- )dix Q ernum, vel adhortatio parentum, aut immiflio Ws morbi. &c. quatenus ifta à Deo ordinantur ad Ui finem feu beatitudinem hominis füpernaturalem. iav QuzRITUR S. Quid fit gratia intrinfece fu- n irg pernaturalis, & extrinfece fupernaturalis ? t tl RrsPONDEO. OGratiaintrinfece fupernaturalis fiiri eft, quz ex fuo genere ordinatur ad finem feu jia ol beatitudinem hominis füpernaturalem. — Talis y ia gratia eft illuftratio vel motio interna divina ad iT Ditt " eliciendos actus fidei, fpei, & charitatis circa Deum unum & trinum beatifice per effentiam det t poffidendum. — Gratiz extrinfece fupernaturales fant. ! | admonitio parentum, cogitatio de vanitate mur- are!uräi;; *pzravi»: ; di, memoria zternitatis, immiffio morbi. &c., quz licet ex /uo genere tantum petant ordinari ad p t du perfectionem feu beatitudinem hominis natura- lem, in individuo tamen hic & nunc à Deo vel j ab homine ordinantur ad beatitudinem illius fu- ; D j pernaturalem. QuERITUR 6. Quid fit gratia exierna vel gmia j interna? RESPONDEO. Gratia externa eft, qua con- l [laülfnï fertur homini quoad corpus, vel quoàd fenfüus n P corpo- u pl 208 DISPUTATIO III. P Al "o corporeosin ordine ad finem hominis. 'Talis eft W h Scriptura Sacra, pradicatio verbi divini, adhor- 4 j Mf tatio amici, le&tio pii libri , focietas bonorum, l GHW educatio bona, fufcitatio mortui, fanatio mira- il (( m V" i j j culofa, recta difpofitio phantafiz, & appetituum. 4 ] &c. - Econtra Gratie internz funt illuftratio in- Ton ï telle&tus , motiones pie & bonz inclinationes L ! $a voluntatis , voluptas predominans ad bonum, !s gratia fanctificans, virtutes infufte, character fa- hl J l cramentalis, donum prophetiz. &c. r QUJERITUR 7. Quid fit gratia gratis data, & gratia gratum faciens, feu. fan&ificans ? au, n REsPONDEO. "a00nefl Gratia gratis data vocatur ila, qu:x dire&e homini confertur ad procuran- &i dam fupernaturalem falutem alienam. Gratia ln autem gratum faciens f&u [anttificans.eft illaa, quze maun D ratione fui reddit hominem gratum Deo, & di- gnum ad obtinendam füpernaturalem falutem [ äü, &il propriam. Re&e tamen hic obfervat Gonet at Yi Difp.3. a. 1. n.6., gratiam fan&tificantem dividi Af q poffe in gratiam formaliter fanCtificantem, & in xunitta gratiam caufaliter feu efficienter fanctificantem. UOT Formaliter fan&tificans vocatur gratia, quz ra- toidm, tione fui facit & denominat hominem dilectum 5 P l ï?gmtiom Deo, nempe charitas infufa à Deo. Gratia au- u Püm tem efficienter feu caufaliter fan&tificans dicitur D W illa, quze efficit effe&tum, quo homo reddatur PPRRUUGE formaliter acceptus vel acceptior Deo. "'Tales ^ Pätconv gratiz caufaliter fanctificantes funt gratic atua- & les, v. g. illuftrationes interne, pie motiones " ii i ':iaüm, l interne, boni habitus feu inclinationes internz UT adbonum, & probabiliter etiam gratie facramen- tb k tales "rf l DE GRATIA. 269 li li tales in facramentis vivorum. Ceterum gratie gratis date ab Apoftolo 1. Cor. 12. enumerantur B6 h(]n. ] novem. I. Sermo Jfapientic. 2. Sermo fcientia. j famïï.k 3. Fides. 4. Gratia. fanitatum. $. Operatio virta- N Uuum. 8. Ge- 6.. Prophetia. 7- Difcvetio fpirituum. nera linguarum. 9. lnterpretatio . fermonum. Ut 1 ii enim D. Thomas 1. 2. q. 111. a. 4. C. obfervat ; Qt0y ] ad hoc, ut quis alterum dirigat ad falutem, re- quiritur r.re(fa cognitio, qux habetur per fapien- Fæ? Quj [ tiam, fcientiam, & fidem. 2. folida probatio , quze habetur per miracula & effectus foli Deo poffibi- n ll gti ] biles. 3. debita elocutio, quce habetur per donum linguarum, notitiam affe&uum humanorum, & "i dl Y interpretationem Scripturarum. » Dicendum, d » Cinquit) quod gratia gratis data ordinatur ad dien, »hoc, quod homo alteri cooperetur, ut redu- TT »catur ad Deum. Homo autem ád hoc operari n s , non poteít interius movendo; hoc enim folius Vrl » Dei eft, fed folum exterius docendo , vel per- j ais » uadendo. Et ideo gratia gratis data illa fub qenht , fe continet, quibus homo indigetadhoc, quod 'iüïüx I » alterum inftruat in rebus divinis, quix funt fu- n n »prarationem. .Ad hoc autem triarequiruntur. trrià » Primo quidem, quod homo fitfortitus plenitu- doninant , dinem cognitionis divinorum, ut ex hoc in- » itruere alios poffit. Secundo ut poffit confir- je. ff ,mare vel probareea, quz dicit: alias non effet ; efficax ejus doctrina. Tertio, ut ea que con- um » Cipit, poífitconvenienter auditoribus proferre. 3pd0r DEOZ , Quantum igitur ad primum tria funt neceffaria. g » Oportet enim , ut ille, qui debet aliquem in- i pl? p » ftruere in aliqua fcientia, principia illius fcientie jnsburel » fint certiffima , & quantum ad hoc.ponitur fides mgmiæ ü- D. Amort Tr. dePecc.orig. & grat. O 77(in 210 DISPUTATIO IIL. .Jumhm »(in gradu excellenti cum quadam clariori & M^ i ad I) » fidentiori non folum de authoritate loquentis, Va » ac revelatione, fed etiam de credibilitate & ve- , ritate amcu]orum notitia) quz eft certitudo » de rebus invifibilibus Secundo oportet, ut hm-R Doétor re&e fe habeat circa principales conclufro- gl a »nes fcientie, &fic ponitur fermo /apientie , quee Aro m , eft cognitio divinorum (feu caufarum altiffima- QNDEO ,rum, puta judiciorum & Decretorum divino- ,rum mirabilium circa falvationem & falutem I i »generis humani.) Tertio oportet ut etiam , abundet exemplis & ecognitione effe&tuum, per quos Dv » interdum oportet manifeftare caufas Etquan- j »tum ad hoc ponitur /ermo fcientie, quas eft co- ) » gnitio rerum humanarum; quia invifibilia Dei, t »per ea, quz facta funt, intelle&ta confpiciun- Il ) tur. Confirmatio autem in his, quz funt fupra N i ,rationem divinitus revelata, eft per ea, que »ífunt divince virtuti propria: & hoc dupliciter. ; «ff At », Uno modo, ut Doctor facre do&iring faciat, , »que folus Deus facere poteft in operibus mira- alc od Saltem ] ,culofis; fivefintadfalutem corporum; & quan- » tum ad hoc ponitur gratia fanitatum; five ordi- W m d lia , nentur ad folam divine poteftatis manifeftatio- » nem, ficut quod fol ftet, auttenebrefcat, quod AR MUU M ï NI are dividatur; & quantum ad hoc ponitur operatio owiutum Secundo ut poffit manife- p »ftare ea, quz folius Dei eft fcire, & hxec funt contingentia futura, & quantum ad hoc poni- Il "'Epe D jfy ul tur propbetia, & etiam occultacordium, & quan- »tum ad hoc ponitur di/vretio fbirituum. — Facul- ) DEO » tas autem pronuntiandi poteft attendi vel quàn- Wffllüd[ l ll ïeo » tum ad idioma, in quo aliquis poffit intelligi, g » ll DE GRATIA. 2l1 m&m d » &fecundum hoc ponuntur genera linguarum ; vel ii h , quantum ad fenfum eorum , quze funt proferen- »da; & quantum ad hoc ponitur interpretatio fer- V d MO u » fTOTILA1. L QUXZRITUR 8. An inter gratis datas nu- T0 f merari poffit etiam character facramentalis, ju- db risdictio in foro interno, infallibilitas Ecclefie? G RESPONDEO. Rectius id negari. Prout U enim Gonetus obfervat; ifte gratie melius refe- runtur ineorum beneficiorum divinorum claffem, QUE T,Eif[ ! j qu: Apoftolus r. Cor. 12. vocat minifirationes & Mri operationes Difcrimen autem inter has gratias & i, qu gratias gratis datas confiftit in eo, quodcharacter v.g. ordinis, & poteftas jurisdiCüonis in foro in- quiimi terno immediatié concurrant ad fanctificationem t j formalem hominum & effettivé , efficientia faltem is, qe i morali. Sed gratig gratis date ad eam concur- t dpet runt tantum mediaté & difpofitiot. Preterea cha- t r ra&er baptifmalis, & confirmationis nequidem (re t mediate ordinantur ad falutem alienam. Infalli- t bilitas autem Pape vel Concilii Generalis non n confiftit in dono fupernaturali intus infufo in ia h anima, fed in externa afliftentia Spiritus Sanai, o:ef:atisw TOU cogitationes Summorum Pontificum & Patrum ita dirigentis. m 4 Nj QuxzRITUR 9. Angratie gratis datee den- , ul tur in homine per modum habitus; an vero fo- fHors &fï lum per modum a&ionis divinz tranfeuntis ? antm du RESPONDEO. hus Gratie gratis date ordina- rie conferuntur per modum habitus. Id P&o- j jj BATUR 1. ex eo, quia Apoftolus de his gratiis gt hs j loquitur tanquam de dono, quantum eft ex fe qs? us o 2 ftabi- 212 DISPUTATIO III. d lii Jf ftabili. Dicit enim r. Cor. r2. divifiones gratia- i tl rum funt; & divifiones miniftrationum funt; & u divifiones operationum füunt. Alii datur fermo p *l En) E fapientie &c. hec omnia operatur unus :piritus "Ti il ( dividens fingulis prout vult. Sicut enim corpus midp unum eft, & membra habet multa; ita pofuit Deus membra, unumquodque eorum, ficutvo- » ! luit. Sicut ergo partes divife, data munera, ;;zmüorlaviï (5 qualitas membrorum in fuo conceptu important Qqui M j 3 nl aliquid de fe ftabile, ita etiam divifio & datio ejusmodi gratiarum in membra Ecclefiz. 2. Do- z put s un f num prophetie in Prophetis Veteris T'eftamen*i, v.g. in Moyfe, Samuele, Nathan, Elia, Elifzo, ttinpet Daniele &c. Dabatur per modumhabitus, quo il don*q: uti poterant fine hafitatione in circumftantiis ad ] 1] Ti AT finem gratie congruis. Idem obfervare licet in n 10 dono miraculorum Apoftolis Matth. 1o. collato. Dicitur enim : .JDedit eis poteflatem fpirituum im- mundorum , ui ejicerent eos, C curarent omnem lan- Nm a guorem & omnem infirmitatem; precipiens eis & di- t!m cmiü Ml cens: Infirmos curate , mortuos fufcitate, leprofos mun- a;p]ication date, demones ejicite. Sic etiam A&. 5. v. 12. di- & perfny citur: Per manus ZApofTolorum f?bamt figna & pro- t u digia multa; ita ut in plateas ejicerent infirmos, V uf & ponerent in lectulis & grabatis, ut veniente tf Petro faltem umbraillius obumbraret quemquam PU illorum, & liberarentur omnes ab infirmitatibus U. "h "fuis. Concurrebat autem & multitudo vicina- 1 rum civitatum, .afferentes egros & vexatos à * Ntge fpiritibus immundis, qui curabantur omnes. i "r l 3. Eodem modo in Scriptura vocatur gratia gra- tis data donum, quo modo vocatur collatio Spiri- tus San&i donum v.g. AG. 8. Ergo ficut hoc ' f"r.*kævm ( donum V, DE GRATLIA. 215 K donum eft habituale, ita & illud. NEc omg- ätlonum h lii STAT, quod fan&i patraturi miracula prius ora- verint ad Deum ; quod Elifzus l. 4. Reg. 3. prius A [ petierit pfalten; aut quod D. Bernardus ante pa- lther. trationem miraculorum legatur in precordiis fen- Ws j fiffe quemdam faporem, quafi monitorem de af- & fiftentia Dei. Nam etiam Chriftus ante patratio- Ó datu Ü nem miraculi oravit, Joa.11. v.41. c.12. v.28. etfi- s b amfi in eo extiterit habitualiter virtus patrandi im d "h E i miracula. Sanéti autem orarunt nonnunquam 'ïccï.eüz, , ad Deum partim ut femetipfos difponerent ad V M acionem tam fuüblimem & exercitium habitus, tigy Z partim ut impetrarent à Deo lumen, an intentio QUTA conferentis donum, & natura habitus fit ordi- il nata à Deo pro his velillis circumftantiis. NEgsc ob OBSTAT 2. quod A&. 19. dicatur: JDeus opera- Matt p batur virtutes per manum Pauli, ita ut etiam Jada- via & famicinttia Pauli deferrentur. fuper -egros & cu- rabantur. Namrefponderipoteft, habitum illum N tantum confiftere in fpeciali unione accidentali feu applicatione omnipotentiz & bonitatis divi- ns$ ad perfonas przditas tali dono; ficut infra Vel ille habitus dicetur de gratia fan&ificante. CEI'B'IH'L' eft tantum caufa moralis applicativa hominis ad a&ioneminftrumentalem , quaactio hominis fub- iits, u Turis ftat actioni divine. Nec denique oBsTAT 3. p:dinis quod D. Gregorius M. Hom. 9. in Ezech. tefte- k mb ftur, donum prophetie, miraculorum &c. in- exiftere permanentes. In San&torum cordibus, in- gt quit, Spiritus Santtus juxta quasdam virtutes. [emper quiaiz atf jermanet; juxta quasdam «ero rece[Jurus voenit, & «enturus recedit. In fide etenim &2 fpe atque cba- g od In propbetie vitate perfettorum corda mon deferit. *ero l Ergüu: 3 pl 214 DISSPUTATIOfF/II. vero virtute, doürine facundia, müraculorum exbi- l] m bitione, ele(tis fuis aliquando adefb, aliquando fé fub- Ü quod r trabit. yt Vide.i REsPONDEO enim; ex hoc tantum confe- gion « Ef' qui , quod ficut habitus fidei, fpei, & charitatis, licet ex intentione Dei fit perpetuus, eft amiffi- bilis,ex malitia hominis, ita etiam habitus gra- 4nizl tiarum gratis datarum fitamiffibilis ex defeétu finis m à Deo intenti, vel ex defe&tu conditionum re- "T quifitarum à Deo. Q-UJERITUR IO. Quid fit gratia operans d. l & cooperans? dmu g " REsPONDEO. Gratia operans vocatur, h l Til j quz in anima operatur effettum fine cooperatio- ne liberi arbitrii. "l'alis gratia eft omnis actio, qua Deus in anima caufat illuftrationem intelle- x'.'ER[TL'R reentny &us, bonum inftin&um feu motionem repenti- p wn nam voluntatis, voluptatem feu inclinationem t fortem ad bonum. — Gratia autem coopérans vo- tur: Dd catur, qua Deus homini cooperatur ad actum 2 Hl internum vel externum. Poteft autem eadem tDnty, | gratia effe fimul operans & cooperans. Nam quando Deus interius hominis voluntatem mo- ts lat jf , vet v. g. ad a&tum mifericordie , fidei, fpei, vel hi - ».]) charitatis, in primo figno rationis datur fola mo- AT tio interna, caufata à folo Deo. In fecundo " W'TJ figno rationis datur affenfio ad motionem divi- nam de fe continuam, & fic homo fe habet quo- 1 li ad fpeciem actionis per modum determinantis feu operantis;. Deus vero fe habet per modum de- V1 terminati feu cooperantis. Nec refert, utrum '! ) m illa motio divina fe habeat per modum a&ionis wanfeuntis, five per modum impulfonis habi- D tualiter 'mesl t Y DEÉ GR A T IA. 215 JLHIM tualiter permanentis. Tn utroque enim cafu ve- rum eft, quod gratia Dei fimul fit operans, & ( tan'm cooperans, videlicet a&ualiter vel habitualiter N operans inclinationem ad a&um vel habitum ; MC U Ó a cooperans vero ad determinationem voluntatis a&ualem vel habitualem. Ita quoad rem hos lm Hh li E terminos explicat D. Thomas 1. 2. q. 111. a.2. ubi fic fcribit: Gratia dividitur per operantem (2 co- Ls eperantem. — In effetu, im quo mens moftra eft mota, lt ia & non movens, folus autem .Deus movens, dicitur graiia operans. In illo autem effe&tu, in quo mens m j TT l] 1 noflra & movet && movetur , operatio mon Jolum aitri- H buitur Deo, fed etiam anime. — Ex fecundum boc. dici- Mil Íh tur gratia cooperans. 4 C& 0f QuxnrTUR 1I. AÁnhec divifio gratie in TU operantem & cooperantem habeat fundamentum foonet : etiam in Scriptura & Patribus? i REsPONDEO affirmativé. Sic ad Phbil. 2. Wa dicitur : Deuseff, qui operatur in nobis velle & per- vt d ficere. Etlfaige 26. Ommia opera nofira operatus es h Itl WE J j [ 1071 r nobis Domine. Hoc tamen non obítante Apofto- sl 0 hmþ lus r. Cor. 15. ait:. JNon ego, fed gratia Dei mecum. ; Et Marci 16. v.2o. Predicaverunt ubique Domino c00per ante. ». D. Auguftinus ]. de grat. & lib. ar- 'thj F:C&fx,: f - bit. c. 17. Cooperando Deus in mobis perficit, quod a. hi tur in- vt operando incepit; quia ipfe, ut oelimus , opera i. n cipiens , qui volentibus cooperatur perficiens. 31 J 1 Gregorius l. 26. Mor. c. x1.. Superna pietas prius agit n in nobis aliquid. fine nobis , ut fubfequente quoque noftro jpt ! libero arbitrio bonum , quod jam appetimus , agqt f0- biscum. od "1 mOdL!'u- QuueRITUR 12. Quidfitgratia preveniens, 1 Is l concomitans , & fübfequens? j u REsPON- Jï O 4 216 DISPUTATIO 1II. REsPONDEO. QGratia freveniens vocatur, que& homini confertur ante.ejus cooperationem gt tD prioritate temporis vel naturz. g Concomitans eft idem, ac gratia, quz fimul tempore confertur [l vel confervatur à Deo in homine cum ejus bona ] voluntate. Gratia fübfequens eft , qua confe- D quitur ad bonum a&tum voluntatis. Hinc éadem n gratia comparativé ad aliam gratiam fübfequen- r ) M tem poteft effe preveniens, & fimul comparati- ve ad aliam "T gratiam precedentem erit fübfequens. D. Thomas I.2. Q. II I. a. 3. C. fichabet: ,Sicut ,fn m [ »Bratia dividitur in operantem & cooperantem » lecundum diverfos effeGtus; ita etiam in prze- ';'LSPITL«'I J u »Venientem & fübfequentem ; qualitercunque » Bratia accipiatur, (five a&ualiter five habitua- ) PORDE »liter).. Sunt autem quinque effe&tus gratiz in s vdit » nobis. Primus eft, ut anima fanetur. Secun- Aidmidtr »dus, utbonumvelit. 'Tertius eft, ut bonum, s W AUs K vlm »Qquod vult, efficaciter operetur. Quartus eft, a LU »Ut in bono perfeveret. Quintus eft, ut ad tpit ml » gloriam perveniat. Et ideo gratia, fecundum t0Atfo f » QUod caufat in nobis primum effe&um, voca- ttin Apol »tur preveniens refpeétu fecundi effe&us; & z C t » prout in nobis caufat fecundum, vocatur füb- D » fequens refpe&tu primi effe&us. — Et ficut unus lt j » effe&tus eft pofterior uno effe&u, &prioralio, AA th »ita gratia poteft dici preveniens & fübfequens l »fecundum eundem effe&um refpec&tu diverfo- »f »rum. "n QU/ERITUR I3. j An hac divifio fundetur [j in Scriptura & Patribus? RzsPoNpEo affrmativé. W 4 Fatendum ta- men eft, in Scriptura & Patribus ferme univer- "t ii fim l DE CRLATIA; 217 l V fim per gratiam prevenientem intelligi eam, que Q ( antecedit omnem noftram operationem merito- riam vitz zeterna. Sic Pfal. 57. dicitur: Miferi- T cordia ejus preveniet me. Et Pfal. ?9. Mifericordia 1ec : VUnen tua fubfequetur me. Et r.]oan.4. Jpfe prior dile- EIJL[LQ xit nos. 2. D. Auguftinus l. de nat. & grat. c. 32. 4 Din Provenit , ut. fanemur ; fubfiquitur , ut' fanati vege- n " Ti iemur ; prevoenit , ut vocemur ; fübfequitur , ut. glori- ts ficemur. 3. S. Bernardus l. de gratia & lib. arbit. ïmeritf*abïäg Sane prevenire ipfi nos nequaquam po[fJumus. Qui u enim bonum memünem imvenit , neminem [aloat, quem AT non pravenit. ydin: QuxmnITUR 14. Quid fit gratia excitans & 1; QUi Janans ? dtani ResPoNDEO. Gratia excitans vocatur, qu& Ti hominem velin bono torpentem, vel in peccato lüet i quafi dormientem adconverfionem excitat. Sed dl t gratia /amans vocatur, quce pravas hominis incli- nationes, vel mentis ceecitatem fanat, ut facilius . ( N T recipiat motiones gratiz. Etiam hujus divifio- 1 " nis occafio fumpta eft ex Scriptura & Patribus. p j n d Sic enim Apoftolus Ephef 5. dicit: Surge, qui jnd d dormis, & exurge à mortuis, & illuminabit te Chriftus. Et Apoc. 3. Deus dicit: Sto ad oftium, Is TR Et de utraque gratia tam excitante & t & pulfo. quam fanante loquitur D. Auguftinus in libris f EBMS (S ] Confeffionum , ubi ait: Pocafti, clamafti , vupifti ^ furditatem. meams corufcafli , [plenduifti , fugafti ca- n a citatem meam: flagrafHi &$ eduxi [piritum , atque jam anbelo iibi; guflavi, C efurio ac : fütio; tetigifti me, xinbs &j exarfi in pacem. " UERITUR $. Quidfit gratia conditoris, & ] Lt hs f gratia mediatoris ? O 5 REsPON: 28 . DISPUTATIO Ili. um REsPONDEO. Gratia conditoris eft, quce de hf fe & ex fuo genere hominem tantum ordinat ad actus virtutum moralium in ordine ad finem feu g q0107 « Off beatitudinem hominis naturalerm. Gratia vero ;( mediatoris eft, quze hominem in ftature lapfe non ||r folum reparatadrecuperandum perdita, fed etiam at per a&us virtutum füpernaturalium elevat ad fi- d nem feu beatitudinem füpernaturalem, confiften- m tem in vifione Dei unius & trini intuitiva per ef- p TUR fentiam. Degratia conditoris ut condiftincta à grà- f tia mediatorisfiepe loquiturS. Auguftinus. Sic l. lvt 12. de Civit. c. 9. ait: Zngeli voluntatem , qua me- liores effent, non mifi operante adjutorio creatoris ba- :;;mpara[i bere potuerunt. 106 um Et Epift. 186- INatura. bumana , á etiamfi in illa integritate, in qua condita eft, perma- [] LU MU I meret, nullo tamen 1nodo feipfam creatore fuo non ad- jwoante feroaret. I t oj QUERITUR I6. DC Sï & efficax ? Qufd fit gratia- fufficiens Qum prt RESPONDEO. Gratia füfficiens vocatur, m quz libero hominis arbitrio tribuit vires ad ope- ShrrTa randum meritorie in ordine ad finem füpernatu- t, honory ralem. Gratia autem RA ?Hïcax vocatur illa, ad quam Deus certo fcit fecuturum effe voluntatis affenfüm. —Gratia efficax dividitur in gratiam zn- H trinfece efficacem , & extrinfece etficacem. Gratia lr intrinfece etficax vocatur illa, quze non poteft con- i jungi cum di(fenfu voluntatis. At extrinfece vo- W j f catur illa efficax ; que, licet fpe&tando ejus na- turam poffit conjungi cum diffenfu, previdetur li B tamenà Deo non fore conjungenda cum diffenfu. UR AM Et ideo ctiam folet vocari gratia congrua. Mi a&"eg QUJF.- i DE GRATIA. 219 u " QuxRITUR 17. Quid fit gratia generalis & lt fpecialis p LTES RrzsPOoNDEO. Gratia generalis vocatur, qud& a Gratia autem confertur omnibus hominibus. il | E " - ln fpecialis dicitur, qu& confertur tantum aliquibus. ïeïdita Sic gratia converfionis indulta latroni in cruce, ID dv Zacheo, Mattheo , Paulo. &c. erat fpecialis. n u Sed gratia przedicationis Apoftolice, mors Chri- «t fti. &c. erat. gratia generalis. COH QUERITUR I8. Quid fit gratia preparans, M. li applicans , & protegens? RESPONDEO. Gratia preparans confiftit in divina przparatione, difpofitione, ac coordina- p DA tione caufarum fecundarum naturalium vel fuper- (j naturalium tam remota quam proxima in ordine ( V l ad falutem hominis determinati. TTalis gratia re- ! fpe&u Petri eft ele&io divina, qua Deus inter infinita fyftemata poffibilia mundi elegit potius pl hoc prefens Syftema, in quo fpectata ferie cau- farum precedentium viderat Petrum potius af- fifres v fenfurum gratie converfionis, quam diffenfurum. r vt "Talis gratia etiam eft przparatio priorum paren- tum, bonorum fociorum, bonorum Infiru&o- u ia nE rum, & Parochorum. Gratia applicans confiftit in illuftratione, vel motione interna, vel dele- rn eent &atione ad bonum, qua Deus voluntatem im- pl li. ! mediate applicat ad eliciendum actum bonum. Gratia protegens eft, qua Deus hominem fpeciali- p ter protegit à tentationibus gravioribus dcemo- ; lf nis vel mundi vel carnis; v.g. refroenando pote- jrinné ftatem deemoni, ne gravius tentet; prafcinden- fali, f do occafiones peccandi per focietatem pravam, «s vel officia & negotia periculofa. Has fpecies gra- d p N tiarum 1 A $20 DISPUTATIO II 4 0 R tiarum videtura gnofcere D. Thomas r.2. q. rog. 7) Ml a.9. C. ubi ait: Propter carios rerum eventus we- j l' Qf SC' ceje eft nobis, ut à Deo dirigamur , & protegamur s D | €9 propter boc comvenit dicere : .Et me mos inducas n tentationem. MIITUR Etad2. Operatio Spiritus S., que at mos movet C protepit, mon circumfcribitur. per effe- " (XDH0 Ghum babitualis doni , que in mobis caufatur , fed pra- ter bunc effe&um mos movet & protegit. — lbidem c. M d ii 4 Quid oremus, ficut oportet, nefcimus. Rom.g. Propter varios enim eventus rerum, & quia i [ d etiam nos ipfos non perfe&te cognofcimus, non :',Euæ, l poffumus ad plenum fcire, quid nobis expediat, fecundum illud Sapientie. 9. Cogitationes mor- n, g 1 o talium timidz, & incerte providentie noftre; & ideo neceffe eft, ut à Deo dirigamur, & pro- ign di ^ UM ^0 L tegamur ,. qui omnia fcit & omnia poteft. Et Q.24. de Veritate a. 14.. Omnes . exteriores motus à A A NTEA | divina providentia moderantur , facundum ,. quod ipfe n judicat aliquem excitandum ad. bonum . bis vel illis actionibus. Qrm:v. Unde fi gratiam Dei velimus. dicere non y af aliquod babituale donum , féd ipfam mifericordiam Dei, Museoyp per quam interius wotum mentis operatur , $^ exte- gt viora ordinat ad bominis falutem , fic méc ullum bo- vdreilr mum Lbomo potefL facere fie'gratia DDei. Sed com- m mumiter loquentes utuntur momine gratie pro aliquo Ed dono babituali juflificante. n QUJERITUR I 9. Quid fit gratia nature, & Vl gratia individui? TY RrsPoNDEO. Gratiamature vocatur, quee Jf nulli individuo generis humani debetur, ne qui- dem indeterminato. Et talis gratia eft elevatio fr.l(Jq ad ftatum füpernaturalem. Gratia autem indivi- b "4 Ll dwi vocatur, qu& nulli determinato individuo ] debea- ffvw," n W DE GRATIÍA. 201I i debeatur, debetur tamen alicui individuo inde- terminato. Talis gratia eft bonitas ingenii v. g. UT in D. Thoma, Scoto. Hsc divifio familiaris eft ^Vy Goneto Difp. 1. $. 2. n. 20. UZERITUR 20O. Quid fit gratia congrua, vel non congrua? RESPONDEO. Gratia congrua dicitur, quze fecundum fe eft quidem indifferens ad affenfum Mimi vel diffenfum , attamen prout fubftat ícientice t | medie, providetur à Deo conjungenda potius ogml NU fore cum affenfu vel diffenfu. ANon congrua vo- AN L uj catur, que, licet fecundum fe poffet ab homine acceptari, ficque conjungi cum affenfu, pravi- ld dmm detur tamen, potius fore conjungenda cum dif- u...öl 'UL fenfu quam affenfu. Sic igitur eadem gratia, Ui l prout fübftat fcienti& medie, refpectu unius v. m g. Petri, poteft effe congrua, quin fit congrua refpectu alterius, v. g. Juda. UZERITUR 2T. Quid fit adjutorium, cum quo, & adjutorium //ne quo non? REsPONDEO. Adjutorium cum quo, voca- i tur illa gratia, cum qua certo conjungitur affen- ly J^ fus, five id proveniat ex intrinfeca efficacia gra- lii tiw, prout aliqui exiftimant, five ex infallibili- 4 n T( tate fcientie medie, cui fübftat gratia congrua. Gratia /ime quo non vocatur illa gratia, fine qua homo vel angelus non potuit perfeverare, vel r proficere, ita tamen, ut illa pofita non fit eoipfo TU perfeveraturus vel profecturus. De ifto adjuto- y n rio fine quo non loquitur S. Auguftinus Epift. 22., ubi ait: JNatura bumana, etiamfi in illa integritate, nidi nj in qua condita e[0, permaneret , mullo tamen modo fà- ipfam creatore [4o non adjwoante . [ervaret. Unde cum gt J fine 222 DISPUTATIO:.:III fine gratia Dei falutem mon. po[fet. cuftodire , quam accepit, quomodo fine gratia Dei poterit reparare quod , qw mf perdidit ?. De adjutorio autem cum quo loquitur W ille textus S. Fulgentii l.2. c. 3. INon alia gratia Jlantem angelum. & ruina /potuit. cuflodire , mift. illa, Z:M que lapfum bominem pofé rwinam potwit veparare. j a Una in utroque efb operata gratia; in boc ut fürge- j vet : in illo me caderet ; m illo me oulneraretur , in H iflo, ut [amaretur : ab boc infirmitatem repulit , illum n infirmari non . fivit. g Vi UZERITUR 22. uid fit gratia entitative, fins feu quoad fab[?antiam fupernaturalis; & fupernatu- b ralis quoad modum? ! REsPONDEO. ].b Gratia füpernaturalis entita- tive, feu quoad fubflantiam eft illa, que& immediate ac formaliter refpicit aCtum intrinfece fupernatu- ralem. Sic omnis interna illuftratio, vel motio, inju DT immediate terminata ad actum fidei, fpei, vel charitatis, aut virtutis chriftiang, v. g. obedien- lum tie voluntarie, amoris perfecutionum. &c. eft dbrin d entitative & quoad fubftantiam füpernaturalis. Ua o Econtra omnis motio vel illuftratio interna, que Mug llfbh( immediate terminatur ad a&tum ex füo genere A D] ro naturalem feu moralem, quando talis motio vel illuftratio à Deo tanquam remota difpofitio ordi- ïidf,' I6j 1 (s natur ad actus intrinfece fupernaturales, eft gra- tj tia fupernaturalis quoad modum. — "Talis motio feu "w gratia eft, quando Deus puerum movet ad li- Vütrun benter audiendos parentes pios, vel Magiftros Ultis j bonos. Ral : P"æ i * tU QUE V DE GRATIA. 225 | Olfvf-jivg, i QUJESTIO II. "*ïmf fff)m»l Q In. quo confiflant errores Pelagianorum , & Se- mipelagianorum de. Gratia? J !f OTANDUM I. Pelagianos exortos effe Sz- lj ! L culo quarto exeunte. Authorem habuerunt [ »uïnzr;:,; quendam Pelagium monachum, virum alias fpe- cie pietatis clarum, ita ut multos falleret, ante- lt 1 quam à Romana Ecclefia detegerentur ejus ver- futia. Videtur de hoc ipfo Pelagio loqui S. D Chry[oftomus, poftquarm ejus venenum latens agno- Iriy U verat, Epift. 4. ad Olympiadem in fine, ubi fcribit: JDe Pelagio monacbo magno dolore affettus p I qei Jfum. Copita igitur , quot quantisque' coronis digmi Ditfool fint , qui forti animo in acie [ieterunt , cum «iros, ii v qui tam pie, tam [antte, tantaque cum tolerantia vi- xerunt, abripi atque in fraudem impelli oideamus. n ii i,v fl NOoTANDUM 2. Pelagianam herefin con- fl fiderandam effe in vario ftatu. Poftquam enim impugnari ceperat, pr&fertim à D. Hieronymo, nf ts h dUl i & D.Auguftino, perpetuo mutabatfaciem. — Pri- mitus enim rotunde negabant, dari peccatum dun r originale; neque baptifmum parvulis effe necef- ) a farium; docebant etiam, hominem folis viribus sl t n Vr fui liberi arbitrii pervenire pofTe ad fummam per- fectionem, nec opus effe gratia, ad obtinendam p Ts yetun D falutem sternam. Cum autem convincerentur variis textibus Scripture; gratiam homini ad fa- j ]utem effe neceffariam, admittebant quidem ne- ceffitatem gratie, fed per gratiam intelligebant gratiam creationis & donum liberi arbitrii, ita ut fola natura, & liberum arbitrium per creationis gra- E tiam DISPUTATIO rIIri 224 tiam nobis collata ad omnia peccata vitanda, at. asl st quead omnem perfectionem falufemque obtinen- dam nobis fufficerent. Tertió cum ex Scrlptura NU I his oftenderetur, non fufficere folam gratiam crea- w tionis, fed etiam neceffariam effe gratiam Chrifti, 1 tanquam gratiam Redemptoris, confitebantur etiam gratiam Chrifti, fed per eam intelligebant gt K doctrinam, éxemplum, & legem Chrifti Quarto, cum illis ex Scriptura oftenderetur, non fufficere Em ad fan&e vivendum & falutem obtinendam folas Md &p[() illas gratias externas, fed ad aGtus meritorios vi- j ] ls tz eterne internos opus etiam eílegratia interna, ((. r confitebantur tandem, etiam opus effe quadam prrrn gratia interna, fed eam tantum conferri confe- quenter ad merltum fidei, quam afferebant elici hinti & obtineri ex folis viribus liberi arbitrii, praefup- hm pofitafola gratia extrinfeca creationis, & magi- xfn'*nl | fterii per Chriftum. — Quinto, cum iterum ex Scri- Q m g ptura convincerentur, ipfam fidem effe donum Y Dei; imo aliquos parvulos juftificari per baptif- 210 mum, alios autem parvulos perire fine baptifmo, lilj D fingebant , donum fidei vel baptifmi aliquibus 4f, QU dari ob merita vel demerita conditionate futura, feu i; Alm conditionate previfa, ila videlicet; qua Deus pre- t d videbat à parvulo fore ponenda, fi ad provetio- rema&tatem perveniret Itaque etiam docebant 0 (f hominem praedeftinari vel non predeftinari ob [4 sl,b merita vel demerita conditionate previfa, Qu1 A pofteriora duo effugia, nempe quartum & quin- l * Rnf l| tum effugia admiferant, Semipelagiani vocabantur. NoTrANDUM 3. Etiamfi errores Pelagiano- "I tto H n AM [ rum à D. Auguftino ícriptis reprefli, atque à u Summis Pontificibus Innocentio I., & Zofimo Wm Papa M,j&gw L V DE GRATIA 2258 TW Uibtn Papa damnati fuerint initio Szculi quinti, erro- 1j QUn a. res tamen Semipelagianorum primum plene ex- tin&i fuerunt initio fzeculi fexti, nempe per Con- ng[gvm LLL n cilium Jrauficanum, celebratum anno 529. Et ex hoc potiffimum defumendum eft, quid in hae h COP.C.Z&'Z: ais re judicio univerfalis Ecclefie tanquam fide cer- tum pro regula tenendum fit. V, 1 Quamvis enim " [] hoc Concilium non fuerit ecumenicum, fuit ta- Mi t men confirmatum à Bonifacio Papa tanquam re- A N aäobüneqi: gula fidei, & pro tali regula acceptatum à totà Ecclefia. His prznotatis l A ROL 1j DICO. Eirores Pelagianorum & Semipela: AU CO gianorum erant fequentes. uml EnRoR [ Non datur originale peccatum; Mi De hoc errore teftatur. r. Marius Mercator edtoni, Commonitorio. 1., ubi refert : à Pelagianis doceris eumitent quod Zdamus &? Ea neminem pofierorum füi pre- n e varicatione leferint, fed fibi tantum nocuerint, & quod nl V tantum illa prevaricationé teneantur , qui bunc in yiti ECX "l prevaricandis Dei mandatis *ooluerint imitari. 2. $, d uguftinus , qui l.2. de gratia afferit, juxtaPela: gianos Zdamuim non nocui[Je propagine , féd exemplo. ot ] ! WT qufu Item in l. de nat. & grat. c. 9. juxta eosdem Pela- l TAE gianos: Pecca[fe ommes in A4dam mon propier peccas T tum nafcendi origine attrattum , fed. propter imitatios nem, j p Qp ÉnnRon IL Adamusfuiffetnihilominus mós jl ye um riturus, etfiamfi non peccaffet. 0 De hoc errore teftatur S. Zuguftinus ]. de hàe: j ref. n. 88. 4dam dicunt , eifiamfi non pecca[Jet, fui[Je corpore wioriturum ; meque ia moriuum (elfe) meri- yprel/ al to culpe , Jféd conditione naturd. De Geft. Pelag; D. Amori Tr .dePécc.órig.€9 grats P h-ösä 226 DISPUTATIO III. J i n.65. Dicunt, Z4dam mortalem fattum , qui fice U geccaret , fioe mon peccaret, moriturus eJet. j E l EnRoR III. Parvulinonbaptizati, quam- jJr d ! "Iff l ) ï. vis non aquirant regnum colorum, aquirent ta- :äqn li ^ inen falutem ac vitam sternam. De hoc errore'teftatur S.-duguftinus l. 1. de peccat. mer. c. 20. ubi de Pelagianis loquens ait: L Conantur paroulis mon baptixatis innocentie merito Jalutem ac vitam eternam tribuere, [ed quia baptü- €0$ 4 A Pl ü ]i eali mon unt , regno celorum facere alienos. Etl.1i. contra Jul. c. s. Affirmat (Julianus Epi- d t d ?h fcopus Pelagianus), quod infantes im eo [iatu fmt, ha in quo erat Zddam ante peccatum ; C& etfiamfi mon ba- püizentur , babere vitam cternam. Et de heref. n. 4 5 0 04 88. Etfiunfi mon baptisentur , promittunt eis, extra & vegnum quidem Dei, fed tamen cternam , & beatam i Et 1. ?. de anima c. ro.. /Von quandam vitam fuam. celorum regnum tribuit, féd Paradifum. Et l9. " Op.imp. n. rig. Jucitis duas eternitates Felices. Et de Geft. Pelag. n. 6s. Docent, quod infantes u muper nati in illo flatu fint, in quo 4ddam fuit ante 1 L precoaricationem ; & quod infantes , etfi non. baptizen- ) tur, babeant wvitam eternam. Ennon IV. Ad vivendum fan&e, & eli- WDV ciendos actus meritorios vite zterne non eft !j opus gratia Dei. De hoc errore fzpiffime teftatur S. /ugu[linus li i.l deher.n.88. Sinegratia credunt, bominem fa- cere omnia mandata. 2. DeGeft. Pelag.n. 65. Do- z cent, quod gratia Dei C? adjutorium non ad fingu- los a&us detur, [ed in libero arbitrio fü, C imlege, 1 ( 117 aique dotirina. Quod mon fi liberum arbitrium, fi indigeat auxilio Dei. 3. Jdem Epift. 194. n. 9. Dicunt, Al l DE GRATIA, 227 !f"'my u J^ V W Dicunt , áuferri. liberum arbim'umv-, ft mec. ipfami bo- Y nam "voluntatem fie adjutorio Dei babemus. 4. Jdem 0 de bono perfev. n.4. Zria funt, que maxife ad- verfus eos (Pelagianos) catbolica defendit Ecclefia ; quorum eff umum, gratiam mon facundum imerita mà- Átilnr Jira dari, quoniam Dei dona funt. diterum eft , àn iilga quaniacunque juftitia fine. qualibuscunque peccatis in boc Wi i corruptibili corpore neminem xvixere. Tertium efl , ob- jj moxium mafci bominem peccato prümi bominis. 35; ldem 1. 4. ad Bonifac. n. 19.. "Tria funt, qua Pe- Itl Mi lagiani idiotis & incautis inftillant, nempe, ut megent origimale peccatum , ut dicant, gratiam Dei fe- cundum merita noflrra dari ,' acfi. gratia jam non fit l gratia, C ut dicant Santtos in bac vita mon babui[fé peccatum. Et n. 33. Catbolici afferunt originale pecs M catum , a[Jerunt. gratiam Dei fuper liberum arbitrium AU omne antecedere meritum, a[ferunt, [an&tos bomines " mon vixiffe fime defettu, d juflitium, que mon pofi fit babere peccatum, in alia vita futurum eis pra- u mium; qui jufle bic vixerint. 6. lden de nat. & grat. n. 82. Ubi & quando boni perficiantur. plenif- Jima juflitia, mon mimis curo : ubicunque autem ; quandocunque perfetti fuerint , non wifi gratia DEI js ger C. D. IN. perfici. po[fe confirmo. Etn.49. Ne- a que ilud mimis curo, utrum fuerint bic aliqui , *l Jint , vel effe po[fmt, qui perfe&tam, cui mibil addens dum e[[eb, charitatem babuerint , «oel babeant , quoniam !) id quod voluntate bumana adjuta per Dei gratiam fie- h d) j i vi po[e confiteor & defendo, quando wel ubi, vel i quo fuut, mimium certare mom debeo. 7. ldem l. dé peccat. mer. n.. Qui dicunt, e[fe po[Je im bac "wi- ia bominem fie peccato, mom eff eis continuo incauté ;;": : pl temeritate. obfiftendum. $i enim e[Je po[Je negaveri- 2 intiss 228 DISPUTATIO III. ut if smus, & bomünis libero arbitrio, qui bec *volendo ap- , H peit, €? Dei virtuti vel mifericordie , qui boc ad- D .(Dai) juvando eficit, derogabimus. Si a me qu&ratur, Eu utrum bomo fie peccato po[fJit e[Je im bac vita, con- ha fitebor , poffe per Dei gratiam , & liberum ejus. arli- il irium. d EnRon V. Concupifcentia & debilitas ad te&e vivendum non veniunt ex nativitate, fed j u ex prava confuetudine vitiorum. Dé hoc errore Pelagianorum teftatur S. /u- hat g, guflinusl. de nat. & grat. ubi afferit, hoc illos effe "U ufos argumento: Quomodo potuit (peccatum ori- 11[ ginale) bumanam debilitare, «el mutare maturam, A quod. fübflamia caret? - - Dicunt, .4dami pofteros ,m'i non folum ille mon e[fe infirmiores, féd etiam plura 1. (f ünplevi[fe pracepta, cumille unum implere meglexerit. g G Et de bono perfev. c. s. Etiam boc Pelagiani au- yr dent dicere, bomünem ju[lum im bac vita mullum ba- 1 I) E'lm bere peccatum. Et n. 6. de nat. & grat. Tantam tribuunt poteflatem voluntati, ut pietati auferant ora- tämw tionem. TEQU 2. Eugippius Serm. s. refert, quomodo Pelagiani rogaverint Deum: Aogamus , inquiunt, g gt i & JDeum, ne aliquid tmali patiamur , quod. mon babemus in poteflate: me vuam de equo, me latro me interfi- "n ciat. Obfervat Illuftr. Maffeus in Hifforia Tbeo- l Mp AA ) logica fol. 184. hanc do&rinam à Philofophis Eth- nicis hauftam fuiffe. Sic enim Cicero denat. Deo- DP rum 1.3. c.26. fcribit: Piriutem memo unquam ac- " d PG ceptam JDeo retulit. Si id denum à JDeo, mon à mo- b ( tis baberemus. JNum quis, quod bonus vir e[fet, gratias düs egit unquam? SKudicium boc omnium mor- 4", D/ talium efl; fortunam à .Deo petendams. à feipfo fü- TT anendam e[Je. [apientiam. Et Seneca Epift. 41.. Stul- W gj l tum M DE GRATIA. 229 V tl tum efL opiare bonam mentem , cum pojïs à te impe- M]MJ n irare. Et Horatius l. 1. Epift. 19.. Det. vitam , det !j W Il epes (Deus) equum mi animum ipfe parabo. M W EnRon VI. Gratia Chrifti eft omnibus ne- QUE ceffaria ad bene vivendum, fed illa gratia confi- ftitinlege, do&rina, ac exemplo Chrifti, & in condonatione peccatorum. "o TAV De hoc errore & fraudulentia Pelagianorum, il dum tandem oppreffi communi Ecclefiarum fen- nb fü fatebantur quoad modum loquendi neceffita- tem gratize , fed per gratiam intelligendo tantum j hi externa fubfidia, teftatur in pluribus locis S. u- guflinus : 1. De fraudulentia Juliani & aliorum , Pelagianorum de grat. Chr. l. 1. c- 37. fic fcribit: Mibi pene perfuaferat , banc illum gratiam , de qua Et c. 3o. conqueritur, fe quaflio eft , confiteri. injufte infamari, quo d ita dicat, po[Je beminem vi- Etl2. uU v [: W dare peccatum , ut Dei excludat. auxilium. c.18. Etiam mos, cum primum legimus, vé&a vel u WU 2. De fenfu au- d ul corretta propemodum gaudebamus. tem verborum perverfo l. de heref. c. 88. ait : Pelagiani gratiam mon e[fe dicunt, wifi in libero ar- bürio, quod mullis fuis precedentibus sneritis accepit noftra natura , adjuwvante dottrina. Et 1. de gra- "] u tia Chrifti n. 9. I n Epiftola quinque Epifcopo- rum ad Papam afferitur , quod bomo pofFt e[Je juftus gil cum adjutorio divine gratie , quod Deus boc dederit bomini cum ipfa po[Jilitate matur [2 Et l. deSpir. & [4] datus fueri& dicere, littera n. 32.. Cum quis 'verecun per mos ipfos mos fieri j uflos non boc im mobis operante boc à fidelibus &9 püis ferri gratia Dei, quia videt , non po[Je , mon ad boc fe (cum Pelagianis) convertat, quia doüirinam inftituit, u dicat, quia legem dedit, v f 3 quia 230 DISPUTATIO 997 quia bona precepta pofuit. Et in Op. imperf. 1. 1. ÍAMOR fued c. 94. Pelagiani dicunt: Gratiam Chriffi multiflicem confitemur. — Primum munus, ejus eft ,. quod. fatti ex d p nibilo. fumus. Secunduim, quod vatione pre[tamus. ;, l? lpfa gratia legem in. adjutorium mifit. 3. In hoc k M ergo fenfü, quem mente retinebant, Pelagiani a Jf dicebant, gratiam effe neceffariam. — S. Zugufti- n 45 [/ qus l. 1. de Grat. Chr. c. 35. dicit: Trecentis forte vt verfibus nibil aliud quam Dei gratiam & auxilium con- D * 7j fitetur , mosque mibil omnino. boni facere. po[Je f [/ L i& JDeo. Ü* M Et de Grat. Chr. c.41. Julia nus Pelagianus con- ^l tra Auguftinum conqueritur: quam inique nos me- M nl gatione gratie infamare ge[lierit , cum. per totum li- m t brum mil aliud egerim, quam ut eam frofüerer. — . Fa- ini f J bemur , wniverfa compleri po[fe per gratiam Cbrifli, que omnibus a&tibus adjutrix femper & comes eft..— Sed qu MM'? l IN ! C2 fi quis dicit, bomines fine Dei gratia «vel adjutorio T LL oj peccata vitare, graviter deteflamur. Et l. 1. de ln j Grat. Chr. c. 32. S. Auguftinus adducit alium tex- / tum Juliani, ubi impoftor dicebat: £t baptifmum : hu Munum, tenemus , quod. disdem. Sacramenti verbis. in in-. vintir n fantibus , quibus etiam n majoribus (cum exorcifmo)), L0 Y dicimus efJe celebrandum. Plus ef? , quod admittamus,, llncem infantes in remi[fonem. pecc atorum percipere baptifiutn., st $ Subjungit ibidem S. Do& Orc. 35. Quis crederet, d Ám: Jb bac. quafi. manifefta. con e[fione. fenfum. latere. con- trariun?. 4. Hanc gratia m humanse voluntati meeLagi: tantum extrinfecum non fufficere 4 S. Auguftinus & g multis locis oftendit. E lr pift. 144. n. 8. Pelagianos reprehendens ait: F'oluntatem , lege data, puiant; 2f ad eam implendam. fibi po[fe. fi (icere ,. nulla. füper. do- T? Grina. legis gratia. [antie in LI j [ pirationis adjuta.. i D» hO[ Ennom. nj W DE GRATIA. 25I n EnRon VIL Quamvis gratia etiam inter- na fit neceffaria ad bona opera, illatamen gratia confertur per fidem, qu& non habetur per gra- tiam , fed per liberum arbitrium. À j ä Q De hoc errore Semipelagianorum, qui orti hi, PAj S:a erant poft condemnationem Pelagianorum, edi- tam ab Jmnocentio [., Zofüno Papa, & à duobus Conciliis Africanis, fepius teftatur S. Zugu[tinus 1. 1. 3. de Do&. Chrift. n.46.. Ticbonius. difputans de fide & operibus, opera dixit nobis à Deo dari 9 LU merito fidei; ipfam «ero fidem fic effe in mobis, ut nobis non füt à JDeo. 2. l. de predeft. SS. n. 1. Pervenerunt etiam , ut preveniri voluntates bominum Dei gratia fateantur , aique ad maullum opus bonum vel. incipiendum vel. perficiendum fibi quemquam fuff- cere po[Je confentiant. . Heec plurimum eos. à Pelagia- worum érrore difcernunt. Docent; ex mobis quidem b nos babere ipfam fidem, fed incrementum ejus ex Deo; saamlt'm'ïi: ex mobis e[fe fidei cmptum, & ex .Deo fupplementum. 3. De bono perfev. n.43. Hac, inquiunt, u£ 4 m;.ï que incipit à nobis. JDeo dentur. nobis, fides impeirat , WüV ERROR VIII. Gratia datur ex merito fidei. De hoc errore Semipelagienorum in variis locis teftatur S. Auguftinus, & oftendit, eos per hoc dogma refufcitaffe prin cipale aliquod principium Pelagianorum , qu odgratia ex merito [ detur. r. De predeft. SS. n.3. dicit: JNon ergo r t rm;, S A veceditur ab ea fententia , quam Pelagius ipfe docuit; a dari. $i non gratam JDei fecundum: merita moftr jertinet ad Dei gratiam , quod credere cepimus , ini- il tium fidei moflre priores damus .Deo, ui vetribuatur molis. 2. De bono perfev. n. 54. Si à nolis e[Je Ub a 7 Ü Aur dicimus imitium fidei, ut e» cetera dona mere 4 acci- j DISPUTATIO 232 IIIL accipere concludunt Pelagiani, gratiam Dei fecundum "T? SM merita nofira dari. Wa.n iü 3. Epift. 225. n.6. Cum duo, que bumanam, operantur falutem , IDei fiilicet gratia, "217 & Un g bomünis obedientia; priorem «olunt obedientiam e[fe, quam gratiam, ut initium Jalutis ex eo, qui falca- yiri tur , non ex eo credendum fi [Lare , qui faloat. wf " l EnRon IX. Petere à Deogratiam fanantem H / J i depravate nature non eft effectus if gratie, fed liberi arbitrii. g N De hoc errore Semipelagianorum teftatur S, , n Hilarius inter Epift. S. Aug. 226. n. 2. ubi ait: mijri dlr i ANeque alicui operi curationis eorum anmumerandum putant, egrotwum velle fanari; €&? mullam naturam ita T.I^ i a depravatain oel exiintlam putant, wt mom debeat, vel ol velle fanari : ut, cum amnuntiatur. obtinende fa- 4 f en mlx L lutis occafio, eo merito quo *oluerint €9 crediderimt, ii Q à fuo morbo fé po[fe famari, & ipfius fidei augmen- fmgis Qum 9 iolius famitatis [ue confequantur effe&ium. ii nl Et S. Auguflinus C. Julianum 1.4. c.8.. Ponere jam " ecpiflis merita gratiam. precedentia, quod eft peiare, Enor querere, pulfare, ut bis weritis debita illa reddatur. tsl d Y:t Epift. 22 5. n. 4. apud S. Aug. D. Profper ait: vatim f JDoent , ad banc gratiam, qua in Chriflo. renafcimur, jercenire per naturalem facultatem , petendo, queren- ltht a do, pulfando, ut ideo accipiat, ideo imvemiat, ideo, "rrinrei introedt, quia bono mature bene ufus ad iflam [alvan- iem gratiam imiialis gratie ope meruerit pervenire. us Hawc tamen omnia effe erronea, D. Auguftinus fl in pluribus locis docet. Sicl. 1. Retract. c. 23. l/ il retra&tando. fua prius incaute dicta ait: Nondum u n (tunc temporis). Zmveneram , qualis fiü ele&io gra- tice. Proinde dixi : Quod. credimus, moffvum . eft ; J " T] eden-. * quod autem. bonum operawm, illius ei , qui cr tibus ll DE GRATIA. 233 ii tibus dat Spiritum San&wm. Profetlo mon (hoc ) di- M ( cerem , fi. jam (tunc) fcirem , etiam ipfam fidem in- ter Dei munera veperiri, que damtur in eodem Spi- Ll AT vitu. Utrumque ergo moflrum efl propter arbitrivm * 4 ] voluntatis, & utrumque tamen datum efl per Spiri- tum fide &9 charitatis. INeque enim la cbaritas, b fdd. [ic ut fcriptum efts cbaritas cum fide à Deo Pa- r ire, & Domino noftro Jfefu Chriflo. .Et quod paulo ante dixi: iNoflrum efL credere €9 velle, ülius au- n t iem, dare credentibus €? volentibus facultatem bene D n eperandi per Spiritum Santtum , per quem cbaritas diffunditu r in cordibus noflris ; verum efh quidem 5 ed eadem regula & utrumque ipfius efl, quia ipfe preparat voluntatem , C wirumque nofirum, quia t f non füi wifü volentibus mobis: ac per boc, quod etiam pofiea dixi: Quia meque velle pofJumus , nift vocemur, n &2 cum pofl vocationem. «oluerimus , mon Jufficit. oo- j J O luntas noflra, mifi Deus €9 vires currentibus pra- be l d I beat, €9 perducat, quo «vocat. Ennon X. Predeftinatio fit propter merita paturalia donum fidei precedentia, & ob perfe- jbl n verantiam finalem. De hoc errore Semipelagianorum teftatut S. Profper inter Epift. S. Aug. 225. Docent, Deun l eos prede[tina(Je ante wnundi confltutionem ,. qui cre- dituri funt, quioe im ea fide, que deinceps per gra- g tiamn f juoanda, man[uri fumt. . t Epift. 226. n. CMJ,D A" 4. Prede[tinationem ad. id. 'oalere contendunt , ut eos x a prafcierit vel pradeftinaverit , qui fuerant credituri ; at Ü nec de bac fide po[Je dici:: Quid babes, quod mon ac- " Ht ] ] cepifli ? cum i eadem matura reïæzanfeïit , licet vi- m " 1 diata., j du 11';'; ERROR 234 DISPUTATIO IIIL EnRoR X Ideo aliqui parvuli, aliis fine iDorum 1ad1v baptifimo decedentibus ad baptifmum perveniunt 5 quia Deus illorum bonas voluntates praviderat ,recatom | mmpl fi diutius vixiffent De hoc errore Semipelagianorum teftatur S. iuqmus UW n | Auguftinus Epift. 