Gf977-8

s

$

u

*

m

$

»

W

non

3

E

p

^

R

Mu

us

E

R

oD

U

5

gl

ER

d

J

2

o UE

t

a

x

zw.

j

aR

&L

C i

At

T

g*

R

Y

3

P

m

X

2 m

A

.&.Ow

g

*

A

v

VR d

AR

H

E

E

Rs

RMENUT

n

v

Ms

Al

TRAM

:

A

Ia

M

-

oU

OE

-

s

d

df

n

*

r

Ed

»

U

À

Y

4

d

RU

.H...an

(;

5

$

3

D.

s

AU

-

?

5

^

;

E

d

s

5

P

A.

E

»

$

A

M.

"

-

m

Ü

u

al

hs

Á

ij

b

ag

j

m

w

s

Ls

A

E

«t

a^

N

j

d

3A

*

j

d

Ms

E

"

Pa

aE

s.

xeh

3

L

iE

E

"a

APU

3

Z EU

z

A

a

j

RE

v

D

r

hss

R AM PL

»

i d

36

;&ä

i

Wiv

€— Á

n

é

i

j i ais

ss

sb eiie s

st

—

TC

» .e!iu.r»vn!iï. : .!i.. —

r RR

"

M

E

ub r

d

Es

-

i

-

Dd

23

d

u

T

— T

-

s

*

Mi

T

DOME

r

u

CR

eaghce

$s

PUR

UL

2.

I r

l-./l'- /gn)m;)p. u- ZQJ/W'

f :

r —

é [M( ZZMLIJ À Cl?-.ääf?/drr (ezfd 2 /Z'J

ä///g*äm AA TC (äfänæ/gj Z fæje/w

P

N12«511865949 Q21

VEU UL

UB Tüb

nge

IN

j

h

R. D, EUSEBII A4MOQORT,

Can. Regul. Lateran. Polling. Eminentiffimi Cardinalis L ER C.A4R I, nec non

n

Sereniffimi ac Reverendiffimi DD. JOSEPH I, Epifcopi Auguüam

S. R. I. Principis D1rmüxdmn:) I;andgravu Haiïiæ &c.&c.

ln

rUs ls

liv

QUE

THEOLOGIA

t

li

ECLECTICA

lii

MORALIS zr SCHOLASTICA

Boten

!

"I

Sub ZAufpiciis

"

SS. D. N. Benedicti XIV

ad mentem

SS.Patrum & Theolcgoruminfignium,

prefertim veterum confcripta

Tomulus VIIL -

Drz PECCATO ORIGINALI,

rT GRATIA.

Cum Approbatzombus

QY

: C

s2

s

N

( dN

ECC ONCMES C . --

EE

N

AC

)

Nx

NSMM

u

»

y

»

AN

WS

Augu/iæ Vind. && Wirceburgi,

Sumptibus MARTINI VEITH, Bibliop.

Anno MDCCLIÉ

ERN

DRCAUERET

——

——

E

—

Y

WEX

II

E

E

p

N-f

f

sE

G

P E

l

—

EU

)&

-)x

€

1

XXQ

E

N

D-»ï

:

Á

z

u

"

)

E

at n

RL

AE

RE

m PA

INDEX

QUASTIONUA.

'Tractatus

PECCATO ORIGINALI,

ET GRATIA.

| DISPUTATIO 1.

De ffatu maturee integre.

^X UJESTIO .

Utrum Adamus prius

fuerit creatus iti naturalibus, quam cum

donis gratuitis ?

á

o, Utrutnt

X2

INDEX.

». Utrum Adamus ante lapfum acceperit à

lm |

Deo gratiam fanctificantem?

II

xüïahïa "

Jnu

$. An plures fuiffent falvati in ftatu nature

]i

;]

integre , fi Adamus perfeveraffet , quam

nunc falvantur in ftatu nature reparate?

".3 qP

30

Mp&gm

4. QUESTIUNCUL £.

JDe proprietatibus naturee integra quoad. corpus

JIS

€? animam.

J

QUJEST. 1

In quo fenfü homo in Lib.

!N

1

Gen. c. 1. & 5. dicatur factus ad imaginem

lk

p

470 þmïlitudmem Dei?

34:

hi

li

2. An Adamus viderit Deum per effentiam?

40

frltts

(

3. An Adamus habuerit omnium fcientiam ?

s f

40

ln

4. Ancorpus Adami fuerit immortalä, & im-

! ![æ]

paffibile ab intrinfeco?

41

ax AAAAA )

S. An certum fit, homines in paradifo futu-

ros fuiffe immortales?

So

6. An

lg

QUJESTIONUM.

W!

s

6. An vis illa in arbore vite fuerit fuperna-

l

turalis

vel naturalis ?

SI

n

7. An unica tantum fuerit Arbor vite in Pa-

h

radifo ?

52

M

9. Utrum in Paradifo genus humanum fuiffet

propagatum per coitum?

SO

[

4

DISPU FATIO. H

?

D]

De Peccato Originali.

TUM

UJZESTIO 1. In quo confiftat pecca-

tum originale, & juftitia orlglnahs?

53

o. An homo per peccatum originale fuerlt

t

fpoliatus donis naturze humane folum inde-

(

bitis? feu, quod idem eft, utrum ftatus

nature lapfze fecundum fe idem fit cum fta-

wle,ö

tu nature purz?

99

Qu fit poena peccati originalis , prefertim

dno »

refpe&u parvulorum fine baptifmo dece-

dentium?

125

l]

2659

4. An

Q

INDEX

;' l ]u

4. An B. Virgo fuerit concepta fine peccato

originali ?

141

f

yiod

i

DISPUTATIO IIL .

De Gratia.

giny

at

QU.ESTIO 1. Quid &quotuplexfit gratia?

QUAESTIUNCULA r.

Quid fit gra-

D

ii

tia?

204

TA

2. Quotuplex fit gratia ?

205

tifill

3. Quid fit gratiaafualis , & babitualis? 205

ukaïd&

4. Quid fit gratia saruralis, & fupernaturalis?

v odt

(f

206

dn]e

S. Quïd fit gratia infrinfcce fupernaturalis , &

extrinfece füpernaturalis ?

207

h?

6. Quid fit gratia exzerna, velinterna?

207

Wt

7. Quidfit gratia gratis data, & grafia gratum

l

l

faciens, feu fanétificans ?

208

f l

8. An

gväs TIONUM.

hw

i

8. An inter gratias gratis datas numerari pof-

M

fit etiam character facramentalis, jurisdictio

in foro interno, infallibilitas Ecclefie? 213

l

9. An gratie gratis datze denturin homine per

modum habitus; an vero folum per mo-

ibid.

1

dum actionis divine tranfeuntis ?

lilts

10. Quidfitgratia operans, & cooperans? 014

D

11. Anhec divifio gratie in operantem &co-

d

operantem habeat fundamentum etiam in

fcriptura & Patribus?

215

i w

TT

12. Quid fit gratia preeveniens, concomitans,

ibid.

& fübfequens ?

FA

153. An hec diviüo fundetur in Scriptura &

Patribus?

216

nl u

14. Quid fit gratia excitans, & fanans?

217

At

15. Quid fit gratia Conditoris , & gratia Me-

diatoris ?

ibid.

16. Quid fitgratia fufficiens, & eflicax ? 218

i

X 4

17. Quid

INDEX

E

n

17. Quid fit gratia generalis, & Jpecialis? o19

18. Quid fitgratia praparans, applicans, & pro-

Urïmx?

ibid.

A k

degens ?

us

19. Quid fit gratia nafure , & gratia "indivi-

dui?

220

]mblh

il [

20. Quid fit gratia comgrua, & mnon congrua?

229I

ff

21. Quid fit adjutorium cutm quo , & adjuto-

AT

rium //ue quo non?

ibid.

xil

22. Quid fitgratia entitative, feuquoad fubfTan-

l

Qu

ku

tiam fapernaturalis ,. & füpernaturalis quoad

t Og

enodum ?

222

UE

Q UJESTTIO 2. In quo confiftant errores

CT

Pelagianorum, & femipelagianorum de Gra-

M

tia?

223

n da

3. An ad opera bona univerfim requiratur

PT

]

gratia intrinfece fupernaturalis ?

247

L

hi

4. In

QUJAESTIONUM.

4

4. In quo confiftat gratia //fficiens? & gratia

tl

efficax ?

277

s. An facienti, quod eft in fe, Deus infallibi-

"

liter conferat gratiam ?

1 [

296

1

6. An omnibus detur gratia fufficiens? 324

[

346

7. Quid fit gratia fan&ificansj,

8. De juftificatione per gratiäm.

L

QU/ESTIUNCULA r. An juftificatio

mJ

fiat per formam inherentem, vel per folam

M

L

imputationem extrinfecam juftitie, quz eft

ii

Ilj

.....

in Chrifto?

400

2. An ad juftificationem preter gratiam fan-

usna

Cificantem requiratur gratuita acceptatio

nác

Dei?

ibid

3. An poffit dari charitas perfecta üne.remifïio-

q

ne peccatorum, feu abfque juftificatione?

401

4. An gratia fanctificans fubjectetur in effen-

fentia animz, vel in potentiis ?

403

!

s.An

NDEX

$. An gratia fanctificans creetur , vel educa-

, Ui

tur ex fubjecto?

402

l

for:

6. Àn omnes recipiant equalem gratiam fan-

UM

&ificantem ?

403

&[wm

7. Àn quis poffit effe certus, fe effe confüitu-

i I!

tum in gratia?

8. An Deus poffit peccatorem juftificare per

Wt

condonationem extrinfecam fine infufione

u rJ?

gratie ?

493

u

9. An peccatum a&uale hominis adulti poffi

Z NI

à Deo remitti fine ullo actu interno pecca-

ET

toris per folam infufionem gra

406

put

10. Anmotus contritionis vel dilectionis erga

Af

Deum perfecte fit prior infufione gratie

Ümm

fanctificantis ?

407

l)

11. Utrum ín juftificatione impii infufio gra-

tie, & remiffio culpz fint duo motus , feu

[

due mutationes ?

409

12, Utrumi

QUAESTIONUM.

Ài

12. Utrum in juflificatione impii prior fit in-

u

fufio gratie, quam remiflio culpe ?

410

i

QUJESTIO g. De merito per gratiam.

QUAZESTIUNCULA r. An omnia ope-

H

ra, que non fiunt per gratiam, fint peccata?

413

F"'iw«

D

m

2. Quid fit meritum 4e corgruo, & meritum de

fini

condigno ?

414

Uj

3. An opera juftorum mereantur vitam eter-

t

- nam de condigno?

415

ytt

lh

4. An ad condignitatem merjcoruin requira-

tur promiffio ?

416

hii

"

5. An Deus remuneret meritajuftorum füpra

n

1]

condignum ?

418

6. An damnati puniantur infra condignum?

1

j

&

420

'.OIUS,'S

7. Quales requirantur conditiones ad meren-

dum?

421

m

J

8. An

P

INDEX QUAESTIONUM.

5

8. An quodlibet opus cujuscunque virtutis in

$

E

homine jufto fit meritorium

422

l

»

9. An'quis poffit mereri gratiam ope þejusdem

gratiee ?

423

1c. An jufti quovis opere bono remiffo me-

reantur augmentum gratiz?

424

11 An quis poffit alteri mereri de condigno?

426

12. Àn merita per peccatum mortale morti-

n

ficata per juftificationem revivifcant? 427

W

A. À

js.

zL

P

.

A

(

C.I

"R

J

TU

u r n o )

Q

*

GD

——

ExÓÀ 7

Ü

WA

)

QU

K,

:

U

N

C

S

W

m

E

A

/

N

!

AN

m

B

&im

P

AO

]

Q

E

E7

//

j

w

2f

ERE

d U

m

G

4'!

tD m

n

'Tractatus

tüyy

Ti

b mnri

PECCATO

* ORIGINALI,

GRATIA,

n hoc Tractatu continentur fequentes Di-

& fputationes :

I

De Statu nature integra.

II. De peccato originali.

IHl. De Gratia.

D. dmort Tr. dePecc. oä'ig. €&9 grat.

DI-

2

DISPUTATIO

I.

j

aokdele s spoketobokeokokokokoggesposke ol kokesjoooek ol

s i

4 r

TATIO L

p

DISPU

)

De

ï'

Statu naturz integra.

In hac Difputatione queritur :

M

TAMD

I.

sf

Utrum Adamus prius fuerit creatus in

m l)

naturalibus, quam cum donis gratuitis ?

2.

Utrum Adamus ante lapfum habuerit

i

donum gratie fanctificantis?

3.

An plures fuiffent damnati in ftatu na-

ture integre, quamnunc in ftatu na-

ture reparate?

4.

Quznam fuerint proprietates naturze

ä

integrae quoad corpus & animam ?

QUJESTIO I.

Utrum ddamus prius. fuerit. creatus. in. maty-

ralibus , quam cum donis gratuitis?

2

OTANDUM r. Per dona gratuita intelli-

N

8l r. donum immortalitatis quoad cor-

af

pus, hoc eft, potentiam confervandi

*

n

corpus fine/naturali morte per corruptionem par-

tium, mediante videlicet efu de fruétu ex arbore

l

Vite. 2. Subje&ionem appetitus inferioris ad

Ug

M

rationem, feu appetitum fuperiorem, ita ut

omnes

LU

DE STATU NATUR., INTEGRZE.

3

*iu,g,p

omnes fenfüs & potentie prompte obedirent im-

perio rationis, & ratio Deo.

3. Quoddam ge-

J

nus gratie gratum facientis, feu amicitiz Dei er-

ga hominem, vi cujus homo redderetur capax

pertingendi ad fuum finem, ad beatitudinem vi-

[

delicet faltem naturalem, confiftentem in frui-

tione feu vifionefaltem abítractiva Deiut Autho-

ris nature.

NOTANDUM 2.

Quatuor potiffimum dari

t

M

in hac re fententias.

PRiMA eft, quod homo

ante fuum lapfum in ftatu nature integre nullum

habuerit donum gratuitum, fed quod illa primze-

va perfeCtio fuerit naturalis bumane mnature condi-

110

Verum hzc fententia fatis aperte conde-

[j

mnata eft à S. Pio V.inter propofitiones Daji. In

ii

his enim continentur etiam propofitiones fequen-

tes: 26. Integritas primwe creationis mon fuit inde-

A U

büa naiure bumane exaltatio , fed naturalis ejus con-

diiio.

I

55.Deus non potui[fet ab initio talem creare

bowinem , qualis nunc nafcitur.

78. Jmmortalitas pri-

mi bominis non erat gratie beneficium , fed naturalis

conditio.

79- Falfa eff Do&torum fententia, primum

TET

M

Ml

bowinem potui[]e à Deo creari, & in[titui fine jufüi-

iia naturali égc.

SECUND A fententia eft D. Bo-

iij

naventure , Alexandri de Ales , Hugonis à S. V'icto-

rt, & aliorum, quod Adamus prius fuerit crea-

gt

tus in naturalibus, & primum poft aliquod in-

1

n

Wi

t

tervallum, temporis

dotatus donis gratuitis.

quim

T znTrA fententia eft D. Thone, quod Adamus

Ws

prius prioritate nature creatus quidem fuerit in

6

at

folis naturalibus, ita tamen ut ftatim in primo

inftanti cooperatus fuerit füis donis naturalibus,

mterlþf

Ti

& propterea ftatim in primo inftanti dona illa

3

A 2

gra-

j

4.

DISPUTATIO

I.

PL

P

gratuita f' pernaturalia acceperit.

OUARTA

afferit, es dona Adamo fine ullo merito aut co-

d

operation- collata effe.

DICO. Adamus primitus fuit creatus in

folis naturalibus, fi non prioritate temporis, fal-

f

i

tem prioritate naturz.

PROBATUR CONCLUSIO.

Veteres Theo-

logi plerique conveniunt; Adamum prius crea-

tum eífe in naturalibus, ita ut fua cooperatione

ad dona naturalia primum obtinuerit collauonem

donorum gratuitorum; atque eam prioritatem

rl?ïl

aliqui affirmant fuifle prioritatem temporis; alii

Ergo. Zhnt.

vero eam prioritatem effe naturg.

prob. ab inductione.

E

S. Bonaventura in. 2. dift. 29. a. 2. q. 2. fcri-

bit

.

.

Circa boc fuit duplex opinio.

Quidam . enim

dicere voluerunt , quod bomo fuit creatus mon folum

in maturalibus , verum etiam n gratuitis.

Sed quo-

[2

J

niam Santtorum (Patrum) autboritates viden

r fen-

tire contrarium , ideo efi alia opinio comumunior , &

probabilior , quod bomo prius tempore babuit natura-

lia, quam baberet gratuita.

Unde fecundum banc

(fententiam) in flatu innocentie difhinguuntur. duo

tempora. — Quoddam enim fuit tempus , in quo. tantum

babuit maturalia ; quoddam *vero, in quo babuit &

maturalia €9 ^ gratuita.

Secundum diver[itatem. bujus

duplicis temporis di[Jokoitur apparens contrarietas in

mutboritatibus Santtorum. (Patrum).

INam quedam

videntur dicere, quod bomo babuit gratiam; quedam

ii

oero, quod mon.

Et utreque verum dicunt pro di-

f j

Sic debuit dari, ut ex iffo

verfis temporibus. -- --

/j

ordine dandi cogno[ceretur , donum illud ef]e gratui-

ATE

tun

Propierea non fuit à creatione inditas fed na-

iurc

DE STATU- NATUR. INTEGR .

3

257

L

ln

iure jam perfetke 6 co

LUE

tute füper infufa.. Ordo

JDeus enim focundum

etiai; juflitie boc requirebat.

legem communem requirit aliquam difpofitionem & pra-

qu

E

[arationem. à parte moflra ad boc, quod infundat ali-

o

cui gratiam.

Et ideo gratia mon fuit bemini con-

creata , fed dilata fuit, quousque bomo per aGtum £2

ufum. rationis quodam 1modo [e difponeret adsllam fa-

Jeijiendams ut fic verificaretur. illud duguflini in

piimo bouüne.

Qui creavit te fime te, mon juftificat

te fine te.

Patet igitur , quod multiplex ordo exige-

bat, ut bomo prius fiereL in naturalibus , quam donis

gratuitis ornaretur ; 9 concedende funt ra iones, que

boc oflendunt.

II.

D. Tbomas in 2. dift. ?9. q. a. 2. Circa boc

02 r'..f

eft iriplex opinio.

Quidam enim dicunt, quod bomo

in primo [latu gratiam mon babuit ; nec virtutes gra-

N

tuitas.

Onmnes autem autboritaies (Patrum ) quas

Mazgifler (fententiarum) inducit ad probandum, bo-

"

; f /e

,

müni sirtutes infufas iuf

"

, expónunt de virtutibus

naturalibus, que& in Zddamo propter integritatem bu-

mane nature excellentifJae. erant.

Sed boc mon vi-

deiwur autboritatibus conmvenire , in quibus ponitur , quod

Adain cbaritaiem. babuit , que fine gratia mon. babe-

turs &j plura alia. dicuntur , que mon mifi extorté ad

virtutes. naturales veferri. po[Junt.

lii vero difiin-

guunt fLatum innocentie in. duos. [latus.

Dicunt enim,

quod bomo in principio creationis f fime gratia crea-

tus eft in naturalibus tantum.

"

Poflmodum *oero ante

]

Í

ecu

Lus efl. .Et fecundum banc

peccatum. graijam — con

diftinttionem aria ditta Sanctorum . concordare mitun-

tur.

Sed iflud mon «videtur comvemire ditlis Santo-

!

vum , & Dottorum , qui de flatu innocentie quafi de

Et ideo bec pofi-

uno [;atu mon diflintto loquumtur.

"]

3

iio

,

il

6

DISPUTATIO

p

| p

tio won agne autboritatis efl. — Ideo alü dicunt,

TWJ

quod bomo in principio creationis fue im gratia crea-

"

tus eff. — .Et bec pofiio fatis congruere videtur opi-

nioni Juguffini, qui ponit, res fumul tempore perfe-

Gas fuifle creatas in materia & in forma. Prima

u

(prior) vero opinio magis congruere videtur opimio-

;

Uif

mi aliorum Santtorum, qui dicumt, per fucce[fonem

temporis res creatas perfettas fui[]e.

"

Que tamen ba-

rum opinionum «erior fit, multum efficaci ratione pro-

i

bari mon foteft. —Lloc tamen probabilius efd, ut cum

bomo creatus fuerit in naturalibus. integris , quce otio-

702f

:

Jà e[fe won. poter

[

fUv

quod in primo inflanti creatio-

mis ad Dewmn comver[us gratiam confécutus fit.

Et

ideo banc opinionem füfHinendo dicendum A o x.5 quod

Jicut. fecundum Auguftinum . diftin&tio primorum (1ex)

dierum attenditur fecundum. ordinem nature , & non

Jecundum — fucceffionem temporis , ita. etizm. fécundum

ordinem mature [latus in naturalibus puris ad. ftatum

ejus in gratia coniparatur ,. & mon Jecundum ordinem

temporis. Et AD 9. Dicimus, quod potentia natu-

UH

valis boc wdo feé babet ad gratiam, quod ipfa fub-

miniftrat fubflantiam adus, , 69 pratia prebet ejfica-

[/4

ciam (merendi beatitudinem fupernaturalem, feu

L g

proficiendi ac afcendendi ultra füum ftatum na-

N r ]

ture) informando a&um

IH.

"álenfis p. 2. q. go. n. r. a. r. Circa boc di-

AR

verft diver[a fentiunt.

Quidam ponunt ; bominem pri-

mum conditum fuifje in. gratuitis gratum facientibus.

lii ponunt 5 ipfum, fuifle conditum. folumnmodo in na-

turalibus, mon in gratuitis gratum facientibus.

Et

WM)

boc magis fuffinendum eft, ( magis efl rationi con-

^

fónum, & autboritatibus probatioum. — Decebat. enim,

f

ut fic bomo firet, quod prius e[fet conditus. fecundum

[/

"naiaá-

DE STATU NATUR. INTEGR ..

7

naturam ,. deinde informatus per gratiam, ut in fe

cognofcerei, eratiam e[Je donum Dei, & illam à ma-

turalibus diftingueret , & illam. diflfinguendo mon fuce

Ki. boc eff,

7Il

nature iribueret , fed conditori Deo.

quod cult & u GUsTINUS (l.de natura &gratia).

Melius Dei caufa agitur , cum &? . Creator &?

Saloator cognofcitur , quam cum defenfa, ve-

lut [ana «oiribusque integris creatura. opitulatio-

"

ne Saloatoris inantur.

Decor eüam f(apientie

f

divime manifej

jatur per boc, quod bomo gradatim €7

facundum. proce[Jum. temporum ad perfettionem perdu-

citur.

Sapientis enim efL , fingula fecumdum iempo-

)

vis oportunitatem. diftinguere.

Unde cum Deus fimul

nl

!

po[fet creaturas ; maluit eas primo in e[fe producere, poft

diflinguere , €9 tertio ornare.

Sic licet pofJet bomüni

fümul. dare naturam , gratiam, & gloriam ; maluit ta-

men primo facere bowinem in [latu mature bene in-

flitute , & poft. addere donum gratie , deinde fuper-

addere. complementum

[9]

o

SUU

n

Ti

Et ideo ficut. moluit da-

ve glorium bomimi, quinm precederet in bomine quod-

dammodo weritum condigni per ufum. gratic , fic mo-

UL IVR

luit dare gratiam, mifi preambulo MERITO CON-

cRuri fer bonum ufum matura.

Deus. enim fecun-

f

dum legem communen. reguirit aliquam praparationem

f.

"

& difpofitionem ex parte moj

óra ad boc, ut infundat

Et idco gratia mon fuit bomini con-

alicui gratiam.

creata; [ed dilata fuit, quousque bomo per aüwm £

ufum rationis quodammodo fe difponeret ad. illam fu-

Zdbuc mwoiandum, quod gratia UN O

Jcipiendam.

MOD O dicitur communiter , prout comprebendit, quid-

[f

quid naturalibus ef additums ficut. bonum. ingenium,

eloquentia €?c.. AL 10 Mopo diciur gratia, quod

4

€

e

y j

o

DISPUTATIO

I,

m

eft fuperadditum libero. arbitrio , — difponens ad . vetti-

tudinem ilius; ficut. dicimus virtutes naturales ,. pie-

g.

j

tatem , mititatem (gc.

TrRTIO MODO, quod eff

LU

J

Jperadditum libero: arbitrio , tanquam . vettificans. &

complens , & elevans; & fic dicitur gratia, que gra-

tum facit; quia facit bominem Deo acceptum, quia

conformem.

Cum ergo queritur , utrum primus bomo

"TU

fuit conditus in. gratia, five in gratuitis ; potefl di-

ci, fecundum quod jrimo *vel fecundo modo dicitur

gratia, fic fuil conditus im gratia ffoe gratuitis fe-

1n[

cundum quod tertio modo , nequaquam.

Sümnililer pot-

eft dici de virtutibus ; [cilicet. quod. virtutes. natura-

l

Ü

al

les babebat à fui prima conditione ; «irtutes . autem

10

gratuitas , ut charitatem C2 bujusmodi, mequaquam.

Ita Alenfis.

Idem docent Ffugo à S. Vittore 1. 1.

deSacramentis, part.6. c. 17. & c. t4.. Scotus in

2. dift. 29.. ZEvidius Rom. in 2. dift. 29.. Richardus

à Mediavilla in 2.dift. »9. Brulef. & alii.

i

h cogri:ï'w

Solvuntur Objectiones.

iam D

OBJICITUR T.

Neceffe eft, ut in primo

Áitd

inftanti creationis regnaverit in Adamo cupi-

(

j

ditas vitiofa, autcharitas.

[

Il

Non cupiditas. Er-

ln

£o charitas, quz non datur fine gratia gratum

MIpI

faciente.

2.

Anima Adami in primo inftanti füz crea-

tionis non fuit imperfectior anima infantis bapti-

Zati; fed hzc jam habet gratiam gratum facien-

tem. Ereo.

3

Deus cuicuhque non ponenti obicem

d

dat gratiam.

ceim

Sed Adamus tglïc non pofuit obi-

T

JHCUI Jt (

4- Oi)ti-

DE STATU NATUR. INTEGR £.

9

Mi

4. Opptima difpofitio ad gratiam eft purain-

nocentia, & re&a voluntas.

Sed hanc Adamus

Ji

habuit.

REsPONDEO n. Maj.

Datur enim medium

inter cupiditatem & charitatem, nempe amor

naturalis Dei ut authoris nature , qui in pri-

mo inftanti eft pro priori nature neceffarius,

utpote ex inftin&u Dei, in pofteriori autem

figno eft liber, ac meritorius beatitudinis na-

turalis.

d 2. n.a. Ut enim in fequenti queftione

dicetur, Adamus in illo fuo ftatu non habuitta-

lem gratiam fanctificantem, qualem habent Chri-

ftiani, vi cujus fiunt adoptivi Filii Dei, & par-

iT

ticipes naturz divine, & fponíantur Deo in or-

dine ad vifionem Dei unius & trini intuitivam

T

per effentiam.

Adamus enim per dona illa gra-

l

tuita fupernaturalia tantum fuit ordinatus ad bea-

titudinem fuam naturalem, nempe ad vifionera

feu cognitionem Dei abftractivam, hoceft, pre-

cifivam Dei, ut Authoris naturz.

Dl

- d 3. dift. Dat gratiam ordinis naturalis in

ordine ad actum moralem de fe meritorium pre-

mii aut beatitudinis naturalis.c. gratiam ordinis

I

j

fupernaturalis in ordine ad a&um meritorium

premii aut beatitudinis fupernaturalis. n. Maj.

f

il

Poffibilis enim eft ftatus purz naturz, aut certe

ftatus nature integre , in quo homo non fuiffet

tm

adoptatus in filium , & defponfatus Deo adunio-

nem omnium perfectiffimam , qualis eft vifio feu

n

D

fruitio Dei per effentiam.

pUlL

ZA 4. dift. eft difpofitio ad gratiam ordinis

naturalis. c. fupernaturalis relaté ad vifionemDei

unius

As

b

IO

DISPUTATIO

t,

Ad

l

l

unius & trini intuitivam per' effentiam. n.

j

hoc pro difpofitione requiriturin adultis fides, ac

li

fpes, fundata in promiffis divinis & adoptionein

ftatum filiorum Dei.

AH'

FL'O [

OBJICITUR 2.

Opera Dei funt perfecta.

Ergo etiam creavit hominem in ftatu perfe&o

t

It

gratiz.

2.

Deus Gen. r. dixit: Faciamus bominem ad

»

Tr

ünaginem 69 fimilitudinem noflram. — . Atqui homo

non fit fimilitudo Dei, nifi conformetur Deo per

d

" ),)-

i

gratiam gratum facientem.

Vr

p

9.

D. Damafcenus de fide 1. 9. c. 12. dicit: Fe-

cit Deus bominem innocentem , vreGum, viriuofum,

oj

ld

onni virtute decoratum , ommibus bonis ornatum.

REsPONDEO

Ad 1. dift. fünt perfe&ta perfe&tione cuilibet

"rn'

nature pro congruentia circumftantiarum debita.

Sic enim infanti in

jin,)

c. perfe&tione indebita. n.

utero materno non confert foliditatem oflfium,

Nature

robur, aut ufum rationis perfectum.

autem hümane etiam integrz non debetur beati-

n 4

tudo fupernaturalis, quoad fübftantiam, nec gra-

tia elevationis ad vifionem Dei unius & trini in-

tuitivam per eílentiam.

STW

Ad 2. c. Maj. dift. Min. non fit fimilitudo

ur?

ll

Dei nifi per gratiam gratum facientem in genere

IU

"

'v.

fervi aut amici.c. in genere filii adoptivi & fpon-

fz. n.

Homo etiam in ftatu pure nature, aut

ii

in ftatu nature integre fuiffet per virtutes mo-

u

L

Giv

ale

s fimilis ac conformis Deo , v. gr. per pru-

Häl!lmï

dentiam , temperantiam , juftitiam. &c. ac proin

fuiffet etiam gratus & acceptus Deo, fed in or-

N f,fffn

dine

DE STATU NATUR. INTEGR X.

II

dine fervorum, aut hmicorum; nontamen tan-

"W

quam armicus intimus, filius adoptivus, autfpon-

TA

fa Dei.

"d 3. dift. Deus fecit hominem omni vir-

!N

[b

M.

tute ordinis naturalis relaté ad beatitudinem na-

Lt

pete

turalem decoratum. c. omni virtute ordinis fu-

pernaturalis. n.

Neque enim Adamus fuit pre-

Á

M a

ditus cognitione myfteriorum fupernaturalium

1l

v. g. SS. Trinitatis, Incarnationis. &c. neque ha-

i

Dow

i

buit jus ad adoptionem in ftatum filiorum Dei,

& fponfationis ad Deum, quale nunc habemus

in Chrifto per fidem, fpem, &charitatem. Ce-

terum textui Damafceni oppono textum S. Zfu-

guftini l. de Corrept.,& Gratia, ubi ait: Confite-

mur, Deum fic ordina[Je angelorum &? bominum vi-

&

tam, ut in ea prius o[lenderet , quid po[fet eorimm li-

n

berum arbitrium, deinde quid po[Jet fue gratie bene-

ficium, juftitieque judicium.

l

IXA

xmx

QUJAESTIO

T.

Utrum Zddamus. ante lapfum | acceperit à: .Dea

gratiam fzmöï:jïcantem ?

OTANDUM I.

Certum effe, quod Adamus

ft ii

ante fuum lapfum fuerit amicus Dei, accepits

Deo, & quod fuerit conftitutus in gratia Dei.

Utrum vero ea amicitia fuerit tantum ordinis na-

turalis per virtutes morales in ordine ad beatitu-

dinem aliquam naturalem; an vero fuerit fuper-

g

naturalis in ordine ad vifionem Dei unius & trini

O

per effentiam, magna eft quzftio.

105 læ

NoTAN-

7' (H

12

DISPUTATIO

I.

NoTANDUM 2.

PerSeratiam fanCtifican-

l

tem intelligi eam, quas in hoc ftatu naturz repa-

Id

D)

ratze confertur hominibus per Chriftum in eorum

juftificatione in ordine ad vifionem Dei per effen-

tiam, & quidem unius & trini, ut amici intimi,

ut fponiï , & ut patris erga filium adoptivum.

Ea enim elevatur homo in ftatum filiorum Dei,

jl

in coheredem & focietatem Chrifti, & vere de-

fponfíatur Deo in ordine ad intimam unionem,

quz habetur in vifione feu fruitione Dei unius

& trini intuitivam per effentiam.

"

OTANDUM 3. Beatitudinem, quam Ada-

1nus potmtmererl in ftatunature integrze, potuiffe

confiftere in cognitione Dei abftra&xva valde

clara, feu, prout in Tra£&t. de Cbaritate explicavi,

in vifione prfecüiva Dei ut authoris nature;

qui quidem quoad fubftantiam feu ex fuo genere

eft naturalis, utpote in linea feu genere cognitio-

nis abftractiva,

attamen quia OmeLl'l non pot-

erat humanis vmbus, vocari debet f/upernaturalis

Beatitudinem hanc deícribunt S

quoad modum.

i r

Auguftinus & D. Thomas.

Nam S. Zfuguftinus

1.22. de Civit. c. 29. deferibens futuram "beato-

iil

rum gloriam docet, quod etiam oculis corporeis

!Tj

in omnibus creaturis vifuri fint Deum in iis ope-

rantem, ficut nos videmus vitam & animum al-

terius homin's.

Ea ergo beatitudo, quz in pre-

fenti ftatu naturz elevatzeft accidentalis, potuit

homini in ftatu naturz inteere effe premium ef-

fentiale, feu beatitudo effentialis, vi cujus. in

omnibus creaturis videret Deum ut authorem

nature. Sic ait:

Quid. fi tanta. erit potentia fpiri-

talis corporis , ut cwpme videatur &? Spiritus? — Spi-

W[U-S

IT

DE STATUO- N'A'I'OR.

INTEGR z.

13

vitus enim eft Deus.

DDeinde aliorum- itas ,| cum

fint imvifibiles , per corpus videt quisque.

INam un-

de viventia difcernimus à non *oiventibus corpora, nifi

1]

corpora [ümul vitasque videamus , quas mifi per cor-

Df

pus videre non. po[Jumus ?

Vitas autem j[ine corpori-

l

bus corporeis oculis mon videmus.

Quam ob rem fieri

L

n]

l Dd

fotell , valdeque credibile eft , fic mos efJe vifuros mun-

Te (s

dana tunc corpora celi novi C2 terre nooe , ut Deum

ubique prefentem ,. & univería etiam. corporalia gu-

A

t

bernantem per corpora, que geflabimus , 9 que con-

Jpiciemus , quaquaverfum oculos duxerimus , clariffmma

INon [icut munc invifibilia

?h

lt

J

jerfpicuitate. oideamus.

Dei per ea, que fatta funt, intelletta. confpiciuntu

W

jper [peculum in cnigmate, & ex parte, ubi plus in

m

nobis valet fides, qua credimus , quam rerum corpo-

T

ralium [becies, quam per oculos cermimus corporales.

Ia.

Sed ficut bomines , inter quos "oioentes motusque vi-

«

tales exercentes vivimus , mox ut afpicimus , mon cre-

w

dimus vivere, [éd videmus ; cum eorum vitam fine

corporibus videre mequeamus, quam tamen in eis per

corpora remota ommi ambiguitate con[picimus.

Jta

quocumque [piritualia illa lumina corporum moftrorum

circumferemus , incorporeum D.E U.M omnia regentem

etiam per corpora contuebimur.

Zut ergo per illos

oculos fic videbitur Deus, ut babeant aliquid im tanta

excellentia menti fümile, quo &5 incorporea natura vi-

v

deatur «. 4ut. quod efl ad intelligendum facilius , ita

P

Mib

Deus mobis erit motus atque con[picuus, ut videatur

Jpiritu à fingulis mobis in fingulis mobis: videatur àn

Dn

celo movo C9 in terra nova, atque in omni , que tunc

H

Juerit creatura; videatur &? per corpora in omni cor-

pore, quocunque fuerint [piritalis corporis oculi acie

D. Tho-

perveniente. diretüi.

Ita S. Auguftinus.

Inas

p

14

DISPÜUÜTATIO

I.

u

mas exiftimat; quod Adamus hanc beatitudinem

jam a&u meruerit & obtinuerit per füam coope-

TUQUM

rationem ad gratiam in primo inftanti fuz crea-

tionis, quamvis etiam obtinuiffet jus ad vifionem

T

:F;',' 1

Dei per eflentiam, fi fibi & fuis pofteris hoc jus

y M

fpci per obedientiam in puncto fru&tus vetiti me-

ruifiet.

In Summa p. 1. q. 104. a. r. de beatitu-

dine actuali, quam Adamus inu ftatu naturz in-

tegre habuit, fic fcribit: Confiderandum eff, quod

vijio Dei per e[Jentiam dioiditur contra viftonem Dei

per creaturam. — Quanto. autem. aliqua. creatura eft al-

&or C9 .Deo fimilior , tanto per eam Deus clarius

gf

videtur.

Et fic patet, quod multo eminentius Deus

-videmur per intelligibiles effe&tus , quam per fenfibiles

€9 corporeos.

"d confideratione autem plema & luci-

Qu

da intelligibilium ejfettuum. (quales funt angeli) im-

peditur bomo in pre[enti [latu per boc, quod difira-

M

D

bitur à fenfibilibus & circa ea occupatur. — . Heec au-

4

i

tem fuit reGbitudo bomünis dioinitus in[lituti, ut in-

feriora [uperioribus fubderentur , & fuperiora ab in-

verenld

ferioribus mon. impedirentur.

Unde bomo primus non

Non

impediebatur per ves exteriores à clara 69 firma con-

idfany

templatione intelligibilium effe&tuum, quos ex irradia-

AE (

üone primae veriatis percipiebat , five maturali cogni-

done, [ive graiuita.

Unde Juguflimus dicit l. 1.

E

3

U:O

in Gen. c. 33. ad Litt., quod fortaffis. Deus. primis

T.

t?

bominibus antea loquebatur , ficut cum angelis logui-

[

tur ipfa incommutabili veritate illufirans wmentes eo-

rUm , éifi non tanta participatione divine e[fentie ,

M

|

quantam capiunt angeli.

Sic igitur per bujusmodi

intelligibiles effe&tus Dei, Deum clarius cognofcebat,

æn!um "

quam modo cogno[camus.

Et AD 1. Dicendum, quod

n

hemo im paradifo beatus fuit, mon illa perfetia beati-

at

E

tudine,

DE STATU NATUR. INTEGR X.

I5

l

tudine, in quam transferendus erat, que in diving

u

|

e[fentie vifione confiftit.

Et AD 3. Duplex efl. me-

i

31.

if

Dc

dium (videndialiquid). —Quoddam (medium eft),

in quo fünul videtur, quod per medium «videri dici-

j

J

!

1m

iur. Sicut cum bomo videtur per [peculum, 9 fi-

dU

mul videtur cum ipfoó f[peculo.

"liud iedium eft,

b lt

per cujus motitiam im aliquid ignotum devenimus;

P

ficut- eft. medium . demonflrationis.

Et fine tali medio

Deus videbatur (ab Adamo in paradifoy, mon ta-

men fine primo medio. . INon enin oportebat , primum

bominem. pervenire in Dei cognitionem per. demonftra-

Pal

tionem. fimpiam ab aliquo effectu, ficut mobis eff me-

ceJarium ; fed fimul in effettibus precipue intelligibili-

bus Juo $nodo .Deum ,cognofcebat, . Ex his D. 'Tho-

m2 verbis patet, quod Adamus ante lapfum a&tu

habuerit vifionem Dei abftractivam, & quod

etiam ad aliquam altiorem vifionem altiorem ef-

fentie divine, feu vifionem intuitivam Dei, fal-

tem ut authoris nature , adeoque przcifivam,

V

perveniffet, fi obediiffet & in gratia perfeveraffet.

NOTANDUM 4.

Gratiam fanctificantem

x m

late di&tam poffe dividi in varias fpecies juxta di-

verfitatem objectorum ac finium, feu beatitudi-

num , in ordine ad quas hominem fan&ificat.

D]

PnRiMA fpecies gratiz fanctificantis, feu gratum

facientis, eft, qua homo aquirit jus proximum

ad vifionem Dei unius & trini intuitivam per ef-

fentiam, ad amicitiam intimam, filiationem ad-

optivam, & fponíationem cum Deo.

SECUN-

DA fpecies eft, que tribuit ad eandem vifionem

tantum jus remotum, quale habuerunt Patres in

veteri teftamento. "lERTrA fpecies eft, que

folum tribuit jus ad vifionem immediatam Dei

ut

yi

16

D ESPAX-TAT.I0

I.

i^

ut authoris naturz, feu quoad pradicata relativa

ad extra.

QuanTA fÍpecies eft, qua tribuitur

PU.

jus ad vifionem Dei per creaturam, feu in crea-

) has

tura, qualis in PREENOTANDO 3. fuit defcripta

j

à S. Auguftino & D. Thoma.

Cum enim que-

libet harum beatitudinum excedat vires naturze

J

"l

humanz, neceffaria eft gratia quedam habitualis,

lil

P

qua homo reddatur acceptus Deo, ac dignus tali

His prenotatis

hi

dono vél premio.

DICO. Adamus in ftatu nature integre

f i

n

iM

]

ante lapfum non habuit gratiam gratum facien-

tem feu fan&ificantem ejusdem fpeciei, qualis

il

TAT

generi humano per Chriftum datur poft lapfum.

PROBATUR I.

Adamus ante lapfum nec

habuit jus proximum , nec remotum ad vifio-

$u

i

AC

nem Dei unius & trini intuitivam per effentiam,

ad amicitiam intimam , filiationem adoptivam,

l

[

& fponfationem cum Deo. Ergo.

c. patei ex

Puss

"fl

h

in

definitione data JNot. 4. ant. prob. INon poteft

hoc jus Adami probari ex Scripturaaut traditione.

']äraa

lu

PRozATUR 2.

Jus ad vifionem Dei unius

trione

& trini per effentiam , ad amicitiam intimam , fi-

QOf p

liationem adoptivam, & fponfationem cum Deo

nüil]

defcribuntur à Scriptura tanquam dona propria

:

ho

Chrifti erga fuam Ecclefiam in ftatu naturw re-

A

")

Q

parate. Ergo non conveniunt ftatui nature in-

]

I. S. Sfoannes in Evang. c. 1.

tegre. ant. prob.

v.12. hoc foli Chrifto proprium tribuit, quod

tribuat filiationem adoptivam : Quotquot recepe-

vunt eum , dedit eis pote[latem filios Dei fieri.

2.

Idem Epift. 1. c. 3. dicit: Vdete, qualem cbaritatem

rh

dedit uobis Pater, ut filii Dei mominemur & fimus.

li

Chariffimi, nunc filii Dei fumus, &? nondum appa-

Y uit,

Fef,rgnr ;

I/IW

i

DE STATU NATUR. INTEGR.JX.

17

ag

vuit, quid erimus.

Scimus , quoniam cum apparuerit,

Jümiles ei erimus , quoniam videbimus eum, ficuti eft.

!.

LTM

UK n"[::

3. D. Petrus Epiíft. 2. c. r. v. 4. Maxima & pre-

tiofa promi[Ja mobis donavit, t effüiciamimi divine

i

con[ortes nature.

4. D. Paulus Eph.2. v.18. Per

I

ipfum babemus acce[Jum in uno [piritu ad Patrem.

lbt

Ergo jam mon eftis: bofpites & advene , féd effis ci-

ümt

ves fanttorum &j domeftici Dei. .. s. S. Joannes c. 17.

v.20. Rogo , ut omnes unum fint , ficut tu. Pater in

? ?rf.ng.æ

me, C ego im te, ut fint confummati in unum , Pa-

tr, quos dedifhi mibi, volo ut ubi fum ego, & illi

fint. mecum . ut. videant charitatem meam.

6. Apoc.

3. v.20. Caenabo cum ipfo & ipfe mecum.

Oui «i-

cerit , dabo ei federe mecum in tbrono meo, ficut &

14 Vl

ego vici, C9 confedi cum .Patre meo in tbrono ejus.

Á

7.1n Ofea c. 3. dicitur : Spon[abo te mibi in fim-

N

w

[

piternun. — Et de hacdefponfatione etiam in Apo-

|

calypfi frequenter eft fermo v.g. c.22. v. 17. Spi-

Nny

Hec &

ritus & fbonfa (àinvicem) dicunt: Veni.

MR

plura alia non extitiffent in fruitione abftra&tiva

aut vifione intuitiva quidem fed precifiva Deiut

authoris naturz Adamo in ftatu nature integre

promiffa.

tU

PRoBATUR 3. ratione & authoritate ZEpi-

U

dii Romani , qui erat difcipulus D. 'Thom« fidelif-

fimus.

Quando fcribit in 2. Sent. dift. 29. q. 3.

h

fic habet: .Dicimus adberentes Magiflro Senteniia-

rum, quod 4dam pro ilo flatu accepit, juflitiam ori-

ginalem , per quam poterat «vitare ommia peccata, fed

non poterat mereri (ftatum fublimiorem , beatio-

rem, ac fupernaturalem quoad fubftantiam, qua-

lis nunc eftbeatorum, videntium intuitive Deum

per effentiam, ut eft in fe) vel proficere.

Propter

D.zmort Tr. de Pec.orig. €9 grat.

B

quod

DISPUTATIO

T.

j

18

uod non irrationabiliter Magifler loquitur , quod A4dam

s p !l

Tadiss.

Juperando tentationes non merebatur ;; quia mon babe-

t

bat gratiam gratum facientem , fine qua meritum e[fe

[7]

von polefl. — Et fi aliquando imveniatur à fan&tis

l

m

(Do&oribus fcriptum) quod Zdam fuit. creatus. in

KL

gratias exponendum e[ff: 1N GRATIA, id eff, in

Ó

j

eriginali jufLitia, que mon folum gratia proprie, fed

"J 11/15'!

etiam agis proprie, lice mnom per omnem modum

g,

proprie, dici poterat.

Concedimus ergo, quod fubje-

G&iones ille (appetituum inferiorum ad fuperio-

n

rem), que fuerunt im zddam , mon fuerunt matura-

|

les , fed fuerunt gratuite , non per gratiam. gratum

facientem, [ed per originalem ju[litiam, que etiam

proprie gratia. dicebatur.

Quam — veritatem | tenendo

/j;

babemus pro nobis Magifirum, quod mon efl parum;

i

quia fic fuit imbutus fan&torum di&tis, quod ex bujus-

vi0di ditbis contexuit bunc totum librum. |Nom ergo

-virtutes ille, que fuerunt in 4dam orte ex origi-

wali juflitia, fuerunt ejusdem rationis cum | cirtuti-

Lj

li m

bus, que funt in mobis orte à gratia gratum facien-

Mi

1e. - -

Ttnendo banc veritatem leviter po[Jumus. fal-

m f

«are dita San&torum; [becialiter illud APOosTOLI

»

fu

1.Cor. 15. Facfus eff primus bomo in animam

ä

"icentem ; novil]imnus zdam (Chriftus) im [pi-

[

1

vitum . roificantem.

Primus bomo de terra

('Wr

H

derrenus ; fecundus bomo de celo cadleffis.

Qua-

lis terrenus , tales &? terreni; qualis ccle[fis,

fales & colefes.

lgitur. fi. portavoimus imagi-

l

nem lerremi, portemus C? imaginem ccleflis.

!

Que ommia forte mon, po[Jemus fuflicienter faicare,

tenendo quod z4dam fuerit creatus in gratia gratum

l

Nunquid 4dam in

faciente. -- - SEHD DICES:

j

primo

DE STATU NATUR.

INTEGRE.

I9

W

N

l,

primo [uo [fatu vioebat fpiritualiter ? Refpondet

M'A[

I

W

4Egidius: Pvebat quodammodo, &? fecundum quid ;

ita quod etiam erat beatiffmus pro illo flatu. - INam

Wln

L:

mon poterat augmeniari nec in beatitudine , mec in

gratia, mift mutaret. [latum 5 cum fecundum illum fla-

,lig

tum, u dictum eff, po[et flare, [ed mon proficere ;

?,qu)"j

quia , ut Magifler ait, A4dam pro illo ftlatu mon ba-

1

bebat , quo pedem mwvere po[Jet; babuit tamen, quod

joterat fZare.

Fattus efl ergo 4dam in animam vi-

Linei

t t

ventem; mon efd autem fa&tus in [piritum vivifican-

tem.

INam fi 4dam fletiffet & genui[fet fülios, mon

lB

PT.

transfundifJet im eos, mifi originalem juflitiam , per

quam fiii po[Jent flare, fed mon proficere.

Omnia

] i

7If

ergo verba /pofloli mon po[Jemus alvare de primo

-Adam, fi fuit creatus in gratia gratum | faciente ;

A

E

quia boc.pofito mon fuillet fattus im animam wiven-

tem C ivificantem corpus; fed etimm in fpiritum

u

vioificantem , faltem quantum ad opera. - -

Firtu-

r

tes Zde pro illo [latu tales erant, qualis erat ejus

n

juftitia, ut. ficut. juflitiam originalem transfudiffet. in

i

jofleros , fic E virtutes, temperantiam, & cbarita-

AWU

]

tem, quas babebat , iransfudi[Jet im po[leros.

Pro-

n

jter quod ficut per originalem juflitiam poterat fla-

ve, fed mon proficere, fic per illas virtutes origina-

fbb; !

les poterat lare fed mon: proficere.

Erant ergo ille

virtutes , quas babui[fJamus ab origime per 4dam, fi

non pecca[Jet, alterius rationis, quam fint ifle vir-

tules , quas babemus munc ut regenerati per Chriflum;

nam per bas füb Cbrifto po[Jumus [lare &? proficere,

KM

fer illas autem . fub A4dam potuifJemus flare, fed mon

froficere. - -

"Adam enim pro illo [latu mon pote-

vat proficere €9 augmentari in virtulibus, & feri

beatior, mifi mutaret [latum accipiendo gratiam fan-

2

&ifi-

5 n*

20

DISPUTATiO

I.

quiis

&zfcantem. - - Poftea quæätur ; an pofito , quod

PL

Deus infundifet 4damo gratiam — gratum. facientem,

fi veflitiffet tentationi, wut vult Hugo, C? eft fatis

m

ht

UL

J

probabile, an, inquam., ejus opera fuifJent magis me-

ritoria, quam ifla noftra in flatu mature veparata ?

Ad hoc /Egidius refpondet : Communiter loguendo

hi

J'Un

mon defcendendo ad bunc *oel illum babuifent fe ope-

l)

Unde

j K

a pro il fiatu fecundum magis C& münus.

il

£l

poteft contingeres quod opera munc fa&ia po[Jumt com-

muniter loquendo e[[e eque meriteria vel etiam magis

Ags

ac fui[Jent tunc.

Solvuntur Objectiones.

OsjrcrTUR 1. Pleriqueantiquorum Theo-

logorum tenuerunt, Adamum ante lapfum fuiffe

N

preditum gratia fan&tificante, feugratum facien-

te.

Ergo hoc eft tenendum.

2

D. Thomas in 4. dift. 29. dum loquitur

U

de gratia Adamo collata, eodem modo de illa

Ti

loquitur, quo nunc loquitur de gratia fan&tifi-

cante, quatenus eft forma actuum humanorum.

l

b m

Ergo. .Zni. patet ex textu addu&o in quaft. 1.

REsPoNpEo dift. Hoc tenuerunttanquam

Lgiul

aliquam fententiam probabilem.tr. tanquam ve-

"W

N

n

ritatem conftantem. n.

Drxttr. quia ut proxi-

me videbimus, eam ipfam fententiam poftmo-

dum tacite retractarunt.

D. Thomas l.cc. q. 1.

a. 2. C. ubi hanc quaftionem examinat, expref-

fe dicit: Qwe barum opinionum verior fit, multum

efficaci ratione probari mon potefl; boc tamen proba-

hr

!

U

S. Bona-

bilius et , quod gratiam confecutus. fit.

d

ventura in 4. diít.29. a. 2. q. 1. ait: ÉL opinio

T (

commt-

DE STATU NATUR.

INTEGRJE

2I

communior , verior, €9 probabilior, quod zdam ante

lapfum gratiam: gratum "facientem . babuit

Eodem

modo loquitur Zlenfis p. 2. q. 9o. memb. 3. a. r.

Joft opinio &9 communior, & verior, &? probabilior,

Tj

quod J4dam ante lapfum gratiam gratum facientem

babuit.-

ld 9. dift. D. 'Thomas hanc fententiam in

Ug

dift. 29. tenuit, ita tamen ut eam in Summa,

[

(

& ad Hannibalem retra&tavit. c. ut eidem firmiter

inheferit. n

Ita refpondet /Egidius Romanus in

W

4. dift. 29. $. Ulteríus forte dubitaret

JDicendum,

inquit

quod dicià magni DoGbores moderaverunt di-

&um fuun in SUMMIS fuis, quod dixerant füper

Jententias

INam in Sententias. pofuerunt , bominem

tT

ereatum in gratia, dicentes, boc cóncordare cum 4du-

Iu

gujTino ,. ponente , . fanul. omnia. perfette fuifJe produ-

D

Ga; fed in suMMis, ubi banc queftionem movent,

uirum primus bomo fuerit creatus in gratia, volunt

d

bominem fuiffe creatum. im gratia, quia boc require-

Y i

bat reditudo fui [latus

Joitur ex vettitudine flatus

t z

probant , bominem fui[fe creatum in gratias illam ta-

men retitudinem totam retorquent ad originalem ju-

IUVh d

a l

Jüitiam. commemorando illas tres fubjeäzones, quas fa-

lr

cit originalis juflitia mon e[fe naturales , fed. gratui-

an

p

AE

(

ia

Secundum boc eff eorum. intentio ponere, 4dam

U

fui[fe creatum in gratia, quia fuit creatus cum ori-

ginali juftitia

Quod eff fimpliciter concedendum.

n

u

Ita ZEgidius.

AC revera ejus expofitionem effe

conformem menti S. T'home,, patet legenti eay

uU

qua fcribit in Summa p. 1. q. 95. a. 1. ubi manife-

ftum eít, ab eo per gratiam, in qua Adam crea-

n

tus eft,

tantum intelligi originalem juftitiam,

prout contradlfï:mgultur à gratia fantificante.

"

E

Dicen-

22

DISPUTATIEO

y j

I.

Dicendum , inquit, quod quidam dicumt , quod pri-

y l

"1

jlti

Mi

wus bomo non fuit creatus in gratia; [éd tamen poft-

snodum gratia fuit fübi collata, antequam pecca[]et.

Qa]t

Plurime auiem Santtorum — autboritates : atteflantur,

y. M

bominem in [Latu innocentie gratiam babui[Je. — Sed,

) A

quod fuerit conditus i gratia, ut alüi dicumt, vide-

; ln

tur requirere ipfa vettitudo primi flatus , in qua Deus

qp!MDf

bominem fecit , fücundum illud Ecclef. 7. Deus fecit

Jaros

bominem rettum.

Erat enim veGhitudo fecundum boc,

M

"

zi

)

quod ratio fubdebatur Deo , rationi vero inferiores vi-

5ntire

re$, 9 animae corpus.

Prüima autem fubjettio erat

jm

caufa & fecunde €g tertic.

Quamdiu. enim ratio ma-

ji

t

nebat, Deo fubjetta , inferiora ei fubdebantur.

Mani-

t

feftum efl autem , quod illa fubjetio corporis ad ani-

l

tf

mam, 6 inferiorum «virium ad rationem mon erat na-

m

j!

m

!

turalis; alioquin pof? peccatum manfiffet , cum etiam

il

3.

hj

]stl

in dewwonibus maturalia poft peccatum permanferint.

m

Unde manifeflum eft, quod & illa prima fubjettio,

h

]j

N

qua ratio LDeo fübdebatur , mon erat folum fecundum

maturam, fed [écundum fupernaturale donum gratie.

d

ANon enim poteft effe, quod effeütus fit potior quam

Ed

caufa.

Unde Zfuguflimus. dicit ; quod. poftquam. pra-

àitumi]

cepti fatia transgre[fio efl, confeftim. gratia deferente

u14d

,

divina de corporum fuorum muditate confufi funt.

D

L

lt n

Senferunt, enim motum inobedientis carnis fue tanquam

T

veciprocam pemam inobedientie fuc.

Ex quo datur

uj

intelligi, [i deferente gratia foluta efl obedientia car-

Eu

mis ad anhmam, quod per gratiam in anima exiflen-

tem inferiora ei Jubdebantur. . Ex hoc textu patet,

T

D. Thomam in anima Adami agnoviffe quidem

idy

gratiam fupernaturalem fubjectionis füz ad Deum

Mttl

quoad rationem , non tamen gratiam adoptionis

T

in filium, amicitie intimz, ac fponfationis cum

Ticl

Deo,

-

DE STATU NATUR. INTEGR.£.

23

Deo, vel gratiam arrhe ac jurisad vifionem Dei

unius & trini intuitivam per effentiam.

Adamus erat veré amicus

Osgr:c1ITUR 2.

Dei

Érgo habuit gratiam gratum facientem.

!

9

Adamus habuit amorem feu charitatem

)

Dei

Ergo etiam viciffim in eo dabatur amor

(

l

reciprocus Dei erga Adamum, feu charitas infufa.

ht

[

RzesPONDEO dift. Eratamicus Dei habitu

iM

l

^

amicitie fpecie diverfo ab eo, qui infunditur in

ftatu nature reparate.c. non diverfo. n.

Con-

cedo; quod etiam in ftatu nature integrae exXti-

terit amicitia reciproca inter Deum & hominem.

J

Concedo etiam, quod illa amicitia fuerit habi-

T

/

tualis, & füpernaturalis, quia fuit ratio fubje-

/

&ionis appetitus inferioris adfüuperiorem. Con-

""

cedo etiam, quod ille habitus amicitie feu cha-

Vg

ritatis fuerit habitus infufus in eo fenfu quo ex-

plicavi habitum charitatis infufum in Tratt. ac

Di[p. de charitate, quzt. 5., prout videlicet dicit

concretum ex a&u vel habituhumano , utinfor-

mato per gratiam gratum facientem. lta enim

habitum illum Adamo infufum defcribit S. T'ho-

mas in 4. dift. 29. q. 1. a. 2. ubiait: Potentia matu-

valis boc modo fe babet ad gratiam , quod ipfa fub-

müiniflrat fubflantiam a&us, 69 gratia prabet effica-

ciam merendi informando atum. Verum quia ille

habitus charitatis non ordinabathominem ad filia-

"T

tionem adoptivam, & fponfationem cum Deo,

aut amicitiam & unionem intimam confiftentem

a

h ql

in vifioneDei unius & trini per effentiam, ad quod

nos ordinat charitas infufa in ftatu nature repa-

L?ZEdDïï

aj

rate, fed tantum ad vifionem abfttactivam feu

I

precifivam Dei ut Authoris nature, di

fferebat

4

fpecie

DISPUTATIO

I.

i

24

Á

fpecie ab illa amicitia habituali infufze, quzx nunc

datur. Imo plerique authores concedunt, dari

«

li

quoddam genus amicitiz etiam naturalis cum Deo,

& aliud genus amicitiz füpernaturalis , proutdo-

At

rl

Ti

ji

g d

&us B. Bontempi, Valentia, & Tannerus in . Tratt.

de charitate oftendunt.

L

at

d 9. dift. Habuit amorem feu charitatem

fpecie diverfam ab ea, quz datur in ftatu naturz

Ut enim ex

1140

reparate.c. non diverfam fpecie. n.

dictis patet, charitas in ftatu naturz integre, &

r

K

charitasin ftatu naturz reparate ordinantad bea-

titudines fpecie diverfas, hoc eft, ad Deum ut

l

4

diverfa communicatione fuiipfius fruendum.

OBJICITUR 3.

SS. Patres docent, AAda-

ld

mum habuiffe

l

gratiam gratum facientem. Ergo.

Hnt. prob.

I. S. Zugu[tinus in quadam Homilia

tefte Magiflrro dicit: 4dam perdita cbariiate ma-

lus inventus efl.

2

Idem íuper Gen. ad Litt. 1. 12. c. 94. &

l

M

c.40. lteml.6. c.27. & 28. dicit: Adamum an-

te lapfum /pirituali mente preeditum fuifle.

3

S. ZImbrofius in Píal. 118. Serm. 4. dicit:

It

-

4Adamum ante lapfum. beatiffimum fuiffe. —Non po-

tuiffet autem effe beatus fine gratia gratum fa-

jl

ciente.

4. ldem Ep. 41. ad Sabinum ait:

T

/ Quando 4dam

:

Jolus erat , non efi prevaricatus , quia ejus mens Deo

UA

adberebat.

A

REsPONDEo dift. a.

Docent, .Adamum

^i

habuiffe gratiam gratumfacientem, fpecie diver-

li

fam ab ea , que nunc datur. c. non diverfam fpe-

,MW [

cie. n.-

n

Senfüs patet eg di&tis. ad ije&. 2.

IUidEJI]!

"g

I.-iinc

d

DE STATU NATUR. INTEGR £.

25

d 1. dift. Malus inventus eft perditaïcha-

ritate fpecie diverfa.c. non diverfa. n

ZAd 2. dift. docet, Adamum fuiffe preditum

fpirituali mente, fpiritualitate fpecie diverfa. c.

'I

I

non diverfa. n.

Zld 3. c. Maj. dift. Min. non poterat effe

Mitin

beatus fine gratia gratum faciente generice fum-

T

pta. c. fpecifice in determinata fpecie füumpta. n

AUA

;

ld 4. dift. Ejus mens Deo adherebat per

T

charitatem fpecie diverfam. c. non diverfam. n.

!

Senfus patet ex di&tis ad Obje&t.o. Alia enim

]am

:l;

erat beatitudo, ad quam Adamus ordinabatur,

Jm.

ac ea eft, ad quam nos per Chriftum ordinamur;

!À

&, quia charitas ad Deum tanquam füummum ho-

.cvz'

minis bonum beatifice poflidendum ordinat, ne-

qu

Pa

ceíle eft, ut pro diverfitate beatitudinum, feu

VA Y

communicationum, quibus Deus fehomini com-

municat, etiam charitas in diverfas fpecies abeat.

ul

]ftam diverfitatem beatitudinum attendens Scotus

ägaun

in 4. dift, 29. queft. un. n.27. fcribit: JDico, quod

]i

fí fuerit aliquod donum füpernaturale (in ftatu natu-

T

rze integra), mon tamen oportet, quod fit principium

"nerendi.

Sed excedit (üllud) gratia imboc , quia ipfa

g[a'b

conjungit fini, ut bono fupernaturali , & ut fuperna-

üuraliter per imeritum attingendo tale bonum.

INon fic

ifiud donum; [ed tantum conjungebat illi bono. ut. con-

L

J

venienti & delectabili.

OnJprcrTUR 4. Ecclefiaftis 7. v.30. dici-

tur: Imoei, quod fecerit DE US bominem ve(tum.

2. Ecclefiaftis 17. v. 1. JDeus creamvit de terra bo-

pBClE

münem, & fücundum imaginem faam fecit illum.

3-

Ibidem v.2.additur: Et fecundum f& vefHioit illum

(

viriuie.

4. Genefis 1. v.26. Deus dicit: Facia-

L:

B5

T$

36

DISPUTATIO

I.

Jl

j

mus bominem ad imaginem g fimilitudinem moftram.

ogenen*

1j

Etc.5. v. r. In die qua creavit Deus bominem, ad

s pertik

imilitudinem Dei fecit illum. ldem repetitur Sap.

2. V.23. Z4d imaginem fanilitudinis fue fecit illum.

Lsl

du

REsPONDEO

g

"d 1. dift. fecit illum re&um re&itudine ju-

j

PU

J k

ftitie originalis.c. rectitudine fponfationis & ad-

optionis ad Deum.n. Hocenim eft in quaftione.

Le:g

t

"H

ld 2. dift. fecit illum ad fuam imaginem ex-

q

preffione quadam Trinitatis pertriadem potentize

As 1

'N&

a.

activae, intelle&ive, & volitive. c. unione in-

tima nature per vifionem beatificam. n.

Imo

u

vifio Dei intuitiva per effentiam fit fine imagine

feu fpecie expreffa vel impreffa Dei, prout fup-

FUl

pono ex Tra&. De Deo.

d 3. dift. veftivit illum virtute juftitie ori-

ginalis. c. virtute theologica fidei, fpei, & cha-

ritatis univoca cum fide, fpe, ac charitate ftatus

u

naturc reparate. n.

1

ZÁ4d 4. dift. fecit hominem ad fuam fimilitu-

um d

dinem fimilitudine morum. c. fimilitudine ftatus

V

per adoptionem & fponfationem. n.

In ejusmodi

84j

textibus, indifferentibus ad plures expofitiones,

TE

ille due Regule Juris obfervande funt.

In ob-

Tij j

Jcuris , quod nimium eft, fequimur.

Et quia non

erratur fequendo minimum, utpote ample&tendo,

quod omnium confefijone verüm eft, prz oculis

habenda eft illa Regula:

ceriun.

Tene certum , (Zz'mitte ?n-

Bu

hy

*

i

Os]JrcrTUR 5. Illud Adamus habuit, quod

It s

Chriftus generi humano reftituit.

Sed Chriftus

Onl

humano generi gratiam fanctificantem reftituit.

vm

N

$. Finis redemptionis humanze fuit repa-

ij j

T

ratio

DE STATU NATUR, INTEGR F.

27

V

ratio generis humani feu reftitutio in integrum,

d

L

ac ftatum priftinum.

Ergo cum gratia fanctifi-

"ll

cans pertineat ad redemptionem & reparationem

lii

generis humani, eadem etiam pertinuit ad ftatum

naturge integra.

ij

IDei

RrsPoNDEO. c. Maj. dift. Min.

Chriftus

]l MC

gratiam fanctificantem reftituit fpe&tatam quoad

ifie

rationem genericam grati? eratum facientis. C.

t

fpectatam quoad rationem fpecificam gratie fan-

Y

&ificantis in fponfam, ac filium. n.

Nam ratio

thne j

hec fpecifica gratie gratum facienti ut fic fuper-

1 In

addita non additur per modum reftitutionis, fed

ii

per modum auGarii, ita ut Chriftus generi hu-

ul

mano non tantum reftituerit, quz& prius habuit,

fed etiam ultra gratias reftitutas immenfum pon-

(t0r-

dus gratiarum fuperaddiderit juxta illud Apoftoli

I

Rom. 5. v. 17. Si unius deli&to mors regnavit , multo

fe du

magis abundantiam gratie , & donationis, &$ jufüi-

Ubi

tie accipientes regnabunt per Chriftum. - - -

nini

autem abundavcit delittum ,. faperabundavit &^ gratia.

Si

Et v.is. NNon ficui deliium, ita &? domu

|euo

enim unius debito omnes mortui funt , multo magis gra-

j

Sic & D.

l

tia D EI in gratia Chriftà. abundavit.

UL

Bernardus in c. 12. Apocal. fcribit : J'ebementer

f

vir unus €g mulier una mocuere; fed per unum «irum

Jait

& mulierem wunam omnia veflaurantur , nec fime magno

pe

or0s

fenore gratiarum.

INeque enim. ficut. delittum , ita &

donum ; d excedit dammi e[Hmiationem. beneficii ma-

gnitudo.

Sic prudentiffamus artifex , quod qua[Jatutn

fuerat , utilius refecit.

(

(

i

It

"l

OsjgricrTcon 6. D.Bernardus partim Serm.

r. in Annunt. B. V., partim in Pfalmum, Qui

raV

babitat. Serm. 7. partim Epift. 22 1. ad I:udov. Re-

gem

28

DISPUTATIO

I.

| pHT.'

gem dicit: JDiabolus cim videret, patrem moftrum

"d

charitate circumdatum , & omni virtute ve[litum, &

sunit

boc accepilJe terrenum . bowinem, quod ipfe per fuper-

biam omifüt , ànvidit infatiabilis bomicida.

Ergo cum

ij',n S m

iil

diabolus habuerit & amiferit gratiam fanctifican-

"

tem cum jure ad vifionem Dei intuitivam per ef-

l

fentiam, etiam homo eam habuit.

91 SAUIS

W

GUSTINUS docet, Angelis ftatim ab initio col-

t

latam efle gratiam fanctiticantem. — Ergo verofi-

j (

ii

mile eft, eam etiam collatam fuiffe primo homi-

ni. ant. prob. l.12. de Civit. c.9. fcribit: Sümul

.;::(aUe

igt

aique fa&ti funt angeli, ei, à quo fatli funt , amore

!

cum quo fabti funt adbeferunt. - -

Deus fecit ange-

Q

los cum bona voluntate , boc eff , cum amore caflo, quo

"Y

illi adbe[erunt , fünul in eis condens naturam , & lar-

4

giens gratiam.

3. D. Damafcenus 1.2. c. 12. de

(i

i

Fide dicit: JDeus fecit Zdamum babere manendi. &

Yi

proficiendi in bono.

Sed poteftas proficiendi in

AIN

meliorem ftatum, qualis non eft aflignabilis nifi

]

LU

vifio Dei intuitiva per effentiam. 4. Eft com-

T0 Dn

munis doctrina Patrum, quod homo conditus fit

4 que

ad reparandam ruinam Angelorum; Ergo necef-

1 d

farium eft, ut liomini etiam fuerit collata gratia

ftnt |

fan&ificansrequifita ad obtinendam beatitudinem

ia

quz parata erat angelis, fi perfeveraffent.

ant.

tsainFu

iq'w

patebit ex dicendis in quxftione fequente.

l

REzsPONDEO. dift. Vidit, Adamum cir-

V

cumdatum charitate fpecie diverfa, eumque ob-

pl

tinuiffe, quod ille amiferat, quoad fubftantiam

beatitudinis. c. circumdatum charitate univoce

D

eadem, & eum obtinuiffe, quod amiferat, etiam

Mi

R

quoad fpeciem beatitudinis. n.

Viderat enim

Diabolus, fe amififfe coclum ; ac vifionem intui-

Uhmm y

",

Q

tivam

DE STATU NATUR. INTEGR .

29

d *n-r

n

tivam Dei; hominem vero, fi perfeverantia in

bono mereretur füblimiorem gratiam, transfe-

rendum fore in coelum & aquifiturum corpus fpi-

& "

rituale, & vifurum intuitive Deum ut authorem

nature, qualem vifionem Diabolus a&u habu-

A

A

d

erat in primo inftanti fuz creationis.

Cum ergo

illud dicatur proprie amitti, quod quis a&u poffi-

lt

det, non vero illud, quod tantum habet in fpe,

iven

dicendum, quod D. Bernardus tantum loquatur

10 Q

de'cclo à deemonibus perdito, & de vifione in-

Y

tuitiva Dei ut authoris nature , que omnia vi-

derat homini parata & jam deftinata effe, fi gra-

tiam & jus eo perveniendi perfeverantia in bono

mereretur.

UEL

n.d

Ad 2. c.a. n. c. & p. Difparitas: Deus etiam

in ordinegratigfervat ordinem & proportionem.

Ó

$j

..

,;n

Decuit proin , ut entibus natura füblimioribus

d

homine, fibique proximis impertiretur gratiam

ls

altioris ordinis, qua redderentur capaces ad vi-

W

fionem Dei unius & trini intuitivam per effen-

TU

tiam; quz gratuita gratia natur& humane fenfi-

It

bus alligat:e non zqua ratione congruebat; fed

fi

fufliceret, fi homini perfeveranti in bono jus &

gratiam ad vifionem füi ut authoris naturg pre-

a, &

cifive intuitivam ex pietate indulgeret.

i

Zd 3. dift. Dedit homini poteftatem profi-

f

!

ciendi in bono relative ad ftatum, ad quem ap-

&t

petitus naturalis abfolute extenderet , eumque

htl

intelle&us proponeret, ut obtinibilem per gra-

1je U^

tiam. c. proficiendi in bono relative ad ftatum

Jeti

af

tranfcendentem humanz nature exigentiam ab-

jl

jf

folutam innatam. n.

Suppono ex Tra&. de Cha-

ab

ritate, quod detur appetitus naturalis ad vifionem

Me

intui-

)

DISPUTATIO

I.

y

30

125

Àl

e]l

intuitivam Dei ut authoris naturz, eamque bea-

titudinem proponi intelle&tui ut obtinibilem per

af p

gratiam, impertiendam facientibus quod eft in fe.

44d 4. dift. eft communis doctrina , quod

ol

ft

ts v

homo fit conditus ad reparandam ruinam angelo-

rum quoad fubítantiam beatitudinis. tr. quoad

gj

«l

modum & fpeciem illius ftatus ac beatitudinis an-

gelicc. n.

Homines enim deftinabantur fine ac-

yit

N

Ti

1

cidentali creationis ad replendum locum angelo-

rum, & obtinendam vifionem przcifive intuiti-

p

&i

Y

vam Dei ut authoris nature; fed quod etiam af-

a

fequerentur vifionem Dei unius & trini intuiti-

p

Qu

)

vain per effentiam, id habent per folam gratiam

Redemptoris, non vero per gratiam indultam

li (

Adamo id obtinuiffent.

tj ton

Dix1. tr. quiahomo fuiffet nihilominus con-

gima

ditus , etiamfi Lucifer cum ejus angelis perfeve-

J

raífet. . Itaque hic finis fuppletionis erat tantum

quq

accidentalis creationi.

tuteite

qolnbor

Nf

QUJESTIO III.

00

n plures fuilent . faloati in fZatu. naturee in-

&t

tegre , fi zddamus. perfevera[]et , quam munc

Mbnit

i Mi

Jaloantur. in [latu nature. vepa-

raía ?

1 Ti

n

3 OTANDUM I.

In hac re admodum incerta

&l

tres tamen reperiri fententias.

PRrMA do-

t

cet; nunc plures falvari, quàm fuiffent falvati in

ln

ftatu naturz integre. Exiftimant enim Patroni

r

hujus fententiz ; etiamfi Adamus precepto divi-

li

no quoad abftinentiam à fruétu vetito obtempe-

l) [

raíffet,

DE STATU NATUR. INTEGR £.

$1

Y h

raffet, ejus tamen pofteros, ac ipfos Protopa-

M

rentes in variis aliis occafionibus potuiffe pecca-

re, ac etiam deficiente abundantia gratiarum,

UMT

pra&fertim facramentalium, facilius fuiffe pecca-

il

M

turos. SECUNDA fententia docet, plures ho-

l q

!

mines fuiffe falvandos, fi Adamus perfeveraffet,

DI

acnunc falvantur in ftatu nature per Chriftum

If

[ d

reparate. "lTERTIA demum fententia eft /Egidii

h

Romani, afferentis; in ftatu naturz integre nec

iurin

plures, nec pauciores homines fuiffe falvandos,

ac nunc falvantur.

!ä tni

Ratio ipfius eft, quia & ille

I iil

ftatus nature integre tamdiu fuiffet continuatus,

p

donec fuppletus fuiffet numerus Angelorum re-

arilar

beliium; & nunc etiam ítatus nature reparate

tamdiu continuabitur, donecidem numerus com-

W

plebitur; quamvisforte ob paucitatem amicorum

i r

Dei in mundo ftatus naturz reparate multo lon-

p

gius protrahendus fit, quam duraffet ftatus na-

ture integre, in quo verifimiliter plures gratiz

collaboraffent.

NoTANDUM 2.

Hanc controverfiam de

L

novo motam fuiíTe ab 4J. R. P. Claudio Frere, So-

| MLA

cietatis Jefu, qui in Oratione feu Differtatione

Academica, edita Augufte anno 1743. fub ti-

quarn h

tulo: x Culpa, fententiam primam amplexus

[

eft. Huic ftatim alius author anonymus Differ-

tationem oppofuit fub titulo: /nfelix zdami Cul-

dinid

f4, ubi fecundam tuetur fententiam.

LeGis

P

utriusque partis fundamentis exiftimabam ego,

non minori veritatis fpecie defendi poffe fenten-

at

tiam tertiam , inter extremas mediam. Hinc

n

Q

DICO. /Eque probabile eft, tot, nec plu-

res, nec pauciores, fuitTe falvandos in ftatu na-

tu-

n

32

DISPUTATIO

I.

nature integre , ac nunc falvabuntur in ftatu

il

d

natur& reparata.

PROBATUR r. authoritate D.

Cregorii M.

Fal

inr m

qui in Job. l. 4. c. 24. n. 36. expreffe docet, tot

;

falvandos fuiffe in paradifo, quot nunc falvantur

g

in ftatu naturz lapfz.

Si, inquit, parentem pri-

ia

mum mulla peccaii putredo corrumperet , nequaquam ex

TII

J& filios gebenne generaret; [ed bi, qui munc per red-

wir d

emptionem faloandi funt , foli ab illo ele&ti nafcerentur.

TT

PROosBATUR 2. ratione & authoritate D.

TT

"ugufLini, inquantum docet, per ele&tos füppleri

8 d

ruinam angelorum.

Cum enim hzc ratio exigat

m

fupplementum zquale, etiam numerus falvando-

qu

rum in paradifo & moderno noftro ftatu equalis

zil

effe debuit.

In 1.22. de Civit. c. r. fic fcribit:

Á ldnn

JDeus fecit bominem cum libero arbitrio , pravidens,

Fa

h

quid boni de malo ejus e[Jet ipfe fa&urus, qui de mor-

tali progenie merito jufleque damnata tantum populum

ij

ii N

per gratiam [uam colligit, ut inde fuppleat & inflau-

ret pariem, que lapía efh angelorum , ac fic illa fu-

ür d

perna cioitas non fraudetur füorum mumero- cioium ,

ii

JJ

quin etiam forta[fs uberiore letetur.

Jldem in En-

UT

^ j

chiridio c. 29. ait: Placuit Deo, ut creatura . ratio-

7 J jj

nalis, que in bominibus erat , quoniam peccatis origi-

MM

I|

nalibus & proprüs tota perierat, ex ejus parie repa-

&l Hw

rata, quod Zingelice Societati ruina. illa diabolica mi-

hi

d äIm

muerat , fuppleret.

ltaque fuperna illa S'erufalem nulla

TT |

civium fuorum numerofitate fraudabitur , fed. uberiore

N

etiam forta[Js. copia regnabit.

Hzc ratio D. Augu-

ftini, etiam in ea fuppofitione, quod Deus vo-

l

a

TC

luiffetreparare ruinam Angelorum cum auétario,

"d

femper procederet equaliter in paradifo,

fiu.rimn

&m

ftatu natuz reparate.

N f/M,"l,':x:

PRo-

lá,

DE STATU NATUR. INTEGR.&.

39

PRoBATUR $. Ín Zpocalypfi dicitur, am-

plitudinem cceleftis Jerufalem metiendam effe ii

il

menfura angeli $. hujus autem expreffionis non

T

datur verifimilior expofitio nifi dicendo, quod

VN

multitudo falvandorum correfpondeat multitu-

Ti h

diniangelorum. c.21. v. to, fic habetur : Suffu-

MU

lit me in fpiritu, &? oflendit mibi civitatem Jan&am

3471

Jerufalem defcendentem de celo. babentem charitatem

ifrn,

Dei. .Et civitds in quadro pofta efW, & longitudo

"3

ejus tanta efb, quanta €? latitudo , &? menfus eft

iiyis

, civitatem. drundine aurea , & menfus eff. murum ejus

lg

144 cubitorum menf[ura bominis que eft angeli. . Cum

od

ergo detur eadem proportio hujus civitatis ab

1 aquji

angelis apoftatis deferte ad falvandos in paradi-

vf

ífo, & falvandos in ftatu naturz reparate, etiam

pein,

numerus falvandorüm videtur equalis futurus

T

fuiffe. :

m p

PROBATUR 4. ratione & authoritate ZEpí-

LU

dii Romani, qui in 2.Sent. dift. 29. $. Poftea que-

c

vitur de fécundo principali. fic fcribit : Dubitatur j

I

&

uum, fi fteti[fet 4dam & babuiffet gratiam gratum

d

facientem , fuilJent opera magis meritoria, quam ifla?

miyi

Per jam di&ta réfponderi deberet , quod commumiter

loquendo fuifJent tunc opera magis meritoria quam munc.

?Z.l

- Sed iflud flare mon poteft ,. quia cum. bomo fattus. fit

rdl

n

propter reparationem ruine angelice, ita fuilfent af-

Jimpti tunc bomines ad ordines angelorum , ficut 9

qmodo.

Et $. ulterius forte ,' dubitaret. áliquis. utrum

«j

fic habet : Po[Jumus diflinguere . quod. aut

j

0

i)

W

loquimur de profeiu EX TENSIVE vel INTENSI-

y

j

VE? Siloquamur extenfioes certum efL, quod propter

Wf

3l

facilitatem pugne mumerus bonorum fuperafet nume-

rum malorum , & ille fTatus «oie mon dura[]et tantum;

D. hmort T .de Pecc. orig. &2 grat.

G

ficut

DISPUTATIO

I.

D!U

34

ficut flatus mofler , quia cito tunc completus fuilfet

11 Teï

mumerus ele&torum.

Sed fi loquamur intenfioe, omnino

;aunxeroï

;y;emïïeï

credendum e[L , - quod aliquot per[one in flatu iflo omnino

excellunt perfonas quascunque futuras in [latu illo pro-

'iuxoïäa

2?'

pler excellentem. comparationem ad . Chriflum.

Quia

!

tunc fui[fet caput illorum zdams munc. eff caput mo-

[2

flrum Chriftus.

Jdeo multi proficiunt plus nunc , quam

ijmnian

tunc. profeci[Jent.

Secundum ergo banc excedentiam

Eron

slinndi

& exce[Jam fui[fent. inequalitates ifle redu&e , ut fa-

tis probabile efl, ad quandam «equalitatem, wt tot

)

tunc fuifJent faloati & electi, quam munc 5 & .ad. eos

;Qïcum

erdines angelorum fui[Jent. a[Jumpti tunc , ficut & nunc.

w

Solvuntur Objectiones.

tl

1 p

OsJricrTUR z. In Tractatu de Zfngelis fuit

D Cf

dicum, tam immenfam effe multitudinem ange-

lorum, ut tota multitudo hominum fe habeatad

multitudinem angelorum, ficut unum ad infini-

N

Vs

tum quoad nos, feu innumerabile.

Ergo cum

juxtacommunem opinionem ceciderit tertia pars

hujus multitudinis immenfze , conformiter ad il-

E

ii

J

ljl

lud Apoc. 12. v.4. Cauda ejus trabebat tertiam par-

tem [lellarum , fieri nequit, ut numerus hominum

J

]

Iu

falvandorum, &quet numerum angelorum lapfo-

Fumi

rum, przfertim fi finguli homines habeant fuum

u

Mdl

[

doemonem, qui cum reprobis mittatur in tarta-

&V

rum. Ergocorruit totum fundamentum R efpon-

t

fionis.

"

REsPONDEO I.

Per tertiam partem ftel-

larum tantum intelligi angelos infimi Ordinis,

Vg

qui preerant motui fyderum , ita ut Lucifer nul-

Al

los feducere potuerit angelos fuperiorum Ordi-

*

num

DE STATU NATUR. INTEGR X.

35

num. 'Tertia autem pars ftellarum equari poteft

ànumero falvandorum.

Imo forte per tertiàm

partem ftellarum tantum intelligitur Zertium genus

L

feu ordo angelorum in ftellis infimis prime magni-

tudinis quoad mos, minime autem magnitudinis

!

quoad fe.

Jam vero numerum ftellarum prime

, m

&fecunde magnitudinis, &angelorum, qui eo-

2707

rum motui prefünt, facile &equari poffet nume-

j f

rus falvandorum.

2 d lj

REsPONDEO 2. Perdraconemillum Apo-

ATT

calypticum poffe intelligi daemonem dominan-

"j äm;

tem in veteri Roma, & per trecentos ferme an-

nos pugnantem contraEcclefiam, &féducentem

ad apoftafiam vel herefin ferme tertiam partem

fidelium, prius in Ecclefia illuftrium, & inftar

hr

fyderumclarefcentium. Hancexpofitionem cre-

kmug

do efTe litteralem & intentam àSpiritu San&o.

vt

ndit

RESPONDEO 3.

Ruinas angelorum à fal-

vandis non fuppleri numero, fed ordine, ita utho-

P

diurir

mines, licet numero longe inferiores, in Jocum,

dignitatem , & ordinem angelorum prolapforum fuf-

AL

fe&i fint; ficuti fit, dum fuppreffo ordine inuti-

lium vel rebellium Senatorum, Legionum, Tem-

*UM

du

plariorum, Humiliatorum, Curialium, Advo-

catorum &c. alii numero quidem pauciores, fed

ii

d n

merito & operatione utiliores in eorum locum

fubftituuntur.

Hec refponfio prioribus melior

u

efít; quia etiam illam obje&tionem folvit, qua

dum fingulis hominibus vel animabus. damnatis

[

proprium demonem tribuit, efficaciter probat,

i

à numero falvandorum hominum numerum fpi-

h

rituum damnatorum zquari non poffe.

f(f

C 2

OB]Jr-

|

DISPUTATIO

Dd

36

I.

OsjgrcrTUR 2. Si Adamus perfeveraffet,

"d

ejus pofteri fuiffent nati & confirmati in gratia.

1 [ Mw (

Ergo nullus tunc periiffet.

i p 'fï

2

In illo ftatu extitiffet propenfio ad bo-

aj

num, defe&us concupifcentie , feu fomitis, bo-

i g

norum focietas, abundantia bonorum fine ege-

Juditn

ftate, quz multa docet mala, bellorum & ca-

dnoi

as

dium pericula nulla, cum corpus fuerit immor-

tale. Ergo moraliter impoffibile eft, ineo ftatu

dl

tot futuros fuiffe peccatores ac nunc; ac proin

]U

etiam major fuiffet numerus falvandorum.

ytoiqu

3

Probabile eft, etiam in illo ftatu ventu-

diani

rum fuiffe Chriftum tanquam caput vifibilegene-

Q!ECUBC;

ris humani. Ergo fuiffeteminenter major difpo-

ts

fitio ad augendam virtutem & augendum nume-

rum falvandorum.

g

dyt:

4. Experientia docet, inter homines tam

FOM

bona indole przditos, utvix videatur in iis pec-

d f

caffe Adamus, paucos declinare ad vitia. Ergo

Dogeh

idem contigiffet in Paradifo.

Ál

RrsPoNDEO n.a.quoado2. m. Nam ficut

3 fi

Adamus peccavit in Paradifo, ita potuiffent pec-

laidtr

care etiam ejus pofteri; nec fuiffet deemonibus

Y dl

fublata poteftas tentandi; quia, ut S. Leo, rela-

vf

tus in "Tra&. de Zngelis Difp. 4. q. 4. qq. 2. docet,

[

WVIUDURQ

Deus voluit demones ab homine vinci, nec

&quui erat, homines in illorum locum fine me-

rito victorie evehi.

Ita docet D. T'bomas p. 1.

q.1o0. a.2. ad r. JDicendum, quod fi Adam mon

n

pecca[Jet, mon generaret ex fe filios gebenne.

Pof[Jent

tamen fieri

füii gebemne per liberum arbitrium . pec-

cando.

Vel fi filii gebenne non fierent per peccatum,

l

h

boc mon effet per boc, quia e[Jent in juftitia confir-

"ati,

lin[

DE STATU NATUR. INTEGR £.

37

" mm

wati, fed propter divinam prwidentiam, per quam

à peccato con[ervarentur immunes. EtinC. NNon vi-

detur po[fibile, quod pueri im [latu imnocentie mafce-

TJ]() lrs

ORUA

ventur in juftitia confirmati.

Parentes autem, quam-

J

diu genera[Jent, mem fuifJent confirmati in ju[üitia.

fteg

Qf

Non efttamen verofimile, ea providentia Deum

ufurum fuiffe, nifi circa paucos fpecialiter & prz-

Lt

deftinatos antecedenter ad previfa merita, prout

I

U

in Tra&. de Deo, Difp. 6. explicatum eft.

Vr

-Ad 9. c.a. & c. quoad primum illatum; ne-

f

go confequentiam quoad fecundum illatum. . Et-

u

fiamfi enim longe pauciores fuiffent peccatores,

lg

quam nunc, plus tamen non fequeretur, quam

jrdfo

citius complendum fuiffe numerum ele&orum,

[ DUn-

quam nunc, prout /Egidius fuprarelatus obfervat.

Zd-3:tr.a; n

Solum enim fequeretur,

]s n

quod in illo ftatu ob paucitatem peccantium ci-

t

tius fuiffet completus numerus falvandorum

D

i b

Deo preftabilitus.

Zd 4.c.a. & c. Nego exinde confequi, ma-

Yal

jorem futurum fuiffe numerum falvandorum.

Yulty

NNam id tantum fequeretur, numerum falvando-

du

rum citius fuiffe complendum, & judicium uni-

A

verfale fuper genus humanum citius, v.g. poft

" Jl

duo annorum millia, inftituendum fuiffe.

à

Vito,

as

QUJESTIO VI.

Ti

Quanam fuerint. proprietates, nature integree

] Aa;"

n

quoad corpus €&? animam?

f

j

U/JERITUR I.

In quo fenfu homo in l. Ger.

&

l

l f'('(;f

C. I. & 5. dicatur faétus ad imaginem &2 fimi-

j

litudinem Dei.

REsPON-

C 3

i

38

DISPUTATIO

I.

i

RrsPoNpEro. Homo dicitur imago Dei per

i

imitationem, inquantum imitatus Deum, de fe vel

d

aliis obje&tis cogitando, intelligendo , & volen-

Vertün

do. Similitudo autem Dei fit homo cogitando,

r

intelligendo , & amando ipfum Deum, quia fic

in fe exprimit modo perfe&iffimo ac fimillimo

ia

dUMUJ

Deum. Nam quamvis aliquando fimilitudo di-

cat münus quam imago, v.gr. dum Murus A

j

ii

vel ovum A dicitur fimilis muro B vel ovo B,

quin fit imago illius, utpote nec ideatum juxta

iil

jpra

alterum, nec ordinatum ad illud repraefentan-

dum , tamen quando fimilitudo adjicitur ad ter-

us

u

minum imaginis, fignificat ?lus quam fola ima-

go; fignificat enim quandam, perfe&tionem ima-

o

Qu

ginis, ita ut perfeGtiffimé reprafentet alterum.

Sic in communi modo loquendi vocatur aliqua

p

i m

pictura effigies feu imago Cefaris, quamvis non

fit exacté fimilis Cefari; dum vero perficitur ma-

r

gis à pi&tore, pertingit tandem ad fimilitudinem

ytity

Cefaris. ]ta difcurrit S. T'bomas p. 1. q. 93. a. 1.

TU

7. 8. & g. ubi fic fcribit: , Sicut dicit Auguftinus

vljedn

ys N

»1.83. q. ubi eft imago, eft & fimilitudo, fed

»Ubi eft fimilitudo, non continuo eft imago.

yi Tl

yicidem

» Ex quo patet, quod fimilitudo (aliqua, faltem

» imperfecta) eft de ratione imaginis, & imago

vpit

Mïi li

» aliquid addit füpra rationem fimilitudinis , fcili-

» Cet, quod fit ex alio expreffum.

Imago enim

n&rïima

» dicitur ex eo, quod agitur ad imitationem alte-

Wi

» T1US.

Unde ovum, quantumcunque fit alteri

sl

»0vo fimile, quia tamen non eft expreffum ex

al

»illo, nondicituradimaginem ejus. - - Siergo

nmli&fhe

» imago divina debet accipi in anima, oportet,

n d

iem di-

nveümp

» quod attfendatur ad reprefentandam fpec

»vina-

$9

DE STATU NATUR. INTEGR ..

Y

]

»vinarum perfonarum. Divine autem perfone

, diftinguuntur fecundum proceffionem verbi à

"

» dicente,

& amoris conne&entis utrumque.

[:

LUE

» Verbum autem in anima noftra fine actuali co-

1 qui

» gitatione effe non poteft. Et ideo principali-

) f'nn* "

» ter attenditur imago Trinitatis in mente fecun-

*;h UdO [

, dum actus, prout fcilicet ex notitia, quam ha-

y

ARU j

» bemus cogitando interius, verbum formamus,

o

» & ex hocin amorem prorumpimus. - - Imago

h

» importat fimilitudinem utcunque pertingentem

i

,»ad fpeciei reprefentationem. . Unde oportet,

ml.

» quod imago diving Trinitatis attendatur in ani-

li

l

fj

LU

n

i

, ma fecundum aliquid, quodreprefentat divinas

» perforias reprzfentatione fpeciei, ficut & pofli-

»bile creaturg.

Diftinguuntur autem divine

UI

» perfon« fecundum proceffionem verbi à dicen-

s t

»te, &amoris ab utroque.

Verbum autemDei —

» nafcitur de Deo fecundum notitiam fuiipfius, &

r

»amor procedit à Deo fecundum quod feipfum

a

» amat.

Manifeftum eft autem, quod diverfitas

» Obje&orum diverfificat fpeciem verbi & amo-

J

a

AA

»iBls:

Non enim idem eft fpecie in corde homi-

»nis verbum conceptum de lapide & de equo,

It

d

»nec idem fpecie amor.

Attenditur igitur divina

(

(l

"

jiiy (5

»imago in homine fecundum verbum conceptum

» de Dei notitia, & amorem exinde derivatum.

il

Ón

» Et fic imago Dei attenditur in anima fecundum

» quod fertur vel nata eft ferriin Deum. -- Si-

Jf

»militudo ut fubfequens ad imaginem fignificat

il

j |

» quandam imaginis perfe&ionem. Dicimus enim

$

(

u

N

» imaginem alicujus effe fimilem vel non effe fimi-

»lemei, cujus eft imago, inquantum perfe&te

"n

um "

a

» vel imperfeéte reprafentat ipfum.

Et fic fimi-

j

"

4

»litudo

j

40

DISPUT/ATIO

I.

y

» litudo fignificat imag

1

is expreffionem & perfe-

ll,'-,:beret(

»Cüonem." ]ta Ange

j

cus.

sdi

QUXRITUR 92,

jvirtuaüt

An Adamus videritDeum

4005

per effentiam ?

ESPONDEO.

3cogno l

D. Thomas fic refpondet:

m

» Non vidit Deum pe

r effentiam , nifi forte dica-

»tur, quod viderit eum in raptu, quando Deus

m

n

» immifitfoporem in Adam. Cognofcebat tamen

»eum quadam altiori cognitione,

quam nos

E

» Cognofcamus ;

j

ao

& ejus cognitio media erat inter

MT

» COgnitionem prafentis ftatus, & cognitionem

»Patrie, quaDeusper effentiam videtur. Nam

a

NT

» primus homo non impediebatur perresexterio-

'

»Ies àclara & firma conte

mplatione intelligibi-

n

!

n

tl

» lium effe&uuum,

qUOS ex irradiatione primz ve-

al

» Fitatis percipieba

t five naturali cognitione five

» gratuita.

A lo

Unde dicit /uguflinus 1. 11. de Gen.

r

» ad litt. c. 33. quod fortaffis Deus primis homi-

,Rl

»Dibus antea loquebatur, ficut cum angelis Io-

.Til

»Qquitur ipfà incommutabili veritate illuftrans

»Ientes eorum." ]ta S. T'homas p. r. q.94. a.

Anpin

T,

MT

l,';buif(c;

QUERITUR $3

AÀn Adamus habuerit'

b

omnium fcientiam ?

REsPONDEO.

n

D. T'bomas 1. cc. a. 3. fic re-.

Ífpondet: ,Sicut primus homo inftitutus eft in

ts

Áimo

» ftatu perfe&o quantum ad corpus, ut ftatim

T

» poffet generare; ita etiam inftitutus eft inftatu

Qrc'f.:rr'l )

» Perfe&to quantum ad animam,

ut ftatim poffet

t

» alios inftruere & gubernare.

Non poteft au-

DI

» tem aliquis inftruere, nifi habea

tfcientiam. .Et

i (l

, ideo primus homo fic inftitutus eft à Deo, ut

(Uypg

jhabe-

DE STATU NATUR. INTEGR X.

41

li

» haberet omnium fcientiam , in quibushomo ria-

»tus eft inftrui.

Et hec funt omnia illa, quz

tin

» virtualiter exiftunt in primis principiis per fe

»notis, quzcunque fcilicet naturaliter homines

n

»Cognofcere poffunt.

Ad gubernationem au-

Tte d

»tem vite proprie & aliorum non folum requi-

uj

» ritur cognitio eorum, quz naturaliter fciri pof-

MA

»Íunt, fed etiam cognitio eorum, quze natura-

»lem cognitionem excedunt; eo quod vita ho-

4 m

X

»minis ordinatur ad quendam finem füpernatura-

»lem, fic ut nobisadgubernationem vite noftre

line

L ln

» neceffarium eft (fit) cognofcere, quz fidei funt.

p

» Unde & de his fupernaturalibus tantam cogni-

?

l

:

l

» tionem primus homo accepit, quanta erat ne-

» Ceffaria ad gubernationem vite humane fecun-

D

tlv

, dum ítatumillum. Alia vero, que nec natu-

t fa

» rali hominis ftudio cognofci poffünt, nec funt

]s r

» neceffaria ad gubernationem vite humans, pri-

» inus homo non cognovit; ficut fünt cogitatio-

D)

Yitun

» neshominum , futura contingentia, & quadam

[

» ingularia; puta quot lapilli jaceant in flumine,

H

l

» & alia hujusmodi.

Et AD 1. Primus homo

» habuit fcientiam omnium per fpecies à Deo in-

J

» fufas.

QUZRITUR 4

An corpus Adami fuerit

140

immortale & impaffibile ab intrinfeco ?

wid

REsPONDEO.

Corpus Adami non fuit im-

l

mortale & impaffibile ab intrinfeco; fed tantum

)U[ n

di ini;.

erat immortale ab extrinfeco, ex triplici videli-

atj

cet caufa extrinfeca ; PRIMO ex énfufa fcientia,

pl

qua fciebat vitare noxia, & modum declinandi

Ti

ea, que agunt ad deftruéctionem corporis; sE-

CUNDO ex fjeciali providentia Dei , quz: Adamum

RD&v

8j

per

r

42

DISPUTATIO

I.

| J

per angelos cuftodes protegeret à repentinis ca-

,beftüs, :

fibus, ex quibus poterat inferri mors violenta.

A

'TrnT:0 ex medicina univerfai, quam habebat

ieny

ex fru&u arboris vitze reparativo virium, & fa-

u

nativo omnium vulnerum, quein ftatu nature

ii

lapfz funt lethalia.

Hanc effe genuinam de im-

Pbl

mortalitate illa Ideam, probatur ex fenfu Inter-

f

pretum Infignium, 'Theologorum veterum, &

g

SS. Patrum.

iil

I.

Pererius , Soc. Jefu in Gen. 1. 5. c. 9. q. z.

;.j'z;"ülüm

fic fcribit: ,, Adam immortalis erat in ftatu inno-

TOUv

»centie, quia foterat non mori; nec vero mor-

T v]i

»tuus unquam fuiffet, fi in eo ftatu nunquam

T

l

1

ftd

» peccando perftitiffet.

Hecautem potentia non

» rnoriendi non proveniebat intrinfecus ex natu-

fri d

»rà Adami; quippe ex natura fua mortalis erat,

inty

»& patibilis, vitamque animalem agens; fed

a,

» princeps Author Deus erat, qui hominem ad-

li

» Verfus mortem fua cuftodia & protectione us-

fin, l

»quequaque fepferat & munierat, & providen-

friir,

» tiflime Adamo comparaverat omnia remedia ad-

,O

» Verfus ea, quz poffent ei mortemafferre. Mors

m d

»enim & corruptio poteft homini accidere vel

um

»intrinfecus ex iis, quze fünt in homine, velex-

dul

»trinfecusexiis, qua& mortiferahomini accidunt.

-'«Jþe Y

» Intrinfecus mortis caufa effe poteft defe&tio ca-

i

»lorisnaturalis, aut primigenii humoris, quem

v

»radicalem appellant; vel immoderata vis alicu-

d. ]

»jus paffionis & perturbationis animse.

Quos-

M

»dam enim nimio merore vel gaudio interiiffe

y"u

» prodicum eft.

uidam violentam fibi mortem

D.

» conícifcunt.

Exuinfecus autem. poteft mors

"t

, homini. contingere vel ab alio homine, vel à

u

» beftiis,

DE STATU NATUR. INTEGR £.

43

» beftiis, vel à doemonibus, vel ex lethali potu

»efuque, vel ex defe&u neceflarii cibi, vel ex

13 "

»intemperie coli, vel ex cafü fortuito, uti eft

»,in ignem, aquam vel foveam prolabi, vel ex

lt

Vi

» lapidis aut alicujus reija&u percuffuque. Hec

,enim extrinfecus homini interitum afferunt.

ii lh

» Hzc autem Deo cuftodiente facile precaviffet

ln i

; Adam. Nam primo habebat fcientiam omnium,

Habebat füummam

,que fibi nocere poterant.

T t

, affe&uum moderationem, quos arbitratu fuo

h

LUA

i

, excitabat vel cohibebat.

Deinde habebat ar-

TU

»borem vite, cujus perceptio & efus ad inte-

"Jmm;u;:

»o

[

rum nativi caloris vigorem confervandum, &

URT

1

, reficiendum nativi humoris defe&um potentif-

»fimus erat. Ad hec, que ab eo fatis previ-

M

[j

(

:

, deri & precaveri non poffent, per angelos ar-

i,

i

»Cerentur, & repellerentur."

Ita Pererius.

Yoinem

IL — Bonfrerius Soc. Jefu in Gen. c. 2. ad ver-

TAT

fum, Lignum vite erat in medio paradifi, fic

Av

fcribit: , Nota; hominem in paradifo & ftatu in-

j d

» hocentie futurum fuiffe fuapte natura morta-

i d

, lem, divino tamen munere ac beneficio immor-

j at

,talem. Confiftebat autem hecimmortalitas in

QO t

, duobus, ficut mors provenire poteft à duobus,

n d

, nempe vel à caufis intrinfecis vel extrinfecis.

Ll

; Mors à caufis intrinfecis procedit vel ex humidi

imis,

» radicalis defe&u, vel caloris naturalis debilita-

b

, tione.

Mors à caufis extrinfecis venit, cum

pine |

l

, mors violenta ab hominibus vel aliis caufis na-

Itaque, ut homo effet im-

ul 15

, turalibus infertur.

ynibitt

,mortalis in illo ftatu, duobus indigebat, uno

T

,contra caufas intrinfecas, altero contra caufas

» extrinfecas.

Contra caufas intrinfecas erat ar-

homme-:ä

!

DO

DISPUTATIO

I'

DL

44

»bor vite. Nam przter aliarum arborum fru-

f a

» &us optimi fucci hujus arboris fru&us tanquam

Wms dzm

, Antidotum erat & medicina, ut per eum quid-

m

» quid in aliis alimentis minus purum effet, cor-

n

»tigeretur, & humidum radicale in fua finceritate

K

»Confervaretur, & fic hominem immortalem

nprzl'en'a'

»diutiff«ge, imo in perpetuum , fi ita neceffe

n

»foret, in eo flore juventutis, in quo creatus

lpaqnamþ

»€rat, confervaret, non unica fumptione, fed

,xrävinar

» fubinde eam repetendo. Contra caufas extrin-

g, t

;quo lr

» fecas erat fingularis fapientia ad dignofcenda &

» Vitanda omnianoxia, ut herbas venenatas. Ab

ii

»animalibus nihil timendum erat, ficut nec ab

E

»hominibus, nifi fiqui jam à ftatu innocentiz

0

» excidiffent, contra quorum vim & machinatio-

ii

» Des occultas, fi quid minus valuiffet prudentia

Vlatoa

» & induftria humana, Deus fua providentia fup-

dvl

» pleviffet hominem protegendo.

Homo itaque

,

» ab intrinfeco erat mortalis; ratione tamen ex-

,Vi

» trinfecorum adjumentorum, divinz prote&io-

ii

»his, & prudentie à Deo conceffie fuiffet im-

i, q

» Inortalis, fi voluiffet.

Dicos fi voluiffet : quia

iil

» fi imprudenter homo agere vellet, nec uti re-

urii

»nediis fibi à Deo conceffis, omnino & ledi &

ld

»Inori potuiffet. Unde eft illud Zfuguftini, ho-

i df

» minem in paradifo potuiffe non mori , in coelo ha-

iony

» Diturum, non po[fe mori, qu: erit perfe&a im-

;l'ü. Ha

»Inortalitas ; ficut in paradifo habuiffet homo

a

Hm

vt

n

g |

» Do[Jemon peccare ; in coelo habebit, mon po[fe peccare,

jRinn

D

II D. Tbomas p.1. q.97.a. r. C.. ,, Corpus

ylit

» Adami non erat indiffolubile per aliquem im-

ïFæJ li

p Inortalitatis vigorem in eo exiftentem, fed in-

Jllc"

» erat

DE STATU NATUR. INTEGR £.

43

» erat anima vis quaedam fupernaturaliter divini-

X

»tus data, per quam poterat corpus ab omni

"

» corruptione prefervare, quamdiu ipfaDeo füb-

)

»je&a manfiffet. .Et a.2. ad3. Dicendum, quod

s

»Ccorpus hominis in ftatu innocentie poterat

I0rtd

»prefervari, ne pateretur lefionem ab aliquo

4 [etd

»duro, partim quidem per propriam rationem,

1 C

»per quam poterat nociva vitare, partir etiam

VOM

A

i

» per divinam providentiam, quz fic ipfum tue-

üqnt

»batur, ut nihil ei occurreret ex improvifo, à

Yil

»quo lederetur. Era.4.C. Dicendum, quod

ts d

» lignum vitz quodammodo immortalitatem cau-

d d

»fabat, non autem fimpliciter.

Ad cujus evi-

Toctte

» dentiam confiderandum eft, quod duo remedia

LOb

» àd confervationem vite habebat homo in pri-

YU

» Ino ftatu contra duos defectus.

Primus enim

al

» defe&tus eft deperditio humidi per actionem ca-

miy

» loris naturalis.

Et contra hunc defectum fuüb-

n

» Veniebatur homini per efüm aliorum lignorum

tyo

» paradifi, ficut & nunc fübvenitur nobis per ci-

zil

»bOs, quos fumimus.

Secundus defectus eft,

» quia illud, quod generatur ex aliquo extraneo,

"i

W

,imminuit virtutem activam fpeciei.

Unde in

,

t

» ftatu fenectutis fequitur decrementum, & fina-

I

»liter diffolutio corporis.

Et contra hunc

$)

1l

n

» defe&um fubveniebatur homini per lignum

t

» Vit&.

Habebat enim virtutem fortificandi

ii

jj

)mïar y

»Virtutem fpeciei contra debilitatem prove-

D

»nientem ex admixtione extranei.

Unde 4z-

rH

d)

» &uf'inus 1. 14. de Civit. c. 26. dicit quod ci-

, bus aderat homini, ne efuriret, & lignum vi-

C' nü

u

»t*, nefene&us eum diffolveret.

Et in 1. qq.

dj

u

» in F. & IN. T. 4. 19. dicit, quod. vite arbor medi-

ii

H

, Cina

y f

46

DISPUTATIO l.

iNon

u

qu

» cine modo corruptionem. bominum probibebat.

x

tamen fimpliciter immortalitatem caufabat, quia

P

neque virtus,quz ineratanimz ad confervandum

nSlI

j

» Corpus, caufabatur ex ligno vitz:; neque etiam

9 fer'

» poterat immortalitas difpofitionem corpori prz-

iil

f

(

»ftare, ut nunquam diffolvi poffet.

Quod ex

m

hoc patet; quia virtus cujuscunque corporis

1e.

f

» eft finita.

Unde non poterat virtus ligni vitze

, i

, ad hoc fe extendere, ut daret corpori virtutem

iUl

j

(

» durandi tempore infinito, fed usque ad deter-

UE

,minatum tempus

Unde cum virtus ligni vite

st

Ti

» effet finita, femel fumptum prafervabát à cor-

IQMODEI

ruptione usque ad determinatum tempus, quo

»finito vel homo translatus fuiffet ad fpiritua-

iT

,.,.I'.ïï'l.

»lem vitam, vel indiguiffet iterum fümere de li-

p uW* il

» £no vxtæ.,,

Ita S. Thomas, qui dum anim:e

LNIKI* l

tribuit virtutem confervandi corpus, per hanc vir-

tutem nil aliud intelligit, quam originalem jufti-

gt

TU

tiam , qua pafliones poterat continere in debita

fubje&ione , & appetitus naturales confervare

MUU

li in|

in equilibrio, & quatuor humores attemperare

ad zquale temperamentum. Non enim negat,

Vifüme

Lenfür

quod in eo ftatu partes corporis patiantur, & cor-

rumpantur, v. g. humidum à calore, nutritz par-

p

NI

tes à cibo; fed tantum negat, quod ita & eous-

que patiantur, ut bomo feu totum corpus à fua na-

Rsl

D

u*

turali difpofitione removeatur.

Ita fe explicat

l

in 4. dift. 19. q. r. & de malo q. 5. a. 5. & Cajeta-

n

w

N

nus in hunc locum, p.1. q.97. 1. & a.2. ad 2

IV. . Scotus in 2. dift. 19. q. un. n. 3. fic fcri-

!

bit

.,,

Concedo, quod primus lhomo habuit po-

)

[j

» tentiam ad mori.

Sed cum dicunt, quod ftante

ä

1

»ftatu innocentie nen potuit mori, nego ; &

NU Q

,dico,

DE STATU NATUR. INTEGR Z.

47

» dico, quod homo in flatu feu ftante ftatu in-

, Docentie potui mori.

Iftatamen potentia non

»fuiffet reducta in a&tum, & fic poterat non

M

,mori. Sicut fi diceretur de aliquo , & vere,

[uj

H

» quod poteft effe Epifcopus, qui tamen nunquam

(Qui

»erit Epifcopus, vel cujus poffibilitas nunquam

r

»reducetur in a&dum.

Et hoc patet per duas

I

I

» caufas mortis poft lapfum, quz funt du in ge-

i

hr

A

»nere, fcilicet vel ab intrinfeco, vel ab aliquo

I

sf

» extrinfeco.

Prima eft duplex; quia vel cor-

Wtl

»rumpitur ab intrinfeco per actionem mutuam

TOR d

» contrariorum inter fe & intra corpus; vel pro-

» pter actionem intenfam unius intrinfeci in aliud;

[

» Vel corrumpitur propter defectum alterius con-

VW It

»tingentem, fcilicet ex fubtractione nutrimenti

d dine

» Velhujusmodi. Primo modo accidit corruptio

has

,nDaturalis in animatis propter actionem unius

ia

» partis organice in aliam partem corrumpendo

dul

» ut corpus fiat indifpofitum &inhabile adanima-

T

» ionem.

Ifta autem actio ponitur caloris natu-

»ralis in humidum radicale, corrumpendo &

Tif

ii

il

4

» confumendo humidum, ad cujus corruptionem

»& confümptionem fequitur corruptio & con-

fitr

»fumptio propria etiam caloris, & per confe-

geutt

Hec

w »i;;

» quens animalis, ut patet de igne & oleo.

» ergo eft caufa corruptionis, fcilicet deperditio

cor;üï*,:

lrbs

»paulativa partium. - - Principium activum in

»homine non potuiffet continuare aCtionem,

5' aviw &.

»quin aliquando debilitaretur; quia omne agens

du

» phyficum in agendo debilitatur.

Efto, quod

.M

,natura debilitata fumeret de fructu ; attamen

iomo t*

,in convertendo etiam nutrimentum illius fru-

(f qu?:

, &us debilitatur magis, & ideo quandoque de-

mmy y

» ficiet,

u

48

DISPUTATIO t

TA

» ficiet.

Exemplum eft de aqua mixta vino;

i

,nam vinum primo convertit aquam in fe; to-

(

j

»ties autem poteft apponi aqua , quod deficiet

"M

» Virtus vini in convertendo. Dico tamen, quod

fl

wrm

,ítante innocentia non accidiffet mors; quia

1

» quilibet fuiffet translatus, antequam fuiffet al-

10 T.

j

04

,teratus alteratione improportionata animz.

Y

» Sed quid de caufa extrinfeca corruptiva? Di-

q.h

i efg&

» CO. quod non recepiffent nocumentum , quia

r

, Deus innocentem confervaffet.

Dico ergo;

4[P

]

» quod Adamus folum habuit, $offe non mori. — 4d

st

» Objett. 1. Dico; quod homo tunchabuit partes

» fluxibiles & deperdibiles; nontarmen fuiffet cor-

du

j

]

»ruptus, quia fuiffet translatus ante mortem.

»4dd 2. Dico , quod poterant corrumpi: illa

l

gny

»tamen potentia non fuiffet reducta in actum,

» quia fuiffet preventa per illam translationem.

xin

» 4d 3. Dico, quod propter peccatum ( Z4dami )

as

» illa potentia fuit reducta in actum. . Si tamen

»non peccaffent, nihilominus habuiffent illam

fti

N

IN

»potentiam moriendi.

Z4d 4. quod mors eft

V $

»poena peccati; dico, quod ftante illo ftatu, fi

m p

» Deus non transtuliffet homines, fi fuiffent mor-

»tui, mors non fuiffet plus poena in hominibus,

ziïgmitar,

»quam in brutis, & fuiffet conditio vel paffio

» confequens talem naturam per mixtionem ('con-

» trariorum) compofitam, ficut modo., | Hucus-

que Scotus, cui addi poffent Zlenfis p.9. q.89.

i

S. Bonaventura in. 2. dift. 19. Richardus in 2. Gabriel

in 2. Cajetanus in c.2. Gen. & plures alii.

V.. S. Zuguftinus 1.7. de Gen. ad litt. c.55.

ll

» Corpus Adami ante peccatum & mortale erat,

b

» Quia poterat mori; & immortale, quia poterat

ghon

agf

x

DE STATU NATUR.

INTEGR A.

49

äïm

»non mori

Aliudeft enim ; nen po[fe mori ; ficut

&

»Quasdam naturas immortales (amimas 69 ange-

M

,los) creavit Deus.

Aliud eft autem, po[fe mon

h;

» i, fecundum quem modum primus homo

720!», t

» creatus eft immortalis, quod ei praftabatur de

ii

»ligno vitz,

non de conftitutione - nature ; à

l qie

» quo ligno fepïratus eít cum peccaffet, ut pofï'et

MU

!]

»Imori, qui nifi peccalfet ,

poffet non mori.

u qu

N

» Mortalis ergo erat c01d1t1one corporis anima-

EU

» lis; immortalis autem beneficio conditoris

Si

W i

»euim corpus animale, utique mortale, quia &

^ij li

» Inori poterat.

N eque enim lmmortale, quod

| WJI

,mon omnino non pOfTCC er1t

nifi fpiritale,

* [Irtn

» quod nobis futurum in ref'urreähone promitti-

ij d

münte

Ac per hocillud animale, & ob hoc mor-

T

» tale, quod propter juftitiam fpiritale fieret

Et

dote

» ob hoc mortale omnimode factum eft propter

À

f

n(

» peccatum ( quod prius erat) non mortale; quod

, Wt

» & antea erat, fed mortuum quod pofï'et non

il

ndleri, Jl homo non peccaffet.

n ayi

VI.

S. Gregorius M. 1.4. Mor. c. 926

» Ad

xl

»hoc in paradifo homo pofitus fuerat, ut fi fe

n)

»ad conditoris fui obedientiam vinculis charitatis

i

,adítringeret, ad coleftem angel

um patriam

li

»quandoque fine carnis morte tranfiret

Sic

TU

, namque eft immortalis conditus, ut tamen pec-

h, 9

» care & mori poffet, atque ex merito liberi ar-

n

» bitrii beatitudinem illius regionis attingeret, in

jn19

»qua vel peccare vel mori non poffet.

Illuc

jdl

» procul dubio primi parentes

fi in conditionis

P

W

» fu& ftatu perítiuffent, etiam fine morte corpo-

g

,rum transferri potuifient

g

D.hmort Tv. de Pecc. orig. &? grat

D

QuE-

n*

So

DISPUTATIO

I.

!

QUJRITUR $.

An certum fit, homines

,:

j

Dril n

in paradifo futuros fuiffe immortales ?

gl

REsPoNDEO. Id probari 1. Ex Concilio Mi-

levitano I., quod Can. 1. fic habet : , Quicunque

y &f

LVA

»dicit, Adamum primum hominem mortalem

» facum , ita ut five peccaret, five non pecca-

"i

T

,Iet, moreretur in corpore, hoc eft, de cor-

»pore exiret, non peccati merito, fed neceffi-

m

gl a

»tate nature, anathema fit.,

Verum quia Gar-

nerius, Scbelfirate, & INorifius probant, hunc Ca-

m

nonem non effe Concilii Milevitani, authoritas

1 du t

i

j

TUf

indubia non eft. De hoc videri poteft editio

Conciliorum Veneta.

2. Concilium Zrauficanum

1N

Il.anno 527. Cap. 1. ,Si quis per offenfam pra-

&tipt

» Varicationis Ade non totum, id eft, fecundum

»Corpus & animam, in deterius dicit hominem

RW

,commutatum, fed animz libertateillafa duran-

"

l6v

»te, corpus tantummodo corruptioni credit ob-

i,

D.oons

»noxium, Pelagii errore deceptus, adverfatur

» Scriptura.

Et cap.2. Si quis foli Ade preva-

um ff

Tofits

» ricationem fuam, non & ejus propagini, afferit

»nocuiffe; aut certé mortem tantum corporis,

i dini

us

»Qus poema peccati eft, non autem etiam pec-

»Catum, quod mors eft anime, per unum ho-

qibma

»minem in omne genus humanum tranfiffe tefta-

s

»tur, injuftitiam Deo dabit contradicens Apo-

duj

iil

, ftolo."

3- Concilium Tridentinum Sett. s. in De-

.'a;ii.'ïf N

N Wil

creto Can. r. ,,Si quis non confitetur, primum

V

».hominem Adam, cum mandatum Dei fuifíct

i

» transgreffüs, ftatim fan&titatem & juftitiam ami-

» fiffe, incurriffeque iram Dei, atque ideo mor-

»tcm, quam antea illi comminatus fuerat Deus,

vt

» & cum morte captivitatem fub poteftate dia-

iE

»boli,

DE STATU NATUR, INTÉGR £.

SI

LWE

$boli, totumque Adam fecundum corpus &ani-

»

mam in deterius commutatum fuiffe, anathe-

»mafit" Ceterum textusScripture, exquibus

hoc dogma eruitur, reperiuntur Gen. 2. v. 17.

TUf

c; 3. Vv17.I8. 19:22; , SaBrc: 9. v 990 RNOBI S.

D p

VTb 0.9., V.J0. G IRGOLPSIS. V. 1.