217. n. 22.. Cum /dpoflolus dicat, ff anquemque recepturum fecundum opera fua , quo- [ J modo dicitur , propterea quibusdam (parvulis baptif- M Afl mum) son dari, quibusdam morituris paroulis Dei f pratia dari, quia eorum futuras pravidet voluntates, ii W j quas babituri e[Jent , fi viverent? Etn.5. Zn tantum quibuscunque commentilüs weritis ele&bionem Dei fub- sbnidi matoner ficiunt ui quia preteria mon exiant futura que u non fint futura, confmgant, novoque apud ipfos ab- Jürditatis genere C9 men agenda pre[cta fmt, €g9 Cii ( prefcita non . atta. fint EnRom XII. Sicut initium fidei, ita etiam per- l ( AU feverantia finalis donum Dei non . eft De hoc errore teftatur D. Auguftinus l. de EM n ( I bono perfev. n.42. Jnitium fidei, & usque in finem Á AU Tü) perfeverantiam fic in moflra conflituunt poteflate , ui Dei dona e[fe non putent 1 f 1b d Hi igitur funt errores Pelagianorum & Semi- pelagianorum, qui illis adfcribuntur à S. Augu- AORU ftino, D. Hilario, & D. Profpero Quia autem J magnum difcrimen eft inter errores à Summis Pontificibus ac Conciliis aperte condemnatos Bul & alios ab Ecclefia nondum condemnatos, füb- jungam hoc loco Canones Innocentii L., & Zo- KUf A fimi Pape , & Concilii Africani & Arauücam. I»LUL"D bls i Innocentius [. in Epift.25. ad Concilium * Nove here- «V(JH' Milevitanum anno. 417. fic fcribit : hm- j Quid enim ac. iil -w..qv us » 1805 fuglantm autnores in MT D lu DE:. GRATIA. 235 »in Dominum fingere potuerunt, quam cum ad- l [ 1 Wi » jutoria divina caffarent, caufamque quotidiane U. d »precationis auferrent ? Hoc eft dicere: Quo »mihi opus Deo ? Negantes ergo auxilium Dei T »inquiunt, hominem fÍibi poffe füfficere, nec » gratia hunc egere divina, qua privatus neceffe » eft diaboli laqueis irretitus occumbat, dum ad ANUS »Omnia vite perfücienda mandata fola tantum- »Imodo libertate contendat. O praviffimarum »mentium pervería doctrina! Adverte tandem, " » quod primumhominem ita libertas ipfa decepit, » ut dum indulgentius froenis ejus utitur, in pre- INe- » Varicationem prefumptione conciderit. » que ex hac potuit erui, nifi providentia ei re- »generationis ftatum priftine libertatis Chrifti » Domini reformaffet adventus. Audiat David » dicentem: Adjutorium noftrum in nomine Do- » mini. Et: Adjutor meus efto, ne derelinquas, M [ »me, neque defpicias me Deus falutaris meus. U ii »Que incaffum dixerit, fi tantum in ejus erat » pofitum voluntate, quod à Domino flebili fer- LLl u »1Ione pofcebat. Que cum ita fint, cumque d v n » inomnibus divinis paginis voluntati libere non il » bifi adjutorium Dei legamus effe ne&endum, [1 » eamque nihil poffe celeftibus prefidiis deftitu- y (u »tam , quonam modo huic foli poffibilitatem w i » hanc pertinaciter defendentes fibi plurimisque t n Bll » Pelagius Codleftiusque perfuadent ? Dei gra- :::'ew] »tiam conantur auferre, quam neceffe eft, etiam TM W jl, f »reftituta nobis Status priftini libertate qusra- j An T ALe »Inus; quippe qui nec alias diaboli machinas, »nifi eadem juvante, poffumus vitare. Illud »Vero, quod eos vettra Fraternitas afferit pre- J l dicare u i », » 236. DISPUTATIO iII. » dicare, parvulos eterne vite prcemiis absque Y ifünt » baptifmatis gratia poffe donari, perfatuum eft. » Qui autem hanc in eis fine regeneratione defen- mlmünm müïaïwï'- » dunt, videntur mihi ipfüm baptifmum velle caf- Wt »fare, cum predicant, hos habere, quod in eis qui- » creditur, non nifi baptifmate conferendum. Si l "(LT » ergo nihil volunt officere non renafci, fatean- &i Ug » tur neceffe eft, nec regenerationis facra fluenta M.JE« » prodeffe. Quare Pelagium Codleftiumque, id u (l t »€ft, inventores vocum novarum Ecclefiaftica fif »communione privari Apoftolici vigoris autho- r j » ritate cenfemus , donec refipifcant à diaboli la- d z » queis, eosque interim Dominico ovili non ro- t M * (j » Cipi. Simul autem przcipimus, ut quicunque »id pertinacia fimili defenfare nituntur, par eos & Qu » Vindi&ta conftringat ; quia non multum intereffe vt » arbitror inter committentis animum, & confen- ,flïftii gt , tientis favorem. II. Concilium Milevitanum fecundum, celebra-. p V& t tum anno 416., edidit fequentes Canones. X "Quicunque dicit, Adam primum homi- m ( t f ! »,nem mortalem factum, ita ut five peccaret, D »five non peccaret, moreretur in corpore hoc L »€ft, de corpore exiret , non peccati merito, -,55.?wm » fed neceffitate nature , anathema fit. Fhwfiy 25 2. uicunque parvulos recentes ab uteris. 'W Wi » matrum baptizandos negat, aut dicit; in remif- hr Q »fionem quidem peccatorum eos baptizari, fed UTR » hihil ex Adam trahere originalis peccati, quod J n » egenerationis lavacro expietur; unde fit con- n »cquens, ut in eis forma baptifiatis in remiffio- t » ?em peccatorum non vere fed falfe intelligatur, Rij , anathema fit, Dom 3 : 5* Q Ui' l DE GRATIA. 237 DW TM à "Quicunque dixerit, gratiam Dei, in qua lrel 9- » juftificamur per Jefum C. D. N., ad folam re- p w ,miffionem peccatorum valere, quz jam com- ,miffa funt, non etiam ad adjutorium, ut non 1 Quin »committantur, anathema fit. Mil Md l 4. "Quisquis dixerit, eandem gratjam Dei ,per Jefum C. D. IN. propter hoc tantum nos N cha a ,adjuvare ad non peccandum , quia per ipfam ,nobis revelatur, & aperitur intelligentia man- TU M s M » datorum, utfciamus, quid appetere, quid vi- , tare debeamus, non autem per illam nobis pre- I » ftari, ut quod faciendum cognoverimus, etiam UM Mi E ii ,facere diligamus, atque valeamus, anathema ; b D) b iM s. "Quicunque dixerit, ideo nobis gratiam Ya — ii "T VN » juftificationis dari, ut quod facere per liberum »jubemur arbitrium , facilius poffimus implere m u »per gratiam , tanquam, etiamfi gratia non da- ,Ietur, non quidem facile, fed tamen poflimus r » etiam fine illa implere divina mandata, anathe- la n » ma fit. st l 6. "Quisquis fic accipiendum putaverit, quod ao ) d ( » ait S. S'oannes Zdpo[lolus; fj dixerimus, quia pec- M ,»catum non habemus, nos ipfos feducimus, & Mofd j " 1 » Veritas in nobis non eft; ut dicat; propter hu- du ) :b:- ,»Tnilitatem oportere dici, nos habere peccatum, g »non quia vere ita eft, anathema fit. j Wä? Í UW 7. "Quicunque dixerit, in oratione Domi- g j 1 ,IL 1 st Dd W » nica ideo dicere fan&tos: Dimitte nobis debita » hoftra, ut non pro fe ipfis hoc dicant, quia non » eft eis jam neceffaria ifta petitio, fed pro aliis, jj » qui funt in fuo populo peccatores; &ideo non [ ! j » dicere 338' DISPUATATIOSOITL gni; » dicere unumquemque San&torum; dimitte mihi menud , debita mea; fed, dimitte nobis debita noftra, ) » üt hoc pro aliis potius, quam pro fe juftus pe- T » tere intelligatur, anathema fit. n n Hucusque Canones Concilii Milévitani, ex j " j p quibus illi pro fidei regula habendi fünt . quos in fua ad Concilium Mile vitanum Epiítola, fu- perius adducta, approbavit Innocentius I. A€ta giá gt hujus Pontificis in caufa Pelagiana f iiffe ab ejus fucceffore Zofimo Papa, in qt ieftione facti non stl p l; f revocata licet, ut ex ejus duabus ä* D -U iftolis patet, novui iis caufze Examen ac explicationem fua- " Àil rum Ííententiarum ad niferit , teftatur Zofimus MAT dimx ipfemet in Epiftola ?. ad Africanos, ubi ait: fe omnia n f?atu obte[lationis reliquiffe. J TIT, ;fB)ä " 1 ii Concilium Zrauficanum LL celebratum an- h MTM a no 529., & confirmatum à Bonifacio Papa anno 530., habet fequentes Canones. Mi j I. J w 'Si quis per offenfam praevaricationis ) » Adi non totum, id eft, fecundum corpus & T »animam, in deterius dicit hominem commuta- 3 ouini »tum, fed anime libertate illaefa durante, cor- ] 'S]q » pus tantummodo corruptioni credit obnoxium, * lA ll » Pelagii errore-deceptus, adverfatur Scripturz uf » dicenti; anima que peccaverit, ipfamorietur (Ezech. Isl »18.) C?: nefcitis, queniam ,. cui exbiberis xos fer- ( » U05 ad obediendum , Jervi eflis ejus, cui obeditis? T u »(Rom.6.) Et 4 quo quis Juperatus eff . bujus & d y l »Jervous efl. 9. Pet. 9. «t f 2 " Si quis foli Adz prevaricationem fuam URT ( »nion & ejus propagini afferit nocuiffes aut cer- n P (71,0 dü »t€ mortem tantum corporis, quz pcena peccati A g »€ft, non autem & peccatum, quod mors eft hd u 1 ,anime, DE GRATIA. 239 i ( ,anime, per unum hominem in omne genus , humanum tranfiffe teftatur, injuftitiam Deo da- N , bit; contradicens Apoftolo dicenti: Per umum - , bominem. peccatum iniravit in mundum, C9 per pec- , catum mors , &j ita in ommes bomines wors pertran- s füt , im quo ommes peccaverunt. 3. "$i quis ad invocationem humanam gra- X tiam Dei dicit poffe conferri, non autem ipfam » gratiam facere, ut invocetur à nobis, contra- , dicit Ifaize prophete, vel Apoftolo idem dicen- , U: [nventus fum à mon querentibus me: palam ap- s garui bis, qui me mon inierrogabant. 4- "Si quis, ut à peccato purgemur, vo- , luntatem noftram Deum exfpectare contendit, RUT » non autem , ut etiam purgari velimus , per » Sanéti Spiritus infufionem & operationem in , nos fieri confitetur, refiftit ipfi Spiritui Sancto » per Salomónem dicenti: Preparatur voluntas á » Dumino; & Apoftolo falubriter predicanti : Deus » &t , qui operatur in vobis & velle & perficere pro Lsl » bona. 'voluntate. 5 " Si quis ficut augmentum, ita etiam ini- »tium fidei, ipfumque credulitatis affectum, quo i , in eum credimus , qui juftificat impium, & a » generationem facri baptifmatis pervenimus, non »per gratie donum, id eft, per infpirationem »Spiritus San&i, corrigentem voluntatem nO- ; a » ftram ab infidelitate ad fidem, ab impietate a »pietatem , fed naturaliter nobis ineffe dicit; » Apoftolicis dogmatibus adverfarius approbatur; » beato Paulo docente: Confidimus , quia qui cepit » n nobis bonum opus, perficiet usque in diem D. .N- »J.C. Etillud. Jobis datum eff pro Chriflo: non z2u] K' folum J DISPUTATIO III. » Jolum u in eum credatis , fed etiam , ut pro illo siee jemim 0 » patiamini. Ets Gratia faboi fa&ti eftis per fidem; » C boc mon ex volis; IDei emim domum eft. ff pïm]l j efon 6. "Siquis fine gratia Dei credentibus, vo- meten »lentibus, defiderantibus, conantibus, laboran- od »tibus, vigilantibus, ftudentibus, petentibus, L ,mm- , »qui&rentibus, pulfantibus nobis, ' Mifericor- » diam dicit conferridivinitus; nonautem ut cre- dj z u »damus, velimus, vel hec omnia, ficut Opor- j D » tet agere valeamus, per infufionem & infpira- gt » tionem San&i Spiritus in nobis fieri confitetur; 4 H »& aut humilitati aut obedientie humane füb- pv L !tl » Jungit gratie adjutorium, nec ut obedientes & ]i Mi U , humiles fimus ipfius gratie donum effe confen- z II lp » tit; refiftit Apoftolo dicenti: Quid babes, quod AUR » o acepif? Et: Gratia Dei fum id, quod fum. : " "Si quis per naturz vigorem bonum ali- mistq n ^ »Quid, quod ad falutem pertinet vitz &terne, fapedn »Cogitare ut expedit, aut eligere, five falutari, Wüfe, vl » Id cft, Evangelice predicationi confentire poffe u "N » Confirmat absque illuminatione & infpiratione WE » Spiritus Sandi, qui dat omnibus fuavitatem in gtr: ( »Confentiendo & credendo veritati , hereticoó D "Taïeu »fallitur fpiritu non intelligens vocem Dei in , Evangelio dicentis: Sime me wibil ;iudono, Í potefTis facere. nj » Etillud Apoftoli: Non quod idonei Jimus . cogitare ?Lw- » aliquid à nobis, quaft Tühcnf ex nobis, fed fufficientia mo- AU n X »Jira ex Deo eft. d 8. ^"Si quis alios mifericordia, alios vero g bt ,; per lib ]r erum arbitrium, quod in omnibus, qui i » de prevaricatione primi hominis nati funt, con- '"-Ulf, [Lü ( »ftat effe vitiatum , ad gratiam baptifimi poffe s i » Venite HmTr ü lil DE GRATIA, 241 u , Venire contendit, à re&ta fide probatur alienus. »ls enim omnium liberum arbitrium per pecca- Bul ! tum primi hominis afferitinfirmatum ; aut certé hr TY N 1ta lefum putat, ut tamen quidam valeant fine AUj V ll rcvelatxonc Dei myfterium falutis eterne per wmh P: A femetlpfos poffe conquirere. Quod quam fit ls. N d. ll contrarlum ipfe Dominus probat, qui non Tonateny ahquos fed neminem ad fe poffe venire tefta- Tl »tur, nifi quem Pater attraxerit; ficut & Petro j m UEE] l »dicit: Beatus es Simon Bariona, quia caro (2 þm— T0 M »guis non revelavit tibi, fed Pater meus , qui in 1 » is efl. Et Apoftolus: Nemo potefh dicere Da- P ,mmum Jefum, mifi in Spiritu Santto. 9. " Divini eft muneris, cum & re&e cogl- wf »tamus, & pedes noftros à falfitate & injuftitia continemus. Quotiesenim bona agimus, Deus in nobis atque nobifcum, ut operemur,operatur. pusna 1o. "Adjutorium Dei etiam renatis ac fancuis an Wï [ » femper eftimplorandum, ut adfinem bonum per- NU » Venire, vel in bono poflint opere perdurare. (l &t IIT. "Nemo quidquam Domino re&e vove- i » rit, nifi ab ipfo acceperit, quod voveret, ficut legltur Que de tua manu accepimus , damm tibi. Vï 12. "TàlesnosamatDeus,quales futuri fumus C,E]] »ipfius dono, non quales fumus noftromerito. IO r Arbltnum voluntatis in primo homine b infimatum nifi per gratiam baptifmi non poteft wh» y »Ieparari: quod anuiï'um, nifi àquo potuit dari, »non poteft reddi. Unde veritas dicit: Si vos » lilius liberavit, tunc vere liberi eritis. fitidy g ATINE uHus mifer de quacunque miferia li« !0'35' 14. »beratur, nifi qui Dei mifericordia prevenitur; W«Hahl » ficut dicit Pfalmifta: Cito anticipet nos wüfericor- Q b*f"& D. dmort Tr.dePecc. orig. & grat. Q , diá 1 242 DISPUTATIO III. g, "! »,dia tua, Domine. . Et illud: Deus meus , tniferi- yt iil »cordia ejus praveniet me. 15. "Ab eo quod formavit Deus, mutatus u oD M » eft Adam, fed in pejus per iniquitatem füuam. » Ab eo, quod operata eft iniquitas, mutatur iif » fidelis, fed in melius per gratiam Dei. Illa er- d »£o mutatio fuit prevaricatoris primi; hec fe- D;W;;a'(»fï » cundum Pfalmiftam Mutatio eft dextere excelff. padtu l r6. br [ " Nemo ex eo quod videtur habere, glo- »rietur, tanquam non acceperit; aut ideo fe pu- d du jain f »tet accepiffe, quia littera extrinfecus, vel ut »legeretur, apparuit, vel ut audiretur, fonuit. eiuin, » Nam ficut Apoftolus dicit: Si per legem juftitia. tpüit » Ergo Cbriflus gratis mortuus efl. — Aftendens in ln q » altum captioavit captivitatem , dedit dona. bominibus. gt » Inde habet, quicunque habet. Quisquis autem guadt, »Ífe inde habere negat, aut vere non habet, aut j Qu uN »id, quod videtur habere, aufertur ab eo. 17. "Fortitudinem gentilium mundana cu- M pettr » piditas; fortitudinem autem Chriftianorum Dei DT » charitas facit, que diffufa eft in cordibus no- n (f » ftris, non per voluntatis arbitrium, quod eft UMT » ID nobis, fed per Spiritum San&um, qui datus BAT. » €ft nobis. À qui 18. "Nullis meritis gratiam prevenientibus tb d »debetur merces bonis operibus, fi fiant : fed »gratia, que non debetur, precedit, ut fiant. k I9. "Natura humana, etiamfi in illa integri- Rb »tate, in qua eft condita, permaneret, nullo N V 1 a » nodo feipfam creatore füo non adjuvante fer- '?WHT, few » Varet. Unde cum fine Dei gratia falutem non » poflit cuftodire, quam accepit, quomodo fine "fbeni "t ij » Dei gratia poterit reparare, quod perdidit? *JWhoe&I 2Q. vn. DE GRATIA,. 243 20 T " MultaDeus facit in homine bona, qus& , non facit homo: nulla vero facit homo bona, »que non Deus preftat, ut faciat homo. Hss 21. ? Sicut eis, qui volentes in lege juftifi- I , Cari à gratia exciderunt, verifhime dicit Apo- i r »ftolus: Si in lege juflitia efb; ergo Chriflus gra- j Ti » tis mortuus ef] ; fic eis, qui gratiam, quam com- ) r tl , mendat & percipit fides Chrifti, putant effe na- Ml ,turam, veriffime dicitur: Si per naturam jufti- Tl at »tiaeft, ergo Chriftus gratis mortuus eft. Jam hn , hic enim erat lex, & non juftificabat; jam hic um , erat natura, & non juftificabat. Ideo Chriftus D] NI F , non gratis mortuus eft, ut & lex per illum im- »pleretur, qui dixit: Aon veni folvere legem, fed s adimplere; & natura per Adam perdita per illum d u »repararetur, qui dixit : eniffe fó querere, & t äme&, s Jülvare quod perierat. 22. ?Nemo habet de fuo, nifi mendacium a. g m s & peccatum. Si quid autem habet homo veri- r y tatis atque juftitis;, ab illo fonte eft, quem de- udaod , bemus fitirein hac erémo, ut ex eo quafi gut- » tis quibusdam irorati non deficiamus in via. y dimt, t nidn, v 33. "Suamvoluntatem hominesfaciunt, non 5Dei , quando id agunt , quod Deo difplicet. » Quando autem id faciunt , quod volunt, ut MT »divine ferviant voluntati, quamvis volentes sis, d " sl »agant, iliius tamen voluntas eft, àquo & pra- i » paratur & jubetur quod volunt. T 24. " [ta funt in vite palmites, ut viti nihil ] pgmanerfæ »Conferant , fed inde accipiant, unde vivant. J TT lm » Sic quippe,vitis eft in palmitibus, ut vitale ali- pl ,mentum fubminiftret eis , non fumat ab eis. i u » Àc per hoc & manentem in fe habere Chriftum, de, quo Pï&.« Q 2 ,&Ina DISPUTATIO "IT 244 » & manere in Chrifto, difcipulis prodeft utrum- g ] » que, non Chrifto Nam precifo palmite, pot- pu m u » eft de viva radice alius pullulare. Qu1 autem j præc1fus eft , fine radice non poteft vivere. j d 25 " Prorfus donum Dei eft diligere Deum. Y Ipfe, ut diligeretur, dedit, qui non dileCtus di- » ligit Difplicentes amati fumus , ut fieret in «M Diffundit enim cha- ,nobis, unde placeremus " » ritatem in cordibus noftris Spiritus Patris & Fi- M 7"4,0!)1 »lii, quem cum Patre amamus & Filio UE " Ac fic fecundum fuprafcriptas Sanctarum í, "W Scriptursrum fententias, vel antiquorum Pa- te d »trum definitiones hoc Deo propitiante & prz- l: Yi (rne dicare debemus & credere; quod per peccatum guato, » primi hominis inclinatum & attenuatum fuerit fün& ä » liberum arbitrium, ut nullus poftea aut diligere at dn Deum, ficut oportuit, aut credere in Deum, j A »aut operari propter Deum, quod bonum eft f poffit, nifi eum gratia mifericordise divinz pre- us f » Venerit Unde & Abel jufto, & Noe, & Abra- treve »he, & Ifaac & Jacob, & omni antiquorum Pa- mud trum multitudini illam preclaram fidem, quam "h »in ipforum laude przedicat Apoftolus Paulus, & d lj »non per bonum nature, quod prius in Adam » datum fuerat fed per gratiam Dei credimus ] jl jfuiffe collatàm Quam gratiam etiam poft J » adventum Domini, omnibus qui baptizari defi- » derant, non inlibero arbitrio haberi, fed Chri- LGI[r j l 5 fh novimus & credimus largitate conferri, fe- T Mrn Á 4 »cundum illud , quod fepe jam dictum eft, & Flïlm »quod prædxcat Paulus Apoftolus : Vobis datum fl » t pro Chrifio, non folum ut in eum credatis, fd »euam "F[) Ó Cx]m V DE GRATIA. 245 w Wi [ mihl »eiam u pro illo patiamim. — Etillud: Deus qui h »C&pit im vobis bonum opus , perficiet usque in diem d. (f |n Um V"r , Domini noftri Sfefu, Chrifti. Et illud: Gratia faloi » fatti eftis per fidem; & boc mon ex vobis: .Dei enim a , donum efl. . Et quod de feipfo ait Apoftolus: ld » Mifericordiam confecutus fum, ut fidelis eaem. . ]Non UI , dixit: quia eram , fed ut e[fem. Ktilud: Quid J »babes , quod non accepiffi ? Et illud: Omne datum us » bonum 6 omme domum perfe&um defürfum efL, de- Et illud : JNemo babet TAU »Jcendens à patre luminum. hn » quidquam , mift illi datum fuerit defuper. u f 26. ? Hoc etiam fecundum fidem Catholi- »cam credimus , quod accepta per baptifmum l » £gratia omnes baptizati Chrifto auxiliante & co- W LR 1 l »Operante, qus ad falutem anime pertinent, »pofüint & debeant, fi fideliter laboráre volu- l [ , iM »erint, adimplere. um 27, ? Aliquos vero a d malum divina pote- d » ftate prideftinatos effe, non folum non credi- AORU »1mus, fed etiam, fi funt, qui tantum malum NU M » credere velint, cum omni deteftatione illis ana- i orm Dd » thema dicimus. | 6 M HV 28. ? Hoc etiam falubriter profitemur &cre- QJW)H » dimus, quod in omni opere bono non nos in- »Cipimus, & poftea per Dei mifericordiam adju- ï.TID t » vamur, fed ipfe nobis nullis precedentibus bo- il t Qu » nismeritis & fidem &amorem fui prius infpirat, uj » Ut & baptifmi facramenta fideliter requiramus, M » & poftbaptifmum cum ipfius adjutorio ea, quz Unde ma- » fibi funt placita, implere poffimus. » nifeftiffime credendum eft, quod & illius latro- l1 u Qu J5.' »nis, quem Dominus ad..paradifi patriam revo- [ ] »Cavit, & Cornelii Centurionis, ad quem- An- j u Q 3 » gelus 246 DISPUTATIO 7IIJ, »gelus Domini miffus eft, & Zachzi, qui ipfum imuid Dominum füfcipere meruit, illatam admirabi- goiir » lis fides non fuit de natura, fed divine largita- D ij »tis donum. Hucusque Canones Concilii Arauficani II., as m defuümpti maxima parte ex libris S. Auguftini, ,q:m f ejusdemque fententiis, quas D. Profper collegit, n & quarum colle&tionem quandam Sedes Apofto- (od lica in Galliam transmifit. g Confirmatio Concilii hujus Arauficani faCta eft st d à Bonifacio II. in Epiftola ad Cefarium Arelaten- triimis; fem Prafidentem Concilii. In hac Epiftola fic T04, Ícribit : "Petitioni tuz non diftulimus Catholi- a, qi a »cum dare refponfum. Indicas enim, quod ali- at t r »qui Epifcopi Galliarum fidem tantum, qua in » Chrifto credimus, nature effe velint, non gra- Mite a »tie; & hominibus ex Adam, quod dici nefas At »eft, in libero arbitrio remanfiffe, non etiam tofte f »nunc in fingulis mifericordie divinz largitate Qu pj J » conferri, poftulans ut, pro ambiguitate tollen- bf »da, confeffionem veftram , qua vos e diverfo D » fidem re&tam in Chrifto , totiusque bonz vo- » luntatis initium juxta Catholicam veritatem per Q » prevenientem Dei gratiam fingulorum definitis » fenfibus infpirari, authoritate Sedis Apoftolice »firmaremus; - - Atque ideo, cum de hac re MW LT ,multi Patres, fed & majores noftri Apoftolice , Sedis Antiftites ita ratione probentur differuiffe » latiffimaut nulliamplius deberet effe ambiguum, yormu , »fidem ipfam venire de gratia; Fraternitatem »tuam habita collatione cum quibusdam Sacer- ?'lü&u l Qv em gau- » dotibus (Epifcopis) Galliarum juxta fid * M .g; »demus l DE GRATIA. 247 A n ul » demus fenfiffe Catholicam , INB. in his fcilicet, Id »in quibus uno, utindicafti, confenfu definierunt Mmh »fidem, qua in Chrifto credimus, gratia divini- »tatis preveniente conferri, adjicientes, etiam U mie: »nihil effe prorfus fecundum .Deum boni, quod I N » fine Dei quis grátia aut velle aut incipere, aut | meper D » operari, aut perficere poflit, dicente ipfo Sal- »vatore noftro. Sine me nihil poteftis facere. ssl » Certum eft enim atque Catholicum , quia in » omnibus bonis, quorum caput eft fides, nolen- ii »tes nos adhuc mifericordia divina praveniat, Cäf'iüm&eï; »ut velimus; infit nobis, cum volumus; fequa- l D j Unde nimis »tur etiam, ut in fide duremus. »€0s, qui contra fentiunt, admiramur, usque putur] $60 vetufti erroris adhuc reliquiis pregravati, T » Ut ad Chriftum non credant Dei beneficio fed Pt »,nature veniri; & ipfius naturz bonum, quod NUL » Ade peccato nofcitur depravatum, authorem xl » noftre fidei dicant magis effe, quam Chriftum. du » Qua propter fupra fcriptam Confeffionem ve- »ftram confentaneam Catholicis Patrum regulis mmb'ag?ï& l j i j j » approbamus. W ! " QUJESTIO III. us A Id 4in ad opera bona unioerfim requiratur. gra- (f A , d tia intrinfece. fupernaturalis ? J J(L.UA( "f oTANDUM I. Duplicis generis effe bona qvcnenfllf ü 3 fülem " opera. Aliqua funt precife ex fuo genere l (l Moralia feu Etbica, que du&u folius rationis di- ( Gantur, v. g. reverentia & obedientia erga pa- j qiii Vor Alia vero rentes, juftitia commutativa. &c. f ]uxW Q 4 funt 248 DISPUTATIO 1It. d Dþ funt ex fuo genere /upernaturalia, v. g. caftitas voluntaria, obedientia ultronea , contemptus ho- i t norum & voluptatum, fides rerum intelle&u im- zpernatuEwï perceptibilium, /Des & amor rerum füpernatura- g : (j lium. &* [ if NOoTANDUM 2. Ad gratias extrinfece fu- a Wi "! pernaturales referri poffe 1. gratiam protegentem, ; qua Deus inhibet vel fiftit poteftatem demonis d quoad graviores tentationes. 2. gratiam fanan- ;:ægætiqne i d zem, qua Deus per immiflionem cogitationum fa- lubrium, vel fiftendo motum vehementium fpi- r rituum ad varias paffiones hominem violenterra- aslf f pientium, fanat pravas concupifcentias. 9. gra- z lr Wam confortantem, qua Deus per bonos angelos gt infringit poteftatem doe monis nimis graviter ten- sadeinttg tantis, vel per eosdem immittit cogitationes (à- DO 1 H lubres, aut per eos fiftit motum fpirituum ad ao varias pafliones trahentium. Sicut enim a&io- nes ejusmodi angelorum non referuntur ad mira- hn " Cula, fed ad Lenefiia, in quibus Deus utitur mi- 1ne t d & ptrvir nifterio caufarum fecundarum, v. g. reprimendo poteftates aereas, vel movendo nubes & elemen- &moralte ta, &c. ita neque pertinent ad gratias intrinfece p r füpernaturales. 4. gratiam excitantem ad aCtiones L] l ;r .&'fum dl moraliter bonas per allocutiones, infpirationes, lt T vel illuftrationes internas. Cum enim Deus tan- L quam gubernator univerft providus habeat fuam con- l] verfationem familiarem immediatam cum homi- A(ILL* nibus jüxta illud Prov. g. v. 91$ Delitie mee e[fe v;!) í cum. fülis bominum , ita ut De us ob hanc familiari- [j * t tatem perpetuam in fenfu morali dici poffit anima | animarum, non poffunt ad miracula, vel ad actio- J nes divinas intrinfece fupernaturales referri allo- ;.2 1 ] V, ((i cutio- u D DE GR A TIA. 249 liv "Il cutiones Dei interne ad animam, quando non x tf verfantur circa obje&tum immediatum intrinfece n fupernaturale , fed tantum circa atones morales. t . M^ s. gratiam preparantem, qua Deus fua providentia feriem caufarum fecundarum ita difponit, ut ho- le q D mini provideatur de bonis parentibus, bonis Ma- giftris, bonis paftoribus , bonis libris, bonis fo- ls ciis, bonis exemplis. &c. in ordine ad ingeneran- das cogitationes bonas, & motiones bonas, dif- 00 ponentes ad actus fupernaturales. Cum enim Xw»y hec caufarum fecundarum preparatio per longas. feries poflit fieri per allocutiones & motiones in- ternas hominum circa actiones moraliter bonas; non exigitur gratia intrinfece fupernaturalis I im- mediate influens in effectum. ) DÍCO L Ada&iones moraliter bonas fuf- ln ï?:*üïu? À » ficit gratia extrinfece fupernaturalis. i 6 ( " PRonaTURn. Ecclefia ex Scriptura & tra- ditione conftanter docuit, ex una parte homi- ag !u nem per vires liberi arbitrii poffe operari actio- " Iv j J nes moraliter bonas fine gratia fidei, quz eft pri- ma gratiarum intrinfece füpernaturalium ; Ergo neceffarium eft dicere, ad actiones moraliter bo- M f nas fufficere gratiam extrinfece fupernaturalem. ant. prob. v n il :mm" Il D.Paulus ad Rom.2. 'ait: Cum gentes, que T legem mon babent , naturaliter ea, qu& legis funt, fa- 4 ciunt, ejusmodi legem mon babentes. ipfi fibi funt lex, qui oflendunt. opus legis fcriptum im cordibus fuis tt- ck Jlüimonium reddente illis confcientia ipforum. — Similiz ter S. Pius P. damnavit fequentem Propofitio- J Ts nem 22. Baii: Cum Pelagio fentiunt , qui texium ii n Q s5 Apoftoli 250 DISPUTATIOïlII. 4lpoftoli ad. . Rom. 2. Gentes, que legem mon babent, j g" maturaliter ea, que legis funt, faciunt. Ex oppo- fito autem conftat ex Concilio Mile vitano & ( N jdg Arauficano & Innocentio I. & Bonifacio IL., nul- lum prorfus bonum fieri poffe fine gratia Dei. Qd l Il. D. Auguftinus 1. de Spir. & Litt. c. og. EU T. naü "m il loquens de gentilibus naturaliter bene operanti- li bus ait: Jpft bomines erant, & «is illa mature in- ; ,?4 erai eis , j ! qua legitimum aliquid anima vationalis & fentit & facit; etfi non e[jet illa pietas, que trans- jl fert in. itam eternam, 5 X oppofito vero S. Do- ,T(W,ä (ld &or poftmodum occafione Pelagianorum in lo- O00 Il Fa quendo cautior redditus, docet, nullum opus bonum fieri poffe fine gratia. z III. D. Thomas r. 2. q. 109. a. 2. fcribit: gun o at Quia natura. bumana. per. peccatum Coriginale) non €ft totaliter corrupta , potef? etiam in [latu maturee NT f r 11! corrupte per virtutem ue nature aliquod bonum . par- ticulare agere, ficut. adificare domos , plantare vineas, b t €9 alia bujusmodi; nan tamen totum bonum fibi con- p maturale, itaquod im mullo deficiat; ficut bomo infir- um ux mus poieft per [eipfum aliquem motum babere, mon /n, t lamen perfette potefl moveri motu bominis Jani , mift ir df Janetur. auxilio medicine, U? IV. Concilium Tridentinum Setf. 6. Can. z. di- " T cit ; Si quis dixerit , .bominem fuis operibus , que vel per bumane nature vires, vel per legis do&trinam faunt, absque divina. per $E fim Chriftum gratia. po[fe jufüifi- Lj DLMIa cari coram Deo, anatbema fit. In hoc textu Con- cilium fupponit, aliqua bona opera fieri poffe ] ka Itj per vires naturg. Àl V. In Baio damnate funt due fequentes TV Ail propofitiones, nempe 36. Cum Pelagio fentit, u J M. qui I DE GRATIA, 2st m nj "u qui boni aliquid naturalis, hoc eft, quod ex na- ture folis viribus ortum ducat, agnofcit. Et i I j 61. Non nifi Pelagiano errore admitti poteft QUl ufus aliquis liberi arbitrii bonus, feu non malus, T & Chrifti gratie injuriam facit, qui ita fentit & i Mi docet. Similiter in Quefnello damnata eft hec r W Propofitio r. Quid aliud remanet anime , que » li [^1 Deum atque ipfius gratiam. amifit , nifi peccatum , & IU nf peccati confecutiones , [uperba paupertas, [égnis indi- 4 f"-'i"äï ) gentia , boc eff generalis impotentia ad labovem , ad AT erationem, & ad omne opus bonum? hlbþ]]rw, DICO IL Inftatu nature lapfz ad actio- i, tin nes moraliter bonas fingulas ad hoc, ut fecun- dum omnes circumftantias habeant rationem ad- ul i ! &quatam boni requiritur gratia extrinfece füpere j naturalis. Ix? B w t ^ L: PROBATUR I. ex textibus Conciliorum & ] Summorum Pontificum. Nam r. Znnocentius I, r Epift.25. ait : Cum in omnibus divinis paginis 0« luntati liber& non nifi adjutorium Dei legamus e[fe n&« Nn &endum, eamque mibil po[fe coeleftibus prafidiis defti» W m n tutam, quonam modo buic foli po[fibilitatem banc perti- naciter defendentes fibi plurimisque Pelagius Culeftius» ii que perfuadent ? Gratiam conantur auferre , quam me« a (( ce[fe eft. queramuss quippe qui nec alias diaboli machi- 2. Conci- W nas, nifi eadem jwoante, po[Jumus vitare. lium Arauficanum II. Can. g. dicit: JDivini ff mu- jl D ! neris, cum €g rete cogitamus , &$ pedes noftros à fal« [ füate & injuftitia continemus. Quoties enitmn bona agi- J D j wus, Deus in nobis atque nobifcum , ut operemur , ope« T [ refa Du* Taiur. Et Can. 22. INemo babet de fuo , nifi menda- PIT. cium €g peccatum. Si quid autem babet. bomo qeritatis atque jufiitie , ab illo fonte ef , quem debemus fitire in ( 5135 J lag 252 DISPUTATIO TE bac eremo , ut ex eo quafi guitis quibusdam irroratj mom — ] ety j deficiamus in via. j PROBATUR 2. variis teftimoniis SS. Pa- gdfili ) trum, qui fcripferunt poft exortam herefin Pe- E lagianorum. Qui'enim prius fcripferant, minori g f cautela in librandis exa&te verbis & fententiis w '(.,V«;wl l ufi funt. Imo idipfum eveniffe ipfimét D. Au- k guftino & D. Hierony - mo quoad libros fcriptos D p ante Pelagianam hzre! in, re&te obfervat. 'Tex- tus $. Auguftini funt fequentes: j À ' ! , I. JDe Predef. n. 1. de Pelagianis devitis n r loquens ait: Pervenerunt etiam,, ut preveniri volun- Vates bominum .Dei gratia fateantur ; aique ad. nullum 'n. n opus bonum «el incipienduin vel perficiendum fibi quem- , f l quam [ifficere po[Je , confentiant. Hec plurimum eos à JW(Q [ Pelagianorum errore. difcernunt. Si ergo Pelagiani per hoc dogma, ad quod in Concilio Diofpolita- nl [ no compellebantur, difcreti fuerunt à fuo priore errore, manifeftum eft, hoc dogma fuiffe rece- li ptum ab Ecclefía. Cl 2 Epift. 22 s. n.6. Cum in bis "m ] » qui tempus ac- ceperunt. libere *voluntatis , duo Jit , que bumanam u Fulo operantur falutem , Dei fcilicet gratia, 6 bominis obe- D7 ) dientia, priorem «olunt e[Je obedientiam, quam gratiam. I (DATUR 3 Myn ln Epifl.217. n. 30. . Oportet. fine dubitatione du fatearis , voluntates bominum Dei gratia preveniri. 4 1.2. ad bonifac. n. 1 g hi ! 9. reprebendit eos, qui haL u dicebant : ldonei fumus ex mobismeti j fis praparare ! MJ) D cor, ac per boc €9 Lomi aliquid cogitare. 71&.n6. 5. l.6. op.imp. Ne juft itiam velle aliquis FM:M D/l jpoteft , nifi paretur voluntas à Domiíno. n ] j -6. . De Corrept. & Grát. n.2. Defiderare. au- i xilium gratie initium gratie eft. !w 7- SeTr1n ) I Al DE GRATIA. 253 ?h . Serm.193. n.2. Quis idoneus eft velle & moffe, ift infpirando adjwvet ,. ut po[[imus , qui vocan- me i do prajLitit , ut velimus? 8. Gen. ad Lit. l.9. n. 33. Quod attinet. ad naturam iniqua. fua «voluntate depravatam , vecurfum Jïn"' per fametipfum. mon babet, [ód per Dei gratiam , qua ] adjuoatur , & inftauratur. C 9. Epifl.188. Proprium arbitrium nifi Dei gra- M N tia juvetur, nec ipfa bona «oluntas e[Je in bomine pote[t. d IO. Encbir. c. 32.. Deus bominis voluntatem bo- AE nam & preparat adjucandam, C adjwvat prepara- tam. II. Serm, 156. . Si nos ipfe non adjwoat , . mon Et n. 1o. dico vincere, fed mec pugnare polerimus. Que voluntas! Quod liberum arbitrium? mifi ille re- gat, cadis; nifi ille erigat , jaces. J ! I2. Epift. 386. n. 3. .Nifi adjwvet , mibil. pieta- tis, atque juflitie ,. five in opere, five etiam in ipfa U U MM voluntate babere po[fJumus. I3. De Grat. Cbr. c.3 . damnat eos; qui di- cunt, gratiam JDei non ad fingulos a&tus dari. 14. Ejpifl.217. n.4. Damnata fententia ef?, qua dicunt, gratiam. Dei non ad fingulos attus dari. [5] PROBATUR 2 authoritate D. Hieronymi, qui etiam ipfe fcripfit contra Pelagianos. m I. Epift. 133. n. 1o.. Liberum arbitrium. .Dei nititur auxilio, illiusque per fingula ope indiget , quod vos (Pelagiani) mon vultis. 2 Ibid. n.6. Velle & currere meum eft ; feä fl ffl, h ipfum meum fine Dei femper auxilio mon erit meum. 3. DiaLl3. Suftitia labere & indu[tria ac. dili- // gentia, & [anper füper omnia Dei clementia cu]iqdi— ,l tur. 4. Epift. 254 DISPUTATIO IIf 4. Epift. r4o. Homo mibil boni agere poteft &i g absque Deos .quia ita conce[it. liberum. arbitrium , ut Juam- per. fingula opera. gratiam mon megaret. s ii i PRoBATUR 4. D.Paulus ad Romanos pet o&o priora Capitula oftendit, nullum inter gen- Fionu tiles & Judeos immunem fuiffe à peccato, nifi DI per fidem, & gratiam mediatoris. Ergo mani- Jjg t feftum eft, depravationem nature, & potefta- fiitd s t tem domonis efle tantam , ut etiam in fingulis aCtibus homo fit fervus peccati, nifi ex fpeciali riixii nb ao providentia Dei homo cuftodiatur & protegatur à poteftate doemonis; fi enim ea depravatio & tsf fübjectio ad mancipatum doemonis fe non exten- n al deret ad fingulos a&tus, contingenter daretur 3 p aliquando absque gratia actio jufta fine concomi- P tante defeétu. int. prob.: €. 3. v. 9. ait: Caufati den m ' Jfümus , Sfudaos & Grecos omnes. fub. peccato. e[fe, fi- &t n Iu N cut foviptum eft: Quia mon efL juflus quisquam ; non efl intelligens ; non ef? vequirens Deum; omnes. decli- ln naverunt, fimul inutiles fa&bi funt; mon eff qui fa- ii ciat bonum, mon efb usque ad unum. - - Ommes enim D peccaverunt , €9 egent gloria Dei. Et c.7. V. 14. INon s840m p Ego carmalis fum, venundatus fub peccato. Peht enim quod *volo bonum.boc ago; fed quod odi malum, inoo d f illud facio. Condele&tor enim legi Dei ficundum in- n teriorem bominem; video autem aliam legem in mem- ln bris meis, repugnaniem legi mentis mee, €9 capti- At vaniem me in lege peccati, que efb im membris meis. T r Jnfelix ego bomo , quis me liberabit de corpore mor- Vif tis bujus ? Gratia Dei. per Sfefum Chrifum. | Ex his LPïüüï;lïüïl] ( ergo patet; omnino nullum bonum, quod fe- €cundum omnes circumítantias habeat adeequatam M fieri x f;wä"?ndm] ;ationem boni aut virtutis, etiam moralis , poffe i ia I DE GRATIA. 255 M'l auh poffe fine gratia Mediatoris, faltem extrinfece L fupernaturali. Aut enim deerit circumftantia ! n 3 finis debiti, aut motivi, eo quod actio non re- feratur ad finem ultimum hominis, autfiatmodo lii Tlt indebito. u jsiri PROBATUR $ authoritate & ratione D. . P Thome. Yiomo ad bene operandum in fingulis Af &?Vk a&ibus indiget auxilio divino movente volunta- L n dl tem ad finem hominis. Ergo cum in moderna lt providentia finis hominis fit fupernaturalis, etiam . Mb auxilium movens ad hunc finem in fingulis acti- T bus humanis erit faltem extrinfece fupernaturale. QU Ptoa I.2. q. I09. a. I. C. ait: ,Quantumcunque natu- Mipr d ,ra aliqua ponatur perfecta, non poteft infuum I!, ]i Í IN »a&um procedere, nifi moveatur à Deo, qus 1 »quidem motio eft fecundum fuse providentia n ,rationem , non fecundum neceffitatem naturz., n »Et a. 9. C. Natura hominis poteft dupliciter u m » confiderari. Uno modoin fui integritate, ficut nM Wi H » fuit in primo parente ante peccatum; alio mo- n » do fecundum quod eft corrupta in nobis poft j d Secundum autem »peccatum primi parentis. » utrumque ftatum natura humana indiget auxi- »lio divino ad faciendum vel volendum quod- i i »cunque bonum. Et a. 6. C. Duplex eft pre- uno »paratio voluntatis humane ad bonum. Una, ;[,nïb "ï'f?fs g » qua preparatur ad bene operandum & ad Deo p n » fruendum. Et talis preparatio voluntatis non »poteft fieri fine habituali gratie dono, quod »[it principium operis meritorii. Alio modo u v j Ilj » poteft intelligi preparatio voluntatis humane »ad confequendum ipfum gratie habitualis do- Pl din d ,. Ad hocautem, quod preparetfehomo ,ad 256 DISPUTATIO IIL á aAd füfceptionem hujus doni, non oportet þræ- LUR »Íupponere aliquod aliud donurn habituale in gtl gm ,anima, quia fic procederetur in infinitum; fed » oportet prefüpponi aliquodauxilium gratuitum t more » Dei, interius animam moventis, fiveinfpiran- a »tis bonum propofitum. . His enim duobus mo- od » dis indigemus auxilio divino. . Quod autem ad Wft?ïm »hocindigeamus auxilio Dei moventis manife- f »ftum eft. Necefle eft enim, cum omne agens EULVU » àgat propter finem, quod omnis caufa conver- irl l » tat fuos effe&tus ad fuumfinem. Et ideo, cum » fecundum ordinem agentium five moventium Q6 Dd nitrdi. 4 , fit ordo finium, neceffe eft, quod ad ultimum Ed » finem convertatur homo per motionem primi » moventis. Sic igitur cum Deus fit primum mo- d d » Vens'fimpliciter, ex ejus motione eft, quod t »Oomnia in ipfum convertantur fecundum com- at »munem intentionem boni. Unde Dionyfius » dicit;. quod Deus convertit omnia ad feipfum. db t donpat » »ed homines juftos convertit ad feipfum ficut » d fpecialem finem, quem intendunt, & cui p li » cupiunt adhezrere ficut bono proprio. . Etideo JICO . »quod homo convertatur ad Deum, hoc non lr o » poteft effe, nifi Deo ipfum convertente. Hoc iemito »autem eft przparare fe ad gratiam, quafi ad »Deum converti; ficut ille qui habet oculum WW » averfum á lumine folis, quod oculos fuos con- » Vertit verfus folem. Unde patet, quodhomo non Pl( UR -^ UfUO ] »poteft fe prparare ad lumen gratie fufcipien- " »dum, nifi per auxilium gratuitum Dei interius ] ihtg » Inoventis. "i DICO IlI. *f Ad opera bona ex fuo genere fupernaturaliarequiritur gratia intrinfece fuperna- Ti turalis. PnRo- "r "i ( l DE GRATLÍIA. 257 j HUIQ N PROBATUR f. rtatione. Opera bonàa ex lO n Tib T fuo genere fupernaturalia habent intrinfecum or- A p dinem ad finem fuüpernaturalem. Ergo etiam grátia movens ad talia opera, fivemoveattrans- T j V rl UL eunter per auxilium actuale, five moveat per- manenter per auxilium habituale, habet intrin- : Qu d. fecumrefpe&ctum adfinem fupernaturalem. c.prob. Eft idem otdo caufz & mediorum ad finem. tj PROBATUR 2. Opera bona ex fuo genere j fupernaturalia funt fundata in fide fupernaturali; ergo etiam ipfa dependent à gratia intrinfece fu- Mï pernaturali.. nt. patet quia bona operà ex fuo genere fupernaturalia non poffunt ex fe ordinari j du ad finem fupernaturalem, nifi homo in actu ex- ercito credat, dari finem fupernaturalem : cres dere autem eft actus fidei. c. preb. Ecclefia con- tra Semipelagianos definivit, initium fidei non N poffe haberi ex viribus nature feu liberi arbitril fine dono infufo à Deo, prout oftenfum eft irt Quaft. 2. Ergo. o DICO IV. Perfeverantia nec in operibus moraliter bonis nec in operibus füpernaturalibus feu obfervatio mandatorum Dei usque ad mor- tem haberi poteft fine fpeciali dono gratie habi- 3b ( tualis, PnaosnATUR i. ratione & aüuthoritate D. 'Thoms. Domon ex Decreto Dei libero in or- n ) dine providentis moderne habet poteftatem U D n quemvis hominem graviter tentandi una velalte- n ra vice per decurfum vite; & ordinatio hominis IN l4 ad eas circumftantias, in quibushomo eft fupera- aN du turus eas tentationes, eft fpecialis effectus amo- D.-dmort Tr.dePecc. orig.& grat. R ri$ DISPUTATIO III. 258 ris amicitiz ad hominem. Ejusdem amicitiz effe- grits! poteüïmg &us eft repreflio violentarum paffionum, que certo aliquoties infurgunt invita, quarum proin d n moderatio ad providentiam Dei pertinet. Ergo non poteft haberi perfeverantia fine dono gratize ;absq habitualis, qua Deus hominem movet aut diri- t j git. Ita difcurrit quoad rem S. T'bomas 1. 2. q. 109. a.8. C. ubi ait: , De homine dupliciter lo. »Qqui poffumus. Uno modo fecundum ftatum gt » naturg integre. Alio modo fecundum ftatum gir p »nature corrupte. Secundum ftatum nature i taj : »integre, etiam Ífine gratia habituali poterat y t »homo non peccare nec mortaliter nec ve- at orYe »nialiter ; non tamen hoc poterat fine auxilio Eu »Dei in bono confervantis. In ftatu autem u UC »nature corrupte indiget homo gratia habi- iib 1 »tuali fanante naturam ad hoc, quod omnino yat n » à peccato abftineat: quz quidem fanatio primo t eunmm » fit in prefenti vita fecundum mentem, appeti- t " Q ) »tu carnali nondum omnino reparato. Unde gufræ r » Apoftolus ad Rom. 7. in perfona hominis repa- AT emm » 'ati dicit; ego ipfe mente fervio legi Dei, car- m »ne autem legi peccati. In quo quidem ftatu twtando » poteft homo abftinere ab omni peccato morta- 1 t »li, quodinratione confiftit; non autem poteft j » homo abftinere ab omni peccato veniali pro- DN ln : » Pter corruptionem inferioris appetitus fenfuali- u ..... )N k »tatis, cujus motus fingulos quidem ratio repri- » Inere poteft, non autem omnes; quia dum uni F. fifüfä! t »refiftere nititur, fortaffis alius infurgit; & et- » lam, quia ratio non femper poteft effe pervigil "t » ad hujusmodi motus vitandos. f [ n Similiter etiam, T i »antequam hominis ratio, in qua eft peccatum pInor- änoum Í M DE GRATIA. 259 Vr al D m ,mortale, reparetur per gratiam juftificantem, "*l » poteft fingula peccata mortalia vitare , .& fecun- T r ' Müy, , dum aliquod tempus; quia non eft neceffe, ut lt ] , continuo peccet in a&u; fed quod diu maneat ; lt ( DHO; M » absque peccato mortali, effe non poteft. Un- ,de & Gregorius dicit fuper Ezech. Hom. rr. L T n »quod peccatum, quod mox per penitentiam It lil » non deletur, fuo pondere ad aliud trahit. Et b bmtint ,hujus ratio eft; quia ficut rationi fubdi debet Mémck , inferior appetitus, ita etiam ratio fübdi debet ltn L »Deo, &in ipfo conftituere finem fue volun- h " » tatis. Per tinem autem oportet, quod regu- DAf W n ,Slentur omnes a&tus humani, ficut per rationis 4 U » judicium regulari debent motus inferioris appe- ifril " Sicut ergo inferiori appetitu non tota- j titus. Lf [ » liter fubje&to rationi non potefteffe, quin con- us » tingant inordinati motus in appetitu fenfitivos M &i WR » ita etiam ratione hominis non totaliter exiften- aE »te fubje&ta Deo confequens eft, ut contingant if ,multe inordinationes in ipfis a&tibus rationis. Wtl » Cum enim homo cor fuum non habet firmatum 1 »inDeo, ut pro nullo bono confequendo vel d m*l ,malo vitando ab eo feparari vellet, occurrunt »multa, propter quz confequenda vel vitanda j gt »homo recedit à Deo, contemnendo praecepta »ipfius; & ita peccat mortaliter, precipue quia o 0'0 w p i »in repentinis homo operatur fecundum finem »preconceptum, & fecundum habitum preex- UM j » iftentem, ut Philofophus dicit in 3. Eth. quam- ipull » vis ex premeditatione rationis homo poffit ali- n [ Tf »quid agere preter ordinem finis preconcepti, i mF(]lt » & preter inclinationem habitus. Sed quia ho- j g WW » mo non poteft femper effe in tali premeditatio- i 2 »Le; 260 DISPUTATIO IIL. yiint ,ne, non poteft contingere, ut diu permaneat, » quin operetur fecundum confequentiam volun- orim d » tatis deordinate à Deo, nifi cito pergratiam ad » debitum ordinem reparetur. Et a. 9. C. Pro- od » pter conditionem ftatus humanw nature, que d » licet per gratiam fanetur quantum ad mentem, u 1 ww i » remanet tamen in ea corruptio & infe&tio quan- j »tum ad carnem, per quam fervit legi peccati: M »remanet etiam quedam ignorantie obfcuritas ,in intelle&u, fecundum quam, quid oremus, g adtre um » hefcimus, & ideo neceffe eft, ut à Deo diri- »gamur, & protegamur, qui omnia novit & 1j d EURT ,»Omnia poteft. Etperhocetiam renatisin filios » Dei per gratiam convenit dicere: Et ne nos in- M » ducas in tentationem." Et ad 2. ubi objicitur; &ater Oj quod in homine juftificato ipfemet Spiritus San- iil pdi &us, ac proin non videatur effe opus alia gratia Hs o ad perfeverandum, ficrefpondet: ,Dicendum, Aadi, n » Quod operatio Spiritus San&i, quz nos movet rP » & protegit, non circumfcribitur per effe&um at » habitualis doni , quod in nobis caufat; fedpre- n exdtet » ter hunc effe&um nos movet & protegit fimul » cum Patre & Filio. Et a.10. C. Dicitur per- HUR » feverantia continuatio quedam boni usque ad Q S!C L.j »finem vite. Et ad talem perfeverantiam ha- L*'"n /1; » bendam homo in gratia conftitutus nonquidem n i UA » indiget aliqua alia habituali gratia, fed divino & Dy » auxilio ipfum dirigente & protegente contra iM » tentationum impulfus. Et ideo, poftquam ali- » Quis eft juftificatus per gratiam, neceffe habet JT 1 füïamm um » à Deo petere prediétum perfeverantiz donum, &M | » Ut fcilicet cuftodiatur à malo usque ad finem ] W tfa'] p Vitz. l V g Ei a. 4. C. Implere mandata legis con- "i »tüngit : 0t DE GRATIA. 261 '-U ü ! ,tingit dupliciter. :-Uno modo quantum ad füb- I ^ » ftantiam operum, prout fcilicet homo opera- !) qu »tur jufta, & fortia, & alia virtutis opera; & Eq[ ï » hoc modo in ftatu nature corrupte non poteft "i ,homo implere omnia mandata divina fine gra- pj : » tia fanante. Alio modo poffunt impleri man- t iny » data legis non folum quantum ad fubftantiam n s Operis, fed etiam quantum ad modum agen- Nitlo d , di, ut fcilicet ex charitate fiant , & fic neque »,in ftatu nature integre, neque in ftatu natu- j m ,r€ corruptz poteft homo implere absque gra- W d U l »tia legis mandata. Indigent infuper in utro- I »,que ftatu auxilio Dei moventis ad manda- ad »,ta implenda." Ex his omnibus patet, conftanter operandum bene opus effe tam gratia omo U habituali feu gratiafantificante, qustribuatho- d iT mini jus ad operationem Patris, Filiiy & Spiri- J tus San&ti, hominem moventis & protegentis 5 f w n [ & gratia a&tuali intrinfecefüpernaturali, quapaf- fiones refrenentur, & anima ad finem fuperna- turalem excitetur, ac moveatur, M PRORATUR 2. ex variis textibus Scripture ( a M jl Sacre. Sic 1. Sap.8. dicit Salomon: Ut fcivi, w n -quoniam. aliter mon po[Jem e[Je continens, mifi. Deus ? deb; & boc ipfum erat fapientie , fiire, cujus e[fet :Jääruwü tl d boc domum ; adii Domimum, C? deprecatus fum eum. 2. Quando Matth. 19. Chriftus dixit: Facilius eff n&"' u camelum per foramen acus tranfire quam . divitem in- ]i m trare im regnum celorum ; quarebant Apoftoli: p j Trrit Quis ergo poterit falvus e[Je? Refpondit Chriftus: j Jpud homines boc impo[fibile eft 5 apud Deum autem jf n ) opmia po[fibilia fant, .. Chriftus Matth. 6. docens T oratio- 262 DISPUTATIO. III. g orationis quotidiane formulam vult, ut quoti. die petamus auxilium divinum pro occurrenti- 10 (mg.u ( bus repentinis tentationibus : .Kt me mos inducas n M*]rlä r in tentationem. — Et Matth. 26. imminente gravif- "ll L d Db fima tentatione abnegandi Chriftum v. 41. ait: Vigilate (2 orate , ut non intretis in tentationem. J oura Spi- vilus quidem promptus efl , caro autem infirma. Er- li a. go agnovit Chriftus , auxilium divinum , & pra- bt ordinationem divinam ad eas circumftantias, in 1 T quibus homo eft confenfurus gratiz, effe necef- K l MW faria ad perfeverantiam. 4. Apoftolus r. Cor. fac n 15. V.57. ait: .Deo gratiag, qui dedit mobis vitlo- T777 viam. i gt PROBATUR 2. teftimoniis Conciliorum, düp at r. Conci- Summorum Pontificum, & Patrum. Wdi:lï(: j Hium Milevitanum Can. 5.. Quicunque. dixerit, quod ij J j 4 po[fmus etiam fie gratia implere divina mandata, ánatbema fit. 2' ,'73 i ag Innocentius I. ad Concilium Carthaginen- fimi d fe fcribit : Nifi magnis precibus gratia ih mos im- Í 'Awb)rOP plorata . defcendat , mecquidquam terrene labis & mun- i ïf.'.'s i dani corporis vincere conamur errores, cum pares nos ürj, fr ! 4d refiflendurh mon. liberum arbitrium, féd Dei folum ...... ! ïl,./"L Al facere po[fitt. auxilium. Quotidiana ille praflat veme- LIU dia, quibus mifi freti confifügue. mitamur , mullatenus 4"&7 [ f vincere bumanos. poterimus errores : nece[fe efl enim, l! [ vincamur. ut quo auxiliante vincimus, eodem mon adjwoante /i ly 3. Zaofimus Papa, in Epift. ad Gallos c. g. 1 [ llj wod tempus interoemit , quo ejus non egeamus au- Xtio? In ommibus igitur atibus, cogitationibus, mo- n tibus , adjutor & proteGtor orandus eft. — Superbum of Wt énim , ui quidquam fibi bumana. natura prefumat , cla- [ à manie V l DE GRATIA. 263 m Y c'n suante AApoftolo: . INon. eft mobis collutatio adverfus car- du r nem & fanguinem, fed contra principes €g poteftates. 1f T LY 4. Celeflinus 1. in Epift. ad Gallos c. 6. INemo WJW Il etiam. baptifinatis gratia renovatus idoneus eft ad fupe- l vandas diaboli infidias & ad evincendas. carnis concupi- faentias , mifi per quotidianum adjutorium Dei perfeve- vantiam bone conver[ationis acceperit. Wu]u lr s. D. Chryfoflomus Hom. 24. in r. Epift. ad Q -ïw "W Cor. fcribit: Sunt tentationes , quas fujferre non pof- iL d ] fiumus. Et quenam funt ille? | Omnes ut ita. dicam. quam no[tra alli- Poffibilitas enim. in divino nutu ef? , u Dl cimus «voluntate. —Quare, ui certo cognoftas , mon Jfo- lum illas , que virtutem noftram exfuperant , mon pojje t n L fine. divino auxilio facile fuftinere, fed me bas quidem i bumanas addidit : Sed faciet cum tentatione proventum, ut po[fitis füflinere. — Et quidnam boc fignificat? . .:Ne- que enim wediocres illas propria voirtute Jufferemus, in- quit, fed bic quoque. divino indigemus auxilio, wL eas vel effugiamus 'vel. certe perferamus. xmü» n 6. Autbor Operis imperfetti in Matth. Hom.37. N a um at L Sicut navis fra&to gubernaculo illuc ducitur , quo tem- e auxilio per- T 17" peflas svoluerit , fic & bomo divine grati n dito per peccatum agitur , quo non vult , ftd quo dia- bolus vult . W b 7...S. AImbrofius in Pfal. 434 Quis eft tam for- T tis, ut nequaquam in tentatione movcatur , nifi Domi- nus ei adjutor. a[fiftat. LL i 8. S. Hieronymus l. 3. contra Pelagianos: Noftva vittoria illius protettione & clypeo paratur. gp;;ï. A " . Solvuntur. Objectiones. Wij qn n a r. concluf. Scriptura j, V " O5]JICITUR I. Contr [ 1 & Patres ad omnes a&ion es & cogitationes bo- g d 4. nas 264 DISPUTATIO IIl p nas requirunt gratiam intrinfece fupernaturalem, f Drul M Ergo requiritur. "Ant. prob. s/ J D. Paulus 9. Cor. N 3. manifefte loquitur de gratia Chrifti, que femper eft intrinfece fuper- " fupem".len EM«D «MM naturalis, utpote ex füa natura ordinata ad finem n redemptionis humanzg, dum ait: Fiduciam babe- l:l fj 4 1 mus per Chriftum ad Deums mon quod fufficientes fimus cogitare aliquid & mobis n » quafi ex mobiss fed. fufficientia "j noflra ex Deo eff. 2. QDD Ji Concilium Milevitanum Can. 4. ad omnem cognitionem vel a&ionem bonam Qno T requirit ali- E Q1 Jo quod donum Dei naturze humanzindebitum. | Sed hoc eft intrinfece füpernaturale. 5l Ergo. Maj. ämli n tijr] prob. Can.4. dicit: Utrum H que Dei donum eft, ftire m quid agere debeamus , & dili nj ] Bere, que debemus. : Ih Concilium zfrauficanum 2.. univerfim vide- tur tantum agnofcereunius g eneris gratiam ; quia ceiyjai S ts i nullibi diftinguit inter gratia Ergo ficutin qui- "h lii busdam Cano nibus loquitur indubit i M ato de gratia lr intrinfece füpernaturali , etiam de ea loquitur, u ubi eam requirit ad fingul df peti nes. as aCtiones & cognitio- Can. 9. fic habet: Divini muneris eft cum re- /ä):&:f &e cogitamus. Et Gan. 09 1 f 4 Nemo babet de fuo mift mendacium 69 peccatum, Si autem bomo ba et quid- ll J P quam veritatis atque juftitie , ab illo fonte eft. 4. Quando Chriítus 0t T loquitur de fua gratia à fe danda ; loquitur de gratia pertinente ad munus T g Redem . . ] toris adeoque intriníece fupernaturali. Sed ip e dicit; fine fua gratia nec minimum bo- hs. tj 4 . num opus fieri poffe. Ergo. Mi [ n. prob. Joa. 1. Jiten Chriftus ad Apoftolos dicit: S; 9ne Me üvin ? qe wibil pote[lis Jactre; qua verba S. Auguftin us in Joannem [ '401 IIFUH] lo ! "[ra&. N Qu, ] l DE GRATIA. 265 o - " ul 'Tra&. 81. fic explicat: Sive ergo parum, fice mul- tum , fine illo fieri non potef? , fine quo nibil fieri potefl. t d s. Pelagiani non negarunt gratiam extrinfe- LU Md ce fupernaturalem, ergo quando in Concilio Pa- Eordjngm ad j leftino Diofpolitano coati funt fateri neceffita- tem gratiz ad fingulos actus, eoipfo coa&i fünt (: L ut ad fingulos actus admittant gratiam intrinfece fupernaturalem. 6.. Culeftinus I. in Epift. ad Epifcopos Gallize Q&llh " NV ] c. 9. fimul confundit a&us füpernaturales & actus N TM moraliter bonos, dum affirmat eos ex Deo effe; ergo ficut ad illos requiritur gratia intrinfece fu- pernaturalis; ita etiam ad iftos. Zni.prob, la, inquit, operatur DDeus n cordibus 9 libero arbitrio, ut fan&ia cogitalio, pium confllium , omnisque motus voluntatis ex IDeo fit. Qmnia fludia, €? omnia ope- H ra, ac merita fanttorum divine gratie debent adfcribi, 7 Gratia Spiritus Sancti eft. intrinfece fu- .T 1] pernaturalis. Sed ea requiritur ad omne opus bonum. Ergo. Min, £rob, S. Ambrofius l. de Vu) vocatione gentium c.9. ait: Omne verbum bonum $ omme opus fanGtum fubminifiratio eft Spiritus Sans £, fine quo nibil recte agitur. ) 8. In przfenti providentia omnis actio divi- na, tam produ&tiva quam confervativa , efta&tio providentice ordinantis omnes actiones humanas bonas, faltem tanquam media remota, ad finem T füpernaturalem. Ergo cum hec ordinatio pro- videntie dicat refpeéctum intrinfecum aQdionum u Ir divinarum ad finem fupernaturalem , & fine ejus- modi a&tione divina produ&iva, feu concurfu divino, nullum bonum opus fieri poffit, fequi- y n tur, nullum opus, etiam precife moraliter bo« * num, 266 DISPUTATIO TIII. lt gnm T num, fieri pofï'e fine gratia intrinfece füperna- turali. ss RESPONDEO. n. ant. E Dou tll Z4d 1. dift. S. Paulus dicit, hominem nil jv poffe fine gratia Chrifti cogitare cogitatione re- d lativa ad finem fupernaturalem. c. cogitatione re- j lativa folum ad finem naturalem. n. Si quis ope- üerti retur aliquid precife moraliter bonum, finis ejus- modi actionis eft tantum aliquod bonum natura- st gei le, v. g. honeftas, bonum nomen &c. fed Apo- fK ftolus loquitur de cognitionibus & actionibus fa- ul fm; ]ubribus ad vitam seternam. Ita refpondet Con- gt p cilium Arauficanum Can. 7. ubi ait: Si quis dixe- ertont vit, bominem per nature vigorem bonum aliquod , quod. gl ad [alutem pertinet vite eterne , cogitare ut expedit, w r aut eligere po[Je , beretico fallitur fbiritu, non intelli- [ ! dl ( gens vocem Dei , in Evangelio dicentis: Sine me nibil vübilem) poteflis facere ; & illud. Alpojtoli. INon quod idonei g, Jümus cogitare aliquid ex nobis, quafi ex nobis. d g d ». c. Maj. n. Min. Nam hic terminus, t donum .Dei, eft indifferens ad dona nature & gra- tmte afen tie: & inter dona gratie aliqua funt intrinfece, vindt f alia extrinfece füupernaturalia. Id obfervat S. tummurnt "Thomasin ?. dift. 26. q. 1. a. r. ubiait: "Deus dili- tuge d » gere dicitur omnes creaturas, fecundum quod »bonum naturc omnibus tradit, fed illa perfecta lt Mj ts » & fimpliciter dile&io, qua non tantum diligit t tblom » Creaturam, ut artifex opus, fed etiam quadam t »amicabili focietate, ficut amicus amicum, in AT » quantum trahiteas in focietatem füe fruitionis, ,Ut in hac fit eorum gloria & beatitudo. Et EM Ttilem » h&c dilectio antonomaftice dileGtio dicitur, & s ideo etiam effe&us hujus dile&tionis antonoma- Nl .;Uftice Ms | u DE GRATIA. 267 W&æ ü')': ,ftice gratia vocatur, quamvis & omnes natu- i& vocari poflint, quia gra- ,rales bonitates grat ,tis àiDeo dantur. l;a S. T bomas. Et Q. 14. ït) hümme« , de vtrit. a. 14. ait : Omnes exteriores motus à Mpl » divinaprovidentia moderantur, fecundum quod : Q i excitandum ad bonum his » ipfe judicat aliquem g » vel illis aCtionibus. Unde fi gratiam velimus : 1 qum dicere non aliquod habituale donum, fed ipfam Ul » . t I , mi fericordiam Dei, per quam interius motum T j i & exteriora ordinat ad homi- Bd , Inentis operatur, , nis falutem, fic nec ullum bonum homo poteft lt yeïaïn 4 »facere fine gratia Dei. Sed communiter lo- ul » quentes utuntur nomine gratie pro aliquo do- n "j , no habituali juftificante — Exhoc textu patet; LT hi "n non omnes gratias effe intrinfece füpernaturales. j V AAd 3. dift. agnofcit tantum gratiam unius NI w eneris fübalterni.c. infimi.n. Ex fübje&a eni [ | materia conftat, à Concilio Arauficano agnofci diverfas fpecies gratiarum relate ad a&tiones fo- a lum moraliter bonas, & relate ad actiones meri- hv "1 W A torias vite zterne , quamvis has duas fpecies | iif comprehendat fub termino generico gratiz, " Ls prout communiter fieri S. Thomas teitatur-' in T textu proxime relato. s Y ZAà 4. c. Maj. dift. Min. dicit, nullum opus ii meritorium vite eternc fieri poffe fine fua gra- n tia. c. opus folum moraliter bonum. n. Senfus patet ex Refponf. ad 1. i, He : ZAd s. tr. a. n. c. & fuppofitum, quod in El i f Concilio Diofpolitano Pelagiani adítri&i fuerint ad concedendam gratiam in ordine folum ad gtl j & d» a&us moraliterbonos. Obligabantur enim etiam &us fü- jiponsd ad)concedendam gratiam in ordine ad a perna» 268 DISPUTATIO III. pernaturales fidei fpei & charitatis. Itaque Con- exepeïfM cilium Arauficanum non poterat effe contentum qyu profeflione folius gratie extrinfece füpernatura- yfprin lis. . Vel poteft RrsPONDERI 2. Pelagianos ab initio cru- M " do modo negaffe neceffitatem gratie etiam ex- trinfece fupernaturalis, eo quod crediderint, ali- quas actiones. v. g. in nondum renatis, ordinari um ad finem feu beatitudinem naturalem, L - mpe ad vitam eternam , quin ordinentur ad fi- [; ü em.fuüpernaturalem ,. feu ad regmum eternum, 3ye Rn proutab iis has duas beatitudines diftinétas fuiffe r S. Auguftinus Queft. ». Error 3. relatus teftatur. atmatin 44d 6. n. a. Nam Coeleftinus I. ibi loquitur d mf de gratia generice fumpta, prout abftrahit à gra- *tüfu tia intrinfece & extrinfece fupernaturali, aut fi Atrtemini de alterutra determinate explicandus eft, potius I0tpe: d loquitur.de gratia extrinfece fupernaturali, quam at f Pelagiani negabant ad fingulos a&us moraliter g fl bonos neceflariam effe, utpote fupponentes, dari stl ob etiam beatitudinem naturalem , pro qua proin n ef gratia extrinfece fupernaturali opus non eft. De gratia autem extrinfece fupernaturali veriffimum Viqidi eft, quod ad omnes a&us requiratur, quia etiam A. 9t d d f ad acCtusmeritorios vite seternze v. g. Fidei, Spei, gt & Charitatis prerequiritur ex parte hominis ali- T0R qua bona difpofitio feu przeparatio voluntatis, lk] ad quam exigitur previa gratia extrinfece füper- s lo paturalis. N m d 7. tr.Maj. dift. Min. requiritur ad omne ( opus ferfette bonum, feu meritorium vite eter- "AU K & W nz. c. iimperfette bonum, feu tantum moraliter C l A þgnum, n. 9. Zmbrofius ibi loquitur de bono opere "'")ïl Lf'üqa u u DE GRATIA. 269 UH« l WY ^ 1 M opere perfe&e bono, feu ordinato ad finem fu- V i Ita bonum opus, feu a&tum virtu- li ls pernaturalem. tis fumit in variis locis v. g. l. 4. contra Julianum j h 4 c.9. ait: Scito, mos illud opus bonum dicere ; illud m opus bonum fine gratia Dei non po[fe fieri, per quod & Jolum bomo potef ad ctermum Dei donum regnumque feileg j ..... jperduci. Si ad confequendam *veram beatitudinem , ! M, 0?&1 quam mobis fides per Chriftum promifit , nibil profant [ d bomini virtutes , mon funt vere virtutes. [ "d 8. dift. eftaCtio providentig divine omnes ^ r a&iones humanas ordinantis ad finem fupernatu- Àl vl ralem ordinatione extrinfeca aCtioni productivie vel confervativz. c. ordinatione intrinfeca. n. Tlle folum refpectus actioni divine produ&ive D eft intrinfecus ac effentialis, quo refpicitur im- i CU mediatus terminus a&ionis, feu effectus produ- yd W II M &us; omnes alii refpe&us fe tenent potius ex "m j parte agentis, feu ordinantis, adeoque tam a&tio- ni, quam effe&tui funt extrinfeci. Si verum A effet, quod obje&io pretendit, fequeretur, to- u M w tam naturam effe elevatam ad ftatum fupernatu- ralem, eo quod omnes actiones divine creative, j ac productive , & confervative ob refpectum UI intrinfecum ad finem füupernaturalem forent in- vern UF trinfece füpernaturales; quod non eft verofimile. 9 à Pa:f.e hüf? OsnJ1ciTUR Z . Contra 3. Concluf. I. Si non poffet elici actus fupernaturalis Pyægara*io " intrinfece fine gratia intrinfece fupernaturali, fe- ;m Ed queretur quod deftituti illa 2ratia intrinfece fu- pernaturali non poffent credere fperare, & amare " p; Deum. (j Sed hoc non poteft dici. Ergo. W 2. Quando parens vel Magifter hortatur M fU puerum, ut credat, fperet, & amet Deum, ea p illu- I 270 DISPUTATIO 1II. M illuftratio pueri non eft intrinfece fupernatura- P QD lis, & tamen eft fufficiens ad hoc, ut moveat puerum ad credendum, fperandum, & amandum x I d) Deum. Ergo ad a&us fupernaturales Fidei, Spei, i & Charitatis non requiritur gratia intrinfece fu- 1j ) rw*äl'l pernaturalis. Af 3 Rememoratio fpecierum de obje&tis & [ p actibus fupernaturalibus preteritis non eft intrin- n fece fupernaturalis; ergo neque bona infpiratio n ad credendum, fperandum, vel amandum eft in- sauitr trinfece fupernaturalis. d m RESsPONDEO zibati -Ad 1. dift. fequeretur , quod non poffent du credere impotentia confequente ad fuam omiflio-* st oD nem liberam preparationis congruz ad gratiam. &t c. impotentia antecedente omitlionem liberam mpiaia preparationis. n. Suppono, quod omnes ho- be d mines habeant gratiam füfficientem ad bene ope- gt randum, feu gratiam extrinfece fupernaturalem, ARICITUR cuifi homines cooperentur, eoipfo fe debite prz- ; &ilomo parant ad infallibiliter obtinendam gratiam in- u 'pto Yit trinfece fupernaturalem. ]ta refpondet in fimili J[j[uum D. Thomas :. 2. q. 109. a.8. ad rz. Dicendum, ^ t inquit, quod bomo potef] vitare fingulos a&tus. peccati, ts e[ mon tamen ommes , mifi per gratiam. Et tamen quia X nets ex ejus defettu ef? , quod bomo fe a gratiam babendam Eu $! xon preparet, propier boc à peccato mon excujatur, ATT quod fine peccato vitare mon pote[1. Et1.2.9g. 112. Q STDLeT a.3. C. Preparatio bominis ad. gratiam pote[l confide- N] i vari, fecundum quod eft à Deo movente , & tunc babet Sitig nece[fitatem ad id, ad quod ordinatur à Deo, non qui- la N dem eoactionis , fed infallibilitatis. d 2. 4 TOU 0 DE GRATIAs 271 Ts ts "N ' Ad 9. dift. eft fufficiens fufficientia remota. ad UOC! ) I c. proxima. n. Si enim puer cooperando ejus- modi gratie extrinfece fupernaturali faciat quod Tl LU eft infe, Deus illum movebit infpiratione inter- iini na ad affentiendum, aut certe ipfa actio divina motrix liberi arbitrii erit intrinfeca refpectiva hu tl UA W a&tus fupernaturalis, ad quem movet. Zd 3. tr. a. n. c. Difparitas eft, quia caufa . hi 1 effe&iva harum fpecierum expreffarum, per quas Wt d fit rememoratio , non eft ipfum obje&tum vel a&us, cujus fit rememoratio, fed potentia reme- morativa. Cum igitur fimilitudo nature tantum locum habeatin genere caufz effectivz inter cau- T fam & effe&tum, non eft neceffe, ut fpecies re- ibf c!Á memorativa conveniat in fupernaturalitate cum p d gt objecto vel a&u fupernaturali, qui cognofcitur. tl Econtra gratia feu infpiratio immediata fe habet h, qui u ad actum fupernaturalem efficienter, tribuendo g d illi fupernaturalitatem. Y n O2]J1ICITUR 3. contra 4. Concluf. I. Si homo non poffet abftinere ab omni peccato toto vitze tempore, non effet Dominus ca"m fuorum a&duum. . Sed hoc non poteft dici. Er- ) m go Min. patet, quia alioquin non effet liber. 2 Virtus eft magis juxta naturam huma- d i nam, quam peccatum. Ergo per naturam faci- m lius ponitur actus virtutis, quam vitii. D] 3 Intelle&tus per feipfum poteft cognofcere verum füfficienter applicatum fine gratia. Ergo pit ) etiam per feipfum poteft fine gratia velle bonum fufficienter applicatum. g i 4. Eft connaturale homini diligere Deum fuper omnia, prout docet D. T'beinas 1. 2. q. 109. IH i 3.2 DISPUTATIO IIf 272 a.3.C. Ergo poteft fine gratia quovis vit:e tem- ,euw[uffü pore Deum prazferre omnibus. lfl o $. Apoftolus ad Rom.2. ait: Gentes, qu& u * legem mon babent , naturaliter ea, que legis funt, fa- que 14 ciunt. j p Sed id, quod homo naturaliter facit, il- lud agit fine gratia. Erso. 0 BOR 6. Juxta S. Hieronymum in Expofit. fidei ad Damafum. illi funt maledicendi , qui dicunt , .Deum l T precepilfe bomini aliquid impo[fibile. Sed impoffibile n fnper(] eft homini, quod per feipfum implere non poteft. ss c.Í Ergo. d. 7. Inter omnia mandata maximum eft illud: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo. Sed strits zl lg hoc mandatum implere poteft homo ex folis na- sJ saleh turalibus diligendo Deum fuper omnia. ib iM I Ergo tatm COR etiam poteft conftanter implere reliqua mandata. RESPONDEO u d Midron ld 1. dift. non'effet Dominus füorum a&uum, fi'non poffet obtinere gratiam neceffariam ad ex- Tf ercitium fui liberi dominii. c. fi poteft eam obti- poteel here: n. Ex dictis ad Obje&t. ?. conftat, homini "fs tor TL UUR facienti quod eft in fe, dari gratiam neceffariam pro perfeverantia. Aelipemd -4d 2. dift. eft magis juxta naturam fpectatis inn f principiis operandi nature intrinfecis. c. fpecta- tis principiis nature extrinfecis. n. Advenit enim nature de fe ad virtutem difpofite corru- ptio naturz, pravzinclinationesinnate vel aqui- * d fite, & poteftas magna deemonum in genus hu- manumni. [ Qu add 3, tf. d. Ti C & p. Difpafitas eft, quia, licet fpectatis principiis operandi intrinfecis fit Wt " Vf dl] par inclinatio nature ad verum & bonum, non tamen A hd j '![ -DE GRATIA; 278 3 m [Wmïl'ïh tamen dantür tot principia extrinfeca retrahentia pofitive à vero, quot dantur pofitive retrahen- dl tia à bono. T Neque enim datur propenfio pofi- tiva contraria ad affentiendum vero in ratione N INec doeemon veri, fed tantum in ratione boni. tantopere allaborat in impediendo vero, ut in g 2 ml t hi '!.. impediendo bono. a ZAd 4.. c. a. dift. c. Ergo poteft femper áma- re Deurn fuper omnia fpectatis principiis intrin- L fecis naturs. c. fpectatis principiis operandi ex- T trinfecis naturw. fubdif?. poteft fpectatis his prin- cipiis extrinfecis femper amare Deum potentia relativa ad fingulos actus phyfica. c. potentia m morali relativa ad feriem ac&tuum diuturnam. n. [ 1 Cum enim contingentianon procedant uniformi- ter, opus eft fpeciali difpofitione providentise dul divinz, ne lomo in tot periculis conftitutus in- cidatin circumftantiam, in qua liberum arbitrium wa iwet contingenter effet affenfurum tentationi. Effe- &us hujus providentie, nempe actio divina di- re&iva actuum humanorum, eft ipfa gratia ex- trinfecefupernaturalis, in quantum horninem or- ^l " dinat ad finem fupernaturalem. Ad $. c, Maj. dift. Min. id faciunt fine gratia intrinfece füpernaturali.tr. extrinfece fupernatu- il rali. n. Hocipfum enim, quod Deus tales gen- If tiles fua providentia ordinet ad circumftantias, I m Vav [ in quibus illis veniant boni inftin&us réverendi parentes, amandi virtutem, colendi juftitiam ; ] &tf f & quod füo adjutorio ad tales inftin&tus bonos concurrat in ordine ad finem fupernaturalem, ta- j2 lis concurfus Dei erit effe&us divine providen- P D. mort Tr. dePecc.orig. & grat; $ us DISPUTATIO III. 274 ti& ordinantis hominem ad finem füpernatura- i gt lem, & fic eoipfo erit gratia extrinfece füperna- m X turalis. [| N "d 6. c. Maj. dift. Min. hocimpoffibile eft, nifi [ femper habeat, vel habere poffit gratiam fuffi- cientem ad operandum. c. fi eam gratiam femper habeat, vel habere poffit. n. NNam in ordine ad F& aétus moraliter bonos femper cuivishomini prz- Tro fto eft gratia extrinfece füpernaturalis; & in or- ove d dine ad actus füpernaturales femper haberi poteft m p , j gratia intrinfece fupernaturalis, fi quis fe ad eam 1 debite difponat, prout in Refponf. ad Objeti.o. i *j oftenfum eft. l d 7. c. Maj. dift. Min. poteft hoc manda- tum ex viribus natureimplere concurrente fimul UC ] N gratia partim extrinfece partim intrinfece fuper- QU naturali. c. non concurrente utraque ifta gratia. n. AC Ad hoc enim, ut iftud mandatum impleatur, re- i quiritur, ut homo pro priore concurrente gratia Wlverqt extrinfece fupernaturali tendat intendat, quan- P Q tum.per vires naturz poteft cooperari gratie; & Inoq r pofita tali cooperatione ad gratiam extrinfece fu- pernaturalem Deus confert gratiam intrinfece fu- 1 0pt b A pernaturalem , qua Deus hominem excitet ad ineundam fecum amicitiam füpernaturalem, atque ad permanendum in homine habitualiter. llla h :.0 mïlhd» prior gratia extrinfece füpernaturalis adeft omni- "n bus; pofterior intrinfece fupernaturalis poteft ümpe ffv haberi ab omnibus, fi fe ad eam rete difponant cooperando fufficienti gratie, prout l.cc. dictum 1 h e lt mini P ? OBJICITUR 4. Contra eandem. Si homo ,4FP l IN« AQUr SRL i J non pofífet perfeverare in bono fine fpeciali TA Vf dono "Md Wa | 0 DE GRATIA. 275 "N !ul n AU NU f h, dono perfeveranti?, non peccaret non perfeve- rando. Sed hoc non poteft dici. Ergo. Maj. prob. Juxta S. Auguftinum l. de libero arbitrio, If nullus peccat ineo , quod xitare non pote[t. 9 Sihomo non poffet perfeverare fine fpe- amu ciali dono perfeverantie, non poffet corrigi, vel admoneri ad perfeverantiam. Sed hccnon pot- eft dici. Ergo. Maj. prob. Fruftra adhiberetur N cotre&tio vel admonitio in eo, quod vitari vel fervari non poteft. 3 Ecclefiaftici 15. dicitur: ./nte bominem vita & mor$, bonum & malum, quod placuerit ei, dabitur. ili. Ergo femper poteft agere bonum. 4 In homine jufto inhabitat Spiritus San- &us juxta illud r. Cor. 3. n nefcitis, quia templum Sed Dei eflis , & Spiritus Dei babitat in vobis ? Spiritus Sanctus eft per fe ipfum fufficiens ad tuen- dum nos à peccato. Ergo non eft opus alio do- no perfeverantia. S. Perfeverantia virtutis minus eft ipfa vir- IDUIGO. Zrgo cum ad exercendas virtutes homo non habeat opus alio dono prater gratiam fancti- IIOIE ficantem, etiam non erit ipfi opus alio dono ad perfeverantiam. Zint. prob. duratio mundi mi- nus eft ipfo mundo. 6 Cum gratia fan&ificante infunduntur fi- mul homini omnes virtutes. Ergo etiam fimul füfd infunditur perfeverantia. (l ( 7 Juxta Apoftolum Rom. 7. plus reftitu- tum eft homini per gratiam Chrifti, quam ami- j 1'? "Jhu[c' ferit per peccatum Adami. Cum ergo Adamus j habuerit, ut poffet perfeverare, multo magis id homo accipit per gratiam fanctificantem. ybO p lt $ 2 8. Stan- ) 276 DISPUTATIO III. qgiditd 8 Stante eadem potentia videndi & audien- , thicd | di, dato obje&to, & a&u primo proximo eodem Jy t datur facultas femper ac conítanter videndi; yf a Ergo etiam ftante eadem potentia liberi arbitrii, sim; & & actu primo proximo'indifferente in utramque partem contradi&tionis datur facultas conftanter gen, fcle sls tb operandi bonum. J (, d& i RESsPONDEO àpdun.c -Ad 1. dift. non peccaret, nifi fit in ejus po- & d h teftate obtinendi ipfum donum perfeverantia. c. fecus. n. Maj. Eft in poteftate hominis, fe con- z Donorum ftituendi in ftatu gratie , ac.dein cooperando :;;»:ebenditur i füm] gratie obtinendi donum perfeverantie, hoc eft, j J il Ji talis gratice extraordinarie, cum qua facile poffit perfeverare fi velit. tnguc. -Ad 2. dift. nifi ipfa admonitio vel correctio f rl Leuvent f ferviat homini ad obtinendum donum perfeve- rantia. c. fi ferviat. n. iuiu, D stl "Ad 3. c.a. dift. c.. Ergo femper poteft agere bonum potentia mediata. c. potentia immediata. iUonis intitve Ait. c dl Jübdift. in fenfu divifo ab a&tuali neglectu medio- rum ad gratiam & media perfeverantig. c. in tperatidi m fenfü compofito. n. Homo femper habet po- 4enf diij tentiam mediatam perfeverandi, in quantum per iv gratiam füfficientem poteft aquirere ftatum gra- ia [ tie, & cooperando fancificanti gratie obtinere gratiam prrfeveranticz. d 4. c. Maj. dift. Min. eft fufficientia fub- QUR ordinata fapientie divinz.c. non fübordinata. n. Quidquid operatur Spiritus San&us , operatur W (.'nf lil [ Rij juxta ordinem fapientie diving. Non petit au- t tem fapientia divina, ut eÓs extraordinariis do ïx.ïïïx"'»'xl " nis ac gratia perfeverantie cumulet, qui fefe ad € ! DE GRATIA. 277 W.ft 34 l I [l ea non debite difponunt, quserendo ftatum gra- Jv tie, & huic debite cooperando. m n u d $. n. a. ad prob. c. a. n. c. & p. Difpa- g ritas eft; quia duratio mundi non ponit novum T* g mundum ; econtra perfeverantia ponit novam virtutem, facile corruptibilem, nifi novis iden- il tl tidem bonis a&ibus reftauretur. Ad 6. dift. infunduntur omnes virtutes in m B habitu fpe&tate.c. in a&u fpe&tate. n. Perfeve- j us UR rantia non dicit habitum , fed feriem omnium aCuum bonorum usque in finem ; & ideo non Mi comprehenditur in claffe virtutum feu habituum infuforum. W L -Ad 7. dift. plus fuit reftitutum quoad fub- ftantiam gratiz. c. quoad modum..n. llla enim W gratia non reddebat ac&tu filios adoptivos Dei, li- r Ml m eh u cet caufaverit fubjeCtionem inferiorum virium ad rationem. . Ea vero, quam nunc habemus, yd T reddit immediate capaces adoptionis in filium, & y vifionis intuitive Dei. AAd 8. c. a. dift. c.. Ergo femper datur facul- tas operandi bonum mediata. c. immediata. fub- dift. in fenfu divifo à negle&u mediorum ad ob- r tinendum donum perfeverantie.c. in fenfu com- QUi Tf j pofito hujus negle&us. n. Senfus patet ex Re- iil m»r fponf. ad 3. " j gt f QUJESTIO V. ) jj d la quo confffat gratia [u T ;gg)i.ll borLf CQX À ciens? C? gratia NU às, ! v )Onl i OTANDUM I. Terminum graiiæ fufficien- [ agWaOIle tis in diverfo fumi fenfu. Le[fius in Difput. L 3 4dpolog. p 278 DIS:P-UT A*L10 III. gplaunilg "dpolog. c. 9. eam fic explicat. Gratia fuffciens- di- citur, quod continet omnia netefaria ad opus, ita ut n quu? zi i per illud in poteftate bominis. fit , [ine alio auxilio opus facere. g, gi d INibil enim potefl dici fufficiens ad aliquam operationem C fmem , vifi cui mibil deeft , quod. fit me- , &i & de ais a ce[Jarium ad illum , ut patet. ex terminis At vero P Cumel in 1. 2, dift. 4. le&. ». Concluf. r. gratiam j 'le;. [l fufficientem fic defcribit : Zuxilium gratie, quod b j [/ j 1 appellatur fijficiens , non vocatur fufficiens ex eo, quaft ipfum folum fit fatis ad. a&tu. babendam illam operatio- aiedfnln, simenie o nem, ad quam ultimo ordinatur ,. quafi non. fit. aliquid i dttempe aliud. mecefJarium , mifi quod. opponatur. impedimentum. Ad tollendam hanc &quivocationem termini alii ninis poft 2 ï diftinguunt inter gratiam proxime fuffcientem, & Olüntatem, vemote fufficientem. Verum ne opus fit multiplica- agl tione tot verborum, in hac quaftione per gra- ErAUAT] Al Q u tiam fufficientem intelligo auxilium divinum, fal- tem extrinfece fupernaturale, quo bomo adjutus per co- stione Dats t operationem difponitur ad fünul im eodem cooperationis Y prenier d inftanti recipiendam gratiam intrinfece. füpernaturalem. MSq n Facienti enim, quod eft in fe, ope gratie extrin- 3nem iberi g fece fupernaturalis, Deus fimul infundit gratiam df - intrinfece fupernaturalem , qua homo fimul red- t prici datur idoneus ad operandum meritorie in ordine AUAT ad finem fupernaturalem , prout in quaeftione DA I precedente Objet. . ad.2. & Objett. 2. ad 1. ex D. 'Thoma oftenfum eft. Voluy t lfe ( NorANDUM 2. "Terminum gratie effica- cis poffe fumi generice & [pecifice. Genericeac late I "i'»ïüfzeïffe?tä j ] i loquendo fignificat auxilium divinuti, cum quo fem- MP fer conjungitur affenfus voluntatis. Specifice autem Rabf fumitur, in quantum importat ipfam naturam : ". Qtie. ejus- j Emïm& a&w D DE GRATIA. 279 fs n r L] ejusmodiauxilii,pro varietate opinionum variam. É(t enim quadruplex potiffimum de natura gra- tiz efficacis opinio. Prima (ententia e(t Thomi- ftarum, qui docent, gratiam effe intrinfece effi- cacem, eamque confiftere in Premotione phy- fica, de cujus natura egi in Philofophia, & in 'Tractatu de Deo. Secunda fententia eft quorun- dam, qui defendunt, gratiam efficacem confi- ftere in premotione morali, attamen infallibiliter r trahente affenfum, ad quem inclinat. Patroni hujus fententiz afferunt, quod Deus tam fuavi- ter & tam attemperate ad difpotitionem cujusli- bet hominis poffit illuftrare intelle&tum & mo- vere voluntatem , ut licet eam neque meceffitet, neque cogat ad affenfum , attenta tamen propor- D tione inter gratiam & difpofitionem voluntatis infallibiliter fit confecuturus affenfum. In hac opinione Deus futuritionem a&tus humani liberi non przvidet in ip/0 actu fecuturo, fed in ipfa gra- tia, ejusque proportione ac congruentia ad difpo- M [i9 fitionem liberi arbitrii, ut impoflibile fit, non fequi effe&tum. Tertia fententia, quz eft addi- &orum principiis D. Auguftini, conftituit gra- tiam efficacem in voluptate pradominante ad bonum, à Deo indita. Docent enim, quemlibet homi- nem trahi à voluptate predominante, neque M effe poffibile, ut conjungatur cum tali voluptate a&us oppofitus fine collatione alterius volupta- tis magis predominantis ac magis trahentis. Hec fententia differtà priori; quia in priori fententia af futuritio a&us non eft adfcribenda intrinfece ef- NRCIS ficaciz ipfius gratie , fed reciproce proportioni In hac autem fententia hm Y inter gratiam & actum. futu- En»! rí IP $4 280 DISPUTATIO T1II. futuritio a&us adfcribitur foli efficacie intrinfe- 5 f c& ipfius motionis divinze , qua fimul concurrit gt : vel involvitur in voluptate predominante, P e ii t n gi PrETTE in füa "Theologia Tom. 3. Tra&. de fati Gratia queft. 6. Objett. 2. de hac gratia fic habet: t u l u^ [./ l » Concilium Tridentinum damnat eos , quinega- »bant, liberum arbitrium coagere, &cooperari hi i IWUN ,J . To »gratie, fed volebant, illud fe habere meré paf- »five. Contra eos decl arat; quodillud agat, & i f » luaviter agat » àC lii 42 r olentia, libenter obfe- al »quendo motioni gr: , necnoneam fequendo at d ,tanquam vitalis facultas, & non tanquam in- st »fenfibilis & inanimata, ita ut habeat potefta- st qui »tem non tantum obediendi, fed etiam inobe- At onun » diendi feu refiftendi. &i ln Licet autem pofíit refi- »Ítere, diffentire & inobedire fi velit, cum de- 2 df » beat inobedientia eífe voluntaria, tamen non nj » Iefiftet, blandepotenterque à gratia pellectum. tite g » Quod fallit adverfarios, hoc eft, quod non BRT » fciant diftinguere inter hec duo, pofle abfolu- ldu » terefiftere, & nolleinfallibiliterrefiftere. "Tam- 1l »€tfi enim homo poteftatem habeat refiftendi Vrayot » B£ratie per fe efficaci, attamen gratia interna fic Annlrtuunt »€um movet, allicit, & prole&at, ut quamdiu u lm fe » €jus dulcedinem fentit , nunquam ufürus fitilla Süremot » poteítate; adeoque licet poffit refiftere, fi ve- »lit, nunquam tamen volet, quamdiu eum Deus t * 4» Captivabit füb fuavi jugo gratim füm, Habet * » €rgo talis potentiam refiftendi ex ingenita fibi - u üf,:u;m i » d malum pronitate; nunquam tamen a&uali- » ter refiftet propter dulcedinem gratie ac chari- U dtope »tatis, quaperfunditur. MT Sic homo füi compos, D in. quo ratio viget, nunq uam fibi effodiet ocu- T uümæ l ts 5109 lisn h u J DE GRATIA. 281 ieä(zöz t Hoc tamen abfolute poteft, feu ad actum ?i Wv 5 10*. [ ,illum veram habet potentiam ; fed quz ita à t : ratione cohibetur , ut nunquam fit exitura in ! » Ita 14 T »p& &um , quamdiu ratio in ea dominabitur. Ff t potentiam refiftendi, etfi »& talis homo habe !t qiy ,nunquam refiftet , abfolute tamen liber eft. *s ]ta Piette. Huc videtur refpicere P. Berti 'Theo- 8;eräp;.[. log. Difciplin. Tom. 3. 1. 14. c. 8. propof. 2. ubi POR ait: Gratia efficax efl wittrix delettatio , five: chari- d ias , que [uperat contrariam cupiditatem. QU ARTA LT " NU 1 i Sententia eft eorum , qui docent , gratiam effi- cacem non fic vocari ex fua natura , fed potius an M N j T ex eventu, quia, prout fubftat fcienti& mediz, AUR nofcitur conjungenda potius cum affenfu quam [ AW diffenfu.. In horum authorum fententia non dif- ii m ferunt quoad fübftantiam gratia precife /ufficiens hr n t " & gratia efficax. Eadem enim gratia, que in uno p homine eft precife fufficiens & a&tu conjungitur IT NV I y cum diffenfu , in alio homine prorfus equaliter n W T difpofito eft efficax , quia conjungitur cum ac&tua affenfu. !i [ i NoTANDUM 3. Eos, qui gratiam effica- a;e;gïdziau;; cem conftituunt in premotione phyfica, dividi I d in duas iterum fententias. Aliqui enim dicunt, Q quod illa premotio phyfica fit qualitas vialis vo- luntati impre[Ja ,. & e[[entialiter inferens a&um , €9' in- PJIE[ lemm»ä Y , p imfedibilis , prout in Philofophia explicatum eft. Alii vero dicunt, quod premotio phyfica nil To1 ia aliud fit, quam ipfum decretum divinum , fine Wl ulla alia actione vel qualitate intermedia imme- A u u l ! M g[ä-'.iæ J diate inferens a&ctum. — Ita docent duo recentio- res Thomiíte, quorum unus fol. 146. num. 20. n h " fic fcribit: , Quares , quid entitative fit , &in 2 Ó D. dmort Tr.de Pecc.orig. & grat. $5 ,quo 282 DISPUTATIO III. ;üï'ffv & 1 »Qquo formaliter confiftat ifte concurfus Dei EY iil » imultaneus immediatus? REsPoNDEO: Eun- » dem realiter , entitative, & in re&to effe ipfum- fipoc » met a&tum divini intelle&us practici & efficaci .m& 1 » decreto voluntatis volentis tam actionem quam ppcn , effe&tum à creatura procedentem , quo a&u » Deus fecum quafi dicit: Volo nunc talem vel j P I) l a'mm; » talem a&ionem aut effe&um à creatura exerci- »te ex fuis quoque viribus producendum. Et n j » hoc imperium eft actus Deo formaliter ab zter- r i niug »no immanens, & virtualiter in tempore in g L » omnem actionem feu effe&um creaturz termi- tibdinston »native tranfiens, eo ferme modo, quo Deus sfb ; »in primo temporis principio totum mundum & j atl »0mnia, que in eo fünt, unico omnipoten- (otümite »tie fue verbo , fat, ex nihilo produxit. 3 ag Dein $.2. num. 38. & 39. fic pergit: , Qusren- »ü , quid entitative & in re&to premotio phyfi- fi, ii i d »Cafit? RzsPoNDEO: Conformiter ad füpe- »rius num. 20. dicta, quod tam premotio, que wi,&n & $ A »Caufis neceffariis & liberis communis eft, »Quam predeterminatio , que in folis caufis li- 8 ntr dl z ile i »beris locum habet, fit in re&o entitative ac » realiter actus formaliter immanens, virtualiter Wa » Vero tranfiens divini intelle&tus practici ex prg- LOmj » fuppofito divins voluntatis decreto creaturam ET T ,ad fue nature conformiter tam in genere, D "1 TDOEO » quam fpecie, quam individuo , operandum ef- LM.I Ahce »ficaciter applicans; feu quod fit caufalitas in- Rib »Creata caufe primze, natura prior ad caufas Ti » Creatas ab actu primo proximo operandi ad a- b $ &um fecundum operationis, tam generice, b 3 lg " f ; » quam fpecifice, & individualiter fpe&atum , ef- Mïtfm i » ficaci- )u DE G,R À I.LA, 283 i o ficaciter , & füz naturz conformiter reducen- LO $ das., Sicifte Scriptor. hd hijts NoTANDUM 4.,.. Aliam à dä&rina TTho- L qftarum & Auguftinianorum valde diverfam ][eml QUO l« effe fententiam — Janfemii. Hic enim naturam ^ m gratie efficacis non conftituit in ipfis viribus Newpnm gratie , fecundim f& , & abfolutà [pettatis , fed eam conítituit in refpettioa majoritate inclinationis bo- lisin. 1 mtin n&, previe ad actum voluntatis, fupra incli- nationem malam, pariter previam ad actum 2 M Ul voluntatis. In hac refpediva majoritate u- nius inclinationis füpra oppofitam inclinatio- TE [f nem conítituit ipfe feientiam agendi, & in de- biliore attractione conftituit Zmpotentiam agen- Q t di. t Confimiliter docet , dari in homine 7- eitaiem agendi id, ad quod trabit inclinatio R n atl fortior, & neceffitatem non agendi id, ad j quod trahit debilior inclinatio. Centies enim ag repetit, & in fuam doó&trinam detorquet illud effaaum $. AvuGusTINI: Secundiun id ,. quod yi um " Cum [2 amplius mos dele&at , operemur mece[e eff. autem ille inclinationes ad bonum vel malum PToon) hn W precedant actum voluntatis per modum pre- vie difpofitionis, etiam confeguitur , in haec j p fententia dari quandam in bomine neceffita- j üedüüyä tem , vel impotentiam , previam ad a&um hu- Wmm. manum, videlicet neceffitatem ad eum actum, jnin g qr in quem refpe&tiva inclinatio trahit fortius; ia & impotentiam ad eum a&um, in quem re- um p Ípe&iva inclinatio trahit debilius. Itaque di- DIWO OW' verfitas hujus fententie à prafatis fententiis V u ( "Ihomiftarum vel Auguftinianorum in duobus ; gt j confiftit. ( DISPUTATIO IIT. 284 m confiftit. Nam Janfenius docet, quod revera N dari debeat , imo detur in homine vera nece[fitas ;i:fälfu"m | vel impotentia previa ad attum , feu, prout Scho- d le loquuntur, fe tenens:ex parte actus primi -,eteg'ggem j proximi: Ex hoc veró inferre cogitur , imo jlmähfus; | infert, quod in homine non detur libertas à me- yiit, 1 ce[tate , fed tantüm à coattione. Sed "Thomifte s p & Auguftiniani non admittunt nece[f'tatem vel im- viirim potentiam previam ad a&um humanum, feu te- ,j nentem fe ex parte actus primi proximi. Do- ! .'-W"M j cent enim Thomiíte , quod Premotio phyfi- g w Ca fe teneat ex parte actus fecundi feu ipfius t jferamu acionis humanz, tanquam actuale füblativum etinn, ( indifferentie ad exiftendum , quin ullo modo z li, refpiciat, tangat, alteret, vel afficiat ipfam ,j jf potentiam voluntatis, de fe etiam pofitis qui- 9 qui ! buscunque difpofitionibus , inclinationibus, de- t d le&ationibus vel concupifcentiis adhuc indif- ferentem ad utrumque. Similiter etiam Au- f d di fu. N guftiniani , qui gratiam efficacem conftituunt "t (j in^ dele&atione fümpliciter 2 abfolutb viürice, hu- »Int dbl Jus efficaciam non conftituunt in refpe&iva eu comparativa majoritate virium ad difpofi- thrts, a il d tiones voluntatis oppofitas, fe tenentes ex parte potentie volitive ; fic enim efficacia t t n ha grati: & neceffitas ad a&um fpecificum , vel SRDRE ( impotentia ad oppofitum , effet previa ad a- &um per modum difpofitionis fe tenentis ex *f t parte potentiw , ac confequenter fe teneret ex parte actus primi proximi: fed docent ; i efficaciam intrinfecam gratie íeu dele&ationis &bf ; viciricis confiftere in quadam infallibilitate con- Vi " 1 Jécutionis, vi cujus pofita tali dele&atione fem- &U l per ll DE GRATIA: 285 1 qu h per confequitur a&us confentaneus volunta- tis, qualiscunque in oppofitum fit concupi- i ml fcentia fenfuum & internorum appetituum. Ea jb p autem infallibilitas confecutionis connexa ad talem K d ! dele&ationem intimam , penetrantem non tafi- t ( rj tum ad fenfus, & alias potentias internas, vel appetitiones, ad quas demon & prave con- V Ti cupifcentize pertingunt , fed ad ipfum fundum, Ui atque effentiam animz , nempe ad ipfam ratio- um t nem , per inftin&um & morum . delettationis e[fen- ol tialem congenitum vehementer tendentem ac du- lr y centem in verum bonum, non fe tenet ex iil P n parte przviarum difpofitionum anime inter fe : Muv i d Vi contrariarum , & viribus inequalibus trahen- p tium: hoc eft, ex parte a&us primi proxi- d i mi, prout Janfenius docet, fed ex parte attus v fecundi, quem refpicit & afficit fua univoca dub natura dele&ationis in vero bono, fine ullo s u refpe&u ad difpofitiones concupifcentie op- ynitt d Nam five concupifcentie deleCtatio- pofitas. p ni vi&rici oppofite alique fint, five nulle; u d. five fint debiles , five fortes ; imo licet fint aut etiam fortiores , quàm fit il- m zque fortes , m du la vi&trix dele&atio in vero bono; quia ta- "3. u men hac pertingit ad ipfum rationem , naturali- f anc ter per efílentialiter congenitum deleGationis j [ motum femper dele&antem in vero bono, eüe!' pfæï]ï femper ac infallibiliter illa ad fundum anime j l tenz/ ac divifionem [piritus à Deo immiffa delectatio- nis circà verum bonum gratia vincet, & ob- «t tinebit affenfum , feu homogeneam & univo- QU 14:] i e!ff; cam dele&ationem voluntatis liberam circa ve- rum bonum. Hec pro fententia Auguftinia- na j $86 DISPUTATIO IIL ,j na di&a.eam à fententia Janfenii fatis diftin» guunt 5 ,ail quamvis in cafu, quo non datur gggafüniam gratia effica , feu dele&atio vi&trix , pro in- veniendo determinativo ultimo ad fpeciem a- j MU Ubb &us liberi indifferentis vel mali tales Autho- fes videantur neceílarib recurrere debere vel / a OZF ; m ad Premotionem Phyficam Thomiftarum , vel àd fententiam addictorum fcientie media. L- pl hia lud etiam obfervo ; hanc fententiam Augu- AÉ fünianam de gratia deleGationis vié&tricis juva- d Qu Ti ID ti aliquo modo , & facilius ad captum expli- cari poffe , fi non folüm cum Cartefo , Corde- ss an d a Tonit $y, & aliis, tribuatur animz aliqua effentia- lis ac femper aétualis congenita cognitio ge- yi n N 8 VET ] nerica , fed etiam effentialis , congenita, fem- per á&ualis dele&atio generica circa verum & j odend bonum. SECUNDUM DISCRIMEN inter fen- TT tentiam Janfenii, & fententiam Thomiftarum g g vel Auguftinianorum , idque palpabile , eft, t i quod Janfenius füam gratiam rejpeiob vittri- i, €&^ , tantüm admittat in ftatu nature corru- LT pt*, non autem in ftatu nature integre, ne- [ que in ftatu primzvo Angelico ; econtra & ütiver Premotio Phyfica "TThomiftarum , & Dele&ta- 3 Qd tio vidrix Auguftinianorum erat Ángelis & ho- * Vi minibus in primevo etiam perfe&iflimo inte- LT. gritatis ftatu neceffaria, cüm nullus omnino tf a&us humanus bonus poni poflit fine przmo- *l tione phyfica, vel fine dele&tatione circa ve- * hgt rum bonum. .Plura de hac re videri poffunt LT in Tourneio, in Tra&atu de Gratia , Quaj[tione LT terüia ; Epocba tertia , circa Syflema ganfenii , & SU O circa examen Propofitionis S'anfeniane quinte ad fi- nem , * i HL DE GRATIA. 287 sem , ubi ex in(tituto examinat difcrimen inter Wt fententiam Janfenii , & fentenuiam Thomiftarum mel l vel Auguftinianorum. Tj 4 t NoTANDUM 5. Etiam à Que/nello fuiffe t d procufam erroneam quandam Ideam gratiz ef- aomiilwm, ; 1 ficacis , quae minus exa&é confideranti coinci- lo t l dere videri poffet cum "Thomiftarum Premo- Verüm exacius confideranti lia ln tione Phyfica. d patebit, Quefnelli doctrinam non coincidere cum Thomiftarum Premotione phyüca, fed igng u t tantüm cumi do&trina Janfenii, quam à fen- l: d [: tentia Thomiftarum valde diverfam effe , jam uod fuperius in JNotando 4. oftenfum eft. [ enim Quefzllus cum Janfenio confpiret, ex Teetnl duobus oftenditur. Nam inprimis negat in ia ! homine gratia efficaci.deftituto fotentiam bené a Tl agendi, ac confequenter in tali homine ad- mittit impotentiam ad agendum bene, previam qu p nj ad a&um , prout idem docuit in fua propofi- tione r. & 4. Janfenius. Secundó , negat n um p Quefnellus exiftentiam gratiz fufficientis , fed docet , univerfaliter omnem gratiam effe effi- p * jlmt, v U cacem , quod ipfum in fua propofitione 2. docuit Janfenius. Hec omnia probantur par- T ; i tim ex ipfis propofitionibus Quefnelli , par- tim ex confeflione P. Fontena Societatis Jefu, d d qui in fuüo libro: Conffitutio Unigenitus T beolo- i fit gicb propugnata , 'Tomo l. ad Propofitionem gt ! Quefnellianam fecundam Capite decimo , muimemo "TA décimo quarto illud ipfum difcrimen inter do- i (nil, L«, &rinam Quefnelli & "Thomiftarum aperté fa- o tetur. Propofitiones Quefnelli, in quibus fat d p manifefte 288 DISPUTATIO IIT. n n Tanifefte cum Janfenio negat potentiam ben& agendi deficiente gratia efficaci, & exiften- iiinpt r QU tiam gratiarum mere fufficientium funt fequen- tes: g j W u p 2. Jefu Chriflüi gratia , principium efficax. bo- "i cujuscunque generis , mecefJaria e[l ad omme opus j; (ttà bonum. -bsque illa mon [olim mibil fit , fed mec n D fieri | poteft. In hac propofitione Quefnellus gt cum Janfenio negat, deficiente gratia efficaci da- zagt g ri potentiam operandi ullum bonum opus , quan- Tonifas tumvis folum moraliter bonum, Id veró Tho- u Ma miftz non negant. vt g 4. Jta Domine ommia po[fbiia funt ei , cui o- ia po[fibilia facis , eadem eperando im illo. In n gt tss ] hac propofitione Quefnellus cum Janfenio ne- gat, deficiente gratia efficaci , dari in homine ex Vimiu parte a&tus primi proximi gratiam fufficientem , ac po[fibilitatem ad oppofitum. Hoc autem Thomi- p fte non negant. EL tj r 9. Gratia Chrifi eft gratia fuprema ,. fine qua ,.ä)ä"/üfal confiteri Chriflum. nunquam po[Jumus , &? cum qua ii nunquam illum , abnegamus. ln hac propofitione li pj uefnellus iterum negat; dari ullam gratiam 7 Chrifti precife fufficientem , cum qua aliquan- do abnegatur Chriftus ; negat etiam , deficien- te gratia efficaci in homine ex parte aCtus primi ho i li MT proximi dari ipfum po[Je feu potentiam confitendi u "Chriftum. l LU Io. Gra- x. Wi QU Püt. W DE GRATIA. 