Hinc Six-

TT

tus Sen. Bibl. l. 5. annot. 36. reprehendlt Eugubi-

d

num, qui fecutus Philonem L.2 Allegor. & 5'/e-

;quia (

phum ]. 1. antiquit. c. r. docuiffe exiftimatur, Ade

u

peccatum non intuliffe nobis corporis mortem,

ET

Óed animi tantum. — Certe hec fententia Eucberie

tl i

in Gen. immerito tribuitur.

Paf

UJRITUR 6. Anvisillain arbore vitz

ln

Pt

fuerit fupernaturalis vel naturalis?

RESPONDEO.

Nomnet

Virtutem illam reparativam

v u

vigoris primevi in corpore humano fuiffe füper-

ieelti

naturalem, docetS. Auguftinusl. 8. deGen. c. 5.

du

D. Bonaventura in 2. dift. 19. & alii.

At vero

eam fuiffe naturalem docent Hugo de S. Victore,

lh

"Toftatus in c. 13. Gen. c. 161. Molina de opere

p

d

fex dierum, Difp.28. Pererius l. 3. q. 4. & Bon-

ia

frerius in Gen. ubificfcribit: ,Quid vetat, Deum

q u

» poffe producere talem arborem, ques natura-

» lem hanc vim habeat reftaurandi perfecte humi-

rii

".

j

Jl

, dum illud nativum & calorem innatum confor-

»tandi? Si potuit, quid vetat, id feciffe? ma-

df

» Xime cum & ferpentem & aquilam legamus, re-

»juvenefcere, & complures à fenio legamus ad

j

» juventutem rediiffe virtute forte aliqua natura-

»li, cujusmodi eft ille, qui precedenti Szculo

yeX

» fertur in India à Lufitanis vifus tercentum qua-

fhx

I

» draginta annorum, quique ter ad juventutem

2

»ecre-

y!

32

DISPUTATIO

ID

g

, decrepitus redierat, ut refert Maffzus , aliique

j

i

, non pauci.

[

An unica tantum fuerit

10"3* i ;

UJRITUR 7.

"t

Arbor Vitze in Paradifo?

s

RESPONDEO.

Id incertum effe.

In Scri-

-T

ptura enim fingularis nonnunquam fümitur pro

plurali.

Verofimilius tamen & Scripture con-

formius eft, fuiffe unicam. Bonfrerius exifti-

A

Jy

aj

mat, aucto humano genere eam arborem propa-

( m

gandam fuiffe five in Paradifo, five forte etiam

13

extra Paradifum.

2

jl

dv

ii

QUERITUR $8.

Utrum in Paradifo genus

i

humanum fuiffet propagatum per coitum?

1

RESPONDEO:

D. Thomas ficrefpondet p. r.

r

q.98. a.2

»Dicendum, quod quidam antiquo-

am d

,rum pofuerunt, quod in ftatu innocentie non

m

» fuiffet generatio per coitum. . Unde Gregorius

"

l

l

TV

» Nyffenus 1. 8. de bomine dicit, quod in Paradifo

»aliter fuiffet multiplicatum genus humanum,

piadm

,f

» ficut multiplicati funt angeli absque concubitu

»per operationem divinae virtutis.

Et dicit,

»quod Deus ante peccatum fecit mafculum &

» teeminam refpiciens ad modum generationis, qui

» futurus erat poft peccatum, cujus Deus pre-

» Ícius erat.

Sed hoc non dicitur rationabiliter.

, Ea enim, quae fünt naturalia homini, neque

»fübtrahuntur, neque dantur homini per pecca-

»tum. Manifeftum eft autem, quod hominife-

»Cundum animalem vitam, quam etiam ante

»peccatum habebat, naturale eft, generare per

»Coitum, ficut & ceteris animalibus perfectis.

,Et hoc declarant naturalia membra ad hunc

,ufum

pESTATU NATUR. INTEGRJZE.

53

» u

* U"Ae

»ufum deputata.

Confiderari autem poteft,

»quod deformitas immoderate. concupifcentie

»in ftatu innocentie non fuiffet, quando infe-

Q ts

Un-

» riores vires rationi omnino fubdebantur.

» de Auguftinus l. 14. de Civit. c.26. dicit: Ab-

; dj

IT

»fit, ut fufpicemur non potuiffe prolem fieri

» ine libidinis morbo.

Sed eo voluntatis nutu

V Q

»1overentur ila membra, quo cetera, ( os,

NU

AOTDI

»1anus, lingua) & fine ardore, & illecebrofo

li

»ftimulo cum tranquillitate anime & corporis.

Wetin

» Et ad 4. Sicut Auguftinus ]. cc. dicit; in illo

»ftatu nulla corruptione integritatis infundere-

l p

»tur maritus gremio uxoris. lta enim potuit

iij

, utero conjugis falva integritate hymenis geni-

na.

»talis virile femen immitti, ficut nunc poteft

, eadem integritate falva ex utero virginis fluxus

ao

n

,menftrui cruoris emitti.

Ut enim ad parien-

r

» dum non doloris gemitus, fed naturalis impul-

TM

»Íus feminea vifcera relaxaret, fic ad conci-

du

» piendum non libidinis appetitus , fed volunta-

du

, rius ufus naturam utramque conjungeret."

t

]ta Angelif:us.

Jl

ct

TR

I

d

9

2»

i,

i

u

E

.

;

ER

2

yN

Jfl,

f

N

d

l PEI r

ho

W

"W

Te

(fQ

e';w b

DISPU-

;

j

D 3

y

$4

DISP UüTATTO

TI.

*

*

*

gl

*

*

*

*

*

*

*

*

*

g

jan p

DI

ii

SPUTATIO IL

]

1 etiff [

De

a

l

gt

u

Peccato originali.

s Lt

In hac Difputatione qusritur :

l.

In quo confiftat peccatum originale ?

2.

An homo per peccatum originale fue-

ï:g

rit fpoliatus bonis nature humanz de-

ye

o

bitis ?

$3.

;bpu

Qua fit poena peccati originalis, pra-

st

fertim in parvulis non baptizatis ?

ii

4.

An B. Virgo fuerit concepta fine pec-

i,

cato originali ?

(nonts

st

N

QUAZESTIO L

tnfenmt

In quo confiflat peccatum. originale, &? juflitia

nE i

originalis ?

ntyr

t Utj

No TANDUM I. WVarios in hac refuiffe here-

ticos; nam aliqui fuerunt, qui abfolute ne-

EUA Q

garunt exiftentiam peccati originalis: hi fuerunt

tatuyí

Pelagiani ,

N

M

[

1

quorum caput Pelagius Monachus,

errores illius confiftebant in hoc: 1. Quod Ada-

j

mus fuo peccato fibi foli nocuerit.

2. Quod par-

T

vuli nullam contrahant culpam, aut poenam ex

Adamo.

3. Adeoque Baptifmum non effe ne-

ii

$5 fed

ceffárium ad remimone.m 'peccati originali

T

folum

DE PECCATO ORIGINALI.

55

u

folum ad hoc, ut parvuli fiant filii adoptiviDei,

ficque per elevationem ad ftatum fupernaturalem

habeant jus ad regnum ceelorum.

4. Hinc par-

J!

vulos fine baptifmo decedentes pervenire quidem

ad vitam, Íeu ftatum beatitudinis naturalis fibi

debitum, non autem ad regnum, feu premium

fupernaturale filiorum Dei.

s. Morbos, mor-

tem, & csteras nature noftrz miferias non effe

effectus peccati originalis, fed tantum defectus,

& neceffitates humanz nature. . 6. Concupifcen-

ii

tiam, feu rebellionem carnis adverfus fpiritum

hief

nec effe malum poenze, necculpz, fedmalum na-

Vr

ture, quod etiam in ftatu innocentiz reperire-

tur. Hos errores impugnavit, & fuperavit S.

j [f

Auguflinus pluribus libris, qui potiffimum com-

Th?

prehenduntur Tom.7. Idem error, qui fuit re-

fufcitatus quoad fubftantiam ab Anabaptiftis, &

a

Zwinglianis, eft damnatus à Concil. Trident. Setf.

s. Convincentibus autem argumentis impugna-

tur etiam à Bellarmino, & pluribus aliis.

NOoTANDUM 2.

Alios fuiffe, qui quidem

admiferunt exiftentiam peccati originalis, feder-

Ü

raverunt in explicanda ejus natura: Sic 1. Mat-

ibias Centuriatorum princeps]lliricus docet: Pec-

catum originale effe ipfam fuübftantiam mnature

j

(gid

humang, que ut prius erat imago Dei , per pec-

"

catum transformata eft in imáginem diaboli: hic

error ridiculus damnatus eft à Concil. Trid. & fal-

Mu

fitas ejus patet, quia per peccatum non poteft

Q

mutari homo fübftantialiter, fed tantum acciden-

taliter.

p

2

Luiherani, & Calvinifle docuerunt, pec-

catum originale effe ipfam concupifcentiam, feu

4

incli-

!

p

,56

D'IPSPOTATTO

II.

l

| gni

inclinationem ad malum : adeoque ficut poft ba-

püfmum manet concupifcentia, ità docuerunt,

j

remanere peccatum originale, illudque per ba-

?WH

D QX

ptifmum tantum fuiffe rafum, ita ut non impute-

tur. Hicerrorreje&us pariter eft à Trid. loc. cit.

M

3.

In fimilem errorem inciderunt Zlbertus

Pighius, & Zmbrofius Catbarinus, qui docuerunt,

peccatum originale effe ipfüm peccatum .Zdami

reliquis hominibusimputatum ; adeoque negant,

peccatum ori

ginale proprie effetransfufum in po-

fteros, autillud ineffe cuivis homini proprium,

aut effe multiplex.

Quamvis autem Catbarinus

J

non fuerit hzreticus, fed Epifcopus optime Ca-

tholicus, error tamen hic damnatus eft à Concil.

j

Trid. Setf. s. ubi fic habet: r. Si quis mon confite-

I

£ur, primum bominem Adam , cum mandatum Dei. n

Paradifo: fuiffet transgre[fus. ftatim Janttitatem ,. &2

juffitiam , in. qua. fuerat conflitutus , amifrfje , incur-

M

riffeque per offenfam bujusmodi: pravaricationis iram,

C& indignalionem Dei, atque ideo wortem, quam il

antea coumünatus. fuerat Deus, & cum morte capii-

hi,

vitatem fub ejus poteftate, - qui mortis deinde baluit

J

Anperium , boceft, diaboli, totumque /4dam per illam

ATT

prevaricationis offenfam fecundum corpus , & ami-

anám indetérius commutatum fuiffe, anathema fit.

$

2

5j quis Zde pravaricationem. fibi Joli, &

nom éjus propagimi a[ferit mocui[Jé , & acceptam à DDeo

*

fantiitatem ,. & juftitiam , quam perdidit. fabi Joli, &

won mobis etjam ewm perdidiffe, aut inquinatum illum

per inobedientie peccatum mortem , & penas corporis

tantum. in omme genus bumu

T0/89

um . Castuliffe , -mon au-

$6

"LC

peccatum , quod mors. eft anima , anatbema fit,

t

cum contradicat zdpoftolo dicenti : per unum bominem

ii

n

])CCC(Z-

DE PECCATO ORIGINALTI.

57

"

n

jeccatum. intravit àn mundum, & per peccatum mors,

by

g ita in omnes bomines mors pertran[üt , in quo . omnes

j

peccaverumt.

3.

Si quis boc Zdde peccatum , quod origine unum

Il Q*

MA

eft , &? propagatione, mon imitatione transfufum omni-

L d

bus, id efl, umicuique proprium , «el per bumane

Xümuy

mature vires, «el per aliud remedium aferit. tolli,

1 Áf

quam per medium unius Mediatoris DOMINI NO-

Ht

sTRI, qui nos Deo veconciliavit in. [anguine fuo fa-

Itty

&us nobis juflitia, fanttificatio, & redemptio, aut ne-

gat ipfum Sfefu Chrifli meritum per , baptifmi Sacra-

W

mentum àn forma Ecclefie vite collatum, tam adultis,

quam parvoulis applicari, anatbema fü.

H

A. Si quis paroulos baptizandos megat, etiamfi

fuerint à baptizatis parentibus orti, aut dicit, in ve-

!l D

müffonem peccatorum quidem eos baptizari, fed mibil

ex Adam trabere originulis peccati , quod. regeneratio-

vis lavacro mece[Je fi expiari ad vitam eternam con-

m

féquendam , unde . confequens fit , ut im eis forma ba-

!

ptifini im vemiffionem. peccatorum mon era, fed. falfa

Parvouli ideo in re-

intelligatur , anatbema. fit. --

milfionem peccatorum «eraciter baptizantur , ut in eis

M

vegeneratione mundeiur, quod generalione contraxe-

i

vunt.

5.

Si quis per Sfefu Chrifüü gratiam , .que in

baptifimate. confertur , reatum, oripinalis peccati vemit-

& megat, aut etiam aærit , non iolü totum id, quod

ji

veram, & propriam rationem peccati babe, fed illud

dicit, tantum radi , aut non imputari , anatbema fit. --

In venatis enim mibil odit Deus, quia mibil damnatio-

s

IN

nis eff dis, qui confepulti funt Cbrifto per baptifimum.

ni

AManere autem in renatis concupifcentiam , 'vel fomitenn,

"L

bec $. Synodus fatetur , ac fentit , que cum ad agonem

3

velicta

DISPUTATIO

II.

)

$8

velitta fi, mocere mon confentientibus , & viriliter per

-güprl'llma

Chrifti gratiam repugnantibus non oalet , banc concupi-

3 [leU

Jcentiam , quam aliquando Zdpoflolus peccatum appellat,

EU

S. Synodus declarat, Ecclefiam Catbolicam . munquam

r

ht

intellexiffe peccatum appellari, quod «ere, ac proprie

án renatis peccatum fit , od quia ex peccato efT, & ad

n

um Hf

peccatum inclinat.

Si quis autem . contrarium fenferit,

anatbema fit.

J

NoTANDUM 3. Etiam inter Doctores Ca-

emyton

tholicos varias fuiffe de peccati originalis natura

z

fententias.

st

I. eft eorum, qui putant, peccatum

oripginale confiftere in morbida qualitate tum

st

v

carnis, tum animi, earatione, ut hzc qualitas

prius fitin femine, & carne; dein vero in anima,

qu:z primum per conjunctionem cum tali corpore

inficitur , ficut pretiofus liquor infufus vafi im-

diraT

mundo.

Hanc fententiam tenet Gregorius Zfrimi-

W

nenfis in 2. Se&. dift. 30. q.2. a. r.

Gabriel q. 9.

a.r. & a.2. Concluf.6. — Henricus quodlibeto 9.

nüigi

ml

g.

Okamus quodlibet. ?. q. 1. & quodlib. r.

q.21.

"Alenfis 9.p. q. 105. memb. 4. — Holkot q.

U

de imputabilitate peccati ad r.

Guiliemus Parif.

AU

"Tra&. de merit. & poen. c. 2. & 4.

2. eft com-

tf

munis 'Thomiftarum , quod peccatum originale

LU

formaliter confiftat in privatione, juftitie ori-

W

l

ginalis , materialiter autem in concupifcentia:

Q M

|

quomodo autem hec fententia intelligenda fit,

Q

patebit ex conclufione.

3. eft fententia plero-

1

rumque Recentiorum, quod peccatum originale

fit peccatum Adami preteritum ut moraliter po-

fteris proprium, nondum remiffum, aut com-

ä

d

penfatum. Cum autem difficultas fit, quomodo

tle

alienum peccatum poffit effe moraliter pofteris

IC

pro-

li [

DE PECCATO ORIGINALI.

59

n

proprium, ad hoc explicandum füpponunt, Ada-

mum ficfuiffe conftitutum caput generis humani,

[f

ut illius voluntati moraliter alligatze fuerint vo-

4

luntates pofterorum. Huic fententie dicuntur

L

adherere Salmanticenfes , Cornelius & lap., Taletus,

EUNTT

Lugo, Granad., Oviedo, zirriag., Haunold., Pla-

I H

telius T byrfus. Confalez. &c.

NOTANDUM 4

Hoc loco fupponi, quod

r (

Adamusnon folum fuerit conditus cum dono in-

TY

tegritatis nature, feu cum fübje&tione perfecta

Jun

potentiarum ad rationem, fed etiam cum dono

!]

gratie fan&tificantis, feu cum exaltatione huma-

t (uiis

nenaturz ad finem, ac beatitudinem fpiritualem,

a,

confiftentem in vifione, intuitiva Dei, prout

;

m

Pererius in Gen. l. 5. c. 2. q. r. oftendit, & pro-

T

I

babitur in Tra&. de Gratia.

A

DICO I. Peccatum originale non fundatur

ii :

AU

in alligatione voluntatis pofterorum ad volunta-

: avl

"

J

i

W

tem Adami.

u

PROBATUR rI.

'Tota antiquitas agnovit

peccatum originale ut proprie fimgulis inberens, fm-

UE

j

gulis inexiftens, & in fingulos transfufum ; fed pecca-

p o

tum ut fundatum in tali alligatione voluntatum

Y

Ino

non eft proprie inberens, inexiflens, & transfufum :

icupl'»f

ergo.

Maj. patet non folum ex teftimoniis ve-

li

terum, quorum aliqui jam fuerunt citati, & ali-

mir

qui afferentur infra, fed etiam ex teftimonio Tri-

um of

dentini, quod Can. 5. afferit, fe in explicando ori-

yrdtt

ginali peccato,, quod cuivis ineff , & transfunditur

, d

per generationem , fecutum efIe traditionem Ec-

clefiz his verbis: Quoniam non aliter inielligendum

LU

j o

) pec-

c;/? id, quod dixit Apoftolus, per unum . bomi

caium

Jl

60

DISPUTATIO

II.

catum intravoit in mundum , & per peccatum mors,

dul

& ita in omnes bomines mors pertranfüt , in. quo omnes

d

peccaverunt , mifi quemadmodum Ecclefia Catbolica ubi-

m

que diffufa Jemper intellexit : propter banc enim re-

* 0m

MU

gulam fidei ex traditione Apoflolorum parouli. bapti-

2zantur.

Min. prob.

Jura, aut obligationes mo-

ia

rales, vel actiones aut debita non dicuntur trans-

fundi in pofteros, aut heredes, nec ineffe ha-

u

redibus, aut eos lavari, & mundari ab illis:

i

ergo.

ii

CONFIRMATUR.

Quando homo dicitur

z

Wi

i

juftificari non per imputationem juítitie , que

eft in Chrifto, fed per juftitiam inberentem, ne-

C

ceffario debet admitti gratia fanctificans phyfice

inherens; ergo etiam in peccato originali debet

IT

aliquid admitti phyfice transfufum, vel inherens,

W

K

nempe faltem materiale peccati originalis cum

debito ad formale.

(x)k

PRoBATUR 2. Si peccatum alienum poffet

bruirls

fieri proprium per alligationem voluntatis, tunc

At

abfolute poffet etiam Deus voluntatem cujusli-

, Y

bet hominis adulti alligare voluntati alterius cu-

hci

0

juscunque probi viri v. g. Joannis Baptifle , aut

T CR

Evangelifle , fed hoc eft contra fenfum commu-

K

]

nem, & inftinctum naturze univerfalem : ergo.

SWI

In Majori non eft difparitas inter voluntatem

URT

adulti, & infantis, cum in ifto alligatio volun-

tatis fieri tantum potuerit ex voluntate infantis

prefumpta, qu& tamen nunquam dari poteft,

"N

quia certum eft, infantem interrogatum, an vel-

us

let acceptare hanc alligationem, fore invitum.

N

Min. prob.

Nemo prudenter à fe abdicat fub

r

conditione incerti eventus connaturalem fibi po-

tentiam

s

DE PECCATO ORIGINALI.

61

tentiam fervandi totam legem, & moralem pofli-

bilitatem perveniendi ad ultimum finem: fed hoc

fieret per iftam alligationem , quia deberet ceffa-

L

i

re omnis actio propria.

PnaosATUR 3. Genus humanum quaefitum

0f

I

de hac alligatione non confenfiffet in eam : ergo

Mi

J

non potuit prudenter fieri à Deo.

Prob.. ant.

ifel

le

dl

A&u multi vellent non fuiffe datam hanc alliga-

li

tionem, & ex altera parte per talem confenfum

tacitum illi, qui habuerunt jus ad felicitatem fal-

m

tem naturalem , ac potentiam moralem fervandi

lj

,

totam legem, fe conftituiffent in periculo uni-

verfali excidendi à jure remoto ad hanc poten-

tiam, ac incidendi in eternam miferiam: fed hoc

ial

non fuiffet aCtus prudentie, ergo.

Maj. patet,

quia per peccatum originale contra&a eft impo-

us QU

tentia fervandi totam legem, fe liberandi pecca-

to, & amittendi potentiam ad felicitatem etiam

u

naturalem. — Min. prob.

Si alicui civi opulento

hn

n

dicerem: elige; poteris manere in tuo ftatu pri-

a

vato, velfieri Rex, vel redigi in captivitatem,

fed hoc dependet à jactu alez; experire: fi alea

bene ceciderit, fies Rex; fi male: eris in capti-

um

m

vitate perpetua, ac tenebrofo carcere toto vitze

m

tempore; haud dubie diceret: volo manere ci-

QUs

vis opulentus, nec me füb fpe incerta exponere

AU

tanto periculo.

Hoc autem totum factum effet

i o

per iftam alligationem, qua fumus detrufi in fta-

hr p

"n

tum purz nature, & impotentiam moralem ad

Ij

finem.

V

nj QW

PROBATUR 4.

Si peccatum originale fun-

w

daretur in alligatione voluntatis, non effet ne-

j

i

D

"

ceffaria propagatio hujus peccati per generatio-

um

]

62

DISPUTATIO

II.

nem, fed fufficeret fola jurisdi&io, ac eminentia,

gb

;ïäïllï )

ac dignitas capitis: fed hoc eft falfum, & contra

fenfüm totius Écclefiz,ut patebit ex dicendis,& ex

fyriüt

gt

Ü

"'Trid.

AMin. prob.

Omnes Doétores requirunt

unanimiter ad propagationem peccati originalis

g

PO

a

propagationem ex femine humano, nec fundan-

"1

tur precife in aliquo decretolibero divino: ergo.

)

qui d

Prob. Confàq.

Ubicunque omnes conveniunt in

requifito, aut proprietate univerfaàli alicujus ob-

"T

PU

P

il

(]tt

je&i, nec prebent indicium caufz extrinfecz,

cenfendum eft, eos ad uniformitatem compelli

ju

ii

n

ex natura ipfius obje&ti, quz uniformitas in ju-

;

dicio circacontingentia, quale eft illud decretum

1184

Dei, aliunde non evidentia dari non folet,

p

PROBATUR $.

Si hoc peccatum fundare-

u

tur in alligatione voluntatum, tunc malitia pec-

tgrit)

ib

cati originalis effet pofteris tantum propria mo-

raliter per denominationem extrinfecam ; fed hoc

m

l

j

eft quoad fübítantiam fententia Catbarini, & Pighii :

u d

ergo.

Min. prob.

Hi non voluerunt aliud di-

p

d.

cere, quam talem proprietatem moralem in po-

fteris: ergo.

Prob. 4nt. Non poteft oftendi

!u

ullum conftitutivum realehujus fyftematis, quod

Mnta

hi Authores negaverunt in fuis principiis.

g

CowrIRMATUR. Sifundaretur peccatum

p

originale in alligatione voluntatum, tunc bona

&il)

L

l

effet illatio Pigbii, & Catbarini, quod tantum effet

AU

unum numero peccatum in omnibus hominibus,

Qs

& non plura, fed hoc eft damnatum: ergo. Maj.

h

frob Reatus penge, quo antiquitus liberi, &

üte

propinqui delinquentium trahebantur ad fuppli-

&

cium mortis, tantum erat unus; ergo idem di-

icj

cendum foret in peccato originali. —z4mi. patet,

.Ol'quglm

quia

DE PECCATO ORIGINALI.

63

quia v. g. eo caüi, quo /man cum omnibus fuis

W

liberis, & propinquis fuit morti traditus, vel

Y

Mauritius Àmperator cum fuis liberis occifus, ne-

N

"

mo diceret: effeeos occifos propter fua peccata,

Urj

fed propter peccatum , & crudelitatem parentis:

Ál

ergo.

0 frgg

COoNFIRMATUR argumento ad hominem

VU

contra eos, qui dicunt effe unum peccatum; fi

Yi )

quis uno a&u interno vult tres occidere, vel

WR

uno iétu tres occidit, vel uno actu tribus detra-

t

hit, vel per unam inebriationem eít caufa trium

g

blasphemiarum &c.

lt

PROBATUR Ó6. Si peccatum originale fun-

lt

daretur in alligatione voluntatum, tunc pecca-

finip.

tum originale pofterorum foret in eadem fpecie,

li

in qua fuit peccatum Adami, fed hoc non poteft

dici: ergo.

Min. patet, quia peccátum originale

fum

dl

non eft efüs pomi, aut inordinatus amor con-

;)

u

jugis.

Máaj. prob. Peccatum originale efTet ipfum

Y diui

peccatum Adami pr&teritum ut moraliter no-

dni

ftrum.

u at

PROBXTUR .

Si potuiffet fieri alligatio

voluntatum, in ordine ad poenam effentialem,

Ti

jb

quz eft privatio vifionis beatifice, tunc eadem

ratione potuiffet fieri alligatio voluntatum in or-

rpi

AA

dine ad posnam fenfüs, fed hoc ipfi Authores

amatores alligationis cenfent effe nimis terribile:

ænm;?ï

don:

ergo idem eft de illa pona effentiali.

PROBATUR. $.

Siquis juraret, fe velle ex-

" l

Shb€x

cidere amicitia divina, & fieri filium ire fub

eventu conditionis extrinfece, v. g. jactu alez

T

od

infelici, effet juramentum irrationabile, & fi ex-

torqueretur, extoríio foret violenta, ac tyran-

Jnv.ff*'

nica:

(IA

—

DISPUTATIO

III

Jl

64

nica: ergo idem dicendum de alligatione volun-

n

tatum.

Prob. Confeq

Perinde eft, five alligem

H ecam

meam voluntatem voluntati aliene, five jactui

jmn!

alee, prafertim jam fua dlfpoüuone vergente in

TU

Ja&um infelicem.

ul

PRoBATUR 9. Nemo poteft condemnari

ao

ob demerita per fcientiam mediam conditionate

trgod

futura, ac previfa, ergo neque per confenfum

à Deo previfum in alligationem noftre volunta-

3001

tis cum voluntate Adami, fi interrogaremur.

8 1

ZÍnt. patet: fic parvulus non potePc condemnari

r

ob homicidium, quod providetur à Deo perpe-

RUO

hoc enim eft ertoris

traturus, fi 'ldOl(.fCElet

ViAT

Pelagiani

iNon eft conforme divinz

V UI

PROBATUR IO

d

bonitati Decretum Dei Janfenifticum, quo Deus

fr4

M»Uï

juxta Janfeni

iv

$ conftituit hominem debitorem

ex omnibus a&ibus ignoranti

& concupiícen-

& eug

RRU

ti€ etiam neceflariis eo quod fint voluntarii vel

MU

in Adamo, vel in perfonali peccato proprio com-

um j

miífo poft bapx ifimum, quia per relapfum homo

r

fe denuo conftituit in ftatu antecedente bapn-

fmum, quia per relapfum homo fe denuo conft

n)

&t

BU

tuit in ftatu antecedente baptifinum, ubi et;am

ignorantie , & pravi motus concupifcentie funt

TU

As

voluntari voluntate aliena Adami:

ergo multo

magis repugnat bonitati divin

totum genus

fibx

Ts

!

humanum fine ulla fuppofitione peccati vere pro-

&

il

&0ty

prii addicere ad debitum poene, & indignationis

Atj

divinz fub eventu conditionis mdepn.ndentls ab

eorum arbitrio.

neh em

DICO 1I.

Peccatum originale nec confi-

yrog,

F

ii

ftit pracife in concupifcentia, aut in morbida

qualitate ?

PRo-

URUUJ Pd

ldny

!*

DE PECCATO ORIGINALI.

65

;

PRonATUR r. Hoctotum morale, quod

j

eft peccatum originale, tollitur per Baptifmum,

:

QM

fed non tollitur concupifcentia, aut morbida

qualitas: ergo.

hitr

PnRosaTum 2. Non datur caufa per fe, &

ditiona;

ex natura fua indu&iva ad malum: ergo nec da-

Dnfn

tur qualitas per feeffectiva, aut conftitutiva pec-

cati.

Wt

NI

DICO III. Peccatum originale confiftitma-

terialiter in concupifcentia, formaliter vero in

J

ld

W

iE

privatione juftitie originalis confequente, idque

n

ob connexionem phyficam cum culpa Adami.

&

PROBATUR CONCLUSIO I.

Hacfenten-

tia fuit omnium Theologorum, qui fuerunt in

bdie

UODLLJ

Concil. Trid. ergo eft praferenda.

Zint. prob.

Y

Pallavicinus in Hiftoria "Tridentini teftatur, jam

ul

fuiffe conceptum decretum, quo definiretur,

at

peccatum originale poft baptifmum remanere /e-

cundum [üum materidle, quamvis non remaneat

bt

Jecundum : fuum formale , nempe privationem jufti-

ti€ originalis, idque decretum tantum ideo fuiffe

h

«tU)

fufpenfum, quia Concilium noluit do&rinam

fundamentalem fidei tradere fuüb terminis fchola-

fticis, quam fufficienter poterat explicare pef

formulas loquendi ufitatas in PP. ergo eoipfo

p

omnes Theologi confenferunt in hanc doctrinam,

n

quia nullum parabatur decretum , nifiex confen-

"m

fu Theologorum omnium. mi.prob, ex verbis

Pallavicini lib. 7. c.9. ubi ait: ,,Poftremo deleta

» eft decreti periodus, qua dicebatur, non im-

» probari àSynodoillam pofitionem novamScho-

» lafticis ufitatam ajentibus, manere poft bapti-

D

» fmum partem materialem peccati originalis, non

E

D. zdhmori Tr.dePec.orig. Cj grat.

»item

J

66

DISPUTATIO

II.

» item formalem, feu quod nollent Ecclefiz Au-

n

n

»thoritatem intermifcere opinantium do&rinis

»feu quod ubi definitiones concipi poffent vete-

fj ji

gt

fl

»rumPatrum vocabulis, ea nollent à Theologis

» hecentioribus mutuari: cüm venerationi con-

ao

W

[

il

» ducat non modo fententiarum, fed etiam vo-

,Cum antiquitas; & cum quandoque indumenti

h

[

A

1

»1Inutatio caufafit, neunus, idemque pro eodem

» habeatur

p

I.

m

PnRoBATUR 2., authoritate D. Thome.

S. Doctor fepe dicit, quod peccatum originale

w*p

f

fit ipfa deordinatio nature, fed non fecundum

N

Mi

j

rationem totalem, feu formalem peccati origi-

I

nm

nalis: ergo fecundum materiale.

2, Pluribusin

oU

m

locis expreffe dicit, quod concupifcentia fit ma-

)d

teriale peccati originalis, & privatio juftitie ori-

miyt

ginalis fit formale: ergo.

Utrumque probatur

d

fequentibus textibus.

nbl

I. 2. q. 82. a. r. in C. fic habet: ,,Dicendum;,

g

»quod duplex eft habitus, unus quidem, quo

diit,

» inclinatur potentia ad agendum, ficut fcientiz,

o

» & virtutes dicuntur habitus; & hoc modo pec-

NOmmy

Alio modo

»Ccatum originale non eft habitus.

um

» dicitur habitus difpofitio alicujus naturz ex mul-

& i

»tis compofitz, fecundum quam bene fe habet,

r

» Vel male ad agendum; & przcipue cum talis di-

ais

» fpofitio fuerit quafi in naturam vería, ut patet

Ut

» deegritudine, velfanitate. /Ethocmodo pec-

dul j

» catum originale eft habitus; eft enim quaedam

Yb

» inordinata difpofitio proveniens ex diffolutione

rR

»illius harmoniz, in qua confiftebat ratio origi-

'

»nalis juftitie, ficut etiam egritudo corporalis

ls

» €eft quadam inordinata difpofitio corporis, fe-

j

»

,fffüfiüse

»cundum

DE PECCATO ORIGINALI.

67

, cundum quam folvitur equalitas, in qua confi-

As

E

UM

» ftit ratiofanitatis, unde peccatum originalelan-

» &uor naturz dicitur.

lg

Et ad 1. , Dicendum, quod ficut egritudo

lii

a

» corporalis habet aliquid de privatione, inquan-

»tum tollitur zqualitas fanitatis, & aliquid ha-

M

IOenfen

» bet pofitive, fcilicet ipfos humores inordinate

» difpofitos; ita etiam peccatum originale habet

» privationem originalis juftiti , & cum hac in-

m

» ordinatam difpofitionem partium anime: unde

1

l

l'ecuif:

»non eft privatio pura, fed eft quidam habitus

» Corruptus.

e r

In 2.Sent. dift. 50. q. 1. a.3. in C. , Dicendum,

ln

» quod in quolibet peccato eft invenire aliquid

um

»formale, & aliquid materiale: fi enim confide-

d r

»remus peccatum actuale, ipía fubftantia actus

o

» deordinati materialiter in peccato fe habet, fed

» deordinatio à fine formale in peccato eft; quia

Dinz

Unde

» €X hoc rationem mali precipue habet.

n

»dicitur, quod converfio ad bonum commuta-

n

» bile eft ibi ficut materiale, & averfio à bono

T

» incommutabili eft ficut formale.

Sieut autem

lt

»peccatum aéctuale confiftit in deordinatione

fueus

» a&us, ita etiam peccatum originale confiftit in

J fe*;

» deordinatione naturz.

Unde oportet, quod

ana

» ipf vires deordinatio virium fint, ficut mate-

L

»rialein peccato originali, & ipfa deordinatio à

Ym

» fine fit ibi ficut formale: illa autem pars, que

mv

» per fe nata eft conjungi fini, eft ipfa voluntas,

ü

» Qu2 habet ordinem finis omnibus aliis partibus

L

»imponere, & tunc deftitutio ipfius voluntatig

» ab illa re&titudine ad finem, quam habuit in in-

"

» ftitutione nature , in peccato originali formale

[

2

p*

r

DISPUTATIO

II.

68

gid

»eft, & hoc eft privatio originalis juftitiz: vi-

ydi

, res autem appetitus fenfibilis funt naterecipere

j i

, ordinem ad finem ab ipfa voluntate, fecundum

» quod fibi fubjecte funt: &ideo fuübtra&io illius

u J

» Vinculi, quo quodammodo füb poteftate volun-

d

»tatis rec&e detinebatur, materiale in peccato

] Em :'7 q

,

j

»eft. Ex hac autem fübtra&tione fequitur, quod

1

,Unaquzeque vis in fuum objectum inordinaté

j

»tendat, concupifcendo illud: & ideo concupi-

«lb

»Ícentia, qua habiles fumus ad materiale concu-

geieh

» Pifcendum, peccatum originale dicitur quafi ma-

g

»teriale in peccato originali exiftens: eft enim

at

, confiderare materiale, & formaleinactibus mo-

dl

»ralibus ficut in rebus artificialibus, in quibus

ii

materia de toto predicatur, ut poffit dici, cul-

»tellus eft ferrum. . Et fimiliter de peccato pre-

*V*l

)

41

*

:

i

i

i

» dicari poteft illud , quod eft materiale in ipfo,

al

» & per hunc modum peccatum originale concu-

» pifcentia dicitur.

u

J5tond

Similes textus funt plurimi in D. T'boma v. g.

loc. cit. ad 1. 9.4. Et de malo q.4. a. 2. in C. di-

Aertunta

cit

p

, Peccatum originale in ifto, vel illo homi-

Fb

»ne nihil eft aliud, quam id, quodadipfum per-

!

f

i

f0

» Venit per originem ex peccato primi parentis;

» ficut peccatum in manu, vel oculo nihil eftaliud,

» quam id, quod pervenit ad manum, vel oculum

u

n

»ex motione primi principii peccantis, quod eft

» voluntas: id vero eft effe&tus, &impreffio mo-

RpttN

Pt

, tus primi inordinati, qui eratinvoluntate; un-

» de oportet, quod ejus fimilitudinem gerat. Mo-

nm*lmï:,

,» tus autem voluntatis inordinatus eft converfio

lml" l

» ad bonum aliquod temporale absque ordine con-

'»hOC li

» Venienti ad finem debitum, qua quidem inor-

Qu

» dinatio

DE PECCATO ORIGINALI.

69

dinatio eft averfio à bono incommutabili, &

h

» hoc eft quafi formale, illud autem quafi mate-

1

| [Wm

» riale; jam vero fi motus voluntatis pervenit ad

D

»,aliquid, quod non eftfufceptivum peccati, pu-

ïïtemlg.

»tà ad lanceam, vel gladium, non dicimus ibi

l t

» effe peccatum , nifi virtualiter, & per modum

» effe&us, quia non fünt aliquid hominis peccan-

At (

Quf

» tis, ficut manus, vel oculus, fic ergo in pec-

, cato primi hominis fuit aliquid formale, fcili-

tuyj

TY

» cet averfio ab incommutabili bono, & aliquid

, materiale fcilicet converfio ad bonum commu-

(

ï dlan

» tabile.

Ex hoc autem, quod averfus fuit ab

» incommutabili bono, donum juftitie originalis

:m'buslm

1 u

»,amifit, ex hoc autem , quod converfus eft in-

,Ordinate ad commutabile bonum , inferiores

u

ipe.

, Vires, qua erigi debebantadrationem, depref-

»íe fünt ad inferiora.

Sic ergo & in his, que

h

»,ex ejus ftirpe oriuntur, füperior pars anime

YT

, caret debito ordine ad Deum, & inferiores vi-

, res non fubduntur rationi, fedadinferioracon-

Twr

jl

, Vertuntur fecundum proprium impetum : fed

»füperior pars anime, & etiam quzdam inferio-

iil

ijfa

,rum virium, que funt fub voluntate, &ei na-

» && funtobedire, recipiunt hujusmodi fequelam

] d

unt

bt

t

» primi peccati fecundum rationem culpe, fi

,enim culpz füfceptive hujusmodi partes. Et

"

[

, ideo cum carentia originalis juftitie fe habeat

,exparte voluntatis, ex parteautem inferiorum

Jnd

"

» virium à voluntate motarum fit pronitas ad in-

('el

» ordinate appetendum , quz concupifcentia dici

IeK

Wa

Md

»poteft, fequitur, quod peccatum originale in

t

» hoc homine vel illo nihil aliud eft, quam con-

, cupifcentia cum carentia originalis juftitiz, ita

E

,tamen.

p

70

DISPUTATIO IL

»tamen, quodcarentia originalis juftitis eft quafi

g.l

»formale in peccato originali, concupifcentia

»autem eft quafi materiale; ficut & in peccato

pid

, a&Luali averfio ab incommutabili bono eft quafi

j n

l

»formale, converfio autem ad commutabile bo-

qnat

»num fit quafi materiale.

Concedende ergo funt

hu

» tationes (ideftargumenta obje&tionum) quibus

ya

» probatur, quod originale peccatum fit concu-

f'Va

»pifcentia." Ita D. 'Thomas, qui fimilia habet

M

plurimis in locis. v.g. de malo q. 4. a. 11. fic fcri-

:

i

bit: ,Diceridum, quodconcupifcentia poteft du-

» pliciter confiderari. Uno modo fecundum quod

J

»eftinalio. Ethoc modo concupifcentia, quze

drod

»eftin patre, ponitur cauía originalis peccati,

pl

':'

» quod eft in filio, & non eft effentia ejus, fed

xmi

»preceditipfum. Alio modo poteft confiderari,

hn

» fecundum quod eft in eodem ; & fic eft caufa

agl

»per modum materie, que eft de effentia rei,

hn

& lt

» & precedit quodammodo per modum materiz,

» ficut & corpus precedit animam in ordine cau-

ia

,Íe materialiss Di&um eft enim füpra, quod

uqu:

» €X Carne, ad quam pertinet concupifcentia, in-

g

» ficitur anima, ad quam pertinet carentia origi-

&cindi

» nalis juftitiz,

ul

Eodem wodo loquiüiur 4ibertus M. INam in 3.

I'dir

dift. 30. a. 3. fcribit: , Dicamus, quedam effe in

u

» peccato originali, ut materialia, & quzdam ut

üw

»tormalia, Materiale in peccato originali eft

Mi

» fcditas concupifcentiz & fomes.

g

]

PRoBATUR 3. HocSyftema peccati ori-

qini

ginalis, quod ejus materiale confiftat in concupi-

j

Ícentia, formale autem ejus in privatione juíti-

i

tie originalis, confonat rationi, & authoritati

tam

ii

DE PECCATO ORIGINALI.

i

hi

;

tam in principiis, quam in confequentiis, & ex-

M

haurit difficultates: ergo eft preeligendum.

hwm

W

l

DICO IV. Illaconcupifcentia, in qua con-

lmabiifï;

fifit materiale peccati origipalis, eft babitualis,

non ac&ualis.

ïffgofr:

PROBATUR I. ex eo, quia in infantibus

7) ts

l. CONQI

non eft actualis.

2. Authoritate D. T'bomé q. de

malo 4. a. 2. ad 4. ubiait: Concupifcentia, fecundum

li i

lat

quod pertinet ad peccatum. originale, mon eft attualis,

ftd. babitualis.

od

Ddümqu

DICO V. Eadem non confiftit in qualita-

&

te fuperaddita, fed in ipfa natura virium animz,

! r

& appetitus fecundum fe agentium fine freno,

& f&

nifi per gratiam refrenentur.

i,

PRORBATUR I. ratione, quia non eftnecef-

d a

fitas qualitatis fuperadditz.

n

PRosATUR 2. authoritate D. T'homne loc.

Dd

cit. dicentis: ,Dupliciter aliquod agens poteft

d.

» effe habile ad aliquid agendum: uno modo ex

"a

»aliqua forma inclinante ad hoc, ficut corpus

m habet à generante,

V

»grave ex forma füa, qua

at

»inclinatur de

orfum. Alio modo ex fubtra&io-

»ne ejus, quod impediebat, ficut vinum effun-

at

» ditur fraétis circulis, qui effufionem impedie-

dundi

» bant;

& equus precipitanter vadit rupto fre-

quid!

»n0, quoretinebatur.

Sic ergo concupifcentia

, habitualis poteft dici dupliciter : uno modo ali-

nj

bitus inclinans ad concu-

» qua difpofitio, vel ha

» pifcendum, ficut in aliquo ex frequenti actuali

ptdt

upifcentia caufaretur concupifcentie habi-

n

, conc

tus

Et fic concupifcentia non dicit peccatum

ausne

Ali&ó modo poteft intelligi habitua-

T

T

» originale.

24

lis

u

79

DISPUTATIO

)

I 1.

Trc

»lis concupifcentia ipfa pronitas, vel habilitas

» ad concupifcendum,

que eft ex hoc, quod vis

j

jj

» concupifcibil

LO

is non perfe&te fubditur rationi

» füblato freen

9 originalis juftitie; & hoc modo

N

» loquendi pe

«/'I ii

ccatum originale materialiter lo.

»quendo eít habitualis concupifcentia."

Idem

[

ii

repetit ibidem q.6. a. 16. & r.

tam.

2. q. 82. per to-

j

DICO VI. Juftitia originalis dicit fecun-

uj

a

i

dum partem materialem fübjectionem inferiorum

l

t

ulï

ii

animze virium ad rationem per qualit

atem füper-

additam: fecundum formale vero di

cit fubjectio-

nem arbitrii ad Deum per gratiam fà

il

n&tificantem,

PROBATUR r.

Inferiores vire

S non fe-

quuntur connaturaliter ductu

a

mrationis: ergo ut

hn

habitualiter fübjiciantur rati

oni, id fieri debet

per qualitatem füperadditam.

1 ia

d)

PRORATUR.9.

Ad hoc,

ut organa corpo-

rea v.g. digiti fequantur du&tu

d

m citharedi per

TOtTe

modum artis, id fieri debet pe

r habitum fuper-

Pio

additum: ergo 1dem dicendum

depotentiis natu.-

Inen

ralibus animz, &appetitus fen

fitivi, ut fequan-

V n

tur prompte nutum rationis.

ïiï.ïablhs j

"

PROBATUR 3.

Juxta S. Auguftinum uftitia

3

A

l

l

:din

originalis habetur per

voluptatem przdominan-

tem ad honeftum, qua

brur

voluptate predominante

ET

velut pondere in bilanc

€ nature& humanz fubla-

ta, incipit propria incl

n

inatio ad malum: fed ta-

a

lis voluptas p

redominans

non eft in fubje&o con-

tra inclinationem propria

m;

u

ergo fupponitur in

At

appetitu pofitiva qualitas per

modum habitus ac-

quifiti, vel innati deletabilit

D

er fübjiciens poten-

áty

tias

DE PECCATO ORIGINALL.

73

i

h

à

tias rationi.

Maj. patet ex variis textibus S. u-

!

gu/tini adducendis infra in 'Tra&t. de Gratia.

PnosATUR 4. Authoritate D. Tbome, qui

in 2. Sent. dift. 39. q. 1. a. 1. ad 1. ait : In origi-

nali juftitia erat aliquid. quafi formale, filicet ipfa re-

;

&itudo voluntatis , & fecundum boc fibi opponitur. cul-

! pa

pe deformitas. —Erat in ea etiam aliquid quafi mate-

viale, fcilicet ordo vettitudinis NB. tMPRESSUS in

Y

inferioribus «iribus , & quantum ad boc oppenitur fibi

B

concupifcentia, €9' fomes.

Quamvis ergo mon refüi-

ml

tuatur. jufHitia originalis , quantum ad id, quod mate-

.

l

"

[j

j

viale in ip[aerats veflituitur tamen , quantum ad re&ti-

m

tudinem voluntatis , ex cujus prioatione vatio culpe in-

erát.

;

W f

DICO VII.

Juftitia originalis in Adamo,

u

fi perfeveraffet, conjunctam habuiffet in fua car-

1 t

ne, acfemine virtutem inftrumentalem phyficam

ad caufandam juftitiam originalem, primum qui-

d

dem fecundum effe materiale, dein fecundum eífe

i

formale in fuis pofteris.

i

PROBATUR' I.

Jb

Quandocunque datur in

ordine nature, vel gratie effeétus ftabilis in fe-

n

rie caufarum, & effectuum, eoipfo ponitur cau-

fa ftabilis per fe effectiva effe&tus, fed tunc ex-

ftitiffet ftabiliter effe&tus generationis human:e

vt

ipfa juftitia originalis: ergo debet affignari cauíà

n

per fe ordinata ad hunc effe&um, nempe virtus

n

inftrumentalis , feu ordo ftabilis realis ad produ-

Wm*

cendam juftitiam originalem.

a

PROBATUR 2.

Authoritate D. T'bone af-

j

(

ferenda pro conclufione fequenti.

DICO VIII. Semen humanum, ut defcen.

dens primordialiter ab Adamo, & ut carens pre-

Es

di&a

j

74

DISPUTATIO

I I.

di&a virtute inftrumentali produ&iva juftitize

" uf

j

oricinalis eft caufa phyfica inftr

gmentalis peccati

originalis.

.' W [

liné

Conclufio, qus& eft Goneti hic Difp. 7. a. 3. n.48.

& Salmanticenf.

ul

PROBATUR I.

Caufa defe&tuofa eft pro-

yt Mwl

prie caufa phyfica effe&us defe&tuofi qua talis:

r, gl

L

erzo & femen ut carens vigore caufandi juftitiam

h

originalem eft caufa effectus privati bac juftitia,

quatenus privati; & hinc in Scriptura dicitur:

grm

J v

Quis potef] facere mundum de immundo conceptum

femine? | Job. 14.

l

vl J

h]

PnozATUR 2. authoritate D. Thoms, qui

hic q. 81. a. 1. ad 3. &in r. Sent. dift. 30. q. z. &

gim

enul

2. ad 4. fic habet: .Dicendum , quod. licet. fémen mon

babeat im [e infeübionem culpe in attu , babet tamen

2), QU

É

àn virtute, ficut etiam patet, quod ex femine leprofi

3

generatur filius leprofus , quamris in ipfo feémine mon

kï'i.W G

hum

fit lepra in a&u 5 efl emim in [eminé virtus aliqua

deficiens, per cujus defe&tum contingit defe&tus lepre

i, 1

fiem d

im prole. Sümüliter ex boc ipfo , quod im [amine eft

talis difpofüio, qua privatur illa impa[fibilitate , &

TE

erdinabilitate ad animam , quam in primo flatu cor-

in (

pus bumanum, babebat, [eguitur , quod in. prole, que

1

eft fufceptioa : peccati originalis ,' efficiatur . originale

'

QiQQ

feccatum.

k

Idem de Malo-q.4. a.1. ad 9. ait : Ex feccato

erd

primi - parentis deflituta ef& caro ejus illa virtute, ut

hu

ex ea po[[Jet decidi [emen, per quod originalis ju[litia

Q"IML

in alios propagaretur , 69 fic in femine defeftus bu-

jus virtutis efl effe&bus moralis corruptionis , & que-

l

dam inienüo ejus , fücut dicimus intentionem coloris

l

eJe in aere, & intentionem anime e[fe in famine; &

ex

F«UE [

DE PECCATO ORIGINALI.

25

ex boc etiam e[l ibi virtus ad [mmilem perfettionem,

N

W

ficut. efl ibi virtus ad. produ&tiongm. bumane . nature

in prole generata.

Qu

Idem de Malo q.4. a.5. C. ait: Semen carnale,

ficut eft inflirumentalis caufa. iradu£tionis bumane ma-

d y

iure in prole, ita efL infbrumentalis caufa. tradu£tio-

li tj

nis peccati originalis ; C ita peccatum originale eft

Jl

in carme, id efb, in carmali feminis virtute , ficut in

li,

caufa in[brumentali.

Deinde confiderandum efl , quod

k d'xcim:

Ordi-

duplex eft ordo, [cilicet nature 69 temporis.

L

ne quidem mature perfeum efl prius ümperfetlo ,. &

attus potentia, ordine «ero generationis C temporis 6

It g

converfo imperfecium efL prius perfe&o , o potentia

414

^

actu.

Sic ergo in ordine natura.

er prius ef? pecca-

H/7]

'

tum originale àn anima , in qua

v

ficut in proprio

s

fübjetto ,. quam in carne ,. in qua eft fiut im caufa

dl

in[lrumentali.

Sed in carme efl per prius ordine ge-

pnuw

nerationis &9^ temporis.

fl ai"'.gi

Similia habet i» 2. Sent. dift. 18. q. r. a. r.

8d 5

Et' 9. Semt; dift. 390. q. 1. 9. 2. 8d 4.

"M

Ibidem dift. 31. q. 1. a. 7. ad 2.

Ibid. dift. 33. q.

'MI

1.3.3. ad 4. .De Malo q.4. a. . ad 12. Et a.6.

ad r1.

Contra Gentes l. 4. c. 52.

"d Rom. 5. le&.

. C. II.

EU

DICO IX. Primus effe&us phyficus femi-

nis fic defe&tuofi eft concupifcentia habitualis in

k

embrione ante infufionem animz rationalis.

PROBATUR I.

Ideo contrahit anima ratio-

nalis culpam originalem, quia infunditur carni

non habenti fubordinationem ad animam : ergo

neceffe eft, ut jam in embrione detur privatio

ili:' J Cf

juftitize originalis feceundum materiale, id eft, fe-

cundum fuübordinationem ad animam.

Pnao-

DISPU.TATIö II

!]

76

PROBATUR 2.

Semen non ordinatum ad

jroad

juftitiam originalem producendam neceffario pro-

aM

ducit embrionem non ordinatum ad juftitiam ori-

a

jl

je

ginalem: Sed hoc eft producere embrionem fine

ordine ad juftitiam originalem, adeoque cum de-

p

fectu ordinis, feu cum privatione ordinis ad ju-

p

Q?

ftitiam originalem, cujus eft capax, feu fübordi-

(e

nationis ad animam.

hui

Jl

P

«uü

^PRoBATUR 5. D. Thomas.docet, pecca-

tum originale ordine generationis prius effe in

jn. d

j

w

dl (

carne, quam in anima, ergo neceffe eft, quod

Í

ante infufionem animz rationalis jam detur con-

EM

tit

cupifcentia habitualis in embrione.

dnt. prob.

"

JDe .Malo q.4. a. 3. in C. ait : Semen carnale, ficut

,,H

;

TM

ef? caufa infirumentalis tradutionis bumane mature

in prole, ita ef? inflrumentalis caufa tradu&tionis pec-

cali originalis: €9 ita peccatum. originale efb in car-

qe, id efl, im carnali femine, ficut in caufa infiru-

" ul

anentali.

l

w

Deinde confiderandum efL, quod duplex eft

im y

erdo, mature , C temporis; ordine mature perfettum

"

Ü

d i

efl prius imperfetto, 9 a&us potentia : ordine vero

generationis, 69 temporis imperfettum. eff prius per-

" ä)

f«tto.

Sic ergo in ordine nature er prius efL pec-

n j

catum originale in anima, im qua e[i ficut in proprio

If

fübjetto, quam im carne , im qua efl ficut in caufa

H Q

anftrumentali ; feéd àm carne efb per prius ordine gene-

tnij

vationis, €9 temporis.

DICO X.

Concupifcentia radicalis in

embrione ut defcendens ab Adamo eft caufa ma-

oy

terialis culpe originalis, ficut converfio ad bo-

num commutabile eft cauífa materialis culpe

Dun

a&ualis.

PRo-

LY

DE PECCATO ORIGINALTI.

"

"t

PROBATUR I.

Conftat ex fupra di&tis in

textu S. T'home de Malo q. 4. a. 2. in C. ad finem,

M

h

quod peccatum originale fecundum füum mate-

Dwfa

riale fit concupifcentia; fed materiale in omni

compofito eft caufa materialis formz : ergo &

li j

f

concupifcentia in embrione reperibilis eft caufa

culpe in anima.

PROBATUR 2.

Anima non contrahit cul-

j W

pam per alligationem moralem ad voluntatem

ib

Adarmi: ergo per alligationem, & connexionem

dl

phyficam ; atqui non datur alius modus conne-

bt

xionis phyfice, nifi dicatur, eam fieri defectuo-

Ái p

fam ut unitam nature indifpofite per materiale

"37

peccati originalis: ergo.

( Q

PaoBATUR 3. Authoritate D. Thome, qui

ini -

de Malo. q. 4. a. 2. ad 11.ait: JDicendum, quod con-

cupifcentia poteft dupliciter confiderari, uno modo, quod

t'mcy:

Vj

efi in alio, &? boc modo concupifcentia, que e[t im

jatre, ponitur caufa originalis peccati, quod eft in

[

n

filio, & mon eft. de e[fentia ejus , féd. precedit ipfum.

1l

"Alio modo poteft. confiderari, facundum quod eft in eo-

dem, & fic eft caufa per modum materie , ficut Ce*

p

nii

corpus precedit animam n ordime caufe materialis.

Di&tum enim eft. fupra, quod ex carne , ad quam per-

Vil

uf

f

ji

tinet concupi[centia , inficitur anima, ad quam perti-

net carentia originalis juflitie.

jj d

qu

Solvuntur Objectiones.

uiit

dub

OsJrcrTUR 1. contra r. conclufionem.

j C'fïo

Ipfe D. Tbemas agnofcit, transfundi peccatum

originale per alligationem voluntatum : ergo.

Prob. 4nt. Agnofícit, quod in tantum transfun-

datur

]

78

DISPUTATIO

II.

d

datur peccatum originale, in quantum Adamus

eft caput generis humani, &quilibethomo quoad

g

ul

naturam pars illius nature, quc erat in natura

Adami: ergo.

I. 2.q. 81.a. r. in C. dicit: omnes

jibet

pbl

bomines, qui nafcuntur ex A4dam, po[Junt. confiderari,

ut unus bomo, in quantum conveniunt in natura, quam

glügzjfüm

g

à primo parente acceperunt , fecundum quod in civibus

omnes bomines, qui [unt unius commumitatis , veputan-

yiad

ii

&ur quafi unum corpus , C? tota communitas, quaft

unus bomo. — Sic igitur multi bomines ex J4dam deri-

dro

f

vati funt tanquam multa membra uníus corporis , a&tug

j

auitem unius membri corporalis , puta, manus, non

j

eft voluntarius oluntate ipfius mamus, féd voluntate

anime, que& primo movet membrum.

M U

l

d!

(

2

Membra communitatis poffunt habere

1000

QO

communionem culpz per alligationem volunta-

yody

tis ad voluntatem fui capitis: ergo & membra

Societatis humanas.

&i

UT

3. Defe&us culpe, qui reperitur in anima

iem d

infantis, non habet caufam phyficam ex femine,

tolte

vel embrione defe&uofo : ergo tantum habet

aA

caufam moralem, feu alligationem voluntatum.

quq

-hnt. prob. Defe&us reperibilis in femine non

D

continet rationem culpz : ergo nec poteft effe

hj

caufa culpe reperibilis in anima.

ZInt. eft D.

,äï&t |

Thone in 2. Sent. dift. 31. q. 1. a 1. ad 4.. Dicen-

feuT

dum, inquit, quod illa imfecio anime, que efl in

p

famine, ficut non babet rationem cu

Ipe proprie loquen-

v

!

L

do anie infuftonem , fic nec pene.

Mä

PRoBATUR 2.

Si daretur fimile femen de-

nUJ:O !

fe&uofum, ut defcendens ab Adamo, non effet

vt

cauía phyfica culpe in anima : ergo non caufat

n

ratio-

DE PECCATO ORIGINALI.

79

kx

W

rationem culpe per generationem phyücam, fed

per moralem, feu alligationem voluntatum.

l

PRoBATUR 3. Concupifcentia actualisnon

dül rk

deliberata, velalic paffiones non deliberate nec

L

in fe, nec in fua caufa coinquinant animam per

WM, ?*7

alligationem phyficam ad corpus: ergo neccoin-

h

quinaretur anima in fui creatione per unionem

» fitr

phy(icam cum carne defectuofa, fed tantum per

:m) M

alligationem moralem voluntatum.

m n

REsPONDEO ad rz.n. a. ad prob. dift. Agno-

W/Tii ) Jg:w".'

fcit, transfundi peccatum originale, in quantum

Mj g

Adamus eft Caput generis humani per connexio-

d g

nem phyfíicam. c. per alligationem moralem. n.

Nam D. T'homas expreffe docet, ad hoc, ut in

L n

pofteris Adami poflit intelligi peccatum Adami

ex motione Adami, eos debere phyfice ita effe

VOX

J

s

M

conjunctos Ade, ut eft conjun&ta manus animz,

& ficut anima influit phyfice in actionem manus,

ita & Adamum phyfice per virtutem inftrumen-

d2

talem debere effe caufam culpz, feu privationis

n

MA

in pofteris.

loc. cit. fic habet: , Multi homines

d0O

» ex Adam derivati funt tanquam multa membra

[

,Unius corporis; actus autem unius membri, ut

[

T

»puta, manus, non eft voluntarius voluntate

p

» ipfius manus, fed voluntate animz, que primo

li

»,movet membrum; unde homicidium, quod

i

»Imanus committit, non imputaretur manui ad

£,

f

» peccatum, fi confideretur manus fecundum fe

Fwn i

» Ut divifa à corpore, fed«imputatur ei, in quan-

» tum eft aliquid hominis, quod movetur à pri-

j

»m0 proprio motivo hominis.

Sic igitur inor-

» dinatio, quz eft in ifto homine ex Adam gene-

l

ln

je

fius, fed

J

" rgto , non eft voluntaria voluntate ip

» volun-

w

n

8o

DISPUTATIO

II

, voluntate primi parentis, qui movet motione

£un

am j

generationis omnes, qui ex ejus origine deri-

vantur, ficut voluntas anime movet omnia

gtv

membra ad adtum. — Unde peccatum, quod fic

g

.

à primo parente in pofteros derivatur, dicitur

u

"originale, ficut peccatum, quod ab anima de-

-;onïlälï

]

!

f

rivatur ad membra corporis, dicitur a&tuale;

J

* & ficut peccatum a&uale; quod per membrum

D

aliquod committitur, non eft peccatum illius

Jl

, membri, nifi in quantum membrum eft aliquid

1

' ipfius hominis, propter quod vocatur peccatum

fi

i

? humanum, ita peccatum originale non eft pro-

1

- prium hujus perfonz, nifi in quantum hzc per-

" fona recipit naturam à primo parente.

»

nw

W ]

4d2. n.a. Cum enim nullus poffit alligare

voluntatem infantis recenter nati, velin utero

b

latentis ad voluntatem alterius hominis, utpote

p

non habens poteftatem in voluntates hominum,

WT

clarum eft, quod ea communio bonorum, & ma-

Htd)

lorum; quz afficit membra communitatis, non

fundetur in alligatione voluntatum, fed in ipfo

tinfr

u7

externo vinculo propinquitatis, & focietatis.

nij, f

Deinretorqueo. Vi&tor, qui in urbe capta

m

interficit etiam infantes in utero materno, non

5

irafcitbr infanti, nec per eam occifionem vult

L

m

punire crimen infantis, fed tantum crimen rebel-

Y w

lium civium; econtra peccatum originale facit

'l'(v

filium ire, & dignum pena damni: ergo culpa

originalis non fundatuf in nuda tali focietate ex-

terna, aut vinculo morali.

l

4d 3. dift. Non reperitur in femine caufa

dire&e effe&tiva culpz. c. difpofitive effe&iva. n.

Sicut

DI]W

DE PECCATO ORIGINALL

81

N

Sicut enim dicitur homo generare hominem;

u

TR

quamvis non producat animam rationalem, nifi

" t

difpofitivé preparando caufam materialem , &

L

ponendo difpofitiones caufe materialis ad for-

(

j

mam; ita etiam femen ex Adamo defcendens dif-

iyi

pofitive per modum eaufe materialis in embrio-

t

ne producit culpam.

Kninum

" [ta plurimis in locis refpondet S. Thomas. i.

At j

9. Q 81. a r. ad 2. ait: Dicendum,; quod etfi. anima

d i

non. traducatur , quia virtus feminis mon pote[? caufare

at

animam vationalem , movet tamen ad ip[am difpofitive,

d

unde per oirtutem traducitur bumana natura in prolem;

[ hæcpg;.

& [ünul cum maleria nature infettio: ex boc enim fit

|

]

ifle, qui nafcitur , confors culpe primi parentis , quam

naturam ab .eo fortitur per quamdam generativam. mo-

Ls

du

tionem.

Etad 3. Dicendumi, quod étfü. culpa mon fit. a&tu

xX

onins

&n femine , e[t tamen ibi virtute bumane nature , quam

concomaitatur talis culpa.

Qu

Et de Malo q.4. a. 1. ad 6.. Dicendum ,. quod

mtat'u' i

caro noftra n [ui natura bona efL, féd fecundum quod.

Mi

hi

"

Mu

efl privata originali jufLitia propter peccatum primi

pareniis, fic caufat. originale peccatuim.

Iu

Et ad 7. Dicendum , quod originale peccatum eft

100

mature , mon per[one , müfi ratione mature infette ;

ial

a&tus autem generalionis proprie de[ervit nature , [ed

carnem jam e[Je unitam anime pertinet ad. con[titutio-

m'men::;::r

ia

nem perfone, $ ideo caro magis cau[at originale pec-

catumi, prout corfideratur n ia generdtionis , quam

qu

focatod

jprout jam eft unita.

Etad g. Dicendum, quod corruptio, que eft in

carne , efl quidem attus naturalis ; fed intentione , C

g

virtute moralis; ex peccato enim primi bomünis defli-

L

D. dhmnort Tr.dePecc.orig. &? grat.

F

iuta

82

DISPUTATIO

II

p

W mü

iuta eft caro illa virtute, ut ex ea po[ft. decidi femen,

per quod propagetur originalis ju[titia in alios; & fic

Pl (

[/

in [ewmine defe&kus bujus virtutis efl. defe&tus Tmoralis

£, D

corruptionis , & quedam intentio ejus, ficut dicimus

intentionem coloris e[Je in aere, & intentionem anime

e[Je in femine ; & ex boc eft etiam ili virtus ad. fimi-

lem imperfettionem ,. ficut eft. ibi virtus ad. produttio-

nen bumane nature.

Etad rs. lia eft caufa infirumentalis , que non

agit per formam propriam , fed in quantum efl mota

il

ab alio, &? banc mon oportet e[Je mobiliorem. effe&tu,

pl

Jficut ferra mon eft nobilior , quam domus.

Hoc auiem

,

modo femen carnale ef? caufa nature bumane in prole,

m

€g. etiam culpe originalis in anima ejus.

Et ad 5

JDicendum , quod. anima bujus bominis

!

non fuit fecundum [eminalem rationem in Adam , ficut

l!

M

in principio effe&tivo, fed ficut n principio difpofitivo,

eo quod [emen corporale, quod ex /dam traducitur,

ia

fa. virtute non efficit animam rationalem , féd ad eam

l)

difponit. t in C. In femime corporali peccatum ori-

fiturg

ginale ef? ficut in caufa inflrumentali , eo^ quod. per

Mi d

virtutem attioam feminis traducitur peccatum originale

shrm

in prolem fimul cum natura. bumana.

1un,

Ex his textibus .D. T'home manifeftum eft,

"M W

Miv

"2!

?

quod ficut femen fe habet per modum caufze ma-

,E

h

ul

terialis difpofitivead animam rationalem, &natu-

J

ram humanam, ita fe habeat per modum caufie

lis.

materialis difpofitive ad culpam peccati origina-

Hinc etiam patet refponfio

44d Prob. 1. dift. enim, non continet ratio-

nem culpe a&u, & formaliter. c. virtute, dif-

pofitive, ac materialiter. n.

Refponfionis fenfus

]i

patet ex dictis, & eft expreffe D. T'bene, qui in

2. Sent.

DE PECCATO ORIGINALTLI.

83

2. Sent. dift. 31. a. r. ad ». ait: Dicendum, quod

L

J&men mon. eft a&tu. fabjettum. culpe , fed virtute tan-

tum, boc modo enim [omen [é babet ad peccatum ori-

ginale, ficut ad naturam. bumanam 5 -unde Jficut. dn

Jfemine mon eff natura bumana , mifi ^virtute, ita et-

,

Yij

iam originalis culpa, quia per virtutem , que e[l in

Jümine, generatio ad maturam -bumanam terminatur

infettam originali peccato.

Ad Prob. 9.

Inverto argumentum: quia eo

ipfo fequitur, quod non caufetper alligationem ;

cüm talis poffit etiam confiftere, ac fundari in

jurisdi&ione, & preeminentia ad extraneos fa-

M uj

milie non defcendentes in linea re&ta.

, Refp. 2.

Si membrum feparatum à corpo-

1 n

re committeret homicidium, non haberet ra-

tionem culpe: ergo fi fit conjun&um, non ha-

bet id per alligationem moralem, fed per conne-

iM

xionem phyficam.

Tejpzos. - 68 n-6

Quia ad hoc, ut in

A

li

effe&u reperiatur peccatum, nonfufficit, quod

effe&tus dependeat à membro, fedrequiritur, ut

membrum etiam phyfice dependeat à caufa pri-

molibera, nempe à voluntate aliqua motrice.

Et hanc refponfionem etiam dat D. T'bomas 1. 2.

r

q. 81. a. 4. in C.

fs

Ad Prob. 3. c.a. n. c. & paritatem: Difpari-

tas eft, quia concupifcentia a&ualis, vel alia

hn

u

paffio non voluntaria non habetconnexionem ad

voluntatem perfonalem, vel alienam in ratione

n

principii moventis, ficut tamen concupiícentia

y

habitualis originalis: ergo non poteft fundare

culpam, feu defectum juftitie propter peccatum

f(

antecedens, à quo procedit.

[x

H

4

2

Dicxs

p

84

DISPUTATIO

80

Dricrs r. Pafífio, vel concupifcentia per-

h vt

st

fonalis proveniens ex actu perfonali libero non

(lbdsnnn

inficit animam, fipeccatum jam fuitretra&atum:

T.

i

ergo & concupifcentia habitualis non inficeret

u

animam connexione phyfica poft peccatum Ada-

j

J

mi à fuo Authore jam retra&tatum ; ergo propa-

gatio peccati originalis potius eft per alligatio-

"

j

nem moralem voluntatum ad primum inftans pec-

(

cati Adamitici.

J

«t

u

REsPoxDEO r. Invertendo argumentum:

fi enim daretur alligatio voluntatum, tunc mo-

Ó

q

i

Va

raliter deftru&o peccato in füuo Authore non da-

a

retur amplius unio moralis adpeccatum, utpote

nl

A Ms

du

non amplius exiftens : ergo poft ponitentiam

Adami nemo haberetpeccatum originale, adeo-

2

que dicendum, quod propagatio illius peccati

J*

potius fundetur in infedione nature ftabili, ac

n

EE

;

À

permanente, quam in alligatione voluntatum.

ZInt. patet ex effectibus peccati v. g. blafphemiis

iv

in confuetudinario, vel omiflione facri ex caufa

i, i

libere pofita, que non habent rationem culpe

hi nf

perfonalis poft retractationem perfonalem ipfius

Afemo

caufz.

|d

REsPONDEO 2. C.a. n.c. & paritatem: Di-

nbf

fparitas eft, quia aétus perfonales conftituunt

EU

n

a&tum externum tantum denominative peccami-

nofum, & denominantur per malitiam fuz cau-

4

v

K

T

þïw

fi; econtra in peccato originali caufatur in fin-

W

1 w

gulis fubjectis propria malitia, nempe materiale,

& formale peccati proprium fübjecto; adeoque

W"

non eo ipfo deftructa cauía deftruitur effectus

l

perfeverans in natura humana.

In peccato ex-

li

terno a&uali formale conftitutivum peccati eft

Eu

actus

DE PECCATO ORIGINALTI.

85

ïjxmäz l

a&us voluntatis non retra&tatus; econtraforma-

hr

le conftitutivum peccati originalis in fingulis ho-

m

minibus non eft voluntas Adami non retractata:

r

r

W

fed privatio gratie ut dependens à voluntate

-

Adami tanquam caufa efficiente.

Ceffat quidem

fi) ]s

effe&us ceffante formali conftitutivo, fed non

gt

ceffat ceffante caufa efficiente.

lfïans p

Quop sr DrICAs: In conceptu peccati ori-

ginalis involvi voluntatem Adami, quia invol-

At

vitur dependentia ab ejus voluntate.

RESPON-

g

pEo:; Ín conceptu peccati originalis in recto

tett

importari refpe&tum, feu dependentiam ad vo-

luntatem Adami tanquam ad caufam afficientem,

D, t

s

non tanquam ad caufam formalem conftitutivam:

l, d-

ideoque illa voluntas Adami tantum importatur

i d

in obliquo per modum connotati.

li, t

OBJICITUR 2.

Ezechiel. 18. dicitur: 77-

Ohnt

lius non portabit iniquitatem patris : ergo non tra-

As

ducitur originale peccatum per caufalitatem phy-

wf

ficam, fed alligationem moralem voluntatum.

una d

Prob. Confaq. fola alligatio facit, ut iniquitas pof-

I

fit effe moraliter iniquitas filii.

2

Anima non traducitur ab Adamo caufa-

r

litate phyfica; ergo nec peccatum , quod eftac-

cidens.

p

lii

J a

3

Illud folum traducitur ex Adamo caufa-

litate phyfica, quod producitur phyfice virtute

u i

TR

feminis; fed hoc non eft peccatum: ergo. Prob.

Min. peccatum non habet caufam, nifirationem,

* nos

& voluntatem.

ii

REesPONDEO ad 1. dift.a.

Filius non por-

j &

tabit iniquitatem patris, nifi fit particeps culpe

p

c.fecusn. Utrum autem aliquis tantum poffit

o

"

3

eie

86

DISPUTATIO

I 1.

p

! H

effe particeps culpeper cooperationem, vel imi-

tationem , an vero etiam per originem, feucau-

ent

:

j

falitatem phyficam, eft formaliflime in quaftione.

«dd 9. c. a. dift. c.

j

Ergo nec peccatum, nifi

ad animam faltem concurrat difpofitivec. fecus

n.

;

Accidens non traducitur, nifi faltem caufa

W

concurrat difpofitive ad producendum fübje&tum.

Difparitas eft, quia poteft dari ratio caufe in or-

(

dine ad accidens effe&ive, ut aliunde praftabi-

litum in natura, etfi non terminetur ad exiften-

TU

tiam fübje&ti, quia poteft habere proportionem

caufz ad accidens fübjecti, licetnon habeat pro-

0

portionem ad ejus nauram; fic poteft caufa na-

b

turalis producere operationes vitales in anima,

hJ

& calor calorem in quantitate Euchariftica, etfi

nonpoffit producere ejus naturam. Eodem mo-

[

d

do poteft dari caufalitas ad modum anime, etfi

AA

b

non detur ad ejus fübftantiam , nifi difpofitive.

UM

z

Zíd 3. dift. m.. Illud folum traducitur ex

p gai*

Adamo, quod producitur per concomitantiam,

ts &

& per accidens c. quod producirur per fe. n. m.

EU

Producitur enim precife natura humana, feuhoc

tprol

totum , quod eft homo, quem concomitatur cul-

pa, feu privatio juftitiz originalis.

(tfc

OsjJrcrTUm 3. Sianima inficeretur gene-

1

ratione phyfica, ex unione ad corpus, tuncnon

r

D

poffet emundari, quamdiu vitiofitas inhzret füb-

je&o; fed hoc non eft verum: ergo.

W

2

"trifioteles 3. Ethic. dicit, quod nullus in-

crepet turpes per naturam: ergo nec eífet incre-

li

pandus homo, fi defe&tus juftitie originalis ipfi

B

adjacet per- generationem naturz.

M

Il

Md

RzsPOoN-

DE PECCATO ORIGINALI.

87

Si anima infi-

u Wu

RzsPONDEO dd t. dift..Maj.

|

ceretur generatione phyfica, tunc non poffet

Ms

emundari &c. nifi Deus impediret effe&um hu-

oftn

Per Baptifmum enim, &

jus caufz c. fecus n.

infufionem gratiz fan&tificantis, aut per ftatum

j:"ef, N

ü

amicitiz: cum Deo impeditur, ne corruptio na-

lii

turz de fe difpofitive exigens privationem jufti-

T

tie originalis in anima inducat illum defe&um.

n

I:z'm'

n

Ad 2. c.a. n.c. & paritatem : Difparitas eft,

Id

quia parentis culpa non evertit naturam prolis

quoad conftitutiva fuaintrinfeca, nifi forte quoad

A

fed tantum evertit jura

aliquas propenfiones,

moralia v. g. ad honores publicos, dignitates &c.

fi af,»imr.

]

^

adeoque ob turpitudinem corporis nemo eft vi-

[

1

It d

tuperabilis.

Econtra eft contemptibilis civiliter

AUT-

ob carentiam jurium moralium, & ob propen-

WE

fiones malas, fi hz funt voluntari ex culpaavo-

N

rum, vel parentum; & fic poffet inverti: Igno-

d

minia gravis hereditaria eft obje&um vituperii

AT

civilis: ergo & ignominia generis humani confi-

"|

W

ftens in privatione hzreditaria juftitiz originalis

eft probro digna.

Vi

OB]JICITUR 4.

Si peccatum originale per

gener

ationem cau

falitate phyficatranfit, eo quod

d fimilitudinem naturz, tunc fe-

Vrl

operans agat a

queretur, quod parentes jufti generent juíftos,

l

& foli peccatores generent peccatores; fed hoc

non poteft dici: ergo.

u

2. Si ipfa generatio effet caufa phyfica in.

; eu'äfï

ftrumentalis peccáti originalis, tunc non effet

licita: fed hoc eft falfum, ergo.

Maj. prob. ex

j

eo, quia effet caufa peccati.

F4

RESPON-

p

88

DISPUTATIO

y

L5

RzsPoNDEO adr. dift. Maj. Hoc feque-

m

at T

retur, fi juftitia perfonalis pertinet ad conftitu-

tionem conftantem nature, & ad proprietatem

T

m

concomitantem c. fecus n. Sapientia v. gr. pa-

QUX

Mith

rentis non mutat naturam humanam, adeoque

l

nec cum natura tranfit in liberos.

Hinc & filius

(

Salomonis legitur ftultus, & frequenter filii he-

roum noxa. Econtra juftitia originalis ficanne-

1l

xa eft generi humano, & naturz, ut ejus pofi-

erïlludl

tio, vel ejus privatio fint inftar proprietatis per-

g

l

j

petuo concomitantis eam naturam, quamdiu per

tl

gratiam, vela&ionem perfonalem non tollitur

WUMMU

-my'["',

ht

D

ilud vinculum inter naturam, & proprietatem

R

1

"

,

du

annexam.

m

OU

Wt

ld 2. n. Maj. ad prob. dift. Non eft licitum

'UMD,

f

mb

jl

efle caufam peccati aétualis c. originalis Jubdift,

per fe. c. per accidens n. Difparitas eft, quia

!

AW

W

iftud peccatum non ponit novam malitiam vo-

;.

luntatis, fed tantum defectum habitualem natu-

mpm'x:

r*; non eft autem malum effe originem per ac-

1 putia

cidens talis mali, quod fine dc

Ta0ng

vitatione ngjoris

mali evitari non poteft,

10 p

ORHCIRUR 5.

Si inficeretur anima ex

090

unione phyfica ad corpus tanquam caufam mate-

f

rialem inftrumentalem peccati, tunc Deus non

tl

deberet creare animam in tam mifero ftatu, fed

9t

hoc non poteft dici: ergo.

»

NU

]i

2. Prius eft peccatum originale, quam ipfa

M Q

indifpofitio materie, feu concupifcentia:

Y

ergo

t

ifta non eft ca

s

ia inftrumentalis peccati. nt.

prob. Ipfa concupifcentia juxta D. "T'homam tan-

[j

L

tum oritur ex fübtra&tione juftitiz originalis: er-

fl'*)w n ?»

o prior eft fubtraGtio, quam concupifcentia,

3. Lu-

LTA ;.'

DE PECCATO ORIGINALI.

89

h

l,

3.

Lumen per connexionem phyficam non

inficitur per vitrum, vel per cloacam, in qua

i

relucet: ergo etiam anima non poteft infici ex

lv h

infectione fubje&i.

n] d

RrzsPONDEO ad . dift. Min.

TINon deberet

lit

creare, fi ageret per leges providentie fingula-

At f

Jr

res c. per leges univerfales n.

Si quis infunde-

lr

ret pretiofum liquorem vafi impuro, fer fe age-

lt.ejus N

ret imprudenter, fi vero agat ex altioribus mo-

Tif

tivis, nonper hoc reprehenderetur.

Sic & Deus

Qd

habet quidem curam de omnibus, & per provi-

Wt t

dentiam fe extendit ad fingulos homines, fed le-

Md

ges ejus providentie, que funt accommodatee

fingulis, non funt innumerz juxta numerum fin-

fUf

gulorum, fed funt pauce, &univerfales ex mo-

1 ),"7;0"&&

uvo boni generalis, quod dire&e refpiciunt.

I

Quodfi providentic intentio impediatur ex cau-

INTYT

fa fecunda libera, mediata vel immediata, non

n t

imputatur providentie generali, etiamfi deficiat

m

Sic & Deus

i

.hr».

in particularibus à bono intento.

creationem animee rationalis preftabilivit ex mo-

f n

tivo generali altiorum finium, etiamfi ex unione

[

J

cum corpore corrupto per malitiam primi paren-

æulääm.

tis deficiant à bono illo univerfali.

Sic & Deus

n D

ut Author naturz apit per generales leges mo-

n

tuum modo fimpliciffimo, id eft, per leges uni-

formes generales, quamvisin cafu particulari per

accidens fiant monfira.

d

Hec eft Refponfio D. T'bone 1.2. 9. 83. a. 1.

t

ad s. ubi ait: JDicendum , quod bonum commune pra-

« à

Tiss!

fertur bono fingulari , unde-Deus fecundum fuam fapien-

"

n

tiam non pretermittit univer[alem ordinem rerum , qui

eff , t tali corporà ialis anima infundatur.

d

Jpllcä

Fj

DISPUTATIO

II.

)

9o

«n Yi

ld . dift. a. Prius eft peccatum originale

[

A

p

originans c. originatum n.

Peccatum Adami eft

originans, cujuslibet hominis' eft originatum :

gpam d

"'56

l

ü

poteft dici, quod Deus fübtrahat vim originalem

IG

effectivam juftitiz originalis embrioni ob depen-

i

dentiam à natura Adami, & ejus peccatum, tan-

d

jit

quam caufam impulfivam tollendi virtutem pro-

1 !

ducendi gratiam, & juftitiam oripinalem, & fic

W

vt

peccatum Adami erit caufa peccati originalis ori-

ginati.

$, i

RESPONDEO 2. dift. a.

a,«

Peccatum origi-

nale eft prius fecundum effe formale, quam con-

H

nl

cupifcentia c. fecundum effe materiale n.

Prius

eft indifpofitio materiz caufata ex culpa Adami,

Fpe

quam culpa pofterorum refidens inanima; econ-

i

tra Yero prior eft fubtractio gratiz fanttificantis

*:.IEUSAODT.GS

proveniens ex hac indifpofitione materie , quam

N

Y

hoc totum, quod eft peccatum originale, quia

hoc totum involvit utrumque, formam, & ma-

ais

teriam. Ethincfidicas: Concupifcentia eft pro-

m ts

pter privationem juftitie originaliss REsPOw-

wnely

DEO dift. eft propter hanc privationem tanquam

MI, 4

propterformamc. tanquam caufam effe&tivam n.

li

Si enim concupifcentia fumatur .ut difplicens

Erhri

Vg

Deo, fic conftituitur per privationem hujus ju-

ftitie; fi vero fumatur ut exiftens in embrione,

[

N

!l

nec habet rationem pene, nec culpe, fed tan-

tum dicit defe&tum ejus virtutis, qui eft effe&i-

1

va juftitiv originalis.

Tyns

LU

REsPONDEO 2. dift. Concupifcentia eft

hum

propter privationem juftitiz originalis fecundum

m

ejus materiale c. fecundum formale n.

Materia-

D

A

le in juftitia originali eft illa fubjectio potentia-

"mifllm

ruim

DE PECCATO ORIGINALI.

91

V Of

MU

;

rum inferiorum ad rationem, & ipfa virtus in-

ftrumentalis in natura humana ad producendam

A

gratiam fanctificantem.

Hujus pofterioris defe-

if

&us eft caufa inftrumentalis peccati originalis fe-

HAC i*

cundumrationem formalem. " Utraquerefponfio

l

h

duy.

eft confentanea D. T'boma.

Bf

m

Ad 3. c.a. n.c. & paritatem. D1fpar1tas eft,

dT QU

quia ut D. 7'bemas obfervat, lux non concorpo-

$U (

ratur fubje&to , cui ineft, per unionem informa-

tivam, ficutanima; quod fifieret v.g. peraérem

n rf

craffum, eoipfo etiam inquinaretur lux à fuo

UI QU

fubjecto.

1

i

OsnJ1ICcITUR Ó. Sipeccatum originale tra-

p

4f

duceretur per caufalitatem phyficam , tunc po-

Id 640

tius defcenderet ex Eva, quam Adamo; hoc eft

TOU

contra omn

ergo.

Maj. prob. natura phyfice

t.t

magis fumitur ex matre, quam patre.

o

Sequeretur, quod fi quis formaretu

mn, us

carne numana per miraculum v g.ex manu, et-

MWMÁ

rl

iam talis contraheret peccatum originale: hoc

3v

non eft verum, ergo

Min. eíft D. Tbone 1.2.

Qsl

d. 81. a. 4.in C

M

RrsPONDEO ad r.n.m. Quia humana na-

]i

!

tura primitus collata eft Adamo cum dono, feu

virtute propagandi gratiam fanctificantem, adeo-

i

li

j D

que negatio hujus doni naturalis potius fümere

po, s

dicitur « originem ab Adamo quam Eva.

d ». n. m. Quia privatio juftitiz originalis

YU elh

reperibilis in natura humana non eft caufa peccati

lhl

originalis in prole, nifi ut connotans principium

p

Mi

Iul

liberum, & fubjectum primum hujus effe&tus, ut

Qb

fupra di&tum eft, eo quod hic defe&us non re-

m

periatur culpablhs , nifi ut connotans caufam ef-

Wil

"

ficien-

DISPUTATIO

y

92

1I.

ficientem liberam, prout contingit in homicidio,

gt

vel alio a&u peccaminofo v. g. potentie fenfiti-

pl

v&, que habet formalem malitiam, ut conno-

amyi

tans liberam omiflionem voluntatis non diffen-

g *f

tientis, Econtra fiper alligationem voluntatum

0, qw'm

traduceretur peccatum originale, nulla effet ra-

[l

tio ex natura objecti aut alia, quzx determinaffet

[l

T

adeo unanimem fenfüm PP. & Theologorum, ut

r |

omnes exegerint, neceffarium effe ad propaga-

m

tionem peccati originalis generationem : adeo,

UM

"]

ut Trid. hanc veritatem definierit Seff. 6. c. 3. his

li

?

verbis: Revera bomines, mifi ex fomine 4de pro-

h

pagati nafcerentur , mon mafcerentur. injufli, cum ea

p

L

b

propagatione per ipfüm, dum concipiumiur , propriam

injufLitiam .contrabant.

'

tl

OnJrcrTUR 7. SS.Patres agnofcunt pro-

;modo'rli-:

pagationem peccati oripinalis per alligationem

j

&

Prob. Znt.

voluntatum : ergo.

I. S. Bafüius

äwä,

l

Homil. de laude jejunii dicit: quia non jejunavimus

d

in prime parente, ideo à paradifo exulamus.

At

2. S. ZImbrofius de fide refurre&t. ait: lapfus

Nf

Jun in Adam , eje&tus de paradifo in Adam, mor-

Wi

tuus in Adam.

[^]

&fley

3

D. Zuguflinus . x. de peccatorum meri-

ATE (

tis, & remiff. c. 10.. Manifeftum efl , inquit, alía

ia fl

Ut

cuique e[Je peccata propria, im quibus bi tantum pec-

[

cant, quorum peccata funt, aliud boc unum, in quo

ommnes pécomverunt , in quo ommes illi unus bomo fuerunt

ï'

IAM

l3. c.7. In z4damo emnes tunc peccaverumt, quia

ommes unus bomo ille evat.

REsPONDEO ad r. n.a.

"d prob. 1. & ad

t

textum S. Bafilii dift. dicit hoc fümendo totum

Tl

pro parte. c. fumendo totum pro fingulis par-

l

s

tibus,

DE PECCATO ORIGINALtLI.

93

d

tibus, feu continentiam moralem voluntatem. n.

?

T

Quod enim D. Bafilius nonloquatur de continen-

tia morali voluntatum, & transgreffione jejunii

W

[

morali, fed phyfica, & perfonali colligitur ex

eo, quia in alio loco eam noftram transgreffio-

i Elïf»r

nem vocat mentis perverfitatem , quix tantum

MT

LPH

refertur ad malitiam -Adami perfonalem , non

j

J

moralem. Homil.9. Quod Deus non efl Jutbor

IOR

Tpar

malorum fic habet: J4dam fuamet temeritate malus

1 d

eft fattus, & mortem fibài ob difce[Jum à Deo para-

Al

qit.

Quam ob vem apparet , .Deum mortem nequa-

quam fecife , féd mosmet ipfi ex mente prava nobis

y (

ipfis eam [ponte attraximus.

Que verba tantum

; Dnina

intelligi poffunt de perfonali malitia Adami ; quod

I)

autem in fimilibus foleat totum fumi pro parte,

t p

quomodo hic Adamus pro genere humano, ma-

glina

nifeftum eft. Sic D. Chryfoflomus in 1. ad Cor. 4.

Homil. 12. ait: Hoc univerfum orbem conturbat, quod

ad bomines magis afpicientes , quam .Deum omnia fa-

ciamus. -- Rurfus, quando fcortamur, bomines ma-

EULT

gis timemus, quam Deum.

In quo loco utique non

DA E

loquitur de fe ipfo, aut per alligationem mora-

lem füze voluntatis cum aliis, fed loquitur de

ifnUt

jl

parte totius communitatis, & per metaphoram

partem fumit pro toto.

Sic idem in Pfàl. 6.

ii

p

ait: JNos quoque, quando loquimur cum barbaris, il-

lorum lingua utimur , 69 [i cum infante loquimur,

) M

una cum eo balbutimus.

ldem etiam fit in rebus,

uí qui C? manus mordeamus, 69 iram fimulemus,

ui infantem corrigamus.

Haud dubie Chryfofto-

mus hic loquitur nomine muliercularum : ergo

at

eodem modo, quod in Adamo contigit, poteft

ag

tribui generi humano, quin fit moraliter illorum.

W

d.

J

94

DISPUTATIO

It.

j m

d 2. textum S. Zmbrofii dift. dicit, fe lapfum

gt

in Adamo, quomodo dicit, fe refürrexiffe, &

yta

glorificandum in Chrifto, hoc eft, mediante

caufalitate phyfica per effectum phyficum inter-

E

A

um

medium. c. per alligationem. n

Id enim patet

ex ipfo contextu, quifichabet: Sicut per unum

Ji

L

yJi

i

mors, ita per unum refurrettios lapfus [um in 4dam,

eje&tus & paradifo, quomodo revocet nifü ut in Chrifto

(

juftificatum. : Sicut ergo juftificatio in Chrifto non

contingit per imputationem juftitie Chrifti, ut

]

volunt Lutherani , fed per effe&tum phyficum

caufatum à Deo ob merita Chrifti, fcilicet gra-

UI

|

]

tiam fan&ificantem , ita & mors per effectum

Adami phyficum, tanquam caufam inftrumenta-

1

lem, & difpofitivam peccati in nos tranfiit.

Sic

etiam Gen. 46. dicitur: Cunte anime , que egre[Jce

N

Jünt de femore iülius.

Cum utique anime non

3

contente fuerint realiter, aut per alligationem

"

voluntatum , fed per virtutem inftrumentalem

'c;iginem

difpofitivam ad animam.

t

Ad 3. textum D. Zuguftini dit. — Docet hoc

dtrimt

"ug. ex fuppofitione erroneg hypothefis, quod

TAYETUI

anima producatur per traductionem , ficque in

TU

Adamo jam latuerit. c. ex fuppofitione alligatio-

RI

nis moralis. n. .Quod enim S. Auguftinus fup-

RUO

fv

ponat, peccatum originale propagari caufalitate

t

phyfica, non autem per alligationem moralem

1 ]s

voluntatum, manifeftum eft legenti ejus Epifto-

FD

las de traductione animarum.

In Epift. ad Opta-

P

j

tum 9. paucos ante annos ex manufcripto edita

à RR. Abbate Gottwicenfi prius incognita fic

A

Y

OHOF h

habet; Patere, ut etiam ipfe confulam , quomodo pec-

NI

catum originale anima inde trabat, unde originaliter

F-Uym

L

ll

ipfa

DE PECCATO ORIGINALTI,

95

l

L'* ij

ipfa mon trabitur.

Si fuppofuiffet alligationem

voluntatum , non opus habuiffet generatione

Nl

Aif]

......

phyfica, tanquam caufa. Idem apertius habet in

j

T

Epift. 1. ad Optatum, ubi fic habet: [d, quod

I)

ipfe fentit , libentiffame defenfurus fum, fi me docere

n

poterit, quomodo anime mon ex 44dam «eniant , &?

tamen ex ilo juflam fortem dammationis imveniant ;

donec autem difcam , fi mullam de illa peccatrice ori-

ii

hu

ginem ducit, que caufa fit anime fübeundi originale

jeccatum , talia mon audeo predicare.

üpn

Imo D. Zfuguftinus in hoc ipfo libro paffim

M Löm

oftendit, concupifcentiam effe caufam traducendi

J

W

peccatum.

lib. 2. c.4. ait : Concupifcentia manens

n*

in membris corporis bujus cum paroulis nafcitur , in

paroulis baptizatis à reatu folvitur ; parvulos non bapti-

qumo

eatos innettit.

Qui dubitat de mente Z/ug. legat

Wï: W

ejus Opera contra Pelagianos, item 1.4. de orig.

anime , & videbit , Jugu[linum originem peccati

gt

TU

originalis referre in traductionem animz, adeo-

que in connexionem phyficam, non moralem.

D

Caterum textum S. Patris. dift. In Adamo omnes

Omg(

peccaverunt, inquo ommes fuerunt unus bomo , uni-

,

tate originis. c. alligationis moralis. n.

Fuimus

0y

cum Adamo omnes unus homo, ficut omnes cre-

i

dentes unum corpus in Chrifto, que unitas non

TU

na

habetur per alligationem voluntatum, aut impu-

tationem extrinfecam juftitiz, fed per efficientiam

em1

[

phyficam gratie , ac influxum phyficum ipfius

Chrifti, qua Dei.

ni

OB]JICITUR 8.

Potéft-diei) quod il &il

il

l

gatio voluntatum confiftat precife in decreto di-

vino non conferendi pofteris Ade juftitiam ori-

ginalem nifi dependenter ab actu meritorio primi

Iu

paren-

DISPUTATIO

TT

yi

96

Pl

parentis: fed tale decretum eft poflibile, & ge-

s qu

neri humano exoptabile; ergo. .Min. patet, quia

ss

juftitia originalis erat indebita, & aliunde fperari

poterat facile dependenter ab Adamo tot gratiis

um

cumulato.

«

nzmþiju,

RrzsPONDEO. n.m

uia privilegium pri«

Thorid

mzeva integritatis non fuit privilegium perfonale

j

Adami, &-Evz, fed generale, prout patet ex

fenfu SS. Patrum, & ex Scriptura.

Itaque ob

unius deliéctum perfonale non debuiffent omnes

"

)

um

privati illo privilegio abfolute concetfo.

1

Jot,

QU/ESTIO

It

A QU

n bomo per peccatum originale fuerit fpolia-

jsï;m

ius donis nature bumand Jolum indebitis? Seu

Uïha IU

l

uod idem. eff , utrum flatus nature lapfce

MUAWLQ

Jecundum fe idem fit cum fTatu natu-

A

"& pura?

d f

tünda

N OTANDUM i. Graviflimós Theologos do«

cere, quod per peccatum originale homo

ts Tsf

tantum fit fpoliatus donis naturz humane inde-

: p

bitis; adeoque quod per peccatumhomo tantum

ï*ï-, LC/].W

fit conftitutus in ftatu pure naturs.

Ita Bellar-

UJIJ

hi

minus tom.4.1.1. c. 5. ubi ait: ,Status hominis

d

!l

» poft lapfum Adami à ftatu ejusdem in puris na-

Ri

3

» turalibus non magis differt, quam differat fpo-

»liatus à nudo ; neque deterior eft humana na-

»tura, fi culpam originàlem detrahas , neque

pü

»1Inagis ignorantia, & infirmitate laborat, quam

»laboret, &laboraret in puris naturalibus con-

[

, dita. Proinde corruptio nature non eft alicu:

'f.*'i Bs

,,juS

^din]

DE PECCATO ORIGINALL

97

B!

N

3

il

,Jus doni naturalis carentia, nec eft ex alicujüs

Tl

, male qualitatis acceffu, fed ex fola doni fuper-

,naturalis amiflione profluxit.

Quz fententia

1 t

j

w

» communis eft Scholafticorum Veterum, & Re-

É,centiorum , & D. Thomz.

Interpretes D.

L

» Lhomz unanimiter docent, re&itudinem pri-

D)

Ti

, hominis effe&um fuiffe cujusdam doni fu-

] fet

t

» Pernaturalis, & eo dono remoto manfiffe na-

VY

»turam, qualis effet, fi in puris naturalibus con-

...»n anþ

» dita fuiffet , qnod attinet motus inordinatos

PK!

» partis inferioris: ita Capreolus, Cajetanus, Fer-

,rarienfis , Medina, Dominicus Sotus, Vega,

;Durandus, Tapperus., ta Bellermimus , qui

eorum textus partim citat, partim refert.

b

NOoTANDUM 2.

A 'Thomiftis confiderari

Y

j

plerumque hominem in natura pura, fecundum

r

1 ij

quodreperitur non tantum fine donis, feu gratiis

naïw'

fupernaturalibus, fed etiam fine donis naturáli-

bus gratuitis, id eft, fine gratiis naturalibüs in-

debitis. FLxc obfervatio bene notanda eft, quia

eft fundamientum totius controverfie , imo &

I*:eal,?gqfi

v

totius TraCtatus de Gratia.

Ut hoc difcrimen

!

bene capiatur, addo verba ipforum '"Thomifta-

1009

rum, fic zdutbor. Compend. Salmant. 'Tra&. 12. Difp.

,

3. Dub. 1. $. r. n. 1. & 3. ait: , Primus ftatus eft

"

,nature purg, qui in eo confiftit, quod conde-

»retur à Deo non tribuente ei nifi fua naturalia;

1Dd'1

»mnateriam fcilicet & formam, reliquasque pro-

l

h

» prietates naturaliter exaGtas; necadderetur ipíi

1b,

»8liquod donum gratuitum naturale, vel füper-

, Dnaturale.

a

Homo in tali ftatu creatus, prout

»Creari potuit, eo diceretur, & effet in puris,

(

Statüs na-

Qul P[,',

,Qui& nulio ornaretur dono gratiz.

hi

D. Zmort Tr. dePecc. orig. & grat.

G

» tUrg

DISPUTATIO II

)

98

»ture integre, qui metas ordinis naturalis non

gb

, excederet, tunc daretur, fi conderetur homo

qiem d

,non in nuditate precedenti, fed illam ornaret

aj

» donis, & perfeGtionibus naturalibus, in debi-

g

Jl

» tis tamen, roborantibus tam intelleétum, quam

]meb

» Voluntatem, ceterasque hominis potentias, ut

m

"

J

» fübjicerentur rationi taliter, ut fialiquando ex-

» furgerentcontraillam , facile compefcerentur."

! ]u [

Similiter Gonet'Tom. 2. Tr. 8. Difp. 6. a. 1. $. z. ait:

qa

»9tatus nature pure excludit omnia dona gra-

d

'h

»tuita, quz funt duplicis generis; quedam enim

ii

» perficiunt hominem ad finem ipfi connaturalem,

MOIMI

» & ad operationes ordinis naturalis, prout do-

insinl

»num integritatis, dequo fupra. Supraautem

i.

Difp. 3. n. 4. ftatum integritatis defcripfit, quod

ii t

fitille, qui includit omnia, quz ad naturam per-

ahu

&

ä

tinent: & addit ei aliquid mon debitum, nempe

vigorem, quo appetitus fenfitivus rationi perfe-

?

"

&e fubjicitur.

lipry

NoTraNDUM g. Ifta tria nomina, juffitía

151 q

originalis , [Tatus innocentie , integritas , feu vettitudo

d detom

& fanitas primi hominis à plerisque Theologis

gnriores |

'

fummi pro eodem, quamvis ab aliquibus diftin-

&nt

]

guantur. Quod D. Thomas ea promifcue fumpfe-

it, d

rit, probaturex variisejus textibus. -Sic Opufc.

?m'm'oitm

2. C. 186. & 187. ait: , Homo in fui conditione

t

» taliter inftitutus fuit à Deo, ut corpus omnino

Uaüm

» effet animz fübje&um. — Rurfumque inter par-

hu)

» tes anime inferiores vires rationi absque repu-

mmæ

» gnantia fubjicerentur, & ipfa ratio hominis effet

ag

»Deo fubjetta. Ex hoc vero, quod voluntas

Mp

»hominis erat Deo fubje&a, homo referebat

MT

»Omniain Deum, ficut in finem ultimum, in

"T gl

»quo

DE PECCATO ORIGINALI.

99

!N

"iU

»qQuo ejus juftitia, & innocentia confiflebat.

Hic

äaüIM

»autem hominis tam ordinatus ftatus originalis

li.

A

» juf'itianominatur , fecundum quam ipfe fuo fu-

1N

e l

» periorifubditus erat, & omnia inferiora ei füb-

)N

» Jiciebantur.

n

AU

I.p. q- 91. a. I. dicit: ,Erat re&titudo in primo

HQUandaïz

» homine fecundum hoc, quod ratio fübdebatur

dotaty

»Deo, rationi inferiores vires, & anime cor-

d

» pus: erat autem prima fübjectio prior fecunda,

TT

Ü

» & tertia."

De Sanitate in 4. Sent. dift. 17. q. 1.

Qu

D

à. I. qq. 3. idem habet.

Wtl

NoTANDUM 4. Juftitiam originalem poffe

potà

fummidupliciter, nempe adequate, & inadequate,

Myrata

ut Gonet tom. 2. tra&t. 8. Difp. 1. a. s. obfervat.

Vil

"Adequate, ac fimpliciter fumpta dicit complexum

OY

ex omnibus illis perfectionibus, donis, ac privi-

, w

legiis, qu: Adamo in ftatu innocentiz pro ipfo,

r

& ejus pofteris collata funt.

Inadequate autem

fumitur pro ea tantum perfedione, queeft prin-

hr

cipalis, ac cauífa caterarum, vel pro qualibet

i,

alia determinata.

Hoc eodem Authore tefte Re-

centiores communiter ipfomet confentiente de-

g

j

fendunt, juftitiam originalem non effe unum ha-

ml

bitum, fed plurium, nempe duorum, vel plu-

y $i

rium habituum aggregatum, quorum aliqui per-

füem

ficiebant potentias in ordine ad finem naturalem,

alii ad finem fupernaturalem.

COTPïLf [

Juxta .D. T'bomam vero juftitia originalis fe-

us

cundum materiale dicit fubjectionem corporis ad

j*

animam, & potentiarum inferiorum animse ad

n

rationem : fecundum formale autem dicit fuübje-

g

m

&ionem rationis, & voluntatis ad Deum; fed

hujus caufam fuiffe gratiam fanctificantem , tan-

2

quam

Ls

*

I0O

DISPVUTATIO IH

y

quam radicem. . Hinc Gonet cum aliis identificat

ti

jip

juftitiam originalem inadequate fumptam . cum

i n

gratia fanctificante, & per integritatem nature

m

nf

Qu

folum intelligit fubjectionem potentiarum ad ra-

tionem.

ftgan

Scotus tatmen cum aliis multis rela

d)

J

fis à Fasquez

Difp. 1. q. 39. n. 29. per juftitiam originalem fo-

91

lum intelligit fubje&ionem potentiarum ad ratio-

j

?

ä

f

nem, &rationis ad Deum, tanquam Authorem

H

1

nature, ab eaque diftinguit gratiam fan&ifican-

L

A.

tem ex fine, eo quod ifta conjungat Deo per

,)'guxr

l

amicitiam tanquam fini fupernaturali: fed prieva-

E

10,

j

ini

let apud Theologos prior acceptio.

Me quod

attinet , fummo hunc terminum in fenfu Suarii

Yif

l.3. de bomine c. 20. pro complexo omnium dono-

mud

rum, & habituum ftatum integritatis primi ho-

Bl

minis conftituentium.

s iiühr

NOoTANDUM $.

Gratiam, & donum inde-

&

bitum, feu gratuitum poffe fummi aliquando la-

ts

te, aliquando ftri&te.

Late fummitur, prout dicit

nen qy

quodvis divinum in ordine ad beatitudinem na-

Nori

turalem humane nature collatum per creatio-

sl

nem, vel auxiliationem v. gr. vita, exiftentia,

& m

membrorum proportio, fanitas &c.

Gratia au-

ii

tem Jrie accepta dicit aliquid divinum nature

6; (g

humanze in ordine ad beatitudinem fpiritualem

fuperadditum.

Ita D. Tbomas hunc terminum

Yi

C

explicat in 2.Sent. dift. 26. q. 1. C. ubi ait: ,No-

»Imen gratie quamdam liberalitatem importat,

Rif

»iï'*«'»:quod

»unde ex hoc, quodgratisdatur, eratia dicitur:

lþ*ïüïm

» liberalis autem donationis principium eft amor.

DT

T

W

Et ad 2. , Cum dileGio Dei bonitatem creature

)

p

Mf

s

M

» caufet fecundum diverfos gradus bonitatis, un-

:fecundumi

»e

DE PECCATO ORIGINALI.

IOI

lt

» de & diligere omnes creaturas dicitur fecundum

U n

»quod bonum nature omnibus tradit: fed in

t

»quantum quadam amicabili focietate eas trahit

F lün.

»in focietatem fue fruitionis, ut in hoc eorum

»fitgloria, & beatitudo, quo Deus beatus eft,

ii Ij

» effe&us hujüs dile&tionis antonomaftice gratia

T j

» VOcatur; quamvis & omnes naturales bonita-

Dadng.

» tes gratiz dici poffint, quia gratis à Deo dantur."

Autyem

Et fic etiam fumit Zutbor. Compend. Saimant. 'Tra&.

fa.

13. dift. dub. ». $. 3. n.23.

ioy

NoTraAwDpuM 6. Queftionem potiffimum

m

verfari in eo, utrum fubjectio potentiarum infe-

M qei

riorum virium ad rationem fit homini naturaliter

& u

debita in ftatu pure nature; adeoque fithomini

TU

connaturalis? fi enim effet connaturalis, mani-

p

feftum foret, hominem per peccatum originale

effe fpoliatum donis etiam naturz humane debi-

um

tis.

Contenfon 'T om. s. Differtat. 1. c. 1. conatur

iquit

oftendere, in ftatu nature pure non dari rebel-

m

lionem concupifcentiz.

Qul

NOTANDUM 7.

Poffe aliquid dici nature,

pe[ [T»—

vel homini connaturale variis modis, late, & ftri-

, eUitdi

Ge.

Connaturale late di&tum eft, quod nature ad-

, n

ditur juxta inclinationem naturz à principio ex-

n

trinfeco ; Connaturale autem flriéte dittum eft, quod

ia

naturz additur juxtainclinationem nature à prin-

y ii

cipio intrinfeco. Ita quoad rem dicit D. T'bomas,

hia 5

qui 1.2. q.6. a. $. ad 2. fic habet: ,,Naturale di-

» Citur, quod eft fecundum inclinationem natu-

i ImpC«

»I€, diciturautem naturale dupliciter: uno mo-

r

d

» do, quia eft à naturatanquam principio activo,

» ficut calefacere eft naturale igni.

Alio modo

am

ilicet eft

n

r

L]

» fecundum principium paüjvum, quiafc

2

, innata

Io2

DISPUTATIO

II'

j

yilt

»innata inclinatio ad recipiendum, a&ionem à

» principio extrinfeco; ficut motus coli dicitur

g n

LU*

» Daturalis propter aptitudinem naturalem ccle-

» ítis corporis ad talem motum,. licet movens

Jj

» (nempe intelligentia) fit voluntarium.

d

RUO

In 3. Sent. dift. 22. q. 3. a.2. qq. r. in C. fic

at d

ginm

habet: , Dicitur aliquis motus naturalis duplici-

P

»ter: uno modo, quia in eo eft principium mo-

lj

»tusa&ivum, & fic corpora gravia moventur

g

, haturaliter: alio modo , quia ineo, quod mo-

gt

» Vetur eft difpofitio naturalis, per quamaliquid

zi

U

» €ft mobile ab aliquo movente; & hoc contin-

m

» git dupliciter, quia vel ineft hec aptitudo ad

hr t

» hoc, quod moveatur ab illo movente cum in-

T

» Clinatione ad contrarium motum, ficut eft in

Jv'qn.)'vuv.u

» Corporeanimalis, &tuncdicitur motus ille vio-

A,a

;

1

»lentus,quantum ad naturam corporis,in quantum

Y

NY

» €ft corpus,naturalis autem,quantum ad naturam

:

i

v (

» Corporis, inquantum eftanimatum, ut dicitPhi-

p

» lofophus 8. Phyfic. aut non eft aptitudo ad con-

n &

»trarium inclinans, ficut patet in motu coele-

Qdl i

»Ítium corporum, quse moventur à fubftantia

ts r

» feparata, & tamen dicuntur moveri naturaliter.

3. P- q.2. a. ro. in C. affert aliam notionem

taud ord

"

AR

J

lj

hujus termini dicens: ,Naturale poteft aliquid

tri

:

» dici dupliciter: uno modo, quod efttantum ex

erdty

» Principiis effentialibus rei, ficutigni naturale

14

» eft furfum ferri; alio modo dicit effe homini

u

Id

" jdm(

» Daturale, quod ab ipfa nativitate habet fecun-

D

N

» dum illud Ephef. 2. eramus natura filii ire, &

N

Pt d

»93p.12. Nequam eft natio illorum, & natura-

l

» lis malitia illorum.

N

l

At

N

3-P- q.34. a. 3. ad 2. id explicans ait: Jllud,

LUa

quod

D

DE PECCATO ORIGINALI.

105

I

quod bomo babet im principio fue creationis fecundum

communem mature curfum efL bomini naturale.

Ex

Nl

X D

quo infert, gratias extraordinarias in creatione

conceffas non efTe naturales homini, nifi fecun-

dum fimilitudinem.

In 4. Sent. dift. 26. q. 1. a. r. in C. explicat

l dllïfg;

Dilm t

naturale alio modo dicens : ,Dicitur aliquid effe

»naturale dupliciter, uno modo ficut ex princi-

TY

» piis nature ex neceffitate caufarum, ut moveri

quir;

» furfum eft naturale igni; alio modo dicitur effe

ls

TR

» naturale, ad quod natura inclinat, fed mediante

»libero arbitrio completur, ficut actus virtutes

ii d

Idem habet 1. 2. q.41.

Twip

» dicuntur naturales."

a.3. in C. Et contra Gentes 1. 5. c. 122.

attin

NoTANDUM &8.

Variis etiam modis poffe

Sile vt

aliquid dici debitum alteri.

D. Tbomas 1.p. q. 21.

Ut

a. r. ad 3. dicit: ,Unicuique debetur, quod fuum

RTO

» eft: dicitur autem effe füuum aliquid, quod ad

L d

»ipfum ordinatur, ficut fervus eft Domini, &

lod

,non é converfo; nam liberum eft, quod fui

uyng

»caufa eft: in nomine ergo debiti importatur

A lubl

»aliquis ordo exigentie, velneceflitatis alicujus,

Tif

»ad quod ordinatur.

Eft autem duplex ordo

us

» confiderandus in rebus: unus, quo aliquid cer-

xl dj

» tum ordinatur ad aliud certum, ficutpartes or-

rnd

, dinantur ad totum, & accidentia ad fübftantias,

j u

» & unaqueque res ad füum finem.

Alius ordo,

lt ho

»quo omnia creata ordinantur in Deum. Sic

jl

m

»igitur & debitum dupliciter confiderari poteft

mli lr

» in operatione divina, aut fecundum quod de-

,&mi:.

» betur aliquid Deo, aut fecundum quod aliquid

» debetur creature, & utroque modo Deus de-

» bitum reddit.

Debitum enim eft Deo, ut im-

j ælL

G 4

»pleatur

j

364

DISPUTATIO : II

» pleatur in rebus id, quod ejus voluntas, & f-

iud

jg i

[j

g

» pientia habet, & quod füam bonitatem manife-

[

» itat, & fecundum hoc juftitia Dei refpicit de-

Mf,ü

,centiam ipfius

I

» fecundum quam fibi reddit,

1!0 eIViDl

» quod fibi debet.

Debitum etiam eft alicui rei

u x

» Create, quod habeat id, quod ad ipfum ordi-

Iu

»Datur, ficut homini, quod habeat manus, &

» quod ei alia animalia ferviant, & ficetiam Deus

4

hh

Qf

3 B

» Operatur juftitiam , quando dat unicuique, quod

» €i debetur fecundum rationem fuz naturz, vel

p

UWUH

» Conditionis, fed hoc debitum dependet ex pri-

»m0o, quia hoc unicuique debetur, quod eft or-

g, il

» dinatum ad ipfum fecundum ordinem divinzfa-

b

»pientie, & licet Deus hoc modo debitum ali-

ïgmr'a.fem

d

]

» Cui det, non tamen ipfe eft debitor, quia ipfe

» ad alia non ordinatur, fedpotius alia ad ipfum.?

Ex hoc textu, & fimilibus multis D. T'hbome

N

patet, quod Deus nulli creaturze independenter

à promiffo proprie fitdebitor, adeoque quidquid

imæ NUA

Yi

creaturz& confert, eft mera gratia, quamvis hic

terminus folum adhibeatur refpe&u creature ra-

t

tionalis.

Imo fequitur,

quod auxilium poffit

im füi

efle debitum ut comparat

um adfübjectum, &

LIT

fimul poffit effe gratia,

ac donum indebitum, pro-

2 m

Wt

üt comparatur ad dantem, quinon tenetur dare,

did

]

I.2. q. 99.

a. 5. in C..D, T'homas diftinguit de-

bitum neceflit

atis, & congruitatis. Ad tollen-

;ffanm»:

dam omnem &quiv

ocationem diftinguo debitum

in abfolutum,

& conditionatum. — Zb/oluium eft,

DT

quod debetur

sU

creature rationali nulla interme-

diante a&tione

humana libera tanquam conditio-

ne, fic v.g. i

embra condecentia debentur abfo-

"

lute

L

l

J

generi humano. | Debitum conditionatum ett,

i

l,

Dihi

quod

-

DE PECCATO ORIGINALI.

105

TM

quod folum debetur homini à Deo ex füppofitio-

N

ne amicitie contracte cum homine fübreciproca

Ti

conditione, fi viciffim fedignum preftet, & tan-

lli n

quam verus amicus perfeveret, & auxilia fibi ad

A ii i

facilem obfervantiam neceffaria debito fervore

ln U

requirat, petat, ac mereatur, interveniente actio-

D |

nelibera, nempe oratione, vel merito: & tale

m

eft Beatitudo hominis, feu finis faltem naturalis.

nque,quo'.

DICO 1.

Homo per peccatum originale

M[Xl[æ, D

non eft fpoliatus donis fuznature abfolutedebitis.

li ]

PROBATUR I.

Homini nunc debetur ordo

quidiu

ad finem, feu beatitudinem fpiritualem quoad

Ddvl

fübftantiam , nunc facilitas perveniendiadfinem

Mi j

fuum naturalem per fubjectionem potentiarum

Qp

inferiorum ad rationem, nunc gratia intrinfeca

tiym:

fpiritualis; & aliud non eft affignabile abfolute

) D- T'W!

humane nature debitum , quo fuerit homo fpo-

hr

liatus: ergo non eft fpoliatus donis naturze hu-

qequa

mane abfolute debitis.

Zini. quoad 1. memb.

um

probatur ex damnatione propofitionum Baji, in-

If

ter quasfuntíequentes: 26. Integritas prime crea-

inlun j

tionis mon fuit indebita bumane mature exaltatio, fed

iif

!

naturalis ejus conditio.

ss. Deus non potuiffet ab

debtun;

initio ialem creare bominem, qualis munc mafcitur.

ener

79. Falfa efi JDo&orum fententia, primum bominem

ütog.

potuiffe à Deo creari, & infütui fime juftitia origi-

nali.

At

Jfuo

(

PROBATUR 9.

Deus poteft ad augendum

M

hominis meritum , & ad commendandam magni-

Ajü

il i

tudinem gratie hominem poft baptifinum relin-

an a

w

quere in eadem prava difpofitione, in qua prius

Wi

a

erat; ergo & poterat ob eosdem fines laudabiles

eum in hoc ftatu creare.

di:Wf

D1CÓ

!

G g

106

DISPKUTATIO Iti.

DfPECf

TL

DICO II. Homo per peccatum originale

ag

vulneratus eft etiam in naturalibus late dictis, &

Ípoliatus donis fibi conditionate debitis.

4

jl

PRoBATUR. Homo fpoliatus eft fubje&io-

P :'gmoniä,

ne potentiarum inferiorum ad rationem, & faci-

M

litate perveniendi ad finem fuum ultimum, etiam

natufalem, confiftentem in fruitione Dei abftra-

: j æxtiblü

g At

C&iva, ut dicetur in "Tra&. de irtutibus: fed hzc

"n

fubjectio potentiarum inferiorum ad rationem,

& facilitas perveniendi ád finem füum naturalem

l

erat donum naturale humanz nature conditio-

ginite

nate debitum: ergo.

Min. prob. in primis quoad

ia

hoc

» quod fit conditionate debitum.

Nam fi Ada-

a

mus perfeveraffet, tranfiiffe£ hoc donum in de-

se, ii

bitum abfolutum ex pa&o.

Dein etiam inde-

Tv

t

K,

pendenter à tali pacto Deus ex fuppofitione,

ruväq M(

quod per infufionem gratiz fanctificantis ineat

cum homine amicitiam, ex legibus amicitiz te-

Va

netur amico per auxilia convenientia füuccurrere,

m

ut poflit emergere ex perpetua miferia, ac diffi-

i

cultate fumma perveniendi ad finem, fi ab amico

dire m

auxiliorum illorum collatio, vel confervatio hu-

militer, & inftanter petatur, vel per merita con-

lil

grua exquiratur,

Quod vero ejusmodi

1,&!&)&

JabjeGtio

potentiarum ad rationem

. in latiori acceptione

kj

poflit vocari donum nat

a

ure humane connaturale,

probatur ex D. T'bema, qui in textibus Notando

J5 t

7- allegatis,vocat illud connaturale, vel naturale

W D

etiam illud, quod eft

Jecundum . principium £affroum,

.

4 R t

quia [olicet rei eft

innata incli

"ii

matio ad recifiendum

ationem. à principio extrinfeco.

Item motum in eo,

h]

quod movcetur fecundum. difpofitio

nem naturalem

7—"*muu

.. per

quam e[i aliquid imobile ab aliquo movente.

ts

Pnao-

DE PECCATO ORIGINALI.

107

] Origmu

PRosBATUR 2. Authoritate D. T'hone, qui

il dlms) |

il

afferit hominem effe vulneratum in naturalibus,

eo quod fit fpoliatus fubjectione potentiarum ad

i

rationem, & harmonia partium fibi connaturali;

em, &fiiv

atqui ea harmonia, & fubjectio non erat abfolute

TU d

debita, ut conítat ex natura liberi arbitrii, &

tdln

variis aliis textibus .D. T'bome apud Gonet. ergo

? fl

fuit fpoliatus tantum donis tantum late, & con-

fittem

ditionate debitis.

g

* QU

In 3. Sent. dift. 20. q. r. a. r. in C. dicit: , Na-

»turale dupliciter dicitur, uno modo id, quod

YT

1

,confequitur ex principiis fpeciei, & hoc non

Va d

»mutatur per peccatum , necin homine, necin

um d.

» demone, ficut nec fpecies.

Alio modo dici-

lum

,tur naturale id, ad quod natura eft ordinata,

Jl

» & quantum ad hoc naturale per peccatum tol-

AV

» litur, in quantum aufertur beatitudo, ad quam

ao

» natura ordinata eft, & diminuitur habilitas ad

t

»ipfam, & fic natura corrupta erat, quia non

m tb

» poterat perduci ad beatitudinem ab aliquo illius

WE

,nature corrupte, nifi natura reparata effet.

on[m;t'c':.

. Idem in pluribus locis dicit, ordinem poten-

s

d

tiarum, & fubje&tionem ad rationem effe natura-

ml

lem. Hic q.85. a. 3. dicit: ,,Per juftitiam origi-

] at

»nalem perfe&te ratio continebat inferiores ani-

I

»In2 vires, & ipfa ratio à Deo perficiebatur ei

tius J

» fubjeGta.

Hzc autem originalis juftitia fubtra-

Ya n

» &a eft per peccatum primi hominis , & ideo

m j

» omnes vires anim€ permanent quodamodo de-

j s

» ftitute proprio ordine, quo naturaliter ordi-

mim d!

» nantur ad virtutem, & ipía deftitutio vulnera

iria, !

» tio dicitur naturz.

til .

2,

i

108

DISPUTATIO

IT,

lea

" deblw

I. 2. - 82. a. 3. ad r. ait: ,In homine concu-

» pifcibilis naturaliter regitur ratione: in tantum

;

jpiit

» concupifcere eft homini naturale, in quantum

s [

»€ft fecundum rationem ; in quantum autem

j ;'vfllx'.

» Concupifcentia tranfcendit limites rationis, in-

u

» eft homini contra naturam.

Ibidem q.85. a. 1. in C. , Bonum naturz hu-

» Inanz poteft tripliciter dici.

1. ipfanature hu-

m

gl

»Imanc principia, & ejus proprietates, ut po-

z g

,tentim anims. 9. inclinatio ad virtutem, quie

» eft quoddam bonum naturze.

J

3. poteft fummi

T

»bonum nature originalis juftitia. Per bonum

r

» primi generis nec tollitur, nec minuitur. ' ter-

ydon 1

» tium bonum totaliter eftablatum per peccatum

z5 m

» primi hominis, fed medium bonum fcilicet ipfa

jl

» naturalis inclinatio ad virtutem diminuitur per

» peccatum.

;

i !

Ex hoc textu patet, per peccatum originale

ablatas effe aliquas perfectiones naturales non

ttrpire

quidem abfolute

, & ftricte, fed cfonditionate de-

Ti t

bitas,

n COX

1

PROEATUR 3

Chriftus comparat homi-

il

nem in Adamo lapfüm illi homini, qui in Jericho

tfüg u

incidit in latrones , & plagis impofitis relictus

1 uf

eft, fed ille amifit aliquid perfe&tionis. Scilicet

&

vigorem naturalem: ergo. Maj. patet per In-

.'J.e; Ti

terpretes v.g. per Gregor. M. 4. Dialog. c. i. Et

tin

r

er D. Zmbrofium in hunc locum, & Bedam, qui

tün,

ait: Peccata intelliguntur. plage, quibus nature bu-

hi

mane intesritas violatur.

PRoBATUR 4. Moralis poffibilitas fervan-

di totam legem naturz , & immunitas à fervitute

diaboli eft proprietas humanz naturz faltem con-

ditio-

QE]

M

'

DE PECCJETO ORIGINALI.

109

Mi

ditionate debita: fed hac fuit amiffa per pecca-

n "N

tum Adami; ergo.

Min. patebit ex dicendis in

ia Q

"[ra&. de Gratia, & patet etiam ex eo, quia cer-

T

tum eft, matura mos e[Je füios ire , & conflitui. füb

4

ran'onjg,ï

fervitute. diaboli.

PROBATUR $.

Ex diuturna privatione

tl

gratie fanctificantis, & ex a&ibus concupifcen-

t

ti: actualis potentiarum inferiorum feorfim füm-

bö) uw.*

ptarum nata eft faltem fucceffive, & per accidens

R'»l'&m, [

concupifcentia generalisy per modum habitus

Hl

vitiofi traducti in pofteros Adami : ergo faltem

htl

mediate, & per accidens humana natura fpoliata

li, &

eft aliquo dono fibi conditionate debito, nempe

? P

immunitate à morbo naturz.

4nt. prob. in pri-

t

mis ex communi fenfu; quia juxta communem

ii

fenfum habitualis concupifcentia, & fomes pec-

cati eft pofitiva deordinatio, ac perverfio nature

n u

inftar morbi.

Prob. 2. à pari: fübtra&o 1ole na-

od

fcitur pofitivum frigus in mundo, fübtra&a har-

Mi

monia partium, & proportione liquidorum cum

folidis in corpore humano nafcitur pofitiva mor-

ODP K'f

LA

bida qualitas, ac perverfio humorum: ergo idem

fit in natura humana fübtra&ta prima integritate.

Yi

h:

Prob. 3. Authoritate D. Zuguflini, qui l.6. con-

JD

Ws

tra Julian. c. 7. ait : ,, Ego tanquam valetudinem

p

(l

,Imalam ex origine vitiata ingenitum effe dico

,» homini vitium, quo caro concupifcit adverfus

T

Md

W

» fpiritum. — Et l. 1. de nuptüis c. 25. Concupifcen-

li n

» tia non fübftantialiter manet, ficut aliquod cor-

»pus aut fpiritus, fed affectio eft quedam malz

D

lh'aif

» qualitatis, ficut languor.

[ML'

Et c. 31. , Carnem appellavit, ubi eft quidem

n !l

fits

, norbidus carnis affe&us , non ipfam corporis

[

» conformationem.

PRO-

nl

I1O

DISPUTATIO

1 I.

PRoBATUR 6. Authoritate D. "Thbomne:

pis

s

I. 2. q. 82. a. 1. in C. ubi fic habet: ,,Duplex eft

» habitus, unus, quo inclinatur potentia ad agen-

seunt

ii

ma d

» dum, ficut fcienti2, & virtutes dicuntur habi-

»tus, & hoc modo peccatum originale non eft

Vi

»habitus. Alio modo dicitur habitus difpofitio

i

j

Jr

,caufe ex multis compofite , fecundum quam

» bene fe habet vel male ad aliquid, & precipue

f

p

, cum talis difpofitio fuerit quafi in naturam ver-

»Íía, ut patet de egritudine, & fanitate; & hoc

gtl

»modo peccatum originale eft habitus, & eft

ado

» quiedam inordinata difpofitio proveniens ex dif-

nagi

»folutione illius harmonize, in qua confiftebat

àem i

» ratio juftitiz originalis, ficut & xgritudo cor-

gt

» poralis eft quedam difpofitio corporis, fecun-

Em

Fa

»dum quam folvitur equalitas, in qua confiftit

» fanitas ratio.

Unde peccatum originale lan-

ROT

ORU

»guor nature dicitur.

Et ad r. ubi fibi objecerat, quod peccatum

originale fit privatio originalis juftitie , privatio

N

autem non fithabitus, refpondet fic: ,, Diendum,

» quod ficut egritudo corporalis habet aliquid de

Ünrtci

» privatione, in quantum tollitur zqualitas fani-

At li

»tatis, & aliquid habet pofitive, fcilicet ipfos

du

» humores inordinate difpofitos: ita etiam pecca-

m

,tum originale habet privationem originalis ju-

^ lr

»ftitie, & cum hoc inordinatam difpofitionem

Qigbdt

»partium animz ; unde non privatio pura, fed

» eft quidam habitus corruptus.

s

Wtl

Et ad ». ,, Dicendum, quod originale pecca-

[

»tum eft quzdam difpofitio inordinata natura.

, hujusmodi autem difpofitio naturg habet ratio-

|

, nem habitus.

t

Et

m:j;)æ

DE PECCATO ORIGINALI.

lII

lt

Et ad 3. ,Peccatum originale non eft habi-

D þïfï

X

tus, quo potentia inclinatur in actum , quam-

ennaadli

» Vis etiam ex peccato originali fequatur aliqua

ltnhy

D n

» inclinatio in a&um inordinatum, non dircéte,

»Íed indire&te, feu per remotionem prohibentis,

u

'sd]lp't

AU

»id eft, originalis juftitie , ficut etiam ex zgri-

, tudine corporali indireGe fequatur inclinatio ad

r

»notus corporales inordinatos.

D CUam

Ex his textibus patet, quod per peccatum

Id

?e, &

originale inducatur faltem indirecte, mediate, &

li, .

per accidens vera &gritudo naturz humane: cum

Welinyt

ergo &gritudo fit malum nature, & fanitas fit

i (f

debita faltem debito late di&to, & conditionate,

fb

fequitur, quod natura humana per peccatum ori-

T i

ginale fit fpoliata aliquo bono naturz late dicto

lt n

faltem conditionate debito, nempe nifi interve-

Itie l

niat voluntaria corruptio in primo fonte propa-

gationis hqmanæ.

n

li, v

ET

Solvuntur Objectiones.

(: Di

d

OsngjrcrTUR 1. contra r. Concluf. [n fta-

a

tu naturz lapfze datur tanta perverfitas, qua ab-

ii

folute non potuit exiftere in natura pura: ergo

d

per peccatum originale liomo eft fpoliatus bonis

onga

abfolute naturze debitis.

Ant. prob.

In ftatu

naturzlapfz datur tanta rebellio concupifcentiz,

du

o pu*

ut nemo poffit moraliter diu fervare legom natu-

re, vel vivere fine peccato mortali per folas vi-

d

res nature ; fed hzc perverfio abfolute non

ii g5

potuit exiftere in ftatu nature pure: ergo. Min.

d

frob. repugnat divinge bonitati, & juftitie, ut

hominem innocentem condat in eo ftatu, in quo

j

mora-

l

H

112

DISPUTATIO

Il

j

moraliter ipfi impoflibile eft obtinere finem ulti-

g

inum

jl ü

2. Talis ftatus, in quo reperitur natura la-

a

xd

s

pía, nemini eft optabilis, ergo nec ponibilis à

Deo refpe&u innocentis. fmt.prob. llle ftatus

.wq W

nemini eft optabilis, in quo ex una parte reperi-

n

tur moralis neceffitas ad peccatum mortale inde-

terminatum, ex altera vero parte poft peccatum

a

f

grave non datur jus ad veniam : fed talis ftatus

apt

eft ftatus nature lapfz.

Maj. prob.

Tlle ftatus

ä

El

qi

habet moralem certitudinem damnationis eterne

iabl

refpe&tu faltem majoris partisgenerishumani ; fed

z lm d

talis non eft optabilis: ergo.

st Y

3. Implicat, ut juftiffimus, fapientiffimus,

du

ac optimus Moderator mundi nulla precedente

àt d

culpa fub comminatione eternz poenz hortetur

n

ad legis obfervantiam, & tamen ponat obicem

lm

moraliter infuperabilem: ergo etiam implicat ta-

ROU

lis ftatus purz nature, qualis eft lapfze.

EU

REsPoNDEO ad r. n. a. ad Prob. dift. Da-

Pf

tur tanta rebellio concupifcentie, ut nemo poffit

Drcas: ]

diu vivere fine peccatis per vires naturz, fi non

tiümdvi

petat à Deo gratiam. c. per vires gratie, fi eam

zpue dj

petat.n. Poffet enim homo in tali ftatu ficut &

nunc petere gratiam, quze illi infallibiliter con-

af dr

Atdt

ferretur in omni ftatu, -& debetur homini non

l:

quidem ex merito humano, fed ex ordinatione

1

Dj

divina, qua Deus hominem vult falvum fieri,

3

TA

nempe ex debito conditionato, fa&ta fcilicet füp-

**")MDE(

pofitione, quod decenter petat.

ld 9. n. a. ad Prob. Tr. M. D. min. quoad r.

part. datur talis neceffitas fpe&tatis folis viribus

d

Q

natur&. c. viribus gratie. n.

Senfus patet ex

dictis

RUT

1

WM

DE PECCATO ORIGINALL,

115

me

di&isin prima refponfione, quia Deus hoc fuxe

ordinationi debet ,

ut conferat homini viatori

Ulï l mr

Y Pt

gratiam congruam ad finem ; fi eam debite petat,

licet ea petitio non habeat rationem meriti, nec

]i

:

Dutero

verum fit, quod homini hzec debeatur.

Dortde

Ad 3. " Eodem modo dift. a. quoad 3. memb,

implicat, ut ponat obicem moraliter infüperabi-

J

TART

lem, etiam per vires gratim. c. a, tantum infu-

perabilem per vires nature. n. a.

Senfus patet

. nl

ex dictis, quia omnis difficultas in ftatu naturd

W

lapfie reperibilis poteft fuperari per vires gratiz,

bm&,n

fi eam homo debite petat

licet gratiam Deus

Df

non orationi, vel homini debeat, tanquam jure

ipfi debeatur, fed tantum fibi, & fue preordi-

DC Ca

nationi, quia dum hominem viatorem adhuc or-

2 Qd

dinat ad finem naturalem, vel fupernaturalem,

Dd OU

vi hujus fui decreti feu ordinationistenetur debi-

la.

t

to conditionato homini conferre gratiam, fi eam

petat debite, ita ut ea petitio fit tantum condi-

[

li

tio ad gratiam przordinatam à Deo.

l WO

» O

Diczgs: Exhacrefponfionéfequeretur, quod

auxilium divinz grativ tam in ftatu naturz lapfz;

f |

quam purz debeatur oranti, ac fupplicanti: hoc

i

non poteft dici; ergo. Mmæ prob. fi deberetur

[ibtu

gratia oranti, tunc gratia jam non effet gratia,

iil

Íed debitum: ergo.

um

P

Deus juxta .D. T'boman ixulli eft debitor :

ln

ergo nec tenetur dare hanc gratiam.

CU

RzsPONDEO ad r. dift. Maj.

Sequeretur,

quod deberetur gratia debito abfoluto n. condi-

l

tionato /ubdifl. conditione fundata in ipfa praor.

IU

dinatione divina c. fundata in merito, vel jure

humano fi.

Verum eft, quod deberetur homini

fi ]

H

auxi-

D..Amort Tr. dePecc.orig. & grat.

j

114

DISPUTATIO

II.

&áuxilium divinum neceífarium ad obtinendum

"r

j

(ft IM

fuum finem, fuppofito, quodillud debite petat,

fed hoc ipfum debitum fundatur in preordinatio-

; B CIEU :C

pep

st

(f

nedivina, qua Deus vult hominem tendere ad

fuum finem, & fic etiam vult conferre media ad

Qf st

i

hunc finem, füppofito, quod competenter pe-

tat

Itaque origo debiti eftbonitas, & preordi-

ln

2 i

natio divina, non meritumhumanum, &obhoc

gratia manet gratia.

m

3l

Hzc refponfio eft D. Thone in Summa 1. 2.

""Cä.u

Ht

N

q.112.à.3. C. ubific habet: Preparatio ad gra-

«litorft

tam, fecundum quod efi à libero arbitrio, mullam

ab

nece[fitatem babet ad gratie confécutionem , quia do-

st

num gratie excedit omnem preparationem virtutis bu-

h

manea.

JÁlio wodo potef? confiderari , fecundum quod

n [

eft à JDeo movente, & tunc babet mece[fitatem ad id,

Duisa,

ad quod ordinatur à Deo, non quidem coattionis , fed

T

Y

infallibilitatis , quia intemtio Dei deficere mon pote[t.

t us

Unde fi ex intentione Dei moventis eff, quod bomo,

cujus cor movtt, gratiam confequatur , infallibiliter

1 p

(pare d

ipfam conféquetur.

Et in 2.Sent. dift.28. q. r. a. 4. C. dicit: Di-

gl

zigul

eimnus, quod ad gratiam gratum facientem babendam

ex folo libero arbitrio [ bomo potef? preparare; fa-

em

"N

j

"

Ü

Süredl

ciendo enim quod efl in fe, gratiam à .Deo confe-

quetur.

lo

Et ibid. ad 2. .Homo mon potef] fe ad gratiam

Ut

preparare, nec aliquid bonum facere fine Dei auxilio.

Et ideo rogandus efl, ut mos ad f& comvertat.

ANec

Fmæorati

N

"lyie

zamen oportet, quod illud auxilium femper fit per ali-

quem babitum infufum, féd potefl e[Je per merita,

JOLN

que exterius funt falutis occafio, & per ipfum a&tum

UUE Eu

04

1

.....

Af

tnteriorem , quem Deus in nobis caufat.

ht

t

DE PECCATO ORIGINALTI.

115

QU

lii

Et ad 4. Eiiasm ad fidem babendam aliquis fe

n

preparare potef; per id, quod im vatione natuvale e[t.

Dranyd

To f

::I

Ex his ergo patet, quod etiam in ftatu naturz

lapfz poflit homo infallibiliter confequi gratiam,

Wt

M

non ex mérito, fed ex preordinatione divina.

nf

Zld 2. c.a. dift.c. ergo nec tenetur conferre

» U pren

1 (j

hanc gratiam obligatione fundata in merito, vel

jure humano c. fundata in fua preordinatione n.

Bene dicit D. T'hbomas , quod Deus non fit debi-

um

n

tor creature, nifi ex promiffo, & pa&to; eftta-

men debitor fux fapientie, & fuz preordinatio-

nis, quia debet füam pr&ordinationem implere,

, gii

adeoque conferre creaturz media ad finem, quo-

ï"""W

niam illam praordinavit ad finem, debet tamen

a

conditionate, fi creatura competenter petat.

j d i

DURGES-:2.

D. ZAuguftinus in omnibus fereli-

at

bris contra Pelagianos oftendit, pertineread hz-

m u

]

refin Pelagianam, vel Semi-Pelagianam, quod

j d

:

homo per vires nature poffit vocare medicum,

a«

& petere fanitatem in hoc ftatu nature lapfz:

ergo homo in hoc ftatu eft abfolute in ftatu mo-

(

lt

ralis impoffibilitatis per vires naturz confequen-

m n

I

di finem. . Et debitum hoc conditionatum fub

p

conditione eft dogma hzreticum.

niDi

REsPONDEO dift. Eft hereticum, quod

|

m

homo poffit vocare medicum, & petere fanita-

:

tem anima oratione meritoria vitze zterna, aut

ffrzDrl

meritoria grati& perducentis ad vitam eternam c.

Q

vocatione, & oratione preeunte per modum di-

À

fpofitionis, vel conditionis ad gratiamn.

Con-

r

trarium enim oftendetur in Tra&. de Gratia, &

patet ex preadduGto textu .D. T'home.

glev p

H2

Dicks

yl

116

DISPUTATIO

II.

: :wndaïW,

DricEs g. In ftatu nature lapfe faltem par-

r h&O :

vuli funt in ftatu abfolute impoflibilitatis per-

!äe fPOhm

veniendi ad fuumfinem , &inobligatione ad pe-

!

u

nam eternam faltem damni, fed talis ftatus non

u

eft eligibilis ab homine, nec ponibilis conve-

yés

nienter à Deo independenter à fuppofitione pec-

4nit. t

cati: ergo.

ïäaühäüfï

REesPoNDEo dift. Sunt fub obligatione

g,'.'rfrWJllm:

incurrendi peenam damni przecife negativam fine

m

,

il

ullo fenfu illius damni, vel alterius afflictionis c.

iM a

d

lndan

cum tali fenfu n.

In fequenti enim quaftione

dicetur, parvulos eternum manere in eo ftatu,

ib v

ag

in quo eos morsreperit: cüm ergo nondum tunc

agnoverint Deum, etiam eos futuros in ster-

fs o

num fine cognitione, adeoque fine triftitia ex

:;f:mtos u

j

amiflione tanti boni; & ficut infantes mortui

non habent alias peenalitates corporis, ita erunt

Jueont

in eo ftatu &ternum. — Neque periculum incur-

ii

rendi talem ftatum effet motivum infantibus non

vt

uj fs

eligendi vitam , quia hoc periculum fpe&tato cur-

fu caufarum generalium compenfatur per fpem

m gt

t&tur ven]

prudentem perveniendi tandem ad ufüm rationis,

& finem creationis ultimum. . Nequeetiam Deus

mf ,

generali voluntate ordinans curfüm generalem

vilereuf

vf

caufarum tenetur precavere fruftrationem ejus-

modi animarum à fine; cum & multa entia alia

'ttatg d

naturalia non perveniant ad fines, ad quos ex

UT

natura deftinantur, v. g. oculus ad videndum,

lux in tenebris orta, & extin&ta, quin ferviat

b

oculo ullius animalis.

" Yi

Dricges 4. Nullus hominum füuam prolem

ii

traderet feviffimo tyranno in fervitutem motu

S.M'u'l äf»

proprio, ergo etiam repugnat bonitati divinz,

5j

ut

l

L]

DE PECCATO ORIGINALTI.

117

ut condat hominem in ea fervitute diaboli, in

t M[m

L

qua de facto eft: ergo homo per peccatum ori-

B

ginale fpoliatus eftimmunitate à fervitute diabo-

TM

li, tanquam abfolute fibi debita.

Q .

RESPONDEO I. tr.a. n. c. & paritatem.

)POHïiong:,;

Difparitas eft, quia Deus ex hoc poteft elicere

majora bona, quod non poteft homo; & quia

] üipty

ipfe poteft affiftere tali homini per auxilium gra-

r

tiv perpetuum , ne accipiat detrimentum verum

ex fervitute diaboli, quod iterum non poteft ho-

mo, hinc etiam Sané&tos Deus nonnunquam tra-

AO Quct

t2 f

.....

dit Sathane v. g. Jobum, eosque permittit gra-

TO

viflimis exagitaritentationibus; cur ergo ob fimi-

At gt

les fines id non poffit permittere generaliterintra

moderatos limites refpeé&tu totius generis hu-

1 QottY

? t ;

imani ?

i r

REsPONDEO 2. tr. a. dift. c, Ergo id re-

RO

pugnat refpe&u Dei, nifi homo in promptu ha-

beat auxilium Dei, quo liberetur à fervitute ty-

Yib

if

ranni c, fecus n.

Poteft enim homo petere au-

xilium gratie pro fe, velaliis, &ficcavere, ne

iibl

eft

lia

patiatur verum detrimentum anime. EHec

Refponfio S. Zuguftini l. 3. de lib. arbit. c.20. &

um

22. ubi excufans Deum in hypothefi, quod fin-

( p

m d

gilatim animas credrit, aut alibi creatas detrufe-

rit in tantam difficultatem , refpondet: Concupi-

Vifa ii

s ii

fcentia refpettu. talis anime eff perficiendi admonitio,

a vt

& perfetionis exordium, ut ex ipfa difficultate ad-

moneatur eundem implorare adjutorem perfettionis [ue,

,, qii

quem incboationis [entit autborem , [i quibus im ipía

ignorantia , & difficultate liberam «voluntatem. petendi,

fun r

v

& querendi, & conandi mon abflulit, daturus peten-

tibus, demonfiraturus querentibus , pulfantibus

aper-

piu urïr

turus,

g

118

DISPUTATIO

lI.

turus, omnino extra culpam e[fat.

Et c. r9. Nulli

j

um

enim bominum ablatum efz fcire utiliter , quod inuti-

j

liter ignoratur; bumiliter confitenda . imbecillitas , « ut

ff

qu&renti, C confitenti ille fuboeniat , qui mec errat,

4

dum fübvenit, nec laborat.

;.mnc-'

r*

Et lib. de natura, &

« Nl [

gratia c.43. /ddmonet mos. Deus , facere, quod poJ-

ul

9

1

Jümus , && petere , quod mon po[fJumus.

BJICITUR 9.

Concilium Trid. confor-

gtl

n

miter ad Concilium Arauficanum I. expreífe de-

finit, naturam humanam etiam fpoliatam fuiffe

[en

donis corporalibus: fed dona corporalia funt na-

Jf

]

tur& humans abíolute debita; ergo. — Maj. prob.

i

ii

Concilium Trid. Seff. s. fic habet: Si quis mon

f

tiæ:

'.:fen

confietur , primum bominem 4dam, cum mandatum

; finet

Dei in Paradifo. fuiffet transgre[Jus , [latim Jan&tita-

)

Pal V,

tem , C? juftitiam, in qua con[litutus fuerat, ami-

AV

Wi

yi

Jfiffe , incurriffeque per. offenfam prevaricationis bujus-

isgagt

modi iram, €3 indignationem. . Dei , atque ideo mor-

t

tem, quam antea illi cominátus fuerat Deus, & cum

t us

morte captioitatem [üb ejus poteflate, qui mwrtis de-

binc babuit imperium , boc eft , diaboli, totumque Adam

Ms

& Bülum

per illam prevaricationis offenfam fécundum corpus,

ég animam $n deterius commutatum

fuife, anatbema

tetiet (

fít.

zlita

RrsPONDEO r. dift. Maj. Definit, natu-

vtifty

ram humanam effe fpoliatam donis corporalibus

;»ïfiamr Th

naturze humansz indebitis c. naturz humanz de-

MU

bitisn. Senfus Concilii tantum eft, quod Ada-

J

V

mo, & pofteris fübtra&tum fuerit donum immor-

y Wefo

talitatis, & incorruptibilitatis quoad corpus, quod

AUA

MTK

donum fine dubio eft naturz humane indebitum.

RrsPoNDEOo o. dift. Dicitur homo in de-

terius commutatus, comparatione fata ad ftatum

l

Afy

jutti-

[[I

DE PECCATO ORIGINALI.

119

E'ng

juftiti& originalis c. ad ftatum nature pur& n.

"

Manifeftum eft ex contextu Concil. Araufic. ibi

It

fermonem effe de immortalitate corporis, qua

T »

habetlocum in ftatu elevationis fupernaturalis,

[5

& innocentie, ut definitum eft ab Ecclefia con-

12 (

tra Bajum, non autem in ftatu nature purg.

OBJICITUR 3.

Sententia, quod homo

LTrid, Qu

Lemf

tantum fuerit fpoliatus donis gratuitis, fuit da-

!

mmata in Congreg. de auxil. füb Clemente VIIT. &

Doltam

Paulo V. ergo. — fnt.prob.. duguftinus le, Blancbe,

Nrdin

id eft, Serryus in Hiftor. de auxiliis gratiee affert

h Mi

Bullam Pauli V. jam confcriptam pro damnatione

!d þ!rr

At g

hujus fententiz.

wb

2

Idem exhibet CanonesDo&rinz definien-

/'L.ZJF..'] lf

dz füb Paulo V. jam à Confultoribus conífcriptos,

jiri, o

inter quos primus damnathancfententiam: ergo

Vi i

eft magnum prejudicium contra hanc fententiam,

iycin t

utpote poft tam accuratas difcuffiones jam damna-

u,f

tioni proximam.

,U

REsPONDEO ad 1. n. a. ad prob. dift. .Ex-

As

n m

hibet Bullam conceptam à Theologis adverfze

N

fententiztr. decretam à Summo Pontificen.

Ea

L

enim Bullatantum erat formula proponendaSum-

Deii

mo Pontifici pro condemnatione fententiz. Dein,

ut teftatur 7 beodorus Eleutberius , id eft, Livinus

N Orp

i

hw

Mayr S. J. contra Zfug. le Blanche in iisdem Con-

d

f at

gregationibus fteterunt varii Coníultores pro

donns

Molina, videlicet Henric. Sylvius Vicarius Gene-

ralis Ord. Carmel.

ZIntonius Bovius ejusdem Ord.

(

gU

g

"Theologus, poftea Melvenfis Epifcopus, Sfoan

Bapt. Blumbinus Procurator Generalis Ord. S. Aug."

r onod

»faaaldw

& Bafüius Pignatellus Épifcopus Aquilanus.

RESsPON-

4

120

yti

DISPUTATIO

IIY,

REsPONDEO 2. invertendo argumentum:

yi t

Intonius Bovius delineavit Bullam infavorem Mo-

aj

line: ergo oppofita fententia jam erat proxima

j

m

condemnationi.

]edaraw

RzsPONDEO 3. dift. Afferit hoc Serryus

]quamv -

documentis non authenticis c, authenticis n, De-

um

ia

'Mm

claravit /nnocentius X. ea documenta, quz cir-

cumferuntur de Cong

reg. de auxil. non habere fidem,

«

&authenticam. Decretum Innocentii X. fic ha-

LU

d

giü

vf

bet: Cumtam Rome, quam alibi circumferantur qua-

vt

dam a[erta, a&a, M. S. & forfan typis excufa Con-

dopoxDi

gregationum. babitarum coram fel. record. CLEMEN-

m ha

TEVIII. &?PAvro V. Juper queftione de auxi-

n q

lüs gratie divine , tam füb momine Pvanc. Pegna,

105 4

olim Rote Rom. Decani, quam Frat. Tbome de Le-

zib d

3nos. Ord. Predicat. aliorumque T beologorum, & Pra-

FuTII

latorum , qui, ut afferitur, predictis Congregationi-

amsDT

bus. interfuerunt , nec non. quoddam autographum , feu

t

exemplar afferte conftitutionis ejusdem. Pauli V. Juper

definitione predi&te queftionis de auxiliis , ac damna-

IT

dre hn

line S.

Wonis bujus fententie , [éu fententiarum Ludovici Mo-

B

Eadem San&titas prefenti fuo Decreto de-

clarat, ac decernit,

BAH

predi&is a[fertis a&is tam pro

fantentia FFy.

Ord. $. Domin. quam Ludov. Moline,

;djcenu's,

aliorumque. Societatis , &? Jutograpbo,

Jéu. exemplari

iymod

predite a[ferte conflitutionis Pauli

V. nullam omnino

Y

e[fe. fidem adbibendam , neque ab altera parte ,. fou

"t j

& quocunque alio allegari o[vé, ac delere. Ita De-

cretum.

&i

Nec poteft dici, quod hujusmodi a&tis tan-

?

t

ml

tum fuerit abrogata fides decifiva, non autem

T t

fides hiftorica; ficut v. g. prohibite fünt Decla-

rfmm(

ratjones Cardinglium lrident. Interpretum edite

d

E

à Bar-

*

]

DE PECCATO ORIGINALTI.

152I

t

ïm'nVQ[eM

à Barbofa, & univerfim omnes Declarationes Car-

dinalium in Tridentinum à quibuscunque edite, ut

l

patet ex Indice expurgatorio, quin tamen his

1.

Declarationibus ademptafit fideshiftorica: non,

inquam, fufficit hoc dicere, quia illa a&ta non

d )

tantum fuerunt prohibita, fed infuper declara-

lü, Qu

tum eft, nullam fidem iisadhibendam, adeoque

Uleeiy

nec hiftoricam. Ex quo Pontifex videtur infi-

tT

"

|

nuare, quod aliqua in illis As contineantur de

Mrtis

falfitate faltem fufpeca.

iaj

t Cum

REsPoNpDEo 4. dift. Concepta eratBulla

n du

faltem à Theologis plerisque contra fententiam

afferentem , quod homo non fuerit fpoliatus et-

Fm l $u

iam donis naturalibus homini debitis debito fal-

J^T7]^

tem late tali aut conditionato tr. ftricte tali, aut

EAU

abfoluto n.

Theologi enim ilii utpote addióti

t

fententie D. T'bone tantum urgebant, quodho-

ju,

mo amiferit aliquam integritatem nature ordinis

hilà

naturalis, quamvis non voluerint afferere, eam

NT

nl

nature humane integritatem ordinis naturalis

fuiffehomini abfolute debitam, cum non volue-

i t

rint renovare fententiam Daji paulo prius damna-

ii ii

a

tam dicentis, quod integritas nature fuerit ho-

mini primo debita.

j us

/nlng

DicEs: Poteft dici, quod Bajustantum fue-

Ánl W ]

rit damnatus in eo fenfu, quod integritatem to-

n

talem juftitie originalis, feu juftitiam etiam or-

dinis fupernaturalis dixerit naturz humanze fuiffa

vl u

debitam; non autem in eo fenfu, quod tantum

integritatem ordinis naturalis, feu fubjectionem

mu [

virium animz ad rationem docuerit nature hu«

zf

manz fuiffe debitam.

rpretumï

3

RresPON:

,

y'

122

DISPUTATIO

II.

RzsPONDEO n.a. Quiainter propofitio-

Jobü'l

r

nes damnatas Baji una loquitur de exaltatione , ac

0i

Jüblimatione humane náture, ad ftatum utique

D

fpiritualem; altera autem loquitur tantum dein-

wbu(

tegritate nature humanz, quas precife dicit fub-

jectionem potentiarum inferiorum ad rationem.

r

i

O n]JICITUR 4. contra 2. Concluf. Poteft

dicij quod nature bumanz contigerit, ficut

E

|

Samfoni refeCtis crinibus, dum amifía fortitudi-

(üi

ne rediit ad infirmitatem nature humanz pro-

-

j2

priam, fed ille nullum accepit vulnus naturg,

nec paffus eft detrimentum ullius doninaturalis:

J M

ergo nec homo lapfus.

rl

2

D. "T'bomas loc. cit. ad. 3. dicit: habitua-

i

lem concupifcentiam non confiftere in qualitate

dm,

pofitiva, fed tantum in activitate potentiarum

af

fublato frzno confiftente in gratia originalis ju-

i. M

füitie : ergo homo per peccatum originale nihil

yebnt

amifit perfectionis naturalis fibi debitz.

fn gt

3

Homo in omni ftatu fuiffet obnoxius

quions.

tentationibus demonum, & motus potentige ap-

fone

petitive in omni ftatu habuiffent fuum curfüm,

55 dlitd

ubinonimpediebDantur per fupernaturale donum:

ii

"m

ergo nulla ratione homo fuit vulneratus in na-

Ut

turalibus.

Zfnt. quoad 2. memb. eft D. T'bone,

tl |

quoad r. autem patet exemplo Adami, & Eve,

ii

qui etiam in paradifo fuerunt fubjecti tentationi-

A

bus, & illufionibus demonis.

ib

4 Eftlongeexpeditius, captu facilius, &

FA Nbg

minoribus difficultatibus obnoxium fyftema Do-

1]

&rine de peccato originali, fi homo dicatur tan-

n

L

tum fpoliatus donis gratuitis, inftar ruftici ele-

M

vati ad dignitatem aulicam cum tota pofteritate,

ii

fed

!

DE PECCATO ORIGINALTI.

123

hum

ümmf, i

fed ob crimen grave cum tota fua familia remifli

in priftinum tugurium.

ln

litinis

REsPONDEO ad r. n. a.

Quia aliis homi-

nibus nil deeftad decentiam fui ftatus requifitum,

d

U nf

fi illis deeft tantum fortitudo Samfonis.

Econ-

tranature humane deeft requifitum ad decen-

E

i,

tiam fui ftatus, fi illi deeft per fe moralis poffibi-

I o

litas fervandi legem , & perveniendi ad fuum fi-

nem, & ubi datur pofitiva &gritudo virium

npmanæ n

anima.

T

AOCR

A

-d2. n.a. Solum enim dicit; quo.d pecca-

tum originale non fit habitus, dicit tamen, illud,

1 i

quod ex peccato fequitur, confiftere in habitu

h[

pofitivo , nempe in qualitate phyfica morbida

Qtetnerum

diftin&a à deordinatione fingularum potentiarum

fs

animz.

Nam ex fübtra&a originali harmonia

potentiarum anime nafcitur pofitivus habitus,

gl

j

feu potius inertia earumdem potentiarum,

f z

quatenus communi quadam refiítentia ,

feu

qusn

aGione contrariativa refiftunt ad duétum ratio-

fin

nis; aliud enim eft, quod potentie fingule non

hr d

facile fequantur du&um rationis ea facilitate, &

od

fübje&tione, quz pertinet ad integritatem juftitie

dT

originalis: & aliud eft, quod pofitive communi

fämj, &E;'

aCione refiftant rationi, nec velint fubjici, nifi

d

per fpeciale auxilium divinum; hoc enim perti-

net ad vulnus nature, & fomitem concupifcen-

T

ti:, & legem peccati dominantem in membris,

us

ut D. Zuguflinus agnofcit, dum l. r. de peccat. me-

j d

ritisc.29. ait: Quod igitur in membris corporis bu-

[

hb

jus movetur , totuimque animum in fó dejettum cona-

tur aitrabere, €9 meque cum mens ooluerit, a[furgit,

] pO&

neque

124

DISPUTATIO

II.

j

meque cum ens voluerit, quie[cit , boc e]i malum pec-

cati, in quo ma[citur owmis bomo.

Et1.6. c- 8.. Neque enim nulla ef?. iniquitas, cum

l

|

,

in uno bomine vel Superiora inferioribus turpiter far-

p

viunt , «el inferiora Superioribus contumaciter velu-

&antur , eifi vincere mon. fimantur.

[j7)

"d 3. dift. habuiffent fuum curfum, attamen

N

fine obftinata refiftentia difficulter fuperabili. c.

j MJ

cum tanta relu&tantia. n.

g u

In ftatu integritatis in-

ordinatio appetituum exfürgens facile refrenari

j

fsf

nl

potuiffet, vel per donum naturale intelle&us, &

voluntatis, & potentiis füperadditum, & in ftatu

ij &f

naturz purz antecedenter ad omnem füppofitio-

gt

nem peecati facile illi motus compefci potuiffent

3, R

per providentiam ipfius hominis non permitten-

qu s

tis eos motus tranfire in habitum, prout tamen

hyti

de facto tranfierunt : ex negle&tu enim celeris

penitentie ultronew tranfierunt in habitum in

sl

i, ud

Adamo primo parente generis humani.

Ád 4. n. a.

Quia non falvatur textus Scri-

brtdiy

A0f

pture: quod nempe fimus filii ire, concepti de

immundo femine, & fimilia, nifi dicatur, quod

35 umj ;

Deus in odium prime inobedientiz fübtraxerit

m (

homini aliquod requifitum ad decentiam ejus fta-

venpti

tus, quamvis compenfaverit illud per hoc, quod

t

homini contulerit occafionem majoris meriti, &

A

premii, & ipfum hominem conftituerit obje&tum

,*'* (:U h

AU N

fue miferationis, ficque miferit Chriftum, qui

hr

n

alioquin forte non Venifï'et ut Redemptor,

Y

At

jis

r

4

j Urn

QU.E-

l

DE PECCATO ORIGINALI.

125

j; W;

QUJAESTIO III.

iimquim;, "

Que fit pena . peccati originalis , preefertim ve-

I nj

UM

Jpe&iu. parcoulorum fine. baptifmo decen-

tium ?

OTANDUM I. Certum effe contra Pelagia-

ii

nos, &alios impugnatores peccati origina-

Denit

lis mortem triplicem, & alias erumnas hujus vi-

D nf

te effe poenam peccati originalis.

Bellarminus

It

"'Tom. 4. 1. 6. c. 9. illa mala enumerans conftituit

J 6- W'C

ea in 5. claffibus, nempe r. ex parte intellectus.

pl

2. ex parte voluntatis.

3. ex parte partis infe-

iif

rioris, feu potentiz appetitiva.

4. ex parte

Wsuin

corporis.

5. ab extrinfeco.

TOU YR

Ex parte intelletus funt 1. Ignorantia rerum

m d

neceffariarum tanta, quanta nec in beftiis cerni-

A

lii

nitur, ut obfervat ex Zugujtino.

2. Fatuitas,

r t

feu tarditas ad capiendas operationes naturez fuze

congruas.

3. Horror diícendi.

4. Ignoratio

, O

finis ultimi proprii.

5. Ignoratio mediorum ad

d L

finem.

je g

6. Difficultas contemplandi, quamvis

contemplatio naturz rerum fit homini propria.

nünrai

w g

7. Ignoratio proprie mentis.

8. Depreffio in-

tellectus per operationes corporeas.

9. Curio-

y d.

fitas, feu ftudium inquirendi fibi inutilia.

IO.

m

Evagatio phantafie ad impertinentia etiam dum

'hnlml

nolumus.

at

Reliqua mala ex parte voluntatis, áppetitus

&c. videri poffunt in Bellarmino.

Solum ergo

fupereft queftio de pomnis alterius vite hominum

cum folo originali peccato decedentium.

-

NorAN-

(

j!

126

DISPUTATIO

II.

NOoTANDUM 2.

Varias efTe hac in re fen-

n pm

j di

tentias. Prima eft cujusdam P'incentii, quem re-

1

l

!

g

d

futat S. /fug. & Zwinglii, qui cenfent, omnes par-

vulos etiam infidelium falvari, atque in regnum

pI

caoelorum admitti.

g

Quem errorem quoad parvu-

los fidelium adoptarunt Bucerus , & Caloinus à

d

Bellarmino refutati.

fupti

Secunda eft. Pelagianorum, qui

dicebant, parvulos non quidem admitti ad re-

ii

qio du

gnum ccelorum, & vitionem Dei intuitivam, ac

beatitudinem fupernaturalem, eos tamen habi-

jl

turosquamdam zternam, ac beatam vitam. Huic

&i j

errori, quem pluribus in locis revellit S. Zuou-

abi ]

flinus, proxime accefferunt alii, qui licet à Pe-

nim u

n

]

lagianis in hoc diffentiant, quod illi docuerint,

L [h

T

e

parvulos effe innocentes, nec peccato originali

2

infe&tos, quod ipfi concedunt, in ifto tamen

d

il

"Tales authores funt Catba-

pun&o conveniunt.

Aj p

vinus , Pighius , Savanorella ,' Z4micus , Sfondrati,

Va

Ill

i

!

eamque opinionem probabilem cenfet Salmeron;

J

j

i

1

Salas, & probabiliorem Martinez, & alii Recen-

1 Ü

tiores, ut teftatur J4utbor Compend. Salmantic.

Hitati j

Tertia docet, parvulos in inferno puniri morte

Vr p

&terna, ac privatione vifionis beatifice, fic ta-

"T

men, ut exinde nullam patiantur triftitiam, nec

(l

T

Ilj

]ta

ullum dolorem internum , vel externum.

7

docet S. T'bomas de Malo q. . a. 1. ad 3.

Et in

IT

2. Sent. dift. 33. q. 2. a. 1. & Thomifte commu-

AA m

niter.

Item .Magifler, Scotus cum fuis, Suarez

M

hic Difp. 9. Se&. 6.

Va[quez Ditp. 134. c. 3. cum

u

aliseéS. J. Quarta docet, tales parvulos ex pri-

vatione vifionis beatifice pati dolorem, nempe

U

triftitiam , ita Z/ureolus & Bellarminus cum aliis,

'l.)

s il

"

Quinta eft ,. quod parvuli puniantur

Mi

hi

quos citat.

etiam

W

[l

DE PECCATO ORIGINALI.

127

LTM

etiam poena ignis. lta Zfriminenfis , Triedo, &

Mï T

videtur effe S. Zugu/lini , ac propterea commu-

t U0v

niter defenditur ab Auguftinianis Eremitis.

QU

DICO L. Parvuli fine baptifmo decedentes

| qqud ï:*

necfruuntur, nec poft diem judicii fruentur bea-

Á Q

titudine aliqua temporali.

Contraria fenten-

AR

PRosATUR Conclufio.

tnit] d

tia femper in Ecclefia habita eft pro erronea, ac

Itütur

heretica: ergo.

-Ant. prob. 1. ex D. 4duguflino,

Iv omen

qui de beref. c. 88. de Pelagianis loquens ait: Pro-

r

müttunt parvulis , etfi non. baptizentur , extra regnum

1013 d

quidem Dei, fed tamen eternam, C beatam quam-

f

1

dam vitam fuam.

Et lib. 1. de orig. anime c. 9.

TT

INon baptizatis parvulis nemo promitiat inter damna-

& 0al

tionem , vegnumque celorum quietis , «el felicitatis

1ido tng

cujuslibet quafi medium locum ; boc enim eis berefis

« . Qd

Pelagiana. promittit.

, n

Tb 9* C^ 19.

INovellos bereticos Pelagianos : jü-

U

jtiffime . Conciliorum. Catbolicorum ; & Sedis Z4po[lo-

, Mil

lice damnavit autboritas , eo quod aufi fuerint mon

nni s

baptizatis paroulis dare quietis , & falutis locum etiam

Y pur at

preter regman calorum. — Lib. 1. de Peccat. meritis

T

c.28. INec eft ullus ulli medius locus , ut po[ft efJe

kl

Hinc

iil

nifi cum. diabolo ,. qui mon efl cum Chriflo.

a. :

£2 ipfé Deus volens auferre. de cordibus male cre-

m

dentium iflam mefcio quam medietatem , quam conan-

tur quidam parvulis non baptizatis tribuere, ut quafi

mnTd

y fY

merito innocentie funt in vita eterna , féd quia mon

jfünt baptimati, mon fint cum Chriflo in vegmo ejus,

NU

ymliét

"definitivam. protulit ad bec ora obftruenda. ententiam,

ubi ait: qui mom efü mecum, contra me eft.

Juo, P

ju d

Serm. 14. de verbis AApoftoli : Nullus reli&tus eft

medius locus, ubi ponere queas infantes. de

vivis,

mlüPu'

128

DISPUTATIO

iL

p

vivis, & mortuis judicabitur; alii erunt ad dex-

Wi Qom

tram, alii ad finiftram, non novi aliud.

jj n

PROBATUR 2. ex /nnocent. I. qui in Epift.

ii

ad Patres Concilii Milevitani idem docet his ver-

bis: J/Jud wvero, quod Pelagianos Fraternitas. Veftra

a[Jerit predicare, parvulos eterne vite premiis etiam

Jime baptifinatis gratia po[fe donari, perfatuum eft.

ROBATUR 3. Authotitate Concilii Milevi-

iani, quod apud S. Aug. epift. 9». de Pelagianis

loquens ait: Pueres parvulos, ft mullis innoventur

æ*w

Chriftiane gratie Sacramentis , babituros vitam «ter-

namn, nequam prefumptione contendunt.

551

PRoBATUR 4. ex venerab. Beda in c. 14.

I

Joan.

Refpuendi funt à corde Chriffiano ,. qui pu-

y

iani, ideo di&bum, wnultas e[Je manfiones, quia extra

vegnum colorum erit aliquid , ubi beate maneant in-

TU

mocentes , qui fine baptifio ex bac vita migrarunt,

quia fine illo in regnum celorum ingredi non potuerunt.

lj

H

y

PROoBATUR 5. authoritate Generalis Conci-

TT 1 Q

lii Lugdun. II. x974. & Florentini 1438. ubi defi-

nitum eft, tanquam articulus fidei, parvulos

4 tf

non ire ad locum quemdam beatitudinis, fed po-

dj

narum: nam in decreto unionis inter Ecclefiam

derpa

Grecam, & Latinam fic habetur: Hoc S. univer-

Jali approbante Concilio defmimus , ilorum animas,

J] &AITUT

ts

[

l, Wf

d

qui in a&tuali moriali peccato, *vel [olo originali de-

cedunt , mox im infermum defcendere , penis tamen

t

h, j j

difparibus puniendas. Ita duo Concilia generalia.

PROoBATUR Ó. Palavicinus in Hift. Concil.

.(

X(;UjUS l

Trid. 1. 7. c. 8. n. 7. teftatur, hanc do&trinam ad-

m

h]

verfariorum in Congregationibus Trid. fugeila-

:

Hl;

*

tam effe à Berdano tanquam nimis recedentem à

Vs

k*)

veritate: ergo & ipfe judicat, illam alienam fuiffe

à fen-

lg

lr

DE PECCATO ORIGINALI. ;

129

TU

t

à fenfu communi Theologorum Concilii; quia

Ut

nihil cavendum, ac fuggilatione dignum, nifi

abhorreat à communi e&ftimatione.

Ejus verba

N

Q

m

funt: JBerdanus duo bac in re de peccato originali

caoenda premonuit; alterum, me finiftra induceretur

: Jrtmip

LT

perfuafio de divina juflitia , dum in infantibus cul-

jam alienam punit; in quo quantum arbitror, eorum

Odli Y

vationem babuit , qui cum Gregor. Zriminenfi banc

| dePelag;g

penam extendunt, ad. fenfaum. cruciatus.

LAlterum me

WS fmw;g;

Tl n j

pena eoufgue attenuaretur , ut citra mece[itatem .Dei

l

jfilius ad mos ab ea redimendos adveni[[e videatur , eos

Miua l

forta[fe denotans , qui arbürantur, [atis effe virium

ün corrupta natura ad unicer[am legem obfervandam, C9*

in, g

"nbrofium Caiberinum pra[entem id temporis in Conci-

p

lio,qui infantibus in limbo naturalem felicitatem a[ignat.

A L Y

PRoBATUR 7. lHec dottrina fuità 5. Epi-

i i

fiopis Gallie tanquam erronea denuntiata Jmmo-

| n p

centio XII. 1697. Epiftolá s. illorum Epifcopo-

sls (

rum, inter quos etiam eft infignis fidei athleta

1j u

Benignus Po[Juei, fic habet: Epifcoporum eji deie-

Wi, Ua

gere errores, qui fe attollunt , itaque ad 4fpoflolatum

Qpl

Feftrum deferre cogimur. propofitiones iflas: 1. Quan-

n

tum eít ex parte Dei, omnes dile&i, omnes ad

" I

vitam zternam, aut aliquid, quod vita zterna

ilinn

melius fit, ut de infantibus baptifmo non tincis

/

fj i

poíftea dicemus, deftinati. Hsc fcripta legimus

inlibro, cui titulus : ANodus Predeflinationis dif-

n, j

yia g

Jülutus.. (Cujus Author Cardinal Sfondrati) Cum

r

Author Nos ad alios remittat locos, ubi de in-

x dae

fantibus fermo fit, ad eam tandem partem legen-

Ti if

do devenimus, in qua hac pofita funt : Parvu-

j ol

los quod attinet, qui fine baptifimo decedumt , ccle) i

quidem regmo quafi palerne culpe veos, mec expiatos

i^

»

I

ex-

D. Amort Tr.dePecc.orig. G. grat.

n

130

III

DISPUTATIO

(ri

)

exclufit : non exclufit tamen maturalibus bonis (beati-

!

v

tudine [ülicet naturali) C? & peccato pre[fervavit ,

, t

cum fola prefervoatio à peccato pluris valeat, majo-

risque preti fit , quam regnum ipfum celefle. — Ita Epi-

mv

Ícopi hanc rem fufe differentes.

D

PRoBATUR 8. AuthoritateTheologorum,

H i

gi/

qui interfuerunt Congregationibus de auxiliis gra-

tie, nam ut habetur in volumine ACtorum Con-

Ln

greg. fub Paulo V. — Confultores omnes in anim-

i

adverfionibus ad propofitiones Moline obferva-

l y

bant ex predictis propofitionibus Moline aliquas

J Gmr'ï

effe manifefte erroneas, ac tum etiam tertiam,

quz eft de parvulis, eorumque beatitudine cen-

st !

r

Il

j

fura notarunt.

PROBATUR 9. Authoritate Theologorum

ATU

variorum, qui judicarunt, hanc doctrinam de

a $u l

'"beatitudine parvulorum effe erroneam.

I. Bel-

DN

larminus loc. cit. c. 2. ait : — .Ex enumeratis fententüis

ts

jrima, €2 fecunda mon folum falfe , fed etiam bereticee

MT

exiftimande funt.

Econtra fide Catbolica tenendum eft,

hii ]

faroulos fine baptifino decedentes abfolute e[Je damnatos,

&2 non fola celefii, fed etiam naturali beatitudine per-

iimo df

W li, d

petuo carituros.

2.,

D

Cardinal. de Laurea Difp. 2?7. de ftatu par-

vulorum a. 3. n. 40. dicit: Parovuli cum peccato ori-

m

ginali decedentes abfolute damnandi funt, eft communis,.

Lï'ä l ju:

&j ex principiis fidei colligitur.

Eta. z. INon potui

QU

aliquem. Scripture locum, *el fanttum antiquum Pa-

"ll

trem inoenire , quài parvoulos cum originali collocet ex-

JJ

ira infernum in loco terítio.

Quod. dicunt noftri Mo-

i

derni, bucusque cenféo inane, movwm, C vidiculum,

MU UN

J

nenpe de [Laiione, babitaculo, g deambulatione par-

h l

»Jb

WV&

Q

vulorum faper terram.

Al m*ü-»a y

3. Car-

&l

DE PECCATO ORIGINALT.

I5I

r

9.

Cardinal. Norifius in Vindicis Auguftinianis,

d i

C. 3. $. 5. ubi poft confutatum errorem Pelagia-

L.

norum, quo pueris non baptizatis medium quem-

dam felicitatis locum concedebant, addit: £t

i. hi

tamen videmus , plures Scbolafticos beatitudinem nata-

Dd

valem perfectiffmam citra dolores , & triffitiam. par-

P'agijy

vulis promittere extra regnum Dei , quorum fententia

A

wuünus tolerari poteft , quam illa Pelagianorum , quia

n ag

ifti contendebant , infantes. e[Je innocentes , if?i a[Jerunt,

li dl

e[e labe infettos fub potefLate dexmonis , filios ire , nec

!

tamen, dubitent , eis beatam quamdam *itam promittere.

& t

^s

i

4. Gonet "Tra&. 8. de Homine Difp. 4. $.3.

ZT

n.52. afferit, hoc dogma ut Pelagianorum à D.

"Auguftino rejici.

Et hic Difp. 7. $. 5. n. 209. di-

Dl

cit: Dottrinam Catberini non. folum e[fe abfurdam, fed

Q

etiam ajfimem. Pelagiano errori.

p 1)

DICO TFL

Parvuli cum folo originali de-

cedentes non fübibunt poenam ignis.

T

DROBATUR:.

authoritate SS. Patrum.

Innocentius III. im cap. majorem Extravag. de ba-

ptifmo dicit: Puena originalis peccati eft carentia 9i-

un

AW elh

fionis Dei , atualis vero peccatà pena gebenne perpetue

eruciatus.

r

2

Gregorius Nazianz. cujus eft tanta autho-

jium j

ritas ipfo D. Zuguflino tefte , ut, quod ipfe dixit,

s

totaEcclefia cefifenda fit ipfius ore pronuntiaffe,

ul

orat. 4. in S. Lavacrum dicit: Paroulos decedentes fine

baptifino mec gloriam, nec fupplicium babituros. Quod

T

teftimonium adeo clarum eft, ut JNiceas anti-

u

quus ejus Commentator in hanc orationem dicat:

1)8?"/

Nazianzeni verbis manifeftum effe, quod hujus-

m

g

modi infantes nullis poenis torquebuntur.

2

3- -

y J

DISPUTATIO

LI.

132

fional

9-

"Autbor Commentarii in Epiftolas S. P Au x 1,

WAM )

fi

qui teftatur, fe fcribere

fub Pontificatu Damafi

1 0

Pape, adeoque ante exortam Pelagianam here-

fin, exponens illud Rom. 5. Per unum bominem pec-

j h

catum in mundum iniravit , C? per peccatum mors,

N

fic habet: Mors difJolutio corporis eft , cum anima fe-

;

/n

]

14181

paratur à corpore , eft & alia mors , que fécunda dici-

MA

tur , in gebenna, quam mon peccato 44de patimur , fed

m d

ejus occafione propriis peccatis acquiritui

u

4. Gregorius INy(fenus Orat. de Infantibus, qui

: N atf

Immatura

immatura morte abripiuntur, dicit

W mlqlläx

mors infantium demonftrat , neque in doloribus, €? ma-

lm

Jlitia futuros e[fe eos ,. qui. fic oivere defterunt

at Quf

3.

S. Bernardus Serm. 3. de Refürret. dicit:

'AnM, i

Tolle propriam voluntatem , & mon erit infernus ; nibil

n Yi

ardebit in inferno prater. propriam voluntatem

Cum

T

ergo infantes non habent propriam voluntatem,

FNICU

etiam non habent penam inferni

ora, WR

PROBATUR 2.

Sententia de poena fenfus

Emh ]

talium parvulorum eft contraria fenfui omnium

1 qiin

fere hominum, & rationi naturali, & dictamini-

RAR

bus humane prudentie prefümptive analogis

cum principiis fapientie divine; ergo non eft

ü pm n

40 W0

admittenda nifi claris, & convincentibus texti-

bus.demonftretur à Traditione Ecclefiz.

n

ü Um «

tf

prob. Ipfimet Patroni contrarie fententiz faten-

ETU

tur , fe fola authoritate cogi ad tam duram fen-

d U

tentiam adeo naturali rationi adverfam

t

DICO II Parvuli cum folo originali de-

E

cedentes nullo afficiuntur dolore, auttriftitiaob

ij

l

carentiam beatificz vifionis.

Ita D. T bomas in 2.

€

n lu

w.

Sent. dift. 33. q. 1.a. 1. & 2

Item ad Hanibal. dift

34. q.unica. Eta. 4. demalo q. 5.a. 9. cum communi.

PROo-

DE PECCATO ORIGINALI.

133

l

ZNIS

PnaosATvUm ratione D. 'Thome, quam loc.

lüiüm ]

cit.de malo a. 3. addit: Nullus doletde malo, quod

non cognofcit; fed tales pueri non cognofcunt

iägiquaxpgg.

A Df

illud malum, quod eft privatio beatitudinis: er-

O

Prob. Znt. 'Vales parvuli non habuerunt

t

eam cognitionem in vita, ergonecpoft mortem.

Prob. Confog. Non datur ulla ratio illis infundendi

poft mortem fpecies reprefentativas hujus obje-

J

&i: ergo. Zfni.prob. Non eftconveniens, quo

Deus has fpecies illis infundat ad augendam po-

hoc enim videretur effe crudelitas : nec

(

i M

nam;

etiam ad aliquam oblectationem , qui

a beatitudi-

)V

nem nullam habent; ergo fatius eft dicere, quod

fint inter mortuos fempiternos, qui nec fecun-

dum animam, nec fecundum corpus habent ope-

j i.

rationem, vel alterationem.

iim. (

CONFIRMATUR.

Si tales parvuli acquire-

ol

rent novam cognitionem, quam non habuerunt

invita, tuncobtinerenteam dependenter à

phan-

ul

ff o

tafmatibus; hoc non poteft dici: ergo.

jatet , quia non poteft dici, quo

d omnes eorum

j, Ls

u

cogitationes habeant caufam fuüpernaturalem.

n

[

Min. prob. poft refurre&ionem corporum in hoc

T.

mundo non amplius dantur operationes phan-

n t

tafmatum: ergo. nt. prob. Nonamplius datur

s. !

motus fpirituum

animalium dependenter à motu

colorum, feu aure stherez: ergo.

"nt. patet,

fententiz'ï*f'

t

(utt

quia ceffat tunc motus c

oelorum.

Confeq. prob.

Rf

lorum fpiritus ani-

quia in corpore talium parvu

0 Onfm

males non fubjiciuntur anim

e tanquam intelli-

finonmoventur ab extra ab

dU

entie motrici: ergo

alia caufa corporea, fimpliciter non moventur.

ul

I 3

Sol-

Qu

j

134

DISPUTATIO

II.

tl

z

yqni

Solvuntur Objectiones.

n

Osj1cirTUm 1. contrá r. Concluf.. Si par-

ii

10

vuli non haberent naturalem beatitudinem, tunc

( 4

yl

eo ipfo habebunt triftitiam: hoc non poteft dici

r

od

juxtaConcluf.3. ergo. Maj. prob. 'Tales parvuli

HT £

cognofcunt naturalem beatitudinem:

ergo ex

(

ejus amiflione triftantur.

Zini. eft D. 'Thbome de

yriala

malo q. 5. a. 3. in C.

j

9

fatti

Deus poft refurre&ionem parvulis con-

]i

fert alia beneficia indebita; ergo etiam confert

1f

beatitudinem naturalem.

Y

"Ant. prob. Deus con-

Jfutindf

fert illis immortalitatem,

impaffibilitatem , &

gf

corporis ftaturam viro congruam , quam habitu-

du at

ri effent, fi ad statem adultam perveniffent :

ergo.

; Di n

RrEsPONDEO ad r. n. Maj. ad prob., dift. a.

ol

u

Cognofcunt eam beatitudinem cognitione trans-

eunte in morte, veljudicio univerfali tr. perma-

Qtimtt, d

1002

nente n. Nulla enim eft caufa exigitiva, vel

productiva ejusmodi cognitionis permanentis in

aum dv

ejusmodi parvulis.

Wt fünt

Dixi: tranfoat, quia neque

hoc eft certum

» quod tales animz in judicio par-

RU

ticulari ,

vel in judicio univerfali fint habiturzg

&il

majorem cognitionem , quam habuerunt in vita;

?r

"

m?'rw

[

L

!

in qua nondum cognoverunt ullam beatitudinem

feparatam à beatitudine fenfuum particulari.

lj

u

Nam parvuli ante ufum rationis moralem circi-

8 II

ter ante feptennium non agnofcunt entia fepara-

T

ta, adeoque nec beatitud

f

inem aliam diftin&am

"M

!

ab actuali fruitione fenfibi

li

te, aQuali dele&atione &

C.

um v. g. auali quie-

Veigus

Jl

Dico proin, par-

Ti

Ut RU

vulos non habituros in altera

vita majorem co-

Q v

gnitio-

l

135

pE PECCATO ORIGINALI.

m habuerunt in ifta vita, adeo-

J

gnitionem , qua

que cum in ifta v

ita nunquam agnoverint beati-

t

l

l

tudinem feparatam etiam na

turalem per modum

U n

iïud]ngm'g

termini meritis obtini

bilis, aut tanquam univer-

etiam non

lo p(][ed,'

fale aliquod diftin&um à particulari,

Re-

- H]ESpïy

habebunt eam cognitionem poft mortem.

Q Q

fp

onfio hzc aliquo modo coincidit cum ea, quam

jyM

tradit

Gonet dicendo, parvulos quidem cogno-

fcere beatitudinem naturalem, fed non cogno-'

t

fcere,

fe ad illam ordinatos etTe.

paml

E

ona non habent

Tm t

v4d.o. tr. d. Q3

Quia ifta d

rationem przmii , aut beneficii ,

ficut beatitudo,

D

& malum, ad-

AUf

fed funt indifferentia ad bonu

m,

d formandum co-

uml

eoque ferviunt Deo tantum a

ram beatis zeeternum monument

um divinz jufti-

pmtif:

amillam virilem non

tie. Dixi: tranf. quia ftatur

video poffe probari

ratione:

Cenfeo potius, il-

Jm. i

refurr

e&uros in eo ftatu, in quo

los parvulos

Nitong tre

obierunt, quia finis refufcitandi eorum corpora

fiütt p

nonalius erit, quam ut fint monumentum eter-

p

ex cujus confideratione

num divinz juftitie ,

qenaxi

beati funt laudaturi Deu

m ob mifericordiam fibi

i, qiu

Videtur ergo

de hoc ftatu poffe in-

exhibitam.

hj

telligi illud Thren. 3.

In tenebrofis. collocaroit, me,

Jf h

Et illud Jobi 3. Quare

Doenunt u

quafi mortuos. [empiternos.

non in ouloa mortuus um

t

?

egre[fus ex utero mon fta-

mbeitipe

vut abortoum. abfconditum

tim perii? munc enim - - ff

m p

vel qui conc

epti non viderunt lucem.

mordat

non. fubfifterem ,

apparuiffe

In quo textu vi

dentur Jobo minores

t

entium, quam füi.

dolores fic in limbo quiefc

H

Jam dind

Vere itaque parvu

li funt mortuti

fempiterni, quia

ivitas necintelle&tus, necvo-

[ Vi

nulla eft eorum a&

p

luntatis, nec fenfuum. Huc

etiam fervit illud

l4

Ese-

l major.:l

:.-

f

[

t

*

156

DISPUTATIO

II.

j

a.

£t

Execbiel. 26. Cum detraxere te cum bis , qui defcendunt

in locum, ad populum [empitermum. Sic & in vita

tha )

S.Martinilegitur, quod refuícitarit Catechume-

j OVMIC]TI

num, qui faffus eft, fe fuiffe relegatum ad tur-

bas vulgares, nec tamen meminit ullius beatitu-

aii

j

dinis, aut doloris, nec habuit memoriam alte-

j

M

rius rei, quam tamen habere d

eberet, fi habuif

fet operationes vitales.

:

OB]JICITUR 2.

S. T'hemas concedit parvu-

lis beatitud

inem naturalem: er

K

NNDE

go.

Prob. Ant.in

Qpl

Ó

2. Sent. dift. 35. q.2

.78:9..dicit :

Quamois pueri

n

(s

"on bepüzati fmt feparati à Deo,

quantum ad dllam

"

conjunctionem , que eft per gloriam :

non iamen ab eo

W

ll

Junt. penitus feparati; ümo

if

fi conjunguntur. per parti-

cipationem naturalium bonor

3hti l

um, C5 ita de ipfo

gaudere

us ].

poterunt naturali cognitione , & dile&tione.

REsPONDEO n.a.

t u

ad prob. dift.. Poterunt

de ipfo gau

dere cognitione, & dile&tione natu-

N

FA

rali tranfeunte c. permanente n.

Omnis enim

appetitus humanus etiam ad bonum

fenfibile ori-

f& n

tur ex naturali ap

petitu boni ut fic ; fedtalis ap-

OR

petitus, & dilecti

o naturalis datur etiam in do-

771f

monibus, ut docet D. T'bom

4$ I. p- q. 60. a. 5

u n

Hic vero appetitus non fun

MR

datur in cognitione

abftradti boni per abftractio

nem propriam, &

cum reflexione ad hoc

"ïïfbm'[ ].

"

. quod illud bonum fitre-

vera abítra&um à pa

rticularibus

; & ideo non

proponit hoc bonum ut obt

mo

inibile per meritum,

faltem cognitione a&uali

permanente.

Itaque

li

TU|

hoc Joco D. T'omas loquitu

* de cognitione, gau-

dio, & dile&ione tranfeunt

€, quam parvuli ha-

bituri funt in judicio parti

culari, & univerfàli,

d

non vero de permanente,

jj

quia nulla datur caufa

r

1

exigi-

:DE PECCATO ORIGINALI.

137

N

j

exigitiva, ac produ&iva hujus conftantis cogni-

nl

i

AU

tionis, gaudii, & dile&tionis.

E

OBJICITUR. 3.

Si parvuli deberent effe

Pl

inclufi in limbo eternum eo ipfo triftarentur: er-

T

go fi non habent triftitiam , eoipfo liberabuntur

ab illo carcere.

& f

"Int.prob. quia & fpiritus damna-

ti juxta probabilem aliquorum fufficienter tor-

I

1

quentur per alligationem ad ignem.

]j

1

REsPONDEO difít. a,

Si habent apprehen-

0'42

fionem mali c. fecus n. fi enim vir deberet effe in-

volutus fafciis, & recumbere integro menfe in

cunis, haberet quidem triftitiam, fed non par-

jr f

vuli, quia in illis nec datur cognitio, necappe-

"

titus boni melioris.

Driczrs: D. Thomas parvulis illis tribuit co-

gnitionem: ergo.

.Doey

lo e

RrsPoNpEo dift.tranfeuntem c. permanen-

tem n. cum enim D. T homas in uno loco illis ne-

Ütris

v

get eam cognitionem, & alibi eam concedat, fic

m

concordari poterit.

"Textus S. T'bomefic habent:

ul

M

dul

q. 5. demalo a. 3. ait: .Et ideo fe privari tali bono,

M

anime puerorum mon cogno[cunt, €9' propter boc mom

dolent.

Hanc tamen cognitionem S. 7T'homas par-

n

Ht

vulis tribuit in 2. dift. 33. q. 2. addit tamen : JNec

pyra

iamen ex aliquo modo ajfligentur , mempe quia cognofcunt

l

OU.

(faltem cognitione tranfeunte) /e ad. viffonem Dei

[

non babere aptitudinem.

d

D. d

OB]jICITUR 4. Contra 2.

In judicio tan-

tum comparebunt duo genera hominum , eorum

Tibf

j par'.ï."'

videlicet, qui à dextris, & eorum, qui à finiftris

t uj

ftabunt ituri in ignem eternum: ergo parvuli

non habebunt locum medium.

j damf"

[

15

2. Apoc.

DISPUTATIO

II.

jl

138

2

Apoc. 20. dicitur: Jdi tbronum magnum,

fgist

é9 [edeniem fuper eun , &j vidi mortuos magnos ,. €g

didt

TT

pufülos ,. & libri aperti funt , & apertus efl liber vite,

9

xj

(

& qui mon eff inventus in illo, wüffus eft in flagnum

ignis: ergo & mortui illi pufilli.

d (

3

Matth.15s. Tantum fuit feparatio inter triti-

"

cum , congregandu:n in borreum, €g inter zizania mut-

!

J

tenda in ignem , ergo quod n borreo non erit, in igne

eri

Til

!

Al

RrsPONDEO adr.n.a. Comparabunt qui-

jl

r QUi

'v

dem duo genera hominum , fed non illa fola;

a o

quod enim eo loco tantum fermo fit de determi-

Av

Ti

nato genere hominum, manifeftum eft ex adjun-

aä

21

il

&is, quia folum agitur de operibus mifericordie :

j

patet autem, quod non omnes reprobi damnandi

; Qu

fint propter opera immifericordia.

) i

REsPONDEO 2. dift. a

Comparebunt duo

lat t

At

generahominum judicandorum. c. nonjudicando-

Ms

w W

rum.n

Parvuli enim fuppofito, quod in judi-

N

^

zio comparituri fint, quod non eft certum, fal-

9 WT u

tem non comparebunt ut judicandi; quia, qui

"( [pg /,/u

non credidit, jam judicatus eft.

(UfjT

ls. dift. Dicitur hoc de adultis magnis,

/

NI

& pufillis conditione. c. state.n

Additur enim:

(

Et judicati funt fécundum opera illorum , quod de

; i

DI

pufillis etate intelligi non poteft

E

*)

i

dift. fit feparatio inter zizania jam

EU arh

j

adulta. c. fecus. n.

Dicitur enim: Eazizania cre-

ii f

QU

viffe ufque àd. me[Jem.

OsJgprciTUR $. SS. Patres dicunt: parvu-

L

los torqueri poena fenfus: ergo.

Zfnt. prob

I.

S. Auguflinus Serm. 14. de verbis ApofToli affirmat,

l WDE

AO

tales parvulos itüros in ignem eternum, quod

Wll

alib

A

Pm 'r-« L

DE PECCATO ORIGINALLTI.

139

U M

^ IN

alibi fzepius repetit.

2. S. Fulgentius lib. de Fide

Il

c. 17. dicit: .FirmifJane crede, & nullatenus: dubites,

:f?

etiam parvulos , fi fine Sacramento Baptifmi tranfeunt,

1

ignis eterni [upplicio puniendos.

3. S. Gregorius 9.

Moral. dicit : JLicet ex proprio mibil egerint, ta-

[UTOR

dT

men illuc ad tormenta perveniumt.

REsPONDEO diít. a. SS. Patres hoc dicunt,

l m';, h

ex opinione. c. ex Traditione. n.

Quod enim

hoc non habeant ex Traditione Ecclefie , mani-

pirur;

feftum eft, quia alii Patres contradicunt, & quia

T0n 1

[tibdtn

hi ipfi Authores in aliis locis.dubitant, & quia

Ecclefia nunquam ab ea opinione receffiffet, fi

du

aliquando fuiffet univerfalis.

Quod alii Patres

UT

contradicant, oftenditur ex probationibus Con-

il

uml

clufionis.

Quod Ecclefia huic do&rinz non in-

Quod

vt d

ftiterit, patet ex fenfu "Theologorum.

hi ipfimet Authores in aliis locis de qualitate

Qj

Sic S-

&terni fupplicii dubitent, probatur.

quiü

" luguflinus E.pift. o8. ad Hieron. ait: Cum ad pa-

:&m;

J

nas ventum eft parvulorum, wmagnis, wübi crede, coar-

R

Gor angu[liis, mec quid refpondeam , pror[us imvenio.

Et 1.5. contra Sfulian. c.8. Quis dubitet, parvulos

il

hvr

mon bafiizatos in dammatione ommium levi[[|ma futu-

Ài

vos? que qualis, & quanta erit, quamvois defimire

na, o

non po[|m, mon tamen audeo dicere , quod eis, ut

nulli e[Jent , quam ut ibi e[Jent , potius expediret.

Lib.

'ter Ti

3. de lib. arbit, c.23. Sicut vita e[le potuit media

: fanie

inter re(le faGum, atque peccatum , ita etiam potefl

dari [ententia judicis wedia inter premium , atque

fupplicium.

(itu *

hf

RzsPoNDEo 2. dift. Dicunt, parvulos

" aff

ituros inignem zternum, intelligendo per ignem

triftitiam tranfeuntem mixtam tamen cum gaudio

t L

tranï-

DISPUTATIO

II.

140

p

tranfeunte in judicio. c. intelligendo ignem ma-

J

111

terialem. n. Ipfe S. /uguflinus in Jofue q. 9. ob-

n

N]

fervat, per ignem quamlibet pcenam intelligi jux-

a o

ta Pfal.65. Tranfivimus per ipnem, &? aquam, &

g

qo

eduxifti nos in refrigerium. — Ygivur & S. Fulgentius,

0

vl

!

j

& Gregor. Mag. qui univerfim adoptarunt fen-

Qu

tentias, & phrafes Auguftinianas in eodem fenfu

1

locuti fuerunt, maxime cum Fulgentius hoc refe-

fi00

1'1]*

rat àd articulum fidei firmiffimum, qui utique ad

1[1[.

iT

poenam materialem ignis extendi non poteft.

gU

Y IIA]

OsnjrciTUm Ó6. Parvuliin hac vita puniun-

tur pena fenfus: ergo & in altera.

fnt. patet

ex variis eorum morbis, & cruciatibus.

2.

Si parvuli privati vifione beatifica non

1

fimul punirentur pomna fenfus, tunc damnati

adulti propter originale, & actuale fimul non ha-

berent majorem penam, quam qui poft baptif-

Vr

mum damnantur propter folum a&tuale; hocnon

N

find. s

poteft dici: ergo.

MMaj. patet, quia privatio vi-

&i o

fionis beatifice effet una, ac eadem in utroque,

10002

& non haberet ullam poeenam fenfus.

ia n

REsPONDEO ad r. dift. a.

Parvuli in hac

A renoi

vita puniuntur pcena fenfus per accidens. c. per

Af onem

fe.n. Penaenim peccati originalis per /e eft tan-

T'J,f'w'i

NV

pl

tum privatio originalis juftitie ; quod autem

at

exinde fequitur, eft poená fer accidens , quia fe-

irm

fqüor

d

$]

quitur tantum virtute caufarum naturalium agen-

Hl

tium. In altera autem vita talia agentia natura-

Atl

lia non dabuntur amplius, quia ceffat motus coe-

lorum, adeoque motus aure setheree, ex quo

Nedn

Ut

dependent motus omnium partium corporis na-

turalis.

Nüïam

hd

MT

[l

DE !PECCATO ORIGINALTI.

141

i

Jl

Ado». n.m. Quia privatio vifionis beatifi-

il

c2$ in adulto ut debita propter peccatum aéctuale

p

caufat dolorem , ac triftitiam : econtra ex titulo

U

peccati originalis non parit talem triftitiam, ut-

Ls

t

pote privatio rei alias indebitze, & moraliter non

obtinibilis propriis folis viribus; imprudens au-

"

ln

T QC

tem triftitia in hujusmodi fubjectis, fcilicet par-

vulis dari non poteft, quia non datur motus ul-

quutg

Qd

lus phantafie , aut fpecierum intelle&tualium,

nifi per divinam juftitiam vindicativam.

tiC&'iüp:i;

N

QUJESTIO IV.

"n B. Virgo fuerit concepta fine. peccat

3

originali ?

'»Em M

OTANDUM I.

Diftinguendum effe inter

l WQ W

Ia

conceptionem B. Virginis corporalem, & ra-

tionalem.

Conceptio corporalis vocatur, qua formari

lam w Ti

Ivl dl Wa

ccpit corpus B. Virginis ante infufionem anime

rationalis.

Conceptio rationalis vocatur ipfa animse

)

rationalis in corpore jam organizato receptio.

Dd

Utrum veroilla conceptio corporalis facta fit an-

T*:H

te infufionem anime rationalis die oCtogefimo,

ggcidc

vel quadragefimo, vel decimo, vel oGtavo; vel

;1

"

utrum fa&a fit fimul in eodem momento cum in-

. ]

fufione animz rationalis, prout multi ex moder-

i

nisMedicis univerfim circa generationem omnium

v t

juá fl

hominum fieri contendunt, eft quaftio incidens,

a

!

h

du o

cujus refolutio ad przfentem controverfiam non

eft neceffaria.

vt Ü

p a

NoTANDUM 2. Cönceptionem corpora-

lem à nonnullis Theologis vocari conceptionera

atti-

142

DISPUTATIO

II.

n

activam , qua parentes B. Virginis opere maritali

OR

l"

vt

conveniéntes praftiterunt ea, quz fpe&tabant ad

mh

ipfius corporis formationem. . Écontra conce-

yiN

i

PUL

ptio rationalis ab illis Theologis vocatur conceptio

m

£ajfrva.

Mihi preplacet prior diftinétio in Notan-

WO

do 1. explicata. Aliud enim eft ipfa attio penera-

i

P:

tiva, & aliud eft ipfe effeitus aflionis generaiive,

g

if

qualis effectus fine dubio eft ipfa conceptio cor-

poralis, feu prima formatio embrionis ante in-

n

[

fufionem anime rationalis.

nitm,

NOoTANDUM 3.

Queftionem hanc pro.

edien

poni à Theologis fub

variis loquendi formulis.

yiuc

Sunt autem hz formule fequentes.

T AmOon-

Af

ceptio D. Virginis fit immaculata ?

2. An B.

züpdl

Virgo in eo punc&to temporis, quo anima corpori

x bt

unita eft, à peccato originali munda fuerit & im-

n

munis? 3. AnB. Virgo preveniente gratia nun-

TW

i

quam actu fuerit fubdita peccato oripinali? — 4.

d

LA

"N

[

AnED. Virgo primo exiftentiz fuze momento fuerit

at

predita gratia fanGificante ?

5. An B. Virgo

hia

fuerit prefervata à peccato originali ?

Aumatot

NorANDUuM 4. Aliud effe, quod myfte-

n I

rium immaculate Conceptionis colatur ab Eccle-

2 tl

fia, & aliud effe, quod fit de fide, aut fide divina

À

4

credatur ab Ecclefia.

sFl

Ad exhibendum enim Cul-

ä&idam |

tum religiofum alicui rei vel myfterio fufficit 7-

des Ecclefiaftica , inter fidem divinam & humanam

us

indis

media, prout explicavi in Tra&tatu de fide, ubi

egi de Canonizatione Sanctorum; ad hoc autem,

«;piniuræ;m

LT

ut aliquid fit de fide, aut credatur fide divina, ne-

ceffarium eft, u conflet , illud contineri in //erbo

Q ag

tl l

Dei Scripto vel Tradito, prout à me oftenfum eft

in Traitatu de fide. Difcrimen inter ea, qua per-

st

tinent

DE PECCATO ORIGINALI.

143

Dv

tinent ad culiun, & ea, qu:x pertinept ad fidem,

lk

A

N

facile intelligi poterit à fimili ex iis, qu: contin-

Jattt

gunt in Republica humana. Sic enim jubemur

colere matrem, patrem, Magiftratum, Principem,

)

J í

Regem, Parochum , tanquam legitimos , licet

de legitimitate non detur certitudo metaphyfica

Vs p

OlCe

autphyfica, fed tantum moralis. Sic ergo etiam

nPrJ

jubemur colere hanc numero Hoftiam, quam

TODIS d

$u

Sacerdos elevat, has Reliquias, hunc Beatum

vel San&um, etiamfi non fit de fide, hanc Ho-

s þan

ftiam effe confecratam, has reliquias effe genui-

AU

nas, hune Santium effe in coclo , prout in 'Tra&.

Ill

i

de fide oftenfum eft. Cultus enim religiofus fun-

E

(

datur in praefumptionibus faltem moraliter cer-

Mul

tis, fides autem divina fundatur in ipfo Verbo

i x

Quod attinet Myfte-

Dei Scripto vel tradito.

hm

ïþ?

rium Immaculate Conceptionis, illud necdum

uLSW

l

effe de fide, aut definitum tanquam articulum fidei,

)

teftatur SS. D. N. Benedi&us XIV. in preclaro

Opere de Feflis part. 2. $.200., ubi fic fcribit;

, Summa totius rei huc redit, ut Ecclefia ad opi-

»nionem Immaculate Conceptionis propenfior

» fit, nondum tamen Apoftolica Sedes tanquam

» fidei articulum eam definierit. —.Ei 208. fic per-

DO

» gii: Quidam devotione ta£ti erga D. Virginem,

Jistil

J

, tot jam Sedis Apoftolice AGtis, fententie de

um

» Immaculata Conceptione adftipulantibus , eam

"m

d d

"Tl

» opinionem arbitrati funt declaratam effe articu-

, lum fidei. Id vero probari non poteft. Fe-

; ftum enim Conceptionis celebrari poteft, etfi

jl

mam

»nhihil Ecclefia de Myfterio definierit. Atque

!l

» ita fenfit Bellarminus Controvers. tom. 2. l. 3. c.

n Quu

WW,U

a& 16.. Fundameniun pujus Fefli precipuum . non e[j

» V on-

jy

144

DISPUTATIO

I T.

Jori)

» Conceptionem. Tmmaculatam , — fed /z'mj)li&iter Conce-

(

»ptionen. Matris DEI future.

Qualiscunque. enim

guïatæ (

;N,ä

» fuerit ia Conceptio, eoipfó quod fue

i, Conceptio

at

» Matris .DEI, fingulare gaudium. mundo alfert

a

» €jus, menoria.

Junc enün primum babuimus pi-

Mi

» £nus. certum. Redemptionis , prefortim cum . mon. fine

iUb

» müraculo ex wutre [lerii concepta fuerit.

ltaque

"T.

f

n

J

uN

g

i

u

» boc fefhum etiam illi celebrant ,. qui puiant Virgi-

dl

» "m i peccato conceptam. — Bellarmini refponfio-

a d

» nem amplectitur Cardinalis Goitus in Opere fuo

slb

» adverfus Piceninum Italice fcripto, ubi pulchre

& a d

»animadvertit; Conftitutionis, quam edidit Cle-

anier d

» ts XLhunc effetitulum. Ut Feffum Conceptio-

YUR

»his B. Marie Virginis hwmaculate de

precepto

i

» ubique in poflerum obfervetur ; vocemque illam,

:

» Imuaculate, non ad Conceptionem, fed ad B.

&t d

» Virginem referri Pontificem voluiffe, ut appa-

»ICret, ipfum, cum ex pracepto obfervari eam

duta, u

Qdl t

» Solemnitatem juberet, noluiffe controverfiam

»definire. Quin etiam cum ea Bulla in quadam

d (

» Italiz civitate typis impreffa effet cum titulo:

Mi n

» Ut Feftum himaculate Conceptionis B. Marie. &c.

al

» Vehementer magnus ille Pontifex ea de re con-

ttfriin

At t

»queftus eft, ac die r». O&obris anni 1709.

» Ordinario loci mandavit, ut eos acriter repre-

dRONd

» henderet, qui typis eam Bullam cum adulteri-

m Smrgz |

» no hujusmodi titulo imprimendam curaverant,

*, ll

u Vi

1l

»eamque in eum modum impreffam füpprimi

Is

»juflit, & luce publica prohiberi,, Ita SS. D.

M

li

nj

Q

D. N. in fuo prefato Opere, primum Italice edi,

wegl'a

"f

to, ac dein in latinum fermonem verfo,

ac ipfo-

met Autbore revifo, & 1748. edito.

W'ilhlnfa

kom

NoTAN-

w,hpr

!

DÉ PECCATO ORIGINALEI.

145

7;(

NoTANDUM 5. Quamvis Myfterium Im-

maculate Conceptionis necdum fit ab Ecclefia

definitum, defendi tamen à multis Theologis, quod

faltem fit definibile, Verum, utrum Sedes Apo-

ftolica illorum "Theologorum argumenta pro

convincentibus agnoverit, merito dubitari pot-

eft ex eo, quia Sedes Apoftolica, utut potentif:

Bu

fimis precibus Regum Hifpaniz fepius inftantiffi-

H GT

It

me interpellatà necdum myfterium definierit.

:HIOD

Videntur rei difficultatem non agnofcere , aut

dubio laborare fuppofito, quod ab Ecclefia condi

QU

poffint novi articuli fidei, etiamfi non. con/fet,

eos contineri in verbo Dei fcripto aut tradito,

quibus folis ha&enus Concilia Generalia & Sum-

mi Pontifices in definiendis articulis fidei ufi funt,

l

sE

prout in 7ra&. de fide à me oftenfum eft; aut

V.

certe non fatis perfpiciunt, quid requiratur ad

conítantem , uniformem, &certam traditionem

LE

Ecclefie, aut quanta certitudine ex Scripturis

5

erui debeat Conclufio aliqua Theologica ad hoc,

n

Certe

(

ut definiri poffit tanquam articulus fidei.

quam lo

ngà fpes fuperfit obtinendi aliquando in

n

hac re definitionen à Sede Apoftolica, colligi po-

!

q

5 d

terit ex iis, quz fcribit SS. D. N. Benedittus XIV.

Wn

in prememorato laudatiffimo Opere $. 209. his

9 T

Ti CUT

verbis: jSuarez in 3. q. 27.a. 2. Difp. 3. S. 5. ftre-

»nue tuetur, in Feftivitate Conceptionis ab Ec-

hm i

[e]

d

g

» clefia Conceptionem ut fanctam immaculatam-

»que celebrari; ac rationes, quas profert, fa-

, I

]

»temur effe graviffimas.

Non eft noftrum;

JUm ia

; Fheologicis his quzftionibus implicari. Illud

Yet)

»fatis erit, hic eadem iterare; que primo tomo

ii

, de Canonizatione Sarictorum docuiimus cap. 42.

D.dmort Tr.dePecc. orig. G9 grat;

&

,,-I'Ium,-

N

DISPUTATIO

I I.

146

yt

, num. 13. & feq. nimirum veré dici non poffe,

gt eüg

»immaculatam Conceptionem veluti fidei arti-

j

pne

» culum effe definitam, etiamfi Apoftolica autho-

» ritate Feftum Immaculate Conceptionis B. Vir-

N

» ginis celebretur; cum prafertim conceffis Offi-

Q

» Cio & Miffa, & Fefto ad Ritum duplicis eve&to,

»Paulus V., Gregorius XV. & Alexander VII.

» declaraverint, controverfiam fupremo judicio

,non effe definitam.

Praterea Chriftiani Orbis

[

» Potentiffimi & Maximi Reges à Summis Pontifi-

» Cibus Urbano VIII. & Alexandro VII. poftula-

»IUunt, utrem velut articulum Fidei deciderent;

»Qqui tantorum Principum precibüs fe non paffi

auli C:

[

»[unt exorari.

"

Nuperrime ezdem inftaurate

ia

» funt preces apud Clementem XII. qui poft pre-

» ceptum Clementis XI., ut Conceptionis Feftivi-

Vs

» as ab ommibus celebraretur, terminos Prade-

n

» Celforum füorum transgredi noluit, ut apparet

A

*

»€ quodam fcripto Romz typis edito, de quo

» fuperius à nobis mentio facta eft."

i]a

Ita SSms,

lii

lÁdem l. cc... $. 199. fcribit :

» Hifpaniarum Reges,

Ug

» Philippus II. apud Paulum V. & Philippus IV.

400

I$

» apud Gregorium XV. miffis etiam extraordina-

4

d

»Tiis Oratoribus vehementer flagitarunt, ut ea

, demum controverfia dirimeretur; fed nihil am-

&mmrof

u

»plius, quam füpra expofuimus, confequi po-

» tuerunt.

N

^

NoraNpuM 6. Quamvis myfterium Im-

maculatce Conceptionis necdum fit definitum tan-

v

t

quam articulusFidei, non tamen cenfendum eft,

eoipfo illud effe incertum, aut illud niti folum

prefumptionibus moraliter certis.

Ex iis enim,

quz in Tra&t. de Fide docui,

fupponendum eft,

i

$i

h]

Eccle-

[l

DE PECCATO ORIGINALLI.

147

i

Emläïig

Ecclefiam effe infallibilem in Canonizatione Santto-

rum, & in.definiendis QuefTionibus fatti, connexis

TL )

cum Articulis Fidei, aut connexis cum honefta-

nl

te Religionis, qualia facta funt illa, qua in cul-

tu totius Ecclefie de precepto neceffario fuppo-

UPUCiSET;ï

lermde!

nuntur, v. g. Sanctitas alicujus Sancti Canonizati

habentis in tota Ecclefia cultum de precepto.

Si

DO vt

tilin

itaque evidens femel fuerit, cultum Immaculate

Conceptionis effe de precepto in tota Ecclefia, eo-

Itf

ipfo etiam erit infallibile, B. Virginem effe con-

M

i

An vero cultus

!

if i

ceptam fine macula Originali.

Immaculate Conceptionis fit de precepto pro tota

g,

2

Ecclefia, intelligitur partim ex Notando 4. par-

tim ex fequentibus Decretis Summorum Pontifi-

(

Mi

cunm

]

du

NOoTANDUM

i

(

Ne quis temeritate aut

nnoy Ts

ignorantia peccet contra fanctiones aut mentem

m

Ecclefie, femper pre oculis habenda effe fequen-

e,i

tia Decreta.

PaiMO Concilium Bafüeenfe. licet

-

non fit legitimum poft ejus diffolutionem factam

P

,

»

ab Eugenio IV. inquantum tamen reprafentat fen-

fum nationis Hifpanice, Gallice, Anglicanz,

J at

Germanice , Polonice, & Hungarice, intantum

Viany, t

f:

[

*«

iltem reprefentat fenfum maximze partis Eccle-

y; ii

fis.

Itaque Seffione 36. qux celebrata eft anno

Toct

1439. fic habet: , Diificilis queftio coram hac

» Sanéta Synodo füper ConceptioneGloriofze Vir-

nf

» ginis Marizs, MatrisDei, & exordio fan&ifica-

tientrt

,tionis ejus fa&ta eft, quibusdam dicentibus,

cem'end;ï

» ipfam Virginem & ejus animam per aliquod tem-

Jjd 234

» pus aut inftans temporis fübjacuiffe a&tualiter

hrire

, originali culpz; aliis autem 6 converfo dicen-

poueæ:'gli

»tibus; à principio creationis fuz Deum ipfgm

1

-

P

2

» Gli.

j

148

DISPUTATIO

II'

'|

»

[

*

jlb t

» diligendo gratiam eidem contuliffe, per quam

D

j

;

W U

»à macula originali illam Beatiffimam perfonam

»liberans & prefervans fublimiori fan&tificatio-

süne

t

»nhis genere redemit. NNos vero diligenter in-

» fpectis authoritatibus & rationibus, quz jam à

yrott

g

» pluribus annis in publicis relationibus ex parte

d.

» utriusque Do&rinz coram hac Sancta Synodo

» allegate funt, aliisque etiam plurimis füper hac

ao

gb

» Ie Vifis & matura confideratione penfatis, do-

»Grinam illam differentem, Gloriofam Virgi-

"N

al

»nem, Dei Genitricem Mariam, preveniente

» & operante divini Numinis gratia fingulari, nun-

r Q

vt

»quam acualiter fubjacuiffe originali peccato,

» fed immunem femper fuiffe ab omni originali

PT

» & a&uali culpa, fané&tamque & immaculatam,

geirn (

» tanquam piam & confonam cultui Ecclefiaftico,

1

» Fidei Catholice, recte rationi, & Sacre Scri-

d m

» pture ab omnibus Catholicis approbandam fo-

m ts

»Ie€, tenendam & ample&tendam definimus & de-

dl

» claramus; nullique de cetero licitum effe, in

Fulidm

» contrarium predicare feu docere: Renovantes

orga

» pr&terea Inftitutionem de celebranda San&ta

At ag

»€jus Conceptione, que tam per Romanam,

at (

»quam per alias Ecclefias Sexto Idus Decembris

d f

»antiqua & laudabili confuetudine celebratur,

of

»Ítatuimus & ordinamus, eandem celebritatem

vt

» prafata die in omnibus Ecclefiis, Monafteriis

rl

» & Conventibus Chriftiane Religionis fub no-

fühw, W

»Inine Conceptionis feftivis laudibus colendam

R d

» efIe , cunctisque fidelibus vere peenitentibus &

[snrt

» confeffis ea die Miffarum folemniis centum, pri-

flv

»TInis autem & fecundis Vefperis totidem, Ser-

"tl

» Joni vero verbi divini de ea feftivitate inter-

»eflen-

n "Rh[ju

DE PECCATO ORIGINALI,

149

lï[el li (

R

, effentibus centum quinquaginta dies, concef-

U y

» fione perpetuis temporibus duratura de injun-

i [meum

» &is fibi peenitentiis hecSanétaSynodus elargitur.

) dlhgen*r

Tta Concilium Bafileenfe, fe gerens pro Concilio

U Q

Oecumenico eo tempore, quo nonamplius erat

QU «

legitimum.

VM

i

SEcuNDO. Sixtus IV. inBulla: Grave nimis,

Ti UX

ili

edita anno 1483. qu& etiam inferta eft Juri Ca-

j

il

nonico inter Extravag. l. 3. tit. 11. de Reliquiis &

Q

Veneratione San£torum fic habet: . ,Cum Sacra Ro-

l Pïæmj»;

, mana Ecclefia de intemerate femperque Virgi-

iafjgujm

» nis Marize Conceptione publice Feftum folenni-

J s

»ter celebret, & fpeciale ac proprium fuper hoc

bprn

» Officium ordinaverit, nonnulli, ut accepimus,

rl

» diverforum Ordinum Predicatores in füis fer-

Ll

, monibus ad populum publice per diverfas civi-

bt

»tates & terras affirmare ha&tenus non erubue-

WU

»runt, &quotidie predicare non ceffant, omnes

(ranm

»illos, qui tenent aut afferunt, eandem Glorio-

Ytné:

» fam & Immaculatam Dei Genitricem absque pec-

e la

» cati originalis macula fuiffe conceptam, morta-

n

» liter peccare, vel effe hereticos; ejusdem Im-

p

»maculate Conceptionis Officium celebrantes,

jsDee

» audientes fermones illorum, qui eam fine hu-

Yite ceïe::

» jusmodi macula conceptam effe affirmant, pec-

|

m s

"

» care graviter. Nos igitur hujusmodi affertio-

»nes przdicatorum eorundem, & aliorum quo-

jj

f

J

, rumlibet, qui affirmare prefümerent, eos qui

"

» crederent aut tenerent, eandem Dei Genitri-

Mi

bis t

pæmtenä.

» cem ab originalis peccati macula in fua Conce-

"

»ptione przefervatam fuiffe, propterea alicujus

ss

mortaliter pecca-

:tin

» herefis labe pollutos fore vel

is cele-

»re, aut hujusmodi Officium Conception

Mi

» bran-

!

ii

j

150

D:ES P.U- TA T^1-0

I1.

» brantes, aut hujusmodi fermones audientes ali-

gye a

»Cujus peccati reatum incurrere, utpote falfas

gt

» &erroneas, & à veritate penitus alienas editos-

(lorai

» que defüper libros id continentes tenore pre-

gott!

»[entium reprobamus & damnamus; ac ftatui-

;ontæf'ïie

ff

»1nus & ordinamus, quod predicatores verbi

N

»Dei, & quicunque alii,' cujuscunque ftatus,

]U

u

» gradus, aut Ordinis ac conditionis fuerint, qui

» de cetero aufü temerario prefumpferint in eo-

a

W

(

»rumfermonibus ad populum, feu alias quomo-

» dolibet affirmare hujusmodi fic per nos impro-

l

b

»batas & damnatas affertiones veras effe, ex-

wiun d

!

ii

T

l

It

» communicationis fententiam eoipfo incurrant,

Tod

»à qua ab alio, quam à Romano Pontifice, nifi

pbem'mr

H

»in mortis articulo, nequeantabfolutionis bene-

ft d

l

» ficium obtinere; fimili cenfurze fubjicientes eos,

"m

It

» qui aufi fuerintafferere, contrariam opinionem

fad

eW

»tenentes, videlicet Gloriofam Virginem Ma-

(h

VN

i

»Iiam cum originali peccato fuiífe conceptam,

v t

» herefis crimen, velpeccatum incurrere morta-

qtr ia

»le, cum nondum fit à Romana Ecclefia & Apo-

ibat,

» ftolica Sede decifum.

'"TERT:O.

diimas,

Concilium Tridentinum Seff. 5. in

aol

Decreto de peccato originali, poftquam definie-

&f

rat ejus exiftentiam; addit: , Declarat tamenS.

h

vl

l

» »ynodus non effe fue intentionis comprehen-

J

» dere in hoc Decreto, ubi de peccato originali

1

»agitur, Beatam & Immaculatam Virginem Ma-

»riam Dei Genitricem, fedobfervandas effe Con-

Ia

n

» ftitutiones Sixti IV., füb penis in eis Conftitu-

l

»tionibus contentis, quas innovat.

U

QuaRTO. S.Pius V. in Bulla: fuper fpecu-

ne animi

lam anno 1570. fl(? habet: ,Quod non fi

ii

» dolore

d

ll

DE PECCATO ORIGINALI.

151

5 miïfïf,*;

»dolore accepimus, quidam diverforum Ordi-

Ut

»num Regulares, Clericique fzeculares, cum de

d

fsttqos

» Gloriofie Virginis Marie Conceptione fermo

»inciderit, tam pertinaciter pro alterutra parte

5 g

»contendunt, ac fi de ipfis Dogmatibus effet

d

»queftio, qux corde credere ad juftitiam, ore

Xütnte

» confiteri ad falutem neceffarium eft. Quibus

li fl

» illud Prophete convenire videtur ; Dicunt, ait

tl

» Dominus, cum ego mon fim locutus, cum Sancta

i dis u

» Romana Ecclefia de ea re hucusque non defi-

Wa

»nierit, nemo absque temeritate alterius partis

W.

»fententiam damnare poteft; & quafi defint

UT

» preclariffima Inventricis gratie merita, & ex

VPoon;;e, :

»illo uberrimo fonte non poflint faluberrimas

lu

»liaurire aquas, quibus fidelis populus magna

AC

J

»cum utilitate atque dulcedine reficeretur, ad

à

ämop&k

» diffipatas cifternas occurrunt, ftultas fcilicet &

ag

» fine difciplina queftiones, quz generant, lites,

n

»quas nec frequens multitudo intelligere, nec

oureet

» Viri fapientes, qui capiunt, utiliter percipere

Ts

»valeant, praefertim quoniam , ut experimento

» didicimus, ipforum Concionatorum, qui ad

j x

»hujusmodi quzftiones proponendas facilius

vfuai

, erumperefolent, major numerus materie dif-

»ficultatem prorfus ignorantes, neque intelli-

/.

J]Ih)

)eglarac

» gentes quz loquuntur aut de quibus affirmant,

» fimplicium animos indifcretze devotionis obten-

vt v

»tu, vel potius loquacitatis, & oftentationis

u

» effe&u, ad tumultus & fimultates concitant,

n

» quos tumultuantes atque diffidentes compone-

i

» Ie, fedareque potius oportebat, cumque par-

l]

, vulis in Chrifto lac infundere, provectis foli-

0

» dum cibum apponere deberent, dum in hujus-

4

»mmodi

152

y?

DISPUTATIO

I t.

» modi controverfiis inter

minatis verfantur,omni-

ii

,» bus ubera proferunt ar

entia,

ájrin

quod non absque

» Inaledi&tionis nota legimus in

Propheta.

INos

g

»igitur liberam cuique faculta

tem relinquentes

rj

y

» Opinandi hujus controverfiz

i

iL

quamlibetpartem,

n

» prout vel magis pium, vel

magis probabile ju-

(

ü

» dicaverit, Sixti IV. ftatutu

p

LEJHB

m fuper eare con-

» firmamus & approbaimus ,

atque ut deinceps ef-

h

furti

» ficacius à cunétis obfervet

Ur, perpetuo ftatui-

i n

»InUS, àc mandamus,

quatenus nemo in concio-

Pt

» hibus,

vel ubicunque promifcua virorum &

siüum p

» mulierum multitudo convenire folet, dehujus

a, tl

» Controverfi& alterutra parte difputare , ratio-

ib

» hibus vel Do&orum authoritate afferend

O pro-

ii

» priam fententiam & contrariam refel

lendo aut

ER

» impugnando

, Vel de hac ipfa qusftione cu.

»jusvis pietati

s aut neceffitatis

pl

pr&textu vulgari

paiyy

» fermone fcribere vel dictare

prefumant.

Qui

» Contrafecerit,

gt

» incurrat.

fufpenfionis peenam ipfo

fatto

qulns,

Caterum,

quamdiu per Apoftoli-

At &

» Càm Sedem altera pars d

» pofitaque fententia con

efinita non fuerit, op-

i5 qui

demnata, liceat viris do-

ts dj

» €tis in publicis Academ

iæDifputationibus, five

» Generalium aut Proy

zipitti

inciallum Capitulorum,

3 ügre(

» Vel ubi alias interfunt,

qui rem caperepoffunt,

» Dec fcandali ulla fubeft

"t j

occafio, deillaquzftio-

1?&?05&

»De differere, & argume

ntis utramlibet partem

» Vel afferere vel impugn

E'Iamllll

are, dum tamen neutra

FM Yv

» Velut erronea pradicet

ur&c. Rome I570.

v?fliï':ïü l N

QuINTO.

LA xu'.m mbl

Paulus V. anno I616, in Bulla:

Regis. pacifici,

renovat Conftitutionem Sixti IV,

)ilt;r(;m

!

'

& Pii V. R

Wj

ecitatis prefatis Conftitutionibus

hasc

ll

DE PECCATO ORIGINALI.

153

E[ln'u]

hecfubjungit: ,Licet hec provide ftatuta fint,

iWl ngn

Iüphm' i

» hihilominus nonnulli interminatis quæfhombus

, nimis intenti diffenfionum recifa germina coa-

1 Fe]mqr 3

RM

lefcere procurant; quamobrem Conftitutiones

Slth & Pii approbamus & confirmamus, & et-

TM

It r

,lam quoad earum poenas quascunque, etiam

abfolutloms refervationem, innovamus, do-

Lt

"o f

nec à RomanaSede hujusmodi controverfia fue-

rlt definita.

Ac praterea, fi quis quovis mo-

D

QUi d

do contravenerit, preter fupradlä'tarum Con-

ihtumonum ponas refpeCtive ipfo fa&o incur-

Kl d

rendas, etiam concionandi, publice legendi

df L'a'e

vel docendi facultate, ac voce activa & paffiva

"*"arend

» in quibuscunque electionibus eoipfo absque alia

f fM IfJUOn

declaratlone privatus exiftat, necnon ad con-

QUsl

c1onand1 & publice legendi, docendl & inter-

ATU VU

$ pretand1 perpetue inhabilitatis pænas fimiliter

Ua (

» ipfo facto incurrat.

Et contra nu1usmod1 trans-

Tum if

* greITores etiam Regulares cujusvis Ordinis &

Wb

,Inftituti, etiam quomodolibet exemptos, &

du

ahas quascunque Ecclefiafticas, & Szculares

"

perfonas cujuscunque ftatus, gradus, ordinis

430

, aUt dignitatis tam Epifcopi & Prelati, Superlo-

n (gii

»1e$, aliique Ordinarii locorum, quam hzreti-

r

» C& pravitatis inquifitores procedant, inquirant,

, dl

atque in eos fevere animadvertant.

Nosenim

mhb l

»1is, & eorum cuilibet, contra eosdem trans-

m m

» greffores procedendi & inquirendi, ac penis

o r

coercendl & puniendi liberam facultatem & au-

l s thoritatem tribuimus & impartimur, eosque,

tfif i m»

, ut prefertur, procedere, inquirere & punire

inn i

» pr&cipimus & mandamus &c. Romz 1616.

vt

K

3

Szx«

4

154

DISPUTATIO

II.

ydit

SExTOo. Idem Papa Paulus P. anno r6r7.

dgjs On

publicari Romz juffitfequens Decretum. , Sg»w

T

» D. N. confiderans, quod quamvis in Conftitu-

» tione Sixti IV. & Pii V. relinquatur unicuique

ï;e['mäf pul

!

» libera facultas tenendi & etiam afferendi utram-

Smrnt

» que partem, quod fcilicet fuerit vel non fuerit

NU

p

J at

» COncepta cum peccato originali , dum tamen

"

"

»nheutra veluti erronca aut haretica damnetur,

Kl

tl

ais

» hihilominus ex occafione affertionis affirmativze

»in publicis concionibus, LeGionibus, Conclu-

PU

» fionibus, & A&ibus publicis, quod eadem Bea-

ij onging'ü;

uV

» tifbma Virgo fuerit cum peccato originali con-

»Cepta, oriuntur in populo Chriftiano cum ma-

3 Rundun

ETE

» gna Dei offenfa fcandala, jurgia & diffenfiones,

»pr&fentis Decreti virtute mandat & precipit

hat r

Aftnt CO

» omnibus cujusvis Ordinis & Inftituti Regulari-

»bus, & aliis quibuscunque tam Ecclefiafticis

& w O

» quamSzcularibus perfonis, ut in pofterum non

Qre M Md

i

il

» audeant in publicis Concionibus, LeGtionibus,

» Conclufionibus , & aliis quibuscunque a&ibus

t d

30 Itend

» publicis afferere, quod eadem Beatiflima Virgo

» füerit concepta cum peccato originali.&c. Per

p

,hujusmodi tamen provifionem SanCtitas Sua

AU j e

,nDon intendit reprobare alteram opinionem,

Atür, m

» hec ei ullum prorfus prejudicium inferre, eam

t n

»relinquens in eodem ftatu & terminis, in qui-

Atl

» bus de prefenti reperitur ; ulterius fub eisdem

Rtter

»Cenfuris & penis mandans , quod negativam

ä*ä'": DI

» Opinionem ,. videlicet, quod non fuerit con-

tl

» Cepta cum peccato originali in predictis publi-

*M*M'JRQ

» Cis actibus afferentes , aliam opinionem non

)

n

,»impugnent, nec de ea aliquo modo agant feu

- g

, ra&ent. Infüper expreffe mandavit, ut extra

(

l

-1913"3615

E

M

» hos

l

DE PECCATO ORIGINALI.

155

[ cuno ]z

»hos cafus expreffos publicorum A&uum in re-

m

*Ju h

» liquis omnibus fupradi&te Conftitutiones firmz

Yi J C(

& illefe remaneant

& exaCte obferventur

lt

» perinde ac (i prafens Decretum non emanaffet

alïern dw

SEPTIMO

Gregorius XV. anno 1622. juffit

»WIHO

Romze promulgari fequens Decretum

,SS$.D

l, din

» N. confiderans, quod in aliquibus regionibus

t g

»jam orte funt diffenfiones & difcordie ex fer-

W arfng

,monibus privatis occafione aflertionis affirma-

Xibts (

»mative (D. Virginem fuiffe conceptam in pec-

"'Uata

iil

f

»cato originali) extendit Conftitutiones Sixti

, IV. & Pii V. etiam ad privata colloquia & fcri-

0 Qf

»pta, mandans & precipiens omnibus, ne de

»C&tero etiam in fermonibus & fcriptis privatis

"Mi

,audeant afferere, quod eadem Beatiffima Vir-

Ti Nend

» £o fuerit concepta cum peccato originali, nec

v Edl

»de hac opinione affirmativa aliquo modo

lm

»agere feu tra&tare, exceptis tamen, quibus

»,à Sede Apoftolica fuerit fuper hoc fpeciali-

, L" Ln'

TRU n

»ter indultum

Per hoc tamen Sua Sanéttitas

Y

»non intendit reprobare hanc opinionem, nec

, ei ullum prorfus prejudicium inferre, eam re-

(l

25

»linquens in eodem ftatu & terminis in quibus

(l

,reperitur, preterquam quoad in Pauli V. &

J l«

»,hoc fuo Decreto difbofita

Infuper Sanétitas

»Sua, cum Romana Ecclefia de Beatiflime Vir-

'ermlmn

vri

» ginis Conceptionefeftum folemniter & Officium

» Celebret, omnibus & fingulis perfonis Ecclefia-

quodF

n i^

»fticis tam fecularibus, quam cujusvis Ordinis

» & Inftituti Regularibus mandat & precipit, ut

yelitt

» in Sacrofané&to Miffz Sacrificio ac divino Offi-

OlelUHx

modo "

» Cio celebrandis, tam publice quam privatim,

,non alio quam Conceptionis nomine uti de-

nd&ï M

!

, beant.

156

DISPUTATIO TIt.

n

»beant. Contravenientes autem San&itas Sua ;5

» Voluit & declaravit fübjacere debere & fubjecit

Pa

» Cenfuris & poenis contentis in füpradi&tis Con-

n

P.

» ftitutionibus ac prefato Decreto füorum pra-

» deceforum ipfo fa&o incurrendis. Et ita de-

m

» Crevit ac mandavit ubique inviolabiliter obfer-

p

»Vàari; Volens & decernens pro executione pre-

jgum

» fentis Decreti & omnium in eo contentorum,

at

»Qquod contra hujusmodi transgreffores etiam

qiqua

» Regulares cujusvis Ordinis & Inftituti, etiam

ais N

»quomodolibet exemptos, & alias quascunque

a K

» Ecclefiafticas & fieculares perfonas cuj uscunque

zhpe

»Íítatus, conditionis, gradus ordinis aut digni-

zqe d

» tatis tam Epifcopi & Przelati fuperiores, aliique

af

» Ordinarii locorum, quam heretice pravitatis

*

a. T

» Inquifitores procedant, & in eos fevereanimad-

ETE

» Vertant, tribuens eis liberam facultatem & au-

int j

» thoritatem contra eosdem transgreffores pro-

r

» Cedendi, acpenis coercendi, & puniendi,, Eo

g

d

anno 1622, idem Papa Gregorius XV. die 28. Ju-

Aionim.

lii edidit fequens Decretum. , Omnibus & fin-

3ptis at

» gulis Ordinis Predicatorum Fratribus, ut de

t

» C&tero in quibuseunque privatis eorum collo-

Liygn

» quiis feu conferentiis inter fe dumtaxat, & non

t t

»inter alios, aut cum aliig, de materia ejusdem

Aditm

» Conceptionis B. Mariz Virginis differere & tra-

al

EY

Áq.

» Gare absque ullo penarum in dictis Decretis

tl

» Contentarum incurfüu libere & licite poffint &

iiti

» Valeant Apoftolica authoritate tenore prefen-

!ig

» tium licentiam concedimus & impartimur.

OcrTAvo.

"lexander VII. anno 1661. ex

Bulla: Solicitudo, fichabet: ,, Vetus fidelium erga

Pl

H .;m'

y B. Virginem pietas , fentientium, ejusanimam in

» primo

MT

!

DE PECCATO ORIGINALTI.

a

m

lt

» primo inftanti creationis.atque infufionis in cor-

» pus fuiffe à macula peccati originalis preferva-

Dd

,tam, immunem, atque in hoc fenfu ejus Con-

D lts

» ceptionis feftivitatem folemni ritu colentium

N

»& celebrantium 5 crevitque horum numerus

Vlibi]iter dg

»atque hujusmodi cultus poft editas à Sixto IV.

TCf

» in ejus commendationem Conftitutiones. Au-

nf

» &a rurfus & propagata fuit pietashec & cultus

ytre é

» erga Deiparam poft ere&a hoc nomine appro-

D «

» bantibus Romanis Pontificibus religiofum Or-

T

» dinem, & Confraternitates ac conceffas ab iis-

nit um

, dem Indulgentias, ita ut accedentibus quoque

Qd a d

» plerisque celebrioribus Academiis ad hanc fen-

Yi i

» tentiam jam fere omnes Catholici eam comple-

dje n

Et quia ex occafione contrariz affer-

» Cantur.

fv

»tionis oriebantur fcandala , Paulus V. vetuit

alten u

»horum opinionem przfate fententie publice

r

» doceri aut predicari; quam prohibitionem Gre-

guind,

» gorius XV.ad privata etiam colloquia extendit.

, de d

» Nihilominus perguntaliqui contrariez illius opi-

u

, nionis affertores contra pra-fatas prohibitiones

Ti

, tum privatim tum publice prefatam fententiam

1ts at

,autimpugnare aut vellicare & favorem à Ro-

du

,manis Pontificibus cultui & Fefto fecundum il-

m

»lam preftitum ita interpretari, ut fruftrentur;

jf

»imo Ecclefiam Romanam huic fententice & cul-

p

» tui juxta illam B. Virgini exhibito favere negant,

» pios Chrifti fideles à fua pacifica quafi pofleffio-

kidte pu

»ne deturbare conando.

Nos confiderantes,

?

gtb

»quod Romana Ecclefia de intemerate, femper-

»que Virginis Mariz Conceptione feftum fole-

! 0 Iöl

0s fïdeþ

ii

»Inniter celebrat, & fpeciale ac proprium fuper

,

"

» hoc Officium olim ordinavit; juxta laudabilem

yd

»infti-

Í

n

1358

DISPUTATIO

II.

dront

»inftitutionem, quz à Sixto IV. tunc emanáv

Hüdla ï

» Volentesque, laudabili huic pietati & devotiori

» & fefto ac cultui fecundum illam exhibito fa-

111& pn j

,Vere, nec non tueri pietatem & devotionem

sstl

»hanc colendi & celebrandi Beatiffimam Vir

a[ïrl

,nem à peccato originali prefervatam, Confti-

ao

»tutiones & Decreta à Sixto IV., Paulo V., &

Mi

» Gregorio XV. edita in favorem fententiz aífe-

g t

»rentis; animam B. Virginis Mariz in füi crea-

g anil

, tione & in corpus infufione Spiritus SanGi gra-

»tia donatam, & à peccato originali przferva-

& OC

Fa

»tam fuiffe, necnon & in favorem Fefti & cul-

p

»tus Conceptioni ejusdem Virginis Deipare fe-

» cundum piam iftam fententiam, ut prefertur,

J

AUCRDLeg

,exhibiti, innovamus, & füb cenfuris & ponis

Vrl

» in eisdem Conftitutionibus contentis obfervari

x t

andamus

Et infuper omnes

qui praffatas

Conftitutiones & Decreta ita pergent interpre-

U *M*

C(Jmf U.m

»tari, ut favorem per illas dictze fententie & fe-

» fto feu cultui fecundum illam exhibito fruftren-

B

Áios.

»tur, vel qui hanc eandem fententiam, feftum

ao

feu cultum in Difputationem revocare aut con-

»tra ea quoquo modo directe vel indirecte aut

^,diue

fub quovis pretextu, etiam definibilitatis ejus

1;21661.

5 exammandæ, five Sacram Scripturam, aut San-

« (

&os Patres, five DoGores gloíffandi vel inter-

ii

$

»pretandi, denique alio quovis pretextu, feu

[

occafione, fcripto, feu voce

loqui, concio-

NI

nari, tractare, difputare, contra ea quidquam

TI

determinando aut afferendo , vel argumenta

"t

contra ea afferendo

& infoluta relinquendo,

aut alio quovis excogitabili modo differendo,

JMW

aufifuerint, prater poenas & cenfuras in Con

n[ü Rx wH, lïD

» füitu-

1

DE PECCATO ORIGINALI.

159

m'l* m

ftitutionibus Sixti IV. contentas, etiam con-

lm

»Cionandi, publice legendi feu docendi, ac vo-

» Ce a&tiva & paffiva in quibuscunque ele&ioni-

i

U

» bus privata effe volumus. - -

Vetamus autem

tf mam."

» Ssixti IV. conftitutionibus inherentes quempiam

i, (

,afferere, quod propter hoc contrariam opinio-

Pal

,nem tenentes

videlicet Gloriofam Virginem

frte

» Mariam cum originali peccato fuiffe conceptam,

Læn

»herefis crimen, aut mortale peccatum incur-

hus n

»rant, cum à Romana Ecclefia & ab Apoftolica

»Sede hoc nondum fuerit decifüm, prout Nos

M

"i

»nunc minime decidere volumusaut intendimus,

wdmä

» quin potius contrariam illam opinionem hzre-

al

»fis, aut peccàti mortalis, aut impietatis damna-

»Ie audentes, prater poenas, quibus eos fubje-

iil

» Cit Sixtus IV.., aliique Predeceffores noftri Ro-

»mani Ponmüces, gravioribus aliis peenis fubji-

b

»,cimus, quas in Contrafacientes huic noftre

ts

J

vw

Conftitutioni fuperius infliximus.

Volentes,

»quod contra hujus noftre Conftitutionis trans-

AU

» greffores, etiam Societatis Jefu & quomodoli

»bet exemptos tam Epifcopi & Pralati füperio-

eu

»res, aliique locorum Ordinarii &c. procedant.

r

»Rome 1661

NowNo

Clemens X. anno 1706. edidit hanc

Qram ia

Conftitutionem

» Conítitutio ut feftum Con-

ii

» ceptionis B. Marie Virginis Immaculate de pre-

[

t

» Cepto ubiquein pofterum obfervetur.

Clemens

; Joql

4 (

» Xl. ad pr. r. m. Commifli nobis Officii exigit

a

»ratio, ut Gloriofiffime Virginis Dei genitricis

æe! L d

»Marie, cujus Conceptio gaudium annuntiavit

J f

»univerfo mundo, venerationem & cultum, plu-

ill

00

»,rium Romanorum Pontificum more ampliare

enu

j tu-

160

DISPUTATIO

I1.

pl

,ftudentes in terris, illius , que pro populo

m

, Chriftiano affidue intercedit in celis, promo-

$, qui

,Verefatagamus. Itaque Feftum Conceptionis

z Dd

adelan i

» ipfius Beate Mariz Virginis Immaculate ubique

,terrarum in pofterum ab omnibus & fingulis

d.

m

,Utriusque Sexus fidelibus , ficut alia fefta de

j

» precepto fervari & celebrari, ac füb precepto

, obfervationis feftorum comprehendi , authori-

» tate Apoftolica tenore preefentium decernimus,

wï*ä

»precipimus, & mandamus. &c, Rome 6. De-

s t

» cembris 1706.

His prenotatis

antu

DICO. B. Virgo fuit fine macula peccati

z Ltl

originalis concepta.

&l

PnosarUR r. Ín Canticis de B. Virgine

muprtel

?

infenfu litterali dicitur: Toza pulchra es amica mea,

Ms GA

z m

u

& macula mon eft in te. c.4. v.7. peri mibi. fo-

sstoofto

vor ha, amüca wea, columba mea , immaculata mea.

0.55,.342.

Una efl columba mea , perfe&a mea.. c.

EU

6. v.8. Quam pulchri funt gre[Jus tui in calcea-

t ntiny

mentis Filia principis! c.7. v. 1.

Quam pulcbra es

ti veoy

:

&? quam decora cbarif[ma! c.7. v. 6.