289 t 1o. Gratia eft operatio manus omnipotentis , quam W,&m, nibil impedire potef1 aut retardare, In hac propofi- "tl tione Quefnellus negat gratiam füfficientem , quam juxta Thomiftas pote? impedire homo , Ípe&tata potentia ex parte a&us primi proxi- h mi. du m 1. Gratia non eff aliud , quàm «voluntas omni- [1 potentis Dei , jubentis &9 facientis , quod. jubet. In ioue'q W hac propofitione Quefnellus cum Janfenio ite- fgm:jx' "t rum negat gratiam fufficientem, ftante qua jux- W ta Thomiftas aliquando non fit, quod Deus "a ! jubet. Ad eundem fenfum Thomiftis oppofi- tum pertinet fequens propofi Wtio Quefnelli , una- cum 21. & 23. & 24. ) TLT 19. Dei gratia nibil aliud ef1 , qu&àm ejus omnipo- 211 dens voluntas. p Hoc eft Idea, quam Deus ipfe nois tra- dit in omnibus fuis [cripturis. i ,WUHOD d 21. Gratia Sefu Chrifti efl. gratia fortis , potens , 'Hu-:wmïï Juprema , invincibilis , utpote qu& ef1 operatio vooluntatis emnipotentis , fequela Cj iwitatio operationis Dei incar- nantis , & vefufcitantis filium fuum. jim 23. JDeus ipfe nobis Ideam tradidit omnipotentis o- F&WM / p perationis fue gratie , eam fignificans per illam , qua ereaturas e nibilo producit , & nortuis veddit vitam. ] ii Ts 24. Jujta Idea , quam Centurio babet de omnipo- li m tentia Dei &2 Jefu Chrifti in fanandis corporibus folo p motu fice ooluntatis , eft imago Idee , que& baberi debet ,U LMW de omnipotentia f gratie in fanandis animabus à cupi- D.2dmori de Pecc.orig. & grat, T di- 290 DISTUTUATIO:''AIT ditatc. In his quatudr propofitionibus, dum Quef- r ( nellus indefinité omnem gratiam conftituit in as P &ione omnipotente , cui nihil poteft refiftere; a, eoipfo negat cum Janfenio omnem gratiam fufr- shu m cientem, & potentiam veiftendi ex parte actus primi w ihf proximi, quem tamen Thomiíte concedunt. j i i 1 fyreri, Idem difcrimen inter do&trinam Quefnellia- yn L nam & Thomifticam agnofcit P. Fontana l. c. u 7 do?r D qu f bi fic feribit: Qouod in fupremo Ecclefie Tribunali at damnata novitas (Quefnelliana) nunc pallium ambiat RORRU "T bomifticum , fruftra eft.— Hec enim Scbola cum ce- [ teris Catbolicis abfente efficaci gratia pote[latem [olium Duto, Gt denegat con[equentem , minimé verà antecedentem , ,quam tüulratone Que/nelluz diftintti[Jmmé tollit , dicens : zfbsque ea (gra» à, p f tia efficaci) non folim nibil fit , fed nec fieri poteft. o hii NTWT NoTANDUM 6. A Benedi&o XIII.in Bul la: Pretiofus , edita in favorem Ordinis Przdica- ho f eioft torum 14. Junii 1727 , omnibus fidelibus przci- T peticto e pi, ne Scholam Thomifticam de gratia ab intrinfe- ABDUPD L co efficaci contumeliofe impetant , ac veluti con- fentientem cum damnatis Janfenii , Quefnelii , & aliorum erroribus traducant. Textus Bullz, cu- &in jus executionem omnibus Épifcopis demandat, TTR ] $. 3o.fic habet: Sub divini interminatione judicii, ite- 11 d vumque fub Canonicis penis omnibus & fingulis Cbriftà H fidelibus tandamus , ne dottrinam memorati S. Dottoris « d[] ll "W tür r (D.'Thome) ejusque infignem in. Ecclefia Scbolam , prefertim ubi in eadem fcbola de divina gratia , per fe ïäï*filï]ä | €2 ab intrinféco efficaci , ac de gratuita prede[zinatione ad gloriam fine ulla meritorum pravifione agitur , ulla- "U f tenus diclo vel fcripto contumeliofe impetant , ac veluti äw* Vil confen- l DE GRATIA. 291 UUI&"J:,&W ( * Q l mx. con[entientem cum damnatis ab Z1poftolica Sede (5 fi- Ltl j h gnanter à Con[ritutione f. r. Clementis XI. Unigenitus, Sranfenii , Quefnellii , &? aliorum erroribus traducant, à I ts quibus S. T bomas, & *vera Schola "T bomiftica quàm lon- Ht gil[imà abeft , &? abfuit. Damnamus item folia , T be- TU Jés , ILibros, antebac typis impre[Jos , oel etiam , quod t (l JDeus avertat , imprimendos , in quibus ad procreandam féu fovendam dottrine S. Thome , Predicatorum Ordi- A.L«cuf h D d yi, aliisque genuine T bomiftice dorine Affeclis invi- diam defignate atque damnate à INobis Calumnie a[fer- N n iivé renovantur. m H 1] Ita Benedi&us XIII. His pr&- notatis, iil D:ico. Gratia efficax confiftit in fupernatu- rali illuftratione intelle&us , vel motione volun- t tatis , prout fubftat fcientie medie de conjun- sl gendo hominis affenfu. PRoBATUR unico argumento. Hic modus o ad captum facilius explicat, quomodo gratize fuf- sfv ficienti poffit refifti, & quomodo gratia fit efficax W dN M Mdnt! UHT.J fine periculo ledendz libertatis , nec aliunde di- u cit repugnantiam , ergo eft pràferendus. j læ "i ui "n W Solvuntur Objectiones. ; o ( p H]x OB]ICITUR 1. contra 1. Concdluf. ' 1. Poteü:. dici, banc effe proprietatem omnium entium 2 al poffibilium tam in Deo , quam in creaturis , ut lls Vl [ M femper fequantur raiiosem melioris. Ergo cum ra- J i E,h 1 tio melioris homini apparens fe teneat ex parte gra- ti? vel alterius difpofitionis pravie ad actum li- m iL jj J W T berum, poterit futuritio aCtus previderi ex par- ] «MW u te gratie vgl alterius difpofitionis previe ad a- um. Ul a u 9- 2. D. u- DISPUTATIO IIL 292 2 D. Auguflinus agnofcit aliquam gratiam «irdltr intrinfece efficacem , triumpbantem , & poten- vint ld tiffimam, cui nemo refiftit. Atqui illa non pot- al eft effe phyfice predeterminans. Ergo eft tan- Maj. prob. ex lii tum moraliter predeterminans. "TT variis ejus textibus. Nam 1. S. Do&or ea tri- j Ia »/x buit grati Epitheta , que non conveniunt nift AMfo. 1N gratie intrinfecé efficaci. l. de corrept. & grat. t n c. s. eam vocat occulti[Jimam €? potenti[fmam medici- n if V [ ne fue poteflatem. Et c. r2. gratiam , qua bonum g a invicii[[ime volumus. Et c. 14. de ea loquens ait : 1f i Intus agit , corda tenet , corda movet ; & bomines vo- iE à luntatibus eorum , quas ille operatus eff, trahit. Et yiin pl l. i. ad Bonifacium c. 19. gratiam vocat würum modum , quo de molentibus «olentes fiunt. IUt o 29 k D PIONT. efficaci[fnmam poteflatem. — Item 1. 2. de peccatorum sinm n meritis c. 19. gratiam vocat vittricem delettationem. d. n Et 1. r. de grat. Chrifti c. 24.. Jnternam , occultam, sb würabilem , ineffabilem potefLatem. Et Epiít. 1075 t ar li Vocationem altam & fecretam , que fic agit fenfum , ut Tisooy; accomimodet a[Jenfum. Et 1. de grat. & lib. arbit. 4 dl vires efficaciJmnas. 3. S. Zugu[tinus docet , quod gratia caufet Mitnturr confenfum feu actum voluntatis. Ergo eft in- It tj trinfece efficax. ZInt, prob. ex variis ejus texti- UT bus. Sic enim l. 1. de rat. Chrit, c. 2 $, aite d Ut agant , quod bonum e[t , ab illo aguntur , qui bonus Wt | efl. Etc.45. INegaverat primo Petrus ; negavit fe- 1 cundo; €9 mon flevit ; quia adbuc non refpexerat Do- U l&us | minus ; negavit & tertio ; vefpexit Jefus, & amari[Ji- 'ifuntar»':;fed el 6 £ult. Intus a&um efl; in mente a&bum efL ; in 'fumjüdiCiUm voluntate attum efl. Mifericordia Dominus latenter NT ore fuà fübuenit , cor tetigit , memoriam revocavit interi vrie gratia Wil HI DE GRATIA. W 293 ia h M gratia vifitavit Petrum ; interioris bominis ufgue ad ex- J i li teriores lacbrymas movit &j prodüxit affe&tum. Kicce hs T l quemadmodum Deus adjwvando adefd voluntatibus & a- Mu' n &lionibus mo[firis ; ecce quemadmodum velle & operari o- :PU Dhitr a geratur in nobis. Etl. de dono perfev.c.13. Deus eft , qui operatur in nobis & velle ? operari pro bona Mi li M ii f «oluntate. ANos ergo volumus , fed Deus in nobis ope- vatur &5 *velle. JNos ergo operamur 5 fed Deus in no- Idl iï-l j : M bis operatur & operari pro bona voluntate. KHoc nobis - expedit & credere €g^ dicere ; boc efd pium , boc verum , Tïw zügqimf Ut fitbumilis, & fübmi[Ja confe[fo , & detur totum JDeo. Et 1. de corrept. & grat. c. 14. Deus babet 1 " :;'ïfl wnagis in poteflate [ua voluntates bominum , quam ipft - JDe ipfis bominum «voluntatibus quod ult , cum il D fuas. fanwr jf vvult , facit , babens bumanorum cordium , quo placeret , N W inclinandorum. omnifotenti[mam «voluntaten. Et E- a 'W f('u pift. 106. Comitatur , non ducit 5. pedifJequa efl ,* mon hu l grevia voluntas. Et l. de grat. & lib. arbitr. - fert cor lapideum , &? dat cor carneum. REsPONDEO: Vb j d 1. dift. r... Poteft dici , quod;omnia en- tia fequantur rationem melioris fpeculative talis qUM j n. practice talis, /abdifl. ita tamen, ut ipfa ratio Ergoa ! melioris in ultimo judicio practico practice talis fit aliquid effentialiter contingens. c. ut fit ali- M " quid fine mutua prioritate naturz determinatum m p à Deo. n Suppono ex Traét. de Zibus buma- h ^ sl , 4is, quod atctus humanus non fit tantum actus 1 voluntatis, fed etiam aétus rationis; ita ut ipfum w ultimum judicium practicum fit pars ipfius actus [i] liberi. Hoc ipfum ergo, quod alicui confidera- Wb u tis omnibus videatur practice melius , /la/pbema- u jj ze, aut amare Deum , eft aliquid primo contingens, 43 qqin DISPUTATIO I-.I. 294 sl gran' quin habeat determinativum formale quoad ra- tionem fpecificam:attus extra voluntatem hu- Mitim, p ETU manam. Dixt, deteriminativum formale ; rationem enim n [cibi: j, o caufalem , feu rationem entis tribuendo exiften- tiam dat folus Deus, ita ut fuüb ifta diverfa ratio- 1 um guonem. » : ne detur mutua naturz prioritas inter determi- nationem caufalem Dei & determinationem for- «i, pl ;, t & mot malem hóminis in a&u libero , prout in Tra&. de Deo Difput. 5. & 6. explicatum eft. wentur. AAd 2. ditt..—S. Auguftinus dicit, quod gratia n i fit potentiffma , inv&tiffma, efficaciffima (2c.. poten- gt od vnvis VOU tia.& efficacia fundata in congruitate gratie ad difpofitionem hominis ut fübítante fcientie me- 4 men 19 & voctr. die. c. fundata in ipfa intrinfeca efficacia gratiz, n Verum eft , quod ultimum judicium pra&i- t aten nj cum hominisfe regulariter conformet rationi me- OY TIÀ lioris fpeculative talis, aut delectationi predo- i. -- (n minanti fe tenenti ex parte actus primi proximi dit, movemt. ad a&um liberum. Hinc Deus infundendo illu- v d o ftrationem fpeculativam de ratione melioris cum ifillmque TOV dele&tatione fredominante , hoc eft, fortius traben- st diered ie in unam contradi&ionis partem, facile obti- J n aj net intentum hac fola via potentiffime gratiz re« Attfemgp. gulariter. Quia tamen pofita quacunque delecta- n e[i?', tione predominante, vel ratione melioris fpe- lt d culativa non neceffario illis conformatur. actus Pifin ts liber, Deus ad obtinendam invictiffime ac effica- Mi Db ciffime & infallibiliter vi&oriam opus habet fua 'u As fcientia futurorum , qua videt, utrum liberum RU u arbitrium fit affenfurum vel non affenfurum mo- Hanc effe mentem S. Auguftini, m *müam fntri tioni gratig. dlutls k quod nempe fimul in fubfidium fumat congruita- iemn lmm&mm i V du DE GRATIA. 295 ;l E—i E- / ) tein feleQie gratige, & prefcientiam contingentium 1 ia E de futuro , patet ex ejus textibus, quos retuli in Tra&t. de Gratia. Nam l. 1. ad Simplicianum, U t q. 2. fic fcribit: , Non volentis, neque curren- V r » tis , fed miferentis eft Dei, qui hoc modo vo- TM » cavit, quomodo aptum erat eis , qui fecuti funt H'Jjïi:ïfrdetem » Vocationem. - - Si vellet etiam ipforum mi- AT8020tn d »fereri, poffet ita vocare, quomodo illis apium Ti » &t , ut & moverentur & inteliigerent , & fe- » querentur. Iili ele&i , qui congruenter vocati; W lw n gr pili autem , qui non congruebant , negue contempe- » 'abantur vocationi , non ele&i , quia non fecuti, » quamvis vocati. Quia etiamfi multos vocet, » eorum tamen miferetur, quos ita vocat, quo- » modo eis vocari aptum ef? , ut fequantur. - - - (v 5 Cujus autem miferetur , fic eum vocat ,. quo- f mitt »modo /cit ei congruere ut vocantem non re- t yt »fpuat. - - Cum ergo alius fic, alius autem »fic, moveatur ad fidem, eademque res fcepe alio Tuyb p j » nodo di&ta moveat, alio modo:dicta non moveat, o »aliumque moveat , alium non moveat ; quis , audeat dicere, defuiffe Deo modum vocandi, quo um d n [ LÀ »etiam Efau ad eam fidem mentem applicaret, [ » Voluntatemque conjungeret , in qua Jacob ju- n:)f Ita S. Doétor. "T yu ;l*. » ftificatus eft? , u 4dd 3.dift. S. Auguftinus docet, quod Deus m'long meï:»f Operetur ipfum confenfum voluntatis cum mu. lj vt tua prioritate nature , & per gratiam congruam iij "n s utfubftantem fcientix mediz. c. fine mutua prio- g^ ritate naturz, quoad effe formale & caufale aéctus, r Urur j *j ac per gratiam ipntrinfece efficacem. n. Senfus Ü ) i eu patet ex dictis. Potett etiam alio modo refpon- [PWD ! deri fic diftinguendo. Deus caufat a&tum quoad j 4 ratio- | 296 DISPUTATIO III. rationem genericam entis & quoad gradum fuper- d D Wj naturalitatis. c. quoad rationem formalem ac fpe- jgut cificam actus formaliter fpectatam. n. Nam cum 'mpüäl etiam ratio fpecifica actus dicat rationem entis, gt fub hac ratione etiam predicata fpecifica a&tus us funt caufata à Deo. q a UZEST4JO V. kelinqi "n facienti , quod eff in fe , Deus infallibiliter waa ? erjt il l conferat gratiam? Viv !l ToTANDUM 1. Certum efle,quod homo fa- ivl r at ciendo ex viribus naturz, quod eft in fe, non z d vil L poffit mereri gratiam merito de condigno , aut merito de congruo ftri&te di&to, hoc eft tali, quo —.N'omm' pofito Deus inconvenienter ageret, non remu- zi [n, nerando talem conatum per gratiam fupernatu- zyitte, lu ralem. Ipfemet enim Pelagius in Concilio Dio- n n fpolitano compulfus eft condemnare hanc pro- A ho ofitionem ;. quod gratía detur fecundum merita no- 105 & 106 15 0l et ra , prout teftatur S. Zugu[Tinus Epift. TA4A4* i17* & 186* 107 Idem manifefte docetur in pluribus locis i, g aumly | S. Scripturg. v. g. Rom.3. Juflificati gratis per "ts (impa gratiam ipfius. - - Si autem gratia , jam mon ex operi- AU0 frat a bus ; alioquin gratia jam non e[? gratia. . Et Ephef. 2. Gratia e[lis aloati per fidem, & boc mon ex vobis ; Dei * Betffri E enim donum eft , non ex operibüs , ne quis glorietur. — I- t dem fzpiffime inculcat S. Zugufiinus v. g. Tra&. P L',::?Pfopon gä "2f df 86.in oan. ubiait: Gratia non imvenit ,. fed effcit anerita; in omnibus wmifericordia Dei prevenit nos. . Et MO ln ]. de peccat. orig. c. 24. Spiritus ubi vult [pirat,non anerita fequens , fed etiam ipfa merita faciens. otdnte INOoTANDUM 2. uzítionem non verfari NI in eo , an Deus facienti ex viribus naturz , quod atb (f € "&idïm )u DE GRATIA, 297 u s ä n eft in fe, teneatur dare gratiam, aut num eam debeat homini. Cum enim conftet ex di&is, nul- 11 Qv ln M ]um poffe dari meritum /?ri&te ditum , quohomo inereatur ex viribus naturze elevationem íui ad : k d ftatum feu finem fupernaturalem, manifeftum eft, gratiam fic elevantem non deberi homini. l lj Itaque folum queftio eft, anDeus liberrimo De- " creto decreverit, ultro cuivis homini ex viribus natur:z facienti quod eft in fe conferre gratiam fimpliciter dictam , ua homo elevatur, ac or- dinatur ad ftatum feu finem füpernaturalem, nempe ad vifionem Dei intuitivam per effen- tiam ? f ( NoTANDUM 3. Duas effe in hac re fen- D Tl tentias. Una, que tribuitur Molinze, afferit iptuit fimpliciter, homini ex viribus naturz facienti t oU quod eft in fe, infallibiliter conferri gratiam. [ WY l Altera id rotunde fine diftiné&tione negat. Inter lm W'W has duas extremas fententias poteft effe tertia uj media, quod nempe faeienti, quod eft in fe, yipuu per auxilium gratie .extrinfece füpernaturalis, T omnibus femper przefentiffimum , Deusinfallibi- j liter conferat auxilium eratie intrinfece fuperna- f turale, neceffarium ad falutem. n NoTANDUM 4. Queftionemhancà Theo- qu n logis variis proponi fuüb aliis terminis, videlicet, i an homini fe difponenti feu preparanti ad gra- hj tiam faciendo quod eft in fe Deus infallibiliter Wm infundat gratiam? Cum enim omnes humani co- :!n natus, procedentes ex viribus nature, juxta di- sutit &a non habeant rationem meriti ftricte di&ti, tan- tum poffunt habere rationem di/pofitionis feu pre« j p j5 u ut D. Thomásloquitur, pamtionfs ad gratiam, pro 3 Solent 298 DISPUTATIO tI! 4te d Solent quidem non folum Theologi quidàm mo derni, fed etiam nonnulli veteres talem difpofitio- dimane eudu nem, preparationem , feu potius conditionem ad gra- tiam, vocare meritum de congruo late dittum, ve- habetne rum prior modus loquendi D. THomz exacior, ,Do, Ui & idiomati Scripture, Patrum, & populorum nc (;12 conformior eft. lnc fu þolm CUHL DICO. Vera eft hec propofitio: Facienti, atl quod eft in fe, Deus non denegat gratiam nga6aa PROBATUR I. Nemo facit, quod eft in o mv fe, nifi j per gratiam extrinfece fupernaturalem. t Qu Scd facienti per gratiam extriníece fupernatura- tftte hom lem, quod eft in fe, Deus non denegat gratiam. ) Bu Ergo. Maj. patet ex quzít. 3. AMin. prob. Jitted Gratia extrinfece fupernaturalis eft donum gra- ditium f tuitum homini conceffum, quo Deus hominem mv ordinat in finem fupcrnaturalem faltem mediate jl & remote ; Ergo fi homo faciat quod eft in fe diplrehy cooperando illi gratie, Deus vi fuz ordinationis nf infallibiliter confert gratiam. Ita difcurrit quoad Tatelogue rem $. Thomas in textu proxime referendo. zmreapere PRosATUR 2. authoritate D. T'home, qui & Lonn $, 9. 9. TI2. 2."4. inftituit hanc queftionem : E pof It » Utrum neceffario detur gratia fe praparanti ad uo!evuam »gratiam, vel facienti quod eft in fe? — d banc Ritnpi; » quaftionem fic refpondet : Dicendum, quod prz- sz meü ,,paraüo hominis ad gratiam eft à Deo ficut à m mf »movente; àlibero autem arbitrio ficutà moto. m » boteft igitur preparatio duphcmm confiderari. L-f( medw[ . 5 , Uno modo, fecundum quod eft à libero arbi- "p i $ 6E1O. Et fecundum hoc nullam neceflitatem ï habet ad gratie& confecutionem ; quia donum wOi üone | . gratxæ II DE GRATIA. 299 U]OWäm- » gratie excedit omnem præparatxonem virtutis B ij ,humane. Alio modo poteft confiderari, fe- LE $ cundum quod eft à Deo movente. Et tunc LI » habet neceffitatem ad id, ad quod ordinatur à ! J T » Deo, non quidem coa&ionis, fed infallibilita- lüp ( Ti »tis; quia intentio Dei deücere non poteft. » Unde fi ex intentione Dei moventis eft, quod »,homo, cujus cor movet, gratiam confequatur, f r r »infallibiliter ipfam confequltur Bo 25 » 109. à. 6. ad 2. Nihil homo poteft facere, nifi "M wid Etideo, cum dicitur homo ,à Deo moveatur facere, quod in fe eft, dicitur, hoc eft in po- teftate hominis, fecundum quod eft motus à » Deo Et ad 4. Dicendum, quod hominis eft h i » preparare animum; quia hoc facit per liberum » arbitrium, fed tamen hoc non facit fine auxilio JDant mma Dei moventis, & ad fe attrahentis Idem ín 4. n n difl. 17. q. 1. a. 2. qq. 3. C. ait: Dicendum, quod dadd » duplex eft neceffitas; fcilicet neceffitas abfoluta, Ut , & neceffitas ex fuppofitione. De prima necef- at » itate loqmndo non eft neceffarium, eum gra- r » tiam recipere, qui fe fufficienter ad gratiam pa- » Fat. Loquendo autem de neceffitate, que eft g Haul, t]llïï »ex füppofitione divini propofiti, quo propter HL ,,benevolentlam fue bonitatis voluit unlculque gb hat ; , eam communicare fecundum füam capacitatem, » neceffarium eft, quod cuilibet materie prepa- g, » 'atee forma infundatur. - - - Formz autem, meHD"O »que non debentur nature, ficut gratia & vir- WDQBU ) » tutes immediate à Deo produ&æ, nihil habent a u » de neceflitate abfoluta, fed folum de neceflitate p HKh »ex fuppofitione divini ordinis, ut dictum eft gl W » Et ibiden q. 9. a.5. qq. 1. c.. Contritio poteft du- Tj qwi » plici- 300 DISPUOTATIO./-III. » pliciter confiderari, vel in quantum eft pars Sa- r i as (uri »cramenti, vel inquantum eft a&us virtutis, & » utrobique eft caufa remiflionis peccati, fed di- n Qu » Verfimode; quia in quantum eft parsSacramen- »ti, operatur ad remiffionem peccati inftrumen- Rin um » taliter. In quantum autem eft a&tus virtutis, D) fun Ti » fic eftquafi caufa materialis remiffionis peccati, E » eo quod difpofitio eft quafi neceffitas ad juftifi- Id »cationem. Difpofitio autem reducitur ad cau- auito »íam materialem. —K ibidem difl.20. q.1. a. t. deteme d D Thont » 44 1. c. Dicendum, quod Deus, qui dat omni- »bus abundanter, nulli gratiam denegat, qui, & qih » quod in fe eft facit, ut fe ad gratiam preparet. Eo] » ldem . de veritate q. 134. a. 11. ad 1. Si aliquis nu- süfienter » tritus in fylvis ductum naturalis rationis feque- r »retur in appetitu boni & fuga mali; certiffime 1. liylim » tenendum eft, quod ei Deus vel per internam tini d i » infpirationem revelaret ea, quz funt credenda, apindr] » vel aliquem fidei predicatorem ad eum dirige- LT »ret, ficut mifit Petrum ad Cornelium. — £t ibi- ul d Phonim 5 dün-q. 94.-3.-1: ad 9. dicit : Quamvis gratiam, »que opera meritoria facit , non poffit homo IT »eX libero arbitrio aquirere; poteft tamen fe ad :z;llonem : »gratiam habendam preparare, qu& ei à Deo "& uj ,non denegabitur, fi fecerit quod in fe eft. — £t W ugd » Létt. 3. in c. 19. ad Hebr. Deus voluntate fua li- tttI » beraliffima dat gratiam omni preparanti fe..Et A D dlw »I.2. Q.114. 4.3. €.. Opus meritorium hominis 4 j ! Qu » poteft confiderari dupliciter. Uno modo, fe- ' ?m ii ,» cundum quod procedit ex libero arbitrio; alio fuff"füïe n , modo, fecundum quod procedit ex gratia Spi- MT , TitusSan&i. Si confideretur fecundum fubftan- MM ï'.äl;iam operis, & fecundum quod procedit ex li- »Dero a H'L DE GRATIA. go1 Ua 'Wïþ'm'iï; » bero arbitrio, fic non poteft ibi effe coridigni- V *,'mæ) » tas. (operis ad vitam eternam ) propter maximam * »inequalitatem , fed eft ibi congruitas propter ts »Quandam squalitatem proportionis. Videtur Bb ^ n ' » enim congruum, uthomini operanti fecundum Á WA IN ] T [ »Ífuam virtutem Deus recompenfet fecundum BR » excellentiam fuz virtutis. Si autem loquamur V €C IU ,de opere meritorio, fecundum quod procedit u » €x gratia fpiritus Sancti, fic eft meritorium vi- Ad hos omnes tex- ty »t& eterne ex condigno." tus D. Thomze nil aliud refponderi poteft, quam ) hoc, quod homo ad faciendum, quod eft in fe, 9 indiget auxilio divino , feu gratia. Verum quaeft. 3. fufficienter oftenfum eft, ab eo per auxilium divinum intelligi gratiam extrinfece füpernatura- T lem. Idipfum infinuat r. q. 23. a. 5. c. ubi ait: Y Ti d r Quidquid efl in bomine ordimans ipfum im falutem, MUV uf comprehenditur füb. effe&u. prede[linationis, etiam ipfa m ( N greparatio ad gratiam. JNeque enim boc fit, mifiper auxilium. dicoinum. HUDIS PROBATUR 3. authoritate Zlexandri de Zles,, P J! qui part. 3. q. 61. a. 3. ex inftituto inítituit hanc n queftionem : n facienti quod in fe efl , mece[Ja-5 m rio detur gratia? — Ad hanc fic refpondet : "Di- t ( il ) » cendum, quod neceffitas in creatura dicitur fe- D Wl » cundum coactionem & prohibitionem ; in Deo il , autem folum dicitur neceffitas immutabilitatis. r »Cum ergo qusritur, an Deus neceffario det x;m gvouum » gratiam facienti, quod eft in fe, aut loquimur WEf Lnom » deneceffitate immutabilitatis, aut de neceffitate 20 T »Coa&ionis & prohibitionis? Hoc ultimo modo » 10n dat gratiam neceffario facienti, quod in fe DrulP UB ; »€ft; quiajDeus non poteft cogi. Sed primo ; i fU »modo 302 DISPUTATIO Il , modo verum eft, quod immutabiliter fe habet ! il q »divina bonitas ad donum gratie omni volenti p , recipere, faciendo quod in fe eft , qua neceffi- ; » tate nulli negat fe.. Concedendum igitur, quod i »fi homo faciat, quod in fe eft, quod Deus dat u ,eigratiam, & etiam neceffario, id eft, immu- nf » tabiliter; ficutfolimmutabiliter datumen fuum j «jLW/ (l;m , omni volenti recipere, fcilicet difpofito ad hoc, PL »& fe habenti in re&a difpofitione ad folem. (mi)! » Sic etiam dicendum ex parte ifta. Er ad 2. Si ntenl ,neceffarium dicatur immutabile , falfum eft, n koy » quod neceffarium & liberum opponantur. - - - qididt » Et ex hoc eft laus bonitatis divine, quod non atidicton ] » poteft fe negare volenti eam recipere, faciendo Idf M »quod in fe eft. — Et ad 3. Si Deus non daret fa- ETU »cienti, quod in fe eft, gratiam, non faceret petun Quod ergo Deus in homine fa- » ipfi injuriam. dLoly »Ciente, quod in fe eft, imprimat formam no- stl »bilem, que eft gratia, hoc eft ex fola liberali- EU » tate fua, & non ex aliquo, quod debeat homini 3009j » facienti quod in fe eft; quia homo faciens quod din deley » in fe eft, adhuc indignus eft ante füfceptionem Secindy »gratie. Etads. Dicendum quodnullus poteft » fe fufficienter difponere ad gratiam, nifi Deus :jarbitrio, j Pitttdum f »ipfum difponat; fed fi faciat quod in fe eft, l'ïädfi, & ,confequitur difpofitio divini adjutorii. Unde » ficut in poteftate hominis non eft, quod remo- '"5: fe e[t." "i , Veat tenebram à domo, nifi aperiat prohibens , lucem, fcilicet feneftram , & lux ipfa removet L jf o » tenebram; ita in poteftate hominis non eft, ut ,removeat peccatum à feipfo; fed fi removeat ; U gt » àactum füum voluntarium, fcilicet diffenfum ad movet » bonum, & confenfum a,d malum, tunc re i m »ilud ! imm;, 0 E DE GRATIA. 393 U?häiü m Ug »illud, quod eft prohibens gratiam, ficut fene- »Íítra prohibet lucem , & tunc intrat gratia in d, qug t c »ipfo; & ita divino adjutorio (gratia intrinféce »[upernaturali , pro priori mature ad e[fe babituale T ,ild, i » voluntatem ad a[Jenfum excitante , eoque a[fenfa in » 4ltero figno vationis pofito, peccatum in tertio figno tiníg » rationis expellentem , ac demum in quarto figno ra- iib IY » Honis anümam 9 a&um a[Jenfionalem babitualiter in- 1 »formante ) removetur ab eo tenebra. Remo- h li Y bl il " Y iM » at » Veat ergo liberum arbitrium diffenfum ad bo- »num, & confentiat parate pratie; & hoc eft, i ï'l " qu u » quod dicit Bernardus ; Gratie folum coope- Àl ( » rari dicitur liberum arbitrium, dum confentit. g t » Et ad 6. Ad videndum, quid eft facere, quod Jantdi »infe eft, notandum, quod in quolibet homine , m us » per naturam eft re&ta ratio ; & hec reCtitudo ag i » eft notio boni indita à creatione, qua qualibet v m » anima poteft cognofcere Deum, & fcit, quod aol »àb illo habet totum bonum, quod habet; & ab i » quod ab illo debet petere bonum , & quod per i »illum debent fuppleri omnes fui defe&tus. Si m » ergo fecundum iftam notionem opereturhomo 1umqüüdn"mfi »Íuo arbitrio, recurrendo ad illum, quem fcit T VM i Ü Eül, ü' » effe orandum fibi, & petat ab eo lumen cogni- r T » ionisfidei, & boni, dabitur ei, & fic faciet, TUl » quod in fe eft." Hucusque Alenfis, qui recte J j KT a th- pott preparationem human«e voluntatis agnofcit DM[ neceffitatem adjutorii divini intrinfece füpernatu- yiiu , i ralis, feu gratie actualis excitantis ad actum fu- pernaturalem, attamen omnibus parati, fi per [ Iwïjmx uo j Vj ll ledü K auxilium divinum previum extrinfece füupernatura- "d le, de quo loquitur D. Thomas in textibus fupra 1 u relatis, faciant, quod eft in fe. PRo- DISPUTATIO. Iiit. 304 j T PRoBATUR 4. authoritate Scoti, qui rion eft prefümendus docuiffe errorem Pelagianum ais g p vel Semipelagianum, fed potius fuppofuile prin- gt cipia generalia aliunde certa , feu neceflitatem ginit gratie extrinfece fupernaturalis ad omnes actus g moraliter bonos , utpote in hac providentia à Deo extrinfece ordinatos faltem mediate ad fi- jj PU nem fupernaturalem. In 4. dift. 14. q.2. n. 13. fic fcribit: " A&um aliquem humanum requiri 3b de j p »ad deletionem peccati poteft dupliciter intel- »ligi; vel utdifpofionem previam, vel ut con- antrt, ( :'gaiiæ, d »comitantem. Primo modo fufficit a&tus infor- en duntd »mis, imo femper eft informis, quia difpofitio a oj » previa ad peccati deletionem eft femper fine àt, d »gratia & charitate, à cujus folius inherentia & »inclinatione ad actum dicitur aCtus formatus. a antatr i Qiuyt » Secundo modo dico, quod requiritur actus for- » matus. Nam in illo inítanti, in quo deletur is, n AUyà untt »peccatum, charitas ineft, & per corfequens, »Ífi aCus requiritur ut concomitans, requiritur t dtrto f » formatus. Ad hujus intelle&um fciendum, al ifus a »quod peccator in peccatis exiftens poteft ex 1ns, 1 f »naturalibus cum communi influentia ( que in A hobitug »bac providentia efL extrinfüce [upernaturalis ) con- ET. »fiderare peccatum commiffum ut offenfivum W derg, q'( »Dei, & ut contra legem divinam, & ut averfi- 1 [ »,vum à Deo, & utimpeditivum premii, & ut "MT ADumy »indu&tivum fupplicii, & fub multis talibus ra« L »tionibus, & poteft voluntas fub aliqua iftarum E nj »rationum illud peccatum fic confideratum de« »teftari, & ille motus poteft continuari & in« li Atj s tendi ante infufionem gratie. — Poteft enim illa moralibus n,][ V g L » deteftatio effetotaliter circumfcantiis m , debitis, l DE GRATIA; 305 UT ,debitis. Ifte autem motus dicitur a*tritio, & , eft difpofitio , five meritum de congruo ad de- ] Fligim Wtl s letionem peccati mortalis, qu& fequitur in ul« !f , timo inftanti temporis, in quo tempore ifta at- ; s tritio duravit. iNec eft certum, fi Deus taleni Xondnt , attritionem velit effe difpofitionem ad juftifica- "T. »tionem, nifi fit perfe&te moraliter circumftan- wz | » tiata. Et fi manet idem motus contra pecca- NI ,tum in effe nature & moris, qui prius, idem ,motus, qui prius fuit attritio, in illo inftanti » fit contritio, quia in illo inftanti fit concomi- TPH »,tans gratis, & ita actus formatus, quia habens Ibi Q j »fecum charitatem , que eft forma actus. llsl lil »tamen oportet diftinguere figna nature inter (f j » actum , ut eft talis in effe nature, & moris, & " Va »inter charitatem , & inter actum ut eft forma- s tus; quia in primo figno nature eft ibi a&us ta« m »lis, in fecundo charitas, in tettio actus forma- ag , tus à charitate jam inclinante & inhwrente. Et i wa[equï j t »fic attritio fit contritio fine omni mutatione »reali ipfius aéctus." Ita Scotus, fufficienter r il 1»& oftendens, à faciente quod eft in fe, obtineri gratiam habitualem , quamvis non exacte diftin- n guatfigna nature. Debuiffet enim cum D. Tho- ma concedere,; quod gratia pro priori inclinet ad if j OEï affenfum grati& finalem ; & pofito affenfu pri- M)M mum inbereat animas & actui quem; ut eft virtua- "m piæ[üu liter in habitu phyfico à fe relito perféverans, p i informat; Similia habet Scotus in 2. dift, 28; jun ! q. un; j r ( D n PROBATUR 4. aut horitate SS. Patrum. j I S. Zuguflinus l. $. de lib. arbit. n. 56 qeie ! 4dnima facultatem babet ; ut adjwoante creczore fepfam j D.Zmort Tr. dePecc.orig. & grat; U exco^ - DISPUTATIO lII. 306 excolat, &5 jio [ludio po[fit omnes aquirere, &? ca- j pere virtutes , per quas & à difficultate cruciante, & fini ) ab ignorantia cecante liberetur ; quanquam enim in anii t difficultate C? ignorantia nata fit, nom tamen ad per- hii amanendum in eo, quo nata. efl , aliqua mece[fitate com- Lt jrimitur. Et n. 58. Etiam in ipfa ignorantia & ia i IT difficultate liberam «oluntatem. petendi , querendi, & 7 A;T conandi non ab[lulit. ]/* [/ 2 [ Mnæ ldem Epift. 157. n. 7.. d boc fe inteli- gant babere liberum arbitrium , ut pia voluntate in- vocent. Dominum. W J;m: nl Et in P/al. 302. n. 10. Deus au- tem dare vult, féd non dat mifi petenti. Et de nat. L. Mi at um €? grat. n.83.. Eoipfo, quod firmiffime creditur, Deum jufium & bonum impo[]bilia mom potuiffe precipere, ET binc admonemur , 69 in facilibus & quid agamus, EOs && in dificilibus, quid petamus. Et n. 5o. Non ietmea &l d igitur Deus impo[fibilia jubet , d jubendo admonet €9 facere quod . po[fis, & petere quod mon po[is. Et lindii] in P/al.102. n. 10. Deus dare vult ia rii, , Jed mon dat, nifi petenti. Et l.r. de Divin. ue[t. q. 1. n. I4. n m Hoc reftat in ifla mortali vita lib ero arbitrio, mon V, ] ut impleat bomo jufhtiam cum *voluerit , — fed ui fe LEETT) Jüpplici pietate comveriat ad eum , cujus domo eam f m po[[it. implere. In his & plurimis ejusmodi texti- &r, £ i] bus, quos S. Do&or fcripfit ante herefin Semi- 1 f ij pelagianam , in pofterioribus libris hoc folum MLIT. correxit, quod homo ne quidem petere aut co- "tl nari poffit ad bonum fine gratia late di&a, hoc Pt ij eft, extrinfece füpernaturali. Id enim ex aliis ejus textibus defumitur; v. g. dum de Serm. V g Dom. in monte l.2. n.32. dicit: Quis fcripfit in cordibus bomiünum maturalem legem mifi Deus? De TT fv'f:ms j qua lege aii Zdpoflolus: Cum gentes, que legent mon babent, Ul l, ]! DE GRATIA. 307 àn, 1 balent , viaturaliter que legis funt faciuni , conteftante lj m con[cientia ipforum €gc. Quapropter fi omnis anima DT rationalis etiam cupiditate cecata , tamen cum vcogitat T a €2 ratiocinatur , quidquid im ea raliocinatione verum nj ef , mon ei tribuendum eft, fed ipfi lumini. veritatis, À hii à quo vel tenuiter pro fui capacitate illuftratur, &gc. j nj Etl. de dono perfev. n.35.. Ex quo apparet , . ba- bere quosdam) in ipfo ingenio dioinum naturaliter mu- nus intellipentie , quo moveantur ad fidem , fi con- j tn grua fuis mentibus oel audiant verba, el figna con- þü Jpiciant. L II. S. Hilarius re&e obferVat, pet preces & j4l conatum humanum impetrari gratiam habitualem fupernaturalem ; fed ad preces & conatum hu- 7 u K D j manum prarequiri gratiam dirigentem , que eft In Pfalm. 118; DAU j folum extrinfece fupernaturalis. n Litt.I.n.r2.ait: 444 quorum (mandatorum) ca- : ; i Z l ffodiam, mifi à Deo dirigaimur , infirmi. per naturam j w "Adjuwoandi igitur per gratiam ejus, | nofiram . erimus. j dirigendique fumus. Et Litt. VIIL. David orat , ut T eus iribuat. TC Ef ergo à mobis; cum oramus ; ex- erdium; u munus ab eo fi. Debinc quia de exor- 111( n dio moflro munus ejus eff, ex mofiro vurfüs &ft ,. quod exquiratur , &* obtineatur , & maneat, Et Litt. 14: ll ) n.20. Ef quidem in fide manendi à Deo munus , at féd* incipiendi à mobis origo efh. — Voluntas boc pro- "d jprium ex f& babere debet, wut wvelib; Deus incipienti g t l: incremenium dabit , quia confuimmationem per fe in- 1 jfirmitas bumana mon. obtinet. Meritum iamen ádi- j f ld- jifcende confummationis efl ex initio voluntatis. , ln circo. P[almum. ita concludit : .Declinavi cor meum ad faciendas juftificationes. Cor fuum ipfe declinat, um tj Dl &? ex mature bumane peccatis in obedientiay Dei [9E^ j V infiettit; DISPUTATIO IIL 308 T áinflectit. Et Litt. XVI. n.10. Imbecilla eft jer fe gj ad aliquid obtinendum. bumana infirmitas , & boc tan- ag ium nature füe offbium efl, ut apgregare fé in fa- sl di wüliam Dei €? velit &2 ceperit ; divine müfericor- die efl, ut *volentes adjwvet , incipientes confirmet , d t N !;m 5 li adeuntes vecipiat. Ex mobis dutem imitium efl, ut ille perficiat. Hec omnia pertinerent ad Semipe- a i j'vfä./i, I j j lagianifmum, nifi S. Do&tor in aliis locis decla- raret, fe etiam ad ifta initialia opera requirere vt d gratiam dirigentem & protegentem, hoc eít, ex- ts trinfece fupernaturalem. kHinc etiam Litt. XVII, d 61 u n.8. dicit: Si mibil impedimenti usquam occurreret, v hu Ji. adverfitates fibi mon. undique ade[fent ,. fuis ipfe vi- 182 W vibus in ea, que agere vellet confmmaretur ; fed ubi tojn i f infidie funt , ubi bellum eft, opus eff potiori auxilio. III. i f S. Cyrillus S'erofobymitanus. Procateches. n $ m n.17. Meum e[L loqui ; vefhrum efl, applicare ma- jiidt fam num operi; Dei efh, perducere ad terminum. ^ ltaque tpmm o du intendamus cogitationes ; Toboremus amnimam, prapa- L vemus cors quia Deus ex infideli reddere potefl infi- Et Catechefi. ! hii i delen , dummodo ipfi offeratur - cor. i. Domiünus [éigendo animas examinat voluntatem: L] c-irihuï hi & i reperit dignum , buic prompte donat gratiam. TR r IV. S. Epbrem. in Serm. de mult. peccat. INunquam gratia. quemquam rejicit. falvari cupientium. LT [ LU UT NNam ut fons, fic &9 divina gratia omnibus expoftta Af r [if l 1] eff, ac patet femper ea frui wvolentibus, & unicuique ftojgic t quantum voluerit. . Et Serm. 1. decompun&. Gra- 250 fl Wa femper vifitat corda moflra, €9 imtrat, fi locum UE ^M (j Jibi preparatum. imvenerit. Beatus, qui divine gra- LTA i tie [anper cor purum preparaverit. at f V. $. Bafiius. Conftit. Monaft. c. 15.. .Ne- «.(!uj Mu qu& ll DE GRATIA. 3c9 d que conatus bumanus fine fuperno auxilio perficietur 5 * f meque fuperna gratia fuper eum venit, qui mon adbi- m bet conatum. Idem in Píal.33. Sicut lumen folare H non lucet ommübus, féd illis, qui babent oculos, & eolunt videre , €? fine impedimento po[Junt gaudere ita fol juflitie era luce illuminat prafentia. folis ; "m omnem bominem «venientem m bunc mundum , fed non «t emnes fuo [p lendore donat, fed illos, qui ducunt vi- Et in Pfal.61. Non po[fumus e[fe iam dignam fe. T capaces divine gratie , fi mon prius ejecerimus pra- i vas affetbiones, que occupant animam noflram. .Et in Píal. 61. ad illud : Mendaces filii bominum in Jflateris, In quovis noftrum creator pofuit flateram, "m qua naturas rerum dijudicare po[Jumus. — .[Nen poteris ie excufare in judicio dicendo ,. mon cognovi bonum; pabes 'enim. flateram, àn qua cognofcis difcrimen inter qalum 69 bonum. Liberum arbitrium *ocatur. & Pfahnifta. flatera , quia equaliter poteft f& inclinare » d. in unam vel alteram pariem. Et in Hexam. Hom. 9. Eft impo[bile, ut vincat, qui non prius, quantum ui po[]t cor- eft bomini poffible, expurgat feipfum, !df üf/ roborari viribus fupermis; 62 quia anima moftra mon joteft vefiflere di. abolicis infidiis, jubemur rogare Deum, ut non intremus in leniationem. Fruftranei. autem 9. i^ erunt conatus mofüri, fi ferti auxilio liberati à telis ;mï- igneis inimici non mereamur adoptionem divinam, quam impoffibile eft confequi eum , qui mon prius fe aliema- 1j hi i Et verit à mundanis a]fettionibus , C& cupiditatibus. 5 ji, ol ? m in Homil. de beata vita, Omnium bonorum . inftinttus " creator in [ua creatura p ofuit, meque mece[fe efl, bo- y Es D neftum aliunde accerfere , f&d bonum , quod cupimus, I2n. ex ipfa natura fumere po[jumus. Et in Ifa. n.9o. rm «el, alienatum à Deo, Nibil eft. ex fua natura enalum , 3 fdd ; od Liï DISPUTATIO II $10 Jéd apud feipfum babet principium , — vel vecedendi & d JDeo, -*vel accedendi ad eum. His omnibus non um atl obftantibus S. Bafilius ad operandum moraliter bonum requirit auxilium divinum, feu gratiam aM jned extrinfece fupernaturalem. | Sic Gregor. NyfJenus, Frater S. Bafilii, Hom. 2. in Ecclef. ipfumliberum n arbitrium vocat donum à Deo mature conce[Jum. a a, i Et S. Gregorius Nazianz. Orat.31.ait: Cum aliqui Jit tam fuperbi, ut ommes ationes bonas attribuant n on Jibüpfis, & mibil referant ad fa&orem , magiftrum, ,:dsdederitl. [4 Y 9 datorem bonorum, *verba Chrifli oftendunt , quod i jod a etiam ipfum «velle, dum «olumus boneflum , indigeat auxilio Dei, feu potius, quod ipfum eligere boneflum ETU i aliquid. dioinum , & donum benignitatis divine. -- at Cum enim ipfum «velle dependeat à Deo, rette omnia ia ia vreferuntur in Deum. d liv VI S. Zhmbrofius de paradifo c.4. Virtute fibi Et 1.2. deAbraham &gilin unusquisque gratiam comparat. Q0bs, & n.74. Taülem te prebe bonis fludiis , &? prompta fide, ut tui mifereatur & vocet te. pm qo Hoc modo loquendi ttültmus D. Ambrofius videretur favere Semipelagianis, nifi alibi etiam ad opera moraliter bona agnofce- Wt sstf ret effe neceffariam gratiam extrinfece füperna- turalem. In Lucam l. ». n. 84. fic fcribit: z4udeo TCf ego quoque dicere, quod bomo viam mon po[Jit adoriri, nifi Dominum babeat previantem. Uïg]?][- Qper VII S. Chryfoflomus Hom. 3. in Epift. ad U T) TTR r tl ib Rom. ait: ,, Refpondebit mihi aliquis, quod Da- r »hiel, ne à Leonibus devoraretur, habuerit fuc- » Curfüm gratiz divinzs. n ( Hocquidem verum eft; t a » fed gratiam preelectio voluntatispreibat. Hinc » fi & nos nosmetipfos tales reddiderimus , gratia ht D onml prom- VAL DE GRATIA. 511 m M » prompte aderit.^ Idem Hom. 42. in Gen. poft- dunim quam Abrahamum omni virtute plenum deprze- dicaverat, fubjungit: ,, Cur non omnes tales fu- 1 fügrï ,mus? Refpondebis: Deum Abrahami fpecia- l » » lem curam geffiffe, eique fpeciali gratia profe- 'h Fm'u l »cutum effe. Ita eft; non nego. Sed fi ille " *mgc » prius non feciffet, quod füuum erat, non obti- [j »nuiffet, quod Dei erat. Hinc obferva, quod Ts »prius in omni occafione argumentum fug vir- m IH N] » tutis dederit, & ficdivinum adjutorium merue- »rit. - - Vidifti, quomodo prius contulerit, » quod erat in fe, & per hoc obtinuerit abundan- Eodem modo, fi veli- » ter coadjutorium Dei. m »mus & nos frui divinagratia , imitemur Patriar- Et Hom.9. p »cham, & ample&amur virtutem. »ad Rom. n.2. D. Paulus femper & ubique hec , duo inter fe diftinguit; nempe quid à Chrifto, uIl » & quid à nobis ipfis fit. Ipfe mortuus eft pro e »nobis, & ad reconciliationem nos admifit; & 2V m » gratiam contulit ineffabilem;5 nos autem fidem O »attulimus. Et qualem, dices, gratiam nobis a »contulit? Hanc; quod per eum digni effe&ti (l om"g.l »fuerimus ut imbuamur notitiaDei, utab erro- Ti f u »re liberemur, ut agnofcamus veritatem & ut Et i » confequamur omnia bona per baptifmum. "LUH » in Epifl. ad Philipp. Hom. 8. Dicet quis, fi Deus » in nobis operatur ipfum velle, ut quid exhor- ,taturnos? Nempe, fi tu volueris, ipfe ope- » rabitur in te ipfum velle, & tibi dabit prompti- ! 'in E: »tudinem, & executionem. Quando enim vo- f, )d " do »luerimus, augebit ipfum velle; v. gr. quan M jat » volo facere aliquod bonum; ipfe tunc efficit l ( )! n »illud bonum, &ipfum velle. Sicut enim, dur j gtf U 4 »br 512 DISPUTATIO TIT, » Apoftolus noftra bona opera voeat donum, at » Vocando ea donum non excludit liberum arbi- yig m » trium, fic etiam, dum afferit, Deum in nobis lÜ at » Operari ipfum velle, oftendit, quod operando ii »bonum aquiramus magnam promptitudinem nDom'w:'. | » volendi. Ei in 2. Epifl. ad Tim. Hom.2. Qui Ui ] »falvos nos fecit cum eílemus inimici, multo LL L ],' 5* » magis cooperabitur, cum viderit nos operari. : mjfa, SI'FUI » Et in Ep. ad Heb. Hom. 4. Omnium artiurm facil- g d »lima operari virtutem & aquirere coelum ; fi ve- al »limus. Sufficit enim velle, catera fequuntur t d aos » Omnia - - tunc habebimus Deum cooperantem, » &conopitulantem ; fedoportet, ut refolvamus, zinm » Ut aggrediamur, utfollicite agamus , ut opere- linn, » mur. Et Hom.23. Non futticit ftudium no- at at » ftrum, fedoportetimplorare divinum auxilium, r » & indubitato veniet, & prompte aderit, & in tutefa » Deceffitatibus fuccurret. .£r Ham. 10. Gratianon M. » infunditur cafü aut fine ratione, fedinfunditur "n *5:, fed »iis, qui volunt, & qui adhibent conatum. Hi N iN » enim fünt, quibus data eft poteftas, fieri filios t »Dei Quod fi non prius arripuerint bonum, » Don veniet donum necoperabitur. ii Et Hom.19. " lm » n Gen.. Gratia eft preparata & quaerit eos, qui Rof » » €am libenter cam recipiunt. — F Hom. 44. Quia ERY v (Jofephus Patriarcha ) contulerat, quantum M » eratin fe, habuit fibi praefens cocl h( efte auxilium. J wvï[ lo s El Bo urs.. P ater trahit, Filius ducit, Spi- j/ »titus illuminat. Qualis ergo eft culpa eorum, vt & » qui non funt tracti, nec ducli, nec illuminati? » Culpa hgc eft; AteDa quod non fe reddant dignos 1 N » lumine. Quamvis enim Dei fit, trahere & uT "It ho R c.(mduþcerg—:g requirit tamen animam docilem & » Obe:" Qþü hlp i j il DE CRATIA. 918 W jj ï , obedientem, tunc przeftat fuum auxilium. — Si Jh'mn , vis divinum auxilium , fac quod eft in te; non l l ,teadvertas, &Deus prebebit manum; in po- QUOJOPBH "ii A » teftate noftra funt principia, & horum fumus ,Domini. Siigitur volumus confequi, oportet, Lj i ,Utfaciamus, quodeftinnobis. .Etde Compuntt, 4 I » l 1. 1. 19. Si gratia non prius requireret opera [un , noftra, diffunderetur univeríim in omnium ani- » Ia5 Sed quia requirit operanoftra, propter- N n ,ea alios fequitur, apud aliosmanet, ab aliis fü- i » git, ad alios non accedit. Etin Hoem. fupra voer- y füm. Sferemie : - ,Via. bominis mon eft inipfo. Ope- ,rari bonum in nobis pofitum eft, & in Deo. I! - d ; Volendo , & currendo concilias tibi benevole l u N ,tiam & auxilium Dei; tali enim cooperatur, & W »porrigit manum , & conducit ad terminum, PO » Quod fi ceffes velle & currere, Deus nonpor- G» m »,rigetmanum. -- Hincoperaribonumnon eft , t , in nobis, fed in auxilio divino; eligere tamen RU » dependet à noftra voluntate. Eft impoffibile, N i , Ut fi velimus, & eligamus, & deliberemus, Deus ii » n0s derelinquat." Íta D. Chiryfoftomus , qui ta- Mi men in plurimis aliis textibus fatetur, quod in um omni a&ione bona opus fit auxilio divino feu gratia faltem extrinfece füpernaturali; hincetiam Lnïl' à D. Auguftino l. 4. Op. imperf. citatur inter alios [ Do&ores Catholicos contra Pelagianos. M VIH. S. Hieronymus in Epift. ad Ctefifontem n.6. , Velle & currere meum eft, fed ipfum "r «00 s j ,meum fine Dei femper auxilio non erit meum, , Et in. Dial. 3. contra Pelag. . Juftitia in baptifmo n OCU hi d ($ »accepta labore, & induftria, ac diligentia, 'ac j m » femper fuper omnia Dei clementia cuítoditur, 3 L g Uf 314 DISPUTATIO ITI. » ut noftrum fit rogare, illius tribuere quod ro- gt »gatur, noftrum incipere, illius perficere; no- at ln UI »ítrum offerre quod poffumus, illius implere, » qduod non poffümus. Et in Ezecb. c.3.. Aperto det » ore Dominus largitus eft cibos, ut initia vo- vt » luntatis in nobis fint, & perfe&ionem beatitu- d » dinis à Domino confequamur." Hoc non ob- j i j ftante ad omnia bona opera requirit gratiam ex- j ,j,":r,r?, trinfece fupernaturalem, prout quzft.3. often- irttitot fum eft. fiicit u5C2p) Solvuntur Objectiones. i li 1 lm OajrériTUR. 1. Concilium Arauficanum. do- $UI cet, hominem nequidem habere vires ad hoc, ut ALUT, poffit laborare, conari, aut rogare pro obtinen- da gratia, nifi id fiat per infufionem ac infpira- t Din(u tionem Spiritus San&i. Ergo hecdo&trina, quod r f Deus infallibiliter confetat gratiam facientiquod k ^. eft in fe, pertinet ad hzrefin Pelagianam vel Se- mipelagianam. Z/nt. prob. Concilium Araufica- W& i m f num Can.6. fic habet: ,Si quis fine gratia Dei, »Credentibus, volentibus, defiderantibus, co- 13 f »nantibus, laborantibus, vigilantibus, ftuden- ln » übus, petentibus, pulfantibus nobis mifericor- » diam Dei dicit conferri divinitus, non autem ida B »Ut credamus, velimus, vel hzec omnia, ficut E »Oportet, agere valeamus, per infufionem ac fünezggrmal » infpirationem S. Spiritus in nobis fieri confite- »tur; & ant humilitati aut obedientie fübjungit "t » gratiz adjutorium, nec ut obedientes & humi- 1 Upemm li plesfimus, ipfius grati donum effe confentit, gTefiftit Apoftolo dicenti: Quid habes, quod uj IN ,non l DE GRATIA. 315 ln b ,non accepifti? Et r. Cor. 4. Gratia Dei fum id, jucm » quod fum. RrsPoNDEO]dift. Docet, quodhomo non habeat vires ita conandi, rogandi &c. meritorié I ac falubriter ad vitam zternam.c. difpofitivé ad t Concilium folum dicit, hec omnia gratiam. n. ( fieri non poffe fine infufione Spiritus San&ti, fi- T Nune 1 cut oportet, hoc eft, perfe&te, meritorie, & fa- Mvw M lubriter in ordine ad obtinendam vitam s&ternam. OBJICITUR. 2. Concilium Tridentinum J Seff. G. Cap. . dicit: , Juftificationis exordium in , adultis à Dei per Chriftum Jefum praveniente »gratia fumendum eft, hoc eft, ab ejus voca- »tione, qua nullis eorum exiftentibus meritis, » VOcantur. t 2 Idem Concilium Se[J. 6. Can. 3. dicit: ,Si quis CTH vt » dixerit, fine praveniente Spiritus San&i illu- Vun n » ftratione atque ejus adjutorio hominem crede- gnn t , Ie, fperare, diligere aut poenitere poffe, ficut ml » Ooportet, ut ei juftificationis gratia conferatur, ,anathema fit^ Ergo ad obtinendam gratiam du non fufficit facere, quod eft in fe. i ! REsPONDEO Nils Ad 1. dift. a. Exordium immediatum eft fü- Q ynty ,Wl mendum à gratia Chrifti, & fine meritis fimplici- ter dictis. c. Exordium mediatum, & fine difpo- j fitione ad gratiam. n. Ad a&ualem juftificatio- 1. *UIUUU nem requiritur a&ualis converfio voluntatis ad ; finem füpernaturalem, que converfio fieri ne- jins quit fine illuftratione & motione gratiz intrinfe- gt ce fupernaturali, per affenfum voluntatis trans- j e[[e d Sed ad hanc ipfam gratiam deh » eunte in habitum. intrin- 316 DISPUTATIO III. intrinfece fupernaturalem obtinendam requiritur igo t idonea difpofitio voluntatis, ad quemquam di- PT fpofitionem ponendam fuffecerat gratia extrinfe- m l ce fupernaturalis. Neque ea difpofitio habet ra- Oyi tionem meriti ftri&te dicti , autproprietalis, re- uf r late ad premium intrinfece füpernaturale. u ii 4dd 2. c.a. dift.c. Ergo ad obtinendam gra- yd gain tiam juftificationis non fufficit facere, quod eft fj d in fe.c. ad obtinendam gratiam illuftrationis vel à, al motionis previz ad juftificationem. n. facienti gt enim quod eft infe Deus infallibiliter confert gra- s M tiam illuftrationis & motionis intrinfece füperna- u l(if i turalis prerequifitead juftificationem. Ratio eft, dtomo 1 quia prout hoc loco D. 