JEcce , tu

tlariten

|

pulcbra es amüca mea; ecce, tu pulcbra es! c.1. v.

t f

14. Quam pulcbra es amica mea, quam pulcbra es!

& lnl

€.4. V.I

Ergo B. Virgo fuit concepta fine ma-

cula peccati originalis.

c. patet, quia locutiones

ï—füäiterinü

Üf

tam indefinite , & cum expreffione fumme ad-

l

mirationis divine, & cum conteftatione purita-

"

M f

tis fingularis non reperibilis in alia anima huma-

h

W

P

na, in fuo fignificato proprio plene non verifi-

4f

dv

j

cantur, nifi B. Virgo dicatur eífle immunis ab

omni prorfus macula peccati tam originalis quam

N

JM l

^ M

j

aótualis. Znt. prob.

Moraliter certum eft, in

WM& IX«

Canticis exprimi Incarnationem Verbi, & con-

1

nubium

üEsP

J

d

li

'[ny

l

DE PECCATO ORIGINALI.

16í

"Ms

cænb pm-

nubium Chrifti cum Ecclefia tam veteri ex Ju-

dais, quam nove ex Gentibus, idque per mo-

| Concep

l

dum Dialogi, in quo Verbum directe alloquitur

lo

Ecclefiam veterem in perfona Maric, tanquam

ihus & üli

Principiffe illius, omnium filiarum Adami ma-

L d f

ternitate fua digniffime, Ecclefiam autem novam

d'y

in perfona ejusdem Mariz, tanquam omnium fi-

tti, uj

delium Matrisfamilias fanctiflime , & in quo fi-

n du

mul utraqueEcclefia, Vetus & Nova, tam ipfum

lag

Chriftum, utfuum fponfum, quam Mariam, fuam *

Dr

principiffam & matrem, agnofcit, acceptat, mi-

VU

ratur, & colit,

Ergo prafata verba in fenfu lit»

1811

terali de D. Virgine accipienda funt.

"nt. prob.

Ex una parte huicSyftemati favent Expofitiones

11 A

Cantici antique primarie; ex altera parte inter

Ajri tl

omnes Expofitiones, qux hactenus prodierunt,

imualtit

nulla reperitur, quzx fimul affequatur & tantam

ww

verofimilitudinem fingularum partium, & tan-

TIT

tam omnium partium coherentiam inter fe; Ex

tertia vero parte reperiuntur in his Canticis No-

lus

T

N

te Chara&eriftice ex parte fponfe, que non

hi

La

It u

conveniunt Ecclefi;& Veteri aut Nov&e fpectatee

71

1,1

um

quoad fingula membra fed tantum ut fpectate

«

Ul

perfonaliter in fua Principiffa & Matre, cum qua

1

ul

unum Corpus Ecclefi? myfticum conftituit. Er-

fj i

go dicendum, quod in hoc Dialogo Verbum tan-

tum alloquatur Ecclefiam Veterem & Novam in

nelatoty

ii

perfona Marie, tanquam veteris ex Judeis Ec--

clefie Principiffe, omnium fua maternitate di-

p Mu

l

Ts

?

gniffimze , & tanquam Novz Ecclefie ex Genti-

bus Matris feu Matrisfamilias fan&iffimz.

Jam

gong

T

hujus mei Árgumenti trimembris affero proba-

tiones per membra firigula.

i v

l

- JD.ddmort Tr. dePecc.orig. & grat.

L

PRI-

n5

162

DISPUTATIO

II.

fi

PniMo. . Zuic Syflemati favent antique expo-

l

jinnd

"

fitiones. Cantici Canticorum. primarie.

Conveniunt

enim in hoc, quod in his Canticis agatur de fpe-

gE,Benedid"

ciali connubio Redemptoris cum fua Ecclefiatam

u g

veteri Judaica ante opus Redemptionis, quam

fb H

nova poft opus Redemptionis, itautinhoc Dia-

nvjijj[.!(üï

il u

i

l;

i

j

j

A

"

il

logo fpecialis perfona, actio, ac locutio tribua-

n

?

tur Ecclefie Veteri, & alia fpecialis perfona,

gifgd

n

aQio, aclocutio Ecclefi& novz reftaurate per

adventum & redemptionem Meffis. Inter Expo-

im d

ügs, d

fitiones autem Cantici pro primariis meritó tres

fequentes haberi poffunt:

Tintaott

I

Verfio Septuagintaviralis, quze ubi terminos

at la

in latina verfione genericos magis fpecifice red-

ais a

dit, pro expofitione haberi debet.

dpeo ]

2

Paraphrafis Cbaldaica, centum quinqua-

fenm b

ginta circiter annis fa&a ante nativitatem Chrifti.

d

T a

9. Vetuftiffüumum Exemplar Libri Cantico-

rum, in primitiva Ecclefia ufitatum , quod edi-

(tapia

dit Sof. Blancbinus in V'indiciis Canonicarum Scriptu-

Ti a,

vavum. |Verfio Septuaginta Interpretum , ubi in la-

idia.

tina verfione occurrit terminus dileti, conftan-

Mas Qef]

ter ponit terminum JVepotis , manifeftó indició,

1b f

duas in Canticis exhiberiEcclefias forores,quarum

RI

uniusChriftus per Mariam fitFilius,alterius autem

datelr

per eandem Nepos.

Parapbrafis autem Chaldaica

ii

illas duas inCanticisEcclefiasynempe veterem ante

tslad

adventum Mefliz, &novam poftejus adventum,

r

fatis clare diftinguit.

Sic enim habet : ,Decem

ïoj zulþæ i

» Cantica di&ta fuerunt in Seculo ifto. Primum

]

d

lnl

» Canticum dixit Adam tempore , quo dimiffum

Canticum nonum di-

a

lg

» fuit illi peccatum. - - -

d.

» Xit Salomon Rex Ifrael in Spiritu Prophetico.

»Can-

Q Dmmüe

l

DE PECCATO ORIGINALI.

163

LOm

» Canticum decimum di&uri funt filii captivitatis,

lN

h quando egre(li fuerint de captivitate fua (nem-

)&gatur&

» pe; Benedié&tus Dominus Deus Ifrael).- - Sy-

TR

p

,nagoga, quz comparata eft puelle pulcherri-

»1h$, & quam anima mea diligit, ambulet in

AU m

vus Juüorum , & doceat filios fuos, donec mit-

lii

P

tam eisRegem Meffiam.

Quando faciebant

At )

filu Ifrael voluntatem Regis fui, ipfe in verbo

t

fuo laudabat eos in Confiftorio Angelorum fan-

h. Dier

Ctorum & dixit: Quam pulchra funt opera tua

QU f

Hha mea, dile&a mea, Congregatio [frael. - -

Et in tempore, quo populus Domus Ifrael fa-

ol t

c1unc voluntatem dominatoris feculi, laudat

3 pete

eos in codis excelfis, & dicit: 'Tota pulchra es

r

Conoregano Ifrael, & macula non eft in te.

Mecum habitabis coetus Ifrael,

Qn qu

qui fimilis es

lat (

»fponfz honefte.

Infixus eft 1n tabula cordis

Vr

,mei amor tuus, foror mea, ceetus Iírael.- -

m, q

^ Quam pulche funt dile&tiones tue fuper me fo-

mUM

,rOr mea, cetusIfrael, qua comparata es fpon-

g, d

fæ pudmæ --

In temporeillo revelabitur Rex

WO

Me[ï"xas coetui Ifrael, & dicent ei filii Ifrael: Ve-

uj

p

efto frater nofter, & fugemus tecum fen-

X5100f8/

» tentias legis,

ficut fuglt infans ubera matris füz,

Ducam te Rex Meffias , & introducam te in do-

jusdr

[ratit

mum San&uarii mei. - -

In illo tempore dicent

angeh celiad invicem. Gens una eft nobis in

Jlld n

f ui

»terra & merita ejus levia funt.

Quid faciemus

fororl noftre in die, qua locute fuerint natio-

d p

»nes, ut afcendant contra eam? Dicet Michael,

jifo. !

5 Prlnceps Ifrael: Erimus ego & vos circumdan-

J qllOG/

»C68 eam. - -

Dixit Salomon in fine prophetiz

tium Y

fuæ Dié&urus eft Dominator fzculi coetui Ifrael

g P

L2

» in

!

164

DISPUTATIO II

y

,in fine dierum. "Tu Congregatio Ifrael, que

m

u

p

,comparata es horto minimo inter nationes, &

]i

, habitas in domo do&rinz cum reliquis populis,

k d

»qui aufcultant vocem principis Schole. Inillo

hi

, tempore dicent fenes ccetus Ifrael.

Fuge dile-

, &e mi Dominator fzculi de terrahac immunda,

H

o

» & habitet Majeftas tua in codlis excelfis, & re-

i It

farti

» fpicies tribulationem noftram de coelis excelfis

,Usque ad tempus, quo beneplacitum erit tibi

Tox d

,innobis & redimes nos, & introduces nos in

li

i.

,montem Jerufalem, & ibi (in füperna Jerufa-

»lem) adolebunt Sacerdotes coram te incenfum

(

,aromatum." Ita Paraphraftes Chaldaicus, qui

licet in multis erret, prafertim in eo, quod co-

D&

tui Ifrael nullam peccati maculam adfcribat, in

hoc tamen ad propofitum fervit, quod in Canti-

Quo dii

cis duas Ecclefias, veterem, & novam poft ad-

ventum Meffiz agnofcat.

Imo fervitetiam hoc,

IN

Tuts

quod repetitis vicibus etiam angelos inter collo-

cutores hujus Dialogi numeret.

N

In Codice vetufto qui, ut Jof. Blanchinus 1.

l

f

cc. in Prafat. fol. 52. cenfet, videtur abipfomet

D. Hieronymo ad Joannem Epifcopum Cordu-

TIUT.

benfem, transmiffus, hzec habentur:

Vox Ecclefiz.

Cap.1. Ofculetur me.

lteg,

Nigra.

VoxSynagoga.

Indica.

Vox Ecclefia.

n

Vox Chrifti.

T

(

Si ignoras.

A m

Fafciculus.

Vox Ecclefiz.

Ecce tu pulchra.

Vox Chrifti.

s "

Vox Ecclefiz.

Wt (sf

Ecce tu pulcher.

E

Cap.2. Ego flos.

Vox. Chrifti.

m

Sicut malus.

Vox Ecclefis.

2 Y

Ro hr

*

Caf.

DE PECCATO ORIGINALI.

16s

Wi

I

Cap.2.

Surge propera.

Vox Chrifti.

i J

Dileétus meus mihi.

Vox Ecclefis;.

1

Uhþg

Vox Chrifti.

Ü j

Cap. 3.

Que eft ifta.

l F'ï

En le&ulum.

Vox Ecclefie de

Chrifto.

lutims

Cap. 4.

Quam pulchra.

Vox Chrifti.

X

[s

Cap. 5.

Veniat dileéctus.

Vox Ecclefiz

Cl V

Veni in hortum.

Vox Chrifti.

l

ii

Vox dile&i.

Vox Ecclefie

(

dit

Is

Vox Chrifti.

fb

Aperi mihi,

&

Dile&us.

V ox Ecclefiz.

rl

Qualis eft.

VoxSynagoge ad

Cl

Eecclefiam.

l, qu

Dile&us.

Vox Ecclefie ad

t

Synagogam.

quia

Quo abiit.

VoxSynagoge ad

Qnn g

Ecclefiam.

rlb

Cap.6.

Dilectus.

Vox Ecclefie ad

dositit

Synagogam.

Pulchra es.

Vox Chrifti.

bt

Cap. 7.

Veni dilecte

Vox Ecclefiz ad

Y

Chriftum.

nitrir:

p

Cap. 8.

Quz eft ifta

VoxSynagoge ad

m

Ecclefiam.

Voies

Pone me.

Vox Ecclefiz ad

a

Synagogam.

Hucusque ifte Codex vetuftus Seculi quinti.

Qu

Toc (

Itaque ex his omnibus colligitur, in Canticis re-

Vrb

prefentari duas Ecclefias, veterem Judaicam, &

Vor Gs

novam Chriftianam, quod primo probandum

j

Va*

erat.

Secundum membrum , quod in nulla alia expo-

jn&

fitione hujus Cantici reperiatur tanta verifimili-

Va

!

3

tudo

166

j!

DISPUTATIO II.

tudo fingularum partium, & tanta omnium par-

m

tium coherentia interfe, patebit conferenti Can

i

tici Analyfin cum aliis omnibus expofitionibus.

Tertium iembrum, quod in hoc Cantico ex

g

parte fponfe reperiantur note characterifticz

PU

congruentes foli B. Virgini tanquam Principiffze

a

Veteris Ecclefie, pre omnibus aliis filiabus Adze

j

g

maternitate divina digniffimz , &tanquam Matri-

familias Ecclefie nov&, ex fequentibus indiciis

T

probo.

,ïG.J MW

I

Nomen Dilete à Deo per Archangelum

t hp

Gabrielem in Annuntiatione Incarnationis tri-

d r

buitur B. Virgini privative &antonomaftice. Er-

« d

o etiam in Canticis antonomaftice non tribuitur

at At

totiEcclefie , ut fpe&ate promifcuein fuis mem-

n u D

bris, fed Ecclefiz ut fpetatz in fua Principiffa,

nj g

ac Matrefamilias.

Ant. prob. Verba Archangeli

N

[

A

Gabrielis, prout referuntur à D. Luca in textu

wimii,

Greco, fünt ifta: »xaie »exaermrepés. Hoc in

meüna v

latino idem fonat ac: Salve diletta, faloe gratifji-

df m

a, feu prout in noftra Vulgata verbis quidem

talimd

diverfis, fenfü tamen eodem, habetur: Z«ve gra-

2 .2

t2 plena. Cum enim gratie fint fignum & effe-

::«J'J'ateadEa

&us dile&ionis, quoad rem idem dico, five fle«

PT

mitudine gratiarum cumulatam , five dile&tam anto-

nomaítice vocem.

&i

Ti

»)

Ila verba: Ojfculetur me ofculo, quia me-

liora fumt ubera tua vino, mon apté conveniunt

d

hicr

Ecclefiz tanquam fponfe erga fponfum. Non

enim fponfa laudat in fponfo ubera. Neque et-

Rij

m:üt l] dec(

iam hec verba conveniunt fponfo Chrifto erga

qmmt, W di[

fuam fponfam.

Inepta enim foret hzc propofi-

tio caufalis in fponfo, fi diceret fusz fponfe:

li

Ofcu-

i

Il

DEÉ PECCATO ORIGINALI.

167

LU

li

Ofculare me, quia meliora fünt ubera tua vino,

as m

quz ipfe non fugit.

Itaqueiftaverba congruunt

Dili

AU

foli Verbo incarnando ad B. Virginem, dum per

C

A

Archangelum Gabrielem eam in füam matrem

C

depofcit, atque ex ejus caftiffimis uberibus lac

i r

Hoc enim

virgineum dulciffimum fugere petit.

if

ifto in loco prenuntiatur, quod in Evangelifta

um

"

Luca c. 1. v. 26. impletum nuntiatur, ubi dicitur:

us

Mifus eft Angelus Gabriel ad. Virginem; & nomen

Virginis Maria.

Et ingre[Jus Zngelus ad eam di-

t

xit: .4oe gratia plena; Domiünus tecum; Beneditia

d

tu in mulieribus. — Que cum audifjet, turbata eff . in

Qunafí

ermone ejus , & cogitabat , qualis e[Jet ifia falutatio?

t 0C

Et ait Zngelus ei : Netimeas Marias invenifHi enim

teifüm:

gratiam apud Deum : — Écce , concipies im utero , &

ha o

garies füium, 6 vocabis nomen. ejus Sefum.

f d

3

Manifeftum eft, quod ipía ubera, & ube-

.Lgca inf:

vum fragrantia, & unguentorum odor ad eandem

"U.

perfonam referenda fint.

Cum ergo ipfà ubera

,,,,,

j] I)

Chrifto non congruant tanquam fponfo, prout

Fs

1831

oftenfum eft, neceffe eft, ut illa verba, quein

V

j

Canticis v. 2. & 3. ponuntur, aut referantur im-

Ad

j m

mediate ad Ecclefiam, aut ad B. Virginem.

nd

Ecclefiam autem referri non poffunt; quia Ec-

v d

clefia Judaica illo tempore, quo Chriftus venit,

prout ex verbis Chrifti apud Mattheum & Joan-

i

j

nem difcimus, erat in peffimo ftatu, nec mere-

(

batur Incarnationem fua fragrantia virtutum , ut

p

Deum é colo interras attraheret.

Dein in Apo-

?

0

A

ftolo, ubi de connubio Verbi cum Ecclefia lo-

"i

quitur, non dicitur, quod Ecclefia fua prece-

fo Q

4

LL

dente fan&itate Deum ad unionem fecum connu-

bialem illexerit, fed potius teftatur, eum pro-

"

r

pterea

4

y

168

bISPuTATIO II.

pterea veniffe, ut eam quam invenerat itmmun-

(

dam fanGificaret ac mundaret.

T A

Viri diigite uxo-

ves, ficut &? Chriftus dilexit Eccl

efiam , C? femetipfum

n

iradidit pro ea, ut. illam

Janttificaret , mundans. eam

dietd

lavacro aque in Verbo vite, ut exbiberet fibi glorio-

" gt

Jam Ecclefiam mon. babentem maculam. aut TUugam,

fid

quæfc'g, D]

ut fi fantta &2 immaculata. Ephef.6. v.2s5.. N

on

i

igitur claritas gloriofi nominis, & fragrantia vir-

n

tutum, & odor ex un&ioneSpiritus, &immacu-

ii

late vitz decus quoad Ecclefiam in fuis membris

i,

fpe&atam przceflit defponfationem Chrifti cum

iatospr

Ecclefia, ita ut potuerit effe caufa meritoria ae

zl

PA

impulfiva Incarnationis acDefponfationis, prout

hocloco infinuatur. Econtra in B. Virgine re-

dage

late ad maternitatem preceffit gloria virginitatis,

jagin

unctio fpiritus, fragrantia virtutum , actotaple-

n r

1

nitudo gratiz, prout Angelus teftatur: Zve gra-

m

"n

AWUN

W

Wa plena. «symerreouévo.

De hac fola in Tratt, de

fineod.

Incarn. Difp. 3. q. 3. fufe oftendi, quod, cum in

db db d

buait

líaia c.7. maternitas Meffize tanquam publicum

Virginitatis eximi& premium omnibus filiabus

b ER

Adz fuerit propofitum, fola B. Virgo pre cate-

onen d

ris filiabus Ade primas tulerit, & coronam ma-

iv fj

ternitatis divine meruerit ac preripuerit juxta

A g

ilud D. Auguftini Serm.rr. in Natali Chrifti:

& rfo ]

Pre aliüs eligitur Virgo de'toto mundo

» que tantum

ts

/

baberet meritum, ut Dei Filium in J fi

tfciperet. . Ita-

?flftmatg

que in Canticis verf. ?. & 3. nec Chr

ifto, nec Ec-

Tb xl

clefiz in aliis fuis membris ,

U?

ni, feu Ecclefiz in fua Princ

fed tantum B. Virgi-

)

ipiffa, ftemmatis Da-

ü Cbmil

vidici refidua, fuzque gent

is jure Duciffa, con-

T

gruunt.

] 315

4l

L

Wüama

: 4 Cum

li

DE PECCATO ORIGINALI.

169

t

4. Cum illa verba: Oleum effufum nomen tuum ;

ideo adolefcentule dilexerunt te &gc. prout proxime

[ Oa

oftenfum eft, nec conveniant Chrifto, nec Ec-

L

ln lii

clefie in reliquis fuis membris, fequitur iterum,

ea tribuenda effe D. Virgini.

Solum poteft effe

l f

quzeftio, an referantur ad B. Virginem à Deo,

LY 8.]

velà Synagoga? Dico; eaverbaadB. Virginem

! fmgr I

referri à Synagoga, feu filiabus Jerufalem, con-

l C

gratulantibus illi de praemio obtento maternita-

TL n

tis divine. /Equum enim erat, ut Propheta in

ul

D

ln

his Canticis prenuntiaret, quod poftmodum prz-

KT

eunte Angelo & Elifabetha & muliere Evangeli-

Mi

AOCR w

ca à tota E:cclefia usque ad finem mundi obferva-

LHIO

tur & impletur, dum congratulabunda falutatio-

tl

nis angelice verba & maternitatis dignitatem ce-

lebrat.

l, LU

Prima congratulatio erat Angelirepeten-

A

tis, utbonorum Legatorum feuNuntiorum apud

Q T

Homerum eft, fingula fui Principalis verba, quan-

TU

do dixit: 44ve Maria gratia plena, -Dominus tecum

Mp

Beneditta tu. in mulieribus.

Secunda congratula-

um z

tio Elifabethe erat, quando Luc. 1. v. 42. ad B.

T

t

Virginem dixit: Benediia tu inter mulieres , €9 be-

l u

medictus frutbus ventris tui.

'Tertia congratulatio

n

erat illius mulieris Evangelice Luce 11. v. 27.

qua Chrifto predicante exclamavit: Beaius ven-

i, qui ie poriavit , €&? ubera que fuxifti.

Quar-

ta eft congratulatio totius Ecclefie, quz recita-

mJIO, »

tione Corolle Marianz infinities lzta & congra-

nun

tulabunda Delatze per Angelum maternitatis de-

Á

ii

cus celebrat dicendo : 44ve Maria, gratia plena,

Dominus. tecum , Beneditta tu in mulieribus ,. &2 be-

Ducd

Nulli ergo illaverba

nedictus. fru&us ventris tui.

Cantici gratulatoria conveniunt, quam E

cclefiae

j

Novaà

i

3

y

170

DISPUTATIO

ITI.

( m

!

Nove & Veteri, feu filiabus Jerufalem, munda.

g

gna Y

ng &füperne, quibus ad B. Virginem quafi di-

cunt; Fama nominis tui, quod in Matrem Dei

pinit?

lí

"

pre omnibus aliis ele&a fis, nos omnes in tui

amorem ac venerationem pertrahit.

"Trahe nos

a

poft te, tuas indignas famulas; quoscunque ex-

emplo prziveris magnis virtutum paffibus, fe-

;

quemur & curremus poftte. Introduxit quidem

RexSalomon in ipfa cellaria offerendo vina, quz

fj';.vomin (

a, vt

eligeremus, optima ; fed lacuberumtuorum vir-

gineum vino regio melius eft. Omnes, qui re-

gn, 0i

&um diligunt, hanc ele&ionem tui in Matrem

«es

Dei approbant tanquam juftam eamque una te-

g,

cum diligunt.

Ita Chorus filiarum Jerufalem fu-

supetnd

perne & mundang, repetens & amplificans ver-

ii

ba Dei ad Mariam per Angelum nuntiata, adele-

i

&am Matrem Dei.

'lum

n(

m

5. llla verba Cantici c. r. v. 4.. Nigra fum,

«

W

)ed

Jed formofa, filie JTerufalem ; . filii. matris mec pugna-

!

p

verunt contra me ; pofuerunt me cu[lodem in vineis;

du

vineam meam mon cuflodioi, nec conveniunt Chri-

A Uf Gl

fto, ut per fepatet; nec Synagogs veteri, quia,

LYeng

cum filie Jerufalem fint pars Synagoge, non

At

apte alloqueretur filias, ex quibus conftituitur.

2nfiUm

Dein nec apparet ulla connexio cum precedenti-

t Hatpx

bus & fübfequentibus nec ulla ratio prudens di-

AV

"

Ij

&orum.

h

)

uod enim haberet motivum Synago-

nf

ga poft annuntiationem Incarnationis ex una fua-

Uivil

)

rum virginum fefe tantopere humiliandi & excu-

r

fandi coram filiabus Jerufalem? Que ratio, dis-

V

curfum inter Deum & fponfam interrumpendi hoc

-lïmtoä ]

inepto colloquio cum filiabus Jerufalem? Dein,

la

h.

que eft illa mater ipfius Synagogs, cum potius

ipfa-

Em

|

l

DE PECCATO ORIGINALI.

171

Qma b

ipfamet fit

mater horum filiorum, in fervitutem

R

generans.

Sic enim Apoftolus ad Gal. 4. v.22,

1 M&ïm

Abrabam duos fllios. babuit, wunum de ancilla, & unum

SOtng

de libera.

Hoc

Que funt per allegoriam dicta.

| Tfïkï;

enim funt duo teflamenta ; unum

quidem in monie Si-

T

na, im fervitutem: generans , que eft Agar. Itaque

m

verifimilius eft, ea verba congruere D. Virgini,

:

cui etiam Ecclefia in Officio illa attribuit.

Is

tl

& in Hebraico w3

enim prout in Graco aaw,

n

fignificat, verborum fenfus eft. INolite Ícanda-

Ons n

lizari in me, Ó filiz Jerufalem, aut tangi invidia,

n a

prout rebelles Spiritus ta&i invidia fe Incarnatio-

ET

ni oppofuerunt, indignum rati, ex tam vili ge-

1 ii

nere ac perfona Deum incarnari.' Quamvisenim

Dl

obfcurz fim conditionis, nobilistamen fum pro-

Id d

fapie ex ftemmate Davidico; nec nifi fpeciali

providentia divina,

cujus fol eft fymbolum, actum

4 N

ut in hanc abje&am fortem detruderer. ldenim

Ya

Deo proprium eft, qui de límo hominem forma-

vit, humilia refpicere , & de ftercore erigere pau-

n

tpovent

perem, ut eum collocet cum principibus populi

fui. Necmea aut parentum culpa dignitate re-

i T

gt

gia excidi; fedfilii Ecclefie noftre , mes &com-

us o

munis omnium matris pugnaverunt contra me;

detrufis in ftatum plebejum refiduis ftemmatis

unyn

Davidici fürculis principatum violenter arripien-

10o p

tes.

Hec caufa eft, cur in tuguriolum vinea-

UA

Vs

rum cuftodis viliffimiretrufa, &propriam, quam

hereditate patrum acceperam vineam predivi-

sl

tem, excolere non potuerim. Hic fenfus ver-

u)

borum merito à Propheta prenuntiabatur, cum

m

Vf

illum ipfum B. Virgo in füo Canticototi nuntiare

mundo dignum duxerit.

Sic enim unifone canit:

Magni-

; 0f r

175

DISPUTATIO

Il,

ym

j

r

Magnificat. anima. nea Dominum, & exultavit. fpiri-

vus Thweus im falutari meo, quia vefpexit bumilitatem

W

nu

lN (mDn j

ancille [ue ; ecce emüm ex boc beatam me dicent ommes

generationes, quia fecit mübi magna qui potens eft.

d

Tl

avl

-Depofuit potentes de fede, && exaltavit bumiles.

6

if

Illa verba: Jndica mibi, quem diligit anima

Qu

mea , ubi pafcas , ubi cubes in meridie , me vagari

at

incipiam poft greges fodalium tuorum , per allegoriam

M

continuam, quz, prout in Prolegomenis Scri-

T

3

t

"m

ATU

pture oftendi, pertinet ad fenfum litteralem,

nulli alteri prefigurato majori fimilitudine con-

at

gruit, quam D. Virgini in ipfo negotio incarna-

s ii

tionis ; Ibi enim memor prophetie Ezech. 34.

yin at

quod Meffias in forma Paftoris venturus effet:

ag d

Jpfé requiram oves meas, & educam eas, & pafcam

dorei t

eas in montibus - - - Sufcitabo fuper eas paflorem

sst

unum feroum meum JDavid; ipfe pafcet eas. Sum-

m

mo Paftori fe in ancillam paftoritiam fübjicit, di-

iirt, di

cendo : Ecce ancilla Domini , fiat mibi fecundum

Muri &

verbum tuum, ficut Racheli, quze , dum pafceret

11 T.

oves, in fponfam à Jacobo quafita eft, vel ficut

3 pnitr j

Ruib, que dum fequi noluit greges Juvenum,

BENNT

Íponfari meruit ipfi Booz, ficque amba prome-

t Dte j

rite funt, ut effent proavis Chrifti.

Ita fcribi-

:ïäïaänaB

tur Genef:29. v.6. Ecce venit Rachel cum grege

rj

, u- - — Ecce Racbel veniebat cum ovibus patris fui;

lY

nam gregem ipfa pa[cebat.

Et Ruth.3. v.9. Re-

t tlfe

fpondit Ruth. Ego fum Rutb ancilla tuz. — Et ille

m

inquit: Beneditia es à Domimo , quia mon es fecuta

pl

juvenes pauperes, frve divites.

Át vero hec omnia

hg.

non tam apte conveniunt ipfi Ecclefie, quz po-

" 'e&m

jl

ti-us ipfam colle&ionem ovium quam an

cillam

EUA

paíto-

li

DE PECCATO ORIGINALI.

173

th

B

,

hi

paftoritiam reprefentat, nifi fpe&tatze quoad fuam

Duciffam ac Principiffam, cui jure hereditario

WWJ.M

patris fui David fubjiciuntur.

l W

7. Sednecilla verba: Si ignoras te , o pul-

hI i

cherrima mulierum , abi po[ft ve[tigia gregum , & pafce

bedos tuos juxta tabernacula paftorum. "Tam expedite

LT

congruunt Ecclefiz, cujus ceetus eft congregatio

IT

heedorum & ovium,ut congruunt B. Virgini ferme

Jur

inter meroshedos vitam fuam transigerejuffe. In

Jentes

hebraico habetur 512, zibi, ita ut fenfus fit, fi ti-

Vi i

bi nefcis confulere, feu ut germani loquimur,

tll

toann bu bíd) nit vertoeift.

in quo mihi ancillare

T

valeas, habita inter tuos populares, & pafce in

t o

tua peffima civitate Nazareth perverfos contri-

bules juxta directionem Do&orum. . Quod au-

J

ïentm i

vb

"y

m

Mi

tem Nazareni fuerint peffimi, in Evangelio plu-

u p

mi

ries demonftratur.

Lucz 4., ubi narratur, quod

fj u

Chriftus Nazarenis fuis perverfitatem ob oculos

tim

l

pofuerit, additur, quod in premium veritatis

Il

Hinc etiam

voluerint eum przcipitareé monte.

Ü

j ünj

Matth. 13. v. 58. dicitur: JNon fecit ibi virtutes

a

W T

-

multas propter incredulitatem. illorum. & Nathanael

Dj

[

jJoan.2. miratur: Si à Nazaretb po[ft aliquid boni

cenire.

Inter hos ergo hodos imperfcrutabilis

y a

yfi hi

fapientia divina B. Virginem cum filio fibi fubdi-

to per triginta annos mandato certe duro habita-

Tubi i

u

re juffit, ut qua verbo, qua exemplo malos pa-

Íceret.

Ne autem infolentias & perfecutiones

g v

vl i

horum impiorum timeat, comparatur zquitatui

Pharaonis in curribus infuperabili.

Si Deus lo-

i m

Tero 15

queretur Ecclefiz, que ex ovibus & hedis com-

w

ponitur, non eam ad pafcendos ferme folos hee-

i

5

dos deftinaret.

.

quo

9. Illa

yn

174

DISPUTATIO

II.

8

Illa verba: Fafciculus myrrbe dile&tus meus

Va

jf

mübi; inter ubera mea commorabitur.

potius con-

veniunt matri erga tenerum pufionem , quam

vt

jd i

] um

fponfe ergavirum. Erat autem Jefulus B. Vir-

il

gini perpetuus fafciculus myrrhe, utpote de qua

j

i

l

Luce 2. fcriptum eft, quod fuam & filii paffio-

T

nem ex oraculo Simeonis non folum didicerit,

fed etiam perpetuo prz oculis habuerit.

Confer-

ii

Db d

vabat omnia verba bec in corde fuo, feu ut ibidem

.V.I9. dicitur : Confervabat omnia verba bec confe-

; D

n

vens in corde fuo.

Hoc ergo modo, fi quis exacte

difquirere voluerit, deprehendet, in Canticis

dite du

lrmot

litteraliter prenuntiari myfteria inter Chriftum

& B. Virginem pera&ta ab Incarnatione usque ad

at n

rf

afcenfionem Chrifti in colos, ita ut fi etiam aga-

tur de Ecclefia, de illa agatur ut comitante fuam

ipitr, n

Matremfamilias ac Principiffam, cum qua unum

um

t aC

corpus myfticum fub capite Chrifto conftituit,

adeoque etiam communes cum illa habet actiones

1:31

At dire

& pafliones licet non habeat communia encomia

extraordinaria, que foli Principiffze ac Matrifa-

EAU

milias Ecclefiz tribuuntur.

Talia funt, quz c.

100047 j

4.ponuntur: Toia pulcbhra es amica mea, C ma-

nf

cula mon efl in te.

Feni de Lübano ; weni de wer-

R

itice Sanir & Hermon; borius conclufus foror mea,

twnti

fons fignatus. &c. — Et c.2. Sicut lilium inter [pi-

"r h

Haec enim

nas , fic amica wmea inter fiias. &c.

"Mi

omnia non conveniunt proprie Ecclefi& fpecta-

te in reliquis fuis membris, fed B. Virgini.

Ec-

5

!

« af !

Clefia non eligitur immaculata, fed redditur im-

"n

inaculata.

Ecclefia vocatur & oritur ex Sion,

"i

non ex Montanis Libani, Sanir, & Hermon, cu-

bilibus léonum & pardorum, in qua vicinia fita

erat

)

DE PECCATO ORIGINALI.

175

W u

4

erat Nazareth, quo forte ultimi ftemmatis Da-

' Wi

]

vidici furculi metu perfecutionis Herodians erga

| OBEEI, Q

hoc ftemma confugerant.

Ecclefia quidem hor-

JRtitgl

tus eft, & fons, fed omnibus gentibus perpetuo

! ufþü'e

apertus ficut & duodecim portz cceleftis in terra

Lt

fohlm Q

Jerofolyme: Sola B. Virgo & mater hoc enco-

mio gaudet virginitatis fertilis & incorrupte.

l

Wt (

Ecclefia,non tantum lilia fed & lolia nutrit; fola

, IU

B. Virgo lilium eftin rubo, ututflagrante, illz-

V

fum. Deniquein confirmationem dictorum etiam

hi

M

hoc non exiguum pondus adjicit, quod cum in

t as

Canticis de duabus Ecclefiis, veteri & nova, non

1 C

obfcure fermo fit, femper tamen de una eadem-

Lt um

que amica & fponfa & columba Propheta loqua-

LUE m

tur, manifefto indicio, aliud effe, quod in duo

(unitat

diftinguitur, nempe Ecclefiam, & aliud, quod

auquc

unum idemque manet, quodque utrique Ecclefiz

Va o

n

per modum unius Principiffz & matris commune

TAT

fit, nempe B. Virgo, quz proin fola dile&o

Q

potuit dicere: Omnia poma, mova € vetera, fer-

$4

N

vavi tibi, hoc eft, Ecclefiz veteris fructus & no-

v& tanquam illius Principiffa, & hujus à te ig

Ini , »

Cruce conftituta communis mater offero. Si mihi

fuppeteret tempus pr« aliis ftudiis ad emendatio-

u

nem morum & bonum Ecclefiz magis neceffariis,

excerperem ex Patribus omnes textus ex Canti-

Oftende-

l

cis quos illi de B. Virgine explicant.

fl

rem , hos textus à Patribus fumi litteraliter in

primario fenfuü per Spiritum San&um intento.

j

[

n

Hoc femel evicto certum effet, tota Cantica lit-

teraliter loqui de B. Virgine, & fic etiam textum

j r

[Ü

I&Häï

*- in argumento pofitum.

j i

P &o-

DISPUTATIO

176

II.

PROBATUR CONCLUsIO 9. Myftetium

m

T

Rubi incombufti declarat, B. Virginem fine ma-

:

i

cula peccati originalis conceptam effe.

d

[f

Ergo.

ii

Zint. prob.

Si expendantur omnes circumftantize

L

hujus mirabilis vifionis, fine dubio per allego-

riam prefigurativs alicujus futuri myíterii, non

l

poteft oftendi aliud praefiguratum quoad omnes

partes adzquata fimilitudine conformius, quam

"

myfterium Immaculatz Conceptionis B. Virginis

quoad animam. Ergo moraliter certum eft, hoc

[

& non aliud in illo rubo fuiffe prefiguratum. c.

patet, quia fi Petrus mihi oftendat accurratam ef-

i

m i&

figiem alicujus v. g. militis, vel civis Romani,

i

we ub

quem dicit effe fuum fratrem; Ííi inter centum

L:

jl

, Ui

millia civium Romanorum, aut militum unum

M QUE

al

invenero , qui exacte premonítratam effigiem

exprimat, potero fine hafitatione inferre, quod

hic fit Frater Petri.

Pari ergo ratione, fi in no-

m

vo Teftamento reperimus aliquid geftum, quod

:'H

in omnibus circumftantiis certis obviis ac com-

7

Qu

pertis cum aliqua figura feu quafi effigie fimbo-

1. COf

ï

lica Veteris Teftamenti exacte confentit, fcie-

LA UI

mus, hoc objectum & non aliud ibi prafigura-

Ui D* 1

tum fuiffe etiaàm quoad proprietatem aliunde non

ä

QQUOLOrU

j

compertam, quo modo proin fenfus allegoricus

nj

ad fenfum litteralem referendus eft, prout in

ProlegomenisScripture fufe oftendi. . Znt. prob.

Iri

ab inductione omnium circumftantiarum, que in

textu referuntur.

xj

i (eY

Textus Exodi 3. fic habet:

r

H

li

Moyfes pafcebat oves. Setbro foceri fui Sacerdotis Ma-

[

j

i

dian , cumque wüna[Jet gregem ad interiora deferti,

venit ad montem JDei Horeb.

"pparuiique ei Do- 44

w

m

ebat,

mz'm'ts. in flamma ignis de medio rubi; 69 vid

l &ty

quod

p r

l

i

4

l

DE PECCATO ORIGINALTI.

177

;

quod vubus arderet , &? mon combureretur.

Dixit

N

Dd t

ergo Moyfes : Vadam &? videbo vifionem banc ma-

gnam, quare nom comburatur vubus.

Cernens autem

Vg

Dominus , quod perge;et ad videndum , «ocavit eun

D w

de medio rubi, & ait: INe appropies buc; folve cal-

la

Qd

ceamentum de pedibus tuis; locus enüm, im quo flas,

terra fantta efl. — Ego fum JDeus patris tui, . Deus

Oi

T

Qs A

"

[!

"

]

Zbrabam , /Deus. lfaac , & Deus. :facob.

Vidi af-

flictionem populi mei in /Egypto , & [ciens dolorem

Crane !

ejus, de/cendi ut liberem eum de manibus ZEgyptio-

tinris

vum C educam de terra illa in terram bonam.

Ve-

AF

"i, C miüttam te ad Pbaraonem, ut educas populum

d en l

1?newn.

De eadem apparitione legitur Deutero-

at

nomii 33., ubi Moyfes moriturus benedixit Tri-

hl

bus Ifrael.

uando venit ad Tribum Jofeph,

n d

ad eam fic ait: Beneditiio illius, qui apparuit in ru-

Ptf

bo, veniat [uper caput SKofopbb , 69 fuper verticem

Cornua Rinocerotis cor-

tote, Í

JNazarei inter fratres fuos.

nua ilüus, in ipfis ventilabit gentes usque ad termi-

if

nos terra.

mn

Quod ille, qui apparuit, revera fuerit

T

Deus, confirmat ipfe Chriftus Matthzi 22., ubi

(

ait: INVon legiflis, quod dictum eft à Deo dicente vo-

j

bis: Ego fum Deus Zbrabam. &c.

Attamen in

"r

A&is Apoftolorum c. 7. S. Stephanus coram con-

TuUs d*

cilio dicit: Zpparuit illi (Moyfi) in deferto mon-

;di,

tis Sina angelus in igne flamme vubi, €9 fatta eft

M. a

ad eum cox Domini dicens: Ego fum Deus patrum

tuorum. &c.

Íta textus.

jf

Ex his fic argumentor.

PRrMO moraliter certum eft; eum, qui in

]dl 11»

À

1)

fum Ferbum

j o

Rubo apparuit, fuiffe i

tJ.I.

feu fecun-

dam in Trinitate perfonam, que defcendit in ter-

ii

ram ad liberandum füuum populum ex fervitute

i

"

doemonis.

Id convincenter probat titulus 2n-

M

m,o*

1

D.dmort Tr.dePecc.orig. C? grat.

geli,

j

178

DISPUTATIO

1 T.

u

7l

geli, qui tribuitur apparenti in A&is Apoftolo-

rum.

Hic enim titulus Verbo incarnato tribui-

tur Malachie 3. ubi dicitur: Zcce ego mütio anpe-

f

lum um $ preparabit voim ante faciem meam

[/ |

(nempe Joannes Bapt.) & flatim veniet ad tem-

m

jlum füum dominator, quem wos queritis, €? ange-

Air [

fl

lus ieflamenti, quem «os vultis.

Et .quis. . [Zabit. ad

1]

videndum eum ! lpfe enim quafi igmis conflams , &2

berba fullonum , & [edebit conflans &9^ emundans ar-

4f

gentum. &c.

Idem coNFIRMATUR ex eo, quia

non poteft expeditior ratio reddi, cur Moyfes

fuper Tribum Jofeph precatus fit benedictionem

g, i

ilius, qui apparuit im rubo, nifi quia Jofephum

]i

Patriarcham contemplabatur tanquam figuram S.

ia pl'?

Jofephi nutritii Jefu, de quo Matthzus c. . v.

23. fcribit: Habitavit in civitate, que vocatur

Nazareth, ut adimpleretur, quod dictum eft per

prophetas : . Quoniam INazareus *ocabitur , qui

etiam , prout Tertullianus adverfus Sfudeos c. 11.

1]",1

)

Xxï

À

Obfervat, per cormua crucis totum ventilavit mun-

t idem f

1

dum.

Sildefün

SECcuNDO certum eft, in illa apparitione

j

tractari à Verbo Incarnato feu Zngelo te[lamenti de

redemptione populi Dei, fpe&tati tam in figura

quam figurato.

Id enim ipfe textus oftendit.

jd-'ïï

TznTrIO certum eft, rubum illum in quo

t

Dominus apparuit, non effe ortum ex terra ob

AU

peccatum Adami originale maledicta, de qua ha-

betur Gen. c. 3- v. 17. dde dixit: Quia comedifti

Üf |

0

de ligno, ex quo praceperam tibi, ne comederes , 1na-

leditta terra in. opere tuo ; [pinas & tribulos germinabit

tibi.

Eam vero terram, in qua rubus ftetit, non

MU

fuiffe maledictam, ex eo patet; quia Deus Moyfi

E

dicit:

W

!ll

DE PECCATO ORIGINALT.

179

*!W i

W

!

4

dicit: Soloe calceamentum 5 locus enim , in quo [Las,

terra. fantta eft.

il|

QvanTo moraliter certum eft, ex eo ge-

nere arboris, qua hoc loco rubus vocatur, fuiffe

li

fabricatam arcam federis, & vetus tabernacu-

lum, quorum prius nempe arca foderis indubi-

tato eft figura D. Virginis, alterum vero, nem-

UR G

pe Tabernaculum, erat figura corporis Chrifti.

Prior priefiguratio probatur ex Apocalypfi c. rr.

Wl (

h

& c. 17. ubi arca teftamenti, & mulier quz Chri-

ftum peperit, ita conjunguntur, ut non obícu-

rum fit, ea pro eadem re haberi: Jpertum ef

Lri ï

)

d

h

l

Phpv';'

temblum Dei in celo, &? vifa eft arca teftamenti ejus

I)

in templo ejuss & fignum magnum apparvit in celo:

d Qu

W

JMulier amitta fole, & luna fuüb pedibus ejus, C2 pe-

1l d

h

perit filium mafculum , qui vetturus erat, ownes. gentes.

connaturalis ac obvius fenfus horum verborum

;

certe ftat pro Matre Dei, ita ut figura & figura-

—

tum idem fint.

De Tabernaculo feu templo

vero id de fuo corpore exponit ipfemetSalvator

l

"

Joan. 2. v. 19. Jefus dixit: So/vite templum boc, &&

in tribus diebus excitabo illud - - llle autem dicebat

ul

de iemplo corporis fui.

Ceterum quod ille rubus

TU OL

fuerit quoddam genus arboris compaciffime,

Ul luv

imputribilis, & habentis tam in trunco quam in

ramis fecus fructus & flores longas & acutas fpi-

on

nas, cui arbori nomen Sittim, feu Settim, con-

vincenter probat T'beodorus Haf&us de ligno Sit-

tim & de Rubo Moyfis, cujus Differtationes fuo

"T befauro antiquitatum facrarum inferuit 'Tomo VI.

Vgolinus.

Arbor illa vocatur in libris Zfcacia, &

"u

A

& convenit in multis cum genere arborum, que

]

M 2

1n

qui!Dfï':;'

DISPUTATIO

II.

j

180

in Bavaria noftra alicubi crefcunt ac vocantur

gmm nd

fFiben.

gcontqu

UINTO, novimus quidem, ab Ecclefia in

nf

um

Officio B. Virginis per Rubum incombuftum in-

telligi intemeratam virginitatem Dei Genitricis :

qui

g

Rubum quem viderat Moyfes , confervatam agnofcimus

tuam . laudabilem virginitaten , canit Ecclefia.

Ve-

gi rl

rum per hoc fignificatum obtineri adequatam fi-

;wgafcerel

gnificationem illius figure, non videtur verofi-

MT

venist

mile. Sienim per rubum incombuftum fignifi-

catur inviolata virginitas corporis, primario

g )

fignificari inviolatam virginitatem mentis affero.

ü k ignem

Aut enim per illumignem, quirubum invaferat,

x Emij

intelligitur ignis divinus, conflans &? emundans,

um

qualem Propheta Malachias fuperius addu&us in

m

dngelo Tefiamenti, qui in Rubo apparuit, con-

at

fpicit? Vel intelligiturignis concupifcentie, quo

strtiti,

inftrumento diabolus peccatum originale in mun-

dum invexit? Si primum; cum ille ignis divi-

P

nus in illo rubo prorfus nihil abfumendum atque

y at

emundandum invenerit, manifeftum eít, nec

st i

macule originalis culpam, imo nec fomitem aut

tüfjetn

Ífcoriam fuiífe repertam.

Si vero per ignem il-

:1g CODLOrO

lum intelligatur concupifcentie ignis, qui per

4 emyla

generationem parentum in Embrionem adhuc

IU peto

anima deftitutum tranfierit, iterum manifeftum

A q j

J

eft, animam B. Virginis tam parum fuiffe lefam

]

J

(f

ab illo igne, quam parum rubus ille à flamma

li

damni accepit. Adillibationem autem virgini-

n Sü)

tatis corporalis pertinere adequatam fignificatio-

nem illius myfterii ex duabus rationibus defendi

"v

itdf

TU

nequi. NNam quomodo per graffantes in toto

jl

rübo flammas fignificaretur illefa virginitas, cum

)

]

ad

"l

)

DE PECCATO ORIGINALLI.

181

lt

Vs

ad Mariam in conceptu virgineo ne quidem fcin-

H

Jr

Wi

tilla concupifcentie vel à longe accefferit? Et

DN

M

pofito etiam, quod in illa vifione conceptionis

virginee à flamma concupifcentie monftretur

dU

immunitas, curipfz flammz rubum corriperent?

rmp 1

Cur Deus appareret in medio flammarum tur-

j

1

Dl

pium? Cur denique neceffum erat, ipfam ter-

ram ex quanafcereturrubus, à maledi&tione prze-

vl

RAU

fervare, & conteftari fan&tam? Itaque confide-

tbufus

1]

ratis omnibus totum myfterium ad immaculatam

n

A T

Conceptionem B. Virginis referendum eft, ita

)

ut five per ignemillum intelligatuf ignis divinus,

JFUQUE U

?iüï B

conflans &? emundans, in Maria nihil conflandum

aut emundandum invenerit ; five intelligatur ge-

yrisdi

neralis flamma concupifcentie, ea nec maledi-

) opiti,

&ionem originalem prefupponat in matre, ut-

at

m

pote terra fan&a, nec eam transferat in filium.

orig

m i

£m

PRoBATUR CoNcLUsIO 3. DeusinGen'

dünent

c. 3. ferpenti diabolo in ejus confufionem denun-

am»eh '

tiat; eum, ficut per mulierem fibi virum & or-

no R

bem fübjecerat, ita eum per mulierem fuperan-

dum ac conterendum:fore, qux& comminatio ca-

wb

d 1

t

m

reret fua emphafi, & antithefis careret fua ele-

hr

gantia, nifi peccati originalis virus prius in foe-

jerun n

mina, non quidem ordine meriti, fed ordine

executionis deficeret.

'Textus in Genefi fic ha-

x W"

j ib

bet: Dixit Dominus ad mulierem: quare boc fecifti?

m 40

Que re[pondit: Serpens decepit me £ comedi. Et

ait Dominus ad ferpentem : nümicitias ponam in-

um lg

d*

ir te &9 mulierem, & femen tuum , & Jemen dllius ;

ipfa conteret caput tuum. — Verum quidem eft, quod

vf

j

Septuaginta Interpretes legant avrós , ipfé, quo:

3

ri-

182

DISPUTATIO

II

yY

Chrifto convenit.

d

Sed hoc non impedit, quin

utraque lectio, cum utraque ab Ecclefia authori-

(

n

tatem acceperit, vera fit, ita ut Chriitus prius

O-V*

fuperet diabolum prioritate meriti, Maria prio-

ritate executiohis ex futuris meritis Chrifti.

L "

CONFIRMATIONEM hoc argumentum accipit

J

F/,c

ex illo Cantici c. 6. v. g. Una eft columba mea, per-

fe&a mea, una eft matris fue eletta genitrici fue.

Et c.8. v.5. Sub arbore malo Jufcitavi te; ibi cor-

rupia efh mater tua, ibi violata efl genitrix tua ;

fnl

quibus verbis infinuatur, ftatim ex momento,

quo Eva facta eft mater morientium per origina-

[] UdU

fx»

lemculpam, preordinatam & à poteftate dcemo-

TC

nis exemptam fuiffe Mariam, eamque conftitu-

tam in matrem viventium. Neque enim Maria

fub arbore malo pomi noxialis diceretur vere fa-

Jüitata, aut fingulariter ele&ta, nifi jam tunc à ge-

nerali contagione fuiffet per Decretum divinum

prafervata.

l

Ui

PROBATUR 4. Ex fenfüac traditione Ec.

) r

clefi& ab eo tempore, quo articulus de peccato

Originali difcuti copit:

] ä)ffïï D

T

dl Presbyterorum Zcbaie de Paffone S. 4n-

i m

l

dree: Sicut primus A4damus formatus fuit ex terra,

l

antequam e[Jet. maleditta; ita focundus formaius eft ex

| d! afa

1

lerra virginea nunquam maledicta.

m

ii

2

N

A Oftem

S. Hippolytus Martyr in Orat. de Confumma-

tione [eculi circa annum 220. ait: Chriftus fecundum

"

m

carnem advenit ex fantta & immaculata Vürpime. --

LOm

Ex immaculata Maria. Virgine natus. eft. Quam-

b

ii (]

vis in hoc textu non fit clarum, an loquatur de

^l

immaculata quoad animam, ufus tamen hujus ter-

mini fequente Seculo pro puritate animz , argu-

mentum

ll

DE PECCATO ORIGINALLI.

183

NU

D

mentum prebet conjiciendi, etiam priore Secu-

]o terminum fic acceptum effe.

TCn

t

3.

Origenes Hom. r. in c. 1. Matthaei: Uni-

-.

o

005

dii Dei dicitur .Mater Virgo Maria, digna dig

7)

ii

Dents (

inmaculata fan&i &? dmmaculati, wuna uníus, unmica

Déntum ,

unid. Dum Origenes Mariam in genere imma-

culatarum ponit unam, & dignam, indicium eft,

1Tn-

eum loqui de immaculata quoad animam.

d

Y

[

maculate enim quoad corpus plures fuerunt vir-

gines.

Hunc fenfum Origenis in eadem Homilia

D

Ei Z

Íequentia ejus verba magis determinant, dum

U

p

Angelum Gabrielem ad S. Jofephum fic loquen-

tem introducit :

gT

7^

ipe ergo eam: ficut commenda-

m t

ium celeflem thefaurum , Deitatis dioitias , ficut. ple-

(Ue etim|

yeren

niffimam. fanttitatem , ficut perfe&bam. juftitiam. -

cipe eam, ficut Umigeniti mamfionem , ficut bonorabile

[m tu

templum, ficut domum JDei, ficui Creatoris omnium

n d

propria , ficut Regis coleftis [ponfi domum immacula-

iam.

Idem Hom. 3. in c. 2. Matth. Hic puer

t

oert

Incorru-

i

CJefus) mon indi

ov

patre fuper terram.

li

AU

pübilem enim babet Patrem in excelfis. — INon indiget

matre in colis.

Jimnaculatam , enim. & caftam . babet

matrem. in terra, banc multum Beatam Virginem Ma-

vian. Hsc analogia & anithefis careret fua Em-

M /

phafi, fi verbumin terrisnon inveniffet matrem,

nifi peccato originali infectam.

4. S. Gregorius. T havmaturgus Origenis difci-

(hr

pulus in Serm. 1. de Annuntiatione: Angelus fan-

&e Marie primo omniun lllud; Zíve gratia plena

J

jrafignacit; quoniam cum ipfa totius. gratie thefau-

vus reconditus erat.

Ex omnibus emim generationi-

f

rpore & [piritu extitit. --

EUA

/

bus bec fola Virgo fanäcï CO

4

Ipfe

f

j

Er PE

184

DISPUTATIO

II.

»ves Lm mde

Jpfe fanttificationis Dominus , Pater ca[litatis , incor-

vuptionis autbor , & libertatis dator, Jalutis procu-

a. u a

5v

s

vYalor, qui ex terra virgine creavit bominem & ex

JWüus latere & cofla Evam a[fumpfit , bic. Dominus

tecum & vurfus ex te.

Cum ergo S. Gregorius

]

exeo, quod Pater caftitatis ex Maria ad imitatio-

l

nem primeve creationis natus fit, infinuat, eam

vt

RA P^

JM

confervatam fuiffe virginem , parirationeex eo,

g

J

quod ex ea natus fit fan&ificationis Dominus,

infinuare videtur, quod prefan&ificata fuerit,

jl

& in ipfacreationeanimzlibertate donata. Hunc

"

aj

ejus fenfum confirmant fequentia ejus verba :

j

ret'acxg

Á

3l

l

4fve gratia plena. intellettualis Solis Oriens Jeu auro-

YO. fls vite immaculatus.

j

J

doe gratia plena «vitis

Jemper vigens, que animas te glorificantium . latifi-

L

f

Ca$. - -

Cum ancilla Rex

&lorie , cum beciofa fpe-

ciofus forma pre füüs bomü

"m cum impolluta, qui

Janttifiat univerfa. -- --

Su

rge Domine in requiem

L

tuam iu C arca fan&lificationis tue.

Fere enim ar-

fj

ca efl fanttiffma Virgo intrinfacug & extrinfecus . de-

)

^

J

"

ll

aurata ,

que univerfum fanttificationis thefaurum fu-

:ff'ad

h

i

fcepit.

Clarius hic fenfus exprimitur in Serm. 9.

um

qui fermo tamen Vincentio Ricardo Clerico R

15 0 3

gulari fic exiftimante forte eft Procl Patriarchge.

D

fve, inquit, gratia plena.

Tu enim, que revera

'f-:m nit

"ll

NU

u

]

gaudio funt digna, agis, quoniam immaculatam . in-

L

Yuin

duta es veftem. - - Quoniam & tu fantta, & omni

n

bumana. creatura. gloriofor ,

ac purior, fan&ior effe-

&a, nive quidem candidiorei

"fiäa;äeü,

n babes mentem, quovis

Atj

gulem auro quantumrois

probato purificatum magis cor-

gus. --

RU

Cum puritatis atque integritatis famulacrum

sf

afbettum ipfa an

M

gelicum , ficut plures ex Pro-

At

phetis, non ïqformz'da*vit.

Hzcoftendunt; ubi Scri-

ptores

lv

DE PECCATO ORIGINALI.

185

P

ptores illi indefinitam celebrant puritatem B. Vir-

n

ginis, eos etiam de puritate animz loqui.

3

S. Cyprianus in Orat. de Chrifti Nativita-

")"L)

ij

te: Nibil in Maria repetüt ultio, mec pracedens de-

GK

le&tatio expetiit penarum ufuram. -- —INec fufüinebat

Ti s

(

juftitia, ut illud as ele&tionis communibus la[Jaretur

j

y n

injurüs, quoniam plurimum à

ceteris differens matu-

a

va communicabat , non culpa.

Cum dolores in par-

(nts D

tu pona peccati originalis fint juxta illud Gen. 3.

ÀN

It

a

In dolore paries , confequens eft, ut quam S. Cy-

Qd

(

prianus exemptam jure docet à poena, immunem

ET

declaret à culpa.

Hincait: Cum aliis feminis na-

| 07??01':11

iura communicabat, mon culpa.

Idem fic pergit:

Erat ei proprium privilegium, quod. mulla mulierum

mec ante mec deinceps meruit obtinere , quod. erat famul

Mi

müter & virgo; unde & mairi plemitudo gratie debe-

n

batur , &? virgini abundantior gloria, que carmis &&

mentis integritate infignis , fpiritali &2 corporali intus

& extus Chrifti prefentia fruebatur.

Ü

|

6. Dionyfius Alexandrinus in Prafatione Epi-

ftole ad Paulum Samofatenfem: ,,Deus Verbum

fT

, caro fa&um eft. - - Multe reperiuntur ma-

20 (e

,tres; una autem & fola virgo filia vite genuit

LLCT

» Verbum vivens. Et in queft. 5. Neque in ta-

, bernaculum ejus alius introivit aut exivit nifi

»folus Dominus, & porta tabernaculi fignata eft

»integra, & incorrupta, & inviolata; manu enim

; Dei claufa eft, & digito ejus fignata eft; neque

il

WWW

»tabernaculum ejus ab hominibus fabricatum,

» fed Spiritu San&o firmatum eft; & virtute al-

, tiffimi protegitur illud femper laudatiflimum Dei

, abernaculumMariaDeipara& virgo. E: queft.7 .

m

, Non in fervo inhabitavit, fedin fan&o fuo ta-

du w

3

, 0et-

j

186

DISPUTATIO

II.

ag

» bernaculo, non manu facto, quod eft Deipara

p

» Maria.

Ilic enim in ipfa Rex eloric fa&tus eft

[

A

q

n

» Pontifex; ex ipfa exivit Verbum fa&tus Ponti-

» fex non fecundum legem carnalis mandati, fed

»fecundum virtutem vite indiffolubilis.

FEt

(

» ju&/t. 10. Propter nos venit conceptus in ven-

j

» tre Virginis Mariz fuperveniente Spiritu San&to

»ineam, & matrem incorruptam à pedibus us-

fv

»que ad caput benedi&am fervavit, ficut ipfe

»Íolus novit modum, conceptus & ortus fui.

» H&c enim eft, quam Ifaac previdens dicebat

n

» Jacob: Det tibi Deus benedi&ionem terrz ha-

k

4uem

n

»bentis omnia.

Qui enim de colo defcendit

9]

» Unigenitus Deus Verbum geftatum eft inutero

» & genitus ex Paradifo virginali habente omnia."

Hitermini: filia vite, tabernaculum non ab bo-

]/

minibus fabricatum , fed á SpirituSan&o firmatum,

Jümper laudatifümum, mon mamu fatho, à pedibus

usque ad caput benedittam, benedictionem terrz

babentis ommia, Paradifo virginali babente omnia;

oftendunt fpecialem operationem & fan&ificatio-

nem Dei in ipfa Conceptione B. Virginis, & ex-

emptionem ab omni maledictione.

li /l'arzk

(

I

S. Zlthanafius in Serm. de Deipara: »5pi-

VAv

» ritus Sanctus in Virginem defcendit cum omni-

i

zfceQ

lil

(

»bus fuis effentialibus virtutibus imbuens eam

VU

» gratia, ut in omnibus grata effet. Atque id-

AVT

» Circo gratia plena cognominata eft, eo quod

Af

»adimpletione Spiritus Sancti omnibus gratiis

l

A

» abundaret.

àuam virtutem per omnia tempo-

,fà conceptus eam habuiffe confido , & poft con-

» ceptum eam retinuiffe.- -

q Ums 4

pOv

Decet, te Matrem,

, Regen

vic

cicem, Dominam atque Heram co-

n

M

»gnomi-

L

DE PECCATO ORIGINALLE.

187

Md

W

» gnominari, eo quod ex te prodiitRex, Domi-

,Dus, ac Deus nofter, affftentem illi, nobis

, quidem terribili, tibi aütem dulci, omnemque

» gretiam largienti; qua de caufa factum eft, ut

»gratia plena appellata fis, utpote qu& omni

y

DI

» gretia abundares.

8

Titus Bofrenfis in c. 1. Luce. — Evangelif?a

l)

indicat , ex eodem Davidis genere, unde SYofepb ortum

NI Y

trabebat , ipfam quoque inculpati[/mmam . Virginem flu-

xifje.

S. Epbrem in Serm. de laudibus Mariz,

B. Virginem ficalloquitur: Jmmaculata, intemerata,

incorrupta , & pror[us pudica, atque ab ommi forde

& labe peccati aliemiffJma , Virgo ID.EI ac Sponfa,

t;äente f

Domina- noftra.

IO.

D. Baflius in Liturgia Diacono decan-

anixck

;

tanda fequentia verba injungit : Santüi[|me , in-

temerate, Dominatricis noftre, Deique Genitricis Ma-

vie cum omnibus SanGtis commemerantes. - -

Cuftodi

nos Deus gratia tua. San&iffme 62 Immaculate Do-

Mv

münatricis noftre. & .Dei Genitricis Marie cum omni-

bus San&tis.

na

1ETIC

Varie antiqui[[me Liturgie , qus, licet

forte fineacceffionibusaliquotterminorum ad nos

non pervenerint, videtur tamen, eas acceflio-

i

nes poftfzeculum quintum non acceffiffe. Litur-

u A

gia Jacobitarum in Oratione, quz vocatur Ob-

fignatio poftt Communionem, fic habet: Propitie-

z':a d*

m j

tur Deus & dimittat ei, pro quo & cujus caufa obla-

tum eft bodie facrificium iftud per orationes (9^ inter-

um

u

ceffionem Matris amiüte juffitia, celi ecundi, Vir-

ht

T

;

( [

ginis hmmaculate. In Liturgia D. Jacobo adfcri-

pta habetur: Sente & gloriofe famper V'irgimis.

j c

Ti

»

188

DISPUTATIO

j

TI.

W

In Liturgia S. Sixti Papa: Precipue & primario

Il

Jantam 9 beneditiam [emper Virginem B. Mariam

"l

l

JDei Genitricem commemoramus.

In Liturgia S. Pe-

j

MW

yf

tri: Dignare Domine meminiffe fantte & preclare

Jenper. Virginis B. Marie.

K

In Liturgia $. Chry-

foftomi: Sante & Gloriofe [emper Virginis Ma-

Tic.

In Liturgia S. Cyrilli Alexandrini: Domine

Jurt

at

,

qui vis , ut San&torum tuorum memorie frequenter

n

"

il

q

comiumicemus , maxime ac fpeciatim Gloriofe pre

omnibus San&is Pirginis immaculate , fantteque Ge-

gin il

mitricig Dei Maria.

atimit

Si quis objiciat alias Litur-

gias v. g. Liturgiam S. Jacobi, qua vocatur Mi-

j m

no, Liturgiam S. Petri, Liturgiam $. Joannis,

s

'

Liturgiam D. Marci. &c. in quibus illi termini

QU

non continentur modo przefato , refponderi

;ü»ienus i

f

j

W

poteft; filentium authorum harum Liturgiarum

j

]

non tollere mentem authorum earum Liturgia-

n

eMri

À VIlld

emyd

rum, que attuli.

T9;

p (

S. Epipbanius in Serm. de laudibus Ma-

Mir T

ri&. Gratia plena es B. Virgo lo Deo excepto cun-

Gs fuperior exiffis, matura formofior es ipfis Cheru-

u g

Dd

bin, Seraphin, & omni exercitu angelorum. - - Le-

tabantur /fngeli , quafi ipfi dumtaxat Deum baberent ;

ii

hr D

"h

]

?

quibus B. Virgo fupérior nata Deum babitantem . in

celis concepit im terra.

Ibidem B. Virginem vo-

(

Iri

cat lilium immaculatum , ovem immaculatam.

VL

I3.

S. zimbrofius in Pfal. rx8. ad ult. verf.

J

11

Sufcipe me in carne, que in Adam lapfa eft ; Jufcipe

&

UMT

yon ex Sara, fed ex Maria, ut incorrupta füi virgo

j

per gratiam ab ommi integra labe peccati.

Et in

Hom. de Cain. &. Abel.

Atl

De hoc grege fantta &

"t

inaculata & intata illa ovis proce[fit Santta Maria.

m'mfbli;

14. $.

l

DE PECCATO ORIGINAV"LI.

189

^ bpn'

hi

14. $. Gregorius INy[Jenis Hom. 18. in Cant.

Chriflus folus de puritate virginis ele&tus eff, cujus

Mq—a

»/U»y

fax muptialis Spiritus. San&i fplendor ; cujus. cubile

vitiorum expers conditio, nuptie puritas incorrupta.

TNUN

I

D. Hieronymus in Epift. de Affumpt. B.

j Ilrg

Marie ad Paulam, quam alii Sophronio P. C.

hi

hm jl

tribuunt, explicans illa verba Cantici: , Veni co-

»lumba mea, immaculata mea , ait: B. Firgo

IIG

» fimplicitatem columbz in omnibus reprefentat ;

&

» quoniam quidquid in ea geftum eft, totum pu-

»ritas & fimplicitas, totum veritas & gratia fuit,

MU

j

» & ideo immaculata, quia in nullo corrupta. - -

, Ante hoc ipfüm ('conceptum Chrif£i) uterus Vir-

»ginis quamvis mundus, quamvis impollutus,

0, g

»& alienus à contagione peccati, quamvis fan-

mlf

» C&us, adhuc tamen vilitate carnis induitur; ac

s

» ficut lana candidiffima fuoque colore dealbata,

, cum acceffiffet Spiritus San&us, vertitur in pur-

»puram.--

Quamvis Angelorum excelfior na-

i

»turafit, non tamen grátia major; quia & ipfi

»gratuita gratia, ne corruerent, funt falvati.

»Inde David: Verbo Domini coeli firmati funt,

, & fpiritu oris ejus omnis virtus eorum fubfiftit.

i

» Conftat, Beatam & gloriofam Virginem Mariam,

du

s

,ampliorapromeruiffe virtutum privilegia & per-

Vg

ij

»Cepiffe gratiam ab ipfis Angelis collaudatam.

fj

, Unde etfi mirabilis eft eorum firmitas, mirabi-

P

»bilior tamen in Maria, quam obumbravit vir-

!

»tus altiffimi, ut fupra omnem virtutem fit an-

"4

»gelicam quod factum eft in ea, & admirabile

, cunctis fzculis facramentum.

Idem in Pfal. 77.

, B. Virgo pulchre dicitur nubes diei, quia non

pb

/|

» tuit in tenebris, fed femper inluce. Etinc.9.

Mæxï'-'-:

l

»Eftie,

)!

190

DISPUTATIO

1 T.

Fntn j

» Eftie. ln aula virginali & nulla forde maculata

» de Spiritu Sanéto Dei fermo proceffit.

i

16.

dl

Timotheus Presbyter C. P. in Orat. de

.

Simeone, cum alias puerperas cum Maria ad tem-

!

[;

plum accedentes fic alloquitur: Quid vos conditio-

ne anclle cum libera, atque adeo Domina incerta-

ts2 --

Unde etiam fupra ommes inculpata (2 omni-

W

bus wodis [antta Virgo per illum , qui domicilium

babuit im ea, usque adbuc immortalis eft.

17. S. Juguflinis l. de natura & gratia c.

It

36. fic fcribit: , Pelagius ad hoc ut probet, ho-

Iinem per vires naturce fine peccato vivere

U

lU

9

m

»poffe, adeoque non dari peccatum originale,

znete n

» commemorat eos, qui non modo non peccaffe,

»Verum etiam jufte vixiffe referuntur : - Abel,

il

, Enoch, Melchifedech, Abraham, Ifaac, Jacob,

»Jofeph, Jefum Nave, Phineen, Samuel, Na-

Md

ynta.

"w

»than, Eliam, Elif&um , Micheam , Daniel,

W

Jl

» Ananiam, Azariam, Mifael, Ezehiel, Mardo-

»Cheum, Simeon, Jofeph, cui defponfata erat

J

» Virgo Maria, Joannem.

Adjungit etiam foe-

15 Da

!!

»Tinas, Delboram , Annam Samuelis matrem,

d

ln M

» Judith, Efther, alterim Annam filiam Phanuel

5

»Elifabeth, ipfam etisr) Domini ac Salvatoris

" tfb er

D

»hoftri matrem , quam dicit fine peccato confi-

£ll

» teri neceffe effe pietati.

Excepta itaque San&ta

l

AT

» Virgine Maria, de qua propter honorem Do-

»Iini nullam prorfus, cum de peccatis agitur,

» habere volo quaftionem.

Inde enim fcimus,

» quod ei plus gratie collatum fuerit ad vincen-

» dum omni ex parte peccatum, quze ( quia ) con-

»Cipere ac parere meruit eum, quem conftat,

Wtj

:l

» nullum habuiffe peccatum. — Hac ergo Virgine

üïäïütm)

y»eXce-

l

DE PECCATO ORIGINALTI.

I9

h

CM

r

,excepta, fi omnes illos San&tos, cum hic vi-

hd

»Vere poffemus, poffemus interrogare, utrum

m

!

effent fine peccato, quid fuiffe refponfuros pu-

tamus ?

INonne.una voce clamaffent: Si dixe-

,rimus, quia peccatum non habemus, veritas

in nobis non eft.,

In hoc textu duo notanda

funt.

Primo, quod Pelagius negans exiftentiam

peccati originalis, quantum pertinet ad B. Vir-

ginem, argumentetur ex univerfali fenfu Eccle-

TU

(

1iee

Secundo

quod D. Auguftinus fe hoc /cire

u

k.)

;

nw"

fateatur, B. Virgini plus grativ, quam csteris

JEL

hominibus conceffum effe ad vincendum ex omni

WAUUU U

!Whv-, N

parte peccatum.. Potuiffet in B. Virgine facile

VIRURTOE

diftinguere inter peccatum a&uale & originale.

Potuiffet dicere

fenfum univerfalem Ecclefiz,

Ts

quem Pelagius objecerat, tantum ítare pro im-

n Sami

munitate illius à peccatis actualibus, non vero

à peccato orieinali; verum non eft aufus in du-

h

bium revocare id, quod Pe]c.glus objecerat, Ma-

riam:fine peccato (omm) confiteri, nece[Je e[Je pietati.

Idem S. Doétor in l. de quinque berefibus circa

Chriftum, Manichzeos, qui necabant, Chriftum

A

natum effe ex femina, quia alioquin ex ea fuiffet

inquinatus peccato originali cap. s. fic fcribit:

» Fruftra Manichee conaris adverfari

Dicit tibi

J

uid

MC

»Deus creator hominis, filius hominis :

»eft, quod te permoveat in mea nativitate? Non

1

(

jit

»füm libidinis conceptus cupiditate.

Ego ma-

La

nm

v Vi

»trem, de qua nafcerer feci; ego viam meo

, itineri praparavi atque mundavi.

Hanc, quam

Qfnt

que

»defpicis Manichee, mater efít mea, fed manu

»fabricata eft mea.

Si potui inquinari, cum

QUem

»€àm facerem, potuiinquinari, cum ex eà na-

lac j

»icerer.

Li

192

DISPUTATIO

II.

y"

» fcerer.

Sicut tranfitu meo illius non eft cor-

j

»rupta virginitas, fic & mea non eft ibi maculata

ii

»majeftas. Stulte, unde fordes in virgine ma-

i qu

» tre, ubi non eft concubitus cum homine patre?

yrate p

» Unde fordes in ea, que nec concipiendo libi-

vl

»dinem , nec pariendo eft perpefía dolorem?

j ll

» Unde fordes in domo, ad quam nullus habita-

xl

»toracceffit? Solus ad eam Dominus & fabri-

u

»Cator ejus venit, veftem, quam non habebat

visiy

» induit, eamque, ficutinvenit, claufam reliquit.,

aeidumy

Hzc argumentatio D. Auguftini non foret ex-

o

a&ta, nifi Manichzum perfuaderet, B. Virginem

aped.

ftatim in ejus fabricatione feu conceptione pre-

sl

fervatam effe à fordibus.

Habitaffet enim in ea

v Ddl

diabolus & maculaffet.

I8.

Qcono

T'beodorus Epifcopus Ancyranus Hom.

Ed

de Nativit. Servat. in Concilio Ephefino habita,

áni yedi

JDic obfecro, utrum eft vilius , rubusne an uterus Vir-

gineus , ab omni peccati a[fettione dmmunis ?

ii i

Tgno-

ia o

ras, illa recentiorum eorumque, que nunc contingunit,

extitile figuras ?

l

Ts

d m

I9. .Bafüius Seleucienfis in Orat. de Verbi In-

carnat.

Y dj

Templum es vere Deo dignum, utpote fua-

viffmum omnis fanctitatis & puritatis odorem fpirans,

.ïcclorum g

"ts

O ter facrofantta Virgo, de qua qui omnía illuflria

K2 gloriofa dixerit, nunquam à veritatis fcopo aber-

32 Ditine

M

vabit.

N

(

20. T beodoretus in Cantica ad illa verba:

" t

T

j]

( I

Una eft columba, ait: , Salomon divino afflatus

I r

» Spiritu San&o ante cernens Verbi puriffimi in-

ij

il

u

,Carnationem , & quz ipíam fine femine genuit

&t

"1 f

» Sanctifimam Dei Genitricem Mariam illam im-

» maculatiffimam, quam omnes generationes Bea-

"g

Ti

»tiflimam

d

Ll

L

l

DE PECCATO ORIGINALI.

193

Qur

j

QU

» tiffimam predicant.-- Intertotanimasomnium

d

lg

T

shominum, qui falvantur, ut electa eft una illa

»fola, que Chriftum genuit Virgo Maria, qua

Muj MY

Hu

li

BIN

» puritate profe&o Cherubin & Seraphin ante-

, cellit.

d

Qly

QUs

21'

Eufebius Emiffenus Serm. de Nactivitat.

» Quid de Matre Domini dicam, cujus odoris

T0 (r f

Wil

» fragrantiam Salomon admiransait: Qu eft ifta,

Qd

»quz afcendit per defertum ut virgula fumi ex

ln

»aromatibus myrrhe & thuris, & univerfi gene-

"

t fe

»ris pigmentarii? Ubi enim omnium Aromatum

s

,»fumus redolet, ibi fcetoris indicium effe non

» poteft.

FT

22. JProclus Epifcopus Cyzicenus in Orat. co-

Ij

ram Concilio Ephefino habita : ", Sacra Deipara

»Maria in unum nos cogit, fpiritualis fecundt

dl

»Adami paradifus.

Haec admirande ocono

»mice tela, in qua admirabilis illius unionis tu-

» hica confecta eft, cujus quidem textor extitit

» Spiritus San&tus, radius textorius immenfa ge-

» ftantis gratia.

b

23.

Sophronius Patriarcha Jerofol. in Orat.

de Angelorum excellentia: , O Gabriel, qui Bea-

» iffimam,inculpatiffimamqueSacratiffimz,puriffi-

Tif

»meque Dominz noftreanimam ingenti gaudio

!

WA

»imbuifti - -

Chrifte, tui gaudii inculpate ma-

»tris tue , angelorumque precibus intercedenti-

40 1

»bus confortes nos eflice.

ldem in Epiflola ad

I

» Sergium. Patriarcham C. P. Marie fanéte pre-

2]

!L DA

»Clareque ab omni contagione liberatze (/eu ut

J:

il

» tefle -Va[quezio in Vaticanis Codicibus babetur , li-

um

»ber&) & corporis & anime & intelle&us. - - -

wue

(

» Ideo Virgo fancta accipitur, & corpus, anima-

D.zdmort Tr.dePecc. orig. & grat.

N

que

DISPUTATIO

p

194

I I.

» que fan&ificatur, quz ita miniftravit Incarna-

i oüend

»tioni, ut munda & cafta & incontaminata. - -

N

DI

j

,Ex inviolabili & virginali fanguine fancte at-

nima,

» que immaculate virginis Marie Verbum eft in-

5

» carnatum.

24. .Hefibius Jerofol. in Orat.2. de Deipara.

n

r

jl 'J&*

eam Turturem mundam & columbam impollutam ap-

pellat ex Canticis.

Dein ait: ,,Ecce Virgo, que

us

» Adamum pudore & Evam comminatione libe-

g um

»ravit; qua audaciam ferpentis abfcidit, quam

fbb

» confcientie fumus non attigit, neque vermis

u g

» voluptatis eam lefit. - - -

Quia munda es à

árane

a d

» Concubitu nuptiali, quiatemplum incorruptum,

» & tabernaculum ab omni forde liberum confer-

d. [nter

» Vafti, Unigenitus ex te nafcitur.

ii

25. S. Zntiocbus Hom. 21. deinnocentia Ma-

Pf

rie: ,Nulli poffibile eft ad tuz virtutis pertin-

tl

» gere faftigium nifi prefidio juvetur, juxta te-

tX d

» ftimonium Deipare nulli obnoxiz vitio. - - -

DRRT

» Plena cum effet gratie, promeruit fibi veftem

me du

»Dertexere virginitatis nulla ruga decolorem,

5 ij

»nulli obnoxiam reatui.

5ti, quod

26. Concilium Toletanum 11. ,Solam Perfonam

f n

»filii hominem verum fine peccato de Sancta &

ïigüpere, ]

» Immaculata Maria Virgine credimus affumpfiffe,

AA RC (b

27. S.lldephonfus in l. de parturit. & virginit.

np

Marig: , Qnid legem nature requirunt in Maria,

Wi;äm[e !

» ubi totum, quidquid in ea fuit, poffedit Spiri-

Ut *j lü'o*»

» tus Sanctus? -

Conftat, illam ab omni pec-

"RY

» Cato originali fuiffe imnunem , per quam non

nf

Ti

» folum maledictio matris Evz foluta eft, verum

»9tiam & benedi&ctio omnibus condonatur. - -

d WP

» Cum dicit, gratia plena, ex integro iram ex-

Wlfm mm

sclufam

l

DE PECCATO ORIGINALLI

195

hi

, clufam oftendit, & reftitutam gratiam decla-

lmlmjm

Nullas adfcribant facratiffime matri

D] l'at. TE

T n

»contumelias, non gemitus, non dolores, non

erI]M

»$rumnas, non ullas vifcerum vexationes, non

»ullas dirz triftitiee corruptiones; quia hzc omnia,

1]

»ficut fzepe dicum eft, in prima origine illatz

If

»funt vindictz & retributiones,juftifhime prime

tlin

U

»prevaricationis; à quibus omnibus B. Virgo

Utne

» Maria, quantum eftaliena à culpa, tantum pro-

Ui «

» cul dubio libera fuit à doloribus & poena.

Ei

w

n upra. Qus nec Adam in fe admifit, nec ex Evee

li mj

» colluvione filium füfcepit, nec fub maledicto

It

»in doloribus & anguftiis Dominum peperit.

M

tlimn

» Ét ibidem. Interrogemus iftos fequaces Helvidii,

Jf

» qui etfi virginem eam non denegant permanfiffe,

ii

s pudicitiam tamen comimaculant, & gratiam, qua

du

s plena predicatur, quando communi lege natu-

Quia fi ita

hr x

»Ix vitiate dicunt eam peperiffe.

Ore vt

»pepetit, ergo adhuc ac fi (quafi) cum maffa

menit t

» primae damnationis contra Angeli voceni male-

g d

» di&tioni fubjacuit, ac Verbum Patris de carne

»peccati, quod abfit, üt caro fieret, homitiem

,jini

» afTumpfit.

Sed quia contra fidem Catholicam

od

» eft fic fapere, B. Virgo plena gratia nec dolo-

»rem fenfit nec corruptionem vifcerum pertülit,

RImyyus

» quia quantum aliena fuit à cuipa, SpirituSancto

pamm'L&F

5in ea cooperante, & virtute altiffimi, quo ob:

um

1

j pl

,umbratur, in totum extranea à maledicto pri-

»1»€ damnationis.

n 3

28.

Md

S. Damafcenus in. Orat. 9. de Dortnit. B.

Virginis: ,, Hodie facratiffima columba & fimplex

(iiu df

» & innocens aiz50a & Spiritui divino confecrata

quit

» fpiritualem novi Adatni Paradifum fufcipit; in

a

N2

»que

!

i

u

196

DISPUTATIO

II.

»quo condemnatio abrogata; etenim ad hunc

p

» Paradifum ferpens aditum non habuit.

ab

Etenim

» Rex ipfe ad matrem füam venit, ut divinisfuis

gt W«

jj

M

»c puriffimis manibus fan&am ac puram & labis

» expertem ipfius animam füfciperet.

g um

Denique fenfüm ac traditionem Chriftiano-

il

rum Orientalium confirmat, quod ipfemet Ma-

hometes, quiSeculo feptimo ope cujusdam Ser-

WE

l

Es

gii Monachi vel certe ope alicujus alterius Chri-

Ítiani, Arriani ac Neftoriani imo & Ebionitz,

irii

fuum Alcoranum confcripfit, non obfcure Im-

maculatam Conceptionem B. Virginis Mariz infi-

nuet, licet, prout more fuo omnia confundit,

Vi

etiam nativitatem & conceptionem non diftin-

guat. Noneftverofimile, id eum, vel ejus Ma-

du

giftrum Sergium, fuiffe fcripturum, nifi agno-

ü Bg*rum |

viffet, eam doctrinam effe apud Chriftianos rece-

ptam, eamque Chriftianis, quibus, ut eos in

A M

$j

:

fua retia traheret, blandirivolebat, placituram.

ol

Sura 1lI ficícribit: JDixit uxor 4mran ( S. Joa-

m

chimi) Demine mi, certe ego vovi tibi, quod eft in

*H06 À

uiero eo, liberum. —Sufcipe ergo & me.

Cum au-

At^ qui

iem peperi[Jet eam , dixit: Domime, certe ego peperi

Ewdem (ey

eam. feminam , & non eft mafculus. ficut. femina; &

ego quidem eam mominavi Mariam; & ego fane con-

:XESEOXDEO

ii

»;yäïca:i

fugere facio eam ad te, & prolem ejus à Satana la-

T

n

)

jidato. —Sufcepit ergo eam .Dominus. fufceptione. pul-

1

li

chra C9' germinare fecit eam germine pulchro. Do&or

R

lT

autem Mahumedanus, nomine Gelal, tefte P.

"

.füïam

mmurp

Itl

Maraccio, hunc textum Alcorani fic explicat:

EMECI][Em |

Jn biflorüis babetur , mullum mafci, mifi tangat. eum

3l

Satanas, quando nafcitur , & ideo erumpit in vagitus,

preier Mariam.

Referunt boc. duo Seniores.

Alius

ss

l

Doctor

VBüph j

f

l,

DE PECCATO ORIGINALTI.

197

g

h

Do&or Mahumedanus, nomine Corada, tefte

LE

eodem P. Maracciofic fcribit: Omnis natus ex 4dam

ym(l

Tl

confoditur in latere ta&u Satane , quando nafcitur, ex-

]

P

l

cepto Sfefu , g matre ejus.

INam pofuit Deus. inter

i

eos & Satanam «velamen , ita ut tattus Satane feterit

n

lrl

in velamine , nec pertigerit ad eos ülla ex parte.

Pra-

T

zerea narratum e[L mobis , quod neuter commiferit ullum

Va) peccatum , ficut commüttunt ceteri filii zldam. — Itaifti

m

miferi fabulatores per velamen tranfpiciuntinter

J

mille ineptias aliquid nonnunquam Catholice ve-

m

QU

ïM.

ritatis/.

]

Solvuntur Objectiones.

U:

tht

It vir

OBJICITUR.

Certum eft ex conftanti

m d

traditione Patrum & Doctorum Ecclefie , in Can-

nf

ticis litteraliter fignificari connubium fpirituale

st

Chrifti Regis pacifici cum fua Ecclefia.

Ergo

li Y

non poffuntin fenfu litterali, acmece[Jario, per Spi-

W

ritum San&um immediate intento, explicari de

B. Virgine, proutin primo argumento affumptum

m

eft. c. patet, quia non dantur duo fenfus

| littera-

les in eodem textu.

R£sPONDEO dift.a.

Certum eft, hoc coh—

J

nubium fignificari cum Ecclefia contrahendum

?

primario & initiandum in perfona D. V irginis. c.

contrahendum confufim cum corpore (ine ordi-

Cum con-

u

ne membrorum feu perfonarum n. a.

j (

nubium illud fpirituale Chrifti cum Ecclefia con-

fiftat in perfe&iffima unione amoris & fidei, con-

yra ib

fequitur, quod ejusmodi fedus unionisiniri pof-

fit cum integro populo vel natione in perfonail-

n

nf

lius principis. Sic enim bella inter duas natio-

j

N 3

nes

j

198

DISPUTATIO

II,

nes finiuntur per federa pacis inite inter princi-

h Wm

"T

pes utriusque nationes; & dum v.g. Rex Gallie

j

reconciliatur alicui Reipublicse, aut nationi, id

fit in perfona Principis, vel Ducis, vel Regis,

i o*

T

qui dignitate aut poteftate excellit in tali Repu-

blica, aut natione, quam reprefentat.

Jtaque

E MJ ;1,

pariratione, qu& connubii feu unionis fredera fan-

E

ciuntur inter Salomonem eternum & Ecclefiam,

(j :

convenientiflime fanciri poterant in perfona B.

yg t

gim:

Virginis, tanquam Principiffanobiliffima veteris

Ecclefie, &tanquam Matrefamilias nove Eccle-

i i

fiz, quam illi Chriftus in perfona Joannis é

TT

Cruce commendavit.

gt

Et ficutinprafato genere

unionum inter duas nationes fit, ut Reges paci-

st Dand.

uditu

fcentes invicem in Inftrumento pacis modo fer-

monem dirigant ad perfonam & perfonalia com-

& a,

pacifcentis, modo ad totum populum compaci-

Dd

autit

fcenti fübditum, ita in ifto connubiali Cantico

fermo mifcetur promifcue, ut modo Rex divi-

aj

nus folum attingat perfonalia Marie , modo com-

um

munia cum fuo populo, quem reprzfentat tan-

B

quam ejus Principiffa & Materfamilias.

Trftsdp

Dicrs. Non habentur exempla in facris

slnnit

Scripturis tra&tandi cum integro populo, aut

& tut

communitate in perfona unius.

Ergo hic modus

hm

explicandi nec debet admitti litteraliter in Can-

ticis.

v u

RESPONDEO n.a.

Hic enim modus adeo

eft familiaris Sacre Scripture, ut fcateat exem-

Og

A

plis.. Sic quod Adamo & Ev perfonaliter dici-

kb

tur, fine dubio di&um eft in earum perfona toti

t r

humano generi.

Tulit Deus bominem $ pofuit eum

lip

Wt

ifFodiret

Wt

$i Paradifo- voluptatis 'ut .operaretur &9 u

illum ;

) 1

DE PECCATO ORIGINALI.

199

MM

illum; precepitque ei dicens: Ex omni ligno Paradifi

T

comedes de ligno autem fcientice boni & mali ne come-

E) i T

dass in quocunque enim die comederis ex eo, morte mo-

Cls, V:h

vitris. Gen. 2. Aderat huic precepto prefens fo-

ZETT

lus Adam, & tamen Gen. 3. Eva dicit: Precepit

Ed

h

nobis Deus ,

me comederemus.

Similiter quando

QUs t

Deus Gen. 3. Adamo dicit: lm fudore vultus tui

donec revertaris in térram , de qua fum-

Qntds

vefceris pane ,

füt n

ptus es5

ad totum genus humanum id in p

erfona

ii

Adami

di&um eft. Etquando eodem loco Ev

itilsts

dicitur: Multiplicabo erumnas tuas ; n dolore paries,

i

& [ub viri potelate eris, id in perfona Eva ad

n

omnes mulieres dictum eft. | Sic ». Reg. 3. V. 12.

(l

Abner Davidi nuntiat: Jac mecum amicitias, €9'

Y

veducam ad. te. univerfum Ifrael. Sic in Prophetis

g

läl.

paflim habetur,

quod integre nationi dicitur,

poyie:

hoc regi illius nationis dicitur.

Sic Efaie 36.

E

Sennacherib Ezehie nuntiat: Que eft ifta fiducia

B

n Deo confidimus Cgc.

m

ua confidis? Si vefponderis , 1

n

Sic & Petrus confitetur divi

nitatem Chrifti no-

mine omnium, imo nomine totius Eccle

fie. Sic

um

tiat An-

itriti

& Chriftus Apocalypfis 2. & 3. quod nun

toti illi

gelo feu Epifcopo Ephefi, 5myrne &c.

y ao

Ecclefie nuntiat.

i

u n

- Gratis afferitur; quodPa-

O52 ]ICITUR 2.

ubi loquuntur de

j t

tres aliquos Cantici textus,

fponía,

in fen

fu litterali explicentde B. Virgine.

T

batur, quod etiam integrum Can-

Érgo non pro

, Lt

ticum in fenfu

litterali exprimat colloquium im-

mediatum inter Verbum & B. Virginem.

i perl'ouzfï

u

RESPONDEO n. à.

Contrarium patet ex

ml

hic ad-

variis textibus Patrum, quorum aliquos

ducam.

u j

4

oO

DISPUTATIO

II

!

ducam. Fufe enim ifta perfequi ,

non eft hujus

, H

loci.

]

N

I. ad illa verba : Ofculetur :me ofculo oris

Rupertus in Cantica ait: None boc verb

um zngeli

g

Gabrielis ,

Spiritus San&tus fuperveniet in te &c.. Ver-

g

bum C fponfio erat jam imminentis ofculi oris IDomini

m

Profetto liquefatta eft anima tua, ut. dile&kus - locutus

ii

eft, filicet. Deus Pater. locutione ineffabili , dum fub-

nosauu

Jlantiam. Verbi fui cum illo amore Juo Spiritu. Santto

tuc menti tuo ventri penitus. infereret , àn quo nec fani-

fb

lem vifa es nec babere faquentem.

m eïpün

9

Adillaverba: Trabe me

p

of te.

Rupertus :

sir'tel,

Trahebatur,

& currebat, & ipfam currere, id

u Cat

eft, in montana cum feftinatione'abire, erat di-

z t

cere, tráhe me poftte. Pretiofum unguentum

3uddis

erat, quod Dominus dederat fterili (Elifabethze),

tanti unguenti odorem perceperat; tanti bene-

t

ficii famam five nuntium ab i

"s

pfo Angelo acce-

A

perat.

Qs

iten d

3: Ad ila verba: Nigra fum. —Hailsrinus :

Mponn

Nigra fum in. apparentia & defpe&a tanquam ma-

ETE

ter leprofi ( ac pereuffi à Deo), fed formofa in

fitt t

veritatis exiftentia, tanquam veri Dei Genitrix

r

gloriofa. Nigra fum tanquam tabernacula Ce-

dar, ficut ceterz matres, quarum ventres funt

) o (

& m

tabernacula filiorum mororis & tenebrarum.

TT

Í

Verumtamen ego. formofa füm ficut pelles dedi-

i

cate vero Salomoni Chrifto.

Nam ficut ille

0

pelles arcam ty

Jj

picam continuerunt; fic ergo in-

tra mea vifcera Veram arca

m continui, Chriftum

AT

videlicet;

-Jliw

Y

bernaculu

& ficut pelles protegebant totum ta-

if

m, fic fub

umbra mez protectionis de-

fïEExp

1

fendo totam Ecclefia

m

4l um

n

ho

g

4. Ad

Y

DE PECCATO ORIGINALTI.

20I

j Y Ü

4

Adilla verba : JNolite me confiderare , quod

r m

fufta fam. — Rupertus: Nolite Filiz Jerufalem con-

fiderare me, quod fim corrupta, quia non tu-

mentem uterum habeo, non fecit vir, fed ita

Ww ITlj a

decoloravit me fol.

Verus fol,

& fole pul-

chrior, femetipfo meimplevit, &femetlpfoute-

kMM, [

rum meum tumentem reddidit.

h ii

"NT

P

W

Hoc modo Aupertus totum Canticum de B

Virgine exponit

Alios textus Cantici de B

W

Virgine expofitos Cornelius

Lapide attingit.

lia

Fateor tamen, verofimiliorem litteralem expo-

Qd

fitionem Cantici de B. Virgine inveniri poffe,

uod

Áim us

quam etiam tentarem , fi tempus finat

attinet ad alias Objectiones contra Immaculatam

t (

du

Conceptionem depromptas ex SS. Patribus.& ex

Y dn

D. 'Thoma, ad eas Refpondi in Hallucinationi-

bus Vireilianis

& in Refponfione ad Refpon-

fionem Apologeticam P. Virgilii

Summa mez

n ,

Refponfionis ad textus Patrum & D. Thomz eo

64 ul

redit, ut fi aliquando in B. Virgine videantur ad-

J

mittere pecccatum originale, loquantur folum

m

de materiali conftitutivo ipfius peccati originalis,

n

t

non vero de conftitutivo formali , quod eft pri-

iU

Conftitutivum au-

vatio gratize fan&ificantis.

)&w

tem materiale peccati originalis eft fomes feu con-

Vi

cupifrentia, non quidem actualis confiftens in

M

actuali rebellione carnis contra imperium rectz

h; ld

rationis, fed radicalis , feu fpectata in a&tu primo,

nai,

confiftens in deftitutione vigoris primigenii, fe

r

tenente ex parte feminis & embrionis, defefine

fpeciali gratia non fufficientis ad producendam

pO'fu

& propagandam in pofteros gratiam fané&tifican-

3

qu

|

202 DISP. II. DE PECCAT. ORIGIN.

tem. ]ta quoad rem refpondet Cardinalis' Be]-

J

M

larminus & Cardinalis Sfondratus, ille in Contro-

verfiis ubi agit de peccato originali, iftein Inno-

j

centia D. Thomz vindicata. Nolim tamen per

hanc refponfionem tueri, quodB. Virgo contra-

xerit debitum proximum incurrendi peccatum ori-

ginale. $i enim in hominibus baptizatis concu-

pifcentia a&ualis nullam amplius habet conne-

um

xionem cum peccato originali, eo quod tantum

ad agonem, ut "ridentinum loquitur, im renatis

| de&(

relita fit, multo minus connexionem neceffía-

riam cum peccato originali in B. Virgine habe-

hg

bit concupifcentia radicalis , feu in a&tu primo fpecta-

nn&

ta ante infufionem animz rationalis.

"Textus

D. Thome, & Bellarmini videripóffunt

locis füpra allegatis.

j pl

p

, ht

ägm

U

N

j

n

Q u

"

(Orfe

P

w-:

C

Ml

Ir

/i

(

PANSSSSS-

)

)

lj

"C

ER

—

L

A

3

.

u

S

Y

Va

a

um

m

aQLdütq

ET

Ij

It

DISPU-

D

j

205

ü— Coo $

"ii

lne W

Rh, lüm

li tgy

) n

DISPUTATIO "

t

De Gratia,

QU

H ts u

o

l

[

In hac Difputatione queritur:

lt

M

1

Quid & quotuplex fit gratia?

n

2

In quo confiftant errores Pelagiano-

DI

rum & Semipelagianorum ?

inij, T

Vrl

An poffit dari opus moraliter bonum

1

fine gratia intrinfece fupernaturali ?

4

An homini ex viribus nature per gra-

tiam extrinfece fupernaturalem facien-

ti, quod eft in fe, Deus infallibiliter

conferat gratiam intrinfece fupernatu-

ralem tam habitualem quam actua-

lem? :

äï

An gratia fufficiens detuf omnibus ho-

minibus, & femper? Et quid ea fit?

ä&

6.

Quid fit gratia efficax?

7*

Quid fit gratia fanctificans? vel cha-

ritas habitualis ?

*

QU.£.

DIf

204

DISPUTATIO IIL

J

s

sT

. QUISSTIO L.

LnPONDE'

Quid & quotuplex fit gratia?

p

jtude

UJERITUR I.

Quid fit gratia?

"

iem e

REsPONDEO. Gratia penerice ac late fumpta

fignificat quodlibet beneficium gratuitum à Deo

44 ( 1

m d

hominiimpenfum. Sed /pecifice, Jiritte, & anto-

noma[tice accepta , prout in hac Difputatione füu-

f 0 im

J

eamevenudn

mitur, poteft definiri, quod fitbeneficium gratul-

l

tum à Deo homini impenfum in ordine ad finem

d 1

fupernaturalem affequendum. — Ita quoad rem D.

s um

Thomas in pluribus locis.

In 2. Sent. dift.o6.

stngti

]

»

am uf

q. 1. à. I. C. & ad 2. fic fcribit: ,INomen gratie

» quandam liberalitatem importat, unde ex hoc,

spüng

» Quod gratis datur, gratia dicitur. Liberalis au-

du

» tem donationis principium eft amor. Cum au-

j nl

» tem dile&io Dei bonitatem creature caufet fe-

u

Á

i

» cundum diverfos gradus bonitatis in creatura,

ma st

» diverfimode Deus aliqua diligere dicitur. Un-

. X

»de & diligere omnes creaturas dicitur, fecun-

3040

» dum quod bonum nature omnibus tradit Sed

dn

»1lla eft fimpliciter & perfe&a dile&io, quafi

(uzumI

» amicitig fimilis, qua non tantum diligit creatu-

ul

» am, ficut artifex opus, fed etiam quadam ami-

YDE

» Cabilifocietate, ficut amicus amicum, inquan-

wo

Ti

|

» tum eas trahit in focietatem fue fruitionis, ut

» in hoc earum fit gloria & beatitudo, quo Deus

» beatus eft, & hoc eft dile&io, qua fan&os di-

h

T o

M

»ligit, quz antonomaftice dile&io dicitur: &

ideo etiam effe&us hujusmodi dile&tionis anto-

D

n

»homaítice gratia vocatur; quamvis & omnes

-;

»naturales bonitates grati: dici poffunt

Dul pf

TT

» quia

» gratis à Deo dantur.

Vi

Qv x-

M

ll

DE CRAÁATRIX

205

]

"

QuuRITUR 2. Quotuplex fit gratia?

S

Atli?

RrzsPONDEO. Gratiadividitur r.inaéctua-

lii

lem & habitualem.

2. in naturalem & fuperna-

turalem.

3

in fupernaturalem intrinfece ; &

2 lil

fupernaturalem extrinfece.

4. in externam &

M

internam. s. in gratiam gratis datam, & in gra-

Jrib,

tiam gratum facientem, feu fanctificantem. 6.

Qu

in gratiam operantem, & cooperantem.

7

in

TEf w

gratiam prevenientem, concomitantem, & fub-

Qrüteg

fequentem.

8. in gratiam excitantem feu moven-

Taquis

tem, & in gratiam fanantem.

9. in gratiam con-

y $ent.*u':

ditoris, & in gratiam Chrifti feu mediatoris.

IO

g

in gratiam futticientem, & in gratiam efficacem.

i w

11. in gratiam generalem & fpecialem.

I2. in

. lii

gratiam praeparantem, applicantem, & protegen-

amy, (

tem.

I3. in gratiam nature, & in gratiam indi-

AOUR Q1

vidui.

14. in gratiam congruam, & non con-

Is e

gruam.

IS. in adjutorium cum quo, & fine quo

7)0n.

16. in gratiam fupernaturalem entitative feu

od

d

!

quoad fübftantiam , & in fupernaturalem quoad

v

modum.

i d

QUXZRITUR. 3.

Quid fit gratia attualis &

t djic

babitualis?

RrsPoNDEo. Gratia actualis confiftit in au-

iun quic

uticum, z

xilio divino tranfeunte, videlicet vel in illuftra-

J fruivlo:'ï

tione intelle&tus, velin motione bona volunta-

tis

Sic enim gratiatn actualem defcribit S. Au-

i,

^

), Qu

guítinus: Ut innotefcat , quod latebat , €? fuave fiat,

Vi didt

quod mon dele&tabat , gratia Dei eff , qu& bominum

adjwoat voluntates.

Gratia babitualis vero dicitur

i diionit

donum Dei permanens anime collatum.

'Tale

][]m]ViS lu

donum habituale eft lumen fidei, gratia fan&tifi-

ipftt

cans, donum fcientie, donum prophetig. Utram-

que

[

pr

206

DISPUTATIO

III

que hanc gratiam defcribit S. Thomas in . dift.

,Wex[uüi

g

28. q. 1. a. 4. C. ubiait: ,Gratia dupliciter poteft

»accipi; vel quodcunque excitativum volunta-

r s

g

Jrr

"u

» tis, exhibitum homini ab ipfa divina providen-

5 1

»tia; vel aliquod donum habituale in anima re-

quu

»Ceptum, quod gratis à Deo confertur.

EM

Uwaua

Si pri-

fiulth

» o modo accipitur gratia, nihil differt, quid-

[

» quid fit illud, quod variationis (n animo) oc-

p

at

»Cafionem praebeat, quafi voluntatem excitan-

» do; five fit admonitio hominis, vel egritudo

w dti1

g u

»Corporis, vel aliquid hujusmodi, quse omnia

» conftat divinge providentiz fubje&ta effe, & in

jic qi

»bonum ele&orum ordinata.

al t

Unde quidquid

n illud fuerit, quod hominem excitaverit ad con-

UNITUR

»Vertendum fe, ut gratiam gratum facientem

atl

t

T02

»accipiat, gratia gratis data dici poteft, & fic

»line gratia gratis data homo fe ad gratiam non

TIUT

at n

»preparat. Si autem accipitur gratia pro aliquo

»munere habitualianime infufo, quidam dicunt,

vf

1nios d

» quod nullus poteft fe ad gratiam gratum facien-

»tem preparare, nifi per aliquod lumen menti

pulrmma

»infufum. Iftud autem non videtur conveniens;

Sedum. |

» quia illud etiam lumen non daretur alicui, nifi

1010 p

» qui ad illud recipiendum fe preparavit ('per aliam

A;.mon'a dlt

»&ratiam babitualem) , quod non poteft intelligi;

RI

»hifi forte gratia (babitualis) gratis data dicatur

t fl

» naturale lumen rationis, quod pertinet ad bona

Vil

»Énaturalia, & non ad gratuita, nifi large ac-

UU,'(

j

Nf

» Cepta.

E

rl

QUJERITUR 4. Quid fit gratia naturalis &

flüny (

füpernaturalis?

REsPONDEO.

Per gratiam naturalem in-

Qnto

telligitur beneficium gratuitum à Deo homini

impen-

*üityi "m

l

DE GRATIA.

207

ii

impenfuüm ex fuo genere ordinatum ad perfe&io-

lil

nem nature humanze naturalera. Gratia autem

LU

fupernaturalis eft beneficium gratuitum à Deo

imi

homini impenfum ordinatum ad finem illius fu-

La

i.

j

pernaturalem.

Exemplum prioris eft admonitio

J.I

parentum, congrua cogitatio de vanitate mundi,

Lt«

memoria &ternitatis, immiffio divina morbi vel

i aning;v

alterius plage. &c. que hominem ad honeftatem

m

morum inducunt.

Exemplum autem gratic füu-

MU

ernaturalis funt motio interna, vel lumen in-

)dix Q

ernum, vel adhortatio parentum, aut immiflio

Ws

morbi. &c. quatenus ifta à Deo ordinantur ad

Ui

finem feu beatitudinem hominis füpernaturalem.

iav

QuzRITUR S. Quid fit gratia intrinfece fu-

n irg

pernaturalis, & extrinfece fupernaturalis ?

t tl

RrsPONDEO. OGratiaintrinfece fupernaturalis

fiiri

eft, quz ex fuo genere ordinatur ad finem feu

jia ol

beatitudinem hominis füpernaturalem. — Talis

y ia

gratia eft illuftratio vel motio interna divina ad

iT

Ditt

"

eliciendos actus fidei, fpei, & charitatis circa

Deum unum & trinum beatifice per effentiam

det t

poffidendum. — Gratiz extrinfece fupernaturales fant.

!

|

admonitio parentum, cogitatio de vanitate mur-

are!uräi;;

*pzravi»: ;

di, memoria zternitatis, immiffio morbi. &c.,

quz licet ex /uo genere tantum petant ordinari ad

p

t du

perfectionem feu beatitudinem hominis natura-

lem, in individuo tamen hic & nunc à Deo vel

j

ab homine ordinantur ad beatitudinem illius fu-

; D j

pernaturalem.

QuERITUR 6. Quid fit gratia exierna vel

gmia j

interna?

RESPONDEO.

Gratia externa eft, qua con-

l [laülfnï

fertur homini quoad corpus, vel quoàd fenfüus

n

P

corpo-

u

pl

208

DISPUTATIO III.

P

Al

"o

corporeosin ordine ad finem hominis.

'Talis eft

W

h

Scriptura Sacra, pradicatio verbi divini, adhor-

4 j Mf

tatio amici, le&tio pii libri , focietas bonorum,

l GHW

educatio bona, fufcitatio mortui, fanatio mira-

il

((

m

V"

i

j

j

culofa, recta difpofitio phantafiz, & appetituum.

4

]

&c.

-

Econtra Gratie internz funt illuftratio in-

Ton

ï

telle&tus , motiones pie & bonz inclinationes

L

!

$a

voluntatis , voluptas predominans ad bonum,

!s

gratia fanctificans, virtutes infufte, character fa-

hl

J

l

cramentalis, donum prophetiz. &c.

r

QUJERITUR 7.

Quid fit gratia gratis data,

& gratia gratum faciens, feu. fan&ificans ?

au, n

REsPONDEO.

"a00nefl

Gratia gratis data vocatur

ila, qu:x dire&e homini confertur ad procuran-

&i

dam fupernaturalem falutem alienam.

Gratia

ln

autem gratum faciens f&u [anttificans.eft illaa, quze

maun

D

ratione fui reddit hominem gratum Deo, & di-

gnum ad obtinendam füpernaturalem falutem

[ äü, &il

propriam.

Re&e tamen hic obfervat Gonet

at Yi

Difp.3. a. 1. n.6., gratiam fan&tificantem dividi

Af q

poffe in gratiam formaliter fanCtificantem, & in

xunitta

gratiam caufaliter feu efficienter fanctificantem.

UOT

Formaliter fan&tificans vocatur gratia, quz ra-

toidm,

tione fui facit & denominat hominem dilectum

5

P

l

ï?gmtiom

Deo, nempe charitas infufa à Deo.

Gratia au-

u Püm

tem efficienter feu caufaliter fan&tificans dicitur

D

W

illa, quze efficit effe&tum, quo homo reddatur

PPRRUUGE

formaliter acceptus vel acceptior Deo.

"'Tales

^ Pätconv

gratiz caufaliter fanctificantes funt gratic atua-

&

les, v. g. illuftrationes interne, pie motiones

"

ii

i

':iaüm, l

interne, boni habitus feu inclinationes internz

UT

adbonum, & probabiliter etiam gratie facramen-

tb k

tales

"rf

l

DE GRATIA.

269

li li

tales in facramentis vivorum. Ceterum gratie

gratis date ab Apoftolo 1. Cor. 12. enumerantur

B6 h(]n.

]

novem.

I. Sermo Jfapientic.

2. Sermo fcientia.

j famïï.k

3. Fides.

4. Gratia. fanitatum.

$. Operatio virta-

N

Uuum.

8. Ge-

6.. Prophetia.

7- Difcvetio fpirituum.

nera linguarum.

9. lnterpretatio . fermonum.

Ut

1 ii

enim D. Thomas 1. 2. q. 111. a. 4. C. obfervat ;

Qt0y ]

ad hoc, ut quis alterum dirigat ad falutem, re-

quiritur r.re(fa cognitio, qux habetur per fapien-

Fæ? Quj

[

tiam, fcientiam, & fidem.

2. folida probatio , quze

habetur per miracula & effectus foli Deo poffibi-

n

ll

gti

]

biles.

3. debita elocutio, quce habetur per donum

linguarum, notitiam affe&uum humanorum, &

"i dl Y

interpretationem Scripturarum.

» Dicendum,

d

» Cinquit) quod gratia gratis data ordinatur ad

dien,

»hoc, quod homo alteri cooperetur, ut redu-

TT

»catur ad Deum. Homo autem ád hoc operari

n s

, non poteít interius movendo; hoc enim folius

Vrl

» Dei eft, fed folum exterius docendo , vel per-

j ais

» uadendo.

Et ideo gratia gratis data illa fub

qenht

, fe continet, quibus homo indigetadhoc, quod

'iüïüx I

» alterum inftruat in rebus divinis, quix funt fu-

n n

»prarationem. .Ad hoc autem triarequiruntur.

trrià

» Primo quidem, quod homo fitfortitus plenitu-

doninant

, dinem cognitionis divinorum, ut ex hoc in-

» itruere alios poffit.

Secundo ut poffit confir-

je.

ff

,mare vel probareea, quz dicit: alias non effet

; efficax ejus doctrina.

Tertio, ut ea que con-

um

» Cipit, poífitconvenienter auditoribus proferre.

3pd0r DEOZ

, Quantum igitur ad primum tria funt neceffaria.

g

» Oportet enim , ut ille, qui debet aliquem in-

i pl? p

» ftruere in aliqua fcientia, principia illius fcientie

jnsburel

» fint certiffima , & quantum ad hoc.ponitur fides

mgmiæ ü-

D. Amort Tr. dePecc.orig. & grat.

O

77(in

210

DISPUTATIO IIL.

.Jumhm

»(in gradu excellenti cum quadam clariori &

M^

i ad I)

» fidentiori non folum de authoritate loquentis,

Va

» ac revelatione, fed etiam de credibilitate & ve-

, ritate amcu]orum notitia) quz eft certitudo

» de rebus invifibilibus

Secundo oportet, ut

hm-R

Doétor re&e fe habeat circa principales conclufro-

gl a

»nes fcientie, &fic ponitur fermo /apientie , quee

Aro m

, eft cognitio divinorum (feu caufarum altiffima-

QNDEO

,rum, puta judiciorum & Decretorum divino-

,rum mirabilium circa falvationem & falutem

I

i

»generis humani.) Tertio oportet

ut etiam

, abundet exemplis & ecognitione effe&tuum, per quos

Dv

» interdum oportet manifeftare caufas

Etquan-

j

»tum ad hoc ponitur /ermo fcientie, quas eft co-

)

» gnitio rerum humanarum; quia invifibilia Dei,

t

»per ea, quz facta funt, intelle&ta confpiciun-

Il

) tur.

Confirmatio autem in his, quz funt fupra

N

i

,rationem divinitus revelata, eft per ea, que

»ífunt divince virtuti propria: & hoc dupliciter. ;

«ff At

», Uno modo, ut Doctor facre do&iring faciat,

,

»que folus Deus facere poteft in operibus mira-

alc od

Saltem ]

,culofis; fivefintadfalutem corporum; & quan-

» tum ad hoc ponitur gratia fanitatum; five ordi-

W m d

lia

, nentur ad folam divine poteftatis manifeftatio-

» nem, ficut quod fol ftet, auttenebrefcat, quod

AR

MUU

M

ï NI

are dividatur; & quantum ad hoc ponitur

operatio owiutum

Secundo

ut poffit manife-

p

»ftare ea, quz folius Dei eft fcire, & hxec funt

contingentia futura, & quantum ad hoc poni-

Il "'Epe

D jfy

ul

tur propbetia, & etiam occultacordium, & quan-

»tum ad hoc ponitur di/vretio fbirituum. — Facul-

) DEO

» tas autem pronuntiandi poteft attendi vel quàn-

Wffllüd[ l

ll ïeo

» tum ad idioma, in quo aliquis poffit intelligi,

g

»

ll

DE GRATIA.

2l1

m&m d

» &fecundum hoc ponuntur genera linguarum ; vel

ii

h

, quantum ad fenfum eorum , quze funt proferen-

»da; & quantum ad hoc ponitur interpretatio fer-

V d

MO u

» fTOTILA1.

L

QUXZRITUR 8.

An inter gratis datas nu-

T0 f

merari poffit etiam character facramentalis, ju-

db

risdictio in foro interno, infallibilitas Ecclefie?

G

RESPONDEO.

Rectius id negari.

Prout

U

enim Gonetus obfervat; ifte gratie melius refe-

runtur ineorum beneficiorum divinorum claffem,

QUE

T,Eif[ !

j

qu: Apoftolus r. Cor. 12. vocat minifirationes &

Mri

operationes

Difcrimen autem inter has gratias &

i, qu

gratias gratis datas confiftit in eo, quodcharacter

v.g. ordinis, & poteftas jurisdiCüonis in foro in-

quiimi

terno immediatié concurrant ad fanctificationem

t j

formalem hominum & effettivé , efficientia faltem

is, qe i

morali. Sed gratig gratis date ad eam concur-

t dpet

runt tantum mediaté & difpofitiot.

Preterea cha-

t r

ra&er baptifmalis, & confirmationis nequidem

(re t

mediate ordinantur ad falutem alienam.

Infalli-

t

bilitas autem Pape vel Concilii Generalis non

n

confiftit in dono fupernaturali intus infufo in

ia h

anima, fed in externa afliftentia Spiritus Sanai,

o:ef:atisw

TOU

cogitationes Summorum Pontificum & Patrum

ita dirigentis.

m 4 Nj

QuxzRITUR 9. Angratie gratis datee den-

, ul

tur in homine per modum habitus; an vero fo-

fHors &fï

lum per modum a&ionis divinz tranfeuntis ?

antm du

RESPONDEO.

hus

Gratie gratis date ordina-

rie conferuntur per modum habitus.

Id P&o-

j jj

BATUR 1. ex eo, quia Apoftolus de his gratiis

gt

hs

j

loquitur tanquam de dono, quantum eft ex fe

qs?

us o

2

ftabi-

212

DISPUTATIO

III.

d lii

Jf

ftabili. Dicit enim r. Cor. r2. divifiones gratia-

i

tl

rum funt; & divifiones miniftrationum funt; &

u

divifiones operationum füunt.

Alii datur fermo

p

*l En)

E

fapientie &c. hec omnia operatur unus :piritus

"Ti il

(

dividens fingulis prout vult.

Sicut enim corpus

midp

unum eft, & membra habet multa; ita pofuit

Deus membra, unumquodque eorum, ficutvo-

»

!

luit.

Sicut ergo partes divife, data munera,

;;zmüorlaviï

(5

qualitas membrorum in fuo conceptu important

Qqui

M

j

3 nl

aliquid de fe ftabile, ita etiam divifio & datio

ejusmodi gratiarum in membra Ecclefiz.

2. Do-

z put

s un f

num prophetie in Prophetis Veteris T'eftamen*i,

v.g. in Moyfe, Samuele, Nathan, Elia, Elifzo,

ttinpet

Daniele &c.

Dabatur per modumhabitus, quo

il don*q:

uti poterant fine hafitatione in circumftantiis ad

]

1]

Ti

AT

finem gratie congruis.

Idem obfervare licet in

n

10

dono miraculorum Apoftolis Matth. 1o. collato.

Dicitur enim : .JDedit eis poteflatem fpirituum im-

mundorum , ui ejicerent eos, C curarent omnem lan-

Nm

a

guorem & omnem infirmitatem; precipiens eis & di-

t!m cmiü

Ml

cens: Infirmos curate , mortuos fufcitate, leprofos mun-

a;p]ication

date, demones ejicite.

Sic etiam A&. 5. v. 12. di-

& perfny

citur: Per manus ZApofTolorum f?bamt figna & pro-

t u

digia multa; ita ut in plateas ejicerent infirmos,

V uf

& ponerent in lectulis & grabatis, ut veniente

tf

Petro faltem umbraillius obumbraret quemquam

PU

illorum, & liberarentur omnes ab infirmitatibus

U.

"h

"fuis.

Concurrebat autem & multitudo vicina-

1

rum civitatum, .afferentes egros & vexatos à

* Ntge

fpiritibus immundis,

qui curabantur omnes.

i

"r

l

3. Eodem modo in Scriptura vocatur gratia gra-

tis data donum, quo modo vocatur collatio Spiri-

tus San&i donum v.g. AG. 8.

Ergo ficut hoc

' f"r.*kævm (

donum

V,

DE

GRATLIA.

215

K

donum eft habituale, ita & illud.

NEc omg-

ätlonum h

lii

STAT, quod fan&i patraturi miracula prius ora-

verint ad Deum ; quod Elifzus l. 4. Reg. 3. prius

A [

petierit pfalten; aut quod D. Bernardus ante pa-

lther.

trationem miraculorum legatur in precordiis fen-

Ws j

fiffe quemdam faporem, quafi monitorem de af-

&

fiftentia Dei.

Nam etiam Chriftus ante patratio-

Ó datu

Ü

nem miraculi oravit, Joa.11. v.41. c.12. v.28. etfi-

s

b

amfi in eo extiterit habitualiter virtus patrandi

im d

"h

E

i

miracula.

Sanéti autem orarunt nonnunquam

'ïccï.eüz, ,

ad Deum partim ut femetipfos difponerent ad

V

M

acionem tam fuüblimem & exercitium habitus,

tigy

Z

partim ut impetrarent à Deo lumen, an intentio

QUTA

conferentis donum, & natura habitus fit ordi-

il

nata à Deo pro his velillis circumftantiis.

NEgsc

ob

OBSTAT 2. quod A&. 19. dicatur: JDeus opera-

Matt p

batur virtutes per manum Pauli, ita ut etiam Jada-

via & famicinttia Pauli deferrentur. fuper -egros & cu-

rabantur. Namrefponderipoteft, habitum illum

N

tantum confiftere in fpeciali unione accidentali

feu applicatione omnipotentiz & bonitatis divi-

ns$ ad perfonas przditas tali dono; ficut infra

Vel ille habitus

dicetur de gratia fan&ificante.

CEI'B'IH'L'

eft tantum caufa moralis applicativa hominis ad

a&ioneminftrumentalem , quaactio hominis fub-

iits, u

Turis

ftat actioni divine. Nec denique oBsTAT 3.

p:dinis

quod D. Gregorius M. Hom. 9. in Ezech. tefte-

k mb

ftur, donum prophetie, miraculorum &c. in-

exiftere permanentes.

In San&torum cordibus, in-

gt

quit, Spiritus Santtus juxta quasdam virtutes. [emper

quiaiz

atf

jermanet; juxta quasdam «ero rece[Jurus voenit, &

«enturus recedit.

In fide etenim &2 fpe atque cba-

g od

In propbetie

vitate perfettorum corda mon deferit.

*ero

l Ergüu:

3

pl

214

DISSPUTATIOfF/II.

vero virtute, doürine facundia, müraculorum exbi-

l] m

bitione, ele(tis fuis aliquando adefb, aliquando fé fub-

Ü quod r

trabit.

yt Vide.i

REsPONDEO enim; ex hoc tantum confe-

gion

« Ef'

qui , quod ficut habitus fidei, fpei, & charitatis,

licet ex intentione Dei fit perpetuus, eft amiffi-

bilis,ex malitia hominis, ita etiam habitus gra-

4nizl

tiarum gratis datarum fitamiffibilis ex defeétu finis

m

à Deo intenti, vel ex defe&tu conditionum re-

"T

quifitarum à Deo.

Q-UJERITUR IO.

Quid fit gratia operans

d. l

& cooperans?

dmu g

"

REsPONDEO.

Gratia operans vocatur,

h

l

Til

j

quz in anima operatur effettum fine cooperatio-

ne liberi arbitrii. "l'alis gratia eft omnis actio,

qua Deus in anima caufat illuftrationem intelle-

x'.'ER[TL'R

reentny

&us, bonum inftin&um feu motionem repenti-

p wn

nam voluntatis, voluptatem feu inclinationem

t

fortem ad bonum. — Gratia autem coopérans vo-

tur: Dd

catur, qua Deus homini cooperatur ad actum

2 Hl

internum vel externum.

Poteft autem eadem

tDnty, |

gratia effe fimul operans & cooperans.

Nam

quando Deus interius hominis voluntatem mo-

ts

lat jf ,

vet v. g. ad a&tum mifericordie , fidei, fpei, vel

hi - ».])

charitatis, in primo figno rationis datur fola mo-

AT

tio interna, caufata à folo Deo.

In fecundo

"

W'TJ

figno rationis datur affenfio ad motionem divi-

nam de fe continuam, & fic homo fe habet quo-

1

li

ad fpeciem actionis per modum determinantis feu

operantis;. Deus vero fe habet per modum de-

V1

terminati feu cooperantis.

Nec refert, utrum

'! )

m

illa motio divina fe habeat per modum a&ionis

wanfeuntis, five per modum impulfonis habi-

D

tualiter

'mesl t

Y

DEÉ

GR A T IA.

215

JLHIM

tualiter permanentis. Tn utroque enim cafu ve-

rum eft, quod gratia Dei fimul fit operans, &

( tan'm

cooperans, videlicet a&ualiter vel habitualiter

N

operans inclinationem ad a&um vel habitum ;

MC

U

Ó

a

cooperans vero ad determinationem voluntatis

a&ualem vel habitualem.

Ita quoad rem hos

lm Hh

li

E

terminos explicat D. Thomas 1. 2. q. 111. a.2.

ubi fic fcribit: Gratia dividitur per operantem (2 co-

Ls

eperantem. — In effetu, im quo mens moftra eft mota,

lt ia

& non movens, folus autem .Deus movens, dicitur

graiia operans.

In illo autem effe&tu, in quo mens

m

j

TT

l]

1

noflra & movet && movetur , operatio mon Jolum aitri-

H

buitur Deo, fed etiam anime. — Ex fecundum boc. dici-

Mil

Íh

tur gratia cooperans.

4 C& 0f

QuxnrTUR 1I. AÁnhec divifio gratie in

TU

operantem & cooperantem habeat fundamentum

foonet :

etiam in Scriptura & Patribus?

i

REsPONDEO affirmativé. Sic ad Phbil. 2.

Wa

dicitur : Deuseff, qui operatur in nobis velle & per-

vt d

ficere.

Etlfaige 26. Ommia opera nofira operatus es

h

Itl

WE

J

j

[ 1071

r

nobis Domine.

Hoc tamen non obítante Apofto-

sl

0

hmþ

lus r. Cor. 15. ait:. JNon ego, fed gratia Dei mecum.

;

Et Marci 16. v.2o. Predicaverunt ubique Domino

c00per ante.

». D. Auguftinus ]. de grat. & lib. ar-

'thj F:C&fx,:

f -

bit. c. 17. Cooperando Deus in mobis perficit, quod

a. hi

tur in-

vt

operando incepit; quia ipfe, ut oelimus , opera

i.

n

cipiens , qui volentibus cooperatur perficiens.

31

J

1

Gregorius l. 26. Mor. c. x1.. Superna pietas prius agit

n

in nobis aliquid. fine nobis , ut fubfequente quoque noftro

jpt !

libero arbitrio bonum , quod jam appetimus , agqt f0-

biscum.

od

"1 mOdL!'u-

QuueRITUR 12. Quidfitgratia preveniens,

1

Is

l

concomitans , & fübfequens?

j

u

REsPON-

Jï

O 4

216

DISPUTATIO

1II.

REsPONDEO. QGratia freveniens vocatur,

que& homini confertur ante.ejus cooperationem

gt tD

prioritate temporis vel naturz.

g

Concomitans eft

idem, ac gratia, quz fimul tempore confertur

[l

vel confervatur à Deo in homine

cum ejus bona

]

voluntate.

Gratia fübfequens eft , qua confe-

D

quitur ad bonum a&tum voluntatis.

Hinc éadem

n

gratia comparativé ad aliam gratiam fübfequen-

r

)

M

tem poteft effe preveniens,

& fimul comparati-

ve ad aliam

"T

gratiam precedentem erit fübfequens.

D. Thomas

I.2. Q. II I. a. 3. C. fichabet: ,Sicut

,fn m

[

»Bratia dividitur in operantem & cooperantem

» lecundum diverfos effeGtus; ita etiam in prze-

';'LSPITL«'I

J

u

»Venientem & fübfequentem ; qualitercunque

» Bratia accipiatur, (five a&ualiter five habitua-

)

PORDE

»liter).. Sunt autem

quinque effe&tus gratiz in

s vdit

» nobis.

Primus eft, ut anima fanetur.

Secun-

Aidmidtr

»dus, utbonumvelit. 'Tertius eft, ut bonum,

s

W

AUs

K vlm

»Qquod vult, efficaciter operetur. Quartus eft,

a LU

»Ut in bono perfeveret.

Quintus eft, ut ad

tpit ml

» gloriam perveniat.

Et ideo gratia, fecundum

t0Atfo f

» QUod caufat in nobis primum effe&um, voca-

ttin Apol

»tur preveniens refpeétu fecundi effe&us; &

z C t

» prout in nobis caufat fecundum, vocatur füb-

D

» fequens refpe&tu primi effe&us. — Et ficut unus

lt

j

» effe&tus eft pofterior uno effe&u, &prioralio,

AA

th

»ita gratia poteft dici preveniens & fübfequens

l

»fecundum eundem effe&um refpec&tu diverfo-

»f

»rum.

"n

QU/ERITUR I3.

j

An hac divifio fundetur

[j

in Scriptura & Patribus?

RzsPoNpEo affrmativé.

W

4

Fatendum ta-

men eft, in Scriptura & Patribus ferme univer-

"t

ii

fim

l

DE CRLATIA;

217

l

V

fim per gratiam prevenientem intelligi eam, que

Q

(

antecedit omnem noftram operationem merito-

riam vitz zeterna.

Sic Pfal. 57. dicitur: Miferi-

T

cordia ejus preveniet me.

Et Pfal. ?9. Mifericordia

1ec :

VUnen

tua fubfequetur me.

Et r.]oan.4. Jpfe prior dile-

EIJL[LQ

xit nos.

2. D. Auguftinus l. de nat. & grat. c. 32.

4 Din

Provenit , ut. fanemur ; fubfiquitur , ut' fanati vege-

n

"

Ti

iemur ; prevoenit , ut vocemur ; fübfequitur , ut. glori-

ts

ficemur.

3. S. Bernardus l. de gratia & lib. arbit.

ïmeritf*abïäg

Sane prevenire ipfi nos nequaquam po[fJumus.

Qui

u

enim bonum memünem imvenit , neminem [aloat, quem

AT

non pravenit.

ydin:

QuxmnITUR 14. Quid fit gratia excitans &

1; QUi

Janans ?

dtani

ResPoNDEO. Gratia excitans vocatur, qu&

Ti

hominem velin bono torpentem, vel in peccato

lüet i

quafi dormientem adconverfionem excitat. Sed

dl t

gratia /amans vocatur, quce pravas hominis incli-

nationes, vel mentis ceecitatem fanat, ut facilius

. (

N

T

recipiat motiones gratiz.

Etiam hujus divifio-

1

"

nis occafio fumpta eft ex Scriptura & Patribus.

p

j

n d

Sic enim Apoftolus Ephef 5. dicit: Surge, qui

jnd d

dormis, & exurge à mortuis, & illuminabit te

Chriftus.

Et Apoc. 3. Deus dicit: Sto ad oftium,

Is TR

Et de utraque gratia tam excitante

& t

& pulfo.

quam fanante loquitur D. Auguftinus in libris

f

EBMS (S ]

Confeffionum , ubi ait: Pocafti, clamafti , vupifti

^

furditatem. meams corufcafli , [plenduifti , fugafti ca-

n a

citatem meam: flagrafHi &$ eduxi [piritum , atque jam

anbelo iibi; guflavi, C efurio ac

: fütio; tetigifti me,

xinbs

&j exarfi in pacem.

"

UERITUR $. Quidfit gratia conditoris, &

]

Lt

hs f

gratia mediatoris ?

O 5

REsPON:

28 .

DISPUTATIO Ili.

um

REsPONDEO. Gratia conditoris eft, quce de

hf

fe & ex fuo genere hominem tantum ordinat ad

actus virtutum moralium in ordine ad finem feu

g

q0107

« Off

beatitudinem hominis naturalerm.

Gratia vero

;(

mediatoris eft, quze hominem in ftature lapfe non

||r

folum reparatadrecuperandum perdita, fed etiam

at

per a&us virtutum füpernaturalium elevat ad fi-

d

nem feu beatitudinem füpernaturalem, confiften-

m

tem in vifione Dei unius & trini intuitiva per ef-

p

TUR

fentiam. Degratia conditoris ut condiftincta à grà-

f

tia mediatorisfiepe loquiturS. Auguftinus. Sic l.

lvt

12. de Civit. c. 9. ait: Zngeli voluntatem , qua me-

liores effent, non mifi operante adjutorio creatoris ba-

:;;mpara[i

bere potuerunt.

106

um

Et Epift.

186-

INatura. bumana ,

á

etiamfi in illa integritate, in qua condita eft, perma-

[]

LU

MU

I

meret, nullo tamen 1nodo feipfam creatore fuo non ad-

jwoante feroaret.

I

t oj

QUERITUR I6.

DC Sï

& efficax ?

Qufd fit gratia- fufficiens

Qum prt

RESPONDEO.

Gratia füfficiens vocatur,

m

quz libero hominis arbitrio tribuit vires ad ope-

ShrrTa

randum meritorie in ordine ad finem füpernatu-

t, honory

ralem.

Gratia autem

RA

?Hïcax vocatur illa, ad

quam Deus certo fcit fecuturum effe voluntatis

affenfüm. —Gratia efficax dividitur in gratiam zn-

H

trinfece efficacem , & extrinfece etficacem.

Gratia

lr

intrinfece etficax vocatur illa, quze non poteft con-

i

jungi cum di(fenfu voluntatis.

At extrinfece vo-

W

j

f

catur illa efficax ; que, licet fpe&tando ejus na-

turam poffit conjungi cum diffenfu, previdetur

li

B

tamenà Deo non fore conjungenda cum diffenfu.

UR

AM

Et ideo ctiam folet vocari gratia congrua.

Mi

a&"eg

QUJF.-

i

DE GRATIA.

219

u "

QuxRITUR 17. Quid fit gratia generalis &

lt

fpecialis p

LTES

RrzsPOoNDEO. Gratia generalis vocatur, qud&

a

Gratia autem

confertur omnibus hominibus.

il

|

E

"

-

ln

fpecialis dicitur, qu& confertur tantum aliquibus.

ïeïdita

Sic gratia converfionis indulta latroni in cruce,

ID dv

Zacheo, Mattheo , Paulo. &c. erat fpecialis.

n u

Sed gratia przedicationis Apoftolice, mors Chri-

«t

fti. &c. erat. gratia generalis.

COH

QUERITUR I8.

Quid fit gratia preparans,

M.

li

applicans , & protegens?

RESPONDEO.

Gratia preparans confiftit in

divina przparatione, difpofitione, ac coordina-

p DA

tione caufarum fecundarum naturalium vel fuper-

(j

naturalium tam remota quam proxima in ordine

(

V

l

ad falutem hominis determinati.

TTalis gratia re-

!

fpe&u Petri eft ele&io divina, qua Deus inter

infinita fyftemata poffibilia mundi elegit potius

pl

hoc prefens Syftema, in quo fpectata ferie cau-

farum precedentium viderat Petrum potius af-

fifres v

fenfurum gratie converfionis, quam diffenfurum.

r vt

"Talis gratia etiam eft przparatio priorum paren-

tum, bonorum fociorum, bonorum Infiru&o-

u ia

nE

rum, & Parochorum. Gratia applicans confiftit

in illuftratione, vel motione interna, vel dele-

rn eent

&atione ad bonum, qua Deus voluntatem im-

pl

li. !

mediate applicat ad eliciendum actum bonum.

Gratia protegens eft, qua Deus hominem fpeciali-

p

ter protegit à tentationibus gravioribus dcemo-

; lf

nis vel mundi vel carnis; v.g. refroenando pote-

jrinné

ftatem deemoni, ne gravius tentet; prafcinden-

fali, f

do occafiones peccandi per focietatem pravam,

«s

vel officia & negotia periculofa. Has fpecies gra-

d p

N

tiarum

1

A

$20

DISPUTATIO II

4 0

R

tiarum videtura

gnofcere D. Thomas r.2. q. rog.

7) Ml

a.9. C. ubi ait: Propter carios rerum eventus we-

j l' Qf SC'

ceje eft nobis, ut à Deo dirigamur , & protegamur s

D

|

€9 propter boc comvenit dicere : .Et me mos inducas

n tentationem.

MIITUR

Etad2. Operatio Spiritus S., que

at

mos movet C protepit, mon circumfcribitur. per effe-

"

(XDH0

Ghum babitualis doni , que in mobis caufatur , fed pra-

ter bunc effe&um mos movet & protegit. — lbidem c.

M

d

ii 4

Quid oremus, ficut oportet, nefcimus. Rom.g.

Propter varios enim eventus rerum, & quia

i

[

d

etiam nos ipfos non perfe&te cognofcimus, non

:',Euæ, l

poffumus ad plenum fcire, quid nobis expediat,

fecundum illud Sapientie. 9.

Cogitationes mor-

n, g

1 o

talium timidz, & incerte providentie noftre;

& ideo neceffe eft, ut à Deo dirigamur, & pro-

ign di

^ UM

^0

L

tegamur ,. qui omnia fcit & omnia poteft. Et

Q.24. de Veritate a. 14.. Omnes . exteriores motus à

A A

NTEA

|

divina providentia moderantur , facundum ,. quod ipfe

n

judicat aliquem excitandum ad. bonum . bis vel illis

actionibus.

Qrm:v.

Unde fi gratiam Dei velimus. dicere non

y af

aliquod babituale donum , féd ipfam mifericordiam Dei,

Museoyp

per quam interius wotum mentis operatur , $^ exte-

gt

viora ordinat ad bominis falutem , fic méc ullum bo-

vdreilr

mum Lbomo potefL facere fie'gratia DDei.

Sed com-

m

mumiter loquentes utuntur momine gratie pro aliquo

Ed

dono babituali juflificante.

n

QUJERITUR I

9. Quid fit gratia nature, &

Vl

gratia individui?

TY

RrsPoNDEO. Gratiamature vocatur, quee

Jf

nulli individuo generis humani debetur, ne qui-

dem indeterminato.

Et talis gratia eft elevatio

fr.l(Jq

ad ftatum füpernaturalem.

Gratia autem indivi-

b

"4 Ll

dwi vocatur, qu& nulli determinato individuo

]

debea-

ffvw,"

n

W

DE GRATIÍA.

201I

i

debeatur, debetur tamen alicui individuo inde-

terminato.

Talis gratia eft bonitas ingenii v. g.

UT

in D. Thoma, Scoto.

Hsc divifio familiaris eft

^Vy

Goneto Difp. 1. $. 2. n. 20.

UZERITUR 20O.

Quid fit gratia congrua,

vel non congrua?

RESPONDEO.

Gratia congrua dicitur, quze

fecundum fe eft quidem indifferens ad affenfum

Mimi

vel diffenfum , attamen prout fubftat ícientice

t |

medie, providetur à Deo conjungenda potius

ogml

NU

fore cum affenfu vel diffenfu.

ANon congrua vo-

AN L

uj

catur, que, licet fecundum fe poffet ab homine

acceptari, ficque conjungi cum affenfu, pravi-

ld

dmm

detur tamen, potius fore conjungenda cum dif-

u...öl

'UL

fenfu quam affenfu.

Sic igitur eadem gratia,

Ui

l

prout fübftat fcienti& medie, refpectu unius v.

m

g. Petri, poteft effe congrua, quin fit congrua

refpectu alterius, v. g. Juda.

UZERITUR 2T.

Quid fit adjutorium, cum

quo, & adjutorium //ne quo non?

REsPONDEO.

Adjutorium cum quo, voca-

i

tur illa gratia, cum qua certo conjungitur affen-

ly J^

fus, five id proveniat ex intrinfeca efficacia gra-

lii

tiw, prout aliqui exiftimant, five ex infallibili-

4 n

T(

tate fcientie medie, cui fübftat gratia congrua.

Gratia /ime quo non vocatur illa gratia, fine qua

homo vel angelus non potuit perfeverare, vel

r

proficere, ita tamen, ut illa pofita non fit eoipfo

TU

perfeveraturus vel profecturus.

De ifto adjuto-

y n

rio fine quo non loquitur S. Auguftinus Epift. 22.,

ubi ait: JNatura bumana, etiamfi in illa integritate,

nidi

nj

in qua condita e[0, permaneret , mullo tamen modo fà-

ipfam creatore [4o non adjwoante . [ervaret.

Unde cum

gt J

fine

222

DISPUTATIO:.:III

fine gratia Dei falutem mon. po[fet. cuftodire , quam

accepit, quomodo fine gratia Dei poterit reparare quod

, qw mf

perdidit ?. De adjutorio autem cum quo loquitur

W

ille textus S. Fulgentii l.2. c. 3. INon alia gratia

Jlantem angelum. & ruina /potuit. cuflodire , mift. illa,

Z:M

que lapfum bominem pofé rwinam potwit veparare.

j

a

Una in utroque efb operata gratia; in boc ut fürge-

j

vet : in illo me caderet ; m illo me oulneraretur , in

H

iflo, ut [amaretur : ab boc infirmitatem repulit , illum

n

infirmari non . fivit.

g Vi

UZERITUR 22.

uid fit gratia entitative,

fins

feu quoad fab[?antiam fupernaturalis; & fupernatu-

b

ralis quoad modum?

!

REsPONDEO.

].b

Gratia füpernaturalis entita-

tive, feu quoad fubflantiam eft illa, que& immediate

ac formaliter refpicit aCtum intrinfece fupernatu-

ralem.

Sic omnis interna illuftratio, vel motio,

inju

DT

immediate terminata ad actum fidei, fpei, vel

charitatis, aut virtutis chriftiang, v. g. obedien-

lum

tie voluntarie, amoris perfecutionum. &c. eft

dbrin d

entitative & quoad fubftantiam füpernaturalis.

Ua o

Econtra omnis motio vel illuftratio interna, que

Mug llfbh(

immediate terminatur ad a&tum ex füo genere

A D] ro

naturalem feu moralem, quando talis motio vel

illuftratio à Deo tanquam remota difpofitio ordi-

ïidf,' I6j

1 (s

natur ad actus intrinfece fupernaturales, eft gra-

tj

tia fupernaturalis quoad modum. — "Talis motio feu

"w

gratia eft, quando Deus puerum movet ad li-

Vütrun

benter audiendos parentes pios, vel Magiftros

Ultis j

bonos.

Ral

:

P"æ

i

*

tU

QUE

V

DE GRATIA.

225

| Olfvf-jivg, i

QUJESTIO II.

"*ïmf fff)m»l

Q

In. quo confiflant errores Pelagianorum , & Se-

mipelagianorum de. Gratia?

J !f

OTANDUM I. Pelagianos exortos effe Sz-

lj

!

L

culo quarto exeunte. Authorem habuerunt

[

»uïnzr;:,;

quendam Pelagium monachum, virum alias fpe-

cie pietatis clarum, ita ut multos falleret, ante-

lt 1

quam à Romana Ecclefia detegerentur ejus ver-

futia.

Videtur de hoc ipfo Pelagio loqui S.

D

Chry[oftomus, poftquarm ejus venenum latens agno-

Iriy U

verat, Epift. 4. ad Olympiadem in fine, ubi

fcribit: JDe Pelagio monacbo magno dolore affettus

p

I qei

Jfum.

Copita igitur , quot quantisque' coronis digmi

Ditfool

fint , qui forti animo in acie [ieterunt , cum «iros,

ii v

qui tam pie, tam [antte, tantaque cum tolerantia vi-

xerunt, abripi atque in fraudem impelli oideamus.

n ii

i,v fl

NOoTANDUM 2.

Pelagianam herefin con-

fl

fiderandam effe in vario ftatu.

Poftquam enim

impugnari ceperat, pr&fertim à D. Hieronymo,

nf ts

h

dUl

i

& D.Auguftino, perpetuo mutabatfaciem. — Pri-

mitus enim rotunde negabant, dari peccatum

dun r

originale; neque baptifmum parvulis effe necef-

) a

farium; docebant etiam, hominem folis viribus

sl

t

n

Vr

fui liberi arbitrii pervenire pofTe ad fummam per-

fectionem, nec opus effe gratia, ad obtinendam

p Ts

yetun D

falutem sternam.

Cum autem convincerentur

variis textibus Scripture; gratiam homini ad fa-

j

]utem effe neceffariam, admittebant quidem ne-

ceffitatem gratie, fed per gratiam intelligebant

gratiam creationis & donum liberi arbitrii, ita ut fola

natura, & liberum arbitrium per creationis gra-

E

tiam

DISPUTATIO rIIri

224

tiam nobis collata ad omnia peccata vitanda, at.

asl

st

quead omnem perfectionem falufemque obtinen-

dam nobis fufficerent.

Tertió cum ex Scrlptura

NU

I

his

oftenderetur, non fufficere folam gratiam crea-

w

tionis, fed etiam neceffariam effe gratiam Chrifti,

1

tanquam gratiam Redemptoris, confitebantur

etiam gratiam Chrifti, fed per eam intelligebant

gt

K

doctrinam, éxemplum, & legem Chrifti

Quarto,

cum illis ex Scriptura oftenderetur, non fufficere

Em

ad fan&e vivendum & falutem obtinendam folas

Md &p[()

illas gratias externas, fed ad aGtus meritorios vi-

j

]

ls

tz eterne internos opus etiam eílegratia interna,

((. r

confitebantur tandem, etiam opus effe quadam

prrrn

gratia interna, fed eam tantum conferri confe-

quenter ad merltum fidei, quam afferebant elici

hinti

& obtineri ex folis viribus liberi arbitrii, praefup-

hm

pofitafola gratia extrinfeca creationis, & magi-

xfn'*nl |

fterii per Chriftum. — Quinto, cum iterum ex Scri-

Q m g

ptura convincerentur, ipfam fidem effe donum

Y

Dei; imo aliquos parvulos juftificari per baptif-

210

mum, alios autem parvulos perire fine baptifmo,

lilj D

fingebant ,

donum fidei vel baptifmi aliquibus

4f, QU

dari ob merita vel demerita conditionate futura, feu

i;

Alm

conditionate previfa, ila videlicet; qua Deus pre-

t d

videbat à parvulo fore ponenda, fi ad provetio-

rema&tatem perveniret

Itaque etiam docebant

0 (f

hominem praedeftinari vel non predeftinari ob

[4

sl,b

merita vel demerita conditionate previfa,

Qu1

A

pofteriora duo effugia, nempe quartum & quin-

l

* Rnf

l|

tum effugia admiferant, Semipelagiani vocabantur.

NoTrANDUM 3. Etiamfi errores Pelagiano-

"I tto

H

n

AM [

rum à D. Auguftino ícriptis reprefli, atque à

u

Summis Pontificibus Innocentio I., & Zofimo

Wm

Papa

M,j&gw

L

V

DE GRATIA

2258

TW

Uibtn

Papa damnati fuerint initio Szculi quinti, erro-

1j

QUn a.

res tamen Semipelagianorum primum plene ex-

tin&i fuerunt initio fzeculi fexti, nempe per Con-

ng[gvm

LLL

n

cilium Jrauficanum, celebratum anno 529. Et

ex hoc potiffimum defumendum eft, quid in hae

h COP.C.Z&'Z:

ais

re judicio univerfalis Ecclefie tanquam fide cer-

tum pro regula tenendum fit.

V,

1

Quamvis enim

"

[]

hoc Concilium non fuerit ecumenicum, fuit ta-

Mi t

men confirmatum à Bonifacio Papa tanquam re-

A N

aäobüneqi:

gula fidei, & pro tali regula acceptatum à totà

Ecclefia.

His prznotatis

l

A ROL

1j

DICO. Eirores Pelagianorum & Semipela:

AU CO

gianorum erant fequentes.

uml

EnRoR [ Non datur originale peccatum;

Mi

De hoc errore teftatur.

r. Marius Mercator

edtoni,

Commonitorio. 1., ubi refert : à Pelagianis doceris

eumitent

quod Zdamus &? Ea neminem pofierorum füi pre-

n e

varicatione leferint, fed fibi tantum nocuerint, & quod

nl

V tantum illa prevaricationé teneantur , qui bunc in

yiti

ECX

"l

prevaricandis Dei mandatis *ooluerint imitari.

2. $,

d

uguftinus , qui l.2. de gratia afferit, juxtaPela:

gianos Zdamuim non nocui[Je propagine , féd exemplo.

ot

]

!

WT

qufu

Item in l. de nat. & grat. c. 9. juxta eosdem Pela-

l

TAE

gianos: Pecca[fe ommes in A4dam mon propier peccas

T

tum nafcendi origine attrattum , fed. propter imitatios

nem,

j p

Qp

ÉnnRon IL Adamusfuiffetnihilominus mós

jl

ye um

riturus, etfiamfi non peccaffet.

0

De hoc errore teftatur S. Zuguftinus ]. de hàe:

j

ref. n. 88. 4dam dicunt , eifiamfi non pecca[Jet, fui[Je

corpore wioriturum ; meque ia moriuum (elfe) meri-

yprel/

al

to culpe , Jféd conditione naturd.

De Geft. Pelag;

D. Amori Tr .dePécc.órig.€9 grats

P

h-ösä

226

DISPUTATIO III.

J i

n.65. Dicunt, Z4dam mortalem fattum , qui fice

U

geccaret , fioe mon peccaret, moriturus eJet.

j

E

l

EnRoR III.

Parvulinonbaptizati, quam-

jJr

d

!

"Iff

l

)

ï.

vis non aquirant regnum colorum, aquirent ta-

:äqn

li

^

inen falutem ac vitam sternam.

De hoc errore'teftatur S.-duguftinus l. 1. de

peccat. mer. c. 20. ubi de Pelagianis loquens ait:

L

Conantur paroulis mon baptixatis innocentie merito

Jalutem ac vitam eternam tribuere, [ed quia baptü-

€0$ 4

A

Pl

ü

]i

eali mon

unt ,

regno celorum facere alienos.

Etl.1i. contra Jul. c. s. Affirmat (Julianus Epi-

d

t d

?h

fcopus Pelagianus), quod infantes im eo [iatu fmt,

ha

in quo erat Zddam ante peccatum ; C& etfiamfi mon ba-

püizentur , babere vitam cternam.

Et de heref. n.

4 5 0 04

88. Etfiunfi mon baptisentur , promittunt eis, extra

&

vegnum quidem Dei, fed tamen cternam , & beatam

i

Et 1. ?. de anima c. ro.. /Von

quandam vitam fuam.

celorum regnum tribuit, féd Paradifum.

Et l9.

"

Op.imp. n. rig. Jucitis duas eternitates Felices.

Et de Geft. Pelag. n. 6s. Docent, quod infantes

u

muper nati in illo flatu fint, in quo 4ddam fuit ante

1

L

precoaricationem ; & quod infantes , etfi non. baptizen-

)

tur, babeant wvitam eternam.

Ennon IV. Ad vivendum fan&e, & eli-

WDV

ciendos actus meritorios vite zterne non eft

!j

opus gratia Dei.

De hoc errore fzpiffime teftatur S. /ugu[linus

li

i.l deher.n.88. Sinegratia credunt, bominem fa-

cere omnia mandata.

2. DeGeft. Pelag.n. 65. Do-

z

cent, quod gratia Dei C? adjutorium non ad fingu-

los a&us detur, [ed in libero arbitrio fü, C imlege,

1 (

117

aique dotirina.

Quod mon fi liberum arbitrium, fi

indigeat auxilio Dei.

3. Jdem Epift. 194. n. 9.

Dicunt,

Al

l

DE GRATIA,

227

!f"'my u

J^

V

W

Dicunt , áuferri. liberum arbim'umv-, ft mec. ipfami bo-

Y

nam "voluntatem fie adjutorio Dei babemus.

4. Jdem

0

de bono perfev. n.4. Zria funt, que maxife ad-

verfus eos (Pelagianos) catbolica defendit Ecclefia ;

quorum eff umum, gratiam mon facundum imerita mà-

Átilnr

Jira dari, quoniam Dei dona funt.

diterum eft , àn

iilga

quaniacunque juftitia fine. qualibuscunque peccatis in boc

Wi

i

corruptibili corpore neminem xvixere.

Tertium efl , ob-

jj

moxium mafci bominem peccato prümi bominis.

35;

ldem 1. 4. ad Bonifac. n. 19.. "Tria funt, qua Pe-

Itl

Mi

lagiani idiotis & incautis inftillant, nempe, ut

megent origimale peccatum , ut dicant, gratiam Dei fe-

cundum merita noflrra dari ,' acfi. gratia jam non fit

l

gratia, C ut dicant Santtos in bac vita mon babui[fé

peccatum.

Et n. 33. Catbolici afferunt originale pecs

M

catum , a[Jerunt. gratiam Dei fuper liberum arbitrium

AU

omne antecedere meritum, a[ferunt, [an&tos bomines

"

mon vixiffe fime defettu, d juflitium, que mon pofi

fit babere peccatum, in alia vita futurum eis pra-

u

mium; qui jufle bic vixerint.

6. lden de nat. &

grat. n. 82. Ubi & quando boni perficiantur. plenif-

Jima juflitia, mon mimis curo : ubicunque autem ;

quandocunque perfetti fuerint , non wifi gratia DEI

js

ger C. D. IN. perfici. po[fe confirmo.

Etn.49. Ne-

a

que ilud mimis curo, utrum fuerint bic aliqui , *l

Jint , vel effe po[fmt, qui perfe&tam, cui mibil addens

dum e[[eb, charitatem babuerint , «oel babeant , quoniam

!)

id quod voluntate bumana adjuta per Dei gratiam fie-

h

d)

j

i

vi po[e confiteor & defendo, quando wel ubi, vel i

quo fuut, mimium certare mom debeo.

7. ldem l. dé

peccat. mer. n.. Qui dicunt, e[fe po[Je im bac "wi-

ia bominem fie peccato, mom eff eis continuo incauté

;;":

:

pl

temeritate. obfiftendum.

$i enim e[Je po[Je negaveri-

2

intiss

228

DISPUTATIO III.

ut if

smus, & bomünis libero arbitrio, qui bec *volendo ap-

, H

peit, €? Dei virtuti vel mifericordie , qui boc ad-

D

.(Dai)

juvando eficit, derogabimus.

Si

a me qu&ratur,

Eu

utrum bomo fie peccato po[fJit e[Je im bac vita, con-

ha

fitebor , poffe per Dei gratiam , & liberum ejus. arli-

il

irium.

d

EnRon V. Concupifcentia & debilitas ad

te&e vivendum non veniunt ex nativitate, fed

j

u

ex prava confuetudine vitiorum.

Dé hoc errore Pelagianorum teftatur S. /u-

hat

g,

guflinusl. de nat. & grat. ubi afferit, hoc illos effe

"U

ufos argumento: Quomodo potuit (peccatum ori-

11[

ginale) bumanam debilitare, «el mutare maturam,

A

quod. fübflamia caret? - - Dicunt, .4dami pofteros

,m'i

non folum ille mon e[fe infirmiores, féd etiam plura

1. (f

ünplevi[fe pracepta, cumille unum implere meglexerit.

g

G

Et de bono perfev. c. s. Etiam boc Pelagiani au-

yr

dent dicere, bomünem ju[lum im bac vita mullum ba-

1

I) E'lm

bere peccatum.

Et n. 6. de nat. & grat. Tantam

tribuunt poteflatem voluntati, ut pietati auferant ora-

tämw

tionem.

TEQU

2. Eugippius Serm. s. refert, quomodo

Pelagiani rogaverint Deum: Aogamus , inquiunt,

g gt

i &

JDeum, ne aliquid tmali patiamur , quod. mon babemus

in poteflate: me vuam de equo, me latro me interfi-

"n

ciat.

Obfervat Illuftr. Maffeus in Hifforia Tbeo-

l

Mp

AA

)

logica fol. 184. hanc do&rinam à Philofophis Eth-

nicis hauftam fuiffe.

Sic enim Cicero denat. Deo-

DP

rum 1.3. c.26. fcribit: Piriutem memo unquam ac-

" d PG

ceptam JDeo retulit.

Si id denum à JDeo, mon à mo-

b

(

tis baberemus.

JNum quis, quod bonus vir e[fet,

gratias düs egit unquam? SKudicium boc omnium mor-

4",

D/

talium efl; fortunam à .Deo petendams. à feipfo fü-

TT

anendam e[Je. [apientiam.

Et Seneca Epift. 41.. Stul-

W gj l

tum

M

DE GRATIA.

229

V tl

tum efL opiare bonam mentem , cum pojïs à te impe-

M]MJ n

irare.

Et Horatius l. 1. Epift. 19.. Det. vitam , det

!j W

Il

epes (Deus) equum mi animum ipfe parabo.

M W

EnRon VI.

Gratia Chrifti eft omnibus ne-

QUE

ceffaria ad bene vivendum, fed illa gratia confi-

ftitinlege, do&rina, ac exemplo Chrifti, & in

condonatione peccatorum.

"o

TAV

De hoc errore & fraudulentia Pelagianorum,

il

dum tandem oppreffi communi Ecclefiarum fen-

nb

fü fatebantur quoad modum loquendi neceffita-

tem gratize , fed per gratiam intelligendo tantum

j

hi

externa fubfidia, teftatur in pluribus locis S. u-

guflinus : 1. De fraudulentia Juliani & aliorum

,

Pelagianorum de grat. Chr. l. 1. c- 37. fic fcribit:

Mibi pene perfuaferat , banc illum gratiam , de qua

Et c. 3o. conqueritur, fe

quaflio eft , confiteri.

injufte infamari, quo

d ita dicat, po[Je beminem vi-

Etl2.

uU v

[:

W

dare peccatum , ut Dei excludat. auxilium.

c.18. Etiam mos, cum primum legimus, vé&a vel

u

WU

2. De fenfu au-

d ul

corretta propemodum gaudebamus.

tem verborum perverfo l. de heref. c. 88. ait :

Pelagiani gratiam mon e[fe dicunt, wifi in libero ar-

bürio, quod mullis fuis

precedentibus sneritis accepit

noftra natura , adjuwvante dottrina.

Et 1. de gra-

"]

u

tia Chrifti n. 9. I

n Epiftola quinque Epifcopo-

rum ad Papam afferitur ,

quod bomo pofFt e[Je juftus

gil

cum adjutorio divine gratie ,

quod Deus boc dederit

bomini cum ipfa po[Jilitate matur

[2

Et l. deSpir. &

[4]

datus fueri& dicere,

littera n. 32.. Cum quis 'verecun

per mos ipfos mos fieri j

uflos non boc im mobis operante

boc à fidelibus &9 püis ferri

gratia Dei, quia videt ,

non po[Je , mon ad boc fe

(cum Pelagianis) convertat,

quia doüirinam inftituit,

u dicat, quia legem dedit,

v

f

3

quia

230

DISPUTATIO

997

quia bona precepta pofuit.

Et in Op. imperf. 1. 1.

ÍAMOR

fued

c. 94. Pelagiani dicunt: Gratiam Chriffi multiflicem

confitemur. — Primum munus, ejus eft ,. quod. fatti ex

d p

nibilo. fumus.

Secunduim, quod vatione pre[tamus.

;, l?

lpfa gratia legem in. adjutorium mifit.

3. In hoc

k

M

ergo fenfü, quem mente retinebant, Pelagiani

a

Jf

dicebant, gratiam effe neceffariam. — S. Zugufti-

n 45

[/

qus l. 1. de Grat. Chr. c. 35. dicit: Trecentis forte

vt

verfibus nibil aliud quam Dei gratiam & auxilium con-

D

*

7j

fitetur , mosque mibil omnino. boni

facere. po[Je f

[/

L

i& JDeo.

Ü*

M

Et de Grat. Chr. c.41. Julia

nus Pelagianus con-

^l

tra Auguftinum conqueritur: quam inique nos me-

M

nl

gatione gratie infamare ge[lierit , cum. per totum li-

m t

brum mil aliud egerim, quam ut eam frofüerer. — . Fa-

ini f

J

bemur , wniverfa compleri po[fe per gratiam Cbrifli,

que omnibus a&tibus adjutrix femper & comes eft..— Sed

qu

MM'?

l

IN

!

C2 fi quis dicit, bomines fine Dei gratia «vel adjutorio

T

LL

oj peccata vitare, graviter deteflamur.

Et l. 1. de

ln j

Grat. Chr. c. 32. S. Auguftinus adducit alium tex-

/

tum Juliani, ubi impoftor dicebat: £t baptifmum

:

hu

Munum, tenemus , quod. disdem. Sacramenti verbis. in in-.

vintir n

fantibus , quibus etiam n majoribus

(cum exorcifmo)),

L0 Y

dicimus efJe celebrandum.

Plus ef? , quod admittamus,,

llncem

infantes in remi[fonem. pecc

atorum

percipere baptifiutn.,

st $

Subjungit ibidem S. Do&

Orc. 35. Quis crederet,

d Ám:

Jb bac. quafi. manifefta. con

e[fione. fenfum. latere. con-

trariun?. 4. Hanc gratia

m humanse voluntati

meeLagi:

tantum extrinfecum non fufficere 4

S. Auguftinus

& g

multis locis oftendit. E

lr

pift. 144. n. 8. Pelagianos

reprehendens ait:

F'oluntatem ,

lege data, puiant;

2f

ad eam implendam. fibi po[fe. fi

(icere ,. nulla. füper. do-

T?

Grina. legis gratia. [antie in

LI j

[

pirationis adjuta..

i D» hO[

Ennom. nj

W

DE GRATIA.

25I

n

EnRon VIL Quamvis gratia etiam inter-

na fit neceffaria ad bona opera, illatamen gratia

confertur per fidem, qu& non habetur per gra-

tiam , fed per liberum arbitrium.

À j

ä

Q

De hoc errore Semipelagianorum, qui orti

hi,

PAj S:a

erant poft condemnationem Pelagianorum, edi-

tam ab Jmnocentio [., Zofüno Papa, & à duobus

Conciliis Africanis, fepius teftatur S. Zugu[tinus

1. 1. 3. de Do&. Chrift. n.46.. Ticbonius. difputans

de fide & operibus, opera dixit nobis à Deo dari

9 LU

merito fidei; ipfam «ero fidem fic effe in mobis, ut

nobis non füt à JDeo.

2. l. de predeft. SS. n. 1.

Pervenerunt etiam , ut preveniri voluntates bominum

Dei gratia fateantur ,

aique ad maullum opus bonum

vel. incipiendum vel. perficiendum

fibi quemquam fuff-

cere po[Je confentiant. . Heec plurimum eos. à Pelagia-

worum érrore difcernunt.

Docent; ex mobis quidem

b

nos babere ipfam fidem, fed incrementum ejus ex Deo;

saamlt'm'ïi:

ex mobis e[fe fidei cmptum, & ex .Deo fupplementum.

3. De bono perfev. n.43. Hac, inquiunt, u£ 4

m;.ï

que incipit à nobis.

JDeo dentur. nobis, fides impeirat ,

WüV

ERROR VIII.

Gratia datur ex merito

fidei.

De hoc errore Semipelagienorum in variis

locis teftatur S. Auguftinus, & oftendit, eos

per hoc dogma refufcitaffe prin

cipale aliquod

principium Pelagianorum , qu

odgratia ex merito

[

detur. r. De predeft. SS. n.3. dicit: JNon ergo

r t

rm;, S A

veceditur ab ea fententia ,

quam Pelagius ipfe docuit;

a dari.

$i non

gratam JDei fecundum: merita moftr

jertinet ad Dei gratiam , quod credere cepimus , ini-

il

tium fidei moflre priores damus .Deo, ui vetribuatur

molis.

2. De bono perfev. n. 54. Si à nolis e[Je

Ub

a

7

Ü

Aur

dicimus imitium fidei, ut e» cetera dona mere

4

acci-

j

DISPUTATIO

232

IIIL

accipere concludunt Pelagiani, gratiam Dei fecundum

"T? SM

merita nofira dari.

Wa.n iü

3. Epift. 225. n.6. Cum duo,

que bumanam, operantur falutem , IDei fiilicet gratia,

"217

& Un

g bomünis obedientia; priorem «olunt obedientiam e[fe,

quam gratiam, ut initium Jalutis ex eo, qui falca-

yiri

tur , non ex eo credendum fi [Lare , qui faloat.

wf

"

l

EnRon IX. Petere à Deogratiam fanantem

H

/

J i

depravate nature non eft effectus

if

gratie, fed

liberi arbitrii.

g N

De hoc errore Semipelagianorum teftatur S,

, n

Hilarius inter Epift. S. Aug. 226. n. 2. ubi ait:

mijri

dlr i

ANeque alicui operi curationis eorum anmumerandum

putant, egrotwum velle fanari; €&? mullam naturam ita

T.I^

i a

depravatain oel exiintlam putant, wt mom debeat, vel

ol velle fanari : ut, cum amnuntiatur. obtinende fa-

4 f en

mlx L

lutis occafio, eo merito quo *oluerint €9 crediderimt,

ii Q

à fuo morbo fé po[fe famari, & ipfius fidei augmen-

fmgis

Qum 9 iolius famitatis [ue confequantur effe&ium.

ii nl

Et S. Auguflinus C. Julianum 1.4. c.8.. Ponere jam

"

ecpiflis merita gratiam. precedentia, quod eft peiare,

Enor

querere, pulfare, ut bis weritis debita illa reddatur.

tsl d

Y:t Epift. 22 5. n. 4. apud S. Aug. D. Profper ait:

vatim f

JDoent , ad banc gratiam, qua in Chriflo. renafcimur,

jercenire per naturalem facultatem , petendo, queren-

ltht a

do, pulfando, ut ideo accipiat, ideo imvemiat, ideo,

"rrinrei

introedt, quia bono mature bene ufus ad iflam [alvan-

iem gratiam imiialis gratie ope meruerit pervenire.

us

Hawc tamen omnia effe erronea, D. Auguftinus

fl

in pluribus locis docet.

Sicl. 1. Retract. c. 23.

l/

il

retra&tando. fua prius incaute dicta ait: Nondum

u

n

(tunc temporis). Zmveneram , qualis fiü ele&io gra-

tice. Proinde dixi : Quod. credimus, moffvum . eft ;

J

" T]

eden-.

*

quod autem. bonum operawm, illius ei , qui cr

tibus

ll

DE GRATIA.

233

ii

tibus dat Spiritum San&wm.

Profetlo mon (hoc ) di-

M

(

cerem , fi. jam (tunc) fcirem , etiam ipfam fidem in-

ter Dei munera veperiri, que damtur in eodem Spi-

Ll

AT

vitu.

Utrumque ergo moflrum efl propter arbitrivm

*

4

]

voluntatis, & utrumque tamen datum efl per Spiri-

tum fide &9 charitatis.

INeque enim la cbaritas,

b

fdd. [ic

ut fcriptum efts cbaritas cum fide à Deo Pa-

r

ire, & Domino noftro

Jfefu Chriflo. .Et quod paulo

ante dixi: iNoflrum efL credere €9 velle, ülius au-

n t

iem, dare credentibus €? volentibus facultatem bene

D

n

eperandi per Spiritum Santtum , per quem cbaritas

diffunditu

r in cordibus noflris ; verum efh quidem 5

ed eadem regula & utrumque ipfius efl,

quia ipfe

preparat voluntatem , C wirumque nofirum, quia

t

f

non füi wifü volentibus mobis: ac per boc, quod etiam

pofiea dixi: Quia meque velle pofJumus , nift vocemur,

n

&2 cum pofl vocationem. «oluerimus , mon Jufficit. oo-

j

J O

luntas noflra, mifi Deus €9 vires currentibus pra-

be

l

d

I

beat, €9 perducat, quo «vocat.

Ennon X. Predeftinatio fit propter merita

paturalia donum fidei precedentia, & ob perfe-

jbl

n

verantiam finalem.

De hoc errore Semipelagianorum teftatut S.

Profper inter Epift. S. Aug. 225. Docent, Deun

l

eos prede[tina(Je ante wnundi confltutionem ,. qui cre-

dituri funt, quioe im ea fide,

que deinceps per gra-

g

tiamn f juoanda, man[uri fumt. . t Epift. 226. n.

CMJ,D A"

4. Prede[tinationem ad. id. 'oalere contendunt , ut eos

x

a

prafcierit vel pradeftinaverit , qui fuerant credituri ;

at

Ü

nec de bac fide po[Je dici:: Quid babes, quod mon ac-

"

Ht

]

]

cepifli ? cum i eadem matura reïæzanfeïit , licet vi-

m "

1

diata.,

j du 11';';

ERROR

234

DISPUTATIO IIIL

EnRoR X

Ideo aliqui parvuli, aliis fine

iDorum

1ad1v

baptifimo decedentibus ad baptifmum perveniunt

5

quia Deus illorum bonas voluntates praviderat

,recatom

|

mmpl

fi diutius vixiffent

De hoc errore Semipelagianorum teftatur S.

iuqmus

UW n

|

Auguftinus Epift. 217. n. 22.. Cum /dpoflolus dicat,

ff

anquemque recepturum fecundum opera fua , quo-

[

J

modo dicitur , propterea quibusdam (parvulis baptif-

M

Afl

mum) son dari, quibusdam morituris paroulis Dei

f

pratia dari, quia eorum futuras pravidet voluntates,

ii

W

j

quas babituri e[Jent , fi viverent?

Etn.5. Zn tantum

quibuscunque commentilüs weritis ele&bionem Dei fub-

sbnidi

matoner

ficiunt

ui quia preteria mon exiant

futura que

u

non fint futura, confmgant, novoque apud ipfos ab-

Jürditatis genere C9 men agenda pre[cta fmt, €g9

Cii

(

prefcita non . atta. fint

EnRom XII. Sicut initium fidei, ita etiam per-

l

(

AU

feverantia finalis donum Dei non . eft

De hoc errore teftatur D. Auguftinus l. de

EM

n

(

I

bono perfev. n.42. Jnitium fidei, & usque in finem

Á

AU

Tü)

perfeverantiam fic in moflra conflituunt poteflate , ui

Dei dona e[fe non putent

1 f

1b d

Hi igitur funt errores Pelagianorum & Semi-

pelagianorum, qui illis adfcribuntur à S. Augu-

AORU

ftino, D. Hilario, & D. Profpero

Quia autem

J

magnum difcrimen eft inter errores à Summis

Pontificibus ac Conciliis aperte condemnatos

Bul

& alios ab Ecclefia nondum condemnatos, füb-

jungam hoc loco Canones Innocentii L., & Zo-

KUf

A

fimi Pape , & Concilii Africani & Arauücam.

I»LUL"D bls

i

Innocentius [. in Epift.25. ad Concilium

* Nove here-

«V(JH'

Milevitanum anno. 417. fic fcribit :

hm- j

Quid enim ac.

iil

-w..qv

us

» 1805 fuglantm autnores

in

MT

D

lu

DE:. GRATIA.

235

»in Dominum fingere potuerunt, quam cum ad-

l

[

1

Wi

» jutoria divina caffarent, caufamque quotidiane

U.

d

»precationis auferrent ? Hoc eft dicere: Quo

»mihi opus Deo ? Negantes ergo auxilium Dei

T

»inquiunt, hominem fÍibi poffe füfficere, nec

» gratia hunc egere divina, qua privatus neceffe

» eft diaboli laqueis irretitus occumbat, dum ad

ANUS

»Omnia vite perfücienda mandata fola tantum-

»Imodo libertate contendat.

O praviffimarum

»mentium pervería doctrina! Adverte tandem,

"

» quod primumhominem ita libertas ipfa decepit,

» ut dum indulgentius froenis ejus utitur, in pre-

INe-

» Varicationem prefumptione conciderit.

» que ex hac potuit erui, nifi providentia ei re-

»generationis ftatum priftine libertatis Chrifti

» Domini reformaffet adventus.

Audiat David

» dicentem: Adjutorium noftrum in nomine Do-

» mini.

Et: Adjutor meus efto, ne derelinquas,

M

[

»me, neque defpicias me Deus falutaris meus.

U

ii

»Que incaffum dixerit, fi tantum in ejus erat

» pofitum voluntate, quod à Domino flebili fer-

LLl u

»1Ione pofcebat.

Que cum ita fint, cumque

d

v

n

» inomnibus divinis paginis voluntati libere non

il

» bifi adjutorium Dei legamus effe ne&endum,

[1

» eamque nihil poffe celeftibus prefidiis deftitu-

y (u

»tam , quonam modo huic foli poffibilitatem

w i

» hanc pertinaciter defendentes fibi plurimisque

t n

Bll

» Pelagius Codleftiusque perfuadent ?

Dei gra-

:::'ew]

»tiam conantur auferre, quam neceffe eft, etiam

TM

W

jl,

f

»reftituta nobis Status priftini libertate qusra-

j An

T

ALe

»Inus; quippe qui nec alias diaboli machinas,

»nifi eadem juvante, poffumus vitare.

Illud

»Vero, quod eos vettra Fraternitas afferit pre-

J

l

dicare

u i

»,

»

236.

DISPUTATIO

iII.

» dicare, parvulos eterne vite prcemiis absque

Y

ifünt

» baptifmatis gratia poffe donari, perfatuum eft.

» Qui autem hanc in eis fine regeneratione defen-

mlmünm

müïaïwï'-

» dunt, videntur mihi ipfüm baptifmum velle caf-

Wt

»fare, cum predicant, hos habere, quod in eis

qui-

» creditur, non nifi baptifmate conferendum. Si

l "(LT

» ergo nihil volunt officere non renafci, fatean-

&i

Ug

» tur neceffe eft, nec regenerationis facra fluenta

M.JE«

» prodeffe.

Quare Pelagium Codleftiumque, id

u (l

t

»€ft, inventores vocum novarum Ecclefiaftica

fif

»communione privari Apoftolici vigoris autho-

r

j

» ritate cenfemus , donec refipifcant à diaboli la-

d

z

» queis, eosque interim Dominico ovili non ro-

t

M

* (j

» Cipi.

Simul autem przcipimus, ut quicunque

»id pertinacia fimili defenfare nituntur, par eos

& Qu

» Vindi&ta conftringat ; quia non multum intereffe

vt

» arbitror inter committentis animum, & confen-

,flïftii

gt

, tientis favorem.

II.

Concilium Milevitanum fecundum, celebra-.

p

V& t

tum anno 416., edidit fequentes Canones.

X

"Quicunque dicit, Adam primum homi-

m (

t f

!

»,nem mortalem factum, ita ut five peccaret,

D

»five non peccaret, moreretur in corpore hoc

L

»€ft, de corpore exiret , non peccati merito,

-,55.?wm

» fed neceffitate nature , anathema fit.

Fhwfiy

25

2.

uicunque parvulos recentes ab uteris.

'W Wi

» matrum baptizandos negat, aut dicit; in remif-

hr Q

»fionem quidem peccatorum eos baptizari, fed

UTR

» hihil ex Adam trahere originalis peccati, quod

J n

» egenerationis lavacro expietur; unde fit con-

n

»cquens, ut in eis forma baptifiatis in remiffio-

t

» ?em peccatorum non vere fed falfe intelligatur,

Rij

, anathema fit,

Dom

3 : 5* Q Ui'

l

DE GRATIA.

237

DW

TM

à

"Quicunque dixerit, gratiam Dei, in qua

lrel

9-

» juftificamur per Jefum C. D. N., ad folam re-

p

w

,miffionem peccatorum valere, quz jam com-

,miffa funt, non etiam ad adjutorium, ut non

1 Quin

»committantur, anathema fit.

Mil

Md l

4. "Quisquis dixerit, eandem gratjam Dei

,per Jefum C. D. IN. propter hoc tantum nos

N cha

a

,adjuvare ad non peccandum , quia per ipfam

,nobis revelatur, & aperitur intelligentia man-

TU

M

s

M

»

datorum, utfciamus, quid appetere, quid vi-

, tare debeamus, non autem per illam nobis pre-

I

» ftari, ut quod faciendum cognoverimus, etiam

UM

Mi

E

ii

,facere diligamus, atque valeamus, anathema

; b

D)

b

iM

s. "Quicunque dixerit, ideo nobis gratiam

Ya

—

ii

"T

VN

» juftificationis dari, ut quod facere per liberum

»jubemur arbitrium , facilius poffimus implere

m u

»per gratiam , tanquam, etiamfi gratia non da-

,Ietur, non quidem facile, fed tamen poflimus

r

» etiam fine illa implere divina mandata, anathe-

la n

» ma fit.

st

l

6. "Quisquis fic accipiendum putaverit, quod

ao

)

d

(

» ait S. S'oannes Zdpo[lolus; fj dixerimus, quia pec-

M

,»catum non habemus, nos ipfos feducimus, &

Mofd

j

"

1

» Veritas in nobis non eft; ut dicat; propter hu-

du

)

:b:-

,»Tnilitatem oportere dici, nos habere peccatum,

g

»non quia vere ita eft, anathema fit.

j Wä? Í

UW

7. "Quicunque dixerit, in oratione Domi-

g

j

1

,IL

1

st Dd

W

» nica ideo dicere fan&tos: Dimitte nobis debita

» hoftra, ut non pro fe ipfis hoc dicant, quia non

» eft eis jam neceffaria ifta petitio, fed pro aliis,

jj

» qui funt in fuo populo peccatores; &ideo non

[

!

j

» dicere

338'

DISPUATATIOSOITL

gni;

» dicere unumquemque San&torum; dimitte mihi

menud

, debita mea; fed, dimitte nobis debita noftra,

)

» üt hoc pro aliis potius, quam pro fe juftus pe-

T

» tere intelligatur, anathema fit.

n

n

Hucusque Canones Concilii Milévitani, ex

j

"

j

p

quibus illi pro fidei regula habendi fünt

. quos

in fua ad Concilium Mile

vitanum Epiítola, fu-

perius adducta, approbavit Innocentius I.

A€ta

giá

gt

hujus Pontificis in caufa Pelagiana f

iiffe ab ejus

fucceffore Zofimo Papa, in qt

ieftione facti non

stl p

l;

f

revocata licet, ut ex ejus duabus

ä* D

-U

iftolis patet,

novui iis caufze Examen ac explicationem fua-

"

Àil

rum Ííententiarum ad niferit , teftatur Zofimus

MAT

dimx

ipfemet in Epiftola ?. ad Africanos, ubi ait: fe

omnia n f?atu obte[lationis reliquiffe.

J

TIT,

;fB)ä

"

1

ii

Concilium Zrauficanum LL celebratum an-

h

MTM

a

no 529., & confirmatum à Bonifacio Papa anno

530., habet fequentes Canones.

Mi

j

I.

J

w

'Si quis per offenfam praevaricationis

)

» Adi non totum, id eft, fecundum corpus &

T

»animam, in deterius dicit hominem commuta-

3 ouini

»tum, fed anime libertate illaefa durante, cor-

] 'S]q

» pus tantummodo corruptioni credit obnoxium,

* lA

ll

» Pelagii errore-deceptus, adverfatur Scripturz

uf

» dicenti; anima que peccaverit, ipfamorietur (Ezech.

Isl

»18.) C?: nefcitis, queniam ,. cui exbiberis xos fer-

(

» U05 ad obediendum ,

Jervi eflis ejus, cui obeditis?

T

u

»(Rom.6.) Et 4 quo quis Juperatus eff . bujus &

d

y

l

»Jervous efl. 9. Pet. 9.

«t f

2

" Si quis foli Adz prevaricationem fuam

URT

(

»nion & ejus propagini afferit nocuiffes aut cer-

n P (71,0 dü

»t€ mortem tantum corporis, quz pcena peccati

A g

»€ft, non autem & peccatum, quod mors eft

hd

u

1

,anime,

DE GRATIA.

239

i

(

,anime, per unum hominem in omne genus

, humanum tranfiffe teftatur, injuftitiam Deo da-

N

, bit; contradicens Apoftolo dicenti: Per umum

-

, bominem. peccatum iniravit in mundum, C9 per pec-

, catum mors , &j ita in ommes bomines wors pertran-

s füt , im quo ommes peccaverunt.

3.

"$i quis ad invocationem humanam gra-

X tiam Dei dicit poffe conferri, non autem ipfam

» gratiam facere, ut invocetur à nobis, contra-

, dicit Ifaize prophete, vel Apoftolo idem dicen-

, U: [nventus fum à mon querentibus me: palam ap-

s garui bis, qui me mon inierrogabant.

4-

"Si quis, ut à peccato purgemur, vo-

, luntatem noftram Deum exfpectare contendit,

RUT

»

non autem , ut etiam purgari velimus , per

» Sanéti Spiritus infufionem & operationem in

, nos fieri confitetur, refiftit ipfi Spiritui Sancto

» per Salomónem dicenti: Preparatur voluntas á

» Dumino; & Apoftolo falubriter predicanti : Deus

» &t , qui operatur in vobis & velle & perficere pro

Lsl

» bona. 'voluntate.

5

" Si quis ficut augmentum, ita etiam ini-

»tium fidei, ipfumque credulitatis affectum, quo

i

, in eum credimus , qui juftificat impium, & a

» generationem facri baptifmatis pervenimus, non

»per gratie donum, id eft, per infpirationem

»Spiritus San&i, corrigentem voluntatem nO-

; a

» ftram ab infidelitate ad fidem, ab impietate a

»pietatem , fed naturaliter nobis ineffe dicit;

» Apoftolicis dogmatibus adverfarius approbatur;

» beato Paulo docente: Confidimus , quia qui cepit

» n nobis bonum opus, perficiet usque in diem D. .N-

»J.C. Etillud. Jobis datum eff pro Chriflo: non

z2u] K'

folum

J

DISPUTATIO III.

» Jolum u in eum credatis , fed etiam , ut pro illo

siee

jemim 0

» patiamini. Ets Gratia faboi fa&ti eftis per fidem;

» C boc mon ex volis; IDei emim domum eft.

ff pïm]l

j efon

6. "Siquis fine gratia Dei credentibus, vo-

meten

»lentibus, defiderantibus, conantibus, laboran-

od

»tibus, vigilantibus, ftudentibus, petentibus,

L

,mm-

,

»qui&rentibus, pulfantibus nobis, ' Mifericor-

» diam dicit conferridivinitus; nonautem ut cre-

dj

z u

»damus, velimus, vel hec omnia, ficut Opor-

j D

» tet agere valeamus, per infufionem & infpira-

gt

» tionem San&i Spiritus in nobis fieri confitetur;

4 H

»& aut humilitati aut obedientie humane füb-

pv

L

!tl

» Jungit gratie adjutorium, nec ut obedientes &

]i

Mi

U

, humiles fimus ipfius gratie donum effe confen-

z

II

lp

» tit; refiftit Apoftolo dicenti: Quid babes, quod

AUR

» o acepif? Et: Gratia Dei fum id, quod fum.

:

"

"Si quis per naturz vigorem bonum ali-

mistq

n ^

»Quid, quod ad falutem pertinet vitz &terne,

fapedn

»Cogitare ut expedit, aut eligere, five falutari,

Wüfe, vl

» Id cft, Evangelice predicationi confentire poffe

u "N

» Confirmat absque illuminatione & infpiratione

WE

» Spiritus Sandi, qui dat omnibus fuavitatem in

gtr: (

»Confentiendo & credendo veritati , hereticoó

D "Taïeu

»fallitur fpiritu non intelligens vocem Dei in

, Evangelio dicentis: Sime me wibil

;iudono, Í

potefTis facere.

nj

» Etillud Apoftoli: Non quod idonei

Jimus . cogitare

?Lw-

» aliquid à nobis, quaft

Tühcnf

ex nobis, fed fufficientia mo-

AU n

X

»Jira ex Deo eft.

d

8. ^"Si quis alios mifericordia, alios vero

g

bt

,; per lib

]r

erum arbitrium, quod in omnibus, qui

i

» de prevaricatione primi hominis nati funt, con-

'"-Ulf, [Lü

(

»ftat effe vitiatum , ad gratiam baptifimi poffe

s

i

» Venite

HmTr

ü

lil

DE GRATIA,

241

u

, Venire contendit, à re&ta fide probatur alienus.

»ls enim omnium liberum arbitrium per pecca-

Bul

!

tum primi hominis afferitinfirmatum ; aut certé

hr

TY

N

1ta lefum putat, ut tamen quidam valeant fine

AUj

V

ll

rcvelatxonc Dei myfterium falutis eterne per

wmh P:

A

femetlpfos poffe conquirere.

Quod quam fit

ls. N

d.

ll

contrarlum

ipfe Dominus probat, qui non

Tonateny

ahquos fed neminem ad fe poffe venire tefta-

Tl

»tur, nifi quem Pater attraxerit; ficut & Petro

j

m UEE]

l

»dicit: Beatus es Simon Bariona, quia caro (2 þm—

T0

M

»guis non revelavit tibi, fed Pater meus , qui in

1

» is efl. Et Apoftolus: Nemo potefh dicere Da-

P

,mmum Jefum, mifi in Spiritu Santto.

9.

" Divini eft muneris, cum & re&e cogl-

wf

»tamus, & pedes noftros à falfitate & injuftitia

continemus. Quotiesenim bona agimus, Deus

in nobis atque nobifcum, ut operemur,operatur.

pusna

1o. "Adjutorium Dei etiam renatis ac fancuis

an Wï [

» femper eftimplorandum, ut adfinem bonum per-

NU

» Venire, vel in bono poflint opere perdurare.

(l

&t

IIT.

"Nemo quidquam Domino re&e vove-

i

» rit, nifi ab ipfo acceperit, quod voveret, ficut

legltur Que de tua manu accepimus , damm tibi.

Vï

12. "TàlesnosamatDeus,quales futuri fumus

C,E]]

»ipfius dono, non quales fumus noftromerito.

IO

r Arbltnum voluntatis in primo homine

b infimatum nifi per gratiam baptifmi non poteft

wh» y

»Ieparari: quod anuiï'um, nifi àquo potuit dari,

»non poteft reddi.

Unde veritas dicit: Si vos

» lilius liberavit, tunc vere liberi eritis.

fitidy g

ATINE uHus mifer de quacunque miferia li«

!0'35'

14.

»beratur, nifi qui Dei mifericordia prevenitur;

W«Hahl

» ficut dicit Pfalmifta: Cito anticipet nos wüfericor-

Q b*f"&

D. dmort Tr.dePecc. orig. & grat.

Q

, diá

1

242

DISPUTATIO III.

g, "!

»,dia tua, Domine. . Et illud: Deus meus , tniferi-

yt iil

»cordia ejus praveniet me.

15. "Ab eo quod formavit Deus, mutatus

u oD

M

» eft Adam, fed in pejus per iniquitatem füuam.

» Ab eo, quod operata eft iniquitas, mutatur

iif

» fidelis, fed in melius per gratiam Dei. Illa er-

d

»£o mutatio fuit prevaricatoris primi; hec fe-

D;W;;a'(»fï

» cundum Pfalmiftam Mutatio eft dextere excelff.

padtu l

r6.

br [

" Nemo ex eo quod videtur habere, glo-

»rietur, tanquam non acceperit; aut ideo fe pu-

d du

jain f

»tet accepiffe, quia littera extrinfecus, vel ut

»legeretur, apparuit, vel ut audiretur, fonuit.

eiuin,

» Nam ficut Apoftolus dicit: Si per legem juftitia.

tpüit

» Ergo Cbriflus gratis mortuus efl. — Aftendens in

ln q

» altum captioavit captivitatem , dedit dona. bominibus.

gt

» Inde habet, quicunque habet. Quisquis autem

guadt,

»Ífe inde habere negat, aut vere non habet, aut

j Qu

uN

»id, quod videtur habere, aufertur ab eo.

17. "Fortitudinem gentilium mundana cu-

M pettr

» piditas; fortitudinem autem Chriftianorum Dei

DT

» charitas facit, que diffufa eft in cordibus no-

n (f

» ftris, non per voluntatis arbitrium, quod eft

UMT

» ID nobis, fed per Spiritum San&um, qui datus

BAT.

» €ft nobis.

À qui

18. "Nullis meritis gratiam prevenientibus

tb d

»debetur merces bonis operibus, fi fiant : fed

»gratia, que non debetur, precedit, ut fiant.

k

I9. "Natura humana, etiamfi in illa integri-

Rb

»tate, in qua eft condita, permaneret, nullo

N

V 1

a

» nodo feipfam creatore füo non adjuvante fer-

'?WHT, few

» Varet.

Unde cum fine Dei gratia falutem non

» poflit cuftodire, quam accepit, quomodo fine

"fbeni

"t ij

» Dei gratia poterit reparare, quod perdidit?

*JWhoe&I

2Q.

vn.

DE GRATIA,.

243

20

T

" MultaDeus facit in homine bona, qus&

, non facit homo: nulla vero facit homo bona,

»que non Deus preftat, ut faciat homo.

Hss

21.

? Sicut eis, qui volentes in lege juftifi-

I

, Cari à gratia exciderunt, verifhime dicit Apo-

i r

»ftolus: Si in lege juflitia efb; ergo Chriflus gra-

j Ti

» tis mortuus ef] ; fic eis, qui gratiam, quam com-

) r tl

, mendat & percipit fides Chrifti, putant effe na-

Ml

,turam, veriffime dicitur: Si per naturam jufti-

Tl at

»tiaeft, ergo Chriftus gratis mortuus eft. Jam

hn

, hic enim erat lex, & non juftificabat; jam hic

um

, erat natura, & non juftificabat. Ideo Chriftus

D]

NI

F

, non gratis mortuus eft, ut & lex per illum im-

»pleretur, qui dixit: Aon veni folvere legem, fed

s adimplere; & natura per Adam perdita per illum

d

u

»repararetur, qui dixit : eniffe fó querere, &

t

äme&,

s Jülvare quod perierat.

22.

?Nemo habet de fuo, nifi mendacium

a.

g m

s & peccatum. Si quid autem habet homo veri-

r

y tatis atque juftitis;, ab illo fonte eft, quem de-

udaod

, bemus fitirein hac erémo, ut ex eo quafi gut-

» tis quibusdam irorati non deficiamus in via.

y dimt, t

nidn, v

33. "Suamvoluntatem hominesfaciunt, non

5Dei , quando id agunt , quod Deo difplicet.

» Quando autem id faciunt , quod volunt, ut

MT

»divine ferviant voluntati, quamvis volentes

sis, d

"

sl

»agant, iliius tamen voluntas eft, àquo & pra-

i

» paratur & jubetur quod volunt.

T

24.

" [ta funt in vite palmites, ut viti nihil

] pgmanerfæ

»Conferant , fed inde accipiant, unde vivant.

J

TT

lm

» Sic quippe,vitis eft in palmitibus, ut vitale ali-

pl

,mentum fubminiftret eis , non fumat ab eis.

i u

» Àc per hoc & manentem in fe habere Chriftum,

de, quo Pï&.«

Q 2

,&Ina

DISPUTATIO

"IT

244

» & manere in Chrifto, difcipulis prodeft utrum-

g ]

» que, non Chrifto

Nam precifo palmite, pot-

pu m

u

» eft de viva radice alius pullulare.

Qu1 autem

j præc1fus eft , fine radice non poteft vivere.

j

d

25

" Prorfus donum Dei eft diligere Deum.

Y

Ipfe, ut diligeretur, dedit, qui non dileCtus di-

» ligit

Difplicentes amati fumus , ut fieret in

«M

Diffundit enim cha-

,nobis, unde placeremus

"

» ritatem in cordibus noftris Spiritus Patris & Fi-

M

7"4,0!)1

»lii, quem cum Patre amamus & Filio

UE

" Ac fic fecundum fuprafcriptas Sanctarum

í, "W

Scriptursrum fententias, vel antiquorum Pa-

te d

»trum definitiones hoc Deo propitiante & prz-

l: Yi (rne

dicare debemus & credere; quod per peccatum

guato,

» primi hominis inclinatum & attenuatum fuerit

fün&

ä

» liberum arbitrium, ut nullus poftea aut diligere

at dn

Deum, ficut oportuit, aut credere in Deum,

j

A

»aut operari propter Deum, quod bonum eft

f

poffit, nifi eum gratia mifericordise divinz pre-

us f

» Venerit

Unde & Abel jufto, & Noe, & Abra-

treve

»he, & Ifaac & Jacob, & omni antiquorum Pa-

mud

trum multitudini illam preclaram fidem, quam

"h

»in ipforum laude przedicat Apoftolus Paulus,

& d

lj

»non per bonum nature, quod prius in Adam

» datum fuerat

fed per gratiam Dei credimus

]

jl

jfuiffe collatàm

Quam gratiam

etiam poft

J

» adventum Domini, omnibus qui baptizari defi-

» derant, non inlibero arbitrio haberi, fed Chri-

LGI[r j

l

5 fh novimus & credimus largitate conferri, fe-

T

Mrn

Á

4

»cundum illud , quod fepe jam dictum eft, &

Flïlm

»quod prædxcat Paulus Apoftolus :

Vobis datum

fl

» t pro Chrifio, non folum ut in eum credatis, fd

»euam

"F[) Ó Cx]m

V

DE GRATIA.

245

w

Wi

[

mihl

»eiam u pro illo patiamim. — Etillud: Deus qui

h

»C&pit im vobis bonum opus , perficiet usque in diem

d. (f

|n

Um V"r

, Domini noftri Sfefu, Chrifti.

Et illud: Gratia faloi

» fatti eftis per fidem; & boc mon ex vobis: .Dei enim

a

, donum efl. . Et quod de feipfo ait Apoftolus:

ld

» Mifericordiam confecutus fum, ut fidelis eaem. . ]Non

UI

, dixit: quia eram , fed ut e[fem.

Ktilud: Quid

J

»babes , quod non accepiffi ? Et illud: Omne datum

us

» bonum 6 omme domum perfe&um defürfum efL, de-

Et illud : JNemo babet

TAU

»Jcendens à patre luminum.

hn

» quidquam , mift illi datum fuerit defuper.

u

f

26.

? Hoc etiam fecundum fidem Catholi-

»cam credimus , quod accepta per baptifmum

l

» £gratia omnes baptizati Chrifto auxiliante & co-

W LR

1

l

»Operante, qus ad falutem anime pertinent,

»pofüint & debeant, fi fideliter laboráre volu-

l

[

,

iM

»erint, adimplere.

um

27,

? Aliquos vero a

d malum divina pote-

d

» ftate prideftinatos effe, non folum non credi-

AORU

»1mus, fed etiam, fi funt, qui tantum malum

NU

M

» credere velint, cum omni deteftatione illis ana-

i

orm

Dd

» thema dicimus.

| 6 M HV

28.

? Hoc etiam falubriter profitemur &cre-

QJW)H

» dimus, quod in omni opere bono non nos in-

»Cipimus, & poftea per Dei mifericordiam adju-

ï.TID

t

» vamur, fed ipfe nobis nullis precedentibus bo-

il

t

Qu

» nismeritis & fidem &amorem fui prius infpirat,

uj

» Ut & baptifmi facramenta fideliter requiramus,

M

» & poftbaptifmum cum ipfius adjutorio ea, quz

Unde ma-

» fibi funt placita, implere poffimus.

» nifeftiffime credendum eft, quod & illius latro-

l1

u Qu

J5.'

»nis, quem Dominus ad..paradifi patriam revo-

[

]

»Cavit, & Cornelii Centurionis, ad quem- An-

j u

Q 3

» gelus

246

DISPUTATIO 7IIJ,

»gelus Domini miffus eft, & Zachzi, qui ipfum

imuid

Dominum füfcipere meruit, illatam admirabi-

goiir

» lis fides non fuit de natura, fed divine largita-

D

ij

»tis donum.

Hucusque Canones Concilii Arauficani II.,

as

m

defuümpti maxima parte ex libris S. Auguftini,

,q:m f

ejusdemque fententiis, quas D. Profper collegit,

n

& quarum colle&tionem quandam Sedes Apofto-

(od

lica in Galliam transmifit.

g

Confirmatio Concilii hujus Arauficani faCta eft

st d

à Bonifacio II. in Epiftola ad Cefarium Arelaten-

triimis;

fem Prafidentem Concilii.

In hac Epiftola fic

T04,

Ícribit : "Petitioni tuz non diftulimus Catholi-

a, qi a

»cum dare refponfum.

Indicas enim, quod ali-

at

t r

»qui Epifcopi Galliarum fidem tantum, qua in

» Chrifto credimus, nature effe velint, non gra-

Mite a

»tie; & hominibus ex Adam, quod dici nefas

At

»eft, in libero arbitrio remanfiffe, non etiam

tofte f

»nunc in fingulis mifericordie divinz largitate

Qu pj

J

» conferri, poftulans ut, pro ambiguitate tollen-

bf

»da, confeffionem veftram , qua vos e diverfo

D

» fidem re&tam in Chrifto , totiusque bonz vo-

» luntatis initium juxta Catholicam veritatem per

Q

» prevenientem Dei gratiam fingulorum definitis

» fenfibus infpirari, authoritate Sedis Apoftolice

»firmaremus; - - Atque ideo, cum de hac re

MW

LT

,multi Patres, fed & majores noftri Apoftolice

, Sedis Antiftites ita ratione probentur differuiffe

» latiffimaut nulliamplius deberet effe ambiguum,

yormu

,

»fidem ipfam venire de gratia; Fraternitatem

»tuam habita collatione cum quibusdam Sacer-

?'lü&u l

Qv

em gau-

» dotibus (Epifcopis) Galliarum juxta fid

* M

.g;

»demus

l

DE GRATIA.

247

A

n

ul

» demus fenfiffe Catholicam , INB. in his fcilicet,

Id

»in quibus uno, utindicafti, confenfu definierunt

Mmh

»fidem, qua in Chrifto credimus, gratia divini-

»tatis preveniente conferri, adjicientes, etiam

U mie:

»nihil effe prorfus fecundum .Deum boni, quod

I

N

» fine Dei quis grátia aut velle aut incipere, aut

| meper D

» operari, aut perficere poflit, dicente ipfo Sal-

»vatore noftro. Sine me nihil poteftis facere.

ssl

» Certum eft enim atque Catholicum , quia in

» omnibus bonis, quorum caput eft fides, nolen-

ii

»tes nos adhuc mifericordia divina praveniat,

Cäf'iüm&eï;

»ut velimus; infit nobis, cum volumus; fequa-

l

D

j

Unde nimis

»tur etiam, ut in fide duremus.

»€0s, qui contra fentiunt, admiramur, usque

putur]

$60 vetufti erroris adhuc reliquiis pregravati,

T

» Ut ad Chriftum non credant Dei beneficio fed

Pt

»,nature veniri; & ipfius naturz bonum, quod

NUL

» Ade peccato nofcitur depravatum, authorem

xl

» noftre fidei dicant magis effe, quam Chriftum.

du

» Qua propter fupra fcriptam Confeffionem ve-

»ftram confentaneam Catholicis Patrum regulis

mmb'ag?ï&

l

j

i

j

j

» approbamus.

W

!

"

QUJESTIO III.

us

A

Id

4in ad opera bona unioerfim requiratur. gra-

(f

A

, d

tia intrinfece. fupernaturalis ?

J J(L.UA(

"f

oTANDUM I. Duplicis generis effe bona

qvcnenfllf ü

3 fülem

"

opera. Aliqua funt precife ex fuo genere

l

(l

Moralia feu Etbica, que du&u folius rationis di-

(

Gantur, v. g. reverentia & obedientia erga pa-

j qiii

Vor

Alia vero

rentes, juftitia commutativa. &c.

f

]uxW

Q 4

funt

248

DISPUTATIO 1It.

d Dþ

funt ex fuo genere /upernaturalia, v. g. caftitas

voluntaria, obedientia ultronea , contemptus ho-

i t

norum & voluptatum, fides rerum intelle&u im-

zpernatuEwï

perceptibilium, /Des & amor rerum füpernatura-

g :

(j

lium.

&*

[

if

NOoTANDUM 2.

Ad gratias extrinfece fu-

a

Wi

"!

pernaturales referri poffe 1. gratiam protegentem,

;

qua Deus inhibet vel fiftit poteftatem demonis

d

quoad graviores tentationes.

2. gratiam fanan-

;:ægætiqne

i d

zem, qua Deus per immiflionem cogitationum fa-

lubrium, vel fiftendo motum vehementium fpi-

r

rituum ad varias paffiones hominem violenterra-

aslf f

pientium, fanat pravas concupifcentias. 9. gra-

z lr

Wam confortantem, qua

Deus per bonos angelos

gt

infringit poteftatem doe

monis nimis graviter ten-

sadeinttg

tantis, vel per eosdem immittit cogitationes (à-

DO 1

H

lubres, aut per eos fiftit motum fpirituum ad

ao

varias pafliones trahentium. Sicut enim a&io-

nes ejusmodi angelorum non referuntur ad mira-

hn

"

Cula, fed ad Lenefiia, in quibus Deus utitur mi-

1ne t

d

& ptrvir

nifterio caufarum fecundarum, v. g. reprimendo

poteftates aereas, vel movendo nubes & elemen-

&moralte

ta, &c. ita neque pertinent ad gratias intrinfece

p

r

füpernaturales.

4. gratiam excitantem ad aCtiones

L]

l

;r

.&'fum dl

moraliter bonas per allocutiones, infpirationes,

lt

T

vel illuftrationes internas. Cum enim Deus tan-

L

quam gubernator univerft providus habeat fuam con-

l]

verfationem familiarem immediatam cum homi-

A(ILL*

nibus jüxta illud Prov. g. v. 91$

Delitie mee e[fe

v;!) í

cum. fülis bominum , ita ut De

us ob hanc familiari-

[j

* t

tatem perpetuam in fenfu morali dici poffit anima

|

animarum, non poffunt ad miracula, vel ad actio-

J

nes divinas intrinfece fupernaturales referri allo-

;.2

1

]

V,

((i

cutio-

u

D

DE

GR A TIA.

249

liv

"Il

cutiones Dei interne ad animam, quando non

x tf

verfantur circa obje&tum immediatum intrinfece

n

fupernaturale , fed tantum circa atones morales.

t .

M^

s. gratiam preparantem, qua Deus fua providentia

feriem caufarum fecundarum ita difponit, ut ho-

le

q

D

mini provideatur de bonis parentibus, bonis Ma-

giftris, bonis paftoribus , bonis libris, bonis fo-

ls

ciis, bonis exemplis. &c. in ordine ad ingeneran-

das cogitationes bonas, & motiones bonas, dif-

00

ponentes ad actus fupernaturales.

Cum enim

Xw»y

hec caufarum fecundarum preparatio per longas.

feries poflit fieri per allocutiones & motiones in-

ternas hominum circa actiones moraliter bonas;

non exigitur gratia intrinfece fupernaturalis

I im-

mediate influens in effectum.

)

DÍCO L Ada&iones moraliter bonas fuf-

ln ï?:*üïu?

À

»

ficit gratia extrinfece fupernaturalis.

i 6

(

"

PRonaTURn. Ecclefia ex Scriptura & tra-

ditione conftanter docuit, ex una parte homi-

ag

!u

nem per vires liberi arbitrii poffe operari actio-

"

Iv

j

J

nes moraliter bonas fine gratia fidei, quz eft pri-

ma gratiarum intrinfece füpernaturalium ; Ergo

neceffarium eft dicere, ad actiones moraliter bo-

M

f

nas fufficere gratiam extrinfece fupernaturalem.

ant. prob.

v

n

il :mm"

Il D.Paulus ad Rom.2. 'ait: Cum gentes, que

T

legem mon babent , naturaliter ea, qu& legis funt, fa-

4

ciunt, ejusmodi legem mon babentes. ipfi fibi funt lex,

qui oflendunt. opus legis fcriptum im cordibus fuis tt-

ck

Jlüimonium reddente illis confcientia ipforum. — Similiz

ter S. Pius P. damnavit fequentem Propofitio-

J

Ts

nem 22. Baii: Cum Pelagio fentiunt , qui texium

ii

n

Q s5

Apoftoli

250

DISPUTATIOïlII.

4lpoftoli ad. . Rom. 2. Gentes, que legem mon babent,

j

g"

maturaliter ea, que legis funt, faciunt.

Ex oppo-

fito autem conftat ex Concilio Mile

vitano &

( N

jdg

Arauficano & Innocentio I. & Bonifacio IL., nul-

lum prorfus bonum fieri poffe fine gratia Dei.

Qd

l

Il. D. Auguftinus 1. de Spir. & Litt. c. og.

EU

T.

naü

"m

il

loquens de gentilibus naturaliter bene operanti-

li

bus ait: Jpft bomines erant, & «is illa mature in-

;

,?4

erai eis ,

j

!

qua legitimum aliquid anima vationalis &

fentit & facit; etfi non

e[jet illa pietas, que trans-

jl

fert in. itam eternam,

5

X oppofito vero S. Do-

,T(W,ä (ld

&or poftmodum occafione Pelagianorum in lo-

O00 Il

Fa

quendo cautior redditus, docet, nullum opus

bonum fieri poffe fine gratia.

z

III. D. Thomas r. 2. q. 109. a. 2. fcribit:

gun o

at

Quia natura. bumana. per. peccatum Coriginale) non

€ft totaliter corrupta , potef? etiam in [latu maturee

NT

f r

11!

corrupte per virtutem ue nature aliquod bonum . par-

ticulare agere, ficut. adificare domos , plantare vineas,

b t

€9 alia bujusmodi; nan tamen totum bonum fibi con-

p

maturale, itaquod im mullo deficiat; ficut bomo infir-

um ux

mus poieft per [eipfum aliquem motum babere, mon

/n, t

lamen perfette potefl moveri motu bominis Jani , mift

ir df

Janetur. auxilio medicine,

U?

IV. Concilium Tridentinum Setf. 6. Can. z. di-

"

T

cit ; Si quis dixerit , .bominem fuis operibus , que vel

per bumane nature vires, vel per legis do&trinam faunt,

absque divina. per $E fim Chriftum gratia. po[fe jufüifi-

Lj

DLMIa

cari coram Deo, anatbema fit.

In hoc textu Con-

cilium fupponit, aliqua bona opera fieri poffe

] ka Itj

per vires naturg.

Àl

V. In Baio damnate funt due fequentes

TV Ail

propofitiones, nempe 36. Cum Pelagio fentit,

u J

M.

qui

I

DE GRATIA,

2st

m

nj

"u

qui boni aliquid naturalis, hoc eft, quod ex na-

ture folis viribus ortum ducat, agnofcit.

Et

i

I

j

61. Non nifi Pelagiano errore admitti poteft

QUl

ufus aliquis liberi arbitrii bonus, feu non malus,

T

& Chrifti gratie injuriam facit, qui ita fentit &

i Mi

docet. Similiter in Quefnello damnata eft hec

r W

Propofitio r.

Quid aliud remanet anime , que

» li [^1

Deum atque ipfius gratiam. amifit , nifi peccatum , &

IU nf

peccati confecutiones , [uperba paupertas, [égnis indi-

4 f"-'i"äï )

gentia , boc eff generalis impotentia ad labovem , ad

AT

erationem, & ad omne opus bonum?

hlbþ]]rw,

DICO IL Inftatu nature lapfz ad actio-

i, tin

nes moraliter bonas fingulas ad hoc, ut fecun-

dum omnes circumftantias habeant rationem ad-

ul

i

!

&quatam boni requiritur gratia extrinfece füpere

j

naturalis.

Ix?

B w t

^

L:

PROBATUR I. ex textibus Conciliorum &

]

Summorum Pontificum.

Nam r. Znnocentius I,

r

Epift.25. ait : Cum in omnibus divinis paginis 0«

luntati liber& non nifi adjutorium Dei legamus e[fe n&«

Nn

&endum, eamque mibil po[fe coeleftibus prafidiis defti»

W

m n

tutam, quonam modo buic foli po[fibilitatem banc perti-

naciter defendentes fibi plurimisque Pelagius Culeftius»

ii

que perfuadent ?

Gratiam conantur auferre , quam me«

a

((

ce[fe eft. queramuss quippe qui nec alias diaboli machi-

2. Conci-

W

nas, nifi eadem jwoante, po[Jumus vitare.

lium Arauficanum II. Can. g. dicit: JDivini ff mu-

jl

D

!

neris, cum €g rete cogitamus , &$ pedes noftros à fal«

[

füate & injuftitia continemus.

Quoties enitmn bona agi-

J

D

j

wus, Deus in nobis atque nobifcum , ut operemur , ope«

T [ refa Du*

Taiur.

Et Can. 22. INemo babet de fuo , nifi menda-

PIT.

cium €g peccatum.

Si quid autem babet. bomo qeritatis

atque jufiitie , ab illo fonte ef , quem debemus fitire in

(

5135 J

lag

252

DISPUTATIO

TE

bac eremo , ut ex eo quafi guitis quibusdam irroratj mom — ]

ety

j

deficiamus in via.

j

PROBATUR 2. variis teftimoniis SS. Pa-

gdfili

)

trum, qui fcripferunt poft exortam herefin Pe-

E

lagianorum. Qui'enim prius fcripferant, minori

g f

cautela in librandis exa&te verbis & fententiis

w

'(.,V«;wl l

ufi funt. Imo idipfum eveniffe ipfimét D. Au-

k

guftino & D. Hierony

-

mo quoad libros fcriptos

D

p

ante Pelagianam hzre!

in, re&te obfervat.

'Tex-

tus $. Auguftini funt fequentes:

j À

'

!

,

I. JDe Predef. n. 1. de Pelagianis devitis

n

r

loquens ait: Pervenerunt etiam,, ut preveniri volun-

Vates bominum .Dei gratia fateantur ; aique ad. nullum

'n. n

opus bonum «el incipienduin vel

perficiendum fibi quem-

, f

l

quam [ifficere po[Je , confentiant.

Hec plurimum eos à

JW(Q

[

Pelagianorum errore. difcernunt.

Si ergo Pelagiani

per hoc dogma, ad quod in Concilio Diofpolita-

nl

[

no compellebantur, difcreti fuerunt à fuo priore

errore, manifeftum eft, hoc dogma fuiffe rece-

li

ptum ab Ecclefía.

Cl

2

Epift. 22 s. n.6. Cum in bis

"m ]

» qui tempus ac-

ceperunt. libere *voluntatis , duo Jit , que bumanam

u Fulo

operantur falutem , Dei fcilicet gratia, 6 bominis obe-

D7 )

dientia, priorem «olunt e[Je obedientiam, quam gratiam.

I

(DATUR

3

Myn ln

Epifl.217. n. 30. . Oportet. fine dubitatione

du

fatearis ,

voluntates bominum Dei gratia preveniri.

4

1.2. ad bonifac. n. 1

g

hi !

9. reprebendit eos, qui

haL u

dicebant :

ldonei fumus ex mobismeti

j

fis praparare

! MJ) D

cor, ac per boc €9 Lomi aliquid cogitare.

71&.n6.

5. l.6. op.imp. Ne

juft

itiam velle aliquis

FM:M D/l

jpoteft , nifi paretur voluntas à

Domiíno.

n

]

j

-6. . De Corrept. & Grát. n.2. Defiderare. au-

i

xilium gratie initium gratie eft.

!w

7- SeTr1n

) I

Al

DE GRATIA.

253

?h

. Serm.193. n.2. Quis idoneus eft velle &

moffe,

ift infpirando adjwvet ,. ut po[[imus , qui vocan-

me i

do prajLitit , ut velimus?

8.

Gen. ad Lit. l.9. n. 33. Quod attinet. ad

naturam iniqua. fua «voluntate depravatam , vecurfum

Jïn"'

per fametipfum. mon babet, [ód per Dei gratiam , qua

]

adjuoatur , & inftauratur.

C

9. Epifl.188. Proprium arbitrium nifi Dei gra-

M

N

tia juvetur, nec ipfa bona «oluntas e[Je in bomine pote[t.

d

IO.

Encbir. c. 32.. Deus bominis voluntatem bo-

AE

nam & preparat adjucandam, C adjwvat prepara-

tam.

II.

Serm, 156. . Si nos ipfe non adjwoat , . mon

Et n. 1o.

dico vincere, fed mec pugnare polerimus.

Que voluntas! Quod liberum arbitrium? mifi ille re-

gat, cadis; nifi ille erigat , jaces.

J

!

I2.

Epift. 386. n. 3. .Nifi adjwvet , mibil. pieta-

tis, atque juflitie ,. five in opere, five etiam in ipfa

U

U

MM

voluntate babere po[fJumus.

I3.

De Grat. Cbr. c.3

. damnat eos; qui di-

cunt, gratiam JDei non ad fingulos a&tus dari.

14.

Ejpifl.217. n.4. Damnata fententia ef?, qua

dicunt, gratiam. Dei non ad fingulos attus dari.

[5]

PROBATUR

2

authoritate D. Hieronymi,

qui etiam ipfe fcripfit contra Pelagianos.

m

I. Epift. 133. n. 1o.. Liberum arbitrium. .Dei

nititur auxilio, illiusque per fingula ope indiget , quod

vos (Pelagiani) mon vultis.

2

Ibid. n.6. Velle

& currere meum eft ; feä

fl

ffl,

h

ipfum meum fine Dei femper auxilio mon erit meum.

3. DiaLl3. Suftitia labere & indu[tria ac. dili-

//

gentia, & [anper füper omnia Dei clementia cu]iqdi—

,l

tur.

4. Epift.

254

DISPUTATIO IIf

4. Epift. r4o. Homo mibil boni agere poteft

&i

g

absque Deos .quia ita conce[it. liberum. arbitrium , ut

Juam- per. fingula opera. gratiam mon megaret.

s ii

i

PRoBATUR 4. D.Paulus ad Romanos pet

o&o priora Capitula oftendit, nullum inter gen-

Fionu

tiles & Judeos immunem fuiffe à peccato, nifi

DI

per fidem, & gratiam mediatoris. Ergo mani-

Jjg t

feftum eft, depravationem nature, & potefta-

fiitd

s t

tem domonis efle tantam , ut etiam in fingulis

aCtibus homo fit fervus peccati, nifi ex fpeciali

riixii nb

ao

providentia Dei homo cuftodiatur & protegatur

à poteftate doemonis; fi enim ea depravatio &

tsf

fübjectio ad mancipatum doemonis fe non exten-

n al

deret ad fingulos a&tus, contingenter daretur

3 p

aliquando absque gratia actio jufta fine concomi-

P

tante defeétu.

int. prob.: €. 3. v. 9. ait: Caufati

den m

'

Jfümus , Sfudaos & Grecos omnes. fub. peccato. e[fe, fi-

&t n

Iu N

cut foviptum eft: Quia mon efL juflus quisquam ; non

efl intelligens ; non ef? vequirens Deum; omnes. decli-

ln

naverunt, fimul inutiles fa&bi funt; mon eff qui fa-

ii

ciat bonum, mon efb usque ad unum. - - Ommes enim

D

peccaverunt , €9 egent gloria Dei.

Et c.7. V. 14.

INon

s840m p

Ego carmalis fum, venundatus fub peccato.

Peht

enim quod *volo bonum.boc ago; fed quod odi malum,

inoo d f

illud facio.

Condele&tor enim legi Dei ficundum in-

n

teriorem bominem; video autem aliam legem in mem-

ln

bris meis, repugnaniem legi mentis mee, €9 capti-

At

vaniem me in lege peccati, que efb im membris meis.

T r

Jnfelix ego bomo , quis me liberabit de corpore mor-

Vif

tis bujus ? Gratia Dei. per Sfefum Chrifum. | Ex his

LPïüüï;lïüïl] (

ergo patet; omnino nullum bonum, quod fe-

€cundum omnes circumítantias habeat adeequatam

M

fieri

x

f;wä"?ndm]

;ationem boni aut virtutis, etiam moralis ,

poffe

i ia

I

DE GRATIA.

255

M'l auh

poffe fine gratia Mediatoris, faltem extrinfece

L

fupernaturali.

Aut enim deerit circumftantia

! n

3

finis debiti, aut motivi, eo quod actio non re-

feratur ad finem ultimum hominis, autfiatmodo

lii Tlt

indebito.

u

jsiri

PROBATUR $

authoritate & ratione D.

. P

Thome. Yiomo ad bene operandum in fingulis

Af &?Vk

a&ibus indiget auxilio divino movente volunta-

L n dl

tem ad finem hominis.

Ergo cum in moderna

lt

providentia finis hominis fit fupernaturalis, etiam

.

Mb

auxilium movens ad hunc finem in fingulis acti-

T

bus humanis erit faltem extrinfece fupernaturale.

QU Ptoa

I.2. q. I09. a. I. C. ait: ,Quantumcunque natu-

Mipr d

,ra aliqua ponatur perfecta, non poteft infuum

I!,

]i

Í

IN

»a&um procedere, nifi moveatur à Deo, qus

1

»quidem motio eft fecundum fuse providentia

n

,rationem , non fecundum neceffitatem naturz.,

n

»Et a. 9. C. Natura hominis poteft dupliciter

u m

» confiderari.

Uno modoin fui integritate, ficut

nM

Wi

H

» fuit in primo parente ante peccatum; alio mo-

n

» do fecundum quod eft corrupta in nobis poft

j d

Secundum autem

»peccatum primi parentis.

» utrumque ftatum natura humana indiget auxi-

»lio divino ad faciendum vel volendum quod-

i

i

»cunque bonum.

Et a. 6. C. Duplex eft pre-

uno

»paratio voluntatis humane ad bonum. Una,

;[,nïb "ï'f?fs g

» qua preparatur ad bene operandum & ad Deo

p n

» fruendum.

Et talis preparatio voluntatis non

»poteft fieri fine habituali gratie dono, quod

»[it principium operis meritorii.

Alio modo

u v

j

Ilj

» poteft intelligi preparatio voluntatis humane

»ad confequendum ipfum gratie habitualis do-

Pl

din d

,.

Ad hocautem, quod preparetfehomo

,ad

256

DISPUTATIO IIL

á aAd füfceptionem hujus doni, non oportet þræ- LUR

»Íupponere aliquod aliud donurn habituale in

gtl

gm

,anima, quia fic procederetur in infinitum; fed

» oportet prefüpponi aliquodauxilium gratuitum

t more

» Dei, interius animam moventis, fiveinfpiran-

a

»tis bonum propofitum. . His enim duobus mo-

od

» dis indigemus auxilio divino. . Quod autem ad

Wft?ïm

»hocindigeamus auxilio Dei moventis manife-

f

»ftum eft. Necefle eft enim, cum omne agens

EULVU

» àgat propter finem, quod omnis caufa conver-

irl

l

» tat fuos effe&tus ad fuumfinem. Et ideo, cum

» fecundum ordinem agentium five moventium

Q6 Dd

nitrdi. 4

, fit ordo finium, neceffe eft, quod ad ultimum

Ed

» finem convertatur homo per motionem primi

» moventis.

Sic igitur cum Deus fit primum mo-

d

d

» Vens'fimpliciter, ex ejus motione eft, quod

t

»Oomnia in ipfum convertantur fecundum com-

at

»munem intentionem boni.

Unde Dionyfius

» dicit;. quod Deus convertit omnia ad feipfum.

db

t donpat

» »ed homines juftos convertit ad feipfum ficut

» d fpecialem finem, quem intendunt, & cui

p li

» cupiunt adhezrere ficut bono proprio. . Etideo

JICO .

»quod homo convertatur ad Deum, hoc non

lr o

» poteft effe, nifi Deo ipfum convertente.

Hoc

iemito

»autem eft przparare fe ad gratiam, quafi ad

»Deum converti; ficut ille qui habet oculum

WW

» averfum á lumine folis, quod oculos fuos con-

» Vertit verfus folem. Unde patet, quodhomo non

Pl( UR

-^ UfUO

]

»poteft fe prparare ad lumen gratie fufcipien-

"

»dum, nifi per auxilium gratuitum Dei interius

]

ihtg

» Inoventis.

"i

DICO IlI.

*f

Ad opera bona ex fuo genere

fupernaturaliarequiritur gratia intrinfece fuperna-

Ti

turalis.

PnRo-

"r

"i

( l

DE GRATLÍIA.

257

j HUIQ N

PROBATUR f. rtatione.

Opera bonàa ex

lO n

Tib

T

fuo genere fupernaturalia habent intrinfecum or-

A

p

dinem ad finem fuüpernaturalem. Ergo etiam

grátia movens ad talia opera, fivemoveattrans-

T j

V

rl

UL

eunter per auxilium actuale, five moveat per-

manenter per auxilium habituale, habet intrin-

: Qu

d.

fecumrefpe&ctum adfinem fupernaturalem. c.prob.

Eft idem otdo caufz & mediorum ad finem.

tj

PROBATUR 2.

Opera bona ex fuo genere

j

fupernaturalia funt fundata in fide fupernaturali;

ergo etiam ipfa dependent à gratia intrinfece fu-

Mï

pernaturali.. nt. patet quia bona operà ex fuo

genere fupernaturalia non poffunt ex fe ordinari

j

du

ad finem fupernaturalem, nifi homo in actu ex-

ercito credat, dari finem fupernaturalem : cres

dere autem eft actus fidei. c. preb. Ecclefia con-

tra Semipelagianos definivit, initium fidei non

N

poffe haberi ex viribus nature feu liberi arbitril

fine dono infufo à Deo, prout oftenfum eft irt

Quaft. 2.

Ergo.

o

DICO IV. Perfeverantia nec in operibus

moraliter bonis nec in operibus füpernaturalibus

feu obfervatio mandatorum Dei usque ad mor-

tem haberi poteft fine fpeciali dono gratie habi-

3b (

tualis,

PnaosnATUR i. ratione & aüuthoritate D.

'Thoms.

Domon ex Decreto Dei libero in or-

n )

dine providentis moderne habet poteftatem

U

D n

quemvis hominem graviter tentandi una velalte-

n

ra vice per decurfum vite; & ordinatio hominis

IN

l4

ad eas circumftantias, in quibushomo eft fupera-

aN

du

turus eas tentationes, eft fpecialis effectus amo-

D.-dmort Tr.dePecc. orig.& grat.

R

ri$

DISPUTATIO

III.

258

ris amicitiz ad hominem.

Ejusdem amicitiz effe-

grits!

poteüïmg

&us eft repreflio violentarum paffionum, que

certo aliquoties infurgunt invita, quarum proin

d

n

moderatio ad providentiam Dei pertinet. Ergo

non poteft haberi perfeverantia fine dono gratize

;absq

habitualis, qua Deus hominem movet aut diri-

t

j

git. Ita difcurrit quoad rem S. T'bomas 1. 2. q.

109. a.8. C. ubi ait: , De homine dupliciter lo.

»Qqui poffumus.

Uno modo fecundum ftatum

gt

» naturg integre.

Alio modo fecundum ftatum

gir p

»nature corrupte. Secundum ftatum nature

i taj

:

»integre, etiam Ífine gratia habituali poterat

y t

»homo non peccare nec mortaliter nec ve-

at orYe

»nialiter ; non tamen hoc poterat fine auxilio

Eu

»Dei in bono confervantis.

In ftatu autem

u UC

»nature corrupte indiget homo gratia habi-

iib

1

»tuali fanante naturam ad hoc, quod omnino

yat n

» à peccato abftineat: quz quidem fanatio primo

t eunmm

» fit in prefenti vita fecundum mentem, appeti-

t

"

Q

)

»tu carnali nondum omnino reparato. Unde

gufræ r

» Apoftolus ad Rom. 7. in perfona hominis repa-

AT emm

» 'ati dicit; ego ipfe mente fervio legi Dei, car-

m

»ne autem legi peccati. In quo quidem ftatu

twtando

» poteft homo abftinere ab omni peccato morta-

1 t

»li, quodinratione confiftit; non autem poteft

j

» homo abftinere ab omni peccato veniali pro-

DN ln

:

» Pter corruptionem inferioris appetitus fenfuali-

u

.....

)N

k

»tatis, cujus motus fingulos quidem ratio repri-

» Inere poteft, non autem omnes; quia dum uni

F.

fifüfä! t

»refiftere nititur, fortaffis alius infurgit; & et-

» lam, quia ratio non femper poteft effe pervigil

"t

» ad hujusmodi motus vitandos.

f [ n

Similiter etiam,

T i

»antequam hominis ratio, in qua eft peccatum

pInor-

änoum Í

M

DE GRATIA.

259

Vr

al

D

m

,mortale, reparetur per gratiam juftificantem,

"*l

» poteft fingula peccata mortalia vitare , .& fecun-

T r

'

Müy,

, dum aliquod tempus; quia non eft neceffe, ut

lt

]

, continuo peccet in a&u; fed quod diu maneat

;

lt

(

DHO;

M

» absque peccato mortali, effe non poteft. Un-

,de & Gregorius dicit fuper Ezech. Hom. rr.

L T n

»quod peccatum, quod mox per penitentiam

It lil

» non deletur, fuo pondere ad aliud trahit. Et

b bmtint

,hujus ratio eft; quia ficut rationi fubdi debet

Mémck

, inferior appetitus, ita etiam ratio fübdi debet

ltn L

»Deo, &in ipfo conftituere finem fue volun-

h

"

» tatis.

Per tinem autem oportet, quod regu-

DAf

W

n

,Slentur omnes a&tus humani, ficut per rationis

4 U

» judicium regulari debent motus inferioris appe-

ifril

"

Sicut ergo inferiori appetitu non tota-

j titus.

Lf

[

» liter fubje&to rationi non potefteffe, quin con-

us

» tingant inordinati motus in appetitu fenfitivos

M

&i

WR

» ita etiam ratione hominis non totaliter exiften-

aE

»te fubje&ta Deo confequens eft, ut contingant

if

,multe inordinationes in ipfis a&tibus rationis.

Wtl

» Cum enim homo cor fuum non habet firmatum

1

»inDeo, ut pro nullo bono confequendo vel

d

m*l

,malo vitando ab eo feparari vellet, occurrunt

»multa, propter quz confequenda vel vitanda

j

gt

»homo recedit à Deo, contemnendo praecepta

»ipfius; & ita peccat mortaliter, precipue quia

o

0'0 w

p

i

»in repentinis homo operatur fecundum finem

»preconceptum, & fecundum habitum preex-

UM

j

» iftentem, ut Philofophus dicit in 3. Eth. quam-

ipull

» vis ex premeditatione rationis homo poffit ali-

n

[

Tf

»quid agere preter ordinem finis preconcepti,

i

mF(]lt

» & preter inclinationem habitus. Sed quia ho-

j g

WW

» mo non poteft femper effe in tali premeditatio-

i

2

»Le;

260

DISPUTATIO IIL.

yiint

,ne, non poteft contingere, ut diu permaneat,

» quin operetur fecundum confequentiam volun-

orim d

» tatis deordinate à Deo, nifi cito pergratiam ad

» debitum ordinem reparetur.

Et a. 9. C. Pro-

od

» pter conditionem ftatus humanw nature, que

d

» licet per gratiam fanetur quantum ad mentem,

u

1

ww

i

» remanet tamen in ea corruptio & infe&tio quan-

j

»tum ad carnem, per quam fervit legi peccati:

M

»remanet etiam quedam ignorantie obfcuritas

,in intelle&u, fecundum quam, quid oremus,

g adtre

um

» hefcimus, & ideo neceffe eft, ut à Deo diri-

»gamur, & protegamur, qui omnia novit &

1j d

EURT

,»Omnia poteft. Etperhocetiam renatisin filios

» Dei per gratiam convenit dicere: Et ne nos in-

M

» ducas in tentationem."

Et ad 2. ubi objicitur;

&ater Oj

quod in homine juftificato ipfemet Spiritus San-

iil pdi

&us, ac proin non videatur effe opus alia gratia

Hs o

ad perfeverandum, ficrefpondet: ,Dicendum,

Aadi, n

» Quod operatio Spiritus San&i, quz nos movet

rP

» & protegit, non circumfcribitur per effe&um

at

» habitualis doni , quod in nobis caufat; fedpre-

n exdtet

» ter hunc effe&um nos movet & protegit fimul

» cum Patre & Filio.

Et a.10. C. Dicitur per-

HUR

» feverantia continuatio quedam boni usque ad

Q S!C L.j

»finem vite. Et ad talem perfeverantiam ha-

L*'"n

/1;

» bendam homo in gratia conftitutus nonquidem

n

i

UA

» indiget aliqua alia habituali gratia, fed divino

& Dy

» auxilio ipfum dirigente & protegente contra

iM

» tentationum impulfus.

Et ideo, poftquam ali-

» Quis eft juftificatus per gratiam, neceffe habet

JT 1 füïamm

um

» à Deo petere prediétum perfeverantiz donum,

&M

|

» Ut fcilicet cuftodiatur à malo usque ad finem

]

W

tfa']

p Vitz.

l

V g

Ei a. 4. C. Implere mandata legis con-

"i

»tüngit

:

0t

DE GRATIA.

261

'-U ü

! ,tingit dupliciter. :-Uno modo quantum ad füb-

I

^

» ftantiam operum, prout fcilicet homo opera-

!)

qu

»tur jufta, & fortia, & alia virtutis opera; &

Eq[

ï

» hoc modo in ftatu nature corrupte non poteft

"i

,homo implere omnia mandata divina fine gra-

pj

:

» tia fanante.

Alio modo poffunt impleri man-

t

iny

» data legis non folum quantum ad fubftantiam

n s Operis, fed etiam quantum ad modum agen-

Nitlo d

, di, ut fcilicet ex charitate fiant , & fic neque

»,in ftatu nature integre, neque in ftatu natu-

j

m

,r€ corruptz poteft homo implere absque gra-

W

d U

l

»tia legis mandata.

Indigent infuper in utro-

I

»,que ftatu auxilio Dei moventis ad manda-

ad

»,ta implenda."

Ex his omnibus patet,

conftanter operandum bene opus effe tam gratia

omo

U

habituali feu gratiafantificante, qustribuatho-

d

iT

mini jus ad operationem Patris, Filiiy & Spiri-

J

tus San&ti, hominem moventis & protegentis 5

f

w

n [

& gratia a&tuali intrinfecefüpernaturali, quapaf-

fiones refrenentur, & anima ad finem fuperna-

turalem excitetur, ac moveatur,

M

PRORATUR 2. ex variis textibus Scripture

(

a M

jl

Sacre. Sic 1. Sap.8. dicit Salomon: Ut fcivi,

w

n

-quoniam. aliter mon po[Jem e[Je continens, mifi. Deus

?

deb; & boc ipfum erat fapientie , fiire, cujus e[fet

:Jääruwü

tl

d

boc domum ; adii Domimum, C? deprecatus fum eum.

2. Quando Matth. 19. Chriftus dixit: Facilius eff

n&"'

u

camelum per foramen acus tranfire quam . divitem in-

]i

m

trare im regnum celorum ; quarebant Apoftoli:

p

j

Trrit

Quis ergo poterit falvus e[Je? Refpondit Chriftus:

j

Jpud homines boc impo[fibile eft 5 apud Deum autem

jf

n

)

opmia po[fibilia fant, .. Chriftus Matth. 6. docens

T

oratio-

262

DISPUTATIO. III.

g

orationis quotidiane formulam vult, ut quoti.

die petamus auxilium divinum pro occurrenti-

10

(mg.u

(

bus repentinis tentationibus : .Kt me mos inducas

n M*]rlä r

in tentationem. — Et Matth. 26. imminente gravif-

"ll

L d

Db

fima tentatione abnegandi Chriftum v. 41. ait:

Vigilate (2 orate , ut non intretis in tentationem.

J

oura

Spi-

vilus quidem promptus efl , caro autem infirma.

Er-

li

a.

go agnovit Chriftus , auxilium divinum , & pra-

bt

ordinationem divinam ad eas circumftantias, in

1

T

quibus homo eft confenfurus gratiz, effe necef-

K l MW

faria ad perfeverantiam.

4. Apoftolus r. Cor.

fac n

15. V.57. ait: .Deo gratiag, qui dedit mobis vitlo-

T777

viam.

i gt

PROBATUR 2. teftimoniis Conciliorum,

düp at

r. Conci-

Summorum Pontificum, & Patrum.

Wdi:lï(: j

Hium Milevitanum Can. 5.. Quicunque. dixerit, quod

ij

J

j

4

po[fmus etiam fie gratia implere divina mandata,

ánatbema fit.

2'

,'73 i ag

Innocentius I. ad Concilium Carthaginen-

fimi d

fe fcribit : Nifi magnis precibus gratia ih mos im-

Í 'Awb)rOP

plorata . defcendat , mecquidquam terrene labis & mun-

i

ïf.'.'s i

dani corporis vincere conamur errores, cum pares nos

ürj, fr

!

4d refiflendurh mon. liberum arbitrium, féd Dei folum

......

!

ïl,./"L

Al

facere po[fitt. auxilium.

Quotidiana ille praflat veme-

LIU

dia, quibus mifi freti confifügue. mitamur , mullatenus

4"&7 [

f

vincere bumanos. poterimus errores : nece[fe efl enim,

l!

[

vincamur.

ut quo auxiliante vincimus, eodem mon adjwoante

/i

ly

3. Zaofimus Papa, in Epift. ad Gallos c. g.

1

[

llj

wod tempus interoemit , quo ejus non egeamus au-

Xtio? In ommibus igitur atibus, cogitationibus, mo-

n

tibus , adjutor & proteGtor orandus eft. — Superbum of

Wt

énim , ui quidquam fibi bumana. natura prefumat , cla-

[

à

manie

V

l

DE GRATIA.

263

m

Y c'n

suante AApoftolo: . INon. eft mobis collutatio adverfus car-

du

r

nem & fanguinem, fed contra principes €g poteftates.

1f

T

LY

4. Celeflinus 1. in Epift. ad Gallos c. 6. INemo

WJW

Il

etiam. baptifinatis gratia renovatus idoneus eft ad fupe-

l

vandas diaboli infidias & ad evincendas. carnis concupi-

faentias , mifi per quotidianum adjutorium Dei perfeve-

vantiam bone conver[ationis acceperit.

Wu]u

lr

s. D. Chryfoflomus Hom. 24. in r. Epift. ad

Q

-ïw

"W

Cor. fcribit: Sunt tentationes , quas fujferre non pof-

iL

d

]

fiumus.

Et quenam funt ille? | Omnes ut ita. dicam.

quam no[tra alli-

Poffibilitas enim. in divino nutu ef? ,

u

Dl

cimus «voluntate. —Quare, ui certo cognoftas , mon Jfo-

lum illas , que virtutem noftram exfuperant , mon pojje

t n

L

fine. divino auxilio facile fuftinere, fed me bas quidem

i

bumanas addidit : Sed faciet cum tentatione proventum,

ut po[fitis füflinere. — Et quidnam boc fignificat? . .:Ne-

que enim wediocres illas propria voirtute Jufferemus, in-

quit, fed bic quoque. divino indigemus auxilio, wL eas

vel effugiamus 'vel. certe perferamus.

xmü»

n

6. Autbor Operis imperfetti in

Matth. Hom.37.

N

a um at

L

Sicut navis fra&to gubernaculo illuc ducitur , quo tem-

e auxilio per-

T 17"

peflas svoluerit , fic & bomo divine grati

n

dito per peccatum agitur , quo non vult ,

ftd quo dia-

bolus vult .

W

b

7...S. AImbrofius in Pfal. 434

Quis eft tam for-

T

tis, ut nequaquam in tentatione movcatur , nifi Domi-

nus ei adjutor. a[fiftat.

LL i

8.

S. Hieronymus

l. 3. contra Pelagianos:

Noftva vittoria illius protettione & clypeo paratur.

gp;;ï. A

"

. Solvuntur. Objectiones.

Wij

qn

n

a r. concluf. Scriptura

j, V

"

O5]JICITUR I. Contr

[

1

& Patres ad omnes a&ion

es & cogitationes bo-

g

d

4.

nas

264

DISPUTATIO

IIl

p

nas requirunt gratiam intrinfece fupernaturalem,

f

Drul

M

Ergo requiritur.

"Ant. prob.

s/

J

D. Paulus 9. Cor.

N

3. manifefte loquitur de

gratia Chrifti, que femper eft intrinfece fuper-

" fupem".len

EM«D «MM

naturalis, utpote ex füa natura ordinata ad finem

n

redemptionis humanzg, dum ait: Fiduciam babe-

l:l

fj

4

1

mus per Chriftum ad Deums mon quod fufficientes

fimus

cogitare aliquid & mobis

n

» quafi ex mobiss fed. fufficientia

"j

noflra ex Deo eff.

2.

QDD

Ji

Concilium Milevitanum Can. 4. ad omnem

cognitionem vel a&ionem bonam

Qno

T

requirit ali-

E

Q1

Jo

quod donum Dei naturze

humanzindebitum. | Sed

hoc eft intrinfece füpernaturale.

5l

Ergo.

Maj.

ämli

n

tijr]

prob. Can.4. dicit: Utrum

H

que Dei donum eft, ftire

m

quid agere debeamus , & dili

nj

]

Bere, que debemus.

:

Ih

Concilium zfrauficanum 2.. univerfim vide-

tur tantum agnofcereunius g

eneris gratiam ; quia

ceiyjai

S

ts i

nullibi diftinguit inter gratia

Ergo ficutin qui-

"h

lii

busdam Cano

nibus loquitur indubit

i M

ato de gratia

lr

intrinfece füpernaturali ,

etiam de ea loquitur,

u

ubi eam requirit ad fingul

df peti

nes.

as aCtiones & cognitio-

Can. 9. fic habet:

Divini muneris eft cum re-

/ä):&:f

&e cogitamus.

Et Gan. 09

1 f

4

Nemo babet de fuo mift

mendacium 69 peccatum,

Si autem bomo ba

et quid-

ll

J

P

quam veritatis atque juftitie , ab illo fonte eft.

4. Quando Chriítus

0t

T

loquitur de fua gratia à

fe danda

; loquitur de gratia pertinente ad munus

T g

Redem

.

. ]

toris adeoque intriníece fupernaturali.

Sed ip

e dicit; fine fua gratia nec minimum bo-

hs.

tj

4

.

num opus fieri poffe.

Ergo.

Mi

[

n. prob. Joa. 1.

Jiten

Chriftus ad Apoftolos dicit: S;

9ne

Me üvin

? qe wibil pote[lis

Jactre; qua verba S. Auguftin

us in Joannem

[

'401 IIFUH] lo

!

"[ra&.

N Qu,

] l

DE GRATIA.

265

o

-

"

ul

'Tra&. 81. fic explicat: Sive ergo parum, fice mul-

tum , fine illo fieri non potef? , fine quo nibil fieri potefl.

t

d

s. Pelagiani non negarunt gratiam extrinfe-

LU

Md

ce fupernaturalem, ergo quando in Concilio Pa-

Eordjngm ad

j

leftino Diofpolitano coati funt fateri neceffita-

tem gratiz ad fingulos actus, eoipfo coa&i fünt

(:

L

ut ad fingulos actus admittant gratiam intrinfece

fupernaturalem.

6.. Culeftinus I. in Epift. ad Epifcopos Gallize

Q&llh

"

NV

]

c. 9. fimul confundit a&us füpernaturales & actus

N

TM

moraliter bonos, dum affirmat eos ex Deo effe;

ergo ficut ad illos requiritur gratia intrinfece fu-

pernaturalis; ita etiam ad iftos.

Zni.prob, la,

inquit, operatur DDeus n cordibus 9 libero arbitrio,

ut fan&ia cogitalio, pium confllium , omnisque motus

voluntatis ex IDeo fit.

Qmnia fludia, €? omnia ope-

H

ra, ac merita fanttorum divine gratie debent adfcribi,

7

Gratia Spiritus Sancti eft. intrinfece fu-

.T

1]

pernaturalis.

Sed ea requiritur ad omne opus

bonum. Ergo.

Min, £rob, S. Ambrofius l. de

Vu)

vocatione gentium c.9. ait: Omne verbum bonum

$ omme opus fanGtum fubminifiratio eft Spiritus Sans

£, fine quo nibil recte agitur.

)

8. In przfenti providentia omnis actio divi-

na, tam produ&tiva quam confervativa , efta&tio

providentice ordinantis omnes actiones humanas

bonas, faltem tanquam media remota, ad finem

T

füpernaturalem.

Ergo cum hec ordinatio pro-

videntie dicat refpeéctum intrinfecum aQdionum

u

Ir

divinarum ad finem fupernaturalem , & fine ejus-

modi a&tione divina produ&iva, feu concurfu

divino, nullum bonum opus fieri poffit, fequi-

y n

tur, nullum opus, etiam precife moraliter bo«

*

num,

266

DISPUTATIO TIII.

lt gnm T

num, fieri pofï'e fine gratia intrinfece füperna-

turali.

ss

RESPONDEO. n. ant.

E

Dou

tll

Z4d 1. dift. S. Paulus dicit, hominem nil

jv

poffe fine gratia Chrifti cogitare cogitatione re-

d

lativa ad finem fupernaturalem. c. cogitatione re-

j

lativa folum ad finem naturalem. n.

Si quis ope-

üerti

retur aliquid precife moraliter bonum, finis ejus-

modi actionis eft tantum aliquod bonum natura-

st

gei

le, v. g. honeftas, bonum nomen &c. fed Apo-

fK

ftolus loquitur de cognitionibus & actionibus fa-

ul

fm;

]ubribus ad vitam seternam.

Ita refpondet Con-

gt p

cilium Arauficanum Can. 7. ubi ait: Si quis dixe-

ertont

vit, bominem per nature vigorem bonum aliquod , quod.

gl

ad [alutem pertinet vite eterne , cogitare ut expedit,

w r

aut eligere po[Je , beretico fallitur fbiritu, non intelli-

[ ! dl (

gens vocem Dei , in Evangelio dicentis: Sine me nibil

vübilem)

poteflis facere ; & illud. Alpojtoli.

INon quod idonei

g,

Jümus cogitare aliquid ex nobis, quafi ex nobis.

d g

d ». c. Maj. n. Min.