'Thomas obfervat, fi ad a hanc gratiam illuftrationis & motionis intrinfece $ d fupernaturalis prerequiretur alia gratia intrinfece du ) füpernaturalis, deberet pro preparatione anime i in, j ad hanc gratiam przrequiri alia gratia, & fiepro- Qm (f cederetur in infinitum. Itaque dicendum, pre- HM, $1 parationem feu difpofitionem idoneam ad gra- d tiam intrinfece füpernaturalem haberi poffe per " gratiam extrinfece fupernaturalem. tf ( m ) Os]JrCiTUR 3. Si facienti quod eft in fe, infallibiliter confertur gratia ad falutem s&ternam, Hl f "Mp fequitur, quod operatio facientis quod eft in fe, R 7Y habeat connexionem cum gratia & falute :terna ; fed hocnon poteft dici. Ergo. MT Min. prob. Ope- VAU f ratio quoad fübftantiam naturalis non poteft habe- P re connexionem ad ens intrinfece fupernaturale, li NDp .RKEsPONDEO dift, Sequitur, quod habeat connexionem moralem ex liberrimo Decreto At l Di'lLS Dei, fic difpofitis conferendi gratiam.c. conne- K xionem phyficam.n. Sic enim etiam datur con- lr nexio N p I DE GRATIA. 317 'Edl'ä RM nexio inter Sacramenta & gratiam , etfiamfi illa T hn [ [ n non fit phyfica; fed moralis, prout ex Tract. de Sacram. füppono. Mil , OB]JICITUR 4. Si hirc do&trina effet vera, p poffet dari ratio, cur unus trahatur & perveniat Filrd ad gratiam, alter non trahatur & non perveniat D ) ad gratiam. Sed hoc non poteft dici. Ergo. s uit Ht Maj.patet ; quia femper poffet dici; ille ideo tra- hitur, quia fe digne preparavit adgratiam; alter non trahitur; quia non fe przparavit digne ad gratiam. — Min.prob. 1. Apottolus r. Cor. 4. v. 7. N dicit: Quis te difternit? In hac fententià autem li poífTet homo refpondere: JDifrernit me ju[lHitia mea, prout S. Auguftinus l. de predeft. c. s. obfervat. 2 S. Zuguflinus id in pluribus locis negat. m*w i Nam de Predeft. n. 16. ait:. Cur iffum potius , quam ii ;mue ilum liberet, inforutabilia funt judicia ejus ;; quafi ntà, n dicat: Quem trabat , €9 quem ron trabat; quare il- ii lum irabat, €g illum mon trabat , noli velle judicare, ft d non ois errare.. Et 1. de dono perfev. c. 13. Dilu- gt cide oflenditur , €' incboandi && usque in finem perjeve- vl vandi gratiam Dei non feécundum merita mofltra dari, füd donari fecumdum ipfis fecreti[fzmam. 'ooluntatem. Et 1. 2. de peccat. merit. c. 5. Cur autem illum ad- juvet, illum non adjwoet; illum tantum 5 illum autem g utd non éanium ;. iftum dllo , illum ifto modo, penes ipfum hn h eft & equitatis tam fecrete ratio && excellentia pote- " , jnt J[atis. ResPoxpEo dift. Maj. Poffet dari ratio WQ qw in genere ac regulariter tr. univerfim & in indi- viduo. n. Deus enim non raro extraordinarie ad m » ; K[BW i gratiam & gloriam vocat etiàm pofitiveindignos, v.g.Saulum perfecutorem, D. Auguftinum durm Mwmw adhuc DISPUTATIO Ill 318 adhuc erat hzreticus, Hujusmodi vocationumi " ais r extraordinariarum non poteft ab homine dari ratio. Dein in particulari feuindividuo inprimis Desina nemo poteft fcire, an fecerit quod eft in fe, ita n lu ut juxta eftimationem divinam fe debite ad gra- li atl tiam preparaverit; dein etiam pofito, quodhoc ,ui, J certo noffet, non poteft darerationem , cur Deus , per gratiam extrinfece fupernaturalem , nempe fug CU at pef dire&ionem fua& providentie, fe pofuerit in ea ferie caufarum ac circumftantiarum, in qua Qtonodo 2 1 erat potius operaturus bonum vel malum, v. g. gt q cur fibi contulerit parentes bonos, magifítros n f probos, focios pios &c. ? Non itaque homo fe- sipeced ipfum difcernit, fed gratia Dei, primo quidem , nptt qux l 107 7 fupernaturalis extrinfece; dein vero fupernatu- ralis intrinfece. dyqurtt OsjriciTUR $. Si Deus infallibiliter con: um Om T. Cinh ferret gratiam facienti quod eft in fe, poffet ho- mo dicere, fe per fua merita effe affecutum gra- mll Janieri, tiam. Sed hoc non poteft dici. Ergo. Maj. patet ; llla enim opera proprie loquendo poffunt 1. ii ! AWijg: dici meritum, quibus gratia retribuitur, feu tan- quam retributio tribuitur. Min. prob. ex variis Rgttur textibus Patrum: r. S. Zuguflinus l. ?. ad Bonifac. Dd t c.8. n. rg. ait: ,,Si fine Dei gratia per nos inci- ïm) lion »pit cupiditas boni, ipfum ceptum erit meri- '.; l ! l ' l ulgem »tum, cui tanquam ex debito gratie veniat ad- E »jutorium; acfic gratia à Deo non gratis dona- l » bitur, fed fecundum meritum noftrum dabitur. D ! Ro » Et c. 7. Si precefferint bona opera, tanquam &UJ VO]L » Operibus redditur gratia; & fic gratia jam non MOADEO » eíit gratia. m 2, Sö »Ime V Il DE GRATIA. 319 ä""n 2. S. Profper adverfus Caffianum fcribens, in- ] t primis refert ejus doCtrinam & hec verba: , Cum ü [ M » Deus in nobis ortum bonz voluntatis infpexe- Ti r1t, illuminat eam, atque confervat, & inci- [ U j Vea » tat ad falutem , tribuens ei , quam Vellpfe plan- i) q tant vel nofcro conatu videt emerfiffe. - - M Cr] Non enim folum a&uum, verum etiam cogita- TMj tlonum cun&arum ex Deo eft principium." COR Y Recxtams his Caj/ani verbis fic eum impugnat: M 1 » Quomodo non advertis, te in illud damnatum A 1nc1dere, quod velis nohs convinceris dicere, J 1 t » gratiam fecundum merita noftra dari, cum ali- UAiU » quid precedere boni operis ex ipfis hominibus, propter quod gratiam confequantur, affirmas. [ jf » Non enim nullius meriti haberi poteft petentis » fides, quzrentis pietas, pulíantis inftantia, pre- » Ccipue cum omnes hUJUSInOdl & accipere, & in- ] H tht »venire, & intrare dicantur." Deinimpugnans t.t n UR Y aliam propofitionem Caf/iani , qua dicebat: , Cum a Deus viderit, nos ad bonum velle flectere, oc- t l Eu4 currit dmglt atque confortat, /ic banc propo- , Jitionem. vefutat : Quis non videat, quodhzc do- us üN &rina meritum libero affignet arbitrio, quod Au L » preveniatur gratia, quz ei famuletur, reddens debitum, non conferens donum. )T;u U»l S. Fulgentius ]. de Incarnat. c. 18. ait: mm* 3 Pu. Si noftrum eft velle credere, priusquam Dei .'o quo i gratia nos incipiat adjuvare, injufte gratia dici- punge tur; quia non gratisdatur hominibus, fed bone T j lr: retribuitur voluntati N me» W RrEsPowpDEo n. Maj. ad prob. dift. a. Illa ig opera poffunt dici meritum , quibus gratia retri- buitur independenter à gratuito Decreto divino tri 3290 DISPUTATIO Iii, tribuendi aliquod praemium tranfcendens omnem Jsros äntfalfäa exigentiam creaturz, & fi illa opera fiant inde- pendenter à gratia fáltem extrinfece fupernatura- qdit li.c. fecus n. Caffianus erravit cum Pelagianis golpt eodem modo, ficut Bajus, quod nec juftitiam, ii [: nec fidém , nec fpem, nec charitatem , nec gra- gt tiam fanctificantem admiferit intrinfece füperna- t turalem; & hinc nec admifit gratiam illuminan- gt pr tem vel excitantem intrinfece fupernaturalem: agl d In hac fuppofitione clarum eft, actus virtutum iime; ( naturales effe meritum de condigno juftitie chri- inquete ftiane , qua habetur per Chriftum. Sed in no- EE ao zel ftra fententia, fides, fpes, charitas, & gratia fan- Gificans, &gratieactuales immediate moventes ia idor ad fidem, fpem & charitatem, funt ens intrin- u n fece fupernaturale. Et hinc previa difpofitio, at qu qua ex liberrima voluntate divina prerequititur :gon'mo E & acceptatur tanquam conditio, tam parum ha- : bet rationem meriti proprie dici, quam parum DI meritum vocari poffunt a&iones facramentales, A v. g. contritio, confeffio, abfolutio; relate ad .:';'f» d&mw gratiam facramentalem. ?5 diior OnJiciTrUR 6. Apoftolus ad Rom. i. di- RUT At ver Cit: Quis prior dédit ii 9 retribuetur ei? quoniam ! m ex ipfo [uni omniá. Similiter Jobi41.dicitur: Q: / $ ;ï&:mhoru ante dedit nibi, ut reddaimn ei? ommia, que [ub celo f s vt Junt, mea funt. Sic & S. Auguftinus in Expofit. " aun] Pfal. 1. dicit: JDe me omnino nibil prafnam. Quid "Ri i énüm dttuli boni, ut mei wüferéaris & juflificares ? BD u id in me. inveniflüi nifü peccata? Séd bec omnia t "M. « é[Jent falfa , fi Deus fácienti quod. eft in f& infallibiliter j 1 £onfert gratiam. — Exgo. "l n $ RESPO;*-X; Y ^if DE GRATIA, 32I gt i REsPONDEO c. Mgj. dift. Min. Hecomnia lg effent falfa, . fi Deus conferret gratiam facienti. Xl quod eft in fe independenter à previa gratia ex- t trinfece fupernaturali , aut fi univerfim confer- LT ret gratiam dependenter à tali difpofitione tr. fi lg eam confert operanti dependenter à gratia ex- 1 [ trinfece fupernaturali, & aliquando etiam fine du ulla previa preparatione. n. $. Auguftino, & TU M n Saulo gratia conceffa eft fine previa fufficienti difpofitione; quamvis in Auguftino Deus forte 0i ftudium quzrendz veritatis, quod utique ex fuo b Al genere non erat peccatum, refpicere potuerit, ddy & in Saulo zelum pro Deo. Sed in aliis, in qui- TR bus Deus idoneam difpofitionem reperit, eam non reperit fine füa gratia previa extrinfece fu- i d pernaturali, qua ejusmodi homines in actu pri- mo proximo ad operandum moraliter bonum hr conftituit, u quiy OnjJrcrTruR 7. Clerus Gallicanus in Co- 1 sj NIl mitiis generalibus 1700. 4.Sept. ut refert Con- Mi J tenfon, damnavit duas fequentes propofitiones: N J : » Prima. Axioma illud Theologicum; Facienti g » quod in fe eft, Deus nondeneeat gratiam, non j :H , folum eft veriffimum , atque do&rins Scriptu- ,r&, Conciliorum, & Patrum maxime confen- ,taneum; verum etiam per illud figuificatur ob- ,ligatio, quam Deushabet dandi gratiam facien- 5 quod eft in fe, non folum facienti quod » eft ex fe viribus gratie, fedetiam illi, quicum , non habeat gratiam ; facit quod eft infe, viri- , bus naturg. Secunda, Quia tamen opera viri- , bus folius natutz elicita omnino fterilia funt, , atque incapacia merendi dona intrinfecé & theo- D. dmort Tr.dePecc.orig.& grat; X 7)10gi" 322 DISPUTATIO IlI. fs Í »logicé fupernaturalia, ideo dicimus, obliga- » ionem, quam Deus habet, conferegdi gratiam j omt Jl ,leUUW tacænu quod eft in fe ex Vmbus náture, feu 5 , viribus gratie pure naturalis five non theologl- wfpwal h:st l , Ce füupernaturalis, non oriri ex bonitatetalium » operum, aut ex ullo merito five condigno five mjïfï[ , Congruo, quod infit illis operibus in ordine ad stattion » gratiam; fed ex paé&to inter Chriftum fidejuffo- vt m ,rem noftrum & Patrem inito, ad gratiam ho- u toey. /mn'ï p ,mlmous conferendam propter Chrifti merita, » refpiciendo ea naturalia opera, ut purum ter- eylel 14 D0| »minum, nonutmeritum ullum, aut rigorofam » condmoncm. Cenfura erat bec: Hie düzg pro- zilituade » pofitiones, qua parte caufam difcernendi inter ad, i » juftos & non juftos in opera mere naturalia re- mnfece | »ferunt, Semipelagiani(mum inftaurant mutatis & GLIDO tantum vocibus. Pactum autem, quod inter M Deum & Chriftum afferitur, commentum eft t 0000 »temerarium, erroneum, nec folum tacente, Dj » fed etiam adverfante Scriptura & traditione Pa- u$ e , trum prolatum." Ergo noftra fententia non 3 vol poteft admitti Utrrmf RESPONDEO C.a. n.C Noftra enim fen- 8 VIfI tentia non dicit Deum infallibiliter conferre Uæ ITU gratiam facienti quod eft in fe ex folis nature l viribus per opera mere naturalia & per gratiam Igra tf pure naturalem, neque dicimus ejusmodi pa- j J-—LU!l] &um fuiffe initum aut Decretum divinum ftabili- At tum, conferendi gratiam facienti quod eft in fe CJaoxald ex folis nature viribus, per opera mere naturalia, & pergratiam pure naturalem. Nam, cum hoc * lp | V:i), loco per gratiam intelligatur gratia babitualis , duo nos ab ifta damnata doctrina diftinguunt Nam d"nant inprimis l DE GRATIA. 328 ümn!, li inprimis in ftatu naturc lapfz ad operandum mo- lr 32*. u raliter bonum non fuflficit gratia pure naturalis, i ( fed requiritur gratia extrinfece fupernaturalis, Vg : nempefpecialis protectio à poteftate doemonum, Xb & fpecialis difpofitio providentiz divinz, & non At raro etiam fanatio nature, quz licet non fiant Bd er operationes divinas intrinfece fupernaturales, f ld pertinent tamen ad ordinem fupernaturalem, & d funt gratiz extrinfecefupernaturales, quales non g?m(ho l: il funtgratiw pure naturales. Dein juxta nos fa- V cere quod eft in fe per gratiam extrinfece fuper- L I naturalem non eft immediata difpofitio ad gra- 1 tiam habitualem, de qua in his propofitionibus fermo eft, fed tantum ad gratiam aliquam actua- fæ q,!l LA IN lem intrinfece fupernaturalem , puta ad illuftra- J ul tionem vel motionem entitative fupernaturalem, N que fi per confenfum voluntatis acceptetur, RD tranfit in donum habituale. Itaque non eft ve- r u rum gratiam, puta habitualem, conferri pofitis Ti folis aCtibus ex viribus nature elicitis, cum ille confenfus voluntatis, qua gratie illuftranti & n at moventi intrinfece fupernaturali confentitur, non fit ac&us ex viribus folis nature elicitus. Md g O5 ]JrciTUR 8. Illud Decretum divinum L conferendi gratiam facienti quod eft in fe, non poteft probari folido fundamento. Ergo eft gra- i? tis confictum. g, 0 2 Si hec fententia vera effet, noneffet ho- p mo Chrifto valde obftrictus. ii 3 In hac fententia enervaretur orandi ne- g ceffitas. :' NRTI]) (; " M o REesPONDEO J L Jj n ZAd 1. n. ant. Cum enim Deus hominem ob- , l Ü u L X2 liget DISPUTATIO III. 324 Pa liget ad querendum finem füpernaturalem , qui fine gratia intrinfece fupernaturali obtineri ne- ;gmdifall quit, & Deus in difpeníandis gratiis non fit ac- fora ceptor perfonarum, nec operetur coeco modo fed juxta ordinem divinz fapientie, clarum eft, giu/ -:a,;;';mdal quod requirat preparationem congruam, quan- m tum ea per vires gratiz extrinfece fupernatura- ymy ; les, quas nulli hominum denegat, obtineri poteft. ': nl d 2. n.a. Nam Chrifto obftrictus eft ho- 74 g, mo, quia eft author elevationis ad ftatum füper- aM naturalem, & quia per eum homini veniunt gra- 3mfpof tiz extrinfece fupernaturales; fine quibus homo diant, non poteft operari moraliter bonum, prout at Quaft. 3. oftenfum eft. tsf ( Ad 3. n.ant. Quia oratio eft neceffaria ad Bs t d5 n f obtinendas ulteriores gratias extrinfece fuperna- turales, fine quibus non diu perfeveratur in bo- L. N 1 no, quamvis folum moraliter honefto, prout ;, l " d i Q n patet ex Quaft. 3. Vr q n ff E7 fm QUZESTIO VI W d t 4fn omnibus detur. gratia. fufficiens ? MJ Ail f OTANDUM I. Gratiam fufficientem dividi ï*äx Qu *f 0b à nonnullis authoribus in proxime /ufficientem, 1 C &in remote fafficientem. PROXIME SUFFICIENS vocatur, qua pofita non requiritur aliud ex par- Val n te hominis ad operandum falubriter in ordinead vitam seternam. REMOTE sUFFICIENS VO- Id ( l Wä"! [ catur, qua pofita datur quidem facultas ponendi T ag aliquam difpofitionem ad operandum fàlubriter, fed ll DE GRATIA,. 325 dU H fed nondum habetur facultas proxime expedita g operandi falubriter ad vitam eternam. d 00 NoTANDUM 2. JuxtajJanfenium, nequi- » m dem juftos fémper habere gratiam fufficientem im- plendi mandata. Hec ejus mens explicatur ejus , ( p propofitione damnata prima, quz itafonat: Jli- qua Dei mandaia juflis volentibus atque conantibus lbüïüi p Jécundum prefentes quas babent vires e[Je impo[fibilia ; & deeffe quoque gratiam, qua po[fbilia fumt. NoTANDUM 3. , Quod poft damnationem hujus propofitionis omnes quidemCatholici Theo- b D l Lkl,f logi doceant, in juftis dari gratiam fufficientem ad obfervanda omnia mandata ; non tamen omnes concedunt, quod gratia fufficiens femper detur du omnibus peccatoribus, prefertim exccwcatis & obduratis in malo. Inter hos P. S'uenin in In- W bnetrti ftit. Theol. part. VI. cap. 6. art. 2. fic fcribit : li, lufideles , qui mibil unquam audierunt de. Evangelio, non receperunt olim, mec wodo vecipiunt gratias , que ad falutem fafficiant. Et art.3. Ommes obcecati C2 indurati non femper à Deo recipiunt gratiam füfficien- J/ iem auí ad comverfionem aut ad obferoationem man- datorum, aut ad fuperandam teniationem. Verum jj j il quidem eft, quod hec Theologia fuerit confixa, & quidem ob doótrinam de gratia, prout patet li Tiralid j ex libro Gallico , cui titulus: ARemarques fur la lil ]i "T beologie du P. Sfuenin. His tamen non obftanti- v jutil V bus fcripfit anno praterito P. Gonzalezius Mat- lt thzo in Vindiciis Agredanis art. 10. $. 2. Plurimos o g e[fe "'beologos. docentes , .Deum obcecatis & induratis W[CIP denegare auxilium fuffiiens , eosque prorfus de[Hitutos ha? vemedio in penam [uorum peccatorum relinquere &c. J His 3 326 DISPUTATIO III. g h His fimilia fcribit P. Simonetti in Theologia Difp. x 6. a. 5. Refp. 3. de gratia. giini DICO. Necinfideles, nec peccatores, et- iam indurati, ullo unquam momento, quo gau- l haT 3. I dent libero ufu rationis, deftituuntur gratia pro- xime fufficiente ad juftificationem. d PRosBATUR. Inomnimomento poteft flþmul j aX j dari confenfus ad gratiam extrinfece fupernatu- -;fmation ralem, & motio gratiz intrinfece fupernaturalis, ij tte & confenfus ad hanc gratiam; Ergo cum omni z vide momento detur gratia extrinfece fupernaturalis as i feu remote fuüfficiens; & confenfum huic gratiz 1005 D infallibiliter concomitetur illuftratio vel motio TT intrinfece fupernaturalis, poterit in eodem in- ll ftanti reali dari etiam confenfus ad hanc gratiam, ; ? & confequenter nullo momento homini deeft Al gratia proxime füfficiens adjuftificationem. Znt. grob. Motus continuus per plura pun&ainterme- Jatth Ó w ] dia poteft fieri in unico inftanti ita ut fit inftan- ) ] taneus, prout patet ex motu radiorum folis, vel Uzïfff, M ex inftantanea cognitione caufie v. g. folis , & 24 000 effe&tuum. in longa ferie. Ergo etiam motus "p continuus voluntatis ad juftificationem per plura media poteft effe inftantaneus. Caterum quod Wt gratia extrinfece füpernaturalis femper homini .. adulto adfit, & quod facienti, quod eft in fe, h Z [j etiam femper conferatur gratia intrinfece fuper- A naturalis, partim oftenfum eft Quaft. 3. & 5. Wi partim patebit ex dicendis. PROBATUR 2. Nullus efthominum, etiam qu ) t infidelium, & peccatorum induratorum, quinon teneatur-amare Deum füper omnia, prefertim 3 ty r r J in articulo imortis. ..' m Sed hoc non poffet dici, fi aliqui Almfæäï gji) !II DE GRATIA. 327 hi j l tem. Ergo: aliqui non haberent gratiam füfficien Min. prob. Deus non poteft hominem füb pona damnationis obligare ad impofflibile. Ergo. g n PROBATUR 3 ex conbinatione textuum Mifrin Scripture , in quibus univerfalitas gratiz fine li- mitatione inter precipua beneficia in immenfum i D f j perpetuo extollitur, & affignatur pro fine prima- i 5 rio Íncarnationis; ea vero, ut ita dicam , gloria- tio Dei, toties repetita, in cftimatione homi- num non videretur conveniens, fi infideles & Wv T peccatores indurati exciperentur. TTextus au- tem, quos Peletier collegit in opufculo, cui titu- i lus: DDe la grace univerfelle , funt fequentes: [. Matth.r. v.21. Pariet filum, €9 wvocabis lt ii u momen ejus Sefum. lpfé enim falowm faciet populum M. Z füum à peccatis eorum. — Quis éxcipitur ? i 9 Matth.1r.v.27. Ommia wuübi tradita fünt à Patre meo. V/enite ad »e omnes , qui laboratis é9 LE onerati eflis , & ego reficiam vos?. Àn ergo Chriftus tem ad fe? f quempiam non eft refe&urus claman m as Et quis peccatori, ne clamet, os obítruet men- tis ? i 1 A t 3- Matth. 18. v. ro. Videte, me contemnatis Venit emim filius bominis fal- ,rmnr unum ex bis pufülis. u [ vare, quod perierat. Quid sobis videtur? i fue- " 'D'.Tn iM M vint alicui centum oves & erraverit uma ex eis, mon- ne relinquit nonaginta mover n in montibus 69 vadit & ]/f ? querere emn; que erravit. Et fi contigerit , ut in- veniat eam; amen dico wobis, quia gaudet fuper eam "m sapis, quam fuper monaginta movem, que mom erra- jf *verunt. Sic non eft voluntas, ante patrem . oeftrum, 1 omnia, F'g An qui in celis efl, ut pereat unus de pufülis iftis. u PO äfï 4 ergo 328 DISPUTATIO 1III ergo datur ovicula, adhuc erran a j s in ftatu viz, quam Chriftus non inquirat? m p t 4. Matth.23. v.37. Sferufalem, J'erufalem, quoties volui congregare filios tuos , quemadmodum gal- yn n lina congregat pullos fuos fub alas , & noluiffi? An ii pullum excoecatum excipit ? n D 5. Matth.28. v.18. Data eft mübi ommis po- teflas in celo & in terra; Euwntes ergo docete ommes i Ul gentes, docentes eos fervare omnia quecunque manda- "NI vivobis. Ut quid jubet, ut omnes fervent man- 2500 data, fi non omnes habent gratiam füfficientem? UET Idem obfervo, ubi Chriftus Marci 16. v. 1 5. di- m cit:' Predicate Exangelium omni. creatura. É » lu 6. Luct 1. v.79. Zacharias pro omnibus Sal- vj vatorem inclamat: [/l]uminare bis, qui in tenebris 1d. teneb ! €» in umbra mortis Jédent ad dirigendos jedes ma- a hummn Jiros in viam pacis. 1. Jmi 7 Luce 2. Simeon ait : Fiderunt oculi mei LIWTY Jalutare tuums quod parafHi ante faciem omnium po- ALUTT pulorum, lunen ad reodationem gentium. Am ulli h L A. ]untas? excocato deeft Jumen, an aperiendi oculos vo- * r um j ' 8 Luce r ts n 9. V.Io. Penit filius beminis que- Eu vere C falo quarit ? um facere quod. perierat Quem ergo non ! 1 10 $ lt 9. Luce 24.v.46. Sic oportebat Chriftum pati, & predicari in nomine . ejus penitentiam 6j remiffio- Ptj nem peccatorum in omnes gentes. »"'Prtrus( Quid juvat omni- bus predicari penitentiam , fi non omnes habent L] 9: ;a hn LL gratiam fufficientem poenitendi? Io. Joannis r. Jita erat lux bominum; & À Nj lux in tenebris lucet , uY "n €9 tenebre eam mon compre- benderunt. N Joannes venit in tefiimonium, ut ie[li- (L li L tionium l DE GRATIA. 329 ;le smonium perbiberet de. lumine. Erat.lux *vera, que jlluminat omnem bominem «enientem in bunc mundum. a, ïï'l Quotquot receperunt eum, dedit eis poteflatem. filios AU Dei fieri. An lux aliquando definit illuminare? [ aut num aliquem excipit? II. Joannis 3. v.14. Kxaltari oportet filium bominis , ut ommis qui credit im eum , mom pereat, Jed. babeat woiam eternam. Sic enüin Deus dilexit t mundum, ut filium fuum unigenitum daret , ut omnis qui credit in eum , mon pereat , [ed babeat vitam ater- N gmam; INon enim mifit Deus filium fuum in mun- M dum, ut judicet mundum, féd ut fakoetur mundus 4l per ipfum. Lux venit in mundum, €9 dilexerunt INon reddi- bomines magis tenebras , quam lucem. tur cauf; tenebrarum defe&tus illuminationis, fed T voluntas humana. 12. Joannis8. v.1r2. Ego fum luxmundi, qui féquitur m&, mon ambulat in tencbris , fed babebit lumen viie. Nulla pars mundi excipitur. li I3. A&. 2. v.17. & Joel 2. Effundam de [pi- Non effunditur. fu- n MA v vitu meo fuüper omnem carnem. per omnes, fi non datur potentia recipiendi in omnibus. 14. Aé&. 1o. Vr erat nomine Cornelius (gen« J sl tilis) religiofus ac timens Deum cum omni domo fua, j faciens eleemofynas multas , & deprecans Deumn . [em- per. -- Petrus dixit: In veritate comperio, quia Ü NU qon eft perfonarum acceptor Deus, fed in ommi gen- " &e, qui timet eum ,. & operatur. ju/Litiam ,. acceptus 1 ll Qf efl illi. Potuit placere Deo Cornelius, cur non 11*i & quivis alii? jj il ! 15. lfaie 49. v. 6. Dedi te in lucem gentiuut, u um Non fj ut fis falus mea usque ad exire .mu,m terra, $ per 339 DISPUTATIO III. sl Z per lumen do&rine externum , fed per lumen internum. "T ;g[ TRUE 16. AG.17. v.23. Quod ignorartes. colitis, A^ "ii n boc annuntio vobis, Deus mon in manujfadis templis l babitat , cum ip[ó det ommübus vitam & in[piratio- r nem C omnias fecitque genus bominum querere Deum, JE forte. attre&tent eum aut inveniant, quamvis non fit ld i longe ab unoquoque mofirum. —In ipfoó emm «ivimus jta &9 movemur. & fumus. Sicut €9 quidam ve[trorum Et hi po&arum dixit : lbfius enim €9 genus fJumus. tempora quidem ignorantie defpiciens Deus , nunc an- j lm p muntiat bominibus , ut omnes ubique peniteriam agant. An jubetDeus, ut queratur ab omnibus, & non dat gratiam fufficientem , ut inveniatur? 1 u ll 19. Apoftolus ad Rom. c. 1. v. s. "lccepimus gratiam C apo[lolatum ad obediendum fidüi in omni- bus gentibus. Omnibus qui funt Rome «ocatis gra- tia à Deo JNon r Gracis ac barbaris debitor fum. erubefco Eoangelium. Virtus enim . Dei efl in falu- (( tem omni credenti, Sfudeo primum (2 Greco. Re- husd velatur ira Dei fuper injuftitiam beminum eorum, qui eeritaten Dei in injuflitia. detinent. Quia quod mo- tum eft Dei, manifeflum eft. in illis. Deus enim 1 lim] dllis manifefTavit. Invifibiia enim ipfius à creatura ER t . Bu mundi per ea, que fatta funt , intelle&ta confpiciuntur ; Jempiterna. quoque ejus cirtus, & dioinitas , ita ut fint t inexcufabiles ; quia cum cognoviffent Dewn , mon ficut P TUgc. 9X 3Deum glorificaverunt , aut gratias egerunt. j Mgm j v.10. Gloria & bonor &5 pax omni operanti bonum, Wi jSiudeo primum & Graco. INon enim efl acceptio 03[1 m, Y, 1 jerfonarum apud . .Deum. Cum enim gentes, que le- ï' Pt | gem non babent , naturalitev ea que legis funt faciunt, MM ejus- il DE GRATIA. 33t h ejusmodi legem mon babentes ipfi fibi funt lex 5 qui often- dunt opus legi foriptum àn cordibus [uis, teftimonium reddente. illis confcientia ipforum, €9 inter & invicem cogitationibus accu[antibus , aut. etiam defendentibus in die, cum judicabit Deus occulta. bominum. Si ergo etiam ab Ethnicis exigitur glorificatio Dei, gra- tiarum a&tio, & teftimonium bonum confícien- tig; & fi etiam in iis reperitur cogitationum de- fenfio circa legem nature, non deeft illis gratia fufliciens. 18. ldem ad Rom.5. v. 15. Non ficut. deli- Gwm , ita & donum. $i enim unius delicto multi mortui funt; wulto magis gratia DDei €? donum in gratia unius bominis S'efu Chrifli in plures abunda- vit. Si enim umius delitio mors regnavit per unum ; muulto magis abundantiam gratie €9 donaiionis & ju[litie accipientes in vita regnabwwt per Chriflum. loitur ficut per unius delittum ín ommes bomines in condemnationem; fic per unius juflitiam in ommes bo- münes in ju[lificationem. vite. Hxc non effent ve- ra; fi quibusdam Infidelibus deeffet graati fuffi- ciens. 19. ldem Rom.g. 12. Idem Dominus. omnium, dives in ommes , qui imvocant illum. Omnis euim quicunque imvocaverit nomen Domini , [alous eri. Quis prohibet peccatores induratos, ut non in- vocent Chriítum pro tollenda cordis duritie? 'r'f D-'-*(':ï ( 20. ddem 1. Cor. 8. Sicut in Adam omnes t« riuntur , ita & in Chriflo omnes vivificabuntur. & M 1. Cor. 16. v.22. Si quis non amat Dominum So- il Jum, anatbema fit. Quomodo anathema, fj nori Ti n habet gratiam fufficientem amandi ? Et quo- l: yit inodo 332 DISPUTATIO III. n modo omnes vivificentur, fi non datur libertas TL redeundi ad vitam ? h 21. ldem 2. Cor. $. v. 14. . Charitas Chrifti hi J urget nos e[fimantes boc , quoniam fiunus pro ommi- bus mortuus efb; ergo omnes moriui funt , & pro 02 emnibus wortuus efh Chriffus , ut jam mnon fibi vi- JQJ L f i vant, fed ei qui pro ipfis mortuus efl.-- — Deo ex- bortante per mos obfecramus pro Chriflo , meconcilia- Iu / mini Deo. — Exbortamur , ne in. vacuum . gratiam Dei vng vecipiatis. Quidhew exhortationes juvant, fi deeft T0 f lia gratia fufficiens? 22. ldem Ephef.r. Benedi&tus Deus, qui be- sriw nedixit Tios in ommi benedittione [Dirituali - - .Im quo a babemus redemptionem [ecundum divitias gratie ejus, )j que [uperabundavit inflaurare omnia in. Chrifto, qua ? $n celis & in terra fünt. An ergo aliqui excludun- hTilri J turabifta inftauratione? Et v.23. Omnia fub- A M jecit fub pedibus ejus , & ipfum dedit caput Jupra 10.4 df 0f emnem Ecclefum, qui omnia in omnibus adimplet. .. An n ergo peccatores in H durati non funt amplius pars H;: LY Ecclefie? tl 23. ldem Coloff.r. v.19. Complacuit per eum LP reconciliare omnia in ipfo pacificans per. anguinem cru- f;m:mz, /g tis ejus [foe que in terris, ffve que in celis funt. AO e Nihil ex parte Dei à reconciliatione excluditur. &t us 24. ldem Ephef.6. v.18. Galeam [alutis a[fu- Xrtin smüte orantes ommà tempore im fbiritu. In oppofita A fententia debuiffet dicere: affümite galeam , & m orate, qui habetis gratiam fufficientem affumendi galeam , & orandi. Nüro mbum 25. ddem r. Tim. z. v. 15.- Chriflus. venit in &t gaundum peccatores faloos facere. uos non ? Rf AUf lm 26. ldem 1. Vim.2. Obfécro, fieri orationes pro regibus X d Wl il !] DE GRATIA. 333 n régibus & omnibus, qui in fublimitate conflituti. funt. Hoc enim bonum eft coram Deo, qui omnes bomines vult T [ a if Ti faloos fieri, & ad agnitionem ctritatis venire. . Hoc fcripfit Apoftolus fub imperio Neronis. Quo- n !v modo autem Deus vellet orari pro omnibus, fi 'ü non daret gratiam fufficientem omnibus? ]i m 27. Idem 1.'Yim. v.10. Speramus in Deum, qui eft Saloator. omnium bominum , maxime autem fide- L lium. Ergo nec infideles excluduntur à gratia WOl falvationis fufficiente. 298. lden 'Tit.2. v.11. .4pparuit gratia Dei i Salvatoris noftri omnibus bominibus. Quomodo hoc IV verum, fi non omnes habent gratiam fufficien- tem ? H 29. 2.Pttrig. v.9. INontardat Dominus (ve- M N nire ad judicium) /ed patienter agit propter vos , no- lens aliquos perire, fed ommes ad pemitentiam reverti. Ergo etiam omnibus dat gratiam füfficientem ad ponitendum. J [9) 1. Joan. 2. v. 1. Si quis peccaverit, adoo« catum babemus apud Patrem Sfefum Chriflum; & ipfe eft propitiatio pro peccatis moflriss mom pro nofiris au- tem ianium, fed etiam pro totius mundi. Propitia- tio hec non effet pro toto mundo, fi Deus noti : afone W N daret omnibus gratiam füfficientem. Huc pertinent illi textus Scripture, in qui- m j L bus fit fermo de immenfa charitate & mifericor- dia Dei erga homines omnes. j PRoBATUR A. Conftatex libro Job; quod jgas Deus habuerit intimam converfationem inter- nam etiam cum gentilibus, qui non erant com- ff (bf*:]?lu 4' prehenfi in feedere cum populo ele&o inito. Ergo [yrt um idem dicendum de gentilibus, quibus nond eít m,W 334. DISPUTATIO III. At eft (ufficienter promulgata lex & fides Chriftiana, ac confequenter non eft illis deneganda gratia l fuffüciens. ni. prob. ex c. 33. ubi Eliu de infpi- rationibus Dei internis loquens v. 14. ait : Semel loquitur Deus ,. & fecundo idipfum mon vepetit ,. per Jominium in vifione no&urna , quando irruit fopor. fuper a £ bonznes, C dormiunt in leGtulos . tunc aperit aures vi- vorum, C& erudiens eos infiruit. difciplina , ut avertat |m füa " ii bon-inem ab bis, que facit , & liberet eum de fuperbia, dU eru-ns animam ejus à corruptione. j u Si fuerit pro eo an- gelus (v. g. cuftos, vel alius homo miffus àDeo) y m loquens , ut annuntiet. equitatem , wiferebitur ejus, & iini & dicet: Lübera eum, ut mon defoendat in corruptionem; j !f inveni , in quo ei propitier. Deprecabitur Deum , & placabilis &i erit. Ecce bec omnia operatur Deus tri- 1 NI bus vicibus (fepe) per fingulos , ut revocet . animas i eorum à corruptione, & illuminet luce viventium. Ita Jl M Vad l3 (a Eliu gentilis loquens de aliis gentilibus fui equa- libus. Nam, ut recte D. Chryfoftomus obfer- i vat, etiam Job erat gentilis, conftitutus in lege i naturg. [l PROBATUR 5. ex SS. Patribus; ac in pri- Serm 1 mis ex S. Auguftino. y/ I. i S. Auguflinus Serm. 23. inter 5o. c. 6. n.6. n m gentilem converfum alloquens ait: Z/dulter mon WS jfuijli in illa tua vita preterita; plena ignorantia, mon- [ Dv QuIn dum illuminatus , nondum bonum malumque. difcernens, "n Atf zondum credens in illum , qui te me[cientem regebat. um Hoc tibi dicit Deus tuus: Regebam te mibi; ferva- L bam te mübi. Ut adulterium mon. committeres , fua- J fór defuit; ut fuafor deeJet , ego feci. — Adfuit. fua- für , non defuit locus , mom defuit tempus ; ut non lg. 'MAR, ] confen- l DE GRATIA. 388 f "Agnofce ergo gratiam ejus, d "i confentires , ego terrui. cui debes, 69 quod mom admif;f!i. In hoc textu D. Lj Auguftinus manifefte in gentili agnofcit gratiam Jm. M fufficientem, qua nec poteft dici intrinfece fu- Iu l ' I(lv;y pernaturalis, nec intrinfece efficax, utpote prg- cife confiftens in remotione occafionis, vel in incuflione terroris. h 2 ldem de lib. arbit. l. 3. n. 58. . Etiam in ipfa ignorantia & difficultate liberam voluntatem. pe- tendi, querendi, &? conandi mon ab[Wlit. 2V Uo) 3- Idem de grat. & lib. arbit. n. 31. — Homo, ;| b qui voluerit & non potuerit , mondum fe plene velle A D TU cogno/foat , €9' oret , ut babeat ianiam volumtatem, quanta fufficit ad implenda mandata. INon jubet. Deus, quod [ciret non po[fe ab bomune fieri ; quis boc me- jeiat ? Sed ideo aliqua jubet, que mon po[Jumus, u nouerimus, quid ab illo petere debeamus. Yi m UW ] t 4. lr.de divin. queft. q. 1. n. 14.. Hoc re- " filisi ffat in ifla mortali oita libero arbitrio, mon ut im- quitus jleat bomo juftitiam , cum «voluerit , fed ut fe fupplici pietate convertat ad eum , cujus dono eam po|jt im- piere. ii lat] Wa 5. Serm.278.n.1. JNemo defperet de.fe, qui fuerit magnis peccatis imvolutus , €9 magmis fceleri- Wi bus irretitus. 6. Serm.3s1. n.12. Quidquid feceris , quae- $ d. m cunque peccaveris, adbuc im vita es, unde te Deus j À y omnino fi fanari mollet , aujerret. 7. Serm.17. n. s. Nondum venit tempus judi- g iil cüi, nondum finita efl woia , mondum claufus dies, mon de[peretur. " n 8. In Pfal.17. n.8. .Dedit illum Deus in re- probum [erfam. Ea eft cecitas wnentis. In eam quis- p quis 336 DISPUTATIO IIl ginti quis datus fuerit , ab interiore Dei luce fécluditur, ] Jéd mondum penitus, cum in bac ifla eft. .Mh ]j 9. In Pfal.147.n.26. Ecce deferit peccatorem, Ergo defperatio ef]? — Abfit, Non defperet. mix ; non ji de[peret mebula; non defperet cvyftallum. L 10. Expofit. inchoát. in Epift. ad Rom. n. tll 22. Licei advertere, etiam im ipfis S*udeis, quorum [o) [ blaspheniam. .Dominus arguit, mon fuiffe claufum cor- rigendi fe , €? penitendi locum , quod Dominus in I'RCBA'T illa reprebenfione aii: 2dut facite arborem bonam &'c, Quod utique mulla ratione diceretur eis , f propier LO ! bP ilam blasphemiam jam: commutare amimum in melius & réGe fattorum fru&ius generare. non Jo[[ent. Jf W 1 II. Serm.2. Dom. in monte. n. 32. ANulla A TA '... eft anima, quamvois perver[a, que ullo modo ratioci- mari poteft , in cujus confcientia mon loquatur Deus. li ^ Omnis anima rationalis , etiam cupiditate cecata, ia« men cum cogitat (5 vatiecinatur , quidquid in ea ra- &iocinatione verum eftü, non eiiribuendum eft , fàd ipft lumini cerütatis, à quo vel tenuiter p ro fui capacitate Il iMlufiratur. ? ATH I2. 1 3. de lib. arbit. n.56. Znima faculia- 0090 u tem babet, ut adjwoante creatore feipfam excolat, &9 d 1l Aliff pio fludio po[fit omnes aquirere , &5 capere virtutes, LA li per quas C& à difficultate cruciante , 42 ab ignoran- ill ia coecante lberetur. INon enim ante omme weritum 1((?&? "A r g boni operis parum ff accepiffé ma turale judicium.; Quod |fi ag ere noluerit , peccati vea jure tenelitur, tan- ll quam.que mon bene ufa fit ea facultate, quam acce- À [5 Mj gï! fit. Quanquam enim in diffcultate 6 ismorantid t du f nata fit, mon tamen ad permanenduin ij eo , quo nata eft , aliqua meceffitate. conftringitur. In his duobus ultimis textibus S. Auguftinus manifefte iterum ? jj W M loqui- ; ;i[:fm; , | d fTF [] j DE GRATIA. 337 | ] D L loquitur de gratia fufficiente extrinfece fuperna- turali. [u 13i In Pfal.119. AINunquam tibi deeft , tu tibi ) noli dee[Jc. 1 D . Epift. 191. Gratiam pufülis magnisque lar- l li gitur. Et Epift. 19o. Gratia per Chriffum datur pufllis & magnis. Idem habet l. r. ad Bonifac. Plures ejusmodi textus ex lll. Maffeio attuli in 'Tra&. de Deo. PROBRATUR Ó. ex aliis Patribus. I S. Profper l. de vocat. gentium. c. 14. mlif ANeque ob boc excufabiles funt mationes, que alienate à converfiome lfrael [bem mon babentes, & fime LDeo in bóc mundo fub ignorantie tenebris perierunt , quia ] bec abundantia gratie , que munc unioerfum mundum T Et c. s. d- vigat , pari antea largitate non. fluxit. bibita enim [&mper efl univerfis bominibus quedam i W fuperne amenfüra. dottrine , que etfi. parcioris , occul- ni; tiorisque gratie fuit, fufficit tamen , ficut. Deminus n judicavit , quibusdam ad remedium (efücax), ommi- bus ad teflimomium. Quia nempe inexcufàbiles teftimonio hujus gratizv convincuntur, eo quod gratia illa fufficiente uti potuerint, & noluerint. T 2 un- )!v S. Ephrem. Serm. de mult. peccat. N quam graiia quenquam rejicit [aloari cupientium. . .Nam uí fons , fic & divina gratia omnibus expofita. ef, ac patet femper ea frui volentibus , 69 umicuique , ) quantum oluerit. Et Serm. 1. de compun&. INe- « propria /il ^ que potef] mos gratia penitus deferere. enim benignitate eo adigitur , ut omnium moftri mife- u Teaiur. 3. "Irnobius 1. 2. adv. gent. dÍn non equas j W LHaud ab liter liberat, qui equaliter ommes 'vocat ? P j X indul- ub D. dimort Tr.dePecc.orig. & grat. 338 DISPUTATIO III. indulgentia principali quenquam repellit , aut refpuit, p Omb qui fublimibus, infimis , fervis, fuwinis, pueris, uni- formiter pote[Tatem «veniendi ad. fe facit. Patet omni- ;Sn'mrdia ) | bus fons vite, meque ab jure potandi quisquam pro- il bibetur. — Quid imvitans peccat , cujus füle be Junt atl partes, ut. fub iwi. juris arbütrio fructum fue benigni- mb tatis exponat? ( f 4. S. ZImbrofius Serm. 12. n. 13.. llud verum JA l , / Lj lumen omniübus lucet ,. fed [i quis feneftras fuas clauferit, d eterno lumine feipfum fraudabit. nx i Solvuntur Objectiones. .W'?.'Ilïl' T u J 1 ]0; OsJrcrTUR r. Scriptura in pluribus locis teftatur, non dari omnibus gratiam fufficientem. LY j Düm Ergo norm datur. 4mt. prob. I. JEvangelifia Soan. 12. v. 39. dicit de indu- tl ratis. Judzis : Propterea mon poterant. credere , quia dugui dixit lfaias : Excecavit oculos eorum » € induravit pI lo cor €orum , ut mon videant oculis & mon intelligant corde , €&? convertantur & fanem eos. 1 dik 2. Luce 4. v.11. Difcipulis Chriftum inter- ;anfequem rogantibus, cur femper lo dm m queretur tantum in pa- 4v rabolis, Chriftus refpondit: Illis in parabolis omnia fund W fiunt, ut vide; v 2*0 t if $ videant, C& non videant, ( audien- tes audiant , & mon intelligant ; nequando conoertan- -^ QU &ur, dimittantur eis peccata. ii rum 3. Exodi 9. v. 16. de Pharaone Deus ait: f"*ïifxmrm, Jldcirco pofui te , ut oflendam in te fortitudinem meam, AUndi € marretur. mnomen meum in. omni terra. Id repetens Vi Apoftolus Rom.9. v od j5j r I.fübjungit: Ergo cujus vult ! dMh l Guf miferetur , & quem vult indurat. E " , S]c | t 4. 1l.2. Machab. 9. v.23. fcribitur de Antio- i ïx- ' m cho: 1 f | DE GRATIA. i 339 El ! J d cho: Orabat bic [celefhus -Dominum , & quo mon e[fet mifericordiam confecuturus. 3. Zpoflolus ad Heb. 12. v. 17. de Efau lo- quens ait: Seitote , quoniam poflea cupiens bereditate i benedittionem reprobatus efl. — INon. enim imvenit. peni- tentie locum, quanquam cum lacbrymis inquifilJet eam , | ) 6. Idem Apoftolus Hebr.6. v.5. 4mpo[fibile W ef? , eos qui funt illuminati, guflaverunt etiam donum celefle 65 participes fa&i funt Spiritus Santti ,. gufla- verunt nibilominus bonum Dei verbum , virtutesque fa- culi futuri, & prolapfi fünt , rurfus renovari ad pe- !l mitentiam. 7- S. Joannes r. Epift. s. .Eff peccatum ad mortem , mon pro illo dico ut roget quis. 8. Etiam in primitiva Ecclefia excludeban- ) W tur quidam à penitentia Ecclefiaftica Ergo Ec- clefia agnovit eos etiam excludi à Deo à fpe /1: T veniac. n, RESPONDEO UV: La -4d 1. dift. INon poterant credere impoten- tia confequente ad futuritionem incredulitatis fundatam in diffenfu Judeorum pravifo à Pro- pheta. c. fundatam in decreto abfoluto denegandi gratiam fufficientem. n. Verba autem Prophete O U Ifaie. 6., quze videntur effe imperativi modi, J [ in Hebralco funt futuri temporis. Inlingua enim Hebraica futurum & imperatiouss quoad modum fcribendi non differunt In latina autem verfio- Jf Dj ne fenfus poteft effe ifte: Fac ea, ex quibus de- UM Mi »'[ pendenter à caufis liberis fecutura eft exceecatio 'W ET d &induratio. Sicenim dicitur obtenebrare aerem, & indurare ferrum, qui ea à luce ac igne fubtra- hit Precipitur proin, ut fiant abundantiffima f 2 Inira- 340 DISPUTATIO III. ater ) miracula, & profufio. do&rmæ abundantiffima, quorum multitudo & familiaritas ex mdlfpofitlo- JMMHJ | inis ne hominum induxit vilipenfionem feu contem- ptum ficut etiam copia lucis excoecat & clamor J aures dggravat o e d 9. dift. ut non videant, &c ita ut illa i pe particula caufalis uj importet rationem aCtionis firai D n « ex qua confecutura eft excecatio & induratio. c, ita ut importet finem intentionis. n jriftus z dÀ hoc 1loco affignat rationem fu: methodi in pre- VOA dicando per parabolas Nempe, quod fic effet Ti QU à Deo decretum & in Propheta Ifaia prenuntia- 100 fü tum, Judeis tantum conferendam effe gratiam- ft Il fufficientem ad agnofcendam veritatem; ad quod TUf fufficit methodus predicandi per parabolas; plus P autem erati$ & claritatis illis non effe conferen- p dum, licet ea gratia fufficienti ufuri non fint, fed TR d potius exinde anfam fümpturi, ut in obftinatione Tortm & cocitate maneant Itaque illa particula cau- B YerQU falis ut non dicit motivum intentionis in agente, Tiferton fed denotat, ex parte actionis ex alio motivo & fine optimo afï'umptæ reperiri cau/alitatem occafto- A ii ERN | nalem relate ad. effe&tum occafionatum. 4ÁAd 3. dift. dicitur hoc, ita ut particula cau- -Jhæ 1l falis u£ dicat motivum actionis divinz collative il gratiarum fuüfficientium, & promotiv& adregnum, fr & fubtractivi gratiarum extraordinariarum effi- ! ZM li v?a]em cacium.c. ut dicat motivum actionis divinz fub A n tractive gratiarum fufficientium. n. indurare enim ii i dicitur , qui ex bono fine aliunde preftabilito /40" 1& ponit acionem de fe quidem fufficientem ad li- lä]"mmor quefactionem, attamen ex malitia recipientis non intromiffam ad liquefaciendum , ex quo confe- , Ti lüm lI quenter ll DE GRATIA. 341 i quenter ejusmodi a&tio divina de fe bona fit cau/a EU sl R W occaftonalis effe&us mali occafionati , /feu indura- tionis. üi, k /Ad 4. dift. non eft confecutus mifericordiam quoad liberationem à morbo. c. quoad condona- MU tionem peccati. fubdifl. fi non ferio fuit conver- fus ad Deum per a&um perfe&z charitatis. c. fi JMIL fuit ferio converfus. n. Scriptura folum tefta- tur, quod Antiochus non fuerit confecutus 1ni- fericordiam illam, quam poftulabat, nempe tem- poralem quoad valetudinem corporis. Utrum vero non fuerit confecutus veniam peccatorum, Scriptura filet ; quamvis nec iftam probabilius obtinuerit, cum ejus penitentia videatur non fuiffle feria, aut, fi erat feria, tantum fuit ex Mi metu penarum, nonex amore Dei. Sic etiam i homines antediluviani non fuerunt confecuti mi- ( N fericordiam quoad liberationem à diluvio, quam- dul vis verofimile fit, aliquos eorum vere poenituiffe, & mifericordiam veniz obtinuiffe. d s. dift. reprobatus eft quoad exclufionem à benedictione temporali. c. quoad exclufionem à fpe veniz. n. Ad 6. dift. Impoffibile eft, eos renovari per novum baptifmum remiflivum peccatorum quoad reatum totalem fimul pene & culps. c. per fa- A t cramentum remiffivum folius culpa. n. Apo- Ü )j " ftolus ibi loquitur de novo baptifmo. 1[]1 "m [ ) : Ad 7. dift. eft peccatum continuatum usque jv e lf ada&ualem mortem pro cujus remiffione non eft l äae"x amplius orandum. c. continuatum folum usque jl J ad articulum mortis. n. S. Joannes loquitur de a Juuüm ) Y-3 €o;, 342 DISPUTATIO IIIL ::o, qui moritur impenitens, pro quo haud du- gb bie preces Ecclefiz non profunt. snaen VAd. o Str- a- D«c. "Tales enim . qui ob apo- (mes t ftafiam ultroneam à fide & proditi onem fidelium - las t non amplius recipiebantur in communitatem Ec- f vt clefiafticam , ne nova fimulatione fumerent Oc- i B cafionem prodendi tyrannis conventus Chriftia- norum noécturnos Áificant » Velfübterraneos, non crede- df bantur exclufi à fp e venie coram Deo, fed re- ul linquebantur mifericordiz divi M pric ne, ut colligitur &mlqi ex Libro Pafloris. OBJICITUR 2. &rit, Dantur multi textus Scri- xv x pture, in quibus gratia tantum promittitur mul- r tis, non omnibus ; imo in quibus aliqui viden- ! Ti(hd tur pofitive excludi à gratia. Ergo non omnes 8 d m habent gratiam füfficientem. -nt. prob. ab in- ifintm ductione. I. Luce pf 3- V. 34.. Pofitus eft bic in ruinam Cj refurrettione m multorum. hn j 2 1 ] ljaie $3. v. 1. Pro eo , quod laboravit anima ejus , difpertiam ei plurimos. tiuin) J & ld 3. Matib. 13. v. v1. Vobis da tum ef? no[Je my- j I Jl Jeria regni , illis autem non eft datum. Tij () ; ld 4 Joannis 17. Chriftus ait: Manifeftavi mo- men tuum. bominibus, quos dedifli mibi. [ 411 [ Ego pro eis rogo. ]Nom pro mundo rogo ?0y] 5. Rom.S. V. 19. Per unius obeditionem jufti MT confLituentur wmulti. 7» bt 11 6. Rom.9. v.21. n mon babet. poteflatem jigu- lus luti, ex eadem ma[Ja facere aliud as in bonorem, i d aliud vero in contumelian? &c. if RrsPowpEo. dift.a. dantur tales textus, "ETQ & . in quibus tantum aliquibus promittitur gratia fu- : äm iif perabun- " UUfien 4 Il DE GRATIA. 343 r perabundans vocationis ad Ecclefiam. c. gratia fufüciens, abfolute neceffaria ad falutem. n. l W j Omnes textus hic recenfiti, & plures ejusmodi i fimiles tantum loquuntur de gratia extraordina- Qd ria vocationis ad Ecclefiam, vel de alia fpeciali t PJE.[:.;, gratia fele&a; non vero de gratia generali feu jrgh fufficiente. Dein textus 1. tantum loquitur de AA D (" " ] effe&u feu eventu gratie, non de univerfalitate Mi Forte de hoceventu vel particularitate gratis. etiam loquitur textus s., quamvis mihi verofimi- lius fit, per vafa contumeliz intelligi Ethnicos, per vafa honoris Chriftianos. uxta S. Auguftinum fides OsjrerrUm 3. ] eft prima gratiarum. Ergo cum infideles non habeant gratiam fidei, non habent aliam gratiam füfficientem. — Znt. prob. ab indu&tione, fic 1. de geftis Pelag. c. 14. n. 34. dicit : Fides eft initium, hn unde bona opera incipiunt. 2. l deprzdeft. c. 17. Fides ipfa prima datur , Ws 9. €x qua i117j)et7'entm' cctera. 3 ]. de Spir. & lit. c. 3o. n. 52. Fides impe- trat gratiam, qua lex impleatur. 