Nam hic terminus,

t

donum .Dei, eft indifferens ad dona nature & gra-

tmte afen

tie: & inter dona gratie aliqua funt intrinfece,

vindt f

alia extrinfece füupernaturalia.

Id obfervat S.

tummurnt

"Thomasin ?. dift. 26. q. 1. a. r. ubiait: "Deus dili-

tuge d

» gere dicitur omnes creaturas, fecundum quod

»bonum naturc omnibus tradit, fed illa perfecta

lt Mj

ts

» & fimpliciter dile&io, qua non tantum diligit

t tblom

» Creaturam, ut artifex opus, fed etiam quadam

t

»amicabili focietate, ficut amicus amicum, in

AT

» quantum trahiteas in focietatem füe fruitionis,

,Ut in hac fit eorum gloria & beatitudo.

Et

EM

Ttilem

» h&c dilectio antonomaftice dileGtio dicitur, &

s ideo etiam effe&us hujus dile&tionis antonoma-

Nl

.;Uftice

Ms |

u

DE GRATIA.

267

W&æ ü')':

,ftice gratia vocatur, quamvis & omnes natu-

i& vocari poflint, quia gra-

,rales bonitates grat

,tis àiDeo dantur. l;a S. T bomas.

Et Q. 14.

ït) hümme«

, de vtrit. a. 14. ait : Omnes exteriores motus à

Mpl

» divinaprovidentia moderantur, fecundum quod

:

Q

i

excitandum ad bonum his

» ipfe judicat aliquem

g

»

vel illis aCtionibus.

Unde fi gratiam velimus

:

1 qum

dicere non aliquod habituale donum, fed ipfam

Ul

»

.

t

I

, mi

fericordiam Dei, per quam interius motum

T

j

i

& exteriora ordinat ad homi-

Bd

, Inentis operatur,

, nis falutem, fic nec ullum bonum homo poteft

lt

yeïaïn

4

»facere fine gratia Dei. Sed communiter lo-

ul

» quentes utuntur nomine gratie pro aliquo do-

n

"j

, no habituali juftificante — Exhoc textu patet;

LT

hi

"n

non omnes gratias effe intrinfece füpernaturales.

j

V

AAd 3. dift. agnofcit tantum gratiam unius

NI w

eneris fübalterni.c. infimi.n. Ex fübje&a eni

[

|

materia conftat, à Concilio Arauficano agnofci

diverfas fpecies gratiarum relate ad a&tiones fo-

a

lum moraliter bonas, & relate ad actiones meri-

hv

"1

W

A

torias vite zterne , quamvis has duas fpecies

|

iif

comprehendat fub termino generico gratiz,

"

Ls

prout communiter fieri S. Thomas teitatur-' in

T

textu proxime relato.

s

Y

ZAà 4. c. Maj. dift. Min. dicit, nullum opus

ii

meritorium vite eternc fieri poffe fine fua gra-

n

tia. c. opus folum moraliter bonum. n. Senfus

patet ex Refponf. ad 1.

i, He

:

ZAd s. tr. a. n. c. & fuppofitum, quod in

El

i f

Concilio Diofpolitano Pelagiani adítri&i fuerint

ad concedendam gratiam in ordine folum ad

gtl

j

&

d»

a&us moraliterbonos. Obligabantur enim etiam

&us fü-

jiponsd

ad)concedendam gratiam in ordine ad a

perna»

268

DISPUTATIO III.

pernaturales fidei fpei & charitatis. Itaque Con-

exepeïfM

cilium Arauficanum non poterat effe contentum

qyu

profeflione folius gratie extrinfece füpernatura-

yfprin

lis. . Vel poteft

RrsPONDERI 2. Pelagianos ab initio cru-

M

"

do modo negaffe neceffitatem gratie etiam ex-

trinfece fupernaturalis, eo quod crediderint, ali-

quas actiones. v. g. in nondum renatis, ordinari

um ad finem feu beatitudinem naturalem,

L

-

mpe ad vitam eternam , quin ordinentur ad fi-

[;

ü

em.fuüpernaturalem ,. feu ad regmum eternum,

3ye Rn

proutab iis has duas beatitudines diftinétas fuiffe

r

S. Auguftinus Queft. ». Error 3. relatus teftatur.

atmatin

44d 6. n. a. Nam Coeleftinus I. ibi loquitur

d mf

de gratia generice fumpta, prout abftrahit à gra-

*tüfu

tia intrinfece & extrinfece fupernaturali, aut fi

Atrtemini

de alterutra determinate explicandus eft, potius

I0tpe: d

loquitur.de gratia extrinfece fupernaturali, quam

at f

Pelagiani negabant ad fingulos a&us moraliter

g fl

bonos neceflariam effe, utpote fupponentes, dari

stl ob

etiam beatitudinem naturalem , pro qua proin

n ef

gratia extrinfece fupernaturali opus non eft. De

gratia autem extrinfece fupernaturali veriffimum

Viqidi

eft, quod ad omnes a&us requiratur, quia etiam

A.

9t d

d f

ad acCtusmeritorios vite seternze v. g. Fidei, Spei,

gt

& Charitatis prerequiritur ex parte hominis ali-

T0R

qua bona difpofitio feu przeparatio voluntatis,

lk]

ad quam exigitur previa gratia extrinfece füper-

s

lo

paturalis.

N

m

d 7. tr.Maj. dift. Min. requiritur ad omne

(

opus ferfette bonum, feu meritorium vite eter-

"AU K

& W

nz. c. iimperfette bonum, feu tantum moraliter

C l

A

þgnum, n. 9. Zmbrofius ibi loquitur de bono

opere

"'")ïl

Lf'üqa

u

u

DE GRATIA.

269

UH« l WY

^

1

M

opere perfe&e bono, feu ordinato ad finem fu-

V i

Ita bonum opus, feu a&tum virtu-

li ls

pernaturalem.

tis fumit in variis locis v. g. l. 4. contra Julianum

j

h

4

c.9. ait: Scito, mos illud opus bonum dicere ; illud

m

opus bonum fine gratia Dei non po[fe fieri, per quod

&

Jolum bomo potef ad ctermum Dei donum regnumque

feileg j

.....

jperduci.

Si ad confequendam *veram beatitudinem ,

!

M, 0?&1

quam mobis fides per Chriftum promifit , nibil profant

[

d

bomini virtutes , mon funt vere virtutes.

[

"d 8. dift. eftaCtio providentig divine omnes

^ r

a&iones humanas ordinantis ad finem fupernatu-

Àl

vl

ralem ordinatione extrinfeca aCtioni productivie

vel confervativz. c.

ordinatione intrinfeca. n.

Tlle folum refpectus actioni divine produ&ive

D

eft intrinfecus ac effentialis, quo refpicitur im-

i

CU

mediatus terminus a&ionis, feu effectus produ-

yd

W

II

M

&us; omnes alii refpe&us fe tenent potius ex

"m

j

parte agentis, feu ordinantis, adeoque tam a&tio-

ni, quam effe&tui funt extrinfeci.

Si verum

A

effet, quod obje&io pretendit, fequeretur, to-

u

M

w

tam naturam effe elevatam ad ftatum fupernatu-

ralem, eo quod omnes actiones divine creative,

j

ac productive , & confervative ob refpectum

UI

intrinfecum ad finem füupernaturalem forent in-

vern UF

trinfece füpernaturales; quod non eft verofimile.

9

à Pa:f.e hüf?

OsnJ1ciTUR

Z

. Contra 3. Concluf.

I.

Si non poffet elici actus fupernaturalis

Pyægara*io "

intrinfece fine gratia intrinfece fupernaturali, fe-

;m Ed

queretur quod deftituti illa 2ratia intrinfece fu-

pernaturali non poffent credere fperare, & amare

" p;

Deum.

(j

Sed hoc non poteft dici.

Ergo.

W

2.

Quando parens vel Magifter hortatur

M

fU

puerum, ut credat, fperet, & amet Deum, ea

p

illu-

I

270

DISPUTATIO 1II.

M

illuftratio pueri non eft intrinfece fupernatura-

P

QD

lis, & tamen eft fufficiens ad hoc, ut moveat

puerum ad credendum, fperandum, & amandum

x

I

d)

Deum. Ergo ad a&us fupernaturales Fidei, Spei,

i

& Charitatis non requiritur gratia intrinfece fu-

1j

)

rw*äl'l

pernaturalis.

Af

3

Rememoratio fpecierum de obje&tis &

[

p

actibus fupernaturalibus preteritis non eft intrin-

n

fece fupernaturalis; ergo neque bona infpiratio

n

ad credendum, fperandum, vel amandum eft in-

sauitr

trinfece fupernaturalis.

d m

RESsPONDEO

zibati

-Ad 1. dift. fequeretur , quod non poffent

du

credere impotentia confequente ad fuam omiflio-*

st oD

nem liberam preparationis congruz ad gratiam.

&t

c. impotentia antecedente omitlionem liberam

mpiaia

preparationis. n.

Suppono, quod omnes ho-

be d

mines habeant gratiam füfficientem ad bene ope-

gt

randum, feu gratiam extrinfece fupernaturalem,

ARICITUR

cuifi homines cooperentur, eoipfo fe debite prz-

; &ilomo

parant ad infallibiliter obtinendam gratiam in-

u 'pto Yit

trinfece fupernaturalem.

]ta refpondet in fimili

J[j[uum

D. Thomas :. 2. q. 109. a.8. ad rz.

Dicendum,

^ t

inquit, quod bomo potef] vitare fingulos a&tus. peccati,

ts e[

mon tamen ommes , mifi per gratiam.

Et tamen quia

X nets

ex ejus defettu ef? , quod bomo fe a gratiam babendam

Eu

$!

xon preparet, propier boc à peccato mon excujatur,

ATT

quod fine peccato vitare mon pote[1.

Et1.2.9g. 112.

Q

STDLeT

a.3. C. Preparatio bominis ad. gratiam pote[l confide-

N]

i

vari, fecundum quod eft à Deo movente , & tunc babet

Sitig

nece[fitatem ad id, ad quod ordinatur à Deo, non qui-

la

N

dem eoactionis , fed infallibilitatis.

d 2.

4 TOU

0

DE GRATIAs

271

Ts ts

"N

' Ad 9. dift. eft fufficiens fufficientia remota.

ad UOC! )

I

c. proxima. n.

Si enim puer cooperando ejus-

modi gratie extrinfece fupernaturali faciat quod

Tl

LU

eft infe, Deus illum movebit infpiratione inter-

iini

na ad affentiendum, aut certe ipfa actio divina

motrix liberi arbitrii erit intrinfeca refpectiva

hu

tl

UA

W

a&tus fupernaturalis, ad quem movet.

Zd 3. tr. a. n. c. Difparitas eft, quia caufa

.

hi

1

effe&iva harum fpecierum expreffarum, per quas

Wt d

fit rememoratio , non eft ipfum obje&tum vel

a&us, cujus fit rememoratio, fed potentia reme-

morativa.

Cum igitur fimilitudo nature tantum

locum habeatin genere caufz effectivz inter cau-

T

fam & effe&tum, non eft neceffe, ut fpecies re-

ibf

c!Á

memorativa conveniat in fupernaturalitate cum

p d gt

objecto vel a&u fupernaturali, qui cognofcitur.

tl

Econtra gratia feu infpiratio immediata fe habet

h, qui u

ad actum fupernaturalem efficienter, tribuendo

g d

illi fupernaturalitatem.

Y

n

O2]J1ICITUR 3. contra 4. Concluf.

I.

Si homo non poffet abftinere ab omni

peccato toto vitze tempore, non effet Dominus

ca"m

fuorum a&duum. . Sed hoc non poteft dici.

Er-

)

m

go

Min. patet, quia alioquin non effet liber.

2

Virtus eft magis juxta naturam huma-

d i

nam, quam peccatum. Ergo per naturam faci-

m

lius ponitur actus virtutis, quam vitii.

D]

3

Intelle&tus per feipfum poteft cognofcere

verum füfficienter applicatum fine gratia. Ergo

pit )

etiam per feipfum poteft fine gratia velle bonum

fufficienter applicatum.

g i

4. Eft connaturale homini diligere Deum

fuper omnia, prout docet D. T'beinas 1. 2. q. 109.

IH

i

3.2

DISPUTATIO IIf

272

a.3.C. Ergo poteft fine gratia quovis vit:e tem-

,euw[uffü

pore Deum prazferre omnibus.

lfl

o

$. Apoftolus ad Rom.2. ait: Gentes, qu&

u *

legem mon babent , naturaliter ea, que legis funt, fa-

que

14

ciunt.

j

p

Sed id, quod homo naturaliter facit, il-

lud agit fine gratia.

Erso.

0

BOR

6. Juxta S. Hieronymum in Expofit. fidei ad

Damafum. illi funt maledicendi , qui dicunt , .Deum

l

T

precepilfe bomini aliquid impo[fibile.

Sed impoffibile

n fnper(]

eft homini, quod per feipfum implere non poteft.

ss c.Í

Ergo.

d.

7. Inter omnia mandata maximum eft illud:

Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo.

Sed

strits

zl lg

hoc mandatum implere poteft homo ex folis na-

sJ saleh

turalibus diligendo Deum fuper omnia.

ib iM

I

Ergo

tatm COR

etiam poteft conftanter implere reliqua mandata.

RESPONDEO

u d

Midron

ld 1. dift. non'effet Dominus füorum a&uum,

fi'non poffet obtinere gratiam neceffariam ad ex-

Tf

ercitium fui liberi dominii. c. fi poteft eam obti-

poteel

here: n.

Ex dictis ad Obje&t. ?. conftat, homini

"fs tor

TL UUR

facienti quod eft in fe, dari gratiam neceffariam

pro perfeverantia.

Aelipemd

-4d 2. dift. eft magis juxta naturam fpectatis

inn f

principiis operandi nature intrinfecis. c. fpecta-

tis principiis nature extrinfecis. n.

Advenit

enim nature de fe ad virtutem difpofite corru-

ptio naturz, pravzinclinationesinnate vel aqui-

* d

fite, & poteftas magna deemonum in genus hu-

manumni.

[

Qu

add 3, tf. d. Ti C & p. Difpafitas eft, quia,

licet fpectatis principiis operandi intrinfecis fit

Wt

"

Vf

dl]

par inclinatio nature ad verum & bonum, non

tamen

A

hd

j '![

-DE GRATIA;

278

3

m [Wmïl'ïh

tamen dantür tot principia extrinfeca retrahentia

pofitive à vero, quot dantur pofitive retrahen-

dl

tia à bono.

T

Neque enim datur propenfio pofi-

tiva contraria ad affentiendum vero in ratione

N

INec doeemon

veri, fed tantum in ratione boni.

tantopere allaborat in impediendo vero, ut in

g

2

ml

t hi

'!..

impediendo bono.

a

ZAd 4.. c. a. dift. c. Ergo poteft femper áma-

re Deurn fuper omnia fpectatis principiis intrin-

L

fecis naturs. c. fpectatis principiis operandi ex-

T

trinfecis naturw. fubdif?. poteft fpectatis his prin-

cipiis extrinfecis femper amare Deum potentia

relativa ad fingulos actus phyfica. c. potentia

m

morali relativa ad feriem ac&tuum diuturnam. n.

[

1

Cum enim contingentianon procedant uniformi-

ter, opus eft fpeciali difpofitione providentise

dul

divinz, ne lomo in tot periculis conftitutus in-

cidatin circumftantiam, in qua liberum arbitrium

wa

iwet

contingenter effet affenfurum tentationi. Effe-

&us hujus providentie, nempe actio divina di-

re&iva actuum humanorum, eft ipfa gratia ex-

trinfecefupernaturalis, in quantum horninem or-

^l

"

dinat ad finem fupernaturalem.

Ad $. c, Maj. dift. Min. id faciunt fine gratia

intrinfece füpernaturali.tr. extrinfece fupernatu-

il

rali. n. Hocipfum enim, quod Deus tales gen-

If

tiles fua providentia ordinet ad circumftantias,

I

m

Vav

[

in quibus illis veniant boni inftin&us réverendi

parentes, amandi virtutem, colendi juftitiam ;

]

&tf

f

& quod füo adjutorio ad tales inftin&tus bonos

concurrat in ordine ad finem fupernaturalem, ta-

j2

lis concurfus Dei erit effe&us divine providen-

P

D. mort Tr. dePecc.orig. & grat;

$

us

DISPUTATIO III.

274

ti& ordinantis hominem ad finem füpernatura-

i gt

lem, & fic eoipfo erit gratia extrinfece füperna-

m X

turalis.

[|

N

"d 6. c. Maj. dift. Min. hocimpoffibile eft, nifi

[

femper habeat, vel habere poffit gratiam fuffi-

cientem ad operandum. c. fi eam gratiam femper

habeat, vel habere poffit. n.

NNam in ordine ad

F&

aétus moraliter bonos femper cuivishomini prz-

Tro

fto eft gratia extrinfece füpernaturalis; & in or-

ove d

dine ad actus füpernaturales femper haberi poteft

m p

,

j

gratia intrinfece fupernaturalis, fi quis fe ad eam

1

debite difponat, prout in Refponf. ad Objeti.o.

i

*j

oftenfum eft.

l

d 7. c. Maj. dift. Min. poteft hoc manda-

tum ex viribus natureimplere concurrente fimul

UC ]

N

gratia partim extrinfece partim intrinfece fuper-

QU

naturali. c. non concurrente utraque ifta gratia. n.

AC

Ad hoc enim, ut iftud mandatum impleatur, re-

i

quiritur, ut homo pro priore concurrente gratia

Wlverqt

extrinfece fupernaturali tendat intendat, quan-

P

Q

tum.per vires naturz poteft cooperari gratie; &

Inoq

r

pofita tali cooperatione ad gratiam extrinfece fu-

pernaturalem Deus confert gratiam intrinfece fu-

1 0pt

b

A

pernaturalem , qua Deus hominem excitet ad

ineundam fecum amicitiam füpernaturalem, atque

ad permanendum in homine habitualiter.

llla

h :.0 mïlhd»

prior gratia extrinfece füpernaturalis adeft omni-

"n

bus; pofterior intrinfece fupernaturalis poteft

ümpe

ffv

haberi ab omnibus, fi fe ad eam rete difponant

cooperando fufficienti gratie, prout l.cc. dictum

1

h

e

lt

mini P

?

OBJICITUR 4.

Contra eandem.

Si homo

,4FP

l

IN«

AQUr

SRL

i

J

non pofífet perfeverare in bono fine fpeciali

TA

Vf

dono

"Md

Wa |

0

DE GRATIA.

275

"N

!ul

n

AU

NU

f h,

dono perfeveranti?, non peccaret non perfeve-

rando.

Sed hoc non poteft dici.

Ergo. Maj.

prob.

Juxta S. Auguftinum l. de libero arbitrio,

If

nullus peccat ineo , quod xitare non pote[t.

9

Sihomo non poffet perfeverare fine fpe-

amu

ciali dono perfeverantie, non poffet corrigi, vel

admoneri ad perfeverantiam.

Sed hccnon pot-

eft dici. Ergo. Maj. prob.

Fruftra adhiberetur

N

cotre&tio vel admonitio in eo, quod vitari vel

fervari non poteft.

3

Ecclefiaftici 15. dicitur: ./nte bominem

vita & mor$, bonum & malum, quod placuerit ei,

dabitur. ili.

Ergo femper poteft agere bonum.

4

In homine jufto inhabitat Spiritus San-

&us juxta illud r. Cor. 3. n nefcitis, quia templum

Sed

Dei eflis , & Spiritus Dei babitat in vobis ?

Spiritus Sanctus eft per fe ipfum fufficiens ad tuen-

dum nos à peccato.

Ergo non eft opus alio do-

no perfeverantia.

S.

Perfeverantia virtutis minus eft ipfa vir-

IDUIGO.

Zrgo cum ad exercendas virtutes homo

non habeat opus alio dono prater gratiam fancti-

IIOIE

ficantem, etiam non erit ipfi opus alio dono ad

perfeverantiam.

Zint. prob. duratio mundi mi-

nus eft ipfo mundo.

6

Cum gratia fan&ificante infunduntur fi-

mul homini omnes virtutes.

Ergo etiam fimul

füfd

infunditur perfeverantia.

(l (

7

Juxta Apoftolum Rom. 7. plus reftitu-

tum eft homini per gratiam Chrifti, quam ami-

j

1'? "Jhu[c'

ferit per peccatum Adami.

Cum ergo Adamus

j

habuerit, ut poffet perfeverare, multo magis id

homo accipit per gratiam fanctificantem.

ybO

p lt

$ 2

8. Stan-

)

276

DISPUTATIO III.

qgiditd

8

Stante eadem potentia videndi & audien-

, thicd |

di, dato obje&to, & a&u primo proximo eodem

Jy t

datur facultas femper ac conítanter videndi;

yf a

Ergo etiam ftante eadem potentia liberi arbitrii,

sim; &

& actu primo proximo'indifferente in utramque

partem contradi&tionis datur facultas conftanter

gen, fcle

sls tb

operandi bonum.

J (, d& i

RESsPONDEO

àpdun.c

-Ad 1. dift. non peccaret, nifi fit in ejus po-

& d h

teftate obtinendi ipfum donum perfeverantia. c.

fecus. n. Maj.

Eft in poteftate hominis, fe con-

z Donorum

ftituendi in ftatu gratie , ac.dein cooperando

:;;»:ebenditur i

füm]

gratie obtinendi donum perfeverantie, hoc eft,

j J il Ji

talis gratice extraordinarie, cum qua facile poffit

perfeverare fi velit.

tnguc.

-Ad 2. dift. nifi ipfa admonitio vel correctio

f rl

Leuvent f

ferviat homini ad obtinendum donum perfeve-

rantia. c. fi ferviat. n.

iuiu, D

stl

"Ad 3. c.a. dift. c.. Ergo femper poteft agere

bonum potentia mediata. c. potentia immediata.

iUonis intitve

Ait. c dl

Jübdift. in fenfu divifo ab a&tuali neglectu medio-

rum ad gratiam & media perfeverantig. c. in

tperatidi m

fenfü compofito. n.

Homo femper habet po-

4enf diij

tentiam mediatam perfeverandi, in quantum per

iv

gratiam füfficientem poteft aquirere ftatum gra-

ia

[

tie, & cooperando fancificanti gratie obtinere

gratiam prrfeveranticz.

d 4. c. Maj. dift. Min. eft fufficientia fub-

QUR

ordinata fapientie divinz.c. non fübordinata. n.

Quidquid operatur Spiritus San&us , operatur

W (.'nf lil

[

Rij

juxta ordinem fapientie diving. Non petit au-

t

tem fapientia divina, ut eÓs extraordinariis do

ïx.ïïïx"'»'xl "

nis ac gratia perfeverantie cumulet, qui fefe ad

€

!

DE GRATIA.

277

W.ft

34

l

I

[l

ea non debite difponunt, quserendo ftatum gra-

Jv

tie, & huic debite cooperando.

m

n

u

d $. n. a. ad prob. c. a. n. c. & p. Difpa-

g

ritas eft; quia duratio mundi non ponit novum

T* g

mundum ; econtra perfeverantia ponit novam

virtutem, facile corruptibilem, nifi novis iden-

il tl

tidem bonis a&ibus reftauretur.

Ad 6. dift. infunduntur omnes virtutes in

m

B

habitu fpe&tate.c. in a&u fpe&tate. n. Perfeve-

j us

UR

rantia non dicit habitum , fed feriem omnium

aCuum bonorum usque in finem ; & ideo non

Mi

comprehenditur in claffe virtutum feu habituum

infuforum.

W

L

-Ad 7. dift. plus fuit reftitutum quoad fub-

ftantiam gratiz. c. quoad modum..n. llla enim

W

gratia non reddebat ac&tu filios adoptivos Dei, li-

r

Ml

m

eh

u

cet caufaverit fubjeCtionem inferiorum virium

ad rationem. . Ea vero, quam nunc habemus,

yd

T

reddit immediate capaces adoptionis in filium, &

y

vifionis intuitive Dei.

AAd 8. c. a. dift. c.. Ergo femper datur facul-

tas operandi bonum mediata. c. immediata. fub-

dift. in fenfu divifo à negle&u mediorum ad ob-

r

tinendum donum perfeverantie.c. in fenfu com-

QUi

Tf

j

pofito hujus negle&us. n.

Senfus patet ex Re-

iil

m»r

fponf. ad 3.

"

j gt

f

QUJESTIO V.

)

jj

d

la quo confffat gratia [u

T ;gg)i.ll

borLf

CQX

À ciens? C? gratia

NU

às, !

v )Onl

i

OTANDUM I. Terminum graiiæ fufficien-

[ agWaOIle

tis in diverfo fumi fenfu.

Le[fius in Difput.

L

3

4dpolog.

p

278

DIS:P-UT A*L10

III.

gplaunilg

"dpolog. c. 9. eam fic explicat. Gratia fuffciens- di-

citur, quod continet omnia netefaria ad opus, ita ut

n quu?

zi i

per illud in poteftate bominis. fit , [ine alio auxilio opus

facere.

g, gi d

INibil enim potefl dici fufficiens ad aliquam

operationem C fmem , vifi cui mibil deeft , quod. fit me-

, &i &

de ais a

ce[Jarium ad illum , ut patet. ex terminis

At vero

P

Cumel in 1. 2, dift. 4. le&. ». Concluf. r. gratiam

j 'le;.

[l

fufficientem fic defcribit : Zuxilium gratie, quod

b

j

[/

j 1

appellatur fijficiens , non vocatur fufficiens ex eo, quaft

ipfum folum fit fatis ad. a&tu. babendam illam operatio-

aiedfnln,

simenie o

nem, ad quam ultimo ordinatur ,. quafi non. fit. aliquid

i dttempe

aliud. mecefJarium , mifi quod. opponatur. impedimentum.

Ad tollendam hanc &quivocationem termini alii

ninis poft

2

ï

diftinguunt inter gratiam proxime fuffcientem, &

Olüntatem,

vemote fufficientem.

Verum ne opus fit multiplica-

agl

tione tot verborum, in hac quaftione per gra-

ErAUAT]

Al Q u

tiam fufficientem intelligo auxilium divinum, fal-

tem extrinfece fupernaturale, quo bomo adjutus per co-

stione Dats t

operationem difponitur ad fünul im eodem cooperationis

Y prenier d

inftanti recipiendam gratiam intrinfece. füpernaturalem.

MSq n

Facienti enim, quod eft in fe, ope gratie extrin-

3nem iberi g

fece fupernaturalis, Deus fimul infundit gratiam

df -

intrinfece fupernaturalem , qua homo fimul red-

t prici

datur idoneus ad operandum meritorie in ordine

AUAT

ad finem fupernaturalem , prout in quaeftione

DA

I

precedente Objet. . ad.2. & Objett. 2. ad 1. ex

D. 'Thoma oftenfum eft.

Voluy

t

lfe (

NorANDUM 2. "Terminum gratie effica-

cis poffe fumi generice & [pecifice. Genericeac late

I

"i'»ïüfzeïffe?tä j

]

i

loquendo fignificat auxilium divinuti, cum quo fem-

MP

fer conjungitur affenfus voluntatis.

Specifice autem

Rabf

fumitur, in quantum importat ipfam naturam

:

".

Qtie.

ejus-

j Emïm& a&w

D

DE GRATIA.

279

fs

n r

L]

ejusmodiauxilii,pro varietate opinionum variam.

É(t enim quadruplex potiffimum de natura gra-

tiz efficacis opinio.

Prima (ententia e(t Thomi-

ftarum, qui docent, gratiam effe intrinfece effi-

cacem, eamque confiftere in Premotione phy-

fica, de cujus natura egi in Philofophia, & in

'Tractatu de Deo.

Secunda fententia eft quorun-

dam, qui defendunt, gratiam efficacem confi-

ftere in premotione morali, attamen infallibiliter

r

trahente affenfum, ad quem inclinat.

Patroni

hujus fententiz afferunt, quod Deus tam fuavi-

ter & tam attemperate ad difpotitionem cujusli-

bet hominis poffit illuftrare intelle&tum & mo-

vere voluntatem , ut licet eam neque meceffitet,

neque cogat ad affenfum , attenta tamen propor-

D

tione inter gratiam & difpofitionem voluntatis

infallibiliter fit confecuturus affenfum.

In hac

opinione Deus futuritionem a&tus humani liberi

non przvidet in ip/0 actu fecuturo, fed in ipfa gra-

tia, ejusque proportione ac congruentia ad difpo-

M

[i9

fitionem liberi arbitrii, ut impoflibile fit, non

fequi effe&tum.

Tertia fententia, quz eft addi-

&orum principiis D. Auguftini, conftituit gra-

tiam efficacem in voluptate pradominante ad bonum,

à Deo indita.

Docent enim, quemlibet homi-

nem trahi à voluptate predominante, neque

M

effe poffibile, ut conjungatur cum tali voluptate

a&us oppofitus fine collatione alterius volupta-

tis magis predominantis ac magis trahentis. Hec

fententia differtà priori; quia in priori fententia

af

futuritio a&us non eft adfcribenda intrinfece ef-

NRCIS

ficaciz ipfius gratie , fed reciproce proportioni

In hac autem fententia

hm Y

inter gratiam & actum.

futu-

En»! rí IP

$4

280

DISPUTATIO T1II.

futuritio a&us adfcribitur foli efficacie intrinfe-

5

f

c& ipfius motionis divinze , qua fimul concurrit

gt :

vel involvitur in voluptate predominante, P

e

ii t

n

gi

PrETTE in füa "Theologia Tom. 3. Tra&. de

fati

Gratia queft. 6. Objett. 2. de hac gratia fic habet:

t

u

l

u^

[./

l

» Concilium Tridentinum damnat eos , quinega-

»bant, liberum arbitrium coagere, &cooperari

hi i

IWUN

,J

. To

»gratie, fed volebant, illud fe habere meré paf-

»five. Contra eos decl

arat; quodillud agat, &

i f

» luaviter agat

» àC lii

42 r

olentia, libenter obfe-

al

»quendo motioni gr:

, necnoneam fequendo

at d

,tanquam vitalis facultas, & non tanquam in-

st

»fenfibilis & inanimata, ita ut habeat potefta-

st qui

»tem non tantum obediendi, fed etiam inobe-

At onun

» diendi feu refiftendi.

&i ln

Licet autem pofíit refi-

»Ítere, diffentire & inobedire fi velit, cum de-

2 df

» beat inobedientia eífe voluntaria, tamen non

nj

» Iefiftet, blandepotenterque à gratia pellectum.

tite g

» Quod fallit adverfarios, hoc eft, quod non

BRT

» fciant diftinguere inter hec duo, pofle abfolu-

ldu

» terefiftere, & nolleinfallibiliterrefiftere. "Tam-

1l

»€tfi enim homo poteftatem habeat refiftendi

Vrayot

» B£ratie per fe efficaci, attamen gratia interna fic

Annlrtuunt

»€um movet, allicit, & prole&at, ut quamdiu

u lm fe

» €jus dulcedinem fentit , nunquam ufürus fitilla

Süremot

» poteítate; adeoque licet poffit refiftere, fi ve-

»lit, nunquam tamen volet, quamdiu eum Deus

t

* 4» Captivabit füb fuavi jugo gratim füm, Habet

*

» €rgo talis potentiam refiftendi ex ingenita fibi

- u

üf,:u;m i

» d malum pronitate; nunquam tamen a&uali-

» ter refiftet propter dulcedinem gratie ac chari-

U dtope

»tatis, quaperfunditur.

MT

Sic homo füi compos,

D in. quo ratio viget, nunq

uam fibi effodiet ocu-

T

uümæ l

ts

5109

lisn

h

u

J

DE GRATIA.

281

ieä(zöz t

Hoc tamen abfolute poteft, feu ad actum

?i Wv

5 10*.

[

,illum veram habet potentiam ; fed quz ita à

t :

ratione cohibetur , ut nunquam fit exitura in

!

»

Ita

14 T

»p&

&um , quamdiu ratio in ea dominabitur.

Ff

t potentiam refiftendi, etfi

»& talis homo habe

!t qiy

,nunquam refiftet , abfolute tamen liber eft.

*s

]ta Piette.

Huc videtur refpicere P. Berti 'Theo-

8;eräp;.[.

log. Difciplin. Tom. 3. 1. 14. c. 8. propof. 2. ubi

POR

ait: Gratia efficax efl wittrix delettatio , five: chari-

d

ias , que [uperat contrariam cupiditatem. QU ARTA

LT

"

NU

1

i

Sententia eft eorum , qui docent , gratiam effi-

cacem non fic vocari ex fua natura , fed potius

an M

N

j

T

ex eventu, quia, prout fubftat fcienti& mediz,

AUR

nofcitur conjungenda potius cum affenfu quam

[

AW

diffenfu.. In horum authorum fententia non dif-

ii m

ferunt quoad fübftantiam gratia precife /ufficiens

hr n t

"

& gratia efficax. Eadem enim gratia, que in uno

p

homine eft precife fufficiens & a&tu conjungitur

IT

NV

I

y

cum diffenfu , in alio homine prorfus equaliter

n

W

T

difpofito eft efficax , quia conjungitur cum ac&tua

affenfu.

!i

[

i

NoTANDUM 3. Eos, qui gratiam effica-

a;e;gïdziau;;

cem conftituunt in premotione phyfica, dividi

I

d

in duas iterum fententias.

Aliqui enim dicunt,

Q

quod illa premotio phyfica fit qualitas vialis vo-

luntati impre[Ja ,. & e[[entialiter inferens a&um , €9' in-

PJIE[ lemm»ä

Y

, p

imfedibilis , prout in Philofophia explicatum eft.

Alii vero dicunt, quod premotio phyfica nil

To1

ia

aliud fit, quam ipfum decretum divinum , fine

Wl

ulla alia actione vel qualitate intermedia imme-

A

u u

l

!

M g[ä-'.iæ J

diate inferens a&ctum. — Ita docent duo recentio-

res Thomiíte, quorum unus fol. 146. num. 20.

n

h

"

fic fcribit: , Quares , quid entitative fit , &in

2 Ó

D. dmort Tr.de Pecc.orig. & grat.

$5

,quo

282

DISPUTATIO III.

;üï'ffv & 1

»Qquo formaliter confiftat ifte concurfus Dei

EY

iil

» imultaneus immediatus? REsPoNDEO: Eun-

» dem realiter , entitative, & in re&to effe ipfum-

fipoc

» met a&tum divini intelle&us practici & efficaci

.m& 1

» decreto voluntatis volentis tam actionem quam

ppcn

, effe&tum à creatura procedentem , quo a&u

» Deus fecum quafi dicit: Volo nunc talem vel

j

P

I)

l

a'mm;

» talem a&ionem aut effe&um à creatura exerci-

»te ex fuis quoque viribus producendum.

Et

n j

» hoc imperium eft actus Deo formaliter ab zter-

r

i niug

»no immanens, & virtualiter in tempore in

g L

» omnem actionem feu effe&um creaturz termi-

tibdinston

»native tranfiens, eo ferme modo, quo Deus

sfb ;

»in primo temporis principio totum mundum &

j atl

»0mnia, que in eo fünt, unico omnipoten-

(otümite

»tie fue verbo , fat, ex nihilo produxit.

3 ag

Dein $.2. num. 38. & 39. fic pergit: , Qusren-

»ü , quid entitative & in re&to premotio phyfi-

fi,

ii i d

»Cafit? RzsPoNDEO: Conformiter ad füpe-

»rius num. 20. dicta, quod tam premotio, que

wi,&n

& $ A

»Caufis neceffariis & liberis communis eft,

»Quam predeterminatio , que in folis caufis li-

8 ntr dl

z ile i

»beris locum habet, fit in re&o entitative ac

» realiter actus formaliter immanens, virtualiter

Wa

» Vero tranfiens divini intelle&tus practici ex prg-

LOmj

» fuppofito divins voluntatis decreto creaturam

ET T

,ad fue nature conformiter tam in genere,

D

"1 TDOEO

» quam fpecie, quam individuo , operandum ef-

LM.I Ahce

»ficaciter applicans; feu quod fit caufalitas in-

Rib

»Creata caufe primze, natura prior ad caufas

Ti

» Creatas ab actu primo proximo operandi ad a-

b

$ &um fecundum operationis, tam generice,

b

3 lg

"

f

;

» quam fpecifice, & individualiter fpe&atum , ef-

Mïtfm

i

» ficaci-

)u

DE G,R À I.LA,

283

i

o ficaciter , & füz naturz conformiter reducen-

LO

$ das., Sicifte Scriptor.

hd

hijts

NoTANDUM 4.,.. Aliam à dä&rina TTho-

L

qftarum & Auguftinianorum valde diverfam

][eml QUO l«

effe fententiam — Janfemii.

Hic enim naturam

^ m

gratie efficacis non conftituit in ipfis viribus

Newpnm

gratie , fecundim f& , & abfolutà [pettatis , fed eam

conítituit in refpettioa majoritate inclinationis bo-

lisin. 1

mtin

n&, previe ad actum voluntatis, fupra incli-

nationem malam, pariter previam ad actum

2 M

Ul

voluntatis.

In hac refpediva majoritate u-

nius inclinationis füpra oppofitam inclinatio-

TE

[f

nem conítituit ipfe feientiam agendi, & in de-

biliore attractione conftituit Zmpotentiam agen-

Q t

di.

t

Confimiliter docet , dari in homine 7-

eitaiem agendi id, ad quod trabit inclinatio

R

n atl

fortior, & neceffitatem non agendi id, ad

j

quod trahit debilior inclinatio.

Centies enim

ag

repetit, & in fuam doó&trinam detorquet illud

effaaum $. AvuGusTINI:

Secundiun id ,. quod

yi um

"

Cum

[2

amplius mos dele&at , operemur mece[e eff.

autem ille inclinationes ad bonum vel malum

PToon)

hn W

precedant actum voluntatis per modum pre-

vie difpofitionis, etiam confeguitur , in haec

j p

fententia dari quandam in bomine neceffita-

j üedüüyä

tem , vel impotentiam , previam ad a&um hu-

Wmm.

manum, videlicet neceffitatem ad eum actum,

jnin g

qr

in quem refpe&tiva inclinatio trahit fortius;

ia

& impotentiam ad eum a&um, in quem re-

um p

Ípe&iva inclinatio trahit debilius.

Itaque di-

DIWO OW'

verfitas hujus fententie à prafatis fententiis

V u

(

"Ihomiftarum vel Auguftinianorum in duobus

;

gt

j

confiftit.

(

DISPUTATIO

IIT.

284

m

confiftit. Nam Janfenius docet, quod revera

N

dari debeat , imo detur in homine vera nece[fitas

;i:fälfu"m |

vel impotentia previa ad attum , feu, prout Scho-

d

le loquuntur, fe tenens:ex parte actus primi

-,eteg'ggem j

proximi: Ex hoc veró inferre cogitur , imo

jlmähfus; |

infert, quod in homine non detur libertas à me-

yiit, 1

ce[tate , fed tantüm à coattione.

Sed "Thomifte

s p

& Auguftiniani non admittunt nece[f'tatem vel im-

viirim

potentiam previam ad a&um humanum, feu te-

,j

nentem fe ex parte actus primi proximi. Do-

! .'-W"M j

cent enim Thomiíte , quod Premotio phyfi-

g w

Ca fe teneat ex parte actus fecundi feu ipfius

t jferamu

acionis humanz, tanquam actuale füblativum

etinn, (

indifferentie ad exiftendum , quin ullo modo

z li,

refpiciat, tangat, alteret, vel afficiat ipfam

,j jf

potentiam voluntatis, de fe etiam pofitis qui-

9 qui !

buscunque difpofitionibus , inclinationibus, de-

t d

le&ationibus vel concupifcentiis adhuc indif-

ferentem ad utrumque.

Similiter etiam Au-

f d di

fu. N

guftiniani , qui gratiam efficacem conftituunt

"t (j

in^ dele&atione fümpliciter 2 abfolutb viürice, hu-

»Int dbl

Jus efficaciam non conftituunt in refpe&iva

eu comparativa majoritate virium ad difpofi-

thrts, a

il d

tiones voluntatis oppofitas, fe tenentes ex

parte potentie volitive ;

fic enim efficacia

t t

n

ha

grati: & neceffitas ad a&um fpecificum , vel

SRDRE (

impotentia ad oppofitum , effet previa ad a-

&um per modum difpofitionis fe tenentis ex

*f t

parte potentiw , ac confequenter fe teneret

ex parte actus primi proximi:

fed docent ;

i

efficaciam intrinfecam gratie íeu dele&ationis

&bf ;

viciricis confiftere in quadam infallibilitate con-

Vi

"

1

Jécutionis, vi cujus pofita tali dele&atione fem-

&U l

per

ll

DE GRATIA:

285

1 qu h

per confequitur a&us confentaneus volunta-

tis, qualiscunque in oppofitum fit concupi-

i ml

fcentia fenfuum & internorum appetituum. Ea

jb p

autem infallibilitas confecutionis connexa ad talem

K d !

dele&ationem intimam , penetrantem non tafi-

t (

rj

tum ad fenfus, & alias potentias internas, vel

appetitiones, ad quas demon & prave con-

V Ti

cupifcentize pertingunt , fed ad ipfum fundum,

Ui

atque effentiam animz , nempe ad ipfam ratio-

um t

nem , per inftin&um & morum . delettationis e[fen-

ol

tialem congenitum vehementer tendentem ac du-

lr y

centem in verum bonum, non fe tenet ex

iil

P

n

parte przviarum difpofitionum anime inter fe

:

Muv

i d

Vi

contrariarum , & viribus inequalibus trahen-

p

tium: hoc eft, ex parte a&us primi proxi-

d i

mi, prout Janfenius docet, fed ex parte attus

v

fecundi, quem refpicit & afficit fua univoca

dub

natura dele&ationis in vero bono, fine ullo

s u

refpe&u ad difpofitiones concupifcentie op-

ynitt d

Nam five concupifcentie deleCtatio-

pofitas.

p

ni vi&rici oppofite alique fint, five nulle;

u d.

five fint debiles , five fortes ; imo licet fint

aut etiam fortiores , quàm fit il-

m

zque fortes ,

m du

la vi&trix dele&atio in vero bono; quia ta-

"3. u

men hac pertingit ad ipfum rationem , naturali-

f anc

ter per efílentialiter congenitum deleGationis

j [

motum femper dele&antem in vero bono,

eüe!' pfæï]ï

femper ac infallibiliter illa ad fundum anime

j l tenz/

ac divifionem [piritus à Deo immiffa delectatio-

nis circà verum bonum gratia vincet, & ob-

«t

tinebit affenfum , feu homogeneam & univo-

QU

14:] i

e!ff;

cam dele&ationem voluntatis liberam circa ve-

rum bonum.

Hec pro fententia Auguftinia-

na

j

$86

DISPUTATIO IIL

,j

na di&a.eam à fententia Janfenii fatis diftin»

guunt 5

,ail

quamvis in cafu, quo non datur

gggafüniam

gratia effica , feu dele&atio vi&trix , pro in-

veniendo determinativo ultimo ad fpeciem a-

j

MU

Ubb

&us liberi indifferentis vel mali tales Autho-

fes videantur neceílarib recurrere debere vel

/

a OZF

; m

ad Premotionem Phyficam Thomiftarum , vel

àd fententiam addictorum fcientie media.

L-

pl

hia

lud etiam obfervo ;

hanc fententiam Augu-

AÉ

fünianam de gratia deleGationis vié&tricis juva-

d

Qu

Ti

ID

ti aliquo modo , & facilius ad captum expli-

cari poffe , fi non folüm cum Cartefo , Corde-

ss an d

a Tonit

$y, & aliis, tribuatur animz aliqua effentia-

lis ac femper aétualis congenita cognitio ge-

yi n N

8 VET

]

nerica , fed etiam effentialis , congenita, fem-

per á&ualis dele&atio generica circa verum &

j odend

bonum. SECUNDUM DISCRIMEN inter fen-

TT

tentiam Janfenii, & fententiam Thomiftarum

g g

vel Auguftinianorum , idque palpabile , eft,

t i

quod Janfenius füam gratiam rejpeiob vittri-

i,

€&^ , tantüm admittat in ftatu nature corru-

LT

pt*, non autem in ftatu nature integre, ne-

[

que in ftatu primzvo Angelico ;

econtra

& ütiver

Premotio Phyfica "TThomiftarum , & Dele&ta-

3 Qd

tio vidrix Auguftinianorum erat Ángelis & ho-

* Vi

minibus in primevo etiam perfe&iflimo inte-

LT.

gritatis ftatu neceffaria, cüm nullus omnino

tf

a&us humanus bonus poni poflit fine przmo-

*l

tione phyfica, vel fine dele&tatione circa ve-

* hgt

rum bonum. .Plura de hac re videri poffunt

LT

in Tourneio, in Tra&atu de Gratia , Quaj[tione

LT

terüia ; Epocba tertia , circa Syflema ganfenii , &

SU O

circa examen Propofitionis S'anfeniane quinte ad fi-

nem ,

* i

HL

DE GRATIA.

287

sem , ubi ex in(tituto examinat difcrimen inter

Wt

fententiam Janfenii , & fentenuiam Thomiftarum

mel l

vel Auguftinianorum.

Tj

4 t

NoTANDUM 5.

Etiam à Que/nello fuiffe

t d

procufam erroneam quandam Ideam gratiz ef-

aomiilwm, ;

1

ficacis , quae minus exa&é confideranti coinci-

lo t

l

dere videri poffet cum "Thomiftarum Premo-

Verüm exacius confideranti

lia ln

tione Phyfica.

d

patebit, Quefnelli doctrinam non coincidere

cum Thomiftarum Premotione phyüca, fed

igng

u t

tantüm cumi do&trina Janfenii, quam à fen-

l: d

[:

tentia Thomiftarum valde diverfam effe , jam

uod

fuperius in JNotando 4. oftenfum eft.

[

enim Quefzllus cum Janfenio confpiret, ex

Teetnl

duobus oftenditur.

Nam inprimis negat in

ia !

homine gratia efficaci.deftituto fotentiam bené

a Tl

agendi, ac confequenter in tali homine ad-

mittit impotentiam ad agendum bene, previam

qu

p nj

ad a&um , prout idem docuit in fua propofi-

tione r. & 4. Janfenius.

Secundó , negat

n

um p

Quefnellus exiftentiam gratiz fufficientis , fed

docet , univerfaliter omnem gratiam effe effi-

p *

jlmt, v

U

cacem , quod ipfum in fua propofitione 2.

docuit Janfenius.

Hec omnia probantur par-

T

; i

tim ex ipfis propofitionibus Quefnelli , par-

tim ex confeflione P. Fontena Societatis Jefu,

d d

qui in fuüo libro: Conffitutio Unigenitus T beolo-

i fit

gicb propugnata , 'Tomo l. ad Propofitionem

gt !

Quefnellianam fecundam Capite decimo , muimemo

"TA

décimo quarto illud ipfum difcrimen inter do-

i (nil, L«,

&rinam Quefnelli & "Thomiftarum aperté fa-

o

tetur. Propofitiones Quefnelli, in quibus fat

d p

manifefte

288

DISPUTATIO IIT.

n n

Tanifefte cum Janfenio negat potentiam ben&

agendi deficiente gratia efficaci, & exiften-

iiinpt

r QU

tiam gratiarum mere fufficientium funt fequen-

tes:

g j

W

u p

2. Jefu Chriflüi gratia , principium efficax. bo-

"i cujuscunque generis , mecefJaria e[l ad omme opus

j; (ttà

bonum.

-bsque illa mon [olim mibil fit , fed mec

n D

fieri | poteft.

In hac propofitione Quefnellus

gt

cum Janfenio negat, deficiente gratia efficaci da-

zagt g

ri potentiam operandi ullum bonum opus , quan-

Tonifas

tumvis folum moraliter bonum, Id veró Tho-

u Ma

miftz non negant.

vt

g

4. Jta Domine ommia po[fbiia funt ei , cui o-

ia po[fibilia facis , eadem eperando im illo.

In

n gt

tss ]

hac propofitione Quefnellus cum Janfenio ne-

gat, deficiente gratia efficaci , dari in homine ex

Vimiu

parte a&tus primi proximi gratiam fufficientem , ac

po[fibilitatem ad oppofitum. Hoc autem Thomi-

p

fte non negant.

EL

tj r

9. Gratia Chrifi eft gratia fuprema ,. fine qua

,.ä)ä"/üfal

confiteri Chriflum. nunquam po[Jumus , &? cum qua

ii

nunquam illum , abnegamus.

ln hac propofitione

li pj

uefnellus iterum negat; dari ullam gratiam

7

Chrifti precife fufficientem , cum qua aliquan-

do abnegatur Chriftus ; negat etiam , deficien-

te gratia efficaci in homine ex parte aCtus primi

ho i li

MT

proximi dari ipfum po[Je feu potentiam confitendi

u

"Chriftum.

l

LU

Io. Gra-

x.

Wi

QU Püt.

W

DE GRATIA.

289

t

1o. Gratia eft operatio manus omnipotentis , quam

W,&m,

nibil impedire potef1 aut retardare, In hac propofi-

"tl

tione Quefnellus negat gratiam füfficientem ,

quam juxta Thomiftas pote? impedire homo ,

Ípe&tata potentia ex parte a&us primi proxi-

h

mi.

du

m

1. Gratia non eff aliud , quàm «voluntas omni-

[1

potentis Dei , jubentis &9 facientis , quod. jubet.

In

ioue'q

W

hac propofitione Quefnellus cum Janfenio ite-

fgm:jx' "t

rum negat gratiam fufficientem, ftante qua jux-

W

ta Thomiftas aliquando non fit, quod Deus

"a

!

jubet.

Ad eundem fenfum Thomiftis oppofi-

tum pertinet fequens propofi

Wtio Quefnelli , una-

cum 21. & 23. & 24.

)

TLT

19. Dei gratia nibil aliud ef1 , qu&àm ejus omnipo-

211

dens voluntas.

p

Hoc eft Idea, quam Deus ipfe nois tra-

dit in omnibus fuis [cripturis.

i ,WUHOD

d

21. Gratia Sefu Chrifti efl. gratia fortis , potens ,

'Hu-:wmïï

Juprema , invincibilis , utpote qu& ef1 operatio vooluntatis

emnipotentis , fequela Cj iwitatio operationis Dei incar-

nantis , & vefufcitantis filium fuum.

jim

23. JDeus ipfe nobis Ideam tradidit omnipotentis o-

F&WM /

p

perationis fue gratie , eam fignificans per illam , qua

ereaturas e nibilo producit , & nortuis veddit vitam.

]

ii

Ts

24. Jujta Idea , quam Centurio babet de omnipo-

li

m

tentia Dei &2 Jefu Chrifti in fanandis corporibus folo

p

motu fice ooluntatis , eft imago Idee , que& baberi debet

,U LMW

de omnipotentia f gratie in fanandis animabus à cupi-

D.2dmori de Pecc.orig. & grat,

T

di-

290

DISTUTUATIO:''AIT

ditatc. In his quatudr propofitionibus, dum Quef-

r (

nellus indefinité omnem gratiam conftituit in as

P

&ione omnipotente , cui nihil poteft refiftere;

a,

eoipfo negat cum Janfenio omnem gratiam fufr-

shu m

cientem, & potentiam veiftendi ex parte actus primi

w ihf

proximi, quem tamen Thomiíte concedunt.

j i i

1

fyreri,

Idem difcrimen inter do&trinam Quefnellia-

yn

L

nam & Thomifticam agnofcit P. Fontana l. c. u

7 do?r

D

qu

f

bi fic feribit: Qouod in fupremo Ecclefie Tribunali

at

damnata novitas (Quefnelliana) nunc pallium ambiat

RORRU

"T bomifticum , fruftra eft.— Hec enim Scbola cum ce-

[

teris Catbolicis abfente efficaci gratia pote[latem [olium

Duto, Gt

denegat con[equentem , minimé verà antecedentem , ,quam

tüulratone

Que/nelluz diftintti[Jmmé tollit , dicens : zfbsque ea (gra»

à, p f

tia efficaci) non folim nibil fit , fed nec fieri poteft.

o hii

NTWT

NoTANDUM 6. A Benedi&o XIII.in Bul

la: Pretiofus , edita in favorem Ordinis Przdica-

ho f

eioft

torum 14. Junii 1727 , omnibus fidelibus przci-

T peticto e

pi, ne Scholam Thomifticam de gratia ab intrinfe-

ABDUPD L

co efficaci contumeliofe impetant , ac veluti con-

fentientem cum damnatis Janfenii , Quefnelii , &

aliorum erroribus traducant. Textus Bullz, cu-

&in

jus executionem omnibus Épifcopis demandat,

TTR ]

$. 3o.fic habet: Sub divini interminatione judicii, ite-

11

d

vumque fub Canonicis penis omnibus & fingulis Cbriftà

H

fidelibus tandamus , ne dottrinam memorati S. Dottoris

« d[] ll

"W

tür r

(D.'Thome) ejusque infignem in. Ecclefia Scbolam ,

prefertim ubi in eadem fcbola de divina gratia , per fe

ïäï*filï]ä

|

€2 ab intrinféco efficaci , ac de gratuita prede[zinatione

ad gloriam fine ulla meritorum pravifione agitur , ulla-

"U f

tenus diclo vel fcripto contumeliofe impetant , ac veluti

äw* Vil

confen-

l

DE GRATIA.

291

UUI&"J:,&W

(

*

Q

l

mx.

con[entientem cum damnatis ab Z1poftolica Sede (5 fi-

Ltl

j

h

gnanter à Con[ritutione f. r. Clementis XI. Unigenitus,

Sranfenii , Quefnellii , &? aliorum erroribus traducant, à

I ts

quibus S. T bomas, & *vera Schola "T bomiftica quàm lon-

Ht

gil[imà abeft , &? abfuit.

Damnamus item folia , T be-

TU

Jés , ILibros, antebac typis impre[Jos , oel etiam , quod

t (l

JDeus avertat , imprimendos , in quibus ad procreandam

féu fovendam dottrine S. Thome , Predicatorum Ordi-

A.L«cuf

h

D

d

yi, aliisque genuine T bomiftice dorine Affeclis invi-

diam defignate atque damnate à INobis Calumnie a[fer-

N

n

iivé renovantur.

m

H

1]

Ita Benedi&us XIII.

His pr&-

notatis,

iil

D:ico. Gratia efficax confiftit in fupernatu-

rali illuftratione intelle&us , vel motione volun-

t

tatis , prout fubftat fcientie medie de conjun-

sl

gendo hominis affenfu.

PRoBATUR unico argumento. Hic modus

o

ad captum facilius explicat, quomodo gratize fuf-

sfv

ficienti poffit refifti, & quomodo gratia fit efficax

W

dN

M Mdnt!

UHT.J

fine periculo ledendz libertatis , nec aliunde di-

u

cit repugnantiam , ergo eft pràferendus.

j læ

"i

ui

"n

W

Solvuntur Objectiones.

; o

(

p

H]x

OB]ICITUR 1. contra 1. Concdluf. ' 1. Poteü:.

dici, banc effe proprietatem omnium entium

2

al

poffibilium tam in Deo , quam in creaturis , ut

lls

Vl

[ M

femper fequantur raiiosem melioris. Ergo cum ra-

J

i E,h

1

tio melioris homini apparens fe teneat ex parte gra-

ti? vel alterius difpofitionis pravie ad actum li-

m

iL

jj

J W T

berum, poterit futuritio aCtus previderi ex par-

] «MW

u

te gratie vgl alterius difpofitionis previe ad a-

um.

Ul

a

u

9-

2. D. u-

DISPUTATIO IIL

292

2

D. Auguflinus agnofcit aliquam gratiam

«irdltr

intrinfece efficacem , triumpbantem , & poten-

vint ld

tiffimam, cui nemo refiftit.

Atqui illa non pot-

al

eft effe phyfice predeterminans.

Ergo eft tan-

Maj. prob. ex

lii

tum moraliter predeterminans.

"TT

variis ejus textibus.

Nam 1. S. Do&or ea tri-

j

Ia

»/x

buit grati Epitheta , que non conveniunt nift

AMfo. 1N

gratie intrinfecé efficaci. l. de corrept. & grat.

t n

c. s. eam vocat occulti[Jimam €? potenti[fmam medici-

n

if

V

[

ne fue poteflatem.

Et c. r2. gratiam , qua bonum

g a

invicii[[ime volumus.

Et c. 14. de ea loquens ait :

1f i

Intus agit , corda tenet , corda movet ; & bomines vo-

iE

à

luntatibus eorum , quas ille operatus eff, trahit.

Et

yiin pl

l. i. ad Bonifacium c. 19. gratiam vocat würum

modum , quo de molentibus «olentes fiunt.

IUt o 29

k D

PIONT.

efficaci[fnmam poteflatem. — Item 1. 2. de peccatorum

sinm n

meritis c. 19. gratiam vocat vittricem delettationem.

d. n

Et 1. r. de grat. Chrifti c. 24.. Jnternam , occultam,

sb

würabilem , ineffabilem potefLatem.

Et Epiít. 1075

t ar li

Vocationem altam & fecretam , que fic agit fenfum , ut

Tisooy;

accomimodet a[Jenfum. Et 1. de grat. & lib. arbit.

4 dl

vires efficaciJmnas.

3. S. Zugu[tinus docet , quod gratia caufet

Mitnturr

confenfum feu actum voluntatis.

Ergo eft in-

It tj

trinfece efficax.

ZInt, prob. ex variis ejus texti-

UT

bus.

Sic enim l. 1. de

rat. Chrit, c. 2 $, aite

d

Ut agant , quod bonum e[t , ab illo aguntur , qui bonus

Wt |

efl. Etc.45. INegaverat primo Petrus ; negavit fe-

1

cundo; €9 mon flevit ; quia adbuc non refpexerat Do-

U l&us |

minus ; negavit & tertio ; vefpexit Jefus, & amari[Ji-

'ifuntar»':;fed el

6

£ult.

Intus a&um efl; in mente a&bum efL ; in

'fumjüdiCiUm

voluntate attum efl. Mifericordia Dominus latenter

NT

ore fuà

fübuenit , cor tetigit , memoriam revocavit interi

vrie

gratia

Wil

HI

DE GRATIA.

W

293

ia h

M

gratia vifitavit Petrum ; interioris bominis ufgue ad ex-

J

i

li

teriores lacbrymas movit &j prodüxit affe&tum.

Kicce

hs

T

l

quemadmodum Deus adjwvando adefd voluntatibus & a-

Mu'

n

&lionibus mo[firis ; ecce quemadmodum velle & operari o-

:PU

Dhitr a

geratur in nobis. Etl. de dono perfev.c.13. Deus

eft , qui operatur in nobis & velle ? operari pro bona

Mi

li

M

ii

f

«oluntate.

ANos ergo volumus , fed Deus in nobis ope-

vatur &5 *velle.

JNos ergo operamur 5 fed Deus in no-

Idl

iï-l j : M

bis operatur & operari pro bona voluntate.

KHoc nobis

-

expedit & credere €g^ dicere ; boc efd pium , boc verum ,

Tïw

zügqimf

Ut fitbumilis, & fübmi[Ja confe[fo , & detur totum

JDeo.

Et 1. de corrept. & grat. c. 14. Deus babet

1

"

:;'ïfl

wnagis in poteflate [ua voluntates bominum , quam ipft

-

JDe ipfis bominum «voluntatibus quod ult , cum

il

D

fuas.

fanwr

jf

vvult , facit , babens bumanorum cordium , quo placeret ,

N W

inclinandorum. omnifotenti[mam «voluntaten.

Et E-

a

'W f('u

pift. 106. Comitatur , non ducit 5. pedifJequa efl ,* mon

hu

l

grevia voluntas.

Et l. de grat. & lib. arbitr. -

fert cor lapideum , &? dat cor carneum.

REsPONDEO:

Vb

j

d 1. dift. r... Poteft dici , quod;omnia en-

tia fequantur rationem melioris fpeculative talis

qUM j

n. practice talis, /abdifl. ita tamen, ut ipfa ratio

Ergoa !

melioris in ultimo judicio practico practice talis

fit aliquid effentialiter contingens. c. ut fit ali-

M

"

quid fine mutua prioritate naturz determinatum

m

p

à Deo. n

Suppono ex Traét. de Zibus buma-

h ^

sl

,

4is, quod atctus humanus non fit tantum actus

1

voluntatis, fed etiam aétus rationis; ita ut ipfum

w

ultimum judicium practicum fit pars ipfius actus

[i]

liberi.

Hoc ipfum ergo, quod alicui confidera-

Wb

u

tis omnibus videatur practice melius , /la/pbema-

u

jj

ze, aut amare Deum , eft aliquid primo contingens,

43

qqin

DISPUTATIO

I-.I.

294

sl gran'

quin habeat determinativum formale quoad ra-

tionem fpecificam:attus extra voluntatem hu-

Mitim, p

ETU

manam.

Dixt, deteriminativum formale ; rationem enim

n [cibi:

j, o

caufalem , feu rationem entis tribuendo exiften-

tiam dat folus Deus, ita ut fuüb ifta diverfa ratio-

1 um

guonem. » :

ne detur mutua naturz prioritas inter determi-

nationem caufalem Dei & determinationem for-

«i, pl

;, t & mot

malem hóminis in a&u libero , prout in Tra&. de

Deo Difput. 5. & 6. explicatum eft.

wentur.

AAd 2. ditt..—S. Auguftinus dicit, quod gratia n i

fit potentiffma , inv&tiffma, efficaciffima (2c.. poten-

gt od

vnvis VOU

tia.& efficacia fundata in congruitate gratie ad

difpofitionem hominis ut fübítante fcientie me-

4 men

19 & voctr.

die. c. fundata in ipfa intrinfeca efficacia gratiz,

n

Verum eft , quod ultimum judicium pra&i-

t aten nj

cum hominisfe regulariter conformet rationi me-

OY TIÀ

lioris fpeculative talis, aut delectationi predo-

i. -- (n

minanti fe tenenti ex parte actus primi proximi

dit, movemt.

ad a&um liberum. Hinc Deus infundendo illu-

v d o

ftrationem fpeculativam de ratione melioris cum

ifillmque TOV

dele&tatione fredominante , hoc eft, fortius traben-

st diered

ie in unam contradi&ionis partem, facile obti-

J n aj

net intentum hac fola via potentiffime gratiz re«

Attfemgp.

gulariter. Quia tamen pofita quacunque delecta-

n e[i?',

tione predominante, vel ratione melioris fpe-

lt d

culativa non neceffario illis conformatur. actus

Pifin ts

liber, Deus ad obtinendam invictiffime ac effica-

Mi Db

ciffime & infallibiliter vi&oriam opus habet fua

'u As

fcientia futurorum , qua videt, utrum liberum

RU u

arbitrium fit affenfurum vel non affenfurum mo-

Hanc effe mentem S. Auguftini,

m

*müam fntri

tioni gratig.

dlutls

k

quod nempe fimul in fubfidium fumat congruita-

iemn

lmm&mm

i

V du

DE GRATIA.

295

;l

E—i

E-

/

)

tein feleQie gratige, & prefcientiam contingentium

1 ia

E

de futuro , patet ex ejus textibus, quos retuli

in Tra&t. de Gratia.

Nam l. 1. ad Simplicianum,

U t

q. 2. fic fcribit: , Non volentis, neque curren-

V r

» tis , fed miferentis eft Dei, qui hoc modo vo-

TM

» cavit, quomodo aptum erat eis , qui fecuti funt

H'Jjïi:ïfrdetem

» Vocationem. - - Si vellet etiam ipforum mi-

AT8020tn d

»fereri, poffet ita vocare, quomodo illis apium

Ti

» &t , ut & moverentur & inteliigerent , & fe-

» querentur.

Iili ele&i , qui congruenter vocati;

W

lw

n

gr

pili autem , qui non congruebant , negue contempe-

» 'abantur vocationi , non ele&i , quia non fecuti,

» quamvis vocati.

Quia etiamfi multos vocet,

» eorum tamen miferetur, quos ita vocat, quo-

» modo eis vocari aptum ef? , ut fequantur. - - -

(v

5 Cujus autem miferetur , fic eum vocat ,. quo-

f mitt

»modo /cit ei congruere ut vocantem non re-

t yt

»fpuat. - -

Cum ergo alius fic, alius autem

»fic, moveatur ad fidem, eademque res fcepe alio

Tuyb p

j

» nodo di&ta moveat, alio modo:dicta non moveat,

o

»aliumque moveat , alium non moveat ; quis

, audeat dicere, defuiffe Deo modum vocandi, quo

um

d n

[

LÀ

»etiam Efau ad eam fidem mentem applicaret,

[

» Voluntatemque conjungeret , in qua Jacob ju-

n:)f

Ita S. Doétor.

"T

yu

;l*.

» ftificatus eft? ,

u

4dd 3.dift. S. Auguftinus docet, quod Deus

m'long meï:»f

Operetur ipfum confenfum voluntatis cum mu.

lj vt

tua prioritate nature , & per gratiam congruam

iij

"n

s

utfubftantem fcientix mediz. c. fine mutua prio-

g^

ritate naturz, quoad effe formale & caufale aéctus,

r Urur

j

*j

ac per gratiam ipntrinfece efficacem. n.

Senfus

Ü ) i

eu

patet ex dictis.

Potett etiam alio modo refpon-

[PWD !

deri fic diftinguendo. Deus caufat a&tum quoad

j

4

ratio-

|

296

DISPUTATIO

III.

rationem genericam entis & quoad gradum fuper-

d D Wj

naturalitatis. c. quoad rationem formalem ac fpe-

jgut

cificam actus formaliter fpectatam. n. Nam cum

'mpüäl

etiam ratio fpecifica actus dicat rationem entis,

gt

fub hac ratione etiam predicata fpecifica a&tus

us

funt caufata à Deo.

q a

UZEST4JO V.

kelinqi

"n facienti , quod eff in fe , Deus infallibiliter

waa

?

erjt

il

l

conferat gratiam?

Viv

!l

ToTANDUM 1. Certum efle,quod homo fa-

ivl

r at

ciendo ex viribus naturz, quod eft in fe, non

z d vil

L

poffit mereri gratiam merito de condigno , aut

merito de congruo ftri&te di&to, hoc eft tali, quo

—.N'omm'

pofito Deus inconvenienter ageret, non remu-

zi [n,

nerando talem conatum per gratiam fupernatu-

zyitte, lu

ralem. Ipfemet enim Pelagius in Concilio Dio-

n n

fpolitano compulfus eft condemnare hanc pro-

A ho

ofitionem ;. quod gratía detur fecundum merita no-

105

&

106

15 0l et

ra , prout teftatur S. Zugu[Tinus Epift.

TA4A4*

i17*

&

186*

107

Idem manifefte docetur in pluribus locis

i, g

aumly |

S. Scripturg. v. g. Rom.3. Juflificati gratis per

"ts (impa

gratiam ipfius. - - Si autem gratia , jam mon ex operi-

AU0 frat a

bus ; alioquin gratia jam non e[? gratia. . Et Ephef. 2.

Gratia e[lis aloati per fidem, & boc mon ex vobis ; Dei

* Betffri

E

enim donum eft , non ex operibüs , ne quis glorietur. — I-

t

dem fzpiffime inculcat S. Zugufiinus v. g. Tra&.

P

L',::?Pfopon

gä

"2f df

86.in oan. ubiait: Gratia non imvenit ,. fed effcit

anerita; in omnibus wmifericordia Dei prevenit nos. . Et

MO

ln

]. de peccat. orig. c. 24. Spiritus ubi vult [pirat,non

anerita fequens , fed etiam ipfa merita faciens.

otdnte

INOoTANDUM 2.

uzítionem non verfari

NI

in eo , an Deus facienti ex viribus naturz , quod

atb

(f

€

"&idïm

)u

DE GRATIA,

297

u

s

ä

n

eft in fe, teneatur dare gratiam, aut num eam

debeat homini.

Cum enim conftet ex di&is, nul-

11 Qv

ln

M

]um poffe dari meritum /?ri&te ditum , quohomo

inereatur ex viribus naturze elevationem íui ad

:

k d

ftatum feu finem fupernaturalem, manifeftum

eft, gratiam fic elevantem non deberi homini.

l

lj

Itaque folum queftio eft, anDeus liberrimo De-

"

creto decreverit, ultro cuivis homini ex viribus

natur:z facienti quod eft in fe conferre gratiam

fimpliciter dictam ,

ua homo elevatur, ac or-

dinatur ad ftatum feu finem füpernaturalem,

nempe ad vifionem Dei intuitivam per effen-

tiam ?

f

(

NoTANDUM 3.

Duas effe in hac re fen-

D

Tl

tentias.

Una, que tribuitur Molinze, afferit

iptuit

fimpliciter, homini ex viribus naturz facienti

t oU

quod eft in fe, infallibiliter conferri gratiam.

[ WY

l

Altera id rotunde fine diftiné&tione negat. Inter

lm W'W

has duas extremas fententias poteft effe tertia

uj

media, quod nempe faeienti, quod eft in fe,

yipuu

per auxilium gratie .extrinfece füpernaturalis,

T

omnibus femper przefentiffimum , Deusinfallibi-

j

liter conferat auxilium eratie intrinfece fuperna-

f

turale, neceffarium ad falutem.

n

NoTANDUM 4. Queftionemhancà Theo-

qu

n

logis variis proponi fuüb aliis terminis, videlicet,

i

an homini fe difponenti feu preparanti ad gra-

hj

tiam faciendo quod eft in fe Deus infallibiliter

Wm

infundat gratiam? Cum enim omnes humani co-

:!n

natus, procedentes ex viribus nature, juxta di-

sutit

&a non habeant rationem meriti ftricte di&ti, tan-

tum poffunt habere rationem di/pofitionis feu pre«

j

p

j5

u

ut D. Thomásloquitur,

pamtionfs ad gratiam, pro

3

Solent

298

DISPUTATIO tI!

4te d

Solent quidem non folum Theologi quidàm mo

derni, fed etiam nonnulli veteres talem difpofitio-

dimane

eudu

nem, preparationem , feu potius conditionem ad gra-

tiam, vocare meritum de congruo late dittum, ve-

habetne

rum prior modus loquendi D. THomz exacior,

,Do, Ui

& idiomati Scripture, Patrum, & populorum

nc (;12

conformior eft.

lnc fu

þolm CUHL

DICO. Vera eft hec propofitio: Facienti,

atl

quod eft in fe, Deus non denegat gratiam

nga6aa

PROBATUR I.

Nemo facit, quod eft in

o mv

fe, nifi

j per gratiam extrinfece fupernaturalem.

t Qu

Scd facienti per gratiam extriníece fupernatura-

tftte hom

lem, quod eft in fe, Deus non denegat gratiam.

) Bu

Ergo.

Maj. patet ex quzít. 3.

AMin. prob.

Jitted

Gratia extrinfece fupernaturalis eft donum gra-

ditium f

tuitum homini conceffum, quo Deus hominem

mv

ordinat in finem fupcrnaturalem faltem mediate

jl

& remote ;

Ergo fi homo faciat quod eft in fe

diplrehy

cooperando illi gratie, Deus vi fuz ordinationis

nf

infallibiliter confert gratiam. Ita difcurrit quoad

Tatelogue

rem $. Thomas in textu proxime referendo.

zmreapere

PRosATUR 2. authoritate D. T'home, qui

& Lonn

$, 9. 9. TI2. 2."4.

inftituit hanc queftionem :

E

pof It

» Utrum neceffario detur gratia fe praparanti ad

uo!evuam

»gratiam, vel facienti quod eft in fe? — d banc

Ritnpi;

» quaftionem fic refpondet :

Dicendum, quod prz-

sz meü

,,paraüo hominis ad gratiam eft à Deo ficut à

m mf

»movente; àlibero autem arbitrio ficutà moto.

m

» boteft igitur preparatio duphcmm confiderari.

L-f( medw[ .

5 , Uno modo, fecundum quod eft à libero arbi-

"p i

$ 6E1O.

Et fecundum hoc nullam neceflitatem

ï

habet ad gratie& confecutionem ; quia donum

wOi üone |

. gratxæ

II

DE GRATIA.

299

U]OWäm-

» gratie excedit omnem præparatxonem virtutis

B ij

,humane. Alio modo poteft confiderari, fe-

LE

$ cundum quod eft à Deo movente.

Et tunc

LI

» habet neceffitatem ad id, ad quod ordinatur à

!

J

T

» Deo, non quidem coa&ionis, fed infallibilita-

lüp (

Ti

»tis; quia intentio Dei deücere non poteft.

» Unde fi ex intentione Dei moventis eft, quod

»,homo, cujus cor movet,

gratiam confequatur,

f r

r

»infallibiliter ipfam confequltur

Bo 25

» 109. à. 6. ad 2. Nihil homo poteft facere, nifi

"M

wid

Etideo, cum dicitur homo

,à Deo moveatur

facere, quod in fe eft, dicitur, hoc eft in po-

teftate hominis, fecundum quod eft motus à

» Deo

Et ad 4. Dicendum, quod hominis eft

h

i

» preparare animum; quia hoc facit per liberum

» arbitrium, fed tamen hoc non facit fine auxilio

JDant mma

Dei moventis, & ad fe attrahentis

Idem ín 4.

n n

difl. 17. q. 1. a. 2. qq. 3. C. ait: Dicendum, quod

dadd

» duplex eft neceffitas; fcilicet neceffitas abfoluta,

Ut

, & neceffitas ex fuppofitione.

De prima necef-

at

» itate loqmndo non eft neceffarium, eum gra-

r

» tiam recipere, qui fe fufficienter ad gratiam pa-

» Fat.

Loquendo autem de neceffitate, que eft

g

Haul, t]llïï

»ex füppofitione divini propofiti, quo propter

HL

,,benevolentlam fue bonitatis voluit unlculque

gb

hat

;

, eam communicare fecundum füam capacitatem,

» neceffarium eft, quod cuilibet materie prepa-

g,

» 'atee forma infundatur. - - -

Formz autem,

meHD"O

»que non debentur nature, ficut gratia & vir-

WDQBU )

» tutes immediate à Deo produ&æ, nihil habent

a u

» de neceflitate abfoluta, fed folum de neceflitate

p HKh

»ex fuppofitione divini ordinis, ut dictum eft

gl W

» Et ibiden q. 9. a.5. qq. 1. c.. Contritio poteft du-

Tj qwi

» plici-

300

DISPUOTATIO./-III.

» pliciter confiderari, vel in quantum eft pars Sa-

r i

as (uri

»cramenti, vel inquantum eft a&us virtutis, &

» utrobique eft caufa remiflionis peccati, fed di-

n

Qu

» Verfimode; quia in quantum eft parsSacramen-

»ti, operatur ad remiffionem peccati inftrumen-

Rin um

» taliter.

In quantum autem eft a&tus virtutis,

D)

fun Ti

» fic eftquafi caufa materialis remiffionis peccati,

E

» eo quod difpofitio eft quafi neceffitas ad juftifi-

Id

»cationem. Difpofitio autem reducitur ad cau-

auito

»íam materialem. —K ibidem difl.20. q.1. a. t.

deteme d

D Thont

» 44 1. c. Dicendum, quod Deus, qui dat omni-

»bus abundanter, nulli gratiam denegat, qui,

& qih

» quod in fe eft facit, ut fe ad gratiam preparet.

Eo]

» ldem . de veritate q. 134. a. 11. ad 1. Si aliquis nu-

süfienter

» tritus in fylvis ductum naturalis rationis feque-

r

»retur in appetitu boni & fuga mali; certiffime

1. liylim

» tenendum eft, quod ei Deus vel per internam

tini d i

» infpirationem revelaret ea, quz funt credenda,

apindr]

» vel aliquem fidei predicatorem ad eum dirige-

LT

»ret, ficut mifit Petrum ad Cornelium. — £t ibi-

ul d

Phonim

5 dün-q. 94.-3.-1: ad 9. dicit : Quamvis gratiam,

»que opera meritoria facit , non poffit homo

IT

»eX libero arbitrio aquirere; poteft tamen fe ad

:z;llonem :

»gratiam habendam preparare, qu& ei à Deo

"& uj

,non denegabitur, fi fecerit quod in fe eft. — £t

W

ugd

» Létt. 3. in c. 19. ad Hebr. Deus voluntate fua li-

tttI

» beraliffima dat gratiam omni preparanti fe..Et

A D dlw

»I.2. Q.114. 4.3. €.. Opus meritorium hominis

4

j

! Qu

» poteft confiderari dupliciter.

Uno modo, fe-

'

?m ii

,» cundum quod procedit ex libero arbitrio; alio

fuff"füïe n

, modo, fecundum quod procedit ex gratia Spi-

MT

, TitusSan&i. Si confideretur fecundum fubftan-

MM

ï'.äl;iam operis, & fecundum quod procedit

ex li-

»Dero

a

H'L

DE GRATIA.

go1

Ua 'Wïþ'm'iï;

» bero arbitrio, fic non poteft ibi effe coridigni-

V *,'mæ)

» tas. (operis ad vitam eternam ) propter maximam

*

»inequalitatem , fed eft ibi congruitas propter

ts

»Quandam squalitatem proportionis.

Videtur

Bb

^

n

'

» enim congruum, uthomini operanti fecundum

Á

WA

IN

]

T

[

»Ífuam virtutem Deus recompenfet fecundum

BR

» excellentiam fuz virtutis.

Si autem loquamur

V €C IU

,de opere meritorio, fecundum quod procedit

u

» €x gratia fpiritus Sancti, fic eft meritorium vi-

Ad hos omnes tex-

ty

»t& eterne ex condigno."

tus D. Thomze nil aliud refponderi poteft, quam

)

hoc, quod homo ad faciendum, quod eft in fe,

9

indiget auxilio divino , feu gratia.

Verum quaeft.

3. fufficienter oftenfum eft, ab eo per auxilium

divinum intelligi gratiam extrinfece füpernatura-

T

lem.

Idipfum infinuat r. q. 23. a. 5. c. ubi ait:

Y

Ti

d r

Quidquid efl in bomine ordimans ipfum im falutem,

MUV

uf

comprehenditur füb. effe&u. prede[linationis, etiam ipfa

m (

N

greparatio ad gratiam.

JNeque enim boc fit, mifiper

auxilium. dicoinum.

HUDIS

PROBATUR 3. authoritate Zlexandri de Zles,,

P

J!

qui part. 3. q. 61. a. 3. ex inftituto inítituit hanc

n

queftionem : n facienti quod in fe efl , mece[Ja-5

m

rio detur gratia? — Ad hanc fic refpondet : "Di-

t (

il

)

» cendum, quod neceffitas in creatura dicitur fe-

D

Wl

» cundum coactionem & prohibitionem ; in Deo

il

, autem folum dicitur neceffitas immutabilitatis.

r

»Cum ergo qusritur, an Deus neceffario det

x;m

gvouum

» gratiam facienti, quod eft in fe, aut loquimur

WEf Lnom

» deneceffitate immutabilitatis, aut de neceffitate

20

T

»Coa&ionis & prohibitionis? Hoc ultimo modo

» 10n dat gratiam neceffario facienti, quod in fe

DrulP UB ;

»€ft; quiajDeus non poteft cogi. Sed primo

; i

fU

»modo

302

DISPUTATIO Il

, modo verum eft, quod immutabiliter fe habet

!

il q

»divina bonitas ad donum gratie omni volenti

p

, recipere, faciendo quod in fe eft , qua neceffi-

;

» tate nulli negat fe.. Concedendum igitur, quod

i

»fi homo faciat, quod in fe eft, quod Deus dat

u

,eigratiam, & etiam neceffario, id eft, immu-

nf

» tabiliter; ficutfolimmutabiliter datumen fuum

j «jLW/ (l;m

, omni volenti recipere, fcilicet difpofito ad hoc,

PL

»& fe habenti in re&a difpofitione ad folem.

(mi)!

» Sic etiam dicendum ex parte ifta. Er ad 2. Si

ntenl

,neceffarium dicatur immutabile , falfum eft,

n koy

» quod neceffarium & liberum opponantur. - - -

qididt

» Et ex hoc eft laus bonitatis divine, quod non

atidicton ]

» poteft fe negare volenti eam recipere, faciendo

Idf M

»quod in fe eft. — Et ad 3. Si Deus non daret fa-

ETU

»cienti, quod in fe eft, gratiam, non faceret

petun

Quod ergo Deus in homine fa-

» ipfi injuriam.

dLoly

»Ciente, quod in fe eft, imprimat formam no-

stl

»bilem, que eft gratia, hoc eft ex fola liberali-

EU

» tate fua, & non ex aliquo, quod debeat homini

3009j

» facienti quod in fe eft; quia homo faciens quod

din deley

» in fe eft, adhuc indignus eft ante füfceptionem

Secindy

»gratie. Etads. Dicendum quodnullus poteft

» fe fufficienter difponere ad gratiam, nifi Deus

:jarbitrio, j

Pitttdum f

»ipfum difponat; fed fi faciat quod in fe eft,

l'ïädfi, &

,confequitur difpofitio divini adjutorii. Unde

» ficut in poteftate hominis non eft, quod remo-

'"5: fe e[t."

"i

, Veat tenebram à domo, nifi aperiat prohibens

, lucem, fcilicet feneftram , & lux ipfa removet

L

jf o

» tenebram; ita in poteftate hominis non eft, ut

,removeat peccatum à feipfo; fed fi removeat

; U gt

» àactum füum voluntarium, fcilicet diffenfum ad

movet

» bonum, & confenfum a,d malum, tunc re

i

m

»ilud

! imm;, 0

E

DE GRATIA.

393

U?häiü m

Ug

»illud, quod eft prohibens gratiam, ficut fene-

»Íítra prohibet lucem , & tunc intrat gratia in

d, qug

t c

»ipfo; & ita divino adjutorio (gratia intrinféce

»[upernaturali , pro priori mature ad e[fe babituale

T

,ild, i

» voluntatem ad a[Jenfum excitante , eoque a[fenfa in

» 4ltero figno vationis pofito, peccatum in tertio figno

tiníg

» rationis expellentem , ac demum in quarto figno ra-

iib

IY

» Honis anümam 9 a&um a[Jenfionalem babitualiter in-

1

»formante ) removetur ab eo tenebra.

Remo-

h li

Y

bl il

"

Y

iM

»

at

» Veat ergo liberum arbitrium diffenfum ad bo-

»num, & confentiat parate pratie; & hoc eft,

i

ï'l "

qu

u

» quod dicit Bernardus ;

Gratie folum coope-

Àl

(

» rari dicitur liberum arbitrium, dum confentit.

g t

» Et ad 6. Ad videndum, quid eft facere, quod

Jantdi

»infe eft, notandum, quod in quolibet homine

, m us

» per naturam eft re&ta ratio ; & hec reCtitudo

ag i

» eft notio boni indita à creatione, qua qualibet

v m

» anima poteft cognofcere Deum, & fcit, quod

aol

»àb illo habet totum bonum, quod habet; &

ab

i

» quod ab illo debet petere bonum , & quod per

i

»illum debent fuppleri omnes fui defe&tus.

Si

m

» ergo fecundum iftam notionem opereturhomo

1umqüüdn"mfi

»Íuo arbitrio, recurrendo ad illum, quem fcit

T

VM

i

Ü

Eül, ü'

» effe orandum fibi, & petat ab eo lumen cogni-

r

T

» ionisfidei, & boni, dabitur ei, & fic faciet,

TUl

» quod in fe eft."

Hucusque Alenfis, qui recte

J

j

KT a

th-

pott preparationem human«e voluntatis agnofcit

DM[

neceffitatem adjutorii divini intrinfece füpernatu-

yiiu ,

i

ralis, feu gratie actualis excitantis ad actum fu-

pernaturalem, attamen omnibus parati, fi per

[

Iwïjmx uo

j

Vj

ll ledü K

auxilium divinum previum extrinfece füupernatura-

"d

le, de quo loquitur D. Thomas in textibus fupra

1

u

relatis, faciant, quod eft in fe.

PRo-

DISPUTATIO. Iiit.

304

j T

PRoBATUR 4. authoritate Scoti, qui rion

eft prefümendus docuiffe errorem Pelagianum

ais

g p

vel Semipelagianum, fed potius fuppofuile prin-

gt

cipia generalia aliunde certa , feu neceflitatem

ginit

gratie extrinfece fupernaturalis ad omnes actus

g

moraliter bonos , utpote in hac providentia à

Deo extrinfece ordinatos faltem mediate ad fi-

jj

PU

nem fupernaturalem.

In 4. dift. 14. q.2. n. 13.

fic fcribit: " A&um aliquem humanum requiri

3b de

j p

»ad deletionem peccati poteft dupliciter intel-

»ligi; vel utdifpofionem previam, vel ut con-

antrt, (

:'gaiiæ, d

»comitantem. Primo modo fufficit a&tus infor-

en duntd

»mis, imo femper eft informis, quia difpofitio

a oj

» previa ad peccati deletionem eft femper fine

àt, d

»gratia & charitate, à cujus folius inherentia &

»inclinatione ad actum dicitur aCtus formatus.

a antatr

i Qiuyt

» Secundo modo dico, quod requiritur actus for-

» matus.

Nam in illo inítanti, in quo deletur

is, n

AUyà untt

»peccatum, charitas ineft, & per corfequens,

»Ífi aCus requiritur ut concomitans, requiritur

t dtrto f

» formatus.

Ad hujus intelle&um fciendum,

al ifus a

»quod peccator in peccatis exiftens poteft ex

1ns, 1 f

»naturalibus cum communi influentia ( que in

A hobitug

»bac providentia efL extrinfüce [upernaturalis ) con-

ET.

»fiderare peccatum commiffum ut offenfivum

W

derg, q'(

»Dei, & ut contra legem divinam, & ut averfi-

1 [

»,vum à Deo, & utimpeditivum premii, & ut

"MT ADumy

»indu&tivum fupplicii, & fub multis talibus ra«

L

»tionibus, & poteft voluntas fub aliqua iftarum

E nj

»rationum illud peccatum fic confideratum de«

»teftari, & ille motus poteft continuari & in«

li

Atj

s tendi ante infufionem gratie. — Poteft enim illa

moralibus

n,][

V g

L

» deteftatio effetotaliter circumfcantiis

m

, debitis,

l

DE GRATIA;

305

UT

,debitis. Ifte autem motus dicitur a*tritio, &

, eft difpofitio , five meritum de congruo ad de-

] Fligim

Wtl

s letionem peccati mortalis, qu& fequitur in ul«

!f

, timo inftanti temporis, in quo tempore ifta at-

;

s tritio duravit.

iNec eft certum, fi Deus taleni

Xondnt

, attritionem velit effe difpofitionem ad juftifica-

"T.

»tionem, nifi fit perfe&te moraliter circumftan-

wz

|

» tiata.

Et fi manet idem motus contra pecca-

NI

,tum in effe nature & moris, qui prius, idem

,motus, qui prius fuit attritio, in illo inftanti

» fit contritio, quia in illo inftanti fit concomi-

TPH

»,tans gratis, & ita actus formatus, quia habens

Ibi

Q

j

»fecum charitatem , que eft forma actus.

llsl

lil

»tamen oportet diftinguere figna nature inter

(f

j

» actum , ut eft talis in effe nature, & moris, &

"

Va

»inter charitatem , & inter actum ut eft forma-

s tus; quia in primo figno nature eft ibi a&us ta«

m

»lis, in fecundo charitas, in tettio actus forma-

ag

, tus à charitate jam inclinante & inhwrente. Et

i wa[equï

j t

»fic attritio fit contritio fine omni mutatione

»reali ipfius aéctus."

Ita Scotus, fufficienter

r

il 1»&

oftendens, à faciente quod eft in fe, obtineri

gratiam habitualem , quamvis non exacte diftin-

n

guatfigna nature. Debuiffet enim cum D. Tho-

ma concedere,; quod gratia pro priori inclinet ad

if j OEï

affenfum grati& finalem ; & pofito affenfu pri-

M)M

mum inbereat animas & actui quem; ut eft virtua-

"m piæ[üu

liter in habitu phyfico à fe relito perféverans,

p i

informat;

Similia habet Scotus in 2. dift, 28;

jun

!

q. un;

j

r

( D

n

PROBATUR 4. aut

horitate SS. Patrum.

j

I

S. Zuguflinus l. $. de lib. arbit. n. 56

qeie

!

4dnima facultatem babet ; ut adjwoante creczore fepfam

j

D.Zmort Tr. dePecc.orig. & grat;

U

exco^

-

DISPUTATIO

lII.

306

excolat, &5 jio [ludio po[fit omnes aquirere, &? ca-

j

pere virtutes , per quas & à difficultate cruciante, &

fini )

ab ignorantia cecante liberetur ; quanquam enim in

anii t

difficultate C? ignorantia nata fit, nom tamen ad per-

hii

amanendum in eo, quo nata. efl , aliqua mece[fitate com-

Lt

jrimitur.

Et n. 58. Etiam in ipfa ignorantia &

ia i

IT

difficultate liberam «oluntatem. petendi , querendi, &

7

A;T

conandi non ab[lulit.

]/*

[/

2

[ Mnæ

ldem Epift. 157. n. 7.. d boc fe inteli-

gant babere liberum arbitrium , ut pia voluntate in-

vocent. Dominum.

W

J;m: nl

Et in P/al. 302. n. 10. Deus au-

tem dare vult, féd non dat mifi petenti.

Et de nat.

L. Mi

at um

€? grat. n.83.. Eoipfo, quod firmiffime creditur, Deum

jufium & bonum impo[]bilia mom potuiffe precipere,

ET

binc admonemur , 69 in facilibus & quid agamus,

EOs

&& in dificilibus, quid petamus.

Et n. 5o. Non

ietmea

&l d

igitur Deus impo[fibilia jubet , d jubendo admonet

€9 facere quod . po[fis, & petere quod mon po[is. Et

lindii]

in P/al.102. n. 10. Deus dare vult

ia rii,

, Jed mon dat,

nifi petenti.

Et l.r. de Divin.

ue[t. q. 1. n. I4.

n m

Hoc reftat in ifla mortali vita lib

ero arbitrio, mon

V, ]

ut impleat bomo jufhtiam cum *voluerit , — fed ui fe

LEETT)

Jüpplici pietate comveriat ad eum , cujus domo eam

f m

po[[it. implere.

In his & plurimis ejusmodi texti-

&r, £ i]

bus, quos S. Do&or fcripfit ante herefin Semi-

1 f ij

pelagianam , in pofterioribus libris hoc folum

MLIT.

correxit, quod homo ne quidem petere aut co-

"tl

nari poffit ad bonum fine gratia late di&a, hoc

Pt ij

eft, extrinfece füpernaturali.

Id enim ex aliis

ejus textibus defumitur; v. g. dum de Serm.

V g

Dom. in monte l.2. n.32. dicit: Quis fcripfit in

cordibus bomiünum maturalem legem mifi Deus? De

TT

fv'f:ms j

qua lege aii Zdpoflolus: Cum gentes, que legent mon

babent,

Ul l,

]!

DE GRATIA.

307

àn, 1

balent , viaturaliter que legis funt faciuni , conteftante

lj m

con[cientia ipforum €gc.

Quapropter fi omnis anima

DT

rationalis etiam cupiditate cecata , tamen cum vcogitat

T a

€2 ratiocinatur , quidquid im ea raliocinatione verum

nj

ef , mon ei tribuendum eft, fed ipfi lumini. veritatis,

À hii

à quo vel tenuiter pro fui capacitate illuftratur, &gc.

j nj

Etl. de dono perfev. n.35.. Ex quo apparet , . ba-

bere quosdam) in ipfo ingenio dioinum naturaliter mu-

nus intellipentie , quo moveantur ad fidem , fi con-

j tn

grua fuis mentibus oel audiant verba, el figna con-

þü

Jpiciant.

L

II.

S. Hilarius re&e obferVat, pet preces &

j4l

conatum humanum impetrari gratiam habitualem

fupernaturalem ; fed ad preces & conatum hu-

7

u K

D

j

manum prarequiri gratiam dirigentem , que eft

In Pfalm. 118;

DAU j

folum extrinfece fupernaturalis.

n

Litt.I.n.r2.ait: 444 quorum (mandatorum) ca-

:

;

i

Z

l

ffodiam, mifi à Deo dirigaimur , infirmi. per naturam

j

w

"Adjuwoandi igitur per gratiam ejus,

|

nofiram . erimus.

j

dirigendique fumus.

Et Litt. VIIL. David orat , ut

T

eus iribuat.

TC

Ef ergo à mobis; cum oramus ; ex-

erdium; u munus ab eo fi.

Debinc quia de exor-

111(

n

dio moflro munus ejus eff, ex mofiro vurfüs &ft ,. quod

exquiratur , &* obtineatur , & maneat, Et Litt. 14:

ll

)

n.20. Ef quidem in fide manendi à Deo munus ,

at

féd* incipiendi à mobis origo efh. — Voluntas boc pro-

"d

jprium ex f& babere debet, wut wvelib; Deus incipienti

g t

l:

incremenium dabit , quia confuimmationem per fe in-

1

jfirmitas bumana mon. obtinet.

Meritum iamen ádi-

j

f

ld-

jifcende confummationis efl ex initio voluntatis.

, ln

circo. P[almum. ita concludit : .Declinavi cor meum

ad faciendas juftificationes.

Cor fuum ipfe declinat,

um tj Dl

&? ex mature bumane peccatis in obedientiay Dei

[9E^

j V

infiettit;

DISPUTATIO IIL

308

T

áinflectit.

Et Litt. XVI. n.10. Imbecilla eft jer fe

gj

ad aliquid obtinendum. bumana infirmitas , & boc tan-

ag

ium nature füe offbium efl, ut apgregare fé in fa-

sl di

wüliam Dei €? velit &2 ceperit ; divine müfericor-

die efl, ut *volentes adjwvet , incipientes confirmet ,

d t

N !;m

5

li

adeuntes vecipiat.

Ex mobis dutem imitium efl, ut

ille perficiat.

Hec omnia pertinerent ad Semipe-

a i

j'vfä./i,

I

j

j

lagianifmum, nifi S. Do&tor in aliis locis decla-

raret, fe etiam ad ifta initialia opera requirere

vt

d

gratiam dirigentem & protegentem, hoc eít, ex-

ts

trinfece fupernaturalem. kHinc etiam Litt. XVII,

d 61 u

n.8. dicit: Si mibil impedimenti usquam occurreret,

v hu

Ji. adverfitates fibi mon. undique ade[fent ,. fuis ipfe vi-

182 W

vibus in ea, que agere vellet confmmaretur ; fed ubi

tojn i f

infidie funt , ubi bellum eft, opus eff potiori auxilio.

III.

i f

S. Cyrillus S'erofobymitanus. Procateches.

n $ m

n.17. Meum e[L loqui ; vefhrum efl, applicare ma-

jiidt fam

num operi; Dei efh, perducere ad terminum. ^ ltaque

tpmm o du

intendamus cogitationes ; Toboremus amnimam, prapa-

L

vemus cors quia Deus ex infideli reddere potefl infi-

Et Catechefi.

! hii i

delen , dummodo ipfi offeratur - cor.

i. Domiünus [éigendo animas examinat voluntatem:

L] c-irihuï

hi

& i reperit dignum , buic prompte donat gratiam.

TR r

IV. S. Epbrem. in Serm. de mult. peccat.

INunquam gratia. quemquam rejicit. falvari cupientium.

LT

[

LU

UT

NNam ut fons, fic &9 divina gratia omnibus expoftta

Af r

[if

l

1]

eff, ac patet femper ea frui wvolentibus, & unicuique

ftojgic t

quantum voluerit. . Et Serm. 1. decompun&. Gra-

250 fl

Wa femper vifitat corda moflra, €9 imtrat, fi locum

UE

^M (j

Jibi preparatum. imvenerit.

Beatus, qui divine gra-

LTA

i

tie [anper cor purum preparaverit.

at f

V. $. Bafiius. Conftit. Monaft. c. 15.. .Ne-

«.(!uj

Mu

qu&

ll

DE GRATIA.

3c9

d

que conatus bumanus fine fuperno auxilio perficietur 5

* f

meque fuperna gratia fuper eum venit, qui mon adbi-

m

bet conatum.

Idem in Píal.33. Sicut lumen folare

H

non lucet ommübus, féd illis, qui babent oculos, &

eolunt videre , €? fine impedimento po[Junt gaudere

ita fol juflitie era luce illuminat

prafentia. folis ;

"m

omnem bominem «venientem m

bunc mundum , fed non

«t

emnes fuo [p

lendore donat, fed illos, qui ducunt vi-

Et in Pfal.61. Non po[fumus e[fe

iam dignam fe.

T

capaces divine gratie , fi mon prius ejecerimus pra-

i

vas affetbiones, que occupant animam noflram. .Et

in Píal. 61. ad illud : Mendaces filii bominum in

Jflateris,

In quovis noftrum creator pofuit flateram,

"m

qua naturas rerum dijudicare po[Jumus. — .[Nen poteris

ie excufare in judicio dicendo ,. mon cognovi bonum;

pabes 'enim. flateram, àn qua cognofcis difcrimen inter

qalum 69 bonum.

Liberum arbitrium *ocatur. &

Pfahnifta. flatera ,

quia equaliter poteft f& inclinare

»

d.

in unam vel alteram pariem.

Et in Hexam. Hom. 9.

Eft impo[bile, ut vincat, qui

non prius, quantum

ui po[]t cor-

eft bomini poffible, expurgat feipfum,

!df üf/

roborari viribus fupermis; 62 quia anima moftra mon

joteft vefiflere di.

abolicis infidiis, jubemur rogare Deum,

ut non intremus in leniationem.

Fruftranei. autem

9.

i^

erunt conatus mofüri, fi ferti auxilio liberati à telis

;mï-

igneis inimici non mereamur adoptionem divinam, quam

impoffibile eft confequi eum ,

qui mon prius fe aliema-

1j

hi

i

Et

verit à mundanis a]fettionibus , C&

cupiditatibus.

5

ji, ol

?

m

in Homil. de beata vita, Omnium bonorum . inftinttus

"

creator in [ua creatura p

ofuit, meque mece[fe efl, bo-

y Es

D

neftum aliunde accerfere ,

f&d bonum , quod cupimus,

I2n.

ex ipfa natura fumere po[jumus.

Et in Ifa. n.9o.

rm

«el, alienatum à Deo,

Nibil eft. ex fua natura enalum ,

3

fdd

; od Liï

DISPUTATIO II

$10

Jéd apud feipfum babet principium , — vel vecedendi &

d

JDeo, -*vel accedendi ad eum.

His omnibus non

um

atl

obftantibus S. Bafilius ad operandum moraliter

bonum requirit auxilium divinum, feu gratiam

aM

jned

extrinfece fupernaturalem. | Sic Gregor. NyfJenus,

Frater S. Bafilii, Hom. 2. in Ecclef. ipfumliberum

n

arbitrium vocat donum à Deo mature conce[Jum.

a

a, i

Et S. Gregorius Nazianz. Orat.31.ait: Cum aliqui

Jit tam fuperbi, ut ommes ationes bonas attribuant

n on

Jibüpfis, & mibil referant ad fa&orem , magiftrum,

,:dsdederitl.

[4

Y

9 datorem bonorum, *verba Chrifli oftendunt , quod

i

jod a

etiam ipfum «velle, dum «olumus boneflum , indigeat

auxilio Dei, feu potius, quod ipfum eligere boneflum

ETU

i aliquid. dioinum , & donum benignitatis divine. --

at

Cum enim ipfum «velle dependeat à Deo, rette omnia

ia ia

vreferuntur in Deum.

d

liv

VI

S. Zhmbrofius de paradifo c.4. Virtute fibi

Et 1.2. deAbraham

&gilin

unusquisque gratiam comparat.

Q0bs, &

n.74. Taülem te prebe bonis fludiis , &? prompta fide,

ut tui mifereatur & vocet te.

pm qo

Hoc modo loquendi

ttültmus

D. Ambrofius videretur favere Semipelagianis,

nifi alibi etiam ad opera moraliter bona agnofce-

Wt

sstf

ret effe neceffariam gratiam extrinfece füperna-

turalem.

In Lucam l. ». n. 84. fic fcribit: z4udeo

TCf

ego quoque dicere, quod bomo viam mon po[Jit adoriri,

nifi Dominum babeat previantem.

Uïg]?][-

Qper

VII

S. Chryfoflomus Hom. 3. in Epift. ad

U T)

TTR

r

tl

ib

Rom. ait: ,, Refpondebit mihi aliquis, quod Da-

r

»hiel, ne à Leonibus devoraretur, habuerit fuc-

» Curfüm gratiz divinzs.

n (

Hocquidem verum eft;

t a

» fed gratiam preelectio voluntatispreibat. Hinc

» fi & nos nosmetipfos tales reddiderimus , gratia

ht

D onml

prom-

VAL

DE GRATIA.

511

m

M

» prompte aderit.^ Idem Hom. 42. in Gen. poft-

dunim

quam Abrahamum omni virtute plenum deprze-

dicaverat, fubjungit: ,, Cur non omnes tales fu-

1 fügrï

,mus? Refpondebis: Deum Abrahami fpecia-

l

»

» lem curam geffiffe, eique fpeciali gratia profe-

'h

Fm'u

l

»cutum effe.

Ita eft; non nego.

Sed fi ille

" *mgc

» prius non feciffet, quod füuum erat, non obti-

[j

»nuiffet, quod Dei erat.

Hinc obferva, quod

Ts

»prius in omni occafione argumentum fug vir-

m

IH

N]

» tutis dederit, & ficdivinum adjutorium merue-

»rit. - - Vidifti, quomodo prius contulerit,

» quod erat in fe, & per hoc obtinuerit abundan-

Eodem modo, fi veli-

» ter coadjutorium Dei.

m

»mus & nos frui divinagratia , imitemur Patriar-

Et Hom.9.

p

»cham, & ample&amur virtutem.

»ad Rom. n.2. D. Paulus femper & ubique hec

, duo inter fe diftinguit; nempe quid à Chrifto,

uIl

» & quid à nobis ipfis fit.

Ipfe mortuus eft pro

e

»nobis, & ad reconciliationem nos admifit; &

2V

m

» gratiam contulit ineffabilem;5 nos autem fidem

O

»attulimus. Et qualem, dices, gratiam nobis

a

»contulit? Hanc; quod per eum digni effe&ti

(l om"g.l

»fuerimus ut imbuamur notitiaDei, utab erro-

Ti

f

u

»re liberemur,

ut agnofcamus veritatem & ut

Et

i

» confequamur omnia bona per baptifmum.

"LUH

» in Epifl. ad Philipp. Hom. 8. Dicet quis, fi Deus

» in nobis operatur ipfum velle, ut quid exhor-

,taturnos? Nempe, fi tu volueris, ipfe ope-

» rabitur in te ipfum velle, & tibi dabit prompti-

! 'in E:

»tudinem, & executionem.

Quando enim vo-

f, )d

"

do

»luerimus, augebit ipfum velle; v. gr. quan

M

jat

» volo facere aliquod bonum; ipfe tunc efficit

l (

)!

n

»illud bonum, &ipfum velle. Sicut enim, dur

j

gtf

U 4

»br

512

DISPUTATIO

TIT,

» Apoftolus noftra bona opera voeat donum,

at

» Vocando ea donum non excludit liberum arbi-

yig m

» trium, fic etiam, dum afferit, Deum in nobis

lÜ at

» Operari ipfum velle, oftendit, quod operando

ii

»bonum aquiramus magnam promptitudinem

nDom'w:'. |

» volendi.

Ei in 2. Epifl. ad Tim. Hom.2. Qui

Ui

]

»falvos nos fecit cum eílemus inimici, multo

LL

L

],' 5*

» magis cooperabitur, cum viderit nos operari.

: mjfa, SI'FUI

» Et in Ep. ad Heb. Hom. 4. Omnium artiurm facil-

g d

»lima operari virtutem & aquirere coelum ; fi ve-

al

»limus. Sufficit enim velle, catera fequuntur

t d aos

» Omnia - - tunc habebimus Deum cooperantem,

» &conopitulantem ; fedoportet, ut refolvamus,

zinm

» Ut aggrediamur, utfollicite agamus , ut opere-

linn,

» mur.

Et Hom.23. Non futticit ftudium no-

at at

» ftrum, fedoportetimplorare divinum auxilium,

r

» & indubitato veniet, & prompte aderit, & in

tutefa

» Deceffitatibus fuccurret. .£r Ham. 10. Gratianon

M.

» infunditur cafü aut fine ratione, fedinfunditur

"n *5:, fed

»iis, qui volunt, & qui adhibent conatum. Hi

N iN

» enim fünt, quibus data eft poteftas, fieri filios

t

»Dei Quod fi non prius arripuerint bonum,

» Don veniet donum necoperabitur.

ii

Et Hom.19.

"

lm

» n Gen.. Gratia eft preparata & quaerit eos, qui

Rof

»

» €am libenter cam recipiunt. — F Hom. 44. Quia

ERY

v (Jofephus Patriarcha ) contulerat, quantum

M

» eratin fe, habuit fibi praefens cocl

h(

efte auxilium.

J

wvï[

lo

s El Bo urs.. P

ater trahit, Filius ducit, Spi-

j/

»titus illuminat. Qualis ergo eft culpa eorum,

vt &

» qui non funt tracti, nec ducli, nec illuminati?

» Culpa hgc eft;

AteDa

quod non fe reddant dignos

1

N

» lumine.

Quamvis enim Dei fit, trahere &

uT

"It ho

R c.(mduþcerg—:g requirit tamen animam docilem &

» Obe:"

Qþü hlp i

j

il

DE CRATIA.

918

W

jj

ï

, obedientem, tunc przeftat fuum auxilium. — Si

Jh'mn

, vis divinum auxilium , fac quod eft in te; non

l

l

,teadvertas, &Deus prebebit manum; in po-

QUOJOPBH

"ii

A

» teftate noftra funt principia, & horum fumus

,Domini. Siigitur volumus confequi, oportet,

Lj

i

,Utfaciamus, quodeftinnobis. .Etde Compuntt,

4 I

» l 1. 1. 19. Si gratia non prius requireret opera

[un

, noftra, diffunderetur univeríim in omnium ani-

» Ia5

Sed quia requirit operanoftra, propter-

N

n

,ea alios fequitur, apud aliosmanet, ab aliis fü-

i

» git, ad alios non accedit. Etin Hoem. fupra voer-

y füm. Sferemie : - ,Via. bominis mon eft inipfo. Ope-

,rari bonum in nobis pofitum eft, & in Deo.

I!

-

d

; Volendo , & currendo concilias tibi benevole

l

u

N

,tiam & auxilium Dei; tali enim cooperatur, &

W

»porrigit manum , & conducit ad terminum,

PO

» Quod fi ceffes velle & currere, Deus nonpor-

G»

m

»,rigetmanum. -- Hincoperaribonumnon eft

, t

, in nobis, fed in auxilio divino; eligere tamen

RU

» dependet à noftra voluntate.

Eft impoffibile,

N

i

, Ut fi velimus, & eligamus, & deliberemus, Deus

ii

» n0s derelinquat."

Íta D. Chiryfoftomus , qui ta-

Mi

men in plurimis aliis textibus fatetur, quod in

um

omni a&ione bona opus fit auxilio divino feu

gratia faltem extrinfece füpernaturali; hincetiam

Lnïl'

à D. Auguftino l. 4. Op. imperf. citatur inter alios

[

Do&ores Catholicos contra Pelagianos.

M

VIH. S. Hieronymus in Epift. ad Ctefifontem

n.6. , Velle & currere meum eft, fed ipfum

"r

«00

s

j

,meum fine Dei femper auxilio non erit meum,

, Et in. Dial. 3. contra Pelag. . Juftitia in baptifmo

n OCU

hi d ($

»accepta labore, & induftria, ac diligentia, 'ac

j

m

» femper fuper omnia Dei clementia cuítoditur,

3

L

g Uf

314

DISPUTATIO

ITI.

» ut noftrum fit rogare, illius tribuere quod ro-

gt

»gatur, noftrum incipere, illius perficere; no-

at ln

UI

»ítrum offerre quod poffumus, illius implere,

» qduod non poffümus.

Et in Ezecb. c.3.. Aperto

det

» ore Dominus largitus eft cibos, ut initia vo-

vt

» luntatis in nobis fint, & perfe&ionem beatitu-

d

» dinis à Domino confequamur."

Hoc non ob-

j

i

j

ftante ad omnia bona opera requirit gratiam ex-

j ,j,":r,r?,

trinfece fupernaturalem, prout quzft.3. often-

irttitot

fum eft.

fiicit

u5C2p)

Solvuntur Objectiones.

i

li

1 lm

OajrériTUR. 1.

Concilium Arauficanum. do-

$UI

cet, hominem nequidem habere vires ad hoc, ut

ALUT,

poffit laborare, conari, aut rogare pro obtinen-

da gratia, nifi id fiat per infufionem ac infpira-

t Din(u

tionem Spiritus San&i.

Ergo hecdo&trina, quod

r f

Deus infallibiliter confetat gratiam facientiquod

k

^.

eft in fe, pertinet ad hzrefin Pelagianam vel Se-

mipelagianam. Z/nt. prob. Concilium Araufica-

W& i

m f

num Can.6. fic habet: ,Si quis fine gratia Dei,

»Credentibus, volentibus, defiderantibus, co-

13 f

»nantibus, laborantibus, vigilantibus, ftuden-

ln

» übus, petentibus, pulfantibus nobis mifericor-

» diam Dei dicit conferri divinitus, non autem

ida

B

»Ut credamus, velimus, vel hzec omnia, ficut

E

»Oportet, agere valeamus, per infufionem ac

fünezggrmal

» infpirationem S. Spiritus in nobis fieri confite-

»tur; & ant humilitati aut obedientie fübjungit

"t

» gratiz adjutorium, nec ut obedientes & humi-

1 Upemm

li

plesfimus, ipfius grati donum effe confentit,

gTefiftit Apoftolo dicenti: Quid habes, quod

uj

IN

,non

l

DE GRATIA.

315

ln b

,non accepifti? Et r. Cor. 4. Gratia Dei fum id,

jucm

» quod fum.

RrsPoNDEO]dift. Docet, quodhomo non

habeat vires ita conandi, rogandi &c. meritorié

I

ac falubriter ad vitam zternam.c. difpofitivé ad

t

Concilium folum dicit, hec omnia

gratiam. n.

(

fieri non poffe fine infufione Spiritus San&ti, fi-

T Nune

1

cut oportet, hoc eft, perfe&te, meritorie, & fa-

Mvw

M

lubriter in ordine ad obtinendam vitam s&ternam.

OBJICITUR. 2.

Concilium Tridentinum

J

Seff. G. Cap. . dicit: , Juftificationis exordium in

, adultis à Dei per Chriftum Jefum praveniente

»gratia fumendum eft, hoc eft, ab ejus voca-

»tione, qua nullis eorum exiftentibus meritis,

» VOcantur.

t

2

Idem Concilium Se[J. 6. Can. 3. dicit: ,Si quis

CTH

vt

» dixerit, fine praveniente Spiritus San&i illu-

Vun n

» ftratione atque ejus adjutorio hominem crede-

gnn t

, Ie, fperare, diligere aut poenitere poffe, ficut

ml

» Ooportet, ut ei juftificationis gratia conferatur,

,anathema fit^ Ergo ad obtinendam gratiam

du

non fufficit facere, quod eft in fe.

i

!

REsPONDEO

Nils

Ad 1. dift. a.

Exordium immediatum eft fü-

Q

ynty

,Wl

mendum à gratia Chrifti, & fine meritis fimplici-

ter dictis. c.

Exordium mediatum, & fine difpo-

j

fitione ad gratiam. n.

Ad a&ualem juftificatio-

1. *UIUUU

nem requiritur a&ualis converfio voluntatis ad

;

finem füpernaturalem, que converfio fieri ne-

jins

quit fine illuftratione & motione gratiz intrinfe-

gt

ce fupernaturali, per affenfum voluntatis trans-

j e[[e d

Sed ad hanc ipfam gratiam

deh »

eunte in habitum.

intrin-

316

DISPUTATIO III.

intrinfece fupernaturalem obtinendam requiritur

igo t

idonea difpofitio voluntatis, ad quemquam di-

PT

fpofitionem ponendam fuffecerat gratia extrinfe-

m l

ce fupernaturalis.

Neque ea difpofitio habet ra-

Oyi

tionem meriti ftri&te dicti , autproprietalis, re-

uf r

late ad premium intrinfece füpernaturale.

u ii

4dd 2. c.a. dift.c. Ergo ad obtinendam gra-

yd gain

tiam juftificationis non fufficit facere, quod eft

fj d

in fe.c. ad obtinendam gratiam illuftrationis vel

à, al

motionis previz ad juftificationem. n. facienti

gt

enim quod eft infe Deus infallibiliter confert gra-

s M

tiam illuftrationis & motionis intrinfece füperna-

u l(if i

turalis prerequifitead juftificationem. Ratio eft,

dtomo 1

quia prout hoc loco D. 'Thomas obfervat, fi ad

a

hanc gratiam illuftrationis & motionis intrinfece

$ d

fupernaturalis prerequiretur alia gratia intrinfece

du

)

füpernaturalis, deberet pro preparatione anime

i in, j

ad hanc gratiam przrequiri alia gratia, & fiepro-

Qm (f

cederetur in infinitum.

Itaque dicendum, pre-

HM, $1

parationem feu difpofitionem idoneam ad gra-

d

tiam intrinfece füpernaturalem haberi poffe per

"

gratiam extrinfece fupernaturalem.

tf (

m )

Os]JrCiTUR 3. Si facienti quod eft in fe,

infallibiliter confertur gratia ad falutem s&ternam,

Hl f

"Mp

fequitur, quod operatio facientis quod eft in fe,

R 7Y

habeat connexionem cum gratia & falute :terna ;

fed hocnon poteft dici.

Ergo.

MT

Min. prob. Ope-

VAU f

ratio quoad fübftantiam naturalis non poteft habe-

P

re connexionem ad ens intrinfece fupernaturale,

li

NDp

.RKEsPONDEO dift, Sequitur, quod habeat

connexionem moralem ex liberrimo Decreto

At

l Di'lLS

Dei, fic difpofitis conferendi gratiam.c. conne-

K

xionem phyficam.n. Sic enim etiam datur con-

lr

nexio

N p

I

DE GRATIA.

317

'Edl'ä RM

nexio inter Sacramenta & gratiam , etfiamfi illa

T

hn

[

[

n

non fit phyfica; fed moralis, prout ex Tract. de

Sacram. füppono.

Mil

,

OB]JICITUR 4.

Si hirc do&trina effet vera,

p

poffet dari ratio, cur unus trahatur & perveniat

Filrd

ad gratiam, alter non trahatur & non perveniat

D )

ad gratiam.

Sed hoc non poteft dici.

Ergo.

s uit

Ht

Maj.patet ; quia femper poffet dici; ille ideo tra-

hitur, quia fe digne preparavit adgratiam; alter

non trahitur; quia non fe przparavit digne ad

gratiam. — Min.prob. 1. Apottolus r. Cor. 4. v. 7.

N

dicit: Quis te difternit? In hac fententià autem

li

poífTet homo refpondere: JDifrernit me ju[lHitia mea,

prout S. Auguftinus l. de predeft. c. s. obfervat.

2

S. Zuguflinus id in pluribus locis negat.

m*w

i

Nam de Predeft. n. 16. ait:. Cur iffum potius , quam

ii

;mue

ilum liberet, inforutabilia funt judicia ejus ;; quafi

ntà, n

dicat: Quem trabat , €9 quem ron trabat; quare il-

ii

lum irabat, €g illum mon trabat , noli velle judicare, ft

d

non ois errare.. Et 1. de dono perfev. c. 13. Dilu-

gt

cide oflenditur , €' incboandi && usque in finem perjeve-

vl

vandi gratiam Dei non feécundum merita mofltra dari,

füd donari fecumdum ipfis fecreti[fzmam. 'ooluntatem.

Et 1. 2. de peccat. merit. c. 5. Cur autem illum ad-

juvet, illum non adjwoet; illum tantum 5 illum autem

g utd

non éanium ;. iftum dllo , illum ifto modo, penes ipfum

hn

h

eft & equitatis tam fecrete ratio && excellentia pote-

"

,

jnt

J[atis.

ResPoxpEo dift. Maj.

Poffet dari ratio

WQ

qw

in genere ac regulariter tr. univerfim & in indi-

viduo. n.

Deus enim non raro extraordinarie ad

m »

; K[BW i

gratiam & gloriam vocat etiàm pofitiveindignos,

v.g.Saulum perfecutorem, D. Auguftinum durm

Mwmw

adhuc

DISPUTATIO Ill

318

adhuc erat hzreticus,

Hujusmodi vocationumi

"

ais r

extraordinariarum non poteft ab homine dari

ratio. Dein in particulari feuindividuo inprimis

Desina

nemo poteft fcire, an fecerit quod eft in fe, ita

n lu

ut juxta eftimationem divinam fe debite ad gra-

li atl

tiam preparaverit; dein etiam pofito, quodhoc

,ui,

J

certo noffet, non poteft darerationem , cur Deus

,

per gratiam extrinfece fupernaturalem , nempe

fug CU

at

pef dire&ionem fua& providentie, fe pofuerit in

ea ferie caufarum ac circumftantiarum, in qua

Qtonodo 2

1

erat potius operaturus bonum vel malum, v. g.

gt q

cur fibi contulerit parentes bonos, magifítros

n f

probos, focios pios &c. ? Non itaque homo fe-

sipeced

ipfum difcernit, fed gratia Dei, primo quidem

,

nptt qux

l

107 7

fupernaturalis extrinfece; dein vero fupernatu-

ralis intrinfece.

dyqurtt

OsjriciTUR $. Si Deus infallibiliter con:

um Om

T. Cinh

ferret gratiam facienti quod eft in fe, poffet ho-

mo dicere, fe per fua merita effe affecutum gra-

mll

Janieri,

tiam. Sed hoc non poteft dici.

Ergo.

Maj.

patet ; llla enim opera proprie loquendo poffunt

1. ii

!

AWijg:

dici meritum, quibus gratia retribuitur, feu tan-

quam retributio tribuitur.

Min. prob. ex variis

Rgttur

textibus Patrum: r. S. Zuguflinus l. ?. ad Bonifac.

Dd t

c.8. n. rg. ait: ,,Si fine Dei gratia per nos inci-

ïm) lion

»pit cupiditas boni, ipfum ceptum erit meri-

'.;

l

!

l

' l ulgem

»tum, cui tanquam ex debito gratie veniat ad-

E

»jutorium; acfic gratia à Deo non gratis dona-

l

» bitur, fed fecundum meritum noftrum dabitur.

D

! Ro

» Et c. 7. Si precefferint bona opera, tanquam

&UJ VO]L

» Operibus redditur gratia; & fic gratia jam non

MOADEO

» eíit gratia.

m

2, Sö

»Ime

V

Il

DE GRATIA.

319

ä""n

2.

S. Profper adverfus Caffianum fcribens, in-

]

t

primis refert ejus doCtrinam & hec verba: , Cum

ü

[

M

» Deus in nobis ortum bonz voluntatis infpexe-

Ti

r1t, illuminat eam, atque confervat, & inci-

[

U

j

Vea

» tat ad falutem , tribuens ei , quam Vellpfe plan-

i) q

tant vel nofcro conatu videt emerfiffe. - -

M Cr]

Non enim folum a&uum, verum etiam cogita-

TMj

tlonum cun&arum ex Deo eft principium."

COR Y

Recxtams his Caj/ani verbis fic eum impugnat:

M

1

» Quomodo non advertis, te in illud damnatum

A

1nc1dere, quod velis nohs convinceris dicere,

J

1 t

» gratiam fecundum merita noftra dari, cum ali-

UAiU

» quid precedere boni operis ex ipfis hominibus,

propter quod gratiam confequantur, affirmas.

[

jf

» Non enim nullius meriti haberi poteft petentis

» fides, quzrentis pietas, pulíantis inftantia, pre-

» Ccipue cum omnes hUJUSInOdl & accipere, & in-

]

H

tht

»venire, & intrare dicantur."

Deinimpugnans

t.t

n

UR

Y

aliam propofitionem Caf/iani , qua dicebat: , Cum

a

Deus viderit, nos ad bonum velle flectere, oc-

t

l

Eu4

currit dmglt atque confortat, /ic banc propo-

, Jitionem. vefutat : Quis non videat, quodhzc do-

us

üN

&rina meritum libero affignet arbitrio, quod

Au L

» preveniatur gratia, quz ei famuletur, reddens

debitum, non conferens donum.

)T;u U»l

S. Fulgentius ]. de Incarnat. c. 18. ait:

mm*

3

Pu.

Si noftrum eft velle credere, priusquam Dei

.'o quo

i

gratia nos incipiat adjuvare, injufte gratia dici-

punge

tur; quia non gratisdatur hominibus, fed bone

T

j

lr:

retribuitur voluntati

N me» W

RrEsPowpDEo n. Maj. ad prob. dift. a.

Illa

ig

opera poffunt dici meritum , quibus gratia retri-

buitur independenter à gratuito Decreto divino

tri

3290

DISPUTATIO Iii,

tribuendi aliquod praemium tranfcendens omnem

Jsros

äntfalfäa

exigentiam creaturz, & fi illa opera fiant inde-

pendenter à gratia fáltem extrinfece fupernatura-

qdit

li.c. fecus n. Caffianus erravit cum Pelagianis

golpt

eodem modo, ficut Bajus, quod nec juftitiam,

ii [:

nec fidém , nec fpem, nec charitatem , nec gra-

gt

tiam fanctificantem admiferit intrinfece füperna-

t

turalem; & hinc nec admifit gratiam illuminan-

gt pr

tem vel excitantem intrinfece fupernaturalem:

agl d

In hac fuppofitione clarum eft, actus virtutum

iime; (

naturales effe meritum de condigno juftitie chri-

inquete

ftiane , qua habetur per Chriftum. Sed in no-

EE

ao zel

ftra fententia, fides, fpes, charitas, & gratia fan-

Gificans, &gratieactuales immediate moventes

ia idor

ad fidem, fpem & charitatem, funt ens intrin-

u n

fece fupernaturale.

Et hinc previa difpofitio,

at qu

qua ex liberrima voluntate divina prerequititur

:gon'mo E

& acceptatur tanquam conditio, tam parum ha-

:

bet rationem meriti proprie dici, quam parum

DI

meritum vocari poffunt a&iones facramentales,

A

v. g. contritio, confeffio, abfolutio; relate ad

.:';'f» d&mw

gratiam facramentalem.

?5 diior

OnJiciTrUR 6. Apoftolus ad Rom. i. di-

RUT

At ver

Cit: Quis prior dédit ii 9 retribuetur ei? quoniam

!

m

ex ipfo [uni omniá. Similiter Jobi41.dicitur: Q:

/

$

;ï&:mhoru

ante dedit nibi, ut reddaimn ei? ommia, que [ub celo

f

s vt

Junt, mea funt. Sic & S. Auguftinus in Expofit.

" aun]

Pfal. 1. dicit: JDe me omnino nibil prafnam. Quid

"Ri i

énüm dttuli boni, ut mei wüferéaris & juflificares ?

BD

u

id in me. inveniflüi nifü peccata? Séd bec omnia

t

"M. «

é[Jent falfa , fi Deus fácienti quod. eft in f& infallibiliter

j

1

£onfert gratiam. — Exgo.

"l n

$

RESPO;*-X;

Y

^if

DE GRATIA,

32I

gt

i

REsPONDEO c. Mgj. dift. Min.

Hecomnia

lg

effent falfa, . fi Deus conferret gratiam facienti.

Xl

quod eft in fe independenter à previa gratia ex-

t

trinfece fupernaturali , aut fi univerfim confer-

LT

ret gratiam dependenter à tali difpofitione tr. fi

lg

eam confert operanti dependenter à gratia ex-

1

[

trinfece fupernaturali, & aliquando etiam fine

du

ulla previa preparatione. n.

$. Auguftino, &

TU

M

n

Saulo gratia conceffa eft fine previa fufficienti

difpofitione; quamvis in Auguftino Deus forte

0i

ftudium quzrendz veritatis, quod utique ex fuo

b

Al

genere non erat peccatum, refpicere potuerit,

ddy

& in Saulo zelum pro Deo.

Sed in aliis, in qui-

TR

bus Deus idoneam difpofitionem reperit, eam

non reperit fine füa gratia previa extrinfece fu-

i d

pernaturali, qua ejusmodi homines in actu pri-

mo proximo ad operandum moraliter bonum

hr

conftituit,

u

quiy

OnjJrcrTruR 7. Clerus Gallicanus in Co-

1

sj NIl

mitiis generalibus 1700. 4.Sept. ut refert Con-

Mi

J

tenfon, damnavit duas fequentes propofitiones:

N

J

:

» Prima. Axioma illud Theologicum; Facienti

g

» quod in fe eft, Deus nondeneeat gratiam, non

j

:H

, folum eft veriffimum , atque do&rins Scriptu-

,r&, Conciliorum, & Patrum maxime confen-

,taneum; verum etiam per illud figuificatur ob-

,ligatio, quam Deushabet dandi gratiam facien-

5 quod eft in fe, non folum facienti quod

» eft ex fe viribus gratie, fedetiam illi, quicum

, non habeat gratiam ; facit quod eft infe, viri-

, bus naturg.

Secunda, Quia tamen opera viri-

, bus folius natutz elicita omnino fterilia funt,

, atque incapacia merendi dona intrinfecé & theo-

D. dmort Tr.dePecc.orig.& grat;

X

7)10gi"

322

DISPUTATIO

IlI.

fs Í

»logicé fupernaturalia, ideo dicimus, obliga-

» ionem, quam Deus habet, conferegdi gratiam

j omt

Jl ,leUUW

tacænu quod eft in fe ex Vmbus náture, feu

5 , viribus gratie pure naturalis five non theologl-

wfpwal

h:st l

, Ce füupernaturalis, non oriri ex bonitatetalium

» operum, aut ex ullo merito five condigno five

mjïfï[

, Congruo, quod infit illis operibus in ordine ad

stattion

» gratiam; fed ex paé&to inter Chriftum fidejuffo-

vt m

,rem noftrum & Patrem inito, ad gratiam ho-

u toey.

/mn'ï p

,mlmous conferendam propter Chrifti merita,

» refpiciendo ea naturalia opera, ut purum ter-

eylel

14 D0|

»minum, nonutmeritum ullum, aut rigorofam

» condmoncm.

Cenfura erat bec: Hie düzg pro-

zilituade

» pofitiones, qua parte caufam difcernendi inter

ad, i

» juftos & non juftos in opera mere naturalia re-

mnfece |

»ferunt, Semipelagiani(mum inftaurant mutatis

& GLIDO

tantum vocibus.

Pactum autem, quod inter

M

Deum & Chriftum afferitur, commentum eft

t 0000

»temerarium, erroneum, nec folum tacente,

Dj

» fed etiam adverfante Scriptura & traditione Pa-

u$ e

, trum prolatum."

Ergo noftra fententia non

3 vol

poteft admitti

Utrrmf

RESPONDEO C.a. n.C

Noftra enim fen-

8 VIfI

tentia non dicit

Deum infallibiliter conferre

Uæ ITU

gratiam facienti quod eft in fe ex folis nature

l

viribus per opera mere naturalia & per gratiam

Igra

tf

pure naturalem, neque dicimus

ejusmodi pa-

j J-—LU!l]

&um fuiffe initum aut Decretum divinum ftabili-

At

tum, conferendi gratiam facienti quod eft in fe

CJaoxald

ex folis nature viribus, per opera mere naturalia,

& pergratiam pure naturalem. Nam, cum hoc

* lp |

V:i),

loco per gratiam intelligatur gratia babitualis , duo

nos ab ifta damnata doctrina diftinguunt

Nam

d"nant

inprimis

l

DE

GRATIA.

328

ümn!, li

inprimis in ftatu naturc lapfz ad operandum mo-

lr

32*.

u

raliter bonum non fuflficit gratia pure naturalis,

i

(

fed requiritur gratia extrinfece fupernaturalis,

Vg

:

nempefpecialis protectio à poteftate doemonum,

Xb

& fpecialis difpofitio providentiz divinz, & non

At

raro etiam fanatio nature, quz licet non fiant

Bd

er operationes divinas intrinfece fupernaturales,

f ld

pertinent tamen ad ordinem fupernaturalem, &

d

funt gratiz extrinfecefupernaturales, quales non

g?m(ho

l:

il

funtgratiw pure naturales. Dein juxta nos fa-

V

cere quod eft in fe per gratiam extrinfece fuper-

L

I

naturalem non eft immediata difpofitio ad gra-

1

tiam habitualem, de qua in his propofitionibus

fermo eft, fed tantum ad gratiam aliquam actua-

fæ q,!l LA IN

lem intrinfece fupernaturalem , puta ad illuftra-

J ul

tionem vel motionem entitative fupernaturalem,

N

que fi per confenfum voluntatis acceptetur,

RD

tranfit in donum habituale.

Itaque non eft ve-

r u

rum gratiam, puta habitualem, conferri pofitis

Ti

folis aCtibus ex viribus nature elicitis, cum ille

confenfus voluntatis, qua gratie illuftranti &

n at

moventi intrinfece fupernaturali confentitur, non

fit ac&us ex viribus folis nature elicitus.

Md

g

O5 ]JrciTUR 8.

Illud Decretum divinum

L

conferendi gratiam facienti quod eft in fe, non

poteft probari folido fundamento.

Ergo eft gra-

i?

tis confictum.

g, 0

2

Si hec fententia vera effet, noneffet ho-

p

mo Chrifto valde obftrictus.

ii

3

In hac fententia enervaretur orandi ne-

g

ceffitas.

:' NRTI]) (;

"

M

o

REesPONDEO

J

L

Jj n

ZAd 1. n. ant.

Cum enim Deus hominem ob-

,

l

Ü

u

L

X2

liget

DISPUTATIO III.

324

Pa

liget ad querendum finem füpernaturalem , qui

fine gratia intrinfece fupernaturali obtineri ne-

;gmdifall

quit, & Deus in difpeníandis gratiis non fit ac-

fora

ceptor perfonarum, nec operetur coeco modo

fed juxta ordinem divinz fapientie, clarum eft,

giu/

-:a,;;';mdal

quod requirat preparationem congruam, quan-

m

tum ea per vires gratiz extrinfece fupernatura-

ymy

;

les, quas nulli hominum denegat, obtineri poteft.

':

nl

d 2. n.a.

Nam Chrifto obftrictus eft ho-

74 g,

mo, quia eft author elevationis ad ftatum füper-

aM

naturalem, & quia per eum homini veniunt gra-

3mfpof

tiz extrinfece fupernaturales; fine quibus homo

diant,

non poteft operari moraliter bonum, prout

at

Quaft. 3. oftenfum eft.

tsf (

Ad 3. n.ant.

Quia oratio eft neceffaria ad

Bs t

d5 n f

obtinendas ulteriores gratias extrinfece fuperna-

turales, fine quibus non diu perfeveratur in bo-

L. N

1

no, quamvis folum moraliter honefto, prout

;,

l

"

d

i Q n

patet ex Quaft. 3.

Vr q

n ff

E7 fm

QUZESTIO VI

W d t

4fn omnibus detur. gratia. fufficiens ?

MJ Ail f

OTANDUM I.

Gratiam fufficientem dividi

ï*äx Qu

*f 0b

à nonnullis authoribus in proxime /ufficientem,

1

C

&in remote fafficientem. PROXIME SUFFICIENS

vocatur, qua pofita non requiritur aliud ex par-

Val n

te hominis ad operandum falubriter in ordinead

vitam seternam. REMOTE sUFFICIENS VO-

Id

(

l Wä"! [

catur, qua pofita datur quidem facultas ponendi

T ag

aliquam difpofitionem ad operandum fàlubriter,

fed

ll

DE GRATIA,.

325

dU

H

fed nondum habetur facultas proxime expedita

g

operandi falubriter ad vitam eternam.

d

00

NoTANDUM 2. JuxtajJanfenium, nequi-

» m

dem juftos fémper habere gratiam fufficientem im-

plendi mandata.

Hec ejus mens explicatur ejus

, (

p

propofitione damnata prima, quz itafonat: Jli-

qua Dei mandaia juflis volentibus atque conantibus

lbüïüi

p

Jécundum prefentes quas babent vires e[Je impo[fibilia ;

&

deeffe quoque gratiam, qua po[fbilia fumt.

NoTANDUM 3. , Quod poft damnationem

hujus propofitionis omnes quidemCatholici Theo-

b

D

l

Lkl,f

logi doceant, in juftis dari gratiam fufficientem

ad obfervanda omnia mandata ; non tamen omnes

concedunt, quod gratia fufficiens femper detur

du

omnibus peccatoribus, prefertim exccwcatis &

obduratis in malo.

Inter hos P. S'uenin in In-

W

bnetrti

ftit. Theol. part. VI. cap. 6. art. 2. fic fcribit :

li,

lufideles , qui mibil unquam audierunt de. Evangelio,

non receperunt olim, mec wodo vecipiunt gratias , que

ad falutem fafficiant.

Et art.3. Ommes obcecati C2

indurati non femper à Deo recipiunt gratiam füfficien-

J/

iem auí ad comverfionem aut ad obferoationem man-

datorum, aut ad fuperandam teniationem.

Verum

jj j

il

quidem eft, quod hec Theologia fuerit confixa,

& quidem ob doótrinam de gratia, prout patet

li

Tiralid

j

ex libro Gallico , cui titulus: ARemarques fur la

lil

]i

"T beologie du P. Sfuenin.

His tamen non obftanti-

v

jutil V

bus fcripfit anno praterito P. Gonzalezius Mat-

lt

thzo in Vindiciis Agredanis art. 10. $. 2. Plurimos

o

g

e[fe "'beologos. docentes , .Deum obcecatis & induratis

W[CIP

denegare auxilium fuffiiens , eosque prorfus de[Hitutos

ha?

vemedio in penam [uorum peccatorum relinquere

&c.

J

His

3

326

DISPUTATIO III.

g h

His fimilia fcribit P. Simonetti in Theologia Difp.

x

6. a. 5. Refp. 3. de gratia.

giini

DICO. Necinfideles, nec peccatores, et-

iam indurati, ullo unquam momento, quo gau-

l

haT

3. I

dent libero ufu rationis, deftituuntur gratia pro-

xime fufficiente ad juftificationem.

d

PRosBATUR. Inomnimomento poteft flþmul

j aX

j

dari confenfus ad gratiam extrinfece fupernatu-

-;fmation

ralem, & motio gratiz intrinfece fupernaturalis,

ij tte

& confenfus ad hanc gratiam; Ergo cum omni

z vide

momento detur gratia extrinfece fupernaturalis

as i

feu remote fuüfficiens; & confenfum huic gratiz

1005 D

infallibiliter concomitetur illuftratio vel motio

TT

intrinfece fupernaturalis, poterit in eodem in-

ll

ftanti reali dari etiam confenfus ad hanc gratiam,

;

?

& confequenter nullo momento homini deeft

Al

gratia proxime füfficiens adjuftificationem. Znt.

grob. Motus continuus per plura pun&ainterme-

Jatth

Ó w

]

dia poteft fieri in unico inftanti ita ut fit inftan-

) ]

taneus, prout patet ex motu radiorum folis, vel

Uzïfff, M

ex inftantanea cognitione caufie v. g. folis , &

24 000

effe&tuum. in longa ferie.

Ergo etiam motus

"p

continuus voluntatis ad juftificationem per plura

media poteft effe inftantaneus.

Caterum quod

Wt

gratia extrinfece füpernaturalis femper homini

..

adulto adfit, & quod facienti, quod eft in fe,

h

Z

[j

etiam femper conferatur gratia intrinfece fuper-

A

naturalis, partim oftenfum eft Quaft. 3. & 5.

Wi

partim patebit ex dicendis.

PROBATUR 2.

Nullus efthominum, etiam

qu

)

t

infidelium, & peccatorum induratorum, quinon

teneatur-amare Deum füper omnia, prefertim

3 ty r

r

J

in articulo imortis.

..'

m

Sed hoc non poffet dici, fi

aliqui

Almfæäï gji)

!II

DE GRATIA.

327

hi

j

l

tem. Ergo:

aliqui non haberent gratiam füfficien

Min. prob. Deus non poteft hominem

füb pona

damnationis obligare ad impofflibile.

Ergo.

g

n

PROBATUR 3

ex conbinatione textuum

Mifrin

Scripture , in

quibus univerfalitas gratiz fine li-

mitatione inter precipua

beneficia in immenfum

i

D

f

j

perpetuo extollitur, & affignatur pro fine prima-

i

5

rio Íncarnationis; ea vero, ut ita dicam , gloria-

tio Dei, toties repetita, in cftimatione homi-

num non videretur conveniens, fi infideles &

Wv

T

peccatores indurati exciperentur. TTextus au-

tem, quos Peletier collegit in opufculo, cui titu-

i

lus: DDe la grace univerfelle , funt fequentes:

[.

Matth.r. v.21. Pariet filum, €9 wvocabis

lt

ii

u

momen ejus Sefum. lpfé enim falowm faciet populum

M. Z

füum à peccatis eorum. — Quis éxcipitur ?

i

9

Matth.1r.v.27. Ommia wuübi tradita fünt

à Patre meo.

V/enite ad »e omnes , qui laboratis é9

LE

onerati eflis , & ego reficiam vos?. Àn ergo Chriftus

tem ad fe?

f

quempiam non eft refe&urus claman

m as

Et quis peccatori, ne clamet, os obítruet men-

tis ?

i

1

A

t

3-

Matth. 18. v. ro. Videte, me contemnatis

Venit emim filius bominis fal-

,rmnr

unum ex bis pufülis.

u

[

vare, quod perierat.

Quid sobis videtur? i fue-

" 'D'.Tn

iM

M

vint alicui centum oves & erraverit uma ex eis, mon-

ne relinquit nonaginta mover

n in montibus 69 vadit

&

]/f

?

querere emn; que erravit.

Et fi contigerit , ut in-

veniat eam; amen dico wobis, quia gaudet fuper eam

"m

sapis, quam fuper monaginta movem, que mom erra-

jf

*verunt.

Sic non eft

voluntas, ante patrem . oeftrum,

1 omnia, F'g

An

qui in celis efl, ut pereat unus de pufülis iftis.

u PO äfï

4

ergo

328

DISPUTATIO 1III

ergo datur ovicula, adhuc erran

a j

s in ftatu viz,

quam Chriftus non inquirat?

m

p t

4. Matth.23. v.37. Sferufalem, J'erufalem,

quoties volui congregare filios tuos ,

quemadmodum gal-

yn n

lina congregat pullos fuos fub alas ,

& noluiffi? An

ii

pullum excoecatum excipit ?

n

D

5. Matth.28. v.18. Data eft

mübi ommis po-

teflas in celo & in terra;

Euwntes ergo docete ommes

i Ul

gentes, docentes eos fervare omnia quecunque manda-

"NI

vivobis. Ut quid jubet, ut omnes fervent man-

2500

data, fi non omnes habent gratiam füfficientem?

UET

Idem obfervo, ubi Chriftus Marci 16. v. 1 5. di-

m

cit:' Predicate Exangelium omni. creatura.

É

»

lu

6. Luct 1. v.79. Zacharias pro omnibus Sal-

vj

vatorem inclamat: [/l]uminare bis, qui in tenebris

1d. teneb

!

€» in umbra mortis Jédent ad dirigendos jedes ma-

a hummn

Jiros in viam pacis.

1. Jmi

7

Luce 2. Simeon ait :

Fiderunt oculi mei

LIWTY

Jalutare tuums quod parafHi ante faciem omnium po-

ALUTT

pulorum, lunen ad reodationem gentium. Am ulli

h

L A.

]untas?

excocato deeft Jumen, an aperiendi oculos vo-

* r um

j '

8

Luce r

ts

n

9. V.Io. Penit filius beminis que-

Eu

vere C falo

quarit ?

um facere quod. perierat Quem ergo non

! 1 10

$

lt

9. Luce 24.v.46. Sic oportebat Chriftum pati,

& predicari in nomine . ejus penitentiam 6j remiffio-

Ptj

nem peccatorum in omnes gentes.

»"'Prtrus(

Quid juvat omni-

bus predicari penitentiam , fi

non omnes habent

L] 9: ;a

hn

LL

gratiam fufficientem poenitendi?

Io. Joannis r. Jita erat lux bominum; &

À Nj

lux in tenebris lucet ,

uY

"n

€9 tenebre eam mon compre-

benderunt.

N

Joannes venit in tefiimonium, ut ie[li-

(L

li

L

tionium

l

DE GRATIA.

329

;le

smonium perbiberet de. lumine.

Erat.lux *vera, que

jlluminat omnem bominem «enientem in bunc mundum.

a, ïï'l

Quotquot receperunt eum, dedit eis poteflatem. filios

AU

Dei fieri. An lux aliquando definit illuminare?

[

aut num aliquem excipit?

II. Joannis 3. v.14. Kxaltari oportet filium

bominis , ut ommis qui credit im eum , mom pereat,

Jed. babeat woiam eternam. Sic enüin Deus dilexit

t

mundum, ut filium fuum unigenitum daret , ut omnis

qui credit in eum , mon pereat , [ed babeat vitam ater-

N

gmam;

INon enim mifit Deus filium fuum in mun-

M

dum, ut judicet mundum, féd ut fakoetur mundus

4l

per ipfum.

Lux venit in mundum, €9 dilexerunt

INon reddi-

bomines magis tenebras , quam lucem.

tur cauf; tenebrarum defe&tus illuminationis, fed

T

voluntas humana.

12. Joannis8. v.1r2. Ego fum luxmundi, qui

féquitur m&, mon ambulat in tencbris , fed babebit lumen

viie. Nulla pars mundi excipitur.

li

I3.

A&. 2. v.17. & Joel 2. Effundam de [pi-

Non effunditur. fu-

n

MA

v

vitu meo fuüper omnem carnem.

per omnes, fi non datur potentia recipiendi in

omnibus.

14. Aé&. 1o. Vr erat nomine Cornelius (gen«

J

sl

tilis) religiofus ac timens Deum cum omni domo fua,

j

faciens eleemofynas multas , & deprecans Deumn . [em-

per. --

Petrus dixit: In veritate comperio, quia

Ü

NU

qon eft perfonarum acceptor Deus, fed in ommi gen-

"

&e, qui timet eum ,. & operatur. ju/Litiam ,. acceptus

1

ll

Qf

efl illi. Potuit placere Deo Cornelius, cur non

11*i

& quivis alii?

jj il

!

15. lfaie 49. v. 6. Dedi te in lucem gentiuut,

u um

Non

fj

ut fis falus mea usque ad exire

.mu,m terra,

$

per

339

DISPUTATIO III.

sl

Z

per lumen do&rine externum , fed per lumen

internum.

"T

;g[

TRUE

16. AG.17. v.23. Quod ignorartes. colitis,

A^

"ii

n

boc annuntio vobis, Deus mon in manujfadis templis

l

babitat , cum ip[ó det ommübus vitam & in[piratio-

r

nem C omnias fecitque genus bominum querere Deum,

JE forte. attre&tent eum aut inveniant, quamvis non fit

ld

i

longe ab unoquoque mofirum. —In ipfoó emm «ivimus

jta

&9 movemur. & fumus.

Sicut €9 quidam ve[trorum

Et

hi

po&arum dixit : lbfius enim €9 genus fJumus.

tempora quidem ignorantie defpiciens Deus , nunc an-

j lm

p

muntiat bominibus , ut omnes ubique peniteriam agant.

An jubetDeus, ut queratur ab omnibus, & non

dat gratiam fufficientem , ut inveniatur?

1

u

ll

19.

Apoftolus ad Rom. c. 1. v. s. "lccepimus

gratiam C apo[lolatum ad obediendum fidüi in omni-

bus gentibus.

Omnibus qui funt Rome «ocatis gra-

tia à Deo

JNon

r

Gracis ac barbaris debitor fum.

erubefco Eoangelium.

Virtus enim . Dei efl in falu-

((

tem omni credenti, Sfudeo primum (2 Greco.

Re-

husd

velatur ira Dei fuper injuftitiam beminum eorum, qui

eeritaten Dei in injuflitia. detinent.

Quia quod mo-

tum eft Dei, manifeflum eft. in illis.

Deus enim

1 lim]

dllis manifefTavit.

Invifibiia enim ipfius à creatura

ER t .

Bu

mundi per ea, que fatta funt , intelle&ta confpiciuntur ;

Jempiterna. quoque ejus cirtus, & dioinitas , ita ut fint

t

inexcufabiles ; quia cum cognoviffent Dewn , mon ficut

P

TUgc. 9X

3Deum glorificaverunt , aut gratias egerunt.

j Mgm j

v.10. Gloria & bonor &5 pax omni operanti bonum,

Wi

jSiudeo primum & Graco.

INon enim efl acceptio

03[1 m, Y, 1

jerfonarum apud . .Deum.

Cum enim gentes, que le-

ï' Pt |

gem non babent , naturalitev ea que legis funt faciunt,

MM

ejus-

il

DE GRATIA.

33t

h

ejusmodi legem mon babentes ipfi fibi funt lex 5 qui often-

dunt opus legi foriptum àn cordibus [uis, teftimonium

reddente. illis confcientia ipforum, €9 inter & invicem

cogitationibus accu[antibus , aut. etiam defendentibus in

die, cum judicabit Deus occulta. bominum.

Si ergo

etiam ab Ethnicis exigitur glorificatio Dei, gra-

tiarum a&tio, & teftimonium bonum confícien-

tig; & fi etiam in iis reperitur cogitationum de-

fenfio circa legem nature, non deeft illis gratia

fufliciens.

18.

ldem ad Rom.5. v. 15. Non ficut. deli-

Gwm , ita & donum.

$i enim unius delicto multi

mortui funt; wulto magis gratia DDei €? donum in

gratia unius bominis S'efu Chrifli in plures abunda-

vit.

Si enim umius delitio mors regnavit per unum ;

muulto magis abundantiam gratie €9 donaiionis &

ju[litie accipientes in vita regnabwwt per Chriflum.

loitur ficut per unius delittum ín ommes bomines in

condemnationem; fic per unius juflitiam in ommes bo-

münes in ju[lificationem. vite.

Hxc non effent ve-

ra; fi quibusdam Infidelibus deeffet graati fuffi-

ciens.

19. ldem Rom.g. 12. Idem Dominus. omnium,

dives in ommes , qui imvocant illum.

Omnis euim

quicunque imvocaverit nomen Domini , [alous eri.

Quis prohibet peccatores induratos, ut non in-

vocent Chriítum pro tollenda cordis duritie?

'r'f D-'-*(':ï (

20. ddem 1. Cor. 8. Sicut in Adam omnes t«

riuntur , ita & in Chriflo omnes vivificabuntur.

&

M

1. Cor. 16. v.22. Si quis non amat Dominum So-

il

Jum, anatbema fit.

Quomodo anathema, fj nori

Ti

n

habet gratiam fufficientem amandi ? Et quo-

l:

yit

inodo

332

DISPUTATIO III.

n

modo omnes vivificentur, fi non datur libertas

TL

redeundi ad vitam ?

h

21. ldem 2. Cor. $. v. 14. . Charitas Chrifti

hi

J

urget nos e[fimantes boc , quoniam fiunus pro ommi-

bus mortuus efb; ergo omnes moriui funt , & pro

02

emnibus wortuus efh Chriffus , ut jam mnon fibi vi-

JQJ L

f

i

vant, fed ei qui pro ipfis mortuus efl.-- — Deo ex-

bortante per mos obfecramus pro Chriflo , meconcilia-

Iu

/

mini Deo. — Exbortamur , ne in. vacuum . gratiam Dei

vng

vecipiatis. Quidhew exhortationes juvant, fi deeft

T0

f

lia

gratia fufficiens?

22. ldem Ephef.r. Benedi&tus Deus, qui be-

sriw

nedixit Tios in ommi benedittione [Dirituali - - .Im quo

a

babemus redemptionem [ecundum divitias gratie ejus,

)j

que [uperabundavit inflaurare omnia in. Chrifto, qua

?

$n celis & in terra fünt.

An ergo aliqui excludun-

hTilri

J

turabifta inftauratione? Et v.23. Omnia fub-

A M

jecit fub pedibus ejus , & ipfum dedit caput Jupra

10.4

df 0f

emnem Ecclefum, qui omnia in omnibus adimplet. .. An

n

ergo peccatores in

H

durati non funt amplius pars

H;:

LY

Ecclefie?

tl

23. ldem Coloff.r. v.19. Complacuit per eum

LP

reconciliare omnia in ipfo pacificans per. anguinem cru-

f;m:mz, /g

tis ejus [foe que in terris, ffve que in celis funt.

AO e

Nihil ex parte Dei à reconciliatione excluditur.

&t

us

24. ldem Ephef.6. v.18. Galeam [alutis a[fu-

Xrtin

smüte orantes ommà tempore im fbiritu.

In oppofita

A

fententia debuiffet dicere: affümite galeam , &

m

orate, qui habetis gratiam fufficientem affumendi

galeam , & orandi.

Nüro

mbum

25. ddem r. Tim. z. v. 15.- Chriflus. venit in

&t

gaundum peccatores faloos facere.

uos non ?

Rf

AUf

lm

26. ldem 1. Vim.2. Obfécro, fieri orationes pro

regibus

X d

Wl

il

!]

DE GRATIA.

333

n

régibus & omnibus, qui in fublimitate conflituti. funt.

Hoc enim bonum eft coram Deo, qui omnes bomines vult

T

[

a if

Ti

faloos fieri, & ad agnitionem ctritatis venire. . Hoc

fcripfit Apoftolus fub imperio Neronis.

Quo-

n

!v

modo autem Deus vellet orari pro omnibus, fi

'ü

non daret gratiam fufficientem omnibus?

]i

m

27.

Idem 1.'Yim. v.10. Speramus in Deum,

qui eft Saloator. omnium bominum , maxime autem fide-

L

lium. Ergo nec infideles excluduntur à gratia

WOl

falvationis fufficiente.

298.

lden 'Tit.2. v.11. .4pparuit gratia Dei

i

Salvatoris noftri omnibus bominibus.

Quomodo hoc

IV

verum, fi non omnes habent gratiam fufficien-

tem ?

H

29. 2.Pttrig. v.9. INontardat Dominus (ve-

M

N

nire ad judicium) /ed patienter agit propter vos , no-

lens aliquos perire, fed ommes ad pemitentiam reverti.

Ergo etiam omnibus dat gratiam füfficientem ad

ponitendum.

J

[9)

1. Joan. 2. v. 1. Si quis peccaverit, adoo«

catum babemus apud Patrem Sfefum Chriflum; & ipfe

eft propitiatio pro peccatis moflriss mom pro nofiris au-

tem ianium, fed etiam pro totius mundi.

Propitia-

tio hec non effet pro toto mundo, fi Deus noti

:

afone W

N

daret omnibus gratiam füfficientem.

Huc pertinent illi textus Scripture, in qui-

m

j L

bus fit fermo de immenfa charitate & mifericor-

dia Dei erga homines omnes.

j

PRoBATUR A. Conftatex libro Job; quod

jgas

Deus habuerit intimam converfationem inter-

nam etiam cum gentilibus, qui non erant com-

ff (bf*:]?lu 4'

prehenfi in feedere cum populo ele&o inito. Ergo

[yrt

um

idem dicendum de gentilibus, quibus nond

eít

m,W

334.

DISPUTATIO III.

At

eft (ufficienter promulgata lex & fides Chriftiana,

ac confequenter non eft illis deneganda gratia

l

fuffüciens. ni. prob. ex c. 33. ubi Eliu de infpi-

rationibus Dei internis loquens v. 14. ait : Semel

loquitur Deus ,. & fecundo idipfum mon vepetit ,. per

Jominium in vifione no&urna , quando irruit fopor. fuper

a

£

bonznes, C dormiunt in leGtulos . tunc aperit aures vi-

vorum, C& erudiens eos infiruit. difciplina , ut avertat

|m

füa

"

ii

bon-inem ab bis, que facit , & liberet eum de fuperbia,

dU

eru-ns animam ejus à corruptione.

j u

Si fuerit pro eo an-

gelus (v. g. cuftos, vel alius homo miffus àDeo)

y m

loquens , ut annuntiet. equitatem , wiferebitur ejus, &

iini &

dicet: Lübera eum, ut mon defoendat in corruptionem;

j

!f

inveni , in quo ei propitier.

Deprecabitur Deum , &

placabilis &i erit.

Ecce bec omnia operatur Deus tri-

1 NI

bus vicibus (fepe) per fingulos , ut revocet . animas

i

eorum à corruptione, & illuminet luce viventium.

Ita

Jl M Vad

l3

(a

Eliu gentilis loquens de aliis gentilibus fui equa-

libus.

Nam, ut recte D. Chryfoftomus obfer-

i

vat, etiam Job erat gentilis, conftitutus in lege

i

naturg.

[l

PROBATUR 5. ex SS. Patribus; ac in pri-

Serm 1

mis ex S. Auguftino.

y/

I.

i

S. Auguflinus Serm. 23. inter 5o. c. 6. n.6.

n m

gentilem converfum alloquens ait: Z/dulter mon

WS

jfuijli in illa tua vita preterita; plena ignorantia, mon-

[

Dv

QuIn

dum illuminatus , nondum bonum malumque. difcernens,

"n

Atf

zondum credens in illum , qui te me[cientem regebat.

um

Hoc tibi dicit Deus tuus: Regebam te mibi; ferva-

L

bam te mübi.

Ut adulterium mon. committeres , fua-

J

fór defuit; ut fuafor deeJet , ego feci. — Adfuit. fua-

für , non defuit locus , mom defuit tempus ; ut non

lg.

'MAR, ]

confen-

l

DE GRATIA.

388

f

"Agnofce ergo gratiam ejus,

d

"i

confentires , ego terrui.

cui debes, 69 quod mom admif;f!i.

In hoc textu D.

Lj

Auguftinus manifefte in gentili agnofcit gratiam

Jm.

M

fufficientem, qua nec poteft dici intrinfece fu-

Iu l

' I(lv;y

pernaturalis, nec intrinfece efficax, utpote prg-

cife confiftens in remotione occafionis, vel in

incuflione terroris.

h

2

ldem de lib. arbit. l. 3. n. 58. . Etiam in

ipfa ignorantia & difficultate liberam voluntatem. pe-

tendi, querendi, &? conandi mon ab[Wlit.

2V Uo)

3-

Idem de grat. & lib. arbit. n. 31. — Homo,

;|

b

qui voluerit & non potuerit , mondum fe plene velle

A D TU

cogno/foat , €9' oret , ut babeat ianiam volumtatem,

quanta fufficit ad implenda mandata.

INon jubet. Deus,

quod [ciret non po[fe ab bomune fieri ; quis boc me-

jeiat ? Sed ideo aliqua jubet, que mon po[Jumus, u

nouerimus, quid ab illo petere debeamus.

Yi

m

UW

]

t

4. lr.de divin. queft. q. 1. n. 14.. Hoc re-

"

filisi

ffat in ifla mortali oita libero arbitrio, mon ut im-

quitus

jleat bomo juftitiam , cum «voluerit , fed ut fe fupplici

pietate convertat ad eum , cujus dono eam po|jt im-

piere.

ii

lat]

Wa

5. Serm.278.n.1. JNemo defperet de.fe, qui

fuerit magnis peccatis imvolutus , €9 magmis fceleri-

Wi

bus irretitus.

6. Serm.3s1. n.12. Quidquid feceris , quae-

$ d. m

cunque peccaveris, adbuc im vita es, unde te Deus

j À

y

omnino fi fanari mollet , aujerret.

7. Serm.17. n. s. Nondum venit tempus judi-

g

iil

cüi, nondum finita efl woia , mondum claufus dies, mon

de[peretur.

"

n

8. In Pfal.17. n.8. .Dedit illum Deus in re-

probum [erfam.

Ea eft cecitas wnentis.

In eam quis-

p

quis

336

DISPUTATIO IIl

ginti

quis datus fuerit , ab interiore Dei luce fécluditur,

]

Jéd mondum penitus, cum in bac ifla eft.

.Mh

]j

9. In Pfal.147.n.26. Ecce deferit peccatorem,

Ergo defperatio ef]? — Abfit,

Non defperet. mix ; non

ji

de[peret mebula; non defperet cvyftallum.

L

10. Expofit. inchoát. in Epift. ad Rom. n.

tll

22. Licei advertere, etiam im ipfis S*udeis, quorum

[o)

[

blaspheniam. .Dominus arguit, mon fuiffe claufum cor-

rigendi fe , €? penitendi locum , quod Dominus in

I'RCBA'T

illa reprebenfione aii: 2dut facite arborem bonam &'c,

Quod utique mulla ratione diceretur eis , f propier

LO

! bP

ilam blasphemiam jam: commutare amimum in melius

& réGe fattorum fru&ius generare. non Jo[[ent.

Jf W

1

II. Serm.2. Dom. in monte. n. 32.

ANulla

A TA

'...

eft anima, quamvois perver[a, que ullo modo ratioci-

mari poteft , in cujus confcientia mon loquatur Deus.

li

^

Omnis anima rationalis , etiam cupiditate cecata, ia«

men cum cogitat (5 vatiecinatur , quidquid in ea ra-

&iocinatione verum eftü, non eiiribuendum eft , fàd ipft

lumini cerütatis, à quo vel tenuiter p

ro fui capacitate

Il

iMlufiratur.

? ATH

I2. 1 3. de lib. arbit. n.56. Znima faculia-

0090 u

tem babet, ut adjwoante creatore feipfam excolat, &9

d

1l

Aliff

pio fludio po[fit omnes aquirere , &5 capere virtutes,

LA

li

per quas C& à difficultate cruciante , 42 ab ignoran-

ill

ia coecante lberetur.

INon enim ante omme weritum

1((?&?

"A r g

boni operis parum ff accepiffé ma

turale judicium.;

Quod |fi ag

ere noluerit , peccati vea jure tenelitur, tan-

ll

quam.que mon bene ufa fit ea facultate, quam acce-

À

[5 Mj gï!

fit.

Quanquam enim in diffcultate 6 ismorantid

t

du

f

nata fit, mon tamen ad permanenduin ij eo , quo nata

eft , aliqua meceffitate. conftringitur.

In his duobus

ultimis textibus S. Auguftinus manifefte iterum

? jj

W

M

loqui-

; ;i[:fm; ,

|

d fTF []

j

DE GRATIA.

337

|

]

D

L

loquitur de gratia fufficiente extrinfece fuperna-

turali.

[u

13i

In Pfal.119. AINunquam tibi deeft , tu tibi

)

noli dee[Jc.

1

D . Epift. 191.

Gratiam pufülis magnisque lar-

l

li

gitur.

Et Epift. 19o. Gratia per Chriffum datur

pufllis & magnis.

Idem habet l. r. ad Bonifac.

Plures ejusmodi textus ex lll. Maffeio attuli in

'Tra&. de Deo.

PROBRATUR Ó. ex aliis Patribus.

I

S. Profper l. de vocat. gentium. c. 14.

mlif

ANeque ob boc excufabiles funt mationes, que alienate

à converfiome lfrael [bem mon babentes, & fime LDeo

in bóc mundo fub ignorantie tenebris perierunt , quia

]

bec abundantia gratie , que munc unioerfum mundum

T

Et c. s. d-

vigat , pari antea largitate non. fluxit.

bibita enim [&mper efl univerfis bominibus quedam

i W

fuperne amenfüra. dottrine , que etfi. parcioris , occul-

ni;

tiorisque gratie fuit, fufficit tamen , ficut. Deminus

n

judicavit , quibusdam ad remedium (efücax), ommi-

bus ad teflimomium.

Quia nempe inexcufàbiles

teftimonio hujus gratizv convincuntur, eo quod

gratia illa fufficiente uti potuerint, & noluerint.

T

2

un-

)!v

S. Ephrem. Serm. de mult. peccat. N

quam graiia quenquam rejicit [aloari cupientium. . .Nam

uí fons , fic & divina gratia omnibus expofita. ef,

ac patet femper ea frui volentibus , 69 umicuique ,

)

quantum oluerit.

Et Serm. 1. de compun&. INe-

« propria

/il ^

que potef] mos gratia penitus deferere.

enim benignitate eo adigitur , ut omnium moftri mife-

u

Teaiur.

3.

"Irnobius 1. 2. adv. gent.

dÍn non equas

j

W

LHaud ab

liter liberat, qui equaliter ommes 'vocat ?

P

j

X

indul-

ub

D. dimort Tr.dePecc.orig. & grat.

338

DISPUTATIO

III.

indulgentia principali quenquam repellit , aut refpuit,

p Omb

qui fublimibus, infimis , fervis, fuwinis, pueris, uni-

formiter pote[Tatem «veniendi ad. fe facit.

Patet omni-

;Sn'mrdia

)

|

bus fons vite,

meque ab jure potandi quisquam pro-

il

bibetur. — Quid imvitans peccat , cujus füle be Junt

atl

partes, ut. fub iwi. juris arbütrio fructum fue benigni-

mb

tatis exponat?

( f

4. S. ZImbrofius Serm. 12. n. 13.. llud verum

JA

l

,

/

Lj

lumen omniübus lucet ,. fed [i quis feneftras fuas clauferit,

d

eterno lumine feipfum fraudabit.

nx i

Solvuntur Objectiones.

.W'?.'Ilïl' T

u

J 1 ]0;

OsJrcrTUR r. Scriptura in pluribus locis

teftatur, non dari omnibus gratiam fufficientem.

LY

j Düm

Ergo norm datur. 4mt. prob.

I. JEvangelifia Soan. 12. v. 39. dicit de indu-

tl

ratis. Judzis :

Propterea mon poterant. credere , quia

dugui

dixit lfaias : Excecavit oculos eorum » € induravit

pI

lo

cor €orum , ut mon videant oculis & mon intelligant

corde , €&? convertantur & fanem eos.

1 dik

2. Luce 4. v.11. Difcipulis Chriftum inter-

;anfequem

rogantibus, cur femper lo

dm m

queretur tantum in pa-

4v

rabolis, Chriftus refpondit: Illis in parabolis omnia

fund

W

fiunt, ut vide;

v

2*0

t if

$ videant, C& non videant, ( audien-

tes audiant , & mon intelligant ; nequando conoertan-

-^ QU

&ur, dimittantur eis peccata.

ii rum

3. Exodi 9. v. 16. de Pharaone Deus ait:

f"*ïifxmrm,

Jldcirco pofui te , ut oflendam in te fortitudinem meam,

AUndi

€ marretur. mnomen meum in. omni terra.

Id repetens

Vi

Apoftolus Rom.9. v

od

j5j

r

I.fübjungit: Ergo cujus vult

!

dMh

l

Guf

miferetur , & quem vult indurat.

E

"

, S]c |

t

4. 1l.2. Machab. 9. v.23. fcribitur de Antio-

i

ïx-

'

m

cho:

1

f

|

DE GRATIA.

i

339

El

!

J

d

cho: Orabat bic [celefhus -Dominum , & quo mon e[fet

mifericordiam confecuturus.

3.

Zpoflolus ad Heb. 12. v. 17. de Efau lo-

quens ait: Seitote , quoniam poflea cupiens bereditate

i

benedittionem reprobatus efl. — INon. enim imvenit. peni-

tentie locum, quanquam cum lacbrymis inquifilJet eam

, |

)

6. Idem Apoftolus Hebr.6. v.5. 4mpo[fibile

W

ef? , eos qui funt illuminati, guflaverunt etiam donum

celefle 65 participes fa&i funt Spiritus Santti ,. gufla-

verunt nibilominus bonum Dei verbum , virtutesque fa-

culi futuri, & prolapfi fünt , rurfus renovari ad pe-

!l

mitentiam.

7-

S. Joannes r. Epift. s. .Eff peccatum ad

mortem , mon pro illo dico ut roget quis.

8.

Etiam in primitiva Ecclefia excludeban-

) W

tur quidam à penitentia Ecclefiaftica

Ergo Ec-

clefia agnovit

eos etiam excludi à Deo à fpe

/1: T

veniac.

n,

RESPONDEO

UV: La

-4d 1. dift. INon poterant credere impoten-

tia confequente ad futuritionem incredulitatis

fundatam in diffenfu Judeorum pravifo à Pro-

pheta. c. fundatam in decreto abfoluto denegandi

gratiam fufficientem. n.

Verba autem Prophete

O U

Ifaie. 6.,

quze videntur effe imperativi modi,

J [

in Hebralco funt futuri temporis.

Inlingua enim

Hebraica futurum & imperatiouss quoad modum

fcribendi non differunt

In latina autem verfio-

Jf Dj

ne fenfus poteft effe ifte: Fac ea, ex quibus de-

UM

Mi

»'[

pendenter à caufis liberis fecutura eft exceecatio

'W ET d

&induratio. Sicenim dicitur obtenebrare aerem,

& indurare ferrum, qui ea à luce ac igne fubtra-

hit

Precipitur proin, ut fiant abundantiffima

f

2

Inira-

340

DISPUTATIO

III.

ater )

miracula, & profufio. do&rmæ abundantiffima,

quorum multitudo & familiaritas ex mdlfpofitlo-

JMMHJ |

inis

ne hominum induxit vilipenfionem feu contem-

ptum ficut etiam copia lucis excoecat

& clamor

J

aures dggravat

o e

d 9. dift. ut non videant, &c

ita ut illa

i pe

particula caufalis uj importet rationem aCtionis

firai D

n «

ex qua confecutura eft excecatio & induratio. c,

ita ut importet finem intentionis. n

jriftus

z dÀ

hoc 1loco affignat rationem fu: methodi in pre-

VOA

dicando per parabolas

Nempe, quod fic effet

Ti QU

à Deo decretum & in Propheta Ifaia prenuntia-

100 fü

tum, Judeis tantum conferendam effe gratiam-

ft Il

fufficientem ad agnofcendam veritatem; ad quod

TUf

fufficit methodus predicandi per parabolas; plus

P

autem erati$ & claritatis illis non effe conferen-

p

dum, licet ea gratia fufficienti ufuri non fint, fed

TR d

potius exinde anfam fümpturi, ut in obftinatione

Tortm

& cocitate maneant

Itaque illa particula cau-

B YerQU

falis ut non dicit motivum intentionis in agente,

Tiferton

fed denotat, ex parte actionis ex alio motivo &

fine optimo afï'umptæ reperiri cau/alitatem occafto-

A ii

ERN |

nalem relate ad. effe&tum occafionatum.

4ÁAd 3. dift. dicitur hoc, ita ut particula cau-

-Jhæ 1l

falis u£ dicat motivum actionis divinz collative

il

gratiarum fuüfficientium, & promotiv& adregnum,

fr

& fubtractivi gratiarum extraordinariarum effi-

! ZM li v?a]em

cacium.c. ut dicat motivum actionis divinz fub

A n

tractive gratiarum fufficientium. n. indurare enim

ii i

dicitur , qui ex bono fine aliunde preftabilito

/40" 1&

ponit acionem de fe quidem fufficientem ad li-

lä]"mmor

quefactionem, attamen ex malitia recipientis non

intromiffam ad liquefaciendum , ex quo confe- ,

Ti

lüm lI

quenter

ll

DE GRATIA.

341

i

quenter ejusmodi a&tio divina de fe bona fit cau/a

EU

sl

R

W

occaftonalis effe&us mali occafionati , /feu indura-

tionis.

üi,

k

/Ad 4. dift. non eft confecutus mifericordiam

quoad liberationem à morbo. c. quoad condona-

MU

tionem peccati. fubdifl. fi non ferio fuit conver-

fus ad Deum per a&um perfe&z charitatis. c. fi

JMIL

fuit ferio converfus. n.

Scriptura folum tefta-

tur, quod Antiochus non fuerit confecutus 1ni-

fericordiam illam, quam poftulabat, nempe tem-

poralem quoad valetudinem corporis. Utrum

vero non fuerit confecutus veniam peccatorum,

Scriptura filet ; quamvis nec iftam probabilius

obtinuerit, cum ejus penitentia videatur non

fuiffle feria, aut, fi erat feria, tantum fuit ex

Mi

metu penarum, nonex amore Dei. Sic etiam

i

homines antediluviani non fuerunt confecuti mi-

(

N

fericordiam quoad liberationem à diluvio, quam-

dul

vis verofimile fit, aliquos eorum vere poenituiffe,

& mifericordiam veniz obtinuiffe.

d s. dift. reprobatus eft quoad exclufionem à

benedictione temporali. c. quoad exclufionem à

fpe veniz. n.

Ad 6. dift. Impoffibile eft, eos renovari per

novum baptifmum remiflivum peccatorum quoad

reatum totalem fimul pene & culps. c. per fa-

A

t

cramentum remiffivum folius culpa. n.

Apo-

Ü

)j

"

ftolus ibi loquitur de novo baptifmo.

1[]1

"m

[

)

:

Ad 7. dift. eft peccatum continuatum usque

jv e

lf

ada&ualem mortem pro cujus remiffione non eft

l äae"x

amplius orandum. c. continuatum folum usque

jl

J

ad articulum mortis. n. S. Joannes loquitur de

a

Juuüm )

Y-3

€o;,

342

DISPUTATIO IIIL

::o, qui moritur impenitens, pro quo haud du-

gb

bie preces Ecclefiz non profunt.

snaen

VAd. o Str- a- D«c.

"Tales enim

. qui ob apo-

(mes t

ftafiam ultroneam à fide & proditi

onem fidelium -

las t

non amplius recipiebantur in communitatem Ec-

f vt

clefiafticam , ne nova fimulatione fumerent Oc-

i B

cafionem prodendi tyrannis conventus Chriftia-

norum noécturnos

Áificant

» Velfübterraneos, non crede-

df

bantur exclufi à fp

e venie coram Deo, fed re-

ul

linquebantur mifericordiz divi

M

pric

ne, ut colligitur

&mlqi

ex Libro Pafloris.

OBJICITUR 2.

&rit,

Dantur multi textus Scri-

xv x

pture, in quibus gratia tantum promittitur mul-

r

tis, non omnibus ; imo in quibus aliqui viden-

!

Ti(hd

tur pofitive excludi à gratia. Ergo non omnes

8

d m

habent gratiam füfficientem.

-nt. prob. ab in-

ifintm

ductione.

I.

Luce

pf

3- V. 34.. Pofitus eft bic in ruinam

Cj refurrettione

m multorum.

hn j

2

1 ]

ljaie $3. v. 1.

Pro eo , quod laboravit

anima ejus , difpertiam ei plurimos.

tiuin)

J

& ld

3. Matib. 13. v. v1. Vobis da

tum ef? no[Je my-

j

I

Jl

Jeria regni , illis autem non eft datum.

Tij

()

;

ld

4

Joannis 17. Chriftus ait: Manifeftavi mo-

men tuum. bominibus, quos dedifli mibi.

[

411

[

Ego pro eis

rogo. ]Nom pro mundo rogo

?0y]

5. Rom.S. V. 19. Per unius obeditionem jufti

MT

confLituentur wmulti.

7»

bt

11

6. Rom.9. v.21. n mon babet. poteflatem jigu-

lus luti, ex eadem ma[Ja facere aliud as in bonorem,

i

d

aliud vero in contumelian? &c.

if

RrsPowpEo. dift.a. dantur tales textus,

"ETQ

&

.

in quibus tantum aliquibus promittitur gratia fu-

: äm iif

perabun-

" UUfien

4

Il

DE GRATIA.

343

r

perabundans vocationis ad Ecclefiam. c. gratia

fufüciens, abfolute neceffaria ad falutem. n.

l W j

Omnes textus hic recenfiti, & plures ejusmodi

i

fimiles tantum loquuntur de gratia extraordina-

Qd

ria vocationis ad Ecclefiam, vel de alia fpeciali

t PJE.[:.;,

gratia fele&a; non vero de gratia generali feu

jrgh

fufficiente.

Dein textus 1. tantum loquitur de

AA D ("

"

]

effe&u feu eventu gratie, non de univerfalitate

Mi

Forte de hoceventu

vel particularitate gratis.

etiam loquitur textus s., quamvis mihi verofimi-

lius fit, per vafa contumeliz intelligi Ethnicos,

per vafa honoris Chriftianos.

uxta S. Auguftinum fides

OsjrerrUm 3. ]

eft prima gratiarum.

Ergo cum infideles non

habeant gratiam fidei, non habent aliam gratiam

füfficientem. — Znt. prob. ab indu&tione, fic 1. de

geftis Pelag. c. 14. n. 34. dicit : Fides eft initium,

hn

unde bona opera incipiunt.

2. l deprzdeft. c. 17. Fides ipfa prima datur ,

Ws 9.

€x qua i117j)et7'entm' cctera.

3

]. de Spir. & lit. c. 3o. n. 52. Fides impe-

trat gratiam, qua lex impleatur.

4

]. de grat. & lib. arbit. C. 14

; Quuod lex ju-

)

u

"

ifi per fidem rogando impe-

let, facere non valemus , n

"

tremus , ut facere valeam::s.

RresPONDEO. diíft. a.

Fides eft prima gra-

r

g i

i

tiarum habitualium, & requifitarum ad meritum

arum actualium re-

premii füpernaturalis. c. grati

Mi

y.

J

quifitarum ad difpofitio

nem pro

fufcipienda gra-

-

[

tia habituali. n.

Nam

fidem precedunt multe

u

gratic actuales,

partim extrinfece fupernaturales,

W

füpernaturales, videlicet inter-

at

partim intrinfece

ne illuftrationes intelle&us , vel motiones VO-

l«[gmlmü

YX 4

]unta-

344

DISPUT.ATIO III,

luntatis , quibus homo difp

onitur ad recipiendam

dovtt

gratiam habitualem. S.Au

an of

guftinus folum docet,

quod fine fide faltem gener

ali & implicitahomini

w

nulla conferatur gratia hab

itualis requifita ad me-

getr (

rendum de condigno vitam

&ternam. Quodve.

[betas,

"

ro etiam gentiles,

Mi

Turce, Judei, & Heretici, fi

l?OVO 3

"

habeant ignorantia

m invincibilem Religionis Ca-

[

m

tholice, poffint h

abere fidem im

plicitam ac ge-

!

neralem, oftenfum eft in Tra&a

tu de Fide, Di-

QOU

fput. 4.

AHISAO

t

OnBjrciTUR

$(

locis teft

4. $. Auguftinus in pluribus

atur, quod peccatores indurati non ha-

eXC;lï'E

beant gr

atiam fuflicientem.

Ergo non habent.

"nt. prob.

f

1. In expofit. impe

rf. Epift. ad Rom.

(

l

ait: Quod tunc Pbarao mon ob

temperabat. preceptis

QU

1

Dei, jam de fubhlicio «veniebat.

INon ergo boc illi

Y

AR

ünputatur, quod tunc ngi

düy

'

Y

? obtemperaret , quandoqui-

m g

1

:*.

dem obdurato corde obten

dignum f& prebuit ,

iperare mon poterat ; .éd quia

Dosilise

Cui cor obduraretur priore infi-

Télün pen

deï itate.

2

Idem l. y. Retr

4h. (

aG. c. 15. Qui cogenti cu-

it if J

piütati bena volumtate v.

efiflere mon potefi, jam boc

Atf tertu

4a peccatum eft

eo

» ut fit etiam jena peccati.

3

l. dep

erfe&. juftit, c. 1

EU

9. Excecatum ap-

iiin f

pellat defertum ommi lumige ver

ttatis.

REsPONDEO dift.a. teft

Ia

if

atur, quod non ha-

beant gratiam proxime fufi

cientem ad meren-

geïävnali. (

dumï. tr. remote fufti

"ii

cientem. n. gratia remote

fufficiens eft gratia e

xtrin

f

Jl d

homo poteft invocare De

ece fupernaturalis, qua

RLT

um, & fe difponere ad

gratiam actual

em intrinfece füpernaturalem.

Xl

d x. dift

.à. Hoc illi no

n imputabatur ad

Nl

hovam malitiam formalem, Ci

Jm pj

non imputabatur

ad

* lg

DE GRATIA

345

ad novum concretum peccati formalis. n

Sicut

enim oftenfum eft in T'ratt. de Confcentia, & de

jeccatis , in peccatis ignorantiz vincibilis non re-

peritur quidem nova malitia formalis feu nova

libertas, reperitur tamen novum concretum ex

novo aQu, & ex voluntarietate pr&terita, qua

denominat actum liberum in fua caufa.

Sic Ju-

d«i, qui vincibiliter credebant, Chriftum effe

blafphemum, nec tamen reflexe advertebant fe

habere ignorantiam vincibilem, dabatur quidem

neceffitas occidendi Chriftum, per hoc tamen

non excufabantur à crimine deicidii, quia hoc

illis liberum erat in caufa necdum fufficienter re-

tractata.

Idem ergo fentiendum de Pharaone.

Potuiffent autem retra&tare fuam ignorantiam eli-

ciendo perfe&tum amorem Dei, & fervide in re

tam gravi invocando Deum, hoc enim pofito

Deus illis contuliffet gratiam evadendi hoc con-

cretum peccati.

Zd2. dift. Eftpeccatum liberumin fua cau-

3

fa c. in fe liberum. n.

Hic textus, qui videtur

priori textui contrarius, loquitur de novo pec-

cato in fua caufalibero; priorloquitur de novo

peccato in fe libero.

d 3. dift. — Appellat deftitutum omni lumi-

ne habituali. c. aétuali fubdifi. actuali intrinfece

füpernaturali. c

extrinfece fupernaturali. n.

Quod enim ejusmodi homines abnegantes ipfam

fidem non deftituantur omni gratia & lumine ex-

trinfece füpernaturali patet ex eo, quia $. Au-

guftinus in iis agnofcit fufficientes vires invocan-

di Deum. In 1. de nat. & grat. c. 22. fic fcribit:

j5

Defertus. luce veritatis utiqus fit cecus , &9^ plus me-

j

PSE

ce[fa

346

DISPUTATIO III.

ceJe eft affendat, &P? cadendo vexetur, vexatusque

Qimt

if [

mon [urgat, ui ideo tantum. audiat «ocem legis , quo

admoneatur implorare gratiam faloatoris.

f

OBJICITUR $.

yiüts

Ecclefiaftis 7. v. 14. dici-

tur: Confidera opera Dei , quod nemo . po[fit corrigere,

Da,?

qam

quem ille defpexerit.. Ergo dantur ahqui defpe&i

à Deo, qui funt abfolute incorrigibiles.

Iop

D (

RrsrowDEo dif. Nemo poteft corrigere

Trit

eum, qui non vult corrigi dependenter à gratia

jnlim t

extrinfece füpernaturali admonitionis humanz,

fufficiente, & cui Deus non vult aliam extraor-

t

dinariam gratiam conferre. c. nemo poteft corri-

hb d

gere, qui vult cooperari gratiz extrinfece füper-

qumx

naturali ac fufficienti admonitionis humanz. n.

dotitn

iy

T qu

QUJESTIO VII.

BN

hr

Quid fit gratia. fan&ificans ?

» Q2 u

No TANDUM I. Terminuim gratie fanttifican-

ancifo

ti; non fuiffe ufitatum apud Patres & alios

p volu

Scriptores primis undecim feculis. Seculo au-

tem duodecimo & decimotertio coepit apud Scho-

ytic) «

lafticos ufurpari terminus gratie gratum facientis.

!'*?'ïælæfem

Pofterioribus fieculis Theologi terminum gratie

i gj

N

Janttificantis adoptarunt.

Concilium tamen Tri-

DN

ä:

j

d

l

dentinum, cum abftinere vellet terminis novis

i

Scholafticis, quantum fieri poffet, fed potius re.

tlltlg

tinere idioma Patrum , nunquam termino gratie

TT

fanctificantis ufa eft, licet de re per nomen ex-

u &7 feu

preífa fiepius ageret.

B Qp

OTANDUM. 2. Per hunc terminum gra-

Tnmod

tie fan&ificantis intelligi aliquod donum Dei in

Rl lg

anima

[

l

DE GRATIA.

347

MTII uzl

anima receptum, quo homo fit gratus Deo, ac-

ceptus Deo, amicus Dei, filius Dei, beres Dei,

Jünttus feu facratus Deo, /anttificatus feu appro-

M

:

priatus Deo, juffificatus Deo, juftus ac placitus

Deo, pignoratus & pignoratarius Deo , arrbatus &

arrbatarius Dei, dile&tus à Deo & faciens dilecto-

XP

rem perfectum Dei, unio reciproca amoris inter

Deum & hominem,

communio vealis bonorum

«N

omnium reciproca inter Deum & hominem. Hunc

U

fenfum termini iftius. oftendunt omnes textus

Scripture , Patrum, & Concilii Tridentini, quan-

do fub aliis terminis loquuntur de eadem re,

quam moderni 'Theologi à fe fub termino grati:e

Sic enim in

ll

fanctificantis indigitari profitentur.

Concilio Tridentino Seff. 6. c. 7. ubi de juftifica-

tione, quam moderni Theologi per gratiam fan-

&ificantem fieri dicunt, fermo eft, fic habetur:

»Preparationem juftificatio ipfa confequitur,

»que non eft fola peccatorum remiffio, fed &

»fan&tificatio, & renovatio interioris hominis

)

jl

[

»per voluntariam fuüfceptionem gratie & dono-

»rum, unde homo ex injuíto fit juftus, & ex

»inimico amicus, ut fit hares fecundum fpem

» Vit& &ternz.

Hujus juftificationis caufz funt;

»finalis quidem gloria Dei; effüciens vero mife-

»ricors, quigratuito abluit, & fancificatfignans

»& ungens Spiritu promiffionis fancto, qui eft

-

Demum unica

» pignus hereditatis noftra.

» formalis caufa eft juftitia Dei, non qua ipfe ju-

]V

"

» ftus eft, fed qua nos juftos facit, quavidelicet

v

K n

» ab eo donati renovamur fpiritu mentis noftrz,

» &non modoreputamur, fed veréjufti nomina-

j

VP

il

»mur & fumus , juftitiam recipientes unusquis-

J m

,Qque

348

DISPUTATIO

III.

» que fuam fecundum menfüram , quam Spiritus

iqu

»an&us partitur fingulis prout vult, & fecun-

Jïluï

, dum propriam cujusque difpofitionem & coope-

qytbort

»rationem. Quamquam enim nemo poffit effe

(

»juftus, nifi cui merita Paffionis D. N. J. C. com-

EUA

Is

» municantur ; id tamen in hac impii juftificatio-

»nhe fit, dum ejusdem SS. Paífionis merito per

fs

» 9piritum San&tum charitas Dei diffunditur in

n

» cordibus eorum, qui juftificantur

atque ipfis

r

»inheret; unde in ipfa juftificatione cum remif

wf

»fione peccatorum hzc omnia fimul infufa acci-

tntde

»pit homo per Jefum Chriftum

cui inferitur,

4 QU

» fidem, fpem, & charitatem

NNam fides, nifi

Qu t

» ad eam fpes accedat & charitas, neque unit per-

d (

1, D

» fe&e cum Chrifto, neque corporis ejus vivum

» membrum efficit. - -

Itaque veram & chriftia-

q0l0

,nam juftitiam accipientes eam ceu primam fto-

t

»lam proilla, quam Adam fua inobedientia fibi

fpemg

» & nobis perdidit, per Chriftum Jefum illis do-

ahqwdre

» natam, candidam & immaculatam jubentur re-

ls las f

»nati confervare, ut eam perferant ante tribu-

Uld**m Q

$ nàl Chrifti."

Hucusque Concilium compre-

Aj f*

hendens omnes proprietates gratie fantificantis.

n gra

NOTANDUM 3.

Dari in hac re quatuor

mþw

fententias

PRniMaA eft Magiftri Sententiarum,

haritatem

A bpmru

qui l. 1. Sent. dift. 17. fufe probat

£m

infufam, adeoque etiam gratiam fanctificantem

Hj

fi

effe ipfummet Spiritum Sanc&um fpecialiter uni-

Atj

4

tum per operationem anime juftificate

SECUN-

At

DA eft multorum Theologorum veterum, quod

f m Tij

vealiter gratia habitualis fanctificans fit idem ac

15 j

charitas theologica

Ita docent Alenfis

Alber-

DICO

tus M., Henricus, S$cotus, Durandus, Scotifte

M

anti-

L

DE GRATIA.

349

(

»

antiqui & moderni, Salmero, Leffius, Molina,

Eftius, Tournelius, & plures alii.

Hi tamen

mb

dul

li

authores diftinguunt gratiam fanctificantem à

charitatefaltem per diverfum conceptum objeGi-

vum, ita ut fit alia formalitas gratie, alia cha-

ritatis.

Solus Durandus folum admittit diftin-

&ionem rationis, qualis datur inter fynonima

per refpe&um ad divería connotata extrinfeca,

'TERTIA fententia eft, quod gratia fanCtificans

confiftat in qualitate phyfica realiter diftincta à

charitate.

Hanc fententiam tenent D. 'Tho-

mas cum Thomiftis, & plerique alii Theologi.

Quia tamen aliqui horum "Theologorum eam

gratiam confiderant per modum entis abfo-

]uti, nempe per modum veftis filiorum Dei, &

per modum ornamenti in anima; alii vero eam

confiderant per modum potentialitatis ad actus

fupernaturales, qua in fuo conceptu dicit effe

aliquid relativum , ideo poffet diciad concordan-

das has fententias, quod gratia fanctificans fit

T

quidem- qualitas abfoluta animz exornativa, fi

realiter fpe&teturs formaliter autem fpe&tata in effe

gratie gratum facientis fit entitas relativa per

modum fotentialitatis, unionis. prattice accidentalis

inter Spiritum Sanc&um & animam, feu ordinis

us

atlivi, quem Spiritus San&tus anime imprimit ad

n

a&us & finem fupernaturales.

Idque diceretur

confentanee ad principia mez Philofophie, ubi

oftendi activitatem creaturarum con(iftere in or-

]

dine exiflendi,, quem ordinem Deus rebus impref-

n[

l

i

i

fit.

His prenotatis

mn(

DICO L

Gratia fanGificans diftinguitur

Al

"

realiter ab actibus & habitu charitatis.

T

PRO.

350

DISPUTATIO III.

PROBATUR.

hn

Non omnis charitatis aCtus

"m

vel habitus exinde remanens aquifitus eft juftifi

:

dm.r.

cativus. Ergo gratia, qua illum informat, di-

N

ftinguitur realiter.

c. prob. fi non omnis a&tus

charitatis eft juftificativus, poteritin Sacramento

N

] ii

m

poenitentie attritus per actum dilectionis initialis,

) Mu

feu charitatis imperfecte juftificari per infufio-

n

nem gratie, ubi manifeftum eft, eum juftifica-

aj

ri, quin a&tus dilectionis initialis, feu charitatis

l

A jl

D

imperfe&e fit juftificativus.

Antecedens vero

1 r

füppono éx dictis de Charitate, & dicendis de Pa-

J Dtï l

mitentia.

DICO IIL. Gratia formaliter fpe&ata con-

jl Jl

1l

TE

fiftit in unione accidentali feu ordine activo ani-

m ad a&us fupernaturales impreffo à Spiritu

8 mj

San&o.

ii

PRoBATUR r. LHszc fententia, quz gra-

TY

j

tiam formaliter fpe&ctatam conftituit in unione

inter Spiritum Sanctum & animam feu in ordine

fgsz |

Min.

sf r

a&ivo conformior eft Scripturz.

Ergo.

jrob. ab indu&ione.

AJJ It

T wf

In Scriptura; quandocunque fignificatur;

gratiam Spiritus Sanüi dari, dicitur conferri

"r

*

ipfe SpiritusSanétüs, & quandocunque fignifica-

tur aliquis effe&tus gratie, adícribitur ille effe-

y d

&us immediate ipfi Spiritui Sancto.

Ergo per

PAU

J

gratiam Spiritus Santi non poteft intelligi aliquid

TM

abfolutum, fed tantum aliquid relativum, quod

4

"

j

habeat fe u£ quo, nempe quo tanquam applica-

u

J

tione & unioneSpiritus Sanctus appiicetur animz

t

ad in ea & cum ea producendos effe&us gratiz,

" Mj

[]

feu a&us virtutum. Textus Scripture funt fe-

AT

quentes :

"

u

Rom.

L)

DE GRATIA.

351

n

A

Rom. s. v.5. Charitas Dei diffufa eft. in cordi-

bus nofiris per Spiritum Santlum, qui datus ef? nobis.

li

Rom. 7. v. 6. Serviamus in novitate Spiritus.

Rom.

]Oüü"

I. V. 4. Secundum Spiritum fantüificationis.

EtRom.

n

K Ud.m"'

8.v.2. Lex Spiritus vite in Cbriflo Sfefu liberavit

Atj

me à lege peccatz ég mortis..- -

Ut ju[lificatio le-

li

l

gis impleretur. m mobis, qui mon fecundum carnem

]i

ambulaimus , Jed fecundum Spiritum. - -

ui enim

facundum Spiritum funt , que funt Spiritus fapiunt. --

JNam prudentia Spiritus vita & pax.- -

Fos au-

tem in carne mon e/izs Jed. in Spiritu fi tamen Spi-

vitus Dei babitat in *obis.

Si quis autem. Spiritum

r

Cbn/iz non babet, bic mon eft ejus.

Quod fi 7 Spiri-

i

tus ejus, qui ju[czta'vzt gefum à mortuzs, babitat in

1N

jj

[

f

)

vobis, vivificabit €? mortalia corpora «eflra propter

inbabitantem Spiritum ejus in vobis. - -

Si S piritu

h quy

fa&ta carnis mor tzjïcafvmtzs "Uroelis.

Quicunque enim

u

Spiritu Dei aguntur , di funt filü Dai.

INon enim

ll

"

n

n

accepiftis Spiritum . fervitutis iterum in timore, fed ac-

"

) l

cepiftis Spiritum czdo[)tzoms filiorum , in quo clamamus,

H

d)

Abba, Pater.

Jpfe enim Spiritus. teftimonium reddit

Jpiritui. nofiro, quod fumus füiüi Dei. - -

Nosipft

( LGL

mnnlr u

primitias Spiritus babentes intra mos. gemimus adoptio-

nem Filiorum Dei ex[pe&tantes redemptionem corporis

DA

Mi

ii

noftri.

Spe enüm [aloi fa&ti fumus. - - Simüliter

& Spiritus adjuwvat. infirmitatem moftram.

INam ipfà

Spiritus poflulat pro mobis gemitibus inenarrabilibus.

Qui autem [crutatur. corda, [iit quid defideret Spiri-

if *n:;

tus, quia fecundum .Deum poftulat pro Santtis

Et

WJ*

om.9. v.

Veritatem dico tefimonium mibi per-

j

[

i

bibente confcientia mea in Spiritu San&to.

Et Rom.

lm e.

14. V. 17. Regnum Dei mon eft efca & potus, fad

M"* ]ujhtza é$ pax C9 gaudium in Spiritu Santto.

Et

Rom.

!

352

DISPUTATIO 1II.

PW

Rom.15. v.13. JDeus fpei- repleat vos omni gaudio

€&9 pace in credendo , ut abundetis in [he & virtute Spi-

D

vitus Santli. - -

m

"dudacius. fcripfa

ut oblatio gen*

tium fiat accepta , €y^ fanttificata in Spiritu San&to. --

bt

JNon audeo aliquid eorum , que per me non effecit Chri-

)V

Jfus voerbo &2 fattis in virtute fignorum & prodigiorum,

n wiule

Spiritus Santii.

JUt T.

Cor

Or.2. V.4. Sermo meus mon in per[uafi-

'Ü

bilibus bumane fapientie verbis , fed in oflenfione Spiri-

tus.

E

-

ANobis autem revelavit. Deus per Spiritum

Oll'

Juum, Spiritus enim omnia fzrutatur etiam. profunda

Dei

TUTUN

Que Dei funt

?emo cognovit nifi Spiritus Dei.

ant

JNos autem mon Spiritum bujus mundi accepimus , fed

Spiritum, qui x Deo efl , ut fciamus, que à Deo do-

J

nata funt nobis, que & loquimur , non in dottis buma-

ne fapientie verbis , féd in dottrina. Spiritus

hni-

malis autem bomo mon percipit ea, que funt Spiritus.

j

j

1

Et 1. Cor. 3. v. 16.. Nefcitis , quia templum Dei eftis,

i

€9. Spiritus Dei babitat in vobis.

II COb5 VT.

j* [u

Sed abluti , fed Janttificati e[Tis in nomine Domini Sfefa

, It

Qui adberet

17l

j ]

Chrifli, & in Spiritu Dei noftri. - -

meretrici, unum corpus effücitur ; qui autem. adbaret

imir q

JDomino, unus Spiritus efl. - -

n . nefcitis , quo-

FP Ep)l

niam membra «e[fira femplum fünt Spiritus Santti , qui

[

in volis eft, quem babetis à Deo, & non efis vefiri.

t yr

Glorificate Cj portate Deum in corpore veftro.

Et

.

jl

2. Cor.1. v.22. Unxit nos Deus, qui & fignavit

vos, €y dedit pignus Spiritus n cor dibus noftris.

Et

3 (

2.Cor. 5. v.2. Jngemifcimus , babitationem , que de

cclo efl, fuperindui cupientes. - -

Qui autem. ejficit

nos in boc ipfum, Deus, qui dedit nàbis pignus Spi-

TU !

A

vitus

Et 2. Cor. 6. v. 4.. Exbibeamus nos. ficut Dei

TA

1 4

MMinifiros in. caftitate , in. longanimitate, in fuavitate,

1

n

Mu

!L

DE GRATIXÉZ

353

in Spiritu San&to, in charitate non fiia. . Et 2. Cor.

13. V. 13. Gratia Domini IN. 9. C. & charitas Dei,

W

& communicatio Spiritus fit cum omnibus vobis.

Etad Gal.3. v.2. Ex operibus Spiritum acce-

piftis , an ex auditu fidei? - - —Qui tribuit vobis

Ut

Spiritum, 9 operatur virtutes in vobis. - -

pollicitationem Spiritus. accipiamus.

Eu v

Quoniam eftis filii Dei, mifit Deus Spiritum . filii. fui

in corda veflra, clamantem , zdbba, Pater.

bbo s.

v. s. Qui in lege juffificamini, à gratia excidiftis.

INos enim Spiritu ex fide fpem juffitie ex[pettamus.

NNam in Chrifto J'efu neque circumcifio aliquid valet,

neque praputium, fed fides, que per -cbaritatem ope-

--

ratur.

Per cbaritatem Spiritus feroite invi-

cem.

-

-

Spiritu. ambulate , €2 defideria carnis mon

porficietis.

Caro enim concupifcit adverfus Spiritum ;

&g Spiritus adverfus carnem.

Si Spiritu ducimini

non eftis fub lege.

Fruttus Spiritus eft cbaritas, gau-

dium, pax €gc.

Si Spiritu vivimus Spiritu & am-

bulemus.

Et c. 6. Qui féminat in Spiritu, de Spi-

1

vilu mgtet voiiam eiernam.

Et Ephef. r. Signati eflis Spiritu. promifJtonis

fantto , qui efl pignus bereditatis nofire - - .Deus

Et c.2.: v.18g..Ha-

"v

det vobis Spiritum fapientie.

bemus acce[Jum in uno Spiritu ad Patrem. --

Omnis

edificatio crefcit in templum [anttum in Domino; in

quo & *os coedificamini in babitaculum Dei in. Spi-

ritu Santto.

Et c.3. v.16. Det vobis corroborari

per Spiritum ejus in interiori. bomine.

Et c.4. Di-

gne ambuletis foliciti feroare unitatem Spiritus in vin-

culo pacis; unum corpus (myfticum) C unus Spi-

rilus. - -

INolite. contriflare Spiritum. Santum |. in

Z

qua

D.Amort Tr. dePecc.orig. 9 grat.

DISPUTATIO III.

354

quo fignati eftis.

Et c. $. v. 18. INolite inebriari,

ttet,

vino, fed impleamini Spiritu San&to.

yriti

Et 1r.'Theff. 4. v.8. INon vocavit mos Deus in

g,

m i

ammunditiam fed im fantificationem , qui dedit Spiri-

ium Santtum in nobis.

um

Et 2. Theff. 2. v. 13. Elegit nos Deus in. fan&i-

qunot

ficatione. Spiritus.

graa'am

Et 2.'Tim.1. v.7. ANon dedit nobis Deus Spi-

at

vitum timoris, [ed virtutis, €9 diletionis , C9 fobrie-

q!OSinOI

laüs. - -

Bonum depofitum cuflodi per Spiritum San-

1035

Gum qui babitat im mobis.

nim du

Et Hebr.6. v.5. Qui participes fa&ti funt Spi-

Tentifn

vilus San&ti.

dtomin

Et 1. Petri 4. v.14. Spiritus ejus fuper vos rt-

n d

quiejcit.

TY

Et 1. Joannis 3. v.24. Qui férvat mandata ejus,

tnim qu

1

in illo (Chrifto) manet, &? ipfe in eo; €9 in boc

n qu

Jeimus , quoniam manet in mobis, ex Spiritu, quem

drji d

dedit nobis.. Et c. 4. v. 13.. In boc cognofcimus, quod

fri s

in eo manemus, C ipfe in mobis, quoniam de Spiri-

hos

tu fuo dedit nobis.

Hi omnes textus, fi accipian-

ürdipr

tur in fenfu obvio, longe connaturalius impor-

QOOTdaE

tant unionem reciprocam inter animam & Spiri-

1f f

A

tum San&um, realem, & operativam, in quan-

üh L

tum ea unio dicit ordinem activum ad varios effe-

V

lil

QUi !

&us Spiritus San&ti juxta difpofitionem fubje&i,

TAU (

vel arbitrium concedentis.

Hinc dicitur Spiri-

$0

tus Sanctus in uno conferri in ordine ad miracu-

N

nj

1

la, inalioinordinead fcientiam, in alio ad actus

!

Wrtin

fidei & fpei, in juftis in ordine ad a&tus merito-

^ Mi

rios vite eterns.

Itaque unio Spiritus Sancti

Vl

feu applicatio eft quidem diverfa juxta diver-

$4

fum ordinem, quem animz imprimit, Spiritus

ll GL "

tamen,

DE

CR ATIA.

355

) w

li

i

tamen, qui datur, qui operatur, qui manet, qui

participatur , qui requiefcit, qui implet, qui vivifi-

J5

J

cat, & quiinbabitat, femper unus eft. Cum au-

tem illa unio, feu ordo realis non folum afficiat

animam, fed etiam actus anims, ad quos ani-

A l

mam ordinat, inclinat, & movet, confequitur,

ratiam fan&tificantem non folum effe formam

M

accidentalem animz , fedetiam actuum bonorum,

M

quos informat.

D. Thomas in Summa r. ?. q.

110. a. 3. C. exiftimat, quod Magifter Sententia-

"m

rum illam unionem Spiritus San&di ad animam

L

identificaverit cum charitate elicita, vel aquifita

ab homine.

Quidam , inquit, pofuerunt , idem e[Je

gratiam & virtutem fecundum e[Jentiam , fed. differ-

ve folum fecundum rationem , ut gratia dicatur , fe-

cundum quod facit bominem Deo gratum, «el fecun-

dum quod gratis datur ; virtus autem , fécundum quod

ld

n

dirigit ad operandum; & boc videtur fenfiJe Magi-

Jler. in. 2. dift. 26.

PROBATUR 2.

Tlla fententia ceteris pari-

bus eft preferenda, quze magis in fenfu obvio

fiici i

concordat cum textibus SS. Patrum.

Sed talis

eft ifta fententia.

Ergo.

Min. prob. ab indu-

| Wm

&ione.

I. S. Ztbanafius Orat. $. contra Arrianos:

wini

Unus idemque Spiritus eff , &? qui tunc , & qui fan-

Gificat , & confolatur eos , qui ipfum recipiunt.

a

jnedt

9. S.OCyrillus Alex. l. s. in Joan. c. 2. Joan-

nes Baptifia ex Deo natus efb, & fattus efl divine

qintt

nature particeps, ipfum Spiritum. Santum. incolam

; 12

P

in [e babens, atque adeo jam Dei templum ef], (€9

"

(

aüdit.

"

l

j

i*

3. S. ZAuguflinus Setm; 13. de verbis Apo-

ftoli c. 1. ad illa verba: Quicunque Spiritu Dei

g

2

agun-

356

DISPUTATIO III.

aguntur , Ícribit: Dicit mibi aliquis : Ergo agimur,

m

,T

mon agumus.

Refpondeo: Imo €9 agis C9 ageris.

Spiritus enim JDei, qui ie agit, adjutor efL agenti-

p

bus.

h

Hec, & centum hujusmodi teftimonia,

longe melius falvantur, fiintelligatur unio rea-

NT

,

lis, reciproca, & operativa inter Spiritum San-

&um & animam.

,lilt

PROBATUR 3.

IIla fententia c«teris pari-

m

bus eft praferenda, quz, ubi mens Scripture &

tht

SS. Patrum faltem eft dubia, magis concordat &

ts

confervat veterum Theologorum hac in re do-

F

&rinam quoadfubftantiam. Sed talis eft iftafen-

n

& D)

tentia.

Ergo. Min. prob. Omnes veteres Theo-

logi in hoc conveniunt, quod gratia fit quedam

icÁp

n

realis applicatio, unio, acrelatio Spiritus Sancti

ul

ad animam , etfiamfi non conveniant, anillare-

L

latio tantum identificetur cum ipfo Spiritu San-

p

&o, an vero identificetur cum a&u & exindere-

t n

li&o habitu charitatis, an vero cum qualitateper

) f '1' W

modum habitus habilitante potentias anime ad

wf?MW

a&us fupernaturales , ita tamen ut ea qualitas fit

',qUOd (i

potius effectus metaphyficus ipfius applicationis

yimm ]

& unionis Spiritus San&i ad animam, ficut po-

v i

tentia admirandi & ridendi eft effe&tus metaphy-

as d

ficus rationalitatis.

Id probatur ab indu&tione.

I

li, (

Petrus Lombardus , dictus Magifter Senten-

rïiïïoür

-tiarum 1. r. Sent. dift. 17. abfoluteidentificat gra-

,,L'f;] fed

tiam fanCtificantem, feu charitatem infufam Dei

nf"'"ïï (flg

erga hominem , cumSpirituSancto u£ applicato &

unito ad animam. — Sichabet: , Accedamus ad ex-

ïm) il ]

;:z'r?yq'm

» plicandam miffionem Spiritus San&i, qua invi-

»fibiliter mittitur in corda fidelium. . Nam ipfe

rä:".fin li d

vm!a; " ]

»Spiritus San&us à Patre & Filio, ac à feipfo

» tem-

!v;iræ, ftd q;

DE GRATIA.

357

»

» temporaliter procedit, id eft, mittitur ac do-

[4

, natur fidelibus.

Hoc autem ut perfpici valeat,

» premittendum eft, quod Spiritus San&tus amor

| ï&lnäcq

, eft Patris & Filii, quo fe invicem amant & nos.

WU.

» His autem addendum eft, quod ipfe idem Spi-

u

» ritus Sanc&tus eft amor, fivecharitas, qua (cau-

»füliter feu efficienter) nos diligimus Deum &

»proximum, que charitas, cum ita eftin nobis,

» ut nos faciat diligere Deum ac proximum, tunc

» Spiritus San&us dicitur mitti, ac dari nobis, &

» qui diligit ipfam dile&ionem, qua diligit proxi-

»mum, in eoipfo Deum diligit, quia ipfa dile-

»Gio Deus eft, id eft Spiritus San&tus."

De

hoc Zuguftinus l. . de "Trinit. ait: ,Qui proximum

pii

»diligit, conféquens eft, ut ipfam precipue dilettio-

N

»nen diligat.

Deus autem dileGtio ef? 5 confequens er-

»go efl , ut precipue Deum diligat. - -

"JTanto er-

» o an&tiores fumus, quanto fumus dile&tione plenio-

D

»T6s 5 quo mifi Deo efl plenus , .qui plenus eft dile-

iV

»ine? His verbis fatis oftendit Auguftinus,

» quod dile&ioipfa, qua diligimus Deum vel pro-

»ximum Deus eft. - -

Sed ne forte aliquis di-

m

» cat, illud dictum effe per expreflionem caufz,

; Deus charitas eft, eo fcilicet, quod charitas fit

»,exDeo, & non fit ipfe Deus; ficut dicitur :

(i))

» Deus noftra patientia & fpes, non quodipfefit

Y

»ifta, fed quia ifta ex eo funt; occurrit Augu-

K

l

»ftinus oftendens, non hoc effe dictum per cau-

jl

»Íam, in l. 15. de Trinit. c. 17. ita dicens : JNon

)9

ULL

» di&turi fumus , quod quidam dicunt ; fcilicet cbari-

Jug

MM *

» iatem mon propterea e[Je di&iam Deum, quod ipfa

» cbaritas fit ipfa fubflantia, que DDei digna fi mo-

U ^*

Dei, ficut dictum eft. de

U*

»mine, fed quod. donum fzzt

3

»Deo:

DISPUTATIO IIl

358

» Deo: u es patientia mea.

Hunc. fenfum . ftatim

I

» réfellit Scripture ipfa locutio. - -

Ex pradi&is

r

»Clarefcit, quod Spiritus San&us charitas eft,

At

» qua diligimus Deum & proximum. — Unde faci-

Dd

» liuseft nobis oftendere, quomodo Spiritus San-

m

» &tus mittatur five detur nobis.

"Tuncenim mit-

yina

» t vel dari dicitur, cum ita in nobis eft, ut fa-

E

» Clat nos diligere Deum & proximum, per quod

,l À

Unde

»manemus in Deo, & Deus in nobis.

at

» Auguftinus l. 15. de Trinit. c. 17. huncmodum

VA

:æm'mi "

» Iniffionis infinuans ait: Deus Spiritus Santtus cum

» datus fuerit. bomini, accendit eum ad. diligendum &

r

»proximum, 6 ipfe dile&io efl. INon emim babet

JUscon

»bomno, unde diligat Deum, mifi ex eo. - -

Hic

«t d

» aperitur, quod cbaritas fit SpiritusSanétus, &

qrumdüm

» quomodo detur nobis.

Scilicet ita impartitur

,ts; B

» alicui, id eft, ita habet effe in aliquo, ut eum

m

» faciat Dei & proximi amatorem, quod cum fa-

ul

»Cit, tunc dicitur dari five mitti alicui, &tunc

af

» ille dicitur proprie habere Spiritum San&um. --

«tj

» 9ed objiciunt; Si Spiritus San&us charitas eft

vt qu:

» Patris & Filii, & noftra; ergo eadem charitas

oning

» €ft, qua Deus diligit nos, & qua nos diligimus

» eum.

Hoc autem Sanctorum authoritates ne-

fs lom

fdfp

» gare videntur, - -

Auguftinus videtur mani-

uT

»fefte dividere dile&ionem, qua nos diligimus

»ïlig:m T

»Deum ab ea, qua ipfe diligit nos. Si ergo,

gl a

» inquiunt, Spiritus Sanétus dile&tio eft, qua Deus

i

» diiigit, & qua nos diligimus, duplex dile&tio

» eft, imo duo diverfa eft, quod abfurdum & à

T gt

» Veritate longe eft, His refpondemus hoc mo-

K fum;

3004

Charitas non dividitur qua Deus nos dili-

"tl

4 p

» £it ab ca, qua nos diligimus; fed potius, cum

fit

I;mjus xvim

XDE

GRATIA.

359

V,,i

h

» fit una atque eadem charitas, ipfa Dei charitas

ly

» diverfis de caufis & rationibus Dei charitas in

h!

d!

hi

» Scripturis appellari oftenditur. Dicitur enim

"K

» Dei charitas, vel quia Deus ea diligitnos, vel

J

ü

» quia nos ea fuos dile&ores facit (nempe caufa-

lts

y liter ad a&um dile&ionis movendo). - - Alias

du

»quoque inducunt rationes ad idem oftenden-

i

»dum, fcilicet, quod charitas non fit Spiritus

)

l, Q

» San&us; quia charitas affectio mentis eft & mo-

, tus animi; Spiritus San&us vero non eft affe&io

A .

»ahimi vel motus mentis. Quod autem charitas

» fit affe&io animi & motus mentis, authoritati-

T.^

»bus confirmant. Dicit enim ugufhmus 1. 3. de

J

» doCtr. chrift. Charitatem voco motum animi ad

X

» fruendum Deo propter ipfum. Ad hec dici-

gt

»1nus; hoc ita dictum effe, ficut dicitur: Deus

» eft fpes mea, & patientia mea; quia facit nos

W

h t

Ita charitas dicitur effe motus

VAW

ul

» fperare & pati.

»five affe&io animi, quia per eam movetu

r&

if

Sed

m

, afficitur animus ad diligendum D'eum.

i ctarlg

, dicet quis:: Si charitasSpiritus San&tus eft, quia

a

» operatur in fin

gulis prout vult, cum per eum

!

fficiatur & moveatur ad creden-

,Inens hominis a

lil

n

90

, dum vel fperandum, ficut ad diligendum, qua-

us

, re non fic dicitur charitas motus animi ad cre-

, dendum vel fperandum, ficut ad diligendum?

:

1 U?S

NI

; Ad quod fane dici poteft , quiaalios actus atque

» motus virtutum operatur charitas, id eft, Spi-

Áyht Ü

»ritus San&us media

ntibus virtunbus , quarum

W

&um fidei, id eft, credere

»aCtus funt ; utpote a

»fide media, &a&umfpei, id e

ft, fperare media

j

o actum per

fe tantum fine

»Ípe; diligendi ver

» alicujus virtutis me

dio operatur, id eft, diligere-"

p

uc-

4

360

DISPUTATIO III.

Hucusque Petrus Lombardus;

ex quibus evidens

,EFIUS, |

eft

quod non exiftimaverit, a&um dile&ionis

um

qua nos diligimus Deum, effe formaliter vel per

u e

identitatem Spiritum San&um , fed tantum c2u(a-

dcut

liter feu efficienter, in quantum efteffe&us Spiri-

E

tus San&i vere ac phyfice animam per applica-

,l

tionem immediatam fuz virtutis inhabitantem.

m

p

.

IL S. Thomas tribuit gratie fan&ificanti

g

quatuor proprietates, primó quod voluntatem

LU

uniat Spiritui San&to.

Secundo ,

ttel

quod fit in ge-

1

nere qualitatis habilitantis animam ad actus, &

IAfaLO.

tamen non habeat naturam habitus proprie di&i.

df

Teriió, quod efliciat a&us.

Quartó, quod fit

Md n

forma animz & actuum

, exemplariter , hoc eft, in

t glb

effe formali exprimens charitat

em effentialem,

las qum

quz eft Spiritus San&us.

H autem proprieta-

) 1

tes conveniunt unioni reali reciproce ac Opera-

!

n (

tive inter animam & Spiritum San&um feu ordi-

quitar

ni reali activo, impreffo anim» ad a&us &finem

Tif

fupernaturale

m. Inr.Sent.dift. 17. q. 1. a. 1. C.

dicit :

Egliigere,

» Sicut non poteft intelligi,

quod paries fit

h g

»albus fine albedine inhzrente

, ita non poteft

il

r

l

»intelligi, quod anima fi:

bona in effe gratuito

Dtefl

» fine charitate & gratia info

rmanteipfam.

Ideo

ml

» Oportet ponere charitatem effe habitum crea-

EU

» tuminanima, que (charit

as) efficienter quidem

» €Ít à tota Trinitate, fed

exemplariter manat ab

i

»amore; qui eít Spiritus San&us; & ideo fre-

»Qquenter invenitur, quod Spiritus San&us fit

N

Wt

» mor, quodiligimus Deum &proximum. — Ma-

» gifter tamen vult

» quod charitas non fit aliquis

J Migt

n

» habitus cr

d

en

ts

eatus in anima, fed quod fit tantum

»actus,

"ii

DE GRATI A.

36:

r

il

]

M

j

»a&us, qui eft ex libero arbitrio moto per Spi-

»ritum Sané&tum, quem charitatem dicit.

Ad

»cujus explanationem quidam dixerunt, quod

» ficut filius univit fibi naturam humanam folus,

tU

» ita Spiritus San&tus folus unit fibi voluntatem.

M

b

» Sed hoc non poteft ftare, quia unio humane

Ten

,nature in Chrifto terminata eft ad unum effe

» perfone divinge, & ideo idem numero a&tus eft

»perfonze divine & nature humane affumpte ;

»fed voluntas alicujus San&ti non affümitur in

Unde, cum

» unitate fuppofiti Spiritus Sanci.

»Operatio à füppofito unitatem habeat, non

» poteft effe una operatio voluntatis & Spiritus

»9an&i, nifi per modum, quo Deus operatur

» in qualibet re.

Sed ifte modus (generalis, quo

» Deus cum creatura concurrit ad quemlibet ef-

1

W

!

»fe&um) non fufficit ad operationis perfectio-

v

Av

V

»nem (fpecialem probandam vel declarandam,

Y

1l

u

» qualis tamen fpecialis perfe&tio unitiva cum Spi-

MN

» ritu Sancto admitti debet). Unde non eft in-

n

»telligere, quod fit operatio perfe&ta volunta-

n

»tis, per quam uniatur Spiritui Sancto, nifi fit

T

»ibi habitus perficiens potentiam operativam.

» Nec poteft effe fimilitudo. actus voluntatis ad

2

»Spiritum Sané&tum, nifi fit fimilitudo Spiritus

n

» San&i in anima per aliquam formam, qua eft

tf

»principium a&tus, quo Spiritui San&o confor-

fflU

5 inetur."

ItaS. Thomas.

Quod autem ifta for-

i

ma affimilatioa & unitiva ad Spiritum San&um fit

quadam tendentia feu ordo activus ad actus amo-

Tanrmun

ris, qualem tendentiam & ordinem activum ba-

bet Spiritus Sanctus per identitatem , utpote qui

jmni

eft amor fubfiftens, infinuat S. DoGor in folu-

jibP

Z5

tione

362

DISPUTATIO III!.

, M

tione ad r. "Dicendum, inquit, quod in gratifica-

»ione anime eft confiderare duplicem opera-

giat]

» tionem Spiritus San&i.

fchab

Una que terminatur

»àd a&um primum, qui eft effe gratum 3. alia,

m i

» fecundum quam operatur actum fecundum, qui

a

» eft óperatio movens voluntatem in opus dile-

,iediy

» &ionis.

Quoad primum effectum charitas eft

,

» per modum caufze formalis; ad effectum autem

lm di

»fecundum, qui eft operatio, charitas eft in ra-

dpmod

» tione caufze efficientis, fecundum quod virtu-

o

»tem, quze eft principium operandi, reducimus

fine

3 20mi

»in caufam agentem.

Etad 2. Dicendum quod

,»anima comparatur ad corpus non tantum ut

a r

ii cn

»cauía agens, fecundum quod eft motor corpo-

» ris, fed etiam utforma.

Unde formaliter feipfa

tiitr l

» facit vivere.

Deus autem non eft forma ipfius

i, 0

»animz vel voluntatis , qua formaliter vivere

g. D

» poflit; fed dicitur vitaanimz, ficut principium

qui x

» exemplariter influens vitam gratie ipfi (boc eff

Vi

» unionem realem, [eu ordinem atticum ad. aus . dile-

At b

» Gionis, qui ordo attious à D. T'homa, & à Pbilo-

il

» Jüphis .irtus effectiva vvocari folet. )

t rte

Ibidem in r.dift. 18. q. 1. a. 1 ad r.. Donum,

EUTT

jreter vefpettum , quem importat ad illud , cui donabile

R (

eft , importat re[pettum ad illum, à quo eft, ficut à

)

jrincipio.

Et a.3. ad 3. Oportet , quod res donata

"

^ Bl

velationem fignificet, quia donum ut ratio dandi efl amor.

i

&

]

Ex hoc textu D. Thom: patet, quod gratia di-

cat aliquod effe relativum in genere amoris, tam

N

jj

UC

refpe&u termini

aod

uo, quam refpeétu termini

"T

ad quem.

Idem repetit l. cc. a. 5. ad r. his ver-

l

!

bis: Donum importat. quandam relationem in a&u , fci-

Htigq

1

licet ad daniem, & ad eum, cwi datur in attu. Idem

"Vüitn

in

[

]

DE GRATIA.

3635

li

hn

in ». Sent. dift. 26. naturam gratie fan&ificantis

It

explicat per ordinem ad a&tus amoris. q. 1. a. 1.

Jwim

c. fic habet: "Nomen gratie quandam liberalita-

AJ'U'],

»tem importat; liberalis autem donationis prin-

AUAU

UO

» cipium eft amor.

Inde eft, quod nomen gra-

ll

I

» ti:e dupliciter fumitur.

Uno modo pro ipía ac-

» ceptatione amoris, fecundum quod aliquis gra-

N

AL d

»tiam alterius habere dicitur, qui eum diligit;

ln

» alio modo pro ipfo dono , quod liberaliter da-

»tur ex amore.

Si gratia pro ipía divina dile-

N

, Gione accipiatur, patet, quodaliquem effectum

Sicut enim fcientia Dei eft

»in anima ponit.

Mi MMl

» caufa rerum, ita & jam nofter amor ex bonitate

» dile&i caufatur, quz ad amorem fui trahit. Si-

,militer etiam fi gratia accipiatur donum gratis

»datum, oportet quod aliquid creatum intelli-

"Y

»gatur. Eftenim quoddam donum gratis datum,

» quod increatum eft, fcilicet Spiritus Sanctus.

» S$ed quodhocdonum nunc habeatur, cum prius

WL

»non haberetur, hoc non ex fui mutatione con-

Kl

WV*

»tingit, fed ex mutatione ejus, cui datur. Un-

»de oportet, quod ex hoc ipfo, quod Spiritus

"j

yird

»Sanétus alicui datur, aliquid ipfi creature ac-

»crefcat, quod prius non habebat, fecundum

» cujus adeptionem Spiritum Sanétum habere di-

XCIUb.

K ibidem ad 1. Cum dilectio Dei boni-

if

»tatem creature caufet, diligere omnes creatu-

)

WA

,IaS dicitur , fecundum quod bonum nature

» omnibus tradit.

Sed illa eft fimpliciter & per-

B»ld

» fe&a dilectio, quafi amicitie fimilis, qua non

r

,tantum diligit creaturam , ficut artifex opus,

2

güte

i

j

» fed etiam quadam amicabili focietate, ficut ami-

"

in

» us amicum, in quantum eas trahit in focieta-

,tem

364

DISPUTATIO III.

d fet

» tem fuz fruitionis, ita ut in hoc fit eorum bea-

» titudo, quo Deus beatus eft; & hoc eft dile-

dumeni

rtus

»Cio, qua fanétos diligit, que& antoncmaftice

» dile&tio dicitur; & ideo effe&tus hujusmodi di-

Undep

, le&ionis antonomaftice gratia vocatur."

Ex

At

hoc textu D. 'Thome patet, quod gratia fan&i-

du

ficans fit realis ordo ad a&us amoris reciprocos

fioctt)

erga Deum, & ad beatitudinem.

y, Mi

ldem colligitur e« iis, que S. Do&or fcribit

tptin

sre i

in Summa p. 1. q. 43. a. 3. c. ubi fic fcribit: ?Di-

» Vinz perfonz convenit mitti, fecundum quod

f Ri

»novo modo exiftit inaliquo ; dari autem, fe-

if

»Cundum quod habetur ab aliquo.

Neutrum

Ulri

» autem horum eft, nifi fecundum gratiam gra-

»tum facientem.

Eft enim communis modus,

EM

ETUTE

» quo Deus eft in omnibus rebus per effentiam,

1

»potentiam, & prefentiam. Super iítum autem

2

qh.

TU

»modum communem eft fpecialis modus, qui

1f

» Convenit naturz rationali, in qua Deus dicitur

/

» effe, ficut cognitum in cognofcente, & ama-

Mmjmþn

»tum in amante. Et quia cognofcendo & aman-

[/

»do creatura rationalis fua operatione attingit

[

lem

» adipfum Deum, fecundum iftum fpecialem mo-

t

»dum Deus non folum dicitur effe in creatura

Apotone|

» rationali, fed etiam habitare in ea, ficut in tem-

»plofuo. Sicigitur nullus alius effe&us poteft

' atPh

ii

» effe ratio, quod divina perfona fit novo modo

1

"[

» in rationali creatura, nifi gratia gratum faciens.

'Uadl

, Unde fecundum folam gratiam gratum facien-

u

»tem mittitur & procedit temporaliter perfona

wm: Dd

» divina.

Similiter illud folum habere dicimur,

Habere au-

Mddi

» quo libere poffümus uti vel frui.

» tem poteftatem fruendi divina perfona eft fo-

d Z&Hmdff

Nyin Q

,lum

I.

DE GRATIA.

365

LfUH

, lum fecundum gratiam gratum facientem. Sed

13(1

tamen in ipfo dono: gratïæ gratum facientis Spi-

D'orw,

rltus San&us habetur & inhabitat hominem.

1

Unde ipfemetSpiritus Sanétus datur & mittitur."

M

!

*l

Nifi hoc donum effet aliquid relativum per mo-

m

L

dum unionis vel ordinis, nón effet bona hec ra-

n

) hv

M«f

tiocinatio D. Thome

Ipfemet enim 1. cc. fate-

tur, non quemlibet fpecialem effe&tum fufficere,

ut perfona divina mitti, dari, haberi

& inha-

bitare dicatur.

Nam ad 3. ait: Licet per aliquos

effettus Filius cognofci po[fit à nobis , non tamen per ali-

quos efe&tus mos inbabitat , «el eiiam babetur à nobis.

Ulterius ;; quod gratia fit in genere habitudi-

feu re&ti ordinis ac proportionis, D. Tho-

mas docet in 2. dift.26. q. 1. a.4. ad r. .Dicen-

n

dum , quod gratia ad genus qualitatis reducitur , &2

ad primam [peciem qualitatis , mec proprie tamen natu-

N

ram babitus babet , cum mon immediate ad attum ordi-

u

net, [ed efl velut babitudo quedam , ficut famitas fe

babet ad corpus; & ideo dicit Chbryfoflomus , quod gra-

Sanitatem autem non con-

tia efL fanitas mentis

fiftere in qualitate abfoluta, fed tantum in.re&ta

m

proportione feu ordine folidorum & fluidorum,

conftat ex Philofophia.

A

t d

Tertio, quod efficiat gratia a&us virtutum,

l

D. 'Thomas fzpe docet.

Sic in z. Sent. dift. 17.

iK

xggnlu

qtaa, 1:-ad 7- dicit :

"[n gratificatione animce

» eft confiderare duplicem operationem Spiritus

MET'Uþ

p

Wt

»9an&i, una que terminatur ad actum primum,

» qui eft effe eratum, alia fecundum quam ope-

j i?

» ratur a&tum. 1ecundum, qui eft operatio mo-

ruH

,» Vens in opus dile&ionis. Quoad primum ef-

I

» fectum

366

DISPUTATIO

Ill

la

» fe&um charitas (infufa) eft per modum caufie

»formalis; ad effe&tum autem, qui eft operatio,

i ?W*'

» Charitas eft in ratione caufz eflicientis, fecun-

gii pa;,-*t

3 d

, dum quod virtutem, que eft principium ope-

»randi, reducimus in caufam agentem.

Eit in

iif

2l

» 2. difl. 26. q 1. a.4. c. Sicut ab effentia animz

»fluunt potentie, ab ipía effentialiter differen-

p

h, m

» tes, ficut accidens à fubjecto, & tamen omnes

,uniuntur in effentia animz ut in radice, ita

fu.

ioD.1

»etiam à gratia fluunt virtutes, ab ipfa gratia

g

» effentialiter differentes; in gratia tamen con-

»jun&e ficut in fua origine per modum, quo

ayfacit

&t ]

» diverfi radii ab eodem corpore lucente proce-

, dunt."

Circahunc textum obfervo, quod, cum

imo] l

potentie animzx juxta aliorum , nempe Scotifta-

tf

rum & Recentiorum Philofophiam non vocentur

t D

vealiter diver(e ab effentia anime, ex ipfa doGri-

GT.

na hac D. Thome confequatur, juxta hunc mo-

Md

l

1

"

dum loquendi nec virtutem cbaritatis realiter dif-

lii

]

R

ferreàgratia, & confequenter in fenfu reali etiam

uf

gratia dicitcimmediatum ordinemad actus. Idem

Em

dócet S. 'Thomas l. cc. ad 2.. Dicendum, 'quod vir-

Atb f

tus dicitur di[pofitio perfetti ad optirium , in quantum

;

hi?ad

elicit operationem , per quam res fuum jinem confequitur.

1j zg/

h

Unde per bunc modum gratia non ef? difpofitio perfetti

n

u

ad optimum, cum mon primo operationem vejpiciat, ficut

i

i

effectum proximum. . Si igitur juxta dicta gratianon

Al

diftinguitur realiter à charitate habituali, mani-

u a!

feítum eft, etiam gratiam dicere immediatum or-

il

dinem ad actus virtutum.

n

Quartum denique quod gratia fan&tificans non

A U j

folum informet animam, fed etiam actus virtu-

$.

In

ü 4f

* lg

tum, S. Do&tor tei'c?tur in pluribus loci

2. cift.

It

DE GRATIA.

367

d

i

2. dift. 29. q. 1. a. 2. ad 2. fic fcribit: Gratia pra-

t

il

bet efficaciam merendi informando attum; & ficut ma-

j

joris perfeGtionis ef?. forma a&tus , quam ipfa fubftantia.

Lw

ejus; ia econtrario major eft defetbus deficere in ipfa

j

&t

Jubftantia attus, quam deficere in forma ipfius. Et in

j

h

2. Sent. q. 26. a. 3. ad 2. Gratia mon tantum dicitur

h

ii

gratificans e[[entiam anime, fed etiam opus. gratum red-

Eu vf

dens, mon quidem ficut. proximum informans , fed. ficut

u

primum ,. quod. naturam in. altius effe. elevat.

Hoc

loco D. Thomas proximuminformans vocat, quod

Vdnil

primo informat, ficut quantitas pro priori ac pri-

NY

W.

mo facit fübftantiam quantam, dein etiam acci-

d

dentia.

Etl. cc. ad 3. Gratia immediatius *volun-

tatem *vel liberum arbitrium veo[bicit , cum omnes a&tus

"

gratia informati. quodamodo fint ooluntatis & liberi ar-

bitrii.

Hucusque D. Thomas, in quo illud pre-

a

W

1

terea obfervari meretur, quod gratie non adícri-

j

VA&X

bat exiftentiam propriam diftinctam ab exiftentia

fui fubje&i.

Si enim hoc verum fit, neceffe eft,

quod gratia fit tantum modificatio anime, feu

ens modale, ita ut in omni mutatione fit nova

mutatio fubftantiz creativa.

In Summa r. 2. q.

IIO. a.2. ad 3. fic fcribit: Omne accidens mon dici-

tur ens , quafi ipfum e[Je babeat.

Et quia ejus eft fieri

vel corrumpi , cujus eJt e[Jes ideo proprie loquendo nul-

lum accidens neque fit, neque corrumpitur , fed dicitur

Jieri oel corrumpi , fecundum quod fubjettum incipit vel

"

D

Jue

definit e[Je in. attu. Jecundum illud accidens.

Et. fecun-

dum boc etiam gratia dicitur creari, ex eo quod bomines

u

T

Jécundum . ipfam creantur , id efl, im movo e[fe confti-

W

ii

tuuntur ex mibilo, id efl, mon ex meritis, fecundum

ilud ad Ejpbef. 9. Creati in Cbriffo Sfefa im operibus

u

fHl

bonis.

j

qu

Ut enim in Tract. de Euchar. dictum eft,

aGio

368

DISPUTATIO'IIL

a&io creativa, confervativa, generativa, & al-

,tnt

terativa ex parte Dei non differunt intrinfece nifi

QUE

per alium refpectum ad praexiftentes varios ter-

ne f

minos proportionales vel non proportionales.

,a e

Hanc obfervationem propterea addidi, ne Phi-

,ica

lofophi Neoterici, qui nülla admittunt acciden-

tia abífoluta, ftatim damnentur hzrefis.

,ain

Uttt.

HI ibertus M. manifefte docet, quod gra-

Tl

tia fanctificans nil aliud fit, quam perpetua divi-

,Itendi

na motio animz ad a&tus virtutum, quas motio

df

fine unione & ordine reali divinitus animz im-

o

preffo intelligi nequit, in quantum Charitas füb-

delt,

fiftens in Spiritu San&o, feu ipfe Spiritus San-

Üun,.

)

&us applicatur animc tanquam fuo mobili. In

n qi

2. Sent. dift. 26. art. s. fic fcribit : Queritur,

At

utrum gratia fit vita anime? "Dicendum, quod

»in veritate gratia eft vita animse , fecundum

Jb |

yütt,q

» quod vita formaliter adhzret vivo, ut forma

ytit, f

» effluxa à caufa & fonte vita.

Et ut hoc intel-

,TUnper

»ligatur, fciendum , quod corpus dupliciter vi-

atl

» Vit actu anime. — Unum enim actum habet, fe-

m

» cundum quod anima eft forma talis corporis

qd'con

» potentia vitam habentis, & hic actus eft vive-

itont

»Ie, fecundum quod vivere viventibus eft effe;

v (olo

» & ifte a&tus eft fimplex & non continuus, ne-

Vatdum

» que effe fuum eft continuum fieri, fed potius

»ifte a&us eft terminus generationis animati.

ATT

» Secundum hunc modum vita animz, metaphy-

Vltmin

» fice loquendo, eft Deus dans effe anime, non

Wfï-'pata i

»Utforma, fed ficut portans effe ejus, & con-

bEz Pt

n

'

»fervans, & faciens verbo virtutis fuzm. — Alio

l

»Imodo vivit corpus fecundum quod dicimus,

o

» quod fpiritus vitalis vehiculum eft vite, quz

X

, Con-

"m

iT

l

DE GRATIA.

569

| d

tmr

l

W

» Continue influitur corpori ab animalis fpeciali

M T

&)

»Organo, ficut cordis, & illius effe eft conti-

AU

Pr

,nue fieri, & de illa vera eft definitio, quod

» Vita eft actus continuus animz in corpus; &

»huic metaphyfice refpondet vita gratie, que

» eft influxa anime à Deo, & influitur continue.

l

!

» Contra boc videtur . e[fe.

Quia fi gratia continue

»git, tunc continue meretur ; ergo continue

At hoc non dici-

»intenditur & augmentatur.

» tur effe verum. . Ad hoc, quod objicitur, re-

Lii

»Ípondetur, quod continuitas illius actus, qui

» eft effe, non intendit formam, fed potius per

iij

»a&um, qui eft opus, intenditur habitus & for-

»ma, qui eft principium illius operis, quia, ut

l

» dicit Philofophus, ex fimilibus a&ibus fimiles

M

UY

»habitus generantur.

Tamen quidam conce-

»dunt, quod continue agit, licet non percipia-

U

Pt

» tur, ficut intelle&tus agens continue agit, licet

»non percipiatur propter tumultum, qui eft in

N

« V

» phantafmatibus, ut dicunt. Sed hoc nihil eft,

L

» Quianon fequitur, fiintelle&tus femper eftactu,

»Quod continue agat, quia defunt fpecies; ficut

»lux continue eft in actu, & non facit femper

»a&u colores.

Unde ad primam folutionem

) ODUD

""

»Iedeundum eft, que vera eft. Etideo etiam,

fl

» licet vita continue influatur corpori, tamen ex

» hoc non intenditur, quia extalibus actibus nón

^f

il

» eft nata generari."

Ita Albertus M., ex cujus

elje dQD

verbis, gratiam effe aCtionem perpetuam non in-

"d

h

a

terruptam in animam, qua Deus movet perpe-

1

tuo fficutlux & ignis, licetnon perpetuo producat

yi

10

actualem motum virtutis, feu actum anim&,nempe

L

jv

ob defeétum materie & difpofitionum in anima.

Aa

IV.

D.zdmort Tr.de Pecc.orig.€3 grat.

329

DISPUTATIO IIL

IV. 4lenfis in pluribus locis docet , quod

A

,Dedo

gratia fantificans.fe habeat per modum unionis

realis inter animam & Spiritum San&um , & per

L

,

modum medii u£ quo inftar luminis, quamvis rea-

liter identificati cum virtutibus, requifitis prz-

,ür d

f

vl

a

|

fertim cum amore Dei ad gratiam per modum

difpofitionis materialis.

Part. 3. q. 61. membro

,üboi

Jtó i

2. art. 2. c fic fcribit: " Dicendum, quod eft gra-

, tia creata & increata, inhabentegratiam. Gra-

itnat

i. f

» tia increata eft Spiritus San&us, & dicitur Spi-

,ritus San&us gratia , fecundum quod dicitur

Bu

ao

,donum; & dicitur donum , fecundum quod

» dicitur amor; ipfe enim Spiritus San&tus fecun-

tl

»

dum fuam proprietatem amor eft, & ut amor

itteon

»procedit à Patre & Filio : Quia ergo Spiritus

dubetut

» Sané&tus amor eft, inde eft, cum datur nobis,

Anqu

, transformat nos in divinam fpeciem, ut fit ipfa

dn i

ls d

,anima affimilata Deo. — Et alia parte debemus

» intelligere gratiam creatam, velut fimilitudinem

«002

, & difpofitionem ex parte anim: rationalis, ex

iperitu,

dlanti

»qua (fimilitudine per amorem & difpofitione)

; habet, quod fit accepta Deo & affimilata, quia

'DID AAmer

Af

» ibi eft forma transformans, & hec eft gratia

»increata ; fimiliter ibi eft forma transformata,

10 qq

At1o

, qui derelinquitur in transformato, fcilicet in

,anima ex transformatione ; & hzc eft gratia

i

C n

Et ad 1. Animafine medio unitur cor-

oq]

» creata.

»pori, & tamen per medium unitur corpori.

QU f

t

,9ine medio unitur, quia non eft medium ex

(

» parte füa ad hoc, ut uniatur corpori; cum ipfa

j

» fit forma corporis, & forma fe unit per fuam

, eflentiam.

Per medium unitur, quia eft difpo-

[

tl

» fitio ex parte corporis media ad hoc, ut unia-

tur

u weu?lau

»

) Jl

DE GRATIA.

371

b

! ,,tur anima ipfi.

Similiter gratia increata fine

Wi ')nt

d

»medio unitur animg, nec requiritur medium

g

»€X parte informantis.

Sed ex parte recipien-

» Gs fcilicet anime , requiritur, per quod unia-

j

AU

U

Et ad 6. Gratia

»tur, & hoc eft gratia creata.

& D f

»Í»cundum rationem, qua.à Deo eít, unit &

(

» difponit, ut anima uniatur Deo.

Et ad 3. ubi

cmdelh

» ex S.duguflino objicitur textus : Mens nullainterpo-

dl

(

» fita natura à prima veritate formatur: deCivit.

, t

» Dei.

fic vefpondet : Concedo, quod ex parte

»informantis vel affimilantis nihil interponitur

wä i

A

» ad hoc, ut anima affimiletur, & fiat grata Deo;

» fed folum ex parte fufcipientis neceffe eft, quod

»interponatur difpofitio.

Et ad 4.. Gratiacreata

Y 1

» habet unam comparationem ad animam, fecun-

Ytr

A

» dum quod eft difpofitio anime; aliam, fecun-

3

NU

»dum quod eft à gratia increata, velut Jumen

tj

»fluens ab ea in animam. — Et L. cc. art. 4. c. Illud

» quo anima grata eft, eft gratia, quo vero bene

» Operatur, eft virtus.

Quamvis ergo fecundum

;v

»fubftantiam & rem fint idem gratia & virtus,

(

»non tamen fecundum effe & rationem. Unde

»Voluerunt quidam dicere, quod que eft com-

LR

mi

v

»paratio animze ad fuas potentias, eadem eft

»comparatio gratie ad virtutem.

Exemplum

»patet de radio & lumine.

Sicut enim radius

iil

aQ

» fübítantialiter eft in lumine, & per hoc eft lu-

» men cauía fubftantialis ipfius radii, & caufa ef-

jj W^

m

(

»feGiva radii ; fimiliter eft virtus in gratia fub-

(

pam

ica

fta

n-

» ftantialiter, & eft gratia caufa effectiva fub

» tialis ipfius virtutis.

Secundum hoc, quando

3

»dicitur : Radius eff lumen , non eft predicatio

» per effentiam , fed per caufam.

Similiter hic:

P

T

AÀa 2

»Bra-

372

DISPUTATIO IIL

:gerativ

»gratia eft virtus, vel e converfo. Sed funt

o

,idem fubftantialiter , & non formaliter ; ficut

g

» ferrum & cultelius idem fünt, fed non forma-

ATeCUT

» liter.

Et fic gratia non eft virtus omnino fe-

,T

, cundum effe & rationem ; fed fecundum fub-

,a

»ftantiam.

Kt ibiden. Lumen eft fubftantia ra-

Mirin

»dii; differunt tamen fecundum rationem & effe

p

» Ceffentiam metaphyficam.) Quia lumen dici-

d

» tur, quod perficit aerem indiftindte; radius au-

jl

» tem dicit illud, quod perficit aerem per diftin-

od

» ionem in partibus; quia radius dicit directio-

As

,nem luminis ad hanc partem aeris, & ad illam;

a al

»lumen autem non.

Similiter in anima lumen

Afe0 QD

»eftgratia, radius autem eft virtus; quia gratia

tsf

»qus eft ipfalux, perficit animam quoad effen-

dsdfe

»tiam & indiftinde quantum ad omnes vires;

As

» Virtus autem perficit animam quantum ad par-

i,

»tes, que funt vires ejus.