4 ]. de grat. & lib. arbit. C. 14 ; Quuod lex ju- ) u " ifi per fidem rogando impe- let, facere non valemus , n " tremus , ut facere valeam::s. RresPONDEO. diíft. a. Fides eft prima gra- r g i i tiarum habitualium, & requifitarum ad meritum arum actualium re- premii füpernaturalis. c. grati Mi y. J quifitarum ad difpofitio nem pro fufcipienda gra- - [ tia habituali. n. Nam fidem precedunt multe u gratic actuales, partim extrinfece fupernaturales, W füpernaturales, videlicet inter- at partim intrinfece ne illuftrationes intelle&us , vel motiones VO- l«[gmlmü YX 4 ]unta- 344 DISPUT.ATIO III, luntatis , quibus homo difp onitur ad recipiendam dovtt gratiam habitualem. S.Au an of guftinus folum docet, quod fine fide faltem gener ali & implicitahomini w nulla conferatur gratia hab itualis requifita ad me- getr ( rendum de condigno vitam &ternam. Quodve. [betas, " ro etiam gentiles, Mi Turce, Judei, & Heretici, fi l?OVO 3 " habeant ignorantia m invincibilem Religionis Ca- [ m tholice, poffint h abere fidem im plicitam ac ge- ! neralem, oftenfum eft in Tra&a tu de Fide, Di- QOU fput. 4. AHISAO t OnBjrciTUR $( locis teft 4. $. Auguftinus in pluribus atur, quod peccatores indurati non ha- eXC;lï'E beant gr atiam fuflicientem. Ergo non habent. "nt. prob. f 1. In expofit. impe rf. Epift. ad Rom. ( l ait: Quod tunc Pbarao mon ob temperabat. preceptis QU 1 Dei, jam de fubhlicio «veniebat. INon ergo boc illi Y AR ünputatur, quod tunc ngi düy ' Y ? obtemperaret , quandoqui- m g 1 :*. dem obdurato corde obten dignum f& prebuit , iperare mon poterat ; .éd quia Dosilise Cui cor obduraretur priore infi- Télün pen deï itate. 2 Idem l. y. Retr 4h. ( aG. c. 15. Qui cogenti cu- it if J piütati bena volumtate v. efiflere mon potefi, jam boc Atf tertu 4a peccatum eft eo » ut fit etiam jena peccati. 3 l. dep erfe&. juftit, c. 1 EU 9. Excecatum ap- iiin f pellat defertum ommi lumige ver ttatis. REsPONDEO dift.a. teft Ia if atur, quod non ha- beant gratiam proxime fufi cientem ad meren- geïävnali. ( dumï. tr. remote fufti "ii cientem. n. gratia remote fufficiens eft gratia e xtrin f Jl d homo poteft invocare De ece fupernaturalis, qua RLT um, & fe difponere ad gratiam actual em intrinfece füpernaturalem. Xl d x. dift .à. Hoc illi no n imputabatur ad Nl hovam malitiam formalem, Ci Jm pj non imputabatur ad * lg DE GRATIA 345 ad novum concretum peccati formalis. n Sicut enim oftenfum eft in T'ratt. de Confcentia, & de jeccatis , in peccatis ignorantiz vincibilis non re- peritur quidem nova malitia formalis feu nova libertas, reperitur tamen novum concretum ex novo aQu, & ex voluntarietate pr&terita, qua denominat actum liberum in fua caufa. Sic Ju- d«i, qui vincibiliter credebant, Chriftum effe blafphemum, nec tamen reflexe advertebant fe habere ignorantiam vincibilem, dabatur quidem neceffitas occidendi Chriftum, per hoc tamen non excufabantur à crimine deicidii, quia hoc illis liberum erat in caufa necdum fufficienter re- tractata. Idem ergo fentiendum de Pharaone. Potuiffent autem retra&tare fuam ignorantiam eli- ciendo perfe&tum amorem Dei, & fervide in re tam gravi invocando Deum, hoc enim pofito Deus illis contuliffet gratiam evadendi hoc con- cretum peccati. Zd2. dift. Eftpeccatum liberumin fua cau- 3 fa c. in fe liberum. n. Hic textus, qui videtur priori textui contrarius, loquitur de novo pec- cato in fua caufalibero; priorloquitur de novo peccato in fe libero. d 3. dift. — Appellat deftitutum omni lumi- ne habituali. c. aétuali fubdifi. actuali intrinfece füpernaturali. c extrinfece fupernaturali. n. Quod enim ejusmodi homines abnegantes ipfam fidem non deftituantur omni gratia & lumine ex- trinfece füpernaturali patet ex eo, quia $. Au- guftinus in iis agnofcit fufficientes vires invocan- di Deum. In 1. de nat. & grat. c. 22. fic fcribit: j5 Defertus. luce veritatis utiqus fit cecus , &9^ plus me- j PSE ce[fa 346 DISPUTATIO III. ceJe eft affendat, &P? cadendo vexetur, vexatusque Qimt if [ mon [urgat, ui ideo tantum. audiat «ocem legis , quo admoneatur implorare gratiam faloatoris. f OBJICITUR $. yiüts Ecclefiaftis 7. v. 14. dici- tur: Confidera opera Dei , quod nemo . po[fit corrigere, Da,? qam quem ille defpexerit.. Ergo dantur ahqui defpe&i à Deo, qui funt abfolute incorrigibiles. Iop D ( RrsrowDEo dif. Nemo poteft corrigere Trit eum, qui non vult corrigi dependenter à gratia jnlim t extrinfece füpernaturali admonitionis humanz, fufficiente, & cui Deus non vult aliam extraor- t dinariam gratiam conferre. c. nemo poteft corri- hb d gere, qui vult cooperari gratiz extrinfece füper- qumx naturali ac fufficienti admonitionis humanz. n. dotitn iy T qu QUJESTIO VII. BN hr Quid fit gratia. fan&ificans ? » Q2 u No TANDUM I. Terminuim gratie fanttifican- ancifo ti; non fuiffe ufitatum apud Patres & alios p volu Scriptores primis undecim feculis. Seculo au- tem duodecimo & decimotertio coepit apud Scho- ytic) « lafticos ufurpari terminus gratie gratum facientis. !'*?'ïælæfem Pofterioribus fieculis Theologi terminum gratie i gj N Janttificantis adoptarunt. Concilium tamen Tri- DN ä: j d l dentinum, cum abftinere vellet terminis novis i Scholafticis, quantum fieri poffet, fed potius re. tlltlg tinere idioma Patrum , nunquam termino gratie TT fanctificantis ufa eft, licet de re per nomen ex- u &7 feu preífa fiepius ageret. B Qp OTANDUM. 2. Per hunc terminum gra- Tnmod tie fan&ificantis intelligi aliquod donum Dei in Rl lg anima [ l DE GRATIA. 347 MTII uzl anima receptum, quo homo fit gratus Deo, ac- ceptus Deo, amicus Dei, filius Dei, beres Dei, Jünttus feu facratus Deo, /anttificatus feu appro- M : priatus Deo, juffificatus Deo, juftus ac placitus Deo, pignoratus & pignoratarius Deo , arrbatus & arrbatarius Dei, dile&tus à Deo & faciens dilecto- XP rem perfectum Dei, unio reciproca amoris inter Deum & hominem, communio vealis bonorum «N omnium reciproca inter Deum & hominem. Hunc U fenfum termini iftius. oftendunt omnes textus Scripture , Patrum, & Concilii Tridentini, quan- do fub aliis terminis loquuntur de eadem re, quam moderni 'Theologi à fe fub termino grati:e Sic enim in ll fanctificantis indigitari profitentur. Concilio Tridentino Seff. 6. c. 7. ubi de juftifica- tione, quam moderni Theologi per gratiam fan- &ificantem fieri dicunt, fermo eft, fic habetur: »Preparationem juftificatio ipfa confequitur, »que non eft fola peccatorum remiffio, fed & »fan&tificatio, & renovatio interioris hominis ) jl [ »per voluntariam fuüfceptionem gratie & dono- »rum, unde homo ex injuíto fit juftus, & ex »inimico amicus, ut fit hares fecundum fpem » Vit& &ternz. Hujus juftificationis caufz funt; »finalis quidem gloria Dei; effüciens vero mife- »ricors, quigratuito abluit, & fancificatfignans »& ungens Spiritu promiffionis fancto, qui eft - Demum unica » pignus hereditatis noftra. » formalis caufa eft juftitia Dei, non qua ipfe ju- ]V " » ftus eft, fed qua nos juftos facit, quavidelicet v K n » ab eo donati renovamur fpiritu mentis noftrz, » &non modoreputamur, fed veréjufti nomina- j VP il »mur & fumus , juftitiam recipientes unusquis- J m ,Qque 348 DISPUTATIO III. » que fuam fecundum menfüram , quam Spiritus iqu »an&us partitur fingulis prout vult, & fecun- Jïluï , dum propriam cujusque difpofitionem & coope- qytbort »rationem. Quamquam enim nemo poffit effe ( »juftus, nifi cui merita Paffionis D. N. J. C. com- EUA Is » municantur ; id tamen in hac impii juftificatio- »nhe fit, dum ejusdem SS. Paífionis merito per fs » 9piritum San&tum charitas Dei diffunditur in n » cordibus eorum, qui juftificantur atque ipfis r »inheret; unde in ipfa juftificatione cum remif wf »fione peccatorum hzc omnia fimul infufa acci- tntde »pit homo per Jefum Chriftum cui inferitur, 4 QU » fidem, fpem, & charitatem NNam fides, nifi Qu t » ad eam fpes accedat & charitas, neque unit per- d ( 1, D » fe&e cum Chrifto, neque corporis ejus vivum » membrum efficit. - - Itaque veram & chriftia- q0l0 ,nam juftitiam accipientes eam ceu primam fto- t »lam proilla, quam Adam fua inobedientia fibi fpemg » & nobis perdidit, per Chriftum Jefum illis do- ahqwdre » natam, candidam & immaculatam jubentur re- ls las f »nati confervare, ut eam perferant ante tribu- Uld**m Q $ nàl Chrifti." Hucusque Concilium compre- Aj f* hendens omnes proprietates gratie fantificantis. n gra NOTANDUM 3. Dari in hac re quatuor mþw fententias PRniMaA eft Magiftri Sententiarum, haritatem A bpmru qui l. 1. Sent. dift. 17. fufe probat £m infufam, adeoque etiam gratiam fanctificantem Hj fi effe ipfummet Spiritum Sanc&um fpecialiter uni- Atj 4 tum per operationem anime juftificate SECUN- At DA eft multorum Theologorum veterum, quod f m Tij vealiter gratia habitualis fanctificans fit idem ac 15 j charitas theologica Ita docent Alenfis Alber- DICO tus M., Henricus, S$cotus, Durandus, Scotifte M anti- L DE GRATIA. 349 ( » antiqui & moderni, Salmero, Leffius, Molina, Eftius, Tournelius, & plures alii. Hi tamen mb dul li authores diftinguunt gratiam fanctificantem à charitatefaltem per diverfum conceptum objeGi- vum, ita ut fit alia formalitas gratie, alia cha- ritatis. Solus Durandus folum admittit diftin- &ionem rationis, qualis datur inter fynonima per refpe&um ad divería connotata extrinfeca, 'TERTIA fententia eft, quod gratia fanCtificans confiftat in qualitate phyfica realiter diftincta à charitate. Hanc fententiam tenent D. 'Tho- mas cum Thomiftis, & plerique alii Theologi. Quia tamen aliqui horum "Theologorum eam gratiam confiderant per modum entis abfo- ]uti, nempe per modum veftis filiorum Dei, & per modum ornamenti in anima; alii vero eam confiderant per modum potentialitatis ad actus fupernaturales, qua in fuo conceptu dicit effe aliquid relativum , ideo poffet diciad concordan- das has fententias, quod gratia fanctificans fit T quidem- qualitas abfoluta animz exornativa, fi realiter fpe&teturs formaliter autem fpe&tata in effe gratie gratum facientis fit entitas relativa per modum fotentialitatis, unionis. prattice accidentalis inter Spiritum Sanc&um & animam, feu ordinis us atlivi, quem Spiritus San&tus anime imprimit ad n a&us & finem fupernaturales. Idque diceretur confentanee ad principia mez Philofophie, ubi oftendi activitatem creaturarum con(iftere in or- ] dine exiflendi,, quem ordinem Deus rebus impref- n[ l i i fit. His prenotatis mn( DICO L Gratia fanGificans diftinguitur Al " realiter ab actibus & habitu charitatis. T PRO. 350 DISPUTATIO III. PROBATUR. hn Non omnis charitatis aCtus "m vel habitus exinde remanens aquifitus eft juftifi : dm.r. cativus. Ergo gratia, qua illum informat, di- N ftinguitur realiter. c. prob. fi non omnis a&tus charitatis eft juftificativus, poteritin Sacramento N ] ii m poenitentie attritus per actum dilectionis initialis, ) Mu feu charitatis imperfecte juftificari per infufio- n nem gratie, ubi manifeftum eft, eum juftifica- aj ri, quin a&tus dilectionis initialis, feu charitatis l A jl D imperfe&e fit juftificativus. Antecedens vero 1 r füppono éx dictis de Charitate, & dicendis de Pa- J Dtï l mitentia. DICO IIL. Gratia formaliter fpe&ata con- jl Jl 1l TE fiftit in unione accidentali feu ordine activo ani- m ad a&us fupernaturales impreffo à Spiritu 8 mj San&o. ii PRoBATUR r. LHszc fententia, quz gra- TY j tiam formaliter fpe&ctatam conftituit in unione inter Spiritum Sanctum & animam feu in ordine fgsz | Min. sf r a&ivo conformior eft Scripturz. Ergo. jrob. ab indu&ione. AJJ It T wf In Scriptura; quandocunque fignificatur; gratiam Spiritus Sanüi dari, dicitur conferri "r * ipfe SpiritusSanétüs, & quandocunque fignifica- tur aliquis effe&tus gratie, adícribitur ille effe- y d &us immediate ipfi Spiritui Sancto. Ergo per PAU J gratiam Spiritus Santi non poteft intelligi aliquid TM abfolutum, fed tantum aliquid relativum, quod 4 " j habeat fe u£ quo, nempe quo tanquam applica- u J tione & unioneSpiritus Sanctus appiicetur animz t ad in ea & cum ea producendos effe&us gratiz, " Mj [] feu a&us virtutum. Textus Scripture funt fe- AT quentes : " u Rom. L) DE GRATIA. 351 n A Rom. s. v.5. Charitas Dei diffufa eft. in cordi- bus nofiris per Spiritum Santlum, qui datus ef? nobis. li Rom. 7. v. 6. Serviamus in novitate Spiritus. Rom. ]Oüü" I. V. 4. Secundum Spiritum fantüificationis. EtRom. n K Ud.m"' 8.v.2. Lex Spiritus vite in Cbriflo Sfefu liberavit Atj me à lege peccatz ég mortis..- - Ut ju[lificatio le- li l gis impleretur. m mobis, qui mon fecundum carnem ]i ambulaimus , Jed fecundum Spiritum. - - ui enim facundum Spiritum funt , que funt Spiritus fapiunt. -- JNam prudentia Spiritus vita & pax.- - Fos au- tem in carne mon e/izs Jed. in Spiritu fi tamen Spi- vitus Dei babitat in *obis. Si quis autem. Spiritum r Cbn/iz non babet, bic mon eft ejus. Quod fi 7 Spiri- i tus ejus, qui ju[czta'vzt gefum à mortuzs, babitat in 1N jj [ f ) vobis, vivificabit €? mortalia corpora «eflra propter inbabitantem Spiritum ejus in vobis. - - Si S piritu h quy fa&ta carnis mor tzjïcafvmtzs "Uroelis. Quicunque enim u Spiritu Dei aguntur , di funt filü Dai. INon enim ll " n n accepiftis Spiritum . fervitutis iterum in timore, fed ac- " ) l cepiftis Spiritum czdo[)tzoms filiorum , in quo clamamus, H d) Abba, Pater. Jpfe enim Spiritus. teftimonium reddit Jpiritui. nofiro, quod fumus füiüi Dei. - - Nosipft ( LGL mnnlr u primitias Spiritus babentes intra mos. gemimus adoptio- nem Filiorum Dei ex[pe&tantes redemptionem corporis DA Mi ii noftri. Spe enüm [aloi fa&ti fumus. - - Simüliter & Spiritus adjuwvat. infirmitatem moftram. INam ipfà Spiritus poflulat pro mobis gemitibus inenarrabilibus. Qui autem [crutatur. corda, [iit quid defideret Spiri- if *n:; tus, quia fecundum .Deum poftulat pro Santtis Et WJ* om.9. v. Veritatem dico tefimonium mibi per- j [ i bibente confcientia mea in Spiritu San&to. Et Rom. lm e. 14. V. 17. Regnum Dei mon eft efca & potus, fad M"* ]ujhtza é$ pax C9 gaudium in Spiritu Santto. Et Rom. ! 352 DISPUTATIO 1II. PW Rom.15. v.13. JDeus fpei- repleat vos omni gaudio €&9 pace in credendo , ut abundetis in [he & virtute Spi- D vitus Santli. - - m "dudacius. fcripfa ut oblatio gen* tium fiat accepta , €y^ fanttificata in Spiritu San&to. -- bt JNon audeo aliquid eorum , que per me non effecit Chri- )V Jfus voerbo &2 fattis in virtute fignorum & prodigiorum, n wiule Spiritus Santii. JUt T. Cor Or.2. V.4. Sermo meus mon in per[uafi- 'Ü bilibus bumane fapientie verbis , fed in oflenfione Spiri- tus. E - ANobis autem revelavit. Deus per Spiritum Oll' Juum, Spiritus enim omnia fzrutatur etiam. profunda Dei TUTUN Que Dei funt ?emo cognovit nifi Spiritus Dei. ant JNos autem mon Spiritum bujus mundi accepimus , fed Spiritum, qui x Deo efl , ut fciamus, que à Deo do- J nata funt nobis, que & loquimur , non in dottis buma- ne fapientie verbis , féd in dottrina. Spiritus hni- malis autem bomo mon percipit ea, que funt Spiritus. j j 1 Et 1. Cor. 3. v. 16.. Nefcitis , quia templum Dei eftis, i €9. Spiritus Dei babitat in vobis. II COb5 VT. j* [u Sed abluti , fed Janttificati e[Tis in nomine Domini Sfefa , It Qui adberet 17l j ] Chrifli, & in Spiritu Dei noftri. - - meretrici, unum corpus effücitur ; qui autem. adbaret imir q JDomino, unus Spiritus efl. - - n . nefcitis , quo- FP Ep)l niam membra «e[fira femplum fünt Spiritus Santti , qui [ in volis eft, quem babetis à Deo, & non efis vefiri. t yr Glorificate Cj portate Deum in corpore veftro. Et . jl 2. Cor.1. v.22. Unxit nos Deus, qui & fignavit vos, €y dedit pignus Spiritus n cor dibus noftris. Et 3 ( 2.Cor. 5. v.2. Jngemifcimus , babitationem , que de cclo efl, fuperindui cupientes. - - Qui autem. ejficit nos in boc ipfum, Deus, qui dedit nàbis pignus Spi- TU ! A vitus Et 2. Cor. 6. v. 4.. Exbibeamus nos. ficut Dei TA 1 4 MMinifiros in. caftitate , in. longanimitate, in fuavitate, 1 n Mu !L DE GRATIXÉZ 353 in Spiritu San&to, in charitate non fiia. . Et 2. Cor. 13. V. 13. Gratia Domini IN. 9. C. & charitas Dei, W & communicatio Spiritus fit cum omnibus vobis. Etad Gal.3. v.2. Ex operibus Spiritum acce- piftis , an ex auditu fidei? - - —Qui tribuit vobis Ut Spiritum, 9 operatur virtutes in vobis. - - pollicitationem Spiritus. accipiamus. Eu v Quoniam eftis filii Dei, mifit Deus Spiritum . filii. fui in corda veflra, clamantem , zdbba, Pater. bbo s. v. s. Qui in lege juffificamini, à gratia excidiftis. INos enim Spiritu ex fide fpem juffitie ex[pettamus. NNam in Chrifto J'efu neque circumcifio aliquid valet, neque praputium, fed fides, que per -cbaritatem ope- -- ratur. Per cbaritatem Spiritus feroite invi- cem. - - Spiritu. ambulate , €2 defideria carnis mon porficietis. Caro enim concupifcit adverfus Spiritum ; &g Spiritus adverfus carnem. Si Spiritu ducimini non eftis fub lege. Fruttus Spiritus eft cbaritas, gau- dium, pax €gc. Si Spiritu vivimus Spiritu & am- bulemus. Et c. 6. Qui féminat in Spiritu, de Spi- 1 vilu mgtet voiiam eiernam. Et Ephef. r. Signati eflis Spiritu. promifJtonis fantto , qui efl pignus bereditatis nofire - - .Deus Et c.2.: v.18g..Ha- "v det vobis Spiritum fapientie. bemus acce[Jum in uno Spiritu ad Patrem. -- Omnis edificatio crefcit in templum [anttum in Domino; in quo & *os coedificamini in babitaculum Dei in. Spi- ritu Santto. Et c.3. v.16. Det vobis corroborari per Spiritum ejus in interiori. bomine. Et c.4. Di- gne ambuletis foliciti feroare unitatem Spiritus in vin- culo pacis; unum corpus (myfticum) C unus Spi- rilus. - - INolite. contriflare Spiritum. Santum |. in Z qua D.Amort Tr. dePecc.orig. 9 grat. DISPUTATIO III. 354 quo fignati eftis. Et c. $. v. 18. INolite inebriari, ttet, vino, fed impleamini Spiritu San&to. yriti Et 1r.'Theff. 4. v.8. INon vocavit mos Deus in g, m i ammunditiam fed im fantificationem , qui dedit Spiri- ium Santtum in nobis. um Et 2. Theff. 2. v. 13. Elegit nos Deus in. fan&i- qunot ficatione. Spiritus. graa'am Et 2.'Tim.1. v.7. ANon dedit nobis Deus Spi- at vitum timoris, [ed virtutis, €9 diletionis , C9 fobrie- q!OSinOI laüs. - - Bonum depofitum cuflodi per Spiritum San- 1035 Gum qui babitat im mobis. nim du Et Hebr.6. v.5. Qui participes fa&ti funt Spi- Tentifn vilus San&ti. dtomin Et 1. Petri 4. v.14. Spiritus ejus fuper vos rt- n d quiejcit. TY Et 1. Joannis 3. v.24. Qui férvat mandata ejus, tnim qu 1 in illo (Chrifto) manet, &? ipfe in eo; €9 in boc n qu Jeimus , quoniam manet in mobis, ex Spiritu, quem drji d dedit nobis.. Et c. 4. v. 13.. In boc cognofcimus, quod fri s in eo manemus, C ipfe in mobis, quoniam de Spiri- hos tu fuo dedit nobis. Hi omnes textus, fi accipian- ürdipr tur in fenfu obvio, longe connaturalius impor- QOOTdaE tant unionem reciprocam inter animam & Spiri- 1f f A tum San&um, realem, & operativam, in quan- üh L tum ea unio dicit ordinem activum ad varios effe- V lil QUi ! &us Spiritus San&ti juxta difpofitionem fubje&i, TAU ( vel arbitrium concedentis. Hinc dicitur Spiri- $0 tus Sanctus in uno conferri in ordine ad miracu- N nj 1 la, inalioinordinead fcientiam, in alio ad actus ! Wrtin fidei & fpei, in juftis in ordine ad a&tus merito- ^ Mi rios vite eterns. Itaque unio Spiritus Sancti Vl feu applicatio eft quidem diverfa juxta diver- $4 fum ordinem, quem animz imprimit, Spiritus ll GL " tamen, DE CR ATIA. 355 ) w li i tamen, qui datur, qui operatur, qui manet, qui participatur , qui requiefcit, qui implet, qui vivifi- J5 J cat, & quiinbabitat, femper unus eft. Cum au- tem illa unio, feu ordo realis non folum afficiat animam, fed etiam actus anims, ad quos ani- A l mam ordinat, inclinat, & movet, confequitur, ratiam fan&tificantem non folum effe formam M accidentalem animz , fedetiam actuum bonorum, M quos informat. D. Thomas in Summa r. ?. q. 110. a. 3. C. exiftimat, quod Magifter Sententia- "m rum illam unionem Spiritus San&di ad animam L identificaverit cum charitate elicita, vel aquifita ab homine. Quidam , inquit, pofuerunt , idem e[Je gratiam & virtutem fecundum e[Jentiam , fed. differ- ve folum fecundum rationem , ut gratia dicatur , fe- cundum quod facit bominem Deo gratum, «el fecun- dum quod gratis datur ; virtus autem , fécundum quod ld n dirigit ad operandum; & boc videtur fenfiJe Magi- Jler. in. 2. dift. 26. PROBATUR 2. Tlla fententia ceteris pari- bus eft preferenda, quze magis in fenfu obvio fiici i concordat cum textibus SS. Patrum. Sed talis eft ifta fententia. Ergo. Min. prob. ab indu- | Wm &ione. I. S. Ztbanafius Orat. $. contra Arrianos: wini Unus idemque Spiritus eff , &? qui tunc , & qui fan- Gificat , & confolatur eos , qui ipfum recipiunt. a jnedt 9. S.OCyrillus Alex. l. s. in Joan. c. 2. Joan- nes Baptifia ex Deo natus efb, & fattus efl divine qintt nature particeps, ipfum Spiritum. Santum. incolam ; 12 P in [e babens, atque adeo jam Dei templum ef], (€9 " ( aüdit. " l j i* 3. S. ZAuguflinus Setm; 13. de verbis Apo- ftoli c. 1. ad illa verba: Quicunque Spiritu Dei g 2 agun- 356 DISPUTATIO III. aguntur , Ícribit: Dicit mibi aliquis : Ergo agimur, m ,T mon agumus. Refpondeo: Imo €9 agis C9 ageris. Spiritus enim JDei, qui ie agit, adjutor efL agenti- p bus. h Hec, & centum hujusmodi teftimonia, longe melius falvantur, fiintelligatur unio rea- NT , lis, reciproca, & operativa inter Spiritum San- &um & animam. ,lilt PROBATUR 3. IIla fententia c«teris pari- m bus eft praferenda, quz, ubi mens Scripture & tht SS. Patrum faltem eft dubia, magis concordat & ts confervat veterum Theologorum hac in re do- F &rinam quoadfubftantiam. Sed talis eft iftafen- n & D) tentia. Ergo. Min. prob. Omnes veteres Theo- logi in hoc conveniunt, quod gratia fit quedam icÁp n realis applicatio, unio, acrelatio Spiritus Sancti ul ad animam , etfiamfi non conveniant, anillare- L latio tantum identificetur cum ipfo Spiritu San- p &o, an vero identificetur cum a&u & exindere- t n li&o habitu charitatis, an vero cum qualitateper ) f '1' W modum habitus habilitante potentias anime ad wf?MW a&us fupernaturales , ita tamen ut ea qualitas fit ',qUOd (i potius effectus metaphyficus ipfius applicationis yimm ] & unionis Spiritus San&i ad animam, ficut po- v i tentia admirandi & ridendi eft effe&tus metaphy- as d ficus rationalitatis. Id probatur ab indu&tione. I li, ( Petrus Lombardus , dictus Magifter Senten- rïiïïoür -tiarum 1. r. Sent. dift. 17. abfoluteidentificat gra- ,,L'f;] fed tiam fanCtificantem, feu charitatem infufam Dei nf"'"ïï (flg erga hominem , cumSpirituSancto u£ applicato & unito ad animam. — Sichabet: , Accedamus ad ex- ïm) il ] ;:z'r?yq'm » plicandam miffionem Spiritus San&i, qua invi- »fibiliter mittitur in corda fidelium. . Nam ipfe rä:".fin li d vm!a; " ] »Spiritus San&us à Patre & Filio, ac à feipfo » tem- !v;iræ, ftd q; DE GRATIA. 357 » » temporaliter procedit, id eft, mittitur ac do- [4 , natur fidelibus. Hoc autem ut perfpici valeat, » premittendum eft, quod Spiritus San&tus amor | ï&lnäcq , eft Patris & Filii, quo fe invicem amant & nos. WU. » His autem addendum eft, quod ipfe idem Spi- u » ritus Sanc&tus eft amor, fivecharitas, qua (cau- »füliter feu efficienter) nos diligimus Deum & »proximum, que charitas, cum ita eftin nobis, » ut nos faciat diligere Deum ac proximum, tunc » Spiritus San&us dicitur mitti, ac dari nobis, & » qui diligit ipfam dile&ionem, qua diligit proxi- »mum, in eoipfo Deum diligit, quia ipfa dile- »Gio Deus eft, id eft Spiritus San&tus." De hoc Zuguftinus l. . de "Trinit. ait: ,Qui proximum pii »diligit, conféquens eft, ut ipfam precipue dilettio- N »nen diligat. Deus autem dileGtio ef? 5 confequens er- »go efl , ut precipue Deum diligat. - - "JTanto er- » o an&tiores fumus, quanto fumus dile&tione plenio- D »T6s 5 quo mifi Deo efl plenus , .qui plenus eft dile- iV »ine? His verbis fatis oftendit Auguftinus, » quod dile&ioipfa, qua diligimus Deum vel pro- »ximum Deus eft. - - Sed ne forte aliquis di- m » cat, illud dictum effe per expreflionem caufz, ; Deus charitas eft, eo fcilicet, quod charitas fit »,exDeo, & non fit ipfe Deus; ficut dicitur : (i)) » Deus noftra patientia & fpes, non quodipfefit Y »ifta, fed quia ifta ex eo funt; occurrit Augu- K l »ftinus oftendens, non hoc effe dictum per cau- jl »Íam, in l. 15. de Trinit. c. 17. ita dicens : JNon )9 ULL » di&turi fumus , quod quidam dicunt ; fcilicet cbari- Jug MM * » iatem mon propterea e[Je di&iam Deum, quod ipfa » cbaritas fit ipfa fubflantia, que DDei digna fi mo- U ^* Dei, ficut dictum eft. de U* »mine, fed quod. donum fzzt 3 »Deo: DISPUTATIO IIl 358 » Deo: u es patientia mea. Hunc. fenfum . ftatim I » réfellit Scripture ipfa locutio. - - Ex pradi&is r »Clarefcit, quod Spiritus San&us charitas eft, At » qua diligimus Deum & proximum. — Unde faci- Dd » liuseft nobis oftendere, quomodo Spiritus San- m » &tus mittatur five detur nobis. "Tuncenim mit- yina » t vel dari dicitur, cum ita in nobis eft, ut fa- E » Clat nos diligere Deum & proximum, per quod ,l À Unde »manemus in Deo, & Deus in nobis. at » Auguftinus l. 15. de Trinit. c. 17. huncmodum VA :æm'mi " » Iniffionis infinuans ait: Deus Spiritus Santtus cum » datus fuerit. bomini, accendit eum ad. diligendum & r »proximum, 6 ipfe dile&io efl. INon emim babet JUscon »bomno, unde diligat Deum, mifi ex eo. - - Hic «t d » aperitur, quod cbaritas fit SpiritusSanétus, & qrumdüm » quomodo detur nobis. Scilicet ita impartitur ,ts; B » alicui, id eft, ita habet effe in aliquo, ut eum m » faciat Dei & proximi amatorem, quod cum fa- ul »Cit, tunc dicitur dari five mitti alicui, &tunc af » ille dicitur proprie habere Spiritum San&um. -- «tj » 9ed objiciunt; Si Spiritus San&us charitas eft vt qu: » Patris & Filii, & noftra; ergo eadem charitas oning » €ft, qua Deus diligit nos, & qua nos diligimus » eum. Hoc autem Sanctorum authoritates ne- fs lom fdfp » gare videntur, - - Auguftinus videtur mani- uT »fefte dividere dile&ionem, qua nos diligimus »ïlig:m T »Deum ab ea, qua ipfe diligit nos. Si ergo, gl a » inquiunt, Spiritus Sanétus dile&tio eft, qua Deus i » diiigit, & qua nos diligimus, duplex dile&tio » eft, imo duo diverfa eft, quod abfurdum & à T gt » Veritate longe eft, His refpondemus hoc mo- K fum; 3004 Charitas non dividitur qua Deus nos dili- "tl 4 p » £it ab ca, qua nos diligimus; fed potius, cum fit I;mjus xvim XDE GRATIA. 359 V,,i h » fit una atque eadem charitas, ipfa Dei charitas ly » diverfis de caufis & rationibus Dei charitas in h! d! hi » Scripturis appellari oftenditur. Dicitur enim "K » Dei charitas, vel quia Deus ea diligitnos, vel J ü » quia nos ea fuos dile&ores facit (nempe caufa- lts y liter ad a&um dile&ionis movendo). - - Alias du »quoque inducunt rationes ad idem oftenden- i »dum, fcilicet, quod charitas non fit Spiritus ) l, Q » San&us; quia charitas affectio mentis eft & mo- , tus animi; Spiritus San&us vero non eft affe&io A . »ahimi vel motus mentis. Quod autem charitas » fit affe&io animi & motus mentis, authoritati- T.^ »bus confirmant. Dicit enim ugufhmus 1. 3. de J » doCtr. chrift. Charitatem voco motum animi ad X » fruendum Deo propter ipfum. Ad hec dici- gt »1nus; hoc ita dictum effe, ficut dicitur: Deus » eft fpes mea, & patientia mea; quia facit nos W h t Ita charitas dicitur effe motus VAW ul » fperare & pati. »five affe&io animi, quia per eam movetu r& if Sed m , afficitur animus ad diligendum D'eum. i ctarlg , dicet quis:: Si charitasSpiritus San&tus eft, quia a » operatur in fin gulis prout vult, cum per eum ! fficiatur & moveatur ad creden- ,Inens hominis a lil n 90 , dum vel fperandum, ficut ad diligendum, qua- us , re non fic dicitur charitas motus animi ad cre- , dendum vel fperandum, ficut ad diligendum? : 1 U?S NI ; Ad quod fane dici poteft , quiaalios actus atque » motus virtutum operatur charitas, id eft, Spi- Áyht Ü »ritus San&us media ntibus virtunbus , quarum W &um fidei, id eft, credere »aCtus funt ; utpote a »fide media, &a&umfpei, id e ft, fperare media j o actum per fe tantum fine »Ípe; diligendi ver » alicujus virtutis me dio operatur, id eft, diligere-" p uc- 4 360 DISPUTATIO III. Hucusque Petrus Lombardus; ex quibus evidens ,EFIUS, | eft quod non exiftimaverit, a&um dile&ionis um qua nos diligimus Deum, effe formaliter vel per u e identitatem Spiritum San&um , fed tantum c2u(a- dcut liter feu efficienter, in quantum efteffe&us Spiri- E tus San&i vere ac phyfice animam per applica- ,l tionem immediatam fuz virtutis inhabitantem. m p . IL S. Thomas tribuit gratie fan&ificanti g quatuor proprietates, primó quod voluntatem LU uniat Spiritui San&to. Secundo , ttel quod fit in ge- 1 nere qualitatis habilitantis animam ad actus, & IAfaLO. tamen non habeat naturam habitus proprie di&i. df Teriió, quod efliciat a&us. Quartó, quod fit Md n forma animz & actuum , exemplariter , hoc eft, in t glb effe formali exprimens charitat em effentialem, las qum quz eft Spiritus San&us. H autem proprieta- ) 1 tes conveniunt unioni reali reciproce ac Opera- ! n ( tive inter animam & Spiritum San&um feu ordi- quitar ni reali activo, impreffo anim» ad a&us &finem Tif fupernaturale m. Inr.Sent.dift. 17. q. 1. a. 1. C. dicit : Egliigere, » Sicut non poteft intelligi, quod paries fit h g »albus fine albedine inhzrente , ita non poteft il r l »intelligi, quod anima fi: bona in effe gratuito Dtefl » fine charitate & gratia info rmanteipfam. Ideo ml » Oportet ponere charitatem effe habitum crea- EU » tuminanima, que (charit as) efficienter quidem » €Ít à tota Trinitate, fed exemplariter manat ab i »amore; qui eít Spiritus San&us; & ideo fre- »Qquenter invenitur, quod Spiritus San&us fit N Wt » mor, quodiligimus Deum &proximum. — Ma- » gifter tamen vult » quod charitas non fit aliquis J Migt n » habitus cr d en ts eatus in anima, fed quod fit tantum »actus, "ii DE GRATI A. 36: r il ] M j »a&us, qui eft ex libero arbitrio moto per Spi- »ritum Sané&tum, quem charitatem dicit. Ad »cujus explanationem quidam dixerunt, quod » ficut filius univit fibi naturam humanam folus, tU » ita Spiritus San&tus folus unit fibi voluntatem. M b » Sed hoc non poteft ftare, quia unio humane Ten ,nature in Chrifto terminata eft ad unum effe » perfone divinge, & ideo idem numero a&tus eft »perfonze divine & nature humane affumpte ; »fed voluntas alicujus San&ti non affümitur in Unde, cum » unitate fuppofiti Spiritus Sanci. »Operatio à füppofito unitatem habeat, non » poteft effe una operatio voluntatis & Spiritus »9an&i, nifi per modum, quo Deus operatur » in qualibet re. Sed ifte modus (generalis, quo » Deus cum creatura concurrit ad quemlibet ef- 1 W ! »fe&um) non fufficit ad operationis perfectio- v Av V »nem (fpecialem probandam vel declarandam, Y 1l u » qualis tamen fpecialis perfe&tio unitiva cum Spi- MN » ritu Sancto admitti debet). Unde non eft in- n »telligere, quod fit operatio perfe&ta volunta- n »tis, per quam uniatur Spiritui Sancto, nifi fit T »ibi habitus perficiens potentiam operativam. » Nec poteft effe fimilitudo. actus voluntatis ad 2 »Spiritum Sané&tum, nifi fit fimilitudo Spiritus n » San&i in anima per aliquam formam, qua eft tf »principium a&tus, quo Spiritui San&o confor- fflU 5 inetur." ItaS. Thomas. Quod autem ifta for- i ma affimilatioa & unitiva ad Spiritum San&um fit quadam tendentia feu ordo activus ad actus amo- Tanrmun ris, qualem tendentiam & ordinem activum ba- bet Spiritus Sanctus per identitatem , utpote qui jmni eft amor fubfiftens, infinuat S. DoGor in folu- jibP Z5 tione 362 DISPUTATIO III!. , M tione ad r. "Dicendum, inquit, quod in gratifica- »ione anime eft confiderare duplicem opera- giat] » tionem Spiritus San&i. fchab Una que terminatur »àd a&um primum, qui eft effe gratum 3. alia, m i » fecundum quam operatur actum fecundum, qui a » eft óperatio movens voluntatem in opus dile- ,iediy » &ionis. Quoad primum effectum charitas eft , » per modum caufze formalis; ad effectum autem lm di »fecundum, qui eft operatio, charitas eft in ra- dpmod » tione caufze efficientis, fecundum quod virtu- o »tem, quze eft principium operandi, reducimus fine 3 20mi »in caufam agentem. Etad 2. Dicendum quod ,»anima comparatur ad corpus non tantum ut a r ii cn »cauía agens, fecundum quod eft motor corpo- » ris, fed etiam utforma. Unde formaliter feipfa tiitr l » facit vivere. Deus autem non eft forma ipfius i, 0 »animz vel voluntatis , qua formaliter vivere g. D » poflit; fed dicitur vitaanimz, ficut principium qui x » exemplariter influens vitam gratie ipfi (boc eff Vi » unionem realem, [eu ordinem atticum ad. aus . dile- At b » Gionis, qui ordo attious à D. T'homa, & à Pbilo- il » Jüphis .irtus effectiva vvocari folet. ) t rte Ibidem in r.dift. 18. q. 1. a. 1 ad r.. Donum, EUTT jreter vefpettum , quem importat ad illud , cui donabile R ( eft , importat re[pettum ad illum, à quo eft, ficut à ) jrincipio. Et a.3. ad 3. Oportet , quod res donata " ^ Bl velationem fignificet, quia donum ut ratio dandi efl amor. i & ] Ex hoc textu D. Thom: patet, quod gratia di- cat aliquod effe relativum in genere amoris, tam N jj UC refpe&u termini aod uo, quam refpeétu termini "T ad quem. Idem repetit l. cc. a. 5. ad r. his ver- l ! bis: Donum importat. quandam relationem in a&u , fci- Htigq 1 licet ad daniem, & ad eum, cwi datur in attu. Idem "Vüitn in [ ] DE GRATIA. 3635 li hn in ». Sent. dift. 26. naturam gratie fan&ificantis It explicat per ordinem ad a&tus amoris. q. 1. a. 1. Jwim c. fic habet: "Nomen gratie quandam liberalita- AJ'U'], »tem importat; liberalis autem donationis prin- AUAU UO » cipium eft amor. Inde eft, quod nomen gra- ll I » ti:e dupliciter fumitur. Uno modo pro ipía ac- » ceptatione amoris, fecundum quod aliquis gra- N AL d »tiam alterius habere dicitur, qui eum diligit; ln » alio modo pro ipfo dono , quod liberaliter da- »tur ex amore. Si gratia pro ipía divina dile- N , Gione accipiatur, patet, quodaliquem effectum Sicut enim fcientia Dei eft »in anima ponit. Mi MMl » caufa rerum, ita & jam nofter amor ex bonitate » dile&i caufatur, quz ad amorem fui trahit. Si- ,militer etiam fi gratia accipiatur donum gratis »datum, oportet quod aliquid creatum intelli- "Y »gatur. Eftenim quoddam donum gratis datum, » quod increatum eft, fcilicet Spiritus Sanctus. » S$ed quodhocdonum nunc habeatur, cum prius WL »non haberetur, hoc non ex fui mutatione con- Kl WV* »tingit, fed ex mutatione ejus, cui datur. Un- »de oportet, quod ex hoc ipfo, quod Spiritus "j yird »Sanétus alicui datur, aliquid ipfi creature ac- »crefcat, quod prius non habebat, fecundum » cujus adeptionem Spiritum Sanétum habere di- XCIUb. K ibidem ad 1. Cum dilectio Dei boni- if »tatem creature caufet, diligere omnes creatu- ) WA ,IaS dicitur , fecundum quod bonum nature » omnibus tradit. Sed illa eft fimpliciter & per- B»ld » fe&a dilectio, quafi amicitie fimilis, qua non r ,tantum diligit creaturam , ficut artifex opus, 2 güte i j » fed etiam quadam amicabili focietate, ficut ami- " in » us amicum, in quantum eas trahit in focieta- ,tem 364 DISPUTATIO III. d fet » tem fuz fruitionis, ita ut in hoc fit eorum bea- » titudo, quo Deus beatus eft; & hoc eft dile- dumeni rtus »Cio, qua fanétos diligit, que& antoncmaftice » dile&tio dicitur; & ideo effe&tus hujusmodi di- Undep , le&ionis antonomaftice gratia vocatur." Ex At hoc textu D. 'Thome patet, quod gratia fan&i- du ficans fit realis ordo ad a&us amoris reciprocos fioctt) erga Deum, & ad beatitudinem. y, Mi ldem colligitur e« iis, que S. Do&or fcribit tptin sre i in Summa p. 1. q. 43. a. 3. c. ubi fic fcribit: ?Di- » Vinz perfonz convenit mitti, fecundum quod f Ri »novo modo exiftit inaliquo ; dari autem, fe- if »Cundum quod habetur ab aliquo. Neutrum Ulri » autem horum eft, nifi fecundum gratiam gra- »tum facientem. Eft enim communis modus, EM ETUTE » quo Deus eft in omnibus rebus per effentiam, 1 »potentiam, & prefentiam. Super iítum autem 2 qh. TU »modum communem eft fpecialis modus, qui 1f » Convenit naturz rationali, in qua Deus dicitur / » effe, ficut cognitum in cognofcente, & ama- Mmjmþn »tum in amante. Et quia cognofcendo & aman- [/ »do creatura rationalis fua operatione attingit [ lem » adipfum Deum, fecundum iftum fpecialem mo- t »dum Deus non folum dicitur effe in creatura Apotone| » rationali, fed etiam habitare in ea, ficut in tem- »plofuo. Sicigitur nullus alius effe&us poteft ' atPh ii » effe ratio, quod divina perfona fit novo modo 1 "[ » in rationali creatura, nifi gratia gratum faciens. 'Uadl , Unde fecundum folam gratiam gratum facien- u »tem mittitur & procedit temporaliter perfona wm: Dd » divina. Similiter illud folum habere dicimur, Habere au- Mddi » quo libere poffümus uti vel frui. » tem poteftatem fruendi divina perfona eft fo- d Z&Hmdff Nyin Q ,lum I. DE GRATIA. 365 LfUH , lum fecundum gratiam gratum facientem. Sed 13(1 tamen in ipfo dono: gratïæ gratum facientis Spi- D'orw, rltus San&us habetur & inhabitat hominem. 1 Unde ipfemetSpiritus Sanétus datur & mittitur." M ! *l Nifi hoc donum effet aliquid relativum per mo- m L dum unionis vel ordinis, nón effet bona hec ra- n ) hv M«f tiocinatio D. Thome Ipfemet enim 1. cc. fate- tur, non quemlibet fpecialem effe&tum fufficere, ut perfona divina mitti, dari, haberi & inha- bitare dicatur. Nam ad 3. ait: Licet per aliquos effettus Filius cognofci po[fit à nobis , non tamen per ali- quos efe&tus mos inbabitat , «el eiiam babetur à nobis. Ulterius ;; quod gratia fit in genere habitudi- feu re&ti ordinis ac proportionis, D. Tho- mas docet in 2. dift.26. q. 1. a.4. ad r. .Dicen- n dum , quod gratia ad genus qualitatis reducitur , &2 ad primam [peciem qualitatis , mec proprie tamen natu- N ram babitus babet , cum mon immediate ad attum ordi- u net, [ed efl velut babitudo quedam , ficut famitas fe babet ad corpus; & ideo dicit Chbryfoflomus , quod gra- Sanitatem autem non con- tia efL fanitas mentis fiftere in qualitate abfoluta, fed tantum in.re&ta m proportione feu ordine folidorum & fluidorum, conftat ex Philofophia. A t d Tertio, quod efficiat gratia a&us virtutum, l D. 'Thomas fzpe docet. Sic in z. Sent. dift. 17. iK xggnlu qtaa, 1:-ad 7- dicit : "[n gratificatione animce » eft confiderare duplicem operationem Spiritus MET'Uþ p Wt »9an&i, una que terminatur ad actum primum, » qui eft effe eratum, alia fecundum quam ope- j i? » ratur a&tum. 1ecundum, qui eft operatio mo- ruH ,» Vens in opus dile&ionis. Quoad primum ef- I » fectum 366 DISPUTATIO Ill la » fe&um charitas (infufa) eft per modum caufie »formalis; ad effe&tum autem, qui eft operatio, i ?W*' » Charitas eft in ratione caufz eflicientis, fecun- gii pa;,-*t 3 d , dum quod virtutem, que eft principium ope- »randi, reducimus in caufam agentem. Eit in iif 2l » 2. difl. 26. q 1. a.4. c. Sicut ab effentia animz »fluunt potentie, ab ipía effentialiter differen- p h, m » tes, ficut accidens à fubjecto, & tamen omnes ,uniuntur in effentia animz ut in radice, ita fu. ioD.1 »etiam à gratia fluunt virtutes, ab ipfa gratia g » effentialiter differentes; in gratia tamen con- »jun&e ficut in fua origine per modum, quo ayfacit &t ] » diverfi radii ab eodem corpore lucente proce- , dunt." Circahunc textum obfervo, quod, cum imo] l potentie animzx juxta aliorum , nempe Scotifta- tf rum & Recentiorum Philofophiam non vocentur t D vealiter diver(e ab effentia anime, ex ipfa doGri- GT. na hac D. Thome confequatur, juxta hunc mo- Md l 1 " dum loquendi nec virtutem cbaritatis realiter dif- lii ] R ferreàgratia, & confequenter in fenfu reali etiam uf gratia dicitcimmediatum ordinemad actus. Idem Em dócet S. 'Thomas l. cc. ad 2.. Dicendum, 'quod vir- Atb f tus dicitur di[pofitio perfetti ad optirium , in quantum ; hi?ad elicit operationem , per quam res fuum jinem confequitur. 1j zg/ h Unde per bunc modum gratia non ef? difpofitio perfetti n u ad optimum, cum mon primo operationem vejpiciat, ficut i i effectum proximum. . Si igitur juxta dicta gratianon Al diftinguitur realiter à charitate habituali, mani- u a! feítum eft, etiam gratiam dicere immediatum or- il dinem ad actus virtutum. n Quartum denique quod gratia fan&tificans non A U j folum informet animam, fed etiam actus virtu- $. In ü 4f * lg tum, S. Do&tor tei'c?tur in pluribus loci 2. cift. It DE GRATIA. 367 d i 2. dift. 29. q. 1. a. 2. ad 2. fic fcribit: Gratia pra- t il bet efficaciam merendi informando attum; & ficut ma- j joris perfeGtionis ef?. forma a&tus , quam ipfa fubftantia. Lw ejus; ia econtrario major eft defetbus deficere in ipfa j &t Jubftantia attus, quam deficere in forma ipfius. Et in j h 2. Sent. q. 26. a. 3. ad 2. Gratia mon tantum dicitur h ii gratificans e[[entiam anime, fed etiam opus. gratum red- Eu vf dens, mon quidem ficut. proximum informans , fed. ficut u primum ,. quod. naturam in. altius effe. elevat. Hoc loco D. Thomas proximuminformans vocat, quod Vdnil primo informat, ficut quantitas pro priori ac pri- NY W. mo facit fübftantiam quantam, dein etiam acci- d dentia. Etl. cc. ad 3. Gratia immediatius *volun- tatem *vel liberum arbitrium veo[bicit , cum omnes a&tus " gratia informati. quodamodo fint ooluntatis & liberi ar- bitrii. Hucusque D. Thomas, in quo illud pre- a W 1 terea obfervari meretur, quod gratie non adícri- j VA&X bat exiftentiam propriam diftinctam ab exiftentia fui fubje&i. Si enim hoc verum fit, neceffe eft, quod gratia fit tantum modificatio anime, feu ens modale, ita ut in omni mutatione fit nova mutatio fubftantiz creativa. In Summa r. 2. q. IIO. a.2. ad 3. fic fcribit: Omne accidens mon dici- tur ens , quafi ipfum e[Je babeat. Et quia ejus eft fieri vel corrumpi , cujus eJt e[Jes ideo proprie loquendo nul- lum accidens neque fit, neque corrumpitur , fed dicitur Jieri oel corrumpi , fecundum quod fubjettum incipit vel " D Jue definit e[Je in. attu. Jecundum illud accidens. Et. fecun- dum boc etiam gratia dicitur creari, ex eo quod bomines u T Jécundum . ipfam creantur , id efl, im movo e[fe confti- W ii tuuntur ex mibilo, id efl, mon ex meritis, fecundum ilud ad Ejpbef. 9. Creati in Cbriffo Sfefa im operibus u fHl bonis. j qu Ut enim in Tract. de Euchar. dictum eft, aGio 368 DISPUTATIO'IIL a&io creativa, confervativa, generativa, & al- ,tnt terativa ex parte Dei non differunt intrinfece nifi QUE per alium refpectum ad praexiftentes varios ter- ne f minos proportionales vel non proportionales. ,a e Hanc obfervationem propterea addidi, ne Phi- ,ica lofophi Neoterici, qui nülla admittunt acciden- tia abífoluta, ftatim damnentur hzrefis. ,ain Uttt. HI ibertus M. manifefte docet, quod gra- Tl tia fanctificans nil aliud fit, quam perpetua divi- ,Itendi na motio animz ad a&tus virtutum, quas motio df fine unione & ordine reali divinitus animz im- o preffo intelligi nequit, in quantum Charitas füb- delt, fiftens in Spiritu San&o, feu ipfe Spiritus San- Üun,. ) &us applicatur animc tanquam fuo mobili. In n qi 2. Sent. dift. 26. art. s. fic fcribit : Queritur, At utrum gratia fit vita anime? "Dicendum, quod »in veritate gratia eft vita animse , fecundum Jb | yütt,q » quod vita formaliter adhzret vivo, ut forma ytit, f » effluxa à caufa & fonte vita. Et ut hoc intel- ,TUnper »ligatur, fciendum , quod corpus dupliciter vi- atl » Vit actu anime. — Unum enim actum habet, fe- m » cundum quod anima eft forma talis corporis qd'con » potentia vitam habentis, & hic actus eft vive- itont »Ie, fecundum quod vivere viventibus eft effe; v (olo » & ifte a&tus eft fimplex & non continuus, ne- Vatdum » que effe fuum eft continuum fieri, fed potius »ifte a&us eft terminus generationis animati. ATT » Secundum hunc modum vita animz, metaphy- Vltmin » fice loquendo, eft Deus dans effe anime, non Wfï-'pata i »Utforma, fed ficut portans effe ejus, & con- bEz Pt n ' »fervans, & faciens verbo virtutis fuzm. — Alio l »Imodo vivit corpus fecundum quod dicimus, o » quod fpiritus vitalis vehiculum eft vite, quz X , Con- "m iT l DE GRATIA. 569 | d tmr l W » Continue influitur corpori ab animalis fpeciali M T &) »Organo, ficut cordis, & illius effe eft conti- AU Pr ,nue fieri, & de illa vera eft definitio, quod » Vita eft actus continuus animz in corpus; & »huic metaphyfice refpondet vita gratie, que » eft influxa anime à Deo, & influitur continue. l ! » Contra boc videtur . e[fe. Quia fi gratia continue »git, tunc continue meretur ; ergo continue At hoc non dici- »intenditur & augmentatur. » tur effe verum. . Ad hoc, quod objicitur, re- Lii »Ípondetur, quod continuitas illius actus, qui » eft effe, non intendit formam, fed potius per iij »a&um, qui eft opus, intenditur habitus & for- »ma, qui eft principium illius operis, quia, ut l » dicit Philofophus, ex fimilibus a&ibus fimiles M UY »habitus generantur. Tamen quidam conce- »dunt, quod continue agit, licet non percipia- U Pt » tur, ficut intelle&tus agens continue agit, licet »non percipiatur propter tumultum, qui eft in N « V » phantafmatibus, ut dicunt. Sed hoc nihil eft, L » Quianon fequitur, fiintelle&tus femper eftactu, »Quod continue agat, quia defunt fpecies; ficut »lux continue eft in actu, & non facit femper »a&u colores. Unde ad primam folutionem ) ODUD "" »Iedeundum eft, que vera eft. Etideo etiam, fl » licet vita continue influatur corpori, tamen ex » hoc non intenditur, quia extalibus actibus nón ^f il » eft nata generari." Ita Albertus M., ex cujus elje dQD verbis, gratiam effe aCtionem perpetuam non in- "d h a terruptam in animam, qua Deus movet perpe- 1 tuo fficutlux & ignis, licetnon perpetuo producat yi 10 actualem motum virtutis, feu actum anim&,nempe L jv ob defeétum materie & difpofitionum in anima. Aa IV. D.zdmort Tr.de Pecc.orig.€3 grat. 329 DISPUTATIO IIL IV. 4lenfis in pluribus locis docet , quod A ,Dedo gratia fantificans.fe habeat per modum unionis realis inter animam & Spiritum San&um , & per L , modum medii u£ quo inftar luminis, quamvis rea- liter identificati cum virtutibus, requifitis prz- ,ür d f vl a | fertim cum amore Dei ad gratiam per modum difpofitionis materialis. Part. 3. q. 61. membro ,üboi Jtó i 2. art. 2. c fic fcribit: " Dicendum, quod eft gra- , tia creata & increata, inhabentegratiam. Gra- itnat i. f » tia increata eft Spiritus San&us, & dicitur Spi- ,ritus San&us gratia , fecundum quod dicitur Bu ao ,donum; & dicitur donum , fecundum quod » dicitur amor; ipfe enim Spiritus San&tus fecun- tl » dum fuam proprietatem amor eft, & ut amor itteon »procedit à Patre & Filio : Quia ergo Spiritus dubetut » Sané&tus amor eft, inde eft, cum datur nobis, Anqu , transformat nos in divinam fpeciem, ut fit ipfa dn i ls d ,anima affimilata Deo. — Et alia parte debemus » intelligere gratiam creatam, velut fimilitudinem «002 , & difpofitionem ex parte anim: rationalis, ex iperitu, dlanti »qua (fimilitudine per amorem & difpofitione) ; habet, quod fit accepta Deo & affimilata, quia 'DID AAmer Af » ibi eft forma transformans, & hec eft gratia »increata ; fimiliter ibi eft forma transformata, 10 qq At1o , qui derelinquitur in transformato, fcilicet in ,anima ex transformatione ; & hzc eft gratia i C n Et ad 1. Animafine medio unitur cor- oq] » creata. »pori, & tamen per medium unitur corpori. QU f t ,9ine medio unitur, quia non eft medium ex ( » parte füa ad hoc, ut uniatur corpori; cum ipfa j » fit forma corporis, & forma fe unit per fuam , eflentiam. Per medium unitur, quia eft difpo- [ tl » fitio ex parte corporis media ad hoc, ut unia- tur u weu?lau » ) Jl DE GRATIA. 