Quia per fidem in-

vtl

» telligimus in anima radium quendam dirigentem

Puz

» vim rationalem in primam veritatem.

Chari-

Ims]e

»tas autem eft radius, per quem dirigitur con-

dtrin

» cupifcibilis in füummam bonitatem. Spes vero

zied

» eft radius, per quem dirigitur irafcibilis in fum-

DN

»1am majeftatem."

[ta Alenfis.

Ex hujus au-

xï;;j&iäca

tem verbis patet, quod ficut lumen eft aliquid

relativum, fe habens u£ quo, ita & gratia.

Et

g

meretur notari, quod etiam D. Thomas adoptet

[

fitii

hanccomparationem, quz fit ab Alenfi inter ani-

hii

Ffïfifpiul

mam & potentias, lumen & radium, & inter gra-

Md h

tiam & virtutes.

Ut g

AU pmd

X/?

'meparav«

JD. Bonaventura gratiam fanctificantem ex-

plicat per aliquod ens relativum , unitivum, &

alim

opera-

l

[

DE GRATIA.

373

AO; S?

operativum, quod fe habet inftar luminis. In

lr

2. Sent. dift. 26. q. 2. c. fic fcribit: ,,Circa hanc

, quaftionem , an gratia in gratificato fit aliquid.

T

Tj

» creatum ,

Deo hominem conformans : & afli-

,

fapientes opi-

in

,milans, & Deo amicum reddens,

In hac enim.

w

m

,nantur contrarium

fapientibus.

, quod fides determinat,

»queftione aliquid eft

» aliquid quod ratioinveftigat. Fides & Scriptu-

»ra determinat, quod absque dono gratice im-

» poflibile eft placere Deo. Determinat etiam,,

n

» quod absque dono increato , quod eft Spiritus

» San&tus,

homo non poteft fieri Deo acceptus,

üt

Et

» nec affümi in adoptionem filliorüm Dei.

»ideo omnes recte intelligentes concedunt, in.

» juftis effe gratiz donum, ita ut credant, etiam.

Hh

j

» in eis effe donum increatum, quod eft Spiritus,

»San&us, & hoc àfide, &à Scriptura determi-

i

M

n*

l

A

»natur, & ideo, qui contrarium hujus fentiret,

i

» effet hexeticus.

Sed utrum preter donum in-

» creatum fit in nobis donum creatum, per quod.

(

» fimus Deo accepti, vel non, quia non expreffe

n

» determin

atur Scripturz authoritate, invefüiga-

»tur à Do&oribus rationum probabilitate.

Et

» quoniam gratig eft recreare, animam informa-

D

»Ie, vivificare, illuminare , affimilare , unire,

iM

I

M

» ftabilire, acceptum facere, furfum levare, qui-

ol

& di

» dam hos actus comparaverunt ad gratiam, ficut

Mi

» ad principium effe&ivum. Et quoniam Deus

]

» füfficit ad hos a&us vel effectus producendos,

QD

» dixerunt, quod donum ereatum ponere ad hos

» effec&tus prod

ucendos eft fuperfluum. — Alii ve-

»IOcomparaverunt etfe

&us pre:dictos ad gratiam,

» ficut ad formam.

Ne

ceffarium enim eft, quod

j

yil

A

J

[2]

»Vivi-

374

DISPUTATIO

I1I.

» Vivificatio & informatio ab aliquo fit ficut ab

."jat, ö

» €fficiente & ab aliquo ficut ab informante. Et

&t

Kl

» quoniam nec eft poffibile, nec decens, Deum

» €fle formam perfectivam alicujus creaturz, ideo

Rn Í

» prater donum increatum, quod comparatur ad

m

» bos actus tanquam principium effectivum, con-

m

» Veniens eft &opportunum, ponere donum crea-

Til

»tum, per quod anima informetur.

Hanc au-

r

» tem pofitionem preferendam credo priori, tum

» quia fecurior, tum quia etiam rationabilior. - -

!

p

um (

» Rationabiliter enim tales effe&us & a&us non

K

» poffunt cogitari in nobis effle, quin fint ab ali-

»quo ficut ab efficiente, & ab aliquo ficut ab

,O

» informante.

gt

Quomodo enim a&us verus in-

» formationis & vivificationis erit in anima, nifi

nf

r d

» fit aliqua forma complens, à qua anima infor-

» metur ?

Et ideo fecundum hanc pofitionem

ml

, eu

» Comparatur ipfà gratia creata influentiz luminis,

,ins

» & principium ejus comparatur foli ; quia ficut

» àfole materiali influitur lumenin aere, per quod:

VU

qtimmo

» aer formaliter illuminatur; fic à fole fpirituali,

»qui Deus eft, influitur lumen fpirituale in ani-

u

tin, ]

» mam, àquo anima formaliter illuminatur, & re-

»formatur, &gratificatur, & vivificatur. Un-

'nfO]llI]]O

» de inter omnia corporalia maxime affimilatur

BH

» gratie Dei luminis influentia.

Sicut enim eft

D

» quedam influentia, que affimilat corpora ipfum

Ti

n

» füfcipientia fonti luminis quoad proprietatem,

»ficgratia, quz eft fpiritualis influentia, men-

Rn

»tes fontj luminis affimilat & conformat.

Hac

* g

» üutem influentia recte dicitur gratia; tum quia

EW

.

» €X mera liberalitate datur,

tum quia etiam gra-

tinm nj

» tum facit.

Dum enim hominem Deo confor-

Em

'f,mat,

!

DE GRATIA.

)

,mat, &affimilat, reddit illum amicum Deo, &

tt

ff

Wl

» facit effe Deo placitum & acceptum.

Ill

Et 1. cc. queft. 3. ad ?. ,, Anima Deo affimila-

j

It

hh

»

tur, ficut divinze fimilitudinis fufceptiva, gra-

u

ficut ipfa fimilitudo, vel donum aflimi-

VRU

1

»tia vero

m

»lativum.

Ü

M

Gratia eft ficut quzdam

hw

Et 1. cc. queft. 6. ,

ocedens à luce fuperna, qu&

fem-

"'['1 Ir

, influentia pr

Ilf

» per habet co

njun&ionem cum fua origine, ficut

fole; & quia femper fuz origini

»lumen cum

, conjungitur ,

ideo non tantum attribuitur ei

fubje&i in quo eft, fed etiam

» operatio ratione

, ratione fübje&i ,

àquo eft. Unde ficutlumen

tur cum aére, fed etiam ope-

If

, non folum opera

ione continuationis

»

ratur in ipfum aérem rat

fuo fontes fic & gratia non folum opera-

vQUL

,cum

»tur cum

libero arbitrio, fed etiam operatur in

bitrium, & liberum arbitrium movet.

il

, liberum ar

, Unde none

ftaliud dicere, gratiam liberum arbi-

jv

ä

j

1am

gratiam effe Spiritus SanGi

»triummovere, qu

» inft

rumentum ad

movendum liberum arbi-

» Hictextus manifefte o

ftendit, in gratia

, urium.

non folum operante,

feu a&uali, fed etiam in gratia

j

VO

&i

ficante, à qua liberum arbi-

cooperantefeu fan

p

trium movetur &

cum ea fe movet, reperiri im-

N

(

v

relationem, ac

mediátum continuum ordinem,

ft inftru-

j um

L n

unionem ad Spiritum Sa

n&um, cujus e

p

Quod enim hic modus

mentum in movendo.

i

mhü

etiam locum habeat in gr

atia cooperante feu

ll

"

Uterque borum

.JMO

fan&ificante, oftendit his verbis:

f if

7l

3) L

modorum reübus efü, mec umus [ine a

ltero. fufficit.

jf

qi

Idem coNFIRMATUR eX €0,

quod refpon-

mmDW

a 4

det

376

DISPUTATIO

I1I.

i

det ad 6bje6tionem 5.5 cum enim fibi objiceref,

jhd

quod gratia cooperans feu gratum faciens fem-

m

£0

per operaretur eundem effec&tum meritorium, fj

jl

moveret voluntatem ad a&us meritorios; quia

Dd

lm

h

idem manens idem femper facit idem, nonnegat,

WH

voluntatem à gratia fan&tificante femper moveri,

|

fed refpondet, diverfitatem actuum, quando vo-

j DTf

luntas finit fe moveri à gratia, dependere 3 di-

[iïl

W

verífa difpofitione voluntatis.

Dicendum, in-

»/

M

» Q/it , quodilludprincipium; idem manens idem

!

N

d

»Íemper facit idem, fallit in Deo, & ideo fe-

C

l

»cundum quod Deus movet

per gratiam, per

Igi

» eande

m gratiam poteft excitare ad diverfa ope-

] (s K

»Ià. Secundum vero quod liberum arbitrium

,

»feipfum movet per gratiam ad diverfa Opera,

Ro

f

!

Iu

:

» €ft in ipfo cognitionis & affe&tionis diverfitas,

h

If

» fecundum quas ordinari habet ad diverfa ope-

,

»TUm genera; & ideo quamvis gratia non varie-

L

Ts QU

»tuürinfe, movet tamen ad diverí4 ratione va-

)

Il

JH

[Uj

» riationis in motore fibi co

njun&o, finequo non

ia

» poteft movere.

yptito

Idem in z. Sent. dift. r7. part. z.

q. 1. fuppo-

vusto

nit, quod gratia fan&tificans identi

ficetur cum

jii,a

charitate feu ordine amoris per modum partici-

n? )

pationis ex amore Spiritus Sancti.

"d 3. fic fcri-

m

bit: , Ad' illud, quod objicitur:

Si charitas eft

yiin.

» bonum per participationem, tunc ejus bonitas

m

» eft permutabilis in informitatem. Dicendum,

» quod aliqui

J Hmus

d dicitur bonum per participationem

TET

» dupliciter. Aut quia participans & ordinatum ;

» aut quia participatio & ordinatio.

,Eü Tm

Primo mo-

» do eft bonum habens charitatem fecundo modo

r ;

"du

» Charitas, & ideo poteft non effe; quia non cft

m

slpfa

DE GRATIA.

Ea

i

» ipfà effentia bonitatis, fed participatio; tamen

]

(

»non poteft non efï'e bona vel ordinata , qula eft

1pfe ordo amoris."

)

N

Et in c. ibidem fatls oftendit, feeam charita-

h

tem feu ordinem amoris mfufumldentlflcare cum

st

gratia fanctificante.

Sic habet: ,Circa hoc, an

, haritas fit ipfe Spiritus Sanctus ,

fuit ab an-

b

ut

txquo duplex opinio.

Quorundam enim ,

m

M'ïg,lfh'l & fequacium, opinio eft, quod Sp1r1-

, tus Sanctus eft effentialiter charltas

qua Pater

W

& Filius diligunt nos, & qua d1hmmus Deum.

EV

AV

I't quidam voluerunt dicere, quo& Spiritus San-

J

&us poteft tripliciter confiderari; nempe in fe,

Poteft rurfus

& fic eft amor Patris & Filii.

Àr a

conüderam , ut in humana anima iphabitans, &

$ , fic SpiritusSanctus dicitur gratia. Poteft etiam

» confiderari, ut unitus Voluntatl, & fic eft cha-

Y

l'lt&S, qua Deum diligimus.

Unde dicunt, quod

LU

Spmtus San&us eft noftra charitas non per ap-

D

»propriationem, fed per unionem. Sed hec

r poütlo non poteft ftare.

Quia Spiritus San-

, &us non eft unibilis.

Et preterea fi effet uni-

bth, aut uniretur per naturam, aut per gra-

jin;

fxam? Non per naturam. Ergo per gratiam.

Ergo adhuc oportet effe habitum gratie difpo-

N

, nentem animam ad füfceptionem talis unionis.

Et propter hoc dicendum, quod iftud, quo di-

IN W*

mD

hglmus Deum,

tripliciter eft accipere.

Aut

LM'

»quo diligimus ejfeüwe, & fic charitas five amor

M

»eft Trinitatis & Spiritus San&ti appropriaté.

j n

Aut quo diligimus exemplariter, & fic Spiritus

Qan&us eft unio Patris & Filii, & nexusambo-

] am

b

» »rum &unitas. Ad cujus imitationem charitas

Aas

, D0$

DISPUTATIO IIL.

378

, 10s ne&tit,

Aut quo diligimus formaliter , & fic

K

» fecundum opinionem Magiftri eft animi affe-

nnatw

5 6407

Et in his omnibus verum dixit, nec er-

1qqen

»Iavit; fed defecit (hoc eft, non omnia dixit).

an!IS-

» Quia przter hoc eft ponere charitatem fecun-

1 gsati

f

»Qum communem opinionem, quz eft habitus

)

&

"m

»Creatus animam informans; & ratio hujus fu-

M

»miturà parte effentie, & virtutis & operatio-

,

»nis, qüuia charitas eft bonitas creature rationa-

,

»lisipfam perficiens (fupra naturam ) & diftin-

Ut

»guens (à puro effe naturali) & ordinans & di-

al

»Íponens ad vitam seternam."

In hoc textu,

,Utm

dum S. Bonaventura fatetur, Magiftrum Sen-

ii

tentiarum verum dixiffe, quod charitas, in quan-

,

tum ea diligimus Deum,, 'fit animi affettio, fed ta-

yftrt

men huic affe&ioni aliquid addendum effe, nem-

vt

pe rationem diftin&tivam ab ente folum naturali,

y i

& virtutem operandi meritorié ad vitam ster-

,ült

nam, oftendit, charitatem infufam effe concre-

m

tum aut metaphyficum aut phyficum , compofi-

) häh'll

tum ex affectione animi & ex ordine quodam reali

iT

intrinfece füpernaturali ad finem fupernaturalem.

st

Dixi, metapbyficum vel phyficum.

Utrum enim

J

lntg

ifte ordo fuperadditus affeGtioni animi cum ea

Y

Iuf

uniatur infeparabiliter vel feparabiliter, relin-

N

d

quit in bivio.

)

n

VI.

Scotus docet, gratiam fanctificantem

nj

)l

VU

vealiter non diftingui à charitate feu amore, quo

o

nos diligimus Deum, fed tantum formaliter , in

n

ij

quantum in ifto amore datur fpecialis relatio feu

J EU

ordo ad finem füpernaturalem.

In 2.Sent. dift.

i.

27. q. un. ficfcribit: ,,Opinio fuit hic aliquando,

ung.

» quod gratia eft quoddam lumen füpernaturale,

»n e

Wi üm;

DE GRATIA.

379

» fe habens ad virtutes Theologicas, ficut lumen

,»naturale ad virtutes aquifitas. Sed ex hoc fe-

» queretur; quod fides non poffet manere infor-

Ideo alia eft opinio, que dicit, quod

»mis.

»o

o

ratia formaliter eft virtus, quz eft charitas;

» & quecunque excellentie attribuuntur gratig,

» (dicunt, quod ille attribuantur) & charitati &

» € converfo.

Utraque enim formaliter zquali-

»ter dividit inter filios regni & perditionis.

& neutra

»Utraque etiam eft forma virtutis

» poteft effe informis

Utraque etiam conjungit

» ultimo fini perfe&a conjun&ione, qualis poteft

» effe in via.

Etfi poneretur (gratia à charitate)

» diftin&a, altera füperflueret, quia reliqua fuf-

» ficeret.

Etfecundum hoc poteft teneri opinio

» Magiftri, ficut tenebatur dift. 17. l. r. Sent.

» quod Spiritus Sanctus non per alium habitum

TEl

» diftin&tum à charitate movet voluntatem ad di-

WU

» ligendum Deum meritorie, & diftinctumab illo

» habitu, quo animam inbabitat, qui eft gratia,

» & ipfa eft charitas.

Et eodem habitu quo Spi-

» ritus Sanétus inhabitat animam, inclinatur vo-

ue

»luntas in fuum aétum meritorium. Non fic

» autem eodem habitu , quo Spiritus San&us in-

5-6:) *

»habitat, credit omnia & fperat; fed ( credit &

»Íperat) aliis habitibus imperfectis; quia actus

»iftorum habituum requirunt imperfe&ionem.

a

» Sed objiciet quis, quod ex hoc videtur fequi di-

» ftin&tio inter gratiam & charitatem ; quia chari-

» tas eft perfe&tio fimpliciter; alias enim nonfor-

»maliter competeret Deo; qui fecundum Joan-

L

u

» nem eft charitas.

Gratia autem non eft perfe-

» &io fimpliciter; nec formaliter poniturin Deo.

» ^M*

380

DISPUTATIO

IIl

» Refpondeo: charitas dicitur, qua habens eam

jl

» habet Deum, ita quod refpicit Deum non in

Qu

»raüone diligentis, fed in ratione diligibilis.

t

» Gratia (vero) eft, qua Deus aliquem habet

(i

»gratum; quiailluddiciturgratia, propter quod

d

» Deus acceptat, habens ut dignum beatitudine,

7,COIT,

» & dignitate, quz eft in correfpondentia meriti

n

»àd premium. Et ita gratia aliquam imperfe-

i

!

»Gionem includit, quia talis dignitas aliquam

quij

»imperfectionem ponit in digno, quia non eft

fM

» per fe beatus.

Sic ergo poffumus concedere;

reiite

» quod licet idem abfolutum fit in anima (nempe

BUA

» Charitas), per quodanimadiligit Deum , ut ob-

Stots

»je&um; & per quod acceptatur fpeciali acce-

m

» Ptatione à Deo & ordinatur ad beatitudinem,

Qria

»tamen alia & alia ratio (feu formalitas) eft in

t d

»ifto abfoluto, in quantum (uno modo) fic, &

i

» (2lio modo) fic refpicit Deum. — Et una ratio,

huiy

»nempe prima, fcilicet principalis, competit

»fibi, in quantum eft perfe&tio fimpliciter; alia

J

»ratio, (nempe fecunda) competitfibi ut eftper-

» fectio limitata.

Et ita appropriaté fecundum

Q

lj

»primam eft charitas; quoad fecundam dicitur

»gratia, & fic omnis gratia eft charitas, licet

At

INec tamen ifta diftinctio ra-

Quinte

P

» non é converfo.

Vi

»tonum, vel non-convertibilitas concludit,

fs

» Quod , ubi concurrunt in eadem anima gratia &

elint

» Charitas, quod fint diftincta fecundum formam.

» Sicut licet fapientia fit perfectio fimpliciter, &

I j

» fapientia talis (inPetro vel Paulo) fit perfeétio

C |

»limitata, ubi tamen concurrunt, nonfequitur,

"«Uïünerea

[

T

» quod hec ab illa fitdiftin&a fecundum formam ;

» &tamen funt diftinéta formaliter. Differuntet-

ï?üa) Q

ü li

,1am

DE GRATIA.

381

ln

"m

,iam (charitas & gratia) in ratione connotati.

, Quia illud abfolutum ( nempe amor) poteft

u

, confiderari, ut eft habenti principium operan-

Jfern

T

,di. Etfic non dicit imperfe&tionem, & poteft

, effe in Deo, & dicitur charitas. Poteft etiam

IVf

, confiderari, ut eft obje&tum Dei in me, prout

n

,Deus habet me gratum, & fic dicitur gratia.

lürfïl

M

,Eft tamen idem re."^ — Exhis omnibus fequitur,

quod juxta Scotum gratia fanGificans fit realiter

A

i

idem, ac ordo ad beatitudinem fupernaturalem,

realiter identificatus cum amore aéctuali vel habi-

tuali materialiter perfetto.

Dico, ferfetio, quia

Scotus hoc loco expreffe advertit, quod non

p

omnis charitas fitgratia, quia videlicetnon omnis

E

charitas ad eam perfectionem materialem , vide-

licet actus extenfionem & intenfionem virium

U

pertingit, ut acceptetur à Deo per ordinem rea-

u

lem impreffum ad beatitudinem fupernaturalem.

T

Auyv

M

VIHL. JDurandus, Henricus, .. Mayro, Scotiftee

l?

cum Higueo, Bellarminus 1. 1. de gratia, Salmeron,

ia

Le[[us, Molina, Eflius, Tournelius, &plures alii

-docent, quod gratia fan&tificans identificetur cum

charitate, qua homo amat Deum actualiter vel

habitualiter.

Ergoin eorum fententia gratia fan-

l

&ificans non poteft confiftere nifi in relatione

A

A

J re

effentiali feu ordine reali Spiritus San&i ad ani-

Áit

UI

MWl

iam, & anime ad Spiritum San&um tanquam

charitatis principium & finem beatificum, feu in

)

j:

unione reali inter Spiritum San&um & animam.

if

Charitas enim ex fuo genere, prefertim imper-

D)

ini

|

fecta, cum poffit dari etiam inftatu purz naturz,

Di

Il

nifi fuperaddatur à Deo ordo ad finem fuperna-

tura-

382

DISPUTATIO rII,

turalem, non reddit hominem Deo acceptum in

f

ordine ad intimam amicitiam & filiationem.

qtat

j

Omnium horum authorum fententia paucis con-

Qd

ftringitur & probatur à Durando in 2. Sent. dift.

pænlt»

26. q. 1. his verbis: ,,Suppofito quod gratia fit

fiet

f

(d

» aliquid creatum in anima, oportet, quod gra-

» tia fit idem realiter cum virtutenon quacunque,

al

» fed cum charitate, qu& dat operibus efficaciam

af

1

7

»Ierendi. Quód patet dupliciter. Primo, quia

i

i

fj

»que differunt per eífentiam , poffunt virtute

d

» divina feparari.

Sed gratia & charitas nullo

relite

»Inodo feparari poffünt, ita ut fit alterum fine

i

»altero. Alioquinfequeretur, quodidem homo

nj

» falvaretur & non falvaretur. Quia decedensin

» finali gratiafalvaretur; decedens vero fine cha-

»ritate non falvaretur.

Secundo, quorum eft

»unus & idem a&us non folum concomitativé,

u

» íed per effentiam, illa funt unum effentialiter,

hm

» & non folum per concomitantiam. Sed gratice

I u

1

» & charitatis eft unus & idem a&tus non folum

d

» concomitative, fed pereffentiam. Ergo. Mim.

M hn

»jrob Gratie & fimiliter charitatis eft duplex

Tutior

» actus.

Primus confiftit in informatione & de-

iinp

»nominationefubjedti. KEthic eftquoad gratiam

ls

» facere Deo gratum, & quoad charitatem facere

NY

»Deo charum. Manifeftum eft autem , quod

Iu

» hzec duo funt unum, nec differunt nifi folo no-

» mine.

(f

Alius eft reddere opus meritorium. Et

It jl

»in ifto fimiliter conveniunt.

Et hoc videtur

[io g

»fentire Apoftolus, qui utrique eosdem a&us

Ws

» tribuit, fcilicet dare efle fpirituale, & proficere

»ad opus meritorium.

t

I. Cor, 13. &'r4. Ad

a

» idem facit, quo charis in greco eft idem quod

^ Quj

»gratia

DE GRATIA.

383

»gratia in latino.,

Ita Durandus,. & authores

citati, quorum ratiocinium verum effet, fi omnis

charitas etiam imperfe&a, quz in Sacramento

Mi

penitentie fufficit ad juftificationem, effet jufti-

»Jgp

ficativa.

Cum autem hoc non poflit admitti, ad

Ql

falvandam faltem horum authorum mentem quo-

l

AO

ad fübftantiam do&rine cum D. 'Thoma quidem

afferendum eft, gratiam fan&ificantem realiter

diftingui ab amore hominis erga Deum a&uali

vel habituali, eam tamen confiftere in unione

i

realireciprocainter Spiritum San&tum & animam,

feu in ordine reali impreffo divinitus ad actus

amoris amicitie erga Deum.

Solvuntur Obje&tiones.

Ym d

OngrcrruR 1. Communis fententia Theo-

logorum docet, quod gratia fan&tificans confiftat

)

in qualitate abfoluta, non vero in entitate mo-

dali, vel in entitate relativauniusad aliud. Ergo

l

non poteft dici, quod gratia fan&ificans confiftat

in unione reali reciproca inter Spiritum Sanctum

& animam.

RESsPONDEO. n. a.

"'Theologi enim vete-

res, & infigniores ex recentioribus non expri-

vteft

munt, an illa qualitas, in qua confiftit gratia fan-

&ificans, fit qualitas abfüluta vel qualitas relativa,

]

getuni

imo plerique ex iis potius infinuant , quod ex

f

fuo genere potius fit qualitas relativa, utpote

verfans in genere potentie & babilitationis , prout

T

docet S. Thomas. Imo is expreffe negat, quod

T

gratia habeat propriam rationem habitus

ejusmo-

1j t

Dein

di, qualis continetur in predicamentis.

oel'tiäng

autho-

384

DISPUTATIO

IlI.

.fot

authores, qui gratiam fan&ificantem identificant

cum charitate, omnes, excepto folo Durando,

a

eam à charitate diftinguunt faltem formaliter, ita

m

ut in fuo formali conceptu dicat faltem aliquod

i eon

effe relativum per modum unionis, ordinis, &

(

activitatis ad actus fupernaturales.

T

REsPONDZEO 3. transmiffo , quod ficulo

(ictl

hdu

preterito ea fententia invaluerit, que gratiam

fan&ificantem conftituit in qualitate abfoluta, fa-

yld

titür

tentur tamen ipfimet 'Theologi, hanc fententiam

neque ex Scriptura, neque ex traditione ftabiliri

,T

poffe. asquez q.198. c. 3. examinans, utrum

,

,Itü

gratia recipiatur in effentia animz vel in ejus po-

tentiis, quz funt aliquid relativum ad aétus. n.

qrat

I2.ait: ,, Prefens controverfia levioris fane mo-

a

» Inenti eft, quam recenticres nonnulli Theologi

J

» exiftimarunt, neque ulla ex przedi&tis opinioni-

qittj

»bus, quantumvis authores illarum reclament,

yitto

»quidquam fundamenti habet aut in Sacra Scri-

m

» ptura, aut in Conciliorum & Patrum do&trina.

virin

» Quocirca parum referre in hac queftione hoc

aE

» aut illo rnodo opinari, dummodo concedamus

ii

» cum Schola Theologorum, in ipía juftificatione

Vil

t

» infundi habitum, quo emundemur à peccatis,

» & quo diligamus Deum füper omnia.

t n.17.

ts

»Fateor, nullam efficacem rationem & caufam

t

»fübeffe, ut afferamus, hos habitus (gratie &

?fde t

» Charitatis) re diftingui, cum omnia, que de

t

» gratia & charitate dicuntur, in unum & eundem

Á (s

» habitum recte convenire poflint.

Etideo pro-

mj

» babile mihi videtur, afferere, effe unum & eun-

n

»dem habitum , prafertim , cum negare nom

Lhc

» poflimus, ipfam charitatem ex fe idoneam effe

W g

'

» For

ld

DE GRATIA.

385

|:

NL

»formam juftificationis noftrz. ,,

Ex his patet.

Vasquezium propendere in eam fententiam, quo

gratia fanctificans habeat fuum effe in potentiis,

& confequenter, cum potentlæ in fuo formali

Qttty

conceptu dicant aliquid relativum, feu ordinem

realem activum ad a&tus, etiam gratia fan&tificans

f

h

dicit tale effe relativum.

H

Iden, quod bene no-

n

tandum eft,. q. 203. c. 3. n. 19. afferit, hominem

probab1htc1 juftificari per a&tum c lile&ionis fu per-

l

naturalis.

Sic fcribit :

, Probabilis fententia

,mihi vifa eft, tam folo aé&tu contritionis & di-

uN L

» le&ionis Dei fuper omnia, qui ex auxilio fuper-

,naturali procedat, quam habitu fine nova alia

»gratia & condonatione juftificari poffe homi-

,nem; ac proinde hactenus ab Ecclefia definitum

» non effe, adultum extra Sacramentum folo ha-

» bitu juftificari

tametfi communis & probabi-

LEU

lior opinio fit, juftificationem tam adulti qu

Mi

» parvuli five in Sacramento, five extra de facto

Q

» fieri per habitum permanentem.

Porro autem

P

]

y*

» ab Ecclefia definitum non efle id, quod dixi-

0

VL

» mus, probare conabor authorltate eorum Scho»

Dein

w

» lafticorum, qui id exprefTe docuerunt.,,

E

recenfet Vasquez plur;mos Theologosfui & an-

M

j i

terioris temporis, qui idipfum fzculo 16. & 17.

docuerunt,

Capite 4. ex teftimoniis Patrum fo-

m

lide confirmat.

i

Inter Theologos hujus fenten.

tie recenfetur ab illo r. Dominus Soti

9. Mel«

jilo

mino

chior Canus.

3. Stapletonus.

A. janfenius. Epifcos

pus Gandavenfis c. 46. COI]COl'dlæ KEvangelica.

S:

rln

RO

"Albertus Pigbius.

6. Hofius Cardinalis in Confetk.

Cath, 6 74.

: 7. Cafpar Ca[Jalius de juftitia p. t.

m M

(

8. Cajetanus Cardinalis.

9. Báriboloingus M«

UA

D. dmort Tr.de Pecc. orig. 62 grat,

Bb

dinds

L

386

DISPUTATIO

IlI.

dina

1o. Paludanus

1r. Ruardus Tapperus

I2.

,

Ricbardus in quartum fent

13. Toflatus in c. 17

,Vif

Gen

14. Scotus

Gabriel: Biel

16. Gre-

.th

I8

oeannes Vin-

gorius Zdrimin

17. Okamus

fit

centius Ord. Pred. & Profeffor Salmant. in l. de

,l an-&

9. Ludovicus Montenfino

20. PYan-

gratia. q. I

»n

cifrus Efpinofa

2I. PYancifcus Martinez

22.

,T

Hieronymus Zdflmonacir

ILudovicus Tena

24

ylin

Palacios

Thomas de Gusman

26. Marti-

25

feit

mus Gutiereg;

27. Didacus Granero

28. Micbael

y n

de DBenavides

29. Zpbonfus Deza, quorum po-

TU

fteriores decem à Vasquezio aüno r593. confulti

]

huic fententix accefferunt

Ut vero faltem ali-

puttio

quorum teftimonia adducam ; inhanc claffem ve-

,Unm

niunt

I. Dominicus Soto in 4. dift. i. ubi q. 3

st

a. I. fcribit

,,Qui intelligere cupit, quomodo

p

, Sacramenta conferant gratiam, id primum con-

J

Oportet ,

fingendo nullam ejusmodi

55 Pcltuat

) do"m'

P quahtatem effe neceflariam.

Nam profecto

»gr

, Patres nunquam de illa difputare cogitarunt

»dlm ;

,,Imo res eft non adeo antiqua.

Sed hoc tan-

st

»tumàtempore Apoftolorum do&ti, docere poft-

lOglæ |

,, modum pofteros contendebant,

quod Sacra-

*H!'äg&

,,menta nove legis in hoc fenfu gratiam confer-

,rent, quod homines facerent Dei amicos, five

ns o'a(*n

Duw Hu'u

» per qualitatem id fiat, five fine illa, ut inter

) Hn hu

homines accidit

ylt U!ïen

JmOdlm

Idem in 3. dift. 6. q. 1. a. 3. Concluf. 2. docet.

baptizatis infundi gratiam,

ego UU'I]Q]

hanc propofitionem :

ym Mhm

habere duplicem fenfum.

,jUnum, quod fiunt

» Deo grati.

Ethicfemper fuit habitus tanquam

* Gtfi

J'llm CUm |

fides catholica.

Alter vero ienfus eft, quod

»illa

ii fþerau '

DE GRATIA.

387

, illa gratia fit qualitas ab homine diftin&a, di-

» Vjnitus concreata, qua fiat homo gratus, ficuti

» €ft habitus fcientis & virtutis aquifite.

Et

»; hic fenfus non eft tanquam de fide usque adeo

. antiquus; quoniam nec tam plane ex facra pa-

» gina colligitur.

Nam ut dift. r. q. 3. explica-

!n

» Vimus, nihil repugnat, hominem effe Deo gra-

tum absque aliqua fibi inherente qualitate,

TA

» ficut ego gratus fum amico, eo folum, quod

», diligor ab illo.,,

Eadem poftea docet de vir-

[

tutum Theologicarum habitibus.

g

Melbior Canus loc. "Theol. l. 7. c.». Dif-

putationes Theologicas in duo genera dividit.

,.Unum earum rerum, que vere ad fidem fpe-

5 CEaTit.

Alterum earum rerum, quze citra jactu-

,,ram pietatis ignorari non ab imperitis modo,

, verum etiam à Doctis poffunt, quod nec fidei

, dogmata fünt, nec ex illis derivantur.

An

Nop

» gratia, qua juftifcamur, qualitas quedam fit

Qu

,8nimo impreffa, unde qualitates ali& confe-

, quantur, hoc eft, virtutes quzdam tum Theo-

H

M

»logie, tum morales infufz, per quas animus

[

AV

» divinas & füpernaturales bhabeat actiones, inter

mtt

Item , an Sacramen-

p

» Scholafticos difputatur.

]

!d

]v

,,ta, que caufe gratie & virtutum effe dicun-

(j i

,tur, hujusmodi effecta vi quadam & qualitate

,inexiftente divinitus indita efficiant.

Hujus-

, nodi vero generis quzítiones in pofteriorum

(unt

, ego numerum redigo, neque facrarum Litera-

,rum teftimonia de his qualitatibus intelligenda

jit

,» effe exiftimo; neque controverfiam Catholico-

,10um cum Pelagianis de gratia ad credendum,

"

»ad fperandum, ad amandum, ad implendum

T

b

»legem,

388

DISPUTATIO III.

a

», legem, ad perfeverandum, de qualitatibus po-

V

, tiflimum effe; fed de Dei auxilio gratuito &

efani

3» ipecialis

Eadem repetit Canus rele&t. 4. de

l

Sacramentis poft concluf. 5.

D.

Bartbolomeus Medina primarie cathedre

n

2.

Salmanticenfis profeffor in 1. 2. q. r10. a.2. fic

qulis

hi

fcribit: ,,INon eft certum fecundum do&trinam

,fidei, quod gratia fit habitus infufus in ani-

li v

DAT

,a inhzrens.

Nam hoc non colligitur ex

; acris Litteris.,

neque ex traditione Ec-

N2

f

, clefiaftica ,

neque ex definitionibus Con-

mm il

, ciliorum.

Et Concilium Tridentinum lo-

i52 1

ft of

,cis fupra commemoratis, ut re&e admonet

, do&tiffimus Pater Soto lib. ?. de nat. & grat.

Ts 0

» cap. 18. confulto abítinuit à nomine habitus,

fnt

hii

, fed tantum definivit, hominem juftificari per

», juftitiam diffufam in cordibus noftris, quz illi

A

; inhzreat.

Et paulo pofi. lllud etiam adver-

N

, tendum, quod illa juftitia interior, & inhzrens,

ytted

, & illa mutatio voluntatis , qua peccator ex

u

,pravo fit re&us , poteft fieri duobus modis.

«Qubts

?5

Uno modo per infufionem alicujus qualitatis

.Tl oli

», füupernaturali

sin animam. Alio modo poteft

la d

, fieri àDeo fineinfufione alicujus qualitatis per-

sj

, manentis, fed per folam a&ualem motionem

nm*) qx

,, divini auxilii, quod auxilium fua efficacia con-

»lt

», Vertit animum hominis à pravitate ad rectitu-

» QU

,dinem. Utrum vero Deus efficiat hanc inte-

,riorem renovationem per aliquam qualitatem

érequ

»permanentem, & infufam; velpotius per fo-

,,lam motionem a&ualis auxilii divini, Conci-

l

, lium "Tridentinum non definit. Non enim illa

d gf&dæ |

, quzflio pertinuit ad id, quod erat propofitum

Jirbys

»1in

DE

GRATIA.

389

a'hw

n Concilio.,, ta Medina. Idem q.51. & in

q.62. a. 1. reddit rationes, ob quas non eft ne-

ceffarium , ejusmodi habitus animis infundi.

]i

A. Thomas Stapletonus, de Ecclefia optime

d

meritus l. s. de juftificatione c. 8. format non-

I)4;

nullas queftiones v. g. quid fit illud, quo no-

bis inhzrente formaliter juftificamur ?

an ha-

mläogb;

1

bitus virtutum infufi, atque in nobis fixi , & im-

W

manentes ?

an motiones animi reCte & conti-

nuz ?

An neutrum horum, fed re&itudo tan-

tum fuperiorum partium intelle&us & volunta-

MLA

tis? Utrum juftitia, qua formaliter jufti fumus,

fit obfervatio legis ex fide fadta? an novitas

1 M d

D

intus operans? Quas fe preterire dicit, quia

fünt Scholaftice, & ab hereticis non controver-

A

fie, acideo nec olim, nec nunc à Concilio TTri-

MMY

dentino definite. ,,De his, inquit, queftioni-

i 6

n pertinet, accu-

"

, bus ad prafens inftitutum no

0

Aj

»T

ate aliquid determinare.

Sunt enim magis

n o

, quam hodie controverfe, & de

, Scholaftice

,; quibus propterea, cum nihil in alteram partem

5

, vel olim vel nunc in Concilio 'Tridentino Ec-

,,Clefia

definierit; (nam quod unumquemque

ii

m menfu-

, fuam juftitiam in fe recipere fecundu

,Iam, que etiam fingulis inhzeret, propter do-

,na infufa, Patres 'Tridentini docent, illud in

,quacunque predictarum opinionum fententia

, aliquo modo verificari poteft) non eft magno-

51

»pere cum hzreticis litigandum.

S.

Ludovicus Molina Difput. 15. de concor-

arbitrii fcribit : ,,Prifcis tem-

dia gratiz & liberi

(N

, poribus in Patr

ibus ex Scripturis lux magna

Ü

B

3

, fuerat,

p at

390

DISPUTATIO

I1I.

, fuerat, quousque vires arbitrii noftri fe exten-

m

,.derent ad ea, qua funt ad falutem neceffaria,

,;in ]

» fivetanquam viteeterna merita, fivetanquam

,

» proxime vel remotz difpofitiones ad juftitiam,

,Itts

miciiamque cum Deo comparandam , five

ici

)

» €tiam ad perfeverandum in gratia, legemque

,.implendam. At,vero utrum ejusmodi difpofi-

Y

, tionis rationes formales haberent fupernatura-

BUf

»1es, ut re ipfa habent, an folum füpernaturali

m

» ope effent elicite, in fe vero effent naturales,

,lilt

, neque erat fatis cognitum, neque forte in con-

,ne

,troverfiam vocatum.

Hec ita habere, fatis

,(s

»pro comperto babebit, qui Patres antiquos,

,U.

» Coneiliaque antiqua evolverit, atque Ecclefiz

I

, decurfum his mille centum anteactis annis con-

,

», fiderarit. ,,

Morinus, qui 1.8. de poenit. c. 7.

,

& ipfe n. r2. fatetur ; fe in autboribus Ecclefiafticis

Ri

wübi] de ejusmodi fubtiitatibus circa babitus infufos

n

reperi[Je; inteftes etiam przeter enumeratos addu-

ia

cit Ruardum Tapperum, Allbertum Pigbium, & S'oan-

N

nem Pincentium Dominicanum, quorum pofterior

l. de gratia Chrifti Concluf. 6. docet, hominem

dT

AU Q

juftificari poffe per folum a&um charitatis, dum-

tefed

modo hic actus charitatis contra Baium afferatur

ilï«ï'.e hn

fupernaturalis, ita ut dici poffit infufus à Deo,

P

etiamfi non daretur habitus infufüs permanens.

lt

» Eft advertendum, inquit, quod ejusmodi fu-

üniy

» pernaturalis immutatio ( per juftificationem )

BH

» In adultis fit per proprium eorum a&tum, vi-

1

hr Iæpn

» delicet per a&um charitatis, & dile&tionis Dei

aF

w

»1uper omnia.

N W

Et exiftimo, quanquam non

ml&fant

»nulli ex novioribus Theologis contradicant,

MP

» quod ipfe charitatis a&us ex propria fui natura

]

l

»vim

W

DE GRATIA.

391

l

» Vim habeat efficiendi immutationem predictam

h

,in voluntate creata, cujus ratione voluntas,

, etiamfi Deus ei non infunderet habitum chari-

, tatis, habitualiter maneret converfa in Deum.,,

Sic ifti authores.

Dices r. Suarez de Gratia 1.6. c.2. n.6.

vocat hanc do&rinam fernitiofam, & periculofam. E-

go non efttenenda. Sic fcribit: , uidam putant,

M

, €a qu: à Conciliis dicuntur de gratiainhzrente

, fufficienter falvari poffe per nefcio quam rela-

,, tionem realem ad Deum, vel fpecialis fimilitu-

ad eun-

; dinis ad ipfum, vel filiationis adoptivs&

, dem. Quiahis modis folet gratia in Scrip turis

, fignificari,

cum tamen relationem fignificent,

ini immediate conferre fine

,,quam Deus hom

J

a entitate abfoluta.

Quam fententiam

» pEv

,» prorfus inintelligi

bilem judico, & pernitiofam,

,,ac periculofam , quia folum ad eludenda con-

vl

, cilia excogitata videtur.

RESPONDEO. D. à.

Suarez enim loquitur

de pura relatione, que nec reperit previum ef-

^

fe&tum gratie ante fe, in quo fundetur, nec po-

nit effe&uum poft fe. Nos autemloquimur de en-

)

"I

titate modali, nempe de unione, ordine, feu

:l

a&ivitate fupernaturali, quz& fit a&üiva, & phy-

M

Y atl

fice determinet & influat ad omnes a&tus virtu-

y d

tum fupernaturalium, realiter identificetur cum

qualitate abfoluta exornativ

a anime, tanquam

s

Ipfe-

fi 69

gratig proprietate & effe&tu metaphyfico.

n

AHf

i

met Suarezius l. cc. c. 13. n. 14. admittit; quod

[l

U

I

g

ratia fanctificans efficienter influatin omnes actus

fupernaturales:

Addo, inquit, mübi e[Je valde pro-

Y COnTï

u

babile, gratiam banc babitualem babere influxum att-

fj

f

Bb 4

JVun

bISPDTATIO IIE.

392

vwmn in omnes adus fupernaturales tam oice quam pa-

p'ur

iric.

Nil obftat ; eam ativitatem effe ipfum

"

u

j

formale conftitutivum gratic.

Id non poffe re-

jici à Suarezio tanquam peraitiofum aut periculofum

l

a

(it

exinde probo , quia ipfamet concedit, eam fen-

tentiam effe valde probabilem, quod gratia fan-

qu

&ificans realiter identificetur cum virtute chari-

.....

taüs, in qua fuppofitione ab authoribus gratia

(l

nil aliud eft, quam aGivitas quedam ad actus

a

fupernaturales, feu ordo, & unio aCtiva Spiri-

i«

tus San&ti ad a&us vitales fupernaturales, prout

fuperius ex ipfis fontibus, feu authoribus hujus

hu

tiN

fententie explicatum.

Suarez l. ec. c. rz. n.».

hi

& qq. & c. 12. n. 1. & 2. de hac re fic loquitur:

Sict

; In hoc puncto, an gratia fan&tificans diftingua-

qm

, tur realiterà virtutibus & fpecialiter à charita-

AT

» te, prima fententia eft, gratiam non effe aliam

Ti

d

,,tormam, nifi charitatem ; ac proinde in donis

&j

, infufis nullum effe ex vi juftificationis preter

, €a, quze ad aliquod genus operationis imme-

, diate ordinantur.

Ita Alenfis, Richardus, Du-

bl

,randus, Scotus, Gabriel, Major, Baffolus,

d

» Mar(ülius, Vega, Bellarminus, &c. Primum

p

» hujus fententie fundamentum eft &c. - -

At-

p

»que hec fünt motiva, que opinionem hanc

T

», fine dubio faciunt valde probabilem. ^ Senten-

Tun

,,tiam tamen, quod gratia fit realiter diftin&ta à

fn

», Charitate preferendam cenfemus. - -

Difficile

lo

», &utem eft, fententiam hanc ex Scriptura, Con-

gj

li

, Ciliis, aut Patribus oftendere.,, In hoc textu

Tire

Suarez fatetur , eam fententiam effe valde pro-

b

lr

babilem quz gratiam fánctificantem cum charitate

Ti

identificat, ejusque oppofitum difficulter ex Seri-

B

ptura,

DE GRATIA.

393

!

ptura, Conciliis & Patribus probari poffe; cum

ergo cum cbaritate nullus authorum fomniave-

rit identificari qualitatem aliquam abfolutam, feu

perfe&ionem, quc in fuo conceptu formali non

dicat effe relativum, quale ens abfolutum eft

n

quantitas, color, lux. &c. non poteft Suarezius

pernitiofam aut periculofam vocare eam fententiam,

J

qu:e afferit, gratiam fanctificantem confiftere for-

gf

i

maliter in unione reali operativa , feu in ordine atiivo

A

ad actus fupernaturales.

U

DicEss 2.

Suarezius ex eo , quod gratia

-

fan&ificans non confiftat in nuda relatione reali

II

ftatim infert, quod confiftat in qualitate abfoluta.

Sicenim l. cc. c. 2. n. 7. ratiocinatur: JDico igitur,

gratiam mon po[fe e[Je relationem , fed entitatem abfo-

lutam. KErgo omnem fententiam, quze non ad-

mittit, quod gratia contiftat in qualitate abfolu-

d

[

ta,, habet pro pernitiofa & periculofa.

Mi

REsPONDEO. dift. a.

Suarezius fic ratio-

cinatur ex principiis Philofophie necdum fatis

digeftz». c. conformiter ad principia Philofophiz

exacte. n.

Suarezius in prefatione fuc Phbilofo-

phie feu Metapbyfice , ut vocat, fatetur, fe pri-

À

mum adorfum effe fcribere Philofophiam, poft-

'moäe;

quam jam fua Commentaria in tertiam partem

Jmï;

Summs ediderat; exinde enim fe advertiffe, quam

neceffario Philofophia Theologiam preeat. Ita-

j

|

que Suarezius in fua 'Theologia fequebatur com-

fLN

munem divifionem predicamentorum , in qua

entitatibus mgdalibus necdum fpeciale locula-

j uV

lg

mentum affignatum fuerat, ita ut entia modalia

n

ac etiam relativa ad aliud, qualia funt umio, a&i-

i

itü

u -J'

I

Bb s

Qiid$,

394

DISPUTATIO

III.

Mil

vitas, potentia agendi, ordo atlivus unius ad aliud,

quamvis in fuo formali importent ens totaliter

»J pc

relativum, in claffem reliquorum predicamento-

meæ

Y «

rum referri debuerint, prout fatetur in Meta-

phyfica Difput. 32. Se&. r.

Exinde factum eft,

WH

j

cum ab Ariftotele etiam potentia agendi, ac polen-

j

tialitas, ad genus qualitatis relata fit, etiam Sua-

[

Ia

rezius potentiam activam ad genus accidentis ab-

wwwww

Joluti, íeu qualitatis abfolute retulerit.

Sic enim

thtlg

m

in fua Metaphyfica Difput. 42. Se&. r. n.IV. &

V. feribit: ,,Ariftoteles dixit, omnino id, quod

BR

j

» pr&ter quantitatem in fuübftantia ineft, effe qua-

»litatem; quamvis enim ille de numeris fpecia-

tDif

»liter loquatur, nos id poffumus extendere ad

)

»Omnes fübítantie qualitates fubintelligendo

»0mne id abfolutum, quod ineft in fubftantia

Iu

u)

» ecundum fe & in effe quieto, & perfe&to, effe

D

»qualitatem. - -

Qualitas ergo effe videtur ac-

» cidens abfolutum, adjunc&tum fübftantie create

l

»ad complementum perfe&ionis ejus tam in ex-

Titig

-

»iftendo, quam in agendo. -

Hinc exponi

Ril

»poteft, cur qualitas dicatur confequi formam.

l

»Nam quia forma confert principalem vim agen-

àj

|

»di, qualitas adjungitur ad complementum per-

."onfh'a

»fe&ionis (feu virtutis agendi. - - ) Rurfus

DA

»juxta hanc rationem intelligitur , cum dicitur

N

» qualitas effe modusfubftantiz.,,

Ex his patet,

ytts

virtutem attivam à Suarezio vocari in hoc fenfu

a

qualitatem abfolutam , íeu accidens abfolutum , licet

yQuij

exaé&te loquendo in füo conceptu formali fit en-

sfm

titas vel perfeGtio relativa.

Itaque quoad fub-

UE

ftantiam rei non repugnat Suarezio, fi dicatur,

,Conc1

gratiam fanGificantem formaliter confiftere in

unione

,beüæ

DE GRATIA.

395

zl

unione reali operativa Spiritus San&i ad animam,

)

feu potius in ordine reali ad actus fupernaturales,

animg impreffo divinitus in juftificatione, qui

1]

ordo à me vocatur entitas modalis, à Suarezió

;

Q

l

qualitas abfoluta.

Certe juxta meam Philofo-

phiam & juxta D. Auguftinum omnis activitas

"i

x

creaturarum confiftit in-ordine exifIendi rebus im-

preffo.

Itaque etiam a&tivitas anima fuperna-

V m

turalis ad actus fupernaturales confiftit in ordine

W

(

divinitus anime impreffo ad actus & finem fuper-

naturalem. Accedit, quod in fenfu reali etiam

juxta nos gratia fit qualitas abfoluta exornativa

anima.

DrcEss 3. Saltem nullus Theologorum hoc

tempore oftendi poteft, qui utatur hoc modo

.;

loquendi, quod gratia fan&tificans confiftat in

1

XQ Wl

m

O

unione reali Spiritus Sancti cum anima.

TM

RzsPowpEo. n.a. Nam P. S'ofepbus Maria

ii cm

Platina Ord. Min. Convent. & Primarius Profeffor

m

"

Y

n

'"Theologie in Univerfitate Patavina in Parte .

Prelettionun "T beologicarum Differt. V. queft. tertia

f

[

edita Bononie anno 1738. gratiam fanctificantem

Q

pl

conftituit in fubflantiva prefentia feu unione Spi-

ritus Sancti ad animam.

j

Ibi fic fcribit: ,, Con-

qn

i

» troverfie cardo in hoc eft, an Patres Legis Ve-

IN

?R

» teris non modo gratiam Spiritus San&i per effi-

,Cientiam qualitatis eorum animis inherentis,

nh

» quain Deiamicitiamrevocatifint; verum etiam

»ipfam. Spiritus Sancti fübftantiam receperint,

(

»qu2 eft veluti forma adoptionis filiorum Dei.

] (

]u

» Conclufio.

"M

l4

Nullus ex San&is Legis Veteris

»fübítantivam Spiritus Sanüi gratiam recepit.

Qu

J

»Hoc

396

DISPUTATIO

IDUE

p

» Hoc difcrimen eft, quod nos inter & San&tos

ï V. ponit Apoito us.

Quamobrem nos non

npt

» » modo per gratiam fanctificantem in Dei amici-

»tiam evchlmur ut amici, verum etiam ut fi-

,,hx --

Cum oravit Chriftus, ut ii, qui in eum

Tri

»credituri erant, fierent unum, id fecit,

hon

u

» IDodo ut eis conferretur gratia fanätlücans, fed

g

» etiam fubftantiva Spiritus Sanéti przfentia, per

li

t

» quum veluti adoptionis formam , .filiorum Dei

Á

(

» dignitatem reciperemus. - -

Qua in re non

pmb

eit putandum, fubftantivam Spiritus Sancti in

J li

* nob;s inhabitationem non habere annexam gra-

t

[

»tiamn fan&tificantem per modum qualitatis ani-

lt

j

,mis noftris inherentem, fed ad hanc accedere

qii

» novam fubftantivam Spiritus San&ti prefentiam,

(tfe

» per quam adoptionem filiorum Dei recipimus,

4tn

,,auæ banähs ante Chriftum communicata non

[Ugh l

n elb

-

Uw;ebzs

Conjun&io Spiritus Sanci

Waf

Ccum animis neque imitatur unionem anima

i

,Ccum corpore, neque unionem Verbi cum car-

Yet0]

,ne; quo ergo modo fübftantialiter nobis con-

um

* Juno1Cur ?

Refponfo P. Platine efl ifla :

Non

Mi

,inficias imus, diverfam effe rationem conjun-

AQfe

&xoms fübftantive Spiritus Sancti nobiscum à

lib

» comunähone animze cum corpore & Verbi cum

D

»Carne. -.-

Is honor nobis contingit non per

,

, unitionem fübftantivam (in unitatem fubítan-

y ln

»ti& ac perfone) fed per aliam , quam fcimus,

»It

- fedenarrarenon potfumus.,,

Quam ergo unio-

finj

nem P. Platina non enarrat, dico effe unionem rea-

(

lem a&tioam, qua Spiritus San&us in genere aman-

vt

tis influit in a&us reciprocos amoris & aliarum

Qu

virtutum, intrinfece tendentes & refpicientes ad

» n

hare-

DE GRATIA.

90v

—

p

1j

hzreditatem filiorum, feu unionem beatificam

in patria.

Ex una parte Concilium

OB]JICITUR 2.

Tridentinum gratiam fancüficantem manifefte

diftinguit à charitate, ex altera parte Clemens

V. expreffe docet, gratiam fanétificantem con-

K

fiftere in qualitate.

Ergo dicendum eft, quod

formaliter confiftat in qualitate abfoluta.

nt.

l

rob.

Tridentinum Seff. 6. c. 7. fic habet: ln

juftificatà

one cum vemü[Jione Deccatorum bec ommia fi-

mul inju

fa accipit bomo, ]fldem , fpem, & charita-

iem.

Érgo cum remiflo peccatorum fiat per

diftinguitur à chari-

gratiam fanctificantem, ea

tate.

Et Can. 1. Sí quis dixerit , bomines ju[üi-

cari exclufa gratia 69 cbaritate , que& in cordibus

eorum per Spiritum Santtum diffundatur , atque. illis

In hoc Canone charitas

inbereat , anatbema fit.

& gratia manifefte diftinguuntur. Clemens V.

ii

vero in Concilio Viennenfi, relatus c. un. de

Summa Trinit. fic habet: ,,Quia quantum ad

» effe&um baptifmi in parvulis reperiuntur Do-

i

, &ores quidam "Theologi opiniones contrarias

»habuiffe; quibusdam ex ipfis dicentibus, per

, virtutem baptifmi parvulis quidem culpam re-

j uv

)

mitti, fed gratiam non conferri; aliis e contra

n

flerentibus, quod & culpa eisdem in baptifmo

A

))a

»remittitur, & virtutes, ac informans gratia in-

thh

à

funduntur.

Nos opinionem fecundam , qux

u

q

»

s dicibo

tam parvulis quam adultis conferri in

gl

L

, baptifio informantem gratiam & virtutes, tan-

] m

"

» quam probabiliorem & di&is San&torum & Do-

, &orum modernorum Theologic confonam &

m

j

»Con-

398

DISPUTATIO III.

T

, cordem facro approbante Concilio duximus

j

» eligendam.

fj

din

RESPONDEO. tr. a. n. c. aliud enim eft,

quod gratia fanctificans confiftat in qualitate, &

f

u

aliud, quod confiftat in qualitate abfoluta prout ad

Objett. 2. Dices 2. oftenfum eft.

Illa wnio realis

)

)

feu Ordo realis a&tivus, in quo conftituo gratiam

fan&tificantem , eft quidem qualitas, fed forma-

53

liter non abfoluta , mifi late loquendo , prout hunc

p

terminum fumpfit & explicavit Suarezius loco

j

citato. Dixr tranftat, quia zindreas Vega , qui

for

interfuit Concilio Tridentino, in l. de ju/lificatio-

$t

ne, fufe & folide oftendit; mentem Concilii non

Quf

fuiffe, vel minimum prejudicium inferendi Scho-

ial

lz Scotifticz, identificantis gratiam fanttificantem

f(

cum charitate.

Itaque ubi Tridentinum de cha-

ritate & gratia videtur loqui tanquam de diver-

fis, intelligi de formaliter diverfis Scotifte affir-

4

mant, quorum fententiam probabilem effe cum

hn

Suarezio & Vasquezio plurimi concedunt.

itq

DrcEs: In Catechifmo Concilii Tridentini

Eu

i

!y

dicitur; gratiam fanctificantem confiftere in qua-

litate inhzrente, idque in ipfo Concilio fuiffe

li

definitum.

Znt.

[

Ergo eft qualitas abfoluta.

prob.

Catechifmus part.2. c.?, de baptifmo. n.

kj

38. fic habet : ,, Ut ad baptifmi effe&us oratio

PEI&!'

»redeat, exponendum erit, hujus Sacramenti

T

» Virtute nos non folum à malis liberari, verum

&l

» €tiam eximiis bonis & muneribus augeri. Ani-

Tif

»Inus enim nofter divina gratia repletur , qua

AI]

»jufti & filii Dei effe&ti ternz falutis heredes

Em

» inftituimur.

Eft autem gratia, quemadmo-

»dum Tridentina Synodus ab omnibus creden-

,Qdum

DE GRATIA.

399

!

fita decrevit, non

, dum poena anathematis propo

»folum per quam peccatorum fit remi

fio, fed

E

, divina qualitas in anima inhzrens, ac veluti

» fplendor quidam ac lux, que animarum noftra-

,rum.maculas omnes delet , ipfasque animas

» pulchriores & fplendidiores reddit.

RESPONDEO. C. à. dift. c.

Ergo eft quali-

!

U

tas abfoluta late di&a & in acceptione logica,

prout explicatur àSuarezio velrealiter fpe&tata. c.

in ripore prout hic terminus in füo conceptu

formali importat ens non relativum ad aliud. n.

S1 DrcAs, à Catechifmo Romano gratiam fan-

&ificantem vocari quafi [plendorem & lucem ; atqui

ifta funt qualitates abfolutze etiam in rigore phy-

MUMaAV

fico.

Ergo & gratia.

1 W W

o dve

REsPONDEO. dift. gratia eft quafi fplendor

&

ac lux caufaliter. c. formaliter. n.

Quod enim

^dit

gratia fan&tificans per modum proprietatis cau-

fet quandam pulchritudinem vel fplendorem in

v

iTic

anima, qui effectus fe habeant per modum qua-

litatis abfolute, & per modum veftis filiorum

frte

X

Dei, conforme eft traditioni SS. Patrum. Cum

tamen loquendo formaliter prius fit effe gratum

]foluza,l .

& dile&um Deo Patri, antequam induatur filius

1 bnp ib

perditus nova ftola filiorum Dei, necefle eft, ut

iU

[

ipfa gratia fan&ificans fit natura velratione prior

ad hos accidentales effectus pratie, licet in ju-

ftificatione omnes fimul infundantur.

Vide di-

q

&a in Tra&. de Sacramentis in Difput. 3. q. 2. ubi

lr

l

p

e

actum eft de effe&u Sacramento;um.

Bu

qd:.

)

WU

QU.E.

400

DISPUTATiO III.

QUJESTIO VII.

du

$o

JDe juflificatione per. gratiam.

siitt

070

UZERITUR r. An juítificatio fiat per for.

sutte

mam inhwrentem, vel per folam imputa.

u

tionem extrinfecam juftitie, quz eft in Chrifto?

tipe

RESPONDEO.

Juftificatio fit per formam

inherentem.

fetü

Ita contra Lutheranos & alios He-

yicat

reticos definitum eft à Concilio Tridentino Seff.

6. Can. ro. Si quis dixerit, bomines

&i g

Jine Chrifli ju-

atint

Jütia , per quam mobis meruit

» Juflificari, aut per

Tias i

eam ipfam formaliter juflog e[f

. anatbema fa.

Et

Ts i

Can. 11. Si quis dixerit ,

bomines juflifipari «el

Jola imputatione jufi

drine.

Uüe CHRISTI

» &l fola

Jeccatorum remiffione , exclufa

gratia & charitate ,

lil

que in cordibus eorum per Spir

ftum Sant&tum diffun-

Dm

datur, atque ilis inbereat ;

duit etiam g

[2

mi j

raliam qua

juftificamur , e[fe tantum. favorem Dei ,

anatbema fit.

timi lib

Et Can. 12. Si quis dixerit,

Jidem . juftificantem mil

EENT

aliud e[fe, quam

Jiduciam divine miférico

rdie peccata

T d

vemittentis propter Cbriftum ,

vel eam fiduciam folam

- Qu

€e[Je , qua juftificamur

, anaibema fit.

Caterum il-

lam formam inhzrentem confi

:;'&a [ne

ftere in gratia fan-

dl

&ificante, habitualiter in juftis

permanente, con-

ftat ex dictis queftione przced

ente.

h

p

QUJERITUR 2,

An ad

ter gratiam fanctificantem re

juftificationem pre-

tio h

ceptatio Dei ?

quiratur g—ratqita ac-

finion

"ldbn f

RrEsPoNDEO. Hanc quzítionem in noftra

fententia effe ridiculam, cum juxta no

Ltefn

fanctificans formaliter confi

S gratia

L lo

íftat in unione reali

feu ordine activo

Qem f

. quo Deus hominem & ejus

Áj

actus

DE GRATIA.

40I

actus ordinat ad finem fupernaturalem, feu frui-

"m.

tionemfuibeatificam. Cum itaque gratia in hoc

fenfu fit formalis effectus illius. acceptationis in-

terne, qua Deus acceptat ponitentiam & con-

verfionem hominis, impoffibile eft in terminis,

dari gratiam fanctificantem, & non dari accepta-

tionem Dei.

Eodem modo in noftra fententia

fuperfluum eft, querere, an gratia fan&tificans,

vel charitas infufa poffit ftare cum peccato mor-

tali fine remiffione peccatorum ? Id enim impli-

cat in terminis; quia gratia fanCtificans, & cha-

)9

ritas infufa Dei ad hominem eft effectus forma-

lis illius acceptationis interne, feu ordinationis

diving , qua Deus acceptat converfionem ho-

minis, eumque ordinat ad fui fruitionem.

j

Daxz effettus acceptationis interne, quia in ejus-

modi juftificatione ex parte Dei datur actus in-

m

ternus liber, quo ordinat hominem ad finem, &

qui actus eft identificatus cum Deo, prout in

'Tra&. de Deo oftendo.

QuxRITUR 3. An poffit dari charitas per-

(

m

fe&a fine remiffione peccatorum, feu absque ju-

m hr

ftificatione ?

imEHEü'.iwl

RESPONDEO.

Charitas perfecta neque in

h

prefenti ftatu naturze elevate , neque in ullo

t

alio ftatu, etiam pure nature, poteft dari fine

i g

remiflfione peccatorum.

De przfenti ftatu id

evidens fit ex dictis queft. 3., quia DEUS

(

in prefenti providentia facienti, quod eft in

fe, non denegat gratiam fanctificantem.

Hxc

"

In

autem ftare non poteft cum peccato mortali,

"r

D. dmort Ty.de Pecc. orig.€2 grat.

Cc

prout

ia

DISPUTATIO

III.

402

a precedente.

Idem

9

prout patet ex queftiuncul

patet ex propofition

e 31. & 32. Baii damnata.

Utj

Prior fic habet : ,, Charitas perfecta & fince-

al

eïe J

,ra, quze eft ex corde puro. & confcientia

,Jbona & fide non fica,

tam in Catechume-

Ri

) (

,,;nis, quam in ponitentib

us poteft effe fine

, remiffione peccatorum.

Et 32. Charitas il-

D

id

»la, que eft plenitudo legis, non eft femper

,conjun&a cum remiflione peccatorum.

I

us

QuaxmrTUR 4. An gratia fan&tificans füb-

je&etur in effentia animz vel in potentiis ?

RESPONDEO.

A me ex Philofophia fup-

lm g

li

poni, quod effentia anime & ejus potentic

realiter non diftinguantur.

Hinc ifta quaftio

Em

redundat.

Si tamen loquamur in fenfu for-

qui

mali, dico, quod formale conftitutivum gra-

:';'mm

L

tie pro priori figno rationis refpiciat effentiam

animze, que unitur Spiritui San&to, & ordina-

Pv

A

tur à Spiritu San&o ad a&tus fupernaturales.

qgn'is g

UJXRITUR 5. Àn gratia fan&tificans cree-

doon

tur, vel educatur ex fübje&o ?

tf

RESPONDEO.

Gratia fan&ificans creatur,

AU

Cöene»

in quantum a&tio confervativa anime, quz eft

continuata actio creativa , terminatur pro hac

"n

,

vel illa differentia temporis ad novum modum

dj

eíffendi in anima.

Ita quoad rem docet D.

Thomas 1. 2. quefít. 110. a. 2. ad 3. ubi ait:

ln

AT

, Omne accidens non dicitur ens, quafi ipfum

, effe habeat.

Et quia ejus eft fieri vel cor-

ln

,rumpi, cujus eft effe, ideo proprie loquen-

ïfhü()ne

bl

DE GRATIA.

403

M

,,.do nullum accidens neque fit, neque cor-

Ti

T

, rumpitur, fed dicitur fieri vel corrumpi, fe-

»Cundum quod fubje&um incipit vel definit

W

IL'I;&

Et fe-

,, effe in atctu fecundum illud accidens.

,Ccundum hoc etiam gratia dicitur creari ex

» €0, quod homines fecundum ipfam creantur,

, id eft, in novo effe conftituuntur ex nihilo,

ll

,jid eft, non ex meritis , fecundum illud ad

i

, Ephef.2. Creati in Chrifto JESU in ope

:

» bus bonis.

jai

QuzniTUR Ó. Anomnes recipiant vqua-

Jptt

lem gratiam fan&tificantem ?

REsPONDEO.

In Sacramentis pofita in-

"

i

«quali difpofitione fufcipientium confertur in-

^

A

mü'äm«

equalis gratia.

Id oftenfum eft in Tractat. de

i .

Sacramentis im genere , Difputat. VI. & in Tra-

Extra Sacramentum vero

d

€tat. de EucbarifLia.

j M'.

contritis inequali perfectione charitatis pro-

babilius confertur fecundum curfum ordinarium

n

zqualis gratia remiffiva peccatorum & tribuens

ii

fufficientam ad operandum fupernaturaliter.

Extrinfece tamen illa gratia eft inequalis, in

j

quantum melius exerit fuas vires in fubje-

yn

&o bene difpofito; ficut eadem anima inzquali-

j f

ter operatur in corpore inequaliter ad motum

difpofito.

uovumy:

Eb

QUERITUR 7.

An quis poffit effe cer-

i

"

Ü

tus, fe effe conftitutum in gratia?

(

RESPONDEO.

De hoc absque fpeciali re-

(

velatione nemo poteft effe certus.

P[Dpfjf j

Cc2

Id

404

DISPUTATIO III.

Qm

Id PROBATUR 1. ex Ecclef. 9. ubi dicitur:

g

,,Sunt juíti atque fapientes , & opera eorum

gl

,in manu Dei; & tamen nefcit homo, utrum

, amore an odio dignus fit ; fed omnia in fu-

Ts

]

,turum fervantur incerta, eo quod univerfa

,€que eveniant jufto & impio, bono & malo,

Tho

D

il

,jmundo & immundo.

t t

PRosnATUR 2. ex Apoftolo r. Corinth. 4.

Vg

,Mihi pro minimo eft, ut à vobis ju-

j q

fs

, dicer aut ab humano die; fed neque me-

j

, ipfum judico.

Nihil enim mihi confcius

fatu n

,íum; fed non in hoc juftificatus fum. — Qui

l dl

,autem judicat me, Dominus eft.

Itaque

, nolite ante tempus judicare, quoadusque ve-

DI

at

»niat Dominus.

3 ill

PROBATUR 3. ex aliis Scripture locis v.

inte l

gr. Pfalm. 18. Deli&a quis intelligit ? ,, Ab

ir[ie

,, occultis meis munda me, & ab alienis parce

i odin

Et Proverb. 14. v. 12. Eft via,

,,fervo tuo.

i fip

, que videtur homini jufta; noviflima autem

i ho

, ejus deducunt ad mortem.

At ii

z

PnosATUR 4. Dantur peccata ignoran-

tie vincibilis; prout oftenfum eft in Tractat. de

Aulo.

Con[cientia , quzeft. r.

Ergo nemo poteft effe

d ]

phyfice aut metaphyfice certus fine fpeciali re-

o D]

velatione faltem interna per lumen divinitus

Alttmr

Bellarminus tamen

tUt ofer

infufum, fe effe in gratia.

& alii concedunt, certitudinem moralem à ju-

"ttüm |

QR

ftis haberi potfe.

i conf

Qu-

DE GRATIA.

495

l

UJXERITUR. 8.

An DEUS poffit pecca-

torem juftificare per condonationem extrinfe-

li

cam fine infufione gratic ?

REsPONDEO.

In hac re funt tres fenten-

M

tie.

Prima id negat; & hujus fententime eft

ML'

D. Thomas r. 2. queft. 113. a. 2. cum aliis

"'Thomiftis.

Secunda id affirmat.

Et hujus fen-

Af

tentie eft D. Bonaventura, Scotus in 4. dift.

Tertia

W

19. queft. 6. cum fuis, Suarez, & alii.

T

vv

docet; in ftatu pure nature poífe hominem

juftificari fine infufione grati&, non autem im

fi

ftatu nature elevata.

Ita fentit Bellarminus ,

& alii.

l

lh

iW h

DICO:; in nullo ftatu poteft peccator ju-

füficari fine infufione gratie proportionate ad

finem illius ftatus.

Ét hinc in ftatu nature

z

elevate homo non poteft poft peccatum jufti-

jl

"

ficari fine infufione gratie intrinfece füpernatu-

Ui

ralis ordinantis hominem & actus humanos ad

l

"m

finem fupernaturalem.

In ftatu autem pure

lUiA 6

nature homo non potuiffet juftificari fine infu-

fione gratie alicujus entitative naturalis ordi-

nantis hominem ad finem natüralem.

Haec

n

Refponfio probatur authoritate & ratione D.

tmTF

Thome. Nam l cc. fic fcribit: ,,Homo pec-

u

, cando DEUM offendit.

Offenfa autem. non

U

J

,Temitttur alicui, nifi per hoc, quod ani-

u «

,jmus offenfi pacatur offendenti.

Et ideo fe-

hs

, cundum hoc peccatum nobis remitti dicitur,

f

»quod DEUS nobis pacatur.

Qua quidem

»pax confiftit in dile&tione , qua DEUS di-

GQc'3

»ligit

406

DISPUTATIO IIrI.

l

,ligit nos.

Dile&io autem DEI, quantum

,,elt ex parte a&us divini, eít eterna & im-

ii

mü

1nutabilis ; fed quantum eft ad effe&um;

,Quem nobis imprimit, quandoque interrum-

:;-nna.

, pitur, prout fcilicet ab ipfo aliquando defici-

gm

vjiqua

»» IDus.,

Effectus autem divine dile&tionis in

»nobis, qui per peccatum tollitur, eft gra-

M

[

,tia, qua homo fit dignus vita zterna, à qua

» peccatum mortale excludit.

Et ideo non

g, a

» poflet intelligi remiffio culpe, fi non adeffet

qiD

amot

, infufio grati&. Et ad 9. Sicut dile&io DEI

,740n folum confiftit in a&u voluntatis divi-

jeu

EiU UL

,n&, fed etiam importat quendam gratig ef-

fe&um; ita etiam & hoc, quod eft DEUM

offenl

üt dl

, hon imputare peccatum hominiimportat quen-

, dam effectum in ipfo, cui peccatum non im-

&i p

» putatur.

Quod enim alicui peccatum non

tiis f

un

, imputetur, ex divina dilectione procedit.,,

Hi Textus D. Thome, quamvis videantur fo-

T

lum refpicere ad ftatum nature elevate , ap-

DT

plicari tamen poffunt etiam ad ftatum nature

EW

pure; quia etiam ibi dilectio divina, licet non

üde

foret dilectio amicitiz: intime, pro objecto ha-

ts ul

bere deberet quendam dile&ionis effectum in

i jillulfl«

anima , quo illa anima ordinaretur denuo ad

x d

füuum finem naturalem.

Ille autem ordo no-

vus anime & ejus actibus bonis im

V

preffus 'efï"et

u

aliqua fpecies infufe gratie.

"h

QUEZERITUR 9. An pecatum attuale homi-

DA

nis adulti pofft à DEO remitti fine ullo a&u

interno peccatoris per folam infufionem gratiz ?

Qu

REsPON-

DE GRATIA.

407

[

REsPONDEO.

Non poteft remitti fine

ullo a&u interno.

Ita refpondet D. "Thomas

:

cum fuis contra communem Scotiftarum , &

l

contra Suarezium multosque alios recentiores;

quamvis, quod Scotum attinet, ille in 4. dift.

s. queft. r. a. 2. potius videatur fentire cum

p

D. Thoma.

Refponfio probatur ratione D.

,W

'Thoma.

Peccatum non poteft in ftatu natu-

W

f

)

re, faltem elevate, remitti, quin illa dilectio,

qua D EUS diligere incipit donatum venia, fit

hn

* U

amoramicitie. Amorautem amicitiz erga füb-

lv u

je&tum capax re

damationis non poteft dari fine

amore reciproco, prout in Tra&tat. de charitate

ii

oftenfum eft.

D. Thomas p. 3. q. 86. a. 2. C.

dat aliam rationem, que tamen ad noftram re-

2

AR

D

D

duci poteft.

Obfervat enim , quod dile&io

y

unius hominis erga a

lium hominem prefuppo-

ÁN

u

N

nat in altero homine bonitatem feu perfectio-

ore.

Econtra dilectio

A

nem quandam dignam am

W

«t

[T70

DEI erga hominem caufet bonitatem feu per-

du

fecionem dignam amore divino , qualis nulla

alia effe poteft nifi converfio voluntatis huma-

n

ne ad ultimum finem. — Ex iftis autem fequitur;

j o'of,*;.

ad juftificationem in prefenti ftatu naturz ele-

y du

vatx abfolute effe.neceffarios a&tus fupernatu-

q d

ntas

rales, prefertim fidei & fpei; quia volu

jdt t

humana non poteft per amorem amicitiz reci-

g

procum refpicere finem füpernaturalem , nifi

mediante fide & fpe.

n a(ülw

An motus contritionis

fs

QUZRITUR IO.

vel

Cc 4

TO

l

M

j

408

DISPUTATIO

LL

vel dile&ionis erzga DEUM

perfe&e fit prior

Jm(

?

0

infufione gratie fan&ificantis

»

tf

RESPOND 1: o. Inter motum contritionis

g

feu dile&ionis perfe&s , & inter infufionem

np) |

g

gratie fanctificans datur mutua naturz priori-

tas. ]ta docet D. Thomas 1.29. queft; 119. a.

4l

8

Et p. 3. queft. 85. a. 6. ad2. &

9-

Et:p.

p

3:«QUz1.:86..2.-6. 6. &-ad f.

Ratio eft; quia

Ti

in juftificatione peccatoris a&tus

ponitentie vel

dile&ionis fe habent inftar mat

erie-ad formam

T

n

difpofitz ;

gratia autem fan&ificans fe habet. per

modum forma.

Cum ergo detur mutua na-

Inot

turz prioritas inter materiam & formam

in ge-

nere caufz materialis & formalis ,

prout ex

d

Philofophia fuppono, etiam d

abitur mutua na-

Bl

Tf

turg& prioritas inter aétus poenitentis & infu-

T0 .

fionem gratiz.

D. Thomas p. 3. queft. 85. a.

43 (

6. ad 2. ait: ,,In motibus fücceffivis recedere

n

, termino eft prius tempore . quam perve-

W

K

»hire ad terminum; & prius natu

ra, quantum

juis

(

» eft. ex /parte fübje&i,

five fecundum ordinem

MR

, .Ccaufe materialis.

Sed fecundum ordinem

f C0D

. Caufe agentis & finalis

prius eft pervenire

lG1

»4ad terminum.

Hoc enim eft, quod primo

QUtit

» agens intendit.,, Et p. 3. queft. 86. a. 6. C.

D

A&us humani, qui fünt ex parte peccatoris,

fion

materialiter fe habent in Sacramento poniten-

q pa

tie. Et r.2. queft. r13. a. 8. ad o.

» Difpo-

Ttre

» fitio fubjecti precedit fufceptionem

forme or-

1p

P Q

» dine naturz, fequitur tamen a&tionem agen-

Tretm

, s, per quam fübje&um difponitur; & ideo

Tots.

,;Inotus

DiE -G ROAZT-EPA.

409

fb

motus liberi arbitrii nature ordine precedit

, confecutionem grati& , fequitur autem gra-

Ll

,«tie infufionem.,,

Ex hoc manifeftum eft,

quod D. Thomas diftinguat confecutionem gra-

ti, & infufionem gratie, & difpofitionem fübje&ti

ad gratiam , & licet ea omnia ponat in uno

inftanti reali , in iis tamen agnofcat mutuam

2

prioritatem nature in diverfo genere caufa-

rum.

Af

QU/ERITUR II.

Utrum in juftificatione

)

impii infufio grati& & remiffio culpe fint duo

motus feu due mutationes ?

ï

J

( ]

RESPONDEO.

In hac re eft divería au-

n

AW V

thorum fententia.

Cajetanus . 2. q. I19. a. 6.

n Y

cenfet , effe unam mutationem realiter , duas

i

vero ratione diftinctas.

Scotus in. 4. dift. 16.

MY

q.2. cenfet, infufionem gratie effe mutatio-

i

nem realem; pulfionem vero culpe effe mu-

ny

tationem rationis.

Vafquez; Difputat. 204. c. 3.

YU

judicat, effe duas mutationes reales, ut funt

morþi

generatio & corruptio, neceffario tamen inter

Ííe connexas.

10

D. Bonaventura in 3. dift. 19. q.

p

I. C. videtur admittere duas mutationes con-

n g

comitantes , attamen feparabiles ab invicem.

(

Dicendum tamen; infufionem gratie & remif-

jit

fionem culpe effe unam eandemque motionem

ex parte DEI.

Ratio eft, quia licet ordine

J

»

naturge inter imfufionem gratie & remiffionem cul-

1l

j4., que fe tenent ex parte DEI ac gratiz,

intermedient duo motus liberi arbitrii, nempe

p

motus converfionis in DEUM, & motus aver-

I *

Cc 5

fionis

M

410

DISPUTATIO III.

)

il

fionis à peccato, hitamen duo motus realiter

in tempore concomitantur unam eandemque

h)

II

»

]i

a&ionem DEI infufivam gratie & remiífivam

culpe , prout magis intelligetur ex textu D.

.,gfrï

,

'Thom& proxime- referendo.

y

D

QUJERITUR I2.

Utrum in jufítificatione

W 4[

impii prior fit infufio gratie , quam remiffio

"2

culpz ?

j (

RESPONDEO.

Si infufio gratie, & remif-

A

fio culpe confiderentur aCive tantum ex par-

.

te DEI, fic infufio gratie eft prior remiffio-

j

Si autem

ne culpe folum prioritate rationis.

»

infufio grati: confideretur ex parte DEI aGi-

»Jr

fi

ve, & remiffio culpe confideretur pafflive ex

»

parte animz, fic infufio gratie eft natura prior

yli

ad remiffionem culpz.

Ita quoad rem docet

Prl

S. Thomas 1. 9. q. 113. a. 8. C. his verbis:

YT

; Dicendum, quod predi&a quatuor (averfio

,voluntatis à peccato , converfio mentis in

]i

»DEUM, infufio gratie, & remiflio culpe)

» Tif

. qus requiruntur ad juftificaionem impii ,

» O

j, tempore quidem fünt fimul; quia juftificatio

)

blhs

,impii lon eft fucceffiva: Sed ordine nature

»pra

Et inter ea

,Unum eorum eft prius altero.

D

i

,naturali ordine primum eft gratiz infufio; fe-

»lli

, cundum motus liberi arbitrii in DEUM ; ier-

yll,

»1liüumn eft motus liberi arbitrii in peccatum ;

»

» quartum eft remiffio culpz.

Cujus ratio eft,

»Kt

,quia in quolibet motu naturaliter primum

»Km

Secundum au-

,€ft motio ipfius moventis.

»W

us ipfius

» tem eft difpofitio materie, five mot

»l

lh

,51nobi-

DE GRATI!A.

411

b ï

, mobilis.

Ultimum vero eft finis vel termi-

, nus motus

ad quem terminatur motio mo-

,, Ventis

Ipfa igitur DEI moventis motio eft

. gratie infufio

Motus autem vel difpofitio

» Inobilis eft duplex

Motus liberi arbitrii ter-

hn

,minus autem

vel finis motus, eft remiflio

M

5 culps.

Et ideo naturali ordine primum in

»juftificatione impii eft gratie infufio; fecun-

,4dum efít motus liberi arbitrii in D EUA

T

,tertium vero eft motus liberi arbitrii in pec-

d

»catum

Propter hoc enim ille

qui juftifi-

m

Md

,Ccatur , deteftatur peccatum, quia eft contra

» Deum.

Unde motus liberi arbitrii in Deum

] ï

[

» przcedit naturaliter motum liberi arbitrii (ju-

p

m

,1tificationi fufhicientem) in peccatum , cum

iU

t

»fit caufa & ratio ejus

Quartum vero & ul-

IN

y

»timum eft remiffio culpe, ad quam tota ifta

Wi

, transmutatio ordinatur ficut ad finem.

W

U

;

Et ad 1. ,,Dicendum, quod receffus à ter-

n

a

»üno, & acceffus ad terminum dupliciter

m

, confiderari poteft. Uno modo ex parte mo-

p

Mi

Uv

, bilis, & fic naturaliter receffus à termino

i

m

», precedit acceffum ad terminum. Prius enim

j

» eft in ( preexiftente) fubje&to mobili oppo-

1l

j

»ütum ;

quod abjicitur , & poftmodum eft

3, id quod per motum affequitur mobile.

Sed

pj

, ex parte agentis efte converfo

Agens enim

j PEP»«

»per formam, quze in eo praexiftit, agit ad

jl

(i

.TDLemovendum contrarium. Sicut fol per fuam

jt Y

1ucem agit ad removendum tenebras

Et

)enunw

» ideo ex parte folis prius eft illuminare, quam

) moï

,tene-

DISPUTATIO III.

412

,tenebras removere.

Ex parte autem aeris

» illuminandi prius eft purgari à tenebris, quam

,confequi lumen ordine nature , licet utrum-

» que fit fimul tempore.

Et quia infufio gra-

»ti? & remiffio culpe dicuntur ex parte DEI

l

,juftificantis, ideo ordine naturze prior eft in-

»fufio grati& , quam culpz remiflio.

Sed fi

.u.E

»Íumantur, ques funt ex parte hominis jufti-

»ficati, eft e converfo.

Nam prius eft ordine

n

,nature liberatio à culpa, quam confecutio

Ws

» gratie juftificantis.

Vel poteft dici, quod

b

» termini juftificationis fünt culpa ficut à quo,

Ti

Gratia vero eft

,.«€G& juftitia ficut ad quem.

fite

,Ccaufa remiflionis culpe & adeptionis jufti-

&i

r

L5 85

"It

Et ad2. ,,Dicendum, quod difpofitio fub-

i

» je&ti precedit fufceptionem forme ordine na-

V

T

,ture, fequitur tamen acionem agentis, per

if

»Qquam etiam ipfuüm íubje&um difponitur ; &

»ideo motus liberi arbitrii nature ordine prz-

tonf

Ka

,cedit confecutionem gratie, fequitur autem

fido

»gratie infufionem.,,

Hucusque S. Thomas.

i,

Ex his autem evidenter fequitur, quod fi fol

fimul crearet aerem , utut de fe non lumino-

g

d

füum , & fimul infunderet lucem , aer ille in

Q

nullo reali inftanti temporis foret deftitutus

luce, licet pro priori nature haberet debitum

p

Cete

fübeundi tenebras, nifi ftatim in primo reali

inftanti fimul infunderetur lumen.

TT

r

»d

3 Ti

QUE

DE GRATIA.

413

QUAESTIO VIII.

De Merito per gratiam.

UJRITUR I. ÁÀn omniaopera, quaä non

fiunt per gratiam, fint peccata ?

RESPONDEO.

Negative. Opera enim mo-

J

li

raliter bona ex fuo genere, v. gr. reverentia

erga parentes, juftitia in fervandis contradi-

bus &c. fi fiant à peccatore, heretico, vel in-

fideli, non fünt peccata, licet habeant conco-

mitantem omiffionem efficacis ordinationis ad

finem ultimum. Ea enim concomitans omiflio

eft tantum peccatum habituale, nifi fuppona-

tur ea fententia, quod fingulis momentis ur-

Yi

geat faleem füb peccato veniali obligatio fe

conftituendi in ftatu gratie , quam fententiam

i n-;

Ex eo

in Tra&atu de Ponitent. ample&or.

E

tamen, quod omiffio concomitans fit peccatum,

j

i

nonfequitur,quod etiam ipfum opus fit peccatum.

Sic enim, fi quis ob pluviam tempeftatem die

u

fefto non pergit ad Ecclefiam pro auditione

5?0

Tl

Sacri, fi interea oret, det eleemofynam, vel

Q

legat pium librum, non ipfía oratio, erogatio

ml

eleemofynze, vel lectio facra eft peccatum, li-

f

cet concomitans omiífio Sacri fit peccatüm ,

:

prout fuit oftenfüm in Tracat. de peccatis.

od

Ceterum Refponfio patet ex propofitionibus

damnatis in Baio.

Ez fic habent 7"*, ,,Omnis

L pr'u"JO"

, humana aótio deliberata eft D EI dilectio

vel mundi.

Si DEI; charitas patris eft. Si

,1]undi; concupifcentia carnis, hoc eft, mala

», eft.

—

DISPUTATIO IIL

414.

&

»eft. Er 35". ,,Omne quod agit peccator,

hus

» Vel fervitus peccati (fi neceffario operetur,)

d

h

, vel peccatum^eft. £t 25*. Omnia Opera in-

» fidelium fünt peccata, & Philofophorum vir-

qu

ii

»tutes funt vitia.

Et 38*. Omnis amor crea-

ture rationalis aut vitiofa & cupiditas, qua

uB

igd

nundus diligitur, que à Joanne prohibetur,

,aut laudabilis illa charitas, qua per Spiritum

u

San&um in corde diffufa DÉUS amatur.

Fl[ QX

UJERITUR 2.

Tüf |

Quid fit meritum de con-

u

gruo, & meritum de condigno ?

tetm

&i t

REsPoNDEO. Meritum de condigno eft,

quod fimul habet zqualitatem cum premio in

aliun

(h d

eftimatione prudentum , & fimul à premiante

ordinatur ad tale premium.

Meritum vero

de congruo eft, quod non habet equalitatem

(

fittur

cum promio ,

vel non ordinatur à pre-

miante ad tale premium.

Hoc autem meri-

lr

firt i

tum de congruo dividitur in congruum fimpli-

citer ac ftrióte didtum, & in congruum minus

I

proprie ac late di&tum. Meritum de congruo

lz (

ftricte di&um eft, quod licet non habeat equa-

LT

1

litatem ad pramium, & ordinationem premian-

A !

tis ad premium, habeat tamen quandam pro-

yia

portionem decentie comparative ad pietatem

LT

premiantis, cujus honeftati repugnat, relin-

LUET.

quere tale opus fine premio.

Econtra meri-

EULT

tum de congruo late & minus proprie di&tum

Wij

eft, quod fecundum fe independenter à liber-

BWN! Ü

rimo Decreto premiantis nullam habet propor-

dn

tionem ad premium aut pietatem pramiantis

Wi

ita

DE GRATIA.

415

"

ita ut fine indecentia antecedenter ad fuppofi-

tionem Decreti liberi negari poffet premium :

eft tamen ejus nature, ut fuppofito femel De-

creto libero premiandi immeritos, fi conatum

adhibeant, reddat operantem minus indifpofi-

tum vel indignum ad recipiendum premium,

Quod hz definitio-

femel ftatutum gratuito.

nes bone fint, probatur ex eo, quia non pot-

eft ex Theologis affignari alia horum termino-

rum notio, que à plerisque vel omnibus re-

t

cepta fit.

Si autem reperitur divería horum

ï

terminorum apud authores explicatio , defini-

m

tio terminorum illorum ,

que nature rerum

Al

aliunde perfpe&e magis congruat, à nobis ele-

£&a eft.

L

QUJERITUR 3. An opera juftorum me-

ii

m

"M

reantur vitam &ternam de condigno ?

d

Wl

m m

RESPONDEO.

Opera juftorum funt meri-

toria vite eterne de condigno.

TVl

!

iil

PnosATURm ex varii Scripture locis. Sic

Lucz . dicitur: Exultate, quoniam merces vefra

( Q

À

d

[

copiofa ef? i celo.

Merces autem datur ad &qua-

litatem pro labore ex juftitia.

Item Sap./5.

T

"

uN

Sfufli im perpetuum vivent , & apud Domimum efi

merces eorum. Et Apocal. 22. Zcce venio cito, C

dj

"

merces mea mecum efb, veddere umicuique fecundum

IEM )

opera ejus.

Et Sapient. 10. Reddet DEUS juftis

KCODU

f

mercedem laborum fuorum.

Et 2. Timoth. 4. v. 7.

(

JBonum certamen certavi.

In reliquo repofita mihi

p

eít corona juftitie , quam reddet mihi Domi-

st

nus in illa die juftus judex.

Non folum au-

1 [

tem

416

DISPUTATIO III.

ii

tem mihi, fed & omnibus, qui diligunt adven-

tum ejus.

üg

PROBATUR 2.

Opera hominis jufti in

W

[

prefenti ftatu'funt opera filiorum adoptivo-

ü;

rum. D ET.

Sed talia funt meritoria de con-

digno, quia dignitas operantis dignificata per

t

gratiam fanctificantem habet cqualitatem cum

I)

premio, eaque à DEO ordinatur ad premium.

eu

QUJER.IT UR 4. An ad condignitatem me-

ritorum requiratur promiflio ?

t

f

RzsPoNDzo. Inhacre fuünt quatuor fen-

atif

tentiz.

Prima eít Scoti in 1. Sentent. dift. I7.

quzft. 2. Gabrielis, Okami, Guilielmi Parifien-

bf

fis, & aliorum, qui afferunt, opera juftorum

AL

ex gratia non habere condignitatem cum prz-

Mi

0f

mio ; fed totam condignitatem rationemque

n Í

meriti habere ex paco & promiffione D E I.

gl

Secunda fententia docet, Opera juftorum ex

T

gratia absque ulla promiffione vel acceptatione

Dr

effe condigna vita cterna ; ea tamen majorem

&mo|

dignitatem ex meritis Chrifti fortiri.

Pro hac

&i5 &

fententia citatur Cajetanus Tom. III. Opufcul.

sl;erius

Xo.'C. 9.

Tértia fententia condignitatem meri-

du

tis adfcribit ex eo folo, quod ex gratia fiant,

T

etiamfi nullum interveniat pactum ; imo me-

f al

ritis ne quidem fieri acceffionem condignitatis

lm

ex meritis & períona Chrifti.

Pro hac fenten-

$

tia adducitur D. T'hemas 1.2. queít. 114. a. 9-

ul r

Richardus in 2.dift. 27. a. 2. quett. 3. Capreo-

fs &

jus, Vafquez, Vega... Quarta fententia afferit, ad

Ccone-

Jl k)q

l4

DE GRATIAÀ:

éondignitatem meritorum duo fequirí, nempe

dignitatem operum ex gratia, & paGtum feu

"

promiffionem DEI liberam. 1ta docet S. Bo-

|

naventura in 2. dift. 9

tia, Suarez, & alii

7; &. 9. queft; 9. Valep—-

i

DICO. WMerita puri hominis non haberit

10

condignitatem ad ullum premium, quin ad il-

ij

u

lud ordinentur à premiante ad illud premium;

PRoBATUR inprimis ex humanis, quiá

il

etiamfi operarius toto die laboret, nullam me-

retur de condigno mercedem , nifi conduttus

fit. Idem patet de pictore, ftatuario, vel alio

((

artifice, fi ejus opera condu&a non fit. .

i

PRnoBATUR 2. Implicat, dari opus factumi

éx gratia; nifi à gratia ordinetur ad determi-

natum finem tanquam ad premium; quia finis;

& bonum, & premium quoad fubftantiam rei

J

idem funt.

Ergo cum gratia moveat & ordi-

)

netad determinatum premium; non poteft actui

Q

fic ordinato deberi ex condigno aliud pr&mium.

Dixr tamen; merita bominis furi.

Si enini

fermo 6t de meritis Chrifti, qui fitiul eft Deus;

ejus condignitas non dependet ex ordinatione

l(

alterius, cum operans fit ipfum fuiipfius coor-

Uds

dinans ad premiüm; àut ceíté principium fuf-

ficiens alium indire&te movendi ad ordinandumi

Ó

fe ad premium, prout dicetur in Tra&tat. de

Incarnatione,

) MC

$1 quis oBjiCiAT i; Quod Chriftus

1

Ij

Luéz io: dicat : Dignus eft operarius mercede

sl

fua; etiamfi Apoftolos feu Difcipulos, de qui:

u

bus loquitur, nemo conduxerit;

D.zmort Tr. dePecc.orig. &? grat:

Dd

3. Si

DISPUTATIO

III.

418

2

Si artifex vendendum offerat fuum ar-

$

tefa&um, omnes hoc modo loquuntur, quod

[

(l

dicant, illud mereri tantum pretium.

n

ResPoNDEO enim ad r. Difcipulos con-

du&os effe à codefti Patrefamilias , qui habet

M

dominium omnium rerum.

Vel effe fermo-

il

nem de condignitate in actu primo.

j

"Ad 2. dico; aliud effe pretium dignum, aliud

hs

premium de condigno.

Pretium enim eft com-

li

»

penfatorium reciproce utilitatis ad squalita-

d

tem, non autem premium, quod effentialiter

Y

»

eft gratuitum.

»p

QUZERITUR $.

An DEUS remuneret

»

merita juftorum fupra condignum ?

J 2ul

RESPONDEO.

Affirmative.

It

PRoBATUR r. ex propofitione rs. B

äii

y pOt

damnata, qux ut habetur in editionibus ordi-

L

nariis, fic habet: Ofpera bona juflorum non acci-

t

lil

pient in die.judicii extremi ampliorem mercedem quam

i

i

jufto DI judicio mereantur accipere. — Afferit qui-

1

hrj

dem Pa/quez Difputat. 215. c. 4., apud fe exta-

3l

re Bullam Manufcriptam , ubi loco hujus ter-

(tifi

mini mereantur ponitur hic terminus, mererentur,

Va

ita ut propofitio poffet exponi in hoc. fenfu ;

1 r

quam mererentur , fi non e[Jent informata per. gratiam

W

Jan&tificantem. . Imo hanc le&ionem etiam habet

UI

-Berlinus de hzrefibus & alii.

Si autem propo-

Ti

[mi

fitio foret damnata in hoc fenfü, non eoipfo

terius

foret damnata doóctrina Zdree Vega queft. s.

ll

de juftificatione, ubi docet; DEUM opera ju-

t

il

florum dignificata [éu informata per gratiam non

r0po

premiare ultra condignum. — Verum cum propofi-

tio

fus ür

DE

GRATIA.

419

à

tio fit indefinita, ac faltem piarum aurium of-

|

fenfiva, videtur effe etiam cum illa explicatio-

ne prohibita.

Y

PnosATUR 2. ex variis textibus Scriptu-

re, in quibus premium poft hanc vitam red-

dendum affirmatur effe majus meritis noftris ,

Sic dicitur Mattb.

haud dubie fa&tis in gratia.

alim'i

5

,.Merces veftra copiofa eft in colo.

Et

;wm-!

» Luce 6. Menfuram bonam & confertam , &

» coagitatam, & fuperefluentem dabunt in finus

M

Et Ron.8. Non funt condigne

,, veftros.

» paffiones ad futuram gloriam.

Et Luce 19.

I]Iuï

».17. Venit primus dicens: Domine, Mna

,tua decem Mnas aquifivit.

Et ait illi: Euge

, ferve bone, quia in modico fuifti fidelis, eris

Yi

j

, poteftatem habens fuper decem . civitates.,,

Y

QIV

M l

Et Maitb. ?5. ubi pari modo non de diftribu-

tione gratiarum in tempore , fed de fententia

finali fermo eft, dicitur: Euge eroe bone, C fidelis,

M

quia in pauca fuifti fidelis, fupra multa te conftitutam.

Sr quis oBjJrcrAT, quod Patres illam

jj

W

divifionem plurium civitatum & talentorum

i

referant ad diftributionem plurium gratiarum

y i

in tempore :

i O

RrsPoNDEO, eam explicationem fieri per

Vl

extenfionem premii, quod non repugnat, quin

m»ï

fignificatum primarium fit preemium finale al-

terius mundi.

1 [

n

INec etiam obfjat textus Apo-

ftoli Roman. 2. Reddet unicuique [&cundum - ope-

TU

va fua.

llle enim textus eft intelligendus de

.L

proportione exceffus in premiando, qui excef-

ionalis merito operum.

n

'fus ordinarie eft proport

Dd2a

Nl

Qu-

DISPUTATIO

IIÍ.

420

qift

UA RITUR Ó.

An damnati puniantur

infra condignum ?

yn

RESPONDEO.

Affirmative.

FT

Ita Vafquez

J

Difputat. 215. Modus tamen probandi non eft

uN

idem.

Mi

Bontemipius qui hanc ample&itur fenten-

tiam , allegat D. Chryfoftomum Hom. 37. in

y

(

Gen. ubi ait: DEUS cum fit benignus , mon fo-

[

Vi

lum mon inducit pemas peccatis graviores, fed multo

,

sninores.

Verum hic textus folum loquitur de

,

if

penis hujus mundi , quas DEUS attemperat

Ípe converfionis. Ab eodem allegatur D. Au-

,tit

t

guítinus , qui lib. 1. de Civitat. c. 24. refert

quorundam fententiam , exiftimantium , quo-

J)c

rundam damnatorum ponas poft extremum ju-

» m]j

Cui fententie non

dicium minuendas effe.

contradicit.

,Quibus placet, inquit, iftam fen-

Wt

Id

,,tentiam (Pfal. 76. Nunquid oblivifcetur mí-

, lereri DEUS, aut continebit in ira mifera-

M q

,,tiones füas) usque ad illa impiorum tormen-

at

,,ta extendere, faltem fic intelligant , ut ma-

Q p

, nente in eis ira DEI non contineat DEUS

dtiox

,in hac ira füa miferationes fuas, & faciat eos

,,non tanta, quanta digni funt poenarum atro-

N:

MT fe

,,Citate cruciari , non ut eas poenas vel nun-

»quam fübeant, vel aliquando finiant, fed ut

?

r

,,€as mitiores, quam merita funt eorum le-

Qtra

, Vioresque patiantur.

Quod quidem non ideo

Pa

, confirmo .quoniam non refifto.,,

Verum

nm,'

miffa etiam hac probatione, que futuram ali-

ob

quando diminutionem poenarum fruftra fomniat,

stn

refponfionem fic probo : Malitia peccati eft

»üJ

Thye

infinita. Ergo mereþur majorem intenfive po-

nam,

DE GRATIA.

421

1

!

nam, quam aG&u infertur.

Conféquenter cum

1

non poífit dari poena infinities intenfa, neceffe

L

eít, damnatos puniri infra condignum , qua-

Á

l

cunque determinata crucientur poena.

L

$1 Qurs oagjicrAT illos Scripture textus:

li

»Quantum glorificavit fe & in deliciis fuit,

h

,tantum date ei tormenti & lu&us.

"pocal.

3 0s

Et illud Mattb. $s. INon exibis inde, do-

w

,,nec reddas noviffimum quadrantem. — Er Lu-

Rl

»0€6. Qua menfura menfi fueritis , remetie-

]

tur vobis.

Et Deut.25. Pro menfura pec-

4?

,Cati erit plagarum modus.

Et S'acobi 2. Ju-

j

»dicium fine mifericordia illi, qui non fecit

J

, rnifericordiam.

RESPONDEO.

M

Hac omnia ad equalitatem

d

vera effe quoad poenam fenfus correfpondentem

uU

inordinate converfioni ad creaturam, non au-

tem quoad poenam damni ac triftitie ac. vermis

(It

"3

confcientie correfpondentem averfioni à Deo,

l

que pona deberet effe infinita.

D

UXRITUR 7

Quales requirantur con-

Vi ]

ditiones ad. merendum ?

ii

REsPONDEO.

Ad merendum vitam ster-

r. Ut

j

lh

nam requiruntur fequentes conditiones.

It

operans fit in ftatu gratie. Ita Catholici omnes

contra Baium.

J

PRoBATUR ex Joan. 15. ,,Ego fum vi-

[

»tis, vos palmites; manete in me, & ego in

n

» Vobis.

Sicut palmes non poteft ferre fru-

;

li^

» &um, nifi manferit in vite; fic nec vos, nifi

It

in me manferitis.,,

1. Ín puro homine requi-

1]

ritur etiam libertas contradi&tionis.

"

F|

Dd 3

PRo-

422

DISPUTATIO III.

PnonATUR ex Ecclef. c. 31. Qui potuit

140

transgredi, & non eft transgreffus, facere mala

L

& non fecit,

gpd

Ideo ftabilita funt bona illius in

Domino.

3. Ad merendum etiam requiritur,,

sl

ln

ut operans relate ad premium promerendum

fit viator.

j

mf

Dixr, relate ad. premium promerendum. Nam

QL

0

etiam comprehenfori non repugnat, quin poffit

promereri aliud premium accidentale ad beati-

N

tudinem, fi ita DEUS vellet.

M

Id probatur ex

qif

perfona Chrifti, de quo D. Thomas p. 3. q. I9.

4.3. ad 1. fic fcribit: ,,Fruitio, que eft a&tus

jl

)

»» Charitatis , pertinet ad gloriam animze, quam

»; Chriftus non meruit.

Et ideo, fi per chari-

rau

, tatem aliquid meruit, non fequitur, quod

Qdj

»idem fit meritum & praemium.

Nec tamen

l

» per charitatem meruit, in quantum erat cha-

tí

ii

lial

((

»ritas comprehenforis, fed in quantum erat via-

», toris.

Nam ipfe fuit fimul viator & com-

a |

» prehenfor.

Et ideo, quia nunc non eft via-

h

»tor, non eft in ftatu merendi.

hdben

QUJXRITUR $.

An quodlibet opus cujus-

ler

cunque virtutis in homine jufto fit meritorium?

N

RESPONDEO.

"Ires in hac re dari fenten-

DN

j

tias.

Prima eít D. Bonaventure in 9. dift. 41.

queft. 3.

Soti 1.

f af

Cajetani 1. 2. quzfít.21. a.4.

nomi

3. de natura & gratia c. 4.

Valentie queft. 6.

P.3:

m

lafquezii Difput. 217., docentium, quod

titir

in homine jufto omnis aé&tus cujuscunque vir-

fciin

tutis fit meritorius. Secunda eft Scoti in ». quaft.

4I. q. un. qui docet, nullum aé&tum effe meri-

prati

f

torium , nifi procedat ex a&uali imperio cha-

ritatis.

ls

DE GRATIA.

423

ritatis.

Tertia eft D. Tbome 1. 2. queft. 114.

a.4. & 2. 2. queft. 23. a. 8. ad 3., docentis;

quod nullus:aétus.fit meritorius, nmifi faltem

Hanc ter-

virtualiter procedat ex charitate.

d

tiam fententiam effe tenendam, oftendi in Tra-

&at. de Spe & Charit. Difput.3. quaft. 5.

QuRITUR g. AÀn quis pofiit mereri gra-

Ea

tiam ope ejusdem gratie?

RESPONDE O.

Ita D. Thomas

Negative.

I. 2. quzft. 114. a. 5. ad 3.

D. Boenaventura in

2. dift. »7.

Vafquez. p.1. Difputat. g. c. 6. &

j

p. 2. Difputat. 219. c. 1.

A

PROBATUR I.

Gratia effentialiter habet

rationem gratiz.

Ergo non poteft à DEO

ordinari ad hoc, ut ea mediante ceffet effe gratia.

(

PROBATUR 2.

Idem non poteft effe pa-

ter fuiipfius.

Ergo neque gratia in ratione

meritorii poteft efle principium fuiipfius in ra-

l

tione pramii.

u

PROBATUR 9.

Meritum & praemium fe

habent ut via & terminus, fed via non poteft

habere rationem termini..

SrosnjgicraT Suarez , qui p. 3. Difputat.

1. Se&. 4 tenet oppofitum , quod à Rege pof-

fit alicui equiti donari equus eo pacto, ut illum

)

promereatur in prelio equeftri

qu

|

RzsPONDEO, hanc donationem effe con-

ita ut de-

in

ditionatam, aut certe revocabilem ,

x i

ficiente conditione equus poffit revocari. Sed

i

gratianon eft revocabilis, faltem fi loquamur de

M

gratiaaCctuali. Confervatio autem gratie habitua-

lis poteft cadere fu

b meritum opeejusdem gratiz.

4

QuE-

424

DISPUTATIO rIr,

QUERITUR Io.

An juíti quovis bono

qu

Vi

opere remiffo mereantur augmentum gratie? -

REsPONDEO.

i

In hac re dari fex fenten-

tias. Prima docet, per quemlibet a&um quam-

fon

n

vis remiffüm juftos mereri augmentum gratiz,

non tamen ftatim conferendum , fed fuo tem-

i

pore, quando homo ad tale augmentum reci-

t

ln

habitu.

piendum fe difpofuerit per aéctum intenfiorem

Ita Capreolus in 2. dift. r4. qua-ft. 2. a.

[.Ui

3

Secunda docet, juftos quolibet a&u, etiam

Iu

remifliori ipfo habitu mereri a

ugmentum gloriz,

D

illud tamen non dari ftati

m, fed quando fuerit

D

difpofitus.

Ita D. T'hbomas 1.

2. queft. 114. a. 7.

n

ad 3. & Cajetanus.

Difpofitionem vero hanc

"

D. Thomas collocat

non in actu intenfiore ha-

j

bitu, fed in remotione

peccati tanquam impe-

P

dimenti ,

vel in multiplicatione a&uum remif-

,

forum.

Ttrtia fententia eft Scoti , in 4. dift.

n

21. queft. 1. juftos per opera remifliora habitu

h:

mereri augmentum gratis

C)

illud tamen in

D

D

hac vita non conferri ,

fed in primo inftanti

d

mortis.

Quarta eft fententia Durandi, in r. dift,

ytt

17. qU&fl. 8., per a&tus remiffiores mereri nos

,

accretionem glorie , non tamen accretionem

yli

habitus gratiz.

Quinta fententia D. Bonaventure

in 2. dift. 40. c.

t

bus habitu

& ad ». juftos a&tibus intenfiori-

gratie mereri ftatim augmentum gra-

&t

ti?; remi

flioribus autem aétibus

nec mereri gra-

$

tiz acceffionem,

nec ullo unquam tempore con-

Q

fequi ,

fed tantum accidentale quoddam prae-

lo

mium, hoc eft novum futurum gaudium de bo-

N

nO opere.

Sexia fententia eft, jufto ftatim,

W

quandq

DE GRATIA.

425

j

quando exercet acum meritorium, quantum-

n

vis remiffüm, ftatim conferri augmentum gra-

J

tie & jus ad gloriam juxta proportionem fingu-

Jorum actuum.,

Ita docent Suarez 1. 9. c. 3. /af-

(

Inter

hk

quez; 1. 2. Difput. 220. & alii non pauci.

tot fententias dico, in juftis quolibet bono ope-

l!

re quantumvis remiffo augeri quoad materiale ha-

fj

bitus, habitum charitatis, & gloriam. Hoc vi-

i

detur manifefte fupponi à D. T'homa 1. 2. quzft.

]:

I14.2.7. ad 3. & a.8. ad 3. In priori loco di-

cit: ,,Quandoque a&us ultimz gratiz non eft

:

»magis meritorius fed minus quam a6tus pr&e

»Cedentes propter egritudinis oppreffionem,

l

» Unde dicendum, quod quilibet actus charita-

»tis meretur abfolute vitam «ternam, fed per

ï

j

;f

» peccatum fequens ponitur impedimentum pre-

W

,cedenti merito; ut non fortiatur effectum.

Y

N

» Et in pofleriore loco.

Dicendum, quod quoli-

ia

» bet a&u meritorio meretur homo augmentum

l

» gratie, ficut & gratie confüummationem, que

li

Sed ficut vita s&terna non fta-

» eft vita eterna.

J

» tim redditur, fed fuo tempore, ita nec gratia

&

» ftatim augetur, fed fuo tempore, cum fcilicet

W

»aliquis fuerit fufficienter difpofitus ad gratic

j

» augmentum.

Oftenfum

r

Drixr, quoad materiale babitus.

J

enim eft in Tra&tat. de Spe & Charitate Difput,

"

3. queft. 6. Quod charitas infufa confiftat in

concreto ex aétu vel ftabili effe&u exinde reli-

gf

u

&o, & ex gratia fan&tificante tanquam forma

actus humani & difpofitionis ftabilis relictes,

)

Hoc ergo materiale ítatim augetur per actus

M

Dd $5

etiam

426

DISPUTXEATIO III.

etiam remiífos, fed formale illius charitatis in-

fufie augetur fuo tempore, quando per multipli-

catos actusremiffos homo fit dignus majori gratia;

n

QUERITUR II.

An quis poffit alteri me-

reri de condigno ?

l

RESsPONDEO.

Negative.

n

J

PROBATUR r. ex Scriptura 2. Corinth. s.

Unusquisque referet propria corporis, prout

]

geflit five bonum five malum.

Et Apoc. 14.

j

Opera illorum fequuntur illos.

,

PRoBATUR 2. ex Concilio Trident. Seff. 6,

,

c.16., ubi dicitur: Bene operantibus in finem

,l

"

proponenda eft vita eterna tanquam gratia &

tanquam mercesipfius Dei promiffione bonisipfo-

j

rum (nonp, aliorum) operibus fideliter reddenda.

j

PRoBATUR 3. ex S. Zuguflino "Tra&t. 4. &

n

5. in Joan. ubi afferit, folius Chrifti proprium

r

effe, ut alios reddat DE O gratos, obtinendo

d

iliis gratiam & peccatorum remiffionem; & Tra-

N

&at.73. & 202. docet, neminem pro alio oran-

p

tem infallibiliter pro illo impetrare.

N

PRoBATUR 4. Meritum fupponit ordina-

yd

tionem divinam ad mercedem, prout oftenfum

j

eft quzftiunc.4. Ergo cum Deus non ordinet

n

aGtiones humanas ad promerendum pro aliis, in

D

eum finem non habent effectum.

Ex his fequi-

tur, actus bonos unius pro alio oblatos tantum

) ]U

»u

poífe habere rationem deprecationis, impetra-

tionis, feu meriti de congruo.

Idem expretfe

»

jl

docet D. T'bomas 1. 2. quaft. r14. a. 6. C. his

;

verbis: ,, Dicendum, quod opus noftrum habet

»rationem meriti ex duobus.

Primo quidem

[

» €X

DE GRATIA.

427

,ex vi motionis divine, & fic meretur aliquis

,ex condigno. Alio modo habet rationem me-

»riti, fecundum quod procedit ex libero arbi-

,trio, in quantum voluntarie aliquid facimus;

,& éx hac parte eft meritum congrui; quia

, congruum eft, ut dum homo bene utitur fua

» Virtute, DEUS fecundum füperexcellentem

» virtutem excellentius operetur.

Ex quo pa-

»tet, quod merito condigni nullus .poteft me-

, reri alteri primam gratiam, nifi folus Chriftus ;

» quia unusquisque noftrum movetur à Deo per

» donum gratie, utipfe ad vitam &terpam per-

, Veniat, & ideo meritum condigni ultra hanc

» motionem fe non extendit.

Sed anima Chrifti

»mota eft à DEO per gratiam, non folum ut

»ipfe perveniret ad gloriam vite eterne , fed

j

» etiam ut alios in eam adduceret , in quantum

Wl

»eft caput Ecclefie & author falutis hümanz.

» Sed merito congrui poteft aliquis alteri mereri

»primam gratiam. . Quia enim homo in gratia

» conftitutus implet Dei voluntatem, congruum

» eft fecundum amicitie proportionem , ut Deus

»impleat hominis voluntatem in falvatione al-

»terius; licet quandoque poffit habere impedi-

]

»mentum ex parte illius, cujus aliquis fanctus

»juftificationem defiderat.

Et ad 2. Impetra-

w

»tio orationis innititur mifericordie ; meritum

,autem condigni juftitie; & ideo multa orando

»impetrat homo ex divina mifericordia , que&

|

»tamen non meretur fecundum juftitiam.

Id

UERITURI2. Ànmerita per peccatum mor-

vivifcant?1

ii

tale mortificata per juftificationem re

REsPON-

428

DISPÜT,. rI1I.

DEÉ GRATIA.

REsPONDEO, Merita quidem revivifcunt,

Prima

fed fecundum menfüram ponitentiz.

pars refponfionis probatur ex Soeis ». ubi dici-

tur: Reddam vobis anmos , quos comedit locufta, quod

Gloffa & alii per argumentum à pari extendunt

ad revivifcentiam meritorum.

Idem probatur

ex Concilio Tridentino Seff. 6. c. 16. ubi dici-

tur: ,,Juftificatis hominibus , five acceptam

»gratiam perpetuo confervaverunt, five amif-

»Íam recuperaverint, proponenda funt Apo-

»ftoli verba: Abundate in omni opere bono

»Ícientes , quod labor vefter non eft inanis :

»Non enim injuftus eft Dominus, ut oblivi-

» fcatur operis veftri & dile&tionis, quam often-

»diftis in nomine ipfius,, — Secunda autem pars

probatur Negative; quia major vel alia revivi-

Ícentia non poteft füfficienter probari ex Scri-

ptura & traditione, íine qua in re tanti mo-

menti nil temere afferendum e(t, prout D. Bo-

naventura in 4. dift. 14. a. 3. qusft. r. fund. 3.

obfervat,

Ex quo fequitur; eos, qui multa

merita prioris vite per lapfum amiferunt, fer-

vidam agere debere ponitentiam , fi recu-

perare velint integre, quod ami-

ferunt.

[7^ J

[ Ka

h

Mp

0s$

o*x&&'

(CCEHNS

D ISARLU

—

TU ROR E BMB IH UMRU

—

IÉ- s

— —

—— RPE OU al

*

P

'"

atb

T P A:

——

s

—

-

";

-nj«ül-(w. ——

d

2

E

a.

PR

t

x

$*

d z

2

d

.'(

*

zi

27

p Em

has

;3

pr!

x

2

16

s

:

?3

A

:

WR AR

-1..-:

E

*

A.

E

u

E

d

Á*

RUE

E

--

pR

d

ä

J

U.

.'— "

As

".

*

g

gX

j

t

Av

s

2

A

p

»

T g

u

u

P

iï—.

z

T

i

s

a

;f-'

'X!

L

d

r2

À

*

Vr d

i

LE

?

::

a

*

M

5

2

3

^

A

m

E

o

-

a*

23

8v

a

LP

z

3j

*

m

ii

Ó

A

i

Á

a

x

*

Qioyt

ia

ia

p A

f

E

2

n

"A

TP

"

N

"s

:

i

*

^

P

i^

D i

Pa

p

d

p

m

d

d.

VN J

?j

E

D

i

E ht

j

E

[À

m

g

3

CO

L

v

ier.

!

i

p

*

*

.

M

st

M s

A

—:

d

x

A^

are

d

z

o

;

L

v

» ii d

"

:

o5

*

E

:'

7

j

2

.

i

*

R

d

ib

at

H

sb

É

22f

7*

^i

E

E

,

i

?;

":

x

x

r

1*

D )

r

z

uT

AE

;

f

"s

Yi

"

g

d

t

ljis

.

ás

&,

d

.

xX

RCR

z

d

"

a

/

j

a2

ia s

2

p

*

fs

ix

39

,

d*

d

27

MT

-

D

a

$-

E.

$

A.

t

D.

i L

.

d

»

"-

E

2ecn

2

"

7

b

"

Iu

2

K

s

s Pos

£

M t

"

.;/

i2

,

D

*

Eu

Z

4

8

A t

z

A

D o

i

2

o

iï

:

"

BL u

$a

PA

""

"

Ti

COT

d

f

2

t

"

den-

5 ) p P

Es

uT

.

"

d

N

of

A

223

4

P

z

E

:

?.

pE d

E

&

u

us

d)

z

Toe"

Y GE i

:

"d

d

6o

o

5

PE lnl

;

Mror

m

n

^i

m

v

"

d

d

d

M

j

h

27 2

(* m

d

u

a

hk

À WaE

"

2

P

B g.

dv

E

.

iA

i,

A

?

tss

".

4

4

N

d

m

d

M

GE t

A

^"

.Kf.

E

.

»

m

"

E

7 id

fu.

,

gl

p

ii

ia t T

"u

p

$

-)/

2

^

g

-E'

d

ï

:

t

p

E N

3

-

x

[

AT

s

Mu

?

i

vt

a

-t

:

/,

[/A

f,

s

P

.

p

e

W^

i

E

A

Wipus

s

;

2

E

D

(

d

;.

T

;

A

m

"

Ws

H

;

d

i.

*

*

w

2NE

z

/

p

ao V

p

-

z

$5

LUA

",

:

o

A

j

b

?

AR

E

»

ul

aM

T

ag

2

1

a

P

;

"4

*

v

:

i

";A

*

dj

.ä

;,

p

::

*

ï

Á

"

x

&

r4

Y

—

922

X

eo

EL

W

s

19

'HL.

R.D, EUSEBII AMORT,

I!IIIHIII

$

8

Wuw Can. Regul. Lateran. Polling. meennffmn C

Scremf[imx ac Reveremhümn DD. 0O

ardinalis L ER C.ARI, n—

EPHI, Epifcopi Auguüan

Q

1

. R. L. Principis Dar m(t 1d1 ani, Landgravu Haüïæ &c.&c.

15

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

heologi,

15

17

i

;ä

14

THEOLOGIA

IHII IIIHIIIIWI

O

16

ECLECTICA,

13

Iä

5

'm qrz

CENN

lj pgr

MORALIS zr SCHOLASTI

At

12

)

Sub Aufpiciis

SS.D.N.Benedi&i XIV.

ad mentem

e

10

10

* SS Patrum & Theologorum infignit—

-

prefertim veterum confcripta.

9

e

'Tomulus VIII.

8

ps PECCATO ORIGINAL-

mIIIIIIlIIWWI!IHI!HWIIIII!IIHIIU

/

rT GRATIA.

7

j

Cum A])probammlfus

6

«

NY

NT

(

E

ä

j u)

O

w

SS

5

(

1

NS

3

5

iE

N

Gu

N

»

J

N

,

4

- M L MME

X

IHHIHHIHIIIIIH[iIIHIWIHIIIII!IIH

3

"Augu[tce þmcl & Niu cebm'gz,

(ää

Sumptibus MARTINI VEITH, Bib-—

Tl II HIIHH

g

C

I

zL

:

IIHIIWII HHH(IIIlllleHHIHWHllIWIHHIlll«lHIHIIIWIHII!IIH

ESlislo n

IIIIIHi'H

ll!!

1

4

7

8

[(e)

10

15