371 b ! ,,tur anima ipfi. Similiter gratia increata fine Wi ')nt d »medio unitur animg, nec requiritur medium g »€X parte informantis. Sed ex parte recipien- » Gs fcilicet anime , requiritur, per quod unia- j AU U Et ad 6. Gratia »tur, & hoc eft gratia creata. & D f »Í»cundum rationem, qua.à Deo eít, unit & ( » difponit, ut anima uniatur Deo. Et ad 3. ubi cmdelh » ex S.duguflino objicitur textus : Mens nullainterpo- dl ( » fita natura à prima veritate formatur: deCivit. , t » Dei. fic vefpondet : Concedo, quod ex parte »informantis vel affimilantis nihil interponitur wä i A » ad hoc, ut anima affimiletur, & fiat grata Deo; » fed folum ex parte fufcipientis neceffe eft, quod »interponatur difpofitio. Et ad 4.. Gratiacreata Y 1 » habet unam comparationem ad animam, fecun- Ytr A » dum quod eft difpofitio anime; aliam, fecun- 3 NU »dum quod eft à gratia increata, velut Jumen tj »fluens ab ea in animam. — Et L. cc. art. 4. c. Illud » quo anima grata eft, eft gratia, quo vero bene » Operatur, eft virtus. Quamvis ergo fecundum ;v »fubftantiam & rem fint idem gratia & virtus, ( »non tamen fecundum effe & rationem. Unde »Voluerunt quidam dicere, quod que eft com- LR mi v »paratio animze ad fuas potentias, eadem eft »comparatio gratie ad virtutem. Exemplum »patet de radio & lumine. Sicut enim radius iil aQ » fübítantialiter eft in lumine, & per hoc eft lu- » men cauía fubftantialis ipfius radii, & caufa ef- jj W^ m ( »feGiva radii ; fimiliter eft virtus in gratia fub- ( pam ica fta n- » ftantialiter, & eft gratia caufa effectiva fub » tialis ipfius virtutis. Secundum hoc, quando 3 »dicitur : Radius eff lumen , non eft predicatio » per effentiam , fed per caufam. Similiter hic: P T AÀa 2 »Bra- 372 DISPUTATIO IIL :gerativ »gratia eft virtus, vel e converfo. Sed funt o ,idem fubftantialiter , & non formaliter ; ficut g » ferrum & cultelius idem fünt, fed non forma- ATeCUT » liter. Et fic gratia non eft virtus omnino fe- ,T , cundum effe & rationem ; fed fecundum fub- ,a »ftantiam. Kt ibiden. Lumen eft fubftantia ra- Mirin »dii; differunt tamen fecundum rationem & effe p » Ceffentiam metaphyficam.) Quia lumen dici- d » tur, quod perficit aerem indiftindte; radius au- jl » tem dicit illud, quod perficit aerem per diftin- od » ionem in partibus; quia radius dicit directio- As ,nem luminis ad hanc partem aeris, & ad illam; a al »lumen autem non. Similiter in anima lumen Afe0 QD »eftgratia, radius autem eft virtus; quia gratia tsf »qus eft ipfalux, perficit animam quoad effen- dsdfe »tiam & indiftinde quantum ad omnes vires; As » Virtus autem perficit animam quantum ad par- i, »tes, que funt vires ejus. Quia per fidem in- vtl » telligimus in anima radium quendam dirigentem Puz » vim rationalem in primam veritatem. Chari- Ims]e »tas autem eft radius, per quem dirigitur con- dtrin » cupifcibilis in füummam bonitatem. Spes vero zied » eft radius, per quem dirigitur irafcibilis in fum- DN »1am majeftatem." [ta Alenfis. Ex hujus au- xï;;j&iäca tem verbis patet, quod ficut lumen eft aliquid relativum, fe habens u£ quo, ita & gratia. Et g meretur notari, quod etiam D. Thomas adoptet [ fitii hanccomparationem, quz fit ab Alenfi inter ani- hii Ffïfifpiul mam & potentias, lumen & radium, & inter gra- Md h tiam & virtutes. Ut g AU pmd X/? 'meparav« JD. Bonaventura gratiam fanctificantem ex- plicat per aliquod ens relativum , unitivum, & alim opera- l [ DE GRATIA. 373 AO; S? operativum, quod fe habet inftar luminis. In lr 2. Sent. dift. 26. q. 2. c. fic fcribit: ,,Circa hanc , quaftionem , an gratia in gratificato fit aliquid. T Tj » creatum , Deo hominem conformans : & afli- , fapientes opi- in ,milans, & Deo amicum reddens, In hac enim. w m ,nantur contrarium fapientibus. , quod fides determinat, »queftione aliquid eft » aliquid quod ratioinveftigat. Fides & Scriptu- »ra determinat, quod absque dono gratice im- » poflibile eft placere Deo. Determinat etiam,, n » quod absque dono increato , quod eft Spiritus » San&tus, homo non poteft fieri Deo acceptus, üt Et » nec affümi in adoptionem filliorüm Dei. »ideo omnes recte intelligentes concedunt, in. » juftis effe gratiz donum, ita ut credant, etiam. Hh j » in eis effe donum increatum, quod eft Spiritus, »San&us, & hoc àfide, &à Scriptura determi- i M n* l A »natur, & ideo, qui contrarium hujus fentiret, i » effet hexeticus. Sed utrum preter donum in- » creatum fit in nobis donum creatum, per quod. ( » fimus Deo accepti, vel non, quia non expreffe n » determin atur Scripturz authoritate, invefüiga- »tur à Do&oribus rationum probabilitate. Et » quoniam gratig eft recreare, animam informa- D »Ie, vivificare, illuminare , affimilare , unire, iM I M » ftabilire, acceptum facere, furfum levare, qui- ol & di » dam hos actus comparaverunt ad gratiam, ficut Mi » ad principium effe&ivum. Et quoniam Deus ] » füfficit ad hos a&us vel effectus producendos, QD » dixerunt, quod donum ereatum ponere ad hos » effec&tus prod ucendos eft fuperfluum. — Alii ve- »IOcomparaverunt etfe &us pre:dictos ad gratiam, » ficut ad formam. Ne ceffarium enim eft, quod j yil A J [2] »Vivi- 374 DISPUTATIO I1I. » Vivificatio & informatio ab aliquo fit ficut ab ."jat, ö » €fficiente & ab aliquo ficut ab informante. Et &t Kl » quoniam nec eft poffibile, nec decens, Deum » €fle formam perfectivam alicujus creaturz, ideo Rn Í » prater donum increatum, quod comparatur ad m » bos actus tanquam principium effectivum, con- m » Veniens eft &opportunum, ponere donum crea- Til »tum, per quod anima informetur. Hanc au- r » tem pofitionem preferendam credo priori, tum » quia fecurior, tum quia etiam rationabilior. - - ! p um ( » Rationabiliter enim tales effe&us & a&us non K » poffunt cogitari in nobis effle, quin fint ab ali- »quo ficut ab efficiente, & ab aliquo ficut ab ,O » informante. gt Quomodo enim a&us verus in- » formationis & vivificationis erit in anima, nifi nf r d » fit aliqua forma complens, à qua anima infor- » metur ? Et ideo fecundum hanc pofitionem ml , eu » Comparatur ipfà gratia creata influentiz luminis, ,ins » & principium ejus comparatur foli ; quia ficut » àfole materiali influitur lumenin aere, per quod: VU qtimmo » aer formaliter illuminatur; fic à fole fpirituali, »qui Deus eft, influitur lumen fpirituale in ani- u tin, ] » mam, àquo anima formaliter illuminatur, & re- »formatur, &gratificatur, & vivificatur. Un- 'nfO]llI]]O » de inter omnia corporalia maxime affimilatur BH » gratie Dei luminis influentia. Sicut enim eft D » quedam influentia, que affimilat corpora ipfum Ti n » füfcipientia fonti luminis quoad proprietatem, »ficgratia, quz eft fpiritualis influentia, men- Rn »tes fontj luminis affimilat & conformat. Hac * g » üutem influentia recte dicitur gratia; tum quia EW . » €X mera liberalitate datur, tum quia etiam gra- tinm nj » tum facit. Dum enim hominem Deo confor- Em 'f,mat, ! DE GRATIA. ) ,mat, &affimilat, reddit illum amicum Deo, & tt ff Wl » facit effe Deo placitum & acceptum. Ill Et 1. cc. queft. 3. ad ?. ,, Anima Deo affimila- j It hh » tur, ficut divinze fimilitudinis fufceptiva, gra- u ficut ipfa fimilitudo, vel donum aflimi- VRU 1 »tia vero m »lativum. Ü M Gratia eft ficut quzdam hw Et 1. cc. queft. 6. , ocedens à luce fuperna, qu& fem- "'['1 Ir , influentia pr Ilf » per habet co njun&ionem cum fua origine, ficut fole; & quia femper fuz origini »lumen cum , conjungitur , ideo non tantum attribuitur ei fubje&i in quo eft, fed etiam » operatio ratione , ratione fübje&i , àquo eft. Unde ficutlumen tur cum aére, fed etiam ope- If , non folum opera ione continuationis » ratur in ipfum aérem rat fuo fontes fic & gratia non folum opera- vQUL ,cum »tur cum libero arbitrio, fed etiam operatur in bitrium, & liberum arbitrium movet. il , liberum ar , Unde none ftaliud dicere, gratiam liberum arbi- jv ä j 1am gratiam effe Spiritus SanGi »triummovere, qu » inft rumentum ad movendum liberum arbi- » Hictextus manifefte o ftendit, in gratia , urium. non folum operante, feu a&uali, fed etiam in gratia j VO &i ficante, à qua liberum arbi- cooperantefeu fan p trium movetur & cum ea fe movet, reperiri im- N ( v relationem, ac mediátum continuum ordinem, ft inftru- j um L n unionem ad Spiritum Sa n&um, cujus e p Quod enim hic modus mentum in movendo. i mhü etiam locum habeat in gr atia cooperante feu ll " Uterque borum .JMO fan&ificante, oftendit his verbis: f if 7l 3) L modorum reübus efü, mec umus [ine a ltero. fufficit. jf qi Idem coNFIRMATUR eX €0, quod refpon- mmDW a 4 det 376 DISPUTATIO I1I. i det ad 6bje6tionem 5.5 cum enim fibi objiceref, jhd quod gratia cooperans feu gratum faciens fem- m £0 per operaretur eundem effec&tum meritorium, fj jl moveret voluntatem ad a&us meritorios; quia Dd lm h idem manens idem femper facit idem, nonnegat, WH voluntatem à gratia fan&tificante femper moveri, | fed refpondet, diverfitatem actuum, quando vo- j DTf luntas finit fe moveri à gratia, dependere 3 di- [iïl W verífa difpofitione voluntatis. Dicendum, in- »/ M » Q/it , quodilludprincipium; idem manens idem ! N d »Íemper facit idem, fallit in Deo, & ideo fe- C l »cundum quod Deus movet per gratiam, per Igi » eande m gratiam poteft excitare ad diverfa ope- ] (s K »Ià. Secundum vero quod liberum arbitrium , »feipfum movet per gratiam ad diverfa Opera, Ro f ! Iu : » €ft in ipfo cognitionis & affe&tionis diverfitas, h If » fecundum quas ordinari habet ad diverfa ope- , »TUm genera; & ideo quamvis gratia non varie- L Ts QU »tuürinfe, movet tamen ad diverí4 ratione va- ) Il JH [Uj » riationis in motore fibi co njun&o, finequo non ia » poteft movere. yptito Idem in z. Sent. dift. r7. part. z. q. 1. fuppo- vusto nit, quod gratia fan&tificans identi ficetur cum jii,a charitate feu ordine amoris per modum partici- n? ) pationis ex amore Spiritus Sancti. "d 3. fic fcri- m bit: , Ad' illud, quod objicitur: Si charitas eft yiin. » bonum per participationem, tunc ejus bonitas m » eft permutabilis in informitatem. Dicendum, » quod aliqui J Hmus d dicitur bonum per participationem TET » dupliciter. Aut quia participans & ordinatum ; » aut quia participatio & ordinatio. ,Eü Tm Primo mo- » do eft bonum habens charitatem fecundo modo r ; "du » Charitas, & ideo poteft non effe; quia non cft m slpfa DE GRATIA. Ea i » ipfà effentia bonitatis, fed participatio; tamen ] ( »non poteft non efï'e bona vel ordinata , qula eft 1pfe ordo amoris." ) N Et in c. ibidem fatls oftendit, feeam charita- h tem feu ordinem amoris mfufumldentlflcare cum st gratia fanctificante. Sic habet: ,Circa hoc, an , haritas fit ipfe Spiritus Sanctus , fuit ab an- b ut txquo duplex opinio. Quorundam enim , m M'ïg,lfh'l & fequacium, opinio eft, quod Sp1r1- , tus Sanctus eft effentialiter charltas qua Pater W & Filius diligunt nos, & qua d1hmmus Deum. EV AV I't quidam voluerunt dicere, quo& Spiritus San- J &us poteft tripliciter confiderari; nempe in fe, Poteft rurfus & fic eft amor Patris & Filii. Àr a conüderam , ut in humana anima iphabitans, & $ , fic SpiritusSanctus dicitur gratia. Poteft etiam » confiderari, ut unitus Voluntatl, & fic eft cha- Y l'lt&S, qua Deum diligimus. Unde dicunt, quod LU Spmtus San&us eft noftra charitas non per ap- D »propriationem, fed per unionem. Sed hec r poütlo non poteft ftare. Quia Spiritus San- , &us non eft unibilis. Et preterea fi effet uni- bth, aut uniretur per naturam, aut per gra- jin; fxam? Non per naturam. Ergo per gratiam. Ergo adhuc oportet effe habitum gratie difpo- N , nentem animam ad füfceptionem talis unionis. Et propter hoc dicendum, quod iftud, quo di- IN W* mD hglmus Deum, tripliciter eft accipere. Aut LM' »quo diligimus ejfeüwe, & fic charitas five amor M »eft Trinitatis & Spiritus San&ti appropriaté. j n Aut quo diligimus exemplariter, & fic Spiritus Qan&us eft unio Patris & Filii, & nexusambo- ] am b » »rum &unitas. Ad cujus imitationem charitas Aas , D0$ DISPUTATIO IIL. 378 , 10s ne&tit, Aut quo diligimus formaliter , & fic K » fecundum opinionem Magiftri eft animi affe- nnatw 5 6407 Et in his omnibus verum dixit, nec er- 1qqen »Iavit; fed defecit (hoc eft, non omnia dixit). an!IS- » Quia przter hoc eft ponere charitatem fecun- 1 gsati f »Qum communem opinionem, quz eft habitus ) & "m »Creatus animam informans; & ratio hujus fu- M »miturà parte effentie, & virtutis & operatio- , »nis, qüuia charitas eft bonitas creature rationa- , »lisipfam perficiens (fupra naturam ) & diftin- Ut »guens (à puro effe naturali) & ordinans & di- al »Íponens ad vitam seternam." In hoc textu, ,Utm dum S. Bonaventura fatetur, Magiftrum Sen- ii tentiarum verum dixiffe, quod charitas, in quan- , tum ea diligimus Deum,, 'fit animi affettio, fed ta- yftrt men huic affe&ioni aliquid addendum effe, nem- vt pe rationem diftin&tivam ab ente folum naturali, y i & virtutem operandi meritorié ad vitam ster- ,ült nam, oftendit, charitatem infufam effe concre- m tum aut metaphyficum aut phyficum , compofi- ) häh'll tum ex affectione animi & ex ordine quodam reali iT intrinfece füpernaturali ad finem fupernaturalem. st Dixi, metapbyficum vel phyficum. Utrum enim J lntg ifte ordo fuperadditus affeGtioni animi cum ea Y Iuf uniatur infeparabiliter vel feparabiliter, relin- N d quit in bivio. ) n VI. Scotus docet, gratiam fanctificantem nj )l VU vealiter non diftingui à charitate feu amore, quo o nos diligimus Deum, fed tantum formaliter , in n ij quantum in ifto amore datur fpecialis relatio feu J EU ordo ad finem füpernaturalem. In 2.Sent. dift. i. 27. q. un. ficfcribit: ,,Opinio fuit hic aliquando, ung. » quod gratia eft quoddam lumen füpernaturale, »n e Wi üm; DE GRATIA. 379 » fe habens ad virtutes Theologicas, ficut lumen ,»naturale ad virtutes aquifitas. Sed ex hoc fe- » queretur; quod fides non poffet manere infor- Ideo alia eft opinio, que dicit, quod »mis. »o o ratia formaliter eft virtus, quz eft charitas; » & quecunque excellentie attribuuntur gratig, » (dicunt, quod ille attribuantur) & charitati & » € converfo. Utraque enim formaliter zquali- »ter dividit inter filios regni & perditionis. & neutra »Utraque etiam eft forma virtutis » poteft effe informis Utraque etiam conjungit » ultimo fini perfe&a conjun&ione, qualis poteft » effe in via. Etfi poneretur (gratia à charitate) » diftin&a, altera füperflueret, quia reliqua fuf- » ficeret. Etfecundum hoc poteft teneri opinio » Magiftri, ficut tenebatur dift. 17. l. r. Sent. » quod Spiritus Sanctus non per alium habitum TEl » diftin&tum à charitate movet voluntatem ad di- WU » ligendum Deum meritorie, & diftinctumab illo » habitu, quo animam inbabitat, qui eft gratia, » & ipfa eft charitas. Et eodem habitu quo Spi- » ritus Sanétus inhabitat animam, inclinatur vo- ue »luntas in fuum aétum meritorium. Non fic » autem eodem habitu , quo Spiritus San&us in- 5-6:) * »habitat, credit omnia & fperat; fed ( credit & »Íperat) aliis habitibus imperfectis; quia actus »iftorum habituum requirunt imperfe&ionem. a » Sed objiciet quis, quod ex hoc videtur fequi di- » ftin&tio inter gratiam & charitatem ; quia chari- » tas eft perfe&tio fimpliciter; alias enim nonfor- »maliter competeret Deo; qui fecundum Joan- L u » nem eft charitas. Gratia autem non eft perfe- » &io fimpliciter; nec formaliter poniturin Deo. » ^M* 380 DISPUTATIO IIl » Refpondeo: charitas dicitur, qua habens eam jl » habet Deum, ita quod refpicit Deum non in Qu »raüone diligentis, fed in ratione diligibilis. t » Gratia (vero) eft, qua Deus aliquem habet (i »gratum; quiailluddiciturgratia, propter quod d » Deus acceptat, habens ut dignum beatitudine, 7,COIT, » & dignitate, quz eft in correfpondentia meriti n »àd premium. Et ita gratia aliquam imperfe- i ! »Gionem includit, quia talis dignitas aliquam quij »imperfectionem ponit in digno, quia non eft fM » per fe beatus. Sic ergo poffumus concedere; reiite » quod licet idem abfolutum fit in anima (nempe BUA » Charitas), per quodanimadiligit Deum , ut ob- Stots »je&um; & per quod acceptatur fpeciali acce- m » Ptatione à Deo & ordinatur ad beatitudinem, Qria »tamen alia & alia ratio (feu formalitas) eft in t d »ifto abfoluto, in quantum (uno modo) fic, & i » (2lio modo) fic refpicit Deum. — Et una ratio, huiy »nempe prima, fcilicet principalis, competit »fibi, in quantum eft perfe&tio fimpliciter; alia J »ratio, (nempe fecunda) competitfibi ut eftper- » fectio limitata. Et ita appropriaté fecundum Q lj »primam eft charitas; quoad fecundam dicitur »gratia, & fic omnis gratia eft charitas, licet At INec tamen ifta diftinctio ra- Quinte P » non é converfo. Vi »tonum, vel non-convertibilitas concludit, fs » Quod , ubi concurrunt in eadem anima gratia & elint » Charitas, quod fint diftincta fecundum formam. » Sicut licet fapientia fit perfectio fimpliciter, & I j » fapientia talis (inPetro vel Paulo) fit perfeétio C | »limitata, ubi tamen concurrunt, nonfequitur, "«Uïünerea [ T » quod hec ab illa fitdiftin&a fecundum formam ; » &tamen funt diftinéta formaliter. Differuntet- ï?üa) Q ü li ,1am DE GRATIA. 381 ln "m ,iam (charitas & gratia) in ratione connotati. , Quia illud abfolutum ( nempe amor) poteft u , confiderari, ut eft habenti principium operan- Jfern T ,di. Etfic non dicit imperfe&tionem, & poteft , effe in Deo, & dicitur charitas. Poteft etiam IVf , confiderari, ut eft obje&tum Dei in me, prout n ,Deus habet me gratum, & fic dicitur gratia. lürfïl M ,Eft tamen idem re."^ — Exhis omnibus fequitur, quod juxta Scotum gratia fanGificans fit realiter A i idem, ac ordo ad beatitudinem fupernaturalem, realiter identificatus cum amore aéctuali vel habi- tuali materialiter perfetto. Dico, ferfetio, quia Scotus hoc loco expreffe advertit, quod non p omnis charitas fitgratia, quia videlicetnon omnis E charitas ad eam perfectionem materialem , vide- licet actus extenfionem & intenfionem virium U pertingit, ut acceptetur à Deo per ordinem rea- u lem impreffum ad beatitudinem fupernaturalem. T Auyv M VIHL. JDurandus, Henricus, .. Mayro, Scotiftee l? cum Higueo, Bellarminus 1. 1. de gratia, Salmeron, ia Le[[us, Molina, Eflius, Tournelius, &plures alii -docent, quod gratia fan&tificans identificetur cum charitate, qua homo amat Deum actualiter vel habitualiter. Ergoin eorum fententia gratia fan- l &ificans non poteft confiftere nifi in relatione A A J re effentiali feu ordine reali Spiritus San&i ad ani- Áit UI MWl iam, & anime ad Spiritum San&um tanquam charitatis principium & finem beatificum, feu in ) j: unione reali inter Spiritum San&um & animam. if Charitas enim ex fuo genere, prefertim imper- D) ini | fecta, cum poffit dari etiam inftatu purz naturz, Di Il nifi fuperaddatur à Deo ordo ad finem fuperna- tura- 382 DISPUTATIO rII, turalem, non reddit hominem Deo acceptum in f ordine ad intimam amicitiam & filiationem. qtat j Omnium horum authorum fententia paucis con- Qd ftringitur & probatur à Durando in 2. Sent. dift. pænlt» 26. q. 1. his verbis: ,,Suppofito quod gratia fit fiet f (d » aliquid creatum in anima, oportet, quod gra- » tia fit idem realiter cum virtutenon quacunque, al » fed cum charitate, qu& dat operibus efficaciam af 1 7 »Ierendi. Quód patet dupliciter. Primo, quia i i fj »que differunt per eífentiam , poffunt virtute d » divina feparari. Sed gratia & charitas nullo relite »Inodo feparari poffünt, ita ut fit alterum fine i »altero. Alioquinfequeretur, quodidem homo nj » falvaretur & non falvaretur. Quia decedensin » finali gratiafalvaretur; decedens vero fine cha- »ritate non falvaretur. Secundo, quorum eft »unus & idem a&us non folum concomitativé, u » íed per effentiam, illa funt unum effentialiter, hm » & non folum per concomitantiam. Sed gratice I u 1 » & charitatis eft unus & idem a&tus non folum d » concomitative, fed pereffentiam. Ergo. Mim. M hn »jrob Gratie & fimiliter charitatis eft duplex Tutior » actus. Primus confiftit in informatione & de- iinp »nominationefubjedti. KEthic eftquoad gratiam ls » facere Deo gratum, & quoad charitatem facere NY »Deo charum. Manifeftum eft autem , quod Iu » hzec duo funt unum, nec differunt nifi folo no- » mine. (f Alius eft reddere opus meritorium. Et It jl »in ifto fimiliter conveniunt. Et hoc videtur [io g »fentire Apoftolus, qui utrique eosdem a&us Ws » tribuit, fcilicet dare efle fpirituale, & proficere »ad opus meritorium. t I. Cor, 13. &'r4. Ad a » idem facit, quo charis in greco eft idem quod ^ Quj »gratia DE GRATIA. 383 »gratia in latino., Ita Durandus,. & authores citati, quorum ratiocinium verum effet, fi omnis charitas etiam imperfe&a, quz in Sacramento Mi penitentie fufficit ad juftificationem, effet jufti- »Jgp ficativa. Cum autem hoc non poflit admitti, ad Ql falvandam faltem horum authorum mentem quo- l AO ad fübftantiam do&rine cum D. 'Thoma quidem afferendum eft, gratiam fan&ificantem realiter diftingui ab amore hominis erga Deum a&uali vel habituali, eam tamen confiftere in unione i realireciprocainter Spiritum San&tum & animam, feu in ordine reali impreffo divinitus ad actus amoris amicitie erga Deum. Solvuntur Obje&tiones. Ym d OngrcrruR 1. Communis fententia Theo- logorum docet, quod gratia fan&tificans confiftat ) in qualitate abfoluta, non vero in entitate mo- dali, vel in entitate relativauniusad aliud. Ergo l non poteft dici, quod gratia fan&ificans confiftat in unione reali reciproca inter Spiritum Sanctum & animam. RESsPONDEO. n. a. "'Theologi enim vete- res, & infigniores ex recentioribus non expri- vteft munt, an illa qualitas, in qua confiftit gratia fan- &ificans, fit qualitas abfüluta vel qualitas relativa, ] getuni imo plerique ex iis potius infinuant , quod ex f fuo genere potius fit qualitas relativa, utpote verfans in genere potentie & babilitationis , prout T docet S. Thomas. Imo is expreffe negat, quod T gratia habeat propriam rationem habitus ejusmo- 1j t Dein di, qualis continetur in predicamentis. oel'tiäng autho- 384 DISPUTATIO IlI. .fot authores, qui gratiam fan&ificantem identificant cum charitate, omnes, excepto folo Durando, a eam à charitate diftinguunt faltem formaliter, ita m ut in fuo formali conceptu dicat faltem aliquod i eon effe relativum per modum unionis, ordinis, & ( activitatis ad actus fupernaturales. T REsPONDZEO 3. transmiffo , quod ficulo (ictl hdu preterito ea fententia invaluerit, que gratiam fan&ificantem conftituit in qualitate abfoluta, fa- yld titür tentur tamen ipfimet 'Theologi, hanc fententiam neque ex Scriptura, neque ex traditione ftabiliri ,T poffe. asquez q.198. c. 3. examinans, utrum , ,Itü gratia recipiatur in effentia animz vel in ejus po- tentiis, quz funt aliquid relativum ad aétus. n. qrat I2.ait: ,, Prefens controverfia levioris fane mo- a » Inenti eft, quam recenticres nonnulli Theologi J » exiftimarunt, neque ulla ex przedi&tis opinioni- qittj »bus, quantumvis authores illarum reclament, yitto »quidquam fundamenti habet aut in Sacra Scri- m » ptura, aut in Conciliorum & Patrum do&trina. virin » Quocirca parum referre in hac queftione hoc aE » aut illo rnodo opinari, dummodo concedamus ii » cum Schola Theologorum, in ipía juftificatione Vil t » infundi habitum, quo emundemur à peccatis, » & quo diligamus Deum füper omnia. t n.17. ts »Fateor, nullam efficacem rationem & caufam t »fübeffe, ut afferamus, hos habitus (gratie & ?fde t » Charitatis) re diftingui, cum omnia, que de t » gratia & charitate dicuntur, in unum & eundem Á (s » habitum recte convenire poflint. Etideo pro- mj » babile mihi videtur, afferere, effe unum & eun- n »dem habitum , prafertim , cum negare nom Lhc » poflimus, ipfam charitatem ex fe idoneam effe W g ' » For ld DE GRATIA. 385 |: NL »formam juftificationis noftrz. ,, Ex his patet. Vasquezium propendere in eam fententiam, quo gratia fanctificans habeat fuum effe in potentiis, & confequenter, cum potentlæ in fuo formali Qttty conceptu dicant aliquid relativum, feu ordinem realem activum ad a&tus, etiam gratia fan&tificans f h dicit tale effe relativum. H Iden, quod bene no- n tandum eft,. q. 203. c. 3. n. 19. afferit, hominem probab1htc1 juftificari per a&tum c lile&ionis fu per- l naturalis. Sic fcribit : , Probabilis fententia ,mihi vifa eft, tam folo aé&tu contritionis & di- uN L » le&ionis Dei fuper omnia, qui ex auxilio fuper- ,naturali procedat, quam habitu fine nova alia »gratia & condonatione juftificari poffe homi- ,nem; ac proinde hactenus ab Ecclefia definitum » non effe, adultum extra Sacramentum folo ha- » bitu juftificari tametfi communis & probabi- LEU lior opinio fit, juftificationem tam adulti qu Mi » parvuli five in Sacramento, five extra de facto Q » fieri per habitum permanentem. Porro autem P ] y* » ab Ecclefia definitum non efle id, quod dixi- 0 VL » mus, probare conabor authorltate eorum Scho» Dein w » lafticorum, qui id exprefTe docuerunt.,, E recenfet Vasquez plur;mos Theologosfui & an- M j i terioris temporis, qui idipfum fzculo 16. & 17. docuerunt, Capite 4. ex teftimoniis Patrum fo- m lide confirmat. i Inter Theologos hujus fenten. tie recenfetur ab illo r. Dominus Soti 9. Mel« jilo mino chior Canus. 3. Stapletonus. A. janfenius. Epifcos pus Gandavenfis c. 46. COI]COl'dlæ KEvangelica. S: rln RO "Albertus Pigbius. 6. Hofius Cardinalis in Confetk. Cath, 6 74. : 7. Cafpar Ca[Jalius de juftitia p. t. m M ( 8. Cajetanus Cardinalis. 9. Báriboloingus M« UA D. dmort Tr.de Pecc. orig. 62 grat, Bb dinds L 386 DISPUTATIO IlI. dina 1o. Paludanus 1r. Ruardus Tapperus I2. , Ricbardus in quartum fent 13. Toflatus in c. 17 ,Vif Gen 14. Scotus Gabriel: Biel 16. Gre- .th I8 oeannes Vin- gorius Zdrimin 17. Okamus fit centius Ord. Pred. & Profeffor Salmant. in l. de ,l an-& 9. Ludovicus Montenfino 20. PYan- gratia. q. I »n cifrus Efpinofa 2I. PYancifcus Martinez 22. ,T Hieronymus Zdflmonacir ILudovicus Tena 24 ylin Palacios Thomas de Gusman 26. Marti- 25 feit mus Gutiereg; 27. Didacus Granero 28. Micbael y n de DBenavides 29. Zpbonfus Deza, quorum po- TU fteriores decem à Vasquezio aüno r593. confulti ] huic fententix accefferunt Ut vero faltem ali- puttio quorum teftimonia adducam ; inhanc claffem ve- ,Unm niunt I. Dominicus Soto in 4. dift. i. ubi q. 3 st a. I. fcribit ,,Qui intelligere cupit, quomodo p , Sacramenta conferant gratiam, id primum con- J Oportet , fingendo nullam ejusmodi 55 Pcltuat ) do"m' P quahtatem effe neceflariam. Nam profecto »gr , Patres nunquam de illa difputare cogitarunt »dlm ; ,,Imo res eft non adeo antiqua. Sed hoc tan- st »tumàtempore Apoftolorum do&ti, docere poft- lOglæ | ,, modum pofteros contendebant, quod Sacra- *H!'äg& ,,menta nove legis in hoc fenfu gratiam confer- ,rent, quod homines facerent Dei amicos, five ns o'a(*n Duw Hu'u » per qualitatem id fiat, five fine illa, ut inter ) Hn hu homines accidit ylt U!ïen JmOdlm Idem in 3. dift. 6. q. 1. a. 3. Concluf. 2. docet. baptizatis infundi gratiam, ego UU'I]Q] hanc propofitionem : ym Mhm habere duplicem fenfum. ,jUnum, quod fiunt » Deo grati. Ethicfemper fuit habitus tanquam * Gtfi J'llm CUm | fides catholica. Alter vero ienfus eft, quod »illa ii fþerau ' DE GRATIA. 387 , illa gratia fit qualitas ab homine diftin&a, di- » Vjnitus concreata, qua fiat homo gratus, ficuti » €ft habitus fcientis & virtutis aquifite. Et »; hic fenfus non eft tanquam de fide usque adeo . antiquus; quoniam nec tam plane ex facra pa- » gina colligitur. Nam ut dift. r. q. 3. explica- !n » Vimus, nihil repugnat, hominem effe Deo gra- tum absque aliqua fibi inherente qualitate, TA » ficut ego gratus fum amico, eo folum, quod », diligor ab illo.,, Eadem poftea docet de vir- [ tutum Theologicarum habitibus. g Melbior Canus loc. "Theol. l. 7. c.». Dif- putationes Theologicas in duo genera dividit. ,.Unum earum rerum, que vere ad fidem fpe- 5 CEaTit. Alterum earum rerum, quze citra jactu- ,,ram pietatis ignorari non ab imperitis modo, , verum etiam à Doctis poffunt, quod nec fidei , dogmata fünt, nec ex illis derivantur. An Nop » gratia, qua juftifcamur, qualitas quedam fit Qu ,8nimo impreffa, unde qualitates ali& confe- , quantur, hoc eft, virtutes quzdam tum Theo- H M »logie, tum morales infufz, per quas animus [ AV » divinas & füpernaturales bhabeat actiones, inter mtt Item , an Sacramen- p » Scholafticos difputatur. ] !d ]v ,,ta, que caufe gratie & virtutum effe dicun- (j i ,tur, hujusmodi effecta vi quadam & qualitate ,inexiftente divinitus indita efficiant. Hujus- , nodi vero generis quzítiones in pofteriorum (unt , ego numerum redigo, neque facrarum Litera- ,rum teftimonia de his qualitatibus intelligenda jit ,» effe exiftimo; neque controverfiam Catholico- ,10um cum Pelagianis de gratia ad credendum, " »ad fperandum, ad amandum, ad implendum T b »legem, 388 DISPUTATIO III. a », legem, ad perfeverandum, de qualitatibus po- V , tiflimum effe; fed de Dei auxilio gratuito & efani 3» ipecialis Eadem repetit Canus rele&t. 4. de l Sacramentis poft concluf. 5. D. Bartbolomeus Medina primarie cathedre n 2. Salmanticenfis profeffor in 1. 2. q. r10. a.2. fic qulis hi fcribit: ,,INon eft certum fecundum do&trinam ,fidei, quod gratia fit habitus infufus in ani- li v DAT ,a inhzrens. Nam hoc non colligitur ex ; acris Litteris., neque ex traditione Ec- N2 f , clefiaftica , neque ex definitionibus Con- mm il , ciliorum. Et Concilium Tridentinum lo- i52 1 ft of ,cis fupra commemoratis, ut re&e admonet , do&tiffimus Pater Soto lib. ?. de nat. & grat. Ts 0 » cap. 18. confulto abítinuit à nomine habitus, fnt hii , fed tantum definivit, hominem juftificari per », juftitiam diffufam in cordibus noftris, quz illi A ; inhzreat. Et paulo pofi. lllud etiam adver- N , tendum, quod illa juftitia interior, & inhzrens, ytted , & illa mutatio voluntatis , qua peccator ex u ,pravo fit re&us , poteft fieri duobus modis. «Qubts ?5 Uno modo per infufionem alicujus qualitatis .Tl oli », füupernaturali sin animam. Alio modo poteft la d , fieri àDeo fineinfufione alicujus qualitatis per- sj , manentis, fed per folam a&ualem motionem nm*) qx ,, divini auxilii, quod auxilium fua efficacia con- »lt », Vertit animum hominis à pravitate ad rectitu- » QU ,dinem. Utrum vero Deus efficiat hanc inte- ,riorem renovationem per aliquam qualitatem érequ »permanentem, & infufam; velpotius per fo- ,,lam motionem a&ualis auxilii divini, Conci- l , lium "Tridentinum non definit. Non enim illa d gf&dæ | , quzflio pertinuit ad id, quod erat propofitum Jirbys »1in DE GRATIA. 389 a'hw n Concilio.,, ta Medina. Idem q.51. & in q.62. a. 1. reddit rationes, ob quas non eft ne- ceffarium , ejusmodi habitus animis infundi. ]i A. Thomas Stapletonus, de Ecclefia optime d meritus l. s. de juftificatione c. 8. format non- I)4; nullas queftiones v. g. quid fit illud, quo no- bis inhzrente formaliter juftificamur ? an ha- mläogb; 1 bitus virtutum infufi, atque in nobis fixi , & im- W manentes ? an motiones animi reCte & conti- nuz ? An neutrum horum, fed re&itudo tan- tum fuperiorum partium intelle&us & volunta- MLA tis? Utrum juftitia, qua formaliter jufti fumus, fit obfervatio legis ex fide fadta? an novitas 1 M d D intus operans? Quas fe preterire dicit, quia fünt Scholaftice, & ab hereticis non controver- A fie, acideo nec olim, nec nunc à Concilio TTri- MMY dentino definite. ,,De his, inquit, queftioni- i 6 n pertinet, accu- " , bus ad prafens inftitutum no 0 Aj »T ate aliquid determinare. Sunt enim magis n o , quam hodie controverfe, & de , Scholaftice ,; quibus propterea, cum nihil in alteram partem 5 , vel olim vel nunc in Concilio 'Tridentino Ec- ,,Clefia definierit; (nam quod unumquemque ii m menfu- , fuam juftitiam in fe recipere fecundu ,Iam, que etiam fingulis inhzeret, propter do- ,na infufa, Patres 'Tridentini docent, illud in ,quacunque predictarum opinionum fententia , aliquo modo verificari poteft) non eft magno- 51 »pere cum hzreticis litigandum. S. Ludovicus Molina Difput. 15. de concor- arbitrii fcribit : ,,Prifcis tem- dia gratiz & liberi (N , poribus in Patr ibus ex Scripturis lux magna Ü B 3 , fuerat, p at 390 DISPUTATIO I1I. , fuerat, quousque vires arbitrii noftri fe exten- m ,.derent ad ea, qua funt ad falutem neceffaria, ,;in ] » fivetanquam viteeterna merita, fivetanquam , » proxime vel remotz difpofitiones ad juftitiam, ,Itts miciiamque cum Deo comparandam , five ici ) » €tiam ad perfeverandum in gratia, legemque ,.implendam. At,vero utrum ejusmodi difpofi- Y , tionis rationes formales haberent fupernatura- BUf »1es, ut re ipfa habent, an folum füpernaturali m » ope effent elicite, in fe vero effent naturales, ,lilt , neque erat fatis cognitum, neque forte in con- ,ne ,troverfiam vocatum. Hec ita habere, fatis ,(s »pro comperto babebit, qui Patres antiquos, ,U. » Coneiliaque antiqua evolverit, atque Ecclefiz I , decurfum his mille centum anteactis annis con- , », fiderarit. ,, Morinus, qui 1.8. de poenit. c. 7. , & ipfe n. r2. fatetur ; fe in autboribus Ecclefiafticis Ri wübi] de ejusmodi fubtiitatibus circa babitus infufos n reperi[Je; inteftes etiam przeter enumeratos addu- ia cit Ruardum Tapperum, Allbertum Pigbium, & S'oan- N nem Pincentium Dominicanum, quorum pofterior l. de gratia Chrifti Concluf. 6. docet, hominem dT AU Q juftificari poffe per folum a&um charitatis, dum- tefed modo hic actus charitatis contra Baium afferatur ilï«ï'.e hn fupernaturalis, ita ut dici poffit infufus à Deo, P etiamfi non daretur habitus infufüs permanens. lt » Eft advertendum, inquit, quod ejusmodi fu- üniy » pernaturalis immutatio ( per juftificationem ) BH » In adultis fit per proprium eorum a&tum, vi- 1 hr Iæpn » delicet per a&um charitatis, & dile&tionis Dei aF w »1uper omnia. N W Et exiftimo, quanquam non ml&fant »nulli ex novioribus Theologis contradicant, MP » quod ipfe charitatis a&us ex propria fui natura ] l »vim W DE GRATIA. 391 l » Vim habeat efficiendi immutationem predictam h ,in voluntate creata, cujus ratione voluntas, , etiamfi Deus ei non infunderet habitum chari- , tatis, habitualiter maneret converfa in Deum.,, Sic ifti authores. Dices r. Suarez de Gratia 1.6. c.2. n.6. vocat hanc do&rinam fernitiofam, & periculofam. E- go non efttenenda. Sic fcribit: , uidam putant, M , €a qu: à Conciliis dicuntur de gratiainhzrente , fufficienter falvari poffe per nefcio quam rela- ,, tionem realem ad Deum, vel fpecialis fimilitu- ad eun- ; dinis ad ipfum, vel filiationis adoptivs& , dem. Quiahis modis folet gratia in Scrip turis , fignificari, cum tamen relationem fignificent, ini immediate conferre fine ,,quam Deus hom J a entitate abfoluta. Quam fententiam » pEv ,» prorfus inintelligi bilem judico, & pernitiofam, ,,ac periculofam , quia folum ad eludenda con- vl , cilia excogitata videtur. RESPONDEO. D. à. Suarez enim loquitur de pura relatione, que nec reperit previum ef- ^ fe&tum gratie ante fe, in quo fundetur, nec po- nit effe&uum poft fe. Nos autemloquimur de en- ) "I titate modali, nempe de unione, ordine, feu :l a&ivitate fupernaturali, quz& fit a&üiva, & phy- M Y atl fice determinet & influat ad omnes a&tus virtu- y d tum fupernaturalium, realiter identificetur cum qualitate abfoluta exornativ a anime, tanquam s Ipfe- fi 69 gratig proprietate & effe&tu metaphyfico. n AHf i met Suarezius l. cc. c. 13. n. 14. admittit; quod [l U I g ratia fanctificans efficienter influatin omnes actus fupernaturales: Addo, inquit, mübi e[Je valde pro- Y COnTï u babile, gratiam banc babitualem babere influxum att- fj f Bb 4 JVun bISPDTATIO IIE. 392 vwmn in omnes adus fupernaturales tam oice quam pa- p'ur iric. Nil obftat ; eam ativitatem effe ipfum " u j formale conftitutivum gratic. Id non poffe re- jici à Suarezio tanquam peraitiofum aut periculofum l a (it exinde probo , quia ipfamet concedit, eam fen- tentiam effe valde probabilem, quod gratia fan- qu &ificans realiter identificetur cum virtute chari- ..... taüs, in qua fuppofitione ab authoribus gratia (l nil aliud eft, quam aGivitas quedam ad actus a fupernaturales, feu ordo, & unio aCtiva Spiri- i« tus San&ti ad a&us vitales fupernaturales, prout fuperius ex ipfis fontibus, feu authoribus hujus hu tiN fententie explicatum. Suarez l. ec. c. rz. n.». hi & qq. & c. 12. n. 1. & 2. de hac re fic loquitur: Sict ; In hoc puncto, an gratia fan&tificans diftingua- qm , tur realiterà virtutibus & fpecialiter à charita- AT » te, prima fententia eft, gratiam non effe aliam Ti d ,,tormam, nifi charitatem ; ac proinde in donis &j , infufis nullum effe ex vi juftificationis preter , €a, quze ad aliquod genus operationis imme- , diate ordinantur. Ita Alenfis, Richardus, Du- bl ,randus, Scotus, Gabriel, Major, Baffolus, d » Mar(ülius, Vega, Bellarminus, &c. Primum p » hujus fententie fundamentum eft &c. - - At- p »que hec fünt motiva, que opinionem hanc T », fine dubio faciunt valde probabilem. ^ Senten- Tun ,,tiam tamen, quod gratia fit realiter diftin&ta à fn », Charitate preferendam cenfemus. - - Difficile lo », &utem eft, fententiam hanc ex Scriptura, Con- gj li , Ciliis, aut Patribus oftendere.,, In hoc textu Tire Suarez fatetur , eam fententiam effe valde pro- b lr babilem quz gratiam fánctificantem cum charitate Ti identificat, ejusque oppofitum difficulter ex Seri- B ptura, DE GRATIA. 393 ! ptura, Conciliis & Patribus probari poffe; cum ergo cum cbaritate nullus authorum fomniave- rit identificari qualitatem aliquam abfolutam, feu perfe&ionem, quc in fuo conceptu formali non dicat effe relativum, quale ens abfolutum eft n quantitas, color, lux. &c. non poteft Suarezius pernitiofam aut periculofam vocare eam fententiam, J qu:e afferit, gratiam fanctificantem confiftere for- gf i maliter in unione reali operativa , feu in ordine atiivo A ad actus fupernaturales. U DicEss 2. Suarezius ex eo , quod gratia - fan&ificans non confiftat in nuda relatione reali II ftatim infert, quod confiftat in qualitate abfoluta. Sicenim l. cc. c. 2. n. 7. ratiocinatur: JDico igitur, gratiam mon po[fe e[Je relationem , fed entitatem abfo- lutam. KErgo omnem fententiam, quze non ad- mittit, quod gratia contiftat in qualitate abfolu- d [ ta,, habet pro pernitiofa & periculofa. Mi REsPONDEO. dift. a. Suarezius fic ratio- cinatur ex principiis Philofophie necdum fatis digeftz». c. conformiter ad principia Philofophiz exacte. n. Suarezius in prefatione fuc Phbilofo- phie feu Metapbyfice , ut vocat, fatetur, fe pri- À mum adorfum effe fcribere Philofophiam, poft- 'moäe; quam jam fua Commentaria in tertiam partem Jmï; Summs ediderat; exinde enim fe advertiffe, quam neceffario Philofophia Theologiam preeat. Ita- j | que Suarezius in fua 'Theologia fequebatur com- fLN munem divifionem predicamentorum , in qua entitatibus mgdalibus necdum fpeciale locula- j uV lg mentum affignatum fuerat, ita ut entia modalia n ac etiam relativa ad aliud, qualia funt umio, a&i- i itü u -J' I Bb s Qiid$, 394 DISPUTATIO III. Mil vitas, potentia agendi, ordo atlivus unius ad aliud, quamvis in fuo formali importent ens totaliter »J pc relativum, in claffem reliquorum predicamento- meæ Y « rum referri debuerint, prout fatetur in Meta- phyfica Difput. 32. Se&. r. Exinde factum eft, WH j cum ab Ariftotele etiam potentia agendi, ac polen- j tialitas, ad genus qualitatis relata fit, etiam Sua- [ Ia rezius potentiam activam ad genus accidentis ab- wwwww Joluti, íeu qualitatis abfolute retulerit. Sic enim thtlg m in fua Metaphyfica Difput. 42. Se&. r. n.IV. & V. feribit: ,,Ariftoteles dixit, omnino id, quod BR j » pr&ter quantitatem in fuübftantia ineft, effe qua- »litatem; quamvis enim ille de numeris fpecia- tDif »liter loquatur, nos id poffumus extendere ad ) »Omnes fübítantie qualitates fubintelligendo »0mne id abfolutum, quod ineft in fubftantia Iu u) » ecundum fe & in effe quieto, & perfe&to, effe D »qualitatem. - - Qualitas ergo effe videtur ac- » cidens abfolutum, adjunc&tum fübftantie create l »ad complementum perfe&ionis ejus tam in ex- Titig - »iftendo, quam in agendo. - Hinc exponi Ril »poteft, cur qualitas dicatur confequi formam. l »Nam quia forma confert principalem vim agen- àj | »di, qualitas adjungitur ad complementum per- ."onfh'a »fe&ionis (feu virtutis agendi. - - ) Rurfus DA »juxta hanc rationem intelligitur , cum dicitur N » qualitas effe modusfubftantiz.,, Ex his patet, ytts virtutem attivam à Suarezio vocari in hoc fenfu a qualitatem abfolutam , íeu accidens abfolutum , licet yQuij exaé&te loquendo in füo conceptu formali fit en- sfm titas vel perfeGtio relativa. Itaque quoad fub- UE ftantiam rei non repugnat Suarezio, fi dicatur, ,Conc1 gratiam fanGificantem formaliter confiftere in unione ,beüæ DE GRATIA. 395 zl unione reali operativa Spiritus San&i ad animam, ) feu potius in ordine reali ad actus fupernaturales, animg impreffo divinitus in juftificatione, qui 1] ordo à me vocatur entitas modalis, à Suarezió ; Q l qualitas abfoluta. Certe juxta meam Philofo- phiam & juxta D. Auguftinum omnis activitas "i x creaturarum confiftit in-ordine exifIendi rebus im- preffo. Itaque etiam a&tivitas anima fuperna- V m turalis ad actus fupernaturales confiftit in ordine W ( divinitus anime impreffo ad actus & finem fuper- naturalem. Accedit, quod in fenfu reali etiam juxta nos gratia fit qualitas abfoluta exornativa anima. DrcEss 3. Saltem nullus Theologorum hoc tempore oftendi poteft, qui utatur hoc modo .; loquendi, quod gratia fan&tificans confiftat in 1 XQ Wl m O unione reali Spiritus Sancti cum anima. TM RzsPowpEo. n.a. Nam P. S'ofepbus Maria ii cm Platina Ord. Min. Convent. & Primarius Profeffor m " Y n '"Theologie in Univerfitate Patavina in Parte . Prelettionun "T beologicarum Differt. V. queft. tertia f [ edita Bononie anno 1738. gratiam fanctificantem Q pl conftituit in fubflantiva prefentia feu unione Spi- ritus Sancti ad animam. j Ibi fic fcribit: ,, Con- qn i » troverfie cardo in hoc eft, an Patres Legis Ve- IN ?R » teris non modo gratiam Spiritus San&i per effi- ,Cientiam qualitatis eorum animis inherentis, nh » quain Deiamicitiamrevocatifint; verum etiam »ipfam. Spiritus Sancti fübftantiam receperint, ( »qu2 eft veluti forma adoptionis filiorum Dei. ] ( ]u » Conclufio. "M l4 Nullus ex San&is Legis Veteris »fübítantivam Spiritus Sanüi gratiam recepit. Qu J »Hoc 396 DISPUTATIO IDUE p » Hoc difcrimen eft, quod nos inter & San&tos ï V. ponit Apoito us. Quamobrem nos non npt » » modo per gratiam fanctificantem in Dei amici- »tiam evchlmur ut amici, verum etiam ut fi- ,,hx -- Cum oravit Chriftus, ut ii, qui in eum Tri »credituri erant, fierent unum, id fecit, hon u » IDodo ut eis conferretur gratia fanätlücans, fed g » etiam fubftantiva Spiritus Sanéti przfentia, per li t » quum veluti adoptionis formam , .filiorum Dei Á ( » dignitatem reciperemus. - - Qua in re non pmb eit putandum, fubftantivam Spiritus Sancti in J li * nob;s inhabitationem non habere annexam gra- t [ »tiamn fan&tificantem per modum qualitatis ani- lt j ,mis noftris inherentem, fed ad hanc accedere qii » novam fubftantivam Spiritus San&ti prefentiam, (tfe » per quam adoptionem filiorum Dei recipimus, 4tn ,,auæ banähs ante Chriftum communicata non [Ugh l n elb - Uw;ebzs Conjun&io Spiritus Sanci Waf Ccum animis neque imitatur unionem anima i ,Ccum corpore, neque unionem Verbi cum car- Yet0] ,ne; quo ergo modo fübftantialiter nobis con- um * Juno1Cur ? Refponfo P. Platine efl ifla : Non Mi ,inficias imus, diverfam effe rationem conjun- AQfe &xoms fübftantive Spiritus Sancti nobiscum à lib » comunähone animze cum corpore & Verbi cum D »Carne. -.- Is honor nobis contingit non per , , unitionem fübftantivam (in unitatem fubítan- y ln »ti& ac perfone) fed per aliam , quam fcimus, »It - fedenarrarenon potfumus.,, Quam ergo unio- finj nem P. Platina non enarrat, dico effe unionem rea- ( lem a&tioam, qua Spiritus San&us in genere aman- vt tis influit in a&us reciprocos amoris & aliarum Qu virtutum, intrinfece tendentes & refpicientes ad » n hare- DE GRATIA. 90v — p 1j hzreditatem filiorum, feu unionem beatificam in patria. Ex una parte Concilium OB]JICITUR 2. Tridentinum gratiam fancüficantem manifefte diftinguit à charitate, ex altera parte Clemens V. expreffe docet, gratiam fanétificantem con- K fiftere in qualitate. Ergo dicendum eft, quod formaliter confiftat in qualitate abfoluta. nt. l rob. Tridentinum Seff. 6. c. 7. fic habet: ln juftificatà one cum vemü[Jione Deccatorum bec ommia fi- mul inju fa accipit bomo, ]fldem , fpem, & charita- iem. Érgo cum remiflo peccatorum fiat per diftinguitur à chari- gratiam fanctificantem, ea tate. Et Can. 1. Sí quis dixerit , bomines ju[üi- cari exclufa gratia 69 cbaritate , que& in cordibus eorum per Spiritum Santtum diffundatur , atque. illis In hoc Canone charitas inbereat , anatbema fit. & gratia manifefte diftinguuntur. Clemens V. ii vero in Concilio Viennenfi, relatus c. un. de Summa Trinit. fic habet: ,,Quia quantum ad » effe&um baptifmi in parvulis reperiuntur Do- i , &ores quidam "Theologi opiniones contrarias »habuiffe; quibusdam ex ipfis dicentibus, per , virtutem baptifmi parvulis quidem culpam re- j uv ) mitti, fed gratiam non conferri; aliis e contra n flerentibus, quod & culpa eisdem in baptifmo A ))a »remittitur, & virtutes, ac informans gratia in- thh à funduntur. Nos opinionem fecundam , qux u q » s dicibo tam parvulis quam adultis conferri in gl L , baptifio informantem gratiam & virtutes, tan- ] m " » quam probabiliorem & di&is San&torum & Do- , &orum modernorum Theologic confonam & m j »Con- 398 DISPUTATIO III. T , cordem facro approbante Concilio duximus j » eligendam. fj din RESPONDEO. tr. a. n. c. aliud enim eft, quod gratia fanctificans confiftat in qualitate, & f u aliud, quod confiftat in qualitate abfoluta prout ad Objett. 2. Dices 2. oftenfum eft. Illa wnio realis ) ) feu Ordo realis a&tivus, in quo conftituo gratiam fan&tificantem , eft quidem qualitas, fed forma- 53 liter non abfoluta , mifi late loquendo , prout hunc p terminum fumpfit & explicavit Suarezius loco j citato. Dixr tranftat, quia zindreas Vega , qui for interfuit Concilio Tridentino, in l. de ju/lificatio- $t ne, fufe & folide oftendit; mentem Concilii non Quf fuiffe, vel minimum prejudicium inferendi Scho- ial lz Scotifticz, identificantis gratiam fanttificantem f( cum charitate. Itaque ubi Tridentinum de cha- ritate & gratia videtur loqui tanquam de diver- fis, intelligi de formaliter diverfis Scotifte affir- 4 mant, quorum fententiam probabilem effe cum hn Suarezio & Vasquezio plurimi concedunt. itq DrcEs: In Catechifmo Concilii Tridentini Eu i !y dicitur; gratiam fanctificantem confiftere in qua- litate inhzrente, idque in ipfo Concilio fuiffe li definitum. Znt. [ Ergo eft qualitas abfoluta. prob. Catechifmus part.2. c.?, de baptifmo. n. kj 38. fic habet : ,, Ut ad baptifmi effe&us oratio PEI&!' »redeat, exponendum erit, hujus Sacramenti T » Virtute nos non folum à malis liberari, verum &l » €tiam eximiis bonis & muneribus augeri. Ani- Tif »Inus enim nofter divina gratia repletur , qua AI] »jufti & filii Dei effe&ti ternz falutis heredes Em » inftituimur. Eft autem gratia, quemadmo- »dum Tridentina Synodus ab omnibus creden- ,Qdum DE GRATIA. 399 ! fita decrevit, non , dum poena anathematis propo »folum per quam peccatorum fit remi fio, fed E , divina qualitas in anima inhzrens, ac veluti » fplendor quidam ac lux, que animarum noftra- ,rum.maculas omnes delet , ipfasque animas » pulchriores & fplendidiores reddit. RESPONDEO. C. à. dift. c. Ergo eft quali- ! U tas abfoluta late di&a & in acceptione logica, prout explicatur àSuarezio velrealiter fpe&tata. c. in ripore prout hic terminus in füo conceptu formali importat ens non relativum ad aliud. n. S1 DrcAs, à Catechifmo Romano gratiam fan- &ificantem vocari quafi [plendorem & lucem ; atqui ifta funt qualitates abfolutze etiam in rigore phy- MUMaAV fico. Ergo & gratia. 1 W W o dve REsPONDEO. dift. gratia eft quafi fplendor & ac lux caufaliter. c. formaliter. n. Quod enim ^dit gratia fan&tificans per modum proprietatis cau- fet quandam pulchritudinem vel fplendorem in v iTic anima, qui effectus fe habeant per modum qua- litatis abfolute, & per modum veftis filiorum frte X Dei, conforme eft traditioni SS. Patrum. Cum tamen loquendo formaliter prius fit effe gratum ]foluza,l . & dile&um Deo Patri, antequam induatur filius 1 bnp ib perditus nova ftola filiorum Dei, necefle eft, ut iU [ ipfa gratia fan&ificans fit natura velratione prior ad hos accidentales effectus pratie, licet in ju- ftificatione omnes fimul infundantur. Vide di- q &a in Tra&. de Sacramentis in Difput. 3. q. 2. ubi lr l p e actum eft de effe&u Sacramento;um. Bu qd:. ) WU QU.E. 400 DISPUTATiO III. QUJESTIO VII. du $o JDe juflificatione per. gratiam. siitt 070 UZERITUR r. An juítificatio fiat per for. sutte mam inhwrentem, vel per folam imputa. u tionem extrinfecam juftitie, quz eft in Chrifto? tipe RESPONDEO. Juftificatio fit per formam inherentem. fetü Ita contra Lutheranos & alios He- yicat reticos definitum eft à Concilio Tridentino Seff. 6. Can. ro. Si quis dixerit, bomines &i g Jine Chrifli ju- atint Jütia , per quam mobis meruit » Juflificari, aut per Tias i eam ipfam formaliter juflog e[f . anatbema fa. Et Ts i Can. 11. Si quis dixerit , bomines juflifipari «el Jola imputatione jufi drine. Uüe CHRISTI » &l fola Jeccatorum remiffione , exclufa gratia & charitate , lil que in cordibus eorum per Spir ftum Sant&tum diffun- Dm datur, atque ilis inbereat ; duit etiam g [2 mi j raliam qua juftificamur , e[fe tantum. favorem Dei , anatbema fit. timi lib Et Can. 12. Si quis dixerit, Jidem . juftificantem mil EENT aliud e[fe, quam Jiduciam divine miférico rdie peccata T d vemittentis propter Cbriftum , vel eam fiduciam folam - Qu €e[Je , qua juftificamur , anaibema fit. Caterum il- lam formam inhzrentem confi :;'&a [ne ftere in gratia fan- dl &ificante, habitualiter in juftis permanente, con- ftat ex dictis queftione przced ente. h p QUJERITUR 2, An ad ter gratiam fanctificantem re juftificationem pre- tio h ceptatio Dei ? quiratur g—ratqita ac- finion "ldbn f RrEsPoNDEO. Hanc quzítionem in noftra fententia effe ridiculam, cum juxta no Ltefn fanctificans formaliter confi S gratia L lo íftat in unione reali feu ordine activo Qem f . quo Deus hominem & ejus Áj actus DE GRATIA. 40I actus ordinat ad finem fupernaturalem, feu frui- "m. tionemfuibeatificam. Cum itaque gratia in hoc fenfu fit formalis effectus illius. acceptationis in- terne, qua Deus acceptat ponitentiam & con- verfionem hominis, impoffibile eft in terminis, dari gratiam fanctificantem, & non dari accepta- tionem Dei. Eodem modo in noftra fententia fuperfluum eft, querere, an gratia fan&tificans, vel charitas infufa poffit ftare cum peccato mor- tali fine remiffione peccatorum ? Id enim impli- cat in terminis; quia gratia fanCtificans, & cha- )9 ritas infufa Dei ad hominem eft effectus forma- lis illius acceptationis interne, feu ordinationis diving , qua Deus acceptat converfionem ho- minis, eumque ordinat ad fui fruitionem. j Daxz effettus acceptationis interne, quia in ejus- modi juftificatione ex parte Dei datur actus in- m ternus liber, quo ordinat hominem ad finem, & qui actus eft identificatus cum Deo, prout in 'Tra&. de Deo oftendo. QuxRITUR 3. An poffit dari charitas per- ( m fe&a fine remiffione peccatorum, feu absque ju- m hr ftificatione ? imEHEü'.iwl RESPONDEO. Charitas perfecta neque in h prefenti ftatu naturze elevate , neque in ullo t alio ftatu, etiam pure nature, poteft dari fine i g remiflfione peccatorum. De przfenti ftatu id evidens fit ex dictis queft. 3., quia DEUS ( in prefenti providentia facienti, quod eft in fe, non denegat gratiam fanctificantem. Hxc " In autem ftare non poteft cum peccato mortali, "r D. dmort Ty.de Pecc. orig.€2 grat. Cc prout ia DISPUTATIO III. 402 a precedente. Idem 9 prout patet ex queftiuncul patet ex propofition e 31. & 32. Baii damnata. Utj Prior fic habet : ,, Charitas perfecta & fince- al eïe J ,ra, quze eft ex corde puro. & confcientia ,Jbona & fide non fica, tam in Catechume- Ri ) ( ,,;nis, quam in ponitentib us poteft effe fine , remiffione peccatorum. Et 32. Charitas il- D id »la, que eft plenitudo legis, non eft femper ,conjun&a cum remiflione peccatorum. I us QuaxmrTUR 4. An gratia fan&tificans füb- je&etur in effentia animz vel in potentiis ? RESPONDEO. A me ex Philofophia fup- lm g li poni, quod effentia anime & ejus potentic realiter non diftinguantur. Hinc ifta quaftio Em redundat. Si tamen loquamur in fenfu for- qui mali, dico, quod formale conftitutivum gra- :';'mm L tie pro priori figno rationis refpiciat effentiam animze, que unitur Spiritui San&to, & ordina- Pv A tur à Spiritu San&o ad a&tus fupernaturales. qgn'is g UJXRITUR 5. Àn gratia fan&tificans cree- doon tur, vel educatur ex fübje&o ? tf RESPONDEO. Gratia fan&ificans creatur, AU Cöene» in quantum a&tio confervativa anime, quz eft continuata actio creativa , terminatur pro hac "n , vel illa differentia temporis ad novum modum dj eíffendi in anima. Ita quoad rem docet D. Thomas 1. 2. quefít. 110. a. 2. ad 3. ubi ait: ln AT , Omne accidens non dicitur ens, quafi ipfum , effe habeat. Et quia ejus eft fieri vel cor- ln ,rumpi, cujus eft effe, ideo proprie loquen- ïfhü()ne bl DE GRATIA. 403 M ,,.do nullum accidens neque fit, neque cor- Ti T , rumpitur, fed dicitur fieri vel corrumpi, fe- »Cundum quod fubje&um incipit vel definit W IL'I;& Et fe- ,, effe in atctu fecundum illud accidens. ,Ccundum hoc etiam gratia dicitur creari ex » €0, quod homines fecundum ipfam creantur, , id eft, in novo effe conftituuntur ex nihilo, ll ,jid eft, non ex meritis , fecundum illud ad i , Ephef.2. Creati in Chrifto JESU in ope : » bus bonis. jai QuzniTUR Ó. Anomnes recipiant vqua- Jptt lem gratiam fan&tificantem ? REsPONDEO. In Sacramentis pofita in- " i «quali difpofitione fufcipientium confertur in- ^ A mü'äm« equalis gratia. Id oftenfum eft in Tractat. de i . Sacramentis im genere , Difputat. VI. & in Tra- Extra Sacramentum vero d €tat. de EucbarifLia. j M'. contritis inequali perfectione charitatis pro- babilius confertur fecundum curfum ordinarium n zqualis gratia remiffiva peccatorum & tribuens ii fufficientam ad operandum fupernaturaliter. Extrinfece tamen illa gratia eft inequalis, in j quantum melius exerit fuas vires in fubje- yn &o bene difpofito; ficut eadem anima inzquali- j f ter operatur in corpore inequaliter ad motum difpofito. uovumy: Eb QUERITUR 7. An quis poffit effe cer- i " Ü tus, fe effe conftitutum in gratia? ( RESPONDEO. De hoc absque fpeciali re- ( velatione nemo poteft effe certus. P[Dpfjf j Cc2 Id 404 DISPUTATIO III. Qm Id PROBATUR 1. ex Ecclef. 9. ubi dicitur: g ,,Sunt juíti atque fapientes , & opera eorum gl ,in manu Dei; & tamen nefcit homo, utrum , amore an odio dignus fit ; fed omnia in fu- Ts ] ,turum fervantur incerta, eo quod univerfa ,€que eveniant jufto & impio, bono & malo, Tho D il ,jmundo & immundo. t t PRosnATUR 2. ex Apoftolo r. Corinth. 4. Vg ,Mihi pro minimo eft, ut à vobis ju- j q fs , dicer aut ab humano die; fed neque me- j , ipfum judico. Nihil enim mihi confcius fatu n ,íum; fed non in hoc juftificatus fum. — Qui l dl ,autem judicat me, Dominus eft. Itaque , nolite ante tempus judicare, quoadusque ve- DI at »niat Dominus. 3 ill PROBATUR 3. ex aliis Scripture locis v. inte l gr. Pfalm. 18. Deli&a quis intelligit ? ,, Ab ir[ie ,, occultis meis munda me, & ab alienis parce i odin Et Proverb. 14. v. 12. Eft via, ,,fervo tuo. i fip , que videtur homini jufta; noviflima autem i ho , ejus deducunt ad mortem. At ii z PnosATUR 4. Dantur peccata ignoran- tie vincibilis; prout oftenfum eft in Tractat. de Aulo. Con[cientia , quzeft. r. Ergo nemo poteft effe d ] phyfice aut metaphyfice certus fine fpeciali re- o D] velatione faltem interna per lumen divinitus Alttmr Bellarminus tamen tUt ofer infufum, fe effe in gratia. & alii concedunt, certitudinem moralem à ju- "ttüm | QR ftis haberi potfe. i conf Qu- DE GRATIA. 495 l UJXERITUR. 8. An DEUS poffit pecca- torem juftificare per condonationem extrinfe- li cam fine infufione gratic ? REsPONDEO. In hac re funt tres fenten- M tie. Prima id negat; & hujus fententime eft ML' D. Thomas r. 2. queft. 113. a. 2. cum aliis "'Thomiftis. Secunda id affirmat. Et hujus fen- Af tentie eft D. Bonaventura, Scotus in 4. dift. Tertia W 19. queft. 6. cum fuis, Suarez, & alii. T vv docet; in ftatu pure nature poífe hominem juftificari fine infufione grati&, non autem im fi ftatu nature elevata. Ita fentit Bellarminus , & alii. l lh iW h DICO:; in nullo ftatu poteft peccator ju- füficari fine infufione gratie proportionate ad finem illius ftatus. Ét hinc in ftatu nature z elevate homo non poteft poft peccatum jufti- jl " ficari fine infufione gratie intrinfece füpernatu- Ui ralis ordinantis hominem & actus humanos ad l "m finem fupernaturalem. In ftatu autem pure lUiA 6 nature homo non potuiffet juftificari fine infu- fione gratie alicujus entitative naturalis ordi- nantis hominem ad finem natüralem. Haec n Refponfio probatur authoritate & ratione D. tmTF Thome. Nam l cc. fic fcribit: ,,Homo pec- u , cando DEUM offendit. Offenfa autem. non U J ,Temitttur alicui, nifi per hoc, quod ani- u « ,jmus offenfi pacatur offendenti. Et ideo fe- hs , cundum hoc peccatum nobis remitti dicitur, f »quod DEUS nobis pacatur. Qua quidem »pax confiftit in dile&tione , qua DEUS di- GQc'3 »ligit 406 DISPUTATIO IIrI. l ,ligit nos. Dile&io autem DEI, quantum ,,elt ex parte a&us divini, eít eterna & im- ii mü 1nutabilis ; fed quantum eft ad effe&um; ,Quem nobis imprimit, quandoque interrum- :;-nna. , pitur, prout fcilicet ab ipfo aliquando defici- gm vjiqua »» IDus., Effectus autem divine dile&tionis in »nobis, qui per peccatum tollitur, eft gra- M [ ,tia, qua homo fit dignus vita zterna, à qua » peccatum mortale excludit. Et ideo non g, a » poflet intelligi remiffio culpe, fi non adeffet qiD amot , infufio grati&. Et ad 9. Sicut dile&io DEI ,740n folum confiftit in a&u voluntatis divi- jeu EiU UL ,n&, fed etiam importat quendam gratig ef- fe&um; ita etiam & hoc, quod eft DEUM offenl üt dl , hon imputare peccatum hominiimportat quen- , dam effectum in ipfo, cui peccatum non im- &i p » putatur. Quod enim alicui peccatum non tiis f un , imputetur, ex divina dilectione procedit.,, Hi Textus D. Thome, quamvis videantur fo- T lum refpicere ad ftatum nature elevate , ap- DT plicari tamen poffunt etiam ad ftatum nature EW pure; quia etiam ibi dilectio divina, licet non üde foret dilectio amicitiz: intime, pro objecto ha- ts ul bere deberet quendam dile&ionis effectum in i jillulfl« anima , quo illa anima ordinaretur denuo ad x d füuum finem naturalem. Ille autem ordo no- vus anime & ejus actibus bonis im V preffus 'efï"et u aliqua fpecies infufe gratie. "h QUEZERITUR 9. An pecatum attuale homi- DA nis adulti pofft à DEO remitti fine ullo a&u interno peccatoris per folam infufionem gratiz ? Qu REsPON- DE GRATIA. 407 [ REsPONDEO. Non poteft remitti fine ullo a&u interno. Ita refpondet D. "Thomas : cum fuis contra communem Scotiftarum , & l contra Suarezium multosque alios recentiores; quamvis, quod Scotum attinet, ille in 4. dift. s. queft. r. a. 2. potius videatur fentire cum p D. Thoma. Refponfio probatur ratione D. ,W 'Thoma. Peccatum non poteft in ftatu natu- W f ) re, faltem elevate, remitti, quin illa dilectio, qua D EUS diligere incipit donatum venia, fit hn * U amoramicitie. Amorautem amicitiz erga füb- lv u je&tum capax re damationis non poteft dari fine amore reciproco, prout in Tra&tat. de charitate ii oftenfum eft. D. Thomas p. 3. q. 86. a. 2. C. dat aliam rationem, que tamen ad noftram re- 2 AR D D duci poteft. Obfervat enim , quod dile&io y unius hominis erga a lium hominem prefuppo- ÁN u N nat in altero homine bonitatem feu perfectio- ore. Econtra dilectio A nem quandam dignam am W «t [T70 DEI erga hominem caufet bonitatem feu per- du fecionem dignam amore divino , qualis nulla alia effe poteft nifi converfio voluntatis huma- n ne ad ultimum finem. — Ex iftis autem fequitur; j o'of,*;. ad juftificationem in prefenti ftatu naturz ele- y du vatx abfolute effe.neceffarios a&tus fupernatu- q d ntas rales, prefertim fidei & fpei; quia volu jdt t humana non poteft per amorem amicitiz reci- g procum refpicere finem füpernaturalem , nifi mediante fide & fpe. n a(ülw An motus contritionis fs QUZRITUR IO. vel Cc 4 TO l M j 408 DISPUTATIO LL vel dile&ionis erzga DEUM perfe&e fit prior Jm( ? 0 infufione gratie fan&ificantis » tf RESPOND 1: o. Inter motum contritionis g feu dile&ionis perfe&s , & inter infufionem np) | g gratie fanctificans datur mutua naturz priori- tas. ]ta docet D. Thomas 1.29. queft; 119. a. 4l 8 Et p. 3. queft. 85. a. 6. ad2. & 9- Et:p. p 3:«QUz1.:86..2.-6. 6. &-ad f. Ratio eft; quia Ti in juftificatione peccatoris a&tus ponitentie vel dile&ionis fe habent inftar mat erie-ad formam T n difpofitz ; gratia autem fan&ificans fe habet. per modum forma. Cum ergo detur mutua na- Inot turz prioritas inter materiam & formam in ge- nere caufz materialis & formalis , prout ex d Philofophia fuppono, etiam d abitur mutua na- Bl Tf turg& prioritas inter aétus poenitentis & infu- T0 . fionem gratiz. D. Thomas p. 3. queft. 85. a. 43 ( 6. ad 2. ait: ,,In motibus fücceffivis recedere n , termino eft prius tempore . quam perve- W K »hire ad terminum; & prius natu ra, quantum juis ( » eft. ex /parte fübje&i, five fecundum ordinem MR , .Ccaufe materialis. Sed fecundum ordinem f C0D . Caufe agentis & finalis prius eft pervenire lG1 »4ad terminum. Hoc enim eft, quod primo QUtit » agens intendit.,, Et p. 3. queft. 86. a. 6. C. D A&us humani, qui fünt ex parte peccatoris, fion materialiter fe habent in Sacramento poniten- q pa tie. Et r.2. queft. r13. a. 8. ad o. » Difpo- Ttre » fitio fubjecti precedit fufceptionem forme or- 1p P Q » dine naturz, fequitur tamen a&tionem agen- Tretm , s, per quam fübje&um difponitur; & ideo Tots. ,;Inotus DiE -G ROAZT-EPA. 409 fb motus liberi arbitrii nature ordine precedit , confecutionem grati& , fequitur autem gra- Ll ,«tie infufionem.,, Ex hoc manifeftum eft, quod D. Thomas diftinguat confecutionem gra- ti, & infufionem gratie, & difpofitionem fübje&ti ad gratiam , & licet ea omnia ponat in uno inftanti reali , in iis tamen agnofcat mutuam 2 prioritatem nature in diverfo genere caufa- rum. Af QU/ERITUR II. Utrum in juftificatione ) impii infufio grati& & remiffio culpe fint duo motus feu due mutationes ? ï J ( ] RESPONDEO. In hac re eft divería au- n AW V thorum fententia. Cajetanus . 2. q. I19. a. 6. n Y cenfet , effe unam mutationem realiter , duas i vero ratione diftinctas. Scotus in. 4. dift. 16. MY q.2. cenfet, infufionem gratie effe mutatio- i nem realem; pulfionem vero culpe effe mu- ny tationem rationis. Vafquez; Difputat. 204. c. 3. YU judicat, effe duas mutationes reales, ut funt morþi generatio & corruptio, neceffario tamen inter Ííe connexas. 10 D. Bonaventura in 3. dift. 19. q. p I. C. videtur admittere duas mutationes con- n g comitantes , attamen feparabiles ab invicem. ( Dicendum tamen; infufionem gratie & remif- jit fionem culpe effe unam eandemque motionem ex parte DEI. Ratio eft, quia licet ordine J » naturge inter imfufionem gratie & remiffionem cul- 1l j4., que fe tenent ex parte DEI ac gratiz, intermedient duo motus liberi arbitrii, nempe p motus converfionis in DEUM, & motus aver- I * Cc 5 fionis M 410 DISPUTATIO III. ) il fionis à peccato, hitamen duo motus realiter in tempore concomitantur unam eandemque h) II » ]i a&ionem DEI infufivam gratie & remiífivam culpe , prout magis intelligetur ex textu D. .,gfrï , 'Thom& proxime- referendo. y D QUJERITUR I2. Utrum in jufítificatione W 4[ impii prior fit infufio gratie , quam remiffio "2 culpz ? j ( RESPONDEO. Si infufio gratie, & remif- A fio culpe confiderentur aCive tantum ex par- . te DEI, fic infufio gratie eft prior remiffio- j Si autem ne culpe folum prioritate rationis. » infufio grati: confideretur ex parte DEI aGi- »Jr fi ve, & remiffio culpe confideretur pafflive ex » parte animz, fic infufio gratie eft natura prior yli ad remiffionem culpz. Ita quoad rem docet Prl S. Thomas 1. 9. q. 113. a. 8. C. his verbis: YT ; Dicendum, quod predi&a quatuor (averfio ,voluntatis à peccato , converfio mentis in ]i »DEUM, infufio gratie, & remiflio culpe) » Tif . qus requiruntur ad juftificaionem impii , » O j, tempore quidem fünt fimul; quia juftificatio ) blhs ,impii lon eft fucceffiva: Sed ordine nature »pra Et inter ea ,Unum eorum eft prius altero. D i ,naturali ordine primum eft gratiz infufio; fe- »lli , cundum motus liberi arbitrii in DEUM ; ier- yll, »1liüumn eft motus liberi arbitrii in peccatum ; » » quartum eft remiffio culpz. Cujus ratio eft, »Kt ,quia in quolibet motu naturaliter primum »Km Secundum au- ,€ft motio ipfius moventis. »W us ipfius » tem eft difpofitio materie, five mot »l lh ,51nobi- DE GRATI!A. 411 b ï , mobilis. Ultimum vero eft finis vel termi- , nus motus ad quem terminatur motio mo- ,, Ventis Ipfa igitur DEI moventis motio eft . gratie infufio Motus autem vel difpofitio » Inobilis eft duplex Motus liberi arbitrii ter- hn ,minus autem vel finis motus, eft remiflio M 5 culps. Et ideo naturali ordine primum in »juftificatione impii eft gratie infufio; fecun- ,4dum efít motus liberi arbitrii in D EUA T ,tertium vero eft motus liberi arbitrii in pec- d »catum Propter hoc enim ille qui juftifi- m Md ,Ccatur , deteftatur peccatum, quia eft contra » Deum. Unde motus liberi arbitrii in Deum ] ï [ » przcedit naturaliter motum liberi arbitrii (ju- p m ,1tificationi fufhicientem) in peccatum , cum iU t »fit caufa & ratio ejus Quartum vero & ul- IN y »timum eft remiffio culpe, ad quam tota ifta Wi , transmutatio ordinatur ficut ad finem. W U ; Et ad 1. ,,Dicendum, quod receffus à ter- n a »üno, & acceffus ad terminum dupliciter m , confiderari poteft. Uno modo ex parte mo- p Mi Uv , bilis, & fic naturaliter receffus à termino i m », precedit acceffum ad terminum. Prius enim j » eft in ( preexiftente) fubje&to mobili oppo- 1l j »ütum ; quod abjicitur , & poftmodum eft 3, id quod per motum affequitur mobile. Sed pj , ex parte agentis efte converfo Agens enim j PEP»« »per formam, quze in eo praexiftit, agit ad jl (i .TDLemovendum contrarium. Sicut fol per fuam jt Y 1ucem agit ad removendum tenebras Et )enunw » ideo ex parte folis prius eft illuminare, quam ) moï ,tene- DISPUTATIO III. 412 ,tenebras removere. Ex parte autem aeris » illuminandi prius eft purgari à tenebris, quam ,confequi lumen ordine nature , licet utrum- » que fit fimul tempore. Et quia infufio gra- »ti? & remiffio culpe dicuntur ex parte DEI l ,juftificantis, ideo ordine naturze prior eft in- »fufio grati& , quam culpz remiflio. Sed fi .u.E »Íumantur, ques funt ex parte hominis jufti- »ficati, eft e converfo. Nam prius eft ordine n ,nature liberatio à culpa, quam confecutio Ws » gratie juftificantis. Vel poteft dici, quod b » termini juftificationis fünt culpa ficut à quo, Ti Gratia vero eft ,.«€G& juftitia ficut ad quem. fite ,Ccaufa remiflionis culpe & adeptionis jufti- &i r L5 85 "It Et ad2. ,,Dicendum, quod difpofitio fub- i » je&ti precedit fufceptionem forme ordine na- V T ,ture, fequitur tamen acionem agentis, per if »Qquam etiam ipfuüm íubje&um difponitur ; & »ideo motus liberi arbitrii nature ordine prz- tonf Ka ,cedit confecutionem gratie, fequitur autem fido »gratie infufionem.,, Hucusque S. Thomas. i, Ex his autem evidenter fequitur, quod fi fol fimul crearet aerem , utut de fe non lumino- g d füum , & fimul infunderet lucem , aer ille in Q nullo reali inftanti temporis foret deftitutus luce, licet pro priori nature haberet debitum p Cete fübeundi tenebras, nifi ftatim in primo reali inftanti fimul infunderetur lumen. TT r »d 3 Ti QUE DE GRATIA. 413 QUAESTIO VIII. De Merito per gratiam. UJRITUR I. ÁÀn omniaopera, quaä non fiunt per gratiam, fint peccata ? RESPONDEO. Negative. Opera enim mo- J li raliter bona ex fuo genere, v. gr. reverentia erga parentes, juftitia in fervandis contradi- bus &c. fi fiant à peccatore, heretico, vel in- fideli, non fünt peccata, licet habeant conco- mitantem omiffionem efficacis ordinationis ad finem ultimum. Ea enim concomitans omiflio eft tantum peccatum habituale, nifi fuppona- tur ea fententia, quod fingulis momentis ur- Yi geat faleem füb peccato veniali obligatio fe conftituendi in ftatu gratie , quam fententiam i n-; Ex eo in Tra&atu de Ponitent. ample&or. E tamen, quod omiffio concomitans fit peccatum, j i nonfequitur,quod etiam ipfum opus fit peccatum. Sic enim, fi quis ob pluviam tempeftatem die u fefto non pergit ad Ecclefiam pro auditione 5?0 Tl Sacri, fi interea oret, det eleemofynam, vel Q legat pium librum, non ipfía oratio, erogatio ml eleemofynze, vel lectio facra eft peccatum, li- f cet concomitans omiífio Sacri fit peccatüm , : prout fuit oftenfüm in Tracat. de peccatis. od Ceterum Refponfio patet ex propofitionibus damnatis in Baio. Ez fic habent 7"*, ,,Omnis L pr'u"JO" , humana aótio deliberata eft D EI dilectio vel mundi. Si DEI; charitas patris eft. Si ,1]undi; concupifcentia carnis, hoc eft, mala », eft. — DISPUTATIO IIL 414. & »eft. Er 35". ,,Omne quod agit peccator, hus » Vel fervitus peccati (fi neceffario operetur,) d h , vel peccatum^eft. £t 25*. Omnia Opera in- » fidelium fünt peccata, & Philofophorum vir- qu ii »tutes funt vitia. Et 38*. Omnis amor crea- ture rationalis aut vitiofa & cupiditas, qua uB igd nundus diligitur, que à Joanne prohibetur, ,aut laudabilis illa charitas, qua per Spiritum u San&um in corde diffufa DÉUS amatur. Fl[ QX UJERITUR 2. Tüf | Quid fit meritum de con- u gruo, & meritum de condigno ? tetm &i t REsPoNDEO. Meritum de condigno eft, quod fimul habet zqualitatem cum premio in aliun (h d eftimatione prudentum , & fimul à premiante ordinatur ad tale premium. Meritum vero de congruo eft, quod non habet equalitatem ( fittur cum promio , vel non ordinatur à pre- miante ad tale premium. Hoc autem meri- lr firt i tum de congruo dividitur in congruum fimpli- citer ac ftrióte didtum, & in congruum minus I proprie ac late di&tum. Meritum de congruo lz ( ftricte di&um eft, quod licet non habeat equa- LT 1 litatem ad pramium, & ordinationem premian- A ! tis ad premium, habeat tamen quandam pro- yia portionem decentie comparative ad pietatem LT premiantis, cujus honeftati repugnat, relin- LUET. quere tale opus fine premio. Econtra meri- EULT tum de congruo late & minus proprie di&tum Wij eft, quod fecundum fe independenter à liber- BWN! Ü rimo Decreto premiantis nullam habet propor- dn tionem ad premium aut pietatem pramiantis Wi ita DE GRATIA. 415 " ita ut fine indecentia antecedenter ad fuppofi- tionem Decreti liberi negari poffet premium : eft tamen ejus nature, ut fuppofito femel De- creto libero premiandi immeritos, fi conatum adhibeant, reddat operantem minus indifpofi- tum vel indignum ad recipiendum premium, Quod hz definitio- femel ftatutum gratuito. nes bone fint, probatur ex eo, quia non pot- eft ex Theologis affignari alia horum termino- rum notio, que à plerisque vel omnibus re- t cepta fit. Si autem reperitur divería horum ï terminorum apud authores explicatio , defini- m tio terminorum illorum , que nature rerum Al aliunde perfpe&e magis congruat, à nobis ele- £&a eft. L QUJERITUR 3. An opera juftorum me- ii m "M reantur vitam &ternam de condigno ? d Wl m m RESPONDEO. Opera juftorum funt meri- toria vite eterne de condigno. TVl ! iil PnosATURm ex varii Scripture locis. Sic Lucz . dicitur: Exultate, quoniam merces vefra ( Q À d [ copiofa ef? i celo. Merces autem datur ad &qua- litatem pro labore ex juftitia. Item Sap./5. T " uN Sfufli im perpetuum vivent , & apud Domimum efi merces eorum. Et Apocal. 22. Zcce venio cito, C dj " merces mea mecum efb, veddere umicuique fecundum IEM ) opera ejus. Et Sapient. 10. Reddet DEUS juftis KCODU f mercedem laborum fuorum. Et 2. Timoth. 4. v. 7. ( JBonum certamen certavi. In reliquo repofita mihi p eít corona juftitie , quam reddet mihi Domi- st nus in illa die juftus judex. Non folum au- 1 [ tem 416 DISPUTATIO III. ii tem mihi, fed & omnibus, qui diligunt adven- tum ejus. üg PROBATUR 2. Opera hominis jufti in W [ prefenti ftatu'funt opera filiorum adoptivo- ü; rum. D ET. Sed talia funt meritoria de con- digno, quia dignitas operantis dignificata per t gratiam fanctificantem habet cqualitatem cum I) premio, eaque à DEO ordinatur ad premium. eu QUJER.IT UR 4. An ad condignitatem me- ritorum requiratur promiflio ? t f RzsPoNDzo. Inhacre fuünt quatuor fen- atif tentiz. Prima eít Scoti in 1. Sentent. dift. I7. quzft. 2. Gabrielis, Okami, Guilielmi Parifien- bf fis, & aliorum, qui afferunt, opera juftorum AL ex gratia non habere condignitatem cum prz- Mi 0f mio ; fed totam condignitatem rationemque n Í meriti habere ex paco & promiffione D E I. gl Secunda fententia docet, Opera juftorum ex T gratia absque ulla promiffione vel acceptatione Dr effe condigna vita cterna ; ea tamen majorem &mo| dignitatem ex meritis Chrifti fortiri. Pro hac &i5 & fententia citatur Cajetanus Tom. III. Opufcul. sl;erius Xo.'C. 9. Tértia fententia condignitatem meri- du tis adfcribit ex eo folo, quod ex gratia fiant, T etiamfi nullum interveniat pactum ; imo me- f al ritis ne quidem fieri acceffionem condignitatis lm ex meritis & períona Chrifti. Pro hac fenten- $ tia adducitur D. T'hemas 1.2. queít. 114. a. 9- ul r Richardus in 2.dift. 27. a. 2. quett. 3. Capreo- fs & jus, Vafquez, Vega... Quarta fententia afferit, ad Ccone- Jl k)q l4 DE GRATIAÀ: éondignitatem meritorum duo fequirí, nempe dignitatem operum ex gratia, & paGtum feu " promiffionem DEI liberam. 1ta docet S. Bo- | naventura in 2. dift. 9 tia, Suarez, & alii 7; &. 9. queft; 9. Valep—- i DICO. WMerita puri hominis non haberit 10 condignitatem ad ullum premium, quin ad il- ij u lud ordinentur à premiante ad illud premium; PRoBATUR inprimis ex humanis, quiá il etiamfi operarius toto die laboret, nullam me- retur de condigno mercedem , nifi conduttus fit. Idem patet de pictore, ftatuario, vel alio (( artifice, fi ejus opera condu&a non fit. . i PRnoBATUR 2. Implicat, dari opus factumi éx gratia; nifi à gratia ordinetur ad determi- natum finem tanquam ad premium; quia finis; & bonum, & premium quoad fubftantiam rei J idem funt. Ergo cum gratia moveat & ordi- ) netad determinatum premium; non poteft actui Q fic ordinato deberi ex condigno aliud pr&mium. Dixr tamen; merita bominis furi. Si enini fermo 6t de meritis Chrifti, qui fitiul eft Deus; ejus condignitas non dependet ex ordinatione l( alterius, cum operans fit ipfum fuiipfius coor- Uds dinans ad premiüm; àut ceíté principium fuf- ficiens alium indire&te movendi ad ordinandumi Ó fe ad premium, prout dicetur in Tra&tat. de Incarnatione, ) MC $1 quis oBjiCiAT i; Quod Chriftus 1 Ij Luéz io: dicat : Dignus eft operarius mercede sl fua; etiamfi Apoftolos feu Difcipulos, de qui: u bus loquitur, nemo conduxerit; D.zmort Tr. dePecc.orig. &? grat: Dd 3. Si DISPUTATIO III. 418 2 Si artifex vendendum offerat fuum ar- $ tefa&um, omnes hoc modo loquuntur, quod [ (l dicant, illud mereri tantum pretium. n ResPoNDEO enim ad r. Difcipulos con- du&os effe à codefti Patrefamilias , qui habet M dominium omnium rerum. Vel effe fermo- il nem de condignitate in actu primo. j "Ad 2. dico; aliud effe pretium dignum, aliud hs premium de condigno. Pretium enim eft com- li » penfatorium reciproce utilitatis ad squalita- d tem, non autem premium, quod effentialiter Y » eft gratuitum. »p QUZERITUR $. An DEUS remuneret » merita juftorum fupra condignum ? J 2ul RESPONDEO. Affirmative. It PRoBATUR r. ex propofitione rs. B äii y pOt damnata, qux ut habetur in editionibus ordi- L nariis, fic habet: Ofpera bona juflorum non acci- t lil pient in die.judicii extremi ampliorem mercedem quam i i jufto DI judicio mereantur accipere. — Afferit qui- 1 hrj dem Pa/quez Difputat. 215. c. 4., apud fe exta- 3l re Bullam Manufcriptam , ubi loco hujus ter- (tifi mini mereantur ponitur hic terminus, mererentur, Va ita ut propofitio poffet exponi in hoc. fenfu ; 1 r quam mererentur , fi non e[Jent informata per. gratiam W Jan&tificantem. . Imo hanc le&ionem etiam habet UI -Berlinus de hzrefibus & alii. Si autem propo- Ti [mi fitio foret damnata in hoc fenfü, non eoipfo terius foret damnata doóctrina Zdree Vega queft. s. ll de juftificatione, ubi docet; DEUM opera ju- t il florum dignificata [éu informata per gratiam non r0po premiare ultra condignum. — Verum cum propofi- tio fus ür DE GRATIA. 419 à tio fit indefinita, ac faltem piarum aurium of- | fenfiva, videtur effe etiam cum illa explicatio- ne prohibita. Y PnosATUR 2. ex variis textibus Scriptu- re, in quibus premium poft hanc vitam red- dendum affirmatur effe majus meritis noftris , Sic dicitur Mattb. haud dubie fa&tis in gratia. alim'i 5 ,.Merces veftra copiofa eft in colo. Et ;wm-! » Luce 6. Menfuram bonam & confertam , & » coagitatam, & fuperefluentem dabunt in finus M Et Ron.8. Non funt condigne ,, veftros. » paffiones ad futuram gloriam. Et Luce 19. I]Iuï ».17. Venit primus dicens: Domine, Mna ,tua decem Mnas aquifivit. Et ait illi: Euge , ferve bone, quia in modico fuifti fidelis, eris Yi j , poteftatem habens fuper decem . civitates.,, Y QIV M l Et Maitb. ?5. ubi pari modo non de diftribu- tione gratiarum in tempore , fed de fententia finali fermo eft, dicitur: Euge eroe bone, C fidelis, M quia in pauca fuifti fidelis, fupra multa te conftitutam. Sr quis oBjJrcrAT, quod Patres illam jj W divifionem plurium civitatum & talentorum i referant ad diftributionem plurium gratiarum y i in tempore : i O RrsPoNDEO, eam explicationem fieri per Vl extenfionem premii, quod non repugnat, quin m»ï fignificatum primarium fit preemium finale al- terius mundi. 1 [ n INec etiam obfjat textus Apo- ftoli Roman. 2. Reddet unicuique [&cundum - ope- TU va fua. llle enim textus eft intelligendus de .L proportione exceffus in premiando, qui excef- ionalis merito operum. n 'fus ordinarie eft proport Dd2a Nl Qu- DISPUTATIO IIÍ. 420 qift UA RITUR Ó. An damnati puniantur infra condignum ? yn RESPONDEO. Affirmative. FT Ita Vafquez J Difputat. 215. Modus tamen probandi non eft uN idem. Mi Bontemipius qui hanc ample&itur fenten- tiam , allegat D. Chryfoftomum Hom. 37. in y ( Gen. ubi ait: DEUS cum fit benignus , mon fo- [ Vi lum mon inducit pemas peccatis graviores, fed multo , sninores. Verum hic textus folum loquitur de , if penis hujus mundi , quas DEUS attemperat Ípe converfionis. Ab eodem allegatur D. Au- ,tit t guítinus , qui lib. 1. de Civitat. c. 24. refert quorundam fententiam , exiftimantium , quo- J)c rundam damnatorum ponas poft extremum ju- » m]j Cui fententie non dicium minuendas effe. contradicit. ,Quibus placet, inquit, iftam fen- Wt Id ,,tentiam (Pfal. 76. Nunquid oblivifcetur mí- , lereri DEUS, aut continebit in ira mifera- M q ,,tiones füas) usque ad illa impiorum tormen- at ,,ta extendere, faltem fic intelligant , ut ma- Q p , nente in eis ira DEI non contineat DEUS dtiox ,in hac ira füa miferationes fuas, & faciat eos ,,non tanta, quanta digni funt poenarum atro- N: MT fe ,,Citate cruciari , non ut eas poenas vel nun- »quam fübeant, vel aliquando finiant, fed ut ? r ,,€as mitiores, quam merita funt eorum le- Qtra , Vioresque patiantur. Quod quidem non ideo Pa , confirmo .quoniam non refifto.,, Verum nm,' miffa etiam hac probatione, que futuram ali- ob quando diminutionem poenarum fruftra fomniat, stn refponfionem fic probo : Malitia peccati eft »üJ Thye infinita. Ergo mereþur majorem intenfive po- nam, DE GRATIA. 421 1 ! nam, quam aG&u infertur. Conféquenter cum 1 non poífit dari poena infinities intenfa, neceffe L eít, damnatos puniri infra condignum , qua- Á l cunque determinata crucientur poena. L $1 Qurs oagjicrAT illos Scripture textus: li »Quantum glorificavit fe & in deliciis fuit, h ,tantum date ei tormenti & lu&us. "pocal. 3 0s Et illud Mattb. $s. INon exibis inde, do- w ,,nec reddas noviffimum quadrantem. — Er Lu- Rl »0€6. Qua menfura menfi fueritis , remetie- ] tur vobis. Et Deut.25. Pro menfura pec- 4? ,Cati erit plagarum modus. Et S'acobi 2. Ju- j »dicium fine mifericordia illi, qui non fecit J , rnifericordiam. RESPONDEO. M Hac omnia ad equalitatem d vera effe quoad poenam fenfus correfpondentem uU inordinate converfioni ad creaturam, non au- tem quoad poenam damni ac triftitie ac. vermis (It "3 confcientie correfpondentem averfioni à Deo, l que pona deberet effe infinita. D UXRITUR 7 Quales requirantur con- Vi ] ditiones ad. merendum ? ii REsPONDEO. Ad merendum vitam ster- r. Ut j lh nam requiruntur fequentes conditiones. It operans fit in ftatu gratie. Ita Catholici omnes contra Baium. J PRoBATUR ex Joan. 15. ,,Ego fum vi- [ »tis, vos palmites; manete in me, & ego in n » Vobis. Sicut palmes non poteft ferre fru- ; li^ » &um, nifi manferit in vite; fic nec vos, nifi It in me manferitis.,, 1. Ín puro homine requi- 1] ritur etiam libertas contradi&tionis. " F| Dd 3 PRo- 422 DISPUTATIO III. PnonATUR ex Ecclef. c. 31. Qui potuit 140 transgredi, & non eft transgreffus, facere mala L & non fecit, gpd Ideo ftabilita funt bona illius in Domino. 3. Ad merendum etiam requiritur,, sl ln ut operans relate ad premium promerendum fit viator. j mf Dixr, relate ad. premium promerendum. Nam QL 0 etiam comprehenfori non repugnat, quin poffit promereri aliud premium accidentale ad beati- N tudinem, fi ita DEUS vellet. M Id probatur ex qif perfona Chrifti, de quo D. Thomas p. 3. q. I9. 4.3. ad 1. fic fcribit: ,,Fruitio, que eft a&tus jl ) »» Charitatis , pertinet ad gloriam animze, quam »; Chriftus non meruit. Et ideo, fi per chari- rau , tatem aliquid meruit, non fequitur, quod Qdj »idem fit meritum & praemium. Nec tamen l » per charitatem meruit, in quantum erat cha- tí ii lial (( »ritas comprehenforis, fed in quantum erat via- », toris. Nam ipfe fuit fimul viator & com- a | » prehenfor. Et ideo, quia nunc non eft via- h »tor, non eft in ftatu merendi. hdben QUJXRITUR $. An quodlibet opus cujus- ler cunque virtutis in homine jufto fit meritorium? N RESPONDEO. "Ires in hac re dari fenten- DN j tias. Prima eít D. Bonaventure in 9. dift. 41. queft. 3. Soti 1. f af Cajetani 1. 2. quzfít.21. a.4. nomi 3. de natura & gratia c. 4. Valentie queft. 6. P.3: m lafquezii Difput. 217., docentium, quod titir in homine jufto omnis aé&tus cujuscunque vir- fciin tutis fit meritorius. Secunda eft Scoti in ». quaft. 4I. q. un. qui docet, nullum aé&tum effe meri- prati f torium , nifi procedat ex a&uali imperio cha- ritatis. ls DE GRATIA. 423 ritatis. Tertia eft D. Tbome 1. 2. queft. 114. a.4. & 2. 2. queft. 23. a. 8. ad 3., docentis; quod nullus:aétus.fit meritorius, nmifi faltem Hanc ter- virtualiter procedat ex charitate. d tiam fententiam effe tenendam, oftendi in Tra- &at. de Spe & Charit. Difput.3. quaft. 5. QuRITUR g. AÀn quis pofiit mereri gra- Ea tiam ope ejusdem gratie? RESPONDE O. Ita D. Thomas Negative. I. 2. quzft. 114. a. 5. ad 3. D. Boenaventura in 2. dift. »7. Vafquez. p.1. Difputat. g. c. 6. & j p. 2. Difputat. 219. c. 1. A PROBATUR I. Gratia effentialiter habet rationem gratiz. Ergo non poteft à DEO ordinari ad hoc, ut ea mediante ceffet effe gratia. ( PROBATUR 2. Idem non poteft effe pa- ter fuiipfius. Ergo neque gratia in ratione meritorii poteft efle principium fuiipfius in ra- l tione pramii. u PROBATUR 9. Meritum & praemium fe habent ut via & terminus, fed via non poteft habere rationem termini.. SrosnjgicraT Suarez , qui p. 3. Difputat. 1. Se&. 4 tenet oppofitum , quod à Rege pof- fit alicui equiti donari equus eo pacto, ut illum ) promereatur in prelio equeftri qu | RzsPONDEO, hanc donationem effe con- ita ut de- in ditionatam, aut certe revocabilem , x i ficiente conditione equus poffit revocari. Sed i gratianon eft revocabilis, faltem fi loquamur de M gratiaaCctuali. Confervatio autem gratie habitua- lis poteft cadere fu b meritum opeejusdem gratiz. 4 QuE- 424 DISPUTATIO rIr, QUERITUR Io. An juíti quovis bono qu Vi opere remiffo mereantur augmentum gratie? - REsPONDEO. i In hac re dari fex fenten- tias. Prima docet, per quemlibet a&um quam- fon n vis remiffüm juftos mereri augmentum gratiz, non tamen ftatim conferendum , fed fuo tem- i pore, quando homo ad tale augmentum reci- t ln habitu. piendum fe difpofuerit per aéctum intenfiorem Ita Capreolus in 2. dift. r4. qua-ft. 2. a. [.Ui 3 Secunda docet, juftos quolibet a&u, etiam Iu remifliori ipfo habitu mereri a ugmentum gloriz, D illud tamen non dari ftati m, fed quando fuerit D difpofitus. Ita D. T'hbomas 1. 2. queft. 114. a. 7. n ad 3. & Cajetanus. Difpofitionem vero hanc " D. Thomas collocat non in actu intenfiore ha- j bitu, fed in remotione peccati tanquam impe- P dimenti , vel in multiplicatione a&uum remif- , forum. Ttrtia fententia eft Scoti , in 4. dift. n 21. queft. 1. juftos per opera remifliora habitu h: mereri augmentum gratis C) illud tamen in D D hac vita non conferri , fed in primo inftanti d mortis. Quarta eft fententia Durandi, in r. dift, ytt 17. qU&fl. 8., per a&tus remiffiores mereri nos , accretionem glorie , non tamen accretionem yli habitus gratiz. Quinta fententia D. Bonaventure in 2. dift. 40. c. t bus habitu & ad ». juftos a&tibus intenfiori- gratie mereri ftatim augmentum gra- &t ti?; remi flioribus autem aétibus nec mereri gra- $ tiz acceffionem, nec ullo unquam tempore con- Q fequi , fed tantum accidentale quoddam prae- lo mium, hoc eft novum futurum gaudium de bo- N nO opere. Sexia fententia eft, jufto ftatim, W quandq DE GRATIA. 425 j quando exercet acum meritorium, quantum- n vis remiffüm, ftatim conferri augmentum gra- J tie & jus ad gloriam juxta proportionem fingu- Jorum actuum., Ita docent Suarez 1. 9. c. 3. /af- ( Inter hk quez; 1. 2. Difput. 220. & alii non pauci. tot fententias dico, in juftis quolibet bono ope- l! re quantumvis remiffo augeri quoad materiale ha- fj bitus, habitum charitatis, & gloriam. Hoc vi- i detur manifefte fupponi à D. T'homa 1. 2. quzft. ]: I14.2.7. ad 3. & a.8. ad 3. In priori loco di- cit: ,,Quandoque a&us ultimz gratiz non eft : »magis meritorius fed minus quam a6tus pr&e »Cedentes propter egritudinis oppreffionem, l » Unde dicendum, quod quilibet actus charita- »tis meretur abfolute vitam «ternam, fed per ï j ;f » peccatum fequens ponitur impedimentum pre- W ,cedenti merito; ut non fortiatur effectum. Y N » Et in pofleriore loco. Dicendum, quod quoli- ia » bet a&u meritorio meretur homo augmentum l » gratie, ficut & gratie confüummationem, que li Sed ficut vita s&terna non fta- » eft vita eterna. J » tim redditur, fed fuo tempore, ita nec gratia & » ftatim augetur, fed fuo tempore, cum fcilicet W »aliquis fuerit fufficienter difpofitus ad gratic j » augmentum. Oftenfum r Drixr, quoad materiale babitus. J enim eft in Tra&tat. de Spe & Charitate Difput, " 3. queft. 6. Quod charitas infufa confiftat in concreto ex aétu vel ftabili effe&u exinde reli- gf u &o, & ex gratia fan&tificante tanquam forma actus humani & difpofitionis ftabilis relictes, ) Hoc ergo materiale ítatim augetur per actus M Dd $5 etiam 426 DISPUTXEATIO III. etiam remiífos, fed formale illius charitatis in- fufie augetur fuo tempore, quando per multipli- catos actusremiffos homo fit dignus majori gratia; n QUERITUR II. An quis poffit alteri me- reri de condigno ? l RESsPONDEO. Negative. n J PROBATUR r. ex Scriptura 2. Corinth. s. Unusquisque referet propria corporis, prout ] geflit five bonum five malum. Et Apoc. 14. j Opera illorum fequuntur illos. , PRoBATUR 2. ex Concilio Trident. Seff. 6, , c.16., ubi dicitur: Bene operantibus in finem ,l " proponenda eft vita eterna tanquam gratia & tanquam mercesipfius Dei promiffione bonisipfo- j rum (nonp, aliorum) operibus fideliter reddenda. j PRoBATUR 3. ex S. Zuguflino "Tra&t. 4. & n 5. in Joan. ubi afferit, folius Chrifti proprium r effe, ut alios reddat DE O gratos, obtinendo d iliis gratiam & peccatorum remiffionem; & Tra- N &at.73. & 202. docet, neminem pro alio oran- p tem infallibiliter pro illo impetrare. N PRoBATUR 4. Meritum fupponit ordina- yd tionem divinam ad mercedem, prout oftenfum j eft quzftiunc.4. Ergo cum Deus non ordinet n aGtiones humanas ad promerendum pro aliis, in D eum finem non habent effectum. Ex his fequi- tur, actus bonos unius pro alio oblatos tantum ) ]U »u poífe habere rationem deprecationis, impetra- tionis, feu meriti de congruo. Idem expretfe » jl docet D. T'bomas 1. 2. quaft. r14. a. 6. C. his ; verbis: ,, Dicendum, quod opus noftrum habet »rationem meriti ex duobus. Primo quidem [ » €X DE GRATIA. 427 ,ex vi motionis divine, & fic meretur aliquis ,ex condigno. Alio modo habet rationem me- »riti, fecundum quod procedit ex libero arbi- ,trio, in quantum voluntarie aliquid facimus; ,& éx hac parte eft meritum congrui; quia , congruum eft, ut dum homo bene utitur fua » Virtute, DEUS fecundum füperexcellentem » virtutem excellentius operetur. Ex quo pa- »tet, quod merito condigni nullus .poteft me- , reri alteri primam gratiam, nifi folus Chriftus ; » quia unusquisque noftrum movetur à Deo per » donum gratie, utipfe ad vitam &terpam per- , Veniat, & ideo meritum condigni ultra hanc » motionem fe non extendit. Sed anima Chrifti »mota eft à DEO per gratiam, non folum ut »ipfe perveniret ad gloriam vite eterne , fed j » etiam ut alios in eam adduceret , in quantum Wl »eft caput Ecclefie & author falutis hümanz. » Sed merito congrui poteft aliquis alteri mereri »primam gratiam. . Quia enim homo in gratia » conftitutus implet Dei voluntatem, congruum » eft fecundum amicitie proportionem , ut Deus »impleat hominis voluntatem in falvatione al- »terius; licet quandoque poffit habere impedi- ] »mentum ex parte illius, cujus aliquis fanctus »juftificationem defiderat. Et ad 2. Impetra- w »tio orationis innititur mifericordie ; meritum ,autem condigni juftitie; & ideo multa orando »impetrat homo ex divina mifericordia , que& | »tamen non meretur fecundum juftitiam. Id UERITURI2. Ànmerita per peccatum mor- vivifcant?1 ii tale mortificata per juftificationem re REsPON- 428 DISPÜT,. rI1I. DEÉ GRATIA. REsPONDEO, Merita quidem revivifcunt, Prima fed fecundum menfüram ponitentiz. pars refponfionis probatur ex Soeis ». ubi dici- tur: Reddam vobis anmos , quos comedit locufta, quod Gloffa & alii per argumentum à pari extendunt ad revivifcentiam meritorum. Idem probatur ex Concilio Tridentino Seff. 6. c. 16. ubi dici- tur: ,,Juftificatis hominibus , five acceptam »gratiam perpetuo confervaverunt, five amif- »Íam recuperaverint, proponenda funt Apo- »ftoli verba: Abundate in omni opere bono »Ícientes , quod labor vefter non eft inanis : »Non enim injuftus eft Dominus, ut oblivi- » fcatur operis veftri & dile&tionis, quam often- »diftis in nomine ipfius,, — Secunda autem pars probatur Negative; quia major vel alia revivi- Ícentia non poteft füfficienter probari ex Scri- ptura & traditione, íine qua in re tanti mo- menti nil temere afferendum e(t, prout D. Bo- naventura in 4. dift. 14. a. 3. qusft. r. fund. 3. obfervat, Ex quo fequitur; eos, qui multa merita prioris vite per lapfum amiferunt, fer- vidam agere debere ponitentiam , fi recu- perare velint integre, quod ami- ferunt. [7^ J [ Ka h Mp 0s$ o*x&&' (CCEHNS D ISARLU — TU ROR E BMB IH UMRU — IÉ- s — — —— RPE OU al * P '" atb T P A: —— s — - "; -nj«ül-(w. —— d 2 E a. PR t x $* d z 2 d .'( * zi 27 p Em has ;3 pr! x 2 16 s : ?3 A : WR AR -1..-: E * A. E u E d Á* RUE E -- pR d ä J U. .'— " As ". * g gX j t Av s 2 A p » T g u u P iï—. z T i s a ;f-' 'X! L d r2 À * Vr d i LE ? :: a * M 5 2 3 ^ A m E o - a* 23 8v a LP z 3j * m ii Ó A i Á a x * Qioyt ia ia p A f E 2 n "A TP " N "s : i * ^ P i^ D i Pa p d p m d d. VN J ?j E D i E ht j E [À m g 3 CO L v ier. ! i p * * . M st M s A —: d x A^ are d z o ; L v » ii d " : o5 * E :' 7 j 2 . i * R d ib at H sb É 22f 7* ^i E E , i ?; ": x x r 1* D ) r z uT AE ; f "s Yi " g d t ljis . ás &, d . xX RCR z d " a / j a2 ia s 2 p * fs ix 39 , d* d 27 MT - D a $- E. $ A. t D. i L . d » "- E 2ecn 2 " 7 b " Iu 2 K s s Pos £ M t " .;/ i2 , D * Eu Z 4 8 A t z A D o i 2 o iï : " BL u $a PA "" " Ti COT d f 2 t " den- 5 ) p P Es uT . " d N of A 223 4 P z E : ?. pE d E & u us d) z Toe" Y GE i : "d d 6o o 5 PE lnl ; Mror m n ^i m v " d d d M j h 27 2 (* m d u a hk À WaE " 2 P B g. dv E . iA i, A ? tss ". 4 4 N d m d M GE t A ^" .Kf. E . » m " E 7 id fu. , gl p ii ia t T "u p $ -)/ 2 ^ g -E' d ï : t p E N 3 - x [ AT s Mu ? i vt a -t : /, [/A f, s P . p e W^ i E A Wipus s ; 2 E D ( d ;. T ; A m " Ws H ; d i. * * w 2NE z / p ao V p - z $5 LUA ", : o A j b ? AR E » ul aM T ag 2 1 a P ; "4 * v : i ";A * dj .ä ;, p :: * ï Á " x & r4 Y — 922 X eo EL W s 19 'HL. R.D, EUSEBII AMORT, I!IIIHIII $ 8 Wuw Can. Regul. Lateran. Polling. meennffmn C Scremf[imx ac Reveremhümn DD. 0O ardinalis L ER C.ARI, n— EPHI, Epifcopi Auguüan Q 1 . R. L. Principis Dar m(t 1d1 ani, Landgravu Haüïæ &c.&c. 15 VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset heologi, 15 17 i ;ä 14 THEOLOGIA IHII IIIHIIIIWI O 16 ECLECTICA, 13 Iä 5 'm qrz CENN lj pgr MORALIS zr SCHOLASTI At 12 ) Sub Aufpiciis SS.D.N.Benedi&i XIV. ad mentem e 10 10 * SS Patrum & Theologorum infignit— - prefertim veterum confcripta. 9 e 'Tomulus VIII. 8 ps PECCATO ORIGINAL- mIIIIIIlIIWWI!IHI!HWIIIII!IIHIIU / rT GRATIA. 7 j Cum A])probammlfus 6 « NY NT ( E ä j u) O w SS 5 ( 1 NS 3 5 iE N Gu N » J N , 4 - M L MME X IHHIHHIHIIIIIH[iIIHIWIHIIIII!IIH 3 "Augu[tce þmcl & Niu cebm'gz, (ää Sumptibus MARTINI VEITH, Bib-— Tl II HIIHH g C I zL : IIHIIWII HHH(IIIlllleHHIHWHllIWIHHIlll«lHIHIIIWIHII!IIH ESlislo n IIIIIHi'H ll!! 1 4 7 8 [(e) 10 15